ghaemiyeh.com
فهرست نويسي پيش از انتشاركتاب خانه ملي جمهوري اسلامي ايران
سرشناسه: درايتي، مصطفي، 1334-، گردآورنده
عنوان و نام پديدآور: فهرستگان نسخه هاي خطي ايران (فنخا)/ به كوشش مصطفي درايتي.
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1391- ج.؛ 22/5×28/5 س م.
فروست: نسخه شناسي؛ 1
شابك: دوره: 978-964-466-271-9؛ ج. 978-964-446-284-9:13
وضعيت فهرس تنويسي: فاپا
مندرجات: ج. 13. حسنات- الخلفاء.
موضوع: نسخه هاي خطي-- ايران-- فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران
رده بندي كنگره: 1391 36د9الف/ Z6620
رده بندي ديويي: 011/31
شماره كتابشناسي ملي: 2596708
ویراستاران دیجیتال: حدیثه کریمی، لیلا کریمی، مرضیه محمدی سرپیری، زهرا سوسنی، مریم محققیان
فهرست نويسي پيش از انتشاركتاب خانه ملي جمهوري اسلامي ايران
سرشناسه: درايتي، مصطفي، 1334-، گردآورنده
عنوان و نام پديدآور: فهرستگان نسخه هاي خطي ايران (فنخا)/ به كوشش مصطفي درايتي.
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1391- ج.؛ 22/5×28/5 س م.
فروست: نسخه شناسي؛ 1
شابك: دوره: 978-964-466-271-9؛ ج. 978-964-446-284-9:13
وضعيت فهرس تنويسي: فاپا
مندرجات: ج. 13. حسنات- الخلفاء.
موضوع: نسخه هاي خطي-- ايران-- فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران
رده بندي كنگره: 1391 36د9الف/ Z6620
رده بندي ديويي: 011/31
شماره كتابشناسي ملي: 2596708
ویراستاران دیجیتال: حدیثه کریمی، لیلا کریمی، مرضیه محمدی سرپیری، زهرا سوسنی، مریم محققیان
فهرستگان
نسخه هاي خطي ايران (فنخا)
جلد سيزدهم
حسنات - الخلفاء
به كوشش:
مصطفي درايتي
نسخه شناسي/ 1
فهرستگان نسخه هاي خطي ايران (فنخا)
مولف: مصطفي درايتي | Derayatimostafa@yahoo.com
ويراستار: دكتر مجتبي درايتي
چاپ اول: 1391
ناشر: سازمان اسناد وكتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران
شمارگان: 1000 نسخه
مديريت هماهنگی: عباسعلی عليزاده يزدی
مديريت فني و كامپيوتر: مهندس امين رشيدي، مهندس محبوبه درايتي
آماده سازي اطلاعات: علي عليزاده يزدي، حسين متدين طوسي تقي چيت ساز، عباسعلي عليزاده يزدي
تايپ و تصحيح: سميرا عابد پور، فاطمه محمودي، هدي محمدي، سارا محمدي
طرح روي جلد: برگرفته از جلد نسخه خطي كليات سعدي دورة صفوي با شماره ثبت 19165 كتابخانه ملي
خوشنويسي روي جلد: مهدي فلاح
صفحه آرايي: مهندس محبوبه درايتي
ناظرچاپ: نصرت ا... اميرآبادي
چاپ و صحافي: قلم قم
نشاني: تهران بزرگراه شهيد حقاني (غرب به شرق)، بعد از ايستگاه مترو، بلوار كتابخانه ملي
تلفن فروشگاه: 88941946-81623315-81623318 دورنگار: 88947496
وب گاه: www.nlai.ir | پست الكترونيك انتشارات: Publication@nlai.ir
الفهرس الموحّد
للمخطوطات الايرانيه
ثلاثة عشر
حسنات - الخلفاء
اعداد:
مصطفي الدرايتي
آتشي: مجموعه آقاي سيد علي آتشي در يزد
آثار ملي: كتابخانه آثار ملي كاشان
آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه كتاب
آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه كتاب
احتمالاً غير همانند: در مورد نسخه هاي فاقد مؤلف به كاررفته است كه نام مشترك دارند و ما به احتمال آن ها را متفاوت مي دانيم
احتمالاً همانند: در مورد نسخه هاي فاقد مؤلف به كار رفته كه نام مشترك دارند ولي ما احتمال مي دهيم برخي از آن ها يك اثر است ولي مطمئن نيستيم.
احتمالاً بعضا همانند: در مورد نسخه هايي به كار رفته كه نام مؤلف آن ها معلوم نيست ولي نام مشترك دارند و تعدادي نسخه به اين نام معرفي شده است و برخي از آن ها احتمال مي رود يك كتاب باشند ولي مطمئن نيستيم.
ادبيات: با نام شهر تهران: كتابخانه دانشكده ادبيات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: كتابخانه دانشكده ادبيات دانشگاه فردوسي مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشكده ادبيات دانشگاه اصفهان.
اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
الفبائي: فهرست الفبائی نسخه هاي خطي كتابخانه آستان قدس رضوي.
الهيات: با نام شهر تهران: كتابخانه دانشكده الهيات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشكده الهيات دانشگاه فردوسي مشهد.
امام جمعه: كتابخانه امام جمعه زنجان
امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوين و كتابخانه مؤسسه امام صادق قم و كتابخانه حوزه علميه امام صادق اردكان يزد. كه هر كدام با قرينه نام شهر قبل از آن قابل تشخيص است.
امام عصر: كتابخانه مدرسه امام عصر شيراز
امام هادي: كتابخانه عمومي امام هادي در مشهد
امير كبير: كتابخانه امير كبير در باغشاه فين
اميرالمؤمنين: كتابخانه امير المؤمنين بشرويه
انجام برابر: انجام برابر نمونه كتاب.
اندازه: اندازه صفحه.
اوراق عتيق: مجموعه اي به همين نام كه به كوشش محمد حسين حكيم از طريق كتابخانه مجلس شوراي اسلامي منتشر شده است.
اهدائي ف: فهرست نسخه هاي خطي اهدائي رهبري به آستان قدس رضوي، تاليف رضا استادي
اهدائي رهبر: مجموعه فهارس نسخه هاي خطي اهدائي رهبري به آستان قدس رضوي كه چندين جلد آن منتشر شده است.
بي تا: بدون تاريخ كتابت.
بي كا: بدون كاتب.
پ: پشت
تا: تاريخ كتابت.
جا: محل كتابت.
چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
حجتيه: كتابخانه مدرسه حجتيه
حججي: كتابخانه آية الله حججي نجف آباد
حقوق: دانشكده حقوق دانشگاه تهران
حوزه علميه: حوزه علميه آشتيان
خاتم الانبياء: كتابخانه مدرسه خاتم الانبياء (صدر) بابل
دائرة المعارف: كتابخانه مركز دائرة المعارف بزرگ سلامي
دار الحديث: كتابخانه مركز دار الحديث در قم
دانشگاه: كتابخانه مركزي دانشگاه تهران
د.ث: به معناي دفتر ثبت كتابخانه مجلس شوراي اسلامي است.
دهگان: مجموعه ابراهيم دهگان اراك.
دياني: كتابخانه شيخ محمد علي دياني بيرجند
ذكاء، يحيي: مجموعه ذكاء يحيي
ر: رو
رايانه: رايان هكتابخانه ملي ايران و كتابخانه آستان قدس رضوي و در مواردي كتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذكر است كه شماره بعد از آن در مورد كتابخانه ملي غيرقاب لپيگيري است و منظور شماره صفحاتي است كه متن پياده شده فايل آن مي باشد كه در اختيار ماست و براي كنترل كار خود ما مي باشد.
رضوي: كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي
روضاتي: مجموعه شخصي سيد احمد روضاتي
سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)
سر يزدي: كتابخانه مسجد حظيره (سر يزدي)
سعيد نفيسي: نسخه هاي خطي مرحوم سعيد نفيسي
سم: سانتي متر
سنا ف: فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه مجلس سنا (كه مجموعه آن به كتابخانه مجلس شوراي اسلامي منتقل شده است).
سلطنتي: كتابخانه كاخ گلستان (سلطنتي)
شاهچراغ: كتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شيراز
شيخ علي حيدر: مكتبه شيخ علي حيدر (مؤيد)، اين مجموعه شخصي كه ظاهراً هنگام جنگ كويت توسط صاحب آن از كويت به ايران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداري مي شد و بعد دچار مشكلاتي شد و معلوم نبود در چه محلي نگهداري مي شود. آخرين اطلاع اين است كه اين مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوي انتقال يافته است و ضمن مجموعه اهدائي رهبري نگهداري مي شود.
ص: صفحه
صادقيه: كتابخانه مدرسه فتحعلي بيگ (صادقيه) دامغان
طبسي: كتابخانه طبسي حائري در قم
عبدالعظيم: آستان مقدس حضرت عبدالعظيم در شهر ري
عكسي: اين تعبير در دو جابه كار رفته است: يكي در كنار شماره برخي از نسخه ها كه به معناي آن است كه نسخه، عكسي است و بايد براي يافتن نسخه در كتابخانه معرفي شده، به عكسي بودن توجه شود؛ و دوم در معرفي مأخذ است كه منظور فهرست عكسي آن كتابخانه مي باشد.
علامه طباطبائي: كتابخانه علامه طباطبائي شيراز كه نام شيراز در قبل از آن آمده است.
علامه طباطبائي: مكتبه علامه طباطبائي قم كه نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
علوم پزشكي: كتابخانه دانشگاه علوم پزشكي تهران
عمومي ساري: كتابخانه عمومي ساري
عمومي: با كلمه قبل سمنان: كتابخانه عمومي سمنان
عمومي: با كلمه قبل مراغه: كتابخانه عمومي مراغه
غير همانند: در مورد نسخه هايي كه نام آن ها يكي است ولي نسخه ها متفاوت است و به دليل صرف هجويي و جلوگيري از تكرار، نام مكرر آن ها حذف شده است.
ف: اين رمز در مورد مأخذ به كار رفته است و هنگامي كه براي يك كتابخانه فهرستي به نام همان كتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف:» به معناي فهرست، به كار رفته است و اگر نام مأخذ با نام كتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذكر شده است.
فاضل: كتابخانه آية الله فاضل خوانساري
فاضل قائيني: كتابخانه فاضل قائيني قم
فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
فرهنگ و هنر: كتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
فرهنگ و ارشاد: كتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامي كاشان
فياض: مجموعه دكتر علي اكبر فياض
فيضيه: كتابخانه مدرسه فيضيه قم
فيلم ها: فهرست فيلم هاي كتابخانه مركزي دانشگاه تهران
قاضي طباطبائي: مجموعه محمد علي قاضي طباطبائي تبريز
قمر بني هاشم: كتابخانه قمر بني هاشم دامغان
كا: كاتب
كاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
كاظميني: كتابخانه ميرزا محمد كاظميني
گ: برگ.
گلپايگاني: كتابخانه عمومي حضرت آية الله العظمي گلپايگاني.
گوهرشاد: كتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
مجلس: كتابخانه، موزه و مركزاسناد مجلس شوراي اسلامي
محدث ارموي مخ: فهرست مجموعه نسخه هاي خطي محدث ارموي، مخطوط
محمد هلال: كتابخانه امامزاده محمد هلال آران كاشان، مخطوط.
مختصر ف: فهرست مختصر نسخه هاي خطي مجلس شوراي اسلامي كه در سال 1387 منتشر شده است.
مخ: به معناي مخطوط بودن فهرست مي باشد.
مدارك فرهنگي: سازمان مدارك فرهنگي انقلاب
مدرسه غرب: كتابخانه مدرسه غرب همدان
مدرسي: كتابخانه سيد محمد مدرسي در يزد
مرعشي: كتابخانه عمومي آية الله العظمي مرعشی نجفي
مركز احياء: مركز احياء ميراث اسلامي، قم.
مركز مطالعات: كتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقيقات اسلامي قم
مروي: كتابخانه مدرسه مروي تهران
مسجد اعظم: كتابخانه مسجد اعظم قم
مطالعات فرهنگي: كتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي
معصوميه: آستان مقدسه حضرت معصومه عليها سلام
مفتاح: مجموعه محمد حسين مفتاح
ملك: كتابخانه ملك
ملي: با نام قبلي تهران: كتابخانه ملي ايران؛ با نام قبلي شيراز: كتابخانه ملي شيراز؛ با نام قبلي تبريز: كتابخانه ملي تبريز.
مهدوي: مجموعه دكتر اصغر مهدوي
موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)
مؤسسه آية الله بروجردي: مؤسسه العظميب روجردي.
مولوي: عبد المجيد مولوي (قسمتي از اين مجموعه به كتابخانه دانشكده الهيات دانشگاه فردسي مشهد منتقل شده است.)
مينوي: مجتبي مينوي
نجومي: مجموعه سيد مرتضي نجومي
نسخه پژوهي: مجموع هاي با همين عنوان كه چند شماره از آن از طرف كتابخانه مجلس شوراي اسلامي و به كوشش ابوالفضل حافظيان منتشر شده است.
نشريه: نشريه كتابخانه مركزي دانشگاه تهران
نك: اين علامت به معناي «نگاه كنيد» می باشد و در موارد ارجاع به كار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهي عنوان ارجاع داده شده كلاً در جاي ديگري كه راهنمائي شده، ثبت شده است و گاهي قسمتي از عنوان ارجاعي در محل ديگري ثبت شده است كه در واقع به معناي «نيز نگاه كنيد» می باشد.
نواب: كتابخانه مدرسه نواب مشهد
نمازي: كتابخانه مدرسه نمازي خوي
نوربخش: كتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهي تهران)
وابسته به: اين اصطلاح در جايي به كار رفته كه كتاب معرفي شده به اثري ديگر وابسته است و بيش تر در مورد شرح ها، حاشيه ها، تعليقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزيده ها، و ترجمه ها به كار رفته است و نام كامل اثر اصلي، همراه با نام مؤلف آن معرفي شده است و در صورت نياز مي توانيد به اثر اصلي مراجعه كنيد.
وزيري: كتابخانه وزيري يزد
همانند: اين كلمه در جايي به كار رفته، كه اثر معرفي شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در كشور وجود دارد و به معناي آن است كه نسخه ها يك اثر است.
در آوانگاري عناوين كتاب ها چند نكته هست كه بايد يادآوري شود:
1- در آوانگاري فقط حروفي كه تلفظ مي شوند، ضبط مي گردند. مثال: آداب الشريعه=ādāb-oš šarī‘a
2- عنوا ن كتاب هاي فارسي با تلفظ فارسي و عنوان كتاب هاي عربي با تلفظ عربي آوانگاري شده اند.
مثال: آداب صوفيه=ādāb-e sūfīye
آداب الصوفيه=ādāb-uṣ ṣūfīya
3- كلمات و تركيباتي كه از زبا نهاي ديگر (از جمله عربي) به فارسي وارد گرديده، با تلفظ متداول در فارسي ضبط شده است.
مثال: اسطرلاب=ostorlāb
ابواب الجنان=abvāb-ol jenān
4- چون در آوانگاري مقصود فقط نشان دادن تلفظ كلمات است، حروف اول عناوين مانند ديگر حروف كوچك نوشته شده است.
5- براي آوانگاري كلماتي كه بارها تكرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.
الف- آوانگاري كلمات و تركيبات فارسي:
ب- آوانگاري كلمات و تركيبات عربي:
الحسناء- القصيدة الحسناء
ḥasanāt-ul ḥaramayn fī madḥ-i jadd-il ḥasanayn
عبسي، محمد بن احمد، ق8 قمري
absī, mohammad ebn-e ahmad (- 14c)‘
تاريخ تأليف: 757ق؛ محل تأليف: مکه
قصائدي است در مدح پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله)، به ترتيب حروف معجم. سراينده قسمت عمده اين قصائد را ظاهراً در مكه معظمه سروده است و پس از آن هر چه در اين زمينه در جاهاي ديگر به نظم آورده به آن ملحق نموده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 914 عكسي
آغاز: يقول المفتقر الي رحمة ربه و رضوانه المومل لجوده و المرتجي لاحسانه محمد بن احمد بن سبع العبسي؛ انجام: و الآل و الاصحاب مع اتباعهم ** ما غاص ما او افاض النيل
نسخه اصل: اسكوريال- مادريد، ش 1746 (فهرست خطي عربي اسكوريال 255/3)؛ خط: نسخ، كا: احمد بن محمد بن حامد صوفي شهير به ابن النقيب كروشي، تا: نيمه ربيع الثاني 770ق؛ در اواسط نسخه آمده: كه محمد بن محمد بن ميمون علوي اندلسي غرناطي در روز جمعه 22 ذيحجه 786ق در مسجد النبي (صلی الله علیه و آله) كتاب را بر مؤلف خوانده و از او اجازه روايت گرفته است؛ 67گ، 13 سطر [عكسي ف: 2-394]
hasanāt-ol ‘ārefīn
داراشكوه بابري، شاهزاده هند، 1024-1069 قمري
dārā-šokūh-e bāberī, šāhzāde-ye hend (1615 - 1659)
تاريخ تأليف: 1062ق
شرح شطحيات عارفان است. در آن شطحيات و متشابهات عارفان را برشمرده و آن ها را بر خلاف كتاب دشوار روزبهان بقلي «بعبارات راست براست» در آورد و اشعار مناسب از خود و ديگران بر آن افزود. اين شطح ها از پيامبر است و اصحاب و عرفا تا برسد به شيخ شاه محمد دلربا.
آغاز: احدي راست حمد بي حد که حمد و حامد ومحمود خود اوست و صمدي راست ثناي بي عدد که موجود و وجود و موجود اوست. ... اما بعد مي گويد فقير بي حزن و اندوه محمد داراشكوه چون كه در سال يكهزار و شصت و دو هجري و سال سي و هشتم از ولادت اين فقير
انجام: دارشکوه شطحي از خود هم داخل اين رساله نمايد گفتم شطح من آن است که مي گويم همه شطح من است و الله الموفق علي ادراک هذا الشطيحات. تمت بالخير.
[نسخه های منزوي 1125/2؛ دنا 648/4؛ فهرستواره منزوي 304/7]
آغاز: برابر؛ انجام: افتاد از نصارا.
خط: نستعليق، كا: محمد اسمعيل، تا: 1128ق؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج قهوه اي، 68ص (153-220)، 11 سطر (7×12)، اندازه: 9×14 سم [ف: 3623-14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: غلام محي الدين آستانه بوس ميرزائي، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 52گ، 13 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 3-1627]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: يك شنبه 13 صفر 1309ق؛ قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: 1525]
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد هاشم تبريزي، تا: 15 محرم 1309ق؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-270]
آغاز: برابر؛ انجام: كه چون بآن رسند فارغ شوند و حقيقت تقوي آنست كه از تقوي هم تقوي نمايند. تمت رسالة شطحيات. ...
نسخه اصل: كتابخانه ندوة العلماء، لكهنو، هند؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 78ص، 13 سطر [عكسي ف: 5-140]
hosn-e ettefāq
تأثير تبريزي، محسن، 1060-1129 قمري
ta’sīr-e tabrīzī, mohsen (1650 - 1717)
مثنوي است در 285 بيت در وصف ديه تفت از توابع كوهستان يزد در آغاز وصف كوه، دشت، ساختمان ها، باغ ها سپس سپاسگزاري از فرمان رواي آن جا. (احمد منزوي)
آغاز: تفت است فرشته بلبل او ** مه تفته زآتش گل او
[فهرستواره منزوي 805/10]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 957/9
خط: نستعليق، بي كا، تا: بين 1124 تا 1129ق؛ 25ص (279-303) [ف: 3-200]
ḥusn-ul ittifāq fī taḥqīq-iṣ ṣidāq
اخباري، محمد بن عبدالنبي، 1178-1232؟ قمري
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تاريخ تأليف: 1214ق
رساله اي فقهي است در موضوع صداق زنان كه اخبار را آورده و ترجمه نموده، سپس با عناوين «اقول» به اظهار نظر پرداخته است.
[دنا 648/4؛ الذريعة: 15/7؛ ريحانة الأدب: 86-85/1]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12821/6
آغاز: الحمد لله و سلام علي عباده اصطفي اما بعد خامه تصور ختامه قاصر جاني... رواه ربه بكاسه البحراني بر صحيفه... مي نگارد اقتصار در استنباط آن از كتاب محكم؛ انجام: و علي ما بيناه لا تعارض بين الاخبار و لا اقتحام في الاخطار و ان خولف مشهور المتأخرين في بعض الأصدار و الله احق أن تخشوه و له الحكم و الله يحكم، قد وقع الفراغ...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 13گ (257ر-269)، 20 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 556-32]
ḥusn-ul i‘tiqād wa ḏuxr-u yawm-il ma‘ād
شاهرودي خراساني، محمد علي بن محمد كاظم، - 1293 قمري
šāhrūdī xorāsānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad kāzem (- 1876)
تاريخ تأليف: از نيمه رجب تا 20 شعبان 1280ق؛ محل تأليف: كربلا و نجف اشرف
در اصول دين پنج گانه و اعتقادات شيعه و پاره اي از پند و اندرزها، با انشائي اديبانه كه به درخواست بعضي از دوستان در اين كتاب فراهم آمده است. مؤلف در سال 1285ق آن را تجديد نظر و تنظيم كرده است.
آغاز: حمد بي منتهاي مقرون باخلاص و ثناي بي حد از مكنون سر بي التباس كه نشئه بندگي و علامت سرافكندگي است.
انجام: و دعاي حسن عاقبت نوازش فرمايند و از سهو و خطاي حقير عفو فرمايند.
[دنا 648/4؛ فهرستواره منزوي 270/9]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8849
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: از عصر مؤلف؛ بسيار مغلوط؛ جلد: تيماج قهوه اي، 169گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 23-37]
حسن بديع- تفسير حسن بديع
حسن بصري- گفتگوي حسن بصري با شمعون
حسن بن علي (علیه السلام)- گفتگوي حسن بن علي (علیه السلام)
حسن بن علي (علیه السلام)- تواريخ اميرالمؤمنين حسن بن علي مرتضي
al-ḥasana
كرماني، زين العابدين بن محمد كريم، 1276-1360 قمري
kermānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad karīm (1860 - 1941)
تاريخ تأليف: 1345ق
مؤلف كه رئيس فرقه شيخيه بوده در ابتدا رساله چنين بيان داشته: كتابي از مولا آقا ميرزا حسن آقا اهل سردرود تبريز به دستم رسيد و ايشان مرا امر نمود تا مشكلات و معضلات آن كتاب را تبيين نمايم. من هم شروع در بيان آن نموده و با اقتباس از اسم شريف «اقا ميرزا حسن» نام رساله را «رساله حسنه» ناميدم. در رساله حاضر به سه مسئله جواب داده شده: 1. سر تركيب كلمه توحيد از حروف ثلاثه (الف ولام و هاء)؛ 2. حكمت تكرار آن به اين عدد مخصوص كه در آن اشاره اي است به باطن و تأويل و باطن و باطن آن؛ 3. شرح حديث امام صادق در بيان آن كه باطن نماز ولايت است؛ 4. شرح حديث امام صادق در بيان
آن كه باطن نماز ولايت است. مباحث رساله با عنوان «قال، اقول» مي باشد. در فهرست فارسي مشار (2562/2) از جمله كتب چاپي مؤلف «رساله در جواب از چند مسئله» معرفي شده و در برگ 2 نسخه حاضر قبل از شروع رساله نوشته شده «اين رساله مشتمل است بر جواب هاي هشتگانه» اگر چه در متن رساله به بحث و بررسي سه مسئله اكتفا شده اما به نظر مي رسد بين رساله چاپ شده مؤلف «در جواب از چند مسئله» و رساله حاضر ارتباطي باشد كه تشخيص آن نياز به تحقيق بيش تري دارد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2411
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علي خير خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين... و بعد يقول العبد المسكين المستكين؛ انجام: و نكتفي بما ذكرنا لظهور المسئلة و الحمد لله و قد وقع الفراغ.
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي، 58گ، 21-22 سطر (10×17/5)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 196-12]
ḥusn-ut taṣrīf fī š.-it ta‘arruf li-maḏhab-it taṣawwuf
علاء الدين تبريزي، علي بن اسماعيل، 668-720 قمري
alā‘-od-dīn-e tabrīzī, ‘alī ebn-e esmā‘īl (1270 - 1321)‘
وابسته به: التعرف لمذهب التصوف؛ كلابادي، محمد بن ابراهيم (- 380)
شرحي است با عنوان «قوله» بر متن «التعرف لمذهب التصوف» تأليفي ابوبكر محمد بن ابراهيم بخارائي كلاباذي. متن مذكور شايد قديمي ترين كتابي باشد كه در اين موضوع تأليف شده و در اهميتش گفته شده «لولا التعرف لما عرف التصوف» و داراي شروحي است. نسخه ديباچه شارح را ندارد ليك از نزديكي مضامين اين شرح با توصيفي كه براي يكي از شروح در كشف الظنون (ج 293:1) ذكر شده گمان مي رود كه شارح علاءالدين ابوالحسن علي بن اسمعيل تبريزي شافعي قاضي القضاة شام و مدفون در قاسيون شام باشد. (مهدي ولايي)
چاپ: لكنو، 1912 م، در چهار مجلد
[دنا 648/4]
آغاز: متن: الحمدلله المحتجب بكبريائه عن درك العيون؛ شرح: الحمد هو الثناء باللسان علي ذي علم بما فيه من الفضايل؛ انجام: متن: فانه لايسمع الا عند وجد؛ شرح: و بالمفهوم يدل علي عدم نزول الرحمة في سماع لم يكن عن وجد و فيما ذكرنا كفاية لمن تدبر و الحق حقيق بتحقيقه
خط: نستعليق، كا: حسين شابراني، تا: 20 شعبان 903ق، جا: باب الابواب؛ واقف: ملا علي گل استرابادي؛ 129گ، اندازه: 15×19 سم [ف: 170-4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 823- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1-340]
نسخه اصل: كتابخانه RedPath در دانشگاه مگ كيل كانادا. بي تاريخ نزديك 1700؛ محشي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 300گ، 19 سطر [فيلم ها ف: 3-198]
...hosn-ot tasrīf dar š.-e
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 18765
بي كا، تا: 975ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 371 گ، اندازه: 13/5×21/7 سم [رايانه]
hosn-ot taqvīm
مستقيم زاده، سليمان بن عبد الرحمن، - 1202 قمري
mostaqīm-zāde, soleymān ebn-e ‘abd-or-rahmān (-1788)
رساله اي مختصر در تبيين سنت هاي پنج گانه حضرت ابراهيم است كه هر سنت را به عنوان لايحه اي و در 5 لايحه بيان كرده است. با عنوان فائده و لطيفه و تذنيب و تذييل و خاتمه و لازمه و مقامه.
آغاز: الحمدلله نحمده و نستعينه من يهدي الله فلا مضل له و من يضلل الله فلا هادي له أما بعد أخرج الشيخان رحمهما الله عن أبي هريرة.
انجام: اكا آمين دين اولوب يرزين ** بوله يا رب سلامت دارين/ حق رسوله ايدوب صلوة و سلام ** سخن آن كله بولدي حسن ختام
[ايضاح المكنون 403/1؛ معجم المؤلفين 266/4؛ دنا 649/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، كاتب = مؤلف، تا: 1159ق؛ مصحح، مقابله شده، با علامت بلا، محشي؛ تملك: شيخ حسن افندي زاده، محمد نوري سال 1309ق؛ كاغذ: فرنگي، 18گ (1-18)، 25 سطر، اندازه: 7/5×17 سم [ف: 530-30]
آغاز: برابر؛ انجام: ظاهر و باهر درديديلر فاعتبروا يا اولي الابصار.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: استنبولي، جلد: مقوا، 32گ
(2پ-33ر)، 15 سطر(5×12)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 4114-15]
ḥusn-ut tanabbuh limā wurid-a fi-t tašabbuh
غزي عامري، محمد بن محمد، 977-1061 قمري
qazzī ‘āmerī, mohammad ebn-e mohammad (1570 - 1651)
كتابي اخلاقي و عرفاني است در دو «قسم» و چند «جزء» و باب ها و فصول و انواع متعدد دارد: قسم 1. فيمن يجب التشبه بهم و في اكتساب مكارم الاخلاق و ذكر الاخلاق الحسنة؛ قسم 2. فيما ورد من النهي عن التشبه بهم و ذكر مساوي الاخلاق. مؤلف با استفاده از آيات و روايات و اشعار مناسب، كتابي جامع در اخلاق گرد آورده و محاسن و مساوي اخلاق را به تفصيل در اين كتاب بيان نموده است. نجم الدين غزي بين سال هاي 1024 تا 1035ق مشغول تأليف اين كتاب بوده است. نسخه هايي از آن در دارالكتب ظاهريه در دمشق محفوظ است.
[دنا 649/4؛ خلاصه الاثر، محبي: 200-189؛ الكواكب السائرة بأعيان المائة العاشرة. نجم الدين غزي، تحقيق جبرائيل سليمان جبور. مقدمه محقق: معجم المؤلفين: 288/11؛ هدية العارفين: 337/2؛ فهرس مخطوطات دارالكتب الظاهرية؛ المنتخب من مخطوطات الحديث، ص368 و التصوف: 446-446؛ معجم أعلام المورد: 301؛ فهرست آربري، 88/1؛ فهرست آربري: ترجمه محمود شاكر سعيد: 124/1]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1041 عكسي
آغاز: بسمله الحمدلله و سلام علي عباده الذين اصطفي القسم الثاني من الكتاب في النهي من التشبه ممن ورد النهي عن التشبه لهم و اتباع طرقهم قال الله تعالي و أمرت أن أكون من المؤمنين و أن أقم وجهك للدين حنيفاً و لاتكونن من المشركين؛ انجام: الدنيا علي اهليها اعاذنا الله تعالي من شرها و حفظنا من مذمومها. نجز الثلث الثالث من كتاب حسن التنبه لما ورد بالتشبه للفقير عفو ربه القدير نجم الدين محمد بن محمد بن محمد بن احمد الغزي الشامي المعروف بابن رضي الدين في صبيحة الجمعة سادس عشر جمادي الاولي سنة خمس و ثلثين و الف احسن الله ختامها و الحمدلله.
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي: ش 3216. قسم ثاني كتاب را دربردارد؛ خط: نسخ خفي، كاتب = مؤلف، تا: جمعه 16 جمادي الاول 1035ق؛ مصحح، متن خط خوردگي دارد، در صفحه عنوان به خط مؤلف نام كتاب و مؤلف بدين صورت درج شده: «الجزء الثالث من كتاب حسن التنبه لما ورد في التشبه لكاتبه نجم الدين محمد بن محمد بن محمد بن محمد احمد الغزي الشافعي عفا الله عنه و عنهم»؛ تملك: مصطفي غزي به تاريخ 1122ق؛ 594ص، 26 سطر [عكسي ف: 3-92]
ḥusn-ut tawassul ilā ṣinā‘at-it tarassul = k.-u barā‘at-it tawassul
ابن فهد حلبي، محمود بن سليمان، 644-725 قمري
ebn-e fahad-e halabī, mahmūd ebn-e soleymān (1247 - 1326)
كتابي است در صنعت ترسل و چگونگي صنايع ادبي و بديعي، مؤلف براي شاهد مثال، از اشعار شاعران دوران جاهليت و دوره هاي اسلامي نيز بهره جسته است.
آغاز: بسمله، اما بعد حمد الله جاعل الانسان مخبوءا تحت اللسان محبوءا من مواهب البلاغة في المنطق بالمراتب الحسان... فانه لما جعل الله لي في كتابة الانشاء رزقا باشرت بسببه من وظائفها ما باشرت... بها و سميته حسن التوسل الي صناعه الترسل و ما توفيقي الا بالله عليه توكلت و اليه انيب
انجام: و ارغب الي متامله في الاعضاء عن عثرة القلم و كبوة الخاطر و نبوة الذهن فلم يكن القصد الا التمثيل في تلك الانواع و ذلك يحصل بالكلام المقبول دون المختار.
چاپ: قاهره، 1299ق، در 120 صفحه؛ قاهره، چاپخانه هنديه، 1315ق، در 176ص؛ تحقيق أكرم عثمان، بغداد، 1980م.
[دنا 649/4 (3 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارغب الي متامله في الاعضاء عن عثرة القلم و كبوة الخاطر و نبوة الذهن فلم يكن القصد الا التمثيل في تلك الانواع و ذلك يحصل بالكلام المقبول دون المختار.
خط: نسخ معرب، كا: ابراهيم بن محمود متطبب، تا: جمادي الثاني 724ق؛ نام كتاب با خط ثلث درشت با آب طلاي ناب، در پشت برگ آغازين نوشته شده؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 144گ، 17 سطر (9/5×14)، اندازه: 15×23 سم [ف: 545-37]
آغاز: بسمله، قال الشيخ الامام العلامه جامع اشتات الفضائل لسان الادب؛ انجام: و هذا ما... في هذا كتاب من علوم المعاني و البيان المتشرح لهذه الصناعه...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 113گ، ابعاد متن: 9×14، اندازه: 13/5×18/5 سم [ف: 7-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد سر ناقوسي، تا: 1005ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: چرمي، 161گ، 15 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 3-1054]
ḥusn-ut tawassul fī faḍā’il-iṣ ṣalawāt ‘ala afḍal-ir rusul(muntaxab-)
مؤلف شناخته نشد، احتمالاً همان كاتب نسخه باشد.كتاب حاضر منتخب و گزيده «حسن التوسل في فضائل الصلوات علي افضل الرسل» شهاب الدين احمد بن محمد مكي شافعي معروف به ابن حجر هيثمي (974-909ق) مي باشد كه در ده فصل ثواب و فضيلت و كيفيت صلوات بر پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) را به اختصار بيان كرده است. اصل كتاب در مكه و مدينه چاپ شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 34962
آغاز: بسمله. الحمدلله الملك الكريم و الصلاه و السلام علي صاحب الخلق العظيم فهذه نبذة من كتاب حسن التوسل؛ انجام: ورد حديث من صلي يوم الخميس به مرة لم يصفر ابدا
خط: نستعليق شكسته، كا: صديق حسن بن علي حسيني قنوجي بخاري، تا: 1274ق؛ اهدايی: رهبري، ارديبهشت 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج فرنگي، 7گ، 14 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [اهدائي رهبر: 6-251]
hosn-e jahāngīr = šāh-nāme-ye ‘ešq
رياضي
rīyāzī
مثنوي حسن جهانگير رياضي در حدود 2020 بيت. با عنوان هاي: در وحدت باري، توحيد دوم، مناجات... ديدن شاهزاده عالم سلطان سليم نور جهان بيگم را، بيتاب شدن شاهزاده و در خلوت بخيال بازي مشغول شدن، جلوس مبارك شاهنشاهي نورالدين محمد جهانگير پادشاه، شهادت عليقلي بيك، حقيقت احوال نور جهان بيگم، رفتن شاهنشاه به خانه دستور اعظم ميرزا غياث اعتماد الدوله... جشن نسبت بازي شاهنشاه با نور جهان بيگم، بوكالت سر فراز نمودن نورجهان بيگم، شمه اي از حسن و سلوك نورجهان بيكم، خاتمه. از رياضي [غياث الدين وراميني] كه در آغاز گويد: «رياضي» که سروش قامت اوست ** نواي قمريش گلبانگ ياهوست. در خاتمه گويد: به حسن آباد هند افتاد راهم ** نمك سود ملاحت شد نگاهم/ غياث الدين لقب منصور نامم ** سخن سنجان عالم را غلامم/ وطن شهر ورامين، ري ديارم ** به ملك ري گرايم شهريارم... و مي افزايد. «شاهنامه عشق» جهانگير است: چو آن سر فتنه هنگامه عشق ** ز من شد طالب «شهنامه عشق»
آغاز: بنام آن كه از «حسن جهانگير» به آني ملك دل ها كرد ** تسخير/ ز صورت سكه حسني بگل زد ** كه فوج غمزه را بر قلب دل زد...
انجام: غياث الدين لقب منصور نامم ** سخن سنجان عالم را غلامم/ وطن شهر ورامين، روي ديارم ** به ملك ري گر آيم شهريارم... چون آن سرفتنه هنگامه عشق ** ز من شد طالب «شهنامه» عشق... ز عشق شاه نورالدين جهانگير ** زدم بر كيمياي طبع اكسير... رقم زد منشي طغراي تقدير ** بسرلوحش رقم «حسن جهانگير»/ كنون حسن جهانگيرست نامش** كه هم آغاز شد هم اختتامش
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، كا: علي اكبر زكي، تا: 1219ق؛ 81گ (169پ-249پ) [عكسي ف: 2-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: مير علي اكبر ولد مير محمد محسن زكي حسيني، بي تا؛ نام مثنوي و سراينده به خامه نويسنده در عنوان آمده؛ مجدول، كمندبندي شده، محشي؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 81گ (171ر-251ر متن)، 13 سطر، اندازه: 34 سم [ف: 7-362]
ḥusn-ul ḥāl fīmā qila fi-l xāl
ابن طولون، محمد بن علي، 888؟-953 قمري
ebn-e tūlūn, mohammad ebn-e ‘alī (1484 - 1547)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1344/4 عكسي
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي زين دنانير الخدود بنقط الحسن البديع... و بعد فهذا تعليق سميته حسن الحال فيما قيل في الخال و هو ما قال الشيخ جمال الدين بن نباته و اسم الخال في اللغة؛ انجام: و كان خالاً في سحيفة خده ** اثر الشرارة القميص الاحمر... سميت كتابي بكشف الحال في وصف الخال فنعوذ بالله من ذلك، انتهي.
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، ش 3847 (فهرس المخطوطات العربية فيمكتبة تشستربيتي، ترجمه محمود شاكر سعيد 493-493)؛ خط: نسخ، بي كا، تا: از عصر مؤلف؛ گويا از نسخه مؤلف نقل شده است (اربري اين مجموعه را به خط مؤلف دانسته است)؛ 4ص (20-23)، 23 سطر [عكسي ف: 89-4]
hosn-e delrobā
كبير حسيني، علي
kabīr hoseynī, ‘alī
وابسته به: حسن و دل؛ يحيی سيبک نيشابوری (- 852)
به درخواست: ميرعلی نقی
تحريري است از رساله حسن و دل فتاحي نيشابوري (فهرست
مشترک پاکستان 964/4). مؤلف در تاريخ آن گفته: عقل تاريخش پس از اتمام گفت ** نسخه زيباي حسن دلربا. مؤلف از مردمان هند و پاکستان است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 2594-14/44
آغاز: به برهان لوکشف الغطاء لما ازددت يقينا هر صفت مستور منکشف والنعم ما قال المولوي المعنوي قدس سره العزيز: گرشود يک اسم غايب از ولي ** آن زاستغراق دان نه از جاهلي؛ انجام: مير شرف الدين حسين فياض في هذا الحال/ چون فنا درجلوه آيد عشق گيرد رنگ حسن ** نبض بلبل گرشود ساکت رگ گل مي شود. تمت...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: گالينگور سبز، 81گ، 16 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 3-1626]
ḥusn-us samt fi-ṣ ṣamt
سيوطي، عبدالرحمن بن ابي بكر، 849-911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
احاديث و اشعاري كه درباره سكوت و سخن نگفتن وارد شده، از كتاب «الصمت» ابن ابي الدنيا عبدالله بن محمد بغدادي (- 281) تلخيص نموده و چيزهايي بر آن افزوده است.
چاپ: محقق: نجم عبدالرحمان خلف، بيروت، دار المامون، 84ص، 1405ق.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1472
آغاز: الحمدلله و كفي و سلام علي عباده الذين اصطفي، هذا جزء لطيف لخصته من كتاب الصمت لابن ابي الدنيا مع زوائد عليه؛ انجام: ان لامني لائم في الصمت قلت له ** حبس الفتي نطقه حذراً من الندم
خط: رقعي، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوايي، 10گ، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-1472]
ḥusn-uṣ ṣabāġa fī fann-il balāġa
جعبري، ابراهيم بن عمر، 640-732 قمري
ja‘barī, ebrāhīm ebn-e ‘omar (1243 - 1332)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7047/1
خط: نسخ، كا: فخرالدين بن نظام الدين حسيني گرگاني، تا: قرن 8 و 9، جا: الخليل؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 17گ (1پ-17ر)، 19 سطر (9×13)، اندازه: 13×19 سم [ف: 16-438]
al-ḥusn-uṣ ṣarīḥ fī mi’at-i malīḥ
صفدي، خليل بن ايبك، 696-764 قمري
safadī, xalīl ebn-e ībak (1297 - 1363)
ناظم، چون اشعاري را در مدح غلامان و نديمان ديده، و كتابي كه جامع اين اشعار باشد نيافته، اين كتاب را مشتمل بر اشعار شعراي بزرگ كه درباره 100 نفر از غلامان سروده اند با افزودن اشعاري از خويش، جمع آوري نموده است.
[دنا 649/4؛ الاعلام 316-315/2؛ كشف الظنون 667/1]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 773/1
آغاز: اما بعد حمدالله علي ما وهب و منح من الفكر الذي انتجس بدقة المعاني و انتخب؛
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان-رم 1142؛ خط: نسخ نازيبا، كا: محسن بن علي بن محمد بن حسين، تا: 1189ق؛ مجدول؛ 54گ (2-55) [عكسي ف: 2-452]
ḥusn-uẓ ẓann bi-l-lāh
ابن ابي الدنيا، عبدالله بن محمد، 208-281 قمري
ebn-e abe-d-donyā, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (824 - 895)
مجموعه اي است مشتمل بر روايات مروي از پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) و كبار صحابه حضرت در اينكه عبد هميشه بايد به خداوند متعال خوش گمان باشد و از عنايات حضرت باري تعالي نوميد نگردد. در اين نسخه بر خلاف آن چه حاجي خليفه در كشف الظنون بيان داشته سلسله اسانيد ذكر گرديده است.
چاپ: قاهره، 1935 م
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28090
آغاز: بسمله. حدثنا ابوبكر عبدالله بن محمد بن عبيد بن ابي الدنيا قال [حدث]نا خلد؛ انجام: قال ان الله عتقنا من النار في كل يوم و ليلة... هذا آخر كتاب حسن الظن بالله... انتهي المراد نقله و الحمدلله علي كل حال
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 11؛ اهدايی: رهبري، دي 1380؛ كاغذ: نباتي، جلد: مقوا، 6گ، اندازه: 22/3×32/8 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-281]
ḥusn-ul ‘atād ilā ṣāliḥ-il ‘ibād
ويسي، احمد بن هاشم، - 1269 قمري
veysī, ahmad ebn-e hāšem (- 1853)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1561/2 عكسي
آغاز: بسمله. يا راكباً تهوي
نسخه اصل: در يكي از كتابخانه هاي يمن؛ خط: نسخ، كا: عبدالله بن شمس الدين بن حسن بن عزالدين بن مهدي قاسمي، تا: 28 رمضان 1012ق؛ مصحح، ركابه دار؛ 2ص (557-558)، 25 سطر [عكسي ف: 4-499]
حسن فضال- مباحثه حسن فضال با ابي حنيفه
hasan k.-e hāfez rā mī-sūzānad
كسروي، احمد، 1269-1324 شمسي
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
تاريخ تأليف: 1324ش
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4754-4752/24- ف
بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-100]
hosn-e galūsūz
زلالي خوانساري، محمد حسن، - 1031؟ قمري
zolālī xānsārī, mohammad hasan (- 1622)
در هفت «مقاله»: حدود 600 بيت. مناجات و نعت پيامبر، ستايش شاه عباس، سپس: 1. مذمت كينه؛ 2. نصيحت در كم گويي؛ 3. عنايت ازلي و لطف لم يزلي؛ 4. رعايت ادب؛ 5. در صفت ابناء جنس و فرار از غير جنس؛ 6. در صفت زهد و پرهيزگاري؛ 7. در مذمت جمع كردن درم و دينار.
آغاز: تعالي الله شأنه از اين آيه... افروز در شأن فهرست حسن گلوسوز، حمد روزي دهنده بي منتي است كه شور عرب... بسم الله الرحمان الرحيم ** تير شهاب است بديو رجيم/ نيزه خوابانده قلب سياه ** الحق طرف كله لا آله
[فهرستواره منزوي 806/10]
آغاز: برابر؛ انجام: تامي از عدل همين در جهانست (؟) ** خون سخن بر لب گفتن نشانست (؟)
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: نوعي ترمه، جلد: ميشن سياه، 20گ (215پ-234پ)، 12 سطر، اندازه: 9/3×16/1 سم [ف: 106-8]
آغاز: بسم الله الرحمان الرحيم ** نص صحيح است و كلام حكيم/ آه بلب آمده سوخته ** رشته زخم نمك اندوخته؛ انجام: ابر توكل چو شود گوهري ** صرفه برد افسر پيغمبري
خط: نستعليق ريز، كا: جنوني، تا: 15 ربيع الثاني 1100ق؛ در چهار ستون؛ كاغذ: ترمه رنگارنگ نازك، جلد: ميشن قهوه اي، 11گ (127پ-137ر)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 340-8]
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج ترياكي، 15 سطر (9×19)، اندازه: 15×27 سم [ف: 15-4094]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: كشميري زرافشان نخودي، جلد: مقوا، 14 سطر، اندازه: 12/1×22/9 سم [ف: 490-3]
آغاز: آغاز ديباچه: تعالي شأنه از اين مطالعه فيروز... آغاز مثنوي: بسم الله الرحمن الرحيم ** نص صحيح است و كلام قديم؛ انجام: صدقه برد افسر پيغمبري.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج عنابي، 61ص (536-476)، 17 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 66-2]
hosn-e galūsūz
رشيد تبريزي، - 1081 قمري
rašīd-e tabrīzī (- 1671)
تاريخ تأليف: 1040ق (گل نظم)
او منظومات خود را عقد اللئالي و بستان خيال و درياي عرفان هم ناميده است.
آغاز: كيم كوثر كه از شعله نوشي ** لب بت خانه را الماس پوشي/ رهائي دشمني دام آشياني ** پريشان نغمه خونين زباني
انجام: چو مرغ طبع من شد بلبل نظم ** بجو تاريخ فكرم از گل نظم
[الذريعة 362/9 و 159/19؛ دنا 649/4؛ فهرستواره 805/10]
خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: 1045ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: روغني گلدار، 10گ (48-57)، 17 سطر (8×19)، اندازه: 15/5×26 سم [ف: 2265-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: ميشن، 14گ (8پ-21ر)، 15 سطر [ف: 3-646]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: ميشن، 14گ (8پ-21ر)، 15 سطر [ف: 8-259]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 29ص (333-
361)، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 414-36]
ḥusn-ul la‘ālī wa-d durar bi-’ījāz-il muxtaṣar
زرقاني، محمد بن عبدالباقي، 1055-1122 قمري
zorqānī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-bāqī (1646 - 1710)
در حديث به ترتيب حروف تهجي.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 156/2
خط: نسخ، كا: محمد مراد، تا: شوال 1139ق؛ جلد: مقوا، 24گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 307-1]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 156
همان نسخه بالا [نشريه: 5-24]
ḥusn-ul ma‘āb
توني، عبدالله بن محمد، - 1071 قمري
tūnī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1661)
رساله اي است در منطق و بيش تر از دلالت الفاظ در آن بحث شده است، شعرهاي فارسي در آن گواه آمده و مؤلف شيعي است و از سيد شريف در آن ياد شده است.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1746
آغاز: بسمله، الحمد لمن بعث في الاميين رسولا منهم... اما بعد يا قوم اني عبدالله آتاني الکتاب و جعلني خبيرا... لما کانت في تحقيق اللفظ اقوال مختلف التمس مني بعض الاحباب ان اشرح نبذة في هذا الباب... و شرعت في هذا الکتاب... و سميته بحسن المآب و رتبها علي مقدمة و خاتمة و ستة ابواب؛ انجام: هذا آخر ما سنح بالبال مع تفرق الاحوال و ضيق المجال و الحمدلله الملک المتعال.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن سرخ، 35گ، 18 سطر، اندازه: 15×20/4 سم [ف: 188-1]
ḥusn-ul muḥāḍira
سيوطي، عبدالرحمن بن ابي بكر، 849-911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
کتابی است در تاريخ مصر که مؤلف آن را از بيست و هشت کتاب تلخيص کرده است. در آن ذکر انبياء و ملوک و حکمايی که به مصر آمده اند، ذکر اهرام و اسکندريه و فتح مصر توسط مسلمين و صحابه و تابعيينی که وارد مصر شده اند و ذکر مدارس و جوامع آن را آورده است.
چاپ: قاهره، دار احياء الكتب العربية، محقق محمد ابوالفضل ابراهيم، چاپ جديد، دو جزء، 1386-1387، 610+448ص
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17789
آغاز: بسمله. و به نستعين، قال الشيخ الامام العالم العلامه وحيد؛ انجام: سبحان ربك العزه عمايصفون... الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [رايانه]
ḥusn-ul madad fī ma‘rifat-i fann-il ‘adad
جعبري، ابراهيم بن عمر، 640-732 قمري
ja‘barī, ebrāhīm ebn-e ‘omar (1243 - 1332)
رساله اي است مشتمل بر «مقدمه»، نه «باب» و «خاتمه»: مقدمه در دو «فصل»: 1) كيفية نزول القرآن، 2) في حد الحروف و الكلمة: دو و الآية و السورة و القرآن و اشتغال كل منها؛ باب 1. الآخبار الدالة علي الاعتناء بالعدد؛ 2. ائمة العدد؛ 3. السناد؛ 4. جملة السور المختلف في عدد آيها؛ 5. ذوات النظير في الآي و الكلم (سه فصل)؛ 6. فيما انفرد بعده من الآي؛ 7. ضابط يعرف الفواصل؛ 8. السور المدينه و المكية و الآيات السفرية؛ 9. ذكر فواصل آي السور سورة سورة علي ترتيب المصحف العثماني؛ الخاتمة في عدد كل حرف من حروف المعجم علي ترتيب مخارجها.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي انزل القرآن مفصلا سور و آيات... و بعد فلما توقفت معرفة بعض وجوه القراآت و جملة من المسائل الفقهيات علي كل من الاربعة المتقدمات... فالفت ذلك في كتاب مشتمل علي تسعة ابواب... و صدرت الابواب مقدمة...
[دنا 650/4]
آغاز: في ذكر فواصل آي السور سورة سورة علي ترتيب المصحف العثماني لانه المحكم؛ انجام: و آيه است مدني و عراقي و سبع مكي و شامي و خلافها آيه الوسواس لهما.
شامل باب نهم است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ مهر: «عبده ملا ابو بدر 1218» (بيضی)؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نباتي فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 15گ، 19 سطر، اندازه:13×19/2 سم [اهدائي رهبر: 1علوم قرآن-354]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 661/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-166]
آغاز: برابر؛ انجام: الواو خمسة و عشرون، الفاً خمسة و ثمانون و هذا آخر كتاب حسن المدد في العدد
خط: نسخ، كا: حسين بن محمد اخنخوي، تا: 6 رجب 1169ق؛ كاغذ: پسته اي استانبولي، جلد: رويه كاغذ عطف ميشن، 28 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 220-6]
hosn-e ma‘nī = vasf-e kešmīr
جويا تبريزي، داراب بيگ، - 1118 قمري
jūyā tabrīzī, dārāb beyg (- 1707)
آغاز: بيا ساقي بهار آمد، به صد رنگ ** سوي كشمير بايد كرد آهنگ/ بده مي تا دمي از خود برايم ** نخستين كوهسارش را ستايم...
انجام: فزايد نور چشم از خاك پاكش ** نباشد توتيا همچشم خاكش
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 892 (مشترك 998/8)؛ خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: قرن 12؛ 7گ (50-56 كناره كليات سليم تهراني)
[عكسي ف: 2-101]
آغاز: برابر
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 12؛ 7گ (56-50) [عكسي ف: 2-224]
ḥusn-ul maqṣad fī ‘amal-il mulad
سيوطي، عبدالرحمن بن ابي بكر، 849-911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
سيوطي در اين رساله اثبات مي كند كه جشن گرفتن به مناسبت ولادت پيغمبر اكرم و سرود خواندن در آن جشن كاري است شرعاً مستحب اگر در مجلس كارهاي خلاف شرع انجام داده نشود، و ضمناً گفته هاي فاكهاني مالكي را پاسخ مي گويد.
آغاز: الحمدلله و سلام علي عباده الذين اصطفي، و بعد فقد وقع السؤال عن عمل المولد النبوي في شهر ربيع الاول...
انجام: فلو ولد في الاوقات المتقدم ذكرها كان قد يتوهم انه يتشرف بها.
چاپ: قاهره، مطبعة المنيرية، 1353ق، 9ص، در جزء اول كتاب الحاوي للفتاوي چاپ شده.
[دنا 650/4؛ الاوقاف العامة بغداد 364/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 15گ (77ر-91ر)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 21-2]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه اسكوريال در مادريد اسپانيا، شماره 1545؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ ركابه دار؛ 6ص (29-34)، 23 سطر [عكسي ف: 4-331]
hasan va ānīt
عارف منشي، محمد، ق14 قمري
āref-e monšī, mohammad (- 20c)‘
نسخه: 951/10
خط: نستعليق، كا: محمد قلي نوري، تا: 18 محرم 1302ق؛ جلد: مقوايي، 13 سطر [ف: 81]
آغاز: آن وديعه قدرت كه (حسن و آنيت!) مي نماميم يك ملكه جهان گري است؛ انجام: چشم اگر اين است و ابر و اين ناز و شيوه [عشوه] اين ** الوداع اي زهد و تقوي الفراق اي عقل و هوش
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1309ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 14گ (30-17)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 18×22 سم [ف: 79]
حسن و دل- روح و بدن
hosn va del = nobāve-ye būstān-e bayān va tazkere-ye dūstān-e zamān = dastūr-e ‘oššāq = ‘aql va saltanat
يحيي سيبك نيشابوري، - 852 قمري
yahyā sībak-e neyšābūrī (- 1449)
وابسته به: دستور عشاق؛ يحيی سيبک نيشابوری (- 852ق)
خلاصه اي منثور از مثنوي «دستور عشاق» خود اوست كه توسط شاعر به تحرير آمده. دستور عشاق در پنج هزار بيت در بحر هزج مسدس در سال 840ق سروده شده است و حسن و دل كه به نثر مسجع تحرير شده نمون هاي خوب از منشآت عهد تيموري است. حسن و دل داستاني شيرين و جذاب در قالبي رمزي است كه نظاير متعددي در ادبيات عرفاني ما دارد. حكايت «دل» فرزند «عقل» پادشاه يونان است كه در طلب آب حيات «نظر» را روانه و «نظر» در سفر دور و دراز و پرماجراي خود به ديار مي كند مشرق، وصف «دل» را براي «حسن» دختر «عشق»، پادشاه آن ديار بيان مي دارد و باقي داستان روايت آشفتگي «حسن» به «دل» است. و از اين داستان دو روايت آمده است كه برخي نسخه هاي هر دو روايت را شامل است. از ترجمه ناتمام تركي آن توسط ابن سيدي خواجه معروف به آهي (- 923ق) و ترجمه مولانا
محمود بن عثمان معروف به لامعي (- 938ق) مطلعيم.
آغاز: آغاز قصه اول: بسمله. حمدله. صلوات. اما بعد چنين گويد مخترع اين حكايت و مبدع اين روايت كه در شهر يونان پادشاهي بود كه عقل نام او تمام ديار مسخر احكام او. از هيچ مراد بر خاطر بندي نداشت...
آغاز قصه دوم: وقتي كه معمار ازل عمارت وجود دنيا بنياد كرد و به خيال «الانسان سري و انا سره» قالب آدم را مهيا ساخت به روح امر شد كه در كلبه قلب درآي
انجام: انجام قصه اول:... و يكي از فرزندان او اين داستان است كه نوباوه بوستان است و بيان و تذكره دوستان زمان است و مخترع منظومي و منثوري او اقل عباد فتاح نيشابوري است و الله اعلم بالصواب.
انجام قصه دوم:... و اگر روح را آن مشاهده حاصل نشد با وجود آن به اعتبار ظاهري اين كلبه برآمده است. اما آن چه مشاهده در كلبه وجود مي ديده است و مي بيند به اعتبار هنوز دربند كلبه وجود است.
چاپ: در گنجينه بهارستان، بخش حكمت، به كوشش سيد مهدي جهرمي، تهران، تابستان 1379ش؛ مجله سخن، 1341ش، به اهتمام غلامرضا فرزانه پور؛ در سال 1351ش به صورت رساله اي مستقل؛ به سال 1372ش، به اهتمام غرزانه نيكوكاري.
[حبيب السير و كشف الظنون و مجالس النفائس و الذريعة 16/7 و 807/9؛ منزوي 3676/5؛ فهرستواره منزوي ج 1، ص 317-16؛ دنا، ج 4، ص 651-650 (30 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حسن و دل؛ لامعي برسوي، محمود بن عثمان (- 938)
آغاز: برابر قصه اول
نسخه اصل: بادليان 91 اوزلي 1343 اته؛ خط: نستعليق، كا: عبدالرحمن مذهب، تا: 897ق؛ 393 گ، 19 سطر [فيلم ها ف: 1-76]
نسخه اصل: پاريس 897 .S. P؛ خط: نستعليق، كا: احمد منسوب به سلطان ايوني، تا: 898ق؛ 29گ، 13 سطر [فيلم ها ف: 1-269]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 10؛ با يک سرلوح رنگين؛ مهر: محمد صالح؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 13گ، 17 سطر، اندازه: 15×24/7 سم [ف: 214-2]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 3ص (655-657)، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 16×28 سم [سنا: ف: 122-2]
نسخه اصل: توبينگن 1033 .Or. oct؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 956ق [فيلم ها ف: 1-76]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 23 ذيقعده 973ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13گ (87پ-99پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 27-20]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 12ص (420-431 هامش)، سطور چليپا (14/5×25)، اندازه: 18×27 سم [ف: 1418-9]
آغاز: و درود بي پايان نثار درگاه چيست كه و هم و خيال و اصلان بارگاه كه نظر بازان مشاهده حقند؛ انجام: آن چه باشد نفس گفت دير نيست چيزي را ديده ام مرا باو ملاقات.
خط: نسخ، كا: محمد حسين، تا: قرن 11؛ اين نسخه مذيل است به دو رساله: 1. رساله اي در عرفان، ناقص، مؤلف آن شناخته نشد. آغاز موجود «لاجرم پس راتست (كذا) است چون نمي بينند غيري جز مجاز، جمله زو شنوند و زو گويند باز»، انجام موجود: «بر باد شد رفتار من گشتم خجل چون منكسر»، 2. مناجات، انصاري، عبدالله بن محمد؛ كاغذ: الوان، 47گ، 11 سطر، اندازه: 11/3×17 سم [ف: 114-17]
خط: نستعليق ترك، كا: خضر بن محمد، تا: 1036ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: رويه كاغذ آبي، 33گ (105پ-137پ)، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 32-6]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
نا مؤلف كتاب و به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1063ق، جا: بسطام؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: چرمي، 16گ، 11 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-1092]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1070ق؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: ميشن قرمز، 6گ (177پ-182پ)، اندازه: 14×25 سم [ف: 9-402]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعليق، كا: محمد اكمل بن افضل بن كمال الدين، تا: جمادي الاول 1080ق؛ مهر: «عبدالوهاب الحسيني 1294» (بيضی)؛ جلد: تيماج سياه، 8گ، 18 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 2-863]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: چهارشنبه 10 جمادي الثاني 1098ق، جا: دوزال قراجه داغ؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 7ص (304-310 متن و حاشيه)، اندازه: 16/1×27/8 سم [ف: 128-29/1]
آغاز: برابر قصه اول؛ انجام: فتاحي اگر راه نمايان بدلت نيست ** راهي ز سرم در دل تو هست نمايان
خط: نستعليق، كا: محمد قاسم كاتب اصفهاني، تا: 1104ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 11گ (12ر-22پ)، اندازه: 11×19 سم [ف: 272-18]
آغاز: برابر قصه اول؛ انجام: و دل را نصيحتي چند كرد بعد از آن باخلاق شعار نيكو ورزيده نام نيكو در عرصه گيتي يادگار گذاشت و اين داستان ازو يادگار ماند و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ با شعرهاي ميرزا قلي و ميرزا جاني و ديگران در بالاي صفحات؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج حنايي، 8گ (44-51)، 15/5×26/5 سم [ف: 1835-10]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 14ص (214-201)، 27 سطر (7/5×17)، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 294-6]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... اما بعد راويان اخبار و ناقلان آثار چنين روايت كرده اند كه در چهار عنصر اقليم حيات شهنشاهي بود روح نام در آن جا متمكن و در امور خود نشسته در مقام پادشاهي مشغول
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: گالينگور مشكي، 26ص (225-250)، 13 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 560-3]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1240ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
خط: نستعليق و شكسته خوش، كا: معصوم به محمد گرمرودي، تا: 1240ق؛ داراي كمند به زر تحريردار، مجدول؛ كاغذ: نباتي، جلد: تيماج ماشي، 52ص (34-85)، سطور چليپايي [ف: 528-17]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
كا: محمد رضا، تا: 1252ق؛ در پايان اين نسخه چنين آمده: «مخترع نظم و نثر اين داستان اقل عباد فتاح نيشابوري غفرالله ذنوبه»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 14 سطر (6/5×13)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 43]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
نام كتاب و مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نسخ و
نستعليق، كا: عباس بن محمد شيرازي، تا: 1256ق، جلد: مقوايي، 14گ (39ر-52پ)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 4-343]
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه 7 ذيحجه 1259ق؛ كاغذ: سفيد و زرد و آبي و صورتي، جلد: تيماج قهوه اي، 25ص (86-110)، 20-10 سطر (4×9)، اندازه: 7×15 سم [سنا: ف: 1-23]
آغاز: برابر
اين كه نام مؤلف با توجه به همخواني آغاز انتخاب گرديد؛ كا: علي بن حسينعلي تويسركاني، تا: 25 ذيحجه 1311ق؛ جلد: مقوايي، 11ص (215-225) [سه كتابخانه اصفهان: ف: 120]
خط: شكسته نستعليق، كا: عباس قلي بن مشهدي، تا: سه شنبه 6 ذيقعده 1315ق؛ جلد: پارچه اي ترمه، 14گ (97پ-110ر)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 28-232]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق جلي، كا: محمد باقر قاجار، تا: ذيقعده 1317ق؛ با كتيبه، با سرلوح؛ به ميرزا علي اصغر صدراعظم تقديم شده؛ جلد: مخمل بنفش، 12گ، 12 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 66-33/1]
آغاز: برابر
نسخه حاضر هر دو دفتر را شامل است؛ بي كا، بي تا؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالينگور سبز، 11گ (298ر-309پ)، اندازه: 21×30/5 سم [شورا: ف: 38-322]
آغاز: چنين گويد مخترع اين حكايت و مبتدع اين روايت كه در شهر يونان پادشاهي بود عقل نام او و تمام ديار مغرب مسخر احكام او
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ بي كا، بي تا [نشريه: 7-538]
آغاز: برابر قصه اول
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، بي تا، جلد: مشمع مشكي، 23-24 سطر (7×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 350-2]
آغاز: برابر قصه اول؛ انجام: و مخترع او اقل عباد فتاحي نيشابوري. و الله اعلم
بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 8گ (367-
374)، 34-21 سطر چليپايي، اندازه: 24×38 سم [ف: 317-4]
آغاز و انجام: برابر قصه اول
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 7گ (300ر-306ر)، 26 سطر، اندازه: 15×23/9 سم [ف: 7-208]
بي كا، بي تا؛ 12ص (420-431) [ف: 1416-9]
نسخه اصل: اونيورسيته ش 421 فارسي؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا، 25گ (48-72)، 11 سطر [فيلمها ف: 441-1]
خط: نستعليق زيبا، كا: رشيدا، بي تا؛ مجدول، داراي سرلوح؛ جلد: تيماج قرمز، 21گ، 11 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 25-259]
hosn va del
لامعي چلبي، - 1007 قمري
lāme‘ī čalabī (- 1599)
به نظم و نثر
آغاز: شكر و سپاس و منت بيقياس اول خالق جن و اناس...
[فهرستواره منزوي 317/1؛ كشف الظنون 666/1؛ مجله ادبيات س 7، ش 3، ص 77]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1571 ف
نسخه اصل: توبينگن؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-76]
hosn va del
خضري، ق11 قمري
xezrī (- 17c)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2519/2
آغاز: اي قتلن شمع حسن بزم افروز ** براقد بو دل شكسته سوز؛ انجام: اختصار ايله طبعه و يرف كسل ** اولدي خير الكلام قل و دل
خط: نستعليق ترك، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: پسته اي، جلد: رويه كاغذ آبي، 41گ (63پ-103ر)، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 6-32]
hosn va del
بيدآبادي، محمد بن محمد رفيع، - 1197 قمري
bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafī‘ (- 1783)
در آغاز نام رساله به اين صورت آمده است: «رساله حسن دل از مؤلفات كاشف الحقايق آقا محمد بيدآبادي اصفهاني رحمة الله عليه».
چاپ: به تصحيح علي صدرائي خوئي، قم، انتشارات نهاوندي
[دنا 651/4]
آغاز: اي عزيز، ضابطه معيشت و قاعده زندگاني و قانون كامراني دو جهان آن است كه آدمي بشهوات بي اعتبار و لذات ناپايدار اين سراي فاني مغرور و مسرور نشود و حيات آن جهاني و نعمت جاوداني جسماني و روحاني آن را در سر اين جيفه مردار كه بمشقت بدست آورند و؛ انجام: سلطان گفت پيره زن نيك كرد و بسزا و كسيكه روي از ما بگرداند و بمرداري مشغول گردد ما را نشايد. ويرا همان جا در ميان آب و گل گذارده تركش كنيد فاخسئوا فيها و لا تكلمون. الا اي شاهباز قرب شاهي ** كه اندر مرده دنيا فتادي/ در عيش و طرب بر خود ببستي...
خط: شكسته نستعليق و نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشكي، 55ص (268-322)، اندازه: 13/4×21/6 سم [ف: 252-27/1]
از رساله حسن و دل منسوب به آقا محمد بيدآبادي؛ خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: اوايل قرن 14؛ كاغذ: فرنگي نخودي و فستقي، جلد: چرم قهوه اي، 1ص (187)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 494-29/1]
hosn va del = ‘ešq va rūh
رضي تبريزي، محمد رضي بن محمد شفيع، - 1223؟ قمري
razī-ye tabrīzī, mohammad razī ebn-e mohammad šafī‘ (- 1808)
داستان مانندي است که براي برادرش ميرزا يحيي نگاشته است. ميرزا رضي پس از شكوه از زمان تيره خود مي گويد بر آن شدم كه به افسانه پردازي پردازم و براي اين كار عنان قلم گشودم و به مضمار سخن آوردم. او پس از آن با نثر مهوعي به جمله پردازي هاي بارد مي پردازد و در ضمن مدح شاه وقت مطالب خود را مفصل مي آورد. احمد منزوي حدس زده كه اين كتاب دو تحرير منظوم و منثور داشته باشد.
آغاز: اي نام همايونت طغراچه فرمان ها ** خورشيد صفت طالع از مطلع ديوان ها
انجام: رجاء واثق که از شرف قبول ارباب بصارت بهره يابد... کند درحق مسکينان دعايي/ غرض نقشي است کزما بازماند ** که گيتي را نمي بينم بقايي
[نسخه های منزوي 1284/4؛ دنا 651/4؛ الذريعه 142/9 و 91/12؛ دانشمندان
آذربايجان 70؛ مجمع الفصحا 80/2؛ روضة الصفاي ناصري؛ فهرستواره منزوي 316/1 و 808/10]
آغاز: برابر؛ انجام: همگي آزاد مجنون بيد مولهش خيابان صنوبر و شمشاد
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 52ص (158-209)، 12 سطر (11×15)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 228-6]
آغاز: برابر؛ انجام: تبسمي ملاحت نمك پرورده دهانش
خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 35گ، 15 سطر (11×21)، اندازه: 20×29 سم [ف: 476-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مهدي عرب بن محمد اشرف متخلص به مشرب، براي ميرزا جعفر نواب، تا: 3 شعبان 1208ق [ف: 3-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالعظيم بن محمد تقي بيدگلي، تا: 1 صفر 1216ق، جا: زواره؛ جلد: تيماج قهوه اي، 100گ، 18-22 سطر، اندازه: 8×16 سم [ف: 3-1627]
آغاز: برابر؛ انجام: و پرتو كوكب توجه اصحاب استعداد بر آن ماند. پايان نسخه: اين كتاب لطيف بديع مشهور بحسن و دل است تحريراً في شهر رجب المرجب سنه هزار و دويست و پنجاه و دو
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1252ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي لاكي، 80گ، 15 سطر (9×14)، اندازه: 14×23 سم [ف: 6-519]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 15 ذيقعده 1263ق؛ صفحه نخستين نونويس آخوند ملاعلي عمو به گواهي علي بن اسمعيل عماد آشتياني در 25 صفر 1320 (آغاز)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 106گ، 15 سطر (6×14)، اندازه: 12×23 سم [ف: 2616-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش، كا: محمد حسين، تا: رجب 1269ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، 65گ (90پ-154ر)، 17 سطر (6/5×14)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 24-29/1]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1270ق؛ كاغذ: فرنگي ضخيم شكري، قطع: نيم خشتي و مستطيل [نشريه: 433-13]
كا: محمد علي بن ميرزا شيبة الحمد تفرشي، تا: چهارشنبه 14 شعبان 1274ق، جا: تهران؛ كاغذ: رنگارنگ، جلد: ميشن قهوه اي [ف: 5-423]
آغاز: برابر؛ انجام: در اين گفتگو خبر آمد كه اجل بلند محل باحيل بي حساب رسيد... روح با دلي مجروح و سينه فكار و خاطري آشفته و چشمي اشكبار بقيه اهالي قلعه را وداع نموده به ترك آن دلنشين حصار فرموده در ظلام ليل بر مركب باد پيماي تجرد سوار گشته فريداً وحيداً راه ديار روحانيان پيش گرفت... روح بعد از مدتي به ديار روحانيان رسيد و ديده مهجوران از ديدارش روشن گرديد همه به قدم اخلاص كمر خدمت او را بستند و در مرصد خدمتكاري نشستند نوبت ديگر تخت پادشاهي به وجود او زيب يافت و نير عدالتش بر مفارق سكان آن اقليم تاخت و اين افسانه از ايشان يادگار گشت
خط: شكسته تعليق، كا: اسماعيل آشتياني عماد الكتاب، تا: 1281ق؛ تملک: علي بن اسماعيل عماد الكتاب آشتياني (فرزند کاتب) در 21 صفر 1318ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: چرمي سبز، 130گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 429-1]
آغاز: برابر؛ انجام: اصحاب استعداد بر آن تابد... ز ما هر ذره خاك افتاده جايي
خط: نستعليق، كا: محمد هادي حسيني تفرشي، تا: 1286ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 110گ، 14 سطر (8×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 16-75]
hosn va del
تربتي، سلمان
torbatī, salmān
تربتي ابياتي به داستان حسن و دل يحيي سيبك فتاحي نيشابوري (852ق) افزوده تا آن را براي مطالعه دلپذيرتر كند: «در ايام جواني و سلسله آمال و اماني دل فقير بي سامان سلمان تربتي را به مطالعه رسايل مايل گردانيده نظرش جلوه گاه حسن معاني و لطف عبارات بود. درين اثنا حسن و دل سلطان الافاضل و برهان الفضايل مولانا فتاحي نيشابوري منظور شد. حسن الفاظش چون روي مهوشان دلربا و دقيقه معانيش چون آن انسان در پرده خفا... به خاطر فاتر چنان رسيده كه چون در نظر هر سخنوري در سخن نثر از نظم طراوت گرفته حسن تركيب نظم و نثر به غايت دلپذير مي نمايد اگر از نظم ناظمان عاشق پيشرو و ابيات شاعران محبت انديشه بيتي چند در آن در بدايع درج شود هر آينه حسن وي در نظر اهل دي چون حقير يكي ده شده». (حكيم)
آغاز: اي حسن بتان ماه سيما از تو ** وي غمزه مهوشان زيبا از
تو... سبحان صانعي كه قامت سروقدان را در جلوه گاه ناز برافروخته... بعد هذا در ايامي كه جواني و سلسله آمال و اماني دل فقير بي سامان سلمان تربتي را بمطالعه رسائل مايل گردانيد... رساله حسن و دل سلطان الافاضل... مولانا فتاح نيشابوري منظور شد... بخاطر فاتر چنان رسيد كه... اگر از نظم ناظمان... بيتي چند در آن درج شود هر آينه قدروي در نظر اهل دل چون صفر يكي ده شود.
[فهرستواره منزوي 316/1؛ دنا 651/4]
آغاز: برابر
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 20ص (222-241) [ف: 3-570]
آغاز: برابر؛ انجام: و من مانم همي با او عقل چونكه به پاي خود خط: نستعليق، بي كا، تا: 1104ق؛ افتادگي: انجام؛ 11گ (520ر-620پ)، 19 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 4-318]
آغاز: برابر؛ انجام: از هستي سلمان به جز از نام نماند است ** سلمان غرض اين بود كه ماند ز تو نامي/ تمت بعون الله تعالي
كامل؛ خط: نستعليق، كا: جعفر بن محمد بديع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (188ر-193ر) [ف: 138-29/1]
hosn va del
به جز حسن و دل رضي تبريزي و فضولي و فتاحي است. در فهرست توپقاپوسراي و شيراني لاهور (ج 2، ص 212) اين منظومه از فتاحي دانسته شده كه دليل آن ها مي بايد ابيات پاياني مثنوي باشد: سخن دارد زجان سرچشمه نوش ** سخن جان دارد از من كن سخن گوش/ سخن از فتح فتاحي فتوحيست ** كه هر بابي ازو مفتاح روحيست/ زهر در مثنوي بسيار گفتند ** در مدح و غزل بسيار سفتند/ ز بحر نظم كس را در زمانه ** به كف نامد چنين دري يگانه/ نيابي در حقيقي و مجازي ** چنين نوباوه در عشق بازي
آغاز: به نام آنك دل ها را در آغاز ** به نام اوست حسن مطلع راز/ حكيمي كو جهان را عقل و جان داد ** زحكم دل بدن ها را روان داد...
انجام: چو فيض حسن تست اين داده دل ** قبول [مقبلان را دار قابل]/ پي اين روضه بستان عالم ** چو تاريخ تمامش دار خرم
[نسخه های منزوي، ج 4، ص 2772؛ توپقاپوسراي فارسي، ص229 (يا انتساب به فتاحي؛ الذريعة 16/7)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: چهارشنبه 10 جمادي الثاني 1098ق، جا: دوزال قراجه داغ؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 55ص (311-365)، اندازه: 16/1×27/8 سم [ف: 128-29/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 238گ، 11 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 4127-15]
حسن و عشق- روح و بدن
حسن و عشق- جامع الاسرار
حسن و عشق- قصه حسن و عشق
hosn va ‘ešq
نعمة الله ولي، نعمة الله بن عبدالله، 730؟-834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
متني عرفاني درباره عشق است كه در قالب چند حكايت بيان شده؛ مؤلف آن چندان معلوم نيست؛ سرآغاز و انجام هاي نقل شده در فهارس مي رساند كه محتملاً اين رساله همان «جامع الاسرار» محمد علي نورعليشاه است كه با نا مهاي گوناگون و نسبت به افراد گوناگون معرفي شده است. چندين حكايت در آن هست و عنوان حكايت: در فوايد خاموشي، فوايد سخن، فضيلت قناعت، در نواسنجي عدالت.
آغاز: سپاس بي قياس و حمد بي حد ** مر آن كنز خفا را باد سرمد/ كه چون روز ازل از خيب دم زد ** زخلوت خانه در بيرون قدم زد
[فهرستواره منزوي 318/1 و 305/7]
آغاز: برابر؛ انجام: صيد مكن تانكني خويش صيد
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 و 14؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 32ص (65-96) [ف: 1672-10]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 29گ (22-50)، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1627-3]
انجام: قيد منه تا ننهي پا به قيد ** صيد مكن تا نكني خويش صيد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا، جلد: تيماج قهوه اي، 12گ (38پ-49ر)، اندازه: 14/5×21/5 سم [كتابخانه هاي گلپايگان: ف: 139]
hosn va ‘ešq = tazvīj-e ‘ešq va hosn = katxodāyī-ye hosn va ‘ešq
عالي شيرازي، محمد، - 1121 قمري
ālī šīrāzī, mohammad (- 1710)‘
به دستور: شاهزاده بهاءالدوله
تاريخ تأليف: 8 شعبان 1268ق
مجموعه نظم و نثر است در حديث حسن و عشق، جسم و جان، با عنوان هاي القصه و انشاي صوفيانه، به گونه داستان.
آغاز: حديث عشق شد زيب بيانم ** چو شمع افتاد آتش در زبانم عرايس ابكار معاني را با... الفاظ روشن بياني برين گونه عقد مواصلت...
انجام: هيچ عاشق دور از جانان مباد ** چون من بيچاره در هجران مباد
چاپ: هند، لكنو، مطبع منشي نولكشور، 1873 ميلادي، سنگي، وزيري بزرگ، 26ص
[دنا 652/4 (10 نسخه)؛ نسخه هاي منزوی 3677/5؛ الذريعة 17/7؛ فهرستواره منزوي 317/1]
آغاز: برابر
كا: محمد منصور، تا: 1133ق، جا: اورنگ آباد؛ جداول مرصع محرر؛ جلد: گالينگور سبز، 10گ (حاشيه 298ر- 307پ)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 323-38]
آغاز: برابر؛ انجام: ز جوش همت والا سمرقند و بخارا را
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ متن راسته و هامش چليپا، مجدول، با يادداشت 1302؛ كاغذ: هندي، جلد: مقوا، 15گ، 10 سطر (8×14)، اندازه: 14×23 سم [ف: 1-210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: هندي زرد، جلد: تيماج عنابي، 30ص (195-224)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 245-21]
آغاز: حديث عشق شد زيب بيانم ** چو شمع افتاد آتش بر زبانم/ قلم از جوش اين مي شد سيه مست ** ز من عشقي به هر جا عاشقي هست؛ انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي با نشان «12»؛ كاغذ: شرقي، 15گ (101پ-115پ)، سطر، اندازه: 12 سطر، اندازه: 6×11/5 سم [ف: 477-39]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه:... و قرين عزت بزودي ساخته بهره مند صدق ارادات و فيض بخش حسن هدايت دارد.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 13؛ تملک: عبدالرزاق بن عليرضا اصفهاني حايري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 16گ (41پ-56ر)، 14 سطر (9×16)، اندازه: 13/6×20 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نستعليق، كا: علي اكبر ولد مير محمد محسن حسيني، تا: 26 جمادي الاول 1219ق، جا: محمد آباد بيدر؛ مجدول، كمند بندي شده، محشي؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 6گ (98ر-103ر، متن و هامش)، 13 سطر، اندازه: 22/3×34 سم [ف: 7-359]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/11- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-101]
بي كا، تا: 1248ق [د.ث. مجلس]
بي كا، تا: 8 شعبان 1268ق، به دستور شاه زاده بهاء الدوله؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن يشمي، 11گ (186-196ر)، 15 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 5-276]
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: 1883 ميلادی؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج سبز، 25 سطر (16×28)، اندازه: 21×36 سم [ف: 691-16]
بي كا، تا: 1905 ميلادي [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا، جلد: تيماج قرمز، 19گ (81ر-99ر)، اندازه: 14×21 سم [ف: 404-2]
hosn va ‘ešq
همانندی نامعلوم:
كا: امان الله بن رحمة الله، تا: 1236ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: هندي، جلد: مقوا، 116گ (12ر-127پ)، 17 سطر (9×11/5)، اندازه: 16×24 سم [ف: 436-17]
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي مجموعه نوازي؛ اندازه:
13/5×20/9 سم [رايانه]
الحسن و القبح- شبهه حسن و قبح
الحسن و القبح- اثبات الحسن و القبح العقليين
al-ḥusn wa-l qubḥ = ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il ‘aḍudī = r.-un fi-l ḥusn wa-l qubḥ
محقق خوانساري، حسين بن محمد، 1016-1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهي؛ عضدالدين ايجي، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
آقا جمال خوانساري بر حاشية ميرزا جان باغنوي علي شرح العضدي حاشيه اي مفصل نگاشته، آن گاه كه به بحث حسن و قبح رسيده، گفته كه چون اين مبحث از مواردي است، كه خيلي ها در آن لغزيده و به خطا رفته اند، فلذا از والد خويش آقا حسين خوانساري درخواست مي كند، اين قسمت بحث را ايشان بنويسند، و در بعضي جاها آن را مستقل ذكر كرده و تحت عنوان «الحسن و القبح» نام نهاده اند.
آغاز: قال جمال المحققين في حاشيته علي مختصر الاصول. قول الشارح: ثم نقول: العقل لا يحكم بحسن فعل الخ، لما كان هذا المقام من المباحث العظيمة و المطالب المهمة و قد ضل فيه فهم العقول و زل قدم الفحول...
انجام: و انما اطنبنا الكلام في هذا المقام لانه من مزلة الاقدام و مضلة الافهام لم يكد ان لايزل فيه قدم و لا يضل فيه فهم كثير من الامم.
چاپ: ضمن الرسائل، با تحقيق رضا استادي، 1378ش، از طرف كنگره آقا حسين خوانساري چاپ شده است.
[دنا 652/4؛ الذريعة 19/7؛ شرح حال محقق خوانساري 112-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مومن حسيني، تا: 1094ق؛ كاغذ: اصفهاني شكري رنگ، جلد: تيماج قهوه اي، 12گ (94پ-105ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 180-22]
آغاز: قال الفاضل الكامل المحقق آقا جمال الدين... سألت من والدي دام ظلة العالي ان يكتب علي المطلب حاشية يبين فيها ما كان يفيده؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد كاظم بن محمد حسن، تويسركاني، تا: قرن 12؛ كاغذ: سمرقندي، 13گ (112-124)، 15 سطر، اندازه: 5/5×12 سم [ف: 105-28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 7گ (25پ-31پ)، 19 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-580]
آغاز: بسمله. فيه بحث لان الاضطراري الذي لا يحكم العقل بحسن فعل يصدر معه؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد رحيم بن سيد محمد حسن موسوي، تا: 1102ق؛ مصحح؛ 4گ، اندازه: 14×24 سم [ف: 3-14]
كا: محمد بن حسين جديد خراساني، تا: 20 جمادي الثاني 1246ق [تراثنا: س 2ش 4-57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالعظيم بن محمد حسين بيدگلي كاشاني، تا: آخر رمضان 1252ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 8گ (157ر-164پ)، 21 سطر، اندازه: 7/5×12/5 سم [ف: 233-35]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «حاشيه شرح عضدي» و از آقا جمال خوانساري دانسته شده كه خطاست؛ خط: نسخ متوسط، بي كا، بي تا؛ محشي با نشاناي «212، 221ن، 222» و «ملا محمد علي نوري»؛ در برگ 107پ حل مغالطه جذر اصم معلم ثالث؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 10گ (102پ-111)، 25-22 سطر (9-8/5×15/5-16)، اندازه: 15×21 سم [رایانه]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه مجلس شوراي اسلامي - تهران 1866؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 9ص (128-136) [عكسي ف: 428-6]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ 12گ (1پ-12پ)، اندازه: 15/5×17 سم [ف: 50]
hosn va qobh
حسيني خراساني، يحيي بن محمد، ق14 قمري
hoseynī xorāsānī, yahyā ebn-e mohammad (- 20c)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13927/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد فقد وقع الخلاف العظيم و
النزاع الممتد القديم بين الامامية رضوان الله عليهم و من وافقهم من المعتزلة و بين الاشاعرة في حسن الافعال و قبحها عقليان او شرعيان؛ انجام: و وجوب شكر المنعم و حرمة الكفر و وجوب الايمان... استجاب الاحسان و حرمة الظلم و العدوان... نانوشته.
در اين نسخه تنها دو مقدمه آمده مقدمه نخست: في تحرير محل النزاع، در چند امر و مقدمه الثاني: في [بيان حكم العقل]، در چند امر؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با قلم خوردگي؛ كاغذ: فرنگي، 31گ (1پ-31ر)، 22 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 344-35]
al-ḥusn wa-l qubḥ
رساله اي است در بيان حسن و قبح عقلي كه ضمن نقل آراي فرقه هاي گوناگون در تعريف حسن و قبح عقلي به تبيين موضوع پرداخته شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15432/2
آغاز:... و آية الله الملك و الحكمة و علم ما يشاء المصداق بالآية الكريمة و الله يؤتي ملكه من يشاء... اختلفوا في حسن الأشياء و قبحها انهما العقليان بمعني ان الحاكم بهما هو العقل أم لا، فذهب المعتزلة و الكرامية و البراهمة الأول و الأشاعرة الي الثاني؛ انجام: و كيف صرحوا جماعة منهم هو إثني عشرية بوقوع العفو و إما ثانياً بأنه يحتمل أن يكون نفي التعذيب متعلقاً ببعض أمور قبيحة التي يخفي قبحه عند العقل
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قرمز، 15گ (35پ-49پ)، 16 سطر (8×16)، اندازه: 16×21 سم [ف: 39-215]
al-ḥusn wa-l qubḥ
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1290/6
آغاز: و الكلام في الحسن و القبح يقع في المقامات الاربعة بي كا، بي تا؛ 2گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-76]
hosn va qobh-e ‘aqlī
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1564/2
بندي در حسن و قبح عقلي؛ خط: نستعليق، كا: عليشاه بن كمال بن مرتضي علي، تا: شعبان 1029ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 1ص (96ر)، 14-22 سطر (7×15)، اندازه: 13×20 سم [ف: 2116-4]
al-ḥusn wa-l qubḥ-ul ‘aqlī
علم الهدي، علي بن حسين، 355-436 قمري
alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)‘
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1497/28 عكسي
آغاز: مسئلة ان سئل سائل فقال ألستم تزعمون ان ما كان في عقولنا حسناً فهو عند الله حسن
نسخه اصل: كتابخانه آستانقدس رضوي، شماره ض 21509؛ خط: نسخ، كا: سيد احمد بن محمد رضا حسيني صفايي خوانساري، بي تا؛ ركابه دار؛ 2ص (123-124)، 22 سطر [عكسي ف: 4-391]
al-ḥusn wa-l qubḥ-ul ‘aqlī
رساله اي است در حسن و قبح عقلي از منظر اشاعره، معتزله و اماميه، مؤلف پس از بحثي مفصل در اين خصوص می گويد: «و اعلم انه لا يمكن الجزم بشيء من قواعد الاسلام و لا بشيء من أحكام الدين إلا بالقول الحسن و القبح العقليين...». در منابع موجود به نام نگارنده دست نيافتيم.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15504/13
آغاز: بسملة، قال العلامة رحمه الله في الفصل الثامن في أن الحسن و القبح عقليان، هذه المسألة هي المعركة العظيمة بين العتزلة و الأشاعرة و اكثر قواعد الإعتزال؛ انجام: و اعلم انه لايمكن الجزم بشيء من قواعد الإسلام و لا بشيء من أحكام الدين إلا بالقول الحسن و القبح العقليين... و انا طولنا الكلام في هذه المسألة لكونها أحد المطالب الجليلة و قد جرت عادتنا الأصوليين بذكر مسألتين تتفرعان علي هذه المسألة إحديهما وجوب شكر المنعم و الثانية حكم الأشياء و قبل ورود الشرع.
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن محمد حسين، ساروي مازندراني، تا: 1234ق، جا: كربلا؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، 25گ، 25 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 39-344]
الحسنية- هداية الاحكام و بداية الانام
hosnīye = mokālemāt-e hosnīye = t.-ye hosnīye
استرآبادي، ابراهيم بن ولي الله، ق10 قمري
estarābādī, ebrāhīm ebn-e valī-yol-lāh (- 16c)
اهدا به: شاه تهماسب (930-984ق)
تاريخ تأليف: 958ق
كتاب از نمونه هاي داستان نويسي پارسي بالنسبه كهن است كه
احتجاج در مبحث امامت در قالب گفتگوي كنيزي بنام «حسنيه» با ابراهيم بن سيار معروف به «نظام» نگارش يافته و مؤلف آن شناخته نشده است. روضات الجنات نسبت اين كتاب را به شيخ ابوالفتوح رازي مفسر معروف دور ندانسته است. در برخي از نسخه ها صريحاً به وي نسبت داده شده است. در برخي از نسخه ها آمده كه اصل اين كتاب عربي و تا سال 958ق در دست بوده و در آن سال شخصي به نام ابراهيم گرگين استرابادي نسخه آن را در دمشق يافته و به فارسي برگردانيده و به نام شاه طهماسب صفوي معنون داشته است.
داستان كنيزي است حسنيه نام از آن بازرگاني شيعي و از ياران و ملازمان جعفر بن محمد صادق (83-147ق) كه او را در پنج سالگي خريده و به مكتب برده بود و او ده سال به خانه امام جعفر صادق مي رفت و مي آمد و نزديك بيست سال دانش ها آموخت و بسيار هم زيبا بود و خواجه بسيار تنگدست شد و به كنيز شكايت از تهي دستي خود كرد و به گفته همو او را نزد يحيي بن خالد برمكي و هارون رشيد برد و بهاي او را صدهزار دينار زر خليفتي گفت و در پاسخ هرون هم گفته بود كه او با همه دانشمندان مي تواند مناظره كند و آن ها را ملزم سازد. باري او در نزد هرون رشيد (170-193ق) با دانشمنداني مانند قاضي ابويوسف يعقوب بن ابراهيم شاگرد ابي حنيفه (113-182ق) و شافعي (150-204ق) و ابراهيم بن خالد عوني گويا ابراهيم بن خالد كلبي بغدادي (- 240ق) كه در پايان رساله ابارهيم نظام (185-221ق) مي شود و دو دانشمندان ديگر مناظره كرده و در بيش از هشتاد و سه مسئله با آن ها گفتگو نموده و بر آن ها چيره گرديده است و در پايان گفتگو حق بودن مذهب شيعي بر همه آشكار مي شود. در اين رساله بسياري از استدلال هايي كه در كتب جدال و كلام شيعي آمده است ديده مي شود.گويا در همين سال 958 يا اندكي پيش و پس از آن در دستگاه تبليغ مذهبي دربار صفوي اين رساله را ساخته اند.
آغاز: 1: الحمدلله الذي من علينا بمعرفة الانبياء و الائمة المعصومين... روايت مي کنند که درزمان خلافت هارون الرشيد مردي بود بازرگان درشهر بغداد با نعمت فراوان واز معتقدان اهل بيت رسول الله...
2: امناء الدين و ائمة الموحدين... چنين گويد فقير حقير... ابراهيم استرآبادي الملقب به گرگين كه چون اين ذره بي مقدار در تاريخ...
انجام: هارون الرشيد بيرون رفت و جميع علماي عراق سرها در زير افکندند و هر يک به جاي متلاشي شده رفتند الحمدلله علي محبة اهل البيت عليهم السلام.
چاپ: به سال 1287 و 1275 قمري به همراه حلية المتقين به چاپ رسيده است؛ ايران، سنگي، 1282ق، رحلي
[الذريعة 97/4 و 20/7؛ نسخه هاي منزوی 936/2؛ دنا 656-653/4 (109 نسخه)؛ ريحانة الادب 325/1؛ فهرستواره منزوي 319/1 و 271/9]
آغاز: زيارت حضرت سيد الانام و الائمة المعصومين صلوات الله عليه و عليهم اجمعين بتقديم رسانيده؛ انجام: اين سيه كار تبه روزگار را بدعاي خيري ياد فرمايند. اجائي اذكروني في دعائي ** و ان دعاؤكم افصي الصلاح/ دعاؤكم مفاتيح الاماني ** و مصباح المسرة و النجاح
خط: نسخ، بي كا، تا: احتمالاً 958ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاتب احتمالاً مترجم؛ جلد: مقوا، 64گ، 14 سطر (8/5×14)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 48-2]
آغاز: راويان اخبار و ناقلان آثار چنين روايت كرده اند كه در روزگار هارون الرشيد مردي بود بخيل در شهر بغداد با نعمت فراوان؛ انجام: و رو سياه از مجلس هارون بيرون آمد و جميع علما شرمنده و مخذول هر يك به جايي رفتند الحمد لله الذي هدانا للاسلام و اكرمني بالايمان و صلي الله علي محمد و آه و عترته اجمعين. افتاده: و هر چه حديث باشد قديم نتواند بود و همچنين الله تعالي مي فرمايد كه و ما، حواشي دارد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ 14گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1-112]
خط: نستعليق، كا: محمد حسين حسيني اعرجي، تا: قرن 11؛ پايان نونويس در روز جمعه 6 ذيحجه 1254؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 42گ، 19 سطر (8×14)، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-63]
آغاز: بسمله. ان احسن حديث تحلي اللسان بجواهر حقايقه و خير خير؛ انجام: و تم الاحاديث تاريخه قد تم تحرير هذا الكتاب المستطاب... سنه 1048
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [الفبائي ف: 639]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1023ق؛ كاغذ: نخودي، قطع: وزيري [نشريه: 439-13]
نسخه كامل؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 4 شوال 1028ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، 83گ، اندازه: 14×20 سم [ف: 4-1396]
خط: نستعليق، كا: محمد قاسم بن ميرزا عبدالعلي عبدال آبادي، تا: 11 رجب 1057ق؛ از روي نسخه ندر علي بن حاجي بهبود گرجي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 42گ (161ر-202پ)، 18 سطر (12×17) [ف: 127-17]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، روايت كند علامه دوران شيخ ابوالفتوح رازي رحمت الله عليه باسانيد صحيحه كه در زمان هارون الرشيد؛ انجام: مطموع آن كه ازاين غريق بحر گناه و اين
سيه كار تبه روزگار را بدعاي خير ياد فرمايند احبائي اذكروني في دعائي و ان دعاكم امضي الصلاح دعاكم مفاتيح الا ما ني و مصابيح المسرة و النجاح تمت الكتاب بعون الملك الوهاب بتاريخ يوم الثلثاي سبع عشر من شهر ربيع الثاني سنه ستين بعد الف من الهجرته النبوية علي يد الضعيف النحيف كمترين بروجردي غريق رحمت يزدان كسي باد ** كه كاتب را بالحمدي كند ياد
خط: نستعليق، كا: بروجردي، تا: 1060ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: چرمي سرخ، 63گ، 11 سطر، اندازه: 9/5×12 سم [ف: 1-249]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1 جمادي الاول 1062ق؛ 37گ (1پ-37ر)، 19 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 1-175]
خط: نسخ، كا: كلبعلي بن حاج مير علي كاشاني، تا: 12 شوال 1074ق، جا: اسكو؛ جلد: تيماج مشكي، 102گ (1پ-102ر)، 16 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف: 24-311]
آغاز: اي ابراهيم مناظره دراز كشيد مي ترسم كه موجب ملال خليفه شود؛ انجام: اول درين آيه كه گذشته در غار
خط: نسخ، بي كا، تا: 1081ق؛ 28گ، 12 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 4-93]
خط: نسخ، بي كا، تا: 12 ربيع الثاني 1081ق؛ مجدول، داراي سرلوح؛ جلد: تيماج قرمز، 102گ (1پ-102ر)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 363]
آغاز: برابر 1؛ انجام: احياي و اذكروني... دعاؤكم امض السلاح، دعاكم مفاتيح الامالي و مصباح... و النجاة
خط: نستعليق، كا: طاهر بن لطيف همداني، تا: غره رجب 1082ق؛ مجدول؛ تملك: محمد باقر الحر؛ آقا بابا اشانه تراش؛ مهر: «علی اكبر 1321» (بيضی)؛ 145گ، 11 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [مؤيد: 3-219]
خط: نستعليق، كا: عبدالخالق زميد آوري، تا: 1083ق، جا: اصفهان [نشريه: 5-384]
خط: نستعليق، كا: علي قطب، تا: پنج شنبه 3 ربيع الثاني 1083ق؛ 92گ (13پ-104پ)، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-76]
آغاز: بسمله، روايت كند علامه دوران شيخ ابوالفتوح رازي؛ انجام: عمر گفت من از متعه كردن منع مي كنم كه مي ترسم...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 17 ذيحجه 1085ق؛ اهدايی: عباس حاجي ده آبادي؛ كاغذ: حنايي اصفهاني، جلد: مقوايي، 33گ، 17 سطر (12×17/5)، اندازه: 18×23 سم [ف: 2-443]
خط: نسخ، بي كا، تا: 25 جمادي الثاني 1091ق؛ كاغذ نخودي؛ جلد: تيماج مشكي، 33گ، 19 سطر (11×20)، اندازه: 18×29 سم [ف: 368-1]
خط: نستعليق زيبا، كا: قلي حكاك ابن استاد ملك دلاك مراغي، تا: 1096ق [نسخه پژوهي: 2-128]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و توجه بدار البقا نمودند رحمة الله عليها (كذ).
خط: نستعليق، كا: محمد قاسم بن حاج ميرشاه قوام الدين حسيني، تا: چهارشنبه 12 ربيع الاول 1097ق؛ واقف: دكتر شمس الدين جزايري؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج خرمايي، 52گ، 17 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 11-117]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بدان اي ابراهيم که اضلال درمعاني بسيار استعمال کرده اند... و اضلال چون بحق تعالي نسبت کنند بمعني عذاب و هلاک بود
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ 40گ، 8 سطر، اندازه: 5×10 سم [ف مخ: 1-409]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و از عطيه عطف گوشه خاطر بگذارند. احبائي اذكروني في دعايي فان دعاءكم امضي السلاح.
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 7 شعبان قرن 12؛ تملك: شيخ محمد حسين روضه خوان به تاريخ 1262، اسماعيل منشي به تاريخ 1289؛ مهر: «كتابخانه مجدالدين»، «اسحاق موسوي»، «حاج سيد نصرالله تقوي»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: ميشن سرخ، 118گ، 15 سطر (7×15)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 13-153]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 12گ (115پ-126پ)، 19 سطر (8×13/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 316]
كا: عبدالرحيم بن عبدالكريم، تا: 1100ق [تراثنا:س 13 ش 2و 3-321]
آغاز: بسمله. روايت كرد محقق فاضل و مدقق كامل عالم عادل جامع معاني، معلم ثاني شيخ ابوالفتح رازي رحمه الله عليه كه در روزگار هارون الرشيد عليه العنه و العذاب الشديد؛ انجام: متوجه مدينه شدند و خود را بخدمت حضرت امام عليه السلام رسانيدند و در خدمت آن حضرت بودند. الحمدلله الذي ثبتنا علي ولاية اهل البيت... بر راي صوابنماي محبان خاندان نبوت و ولايت واضح و لايح باشد چون مترجم اين رساله شريفه حسنيه فقير حقير بي بضاعت و الي رحمه الله الراجي ابراهيم استرآبادي در
تاريخ...
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: دوشنبه 20 ربيع الاول 1101ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: گالينگور آبي، 77ص (1-77)، 18 سطر (12×21)، اندازه: 19×29 سم [ف: 56-47/1]
آغاز: برابر 2؛ انجام: تعالي شانه قيام نمودند و الحمدلله علي و لايه اهل البيت... الي يوم الجزاء...
خط: نستعليق، كا: ملك احمد داردار حسين نفري، تا: 1105ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 30ص (62-87)، اندازه: 13×24 سم [ف: 137-33/1]
آغاز: بسمله روايت مي کنند که در زمان خلافت هارون الرشيد مردي بود بازرگان در شهر بغداد با نعمت فراوان و از معتقدان اهل بيت رسول الله؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 2 ذيقعده 1113ق، جا: شاه جهان آباد؛ جلد: تيماج مشکي، 14گ، 27 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 3-1629]
آغاز: فلما جن عليه الليل... اي ياران من بدانيد كه موسي (علیه السلام)
خط: نسخ، كا: احمد بن محمد قلي طباخ، تا: سه شنبه 17 رمضان 1124ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 23 سطر (13/5×24/5)، اندازه: 21×25 سم [ف: 2-527]
خط: نسخ، كا: مرتضي بن علم الهدي حسيني طالقاني، تا: چهارشنبه 3 ربيع الثاني 1129ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 68ص (212-279)، 31 سطر (7/5×17)، اندازه: 12×21 سم [ف: 1365-9]
آغاز: امام جمع خلايق از جن و انس بحكم الهي؛ انجام: و باقي سادات اهل بيت و باقي ائمه علیهم السلام رسانيدند
خط: نستعليق، بي كا، تا: صفر 1143ق؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: فهرستي؛ 56گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 4-94]
آغاز: برابر 1؛ انجام: الي يوم الجزاء... مير حسين المشهدي.
خط: نسخ، كا: بهاء الدين عاملي، تا: 1183ق، جا: احمد شاهي قندهار [الفبائي ف: 222]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1188ق [ف: 11]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج قهوه اي، 12 سطر (10-6/5×16/5-11) [ف: 703]
آغاز: بسمله روايت کند محقق فاضل و مدقق کامل وعالم عامل جامع معاني معلم ثاني شيخ ابوالفتح رازي رحمة الله عليه باسانيد معتبره صحيحه که درايام روزگار خلافت هارون الرشيد عليه اللعنة که از جمله؛ انجام: حسنيه را طلبيده آهسته باوي گفت... و هر جا که خواهي مبادا که ترا ضايع کنند حسنيه و خواجه پاي هارون
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوا، 59گ (99پ-157پ)، 17 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 1-188]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 76گ، اندازه: 12/5×20/5 سم [نسخه پژوهي: 1-56]
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد چنين روايت مي کند محقق مدقق فاضل... شيخ ابو الفتح رازي
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ تملک: ميرزا عبدالحسين تبريزي واعظ شهشاني مورخ 1341ق؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشکي، 15 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 836-2]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و پسر عم هارون بايشان تمسخر مي نمود حسنيه با خواجه خود و جمعيت بسيار پنهاني از شهر بغداد بيرون آمده متوجه مدينه رسول شد خود را به خدمت حضرت امام رضا (علیه السلام) و باقي سادات اهل بيت رسانيدند
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ جلد: پارچه سرخ، 63گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 1-408]
آغاز: برابر 1
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: وسط؛ 84 گ، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-872]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 56گ (18ر-73پ)، 11 سطر (7×12)، اندازه: 11×16 سم [ف: 538-8]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام، قطع: جيبي [نشريه: 5-605]
آغاز: برابر 1؛ انجام: درو يكي نبود يحيي بن خالد دريافت و روي به ابراهيم كرد و گفت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج ترياكي، 78گ، 11 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 876-3]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بتاريخ پنجم صفر بالخير و المظفر... سنه 1305
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1205ق [رايانه]
آغاز: كند كه در زمان هارون ملعون؛ انجام: و اهل بيت مشرف شد...
خط: شكسته نستعليق، كا: كلبعلي مهجني، تا: 1206ق؛ افتادگي: آغاز، [الفبائي ف: 222]
آغاز: رساله حسنيه را كه در زمان هارون الرشيد با علما و فضلاء مخالفين بحث كرده بود و اثبات حقيقت مذهب اهل بيت به دلايل و براهين نمده؛ انجام: علي البرائة من اعدائهم اللئام الملعونين في الاولي و الاخري مأمول آن الطاف عميمه و اعطاف جسيمه شيعيان با صدق و يقين و محبان و مواليان خاندان طيبين آن كه مخلص كم ترين را كه مرتب اين رساله شرعيه است.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ تملكي به تاريخ 1209ق؛ مهر: «كتابخانه عمومي صاحب الزمان مسجد بربرآباد طرق»؛ 110گ، 13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 228]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بنابراين حكايت حسنيه را به فارسي كرده به مطالعه محبان خاندان... آن كه اين مخلص كمترين را مترجم و كاتب اين رساله شريف را به فاتحه اي دستگيري كنند و به دعاي خير ياد فرمايند...
خط: نستعليق، كا: زين العابدين بن ذوالفقار، تا: سلخ رمضان 1211ق؛ واقف: سيد سعيد طباطبايي، 1332؛ كاغذ: شكري، جلد: ساغري مشكي، 111گ، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 5-120]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و جميع آن هائي که محبت اهل بيت عليهم السلام را داشتند حسنيه را بخشش ها و نوازش هاي بي حد نمودند و ابراهيم خالد شرمنده و رو سياه... حسنيه با خواجه خود جمعيت بسيار از شهر بغداد بيرون آمده متوجه مدينه رسول شدند و خود را به خدمت حضرت امام رضا عليه التحية و الثناء و باقي اهل بيت رسانيدند
خط: نستعليق، كا: محمد بن آقا بابا، تا: رمضان 1213ق؛ مهر: «شعاع» (بيضی)؛ جلد: مقوا، 63گ، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 1-408]
آغاز: چون متوجه بلاد عجم شدن رساله را تحفه شيعيان و محبان خاندان ساخت مناظره و مباحثه حسنيه به مسامع ارباب؛ انجام: و اين گرفتار باديه آزار رامع كاتب اين رساله را به دعاي خير ياد فرمايند. احباي اذكروني في دعاء فان دعاكم امضي السلام دعائكم مفاتيح الامالي و مصباح المسرة و النجاح
خط: نستعليق، كا: مير روح الله بن مير سلطان محمد، تا: 21 ذيقعده 1218ق؛ افتادگي: آغاز؛ يادداشتي بدين عنوان «آن چه طايفه فقيره در كوثار در محله برنج بن مي باشند» و همچنين «در فندرس در محله شفيع»؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد علي 1128» (مستطيل)؛ تملك: ملا فضل الله؛ جلد: تيماج مشكي، 73گ، مختلف السطر (9×20)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 403-20]
آغاز: برابر 2؛ انجام: با تابعان خود بيرون رفتند اين است داستان مناظره حسنيه با علمايان سنيه.
خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم، تا: شنبه 22 رمضان 1220ق؛ جلد: تيماج مشکي، 72گ (1پ-72ر)، 18 سطر، اندازه: 12×18 سم [محدث ارموي مخ: 2-620]
كا: محمد علي پسر حاجي مير مهدي عطار، تا: 1221ق [ف: 84]
آغاز: برابر 2؛ انجام: تعالي شأنه قيام نمودند. و الحمدلله علي ولاية اهل البيت... الي يوم الجزاء...
خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: 1223ق؛ 72گ (71ر-142ر) [ف: 1-91]
آغاز: كوشيده كه در جميع ممالك محروسه هيچكس را ياراي آن نيست كه نام منكران برزبان توان جاري ساخت
خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 1223ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشكي، 84گ، 13 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 65]
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: صفر 1227ق؛ افتادگي: آغاز؛ 14 سطر (12×20)، اندازه: 19/5×28 سم [عمومي ساري و تنكابن: ف: 39]
آغاز: كرد؛ حسنيه گفت: و الحمدلله كه شما را از قرآن اعتقاد نيست بعد از آن كه قايل شدي بقرآن و حديث بدان كه علي (علیه السلام) نفس رسول (صلی الله علیه و آله) است و برادر اوست؛ انجام: و صدق و يقين محبان خاندان طيبين و طاهرين صلوات الله عليهم أجمعين؛ تمت. تمام شد رساله حسنيه.
خط: نسخ و شكسته نستعليق خوش، كا: غازيپوري، تا: چهارشنبه محرم 1231ق؛ افتادگي: آغاز؛ تملك: سليمان بن حسين بك سميرمي ساكن يكي از روستاهاي اصفهان؛ خط سليمان يوزباشي فوج سده در سال 1283ق؛ كاغذ: فرنگي، 82گ (1-82)، 13 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 30-128]
آغاز: الحمد الله رب العالمين... چنين گفت است شيخ و پيشواي دوران آورده رواج دين بعالم ** زو گشته بناي شرع محكم/ هر كس كه ز راس او كند سر ** با خاك سيه شود برابر؛ انجام: بنا بر آن فارسي كرده بمطالعه شيعيان و محبان خاندان اهل بيت رسانيدم كه تا بر مذهب حقيقيه خود مطلع شوند و غاصبين حق دين مبين را مادام الحياة لعن و طعن نمايند.
خط: نستعليق، كا: شعبان علي اصفهاني، تا: ربيع الثاني 1232ق، جا: مدرسه عبدالله؛ جلد: تيماج مشكي، 81گ (1پ-81ر)، 12
سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 46-2]
آغاز: برابر 1؛ انجام: دعائكم مفاتيح الاماني، و مصباح المسرة و النجاح
خط: شكسته نستعليق، كا: علي اصغر بن كربلائي هادي، تا: 1233ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن، 66گ (109پ-174ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 9-370]
انجام: در محلي كه حضرت رسول ص در حالت نزع بود اسامة بن زيد.
خط: نسخ، كا: ملا احمد يزدي، تا: 3 جمادي الثاني 1233ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 17 سطر (10×16)، اندازه: 15×22 سم [ف: 1535-5]
آغاز: غلام زر خريد داشت با كمرهاي مرصع كه همه وقت در ملازمه وي بودند؛ انجام: مگر صاحبدلي روزي به رحمت ** كند در حق درويشان دعائي. تمت.
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 20 شوال 1235ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ:، جلد: تيماج مشكي، 17 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2058-4]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و حسنيه و خواجه شادان از بغداد بيرون رفتند و متوجه مدينه شده به خدمت امام صادق عليه السلام شتافتند و الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي محمد و آله الطيبين الطاهرين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين.
کامل؛ خط: شكسته، نستعليق، كا: محمدسعيد بن مهدي بربري، تا: 3 شعبان 1236ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 87گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×15/5 [ف مخ]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1239ق؛ واقف: ملا جعفر؛ كاغذ: آبي [رشت و همدان: ف: 1114]
خط: نستعليق بد، كا: علي عسكر بن محمد جعفر، تا: 1240ق؛ قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: 1612]
خط: نسخ و نستعليق، كا: حسن بن حسين حسيني، تا: 1240ق، جا: خوي مدرسه نمازي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 57گ (1پ-57پ)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 22-142]
آغاز: روايت كرد محقق كامل و مدقق فاضل عالم جامع معاني معلم ثاني شيخ ابوالفتوح راضي (كذ) باسانيد كه هارون الرشيد؛ انجام: حال دل هر ضعيف مظلوم در خاطر پاك اواست معلوم.
خط: نستعليق، كا: اسدالله اصفهاني، تا: جمادي الاول 1241ق؛ واقف: حسين كي استوان؛ كاغذ: فستقي، جلد: تيماج مشكي، 92گ، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 11-118]
آغاز: روايت مي كنند كه در روزگار هرون الرشيد در شهر بغداد؛ انجام: همچو دلو بچاهي بدر رفتند.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1241ق؛ واقف: سردار كل يار محمد خان افشار، خرداد 1332؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج خرمايي، 38گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 11-118]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 22 رجب 1243ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 91گ، 4 سطر (8×13/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-223]
خط: نستعليق، كا: ملا حسين بن حاجي محمد حاجي لري، تا: 17 ربيع الاول 1244ق، جا: نرس آباد؛ كاغذ: فرنگي كبود، جلد: تيماج مشكي، 14 سطر (6/5×13)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-4]
خط: نستعليق، بي كا، تا: رجب 1244ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: كبود اصفهاني، جلد: مقوايي، 128ص (1-128)، 11 سطر (5/5×12)، اندازه: 10×16 سم [ف: 5-1581]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و باقي سادات اهل البيت رسانيدند.
كا: طهماسب بن كربلاي عمومي خيارجي، تا: 1244ق؛ ضميمه: 12 برگ رساله «آداب المتعلمين» منسوب به خواجه نصيرالدين، ترجمه حديثي از قصص الانبياء قطب راوندي در احكام خسوف و كسوف و حوادث، «دعاء هفت حصار»؛ واقف: سرداركل يار محمد خان افشار، خرداد 1332؛ كاغذ: آهاري نخودي، جلد: مقوا، 56گ، اندازه: 16×21 سم [ف: 11-119]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1244ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، اندازه: 16×21/5 سم [نشريه: 7-728]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بفرمود تا حسنيه را و خواجه او را خلعت داد كه شرط كرده بود به ايشان داد و رخصت كرد و الله ولي التوفيق بهذا المرام.
خط: نستعليق، كا: سيد تراب علي حسيني، تا: ربيع الاول 1248ق؛ كاغذ: شرقي، 85گ (1ر-85پ)، 13 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 477-37]
خط: نستعليق، كا: عبدالغفار بن ملاعبد الشكور، تا: جمعه 10 ذيحجه 1252ق، جلد: تيماج مشكي، 94گ (8پ-101پ)، اندازه: 11×16 سم [ف: 20-125]
خط: نسخ، كا: محمد هادي بن محمد صادق يزدي، تا: 1252ق؛
كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 20ص (1-20)، اندازه: 14×19 سم [ف: 3-1099]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 8 ذيقعده 1252ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 74گ، 15 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 905-9]
خط: نسخ، بي كا، تا: 23 ذيحجه 1253ق؛ جلد: تيماج مشكي، 16 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 409]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 25 شوال 1254ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 101گ (63پ-163پ)، 15 سطر (6×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-133]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بلكه عرض استدعا فاتحه و دعا و استغفار است.
بي كا، تا: 1254ق، جا: اصفهان؛ واقف: ملكزاده كوثر؛ كاغذ: شكري، 71گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 11-116]
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 13 رجب 1255ق؛ جلد: گالينگور نيلي، 48گ (115پ-16پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 368-27]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 8 رجب 1256ق؛ افتادگي: آغاز، اندازه: 16×20 سم [نسخه پژوهي: 1-44]
آغاز: برابر 1؛ انجام: الحمدلله علي ولاية اهل البيت الذين هم شموس الهداية و بدور الدجي و...
خط: نسخ، كا: عبدالمجيد بن ملا محمد ناصر آبادي، تا: 24 ذيحجه 1256ق، جا: ناصر آباد؛ جلد: تيماج مشكي، 40گ (47ر-86ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-69]
خط: نستعليق، كا: عبدالرزاق اصفهاني، تا: 1257ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، 13 سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 16-503]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 8 ذيقعده 1259ق؛ در پايان قصيده اي است در ستايش نواب منوچهر ميرزا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 61گ، 9سطر (10×19/5)، اندازه: 16×26 سم [ف: 15-4142]
آغاز: چنين روايت مي كند محقق فاضل عالم بجميع شيخ؛ انجام: مدينه طيبه رسول خدا شدند بعد از آن خود را به خدمت امام رضا رساندند
خط:نستعليق،كا: محمد بن عبدالله قزويني، تا: 1259ق، جا: قزوين؛ جلد: مشمع، 55گ، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 205-2]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1260ق؛ 30 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 9-3]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 8 جمادي الثاني 1260ق، براي همان سيد بيگم؛ 79گ (63پ-141ر)، [ف: 1-210]
خط: نستعليق، كا: حمد بن مهدي موسوي خويي، تا: 29 محرم 1260ق، جلد: تيماج مشكي، 54گ (1پ-54پ)، اندازه: 15/5×20/5 سم [مؤيد: 3-268]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1261ق؛ اندازه: 15×21 سم [ف: 3-49]
آغاز: برابر 1؛ انجام: به فاتحه دستگيري نمائيد و به دعا خير يادآوري کنند احبائي اذکروني دعاء فان دعائکم المتمحص الصلاح و دعائکم مفاتيح الاماني و مصباح المسرة الي النجاح و الحمدلله
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد مهدي بن محمد تقي، تا: سه شنبه 25 ذيحجه 1262ق، جلد: تيماج قهوه اي، 116گ، 12 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-1628]
خط: نسخ، كا: رشيد شوشتري، تا: 1262ق [الفبائي ف: 222]
آغاز: و السلاح رساله مذکور در اندک زماني اشتهار تمام يافته مقبول و مطبوع موافق و مخالف گرديد؛ انجام: نه اظهار فضيلت و شهرت و اعتبار است بلکه غرض استدعاي فاتحه و دعا و استغفار است.
خط: شكسته، نستعليق، كا: معصوم حسين زواري، تا: دوشنبه 12 ربيع الاول 1263ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: گالينگور قرمز، 42گ، 20 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 3-1629]
خط: نسخ، كا: مهدي بن احمد، تا: پنج شنبه 21 جمادي الثاني 1264ق؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 51گ (1پ-51ر)، 18 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 9-155]
آغاز: بعربي بود و اكثر محبان عجم را از آن حظي نبود بنابر التماس عزيزي از احبار رساله حسنيه را بفارسي ترجمه نمود
خط: نستعليق، كا: ملا محمد مكبر مجتهد العصر سيد محمد تقي، تا: چهارشنبه 24 شوال 1265ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: مقوايي، 54گ (1ر-54پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 14-194]
آغاز: بسمله و ما توفيقي الا بالله عليه توكلت و اليه انيب. روايت
است علماي زمان شيخ ابوالفتح الرازي غفرالله له و لوالديه از اسناد صحيحه كه زمان هارون الرشيد؛ انجام: و رو سياه از مجلس هارون بيرون آمد و جميع علما شرمنده و مخذول هر يك به جايي رفتند الحمد لله الذي هدانا للاسلام و اكرمني بالايمان و صلي الله علي محمد و آله و عترته اجمعين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 20 شوال 1266ق؛ مصحح؛ 26گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 1-112]
آغاز: برابر 1؛ انجام: ابراهيم رمنده از روي كرسي زرين بزير آمده ابويوسف و شافعي و روسياهان ديگر... و خود را بخدمت امام رضا علیه السلام و سادات اهل بيت رسانيدند.
خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 3 ربيع الاول 1267ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 106گ، 17 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-163]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1269ق؛ 132گ، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-47]
خط: نسخ، كا: قربانعلي بن غلامحسين، تا: 1269ق [الفبائي ف: 639]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي من علينا بمعرفه؛ انجام: سه صلوات بروالدين كاتب بفرستد
خط: نستعليق، كا: كلاتي، محمد يوسف بن اسماعيل، تا: 1276ق [رايانه]
آغاز: روايت کند علامه دوران شيخ ابوالفتح رازي رحمةالله در زمان دولت و امام خلافت او مردي بود بازرگان؛ انجام: و ابراهيم شرمنده از روي کرسي زرين برخواست و بيرون آمد، الحمدلله علي التوفيق و الشکر علي من هو بعبده رفيق شفيق
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1280ق؛ تملک: محمد حسن شريف با مهر «محمد حسن الشريف 1337» (بيضی)؛ 91گ، 16 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 1-409]
خط: نستعليق، كا: حسين بن فتح الله دستجردي، تا: چهارشنبه 25 ذيحجه 1283ق، جلد: تيماج مشكي، 39گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-162]
آغاز: فضيلت سيم لاتحزنو شمردي؛ انجام: بدعاي خير ياد فرمايند... و آله الطاهرين 1285
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1285ق؛ افتادگي: آغاز [رايانه]
خط: شكسته نستعليق، كا: اسماعيل منشي، تا: ذيحجه 1293ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن لاجوردي، 14 سطر [ف: 117-5]
آغاز: برابر 1؛ انجام: خود را به خدمت امام رضا و باقي سادات اهل بيت رسانيدند الحمدلله علي ولاية اهل البيت الذين هم شموس الهداية و بدرالدجي علي البرائة من اعدائهم اللئام الملعونين في الاولين و الاخرين الي يوم الدين.
خط: نستعليق، كا: حسين، تا: 22 ربيع الثاني 1296ق، جا: تهران؛ جلد: مقوا، 108گ، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1628]
آغاز: برابر 1؛ انجام: الحمدلله علي ولايه اهل البيت... و علي البرائة من اعدائهم... و صلي الله علي محمد و آله... المعصومين
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1303ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج يشمي، 63گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/5 [ف: 122-24]
آغاز: برابر 1؛ انجام: نوازش قلبي باطني فرموده دعاي بسيار نمودند اللهم اجعل عاقبة امورنا خيرا.
خط: تحريري، بي كا، تا: 1314ق؛ كاغذ: فرنگي ليمويي، جلد: ميشن سرخ، 157ص، 12 سطر، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 57-6]
كا: احمد حسيني ملقب به رئيس الذاكرين، تا: 26 ذيقعده 1323ق؛ اهدايی: جعفري معمار؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج عنابي، 71گ (1-71)، 18 سطر (9×16)، اندازه: 14×22 سم [ف: 1377-4]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و ابراهيم شرمنده از روي كرسي زرين برخواست و بيرون آمد، الحمدلله علي التوفيق و الشكر علي من هو بعبده رفيق شفيق
خط: نستعليق، كا: ابوالحسن بهاري، تا: صفر 1045 تا 9 رجب 1049ق؛ جلد: تيماج مشكي، 13گ (244ر-256ر)، 25 سطر، اندازه: 34×22 سم [ف: 8-192]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و اگر خليفه را ملامت نشود به خداکه منقطع نشوم و چندان براهين در فضايل ائمه طاهرين بيان کنم که مستمعين را قوت احصاي آن نباشد پس جميع مردم تحسين حسنيه نمودند و گويند که چهار صد کس تغيير مذهب دادند و جمله سلاطين همه خلعت به وي دادند و هارون صد هزار دينار... و علماي همه محزون و غمگين و شرمنده رفتند به خانه هاي خود
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 34گ، 24 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 1-409]
بي كا، بي تا [الفبائي ف: 222]
آغاز: و برمضمون آن مطلع گرديد؛ انجام: از ابوبكر گرفته او را بازگرد از دبالشكري
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز [الفبائي ف: 222]
آغاز: آن ظلل الله رسانيد و درآورد و به غايت شکفته گرديد به استکتاب آن اشاره نموده ناطقه را شکرخا کرده؛ انجام: و محبان و مواليان خاندان طيبين طاهرين آن که اين مخلص کم ترين را که مترجم اين رساله شريفه است... فان دعاءکم امضي البلاح دعاؤکم مفاتيح الاماني و مصباح المسرة و انجاح تمت.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشکي، 66گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1629]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج، 23 سطر (7×16)، اندازه: 12×20 سم [ف: 120-16]
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 15/7×19 سم [رايانه]
نسخه اصل: دانشگاه توبينگن 618 Ma III؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [فيلم ها ف: 3-161]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و باقي سادات اهل بيت رسانيدند و الحمد لله... اجمعين.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ايراني آبي، جلد: تيماج ترياكي، 200ص، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-102]
اوراق بعدي افتاده؛ بي كا، بي تا [ميراث اسلامي: 10-751]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فاطمه زهرا سيده النساء در خانه منست و حسن و حسين عليهما السلام
خط: نستعليق شكسته، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
انجام: از تدبيرات كمالات و از منقصت صوري.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: عليرضا حيدري؛ كاغذ: اصفهاني، 20گ، مختلف السطر (5×11)، [ف: 1352-4]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ يك رباعي از ابن حجر و جواب آن از سيد جعفر، شهير به نجفي (74-84) ضميمه است؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 84گ، 14 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-1284]
آغاز: يکصد هزار دينار خليفتي به تو دهند وکنيز نيز تورا باشد خواجه انديشه کرد گفت مراه مهلت ده تا يک بار ديگر با کنيز کنکش کنم هارون گفت که مهلت دادم خواجه نزديک حسنيه آمد؛ انجام: و قصه ابراهيم و اسماعيل (علیهما السلام) وقربان کردن او بنياد مي کند شما گريستن آغاز مي کند و به هاي هاي مي گريد.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 84گ، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1629]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و الحمدلله علي ولاية اهل البيت...
بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 12 سطر (4/5×12)، اندازه: 10×19 سم [ف: 3-861]
آغاز: كه عباس بر بر باطل بود بيم قتل او باشد
خط: نسخ و نستعليق تحريري، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 59گ، 11 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 5-1612]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر 1
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: مقوايي، 12 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 350]
آغاز: برابر 1
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 86گ (216پ-301ر)، 14 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ اندازه: 19×28 سم [ف: 3-7]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 67گ (89پ-155پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 102]
بي كا، بي تا؛ 36گ (105پ-141پ) [ف: 1-209]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 1ص [نشريه: 6-348]
آغاز: يراني اي قادر توانا هستي حكيم و دانا؛ انجام: خواستم كه با آن عزيز مكافاتي پيش...
خط: تحريري، بي كا، بي تا؛ 122گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-56]
al-ḥusnīya
معين الدين كرماني، علي، ق11 قمري
mo‘īn-od-dīn-e kermānī, ‘alī (- 17c)
اهداء به: سلطان حسن بن ابي نمي بن بركات (997-1010ق) و فرزندش شمس الدين حسين بن حسن
درباره مدفن و خاکجاي امام علي ابي طالب (علیه السلام) و در آن از
رضي الدين علي بن طاوس و سال 676 ياد شده است. در مقدمه گويد: «لما وجدت في تعيين مدفن وصي الرسول... علي بن أبي طالب (علیه السلام) و مرقده اختلاف الآراء و روايات شتي اجتهدت في تصحيحها و تحقيقها و تبيينها و جرحها و تعديلها فكتبت رسالة محتوية علي ماورد في تحقيقه من الآثار و الأخبار الصحيحة عند علماء الأخيار من ائمة الأبرار بقدر الوسع و الطاقة...».
گويا غالب مطالب كتاب، برگرفته از «فرحة الغري بصرحة الغري» سيد عبدالكريم بن احمد بن طاووس حلي (- 692ق) است با اندكي تغيير در ترتيب ابواب و تعبيرات. در دو «مقدمه» و پانزده «باب» ساخته: المقدمة الاولي: في دليل علي انه عليه السلام في الغري حسب ما يوجبه النظر؛ المقدمة الثانية: في السبب الموجب لاخفاء ضريحه عليه السلام؛ باب 1. فيما ورد عن مولانا رسول الله (صلی الله علیه و آله) في ذلك؛ 2. فيما ورد عن مولانا علي بن ابي طالب (علیه السلام) في ذلك؛ 3. فيما ورد عن الامامين الحسن و الحسين (علیهما السلام) في ذلك؛ 4. فيما ورد عن مولانا الامام زين العابدين علي بن الحسين (علیه السلام) في ذلك؛ 5. فيما ورد عن مولانا زيد بن علي الشهيد (علیه السلام) في ذلك؛ 6. فيما ورد عن الامام محمد بن علي الباقر (علیه السلام) في ذلك؛ 7. فيما ورد عن الامام جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام) في ذلك؛ 8. فيما ورد عن الامام موسي بن جعفر الكاظم (علیه السلام) في ذلك؛ 9. فيما ورد عن الامام علي بن موسي الرضا (علیه السلام) في ذلك؛ 10. فيما ورد عن الامام محمد بن علي الجواد (علیه السلام) في ذلك؛ 11. فيماورد عن الامام علي بن محمد الهادي (علیه السلام) في ذلك؛ 12. فيما ورد عن الامام الحسن بن علي العسكري (علیه السلام) في ذلك؛ 13. فيما ورد عن الخليفتين المنصور و الرشيد و من زاره من الخلفا حسب ما وقع الينا؛ 14. فيما ورد عن جماعة من بني هاشم و غيرهم من العملاء و الفضلاء في ذلك؛ 15. فيما ظهر عند الضريح المقدس مما هو كالبرهان علي المنكر من الكرامات.
آغاز: بسمله. الحمدلله العلي الشأن ولي الاحسان قوي البرهان مظهر الحق و مشيد الأركان...
انجام: و حكيت لهم و قلت لهم خذوه عاجلاً فأخذوه و مضوا في الحال.
[دنا 656/4]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2817
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن فتح الله تميمي، تا: شنبه 2 جمادي الاول 996ق، جا: مكه مكرمه؛ مجدول زرين؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ابري، 36گ، 15 سطر، اندازه: 11/7×20/1 سم [ف: 189-1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4202/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-30]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1131/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 268-3]
hasanīye = ‘elm-ol elāhī = ‘elm-ol bārī = javāb-e so’āle as-seyyed hasan al-xorāsānī
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاريخ تأليف: 20 رجب 1239ق
پاسخ پرسش سيد حسن بن سيد باقر بشروی خراساني است كه مؤلف پرسش ها را به جاي متن و پاسخ هاي خويش را به جاي شرح، قرار داده است. پرسش در علم الله تعالي است كه آيا علم خدا به حادث غير از آن است كه مسبوق بر حدوث بوده يا عين آن است؟ و نظاير آن.
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فيقول العبد المسكين احمد بن زين الدين الاحسائي، انه قد عرض علي جناب المولي... السيد حسن بن السيد باقر البشروي الخراساني مسألة يريد بيان بعض شقوقها فامتثلت...
انجام: في العلم الحادث انما هو باعتبار و تقويم المعلومات بامره كما سمعت. و الحمدلله رب العالمين. و كتب احمد بن زين الدين في يوم العشرين من شهر رجب المرجب سنة 1239ق (به حروف)... حامداً مصلياً مستغفراً.
چاپ: دارالسلطنه تبريز: دارالطباعه مشهدي حاجي آقا، سنگي، 1273ق، رحلي، (جوامع الكلم: ج 1؛ قسم 2؛ صص 227-229)
[دنا 656/4 (12 نسخه)؛ فهرست کتب شيخ احسايي ص 12؛ طبقات 308/13؛ حسن بشروي كه از اين رساله به «علم الهي» ياد كرده و تاريخ انجام را 1229ق كه بايستي لغزش چاپي باشد]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين... فيقول... إنه قد عرض علي جناب المولي المؤتمن جناب سيدنا سيد حسن الخراساني بلغة الله خيرات الأماني مسألة يريد بيانه بعض ما يرد علي بعض شقوقها؛ انجام: فمعني العلم الاشراقي باعتبار تقوم المعلومات بأمره كما قلنا فافهم و تدبر و لاتشتبه عليك العبارات فان مرادتنا هي هذه كما سمعت و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (6ر-9ر)، 21 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 39-612]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: خراساني، عبدالله، تا: قرن 13؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رايانه]
بي كا، تا: 20 رجب 1239ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج حنايي، 7ص (179-173)، 21 سطر [سنا: ف: 128-2]
آغاز: بسمله حمدله اما بعد فيقول العبد المسکين... انه قد عرض علي جناب المولي المؤمن جناب سيدنا السيد حسن الخراساني بلغه الله خيرات الاماني مسئلة يريد بيان بعض مايرد؛ انجام: فافهم و تدبر و لاتشتبه عليک العبارة فان مراداتنا هي هذه کما سمعت و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1239ق، جلد: تيماج مشکي، 7گ، 18 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 1-107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، كا: محمد كريم، تا: 1245ق، جا: كربلا؛ مقابله شده با نسخه اي كه مقابله شده بود با نسخه اصل؛ 13ص (88-100) [عكسي ف: 1-180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: 1257ق؛ 9ص (2-10) [عكسي ف: 180-1]
خط: نسخ، كا: محمد صالح بن محمد رضا طالقاني، تا: 14 ربيع الاول 1258ق؛ 2گ (1-3)، اندازه: 16/5×25/5 سم [نسخه پژوهي: 80-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد طاهر، فرزند نجفعلي همداني، تا: جمعه دهه اول ربيع الاول 1259ق؛ كاغذ: فرنگي، 5گ (28-32)، 16 سطر، اندازه: 6/5×14 سم [ف: 611-28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، كا: زين العابدين قراچه داغي، تا: جمعه 14 شوال 1259ق؛ 3ص (443-445) [عكسي ف: 1-180]
آغاز: بسمله. الحمدلله. فيقول العبد المسکين احمد بن زين الدين الاحسائي انه قد عرض علي جناب المولي المؤتمن جناب سيدنا السيد حسن ابن سيد باقر الخراساني مسألة بيان بعض ما يرد؛ انجام: کما لا يؤده حفظ شييء منها لا يعزب عنه شييء منها لما ذکرنا من احتجاج کل شييء في جميع انحاء وجوده و تحققه
كا: سيد علي اصغر پسر محمد قاسم طباطبائي زواره اي، تا: رجب 1278ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 1ص (329پ)، 35 سطر (14×28)، اندازه: 22×39 سم [ف: 411-17]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام: و الحمدلله... في العشرين من شهر رجب 1229 (برابر طبقات)
خط: نسخ پخته، بي كا، بي تا؛ 5ص (75-79) [عكسي ف: 180-1]
بي كا، بي تا؛ 4گ (174ر-177پ) [ف: 5-27]
آغاز: بسمله. الحمدلله. فيقول العبد المسکين احمد بن زين الدين الاحسائي انه قد عرض علي جناب المولي المؤتمن جناب سيدنا السيد حسن ابن سيد باقر الخراساني مسألة بيان بعض ما يرد؛ انجام: کما لا يؤده حفظ شييء منها لا يعزب عنه شييء منها لما ذکرنا من احتجاج کل شييء في جميع انحاء وجوده و تحققه
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج حنايي، 11گ (1پ-11پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... اما بعد... انه قد عرض علي جناب المولي المؤتمن جناب سيدنا السيد حسن... مسئلة يريد بيان بعض ما يرد علي بعض؛ انجام: كما قلنا فافهم و تدبر... هي هذه كما سمعت و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ خوانا، بي كا، بي تا، جلد: مقوا قهوه اي، 3گ (67ر-69پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-413]
al-ḥasanīyya
آل كاشف الغطاء، حسن بن جعفر، 1201-1262 قمري
āl-e kāšef-ol-qatā’, hasan ebn-e ja‘far (1787 - 1846)
رساله كوتاه اعتقادي است و در برخي توحيد، نبوت و امامت به بحث پرداخته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14597/3
آغاز: بسملة، الحمدلله باريء النسم و مخرج نور الموجود من ظلمة العدم خالق اللوح و القلم... و بعد، فيقول...: هذه رسالة في العقايد الإمامة... و هي مرتبة علي فصول، في الطريق الي معرفة الإجمالية الواجب و صفاته الذاتية و الفعلية من الثبوتية و السلبية و فيه أمور؛ انجام: و اما كيفية غيبة الصاحب الصغري و كيفية الكبري فلا يجب و اما معرفة و مكان الصاحب و زمان غيبته و معرفة الرجعة الأئمة و قدرها و ما يكون فيها فذلك السر المخزون و الأمر المكنون
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 20گ (91پ-110پ)، 22 سطر (10×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 674-36]
hosnīye
سعد الملك
sa‘d-ol-molk
رساله مختصري است در بعضي از مسائل ضروريه طبيه که از کتب متقدمين و متأخرين جمع آوري شده است. ترتيب اين
رساله بر چهار «فن» است: 1. قواعد علمي و عملي؛ 2. ادويه مفرده و مرکبه؛ 3. امراض اعضا؛ 4. امراض عام.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4047
آغاز: حمد بي حد و ثناي بي عدد خالقي را که ابداع جواهر عقول مجرده و اختراع اجرام فلکيه و احداث مواليد ثلثه به محض قدرت کامله اوست؛ انجام: قرص اندرو خون. اين نسخه از آن حسين بن اسحاق شيرازي است و اين قرص از ادويه ترياق فاروق است.
خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا، مجدول؛ جلد: گالينگور سبز، 90گ، 12 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف مخ: 2-790]
hosnīye dar e‘teqād-e qalbīye va zekr-e ‘ebādāt-e šar‘īye
در يك «مقدمه» و دوازده «باب»
يزد؛ جامع كبير؛ شماره نسخه: 162/2
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [نشريه: 4-404]
hosnīye dar ma‘refat-e ahkām
كشميري، محمد اسحاق
kešmīrī, mohammad eshāq
در يك «مقدمه» و دو «خاتمه» با عناوين اشارات.
آغاز: بسمله. چندين ارقام سعادت انجام لقد خلقنا الانساني في احسن تقويم بر رايحه استعداد نوع انساني ثبت نمود
انجام: منكب الحوز الميمني
[نسخه های منزوي 286؛ استوري 105/2؛ دنا 656/4؛ فهرستواره منزوي 2911/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 140ص (1-140) [ف: 1640-10]
آغاز: برابر؛ انجام: چنانچه در دايره مذكور مي گردد... (در اشارات در احكام حالات لواحق و آن شامل چند تنبيه است)
خط: نستعليق، كا: علي بن محمد حسيني، بي تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 16 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 6-199]
آغاز: روشن ستاره كه بر السنه عرفا طلوع نمايد حمد آن صانعي است كه طاق نه رواق مقرنس را بكتابه ما تري في خلق الرحمن من تفاوت آرايش بخشد؛ انجام: بكاري كه در پيش داشته باشند يا بسفري كه مي خواهند بروند متوجه گردند و بظفر و نصرت بيايند و در سفر منفعت و بركت مي يابند و دعا اين است السلام عليك يا رجال الغيب يا ارواح المقدسة المنورة...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: چرمي نرم، 92گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 1-430]
الحسنية في اصول الدين و الفروع العبادية/ كلام و اعتقادات/ فارسي
al-hosnīye fī osūl-ed dīn va forū‘-el ‘ebādīye
آملي، عزالدين بن جعفر، - 904 قمري
āmolī, ‘ezz-ed-dīn ebn-e ja‘far (- 1499)
اهدا به: آقا حسن وكيل السلطنه مازندران
كتابي مختصر مشتمل بر يک «مقدمه» و دو «باب»: مقدمه: در وجوب ايمان؛ باب 1. اعتقادات عقليه داراي پنج رکن و هر ركن شرح يكي از اصول اعتقادي است و در هر ركن تعدادي «مسأله» است كه مجموع مسائل آن به 47 مسأله مي رسد و ركن چهارم آن كه در امامت است مفصلترين ركن محسوب مي شود كه مؤلف به تفصيل بيش تر با استفاده از ادله عقليه و نقليه اعم از آيات و روايات به اثبات حقانيت امامت و خلافت علي بن ابي طالب و امامت فرزندان معصوم آن حضرت پرداخته است؛ باب 2. عبادات شرعيه نقليه شامل پنج «فصل»: صلوة، روزه، زکات، حج و جهاد.
آغاز: بسمله. حمد بيحد و ثناء بيعد مر واجب الوجودي را كه نظام اصول از فيض... اما بعد اين رساله ايست مسمي به حسينيه در بيان اعتقادات عقليه و ذكر عبادات شرعيه نقليه بر سبيل اختصار... و مشتمل بر مقدمه و دو باب
انجام: و چون شرايط امر به معروف و نهي از منكر واجب باشد پس اگر در اين حال ترک کند عاصي درگاه اله باشد الحمدلله اولاً... و الصلوة علي سيدنا و نبينا و شفيع جميع ذنوبنا محمد و آله و عترته الطيبين الطاهرين.
چاپ: ميراث اسلامي ايران، دفتر هفتم، به كوشش محمد رضا انصاري قمي، بخش اعتقادي آن، بر اساس نسخه 1003 كتابخانه مرعشي، 1377ش.
[الذريعة 20/7؛ نسخه های منزوي 935/2؛ دنا 657/4 (23 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 270/9]
آغاز: برابر؛ انجام: عالم حادث است و غير از خداي تعالي هيچ چيز قديم نيست پس معلوم شد.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشکي، 3گ، اندازه: 12×19/5 سم [ف مخ: 79]
خط: نستعليق، كا: قطب الدين بن حسن توني، تا: 20 جمادي الاول 983ق؛ مجدول، داراي سرلوح رنگين، نسخه را محمد مؤمن بن زين العابدين توني به دستور محمد بيك بن پول كوچ مقابله كرده؛ جلد: تيماج قرمز، 150گ، 19 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 10-346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الثاني 1004ق؛ واقف: سيد محمد باقر سبزواري، محرم 1405ق؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 45گ، 22 سطر [ف: 20-171]
خط: نستعليق، كا: محمود بن علي عاملي تبريزي، تا: 1024ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 14 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 447-16]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه اغاز و انجام نسخه تعيين شد؛ خط: شكسته، نستعليق، كا: محمد قاسم، تا:سه شنبه 16 رجب 1076ق، جلد: گالينگور مشکي، 47گ، 20-22 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 1-428]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسين بن محمد حسيني قمصري مشهور به آفتاب، تا: 1077ق، جا: قمصر كاشان؛ 59گ (34پ-92ر)، اندازه: 19×24 سم [ف: 194-3]
در يك مقدمه و دو باب؛ خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد قلي بورودي، تا: دهه يكم ربيع الاول 1086ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 40گ (222پ-261پ)، قطع: ربعي [فيلم ها ف: 1-777]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد قلي بورودي، تا: 1086ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 79ص (443-521)، 20 سطر، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 203-32]
آغاز: برابر؛ انجام: شانزدهم از افعال حج تمتع... كه گذشت و نيست چنين كند أصلي ركعتي طواف النساء في حج الاسلام
خط: نستعليق، كا: نجف علي كراني، تا: 1094ق؛ افتادگي: انجام؛ 44گ؛ 43گ (230پ-273پ)، 19 سطر، [ف: 233]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوايي، 38گ (2پ-39پ)، 25 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 11-208]
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: متن و حاشيه، با سرلوح [نشريه: 7-146]
خط: نستعليق، كا: محيي الدين، تا: قرن 11 [ف: 3-30]
خط: نسخ، كا: عبدالفتاح بن محمد بديع خوانساري، تا: 1126ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 74گ (103پ-176ر)، 17 سطر (6×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16-110]
آغاز: رسول الله و خاتم النبيين شرح نقطه اي است از جلال صفات او و بر آل اطهار و عترت اخيار كه ائمه دين و صفات و هدات را يقين و نجوم اهل آسمان و زمين اند؛ انجام: و نيز بايد كه در هر صبح و شام به آن چه مقدور است اين دعاي عديله كه مروي است از اميرالمؤمنين علي عليه السلام بخواند و دعاي عديله اين است...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشكي، 43گ، 10 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 28-246]
آغاز: برابر؛ انجام: و قنوت را در ركعت دويم بعد از حمد و سوره چنين بخواند، لا إله إلا الله الحليم الكريم... تسبيح فاطمة الزهزاء عليه الصلاة و السلام لندبها قربة الي الله
نام مؤلف از آغاز و كتابشناسي معلوم گرديد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شرقي، 14گ (16ر-29پ)، 14 سطر، اندازه: 7×13/5 سم [ف: 39-488]
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13 [مختصر ف: 393]
آغاز: برابر؛ انجام: بنا بر عموميت آيه و لا تبطلوا اعمالكم. تمت الرساله
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: شوال 1210ق؛ اهدايی: علي اكبر مروج الاسلام؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 27گ (29-55)، 15 سطر (8×14/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: 4-1126]
آغاز و انجام: برابر
كا: عباسعلي اسد آبادي، تا: 1219ق؛ كاغذ: فرنگي (الوان)، جلد: تيماج مشكي، 35ص (244-278)، 20 سطر (11×14/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 135-10]
خط: نستعليق، كا: حسن علي بن محمد حسين انجداني، تا: 1230ق؛ افتادگي: آغاز؛ 98گ (1-98ر)، اندازه: 11×13 سم [نسخه پژوهي: 3-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: شعبان 1232ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 43گ (1پ-43پ)، 15 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 37-135]
انجام: كه در وقت سلام دادن در دل قصد كند كه بدين اسلام از نماز بيرون ميروم. تمت الكتاب در يك مقدمه و دو باب، اين نسخه كامل است و نسخه دانشگاه ناقص و تا ميانه كتاب است؛ خط: نستعليق، كا: محمد صادق بن ملا ولي گرمرودي، تا: 1242ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد و كبود، جلد: تيماج مشكي، 75گ (93پ-167پ)، 15 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 242]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل اول در بيان نماز، بدان كه نماز ستون دين است و افضل عبادات است و در روايات اهل بيت افتاده.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مشمعي زرشكي، 16گ، 14 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 32-681]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق، كا: ابوالحسن بهاري، تا: صفر 1045 تا 9 رجب 1049ق؛ جلد: تيماج مشكي، 16گ (147پ-162ر)، 25 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 186-8]
آغاز: برابر؛ انجام: و نيز بايد كه در هر صبح و شام بآن چه مقدور او باشددعاء عديله... بخواند و الحمد رب العالمين و الصلوة و السلام علي محمد و آله... الطاهرين.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1025ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج زرد، 17گ (16پ-33ر)، 23 سطر (7×15)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 572-3]
al-ḥusnā fī qawā‘id-il ḥikmat-iṭ ṭabī‘īya
ابيوردي، ابوالحسن بن احمد، - 966 قمري
abīvardī, ab-ol-hasan ebn-e ahmad (- 1559)
وابسته به: روض الجنان؛ ابيوردي، ابوالحسن بن احمد (- 966)
مختصري است از کتاب «روض الجنان» خود مؤلف، مشتمل بر سه «اسم» داراي «اشراقات»: اسم 1. مباحث عامة (= اجسام) در يك «فاتحه» و دوازده «اشراق»: 1) حقيقت جسم، 2) هيولي، 3) متناهي بودن عالم جسماني، 4) عدم امكان جدايي صورت جسمية از هيولي، 5) اينكه هيولي از جسم جدايي پذير نيست، 6) اثبات صورت نوعية، 7) مكان و ملحقاتش، 8) خلاء و امتناع آن، 9) شكل و هيئت اجسام، 10) حركت، 11) ميلف 12) زمان؛ اسم 2. فلكيات، داراي شش «اشراق»: 1) هيئت جهان جسماني، 2) اين كه جسم كروي شكل و حركت است، 3) اين كه جسم محدود قابليت خرق و التيام ندارد، 4) اينكه محدود نه سنگين و نه سبك است، 5) اينكه فلك محدود متحرك است به ارادهف 6) اين كه محدد را دو نفس است مجرد و غير مجرد؛ اسم 3. شامل يك «لمعة» و هفت «اشراق»: 1) انقلاب عناصرف 2) ترتيب كرات، 3) كائنات جو، 4) امزجه چهارگانه، 5) معادن...، 6) نباتات، 7) جانوران.
آغاز: بسمله، الله لا اله الا هو له الاسماء الحسني تقدست کبرياءه و له الصفات... و بعد فيقول... ابوالحسن ابن احمد... هذه عجالة نافعة و رسالة رايقة بضبط قواعد الحکمة الطبيعية من کتابي في هذا الفن المسمي بروض الجنان...
انجام: يظهر لک سر ما مر في خاتمه الکتاب من ان الحکمة علم مکملُ للنفس الانسانية من حيث الکتاب النظريات اقتناء الملکات و الحمدلله معطي البرکات وعلي نبيه وآله الصلواة.
[الذريعة 276/26 و 102/1 و 274/11؛ اعيان الشيعة 186/6 و 190؛ روضات ص 569؛ دنا 657/4 (11 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، كا: پيرعلي طهراني ابن جمال، تا: جمعه 25 رجب 965ق، جا: قزوين؛ با جداول و دواير و اشكال نجومي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 19 سطر (7×12/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 428]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 973ق؛ 64ص (378-441) [ف: 215-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن نظام الدين محمود انصاري، تا: آغاز رمضان 977ق؛ محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 17 سطر (5×10/5)، اندازه: 9×16 سم [ف: 16-679]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ملك حسين بن محمد طبسي، تا: 983ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشي، مجدول، داراي سر لوح؛ جلد: مقوايي، 40گ (146پ-185پ)، 16 سطر، اندازه: 9/5×18 سم [ف: 35-18]
آغاز: برابر؛ انجام: ان احوال الناس و النسبة اما الکتاب قوله تعالي و تحبون و قوله تعالي ان الذين يحبون ان.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ محشي با نشان «م ن»؛ تملک: محسن بن محمد باقر حسيني مورخ 1056 با مهر «ان الله يحب المحسنين»، عبدالله حسيني؛ كاغذ: ترمه، 248گ، 20-19 سطر، اندازه: 12×18/2 سم [ف: 189-1]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: شيخ محمد علي بن محمود تبريز، تا: قرن 11؛ در كنار صفحه دوم رساله برهاني بر اثبات هيولي كه مؤلف ويژه خود مي خواند ياد شده با نشان «منه قدس سره»؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 11گ (144پ-154ر)، اندازه: 19×26 سم [ف: 836-23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: بهاء الدين علي حسيني، تا: سلخ رمضان 1023ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تيماج مشکي، 15گ (266پ-280ر)، 19 سطر، اندازه: 17×29 سم [محدث ارموي مخ: 2-619]
خط: نسخ، كا: احمد سروي، تا: 1071ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 13گ (94پ-106پ)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 12 شوال 1092ق، جلد: تيماج زرشکي، 13گ، 23 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 2-789]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «من عمل صالحاً فلنسفه، 1086» (مربع)؛ كاغذ: فرنگي، 23گ (9پ-31ر)، 19 سطر، اندازه: 7×14/5 سم [ف: 661-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح، مجدول مرصع؛ جلد: تيماج قهوه اي، 30ص (1-30)، 19 سطر، اندازه: 8/5×15/5 سم [ف: 135-32]
آغاز: برابر؛ انجام: و محل الوهم موخر البطن الاوسط علي المشهور و تمام الدماغ علي التحقيق لانه سلطان القوي و اما الحافظة فهي قوة في البطن
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 35گ (75ر-109پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-281]
ḥasīb-un nasīb li-l-ḥasīb-in nasīb
راوندي، علي بن فضل الله، 599-652؟
rāvandī, ‘alī ebn-e fazl-ol-lāh (1199-1254)
هزار بيت شعر است در تغزل از اشعار شريف ابي القاسم يحيي بن محمد (- 589ق) كه مؤلف در اين رساله گرد آورده و به سراينده تقديم كرده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4047/7
آغاز: النسيب للغزل ميدان اللطافة و عنوان الظرافة قد جمعت فيه؛ انجام: طلعت دكا كان روعة نورها ** سبحات طلعة سيد الفتيان
بي كا، تا: 657ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 31گ (155پ-185)، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 49-11]
حسينا- ديوان حسين
حسين خان- احوال حسين خان
hoseyn-šāhī
حسيني، امام الدين
hoseynī, emām-od-dīn
در تاريخ خاندان دراني افغاني.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5862- ف
نسخه اصل: ديوان هند 2805 (اته 588)؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-188]
حسيني الادب- رسالة الادب
hoseynī-nāme
خوئي، تقي بن محمد، ق13 قمري
xū’ī, taqī ebn-e mohammad (- 19c)
تاريخ تأليف: 1261ق
منظومه اي در بيان داستان كربلا و امام حسين (علیه السلام) كه ناظم در كربلا شروع به سرودن كرده است.
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1337
آغاز: حمد بي حد مرخداي پاك را ** كو خلافت داد مشت خاك را
خط: نستعليق، كا: محمد علي حسيني تفرشي، تا: 1264ق؛ اندازه: [نسخه پژوهي: 2-154]
hoseynīye
مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، 1037-1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 14519
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين؛ انجام: تمت الكتاب بعون الملك الوها... ابن محمدعلي كابناهاني سنه 1186
خط: نسخ، كا: حسينعلي كابناهاني، تا: 1186ق [الفبائي ف: 223]
hoseynīye
حسيني، ابو تراب، ق13 قمري
hoseynī, abū torāb (- 19c)
منظومه اي است حدود 1300 بيت در نعت باري تعالي و پيغمبر اكرم و ائمه اطهار و اصول دين و فروع دين و پند و نصيحت و مدح ناصر الدين شاه قاجار و توصيه به فرزندش و در حواشي نسخه غزليات و چند بندي در مصيبت امامان آمده است از همين شاعر. نويسنده داراي كتاب ديگري بوده است به نام «مفتاح الكنوز» كه شامل شش كنز است در فضايل و مصائب چهارده معصوم (علیهم السلام). شاعر اين اشعار را را به خاطر فرزندش مير سيد حسين حسيني در اواخر قرن 13 ساخته است و گمان مي رود همان ابوتراب بن حسن حسيني باشد كه از مردم ديه چشمه در نطنز كاشان باشد كه ديواني هم دارد به نام ديوان جوزا نطنزي.
[فهرستواره منزوی 814/10]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22469
آغاز: آغاز فهرست: بسمله - كاشف اسرار خداي جليل ** آن كه بر او حمد شد ستي خليل.../ نور دو چشمان مني اي حسين ** ناصر تو باد شه خافقين
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ تملك: حسين مورخ محرم 1310ق، حسين ابن ابو تراب كه پسر مؤلف است با تاريخ 1311ق؛ جلد: تيماج عنابي، كاغذ: فرنگي، 59گ، 12 سطر (7×13/5)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 672-2]
hoseynīye
طباطبائي تبريزي، محمد حسين بن محمد علي، ق13 قمري
tabātabā’ī tabrīzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
دوازده بند است هر كدام داراي دوازده بيت در مرثيه امام حسين عليه السلام با تخلص «نوا» و با سر آغازي به نثر
آغاز: الحمدلله الذي من علينا بنبوة محمد و آله... چون در كتب مرائي فضيلت گريه نمودن را بر حضرت امام حسين... آغاز سروده ها: چوشمر پانهاد به ميدان كربلا ** بر خواست واحسين زبيابان كربلا
[دنا 658/4؛ فهرستواره منزوی 815/10]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6429/1
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الاول 1260 جا: تفليس، مجدول؛ جلد: مقوايي، 13گ (1پ-13ر)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 38-17]
hoseynīye
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24859
آغاز: بسمه. الحمدلله الذي منعلينا بمعرفة الانبياء؛ انجام: ان الذي يؤذن الله و رسوله... سنه 1059
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1059ق [رايانه]
حسيه- نكات
الحشايش- قوي الاغذية
al-ḥašā’iš = al-adwīyat-ul mufrada = xawāṣṣ-ul ašjār = hayūlā ‘ilāj-iṭ ṭibb
پدانيوس ديوسكوريدس، ق1 ميلادي
pedānīyūs dīyūskorīdos (- 1c)
مترجم: مسيحي، مهران بن منصور، ق6 قمري
masīhī, mehrān ebn-e mansūr (12c)
به دستور: نجم الدين الب اينانج قتلغ بك ابوالمظفر البي (548-575ق) فرزند تمرتاش بن ايلغازي بن ارتق
اصل کتاب تأليف پدانيوس ديوسكوريدس (قرن اول ميلادی) يا چنان كه در كتب عربي مسطور است ديوسقوريدس از مشاهير اطباي متقدم و فحول علماي علوم ادويه مفرده است كه آن را احياناً به اسامي ديگري از قبيل مفردات و يا به لحاظ تعداد مقالات اصلي كه پنج مقاله است به خمس مقالات نيز موسوم كرده اند و آن كه موضوعاً اختصاص دارد به بحث و تحقيق در باب خواص و منافع عقاقير و مفردات ادويه از همان زمان تأليف به جهت اشتمال بر دقائق و بدايع نكات علمي به خصوص به جهت بسط و اشباع و تفصيل و جامعيت غالباً بل دائماً مطمح نظر و محل اعتناي تام عموم طبقات اطبا بوده و قرن ها چه در بلاد و نواحي مختلف اروپايي به زبان اصلي يوناني و ترجمه لاتيني و چه در اقطار و انحاء ممالك وسيع اسلامي به واسطه ترجمه سرياني و عربي همواره نزد كافه مؤلفين كتاب هاي طبي و قرابادين از اركان و امهات كتب در نوع خود محسوب مي شده است.
اصل اين كتاب چنان كه مذكور شد به زبان يوناني است و در آن مؤلف بالغ بر ششصد گونه از نباتات و تعداد كثيري از پرندگان و حيوانات بري و بحري را به تفصيل و اشباع تمام مورد مطالعه و مداقه قرار داده و آن را به حسب موضوعات در
پنج «مقاله» مرتب و مدون نموده است: 1. بيان افاويه و ادويه خوشبو و ادهان و صم غها و انواع درختان؛ 2. بيان حيوانات و حبوب و دانه هاي خوراكي؛ 3. بيان عصارات و اصول نباتات و گياهاني كه داراي خاصيت پادزهري است؛ 4. بيان گياهان دارويي سرد و مسه لهاي گياهي گرم؛ 5. بيان انواع اشربه و ادويه معدني. (دو مقاله نيز در آخر دارد يكي در سموم و ديگري راجع به دواب كه هر دو مقاله به زعم بعضي [الفهرست 408، اخبار الحكما 184] منحول و از موضوعات حنين يا حبيش است). از اين كتاب نسخ متعددي به زبان يوناني موجود است.
متن يوناني حشائش يك بار به اهتمام آلدوس مانوتيوس در سال 1499 و بار ديگر در سنوات 14-1907 به اهتمام ماكس و لما در برلين به طبع رسيده و به موازات آن نقل هاي متعددي نيز در زمان هاي مختلف به زبان های اروپايي به عمل آمده كه اهم آن ها بدون قصد استقصا عبارت است از ترجمه لاتيني مارچلو ويرجيليو مطبوع در سال 1259 و ترجمه فرانسوي مطبوع در سال 1576 و ترجمه اسپانيائي كاستيلي مطبوع در سال 1566 و ترجمه انگليسي جان گودير كه در سال 1655 به عمل آمده و در سال 1934 به طبع رسيده است.
اما ترجمه هايي كه از آن در اعصار مختلف اسلامي به زبان سرياني و عربي و فارسي صورت گرفته عبارت است از: الف- ترجمه سرياني ابوزيد حنين بن اسحق عبادي (194-260ق) كه آن را به جهت بختيشوع بن جبرائيل به عمل آورده بوده است؛ ب- ترجمه اصطفانس بن باسيلوس (اصطفن، استفان بن بسيل) از اصحاب حنين و از حذاق ناقلين كتب طبي يوناني به زبان عربي كه آن را به نام محمد بن موسي (- 259ق) عالم رياضي معروف و حنين اصلاحاتي در آن به عمل آورده؛ ج- ترجمه عربي بهنام بن موسي كه يك نسخه مصور فوق العاده نفيسي از آن كه روي پوست آهو كتابت شده در كتابخانه ملي پاريس محفوظ است و نام كامل مترجم مطابق با مسطورات آخر مقاله اول از اين قرار است: «نجزت المقالة الاولي من كتاب ديسقوريدس الحكيم نقل العبد الفقير الراجي رحمة ربه بهنام بن موسي بن يوسف المسيحي المتطبب المعروف بابن البواب رحمه الله». كلمات و الفاظ يوناني اين ترجمه در مقايسه با ترجمه اصطفن بسيار كم است [مراجعه شود به يادداشت هاي قزويني 264:4]؛ د- ترجمه ابوسالم ملطي از علماي قرن ششم كه آن را مترجم به موجب نقل مهران بن منصور به جهت «المولي العالم العادل الكبير فخرالدين» (الحشا ئش ورق 15ر) از زبان سرياني تعريب نموده بوده است و اين فخرالدين بي هيچ شك و شبه هاي هيچ كس نمي تواند باشد جز همان فخرالدين ابوالحارث قرا ارسلان (539-562ق) فرزند ركن الدوله داود بن سقمان بن ارتق از امراي ارتقيه شعبه حصن كيفا، و نبايد اشتباه نمود اين ابوسالم ملطي را با حكيم ابوسالم النصراني اليعقوبي الملطي معروف به ابن كرايا كه به موجب تقرير ابن العبري از ملازمان دربار سلطان علاءالدين كيقباد از سلاطين سلجوقي شعبه آسياي صغير و مردي قصير الباع و قليل العلم در طب و فصيح اللهجه در زبان رومي بوده و در سال 632 با خوردن سم قاتل درگذشته است (مختصر الدول 444، طبع صالحاني)؛ ه- ترجمه مهران بن منصور بن مهران كه عبارت باشد از همين كتاب ما نحن فيه كه در اين موضع از كتاب درصدد معرفي يك نسخه از آن هستيم. از احوال اين شخص با فحص بليغي كه در مظان مختلف به عمل آمد مع الاسف هيچ اطلاعي به دست نيامد نه استطرادا و نه به طريق اولي مستقلاً و اصالة الا اين كه از قرار معلوم وي از رجال علمي و فضلاي قرن ششم هجري بوده و زبان سرياني و عربي را نيكو مي دانسته و علاوه بر ترجمه اين كتاب يعني الحشائش يكي از مشاهير مصنفات ارسطو را نيز موسوم به السماء و العالم چنان كه در آخر نسخه شماره 149 محفوظ در كتابخانه آستان قدس مسطور است در سال 553 به زبان عربي نقل نموده (ظاهراً بل قطعاً از سرياني و اين نسخه مورخ سال 1055 هجري است و از قرار تصريح كاتب استنساخ آن از روي نسخه اي به عمل آمده كه در آخر آن نوشته بوده «فرغ من تسويد بياضه مهران بن منصور بن مهران المسيحي في شهور سنة ثلث و خمسين و خمسمائة الهجرية»). ترجمه اين كتاب را به قراري كه مهران در مقدمه آن اظهار نموده به دستور ملك دياربكر نجم الدين الب اينانج قتلغ بك ابوالمظفر البي (548-575ق) فرزند تمرتاش بن ايلغازي بن ارتق به عمل آورده و در تعليل ترجمه مجدد آن گفته است كه بعد از قراءت ترجمه ابوسالم ملطي در مجلس نجم الدين الب اينانج به لحاظ اين كه الفاظ و كلمات آن به نظر وي غير سليس و عاري از حليه فصاحت آمد مرا تكليف فرمود تا به ترجمه آن اقدام نمايم و من به موجب دستور وي آن را از روي ترجمه سرياني ريان حنين (بن اسحق) نقل به عربي نمودم.
اين نجم الدين البي كه مهران را به ترجمه اين كتاب موظف و بدين سبب نام خود را در جريده ايام مؤبد نموده يكي از حكام معروف ارتقيه شعبه ماردين است كه در استحداث بقاع و تشييد ابنيه خيريه صاحب همت عالي بوده و مهران بن منصور ذكر بعضي از فضايل اعمال و مستحدثات او را نظير جسر قرامان (قره مان واقع در روم) و بيمارستان ميافارقين در ديباچه مفصلي كه بر اين كتاب نگاشته براي ابد مخلد داشته است، از اين ترجمه يك نسخه مشتمل بر 148 ورق تحت رقم 2947 در كتابخانه ملي پاريس محفوظ است؛ و- ترجمه علي بن شريف حسيني به زبان فارسي كه از آن يك نسخه مورخ سال 867 در سراي احمد موجود است؛ ز- ترجمه غياث الدين محمد رضوي كه از روي نقل مهران ايضاً به زبان فارسي به عمل آمده و يك نسخه از آن مورخ 1068 در كتابخانه بنياد شرق شناسي (فرهنگستان لنينگراد (ش D143) محفوظ است (432:1، ش 3336)، (مراجعه شود در خصوص اين دو ترجمه اخير به نامه آستان قدس، شماره اول، دوره دهم، 160-163). (غلامعلي
عرفانيان)
آغاز: آغاز: «بسم الله الرحمن الرحيم قال مهران بن منصور بن مهران الحمدلله الذي خلق فسوي و الذي قدر فهدي و الذي اخرج المرعي فجعله عثا احوي و خلق فيه الدا و الدوا و الغذا و الشفا و قدر فيه النمو و القوي هو القادر علي النشأة الاخري».
آغاز مقاله اول: «بسم الله الرحمن الرحيم قال صاحب الكتاب و لما شا الاكثرون من القدما و المدثين ان يدونوا كتبا كثيرة في قوي الادوية و اختيارها التي نحن بها عارفون ايها المحب ارية لانهم لم يأتوا علي ذكر جميع ما يحتاج الي معرفته منها».
آغاز مقاله دوم: بسم الله الرحمن الرحيم المقالة الثانية من كتاب ديسقوريذوس مهذانيوس في الكلام علي هيولي الطب، اما المقالة الاولي ايها الحبيب اريه فقد ذكرنا من هيولي الطب».
آغاز مقاله سوم: «بسم الله الرحمن الرحيم اما في المقالة المتقدمة لهذه فقد كلمنا ايها الحبيب اريوس علي الافاويه و الادهان المطيبة و غير المطيبة».
آغاز مقاله چهارم: «بسم الله الرحمن الرحيم المقالة الرابعة من كتاب ذيسقوريدس العين زربي في هيولي الطب و بالله نستمد حسن المعونة اما في المقالة التي تقدمت ايها المحب اريوس فقد تكملنا علي قوي الافاويه».
آغاز مقاله پنجم: «بسم الله الرحمن الرحيم قد اتينا في المقالات الاربعة التي تقدمت من هذا الكتاب ايها المحب اريه علي جميع القول في ذكر الافاويه»
[آغاز مقاله ششم: «نبتدي بعون الله تعالي و حسن توفيقه بنقل المقالة السادسة من كتاب ديسقوريدس العين زربي في هيولي علاج الطب التي زعم بعض الناس انها منحولة اليه و من الله سبحانه و تعالي نستمد المعونة و الهداية الي الصواب بجوده قد ذكرنا في المقالات الخمس المتقدمة من هذا الكتاب ايها الحبيب اريوس»]
[آغاز مقاله هفتم: «بسم الله الرحمن الرحيم المقالة السابع ة من كتاب ديسقوريدس العين زربي في هيولي العلاج قال من بعد ما اتممنا الكلام في المقالة السابعة (كذا، شايد: السابقة) ايها الحبيب اريوس»]
چاپ: مقدمة كتاب الحشاوش، ترجمه مهران بن منصور بن مهران، دمشق، المجمع العلمي العربي، تحقيق صلاح الدين المنجد، الطبعة الاولي، 1965م، 83ص+4 لوحات
[مجله معهد المخطوطات 2/5 ص 297 و 1/4 ص 171 و 1/3 ص 71؛ تذاكير ديوان الاثار القديمة بالهند صفة المعمورة علي البيروني ص 109؛ مقدمة كتاب الحشائش و الادوية لديسقوريدوس چاپ منجد]
آغاز: برابر؛ انجام: و يتناول منه مع الشراب... سحنه ذات العرون.
خط: نسخ جلي خوش، بي كا، تا: اواخر قرن 8؛ افتادگي: انجام؛ تصاوير گياهان و حيوانات ملون و به شيوه بين النهرين (873 تصوير) كه در كنار برخي از گياهان اسامي آن ها به زبان سرياني نيز مسطور است، مصدر به 25 صفحه فهرست مطالب (قوديكس) [Codex] و قبل از كلمه قوديكس دارد: «بسم الله الرحمن الرحيم و لما كانت عادة السريان في تأليف كتبهم ان يعملوا جدولا علي فصل فصل مما الف و كان هذا الكتاب حاويا لذكر الادوية النافعة للامراض و الحافظة للصحة وجدت فيه هذا الجدول دالا علي كل واحد من الادوية المقاومة لداء كل عضو... عند ذكر الاعداد الادوية و الاغذية و تصاويرها اثبت اعداده بالهندي ليخف موونته علي القاري والله المعين»؛ واقف: شاه عباس صفوي، 1017؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 285گ، غالباً 19 سطر، اندازه: 29×46 سم [ف: 19-642]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1423- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-316]
آغاز: نبتدي بعون الله و حسن توفيقه بنقل كتاب الحشايش ديسقوريدوس الموسوم بكتاب الحشايش و جميع ما يتضمنه في ذكر الاغذية و الادوية المسهلة الموجود من اللغة السريانية الي اللغة العربية. مما عنا بنقله الزمان ابو زيد حنين بن اسحاق من اليوناني الي السرياني. الباب الاول. في ذكر ما يحتاج اليه من حال الاعضاء بحسب ترتيبها في الوضع و ما يعرض لكل واحد منها في طباعة من الادواء؛ انجام: و قد ينتفع ايضا به كل السمك. تمت المقالة السابعة من كتاب ديسقوريدوس...
ظاهرا اين ترجمه از حنين بن اسحاق است؛ در 3 مجلد؛ خط: نسخ خوش، كا: اختيار بن حسين خراساني، تا: 18 شعبان 866ق؛ 210گ، 21 سطر [عكسي ف: 2-219]
hašāyeš-e dīsqorīdos (t.)
رضوي، غياث الدين محمد
razavī, qīyās-od-dīn mohammad
وابسته به: الحشائش؛ پدانيوس ديوسکوريدس (قرن 1 ميلادی)؛ ترجمه: مسيحی، مهران بن منصور (قرن 6)
متن عربي آن از مهران بن منصور بن مهران است که براي خسرو ايران و ملك ديار بكر الب اينانج بك البي بن تمر تاش بن ايل غازي بن ارتق (547-572ق) انجام شده است و ترجمه فارسي از غياث الدين محمد رضوي كه پيش از 1068 گويا در آستان رضوي مي زيسته است.
آغاز: بسمله. ابتدا ميكنم ياري باري خدا و خوبي توفيق به نقل كتاب حشايش ديسقوريدوس موسوم به كتاب حشايش و جمع آن چه فرو گرفته است اين كتاب از ياد كرده غذاها و دواهاي مسهله موجوده از لغت عربي به لغت فارسي از آن چه از لغت يوناني نقل كرده است ايوزيد ربان حنين بن اسحق... تمام امراضي كه در اين كتاب ذكر شد در جدول... حمد، صلوه...
تم الفورد كس و هو الفهرست... قال مهران بن منصور بن مهران الحمد لله الدي خلق فسوي...
انجام: تمام شد اين كتاب حشايش كه اصل او حكيم ديسقوريدوس به يوناني جمع نموده و از آن به سرياني نقل شد و از سرياني در زمان يكي از ملوك فارس به عربي نقل شده است و تراب عنبه مرتضوي غياث الدين رضوي به فارسي نقل نموده است.
[دنا 658/4؛ نشريه 37:8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4313- ف
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: بنياد خاورشناسي لنينگراد D143 (ص 432 فهرست عمومي)؛ بي كا، تا: جمادی الثانی 1068ق؛ 174گ، 32 سطر، قطع: رحلی [فيلم ها ف: 3-44]
hašāyeš-e dīsqorīdos (t.)
حسينی، علی بن شريف
hoseyn, ‘alī ebn-e šarīf
وابسته به: الحشائش؛ پدانيوس ديوسکوريدس (قرن 1 ميلادی)؛ ترجمه: مسيحی، مهران بن منصور (قرن 6)
متن از ديسقوريدوس عين زري و ترجمه عربي آن از مهران بن منصور بن مهران، كه از سرياني به عربي درآورده است. اين ترجمه در 7 «مقاله» است.
منزوی در معرفی اين نسخه، مترجم فارسی را ناشناس می داند، ولی سزگين مترجم فارسی همين نسخه را علی بن شريف حسينی می داند که در فهرست عکسی دائرة المعارف به عنوان کاتب نسخه معرفی شده است. عبارت انجامه نسخه («تمت ترجمه الکتاب... علی يد...») احتمال مترجم بودن علی بن شريف حسينی را تقويت می کند.
[فهرستواره منزوی 3361/5؛ نامه آستان قدس، ش 37 (دوره دهم، ش 1) 159 گفتار استاد دانش پژوه «ترجمه حشايش»؛ سزگين، تاريخ نگارش های عربی، جلد 3، ص 97]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 424- عكسي
آغاز: الحمدلله الذي خلق فسوي و الذي قدر فهدي و الذي اخرج المرعي... به ايام مولانا الملك العالم العادل المؤيد المظفر المنصور نجم الدين... ملك ديار بكر الب اينالج قتلغ بك ابوالمظفر البي بن تمرتاش بن ايل غازي بن ارتق... اما بعد، بر خوانندگان پوشيده نماند كه اين كتاب حشايش را كه منسوب است به ديسقوريدوس عين زري (زربي) از لغت عربي به زبان پارسي ترجمه فرمودند حضرت امير الكبير العالم... امير رستم بن امير سالار بن محمد بن سالار الكوهدمي (كوه دهي؟)؛ انجام:
تمام شد مقاله هفتم از كتاب ديسقوريدوس عين زري در حشايش و حيوان و انواع نبات. تمت ترجمه الكتاب المذكور بعون الملك الغفور... علي يد... علي بن شريف الحسيني... محرم الحرام سنة سبع و ستين و ثمانماية الهجرية
اصل نسخه: تركيه، توپقپوسراي، ش 2147. از آغاز تا پايان مقاله هفتم. در 3 مجلد؛ خط: نستعليق ريز، كا: علي بن شريف حسيني، تا: محرم 867ق؛ 279گ [عكسي ف: 2-65]
al-ḥašr
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6558/4
خط: نسخ، بي كا، تا: 1258ق؛ 26گ (73پ-98ر)، 15 سطر (6/5×12) [ف: 28-5]
al-ḥašr
از ناشناس، شايد گرفته از «حشر الاشياء» (- 1050ق) باشد. مباحث فلسفي است در چگونگي بازگشت اشياء در روز رستاخيز. براي نشاني: «... في الاشارة الي حقيقة الحشر. اعلم أن الزمان علة للتغير و التعاقب مطلقًا و المكان علة الاختفاء و الغيبة مطلقاً» (ص 2).
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1042/2
آغاز: بسمله. في أن عذاب القبر حق بقول مجمل كل من شاهد بنور البصيرة باطنه في الدنيا؛ انجام: علي نفوسهم. و يحشر علي صور تلك الحيوانات في الدار الاخرة و اذا الوحوش...
خط: نستعليق شكسته، كا: علي اكبر مراغه اي، تا: 1207ق؛ همراه «الحكمة العرشية» و «تفسير آية النور» از ملاصدرا؛ 2گ (31پ-32پ) [ف: 2-90]
hašarāt-šenāsī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 708
آغاز: جسم حيوانات مفصلي مركب از چندين مفاصل و حلقه هاي متحركست
خط: شكسته، بي كا، تا: 1326ق؛ 60گ، 12 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 449-2]
hašr-e ajsād
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2571/10
از قاضي محمود؛خط:شكسته نستعليق،بي كا،تا: 1310ق [ف: 6-51]
ḥašr-ul ajsād = iṯbāt-ul ma‘ād-il jismānī
ملا شمسا، شمس الدين محمد، 1016-1098؟ قمري
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687)
گفتگويي است با غياث الدين منصور دشتكي شيرازي درباره حشر جسد عنصري انسان در قيامت كه ملا شمسا معتقد است جسدي تازه آفريده مي شود زيرا برگشتن همان جسد با تمام مشخصات سابق امكان ندارد و اصل تكاليف به نفس انساني متوجه مي باشد كه تسلط بر بدن عنصري دارد.
آغاز: قال غياث المدققين في رسالة اثبات حشر الأجساد يوم المعاد بهذه العبارة، تذكر أن القائلين بالمعاد الجسماني يقولون بأن البدن المحشور ليس هو الأول.
انجام: فإن الأمر بالإعادة له انما هو طلب الإتيان بما هو مثل الكلام الأول لا شخص الكلام الأول و كذا المتبادر من إعادة الصلاة و الحج و غيرهما و لا شك لأحد في انه يجب حمل كلام الشارع علي المتفاهم العرفي ما لم يصرفه صارف عقلي أو شرعي و ليس، فليس.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقي، 4گ (11پ-14ر)، 26 سطر، اندازه: 8/5×14/5 سم [ف: 422-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد معصوم بن افضل حسيني، تا: 1073ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 29گ (164پ-192پ)، 18 سطر (6×14)، اندازه: 10×19 سم [ف: 375]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج مشكي، 4گ (52پ-55ر)، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 278-22]
حشر الاشياء- الحشرية
’ḥašr-ul ašyā
غير همانند:
آغاز: بسمه، الحمدلله رب الاخره و الاولي و مبد الوجود المنتهي؛ انجام: جمعياهي الحاصله من ضرب... الامصطفويه عليه سنه 1239
خط: شكسته نستعليق، كا: الطبري، محمد يوسف بن محمد، تا: 1239ق [الفبائي ف: 223]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن زرد، 18-24 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [فهرست عراقي: 1-456]
حشر الاشياء و معاد كل شيء- الحشرية
حشر الجسماني- حجة الكلام لايضاح محجة الزام الخصام و افحام معاني عقائد الاسلام
al-ḥašr-ul jismānī
گيلاني، توفيق بن حسين، ق13 قمري
gīlānī, towfīq ebn-e hoseyn (- 19c)
در چهار حجت.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 671/3
آغاز: بسمله. سبحان الذي خلق الانسان من طين ثم جعله من سلالة من ماء مهين ثم سواه... اما بعد فيقول الفقير الي الله الغني توفيق بن الحسين الجيلاني تغمد هما الله هذه رسالة في الحشر الجسماني اي عود الروح الي الجسد؛ انجام: و بعد ما علم اصل الحشر بالنصوص القطعية و ضرورة الدين فلا يجوز للعاقل ان يصغي الي شبهة الملحدين و الله يهدي من يشاء الي صراط الحق و اليقين
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1251ق؛ محشي با نشان «منه عفي عنه»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 4گ (43پ-46پ)، 23 سطر (9×15/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 358]
حشرالخلائق- الحشرية
حشر العوام في معاد الاشياء و حشرها- الحشرية
al-ḥašr ba‘d-al mawt = jawāb-uš šayx muḥammad su‘ūd
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
رساله ای که در جواب شيخ محمد سعود بن محمد بن ابی السعود نوشته است.
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 163/25
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: چرم زرد، 7گ (225پ-231ر)، اندازه: 15/5×21/5 سم [مؤيد: 1-156]
hašr va našr
رساله ای در بيان حشر و نشر و سؤال از رسل و شهادت شهداء، مؤلف مجهول.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10938/5
بي كا، تا: قرن 13؛ قطع: جانمازي [ميراث شهاب: س 9ش 2-28]
hašr va našr (so’āl va javāb va ...)
مراغي، حسن بن عبدالرحيم، - 1300 قمري
marāqī, hasan ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 1883)
نويسنده مي گويد بي شك هر امري كه ماسواي الله است مخلوق است و آن كه گفت حقيقت اشياء و ماده آن ها شيء واحد است او را لازم مي آيد كه قائل به عموم تكليف شود و بر هر امر مخلوق را مكلف داند. پس او را مسأله سؤال و برزخ و حشر و نشر و كتاب و حساب و ميزان و شفاعت و جزاء مطرح مي شود و بايد به آن جواب گويد. نويسنده با طرح اين مسأله بپاسخ مي پردازد و نتايج رأي خود را اعلام مي دارد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 780/11
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق العباد لعبادته و اقدرهم علي طاعته؛ انجام: علي الظاهر كياناً و الباطن سلطاناً و ساير اولي الامر و الحكم نصاً و بياناً
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1259ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج مشكي، 5ص (133-137)، 19 سطر (8×18)، اندازه: 15/5×26/5 سم [ف: 284-8]
al-ḥašrīya = ḥašr-ul ašyā’ wa ma‘ād-u kull-i šay’ = ḥašr-ul xalā’iq
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
بحثي در کيفيت حشر اشياء و مخلوقات در قيامت است و ممکنات را به پنج طبقه تقسيم کرده: المفارقات العقليه، الارواح المدبرة العقليه، الارواح المدبرة الجزئية، النفوس النباتيه، الابعاد و الاجرام. آن را در برابر خواهش برادري كه از وي نام نمي برد نگاشته است. رساله داراي هشت «فصل» است با اين عناوين: 1. حشر العقول؛ 2. حشر النفوس الناطقه؛ 3. حشر النفوس الحيوانيه؛ 4. حشر القوي النباتيه؛ 5. حشر الجمادات؛ 6. عود جميع الحسيات؛ 7. معاد الهيولي؛ 8. وجه تعمميم المعاد في جميع المذکورات. مؤلف اين رساله معاد را به معني گسترده گرفته مي گويد: معاد ويژه آدمي نيست بلكه شامل همه چيزها است، معاد هر چيز تغيير صورت يافتن آن است، معاد جماد، گياه شده آن است و معاد حيوان، حيوان شدن آن...؛ اين رساله در بعضي نسخ به «حشريه» یا «حشر الخلايق» و در الذريعه (ج 7ش 103) به عنوان «حشر الاشياء و معاد كل شيء» معرفي شده و آمده است كه برخي آن را «طرح الكونين و رفض العالمين» ناميده اند.
آغاز: بسم الله رب الاخرة و الاولي و مبدء الوجود و المنتهي و الصلوة علي غايه الارض و السماء و اقرب الخق الي الله في البدو و الرجعة... و بعد، فقد سألت يا اخي اطال الله بقائك في سبيل المعرفة... عن حشر جميع الاشياء اليه تعالي، حتي طبايع الجماد و النبات و العجماء فضلاً عن غيرها من ذوات العلم و الحياة و كل ما في الارض و السماوات. فاجبت مسئولك
انجام: فهذه الا دوار الكوكبية جميعاً... فاكل مع كسورها و كبائسها خمسون ألف سنة و الله أعلم. هذا آخر ما قصدنا في هذه الرسالة اظهاره و كشفنا عن اسراره حامدين لله مستغفرين له مصلين لنبيه و آله اجمعين
چاپ: مشار عربي، ص 457؛ تهران، سنگي، 1312ق، وزيري، 47ص (صص 94-140) در هامش؛ ايران، ذيقعده 1314، 48ص (صص 184-231)؛ دارالخلافه طهران، 1305ق، 58ص (صص 97-92) در هامش كشف الفؤاد و (صص 52-1) در هامش حقائق الايمان
[الذريعه 22/7؛ يادنامه ملاصدرا 110؛ ريحانه 420-417/3؛ دنا 660-659/4 (41 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: من الاعتقادات الفاسده و الاماني الباطله و الاراء الوهميه فافهم.
بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، تيماج ترياكي، 22ص (126-147)، 19 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 432-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج كبود، 20گ (28پ- 47پ)، 29 سطر (9/5×19/5)، اندازه:
14×24 سم [ف: 14-179]
خط: تعليق، كا: محمد مؤمن بن محمد امين تبريزي، تا: شوال 1094ق؛ 16گ (100-115) [ف: 298-3]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 39ص (247-285)، 21 سطر (8×19) [ف: 2643-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: علي اكبر، تا: 1109ق؛ مصحح از روي نسخه به خط مؤلف؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 19گ (2پ-20)، 19-18 سطر (7/5×13)، اندازه: 13×19 سم [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالملك بن محمد ابراهيم بواناتي، تا: جمعه 18 ربيع الاول 1127ق؛ در سال 1129 مقابله شده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 16گ (104پ-119پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 383-19]
آغاز: برابر؛ انجام: مصلين لنبيه و آله اجمعين.
خط: نسخ، كا: محمد رفيع مشهدي، تا: 1150ق؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 12 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 11-328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: ربيع الثاني 1181ق؛ 28ص (175-202) [عكسي ف: 1-149]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 13؛ تذكر: شماره فرعي نسخه باتوجه به ديگر شماره ها كه در جلد 9 معرفي شده و نيز شماره صفحات آن تعيين شد؛ جلد: تيماج ترياكي سير، 13ص (259-271)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 218-5]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 909/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-113]
آغاز: برابر
بي كا، تا: قرن 13؛ در پايان نسخه كاتب تفرشي قمي رقم دارد و مي گويد نسخه را در تفرش به تاريخ 1287 نوشته است؛ كاغذ: فرنگي آبي و شكري، جلد: تيماج قرمز، 24ص (163-186)، اندازه: 17×21 سم [ف: 22-19]
آغاز: برابر؛ انجام: من نفس الرحمن بحق سيد الانس و الجان
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج، 22گ، 19 سطر [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن ملا عبدالعظيم بيدگلي، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري و نخودي، جلد: مقوا، اندازه: 17×21 سم [ف: 11-338]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 51ص (162-112)، 18 سطر، اندازه: 13/8×21/8 سم [ف: 5-91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ بي نقطه، كا: نظر علي بن محمد، تا: 1206ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 79ص (376-454)، 12 سطر، اندازه: 14×18 سم [ف: 86-33/1]
آغاز و انجام: برابر
كا: عبدالجليل حسيني زنجاني، تا: 1214ق؛ جلد: چرم مشكي، 13گ (97ر-109پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [مؤيد: 1-249]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: ابراهيم الشريف، تا: 1216ق، به دستور حاج محمد جعفر مجذوب؛ 18ص (698-715)، قطع: ربعي، [رشت و همدان: ف: 1430]
خط: نستعليق نزديك به نسخ، بي كا، تا: 1229ق؛ قطع: جيبي، [نشريه: 5-595]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمد تقي حسيني قزويني، تا: 1233-1234ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 11گ (79ر-89پ) [ف: 10-1655]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1235ق، جلد: پارچه اي سرمه اي، 26ص (1-26)، 20 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 70-24/3]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در فهرست نيامده است؛ خط: نسخ، كا: محمد صدر حسيني بهزادي، تا: 1244ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: روغني، 7ص (25-8)، 16 سطر (6/5×13/3)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 297-13]
خط: نستعليق، كا: محمد اسماعيل بن علي اصغر موسوي هزارجريبي، تا: 1251ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قهوه اي، 25 سطر [ف: 5-333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن حاجي محمد ابراهيم، تا: 1256ق، جا: كاشان؛ جلد: تيماج قرمز، 15ص (1-15)، 17 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 32-299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: علي بن رجبعلي خرم آبادي، تا: دوشنبه 22 شعبان 1264ق، جا: تهران؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشکي، 15گ، 20 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-1630]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 15 ربيع الثاني 1265ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 15گ (65پ-79پ)، 21 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-620]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1265ق، 14گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-31]
آغاز: و الطبقه الثاينه هي الارواح المدبره العقليه المتعلقه بالاجرام العلويه و السفليه؛ انجام: هذا آخر كلام المصنف رحمه الله - تم بعون الله هذا الكتاب المسمي بحشريه من الكوينن في محروسه اصفهان علي يد بنده خاطي ميرزا عباس و كان غره الرجب سنه 1270
كا: ميرزا عباس دارابي، تا: 1270ق، جا: اصفهان؛ 10گ، 20 سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 1-242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، كا: عبدالوهاب، تا: 1277ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 16گ (49پ-64ر)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد صالح بن محمد مهدي طبيب جهرمي، تا: يك شنبه صفر 1277ق، جا: شيراز مدرسه آقا بابا خان؛ مصحح،
محشي، با علامت بلاغ؛ جلد: تيماج مشكي، 15گ (102پ-116پ)، 21 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 12×22 سم [ف: 20-176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: آقا شرنذي، تا: 3 ذيقعده 1278ق؛ محشي از ملا نظر علي طالقاني به خط خودش؛ 15گ (32ر-46ر)، 21 سطر (6×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 297-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، كا: محمد علي بن حاج زين العابدين جبل عاملي اصفهاني، تا: 20 جمادي الثاني 1282ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج سبز، 20گ (1پ-20پ)، 15 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 168-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: ميرزا اسماعيل بن ميرزا معصوم تفرشي، تا: 1275-1287ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 43ص (183-141)، 14 و 23 سطر، اندازه: 10/5×16/5 [ف: 1686-10]
خط: نسخ زيبا، كا: محمد هاشم بن ملا محمد حسين، تا: شعبان 1287ق، به دستور فرمان فرماي خطه كاشان احتشام الدوله؛ جلد: تيماج قهوه اي، 31گ (1پ-31ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 318-4]
خط: نسخ، كا: آقا علي مدرس نوري، تاک 1297ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 31گ (202پ-232ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 4-318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته خوش، بي كا، تا: 6 محرم 1311ق، جا: شميران امام زاده قاسم؛ كاغذ: نخودي، فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 10ص (12-21)، اندازه: 18×22 سم [ف: 11-727]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ تملك: محمد رحيم بن محمد علي مشهور به آقا؛ مهر: «محمد رحيم» (بيضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 18گ (21پ-38ر)، اندازه: 11×16 سم [ف: 11-381]
خط: نسخ زيبا، بي كا، بي تا؛ محشي به خطي جز خط اصل؛ جلد: مقوايي عطف تيماج مشكي، 29گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: 168-5]
بي كا، بي تا؛ با يادداشت هاي فيض كاشاني [ميراث اسلامي: 5-619]
بي كا، بي تا [نشريه: 5-222]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا، جا: اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 19گ (1پ-19ر)، 13-14 سطر (5/5×10/5-9/5)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 397]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13گ (304پ-316ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 38-601]
بي كا، بي تا [دليل المخطوطات: 1-150]
al-ḥašrīya = ma‘ād (r.-un fī)
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
رساله مختصري است در بيان احوال بعد از مرگ تا قيامت كبري به طور موجز و مختصر در نه «فصل» بدون خطبه و مقدمه اي، به احتمال اين رساله بخشي از كتب فلسفي ايشان مي باشد كه جداگانه كتابت شده؛ ولي مسلماً رساله حشر الاشياء يا طرح الكونين ملا صدرا نيست و با آن تفاوت فاحش دارد؛ ولي با مراجعه به كتب مطبوعه مؤلف از قبيل «اسفار، شواهد الربوبيه، مبدء و معاد، عرشيه، مشاعر، مفاتيح الغيب، اسرار الآيات و...» معلوم شد اين رساله با ابواب مشابه آن كتب در چندين موارد اشتراك عبارتي دارد لكن غير از آن ها مي باشد. شايد رساله حشريه اي ديگري از او باشد. فهرست فصول آن عبارتند: فصل: في ان عذاب القبر حق بقول مجمل؛ فصل: في الاشارة الي حقيقة الحشر؛ فصل: في الاشارة الي الصراط؛ فصل: في الاشارة الي كيفية وزي الاعمال و ذكر الميزان؛ فصل: في الاشارة الي صحائف الاعمال و كرام الكاتبين؛ فصل: في الاشارة الي طبقات اهل الحساب؛ فصل: في ذكر اصناف الخلائق يوم الآخرة؛ فصل: في الاشارة الي خازن الجنة و خازن الحجيم؛ فصل: في الاشارة الي حالات يحدث يوم القيمة و الي وقوف الخلق في العرصات.
آغاز: فصل في ان عذاب القبر حق بقول مجمل كل من شاهد بنور البصيرة باطنه في الدنيا لرآه مشحونأ بانواع الموذيات و اصناف السباع...
انجام: لمن يري حتي يطلع الخلائق من هول مشاهدتها علي عدمهم و قعاتهم فنسره شرره لولا ان صينها الله لاحرقت السموات و الارض تمت الرسالة.
چاپ: تهران، 1302ق، وزيري، 30ص، (رسائل آخوند ملاصدرا: صص 341-370)
[دنا 660/4 (8 نسخه)؛ يادنامه ملاصدرا 110؛ مشار عربي 457 با عنوان رسالة في حشر الاشياء؛ الذريعه 22/7 «حشرالاشياء»؛ ريحانه 420-417/3]
نام كتاب از «كتابشناسي ملاصدرا» ص 324 انتخاب شد؛ خط: نستعليق، كا: سيد محمد حسيني، تا: رمضان 1092ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 2گ (29ر-30ر)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 14-301]
آغاز و انجام: برابر
باتوجه به آغاز نسخه نام كتاب برگزيده شد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1194ق، جا: اصفهان مدرسه جديد سلطاني؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 23ص (105-127)، 18 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 377-8]
آغاز و انجام: برابر
با توجه به آغاز نسخه نام كتاب برگزيده شد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1195ق، جا: اصفهان كوي نيم آورد؛ محشي؛ در پايان دارد: «تمت الرسالة المتعلقة بالكتاب يوم الاثنين من ربيع الاول سنة 1195» شماره يكم مبدء و معاد شيرازي است و اين گفتار با آن مي پيوندد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 21 سطر (10/5×19)، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 3-322]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه ذكرشد؛ خط: نسخ و نستعليق مختلف، بي كا، تا: 20 ربيع الثاني 1199ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 397]
آغاز و انجام: برابر
نام كتاب باتوجه به آغاز نسخه برگزيده شد؛ خط: نستعليق، كا: احمد بن سيد مهدي يزدي، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج سبز، 6گ (162ر-167پ)، 23 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [محدث ارموي مخ: 1-158]
نام كتاب از «كتابشناسي ملاصدرا» ص 324 تعيين شد؛ بي كا، تا: 1201ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 30 سطر (10×17/5)، اندازه: 5×23 سم [ف: 546-16]
آغاز و انجام: برابر
نام اين رساله از «كتابشناسي ملاصدرا» انتخاب شد؛ خط: نسخ، كا: محمد صادق بن ملا عظيم قراداغي، تا: 1251ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 7ص (28-34)، 26-16 سطر (10×15)، اندازه: 16×23 سم [ف: 278-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ از موقوفات رمضانيه آقا ابراهيم 1230؛ جلد: تيماج مشكي، 21 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 319]
آغاز و انجام: برابر
نام كتاب از «كتاب شناسي ملاصدرا» ص 324 تعيين گرديد؛ بي كا، بي تا؛ 13ص (190-202) [ف: 219-5]
حشمت شاهي- احسن المصابيح
حشمت شاهي- احسن القصص و دافع الغصص
حشمتية- بوستان حشمت
ḥišmatīya
موسوي شوشتري، حسين بن نعمة الله، ق13 قمري
mūsavī šoštarī, hoseyn ebn-e ne‘mat-ol-lāh (- 19c)
اهداء به: حشمة الدوله شاهزاده محمد حسين ميرزاي قاجار تاريخ تأليف: 1246ق
بيش تر آن از كتاب نياي او سيد نعمة الله جزايري است كه به عربي بوده در تعبير خواب، در يك «مقدمه» و چند «فصل» و «خاتمه» كه در هر مورد با استناد به آيات و روايات انواع خواب را تعبير و تفسير مي نمايد. شوشتري در برخي از موارد با عناوين «مترجم» سخن می گويد. مطالب مفيدي نيز بر متن افزوده است و متن كتاب، بدون آغاز و انجام به ترجمه همان مطالب موجود پرداخته است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1973
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي لا تاخذه سنة و لا نوم و ليس له شريك في الملك و لا يحتاج الي عشيرة و لا قوم؛ انجام: كه به زودي به عتبات عاليات اجداد اطهار مشرف شده بقيه عمر را در آن جا به دعاگويي اين دولت ابد مدت صرف نمايند.
خط: نستعليق، كا: احتمالا به قلم مترجم، تا: جمعه 5 ذيحجه 1248ق؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج عنابي، 108گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 5-357]
al-ḥašīša (fuṣūl-un fi-l kalām ‘alā)
زركشي، محمد بن بهادر، 745-794 قمري
zarkašī, mohammad ebn-e bahādor (1345 - 1392)
رساله اي موجز داراي سه «فصل» در حكم حشيش: 1. اسم ها و وقت ظهورها و الاطباء يسمونها الهندي؛ 2. مضارها في البدن و العقل؛ 3. في انها مسكرة و مفسدة للعقل. پس از اين رساله خطبه و عباراتي در فضيلت ماه هاي حرام و مسجد الحرام ضميمه است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28569
آغاز: بسمله. حمدله. و صلي الله علي سيدنا و مولانا محمد... اما بعد فان هذه فصول في الكلام علي الحشيشة اقتضي الحال؛ انجام: كالسكران لانه زال العقل بنفسه فنواخذه و الله اعلم بالصواب... و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم تمت الرسالة
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: قرن 11؛ اهدايی: رهبري، تير 1381؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج فرنگي، 3گ، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [اهدائي رهبر: 3-267]
al-ḥaṣāt-ul mutiwallida fi-l kulī = al-ḥaṣī fi-l kulī wa-l maṯāna
رازي، محمد بن زكريا، 251-313 قمري
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
درباره غذاهاي مولد سنگ كليه و چگونگي جلوگيري از ايجاد آن و نشانه هاي آن و چگونگي درمان آن به روشي كه براي همه ميسور باشد.
چاپ: با ترجمه فرانسه آن از دکتر دی کوننج، ليدن، 1896م
[دنا 660/4؛ الطب الصيدليه ص 357؛ عيون الانباء 1-316؛ عقود الجواهر 118؛ سزكين 288-3، 274؛ معجم المؤلفين 6-10]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6876/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين... أريد أن أقول في الحصاة التي تتولد في الكلي قولا و جيزاً واضحاً؛ انجام: قاطعون كلامنا في هذا الموضع و الحمد لواهب العقل
خط: نسخ، كا: محمد بن مير محمد حسين حسيني پشت مشهدي كاشاني، تا: 1284ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12گ (139پ-150پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 18-71]
al-ḥaṣāt-ul mutiwallida fi-l kulī
ابن جزار، احمد بن ابراهيم، - 395؟ قمري
ebn-e jazzār, ahmad ebn-e ebrāhīm (- 1006)
كتاب من اقاويل جالينوس في الحصاة المتولد في الكلي و المثانة و طريق مداواتها في ثلثة ابواب.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5148/3- ف
نسخه اصل: شماره 215 .Marsh بادليان؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-138]
حصار ابوعلي- مسامره قريه حصار ابوعلي شميران
hesār va qalā-ye najaf
فاضل گروسي، عبدالحسين، 1259-1324 شمسي
fāzel-e garrūsī, ‘abd-ol-hoseyn (1880 - 1945)
واقعه حصار و غلاي نجف را كه در سال 1336ق واقع شده، در پنج «فصل»: 1. ورود اشخاص معدودي به حفيظ و قتل قابطان مارسال به دست آن ها؛ 2. ذكر محاربين و شجعان نجف با دولت
بريتانيا؛ 3. گرفتاري آن ها به دست دولت؛ 4. قحط و غلاي ولايت؛ 5. اخذ سلاح و تفنگ از اهل نجف و كشته شدن بعضي از آن ها.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1981/10
آغاز: نخست ستايش مي كنم خداوندي را كه تمام ذرات موجودات در تحت فرمان او و كليه ممكنات روزي خور خان او
نسخه اصل: كتابخانه شخصي؛ بي كا، تا: با تاريخ 1326ق؛ 6ص (231-226) [عكسي ف: 5-437]
hasbe va ābele
طبيب، محمد علي، ق14 قمري
tabīb, mohammad ‘alī (- 20c)
از محمد علي طبيب شاگرد مولانا قطب الدين آدم نزديك به سي سال و علامه كمال الدين حبيب الله در دار الشفاي امير علي شيركار. او در مدت بيست سال در آن جا نزديك پانزده هزار بيمار ديده كه نام آن ها را در روزنامه نوشته بودند و درمان هايي كه كرده است در اين رساله آورده و آن در يك «مقدمه» و پنج «باب» و يك «خاتمه» است.
آغاز: بسمله. و به ثقتي. حمد و سپاس كريمي را كه بيافريد انسان را بخوب ترين صورتي... اما بعد... مي گويد... محمد علي الطبيب انجام: در مغز سر باتمام بطنها علاج در مطولات مسطور است.
[دنا 661/4؛ فهرستواره منزوي 3413/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3337/9
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: رمضان 1116ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 11گ (173-183)، 27 سطر (9×14/5)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 2322-11]
ḥaṣr-uš šārid fī asānīd-i muḥammad-i ‘ābid
انصاري، محمد عابد بن احمد، - 1257 قمري
ansārī, mohammad ‘ābed ebn-e ahmad (- 1841)
تاريخ تأليف: رجب 1240ق
كتابي است در بيان طرق مؤلف به كتاب هاي حديث و روايت؛ ابتدا طرق قرائت خود را در قرآن كريم بيان مي كند، آن گاه با ذكر كتاب ها با رعايت حروف تهجي، طريق روايتي خود را مي آورد. خيرالدين زركلي اين كتاب را با علامت «ط» در كتاب الاعلام آورده و گويا به چاپ رسيده است.
آغاز: الحمدلله الذي انزل احسن الحديث علي خير نبي مرسل و دعا الي الفلاح بصحيح المقال
انجام: صل و سلم علي سيدنا محمد و علي آله و صحبه استجب دعائي و ادركني بعفوك و عافيتك في الدنيا و الاخرة
[دنا 661/4؛ ايضاح المكنون 406/1؛ معجم المؤلفين 113/10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: رجب 1240ق؛ مصحح، در برگ 6 شرح حالي ناتمام از مولف آمده كه بيش تر به اجازات وي پرداخته شده و در انجام 10 سطر راجع به اسانيد برخي از تفاسير
آمده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 134گ (13ر-146پ)، ابعاد متن: 12×17، اندازه: 16×23 سم [ف: 35-318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 1253ق، جا: مدينه طيبه؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرشكي، 241گ، 21 سطر (10×17)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 28-235]
شامل اسانيد كتاب هاي معتبر مؤلف كه به ترتيب الفبايي نگاشته. چند اجازه روايتي از برخي علماي اهل سنت قبل از اين كتاب آمده است؛ بي كا، تا: رجب 1255ق؛ اصل به خط مؤ لف [ميراث شهاب: س 10 ش 1-15-2]
ḥaṣr-ul ‘ulūm
حصر و تقسيم علوم ادبي و عقلي و نظري به طور حصر عقلي پس از تقسيم كلي در اين رساله گزارش مي شود، هر يك از علوم را به اجمال تعريف كرده پس از آن با عناوين «و منفعته» موارد استفاده از آن علم را ذكر مي كند. اين رساله جز «احصاء العلوم» فارابي است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1463/14
آغاز: القول في حصر العلوم، كل علم فاما ان يكون مقصوداْ لذاته اولا، و الاول العلوم الحكمية؛ انجام: و من وقف علي حقائقه فقد فاز فوزاْ عظيماْ و من... خسر خسراْ مبيناْ و صنفت فيه كتب جمة
خط: نستعليق، كا: علاء الدين محمد بن حسين حافظ قاري، تا: شعبان 965ق؛ جلد: تيماج سبز، 5گ (102پ-106ر)، اندازه: 8/5×17 سم [ف: 297-4]
hasr-e kavākeb-e sābet
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 13268
آغاز: پس از بسمله: بدان اسعدك الله في الدارين كه حصر
كواكب ثابت بحديست كه متعذرست (كذ) اما ان چه كه مرصوداند يك هزار و بيست و دو كوكب اند؛ انجام: و آفتاب چون برجي بماهي تقريباً حركت كند منزلي بسيزده روز تمام كند تقريبا و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ ضمايم و ملحقات: صدر نسخه در چهار صفحه ابياتي از منظومه مدخل منظوم و اختيار المنظوم در احكام نجومي و رباعي هايي از كمال غيث و ابن يمين و ابوتراب بيك، در آخر نسخه در دو برگ قطعه شعر فارسي در نعت پيغمبر اكرم (صلی الله علیه و آله) و دو قطعه شعر فارسي در مدح امير مؤمنان (علیه السلام) و سطوري از تفسيري فارسي و سطوري در لزوم پيروي كامل در سير و سلوك و سطوري تفسير آيه 57 سوره مريم، صفحه آخر كه نونويس و در سال 1310 نوشته شده حاوي نسخه پزشكي و قطعه شعري از قاسمي (چند تن از شاعران قاسمي تخلص دارند. دانسته نشد اين ابيات از كدام يك از آن ها است)؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا، 9گ [ف: 18-70]
حصر اللذات- اللذات
ḥaṣr-ul muḥarramāt min-al ḥaywānāt
اصفهاني، ميرزا مهدي، 1303-1365 قمري
esfahānī, mīrzā mahdī (1886 - 1946)
حيوانات وحشي و پرندگان که داراي دندان نيش و پنجه يا چنگال هستند بلکه تمامي مسوخ در شرع مقدس از خوردن آن ها نهي شده است، مؤلف در اين رساله به بررسي تحريم آن از جهت آيات و خصوصاً اخبار پرداخته است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد يقول احقر عبيدالله... ان ظاهر الکتاب و السنة حصر المحرمات من الحيوانات بمنصوصات الکتاب العزيز...
انجام: هذه المسائل کون السئوال في مورد الشبهة الموضوعية فينصرف الي المتعارف
دامغان؛ قمر بني هاشم؛ شماره نسخه: 198
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمدرضا دامغاني، تا: 29 شوال 1356ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه اي زرشکي، 25گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف مخ: - 80]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1969
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-425]
hasr-e mowjūdāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6539/6
آغاز: در بيان مجملي از اصول خمسه است اولا در حصر موجودات هرچه در آينه بدن نماي ذهن منقش گردد و قوه دراكه تعهد او نمايد خالي از آن نيست كه يا وجودش واجب و عدمش محال است؛ انجام: و مبدا باقي اجساد نطفه است و مبدا روح محمد است پس آدم ابوالاجساد و حضرت محمد ابوالارواح است اين است معني كنت نبيا و الآدم بين الماء و الطين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1264ق؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج مشكي، 9گ (72ر-80ر)، 11 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20-114]
ḥaṣr-ul wuqūfāt-il lāzima
منظومه اي است در وقف هاي لازم كه در قرآن هست در 52 بيت از ناشناس.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2291/5
آغاز: لوازم وقفنا المتعينونا ** ثمانون انجلت وصف عيونا/ بمسطور السجاوندي أعني ** كتاب الشيخ العارفينا (گ 153ب)؛ انجام: فهذي كلها تمت جميعا ** بحمدالله رب العالمينا/ و صلي الله رب الخلق جمعاً ** علي خير البرية اجمعينا/ محمد المشفع في البرايا ** و عترته الهدادة الطيبينا/ و كل آلال و الاصحاب طراً ** و من آوي و كل التابعينا. تمت (گ 158ر)
خط: نسخ و نستعليق، كا: حافظ اطيعو الله ابن نظام الدين، تا: 4 ذيقعده 983ق، جا: كربلا؛ كاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: مقوايي، 106گ (53پ-158ر)، 13 سطر (6×10)، اندازه: 10/5×15/8 سم [ف: 739-11]
hesas-ol atqīyā’ men qesas-el anbīyā’
صراف، مسعود بن علي، ق7 قمري
sarrāf, mas‘ūd ebn-e ‘alī (- 13c)
تاريخ تأليف: 608ق
متن از ابوالحسن محمد فرزند يحيي البشاغري، نخست يك تن سمرقندي در اوايل قرن چهارم كتابي به نام «معاصي الانبياء» به عربي نگاشته است كه در آن سخنان بدعت آميزي رفته بوده است. آن گاه دو تن به پاسخگويي آن پرداخته اند. يكي ابومنصور الماتوريدي متكلم (- 333ق) كه او را تكفير كرده و حكم به سوزاندن آن داده است. دومين آن نگارنده اين كتاب است كه در رد «معاصي الانبياء» نگاشته است و در قرن هاي چهارم تا ششم مورد توجه مردم آن روزگار بوده است، ولي به علت متن مغلق آن در قرن ششم نورالدين احمد فرزند محمود فرزند
ابوبكر صابوني بخارايي حنفي (- 550ق) گزيده اي از آن درآورده است. اين خلاصه به عربي بوده است ولي از آن نسخه اي در دست نيست و آن چه در دست هست، ترجمه اين خلاصه است: از ابوعبدالله مسعود فرزند علي فرزند عمر صراف، يكي از شاگردان همان صابوني است، كه در سال 608ق به انجام رسانده است. اين ترجمه به نام «حصص الاتقياء من قصص الانبياء» است. اين نام نادرست در كشف الظنون به نام «حصن الاتقياء...» ياد شده است. (احمد منزوي)
آغاز: بعد از ثناي خداوند بي همتا راهنماي عالم آراي نگارنده انس و جان...
[فهرستواره منزوي 1618/3 و 320/1؛ استوري 729/2؛ كشف الظنون 668/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 783- ف
نسخه اصل: پاريس 25 .P (بلوشه 370)؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 20 ربيع الثاني 994ق؛ 212گ، 19 سطر [فيلم ها ف: 1-154]
hesas-o ta‘dīl-el ayyām (jadval)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 538/22
خط: نستعليق، كا: عبدالحميد بن حاجي ملاعبدالجواد خطيب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ با رموز و ارقام و جداول نجومي؛ كاغذ: سفيد فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 4گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1-520]
hesn-ol īmān
اديب، مجير بن وجيه
adīb, mojīr ebn-e vajīh
نسخه بسيار نادر؛ بي كا، تا: 1034ق [د.ث. مجلس]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
al-ḥiṣn-ul ḥaṣīn fī š.-il balad-il amīn
اصطهباناتي، ابوالحسن بن اسماعيل، 1250؟-1338 قمري
estahbānātī, ab-ol-hasan ebn-e esmā‘īl (1835 - 1920)
وابسته به: البلد الامين في اصول الدين؛ كشفي، جعفر بن ابي اسحاق (1267-1189)
شرحي است بر كتاب كلامي بلد الأمين في اصول الدين در مبحث توحيد؛ شارح نواده ي دختري مؤلف و صاحب كتاب مطالع الأنوار در علوم معقول است.
آغاز: بسمله يا احد يا صمد يا من لم يلد و لم يولد و لم يکن له کفواً احد لک الحمد علي قدرتک التي بها خلقت الاشياء من العدم... فالعبد الضعيف ابوالحسن الشريف الاصطهباناتي يقول
[الذريعة 24/7؛ اعلام الشيعة 35/1؛ دنا 661/4 (6 نسخه)]
آغاز: برابر انجام: و أدخلني به المدخل الكريم... و دوام الأجسام السفلية و الختم في يوم الجمعة... و سرا
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: 1292ق؛كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 180گ، 19 سطر (7/5×15)، اندازه: 14/5×22 سم [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم يا ذا المن الجسيم و الطول العظيم و الشأن القويم... و الختم في يوم الجمعة الثامن عشر من شهر رجب سنة اثنين و تسعين و ماتين بعد الالف.
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 18 رجب 1292ق؛ با يادداشت اهداء شارح به محمد تقي خان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 159گ، 17 سطر، اندازه: 15/8×21/9 سم [ف: 190-1]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1292ق، [مختصر ف: - 311]
آغاز: برابر؛ انجام: و دوام الاحباء السفليه و الختم.
خط: نسخ، كا: محمد تقي ابن الآقا ميرزا عبدالحسين الجندقي، تا: 1310ق، توضيح ارجوزه «مصباح الظلام» در حاشيه پيوست است؛ 145گ، اندازه: 16×22 سم [نشريه: 13-391]
آغاز: برابر؛ انجام: و الانسان الجامع للکل و انتظام حال العالم بتسعة عشر الکواکب السبعة و البروج الاثني عشر... و من المسّلمات ان مرکز دائرة الشرف هو الرسول منه يرتقي الشرف الي غيره
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقواي قهوه اي، 109گ، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 3-1630]
بي كا، بي تا؛ شايد به خط مؤلف [دليل المخطوطات: 1-49]
al-ḥiṣn-ul ḥaṣīn min kalām-i sayyid-il mursalīn
ابن جزري، محمد بن محمد، 751-833؟ قمري
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351 - 1430)
تاريخ تأليف: يك شنبه 22 ذيحجه 791ق؛ محل تأليف: دمشق (مدرسه محله راس عقبه كتان...)
ادعيه و اذكار ماخوذ از معتبرات اهل سنت و جماعت با تعيين علايم و رموز خاصي جهت تمام مآخذ كه شرح علائم، قبل از مقدمه به تفصيل آمده؛ مندرجات كتاب: «مقدمة تشتمل علي احاديث في فضل الدعا و الذكر ثم اداب الدعاء و الذكر و اوقات الاجابة و احوالها و اماكنها ثم اسم الله تعالي الاعظم و اسماوه الحسني ثم ما يقال في الصباح الي المساء و في طول الحيوة الي الممات من جميع ما يحتاج اليه و صح النص عنه صلي الله عليه و سلم عليه ثم الذكر الذي و رد فضله و لم يختص بوقت من الاوقات ثم الاستغفار الذي يمحوا الخطيآت ثم فضل القران العظيم و سور منه و ايات ثم الدعاء الذي صح صلي الله عليه و سلم كذلك ثم ختمته بفضل الصلوة علي سيد الخلق و رسول الحق»، به فرزندانش: ابوالفتح محمد: ابوبكر احمد، ابوالقاسم علي، ابوالخير محمد و فاطمه، عايشه، سلمي و خديجه اجازهروايت كتاب را داده است. ابن جزري می گويد: به بليه اي مبتلا شدم و مدتي مخفي بودم و با تحصن به آن چه كه در اين كتاب آمده، از گرفتاري رهانيدم و بلا مرتفع گرديد. او شرحي به نام «مفتاح الحصن» بر آن دارد و دو گزيده براي آن ساخته و يكي از آن ها به نام «عدة الحصن» در ده باب و ديگري «جنة الحصن».
آغاز: لا اله الا الله عدة للقائه اللهم صل علي سيد الخلق محمد و علي آله و صحبه و سلم قال الفقير الضعيف... اما بعد حمدالله الذي جعل الدعاء لرد القضاء...
انجام: و لايدفعه سواك اللهم فرج عنا يا كريم يا ارحم الراحمين.
چاپ: مشار عربي، ص 311؛ چاپ سنگي، مصر، 1277، 160ص؛ بولاق 1320؛ 1279ق.، وزيري، 160ص
[دنا 662-661/4 (31 نسخه)؛ کشف الظنون 699/1 و ج 439-1؛ مشارعربي 311؛ معجم المطبوعات العربية 63/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 435-2؛ اعلام زركلي 45/7؛ دار صدام ص 131-135]
شرح و حواشي:
1- مفتاح حصن الحصين = شرح حصن الحصين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
2- عدة الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
3- جنة الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
4- غرفة الحصن الحصين؛ اصيل الدين واعظ، عبدالله بن عبدالرحمن (- 883)
5- شرح الحصن الحصين؛ حنفي تبريزي، شمس الدين محمد (- 10)
6- فتح مبين = شرح حصن الحصين؛ بهروجي، ابوبكر بن محمد (- 10)
7- الحرز الثمين للحصن الحصين؛ قاري هروي، علي بن سلطان محمد (- 1014)
8- الحصن الحصين (ترجمه)؛ جمال الدين افتخار
9- شرح الحصن الحصين (2 عنوان)
10- الحصن الحصين (ترجمه) (5 عنوان)
آغاز: برابر
خط: نسخ نازيبا، كا: ابراهيم بن محمد بن محمد بن عبدالله بن قمي مقدسي حنبلي انصاري، تا: 10 ربيع الثاني 837ق؛ محشي؛ تملك: رسول الجريري الشوكي الشاه حسيني؛ مهر: «عبده محمد» (دايره)؛ جلد: تيماج مشكي، 60گ، 17 سطر، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 9-1]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 111
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-132]
خط: نسخ، كا: قطب الدين بن شمس الدين ابو نصري، تا: سلخ رمضان 903 ق؛ مهر: «العبد الواثق حسن بن محمود» (دايره)، «مارآه المؤمنون حسناً فهو حسن عندالله» (دايره)، «الفقير خليفة حسن الكرماني» (دايره)، «يا امام محمد مهدي» (بيضی)؛ جلد: مقوايي، 97گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 16-309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد فرزند احمد خوافي، تا: پنج شنبه 29 جمادي الثاني 909ق؛ محشي با نشان هاي «صحاح، مهذب، زوزني، مفتاح، نهايه، ك ظ، فقيه»؛ تملك: ضياءالدين محمد موحد حسيني علوي، محمود فرزند محمد؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 122ص، 15 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 10-153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مومن بن عبيدالله، تا: پنج شنبه 25 شعبان 945ق؛ مصحح؛ واقف: خواجه شير احمد توني؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا، 88گ، 14 سطر، اندازه: 12/4×18/1 سم [ف: 182-15]
آغاز: قال الشيخ الامام... أما بعد حمدالله الذي جعل الدعاء لرد القضاء؛ انجام: و صلي الله علي سيدنا محمد و آله حسبنا الله و نعم الوكيل و نعم المولي و نعم النصير
خط: نسخ، كا: ناصر الدين قايني، تا: ذيحجه 950ق؛ سه بار مقابله شده و با يك واسطه از روي نسخه مؤلف نگاشته شده، مصحح؛ كاغذ: شرقي، 118گ (6-123)، 13 سطر، اندازه: 6/5×14 سم [ف: 331-31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 962ق؛ محشي، توسط محمد علي
الاسودي بن شيخ عبداللطيف كشميري نزد صادق بن علي در ذيحجه 962 قرائت شده و صورت اجازه در ذيل نسخه آمده؛ واقف: فاضلخان، 1065ق؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 218گ، 19 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 15-183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون عاملي، 1067 ه.ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 128گ، 13 سطر، اندازه: 12/6×18/3 سم [ف: 15-184]
آغاز: برابر؛ انجام: و لمن دعا لهم و لساير المسلمين.
خط: نسخ، كا: خواجه بن ملا يوسف، تا: 1002ق؛ به نقل از نسخه جلال الدين قايني؛ محشي، كلمات بعضاً به فارسي ترجمه شده اند؛ اهدايی: رهبري، اسفند 1376؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج فرنگي، 70گ، 13 سطر، اندازه: 17/5×24/4 سم [اهدائي رهبر: 6-253]
آغاز: اللهم اني اعوذ بك من ان اصيب فيها يميناً فاجرة او صفقة خاسرة مس و من دخل السوق فقال لا اله الا الله؛ انجام: الحمدلله رب العالمين حمداً يوافي نعمه و يكاد في مزيده حامدًا لله و مصلياً علي نبيه محمد افضل الموجودات و اشرف الكائنات ختم الحصين الحصين.
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه شوال 1044ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج آبي، 107گ، 10 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 35-354]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد اجزت لاولادي ابالفتح محمداً و ابابكر محمد و ابالقاسم علياً و ابالخير محمداً و فاطمه و عايشه و سلمي و خديجه روايته عني و كذلك جزت اهل عصري و الحمدلله وحده اولاً و آخراً...
خط: نسخ، كا: عبدالله، تا: 1080ق؛ محشي، با سرلوح زر، مجدول؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: گالينگور قرمز، 65گ، 19 سطر (10×18)، اندازه: 18×28 سم [ف: 14-95]
آغاز: برابر؛ انجام: و لمن دعا لهم و لساير المسلمين.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ در ذيل برگ آخر نسخه نوشته شده: «بلغت المقابله مع اصل شيخنا المولف العامة بخطه من اوله الي هنا مرة و من الركن بعد الصلوة مرة اخري في يوم السبت من شهر جمادي الاخرة سنه احدي و عشرين و ثمانمائه الملتجي الي الله جلال بن محمد بن عبيدالله القائيني عن خط مولانا جلال الدين القائيني قدس سره»؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج، 152گ، 9 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 184-15]
آغاز: بسمله. اسامي اسماء اعظم و اسماء حسني از شرح حص الحصين من كلام حضرت سيد المرسلين... نقل كرده شد؛ گزيده ايست از آن و گزارشي است بفارسي بر اسماء الحسني از آن كتاب؛
همراه با ترجمه فارسي آن است؛ بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سمرقندي و سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 7ص (133-139)، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: 13-287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: تركي بغدادي، جلد: تيماج زرشكي، 276گ، 11 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 17-24/2]
آغاز: بسمله قال الشيخ الامام العالم العلامة فريد دهره و وحيد و عصره شمس الدين محمد بن الشيخ شمس الدين محمد بن محمد الجزري؛ انجام: و اَبا الخير محمدأ و فاطمة و عاشية و سلمي و خديجة روايته عني مع جميع مايجوز لي روايته و کذلک اجزت اهل عصري اللهم اغفر لمؤلفه و لکاتبه... و الحمد لله وحده تم.
خط: نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 12؛ با سرلوح مزدوج با زمينه مذهب و لاجورد، مجدول مذهب، مصحح؛ 151گ، 11 سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 3-1631]
خط: نسخ معرب هندي، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي از حاجي محمد كشميري؛ مهر: «محمود خان بهادر مختار الدوله ثابت جنگ» (مربع)، «ابوتراب خان» (بيضی)؛ جلد: تيماج گالينگور، 187گ، 9 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 26-407]
آغاز: برابر؛ انجام: و لمن دعا لهم و لساير المسلمين.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي با رمز ش، مشكوة، بيضاوي، الشرح، شرح»؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1384؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن زرشكي، 179گ، 9 سطر، اندازه: 13/5×22/5 سم [اهدائي رهبر: 6-253]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، داراي سرلوح؛ جلد: تيماج مشكي، 175گ، 11 سطر، اندازه: 7/5×12 سم [ف: 1-448]
خط: نسخ، كا: همت جان بن عناية الله خان، تا: 7 جمادي الثاني 1144ق؛ ترجمه فارسي در زير سطرها، با سرلوح، مجدول، محشي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: روغني، 215گ، 18 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 747-16]
آغاز: برابر؛ انجام: و لمن دعا لهم و لساير المسلمين.
خط: نسخ، كا: حافظ محمد شعبان، تا: محرم 1145ق؛ داراي
كتيبه، با سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 130گ، 12 سطر، اندازه: 11/5×18/8 سم [اهدائي رهبر: 6-253]
خط: نسخ، بي كا، تا: 17 جمادي الاول 1150ق، جا: ازمير؛ جلد: مقوايي، 34گ (2پ-35ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 27-369]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلي الله علي سيدنا محمد و علي آل محمد و سلم حسبنا الله و نعم الوكيل
خط: نسخ معرب، بي كا، تا: 3 صفر 1159ق؛ مجدول، داراي سرلوح، مصحح، با نشاني بلاغ مقابله دارد احتمالاً از كاتب همراه با استادش مولانا محمد بردوشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 108گ، 15 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 30-27]
خط: نسخ، كا: عبدالعزيز، تا: يك شنبه 4 جمادي الاول 1163ق؛ 13 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: - 72]
خط: نسخ، كا: شيخ مكري، تا: 1175ق؛ مجدول؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: محمد بن ملا ياسين خطيب، تا: جمعه 23 صفر 1182ق، جا: بصره؛ تملك: شيخ يسين المدرس؛ 206ص، 15 سطر (8×16)، اندازه: 21×30 سم [عكسي ف: 1-150]
آغاز: ان تكون امثل اصحابك هيئة و اكثرهم زاداً فقلت نعم انت بابي و امي؛ انجام: و لمن دعا لهم و لساير المسلمين.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1383؛ كاغذ: حنايي، 145گ، 7 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [اهدائي رهبر: 6-253]
كا: عبدالرحمن رودباري، تا: 1216ق؛ جلد: مقوا، 96ص (1-96)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 35-444]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالله القنوي، تا: يک شنبه 1 ربيع الثاني 1230ق، جا: مدرسه بولادي؛ 45گ، 19 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-1631]
خط: نسخ معرب، كا: محمد حبيب الله، تا: دوشنبه 22 ربيع الاول 1251ق، جا: ميلاپور (هند)؛ 183گ، 11سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: - 60]
خط: نسخ معرب هندي، بي كا، تا: 1286ق؛ 264گ، 9 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 2-550]
بي كا، بي تا [نشريه: 4-395]
نسخه اصل: بادليان ش 70 فرازر (1246)؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ اجازه روايت كتاب به حاج سليمان؛ جلد: تيماج مشكي، 131گ، 11 سطر، اندازه: 10×14/7 سم [ف: 1-24]
خط: نسخ معرب زيبا، بي كا، بي تا؛ مجدول، داراي سرلوح رنگين؛ جلد: تيماج قرمز، 168گ، 9 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 7-45]
al-ḥiṣn-ul ḥaṣīn min kalām-i sayyid-il mursalīn (mn.)
ابن جزري، محمد بن محمد، 751-833؟ قمري
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351 - 1430)
وابسته به: الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
مختصري است از كتاب «الحصن الحصين» خود او و جز «جنة الحصن الحصين» اوست. اين رساله داراي 5 «فصل» كوتاه است: 1. الدعاء؛ 2. آداب الدعاء؛ 3. أوقات الاجابة؛ 4. الاسم الاعظم و الدعوة المستجابة؛ 5. أدعية مخصوصة مجربة.
آغاز: بسمله. الحمدلله و سلام علي عباده الذين اصطفي و حسبنا الله تعالي و كفي، قال الشيخ... محمد بن... الخزري الشافعي... و بعد فهذه نبذة انتخبتها من ادعية استخرجتها من كتاب الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين...
انجام: و هذا حديث جليل مجرب جربناه و جماعة من العلماء و لنختم به كتابنا هذا، الحمدلله...
چاپ: چاپ سنگي، مصر، 1277، 160ص؛ بولاق 1320
شرح و حواشي:
1- شرح الحصن الحصين
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه مجلس ش 4848/12 ذكر شد؛ خط: نسخ، كا: علي بن ملا محمد نهبندي ساكن طارق، تا: 18 جمادي الاول 1313ق؛ محشي با مطالب عرفاني؛ جلد: تيماج سبز، 3گ (126ر-128پ)، اندازه: 21×34 سم [ف: 73-9]
آغاز: برابر؛ انجام: الطيبين الطاهرين آمين. قد وقع الفراغ من هذه الملتقط يوم الاحد في تاريخ احدي و عشرين من شهر جميدي الثاني سنة (رقم نگذارده است) قي قرية برم پوري من يد...
گزيده اي است از آن؛ خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: يك شنبه 21 جمادي الثاني؛ در پايان يك بند آمده: نقلته من خط حافظ ميردوست؛ كاغذ: سمرقندي و سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 4ص (128-125)، 32 سطر چليپايي (8×17)، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: 13-285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالحكيم، بي تا؛ واقف: خواجه شيراحمد، 3گ، 24 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 6-296]
al-hesn-ol hasīn
وابسته به: الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
[الذريعه ج 24:7]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4848/3
آغاز: من حصن الحصين اذهم بامر فليركع ركعتين من غير الفريضة و ليقل بسم الله الرحمن الرحيم اللهم اني استخرك بعلمك؛ انجام: خود نگاهداشته نظر كند و موافق آن بعمل آرد.
من املاء المولي المرحوم مولانا عبدالجميل غفرالله له دايره اينست بخشي از آن است با گزارش هايي به فارسي؛ خط: نستعليق ريز، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 21گ، سطور چليپا، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: 13-281]
hesn-e hasīn
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 25574
بي كا، بي تا، خريداري از امان الله [رايانه]
al-ḥiṣn-ul ḥaṣīn (mx.)
ابن فهد حلي، احمد بن محمد، 757؟-841 قمري
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)
وابسته به: الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1777
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي لا يبقي الا وجهه و لا يدوم الا ملكه كل شيء هالك؛ انجام: ثم يمحو و يشرب علي الترتيب حال.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج مشكي، 9 سطر، قطع: جيبي [چهار كتابخانه مشهد- ف: - 289]
al-ḥiṣn-ul ḥaṣīn (t.)
جمال الدين افتخار
jamāl-od-dīn-e eftexār
وابسته به: الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
در هشت «باب» در دعا.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 129/1- ف
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4795؛ خط: نسخ، كا: احمد هروي، تا: يكشنبه آغاز صفر 855ق؛ 24گ (1-24)، 14 سطر [فيلم ها ف: 1-412]
al-ḥiṣn-ul ḥaṣīn (t.)
وابسته به: الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
ترجمه ترکي است از رساله الحصن الحصين ابن جزري، اين ترجمه به صورت مزجي برگزار شده و متن عربي نيز به طور کامل ذکر شده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 3128-16/138
آغاز: ايتمک لايغني حذر من قدر نفع فائدة ايتمز احتراز و احتراس مقدر اولان شيئدن انواع بلا و محندن و الدعاء ينفع مما نزل و دعاتک؛ انجام: سلامي دخي حضرة سيد الکونين محمد المصطفي حضر تلرينک اوزرينه و جمله آل بيتنه و اصحابنه اجمعين و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، كا: حسن بك ابن [افتاده]، تا: 27 محرم 1221ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج سرخ، 232گ، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 854-2]
al-ḥiṣn-ul ḥaṣīn (t.)
وابسته به: الحصن الحصين من كلام سيد المرسلين؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
غير همانند:
آغاز: فصل دوم درفضل دعا کردن: رسول خداي صلي الله عليه و سلم فرموده: هر کس که از خداي تعالي نخواهد و طلب حاجت
نکند خداي عزوجل بر وي خشم مي گيرد؛ انجام: هر کس درود فرستد بر محمد صلي الله عليه و سلم و بگويد اللهم انزله المقعد القرب عندک يوم القيامة شفاعت آن حضرت وي را واجب شود، تمام شد ترجمه حصن الحصين
ترجمه اي است متوسط از رساله «الحصن الحصين من کلام سيد المرسلين شمس الدين محمدجزري دمشقي که غير از ديگر ترجمه ها است و در هشت «باب» (هر کدام در چند فصل) تنظيم شده: باب 2. بيان زمان و مکاني که دعا در او مستجاب است (سه فصل)، 3. بيان اسم اعظم الله تعالي (سه فصل)، 4. اوراد صباح و مساء (چهار فصل)ف 5. بيان ذکر متعلق به عبادات و ديگر احوال (شش فصل)، 6. نمازهايي که سبب خاص دارد (هفت فصل)، 7. فضيلت بعضي از قرآن و اذکار و استغفار (سه فصل)، 8. دعايي که مخصوص به وقتي و سببي نيست (سه فصل)؛ خط: ادعيه نسخ و متن نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز؛ در ادامه دعاي «يس المغربي» آمده است؛ جلد: تيماج سياه، 133گ، 8 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف مخ: 1-409]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام الايمان علي سيدنا محمد المصطفي و علي جميع اخوانه من النبيين و الرسل و علي آله و صحبه اجمعين اما بعد اين ترجمه رساله اي است که مولانا و شيخ الاسلام؛ انجام: هر کسي درود فرستد بر محمد صلي الله عليه و سلم و بگويد اللهم انزله المقعد المقرب عندک يوم القيامة شفاعت آن حضرت وي را واجب شود. تمام شد ترجمه حصن حصين...
خط: تحريري، كا: احمد بن ملاهادي سرخضراني، تا: جمادي الثاني 1224ق، جلد: تيماج مشکي، 42گ، 11 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 2-854]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد بدان أعزك الله تعالي بادامة وظايف الطاعات و وفقك لادامة مراسم الادعية و الاذكار في الاوقات؛ انجام: و در دين و دنيا همه را عافيت كرامت فرمايد انه هو الغفور الرحيم و هو الجواد الكريم.
اين كتاب بنا بر التماس بعضي از اخوان ترجمه شده و داراي ده باب است؛ خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 17گ (153پ-169ر)، اندازه: 15/5×29 سم [ف: 1-344]
آغاز: بسمله، حمدله... اما بعد اين كتاب ترجمه رساله است كه مولانا... محمد بن محمد بن الحرزي... تصنيف فرموده؛ انجام: و در صفا و مروه و سعي و عرفات و مزدلفه و مني و نزد سنگ انداختن...
خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ در اين ترجمه نامي از مترجم نيامده؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: گالينگور مشكي، 12گ (2پ-13پ)، 11 سطر (4/5×11)، اندازه: 10/6×16 سم [رايانه]
حصول- شجره
ḥuṣūl-ul an‘ām wa-l mīr bi-su’āl-i xātimat-il xayr
مقريزي، احمد بن علي، 766؟-845 قمري
maqrīzī, ahmad ebn-e ‘alī (1365 - 1442)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2864/16
آغاز: بسمله اللهم انا نسالك التوفيق الحمد الله وحده و صلي الله علي نبينا محمد... اما عبد فنسال الله المبتدي لنا بنعمه؛ انجام: و اعوذ بك من سوء الخاتمة عند الموت و الله اعلم تم بحمد لله تعالي و سلم تسليما كثيرا كثيرا
خط: نسخ عربي، كا: محمد بن احمد قاضي، تا: دوشنبه 5 ربيع الاول 1042ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 6گ (275ر-280پ) [ف: 10-1710]
ḥuṣūl-ur rifq bi-wuṣūl-ir rizq
سيوطي، عبدالرحمن بن ابي بكر، 849-911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله اي كوتاه در كيفيت اختصاص رزق و تبيين تقسيم روزي در ميان خلايق با ذكر اوراد و اذكاري كه باعث وسعت روزي مي شود و همچنين عواملي كه منجر به ضيق روزی آدمي مي گردد. با ذكر منبع آن ها و حذف اسانيد؛ در دو «فصل»: 1. فيما ورد من الأذكار و الدعوات؛ 2. فيما ورد من الأفعال.
آغاز: بسملة، الحمدلله و كفي و سلام عباده الذين اصطفي الذين اصطفي و بعد فقد سألني سائل عما ورد في الحديث من الأذكار و الأفعال للرزق ليلازمها من ضاق عليه رزقه و تعسرت عليه معيشته ثم سألني آخر و آخر فجمعت لهم هذا الجزء...
انجام: خاتمة وجدت في مجموع من كتب يوم الجمعة بعد الصلاة و لقد مكناكم في الأرض و جعلنا لكم فيها معايش قليلاً ما تشكرون و جعلها في بيته أو حانوته كثرالله خير بيته و وسع عليه معيشته و الحمدلله وحده و كفي سمع الله لمن دعي؛ تم
چاپ: بمبئي، چاپ سنگي، 15ص، 1890م.
[دنا 663/4؛ معجم المؤلفين 128/5؛ كشف الظنون 670/1؛ دار صدام ص 135 و 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: غلام محي الدين، تا: قرن 12؛ مجدول، با كمند به لاجورد؛ اهدايی: رهبري، فروردين 1372؛ كاغذ: حنايي، جلد:
مقوا، 4گ، 23 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [اهدائي رهبر: 254-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، كا: حاج صالح قرطبي، تا: 1121ق؛ مصحح، مجدول؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 4گ (75پ-78پ)، 27 سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 354-40/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالقادر بن محمد ابوبكر، تا: 1282ق؛ جلد: مقوايي، 6گ (41ر-46ر)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 25-232]
ḥuṣūl-ul ‘ilm wa-l ḥikma = jawāb-u abī-sa‘īd abi-lxayr
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
وابسته به: حصول علم و حكمت = نامه ابي سعيد به ابن سينا؛ ابوسعيد ابوالخير (357-440)
پرسش ابوسعيد ابوالخير در مورد حصول العلم و الحكمة، و پاسخ از ابوعلي سينا. در برخي از نسخه ها قيد شده كه اين نامه را شيخ در پاسخ ابن ژيلا نوشته اما ملاحظه متن سؤال و جواب مسلم مي دارد كه مخاطب شيخ الرئيس مردي بزرگ و مورد احترام فراوان شيخ بوده است و اين شخص بدون ترديد كسي جز ابن ژيلا است. ابي سعيد مي گويد من از هر جوينده اي مي پرسم كه حقيقت چيست، شما هم آن چه مي دانيد به من بگوييد. شيخ به او مي گويد كه خدا را بشناس و با دانايي نيك بيانديش.
آغاز: خطاب الشيخ العارف ابي سعيد ابن ابي الخير الي الشيخ الرئيس ابن علي بن سينا... ايها العالم وفقك الله لما ينبغي ورزقك من السعادة...
آغاز جواب ابن سينا: وصل الخطاب الشيخ منبتاً عن جميع صنع الله لديه و سبوغ نعم الله عليه...
انجام: «و معرفة الله اول الاوايل اليه يصعد الكلم الطيب و العمل الصالح يرفعه اقول قولي و استغفر الله و استهديه و اتوب اليه و استكف و اساله ان تقربني انه سميع مجيب. و الحمدلله...».
چاپ: در نامه دانشوران ناصري، جلد اول (تهران: 1296ق)؛ در رسائل ابن سينا، جلد دوم (استانبول: 1953م)؛ اين گفتگو در عيون الانباء ابن ابي اصيبعه (ج 2 ص 9-10) و حالات و سخنان شيخ ابوسعيد (چاپ ژوكوفسكي در پترزبورگ به سال 1217/1899 ص 64-7) و كشكول بهائي (ايران 1296 ص 623) و در آغاز نجات (چاپ قاهره به سال 1331 ص 5-12) و با ترجمه در نامه دانشوران (ج 1ص 6-72) و فرهنگ دهخدا در سرگذشت شيخ (ص 2-650) به چاپ رسيده.
[دنا 663/4 (24 نسخه)؛ مصنفات شيخ از دكتر مهدوي ص 8 (شماره/ 4 و)؛ فهرست قنواتي شماره هاي: 260-266 و 268]
خط: نسخ معرب، بي كا، تا: 636ق، كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (57پ-58)، 17 سطر (10×14) [فيلم ها ف: 1-611]
آغاز: برابر با جواب ابن سينا
نسخه اصل: اياصوفيا 4849؛ بي كا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 3گ (29-31ر) [فيلم ها ف: 1-576]
آغاز: وصل كتاب الشيخ الاجل سلطان العارفين ملك المحققين ابي سعيد لا زالت الايام مطابقة لهواه و الاقسام موافقة لرضاه
خط: تعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 2 ربيع الاول 723ق؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي؛ 1ص (345)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-86]
آغاز: برابر
در اين نسخه سؤال و جواب هر يك جداگانه با اين نام آمده و در برخي نسخه ها سؤال كننده ابن زيله قيد شده؛ خط: نسخ، بي كا، تا: پنج شنبه 2 ربيع الاول 723ق؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي، 1ص (345)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ 4ص (105-108)، اندازه: 12×16 سم [ف: 32-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ سپس شعر فارسي؛ 5گ (32ر-36پ) [ف: 16-107]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1026ق؛ اندازه: 12/5×19 سم [نسخه پژوهي: 3-101]
آغاز: برابر جواب شيخ
خط: نستعليق، بي كا، تا: حدود 1060ق؛ 1ص (116) [مختصر ف: 249]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: احمد سروي، تا: 1071ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 2گ (107ر-108ر)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد جعفر غضنفر خرم آبادي ساكن مسجد كبير عباسي، تا: 1079ق، جا: اصفهان؛ 2گ (245پ-246ر)، 23 سطر [ف: - 129]
بي كا، تا: 1079ق [نشريه: 7-712]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، كا: سليمان بن جمشيد، تا: با تاريخ 1094ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج، 1گ (72ر و پ)، 18 سطر (4×8)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 176-3]
بي كا، تا: 1097ق، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (206پ-207ر)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7-2678]
آغاز: كتاب كتبه الشيخ جواباً للشيخ الي منصور بن حسين بن محمد بن عمر زيله (..؟) وصل كتاب الشيخ مخبرا لجميع صنع الله لديه و سبوغ نعمه و اتصال هدايته
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قرمز، 4ص (108-111)، 20 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 352-10]
خط: نسخ، كا: اسدالله بن ظهيرالدين علي دواني، تا: قرن 11 [ف:- 358]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 22گ (345ر-366ر)، 23 سطر (6/5×14)، اندازه: 12×22 سم [ف: 132-8]
بي كا، تا: قرن 11؛ 2گ (96پ-97ر)، 16 سطر (5×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 537-8]
خط: تعليق، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 3-177]
همراه با پاسخ ابن سينا؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 11-196]
درباره طريق مستقيم و حصول علم و حكمت و پاسخ آن؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تيماج جگري، 3ص (129-131)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-40]
آغاز: الا ان اودية الظنون علي الطريق
بي كا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعي [نشريه: 6-693]
خط: نستعليق، كا: عبدالواسع بن علامي، تا: 1100ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 1گ (5پ-ر)، 18 سطر (8×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 1گ (10)، 28 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 28-219]
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6-136]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و العاقبه للمتقين؛ انجام: محمد و آله الطاهرين و سلامه دائما مباركا طيبا تمت
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 3 ربيع الثاني 1218ق، جلد: تيماج قهوه اي، 4گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 8-4741]
بي كا، تا: 1239ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن يشمي، 17 سطر [ف: 5-260]
آغاز: برابر؛ انجام: قال و السلام علي النفوس الزكيه. و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ پخته، كا: محمد بن حاجي ناد علي، تا: 21 محرم 1284ق؛ 3گ (3-5)؛ [ف: 102-2]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 448/1- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-102]
بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: فرنگي، 19 سطر (8×17) [ف: 223-17]
آغاز و انجام: برابر
كا: محمد علي، تا: 1301ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سبز، 6ص (344-349)، اندازه: 11×17 سم [ف: 10-616]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1832/4
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، كا: عبدالله كجوري، تا: 1332ق، جا: تهران؛ 2گ (30ر-31ر) [ف: 2-242]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 2گ (181پ-182پ) [ف: - 281]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا [ف: 9-204]
بي كا، بي تا؛ 497گ (53پ-549پ) [ف: 1-211]
hosūl-ol-maqāsed
يزدي، محمد بن احمد
yazdī, mohammad ebn-e ahmad
اهداء به: سيد نعمت الله شاه
گزيده اي است از جفر خافيه از محمد بن احمد يزدي «متاعي»، در يك «مقدمه» در مداخل و مخارج و اسماء و افعال و دو «باب»: 1. اعمال علي الاجمال در هفت فصل؛ 2. اعمال علي التفصيل در هفت فصل (ديباچه).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4925
آغاز: هذا كتاب حصول المقاصد بسمله. حمد فراوان و سپاس بي پايان سزاوار آن خداوندي است كه اسماي جليلش موجب بسط قلوب بندگان درمانده... است؛ انجام: بر وجه حرام عمل كند.
خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 28 رجب 1241ق؛ كاغذ: فرنگي كبود، فاقد جلد، 8گ، 19 سطر (9×15)، اندازه: 21 سم [ف: 14-4044]
hosūn-e elāhīye = mesbāh-on najāh
حسيني، ابوعلي بن محمد باقر، ق12 قمري
hoseynī, abū-‘alī-ye-bn-e mohammad bāqer (- 18c)
اهدا به: شاه سلطان حسين صفوي (1105-1135)
تاريخ تأليف: 1115ق
دعاها و احراز و اوراد و هياكل و اعمالي كه بزرگان علماء اماميه روايت كرده اند، در اين كتاب را به دستور آقا جمال خونساري و در يك «افتتاح» و چند «حصن» و يك «اختتام» فراهم آورده: افتتاح: در فضيلت و آداب و شرائط دعا، داراي هشت «باب»: 1. فضيلت و آداب و شرايط دعا؛ 2. خواص بعضي از سور قرآني و آيات فرقاني؛ 3. ادعيه فتح و فيروزي؛ 4. ادعيه منسوبه به انبياء و ائمه هدي عليهم التحيه و الثناء؛ 5. ادعيه مأثوره از اهل بيت طاهرين صلوات الله عليهم اجمعين به جهت دفع اعادي و ظالمين؛ 6. ادعيه استكشاف از هموم و غموم و كروب و رد مظالم؛ 7. ادعيه طلب عافيت و طول عمر و وسعت رزق و رفع فقر؛ 8. ادعيه قضاي حوائج و مطالب غير مناي و ادعيه مزيد قوت حافظه و رفع نسيان از ساهي. حصن 1. ادعيه و احراز و عوذات مطلقه، داراي پنج برج؛ حصن 2. ادعيه اول سال، داراي سه برج؛ حصن 3. ادعيه ماه ها، داراي دو برج؛ حصن 4. ادعيه هفته ها؛ حصن 5. ادعيه روز و شب، داراي دو برج؛ حصن 6. ادعيه صبح و شام، داراي دو برج؛ حصن 7. تعقيبات مشتركه نماز؛ حصن 8. تعقيبات نماز ظهر؛ حصن 9. تعقيبات نماز عصر؛ حصن 10. تعقيبات نماز مغرب؛ حصن 11. تعقيبات نماز عشاء؛ حصن 12. تعقيبات نماز مغرب؛ اختتام: در اسماء حسني و خواص آن ها. در آن از كتاب هاي «حلية المتقين» و «زاد المعاد» علامه محمد باقر مجلسي ياد مي كند.
آغاز: مصباح نجاح متهجدان مساجد عبوديت و بندگي حمد مجيب الدعواتيست كه بحكمت بالغه زجاجه قلوب را
انجام: و اگر كسي تو را تحيت كند بگو انعم الله بالك و اصلح مالك
[دنا 664/4؛ فهرستواره منزوي 892/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: چهارشنبه 19 جمادي الاول 1266ق؛ مجدول؛ جلد: مقوايي، 277گ، 19 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 372-5]
آغاز: برابر؛ انجام: من اعداني في سترك صم بكم عمي
خط: نسخ خوب، بي كا، بي تا؛ افتادگي: وسط و انجام؛ مصحح، داراي سرلوح و كتيبه، مجدول مذهب؛ كاغذ: اصفهاني مايل به حنايي، جلد: مقوايي، 256گ، 14 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 15/5×23/5 سم [ف: - 132]
آغاز: مصباح نجاح متهجدان مساجد عبوديت و بندگي، حمد مجيب الدعواتي است كه به حكم مشكوة سينه بني آدم به زيت عرفان و نور ايمان طوري منور نموده كه اهل فضل و كمال و صاحب معرفت و حال از استضائه انوار تنزيل و اسرار تأويل...
مبرهن و مبين ساخته؛ انجام: و رو به قبله و رو به آدم نپوشد و چون بر سر نهد يا انگشتر در دست كند بگويد اللهم سومني تا آخر دعا كه در آداب شدن [؟] خلاصه كلام بعون الملك العلام العلام.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ جلد: تيماج يشمي، 286گ، 16 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 35-348]
حصيد المرجان و نضيد الجمان- انوار الربيع في علم البديع
الحصي في الكلي و المثانه- الحصاة المتولدة في الكلي
al-ḥaḍāyir-ul qudsīya fī š.-i usūl-il ḥadīṯ-il muṣṭafawīya
همامي، احمد بن احمد، ق9 قمري
homāmī, ahmad ebn-e ahmad (- 15c)
وابسته به: خلاصة الخلاصة = علم الحديث = شرح الخلاصة في اصول الحديث؛ جرجاني، علي بن محمد (740-816)
حاشيه اي است بر حاشيه مير سيد شريف، بر كتاب الخلاصة في اصول الحديث «شرف الدين طيبي» در اصول علم حديث و درايه.
[كشف الظنون: 720/1؛ دنا 664/4]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12631
آغاز: الحمد لله الذي جعل علم الحديث سنداً عزيزاً و اسناداً صحيحاً لعباده... اما بعد فان العبد... يقول لما كان احق الفضائل؛ انجام: فصل في الخاتمة اعلم ان هذا العلم... و ما يتبعها و ما سوي سند النبي المصطفي و الاستعمال سند وطريقة المرتضي و لا يطلب به...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي، رکابه دار؛ كاغذ: شرقي، جلد: مقواي كرمي، 31گ، 17 سطر (9×12)، اندازه: 13×18 سم [ف: 32-59]
حضرات خمسه = القنوتية/ عرفان و تصوف/ عربي و فارسي
hazarāt-e xamse = al-qunūtīya
مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم، 1246؟-1331؟ قمري
majd-ol-ašrāf, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (1831 - 1913)
اهدا به: ميرزا محمد زمان كلامي خراساني ذهبي
اين رساله در بيان معني و مقصود اصطلاح عرفاء از «حضرات خمسه» است كه نخست به عربي (به خواهش و يا در پاسخ حاج ميرزا محمد خان كلاتي) نگاشته و سپس آن را به شعر پارسي ترجمه و توضيح و تحقيق نموده.
آغاز: بخش عربي: الحمدلله العالي المتعالي عن مدارك. منظومه فارسي: بدان اي عارف اسرار يزدان.
انجام: بخش عربي: الا ان اولياء الله لا خوف عليهم و لا هم يحزنون. منظومه فارسي: نباشد غير ايشان در ميانه.
چاپ: چند بار چاپ شده است: سلماس 1322ق سنگي؛ تبريز 1323ق سنگي
[دنا 664/4؛ فهرستواره منزوي 737/7]
آغاز و انجام: برابر بخش عربي
خط: نستعليق، كا: حاج سيد محسن موسوي سپاهاني، تا: 1307ق، جا: تبريز؛ جلد: تيماج سرخ، 26گ (204پ-229پ)، 14 سطر (8×13)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2594]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد فهرستواره 737/7 تغيير يافت؛ خط: نسخ، كا: محمدرضا ويشلقي، تا: 1307ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 27گ، ابعاد متن: 8×15/5، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 2-320]
آغاز و انجام: برابر
نام كتاب و مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: آمحيي، تا: 15 شوال 1310ق، كاغذ: فرنگي فلفل نمكي، جلد: ميشن قهوه اي، اندازه: 13/6×21/3 سم [ف: 8-110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 20گ (318پ-337پ)، 14 سطر (9×13)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2705]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حبيب الله (بن اسدالله بن امير اصلان خان بن احمدخان) دنبلي خويي ملقب به «تنبل المولي»، بي تا؛ سپس گفتاري است از وي در معني شطح: «انا الحق. ليس في جبتي سوي الله» كه كاتب آن را به نام «رسالة قنوتيه» ضبط كرده و اين اشتباه است چه به روايت «تذكرة الاولياء ذهبي ص 142» رساله مذكور در شرح دعاء: «اللهم نور ظاهري بطاعتك» است؛ واقف: شمس الدين پرويزي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 46گ، 11 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 11-120]
hazarāt-e xamse
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2603/13- ف
نسخه اصل: نسخه آقاي افشار شيرازي؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-718]
al-ḥaḍarāt-us sab‘a
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1271/18
آغاز: اعلم ان هذه الحضرات بعضها اوسع من بعض و اضيق عن بعضها بالنسبة الي مافوقها و الي ماتحتها بقوله؛ انجام: و كذلك ساير الانبياء وقع كل واحد منهم مظهراً... و تمت كلمه ربك صدقاً و عدلا الايه...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، 8ص (505-498)، 15 سطر [سنا: ف: 2-203]
(رساله در بيان حال)/ گوناگون/ فارسي
hazrat-e ādam va fereštegān-e moqarrab va rastāxīz-e ādamī (r. dar bayān-e hāl-e)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1292
آغاز: بسمله و به نستعين و از وهب منقول است كه مخلوق شد جسد حضرت آدم؛ انجام: و بدرستي كه امروز بتو
اين كتاب ترجمه ماننديست ناشناخته؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: اوايل قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: حنايي، 63گ، 14 سطر (10×15/5) [ف: 918-3]
حضرت ايوب- احوال حضرت ايوب عليه السلام
al-ḥaḍrat-ul unsīya fī riḥlat-il qudsīya
نابلسي، عبدالغني بن اسماعيل، 1050-1143 قمري
nābolosī, ‘abd-ol-qanī ebn-e esmā‘īl (1641 - 1731)
سفرنامه اي است که مؤلف به بيت المقدس انجام داده و در آن اوصاف و فضايل بيت المقدس را و خصوصيات اماکن مقدسه و شريفه موجود در آن را توضيح نموده است. او بيت المقدس را با مکه مقابله نموده و در مقابل هر محل شريف مکه، محلي و مکاني در بيت المقدس معين نموده و اوصاف آن را بيان کرده است.
چاپ: قاهره، مطبوعات جريدة الاخلاص، 84ص، 1902م.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 4754-24/54
آغاز: الحمدلله الغني عن عبده الفقير الذي يسر له الرحلة و المسير من دمشق نشأته الي قدس حضرته علي خيول العبادة و الذکر و التهليل والتکبر و قصر منه في سفره سعسع الامل؛ انجام: و اول حد داود فلسطين من طريق مصر... قال وجدنا فيه مغازة فوفنا الوليه فلما کان الليل وافادبين يديه الشمع.
خط: تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 27گ، 17 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 3-1631]
حضرت حجت- احوال حضرت حجت عليه السلام
ḥaḍrat-ul ḥaḍarāt-il jāmi‘at li-l-asmā’-il ḥusnā = š.-ul asmā’-il ḥusnā
ابن عربي، محمد بن علي، 560-638 قمري
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رساله مختصري است در شرح اسماء الهي از محيي الدين عربي و در پايان به نقل از ديوان شيخ اکبر 99 نام خداوند را آورده است. در آن اين چهار عنوان ديده مي شود «الاسم، التعلق، التحقق التخلق». نخستين اسم «الله» و آخرين «الصبور» است.
آغاز: بسمله قال الشيخ الاجل محيي الدين العربي قدس سره في حضرة الحضرات و هي الجامعة للاسماء الحسني فهو عزوجل الله من حيث هويته و ذاته. الرحمن بعموم رحمته التي وسعت کل شيء
انجام: المجال فيه فلنقتصر منه علي ما ذکرناه و اليه يقول الحق و هو يهدي السبيل... الشافي المعطي المقدم المؤخر الدهر فهذه ثلاثة و ثمانون اسماً و ما وجد ناصحة لما بقي من التسعة و السبعين نقلاً قال ابن خرم... من اسماء و افعال و صفات و نعوت... سمي نفسه بها من حيث ان له کلامًا لقوله کلم الله موسي تکليماً فأکدة بالمصدر.
[فهرست مؤلفات محيي الدين از خود او - چاپ شده با تحقيق گورگيس عواد (در مجلة مجمع العربي مجلد 30): 56 فهرست دارالكتب 320:1 اسعد طلس (فهرست اوقاف بغداد) 141:1 (ظاهراً شرحي ديگر است). رجوع شود به ذيل شماره 3920/1؛ دنا 665/4]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 8؛ در پايان نسخه حاضر تفاوتي با نسخه شماره 3920/1 در نام كتاب غزالي ديده مي شود. محيي الدين در اينجا مي گويد «اسمائي را كه غزالي در كتاب مقصد اسني ياد كرده در اين كتاب آورده ام».
نام آن كتاب در نسخه 3920/1 كتاب الاشياء (و ظاهرا ًمحرف از كتاب الاحياء يا كتاب الاسماء) است و در نسخه حاضر: «المقصد الاسني»؛ كاغذ: سمرقندي ضخيم، جلد: تيماج مشكي، 270ص، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 1978-10]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... قال سيدنا و امامنا الشيخ... محيي الدين... ابن العربي الطائي الحاتمي رضي الله عنه قال الله تعالي و لله الاسماء الحسني فادعوه فهذا دليلة علي انه سبحانه قد عينها في كتابه او علي لسان رسوله (صلی الله علیه و آله) و هي تسعه و تسعون كما صح في الخبر و لكن ما وصلنا الي تعيينها علي الجمله من طريق صحيح و قال - اسماء الحق علي قسمين منها ما علمها لنا و منها ما اسائربهما في علم نفسه فلم يعلمهما احد من خلقه؛ انجام: و من التخلق الصبور من جنس نفسه علي مشاق العبادات كاسباغ الوضوء علي المكاره و مقاساة الاعداء في الله تعالي و محاربته اياهم ظاهراً و باطناً... قال شارح هذه الاسماء رضي الله عنه (انتهي) الغرض من الاملاء في هذا الفن و اقتصرنا فيها علي الاسماء التي خرجها ابوحامد الغزالي قدس سره في كتاب الاحياء (در نسخه: الاشياء) و الحمدلله رب العالمين.
بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1952-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شيخ محمد علي كرمانشاهي، تا: قرن 13 و 14؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 20ص (347-366)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 11×18 سم [ف: 2865-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سبز، 7گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 1-363]
حضرت رسول- احوال حضرت رسول (صلی الله علیه و اله) (منتخب)
حضرت زينب- احتجاج حضرت زينب (علیها السلام) با يزيد
حضرت قائم- احوالات حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف)
حضرت مسلم- احوالات حضرت مسلم
hazrat-e mūsā (mokālemāt-e mūsā bā xodā)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1120
آغاز: ان الله يريد يكلمه قال جبرائيل (علیه السلام) يا موسي اصعد الجبل؛ انجام: و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين مادام الدهر دهراً و السرمد سرمداً و لعنة الله...
خط: نسخ، بي كا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: ترمه، 70گ، 15 سطر (6×14)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 864-3]
hozūr-e qalb = qeybat va hozūr
نعمة الله ولي، نعمة الله بن عبدالله، 730؟-834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
به نثر و نظم. در تأويل «لاصلاة الا بحضور القلب»
آغاز: غيبت است و حضور اگر داني ** حافظي فاتح گر چنين خواني. الحمد لله حضور رب العالمين
[فهرستواره منزوي 306/7]
خط: نستعليق، كا: ميرغلام محي الدين، تا: 1109ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي [ف: 4-673]
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن ميرزا عزيز تفرشي، تا: 1258ق؛ كاغذ: ترمه پسته اي، جلد: ميشن سياه، 1گ (133ر-پ)، 17 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4-670]
hozūr-e qalb
بهبهاني، محمد باقر بن عبدالكريم، - 1285 قمري
behbahānī, mohammad bāqer ebn-e ‘abd-ol-karīm (-1869)
رساله ای که در جواب سؤال سيد کاظم رشتی نوشته است.
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 465/5
آغاز: الحمدلله... أما بعد اين كلماتي و جيزه مشتمل بر معاني عزيزه؛ انجام: در نزد التفات به اين مراتب در افزوني خواهد بود و السلام
خط: نسخ، بي كا، بي تا، جلد: چرم مشكي، 3گ (247پ-249پ)، 23 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [مؤيد: 1-375]
hazīz (jadāvel)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6362/5
جداول كهن كه عنوان هاي آن در صحافي بريده شده؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا، جلد: تيماج قرمز، 5ص (36-40)، اندازه: 14×18 سم [ف: 415-19]
الحظ الاوفر في الحج الاكبر/ فقه/ عربي
al-ḥaẓẓ-ul awfar fi-l ḥajj-il akbar
قاري هروي، علي بن سلطان محمد، - 1014 قمري
qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad (- 1606)
در اين رساله با استناد به اقوال صحابه و تابعين به تعيين روز حج اكبر مي پردازد و معتقد است يوم حج الاكبر روز عرفه مي باشد.
در طي مطالب به رموزي راجع به اين كه چرا كلمه يوم اطلاق شده مي پردازد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22121
آغاز: بسمله. رب زدني علماً، الحمدلله العلي الكبير الاكبر الذي انعم علي عباده... اما بعد فيقول... علي بن سلطان محمد القاري؛ انجام: اللهم صل علي محمد صلوة تكون لك رضا... كتبه العبد الفقير المعترف با العجز و التقصير...
خط: نسخ، كا: محمد امين صديقي، تا: 1012ق، جا: احمد آباد؛ اهدايی: رهبري، فروردين 1374؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 9گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×22/5 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-282]
al-ḥaẓr wa-l ibāḥa
موسوي خوانساري، محمود بن عبدالعظيم، ق13 قمري
mūsavī xānsārī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (- 19c)
در آن از اين مسئله اصولي گفتگو شده است.
آغاز: بسمله. مسئلة وقع التشاجر و التنازع في حكم الاشياء قبل الشرع. فالمتجه علي اصل الاشاعرة من نفي حكومة العقل اصلا عدم الحكم اصلا في كل الافعال.
انجام: و رفض قضاء العقل و الخروج عن مسلك ذوي العقول السالمة عن الشبهات. و الله ولي الحق و له الشكر و هو العالم و الهادي الي مراشد الامور
[دنا 665/4]
آغاز و انجام: برابر؛ (قد تمت الرسالة علي يد الاقل الاحقر عبادالله جانخان خلف مرحوم سيف الله خان غفر الله له 1294)
خط: نستعليق ريز، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 11گ (22ر-33ر)، 21 سطر (7/5×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-1700]
آغاز و انجام: برابر؛ (قد تمت الرسالة علي يد الاقل الاحقر عبادالله جانخان خلف مرحوم سيف الله خان غفر الله له 1294)
اين دو شماره اندکی جدايی دارند؛ خط: نستعليق ريز، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 9گ (39ر-47پ)، 21 سطر (7/5×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-1700]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 12گ (9پ-20ر)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 1-177]
ḥuẓūẓ-ul ayyām
بارفروشي مازندراني، محمد بن مقيم، 1196-1281 قمري
bārforūšī māzandarānī, mohammad ebn-e moqīm (1782 - 1865)
مؤلف به درخواست جمع كثيري از مؤمنين در ماه مبارك رمضان سال 1246 شروع به درس اخلاق و موعظه نموده و بعد آن ها را با عناوين «يوم، يوم» تقرير و تحرير كرده است. شامل 120 «يوم» در سي جزء مي باشد، كه مؤلف پس از سفر زيارت به سال طاعون (1246) بنا بدرخواست بعضي از مؤمنين شروع به تأليفش نموده و پس از سال 1253ق به پايان رسيده است.
آغاز: الحمدلله الذي دل علي ذاته بذاته و تنزه عن مجانسة مخلوقاته المتحير دون ادراك جلاله القلوب...
انجام: و بعالمية الصورة و المعني و الظاهر و الخفي يتم عدد الحروف الثمانيه و العشرين و اساس التوحيد و نفي الولادة و السلام خير ختام.
[دنا 665/4]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1159/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ مهر: «عبده يعقوب» (بيضی)، «اللهم صل علي محمد و آل محمد» (بيضی)؛ تاريخ وقف: 1260؛ جلد: تيماج قهوه اي، 242گ (8پ-249پ)، 20 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 3-331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ نسخه مؤلف، توسط اين افراد كتابت شده: شيخ فضل الله، ملا علي اصغر، ملا بابا ايسير كشيك، ملا حسن ملقب به جناب ملا آقا محمد القراله، ملا حسن اشراقي و ملا عليخان؛ جلد: تيماج قهوه اي، 487ص (108-594)، اندازه: 16×24 سم [ف: - 110]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1787/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-253]
hazzīyāt
صادقي افشار، صادق، 940-1022؟ قمري
sādeqī afšār, sādeq (1534 - 1614)
مانند رساله لذات معين استرآبادي خراساني و در چهار «فصل» است و پانصد حظ به نثر: 1. آداب عشق و ميل بر سبيل هزل و طريق اجمال؛ 2. لوازم سفر و تدارك آن؛ 3. نادريات و كلفتيات و مخلات و بي فكريات؛ 4. ذكر فصول اربعه و سلوك آن و گذراندن اوقات و طلب ياران قابل اختلاط.
آغاز: يا رب ز سخن هاي هوس دورم دار ** و از حرف هوي به لطف مهجورم دار/ هر چند به ناصواب گفتم سخنان ** از گفته ناصواب معذورم دار/ اين چند كلمه مطايبه انگيز لطايف آميز كه نفس در باب عشرت و طبع اصحاب صحبت را به دستياري كلمه «وصف العيش نصف العيش» حظ كامل و لذت شامل مي بخشد زعفران زاريست كه آب از جويبار چشمه سرانجامي خورده و گلدسته ايست از سرابستان خود كامي ايام هيچ مداني آورده كه درين ولابه امر عالي ياران لا ابالي و به اشاره رفيقان از خلل آورده سر كوچه عاشقي صادقي بقدر المامور معذور مرتب ساخت و به چهار فصل و پانصد حظ ساخت و به حظيات موسوم گردانيد...
انجام: زر از بهر خوردن بود اي پدر ** براي نهادن چه سنگ و چه زر/ زر از بهر چيزي خريدن نكوست ** چه خواهي خريدن به از يار و دوست/ تم الحظيات
[الذريعه 481/9؛ ديباچه مجمع الخواص دانشمندان آذربايجان 213؛ استوري 1335/1؛ دنا 665/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و مدعا از تن خيال پلاو نابود تنبيهي است... خوردن و دادنست نه از براي نهادن. ع. براي... خريدن نكوست.
خط: نسخ كهن معرب، بي كا، تا: قرن 11، كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (182پ-184ر)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 739-29/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: ميشن سياه، 7گ (15پ-21پ)، 19 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 658-4]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1131ق؛ مجدول؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 5ص (448-452)، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 16×28 سم [سنا: ف: 2-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: باستاني راد، تا: قرن 14؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 7گ (43ر-49پ)، ابعاد متن: 7/5×16، اندازه: 14×23 سم [ف: 542-16]
ḥaẓīrat-ul uns min arkān-i rīyāḍ-il quds = ḥāšīyat-u š.- it tajrīd
علوي عاملي، احمد بن زين العابدين، - 1054 قمري
alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 1645)‘
وابسته به: حاشية شرح التجريد الجديد = حاشيه بر شرح الهيات تجريد = تعليقه بر الهيات شرح تجريد؛ خفري، محمد بن احمد (- 957)
اهدا به: قطب شاه
تاريخ تأليف: شروع تاليف اوايل ذيحجه 1037ق؛ محل تأليف: اصفهان (مدرسه باقريه)
مؤلف در 1012ق از بهائي و در 1017ق از داماد اجازه گرفته بر شرح تجريد اين حاشيه را نوشته و در آغاز آن گفته كه پيش ها بر حواشي خفري بر الهيات تجريد تعليقاتي به نام رياض القدس نوشتم. چون خوانندگان ك ممايه را خسته مي كرد، از آن گزين نموده و از گفته هاي فيلسوفان به ويژه شفا در آن آوردم و آن را «حظيرة الانس من اركان رياض القدس» ناميدم و در آغاز ذيحجه 1037 است كه به نگارش آن مي پردازم. او به روش كلاميان و مشائيان و اشراقيان در اين حاشيه سخن رانده و از فارابي و ابن سينا و بهمنيار و سهروردي و امام رازي و داماد و سماكي و تفسير او و ديگران ياد كرده و به روش داماد نگاشته است.
آغاز: بسمه عونك يا واهب الحيات و ملهم الخيرات المنبه عن السعادات الخالدات و اللذات الباقيات اجعلني بفضلك ممن لا تنظر اليك... فيقول... احمد بن زين العابدين العلوي...
انجام: و كذلك في كتابنا صواعق الرحمن في رد مذهب اليهودان ايضا بالفارسية نقلا من التوراة. فقد (تم) كتاب الموسوم بخطيرة الانس من اركان كتاب رياض القدس و يتلوه كتابنا الموسوم بروضة المتقين في مبحث امامة الائمة المعصومين.
[الذريعة 26/7؛ دنا 665/4]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با نشان «منه سلمه الله»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 194گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 17-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 2 ذيحجه 1037ق؛ محشي؛ کاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا، 226گ، 15 سطر (8/5×13)، اندازه: 14×20 سم [ف: 239-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد شريف بن قاسمعلي، تا: صفر 1045ق؛ مصحح؛ مهر: «صراط علي حق نمسکه» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشکي، 150گ، 21 سطر، اندازه: 13×20 سم [محدث ارموي مخ: 2-621]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و شكسته تعليق روشن، بي كا، تا: 1045ق؛ محشي با عبارت «منه مد ظله العالي»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 586گ، 17 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×22 سم [ف: 249-3] و [فيلم ها ف: 2-61]
آغاز: من اللطايف و الفرائد ثم اجتهدت كل الاجتهاد في سبيل الرشاد... و كان الشروع في ذلك في اوائل شهر الله المعظم ذي الحجة الحرام سنة 1037؛ انجام: لو تم فانمايتم... يصح ان يقال ان وقوع الكذب في كلامه تعالي منافي مصلحة
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 119گ (1ر-119پ)، 27 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 16-305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ تملك: ابراهيم بن محمد به تاريخ 1191؛ جلد: مقوايي، 298گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 41-8]
بي كا، بي تا [نشريه: 7-534]
al-ḥifāya fī š.-il kifāya
بيتوشي كردي، عبدالله بن محمد، 1161-1221 قمري
beytūšī kordī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1748 - 1806)
وابسته به: کفاية المعانی فی نظم حرف المعانی؛ بيتوشی کردی، عبدالله بن محمد (1161-1221ق)
شرح بر منظومه «الكفاية» خود اوست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15071
خط: نسخ، كا: مصطفي بن سليمان دولاني، تا: 12 صفر 1324ق [مختصر ف: - 311]
hafr-e be’r
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2842/116
از افادات ابوعلي؛ كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6-137]
hefz-ol īmān
نجومي ملتان، حسام الدين بن محمد، - 960 قمري
nojūmī meltān, hosām-od-dīn ebn-e mohammad (-1553)
رساله اي در اخلاق صوفيانه است در سه «اصل»: 1. تحقيق ايمان از عاريت و عطا و علامات آن ها؛ 2. اسبابي كه سبب سوء خاتمه و زوال ايمان گردد؛ 3. اسبابي كه بدان بقاي ايمان و حسن خاتمه گردد. با استفاده از منابعي از جمله: كيمياي سعادت، منهاج العابدين، شرح التعرف، مجموعه نادرات، شرح صدور، ارشاد السالكين، ارشاد الطالبين، مفتاح الجنان، احياء العلوم، خزانه جلالي، سراج الهداية، اسرار الوحي، انيس الواعظين... و حيرت الفقها. كاتب نام مؤلف را در آخر «حفظ الايمان» تصنيف ملا حسام الدين ملتان ذكر كرده است، در فهرست مشترك پاكستان (2311/4) از مؤلفي ناشناس معرفي شده. چنان چه انتساب به ملتاني درست باشد با توجه به رسائل ضميمه به يقين حسام الدين بن محمد ملتاني صوفي و فقيه عامه قرن 12ق يا حسام الدين ملتاني(- 960ق) خواهد بود و نه حسام الدين ملتاني (- 735ق).
آغاز: يا فتاح رب يسر و تمم بالخير بسم الله... ربنا آتنا من لدنك رحمة و هي لنا من امرنا رشدا... اما بعد همي گويد فقير بي بضاعت با وجود عدم استطاعته چند مدة به مطالعه كتب ديني فوايد اين جمع كرده و در باب محافظةايمان...
انجام: هفتم بر پل صراط چون برگ درخشنده بگذارد بعون الملك الوهاب تمت هذا النسخه حفظ الايمان از تصنيف مولانا حسام الدين بن محمد بن آدم نجومي ملتان غفر الله ذنوبه.
[در سه نسخه گنج بخش و فهرستواره منزوي از نگارنده نامي نيامده است و در فهرست مشترك نيز آمده: از ميان حسام الدين متقي (شايد چشتي ملتاني، مراد شيخ علي بن حسام الدين متقي، و در گذشته 960 هجري/ 1553م) باشد؛ فهرستواره منزوي 430/6؛ خطي گنج بخش 913/2؛ مشترك پاكستان 1091/2؛ فهرستواره منزوي 272/9]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 7343
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، بي تا، جا: پاكستان؛ كاغذ: هندي نخودي، جلد: مقوايي، 27گ، 12 سطر (10/2×14/5)، اندازه: 13/7×19/2 سم [رایانه]
hefz-ol īmān
قنوجي، حبيب الله، - 1140 قمري
qanūjī, habīb-ol-lāh (- 1728)
كتابي است در يك «مقدمه» و 26 «مقصد» و يك «خاتمه» در شرح حال و سيره پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) و زوجات ايشان و تذكرات اخلاقي كه با عنوان «اي عزيز» تنظيم شده. وي طي مقاصد ضمن توجه به روضة الاحباب عطاء الله دشتكي و تفسير قاضي بيضاوي به مسائلي مثل عشق الهي، محبت حق تعالي لوازم عشق و... پرداخته و مباحث خود را مزين به اشعار صوفيانه آيات و روايات فراوان كرده است.
آغاز: بعد از اين سواران گيرند ده كس در چهار سال فارغ شدند و در زمان خلافت حضرت عمر... بدست سعد بن ابي وقاص آن ملك فتح كردند؛ انجام: يعني مر نيكوكاران را خبرهاي نيكوست و بر آن زيادتي يعني رضوان خدا و ديدار خدا... مطابق 1132 من هجرة النبي ترقيمه در اين قسمت مخدوش شده است و قابل خواندن نيست
خط: نستعليق، بي كا، تا: 7 محرم 1132ق؛ اهدايی: رهبري، ارديبهشت 1386؛ كاغذ: نخودي كشميري، جلد: تيماج قهوه اي، 32گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×26/5 سم [اهدائي رهبر: 6-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدايی: رهبري، خرداد
1381؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 26گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×22/8 سم [اهدائي رهبر: 6-71]
hefz-ol īmān
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 17544
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 77گ، اندازه: 10/5×17/6 سم [رايانه]
hefz-ol badan
اميران حسيني، علي بن علي، ق9 قمري
amīrān hoseynī, ‘alī ebn-e ‘alī (- 15c)
تاريخ تأليف: 869ق؛
در شانزده «فصل». او مؤلف «حكمت نامه» است در 894 و «دانشنامه جهان» در 871 و نبايد او را با غياث الدين بن محمد اصفهاني مؤلف «مرآة الصحة» در 896 يكي دانست.
[دنا 666/4 فهرستواره منزوي 3413/5]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: ميشن قهوه اي [ف: 5-247]
بي كا، بي تا، [د.ث. مجلس]
hefz-e badan
موسوي لاري، محمد، ق10 قمري
mūsavī lārī, mohammad (- 16c)
آغاز: بسمله، سپاس بي قياس واجبي را كه انواع طهارات امكان اظهار قدرت اوست.
[دنا 666/4؛ فهرستواره منزوي 3413/5]
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2527/4
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ اهدايی: علي علائي بن سيد يحيي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قرمز، 55گ (78-132)، 12 سطر (7×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 1330-4]
hefz-ol badan
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 166085
آغاز: بسمه اينست آن چه متعلق مباحث صلوات يوميه بوده آن چه متعلق مباحث صلوات يوميه بوده؛ انجام: زنار بندگيش بتان درون منم.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 101ق [رايانه]
hefz-ol badan
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29637
آغاز: وجود انسان موجود است بخير و از ضرر بنفع درجه؛ انجام: گنجشك نرافيون 2 مثقال عنبر دو مثقال قادزقمر نيم مثقال و لا سلام.
بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ ضميمه 16592 [رايانه]
حفظ الصحة- كلمات بزرگمهر
حفظ صحت- سته ضروريه
حفظ صحت- طبي
حفظ الصحه- طراپتيك (ترجمه)
حفظ الصحه- نصيحت نامه سليماني
hefz-e sehhat
حنين بن اسحاق، 194-260 قمري
honayn ebn-e eshāq (811 - 875)
در ديباچه آمده است: چون خليفه به حنين بن اسحاق دستور ترجمه كتاب هاي اوايل را داد و حنين اين كار را به انجام رسانيد، دستور دومي صادر شد كه مختصري در خوردني ها و آشاميدني ها و داروها كه براي بدن موافق آيد، بنگارد تا بدان عمل شود. حنين بنابراين دستور اين كتاب را پرداخت. با سربندهاي «باب» و گاهي از محمد بن زكريا نيز نق لهايي دارد. در برخي نسخه ها نام اين رساله اختيارات تقويم الصحة ثبت شده است. مترجم فارسي آن معلوم نيست.
آغاز: بسمله. (رساله حفظ صحت) حمدله. و الصلوة علي رسوله محمد و آله و اصحابه و اولاده و اهل بيته و امته اجمعين. اما بعد چنين گويد كه چون خليفه به سلطنت نشست و خواست تا كتب اوايل را ترجمه كند... اما خليفه مثل آدمين همچو زمين است چون دهقان زمين تعهد كند.
انجام: در خواب بگويد و اگر بادبان بر بازوبندي خواب نيايد، و الله اعلم. تمام شد كتاب اختيارات تقويم الصحة.
[فهرستواره منزوی 3415/5؛ دنا 666/4]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1148/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، بي تا؛ 6ص (13-18)، 21 سطر [عكسي ف: 3-313]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در تعليم روش حفظ الصحه و مراقبت بر اعتدال مزاج؛ مشتمل بر سيزده «باب»: 1. ذكر الكيفيات؛ 2. ذكر الاعتدال و تقديمه علي ساير الطبايع و الفصول؛ 3. ذكر الابدان و ما يحتاج اليه لحفظ الصحة؛ 4. تدبير كل يوم؛ 5. السواك و منفعته و الاشجار التي تتخذ منها؛ 6. الرياضة و منفعها و كيفية استعمالها؛ 7. هيئة الحمام و تسمينه و منفعته؛ 8. تناول الطعام و وقته و مقداره؛ 9. الشراب و انواعه و مضاره و منافعه و كيفية استعماله؛ 10. النوم و منفعته؛ 11. الفصد و الحجامة؛ 12. الاسهال و منفعة و تدبير استفراغ كل خلط؛ 13. ذكر اختيارات الايام. ابن سينا در اين رساله از مسواك و انواع ورزش و بازي ها مانند چوگان بازي و شطرنج و سواري و جز اين ها و سود فراوان آن ها در حفظ صحت بدن و مزاج سخن مي گويد و باب سيزدهم رساله در اختيارات است براي شناختن ساعات نيك و بد انتخاب ورزش ها و ديگر كارهايي كه انجام دادن آن ها را براي حفظ صحت در اين رساله توصيه و تاكيد مي كند.
آغاز: بسمله. استعين فيما افيد بالعقل الفعال و اسئل الله تعالي ان يطيل بقاء الشيخ و استديمه بمنه و نعمته و استرهن له العصمة و التوفيق لما يحبه و يرضاه بمنه و فضله و لمارأيت ظاهر تميز و باديء تحصيله... طلبت من نفسي تأثير ما اوجبت له و رغبت اليه شيء من ابواب الخدمة... فلم اجد شيئا اشبه مما جربته من صلاح نفسه ثم لما يتحفه لاخوانه و اصدقائه ان اجمع كتابا مختصراً ينطق بذكرالصحة و دفع الاسقام... الباب الاول في ذكر الكيفيات التي جعلها الله تعالي مدار الكيفيات الآخر...
انجام: من انواع اللعب بالكرة القمر في البروج المنقلبة و في لعل الشطرنج و النرد من الجهة التي يكون القمر في تلك الجهة و اذا بلغنا هذا المبلغ فلنختم المقاله حامدين لله العليم الحكيم مصلين علي رسوله النبي الكريم و آله ذوي الخلق العظيم و الفيض العميم.
[الذريعة 27/7؛ فهرست مصنفات ابن سينا، مهدوي: 74 ش 60؛ قنواتي شماره 26: (ص: 183)؛ الاوقاف العامة موصل 241/2؛ دنا 666/6 (14 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- شرح حفظ الصحة؛ قزويني، عبدالكريم بن محمد يحيي (- 12)
آغاز: برابر؛ انجام: في امساك البطن بفالج و القمر في البروج ذوات الجسدين. قويل مقاله حفظ الصحة للشيخ و كانه وقع من اخرة صفحة او اقل...
اصل نسخه: اياصوفيه، ش 4849؛ خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 697ق؛ افتادگی: انجام (گويا يك صفحه يا كم تر)؛ مقابله شده؛ 7گ (گ 147-153) [عكسي ف: 2-102]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/36- ف
نسخه اصل:همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-577]
نسخه اصل: روان كوشكو ش 2042؛ كا: علي بن قوام بن احمد ملقب به مولي ميرك طبيب شيرازي، تا: يك شنبه 4 ربيع الثاني 882ق [فيلم ها ف: 1-436]
آغاز: برابر؛ انجام: في امساك البطن يعالج و القمر في البروج ذوات الجسد (قوبلت مقالة حفظ الصحة للشيخ و كانه وقع من آخره صفحة او اقل فليطلب)
خط: تعليق، بي كا، تا: با تاريخ 962ق؛ چنانكه نويسنده نسخه ما گواهي مي دهد اين نسخه كم دارد و انجام آن در فهرست آقاي دكتر مهدوي چيزي ديگر است؛ تملک: مصطفي بن عبدالله در 962ق، خليفه سلطان در 1041ق، محمد طاهر پزشك تفرشي در 1135ق، محمد ابراهيم قزويني در 2 ذيقعده 1245ق؛ كاغذ: سمرقندي كلفت، جلد: تيماج ترياكي، 3گ (270ر-272پ)، 31 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 2416-6]
ناقص است و در باب دوازدهم افتاده است؛ بي كا، تا: با تاريخ 985ق؛ افتادگي: آغاز [ف: 7-291]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: كاغذي، 19 سطر، اندازه: 8/8×19/2 سم [ف: 446-7]
آغاز و انجام: برابر
فاقد ديباچه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ كاغذ: شرقي، 12گ (59 -70)، 14 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 38-669]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا عطف و گوشه چرم، 5گ، اندازه: 19×25 سم [ف: 19-230]
خط: نستعليق، كا: طبيب حموي، تا: يك شنبه 13 محرم 1007ق؛ مصحح در قندهار در 1032؛ كاغذ: سفيد [سنا: ف: 1-187]
آغاز و انجام: برابر
فاقد ديباچه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1046ق؛ 9ص (311-303) [ف:
238-4]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (35ر)، 29 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 38-621]
آغاز: الحمدلله كفاء افضاله و الصلوة علي محمد و آله الباب الاول في ذوي الكيفيات؛ انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قرمز، 15ص (8-22)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 98-19]
در 13 باب؛ بي كا، بي تا؛ 6گ (38پ-43ر) [ف: 1-211]
آغاز:... الباب الرابع في تدبير كل يوم اذا اصبح؛ انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن زرد، 2گ (58ر-59ر)، اندازه: 23×39/5 سم [ف: 7-424]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: غياث الدين ابو محمد سليمان بن محمد...، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: چرمي، 8گ، اندازه: 17 سم [ف: 3-1340]
آغاز: برابر؛ انجام: و القمر في البروج ذوات الاسقام
بي كا، بي تا، كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج مشكي، 6گ (12ر-17ر)، 21 سطر، اندازه: 15×18 سم [ف: 4-319]
hefz-os sehha-ye manzūm
؟ ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
منظومه اي در 18 بيت که براي حفظ صحت و سلامتي و دوري از امراض سروده شده و به ابن سينا نسبت داده شده است.
آغاز: هر که درصبح انگبين نوشد * خسته گردد بنشتر حجام/ هرکه بسيار گل همي بويد * هم وي باشد ازصداع و زکام...
انجام: بهر قوت لعاب گندم آب * تا تواني بنا شتا آشام/ بوعلي نظم در حکمت سفت * حکما را زجان شده است غلام
[فهرستواره منزوی 3677/5 با عنوان «مجربات بوعلي»]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 1گ، سطور چليپايي، اندازه: 11×16 سم [ف مخ: 2-791]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «مجربات ابن سينا» بدون نام مؤلف؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ فرنگي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص، 15 سطر (12-5/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 1-503]
hefz-os sehha (qasīde)
يوسفي هروي، يوسف بن محمد، - 966 قمري
yūsofī heravī, yūsof ebn-e mohammad (- 1559)
اهدا به: ظهيرالدين بابر غازي پادشاه مغولي هند (923-937)
تاريخ تأليف: گويا 937ق
قصيده اي است با قافيه الف درباره خوردني ها و نوشيدني ها، جنبش و آرامش، خواب و بيداري، فصل ها، آب و هوا.
آغاز: بعد از حمد حكيم دانا و تحيت زبده رسل و انبيا... نموده مي آيد كه اين قصيده ايست كه درحفظ صحت... اي كه خواهي تندرستي از در حكمت درآ ** تا بعلت هاي گوناگون نگردي مبتلا/ شير را بسيار خوردن اينكه عادت كرده اي ** ترك عادت كن كه خواهد شد مرض پيدا ترا
انجام: 1: «يوسفي» اين قصيده از بهرت ** زد رقم بر صحيفه دوران.../ دارد اميد مغفرت گر چه ** نامه او سيه شد از عصيان 2: يوسفي را بكر معني جلوه گر آمد ز فكر ** تا مگر سويش گشايد پادشه چشم رضا/ از خدا اميد آن دارم كه گيرد هر زمان ** دشمنش را آن چنان دردي كه نپذيرد دوا
چاپ: لاهور، سنگي، 1924م، وزيري، ضمن طب يوسفي و شش رساله ديگر؛ [تهران]، سنگي، 1285، جيبي
[دنا 666/4 (33 نسخه)؛ نسخه هاي منزوی 575/1: نشاني 18 نسخه، 3032/4: نشاني 7 نسخه ديگر، 563؛ الذريعة 363/16؛ فوايد يوسفيه؛ مشار فارسي 3798/3؛ فرهنگنامه ها 199؛ مشترك پاكستان، 663/1: نشاني 27 نسخه، 677/7: نشاني 6 نسخه ديگر؛ فهرستواره منزوی 3418/5 و 817/10]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
فاقد مقدمه منثور؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1015ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (1پ-3ر)، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ميراث اسلامي: دفتر نهم - 91]
خط: نستعليق، كا: ميرزا محمد بن سلطان محمد اردبيلي، تا: جمادي الاول 1041ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (23پ-24پ)، اندازه: 10×17 سم [ف: 20-370]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1045ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 3گ (132پ-134پ)، 15 سطر (7×) [ف: 241-17]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعليق، كا: محمد شريف بن سلطان حسين گيلاني، تا: 1050ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (92پ-95ر)، 16 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 5-138]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعليق، كا: ملك علي بن خير الله، تا: 1079-1075ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، چرم بلغار ترياكي، 5ص (127-131)، 17 سطر (8×16)، اندازه: 13×22 سم [ف: 6-403]
آغاز: برابر؛ انجام: از ضرر دارد مدامت در پناه خويشتن ** آن كه درعالم بتقديرش بود نفع و ضرر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعليق، كا: محمد كاظم، تا: ربيع الاول 1081ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 7ص (9-15)، 20 سطر، اندازه: 12×24/2 سم [ف: 13-199]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 3گ (20پ-22پ)، 13 سطر (9/5×13)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1361-9]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
فاقد مقدمه منثور؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقی 1گ، (121)، 41 سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 38-232]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 11؛ بخشي از پايان آن (برگ 81ر-81پ)؛ 3گ (160پ-162ر) [ف: 1-91]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج مشكي، قطع: ربعي[ف: 2-48]
آغاز: بسمله. بعد از حمد حكيم دانا و تحيت زبده رسل و انبياء صلي الله عليه و آله و اصحابه... آراي آن كه او را رسد سرافرازي ** شاه جم قدر بابر غازي
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 4گ (18پ-21ر)، اندازه: 10/5×17 سم [نسخه پژوهي: 3-160]
آغاز: اگر صحتت بايد اي هوشيار ** ز تدبير بد خويش را دور دار؛ انجام: برابر 2
اندكي از آن است؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ مصدر است به دو رساله: اولي طب النبي و دومي قانونچه چغميني و قبل از اين دو، رساله اي است در اصول دين؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، اندازه: 10×17 سم [ف:751-5]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ و نستعليق، كا: ابراهيم بن رحمت الله حسيني نجفي، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تيماج سرخ، 2ص (255-256)، اندازه: 17×30 سم [ف: 79-24/3]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
نام كتاب بر اساس فهرستواره 3419/5 تصحيح شد؛ بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (10ر-11پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 3-267]
آغاز: برابر؛ انجام: زخواندش بفوايد رسند اخيار ** بود فوايد اخيار سال اتمامش (= 913)
در فهرست اين كتاب با فوائد الاخيار يكي دانسته شده كه در واقع چنين نيست؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن سياه، 18گ (1پ-18ر)، 16 سطر، اندازه: 15/3×18/8 سم [ف: 406-8]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 [نشريه: 7-233]
آغاز: برابر
فاقد مقدمه منثور؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: چرم قهوه اي، 11 سطر، اندازه: 11/5×17/2 سم [ف: 43-178]
آغاز: برابر
نام كتاب در فهرست فوائد الاخيار آمده كه با توجه به آغاز آن تصحيح شد. فاقد مقدمه منثور؛ خط: نستعليق، كا: محمد مقيم بن عماد الدين اسلام رودي، تا: 1115ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج عنابي، 33ص (122-154)، اندازه: 12×19 سم [ف: 19-214]
آغاز: برابر؛ انجام: سر چو ببالين بنهي... ** گرد كزاش كه شود خوش دراز
در فهرست به نام انوار صحت آمده؛ خط: نستعليق بد، كا: علي اكبر بن محمد علي تويسركاني، تا: 17 ذيحجه 1166ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 14گ (121ر-134پ)، اندازه: 11/6×18/1 سم [ف: 387-7]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوايي، 7گ (13ر-19پ)، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 20-282]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 5ص (102-98)، 14 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [نشريه: 3-327]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 149ص (56-204)، 12 سطر [سنا: ف: 2-298]
آغاز: برابر
فاقد مقدمه منثور؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1200 ق؛ 1گ (185پ) [ف: 3-113]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مقابله كرده علي نقي بن حاجي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 26 سطر، قطع: رحلي [آستانه قم: - 190]
آغاز: برابر؛ انجام: گرفتاري باد قولنج و رنج ** كه گردد نهان در خرابي چو گنج
فاقد مقدمه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (227پ-228پ)، سطور چليپايي، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 39-228]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشكي، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 10×17 سم [ف: 17-139]
آغاز: برابر؛ انجام: حکمت آمد آفتاب اين بيتها انوار او ** نام اين انوار حکمت گر کنم باشد روا/ از خدا اميد ميدارم که باشد جلوه گر ** چهره زيباي اين مستوره درچشم رضا
فاقد مقدمه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 2گ، 17 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 1-216]
آغاز: ز پرسام و سرسام گويم شنان ** به گفته حكيمان همه يك زمان؛ انجام: به فضل الهي ز رنج سلاق ** بيا پيش پيشك تو خط عتاق
خط: نستعليق، كا: سيد حسن بن محمد سعيد حسيني ساكن بيدگل كاشان، تا: 1231ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (1ر-8پ)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 20-368]
آغاز: برابر؛ انجام: از خور مدامت در پناه خويشتن ** آن كه در عالم بتقديري بود...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1235ق؛ كاغذ: پسته اي، 2گ (1ر-2پ)، اندازه: 15/1×20/8 سم [ف: 7-390]
خط: نستعليق، كا: ابوالخير حسني، تا: 1240ق؛ در حاشيه؛ كاغذ: فستقي، جلد: مقوا، اندازه: 13×21 سم [ف: 7-193]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق؛ جلد: تيماج قرمز، 2گ (1پ-2ر)، 18 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 22-28]
خط: نسخ، كا: خدابخش بن آقا رجب، تا: جمعه 25 شعبان 249ق؛ جلد: گالينگور، وزيري، [نشريه: 3-45]
خط: نستعليق زيبا، كا: محمدكاظم بن محمد حسين، تا: 1251ق؛ جلد: تيماج مشكي، 2گ (45پ-46ر)، اندازه: 16×25 سم [ف: 5-236]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعليق، كا: داود، تا: جمادي الاول 1258ق؛ مهر: «اعملوا ال داود شكرا»؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (1-3)، 13 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 19-251]
آغاز: آمد اين مجموعه زيبا رقم ** تحفه بهر شد عالمپناه/ آفتاب آسمان سلطنت ** داور دوران همايون پادشاه... قصيده در بيان صحت واکل ماکولات: اي که داري تندرستي از درحکمت درآ ** تابه علت هاي گوناگون نگردي مبتلا؛ انجام: علامتش گراني اعضا وسردي موضع علت است نظم: اي خم شده از حديه قدت چو کمان ** برپشت تو قبضه از ورم گشته عيان قد تمت الکتاب...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 14 صفر 1281ق؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 32گ (55پ-86ر)، 17 سطر [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1282ق؛ در متن و حاشيه؛ جلد: مقوايي، 5گ (35پ-39ر)، 9 سطر، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 2-30]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 20 شعبان 1307ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج سبز، 3گ (19پ-21ر)، 19 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 129-20]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ با رساله ماكول و مشروب و فوايد اخيار و جامع الفوايد از همين مؤلف در يك مجلد؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: چرمي، 3گ، 17-18 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 3-1039]
آغاز: برابر
فاقد مقدمه؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 5گ (55پ-59پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-347]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 5گ (71پ-75پ) [ف: 4-797]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 4گ، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-1632]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 6گ (121ر-126ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: - 74]
آغاز: برابر؛ انجام: از اين گونه آبي گر افتد بدست ** ترا حافظ و محدث صحت است.
فاقد مقدمه؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 3گ (129پ-131ر) [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
فاقد مقدمه؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (41پ-43ر) [ف: 36-137]
hefz-e sehhat = teb = tohfe
طبيب شيرازي، كمال الدين بن نورالدين، ق10 قمري
tabīb-e šīrāzī, kamāl-od dīn ben nūr-od-dīn (- 16c)
اهدا به: شاه طهماسب صفوي (930-984ق)
تاريخ تأليف: نيمه رجب 974ق
در يك «مقدمه» و چهار «مقاله» و «خاتمه»: مقدمه در اموري كه پيش از شروع در مقصود بيان بايد كرد؛ مقاله 1. سته ضروريه بر قول كلي و مشتمل بر فصل مفرد و شش «باب»؛ 2. احكام جزئي از تدبير اعضاء واجب الحفظ و غير آن؛ 3. زينت و آراستن ظاهر بدن؛ 4. اغذيه و ادويه مفرده و مركبه (مشتمل بر پنج فصل)؛ سپس خاتمه است به نام تتميم الخاتمة في طرد الحشرات الحيوانات الموذية» در گزيدن جانوران و دور ساختن آن ها خانه. نام مؤلف در دو نسخه مجلس «كمال نور بن كمال الطبيب» است. اين كتاب همان است كه در الذريعه (138/15) به نام «كتاب الطب» ياد و از رياض نقل شده است.
آغاز: سپاس بيقياس پادشاهي را جل و علا سزوار است
انجام: و طبخ افسنتين و طبخ سداب در خانه پاشيدن پشه بگريزاند هذا آخر ما اردنا ترقيمه و الحمدلله الذي وفقنا بتتمه.
[فهرستواره منزوي 3334/5 و 3354/5 و 3416/5]
آغاز: مظهر آثار متضاد مي تواند شد به جهت آن كه هنگام نسبت او به طرف افراط و تفريط علي السويه است... جمله دوم در سن آدمي؛ انجام: برابر؛ قدتم في منصف رجب المرجب سنه 974
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز (ما بين صفحات 2 و 3 و 6 و 7 مطلب افتادگي دارد)؛ 650ص، 15 سطر، اندازه: 13×24 سم [نشريه: 3-309]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 17 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 304-2]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ ورق آخر نونويس؛ 87گ، 19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-296]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
طبيب، محمد بن ابي المجد
tabīb, mohammad ebn-e ab-el-majd
اهداء به: شيخ اويس بهادر خان
در کيفيت حفظ صحت و بيان آن چه از ادويه و نوشيدنی ها و خوردنی ها که برای هر سن و هر شخص مناسب است؛ در «مقدمه» و دو «مقاله»: مقدمة في ماهية الصحة و اقسامها؛ مقاله 1. اسباب سته ضرورية، در نه باب؛ مقاله 2. قوي الاغذية و الاشربة و مايتعلق بهما و الطيب و الملابس، در 10 باب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 360/62
خط: نستعليق، كا: طبيب حموي، تا: شنبه 7 رمضان 1007ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: سفيد [سنا: ف: 1-191]
hefz-e sehhat = teb
؟ حسيني آملي، نجم الدين اسكندر، ق11 قمري
hoseynī āmolī, najm-od-dīn eskandar (- 17c)
از نجم الدين سكندر كه روزگارش معلوم نيست، تنها نجم الدين اسكندر آملي حسيني را مي شناسيم كه در قرن 11 در هند مي زيسته و ظاهراً كتاب گوهرشناسي را نوشته است (نسخه های منزوی، 450/1)، نامبوب، با سربندهاي در خور. با حفظ صحت آغاز مي شود، سپس بيماري هاي سر تا پا: صداع، فساد ذهن و نسيان، ماليخوليا و عشق، دوار، كابوس، فالج و استرخا، كزاز، اختلاج، زكام، بيماري چشم، بيماري هاي گوش، دماغ و بيني، دهان، دندان، لثه، حلق، شش ها و صدر، قلب، پستان، مري و معده... حصبه، بيماري هايي كه خاص عضوي نيستند، مانند تبها. (احمد منزوي)
آغاز: حمدله. و الصلاة و السلام علي أشرف الأولين و الآخرين محمد و علي عبادك الصالحين و آله الطاهرين... بنده احقر نجم الدين سكندر مشهور به داراي انوار بر ارباب هنر عرضه مي دارد كه جميع حكما را كه مفتاح ابواب...
انجام: روغن كنجد جوشانيده بر موضوع لكه بايد ريخت و به صابون و آب گرم بايد شست.
[نسخه هاي منزوی؛ 522/1؛ حفظ الصحة؛ فهرستواره منزوی: 3415/5 و 3530/5؛ دنا 667/4]
آغاز: برابر؛ انجام: سيد انبيائه و اوليائه و آله الطاهرين اجمعين. تمت...
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 11-12؛ مهر: «عبده مير محمد الموسوي (جقه ای)؛ كاغذ: فستقي فرنگي، جلد: تيماج زرد، 341گ، 7 سطر (10/5×14)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1-170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 75گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1-239]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر چيز تر يا شور خورده شود درد و الم به غايت و چون قي كنند قنج و ريم با او باشد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ در حاشيه صفحات نسخه هاي پزشكي فراوان و پراكنده اي آمده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 68گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 20-268]
بي كا، بي تا، خريداري از سيد علي حسيني [رايانه]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ فستقي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 19گ (47-65)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 757-3]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
طبيب، جلال الدين محمد، ق11 قمري
tabīb, jalāl-od-dīn mohammad (- 17c)
اهدا به: شاه سليمان صفوي (1077-1105)
كلياتي است بسيار مختصر در تدبير بدن انساني در سفر و حضر براي پير و جوان و در حالات مختلف، در يك «مقدمه» و يازده «فصل»: مقدمه: در بيان صحت و مرض و اقوال اطبا؛ فصل: در تدبير حالات مختلف؛ فصل: در تدبير فصول؛ فصل: در تدبير حفظ صحت به حسب سنها؛ فصل: در حفظ صحت اعضاء رئيسه؛ فصل: در تدبير حفظ صحت حوامل؛ فصل: در تدبير مسافر بر و بحر؛ فصل: در تدبير حفظ صحت عاجزان؛ فصل: در تدبير ناقهين؛ فصل: در چيزهايي كه منع ضرر غذاهاي ناموفق كند؛ فصل: در بيان و با و احتراز از آن؛ فصل: در بيان منذرات به حوادث رديه.
آغاز: حمد و ثنائي كه روايح عطر آن مجالس خلوت نشينان عالم ملكوت را معطر دارد
انجام: سزاوار آنست كه أولا تحقيق سبب نموده بعد از آن بنحو مناسب معالجه نمايند
[نسخه های منزوي 535؛ دنا 668/4؛ فهرستواره منزوی 3413/5]
انجام: كه مقوي قلب باشد ميل نمايد تكدر حواس با امتلاء بدن از مواد خبر دهد به حدوث سكته سزاوار آنست كه تدارك به فصد و اسهال...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: پارچه اي آبي، 40گ (274ر-313پ)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 200-20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مجدول، داراي سر لوح رنگين؛ جلد: تيماج سبز، 41گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 9-134]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
طبيب، محمد بن جلال، ق11 قمري
tabīb, mohammad ebn-e jalāl (- 17c)
اهدا به: اعتماد الدوله ميرزا محمد
رساله اي در حفظ صحت در يک «مقدمه» و هشت «فصل» و يک «خاتمه» مقدمه، تعريف طب و غايت فايده آن و موضوع: آن؛ فصل 1. استنشاق هوا؛ 2. تغديه غذا؛ 3. شرب آب؛ 4. دفع فضولات؛ 5. خواب و استراحت؛ 6. استفراغ و احتباس؛ 7. جماع؛ 8. استحمام؛ خاتمه دربيان مضرات بدن.
آغاز: حمدي که وراي عقول عقلاست و ثنائي که بيرون ازبيان و لسان فصحاست مرحضرت - قادريرا سزاوار است که اسباب و علامات صحت و فساد به قانون حکمت او منوط است...
انجام: و هرگاه که ازآن دور شوند اگر چه صد ذرع دور شوند هرکس بخورد البته بميرد و گويند بعضي زهرها درهند هست که چون برجامه ريزند و جامه را خلعت دهند به مجرد پوشيدن هلاک شوند.
[دنا 668/4؛ فهرستواره منزوي 3413/5]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 و 11؛ در نسخه «محمد» بوده و «احمد» كرده و در بالاي آن هم نوشته اند «كاشفاي طبيب»؛ [نشريه: 7-235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الاول 1249ق؛ جلد: تيماج سياه، 23گ، 10-11 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف مخ: 2-790]
hefz-uṣ ṣiḥḥa = tuḥfat-uš šāhī
كمال طبيب، حسين بن محمد
kamāl tabīb ،hoseyn ben mohammad
اهداء به: شاه تهماسب صفوي
رساله اي است در حفظ الصحة داراي يك «مقدمه»، چهار «مقاله» و «خاتمه»: مقدمه: در حفظ الصحة؛ مقاله 1. حفظ الصحه كلي، در سه فصل؛ 2. حفظ فصلي، در چهار باب؛ 3. حفظ الصحه أعضاء رئيسه، در دوازده باب؛ 4. حفظ الصحه با ادويه مفرده به ترتيب حروف تهجي؛ خاتمه: حفظ الصحه با نوشيدني ها.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15619/2
آغاز: بسملة، كتاب أحكمت آياته من لدن حكيم عليم، حمد و ثنا حكيمي را جل و علا سزد كه مزين ساخت خزانه دل هاي حكماء الجواهر حكمت و عرفان و روشني گردانيد به نور هدايت
ديده ارباب درايت را و خلاصي داد از ظلمات؛ انجام: و اگر قولي ضعيف يا غريب بوده به منقول عنه نسبت كرده و بيش تر مسايل و فوائد معتمد عليه است كل الإعتماد و الله الموفق للخير و السداد و الحمدلله...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي، برخي عبارات قلم خوردگي دارد؛ تملك: محمد جعفر بن ميرزا محمد جعفر بن ميرزا محمد علي موسوي به تاريخ 1116، محمدرضا بن ميرزا محمد علي حسيني برزاني اصفهاني روضه خوان به تاريخ 1259؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج دارچيني، 235گ (43پ-277پ)، 19 سطر (6×13)، اندازه: 11×20 سم [ف: 39-567]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
كرماني، محمد كريم بن ابراهيم، 1225-1288 قمري
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1533/6
بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 5گ، 14 سطر (14×22/5)، اندازه: 23×35 سم [ف: 3-984]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
كوثر همداني، علي نقي بن محمد رضا، - 1296؟ قمري
kowsar-e hamadānī, ‘alī naqī ebn-e mohammad rezā (-1879)
به درخواست: امير زاده جلال الدين ميرزا
تاريخ تأليف: 1279ق
كليات پزشكي است براي حفظ سلامت بدن، كه در پنج «فصل» كوتاه و يك «خاتمه» نگارش يافته: 1. آداب خواب و بيداري؛ 2. آداب حركت و سكون؛ 3. آداب تغذيه؛ 4. آداب سفر؛ 5. آداب تغذيه پيران سالخورده؛ خاتمه: در بعضي امور مناسب مزاج.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد معروض مي دارد عبد فاني... بتاريخ 1279 فايز شدم بشرف حظور و مهر ظهور
انجام: و اگر از كليه ميوه هابغير انار احتراز بفرمايند البته بهتر خواهد بود، و الحمد لله اولا و آخرا...
[دنا 668/4؛ فهرستواره منزوي 3418/5]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6421/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 12گ (1پ-12پ)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 17-31]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
ساوجي، موسي بن عليرضا، ق13 قمري
sāvajī, mūsā ben ‘alī rezā (- 19c)
اهدا به: ناصرالدين شاه قاجار (1264-1313ق) به نام ميرزا آقا خان نوري و به خواهش ميرزا اسدالله خان ميرآخور
تاريخ تأليف: 1268ق
مؤلف می گويد: به دوران سلطنت ناصرالدين شاه و صدر اعظمي ميرزا آقا خان نوري، ميرزا اسدالله خان مير آخور مرا بر آن داشت كه رساله اي در حفظ الصحه براي بهداشت پادشاه وقت بپردازم من نيز در كمال خجلت به اين رساله كه حاوي يك «مقدمه» و دو «مطلب» و يك «خاتمه» است بدين قرار دست زدم: مقدمه: در تعريف علم طب و مسائل آن علم و نيز دو مسأله حيات و موت و در چند فصل؛ مطلب 1. بيان سته ضروريه و مشتمل بر چند فصل؛ مطلب 2. بيان تدبير حافظ الصحه بحسب توارد فصول اربعه و آن نيز در چند فصل.
آغاز: اما مقدمه و آن مشتمل بر چند فصل است
انجام: و اين از اسرار مكنونه است دانستن مسافرين را بسيار مفيد است
[دنا 668/4؛ فهرستواره منزوي 3415/5]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 69گ (1پ-69ر)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 20-356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: آقا باباي شاهميرزادي پسر محمد مهدي، تا 1268ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: بوم قهوه اي، 207ص (12-218)، 17 سطر (10×18/5)، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 130-1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1907- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-76]
hefz-e sehhat
ثابت جنگ، محمد خان بن غلامحسين خان، ق13 قمري
sābet jang, mohammad xān ebn-e qolām-hoseyn xān (-19c)
در اين رساله مختصر كليات پزشكي با چند دستور نگاشته مي شود بدون فكر يا مسوده.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4012/6
آغاز: بعد حمد قادر دادار و صلوات بر رسول مختار و آله الاطهار و اصحابه الكبار چنين گويد احقر عباد الله الصمد ميرزا محمد
بي كا، تا: با تاريخ 16 جمادي الاول 1256ق؛ 11گ (77پ-87ر)، اندازه: 19×26 سم [ف: 11-13]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
بهاري همداني، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277-1333 قمري
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
رساله اي است مختصر در حفظ الصحة و داراي «مقدمه» و ده «مقاله»: مقدمه: صحت نياز به تعريف ندارد؛ 1. صحبت داراي اجزاء و شرايط است؛ 2. آثار و فوائد صحيح و غير صحيح آن؛ 3. انسان خلق شده در احسن تقويم؛ 4. صحت هر چيز يعني آن در مجراي طبيعي خود جاري شده؛ 5. صحت ممكن است موقوف به صحت زمان قبل باشد؛ 6. احكام شرع تعبدي است؛ 7. صحت نيز مربوط به دنياست نيز آخرت؛ 8. همه موظف به حفظ صحت خود مي باشند؛ 9. كسي كه صحت در دنيا و آخرت ديده؛ 10. حجاب زنان و مطالب ديگر درباره آن ها.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد چند كلمه مختصريست در حفظ الصحة و در او مقدمه و چند مقاله است...
انجام: بپرهيزيد از بدان آن ها و از نيكانشان در حذر باشيد و در نظر به آن ها فرمود نگاه تير مسموم شيطان است
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12333
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد چند كلمه مختصريست در حفظ الصحة و دراو مقدمه و چند مقاله است؛ انجام: بپرهيزيد از بدان آن ها و از نيكانشان در حذر باشيد و درنظر به آن ها فرمود نگاه تير مسموم شيطان است
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشي؛ جلد: كاغذ رنگي، 23گ، 14-15 سطر (8×12)، اندازه: 10×15 سم [ف: 216-31]
hefz-os sehha
كرماني، محمد كريم بن ابراهيم، 1225-1288 قمري
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29538
آغاز: بسمله، حمد له چون در ايناسام اثرنا خوش از صاحبان عظام كه؛ انجام: بالمره رفع نيمشود درك عطش در هر حال غلبه داشته باشد بعوض آب لعاب اسپرزه...
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
گالتيه - بواسيه، ژان، 1888 ميلادي
gāltīye-būāsīye, žān (1888 -)
مترجم: نصر، علي بن احمد، 1274-1341 شمسي
متن از گاليته بواسير (بواسه)، در سه «باب» و يک «خاتمه»: 1. قوانين حفظ صحت مزاج؛ 2. چند قصه در باب حفظ الصحه و وجوب آن؛ 3. معالجه غرق و احتراز از غذاهاي بد و دواخانه خانگي، فوايد بعضي گياهان و ترياق بعضي سموم و طرز استعمال آن ها و طريقه ي ضد عفوني كردن و غيره؛ خاتمه شامل لغات و اصطلاحات علمي متن كتاب.
آغاز: ديباچه: تدوين کتاب حفظ صحت و تاليف دفتر معرفت و درايت آن را رسد... بسمله اين کتاب مشتمل به سه باب و يک خاتمه است باب اول درقوانين حفظ صحت و مزاج و آن...
انجام: شخص ضدعفوني کننده بعد از اجراي اعمال فوق بايد البسه خود را کامل ضدعفوني نمايد ودرحين عمل بالباس تازه آن را مجاور نسازد تمت الکتاب
چاپ: تهران، 1327ق، سنگي، 320ص؛ ايران، تهران، 1327ق، سنگي، رقعي، 320ص، ترجمه و نگارش از: سيد محمد خان بن ميرزا سيد احمد خان نصر الاطباء، مشهور به نصر، به تصويب و دستور العمل وزارت جليله معارف از جهت مدارس متوسطه، به سعي و اهتمام محمد باقر بن حاجي محمد رحيم تاجر كتابفروش، (چاپ دوم)، مصور
[کتابشناسي نسخ خطي پزشکي ايران 105؛ فهرستواره منزوي 3418/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: علي بن محمد جعفر گركاني، تا: 1335ق؛ مسوده چاپ سنگي؛ 132گ، 16 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 3-1632]
آغاز: برابر انجام: بدوست و دشمن تابيده، ادام الله تأييداته و عزه و جلاله.
خط: نستعليق، كا: محسن حسيني بن مرحوم احتشام الاطباء، تا: 25 ذيحجه 1338ق؛ مصور و رنگي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سبز، 169گ، 15 سطر، اندازه: 15×22/2 سم [ف: 2-214]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
ميرزا محمد علي خان، ق14 قمري
mīrzā mohammad ‘alī xān (- 20c)
براي كلاس پنجم و ششم مدرسه هاي ايران.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5656
خط: نستعليق، كا: مرتضي حسيني برغاني، تا: 30 محرم 1342ق؛ از روي نسخه چاپي مطبعه استاد علي اصغر در اسد 1351ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 85گ، 11 سطر (9×17)، اندازه: 14×22 سم [ف: 60-16]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
يوسفي
yūsofī
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 124/4
بي كا، بي تا، [نشريه: 3-17]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
غير همانند:
آغاز: بسمله قال بعضي علماء الطب من القدماء، الطب علي وجهين لاقالت لها ان تحفظ النفس و تساس لتدوم علي حال الصحه تمرض و ان تعاد الي الصحه بعد ما مرضت و قال ان غرض كتابنا هذا حفظ الصحه لا الفن الآخر و ضمن الملك اكمل الله سعادته
خط: نسخ، بي كا، تا: 1006ق؛ افتادگي: انجام؛ اين نسخه ناقص است، از يكي از قدماء اطباء؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوا، 21 ص (140-120)، 23 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 19-190]
آغاز: الصحه... عليه فرصه...؛ انجام: فالعقد تبديل المزاج و حله ** بشفي المريض به و بالاوهام
اين نسخه از آغاز افتادگي دارد و برخي از عناوين آن عبارتند از: الفصل الرابع فيما يرد الي البدن من غذاء و نحوه... فصل الخامس فيما يشرب علي العموم، الفصل السابع في النوم و اليقظه و... الفصل العاشر في امور ليست بضرورية و لا ضارة...؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ يادداشت بلاغ در آخر نسخه؛ جلد: تيماج مشكي، 128ص، 15 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 33-24/3]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1031/6- ف
نسخه اصل: بادليان اوزلي 120 (1295)؛ خط: نستعليق، كا: محمد تقي شيرازي، تا: 1009ق؛ 15 سطر [فيلم ها ف: 1-555]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
غير همانند:
آغاز: بسمله، حمد و سپاس بي قياس مرحکيمي را... و بعد اين رساله است مشتمل بر قانون حفظ صحت و قاعده ترتيب صحت محافظت بدن انسان... مشتمل بر مقدمه و سه مقاله... مقدمه در دانستن اسباب سته ضروريه... مقاله اول در نه باب، مقاله دوم در ادويه مفرده، مقاله سوم در معاجين و تراکيب و اشربه؛ انجام: و آب زن نافع بود، و الله اعلم.
خط: نستعليق، كا: حاجي عبدالوهاب، تا: 28 ذيقعده 794ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قرمز، 38گ، 15 سطر، اندازه: 9/4×12/9 سم [ف: 214-2]
آغاز: بسمله. رساله حافظ الصحة، حمدله اما بعد هر كه خواهد كه صحت او محفوظ باشد بايد كه علم حفظ صحه كه مجملا در اين رساله است مداومت نمايد تا از حدوث؛ انجام: و شبهه در آن نيست اللهم اختم امورنا بالخير بمحمد و آله
مؤلف آن را به درخواست حاج فرج الله ساخته؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: جمعه 22 جمادي الثاني 1206ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 5گ (37پ-41ر)، 19 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: - 349]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و لاحول و لاقو ة الا بالله العلي العظيم... و بعد اضعف بندگان و اقل دعا گويان خدمت سراسر عظمت و جلالت واقفين حضور مهر ظهور معدلت دستور نواب كامياب.
شاهنشاه زاده اعظم ظل افخم اعليحضرت؛ انجام: در ظاهر بحسب ارتكاب اسباب باين و تيره طريق سلوك را مقرر فرمايند خداوند عمر طولاني از براي آن... و ظل مرحمت و عنايت و رأفت آن ظل اعظم الله الاتم بر قاطبه امم مستدام...
نويسنده كتاب را بنام ظل السلطان نوشته و القاب زيادي براي وي مرقوم و از خود اسمي جز «اضعف بندگان» نبرده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: مقوا، 29ص، 16 سطر (9×15)، اندازه: 16×22 سم [ف: - 178]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... چنين گويند كه چون خليفه بسلطنت نشست و خواست تا كتب اوائل را ترجمه كند؛ انجام: اگر شاخ گوسفند زير بالين هر زني كه نهي هر چه كرده باشد در خواب بگويد و اگر باديان بر بازوبندي خواب نيايد.
در مقدمه كتاب می گويد كه چون خليفه به حنين بن اسحاق دستور ترجمه كتاب هاي يونان را داد و حنين اين كار را به انجام رسانيد، دستور دومي صادر شد كه مختصري در خوردني ها و آشاميدني ها و داروها كه براي بدن موافق آيد، بنگارد تا بدان عمل شود، حنين بنابر اين دستور اين كتاب را پرداخت. البته اصل اين كتاب به عربی بوده و به فارسي ترجمه شده است و ليكن مترجم را نشناختيم. عناوين «باب - باب» مي باشد و گاهي از محمد بن زكريا نيز نق لهايي دارد؛ خط: نستعليق، كا: ميرزا حبيب الله علوي، تا: چهارشنبه 22 صفر 1340ق، جا: حيدرآباد؛ جلد: مقوايي، 7گ (14پ-20ر)، اندازه: 19×23 سم [ف: 4-372]
آغاز: اگر پاك طبعي و فرخنده راي ** توقع به درگاه دونان مبر؛ انجام: يا رب بخت خفته من بيدار كن و روي چپ بر زمين...
فوائد طبي است به نظم و نثر؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛جلد:تيماج قهوه اي، 13ص (59-71)، 19 سطر [ف: 36-10]
آغاز: اما بعد ببايد دانست كه سبب حفظ صحت به تعديل مزاج است و اصلاح هوا و اختيار مأكول و مشروب و اعتدال حركات بدنيه
اين عناوين در آن ديده مي شود: تدبير هوا، تدبير مأكول، تدبير مشروب، تدبير حركت و سكون بدني، حركت و سكون نفساني، نوم و يقظه، تدبير استفراغ و احتباس، تدبير جماع، تدبير حمام، تدبير فصول، تدبير ابدان به حساب اسنان، تدبير مسافران، حفظ اعضاء رئيسه، علاج به دوا، قواعد استفراغ، اموري كه در استفراغ قصد آن واجب است، در احكام استفراغ ماده، قوانين اسهال، قي،
فصد، اسباب مانعه فصد، در حجامت، در احكام عق، در حقنه، در بيان امزجه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1083؛ جلد: تيماج مشكي، 29گ (231پ-259ر)، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-459]
hefz-os sehha
با: رساله مختصري است در حفظ صحت مشتمل بر دو «مقاله»: با اين عناوين: مقاله 1. تدبير مسافران در يك «مقدمه» و پنج «تدبير»: مقدمه: در بيان شناختن هوا، تدبير 1) وجوب مراعات در سفر، 2) بيان كيفيت سلوك در سفر حر (گرما)، 3) بيان كيفيت سلوك در سفر برد (سرما)، 4) طريق حفظ مزاج از آب هاي مختلف، 5) ذكر بادهاي مختلف؛ مقاله 2. ذكر اغذيه و اشربه مفرده و مركبه و فواكه و حلاوات و حموضات و بقولات، در پانزده «تقويم»: 1) ذكر اقسام نان ها، در بيست خانه، 2) ذكر اقسام آب ها و ما يتعلق بها، در هجده خانه، 3) ذكر شراب هاي مسكر و غير مسكر، در بيست و يک خانه، 4) ذكر گوشت ها، در بيست و چهار خانه، 5) ذكر اعضاي حيوانات، در يازده خانه، 6) انواع ماهي و آن چه از آن ترتيب كنند در چهار خانه، 7) بيان مطبوخات، در نوزده خانه، 8) ذكر كامل ها و آحارها، در چهارده خانه، 9) لبنيات، در پنج خانه، 10) ذكر تخم مرغ و آن چه از آن سازند، در چهار خانه، 11) ذكر سبزي جات، در سی و هشت خانه، 12) ذكر توابل، در دوازده خانه، 13) ذكر ميوه ها، در بيست و دو خانه، 14) ذكر ميوه هاي خشك، در بيست و دو خانه، 15) ذكر حلواها و شيريني ها، در پانزده خانه.
آغاز: حمد بي حد حكيمي را كه هر صباح از حقه سپهر قرص ياقوتي مهر برآرد و به نمونه اي از آن مداوا علت سودا از طبع زمان بردارد و صلات صلوات بر آن طبيب كاينات كه موجزي از معالجاتش بيماران جهالت را به قانون شفا به منهاج دوا راه نمود...
انجام: خشخا شينه خواب آورد و باه افزايد و به بزفه و زكام و نزله را نيكس، قولنج آورد و صاحب مزاج سرد را زيان دهد، به گوارش هاي مسهل اصلاح آن بايد كرد.
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمود بن محمد صابر واعظ فهنانجي، تا: 6 ذيقعده 1022ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (130ر-133پ)، اندازه: 13×19 سم [ف: 16-320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مظفر بن محمد حكيم، تا: دوشنبه 12 ذيحجه 1087ق، هنگامي كه در ركاب نواب ميرزا شاه ابوالمهدي در راه دارالسلطنه اصفهان در قريه محمود آباد يزد نگاشته است؛ با جدول ها و اشكال هندسي، مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 7گ (78پ-84ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 20-63]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa (‘ašara kalamāt fī)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 770/23- طباطبائي
آغاز: قال عشر كلمات في حفظ الصحه. قيل ان بعض الملوك لما رأي تباذوق الطبيب و قد شاخ و كبر سنه؛ انجام: فلما سمع امر ان يكتب هذه بالذهب.
بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي سفيد شده، جلد: تيماج مشكي، 2ص (22-23)، 19، 27 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 66-23]
حفظ الصحة (ترجمه)- شرح حفظ الصحة
حفظ صحت بدن انسايه- حفظ الصحة
hefz-e sehhat dar māh-hā-ye yūnānī
ابن زركشي موصلي، داود
ebn-e zarkašī-e mūselī, dāvūd
نويسنده مطالب كتاب را به ترتيب مأخوذ از حكيم فاضل ابوالفضايل داود ابن زركشي موصلي به طريق اجمال آورده است. ماه هاي يوناني را با ذكر ايام و ساعات آورده، خصوصيات آن را برشمرده و تدابير لازم براي حفظ صحت بدن اعم از خوراك، پوشاك، بخورات و... ذكر كرده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4833
آغاز: بسمله و به نستعين، اما بعد حمد الله شكر آلائه فهذه مقالة في تدبير النسان في شهور اليونان؛ انجام: و العود و اللبان و الاذن و الميعه و الغاليه و الند.
خط: نستعليق خوش، كا: محمد كاظم بن محمد صالح، بي تا؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 10گ (60پ-69)، 12 سطر (7/2×12/2)، اندازه: 12/5×19 سم [رايانه]
hefz-os sehha-ye manzūm
رساله بهداشت و معالجات به نظم (جز اندكي از ميان آن كه نثر است) و (به نوشته ديباچه) مستخرج از پاسخ ارسطو است به كسري. پس از ديباچه نيز ده نصيحت است به نظم (در بحر متقارب) با اين عنوان «در صفت ده كلمه نصيحت در تقويت مزاج»
سپس اين عناوين علاج مار گزيده علاج درد گوش در صفت معجون خبث الحديد و چند عنوان ديگر. در ذيل هر يك از عنوان ها و نصيحت ها چند بيت (گاه بيش ازده بيت). حاج خليفه از نصيحت نامه در طب از ارسطو در پاسخ اسكندر، تأليف حكيم شاه محمد قزويني ياد مي كند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6348/2
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... اما بعد بدان که رساله ايست كه پادشاه كسري سئوال كرد از حكيم حاذق حكيم ارسطو در آداب و شرائط چند كه احتياج بود بزرگان را او هر كه بر اين طريق معاش كند از رنج تن ايمن باشد و اين رساله بر نظم نهاد تا آسان بود ياد كردن. در صفت ده كلمه نصيحت - اول - در تقويت مزاج. به اب زر اين پندها را تمام ** نوشتند و خواندند از اهتمام/ يكي آنك تا معده ات از طعام ** نگردد تهي و نداني تمام/ شعر پايان نصيحت دهم. كه اسراف در جمله كاري بد است ** نه شايسته مردم بخرد است؛ انجام: و گر آب گرم او خورد يك دو روز ** شود معده اش بيغش و دلفروز
خط: نسخ تحريري، كا: محمد بن حسين، تا: 978ق، كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج قرمز، 22ص (25-46)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 384-19]
حفظ الصحه ناصري- حافظ الصحه ناصري
hefz-os sehhe-ye nāserī = tohfat-os sehha
ملك الاطباء رشتي، محمد كاظم بن محمد، ق13 قمري
malek-ol atebbā’ raštī, mohammad kāzem ebn-e mohammad (- 19c)
به دستور: ناصرالدين شاه قاجار (1264-1313ق)
محل تأليف: رشت
در يك «مقدمه» و چهار «مقاله» و يك «خاتمه» كه آن را به دستور ناصرالدين شاه قاجار در موقعي كه به چمن سلطانيه آمده بود در باب حفظ صحت تأليف نموده: مقدمه داراي سه «فصل»: 1) تعريف علم طب و بيان حاجت و موضوع آن و تعريف صحت و مرض، 2) شرايط حفظ صحت، 3) تكليف طبيب در امر حفظ صحت كه چه مي باشد؛ مقاله 1. تدبير سته ضروريه و مباشرت نسوان و حمام مشتمل بر هشت «فصل»: 1) تدبير هوها و فصول، 2) ضرورت و تدبير مأكول و مشروب، 3) ضرورت و تدبير حركت و سكون بدني، 4) ضروريت و تدبير حركت و سكون نفساني، 5) ضرورت و تدبير خواب و بيداري، 6) ضرورت و تدبير استفراغ احتباس، 7) ضرورت و تدبير مباشرت با نسوان، 8) تدبير حمام رفتن؛ مقاله 2. تدابير ابدان به مقتضاي هر سني مشتمل بر سه باب: 1) تدبير اطفال، 2) تدبير جوانان، 3) تدبير پيران؛ مقاله 3. تبديل ابدان خارجه از اعتدال مشتمل بر شش «باب»: 1) تدبير مزاج حار، 2) تدبير مزاج بارد، 3) تدبير مزاج رطب، 4) تدبير مزاج يابس، 5) تدبير كسي كه بسيار فربه باشد، 6) تدبير كسي كه بسيار لاغر باشد؛ مقاله 4. تدبير مسافر و حفظ صحت هر عضوي از اعضاء مشتمل بر دو «باب»: 1) تدبير مسافر بر و بحر در دو فصل، 2) صحت اعضاء مشتمل بر هشت «فصل»: 1- حفظ صحت دماغ، 2- حفظ صحت چشم، 3- حفظ صحت گوش، 4- حفظ صحت دندان، 5- حفظ صحت دل، 6-
حفظ صحت معده، 7- حفظ صحت جگر، 8- تدبير دست و پا در سرما؛ خاتمه: در بيان انواع غذاها و مزاج و منافع آن ها كه مشتمل بر ده «فايده» است: 1) بيان وجوب، 2) بيان لحوم و گوشت ها، 3) بيان تخم ها، 4) بيان شير و آن چه از او به عمل مي آيد، 5) بيان ميوه ها، 6) بيان سبزي ها، 7) بيان توابل و ابازير و غيره، 8) بيان شيريني ها...، 9) بيان اشتهاء، 10) مطالب متفرقه در حفظ صحت.
آغاز: بسمله، سبحانك اللهم يا قدوس يا طبيب النفوس اسألك الشفاء من الشفاء... وبعد چنين گويد بنده درگاه سلطاني محمد كاظم گيلاني: درين اوان كه فراش فروردين...
انجام: كه در علم و عمل آن محفوظ و محظوظ بمانند بحق نبيه البشير و وليه النذير حسبنا الله العلي السميع البصير نعم الناصر و النصير.
چاپ: مشار فارسي، ج2، ص 1760؛ دارالخلافه طهران، 1304ق، وزيري كوچك، 6+311+8صص
[الذريعة 27/7؛ دنا 669/4؛ فهرستواره منزوي 3421/5]
آغاز و انجام: برابر؛ فراغ از تسويد و تحرير اين رساله در دارالمرز رشت... واقع شد در عشر اول از شهر رجب سنه سبعة و سبعين و مأتين بعد الالف من الهجرة النبوية
خط: نستعليق مخلوط به شكسته كم اعجام، كاتب = مؤلف (ظاهراً)، تا: 1277ق؛ واقف: خان بابامشار، ارديبهشت 1346؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج ماشي، 108گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 162-19]
آغاز و انجام: برابر؛ فراغ از تحرير وتسويد در دارالمرز رشت كه مصراع «اول ارض مس جلدي ترابها» واقع شد درعشر اول... رجب 1277ق... و السلام خيرختام.
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف (؟)، بي تا؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 133گ، 13 سطر (8×14)، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 319-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: دهه اول رجب 1276ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج مشكي، 158گ، 15 سطر (5/5×13)، اندازه: 10×18 سم [ف: 440-2]
hefz-e sehhat va daf‘-e maraz
چون مرض وبا آمده بوده به حسب خواهش بعضي از بزرگان اين رساله كوتاه را در يك «مقدمه» و دو «فصل» نوشته: 1. حفظ صحت؛ 2. رفع مرض.
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 398/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين، و صلي الله علي محمد و آله الطيبين و رهطه المخلصين؛ انجام: و بتجربه رسيده كه آن ها كه قابل علاج بوده اند به همين طور معالجه شده اند.
خط: نسخ، كا: عبدالله، بي تا، جا: نجف اشرف؛ جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (1پ-6ر)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1-375]
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa wa-l ‘alāj
جبرئيل بن عبيدالله بن بختيشوع، - 396 قمري
jebre’īl ebn-e ‘obeyd-ol-lāh ebn-e boxtīšū‘ (- 1006)
اهدا به: صاحب بن عباد
اين گفتار در بهداشت و درمان پاره اي از بيماري ها است كه از او دانسته شد. مؤلف ابوعيسي جبرئيل بن عبيدالله بن بختيشوع پزشك و آشناي به زبان فارسي است كه در بغداد و سپس كرمان و فارس نزد فنا خسرو به سال 357 و در ري نزد صاحب عباد و در ديلم نزد خسرو شاه بن مبادر پادشاه آن جا مي زيست و پس از مرگ فنا خسرو به بغداد آمد و كناش بزرگ خود را به روش پرسش و پاسخ به نام كافي و براي صاحب عباد در 5 جلد به پايان رساند. وي نگارش هاي ديگري درباره كيش مسيح و يهود دارد و كتابي نوشت كه در آن ميان سخنان پيامبران و فيلسوفان سازگاري داد و كناش كوچكي هم دارد و گفتاري درباره دماغ براي خسرو شاه ديلمي نوشته است و گفتارهاي ديگر. او در روز آدينه هشت رجب 396 در 85 سالگي درگذشت و در مصلي بيرون ميافارقين به خاك سپرده شد (خزرجي ج 1ص 144).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1046/39
آغاز: هومن كلام جبرئيل بن بختيشوع طبيب. اعلم ان مثل الانسان كمثل الارض الميتاء؛ انجام: و العين من المعدة و اللحية في الخصية. الكبد بيت الدم. و المرارة بيت الصفراء. و الكلية بيت الشهوة. و الطحال بيت السوداء. و القلب بيت الفكر. و البلغم في الجسد كله.
خط: نستعليق، كا: رجبعلي بن جواد علي، تا: 1060-1071ق؛ در پايان دارد: «تم و الحمدلله وحده كلام ابن بختيشوع و هو لفظ سرياني معناه عبد عيسي و حروفه الباء ينقطة الواحدة التحتانية و الخاء المنقوطة و التاء بنقطتين فوقانيين و الياء بنقطتين تحتانيتين و الشين المنقوط و الواو و العين المهملة بالترتيب»؛ 1گ (208ر و پ) [ف: 748-4]
حفظ الصورة و الصحة/ طب/ فارسي
hefz-os sūra va-s sehha
شيرازي، حسين بن محمد، ق10 قمري
šīrāzī, hoseyn ebn-e mohammad (- 16c)
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 197/23
خط: نستعليق، كا: ابن محمد ظهير بن محمد صفي، تا: قرن 11 [نشريه: 3-14]
حفظ القرآن- الحفظ و الحافظ
hefz-e nāmūs-e bašarī
چگونگي حفظ ناموس بشري درباره مراقبت و غيرت بر ناموس و اولاد و تربيت اولاد را بيان نموده است.
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 434/2
آغاز: بعد الحمد و الصلوة اين مختصري است در حفظ ناموس بشري و امتياز حيواني كه حسن نظام انتظام آدمي و صفا زندگاني و خوشي روزگار بني آدم بسته به استحكام و اعمال
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج زيتوني، 41ص (472-432)، 11 سطر (11×14)، اندازه: 16×20/5 [ف: 46-2]
al-ḥifẓ wa-l ḥāfiẓ = ḥafiẓ-ul qur‘ān = al-ḥaṯṯ ‘alā ḥafiẓ-il qur‘ān
ابن جوزي، عبدالرحمن بن علي، 508؟-597 قمري
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 392/5- عكسي
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام... الجوزي (رحمة الله). الحمدلله الذي جعلنا بانعامه علينا خير امه و محننا الانفه من الجهل و علو الهمه و رزقنا... اما بعد، فان الله عزوجل خص امتنا بحفظ القرآن و العلم؛ انجام: لا اقوم بحديثي. آخر كتاب الحفاظ، و الحمدلله رب العالمين و صلواته علي سيد الخلايق...
اصل نسخه: گويا در تركيه و عكس آن نزد استاد بديع الزمان فروزانفر بوده است؛ خط: نسخ كهن، بي كا، تا: 2 يا 3 ربيع الاول 622ق؛ 35ص (351-385)، [عكسي ف: 102-2]
hefzīye
در شش گفتار است.
تهران؛ علوم پزشكي؛ شماره نسخه: 259/9
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين اما بعد اين مختصر را به سته ضروريه كه موجب صحت بدن است بنا كرده شد و موسوم گشت به حفيظه و مشتمل است بر شش گفتار؛ انجام: مضرت دارد
خط: تحريري، بي كا، تا: ذيحجه 1329ق؛ 20ص (235-254)، 23 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [نشريه: 3-343]
al-ḥafīẓ
بوسي يمني، ابراهيم بن محمد، - 791 قمري
būsī yamanī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1390)
رساله مختصري است فتوايي مطابق با مذهب امام هادي يحيي بن حسين، از ائمه زيديه، به ترتيب كتب فقهي، از باب نجاسات تا مسائل باب ميراث؛ و در پايان مسائلي مربوط به شرايط امام و مسائل جنگ مطرح كرده است. مؤلف اين كتاب را از استادش يوسف اكوع (- 749) املاء و جمع آوري كرده است.
[فهرست كتاب هاي عربي واتيكان 122/1؛ مؤلفات الزيدية 428/1؛ اعلام المؤلفين الزيدية ص 42؛ دنا 669/4]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1270
آغاز: الحمد لله الذي نور بصائر اهل و دهه بنور هدايته و شرفهم عن اتباع الاهوية خاصةلهم
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان - رم 1030؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 15 ربيع الثاني 722ق، به جهت قاضي شمس الدين (كه نام وي پاك شده)؛ مصحح، محشي؛ 346ص [عكسي ف: 4-95]
الحق- معرفة الحق و الحقيقة
al-haqq
شيخ الاسلام رشتي، حسن بن مرتضي، ق14 قمري
šeyx-ol-eslām-e raštī, hasan ebn-e morteza (- 20c)
پاسخ پرسشي است در موضوع علامت پيغمبري و فضيلت پيغمبر ما بر پيغمبران سابق و بعضي از معجزات و جز اين ها، اين پرسش از حاج محمد جعفر بادكوبه اي شده و او آن ها را به خدمت شيخ الاسلام فرستاده است. پاسخ مختصر و بيش تر از جنبه عقلي بحث شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 613/1
آغاز: الحمدلله علي اهداء عباده بحججه و أوليائه و صلي الله علي سيد رسله و انبيائه و الاطهار من الال و العترة خلفائه؛ انجام: و اغفرلنا و لجميع المؤمنين و المؤمنات انك أنت الغفور الرحيم و السلام علينا و رحمة الله و بركاته
خط: نسخ، بي كا، تا: پنج شنبه 25 صفر 1319ق؛ جلد: مقوايي،
18گ (1پ-18ر)، 11 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 212-2]
al-ḥaqq-ul jalī
رضوي، محمد امين بن محمود
razavī, mohammad amīn ebn-e mahmūd
رساله اي در اصول پنج گانه دين به روشي مختصر و مفيد در يك «مقدمه» و پنج «اصل»: كه در مقدمه اصول را اجمالاً نگاشته و در اصول پنج گانه آن ها را با تفصيل بيش تري بيان كرده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5141
آغاز: الحمدلله المتفرد بالعظمة و الجلالة و الصلاة علي محمد شمس فلك الرسالة و آله بدور سماء العدالة؛ انجام: و اعترف الخصوم أيضاً بعدم كونها مراداً و أما الناص فالدليل...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوايي، 55 گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×18 سم [ف: 13-345]
ḥaqq-ul ḥaqīqa = ḥaqq-ul ḥaqīqa li-’arbāb-iṭ ṭarīqa
كاشف دزفولي، صدرالدين بن محمد باقر، 1174-1258 قمري
kāšef-e dezfūlī, sadr-od-dīn ebn-e mohammad bāqer (1761 - 1842)
تاريخ تأليف: جمعه 11 ربيع الاول 1210ق
در عرفان و حکمت با عنوان هاي «فصل» و «هداية» و «جوهرة نفيسة» و «تحقيق»، با شعرهاي فارسي.
آغاز: بسمله، و به ثقتي. الحمدلله الذي اظهر نور وجوده في اعيان الممکنات... فيقول صدرالدين ابن محمد باقر الموسوي الدزفولي الموسوي... اعلمو يا اخواني... اني کنت في ايام توجه نفسي بالرياضات و المجاهدات و انصراف فکري الي تصفية القلب من التعينات... متوجها الي الحضرة الاول...
انجام: هذا آخر ما اردنا من التحقيقات الالهية و الكشف عن الاسرار السرمديه
چاپ: با همت سيد عيسي صافي و توسط آقا علي فتحي پور ترجمه شده و در مهرماه 1335 شمسي به سرمايه آقاي صافي درچاپخانه ايشان در 97 صفحه به چاپ رسيده است.
[دنا 681/4]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1213ق؛ كاغذ: فرنگي [نشريه: 2-97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، كا: محمد بن علي هزار جريبي، تا: دوشنبه 24 شعبان 1218ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي، 31گ (37پ-67ر)، اندازه: 14×21 سم [ف: - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي بن محمد باقر موسوي دزفولي، تا: چهارشنبه 27 شوال 1223ق؛ تملک: محمد علي بن محمد دزفولي؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 59گ، 13 سطر، اندازه: 11/1×15/7 سم [ف: 190-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و من الشهادة الي الغيب و هذا آخر ما نريد من تسطير هذه الرسالة الوجيزة
خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه شوال 1237ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 28گ، 15 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 3-1645]
حق الحقيقه لارباب الطريقة- حق الحقيقة
al-ḥaqq-uṣ ṣurāḥ fīmā lā-budd-a min-h fī ījāb-in nikāḥ = al-qawl-us sadīd
اصفهاني، محمد بن محمد زمان، ق12 قمري
esfahānī, mohammad ebn-e mohammad zamān (- 18c)
تاريخ تأليف: رجب 1160ق
صيغه هاي نکاح و لوازم آن را برشمرده و به بحث استدلالي آن ها پرداخته است. موضوع بحث در اين رساله صيغ ايجاب نكاح است و اثبات اين كه صيغه معروف ايجاب كه از ماده تزويج است و انكاح بدون ذكر قيد دوام در عقد دائم كفايت مي كند. در پايان رساله در ذيل عنوان «ختام» درباره صيغ عقود و اين كه اخبار است يا انشاء و در ذيل عنوان «تذنيب» درباره اعلام مركب تحقيقاتي دارد.
آغاز: بسمله. الحمدلله علي نواله و الصلوة و السلام علي النبي و آله و بعد فهذا هو القول السديد لمن القي السمع و هو شهيد يطلعك علي الحق الصراح مما لابد منه في ايجاب النكاح... فاقول لاخلاف بين العلماء في ان كل واحد من صيغتي...
انجام: علي ما طغي به القلم أو زلت به القدم فيمن باصلاح الفساد و ترويج الكساد فان الحسنات يذهبن السيئات و الله تعالي شأنه غافر الخطيئات لقد اختتمت الرساله و استتمت العجاله بيد مؤلفها الراجي فيما عناه من ربه المنان الرحمة و الرضوان محمد بن محمد زمان عفي عنهما... رجب المرجب في الخير من السنين الاخرة من السادس من التالية من الثاني من الهجرة.
[الذريعة 210/17 و 38/7؛ دنا 681/4 (14 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ريز، كاتب = مؤلف، بي تا؛ محشي؛ كاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با كاغذ ابری، 23گ، 16 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 147-2]
آغاز: برابر؛ انجام: و بأن توكله في العقد أو يوكلا ثالثا ليقع العقد صحيحاً بالاجماع.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1162ق؛ مجدول محرر، كمندكشي شده، مصحح، محشي با نشان «منه دام فضله»، با تقريظ و اجازه محمد رحيم شريف سبزواري در حق مؤلف؛ مهر: كتابخانه مجدالدين
نصيري؛ جلد: تيماج مشكي، 59گ (1پ-59پ)، 12 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 44-131]
خط: نسخ، كا: محمد علي اصفهاني، تا: 1162ق؛ محشي از مؤلف؛ جلد: تيماج مشكي، 25گ (129پ-153ر)، 19 سطر، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 13-334]
آغاز: برابر؛ انجام: من الهجرة المقدسة النبوية علي من هاجرها صنوف الثناء و ألوف التحية حامداً مصلياً مسلماً مستغفراً.
خط: نسخ، كا: حسين بن محمد علي خوراسكاني، تا: 1165ق؛ مجدول، مصحح، محشي از مؤلف؛ جلد: تيماج زرد، 16گ (186پ-201ر)، 21 سطر، اندازه: 17×28/5 سم [ف: 11-312]
خط: نسخ، كا: حسين بن محمد علي، تا: 1167ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قرمز، 21ص (1-21)، 17 سطر (7/5×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 1806-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن محمد علي، تا: 1172ق؛ كاغذ: سمرقندي شكري، جلد: تيماج قرمز، 28ص (66-93)، 21 سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 9-678]
آغاز: أيضا و لو قال زوجتك فقال قبلت التزويج أو النكاح أو قال قبلتها و لم يذكر النكاح صح عندنا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: فخرالدين تهراني؛ 16گ (1ر-16پ)، 19 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 396-2]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سياه، 19 سطر [ف: 5-289]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 56ص (71-16)، 14 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1619-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بي كا، بي تا؛ واقف: محمد حسين طباطبايي، 1225؛ جلد: تيماج مشكي، 32گ (1پ-32پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 26-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حيدر بن علي بن محمد حسيني اصفهاني، تا: 1248ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: مشكي، 12گ (113پ-124پ)، 25 سطر، اندازه: 15/3×27 سم [ف: 6-494]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حيدر بن جعفر، تا: 1271ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 18 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 615-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: عبدالجواد بن عبدالرحيم داراني، تا: 18 ذيحجه 1282ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 11گ (1پ-11پ)، 19 سطر، اندازه: 16×19/8 سم [ف: 466-6]
آغاز: برابر؛ انجام: و تحقيقه ان الانشاء معناه حدوث البيع بهذا اللفظ و الاخبار معناه حدوث البيع
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي با نشان «جم» و «منه»؛جلد: مقوا، 19گ، 11 سطر، اندازه: 9×13 سم [ف: 3251-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ايراني، جلد: پلاستيكي مقوايي، 38ص (308-271)، 18 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 1-131]
’ḥaqq-ul qaḍā’ fī fiqh-i aṣḥāb-il kasā
نجفي كاشاني، محمود بن محسن، ق14
najafī kāšānī, mahmūd ebn-e mohsen (- 14c)
تاريخ تأليف: ربيع الاول 1323ق؛ محل تأليف: نجف
تقريرات آخوند ملا محمد كاظم خراساني است به روشي استدلالي و مفصل كه مؤلف هنگام حضور درس وي در نجف اشرف نگاشته است. مؤلف در پايان يادآور مي شود كه كتابي ديگر در قضاء دارد و ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2429
آغاز: الحمدلله رب العالمين... لما كنت متشرفاً بحضرة المقدس
المطهر الغروي و كان للجار حق علي الجار؛ انجام: لكي تميز من كان في اطرافك زينهم من شينهم و اهل فسادهم من اهل صلاحهم
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ از روي نسخه مؤلف تصحيح و مقابله شده، بر فراز صفحه اول دو سطر به عنوان تقريض از ميرزا محمد تقي حائري شيرازي و مهر وي «الراجي محمد تقي» (بيضی)؛ مهر: مؤلف «عبده محمود بن محسن» (بيضی)؛ تاريخ وقف: 9 جمادي الثاني 1342؛ جلد: تيماج قرمز، 222گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 7-24]
al-ḥaqq-ul qamarī
در بيان ساختمان زمان سنج خاصي مي شود كه چگونه ايام هفته را مي شناساند و نشان مي دهد با چه صورتي مي توان دوايري و صفحاتي را به هم ملصق نمود و بدان وسيله زمان مورد خواست را تعيين كرد. متأسفانه در متن مكان شكل ها خالي است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1628/5
آغاز: اذا اردت ان تصنع الحق القمري فاضرب لها صفيحة؛ انجام: انظر، مضي من الشهر من الايام فضلي موري آلاخر علي عدد الايام من شهر انشاء الله.
خط: نسخ، كا: جلال الدين بن محمد مازندراني و محمد بن جمشيد مازندراني، تا: 1050ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، چرمي، 7ص (255-261)، 25 سطر (11/5×17)، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: 188-10]
ḥaqq-ul kalām li-kalām-il ḥaqq = kalām-ul bārī
دشتكي شيرازي، منصور بن صدرالدين محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542)
رساله اي است در بحث مشهور «حدوث و قدم کلام الهي» در چهار «مقاله»: 1. مهية الکلام؛ 2. حدوثه و قدمه؛ 3. کيفية نزوله؛ 4. اشارة ما الي شيء مما يبلغ اليه البشر من مقاصده و منافعه.
آغاز: کلام الله مفتاح العلوم و في نزوله و علوه اعجاز القروم مفتاح بديع به يفتح کل باب... فلله الحمد علي ما هدانا بالکلام الي الکلام... و بعد فان الفقير الحقير غياث المشهور بمنصور يقول: لايخفي علي ذوي الأفهام أن الكلام في «الكلام» من سنن الكرام...
انجام: و الاکثرون اوجبوا الطهارة في سجدة التلاوة و کذا استقبال القبلة و قديجوز خلاف هذا في ليلة يتلوها
چاپ: به كوشش عبدالله نوراني در مصنفات غياث الدين منصور حسيني دشتكي شيرازي، جلد 1 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگي: 1386)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: تاج الدين حسين مشهور به صاعد، تا: قرن 10؛ 33ص (482-450)، 19 سطر، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 32-138]
آغاز: برابر؛ انجام: تم حق الکلام لکلام الحق من تم الي آخر الکلام تاريخ سنة التمام (نقلت من خط استادنا و مخدومنا فخرالعلماء و هو ناقل من خط المصنف ره في 20 شوال 961).
بي كا، تا: قرن 10؛ 17گ (74پ-90ر) [ف: 5-241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالحسين بن شفيع محمد امين شراره فتوني، تا: قرن 13؛ از روي نسخه مورخه 976ق که از روي نسخه مورخه 946ق که از روي نسخه مؤلف نوشته شده و بر مؤلف قرائت شده تحرير شده؛ جلد: تيماج مشکي، 14گ، 19 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 1633-3]
haqq-ol mobīn
فصل در نفي تركيب و مثل و كفو و ضد و جسميت و حاليت و ساير صفات سلبيه در پنج «مقصد»: فصل مشتمل بر مقدمه و سه مقصد، فصل در بيان قدرت واجب، مقصد در بيان ادله حدوث و ايجاب و ابطال شبهه قدم، تكمله در بيان عموميت قدرت، فصل در علم مشتمل بر مقدمه و دو تكمله، فصل در اختيار و قصد واجب تا مي رسد به فصل پنجم در افعال و آثار واجب بالذات نام كتاب در پايان ديده مي شود.
آغاز: الحمد لله الذي تجلي القلوب بالعظمة
[دنا 682/4؛ فهرستواره منزوي 273/9]
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 175/1 حكمت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشكي، قطع: وزيري [ف: 2-49]
al-ḥaqq-ul mubīn fi-l farq bayn-aš šī‘a wa-l mawālīn
براقي، حسين بن احمد، 1260-1332 قمري
borāqī, hoseyn ebn-e ahmad (1844 - 1914)
تاريخ تأليف: شنبه 3 شوال 1320ق
تحقيقي است درباره رواياتي كه در وصف شيعيان و دوستداران اهل بيت عليهم السلام آمده و در آن ثابت مي كند كه «شيعه» مقام بسيار والايي است كه فقط عده خاصي لايق آن هستند. مؤلف ضمناً فرقه هاي مختلف شيعه را نيز بيان كرده و فرقه حقه اماميه را با استناد به روايات فرقه ناجيه معرفي مي كند.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2603
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد اني الفقير المحتاج الي رحمة ربه حسين بن السيد احمد... لما رأيت الاخبار الكثيرة الواردة عن آل محمد في فضل الشيعة و المؤمنين و المحبين و الموالين
نسخه اصل: كتابخانه آل كاشف الغطاء - نجف اشرف؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ 301ص [عكسي ف: 7-187]
al-ḥaqq-ul mubīn fī taṣwīb-i ra’y-il mujtahidīn wa taxṭa’at-il axbārīyīn
كاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154--1228 قمري
kāšef-ol-qetā’, ja‘far ebn-e xezr (1742 - 1813)
برای: علي بن جعفر (برادرش)
محل تأليف: اصفهان
نويسنده در اين کتاب حقيقت مذهب مجتهدين و اخباريين را بيان داشته و مي گويد آراء هر دو دسته در اصول دين متحد است و در فروع هم مرجع تمام نظريات اين دو گروه روايات ائمه اطهار مي باشد. بنابراين هر مجتهدي اخباري است و هر اخباري نيز مجتهدي مي باشد و انديشمندان هر دو گروه، رستگارند و مخالفينشان هلاک شونده هستند. ميرزا محمد اخباري را بر اين کتاب ردي دارد. شامل هشت «مطلب» 1. عقل؛ 2. دليل عقل؛ 3. کتاب؛ 4. اخبار نبويه؛ 5. آيا اخبار تماماً قطعي الصدورند؟؛ 6. اجماع؛ 7. قياس؛ 8. اجتهاد.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه البيان و صلي الله علي محمد و آله سادات الزمان ما طلعت الکواکب و ظهر في السماء نجم ثاقب اما بعد فانه قد قامت الحرب علي ساق...
انجام: وصريح الدلالة علي غيره و مقطوع الصدور و الاصح و غيره الي غير ذلک و کذا الحال في اوامر الحکام و الموالي و نحوهم و في الوصايا و المجلات و جميع الخطابات الوضعيان کما لايخفي، تمت
چاپ: تهران، 1316ق؛ نيز در گنجينه بهارستان، بخش فقه و اصول، دفتر اول، به كوشش حسنعلي علي اكبريان، كتابخانه مجلس شوراي اسلامي، 1381ش، با تصحيح سيد محمد كاظم روحاني؛ ايران، تهران، 1319ق، سنگي، وزيري كوچك، 124ص؛ مشار عربي، ص312
[الذريعة 37/7 رقم 190؛ اعيان الشيعة 306/16؛ اعلام الشيعه 248/13؛ مكتبة اميرالمؤمنين 437/2؛ دنا 682/4 (23 نسخه)]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1228ق [الفبائي ف: 224]
آغاز و انجام: برابر
اين رساله در فهرست به اشتباه با نام «الفرق بين المجتهدين و الاخباريين» از وحيد بهبهاني دانسته شده كه به قرينه آغاز و انجام نسخه تصحيح شد؛ كا: عباس بن حاجي علي خراساني، تا: 1228ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 46گ (99پ-144پ)، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: - 723]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد صالح خوانساري، تا: 1156-1228؛ كاغذ: فستقي، 28گ (2پ-29ر)، 25 سطر، اندازه: 16×21/2 سم [ف: 6-16]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 1229ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 34گ (101ر-134ر)، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 38]
خط: نسخ، كا: حسن بن محمد تقي، تا: يك شنبه 10 شوال 1233ق؛ قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: - 1485]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: شنبه شوال 1235ق؛ مصحح، محشي با نشان «علي اکبر عفي عنه»؛ 31گ، 25 سطر [ف: 3-1634]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: جواد بن زين العابدين موسوي، تا: رجب 1238ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 32گ (125پ-156ر)، 23 سطر (9×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 37-692]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سيد محمد بن سيد حسين موسوي، تا: 1250ق؛ 30گ (136پ-165پ)، 24 سطر [سه كتابخانه اصفهان: ف: - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: قاسم نجف آبادي، تا: 1256ق [الفبائي ف: 224]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1264ق؛ جلد: مقوايي، 50گ (37پ-86پ)، 18 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 27-289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1267ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
تذكر: شماره بازيابي تصحيح شد؛ بي كا، تا: 1267ق؛ كاغذ: نباتي،جلد: تيماج، 33گ، 25 سطر، قطع: وزيري [اهدائي ف: 297]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: محرم 1299ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوا، عطف ميشن قهوه اي، 49گ (1-49)، 18 سطر (8/5×15)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 801-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 38گ، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 2-793]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 30گ (137پ-166ر)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-622]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 11 سطر (7×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-417]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 2 ربيع الاول 1306ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تيماج قهوه اي، 34گ (63ر-96ر)، 29 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 38×509]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرسالة... في اصفهان حماها الله عن نوائب الحدثان في الليلة الخامسة من شهر رمضان و سميتها الحق المبين...
خط: نسخ، بي كا، تا: 25 جمادي الاول 1306ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 38گ (34پ-71ر)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-621]
خط: نسخ خوب، كا: محمد باقر رضوي، تا: 1307ق؛ يكنفر در پشت ورق اول كتاب نام نويسنده را اشتباهاً به نام مؤلف نوشته است؛ 78ص [ف: - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرسالة... في اصفهان حماها الله عن نوائب الحدثان في الليلة الخامسة من شهر رمضان
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن كاظم بن علي بن احمد قزويني ملقب به كيشوان، تا: ربيع الثاني 1309ق؛ جلد: تيماج قرمز، 75گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 14-39]
آغاز: برابر؛ انجام: و لايجوز للاعوام ان يرجعوا اليه و ان يعتمدوا في معرفه احكام الشرع عليه فكيف يطعن علي المجتهد...
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 105گ، 9-20 سطر (8×11/5×17-15)، اندازه: 15/5×20/8 سم [ف: 263-18]
بي كا، بي تا، قطع: رقعي [ف: - 128]
خط: نسخ، بي كا، تا: از عصر مؤلف؛ 81گ، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: - 33]
بي كا، بي تا [ف: - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 71ص (70-140)، اندازه: 15×21 سم [ف: 18-33/1]
al-haqq-ol mobīn fī fazā’el-e ahl-e bayt-e sayyed-elmorsalīn
دهلوي، محمد رشيد الدين، ق13 قمري
dehlavī, mohammad rašīd-od-dīn (- 19c)
تاريخ تأليف: اول شوال 1262ق؛ محل تأليف: لكهنو در بيان فضايل اهل بيت طهارت (علیهم السلام) مشتمل بر يك «مقدمه» و چهار «فصل» و«خاتمه»: مقدمه در بيان لفظ آل نبي (ععلیهم السلام)؛ فصل 1. بيان بعضي از احاديث وجوب محبت اين متبوعين...؛ فصل 4. نقل بعضي از اقوال خلفاء راشدين و صحابه اهل سنت و جماعت در حق اهل بيت طهارت (علیهم السلام)؛ خاتمه در تفضيل شيخين بر ال عبا و اعمال روز عاشورا.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24617
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل محبة عترة... اما بعد مي گويد بنده مسكين محمد رشيدالدين؛ انجام: تا تدافع و تناقض در كلام ما... تمام شد... حق المبين... صلي الله علي محمد و آله و اصحابه اجمعين الطالبين الطاهرين
خط: نستعليق، بي كا، تا: 19 شوال 1272ق؛ اهدايی: رهبري، اسفند 1376؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 18گ، 19 سطر، اندازه: 16×25/2 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 283-1]
al-ḥaqq-ul mubīn fī kayfīyyat-it tafaqquh fi-d dīn
؟ فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091 قمري
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاريخ تأليف: 1068ق
رساله مختصري است در كيفيت تفقه در دين و رجوع به كتاب و سنت و عمل به اخبار معصومين عليهم السلام شامل «مقدمه»، «مقصد» و«خاتمه»، و در نهايت تفصيل بحث را به کتاب هاي ديگر خود همچون «الاصول الاصليه» و «تسهيل السبيل» و «سفينة النجاة» احاله کرده است. اين رساله جز رساله ديگر او به نام «التفقه في الدين= المحاكمة بين الفاضلين» است.
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلاة علي رسول الله صلي الله عليه و آله و اهل بيته اما بعد فيقول خادم علوم الدين محمد... جعله الله من الموفقين هذا هو الحق المبين في کيفية التفقه في الدين... المقدمة، قال الله عزوجل فلو لانفر من كل فرقة منهم طائفة
انجام: فليرجع الي كتبنا المبسوطة في ذلك... به بغية النجاة و المعروف بالاصول الاصلية و المسمي بتسهيل السبيل. و الله يقول الحق و هو يهدي السبيل و الحمد لله اولا و آخرا.
چاپ: به كوشش محدث ارموي همراه «الاصول الاصيلة»، تهران، 1349ش
[فهرست هاي خودنوشت فيض کاشاني 166؛ الذريعة 38/7 و 261/2؛ ريحانة الأدب 4: ص 375-376 و 369]
شرح و حواشي:
1- حاشية الحق المبين في كيفية التفقه في الدين؛ شريف كاشاني، فضل الله بن محمد (- 11)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد طاهر فرزند محمد صالح، موسوي، تا: آخر جمادي الثاني 1068ق؛ همانگونه كه كاتب در پايان آورده به دستور مؤلف كتابت شده و در حاشيه تصحيح گرديده و بر مؤلف خوانده شده و مورد تأييد وي قرار گرفته است با اين عبارت: «قرأ علي هذه الرسالة بتمامها صاحبها وفقه الله لكل خير و كتب مصنفه بخط يده عفي الله عنه»؛ مهر: «علي نور چشم... بود» (هشت گوش)؛ واقف: عيال مجتهد الزمان «حاج محمد علي»، كاغذ: شرقي، 9گ (9-1)، 15 سطر، اندازه: 7/5×12 سم [ف: 29-301]
آغاز:... فصل: اذا عرفت في الجملة أن الاجتهاد و القول بالرأي؛ انجام: تم الفن الثالث في الحجج و البراهين و يتلوه الفن الرابع في الواجبات التي يتعلق بالجوارح و الأعضاء بتوفيق الله و حسن تأييده. قد اتفق الفراغ...
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن محمد صالح خسروشاهي، تا: دهه اول از صفر 1077ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ جلد: چرم زرد، 127گ، 14 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [مؤيد: 149-1]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1078ق؛ رساله را محمد مكي بن محمد بن شمس الدين عاملي از نوادگان شهيد اول تصحيح كرده و در آخر نشاني بلاغ با مهر وي ديده مي شود؛ تملك: «علي بن... السيد يوسف العاملي، علي بن حاجي ميرزا خليل» با مهر «علي حبه جنة» (مربع) در سال 1266؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12ص (1-12)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-185]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 261/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-298]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تيماج مشكي، قطع: ربعي [ف: 2-53]
در يك مقدمه و مقصد و خاتمه؛ بي كا، تا: قرن 12؛ 17ص (349-333) [نشريه: 3-354]
خط: نسخ، كا: محمد تقي، تا: 1100ق؛ از روي نسخه اي كه مؤلف براي فرزندانش «محمد المدعو با حمد» نوشته بوده؛ تملك: محمد باقر حسيني اصفهاني مولداً و مسكنا كه آن را در 1130 در كاشان خريده بوده؛ 136گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-99]
آغاز: برابر؛ انجام: يخرجهم من الظلمات الي النور و يهدي من يشاء الي صراط مستقيم... و آله الطاهرين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 6ص، 21 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 278-21/1]
آغاز: برابر؛ انجام: يخرجهم من الظلمات الي النور و يهدي من يشاء الي صراط مستقيم... و آله الطاهرين
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1383؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 3گ، 21 سطر، اندازه: 17×28 سم [اهدائي رهبر: 3-152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 15 ربيع الثاني 1102ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تيماج، 2گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29 سم [ف: 3-1634]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعليق، بي كا، تا: 1117ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (2پ-9پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-622]
آغاز: برابر؛ انجام: ولي الذين امنوا يخرجهم من الظلمات الي نور و يهدي من يشاء الي صراط مستقيم و الحمدلله رب العالمين و الصلوه علي محمد و اله الطاهرين المعصومين
بي كا، تا: 1126ق؛ ضميمه نسخه ش 16884 [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قال في تاريخه الروح الامين ان هذا لهو الحق المبين 1068...
خط: نستعليق، كا: محمد مفيد بن محمد سعيد لاهيجي، تا: 1133 ق، جا: تهران؛ محشي با نشان «منه ره»، مصحح؛ كاغذ: شرقي، 10گ (31-40)، 16 سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: 34-47]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله يقول الحق و هو يهدي السبيل و الحمدلله قال في تاريخه روح الامين ان هذا هو الحق المبين انفطن ما لا تلفظ منه به و انت من تعريفه بالمستبين
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: 12 رجب 1136ق، جا: قم؛ جلد: تيماج مشکي، 8گ، 20 سطر، اندازه: 9×21 سم [ف: 3-1634]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 23 ربيع الاول 1137ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (1-8)، 17 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 12-87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي بن محمد علي حسني، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 14گ (54پ-67ر)، 13 سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 24-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ملا فرج الله بن ابراهيم تبريزي، تا: حدود قرن 13؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 8گ (57پ-64پ)، 15 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 22-310]
بي كا، تا: قرن 13 [مخطوطات مرتضوي: ف: - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: سه شنبه جمادي الاول 1246ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 7گ (15پ-21ر)، اندازه: 12×19 سم [ف: 7-355]
آغاز: بسمله، الحمدلله و لاصلوه علي رسول الله؛ انجام: ابن الغياث محمد شريف الحسيني الگلپايگاني
خط: نستعليق شكسته، كا: حسيني گلپايگاني، محمد شريف بن غياث، تا: 1253ق [رايانه]
در مقدمه و مقصد و خاتمه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1265ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سياه، 13گ (70پ-82 پ)، 14 سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 5-377]
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي بن محمد حسن خوانساري امامي، تا: 1295ق؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي، تا: 10 شوال 1303ق؛ كاغذ: فرنگي، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 11-368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سياه، 5گ (126پ-130ر)، 18 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: - 210]
بي كا، بي تا، [نشريه: 5-221]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1395]
al-ḥaqq-ul mubīn wa ḥadīqat-ul muttaqīn
حويزي، خلف بن عبدالمطلب، - 1074 قمري
hovayzī, xalaf ebn-e ‘abd-ol-motalleb (- 1664)
اين كتاب درست مانند احياء غزالي و المحجة البيضاء فيض و آميخته اي است از عرفان و اخلاق و فلسفه و خبرهاي شيعي. براي معرفي كتاب سطوري از ديباچه آن نقل مي گردد: «اني لما رايت علم الباطن اندرست علومه فكان كسراب في القفار و كطل اذابة الشمس بحريرها في الاظهار و هو لعمري الشرف العلوم لشرف غايته في المضمار و انفس المقاصد في الاسرار و الاجهار لانه سركنت كنزا مخفيا فاليه تتنافس الاحرار و نسبته ماسواه اليه ظنين ذباب علي الدوام و الاستمرار صرفت همتي الي نقل ما نحث عليه من نفايس الاخبار و عرآئس الاثار و مواعظ تواطن النفس علي الخوض فيه و الاكثار فاصبنا بذلك تمهيد سبيل الرشاد للعباد.» تا آن جا: «فاعلم ان هذا الكتاب الذي نحن بصدد جمعه و تأليفه موضوع لتوصيف شان الانسان و تعريفه و بيان عروجه الي كماله في طريقه و توضيح السبيل و تحقيقه». ديباچه سلسله اسنادش را از شيخ علي بن ابي جامع تا شيخ كليني
ذكر نموده و هم آورده است كه اين كتاب مرتب است بر مقدمات و عنوان ده كتاب. ليك نسخه به كتاب هفتم پايان يافته: مقدمات سه گانه در بيان مواهب و معارف و مقام انسان و اصول وظايف واجبه انساني (شامل مباحث نفس و عقل و علم و ايمان و كفر) عناوين مطالب: 1. كتاب الاول في اليقين؛ 2. في ذكر صفات لازمة السالك ان يعمل بها و صفات يجب اجتنابها (در توبه استغفار مبادرت بخيرات. ترك عجب و غرور و معاصي)؛ 3. في ذكر صفات ينبغي للسالك الانصاف و المواظبة عليها و ان يجتنب عن اضدادها (در زهد. عبرت گرفتن. فقر و قناعت و حرص. تواضع و رفق و تكبر. رياست و جاه)؛ 4. ذكر الشكر و الصبر و مقاماتهما؛ 5. في ذكر وصف التقوي و الورع؛ 6. ذكر النية و الاخلاص و المحاسبة و الاستغناء و المراقبة و التفكر و الرعابة و الحرمات و التهذيب و المرابطة و غيرها؛ 7. في ذكر صفات جليله هي المقصد الافصي الخ) (حالات سالك در بدايت و نهايت از حب، شوق، عطش وجد هيمان، دهشت، همت، غيرت، سرور ذوق، صفاء، قبض، بسط، قرب و لوازم آن از فرق غيبت، غربت، سر، برق، صحو، مكرو مكاشفه مشاهده، حيات، اتصال و انفصال، معرفت تحقيق، تلبيس، وجود، غناء، بقاء تجريد و تفريد، جمع، خاتمه در توحيد). (مهدي ولائي)
آغاز: و رحمه الله و بركاته علي آله الاطهار و تحياته علي صحابته الاخيار من المهاجرين و الانصار؛ انجام: و وجد امع متولهيك و طلابلك.
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد رضا تهراني، تا: رمضان 1203ق، جا: مكه مكرمه؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ واقف: نائيني، 144گ، 24 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 6-408]
آغاز: الكتاب السادس في ذكر بيان صعتين ينبغي للسالك المحافظة عليها و هي التقوي و الوردع؛ انجام: و ثبتنا مع اهل الخير في كتابك و قطره من ثيار عبابك و جدا مع متولهيك و طلابك. انتهي كلامه ادام الله بالسعادة و الخير ايامه و رفع الله في عليين درجته و مقامه... بلغ مقابلة بنسخته الاصلية... من الارجاس قد طهرا
جلد آخرين و سوم از كتاب؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ در گ 1ر (پشت كتاب) ظهيرالدين علي تفرشي در 1072 چنين نوشته: «وجدنا و الحمدلله تعالي بمعونة من لطيف التدبير مكتوبا علي ظهر الصفحة الاول من ذلك الكتاب المستطاب التي اطبق عليها بهذا الورق الذي كتبنا عليه ذينك السطرين ماهذه صورته: هذا الكتاب تصنيف السيد السند خلاصة السادات و العلماء المتبحرين و نقلوة الفضلاء المحققين السيد خلف ولد السيد الكبير العريف السيد عبداللطيف بن حبيب الموسوي المشعشعي ايده الله تعالي و رزقه سعادة الدارين و قد ارسله الي علي سبيل الهبة الشرعية و كتب الفقير الي الله الغني الحسين بن حبيب الحسيني الكركي العاملي عامله الله بلطفه الخفي. ايضًا: هذا هو المجلد الثالث من كتاب حق المبين و حديقة المتقين و هو آخر الكتاب من تصانيف سيدنا المشاراليه بعثه الي الفقير علي سبيل الهبة و التمليك و انا الفقير الي الله الغني الحسين بن حبيب الحسيني الكركي. و كتب ذلك العبد المفتقر الي رحمة ربه الغني ابن... (رويش كاغذ چسبيده) التفرشي رحمه الله ظهير الدين علي في شهور سنة 1072»، زير اين ها به خط ديگري دارد: «و كتب المفتقر محمد بن حاجي صفر» پس چنين بر مي آيد كه نسخه را نگارنده آن سيد خلف به حسين بن حبيب كركي بخشيد و براي او فرستاده بود و كركي به خط خود نام كتاب و نام او را در آن جا نوشته سپس كاغذي روي آن خط چسپانيده شده و ظهيرالدين علي تفرشي نوشته كركي را دوباره در آن جا نوشته؛ مهر: ابوجعفر محمد بن علي به سال 1093، ابواسمعيل محمد بن علي تفرشي به سال 1072؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 84گ، 23 سطر (13×23)، اندازه: 20×30 سم [ف: 659-3]
haqq-ol ma‘ānī
شيرازي، مصطفي، ق14 قمري
šīrāzī, mostafā (- 20c)
مؤلف که مؤذن آستانه مبارکه حضرت احمد بن کاظم (علیه السلام) معروف به شاهچراغ شيراز بوده و مشرب عرفاني مطابق طائفه ذهبيه داشته رساله حاضر را پس از يک مکاشفه به صورت جذبه اي و کشفي در اثبات عقيده اماميه مبني بر عدم جبر و عدم تفويض و حقانيت راي امر بين الامرين نگاشته است. در برگ 4ر مؤلف از ديگر تأليفش به نام «مراة الوجود» در شرح بقعه اسکندريه و «حقيقة الامر» تأليف نظام العلماء تبريزي (1326ق) و قطب الدين محمد نيريزي و قصيده «ابداعيه» نام برده است.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الاشياء بقدرته وحکمته و الهمنا بحقايق المعاني و ايقظنا من يوم الجهل اوضح لنا حديثين... آن که چون دوام و قوام اشياء تمامي با عتدالست و لو باعتدال ما باشد پس هر کس معتدلتر دوام و ثبات او بيش تر...
انجام: دراين تنگناي آخر الزمان راه نجاتي بسوي دوستان خدا يافت شود... و اعنا علي ذلک بفتح تعجله و بضر تکشفه و نصر تعزه و سلطان حق تظهره ورحمة منک تجللنا ها و عافيته منک تلبسناها برحمتک يا ارحم الراحمين.
[فهرستواره منزوي 135/6]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2536
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: رمضان 1314ق؛ در پايان کتاب «قصيده عزيبيه» در 35 بيت و «غزل معجب» در 12 بيت و قصيده شهوديه
در 17 بيت از مؤلف آمده است، حاشيه اي مبني بر تحسين و تمجيد از مؤلف براي مطلب نوشته شده آمده با عنوان «مرحباً بک ايها الشيخ الموذن جزاک الله خيراً و طيب فاک» و خاطر نشان ساخته هر جا حاشيه اي با امضاي «جيم» آمده باشد به مجدالاشراف ميرزا جلال الدين محمد متولي باشي شاهچراغ تعلق دارد؛ جلد: مقوا اسليمي با نقش و نگار، 79گ، 12 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 2-794]
ḥaqq-ul yaqīn
فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟-606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5341/5
فوايدي از آن است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه 9 شوال 1182ق؛ كاغذ: فرنگي [ف: 16-253]
haqq-ol yaqīn = mer’āt-ol haqq va-l yaqīn
همداني، علي بن محمد، 714-786 قمري
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
نگارشي عرفاني در پند و اندرزهايي با عناوين «اي عزيز» و تقسيم مردم به چهار گروه: غافلان تيه جهالت، محفوظان سوابق هدايت، پاك بازان كوي طريقت مرتضوي، كاملان مجذوب. پنداشته شده كه اين رساله از عارف معروف مير سيد علي همداني است.
آغاز: رب انعمت فزد بفضلك الحمدلله حق حمدك و الصلوة و السلام علي خير خلقك محمد و آله اجمعين قال صلي الله عليه و آله ما من حرف من القرآن الاوله ستون الف فهم نمي دانم كه ممعان بفهماء و علماي عصر از اين شصت هزار يكي فهم كرده اند ياني.
انجام: بزبان اهل ذوق و اشارت. فهم من فهم و الله الملهم المرشد جعلنا الله ممن سعد بطاعته و فاز بمحبته و فضله و كرمه.
[نسخه هاي منزوی 1129/2؛ احوال مير سيد علي همداني ص 151-153؛ فهرستواره منزوي 313/7]
آغاز: رب انعمت فزد بفضلك، الحمدلله حق حمده، و الصلاة و السلام علي خير خلقه... اما بعد بدان وفقك الله و ايانا بفهم دقايق اسرار كلامه، و فتح ابواب اطلاع... كه جميع انواع و اصناف موجودات؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوذر بن عبدالله سبزواري، تا: 907ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 4گ (401پ-404ر)، 21 سطر، اندازه: 17×24/8 سم [ف: 7-302]
آغاز: الحمد لله حق حمده... اما بعد بدان وفقك الله... كه جميع انواع واصناف موجودات علوي و سفلي؛ انجام: برابر
كا: مهدي، تا: 1286ق؛ جلد: تيماج مشكي، 3گ (228پ-230پ)، اندازه: 21×32 سم [ف: 20-117]
آغاز: بسمله، رب... بفضلات الحمد لله (كذا)؛ انجام: بطاعته و ناز بمحبته بفضله.
خط: نستعليق تحريري خفي، بي كا، تا: قرن 14 [رايانه]
آغاز: الحمد لله حق حقه... امابعد بدان وفقك الله تعالي و إيانا بفهم دقائق اسرار كلامه و فتح ابواب الاطلاع علي حقائقه حدوده و احكامه
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 4ص (531-534) [عكسي ف: 3-199]
آغاز: برابر؛ انجام: فمن سعدد بطاعته و فاز بمحبته بفضله و كرمه. در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛كاغذ: سفيد، جلد: مقوا، 10ص، مختلف السطر (9×16)، اندازه: 12×20 سم [ف: 310-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: سلماسي، ميرزا آقا، بي تا؛ واقف: شمس الدين پرويزي، مرداد 1332؛ 3گ، 17 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 6-409]
ḥaqq-ul yaqīn
مازندراني، محمد علي بن محمد، ق11 قمري
māzandarānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (-17c)
تاريخ تأليف: 1071ق
در معرفت اصول دين. داراي يك «مقدمه»، پنج «فصل» و يك «خاتمه»: 1. بيان اثبات واجب؛ 2. توحيد؛ 3. نفي تركيب و مثل... و ساير صفات سلبيه؛ 4. بيان قدرت و علم... و ساير صفات ثبوتيه.
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 591
آغاز: عظمت و جبروتش لنگ ميدان بيان سخن آفرينان
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 117گ، اندازه: 11×19 سم [نسخه پژوهي: 2-155]
ḥaqq-ul yaqīn
شوشتري، عوض بن حيدر، ق12 قمري
šoštarī, ‘avaz ebn-e heydar (- 18c)
تاريخ تأليف: محرم 1101ق
رساله استدلالي در اصول عقائد است. در عنوان چهار «نور» آورده: 1. معرفة الواجب تعالي شانه و صفاته الكمالية الوجودية؛ 2. النبوة؛ 3. الامامة؛ 4. المعاد. صاحب الذريعه به نقل از كشف الحجب از اين كتاب ياد كرده و مؤلف آن را نشتاخته اند.
آغاز: اللهم لك الحمد علي آلائك و الشكر علي نعمائك... فاعلم ايها الزكي ان الفطرة السليمة حاكمة بوجوب تحصيل العرفان بما هو الواقع... سميتها بالحق اليقين...
انجام: بل الكل مجمعون علي وقوعها رزقنا الله عزوجل شفاعة نبينا و آله المطهرين بمنه وجوده صلوات الله و سلامه عليهم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 68گ، 24 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 16-102]
آغاز: برابر؛ انجام: في ان النزاع في جواز ااعدة المعدوم لا يضرنا و ان التناسخ... لازم المفيض الفعال و تاثير المجرد دفعي فلا لحلول نفس اخر من خارج و هو عن قانون الحكمة ايضا
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1076ق؛ يادداشت هاي پراكنده موجود از اين قرار است: 1. يادداشتي در بيان چند نسخه صنعت كيميا (ص465)، 2. حبل المتين، بخشي از باب سوم از نهج چهارم (466)، بيان نسبت دو عدد به يكديگر (ص 470-467)، 4. دستور دعايي و نمازي (472-473)، 5. دعاي فتح (475)، 6. تعبير ديد خواب در هر يك از شب هاي هر ماه (476)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 35ص (478-512)، 20 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 9-245]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ نسخه در حيات مؤلف نوشته و مقابله شده [ف: 11-122]
ḥaqq-ul yaqīn
ميرزا بابا شيرازي، ابوالقاسم بن عبد النبي، 1212؟-1286 قمري
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī (1798 - 1870)
رساله اي است در مراتب عرفان.
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 653/4
آغاز: بسمله - رب انعمت فزد فضلك الحمدلله جق حمدك؛ انجام: جعلنا الله ممن سعد بطاعته و فاز بمحبته بفضله و كرمه.
خط: نستعليق، كا: محمدرضا ويشلقي، تا: 1319ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوا، 8ص، 17 سطر (9×16/5)، اندازه: 13×30/5 سم [ف: 2-334]
ḥaqq-ul yaqīn
استرآبادي، علي بن محمد جعفر، 1242-1315 قمري
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827 - 1898)
رساله مختصري است از كتاب «ملين العابرين» (؟) مؤلف، مشتمل بر اخلاق و عقايد حقه و تفسير آيات، مرتب بر سه «مشرب» و هر كدام داراي «ابواب» و «مطالب».
آغاز: مدعيان سلطنت ابديه و سپاه گردانان ميادين خطريه و سرفرازان صاحبان شجاعت
انجام: يا اين كه مراد عقل باشد كه در آن احكام حكيم مطلق ثبت مي باشد
[دنا 684/4؛ فهرستواره منزوي 275/9]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3868
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح، محشي؛ مهر: «محمد رضا بن علي بن محمد جعفر» (بيضی)؛ تاريخ وقف: جمادي الثاني 1316ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 210گ، 13 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 10-252]
ḥaqq-ul yaqīn
رساله اي است عرفاني.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2016/18- ف
آغاز: بسمله: و به نستعين. ان هذا الهو حق اليقين. اي پيداتر تو بذات خود بر ذات خود براي ذات خود باقتضاي وجوب وجود در كمال نمود؛ انجام: و ظهور آياته في مرايا ملكوته ابصار المتفكرين و الحمدلله رب العالمين، رباعية: اي از تو بدايت وجود و عدمم ** هم در تو نهايت حدوث قدمم/ اول بتو بود و ظاهر بتو باد ** آخر زبطون جان بياد تو دمم
نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از كتابخانه هاي يوگسلاوي؛ كا: ابراهيم بزمي، بي تا [فيلم ها ف: 1-636]
ḥaqq-ul yaqīn fī iṯbāt-i nubuwwat-i sayyid-il mursalīn
حسيني زنوزي، محمد باقر بن محمد، ق14 قمري
) hoseynī zonūzī, mohammad bāqer ebn-e mohammad
(20c -
تاريخ تأليف: سه شنبه 24 جمادی الثانی 1308ق
در اثبات نبوت خاصه حضرت پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) به روش شيخيه كه مؤلف بدان عقيده مي باشد و به سال 1307 هنگام حضور در درس حاج محمد خان كرماني در مدرسه ابراهيميه كرمان به تشويق وي نگاشته و روز سه شنبه 24 جمادي الثاني 1308 به پايان برده است. در آغاز اين كتاب نام مشايخ (شيخ احمد احسائي، سيد كاظم رشتي، حاج كريم خان كرماني، حاج محمد خان كرماني) با تجليل فراوان آمده است. داراي يك «مقدمه» و سه «مطلب» و يك «خاتمه»: المقدمة: في ما يلزم ذكره قبل الشروع في المقصود؛ مطلب 1. اثبات النبوة بأدلة ظاهرية؛ 2. اثبات النبوة بدليل الموعظة الحسنة؛ 3. اثبات النبوة بدليل الحكمة النيرة؛ الخاتمة: في اثبات النبوة بدليل التسديد.
آغاز: الحمدلله الذي تعالي ذاته المنزهة عن ان تدركها العقول الجالية التي احاطت بجميع الأشياء من جميع جهاتها...
آغاز: برابر؛ انجام: و مستغفرا من الذنوب التي صدرت من هذا العبد الجاني العاصي...
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 95گ، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 22-329]
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 93گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 23-36]
ḥaqq-ul yaqīn fī usūl-id dīn
قمي، محمد طاهر بن محمد حسين، - 1098 قمري
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (-1687)
کتابي است در اصول دين مطابق با مذهب نبيين و مخالف با روش فيلسوفان شامل «مقدمه» و پنج «باب». مؤلف زعيم نهضت فقهاء بر ضد متصوفه و فيلسوفان در عصر خود بوده است و فقيهي اخباري مشرب و متعصب بر صوفيه و فلاسفه است و از مشايخ مجلسي دوم به شمار است. نويسنده پس از نامگذاري كتاب مي گويد: «موافقا لمذهب النبيين و الاوصياء المعصومين و مخالفا لمذاهب الفلاسفه و المتفلسفة و ساير المبتدعين و المخالفين من المتكلمين... اعلم ان الفلاسفة و الاشاعرة خالفوا العقل و الكتاب و السنة و نفوا الغرض عن الله سبحانه و حسبوا ان افعاله تعالي غير معلله بالاغراض و لاشك ان هذا الاعتقاد كفر لانه انكار لنصوص كتاب الله و نصوص».
آغاز: بسمله حمدله و الصلوة... اما بعد فقد الف بتوفيق الله سبحانه المتمسک برسول الله صلي الله عليه و آله... محمد طاهر بن محمدحسين... هذا الکتاب المستطاب و رتبه علي مقدمة و خمسة ابواب و سماه حق اليقين في معرفة اصول الدين موافقاً لمذهب النبيين و الاوصياء المعصومين و مخالفًا لمذاهب الفلاسفة... اما المقدمة فقي بيان طريق
انجام: قال استوت الحسنات بالسيئات فان ادخلهم الله الجنة فبرحمته و ان عذبهم لم يظلمهم
[الذريعة 40/7؛ دنا 684/4 (9 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي به لفظ «منه»، دو برگ اول و آخر در شعبان 1375 توسط مرحوم سيد مصطفي خوانساري نونويسي شده؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 166گ، 13 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 26-255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [رايانه]
انجام: تا فصل في الجنة و النار از باب پنجم: فنفخ عليها الف عام حتي ابيضت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 29گ (249پ-277پ)، 21 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 4-323]
انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي بن محمد رفيع، تا: 24 رجب 1127ق؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج سبز، 120گ، 18 سطر (8/5×17/5)، اندازه: 12/5×22/5 سم [ف: 323-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: سبحان علي، تا: 9 صفر 1235ق؛ مصحح، محشي از كتاب هاي ديگر مؤلف؛ تاريخ وقف: نيمه دوم ذيقعده 1246؛ جلد: تيماج مشكي، 124گ، اندازه: 11/5×15/5 سم [ف: 139-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن حسين كرهرودي كزازي، تا: سه شنبه 11 رجب 1306ق؛ جلد: تيماج سرخ، 140گ، 25 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 1-190]
آغاز: برابر
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 111گ، قطع: رقعي [چند نسخه- ف: 448]
آغاز: پس از ديباچه: اما المقدمة ففي بيان طريق تنقية القلوب و معالجتها بذكر الموت ليزول عنها الصمم؛ انجام: منهم خلفاء بني العباس و اشتهر انهم
موجودي از آن تا قدري از فصل سيم از باب اول است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ واقف: فهرستي؛ 10گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-94]
ḥaqq-ul yaqīn fī usūl-id dīn
مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، 1037-1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
اهدا به: شاه سلطان حسين صفوي (1105-1135)
تاريخ تأليف: آخر شعبان 1109ق
كتابي معروف و مفصل در اصول دين پنج گانه و ضروريات دين و شماره گناهان كبيره و پاره اي از موضوعات اخلاقي. در پنج «باب» و يك «خاتمه» و هر باب شامل چند «فصل»: 1. اقرار به وجود صانع عالم؛ 2. بيان صفات سلبي حق تعالي؛ 3. صفات افعال؛ 4. مباحث نبوت؛ 5. امامت؛ خاتمه: در احوال قيامت. اين كتاب از آخرين كتاب هاي علامه مجلسي است.
آغاز: الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد العليم القدير الذي ليس کمثله شيء...
انجام: شکران را بکفران مبدل نگرداند و گاهي بطلب غفران و دعاي خير ياد نمايند و الحمدلله اولاً و آخراً
چاپ: مكرر چاپ شده
[دنا 692-684/4 (255 نسخه)؛ الذريعة 40/7؛ نسخه هاي منزوي 937/2؛ ريحانة الأدب 195/5؛ مشار فارسي 1764 و 569 و 1764/2؛ كتابشناسي مجلسي: 216؛ مشترك پاكستان 1092/2: نشاني 11 نسخه؛ كشف الحجب 197؛ هدية العارفين 306/2؛ مكتبة اميرالمؤمنين 219/1]
شرح و حواشي:
1- حق اليقين (منتخب)
خط: نستعليق، كاتب= مؤلف، بي تا؛ گويا اصل و ناتمام [نشريه: 2-73]
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ بخشي از آن نونويسي شده؛ جلد: تيماج مشكي، 171گ، 20 سطر (14×21)، اندازه: 19×26 سم [ف: 1-99]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 158
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، قطع: وزيري [نشريه: 5-24]
آغاز: حق تعالي و تصفيه باطن از اخلاق ذميمه و تحليه آن به اخلاق حسنه به مرتبه اي رسد كه محبت جناب اقدس الهي در دل او مستقر گردد؛ انجام: اكابر محدثين در كتب معتبره ايراد كرده اند و متكلمان اماميه متعرض اين مطلب نفي و اثبات نشده اند...
خط: نسخ و نستعليق، كا: قاري، عبد الغفور بن محمد حسين، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: نخودي، 298گ، 22 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 26-254]
آغاز: برابر؛ انجام: و جزم بوقوع نيز مي كنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم تمام شد رساله حق اليقين.
خط: نسخ جلي خوش، بي كا، تا: 1102ق [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: كه سخن گويد به ايشان كه به درستي.
خط: نستعليق، كا: محمد زمان، تا: 1108ق؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج مشكي، 300ص، 14 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 1-184]
آغاز: برابر؛ انجام: در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم... علي اعدائهم اجمعين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1109ق؛ واقف: ميرزا محسن اشرف زاده سبزواري، تير 1344؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشکي، 282گ، 22 سطر، اندازه: 18/8×29/7 سم [ف: 14-233]
آغاز: برابر؛ انجام: دعاي خير ياد نمايند... يباع كتابي بشيء قليل.
خط: نسخ، كا: محمدعلي، تا: جمعه 12 رمضان 1112ق؛ واقف: حسين كي استوان، آبان 1348؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 369گ، 21 سطر، اندازه: 15/8×28/2 سم [ف: 14-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: محمد بن حسن بحراني، تا: جمادي الثاني 1112ق؛ مجدول محرر، با سرلوح مذهب، ركابه دار؛ جلد: تيماج مشكي، 402گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×26 سم [ف: 30-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1112ق؛ محشي، مصحح با نشان «صح»، يادداشت «بلغ» به خط مؤلف به تاريخ 1112، مقابله شده؛ يادداشت خريد كتاب به «مبلغ يكتوتان تقويم شده به تسوط ميرزا محمد حسن شمس»؛ خريد از محمودي به تاريخ 82/10/27؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، روكش تيماج قهوه اي، 331گ، 23 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 16/5×21 سم [رايانه]
خط: نسخ، كا: محمد مقيم بن محمد خوانساري، تا: چهارشنبه نيمه جمادي الثاني 1113ق؛ 366گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 90]
جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: احمد بن عبدالله، تا: 1114ق؛ مقابله شده؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 123گ، 25 سطر (11×23)، اندازه: 18×29 سم [ف: 4-323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: سيد احمد بن سيد ابراهيم طباطبائي، تا: 1114ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 19 سطر (13×24/5)، اندازه: 23×36/5 سم [ف: 464-5]
خط: نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد حسين خاتون آبادي، تا: 6 صفر 1115ق؛ كاغذ: سپاهاني [نشريه: 11-895]
آغاز: بسمله دربيان بعضي از اشراط وعمده علامات قيامت است که پيش از نفخ صور واقع مي شود؛ انجام: برابر
از فصل پنجم تا آخر؛ خط: نسخ، كا: ولي قرجه داغي، تا: 1115ق، جلد: تيماج مشکي، 232گ، 18 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 3-1637]
آغاز: آيا از جن پيغمبري مبعوث شده يا نه واکثر انکار کرده اند و بعضي گفته اند که پيغمبري يوسف نام بر ايشان مبعوث گرديد و آن ثابت نيست وتوقف دراين مقام اولي است. پنجم دربيان حقيقت پيغمبري محمد بن عبدالله بن؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن ملااسد، تا: يک شنبه 6 محرم 1116ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 279گ، 22 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 3-1636]
خط: نسخ، كا: زاهد محمد بن زاهد احمد لاري، تا: پنج شنبه 14 ربيع الاول 1116ق؛ مجدول؛ مهر: «ماشاء الله لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم»؛ جلد: تيماج مشكي، 25 سطر (9/5×18)، اندازه: 15×25 سم [ف: 2-543]
آغاز:... سيم ابن ابي الحديد از صاحب حليه الاولياء روايت کرده است و درفضايل احمدبن حنبل و خصايص... مذکور است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) فرمود که هر که خواهد زندگاني او مثل زندگاني من و مردن او؛ انجام: پس انکار اين ها نمي کنيم و جزم به وقوعش نمي کنيم و درمرتبه تجويز و احتمال مي گذرايم تمام شد رساله حق اليقين به تأييد رب العالمين... و الصلوة علي سيدالمرسلين محمد وعترته الطاهرين الاکرمين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين الي يوم الدين
خط: نسخ، بي كا، تا: 21 جمادي الاول 1116ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشکي، 319گ، 17 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف مخ]
خط: نستعليق و شكسته نستعليق، بي كا، تا: سلخ رجب 1117ق؛ 354گ، 21 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 1-101]
خط: نسخ، كا: محمد كريم بن حاجي محمد علي مشهدي، تا: شنبه 28 شوال 1117ق؛ كاغذ اصفهاني؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 292گ، 23 سطر (12×17)، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 3-841]
خط: نسخ، كا: محمد كريم بن حاجي محمدعلي مشهدي، تا: شنبه 28 شوال 1117ق؛ كاغذ فرنگي؛ جلد: گالينگور، 23 سطر(12×17/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 1-99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالغفور بن محمد حسين قاري، تا: سه شنبه 9 ذيقعده 1117ق؛ واقف: سيد علي، فروردين 1378؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 344گ، 22 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 26-249]
خط: نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد حسين خاتون آبادي، تا: 6 صفر 1117ق؛ تملك: ملاعلي بن محمد ابراهيم به سال 1333 در رشت؛ جلد: تيماج قهوه اي، 319گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×26/5 سم [ف: 187-1]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1117ق؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 233گ، 28 سطر (12/5×22/5)، اندازه: 18/5×29/3 سم [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين
خط: نستعليق، كا: ابن عليقلي، تا: 1 ذيحجه 1118ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج ماشي، 205گ، 20 سطر (12/5×23/5)، اندازه: 20×29 سم [ف: 31-1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1861- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1-77]
نسخه: مقصد هفتم در بيان امامت ساير ائمه است صلوات الله عليهم بدان که لفظ شيعه را بر كسي اطلاق مي كنند كه از مقصد هفتم در امامت تا آخر كتاب؛ خط: نسخ، كا: پير محمد بن
كربلايي خالق ويردي،تا: غره شعبان 1118ق؛ واقف: شهاب الدين مرعشي نجفي؛ 193گ، 23 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 1-239]
خط: نسخ، كا: شيخ عبدالله بن شيخ محمد محسن جزائري، تا: 12 محرم 1120ق؛ جلد: تيماج مشكي، 343گ، 23 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 17×24 سم [ف: 809-3]
آغاز: و قدم از درگه سافله گمان بدرجه عاليه يقين نگذاشته اند و اگر چه اين حقير؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالكريم بن مير محمد ربيع سودائي، تا: صفر 1120ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 431گ، 20 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 3-201]
كا: محمد مبين بن محمد علي خوانساري، تا: سه شنبه 14 شوال 1121ق؛ دو يادداشت از محمد زمان بن محمد باقر حسيني به تاريخ يك شنبه ربيع الاول 1244؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: چرمي مشكي، اندازه: 17×26 سم [نشريه: 7-729]
خط: نسخ، كا: محمد خان بن محمد رضا، تا: 14 محرم 1121ق؛ كاغذ: سپاهاني، 259گ، 21 سطر، قطع: رحلي [آستانه قم: - 112]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1121ق [ف: 3-16]
كا: ابومنصور بن محمد رضا بابدشتي اصفهاني، تا: سلخ صفر 1122ق [دليل المخطوطات: 1-230]
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمادي الاول 1122ق، جا: سبزوار؛ كاغذ: اصفهاني، اندازه: 17×25 سم [رشت و همدان: ف: - 1690]
آغاز: برابر؛ انجام: و عترته الاكرمين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين.
خط: نستعليق، كا: محمد حسين، تا: 1122ق؛ با سرلوح خوبي از طلا و لاجورد و شنگرف، مجدول پنج خطي مذهب؛ كاغذ: اصفهاني پرك شكري، جلد: ميشن قهوه اي، 672ص، 23 سطر، اندازه: 15/5×24/5 سم [ف: 6-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ناصر بن ذوالفقار اميري، تا: چهارشنبه محرم 1122ق؛ جلد: تيماج مشکي، 436گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×28 سم [ف مخ: 1-189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مبين بن محمد علي خوانساري، تا: 1122ق؛ محشي به نام عبد العادل، با علامت بلاغ در هامش و در انتها به خط عبدالعادل بن محمد مقيم خوانساري آمده، در انتهاي نسخه قصه جزيره خضراء از كتاب مناقب فاضل حيدرآبادي نقل گرديده؛ واقف: امامقلي بن سلطان محمد، 1243؛ جلد: تيماج قهوه اي، 424گ، 22 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 2-371]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1122ق؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج مشكي، 236گ، 19 سطر (11×16)، اندازه: 17×24 سم [ف: 322-4]
خط: نسخ، كا: قنبر علي و پسرش محمد نعيم، تا: ذيحجه 1122ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: مقوا، 133گ، 25 سطر (12/5×21)، اندازه: 18×28/5 سم [ف: 4-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1122ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
كامل؛ خط: نسخ، بي كا، تا: دهه اول رجب 1122ق؛ مجدول، داراي سرلوح مزدوج؛ واقف: ميرزا علي فروي، مرداد 1379؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج قهوه اي، 354گ، 21 سطر، اندازه: 19×27/5 سم [ف: 254-26]
خط: نسخ، كا: عبدالكاظم بن ملا محمد رسول تبريزي، تا: پنج شنبه 24 جمادي الثاني 1123ق؛ تملك: منصور بن مير جعفر به سال 1240؛ جلد: تيماج مشكي، 388گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 2-508]
آغاز: پنجم صواعق و عقوباتي که بر بعضي از دشمنان حضرت نازل شد قسم سيم اطاعت جمادات و نباتات آن حضرت را و ساير آن چه در آن ها ظاهر شد؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 27 جمادي الاول 1123ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 313گ، 19 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 3-1637]
خط: نسخ خوش، كا: محمد باقر شبستري، تا: ذيقعده 1123ق؛ كاغذ: شكري، جلد: چرمي، 424گ، 23 سطر (10×21)، اندازه: 18×30 سم [رشت و همدان: ف: - 1115]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن زين العابدين، تا: 1123ق؛ 260گ، 21 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 2-47]
بي كا، تا: 1124ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 17×24/1 سم [رايانه]
از مقصد نهم در اثبات رجعت است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 6جمادي الاول 1125ق؛ مهر فتح علي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 194گ، 19 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: ابن محمد سعيد، تا: پنج شنبه 4 صفر 1125ق؛ مهر: «محمد علي 1200» (بيضی)، «محمد صادق بن...»
(چهارگوش)، «... ابن محمد صادق»؛ جلد: مقوايي تيماج زيتوني، 393گ، 22 سطر (13×25)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 2-90]
آغاز: برابر
كامل؛ خط: نسخ، كا: محمد طاهر بن محمد باقر خوانساري، تا: 26 ربيع الاول 1125ق؛ تملک: ملا محمد کاظم خراساني در 308رجب 1135؛ 308گ، 25 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 3-1636]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: جمادي الثاني 1126ق؛ 89ص (164-252)، 21 سطر، اندازه: 12/5×23/5 سم [ف: 32-206]
خط: نستعليق، كا: ابوالحسن بن حاج بهاء الدين، تا: 1126ق؛ اهدايی: خيرمندي؛ كاغذ: نخودي اصفهاني، جلد: مقوايي، 266گ، 23 سطر (12×20)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 3-1013]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن محمد باقر، تا: سه شنبه 26 صفر 1126ق؛ اهدايی: كاظم، آبان 1362؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 366گ، 21 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 26-252]
خط: نسخ، كا: محمد باقر، تا: 1126ق [الفبائي ف: 224]
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد رساله حق اليقين... رب العالمين در آخر شهر شعبان المعظم سال 1109 و چون برسبيل استعجال در هنگام تراكم و تراخم... تم الكتاب في تاريخ يوم الاربعاء غرة شهر رجب 1127
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1 رجب 1127 ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 184گ، 32 سطر (13×26)، اندازه: 21×35 سم [ف: 14-39]
خط: نستعليق، كا: ملا محمد عليخان، تا: 5 شوال 1127ق؛ ملا محمد عليخان که در اثناي کتابت در 5 شوال 1127 به رحمت ايزدي پيوسته و باقي را پسر وي به اتمام رسانده؛ جلد: تيماج قهوه اي مذهب، 25 سطر، اندازه: 18×20 سم [ف: 119]
كامل؛ خط: نستعليق، كا: محمد علي بن محمد حسين، تا: آخر شعبان 1127ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 313گ، 20 سطر (12×17/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 608-2]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن شمس الدين محمد مشهور به آقا گل انجداني، تا: 23 رجب 1128ق، حسب الامر آخوند شيخ الاسلام انجدان و فراهان؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 266گ، 22 سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 1-240]
كامل؛ خط: نسخ، كا: ابوالحسن بن محمد حسين ازهري تبريزي، تا: 23 رجب 1129ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 259گ، 28 سطر (12×21)، اندازه: 19×26 سم [ف: 323-4]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد صفي بن بدر الدين محمد، تا: 1 ربيع الثاني 1130ق؛ پدر کاتب «بدر الدين محمد» اين نسخه را مقابله نموده؛ 385گ، 19 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 3-1636]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد محسن بن محمد كاظم ملقب به چوپان، تا: 1130ق؛ مصحح؛ يادگاري مورخ 1194ق از حسين خان... در كرج؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 393گ (1پ-393)، 20 سطر (11×21/3)، اندازه: 19/5×29 سم [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد نصير بن محمد ابهري اصفهاني، تا: 29 شوال 1132ق؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 404گ، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 26-247]
نسخه كامل است؛ خط: نستعليق، كا: محمد علي پسر ابوتراب حسيني، تا: 1133ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج ترياكي، 415گ، 19-21 سطر (11×17)، اندازه: 18×24 سم [ف: 2-608]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسن بن حسين حسيني، تا: 1133ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 237گ، 27 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف مخ: 2-796]
آغاز: باب اول: در اقرار به وجود حق تعالي و صفات كماليه اوست و در آن چند فصل است
در فهرست آمده است كه احتمالاً ترجمه اعتقادات ايشان است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 23 محرم 1134ق؛ افتادگي: آغاز؛ [نسخه پژوهي: 1-46]
آغاز: برابر؛ انجام: در مرتبه تجويز و احتمال مي گذريم تمام شد.
خط: نسخ، كا: ابن محمد شريف كوپائي، تا: 1134ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 322گ، 23 سطر، اندازه: 21×32/1 سم [ف: 235-14]
آغاز: برابر انجام: باب چهارم در بيان نبوت است و در آن چند
مقصد است...
تا باب چهارم؛ خط: نسخ، كا: سيد محمد فرزند اسماعيل حسيني جنابذي خراساني، تا: جمعه 19 رجب 1144ق؛ افتادگي: انجام؛ در هامش كتاب گوهر مراد نگارش يافته؛ كاغذ: فرنگي، 10گ (177-168)، 33 سطر، اندازه: 6×36 سم [ف: 30-661]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سيد علي بن عمادالدين حسيني، تا: پنج شنبه 21 صفر 1153ق، به دستور ملاضياءالدين محمد بن اسفنديار؛ يادداشت وقف محمد باقر وحدتي مورخ 1355ق مربوط به اين
كتاب و كتاب هاي ديگر وقفي كه به ارث رسيده و او در اختيار قرار داده؛ واقف: زين العابدين، رمضان 1272ق؛ 299گ، 21 سطر (14×19/5)، اندازه: 26×19 سم [ف: 301]
خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن محمد اشرف خراساني، تا: پنج شنبه 4 شعبان 1155ق؛ با وقف و مهر «بنده آل محمد بلال»، در پايان نيز با اين متن: «و بعد چون كه حاجي نصير غلام جناب جلالت مآب آقاي مستوفي الممالك به رحمت خداوند و اصل شده و اين كتاب باچندكتاب ديگر از آن مرحوم بود و چون كه عبد بود جناب آقا ترحما عالي جناب سعادت همراه حاجي بلال را وكيل نمود در وقف اين كتاب ها بر آن مرحوم. لهذا حسب الامر وقف نمود اين كتاب را بر عامه مومنين كه قابل انتفاع از او باشند و توليت آن را مفوض نمود به اين داعي ملاعلي اكبر قمي و بعد از داعي به اعلم رشيد صالح از ذكور و نسل ذكور و با انقراض به اعلم رشيد صالح ذكور از نسل داعي و با انقراض آن ها به يكي از مومنين كه اين كتاب در بلد ياقريه او هست و صيغه وقف جاري شده و به قبض وقف داده شد. في شعبان سنه 1299»؛ 400گ، 23 سطر، قطع: ربعي [چند نسخه- ف: 6]
آغاز: فصل دوازدهم در بيان وسيله و حوض و شفاعت و ساير منازل؛ انجام: برابر
جلد دوم از كتاب؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1186ق؛ جلد: تيماج سياه، 216گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، داراي سرلوح كم كار، مجدول؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1375؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 352گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 26-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ برگ اول و آخر توسط محمد بن فضل الله از روي نسخه اي مكتوب در پنج شنبه رجب 1154 نونويسي شده؛ واقف: جعفر زاهدي، ديماه 1377؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 396گ، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 26-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ واقف: سيداحمد جزايري، ارديبهشت 1362؛ كاغذ: نخودي، جلد: گالينگور، 431گ، 21 سطر، اندازه: 17×26/3 سم [ف: 14-234]
آغاز: مقصد هفتم در بيان امامت ساير ائمه عليهم السلام؛ انجام: برابر
از مقصد هفتم يعني امامت ائمه بعد ازحضرت علي (علیه السلام) تا پايان كتاب؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، با كمند به تحرير و زر؛ اهدايی: كاظم، آبان 1362؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج فرنگي، 335گ، 18 سطر (10/4×18/7)، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 237-14]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارباب بدع را حواله بآن كتاب و ساير كتب اصحاب نموديم.
از ابتداي كتاب تا انتهاي مطاعن عثمان؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، با كمند؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج زرين، 238گ، 18 سطر، اندازه: 16/5×26/7 سم [ف: 237-14]
آغاز: و هراس به حقيقت از اين قبيل است و لهذا طوائف مختلفه و امم مخالفه كه در عهد و اوان در هر دين از اديان بوده اند خلاف در وجود مبدأ از هيچ عاقل مروي نيست؛ انجام: و علما گفته اند كه باغي و عادي را جايز نيست خوردن ميته در وقت ضرورت بلكه ساير محرمات زيرا كه حق تعالي...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 190گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف: 333-2]
بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام [مخطوطات دزفول: - 14]
در فهرست نام كتاب عين القين آمده كه به نظر اشتباه است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ نسخه ناقص؛ اهدايی: حاج صدر؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 358 گ، 20 سطر (12×20)، اندازه: 19×29 سم [ف: 981-3]
آغاز: برابر؛ انجام: و در آن شب بميرد مصر بر گناه مرده است و به رتبت خود محشور مي شود و دليل
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ اهدايی: علي اصغر حاج شعباني؛ كاغذ: فستقي، جلد: مقوايي تيماج مشكي، 331گ، 22 سطر (12/5×22)، اندازه: 19×29 سم [ف: 235-1]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ اهدايی: مهندس منير فرجياني؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج ترياكي، 217گ، 18 سطر (12/5×22/5)، اندازه: 19×29 سم [ف: 1-236]
آغاز: برابر؛ انجام: كه بر ايشان سايه افكند آيا نشنيده اي كه حق تعالي فرموده است كه روزي
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: وسط و انجام؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ كاغذ: نخودي، 302گ، 25 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 26-248]
آغاز: زيرا كه نه اين غلام در كردن مجبور شده است و نه آن در نكردن و هر دو به اختيار خود كرده اند؛ انجام: از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است كه توبه نصوح است كه باطن آدمي مثل ظاهر او باشد... و در روايت ديگر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ اهدايی: بنياد شهيد تهران، فروردين 1378؛ كاغذ: نخودي، 334گ، 27 سطر، اندازه: 17×29/5 سم [ف: 26-250]
آغاز: بسم الرحمن الرحيم، و به ثقتي، اما بعد خامه شكسته؛ انجام: عفي الله عنه و عن والديه في رابع صفر من عام 1393
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ چهار برگ از آخر توسط مرحوم سيد مصطفي حسيني خوانساري در چهارم صفر 1393 نونويسي شده؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 288گ، 26 سطر، اندازه: 17/5×29 سم [ف: 26-252]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 [مختصر ف: - 314]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ اندازه: 15×24/5 سم [ف: 3-31]
انجام: و علي عليه السلام خواستگاري كرد و به او داد و احاديث در باب اختصاص حضرت امير و حضرت رسول...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ 105گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 1-168]
آغاز: عول و تعصيب و ساير بدع را تا روز قيامت در ميان مردم گذاشت و احكام و صايا و سبق و رمايه و قصاص؛ انجام: و جزم بوقو عش نمي كنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم تمام شد رساله حق اليقين بتأئيد رب العالمين...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 189گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2-119]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 21 سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 1948-4]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج مشکي، 332گ، 20 سطر (12×18)، اندازه: 17/5×24 سم اندازه: [ف: 1-282]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اندازه: 17×24 سم [نسخه پژوهي: 2-155]
آغاز: نباشند كي اجماع متحقق شده است؛ انجام: و با او جماع كند، بعد از آن معلوم...
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده محمدي الشريف 1189؟» (چهارگوش)؛ 346گ، 17 سطر (12×16/5)، اندازه: 17×23 سم [ف: 90-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ 281گ، 31 سطر، اندازه: 22×33 سم [ف: 2-370]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 281گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-38]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ واقف: حاجي ابوالحسن كلبعلي، 1323؛ 359گ، 20 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 2-137]
آغاز: افتاده: حضرت راه مي رفت هر چند حضرت از او بلندتر بود... اما معجزات ديگر آن حضرت پس چند قسمست قسم اول معجزه ولادت؛ انجام: كسي كه تأخير كند گناهكار است و بعضي گفته اند كه بر ذمه او مي ماند مانند ساير حقوق.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: احمد طاهري، 1351؛ جلد: تيماج قهوه اي، 182گ، 26 سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 240-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد بن محمد علي يزدي» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشكي، 373گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: 202-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمدموسي بن محمدامير، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «صراط علي حق نمسکه عبده محمدرضا» (بيضی)؛ مهر وقف: «شيخ محمدرضا خدايي»؛ يادداشتي از شيخ علي بن شريعتمدار» در ذيقعده 1284 مشهود است؛ جلد: تيماج مشکي،
483گ، 22 سطر، اندازه: 14×24/5 سم [ف: - 81]
آغاز: برابر؛ انجام: بيايد و بگويد پس همه را ادا فرمايد.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: جلادت؛ كاغذ: ترمه اصفهاني، جلد: مقوايي، 393گ، 20 سطر (8×17)، اندازه: 12×21 سم [ف: 2-608]
آغاز: و خدا ترا تزويج كرده است بكسي كه حسبش از همه بزرگ تر است و منصبش از همه گرامي تر است و رحيم ترين مردمست؛ انجام: جواب تمثيل اولي است هر چند معارض نيز دارند و قول به تخيير خالي از قوتي نيست پانزدهم اگر تحيات ديگر را بغير سلام در غير
خط: نستعليق. آيات نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 13؛ در صحافي جابجا شده است؛ جلد: تيماج روغني، 408گ، 19 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري، جلد: مقوا، 175گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 14-235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ واقف: محمود صاحبي، خرداد 1369؛ كاغذ: نخودي آهاري، جلد: ميشن خرمايي، 344گ، 23 سطر، اندازه: 15/2×22/2 سم [ف: 14-236]
آغاز: عليه نرفع درجات من نشاء مصداق كريمه يختص برحمته من يشاء السلطان بن سلطان؛ انجام: پس از انكار اين ها نمي كنيم و جزم بوقوعش نمي كنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم. ولي اوائل سطور افتاده است.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: محمد حسن كفشدار، شهريور 1368؛ كاغذ: شكري آهاري، جلد: تيماج عنابي، 257گ، 23 سطر، اندازه: 20/5×29/6 سم [ف: 14-236]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 يا 13؛ 267گ، 25 سطر، اندازه: 20×28 سم [ف: 685-3]
آغاز: ايراد نمايد و به توفيق الله تعالي في الجمله بر وفق بانجام رسيده و مسمي به حق اليقين گرديد؛ انجام: بدان که اين احاديث را اكابر محدثين در كتب معتبره ايراد كرده اند و متكلمان...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 يا 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 239گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×28 سم [ف: 2-173]
آغاز: كلمه انما باتفاق اهل عربيت دلالت برحصر ميكند و تكليف ذهاب رجس خصوصيتي به اهلبيت ندارد؛ انجام: و در آن حجت بر ايشان تمام نكند بر ترك آن ايشان را عذاب نمي كند و ايضا اخبار بسيار وارد شده است.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ واقف: اديب بجنوردي، مهر 1341؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشکي، 295گ، 19 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 14-236]
آغاز: و تأويلش را بمن گفته است در قيامت نگوييد ما از اين غافل بوديم؛ انجام: و ايضا بسند خود از ضحاك از ابن عباس روايت كرده است كه اين آيه در شأن.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ واقف: محمد حسين برادران رفيعي، 1362ش؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 330گ، 21 سطر، اندازه: 16/2×24/5 سم [ف: 14-238]
آغاز: برابر؛ انجام: در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم... و صلي الله علي محمد و آله.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ داراي سرلوح كم كار، مجدول؛ اهدايی: كاظم مديرشان هچي، آبان 1362؛ كاغذ: نباتي، جلد: تيماج قهوه اي، 323گ، 23 سطر، اندازه: 15×25/4 سم [ف: 14-232]
آغاز: برابر؛ انجام: در مرثيه بجويند و احتمال مي گذاريم... صلي الله عليه و آله و سلم.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: محمد رضا مقدم؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 340گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×28/2 سم [ف: 14-232]
آغاز: برابر؛ انجام: در حضرت يوسف و عيسي و يحيي و سليمان و امثال ايشان مانع خلافت...
جلد نخست كتاب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، مجدول؛ كاغذ: شرقي، جلد: مشمعي مشكي، 176گ، 17 سطر (11×19)، اندازه: 18×27 سم [ف: 34-551]
آغاز: برابر؛ انجام: و در حوايج دين و دنيا پناه بايشان مي برند ذلك فضل الله يوئتيه من يشاءالله ذو الفضل العظيم.
خط: نسخ، كا: بهاء الدين طباطبائي، تا: قرن 13؛ اهدايی: حسين محبوبي اردكاني، 12 فروردين 1335؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج مشكي، 162گ، 25 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-760]
گزيده اي از ان؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 31گ (20ر-50پ)، 20 سطر (11×18)، اندازه: 19×25 سم [ف: 16-249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج عنابي، 416گ، 19 سطر، اندازه: 31×20 سم [ف: 26-250]
آغاز: اجماع بر اين كرده اند ابن بابويه و بعضي از محدثين گفته اند؛ انجام: پس چون چنين امري در خاطر شما خطور كند بگوئيد آمنا بالله و رسوله و لاحول و لاقوه الا بالله
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ واقف: شيخ حسين حميدي، آذر 1375؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن قهوه اي، 324گ، 20 سطر، اندازه: 19/2×30 سم [ف: 26-250]
آغاز و انجام: برابر
كامل؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ داراي سرلوح مزدوج مذهب و مرصع، مجدول مذهب؛ واقف: عبدالحسين زمرديان، ارديبهشت 1376؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 419گ، 13 سطر، اندازه: 19/2×23 سم [ف: 26-251]
آغاز: اخلاق حسنه عاري بودند و مدار ايشان بر عصبيت و عناد و فساد و نزاع و تغاير و حسد بود؛ انجام: و نصوصي كه بر امامت آن حضرت اقامت نموديم احتياج به اين سخنان ندارد و الله يهدي من يشاء الي صراط مستقيم
نسخه بعضا نامرتب و موجودي تا ابتداي مقصد نهم در اثبات رجعت است؛ خط: نسخ جلي، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و وسط و انجام؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 207گ، 21 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 26-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج خرمايي، 380گ، 18 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 26-248]
آغاز: برابر؛ انجام: در ميان فرق علما و محدثان اماميه كه در هر عصري چندين هزار نفر از ايشان
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 204گ، 20 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 249-26]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 359گ، 17 سطر (12/5×16)، اندازه: 17×21 سم [ف: 3-1047]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ تملك: محمد بن محمد حسين؛ اهدايی: غلامحسين محمد آبادي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 192گ، 28 سطر (13×22)، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 3-980]
آغاز: آتش افروختن بدرخانه اميرالمؤمنين و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام براي سوختن ايشان و زهر دادن امام حسن (علیه السلام) و کشتن امام حسين و اطفال و پسرعمان و ياران؛ انجام: و اگر ديوانه و غير بالغ باشد بايد حکم تاديب نمايد او را... و همچنين اگر مرتد فطري زن باشد کشتنش جايز نيست... و در خوراک و پوشاک بر او تنگ بايد گرفت و در وقت نمازها حاکم بقدري
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 227گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-1637]
آغاز: موجودي که خارج از جميع ممکنات باشد واجب الوجود است پس ثابت شد که واجب الوجود البته موجود است و اگر؛ انجام: و چون حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) به ملا اعلي... به حق شد مشغول تغسيل و تکفين او شدم پس سوگند ياد کردم که ردا بر دوش نگيرم مگر براي نماز.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشکي، 133گ، 16 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 3-1638]
آغاز: برابر؛ انجام: ودرمرتبه خود تجويز و احتمال مي گذاريم و الله الموفق والمعين بکل ما کان و بکل مايکون هو کائن باتمام حق اليقين.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشکي، 342گ، 32 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 3-1636]
آغاز: برابر؛ انجام: از تأثر نفس به فال هاي بد مثل اين كه در ميان عرب تطير مي كرده اند
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 312گ، 25 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 2-371]
آغاز: برابر انجام: پس مكه معظمه بر كربلاي معلاي فخر كرد حق تعالي وحي فرمود به كعبه...
از ابتداي كتاب تا قسمتي از مقصد نهم از باب پنجم كه در اثبات رجعت مي باشد و اوسط حديث سئوال مفضل از امام صادق (علیه السلام) را در بردارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 223گ، 20 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 2-371]
آغاز: برابر؛ انجام: مرحله دوم در بيان وجوب توبه است و شرايط آن
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ واقف: ملا محد بهشتي، 14 شعبان 1210ق؛ جلد: تيماج مشكي، 320گ، 24 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 2-372]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: مقوايي، 235گ، 26 سطر، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 54]
آغاز: علماي ما رضوان الله عليهم پيوسته از احاديث كتب معتبره ايشان حجت آورده اند بر ايشان
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ 383 گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 2-91]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 354گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف: 2-135]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 219گ، 28 سطر (13×21/5)، اندازه: 30×31 سم [ف: 49]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 104گ، 23 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 1-196]
آغاز: برابر؛ انجام: فرمود كه برو اين را بر او بخوان: «فاجاء ها المخاض الي جذع النخلة قالت ياليتني مت قبل هذا» (ق 19/23)
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج مقوايي، 69گ، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-403]
آغاز: چراغ دودمان مصطفوي، نو نهال گلستان مرتضوي انجمن افروز محفل عدل و داد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 276گ، 26 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف مخ: - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: هر گاه مستغرق نگردد در نفس و به سبب آن شكي در دل و حكمت حق تعالي.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 257گ، 30 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 1-240]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده محمد علي طباطبائي» (مربع)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 253گ، 26 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 5-310]
آغاز: برابر؛ انجام: و ساير اشقيا و ارباب بدع را حواله به آن كتاب و ساير كتب اصحاب نموديم. تمت.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فستقي، جلد: تيماج قهوه اي، 15 سطر (10×15)، اندازه: 17×21 سم [ف: 4-2065]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ قطع: وزيري [چهار كتابخانه مشهد - ف: 28]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ واقف: نصيرالدين تهراني؛ 285گ، 22 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 3-300]
بي كا، تا: قرن 13، قطع: رحلي [ف: 128]
خط: نستعليق، كا: محمد قلي بن ملك محمد نوري اورودي ترخان، تا: 20 رمضان 1205ق؛ تاريخ وقف: 28 جماد الثاني 1266؛ جلد: تيماج قهوه اي، 314گ، 19 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ميرزا محمد بن رضا علي، تا: 1205ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 175گ، 27 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 74]
آغاز: برابر؛ انجام: پس از انكار اين ها نمي كنيم و جزم بوقوعش نمي كنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم.
خط: نستعليق، كا: قاسم بن ابراهيم، تا: جمعه 20 شعبان 1206ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: مسلم و زكرياي ديبائي، بهمن 1345؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 246گ، 25 سطر، اندازه: 18/8×31/7 سم [ف: 231-14]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: محرم 1206ق؛ 266گ، 22 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 3-1636]
آغاز: برابر؛ انجام: گاهي به طلب غفران دعاي به او نمايند... جمادي الاولي سنه الحادي و العشرين و الماتين و الالف سنه 1221
خط: نسخ خوب، كا: ابن حاج كريم حسين شوشتري، تا: شنبه 23 جمادي الاول 1221ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: گالينگور سرمه اي، 315گ، 24 سطر (13/5×24)، اندازه: 23×33 سم [ف: 171]
آغاز: برابر؛ انجام: که ما بر امامت آن حضرت اقامت نموديم احتياج به اين سخنان ندارد والله يهدي من يشاء الي صراط مستقيم تمام شد جلد اول حق اليقين
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: اسماعيل بن ابراهيم حسيني، تا: دوشنبه 13 شوال 1222ق، جا: شيراز؛ محرر مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ جلد: تيماج سرخ، 249گ، 17 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 3-1636]
بي كا، تا: 1222ق؛ قطع: رحلي [ف: 128]
خط: نسخ خوش، كا: احمد بن مير محمد باقر حسيني موسوي، تا: دهه دوم رجب 1222ق، براي امين السلطان حاجي علي اكبر بن محمدصادق لاهيجاني؛ مجدول، داراي سر لوح زرين؛ مهر «عبده الراجي نصرالله الحسيني» (بيضی)؛ تاريخ وقف: 25 رجب 1242ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 355گ، 22 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 25-45]
خط: نسخ، كا: سيد عبد المهدي بن حسن بن حسن حسيني مشهور به غلام علي اسلامي، تا: جمعه 20 جمادي الثاني 1223ق، حسب الامر ميرزا محمد حسين بن ميرزا محمد؛ 372گ، 21 سطر (12×21)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 1-38]
خط: نسخ خوب، كا: ابوطالب، تا: پنج شنبه 16 رمضان 1224ق، جا: اصفهان؛ 317گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 131]
خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيحجه 1224ق؛ اهدايی: عليرضا وثوق؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوايي، 219گ، 30 سطر (15×28)، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 236-1]
خط: نسخ، بي كا، تا: پنج شنبه 12 ربيع الثاني 1225ق، به خواهش ميرزا محمد پسر ميرزا محمدجعفر شيرازي مشهور به صادق خاني؛ تملك: حاج محماسمعيل طهراني؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج خرمايی، 225گ، 27 سطر (13×22)، اندازه: 20×30 سم [ف: 98-1]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 159
همان نسخه بالا [نشريه: 5-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خفي، بي كا، تا: ربيع الثاني 1225ق؛ داراي كتيبه منقش؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 134گ، 30 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 26-249]
آغاز: برابر؛ انجام: درايام غيبت ما رجوع کنيد به راويان احاديث ما که ايشان حجت من اند برشما و من حجت خدايم برهمه يا برايشان و آن دلايل و نصوصي که ما برامامت آن حضرت اقامه نموديم احتياج به اين سخنان ندارد والله يهدي من يشاء الي صراط مستقيم.
جلد اول، از اول کتاب تا آخر مقصد هشتم (امامت)؛ خط: نسخ، كا: آقا جوني سلماني، تا: 9 ذيحجه 1226ق؛ جلد: گالينگور آبي، 105گ، اندازه: 21×32 سم [ف مخ: 2-796]
آغاز: بدرجه عليه نرفع درجات من نشاء مصداق کريمه يختص برحمته من يشاء... باب اول در اقرار به وجود حق تعالي و صفات کماليه است و در آن چند فعل است؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد طاهر بن محمد بهبهاني، تا: سه شنبه سلخ ذيقعده 1226ق؛ افتادگي: آغاز (کمي از مقدمه)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 314گ، 24 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 3-1637]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرساله... سنه 1227... عاجزتر از اين نيم كه اكنون...
خط: نستعليق، كا: حاجي جلال بن حاجي عبدل، تا: 3 ذيحجه 1227ق؛ كاغذ: آبي آسماني، جلد: تيماج قهوه اي، 266گ، 22 سطر، اندازه: 19/5×31/7 سم [ف: 14-235]
مشهد؛ مدرسه باقريه؛ شماره نسخه: 136
همان نسخه بالا [تراثنا: س 6ش 1-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالهادي بن حاجي عليرضا، تا: ذيحجه 1227ق؛ تملك: عبدالغفار بن ملا محمد جواد، محمد بن عبدالهادي جرفادقاني مورخ رجب 1302ق در تهران؛ جلد: تيماج مشكي، 261گ، 25 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 85-27/2]
خط: نسخ، كا: غلامعلي بن محمد، تا: 1228ق، حسب الاشاره آقامحمد آقامحمد جعفر؛ واقف: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي صيقلي، جلد: تيماج مشکي، 344گ، 25 سطر (12×22/5)، اندازه: 20×30 سم [ف: 84-1]
آغاز: مصطفوي نونهال گلستان مرتضوي انجمن افروز محفل عدل و داد شعله جانسوز نهال جور و بيداد ممهد اساس عدل و تمكين؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ميرزا محمد بن ملا غلامعلي علي آبادي، تا: شنبه هفته دوم ذيقعده 1229ق، جا: علي آباد يزد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 233گ، 27 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 1-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: ليله دوشنبه 10 رجب 1230ق؛ مهر: «علي بن محمد الموسوي» (بيضی)؛ تملك: علي بن مير سيد محمد موسوي ساكن اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 29 سطر (12/5×22)، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 1882-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حبيب الله بن محمد صالح نوري، تا: 1230ق؛ جلد: تيماج ماشي، 332گ، 26 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3-1635]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد عظيم، تا: پنج شنبه 7 ربيع الثاني 1231ق، جا: فيض آباد؛ 335گ، 23 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 3-1636]
آغاز: برابر؛ انجام: در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم... و لعنه الله علي اعدائهم اجمعين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الاول 1231ق؛ واقف: قدرت الله، اسفند 1351؛ كاغذ: شكري، جلد: مقوا، 326گ، 21 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 14-234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن صفر فخار شيرازي، تا: جمادي 1232ق، جا: كربلا؛ افتادگي: وسط (اين نسخه چندين برگ از باب راجع به احوال ولي عصر و به اندازه يك صفحه از اواخر فصل راجع به بيان معاني اسلام و ايمان را ندارد)؛ از دو كاتب و نام آن ديگري در نسخه نيامده؛ واقف: ملكزاده كوثر، آبان 1326؛ كاغذ: نخودي و فستقي، جلد: تيماج خرمايي، 415گ، 21 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 5-130]
آغاز: برابر؛ انجام: و بسند... که فضل بن شاذان از حضرت امام رضا عليه السلام پرسيد که بچه سبب واجب است شناختن پيغمبران و اقرار کردن بحقيقت ايشان و تصديق کردن به آن که اطاعت ايشان...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مهر: «عبده محمد رسول 1232» (مربع)؛ جلد: مقوا با روکش پلاستيک، 155گ، 27 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف مخ: - 57]
آغاز: از نزد غير خدا بود هر آينه مي يافتند؛ انجام: در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم. تمام شد رساله حق اليقين
خط: نسخ پخته، كا: مقيم بن محمد رحيم رنجراني محلاتي، تا: پنج شنبه ربيع الاول 1232ق؛ افتادگي: آغاز؛ اهدايی: دكتر مهدي روشن ضمير؛ كاغذ: نباتي فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 213گ، 24 سطر (14×24)، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 114-3]
خط: نسخ، كا: حسن بن الله وردي، تا: 1233ق [چند نسخه - ف: 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن ابوتراب، تا: 1233ق؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: روغني، بوم سياه، 306گ، 26 سطر (11/5×22)، اندازه: 19×29 سم [ف: 40-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش، كا: زين العابدين ملاحسين علي كنجدجاني گلپايگاني، تا: يك شنبه 9 جمادي الثاني 1234ق؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 182گ، 29 سطر، اندازه: 9/5×30 سم [ف: 26-252]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد صالح بن محمد تقي، تا: يك شنبه 9 صفر 1235ق؛ تاريخ وقف: جمادي الثاني 1239؛ جلد: تيماج قهوه اي، 759ص، 22 سطر (10×19)، اندازه: 17×26/5 سم [عمومي ساري و تنكابن: ف: - 26]
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن احمد بن ملا جعفر پيكاني اصفهاني، تا: يك شنبه 8 ربيع الاول 1235ق؛ جلد: روغني، 270گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 2-587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: زين العابدين بن كربلائي رجبعلي، تا: 16 جمادي الثاني 1235 ق؛ مهر: «حسين بن حسن موسوي» مورخ 1221؛ واقف: آقا سيد ابوالحسن، 15 صفر 1240؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 309گ، 23 سطر (13×21/5)، اندازه: 21×30 سم [ف: 283-11]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد علي نوري، تا: 1235ق؛ تملك: اعتضاد السلطنه 1294ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 26 سطر (13×21)، اندازه: 20×30 سم [ف: 4-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1236ق؛ جلد: تيماج، 221گ، 24 سطر [ف: 1-113]
كامل؛ خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد اسماعيل، تا: يك شنبه 3 شعبان 1236ق؛ جلد: تيماج، 326گ، 25 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 14 جمادي الاول 1236ق [الفبائي ف: 224]
آغاز: بسمله، حمدله اين چند كلمه ايست در باب اثبات معاد كه از كتاب حق اليقين از جمله؛ انجام: يك دانه خردل و اين حديث از اين طولاني تر است و ما باينقدر كه مناسب اين مقام است اكتفا كرديم و السلام.
خط: نسخ جلي خوش، كا: طباطبائي، سيد حسين، تا: 1238ق [رايانه]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ تاريخ وقف: شوال 1238؛ جلد: تيماج مشكي، 21 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 78]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلواة علي سيد المرسلين محمد و عترته الاكرمين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين.
خط: نسخ تحريري، كا: عبدالله بن ملا علي يزدي، تا: جمعه 7 رمضان 1239ق؛ جلد: تيماج ترياكي، 285گ، 25 سطر (12×20)، اندازه: 20×30 سم [ميراث اسلامي: 8-438]
آغاز: برابر
خط: نستعليق خوب، كا: زين العابدين همداني، تا: 1239ق؛
نوشته شده: «حق اليقين ابتياعي از ورثه مرحوم طهماسب ميرزاي مويدالدوله بتاريخ شهر محرم الحرام 1297 توشقان ئيل داخل كتابخانه موزه مباركه اعليحضرت ظل اللهي روحنا فداه شد»؛ مهر: مشيرالسلطنه، علي اكبر بن حسين الحسيني؛ مجدول، كمندكشي زرين، با يك سرلوح مذهب ممتاز مرصع؛ كاغذ: خانبالغ، جلد: مقواي روغني بوم قهوه اي، 682ص، 17 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 299-1]
كا: مير رفيع الدين، تا: شعبان 1240ق [نشريه: 5-366]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن فتح الله همداني، تا: 1240ق؛ 273گ، 17 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 2-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: احمد بن احمد خان افشار، تا: پنج شنبه 6 ذيقعده 1240ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشکي، 368گ، 23 سطر، اندازه: 20/5×30/1 سم [ف: 14-234]
كا: ابن ميرزا...، تا: 1240ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 21×31/6 سم [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن ميرزا علي حسيني، تا: دوشنبه 23 رمضان 1241ق، به درخواست حاجي علي محمد؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 317گ، 19 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 26-247]
آغاز: مقصد نهم در اثبات رجعت است بدان كه از جمله اجماعيات شيعه بلكه ضروريات مذهب حق فرقه محقه؛ انجام: اميدوار از جناب مستطاب بزرگوار ايشانم كه اين بنده عاصي را درين دنيا بقدري اعانت كنند كه تواند از عهده مشغول ذمه گي مردم برآيد يا مصلحت بداند خود مرحمت فرمايد.
مقصد اين كتاب از اثبات رجعت؛ كا: محمد صادق تفرشي، تا: 1241ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 27ص (82-108)، اندازه: 30×41 سم [ف: 782-10]
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن عبدالقيوم صفائي، تا: با تاريخ 1242ق [فيلم ها ف: 2-98]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: سعيد بن اسماعيل شيخاني هزار جريبي، تا: چهارشنبه دهه اول رجب 1242ق؛ افتادگي: آغاز؛ 679 ص، 20 سطر (12×21)، اندازه: 20×30 سم [عمومي ساري و تنكابن: ف: 23]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 1243ق، جا: خوي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 175گ، 27 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 75]
خط: نستعليق، كا: علي بن محمد شريف، تا: 20 شعبان 1244ق؛ 201گ، 27 سطر، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن بابا، تا: دوشنبه 21 جمادي الثاني 1244ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج مشكي، 191گ، 26 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 1-101]
آغاز: بدان كه از جمله اجماعيات شيعه بلكه از ضروريات دين مذهب حق فرقه محقه حقيت رجعت است
از بحث رجعت تا پايان كتاب؛ خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم بن حاجي عبدالجليل رشتي، تا: اوايل جمادي الثاني 1245ق؛ 126گ، 21 سطر، اندازه: 17×27/5 سم [ف: 90]
آغاز: برابر؛ انجام: بطلب غفران و دعاء خير ياد نمايند... كه مرا محنت ايام بهم برزده است.
خط: نستعليق، كا: محمدتقي بن ابوطالب يزدي، تا: جمعه 2 رمضان 1245ق؛ واقف: حسين كي استوان، آبان 1348؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشکي، 298گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 233-14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: زين العابدين بن اسماعيل، تا: 1246ق؛ واقف: عباس فخيمي، آذر 1362؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشکي، 212گ، 28 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 14-233]
خط: نستعليق خوش، كا: ملا آقا حاجي كلائي، تا: 1247ق؛
افتادگي: انجام؛ 258گ، 20 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: علي اصغر بن ميرمحمدرضا بن ميرعباس بن ميرنور علي حسين سعيدي سيكائي، تا: جمعه 11 شوال 1247ق؛ در دو برگ آخر اختيارات ايام مرحوم مجلسي، در
حاشيه بعضي صفحات روايات و حکايات مختلف مناسب با موضوع آمده؛ واقف: سيد علي اصغر، سلخ جمادي الثاني 1249؛ جلد: تيماج قهوه اي، 214گ، اندازه: 21/5×34 سم [ف مخ: - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، كا: محمد حسين بن محمداسماعيل گلپايگاني، تا: 8رمضان 1248ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج زرين؛ جلد: تيماج قهوه اي، 226گ، 27-28 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 3-1635]
خط: نستعليق، كا: سيد حسين بن حاج ميرزا محمد علي مير ميران، تا: ذيقعده 1252ق؛ اهدايی: مهدي جليلي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 305گ، 19 سطر (13×21)، اندازه: 20×30 سم [ف: 5-1752]
آغاز: برابر؛ انجام: و تأويلش را بما رد كنيد پس انكار اين ها نمي كنيم و جزم بوقوعش نمي كنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم
خط: نستعليق بد، بي كا، تا: 1252ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج، 162گ، 21 سطر (11×21)، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 1-76]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1967- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-77]
آغاز: بسمله، مقصد نهم در اثبات رجعت است بدان كه از جمله اجماعيات شيعه بلكه ضروريات مذهب حق؛ انجام: برابر
از مقصد نهم در اثبات رجعت تا آخر؛ خط: نستعليق متوسط، بي كا، تا: 19 ربيع الثاني 1257ق، جا: بارفروش؛ خريداري از بهزاد زارع، 1383؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 195گ، 20 سطر (14×25)، اندازه: 20/2×34 سم [رايانه]
كامل؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1257ق؛ اهدايی: خاندان فاضلي؛ كاغذ: ترمه، جلد: مقوايي تيماج عنابي، 245گ، 27 سطر (10×21)، اندازه: 17×28 سم [ف: 1-236]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1260ق؛ 30 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 9-3]
خط: نسخ، كا: لطفعلي بن محمد طهراني، تا: 1260ق؛ 259گ، 26 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 2-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمد كريم كاشاني، تا: جمعه 16 صفر 1261ق؛ واقف: نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: نباتي، جلد: مقواي روغني، 386گ، 20 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 5-129]
آغاز: برابر؛ انجام: و مثل اين ها از اموري كه اگر تكلم كند بآن موجب كفر و شرك خواهد بود چنانكه در وسوسه گذشت. سيم آن كه مراد تفكر كردن باشد در قضا و خلق اعمال
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1261ق؛ مهر: «افوض امري الي الله عبده محمد ابراهيم» (مربع)؛ بانوشته اي به تاريخ 1261؛ جلد: تيماج قهوه اي، 331گ، 22 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 1-21]
آغاز و انجام: برابر
در اين نسخه ترتيب دو جلد حق اليقين بدين قرار است از صفحه 1 تا 206 جلد اول، از صفحه 1 مكرر تا 187 جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: محمد اسماعيل بن مشهدي قاسم، تا: 24 شوال 1261ق، جا:
تبريز؛ كاغذ: فرنگي، جلد: بوم ترياكي، 197گ، 31 سطر (12/5×23/5)، اندازه: 20×32 سم [ف: 3-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حمزه بن كربلائي محسن بالا تجني من قرا فندري نما ملقب بگاوزن، تا: 1263ق؛ مجدول؛ واقف: حمزه بن كربلائي محسن بالا تجني من قرا فندري نما ملقب بگاوزن، 1268؛ جلد: تيماج، 250گ، 22 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 24]
آغاز: برابر؛ انجام: و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين.
خط: نسخ، كا: محمد اسماعيل پسر محمد اسماعيل، تا: سلخ شعبان 1264ق؛ مهرتملك: «عبده محمد علي»، «ابراهيم خليل الله»، «اسماعيل»؛ اهدايی: وزيري؛ 1221؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 248گ، 21 سطر (12×18)، اندازه: 16/5×23 سم [ف: 2-607]
آغاز: برابر؛ انجام: پس انكار اين ها و جزم به وقوعش نمي كنم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله الطاهرين و سلم تسليما كثيرا
خط: نستعليق، كا: ابراهيم حسين حسيني، تا: 19 ذيحجه 1264ق؛ مجدول؛ واقف: خانم عزيزه گوهر، تير 1374؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 362گ، 20 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 26-254]
آغاز: برابر؛ انجام: در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم... الحقير الفقير ابوطالب.
خط: نسخ، كا: ابوطالب بن علي اكبر خوئي، تا: 15 صفر 1264ق؛ واقف: ابوطالب بن علي اكبر خوئي، فروردين 1360؛ كاغذ:
شكري، جلد: تيماج مشکي، 328گ، 24 سطر، اندازه: 20/3×30/5 سم [ف: 14-234]
خط: نستعليق، كا: علي بابابي نوري، تا: 7 ربيع الاول 1264ق، براي ميرزا محمد علي آجدان سواد كوهي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 270گ، 24 سطر (14×24)، اندازه: 21×33 سم [ف: 187-17]
آغاز: برابر؛ انجام: احتمال ميگذاريم تمام شد رساله حق اليقين در آخر شعبان... سنه 1265
خط: نستعليق، كا: مير حسين اسفرنگي، تا: آخر شعبان 1265ق [الفبائي ف: 224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محسن، تا: 1264ق و 1265ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي يك مجلس مينياتور جديد، 230گ، 31 سطر (12/3×23/5)، اندازه: 21/5×34 سم [رايانه]
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد بن كربلايي محمد علي، تا: 1266ق؛ جلد: چرمي، 23 سطر (12×23)، اندازه: 21/5×32/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1204]
انجام: تمام شد رساله حق اليقين در آخر شوال معظم سال هزار و دو صد و نه از هجرت و چون باستعجال در تراكم اشغال نوشته شد ملتمس از ناظران اين كه... در صدد اعراض در نباشند. بكفران مبدل ننمايد گاهي يطلب غفران و دعاي خير ياد نمايند.
خط: نستعليق تحريري ريز، كا: ابراهيم بن مهدي موسوي خراساني، تا: جمادي الثاني 1271ق؛ جلد: مقوا چرم پوشانيده قهوه اي، 318گ، 22 سطر (11×18/5)، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 114-3]
خط: نسخ، كا: حيدرخان، تا: جمادي الاول 1273ق؛ مهر: «عبده الله قلي»؛ 322گ، 15 سطر، قطع: ربعي [چند نسخه - ف: 5]
خط: نسخ، بي كا، تا: 12 جمادي الاول 1277ق؛ صفحه آخر نونويس توسط محمد مهدي بن محمد اسماعيل استرآبادي؛ جلد: تيماج مشكي، 23 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 32]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمد بن آخوند ملا محمد باقر بن محمد هادي، تا: محرم 1286ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 176گ، 20 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 4-1261]
خط: نسخ زيبا، كا: محمد جعفر سبزواري، تا: 1291ق؛ مجدول، داراي سرلوح رنگين؛ جلد: مقوايي، 242گ، 23 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 5-307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1294ق؛ جلد: تيماج مشکي، 370گ، 19 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 3-1635]
آغاز: برابر؛ انجام: و تکذيب قايل آن ها مکنيد و تأويلش را به ما رد بکنيد پس انکار اين ها نمي کنيم و جزم به وقوعش نمي کنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم.
خط: نستعليق، كا: عبدالقدير سرابي، تا: جمعه 4 ربيع الاول 1307ق؛ جلد: تيماج مشکي، 287گ، 29 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف مخ: 2-797]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ مجدول، داراي سرلوح مزدوج مرصع مذهب؛ جلد: تيماج قهوه اي، 429گ، 21 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف مخ: 2-796]
آغاز: برابر؛ انجام: افعال قُلوب برچند قسم است اول آن است که محض خطور با دل باشد و آدمي را در آن اختياري نباشد و آن قسم اول است که مذکور شد و خلافي نيست در آن که بر آن عقابي مترتب نمي شود و محل تکليف نيست.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: گالينگور سبز، 239گ، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف مخ: 2-797]
آغاز: برابر؛ انجام: محقق دواني گفته است که اگر کسي ديده تبصر و اعتبار بگشايد وگرد سراپاي عالم درآيد از مفتح آن که عالم روحانيات است جسمانيات است همه را يک سلسله
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج سرخ، 393گ، 20 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: 1-190]
آغاز: و الله الموفق للسداد و عصمنا الله... فهرست اول در بيان ترجمه حديث بسند معتبر منقول است که روزي در جنگ جمل؛ انجام: و تفصيل کلام در اين مسئله مستدعي نقل... و ايراد اخبار بسيار است که اين رساله بر وجه استعجال... در کتاب بحار الانوار و شرح صحيفه کامله في الجمله بسطي داده شد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: پلاستيک قرمز، 189گ، 12 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف مخ]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 19 سطر، اندازه:
16×24 سم [ف: 98]
آغاز: برابر انجام: در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم.
خط: نسخ جلي، بي كا، بي تا، كاتب در پايان آن تاريخ 14 جمادي الثاني 1130 گذاشته؛ كاغذ: اصفهاني زرد، جلد: تيماج زرشكي، 930ص، 17 سطر، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 6-61]
آغاز: نسخه: مكه بدانند و نقل كنند قطع نظر از آن كه لازم مي آيد كه آن حضرت مرتبه اش پست تر از آن دو وصي باشد؛ انجام: پس انكار اين ها نمي كنيم و جزم بوقوعش نمي كنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم... و گاهي بطلب غفران و دعاي خير ياد نمايند و الحمدلله
خط: نسخ خوانا، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 450گ، 19 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 1-183]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 267گ، اندازه: 16/5×23 سم [نسخه پژوهي: 56-1]
آغاز: برابر؛ انجام: در سالي كه سمري برحمت الهي واصل شد چند روز قبل از فوتش بخدمت او رفتم پس فرماني از حضرت صاحب بيرون آورد كه مضمونش اين بود تمت المجلد الاول
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: سيد ابراهيم بن امير سعيد حسيني قمي، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 258گ، 21 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 368-1]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [چند نسخه - ف: 353]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: چرم مشكي، 261گ، 22-24 سطر، اندازه: 17/3×24 سم [ف: 41-142]
آغاز: برابر؛ انجام: بخدا سوگند كه حق تعالي تبارك و تعالي هزار هزار عالم آدم آفريده است كه تو در آخر اين عالم ها و آدم هايي بدان كه اين احاديث را... در كتب معتبره.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي شكري و سفيد، جلد: مقوا با پارچه، 176گ، 21 سطر (13×21)، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 312-2]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 258گ، 26 سطر، اندازه: 22×36 سم [ف: 1636-3]
آغاز: پس بايد خدايي باشد که اين ها را براي اظهار حقيقت ايشان بر دست ايشان جاري گرداند
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و وسط و انجام؛ 245گ، 23 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 3-1638]
آغاز: و آسان گردانيده است و در اين حديث ظاهراً اين معني مراد باشد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 249گ، 23 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 3-1638]
آغاز: رساله مختصره کافيه عمديه آن مطالب عاليه را به بيان هاي واضح قريب بافهام ايراد نمايد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 197گ، 24 سطر، اندازه: 22×30 سم [ف: 3-1638]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 219گ، 19 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 47-2]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 191گ، 21 سطر [ف: 1-113]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: شكري، جلد: عطف پارچه، 768گ، 19 سطر (10/5×17/5)، اندازه: 17/5×23/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1114]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا، اندازه: 20×30 سم [ف: 3-2]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سفيد، جلد: ميشن زرد، 517ص، 26 سطر، اندازه: 21×34/5 سم [فهرست عراقي: 1-317]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 227گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 1-177]
آغاز:... و اگر حق خدا غير حد باشد مثل قضاي نمازها كه قضا بايد كرد و مثل زكات دادن و قضاي روزه وكفاره؛ انجام: برابر
فقط هشت برگ از آخر كتاب؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 8گ، 25 سطر (11/5×18)، اندازه: 18×25 سم [ف: 2-129]
آغاز: خارجي و علتي بودن او در خارج واجب است، و او را واجب الوجود گويند يا آن كه نظر به ذات او، بودن محال است او را ممتنع الوجود گويند؛ انجام: طعن هفتم... پس قدح در يكي از اين دو خليفه البته لازم مي آيد و هر اندك شعوري دارد مي داند.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج
مشكي، 130گ، 22 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 150-1]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 293گ، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 1-257]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ تملك: سيد كريم اميري فيروزكوهي در 1316ش؛ 537گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×23 سم [ف: 1-225]
آغاز: که قايم بذات مقدس او باشد بلکه ذات او قايم مقام جميع صفات است چنان که... باب دويم دربيان صفاتي است که از حق تعالي نفي بايد کرد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: مقواي سبز، 313گ، 27 سطر، اندازه: 22×32/5 سم [ف: 3-1637]
آغاز: جماعت قليلي خواهد بود؛ انجام: ايشان را در شكنجه دارند
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي روكش كاغذ، 198گ، 21 سطر (11×17)، اندازه: 18/5×23/5 سم [ف: 1528-5]
بي كا، بي تا [نشريه: 13-363]
آغاز: الصلوة و السلام، ابن خبر خديجه رضي الله عنها گفت؛ انجام: چون شب ميشود آن را به روي خود
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اهدايی: حسين سعيدي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج عنابي، 209گ، 8 سطر (7×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 1628-5]
بي كا، بي تا [نشريه: 13-361]
بي كا، بي تا [نشريه: 13-385]
انجام: يعني اگر كسي را چنين.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: محمد موذن؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 320گ، 23 سطر (13×22)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1472-4]
آغاز: شده است كه حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) افضل انبياء است؛ انجام: آن كه نمازش صحيح است يا باطل است.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اهدايی: مهدي حافظي منشاوي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 265گ، 27 سطر (12×23)، اندازه: 17×30 سم [ف: 4-1469]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و العقبت لاهل التقوي؛ انجام: و امام ظاهر شود و بردست هيچ كس
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و جزم بوقوعش هم نمي كنيم و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم تمام شد.
خط: نستعليق، كا: طبسي خراساني، احمد، بي تا [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش جلي، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و در مرتبه تجويز و احتمال مي گذاريم
خط: نسخ خوب، بي كا، بي تا؛ داراي يك سرلوح مزدوج، مجدول مذهب؛ واقف: نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: نباتي، جلد: روغني، 320گ، 24 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 5-130]
آغاز: نيافريده و انسان را كه چشم و چراغ اين جهان و علت غايي آفريدن آنست براي معرفت و عبادت خلق كرده است؛ انجام: وليكن خدا نخواست و تو پسر عم اوئي و طرف او را مي گيري
خط: نسخ، كا: فاروجي، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول؛ واقف: سيد عبدالباقي آيت اللهي شيرازي، اسفند 1374؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 269گ، 16 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 253-26]
بي كا، بي تا؛ خريداري از ناصر بر خورداري و محمد رفيعي [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از احمد اقباليان [رايانه]
بي كا، بي تا؛ انتقالي از سازمان مدارك فرهنگي؛ اندازه: 15/8×23/5 سم [رايانه]
آغاز: رجوع شود به شماره 5-3628 از جلد 20 همين فهرست؛ انجام: مطلب اول در مطاعن ابوبكر است و آن بسيار است به قليلي در اين رساله اكتفا مي نمائيم
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: روغني، بوم سبز، 167گ، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 14/7×20/5 سم [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از امرالله صفري [رايانه]
آغاز: عجز و بنا بر سيم احتياج و بنابر چهارم سفاهت و هر چهار بر حق تعالي؛ انجام: همچنانكه آن نفس آدمي يزكي در آينه بهم مي رسد و چون ظلمت گناهان
شامل 2 باب از اين كتاب، مبحث نبوت در باب چهارم و مبحث معاد در باب پنجم مي باشد؛ خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي حنايي، 370گ، 21 سطر (11/8×21)، اندازه: 18×27/5 سم [رايانه]
آغاز: و قليلي كه از ناقص چند امثال خود فرا گرفته اند، به نظر تحقيق در آن ها نظر نكرده اند و به محض تقليد اكتفا كرده؛ انجام: تا متصل به مقابر مسلمانان شد و در تاريخ اعثم كوفي كه در اين زمان موجود است مذكور است كه اميرالمؤمنين عليه السلام
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ تملك: ولد كربلايي اكبر سفيد آبي با مهر «و بن محمد جعفر» (چهارگوش)، آقاي حسن تاج آبادي؛ كاغذ: آبي و نخودي، جلد: تيماج مشكي، 294گ، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 154]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 175گ، 27 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ جلد: مقوايي با روكش تيماج مشكي، 262گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×27/5 سم [ف: 151]
ḥaqq-ul yaqīn (mn.)
طباطبائي، محمد بن علي، 1180؟-1242 قمري
tabātabā’īī, mohammad ebn-e ‘alī (1767 - 1827)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17515 ض
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
haqq-ol yaqīn (gozīde-ī az)
محتملا گزيده اي از حق اليقين مجلسي است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1186/5
نسخه اصل: كتابخانه آيت الله مرعشي نجفي، شماره 8839 [در فهرست اين رساله معرفي نشده]؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 2ص (66-67) [عكسي ف: 3-439]
ḥaqq-ul yaqīn (mn.)
وابسته به: حق اليقين في اصول الدين؛ مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي (1037-1110)
منتخبي است از حق اليقين ملا محمد باقر مجلسي كه در آن احاديث مربوط به فضايل حضرت صاحب الامر عليه السلام گزين شده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 59/208-8988/8
آغاز: در بيان پاره اي از فضائل صاحب الامر صلوات الله عليه كه از كتاب حق اليقين آخوند مجلسي انتخاب شد از آن جمله شيخ ابن بابويه گفته است
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 20گ (120-139)، 22-27 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4596]
حق اليقين في معرفة الله و العوالم-حق اليقين في معرفة رب العالمين
haqq-ol yaqīn fī ma‘refat-e rabb-el ‘ālamīn = haqq-ol yaqīn fī ma‘refat-el lāh va-l ‘avālem
شبستري، محمود بن عبدالكريم، 687-720؟ قمري
Šabestarī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-karīm (1289 - 1321)
گفتاري است عرفاني با نثر ممزوج به شعر در هشت «باب» به شماره در بهاي بهشت: 1. ظهور ذاتي حضرت حق تعالي و مقام علم و معرفت؛ 2. مراتب ظهور صفات حق تعالي؛ 3. در مظاهر و مراتب آن و بيان مبدأ؛ 4. وحدت وجوب؛ 5. ممکن الوجود و کثرت؛ 6. تعيين حرکت وتجددات و تعنيات؛ 7. حکمت تکليف و جبر و قدر؛ 8. معاد و بيان حشر و نشر. لاهيجي در شرح گلشن راز بارها از آن نام برده و به مطالب آن استناد جسته است.
آغاز: اي پيداتر از هر پيدايي و اي آشکارتر از هر هويدايي تو با پنهاني سازگار و پنهاني تو چون پيدايي آشکار نه پيداي تو از پنهاني ميان و نه پنهاني تو از آن پيدائي كران...
انجام: و نقطه عين وحدت منه بدأ و اليه يعود و هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن و هو بکل شي عليم و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم
چاپ: تهران، ضمن مجموعه آثار شيخ محمود شبستري، تصحيح دكتر صمد موحد، انتشارات طهوري، چاپ دوم، 1371ش؛ [تهران]، سنگي، 1283، جيبي، 1+44 صص (صص 1+44)، تهران، سنگي، 1284، جيبي، 44ص؛ ايران، سنگي، 1299، جيبي
[نسخه هاي منزوي 1130-1129/2 (23 نسخه)؛ الذريعة 42/7 و 1010/9؛ فهرست مشار 1765/2 و 765/2؛ هدية العارفين 407/2؛ مشترك پاكستان 954/2 (نشاني 7 نسخه)؛ صفا 1290/3 «حق اليقين في معرفة الله و العوالم»؛ مكتبة اميرالمؤمنين 220/1؛ كشف الظنون 673/1؛ فهرستواره منزوي 135/6؛ دنا، ج4، ص 694-692 (76 نسخه)]
شرح و حواشي:
كشف الاسرار؛ لاريجاني، محمد ابراهيم بن علي (- 13)
خط: نستعليق، كا: لطف الله بن انوشيروان، تا: 720ق [از اين كاتب نسخه اي ديگر در مرعشي با تاريخ 970 آمده و جز آن داراي كتابت نسخه هاي ديگري است كه تاريخ 953 نيز در آن ديده مي شود كه اين تاريخ را مردد مي كند]؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ قطع: رقعي [ميراث شهاب: س 9ش 2-39]
آغاز: برابر؛ انجام: واقف انوار الحقيقة الشيخ محمود الشبستري قدس الله روحه و رزقنا فتوحه
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ كاغذ: شرقي، جلد: مقوايي با روكش سبز چرم نما، 27گ (99-125)، 13 سطر (8×11/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 36-323]
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمود بن محمد حسيني، تا: قرن 9؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قهوه اي، 37گ (221-257)، 23 سطر (10/5×19)، اندازه: 16×24 سم [ف: 10-1779]
آغاز: برابر؛ انجام: طور عمر و خلود اشخاص بحسب توافق مظاهر تعينات و كثرت آن بود مثلاً عمر زماني كه اجزاء آن يعني آنات در غايبت توافق است و درازتر از عمر افلاك. افتاده.
خط: نستعليق، كا: لطف الله بن انو شيروان، تا: 970ق؛ افتادگي: انجام (اندك)؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ كاغذ: شرقي، 14گ (59ر-72پ)، 17 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 33-406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: رجب 1010ق؛ مجدول؛ 24گ، 20 سطر، اندازه: 6×15 سم [ف مخ: 2-798]
خط: نستعليق، كا: حسيني، تا: 1044ق، جا: اصفهان؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13گ (74ر-86ر)، اندازه: 14×24 سم [ف: 19-223]
خط: نستعليق، كا: محمد زمان بن مير سيد علي بن مير كل... كلاني، تا: 1048ق؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: كاغذي سبز، 44ص (275-232)، 160 سطر، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 3-557]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1069ق؛ 16گ (103-118ر) [ف: 15-323]
خط: نسخ، كا: محمد اسماعيل حسيني، تا: 1079ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 37گ (36پ-72ر)، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-23]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1082ق؛ 22ص (158-179)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 32-199]
خط: نسخ و نستعليق، كا: ميرزا محمد، تا: شعبان 1089ق؛ 22گ (201پ-222پ)، 15 سطر، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 54]
آغاز: برابر؛ انجام: حقيقة باز جذب و شوق و محبتت ارادي موجب حركت به طوع اتينا طوعاً و كرهاً قالتا اتينا طائعين، نتيجه حركت مجذوب سوي جاذب
خط: نسخ، كا: علي اكبر، تا: 1091 تا 1092ق؛ افتادگي: انجام؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (110پ-112پ)، اندازه: 10×17 سم [ميراث اسلامي: دفتر نهم - 99]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1570/10
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 4-404]
نسخه اصل: بادليان اكسفورد ش 94 و الكرwalkar (ش 1298)؛ بي كا، تا: 1095ق [فيلم ها ف: 1-567]
آغاز: برابر؛ انجام: آن چه مفهوم اين درويش است از اين آيت اگر نوشته شود ظاهراً.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 89ص (22-110)، 17 سطر (9×13)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 284-2]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهان شكري، جلد: تيماج قرمز، 52ص (1-52)، 16 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 10×19 [ف: 2142-10]
آغاز: برابر؛ انجام: كه آن مسماست بطامة كبري و نشأة اخري ليكن محجوب زمان و مكان را نظر بفناء چيزي كه...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ بعد از اين رساله (49ر-55پ) مناجات هايي فارسي ظاهراً از خواجه عبدالله انصاري آمده؛ جلد: تيماج مشكي، 24گ (25پ-48پ)، 16 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: مقواي سفيد، 21گ، 15 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 3-1639]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مهر: «نصر من الله وفتح قريب 1040» (بيضی)؛ 16گ، سطور چليپايي، اندازه: 10/5×17/5 سم
[ف: 3-1638]
آغاز: برابر انجام: آن چه مفهوم اين درويش است از اين آيت اگر نوشته شود ظاهراً.
فقط شامل باب اول و دوم كتاب مي باشد؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد نصير فرزند ملا حسن، بالانكابي جيلاني، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، 5گ (105-109)، 22 سطر، اندازه: 6×15 سم [ف: 378-29]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اندازه: 12×19 سم [نسخه پژوهي: 3-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13گ (61پ-73ر)، اندازه: 11/5×18 سم [محدث ارموي مخ: 2-623]
آغاز: هو باب هشتم در بيان معاد و حشر و نشر منقول از رساله حق اليقين. چون محقق شد كه مبداء عبارت است از ظهور هستي در نيستي معاد عبارت بود از ظهور نيستي در هستي؛ انجام: برابر
تنها باب هشتم كتاب؛ خط: نستعليق و شكسته نستعليق، بي كا، تا: رجب 1114ق، جلد: گالينگور بنفش، 2ص (27-28)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 421-29/1]
كا: سليمان، تا: سه شنبه 1 شعبان 1116ق؛ از روي خط پدرش علم الهدي در روز جمعه 16 ربيع الثانی 1056 در قمصر كاشان؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج زرد، ابعاد متن: 9×19، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 17-66]
خط: نستعليق، كا: هداية الله همداني، تا: قرن 12 و 13؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 8گ (10پ-17پ)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2821]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 42ص (565-606)، 21 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 5-605]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ داراي دو سرلوح مرصع؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن سرخ، 11 سطر، اندازه: 9/5×14/5 سم [ف: 264-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسن بن سيد كاظم طباطبايي، تا: قرن 13؛ 28 گ، 16 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف مخ: 2-798]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 19گ، 16 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 2-797]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مهدي بن شيخ محمد تقي، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 48ص (1-48)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 56-24/3]
آغاز: برابر؛ انجام: تصرف خارجي جهت رياضت نفس است و صفت
خط: نسخ ممتاز، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: گالينگور مشكي، 20ص (1-20)، 10 و 15 سطر، اندازه: 11/3×18/5 سم [ف: 78-45]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-261]
آغاز: برابر
در بالاي نسخه اين كتاب به نادرست به بابا افضل كاشاني نسبت داده شده؛ خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 1208ق؛ 93گ (7پ-99ر)، 12 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق ريز، بي كا، تا: 6 رمضان 1221ق؛ جلد: مقوا، 9گ (270ر-278پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 247]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1225ق، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 29گ، (1-29ر)، اندازه: 10/5×15/5 سم [نشريه: 13-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمدصادق بن محمدحسين منشي شاملو، تا: سه شنبه شوال 1231ق؛ جلد: تيماج عنابي، 26گ، 15 سطر، اندازه: 9×17/5 سم [ف: 5-622]
خط: نستعليق، كا: هداية الله بن كربلايي رحيم گرگاني قمي، تا: 1243ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 11گ (167پ-177ر)، 16 سطر (6×10/5)، [ف: 257-17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد باقر، تا: 1251ق؛ واقف: سيد محمد باقر مولوي عربشاهي سبزواري، محرم 1405؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 53ص (1-53)، 17 سطر، اندازه: 10/2×16/5 سم [ف: 445-17]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1255ق؛ جلد: تيماج عنابي، 11ص، 21 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 522-1]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 574/7
همان نسخه بالا [نشريه: 5-94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: محمد باقر خوانساري، تا: 1259ق؛ كاغذ: نخودي و نباتي، جلد: تيماج قهوه اي، 45ص (150-194)، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 17-444]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، كا: ميرزا عبدالوهاب درويش اصفهاني، تا: 1261ق؛ مهر: كتابخانه باقر ترقي؛ جلد: تيماج مشكي، 24ص (128-105)، 17 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 270-32]
خط: نسخ، كا: احمد بن عبدالقادر تبريزي، تا: 1261ق؛ جلد: مقوايي، 20گ (136ر-155ر)، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-121]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1265ق؛ داراي يك سرلوح مذهب؛ كاغذ: ترمه اصفهاني، جلد: ميشن قرمز، 12 سطر، اندازه: 10/1×16/9 سم [ف: 113-8]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 11 محرم 1269ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 23گ (1پ-23ر)، 16 سطر، اندازه: 11/2×17/5 سم [ف: 34-6]
گركاني؛ شماره نسخه: 70/3
خط: نستعليق، كا: محمد مسيح موسوي، تا: 28 ذيقعده 1271ق؛ قطع: ربعي [نشريه: 5-639]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: علي اكبر بن محمد كريم الالياني، تا: 1271ق، جا: قمشه؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 51گ، 15 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 504-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: ذيقعده 1272ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12گ، 16 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1639-3]
آغاز: برابر؛ انجام: و حكم مراتب امروزه الي ما لا نهايه بر يك وجه بي تغير و تعدد بدو ثابت است.
خط: نستعليق و شكسته، كا: محمود بن جلال الدين محمد نصير قلندرشاه خويي، تا: ربيع الثاني 1272ق، جا: تهران؛ افتادگي: انجام؛ در صفحه 64 ر هم آمده: «چون اين اوراق كفايت نكرد بقيه حق اليقين شيخ در اواخر كتاب دور اوراق سفيد قلمي شد»، ادامه اين رساله در برگ هاي 328پ-332پ نوشته شده است؛ كاغذ: فرنگي نازك، جلد: ميشن قهوه اي، 10گ (54پ-63پ)، اندازه: 12/8×21/5 سم [ف: 332-29/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: اسماعيل، تا: چهارشنبه 24 ذيحجه 1273ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 29گ (3پ-31ر)، 13 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 9-388]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد شفيع بن حاج محمد سعيد همداني، تا: 14 رمضان 1274ق؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: 1507]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته ريز، بي كا، تا: مورخ 8 رمضان 1277ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 9گ (26ر-34ر هامش)، 17 سطر (10×19)، اندازه: 18/5×28/5 سم [ف: 919-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 11 رجب 1285ق؛ مصحح، محشي، منظومه اي از شيخ محمود شبستري در يك برگ بعد از انجام رساله آمده، فهرست برخي رديف هاي موسيقي در برگ نخست ديده مي شود؛ نسخه از سوي آيت الله شمس العلماء خوبي» به تاريخ 138ق در مهاباد به آيت الله مرعشي نجفي هديه شده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مشمعي مشكي، 22گ، 16 سطر (7×12)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 229-33]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1285ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 21گ (56ر-76پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 12-352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: اسد الله تنكابني، تا: 1286ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 29گ (217پ-245پ)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 88-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد بن حسين خراساني، تا: 1290ق؛ جلد: تيماج مشكي، 19گ (1پ-19ر)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 323-2]
آغاز:... بي تغير و تعدد بدو ثابت است و به اندك فراستي اين معني ادراك توان كرد؛ انجام: برابر
خط: نستعليق و شكسته، كا: محمود بن جلال الدين محمد نصير قلندرشاه خويي، تا: 1291ق، جا: تبريز (آستانه مقبره جناب حاجي محمد جعفر خوي)؛ افتادگي: آغاز؛ ادامه كتاب از برگ هاي «54پ-63پ» است؛ كاغذ: فرنگي نازك الوان، جلد: ميشن قهوه اي، 5گ (328پ-332پ)، اندازه: 12/8×21/5 سم [ف: 336-29/1]
خط: نسخ و نستعليق و شكسته نستعليق، كا: محمد باقر ابن سلطانعلي گواري كزازي، تا: 1292ق؛ 79گ (6پ-84پ)، اندازه: 8/5×11 سم [ف: 2-415]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1293ق؛ 22گ (236پ-257پ) [ف: 2-90]
خط: شكسته نستعليق، كا: ميرزا محمد بن ميرزا علي رضا، تا: 1294ق؛ قطع: ربعي [نشريه: 6-697]
خط: نستعليق، كا: شكرالله بن ميرزا محمد باقر طباطبايي، تا: 1296ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: پارچه، 41ص (242-282)، 12 سطر (8×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14-3810]
خط: نستعليق، كا: رضا قاجار، تا: 9 رجب 1298ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 12 سطر (7×12)، اندازه: 12×16 سم [ف: 16-152]
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمادي الاول 1299ق؛ كاغذ فرنگي؛ جلد: تيماج سبز، 25گ، 10 و 14 سطر (8/1×14/2)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 286-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: علي اكبر منشي همداني، تا: ذيحجه 1302ق؛ جلد: مقوايي، 48گ (1-48)، 14 سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: 125]
انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ميرزا نعيم شيرازي، تا: 1305ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: ميشن قرمز، 29گ (78-106)، 14 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 368-8]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت علي يد اقل الخليقه معين الرعايا...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 20 رمضان 1307ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج، 17ص (31-47)، 19 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 10-859]
خط: نسخ، كا: علي بن حسين علي صدر تويسركاني، تا: 1311ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سرخ، 17 سطر [ف: 5-320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شيخ الاسلام محسن محمد صالح بهبهاني، تا: 1312ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: كاغذ دفتري خطدار، جلد: تيماج اناري، 19ص (140-158)، 21-22 سطر، اندازه: 12/8×20/8 [رايانه]
خط: نسخ، كا: حسين علي حيرت ذهبي خراباتي زنجاني، تا: جمادي الثاني 1315ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 36ص (102-67)، 17 سطر (8×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2505-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش و شكسته نستعليق، كا: حسين نائيني، تا: ؟129؛ كاغذ: فرنگي شكري و آبي، جلد: گالينگور قهوه اي، 58گ، 12 سطر (5/5×12)، 10/5×17 سم [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج قرمز، 13ص (197-209)، 24 سطر (14×22/5)، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 97-1]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: به رنگ هاي آبي و سبز و زرد، جلد: تيماج مشكي، 17گ (1پ-17پ)، 16 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 175-9]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 34گ (40پ-73ر)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 6-277]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 15گ (114ر-128پ)، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 20-229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ سپس مقاله اي است فارسي در مقولات
عشر كه در 9 فصل انجاميده و در صدر نسخه چنين مسطور است «من تصانيف محقق طوسي» و مي نمايد كه قطعه از كتابي است در منطق كه كاتب آن افراد در كتابت نموده، مجدول مذهب؛ واقف: نائيني، 7گ، اندازه: 26×43 سم [ف: 4-94]
خط: نستعليق ريز، كا: سلطان محمد بن نورالله، بي تا؛ در هامش؛ كاغذ: سفيد، جلد: سوخت زرين، 17ص (1-17) [سنا: ف: 2-288]
آغاز: برابر؛ انجام: بقاء اسم وجود است در رتبه مظاهر ليکن حقيقي لازم ذات وجود بود و مجاري بحسب امتداد مظاهر متوافقه و باز
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوا، 12گ، 19 سطر، اندازه: 12×13 سم [ف: 3-1639]
آغاز: برابر؛ انجام: اين بود معني، عبدناک حق معرفتک... علي ما هو عليه کان واز اين جهت درکلام مجيد آيه اجتبا واصطفي و غفران
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 22گ، سطور چليپايي، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-1639]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحريري، بي كا، بي تا؛ فوائدي در يک مثنوي، يک الهي نامه عربي، احاديثي از حضرت موسي و داود عليهما السلام، خطبه درة التوحيد، کيميا، طالع نامه؛ جلد: مقوا، 19گ، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 2-798]
آغاز: برابر
خط: شكسته ريز، بي كا، بي تا؛ كاغذ: الوان، 20 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 385-2]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 21گ (17پ-37ر)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 75]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام (پايان باب ششم و صفحه اي از باب هفتم را دارد)؛ كاغذ: سفيد و آبي، جلد: تيماج ترياكي، 8ص (383-390)، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 2-42]
بي كا، بي تا [نشريه: 5-268]
آغاز: اهل بيت پاك پاك آئين و ياران كزين او كه صف نشين؛ انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 23گ (2ر-24پ)، 15 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [مؤيد: 3-324]
ḥaqq-ul yaqīn fī ma‘rifat-i rabb-il ‘ālamīn
شبر، عبدالله بن محمد رضا، 1188؟-1242 قمري
Šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 - 1827)
تاريخ تأليف: 1336ق
از كتب كلاميه و مشتمل است بر 5 «باب» كه باب اول در اثبات صانع و باب پنجم در اثبات معاد جسماني است و از لحاظ اين كه در مباحث از روايات و آيات قرآن شاهد و دليل آورده و با موضوعات تطبيق كرده از كتب كلامي ممتاز است.
آغاز: بسمله و به نستعين. الحمد الله الذي تقدس عن ادراك الافهام... اما بعد فيقول... عبدالله بن محمد رضا الحسيني... هذه تحقيقات... قد تضمنت معرفة الايمان بالله و اليوم الآخر و اصول الدين...
انجام: ان من تبلغ الدعوة حذوهم لا يتعلق به تكليل بالمعارف لانها من الله.
چاپ: تهران، كانون انتشارات عابدي
[دنا 694/4 (4 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 10 محرم 1226ق؛ جلد: تيماج زرشكي، 246گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 117-33/1]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعوانه و مقوية سلطانه (تم الكتاب)
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ با تقريظ شيخ جعفر به نثر و سيد محمد علي سبط سيد محسن به نثر در صفحه عنوان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 197گ، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 2043-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بي كا، تا: 1228ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج مشكي، 514ص، 22 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 4-129]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... اما بعد فهذا هو المجلد الثاني من كتاب حق اليقين؛ انجام: لايتعلق به تكليف بالمعارف... تم الكتاب بعون... و باطنا و علي الله.
خط: نسخ، كا: رجبعلي بن ملا عبدالله رانكوئي، تا: 29 رجب 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج جگري، 234گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 32-355]
ḥaqq-ul yaqīn fī ma‘rifat-i rabb-il ‘ālamīn
تهراني نجفي، هادي بن محمد امين، - 1321 قمري
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
رساله اي در بيان اتحاد وجود و ماهيت و استدلال بر بطلان اصالت هر يك از اين دو گويا مؤلف در اين رساله نظر به شخص معين و كتابي در اين موضوع دارد و مي خواهد او را پاسخ گويد.
آغاز: الحمدلله الذي دل علي ذاته بذاته و تنزه عن مجانسة مخلوقاته جل عن أن يحجبه حجاب فيتطرق اليه الشك و الارتياب...
آغاز: برابر؛ انجام: فانه لا علية الا في مرحلة الايجاد. و الحاصل ان الماهية انما...
خط: نستعليق،كاتب = مؤلف (ظاهراً)، بي تا؛ جلد: تيماج زرشكي، 3گ (66پ-68پ)، 23 سطر، اندازه: 17×22 سم [مؤيد: 3-600]
آغاز: برابر؛ انجام: و لقوله كل شي ء هالك تم البيان بعون الملك المنان
خط: نسخ، كا: كشميري، محمد باقر بن احمد علي، تا: 1321ق [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الوجود موجود بمعني أنه ليس معدوماً و الا فهو صفة الماهية فان الموجودية صفة كالمعدومية
خط: نسخ، كا: علي بن حسين غروي، تا: چهارشنبه 16 ربيع الثاني 1322ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 42گ (1پ-42پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-363]
haqq-ol yaqīn va serāt-ol mostaqīm
رساله مختصري است در موضوع اصول پنج گانه اعتقادي و مسائل فقهي و به تعبير مؤلف در معرفت واجبات علمي و معرفت واجبات علمي مشتمل بر 6 «كتاب» و يك «خاتمه».
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 348/2
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين، شكر بي نهايت موجودي را كه آفريدگار جهان است، و ثناي بي نهايت مر پادشاهي را كه دارنده زمين و زمان است؛ انجام: و روش دين ايشان به هدايت خاندان است بيزاري نمودن از اين قوم.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1368ق؛ گالينكور مشكي، 135گ (23ر-157ر)، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1-334]
haqq-ol yaqīn va ‘ayn-ol hayāt (gozīde-hā-ī az)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1186/7
نسخه اصل: كتابخانه آيت الله مرعشي نجفي، شماره 8839 [در فهرست اصلي اين قسمت معرفي نشده]؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 7ص (75-81) [عكسي ف: 3-439]
haqqānīyat-e mazhab-e šī‘e va daf‘-e eškāl-e moxālefīn
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 660/26
خط: نسخ، كا: اسدالله بن ظهيرالدين علي دواني، تا: قرن 11 [ف: 359]
al-ḥaqāyiq
جابر بن حيان، 120-198؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9011/48
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلي... للمتقين و سلم. قد سبق لنا من الكتب قبل كتابنا هذا ثمان و اربعون كتاباً كل ذلك فيها تدابير و اعمال و تفاسير... و قد جعلت كتابي هذا و هو تدابير و اعمال و تفاسير... و قد جعلت كتابي هذا و هو الكتاب التاسع و الاربعون حاوياً للحد المستعمل في كتبنا هذه من التدابي رفي هذه الثلثة الابواب البي هي من جوهر واحد ليقرب بذلك ما حدها و يسهل علي الطالب و انا ذاكر في كتابي هذا مما شرطنا فر العدد فانا اذكر في كتابي هذا فالماء و الهواء مختلف الكلام في النار و الارض لما بعد؛ انجام: وشد الوصل محكما ثم اعد كذلك سبع مائة مرة فان الدهن حينئذ يقطر.
خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 1288ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (120ر-121پ)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/7×22/3 سم [ف: 618-29/2]
al-ḥaqāyiq = al-ḥaqāyiq fī asrār-id dīn = al-ḥaqāyiq fī maḥāsin-il axlāq
فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091 قمري
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
وابسته به: المحجة البيضاء في احياء الاحياء؛ فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي (1006-1091)
تاريخ تأليف: 1090ق
اين كتاب كه از تأليفات اواخر عمر مؤلف است و كتابي است جامع و مختصر در بيان اخلاق حميده و ذميمه و اعمال نيك و بد مبني بر قواعد عقلي و مأثورات شرعي و حاوي بر اصول ملكات فضائل و رذائل و آداب عبوديت و اسرار عبادات و بمانند خلاصه كتاب «احياء العلوم» است در شش «مقاله» (هر مقاله داراي ابواب و فصولي است): 1. علم و عقائد و معرفت نفس؛ 2. بيان مساوي اخلاق و كيفيت تهذيب؛ 3. نكوهش دلبستگي به دنيا و مال و جاه دوستي؛ 4. بيان مكارم اخلاق؛ 5. اسرار عبادات؛ 6. اعمال صالحه از تفكر و تدبر و محاسبه و مراقبه و توبه و آداب دوستي و معاشرت. در ديباچه آن مي گويد: در اينجا رازهاي نهفته دين را چنان كه از قرآن و گفتار پيامبر و پيشوايان دريافتم نوشتم و از نگارش هاي دانشمندان ديني به ويژه احياء غزالي براي روشن كردن آن رازها آوردم.
آغاز: الحمدلله الذي نور قلوبنا بنور الايمان و عرفنا من اسرار الحديث و القرآن و الصلاة علي... اني اذکر بعون الله في هذا الکتاب من اسرار الدين ما يرتقي به من کان له قلب او القي السمع و هو شهيد...
انجام: فارحم اليك فقري و فاقتي و كبوتي لحر وجهي و حيرتي في سؤة ذنوبي انك ارحم الراحمين و لنختم الكلام حامدين لله... اولا و آخراً و ظاهرا و باطناً
چاپ: تصحيح ابراهيم ميانجي، 1378؛ تهران، سنگي، 1299ق.، وزيري، 160ص (صص 2-161)؛ قم: دارالكتاب الاسلامي، 1368= 1410ق.
[الذريعة 28/7؛ مشار 314؛ ريحانة الأدب 376/4؛ فهرست هاي خودنوشت فيض كاشاني 167؛ مكتبة اميرالمؤمنين 436/2؛ دنا 673-669/4 (118 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- الحقايق (ترجمه) كاشاني، محمد بن مرتضي (- 1115)
كا: غياث الدين مسعود حسني حسني طباطبائي، تا: 1076ق، جا: ميانه؛ كاغذ: رنگين، جلد: تيماج مشكي [سنا: ف: 2-176]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل، و اما ارباب الاموال... و لو كلف احد منهم ان ينفق ديناراً و لا يكتب اسمه...
اين نسخه در بخشي از باب 5 از مقاله 3 پايان مي گيرد و افزون بر نيمي از آن ناقص است؛ خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: 1090ق، به دستور مولي محمد علم الهدي إبن فيض كاشاني؛ افتادگي: انجام؛ از سوي علم الهدي مقابله و تصحيح شده با نشان «ثم بلغ معارضة و تصحيحاً ايده الله تعالي»؛ مهر: «المؤمن حي في الدارين سنة 1036» (مستطيل) كه احتمالاً برادر يا پسر برادر فيض باشد، «كمال الدين اسحق» (بيضی)، «صدرالدين محمد بن محمد الفيضي» (بيضی) به سال 1235ق؛ يادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهيم كاشاني مشهور به علامه فيضي به سال 1326ش؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 69گ، 19 سطر (8×15)، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 189-34]
خط: نسخ، بي كا، تا: 22 رجب 1091ق؛ نورالدين محمد بن مرتضي در ع 2 سال 1093 آن را با نسخه خط مصنف برابر نمود؛ تملك: سيد محمد بن عبدالغفار رضوي در ربيع الاول سال 1160؛ محمدرضا كاشاني؛ كاغذ: فرنگي، 169گ، 20 سطر (7×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-660]
كا: عقيل بن السيد ركن الدين مسعود حسيني، تا: 1091ق [تراثنا: س 2ش 4-30]
خط: نسخ، كا: محمد امين بن عبدالوهاب، تا: چهارشنبه 9 رجب 1093ق، بخشي از اين نسخه در زمان حيات مؤلف نوشته شده؛ محشي با امضاء «منه مدالله تعالي ظله العالي»، از روي نسخه اي كه دست خط مؤلف در آن بوده و قسمت ديگر اين نسخه بعد از وفات مؤلف نگاشته شده از روي همان نسخه و با آن مقابله گرديده؛ جلد: مقوا، 17 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 2-682]
خط: نسخ، كا: محمدرضا، تا: در جمادي الاول 1093ق، براي محمد علم الهدي؛ مجدول؛ مهر: علم الهدي؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج سرخ، 152گ، 21 سطر (7×13)، اندازه: 12×19 سم [سنا: ف: 1-103]
خط: نسخ، كا: محمد سنجر، تا: 9 رجب 1094ق؛ تملك: عبدالوهاب ملكي، محمد تقي، غلام حسين ملكي؛ مهر: «تلك الجنة التي نورث من عبادنا من كان تقيا» (بيضی)، «المتوكل علي الله محمد تقي...» (مربع)؛ جلد: تيماج سوخته سير، 198گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 328-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 8 ربيع الاول 1096ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 18 سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 1150-3]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 232گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 85]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان عمل سيئته استغفر الله منها و تاب اليه و قال الباقر عليه السلام لايغرنك الناس...
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ تملك: محمد جواد بن جلال الدين به سال 1323ق؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 164گ، 17 سطر (6×11/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 30-391]
آغاز: الاهماً واحداً انفرد به فخرج من صف ةالعمي و مشاركة أهل الهوي و صارمن مفاتيح ابواب الهدي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، به يك واسطه با نسخه مؤلف مقابله شده، در سه برگ آخر الأحاديث القدسيه ناقصاً آمده؛ جلد: تيماج سبز، 137گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سيد محمد طباطبايي اصفهاني، تا: قرن 11 يا 12، به سفارش ميرزا محمد مهديا؛ جلد: چرم، 367گ، 17 سطر (8×14) سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 211-47/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن محمد قاسم قمشهي (كاتب دو ورقه نونويس)، تا: قرن 12؛ تملک: موسي بن محمد رضا با مهر «موسي بن محمد رضا 1271» (بيضی)؛ جلد: تيماج زرشکي، 185گ، 21 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 2-791]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ مصحح؛ مهر: كتابخانه ضياءالدين نوري (بيضی)؛ جلد: تيماج قرمز، 124گ، 20 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-624]
آغاز: برابر؛ انجام: و امارته ان لاتفرح بالدنيا الا بما هو مزرعة الآخرة و معينة عليها
از ابتداي كتاب تا اواسط دومين باب از مقاله چهارم است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ حاشيه صفحه آخر مبحثي است در باب لفظ فعل و گفتار اشعريان به قلم نظر علي بن محمد محسن گيلاني در 1203ق؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 51گ، 20-23 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائي رهبر: 6-73]
آغاز: برابر؛ انجام: فيما استحق به المزيد من نقمتك سريعا الي ما ابعد من...
خط: نسخ خفي، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب الثالث في ذم حب المال... و قال صلي الله عليه و آله، يقول ابن آدم مالي مالي و هل لك من مالك
تا اوايل باب سوم از مقاله سوم پايان مي پذيرد و نيمي از آن ناقص است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي با نشان «احمد دام ظله» و غير آن؛ كاغذ: فرنگي، 56گ، 11 21-22 سطر (7-12)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 109-34]
آغاز: برابر؛ انجام: منتظر توفيق طواف بيت الله الحرام و زياره النبي و اله الكرام.
خط: نسخ، كا: محمد مومن بن غلام علي بن ابي طالب، تا: قرن كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج ترياكي، 156ص (1-156)، 20 سطر (8×17/5)، اندازه: 14/5×26/5 سم [ف: 393-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي بن جعفر، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «ابن محمد تقي علينقي» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با روكش كاغذي حنايي، 156گ (1پ-156پ)، 23 و 21 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 200-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 12؛ كاغذ: اصفهاني الوان، جلد: تيماج عنابي، 239گ، 17 سطر (5/5×11)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 34-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1104ق [رايانه]
خط: نسخ، كا: كريم بن مير عبدالرحيم حسني، تا: 1104ق [ف: 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن عبدالكريم آهنگر، تا: 1105ق؛ اهدايی: رهبري، مهر 1384؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن ماشي، 181گ، 23 سطر، اندازه: 11×21 سم [اهدائي رهبر: 6-71]
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 15 رجب 1105ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج عنابي، 200گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 265-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن عبدالكريم آهنگر، تا: 1105ق؛ محشي؛ جلد: چرم زرد، 83گ، 23 سطر، اندازه: 11×21 سم [مؤيد: 1-145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بديع، تا: صفر 1108ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه، 12» و غير آن؛ مهر: «افوض امري الي الله عبده احمد»
(مربع)، «الراجي احمد» (بيضی)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قرمز، 160گ، 20 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 24-314]
خط: نستعليق، كا: محمد سعيد بن محمد هاشم خروتي سمناني، تا: پنج شنبه 18 ربيع الاول 1115ق؛ از روي نسخه امير محمد خان بن عزيز الله حسني حسيني طباطبايي سمناني كه در نيمه هاي جمادی الاول 1100 از روي نسخه اصل نوشته و با آن مقابله كرده؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 172گ، 20 سطر (13×15)، اندازه: 12×19 سم [ف: 2581-12]
خط: نسخ، كا: ابوالحسن بن محمد حكيم رضوي، تا: 1115ق؛ 159گ، 17 سطر، اندازه: 5×19 سم [ف: 1-98]
آغاز: الفصل العلم علمان علم الدنيا و علم الاخرة وعلم الدنيا ما يرتبط به مصالح الدنيا کالطب و الحساب و علم الاخرة علمان علم يقصد لذاته و علم يقصد للعمل ليتوسل به الي العلم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: زين العابدين بن حاجي ابوالحسن، تا: سلخ ربيع الثاني 1117ق، جا: قمصر کاشان؛ افتادگي: آغاز؛ با علامت مقابله؛ جلد: گالينگور سبز، 188گ، 20 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: ظاهراً 1120ق؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1383؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج فرنگي سبز، 254گ، 14 سطر، اندازه: 20×22 سم [اهدائي رهبر: 6-72]
آغاز: برابر؛ انجام: علي يد الحقير ابن محمد رشيد علي اكبر.
خط: نسخ، كا: علي اكبر بن محمد رشيد، تا: 1120ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالصاحب ابواسحاق مهماندوستي بن حاج محمد حسين، تا: چهارشنبه آخر ذيقعده 1126ق؛ جلد: تيماج مشكي، 135گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 1-243]
خط: نستعليق، كا: صدر الدين محمد بن سليمان موسوي، تا: ذيحجه 1128ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي با تيماج ترياكي، 234گ، 16 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1195-4]
آغاز: الاهو و الملائكه و او لو العلم و قال انما يخشي الله من عباده العلماء؛ انجام: قدفرغ من تسويد هذه النسخه الشريفه في سنه تسع و عشرون و مائه بعد الالف... اقل... ابن ذوالفقار محمد سعيد الساكن في كازرون
خط: نسخ، كا: محمد سعيد ابن ذوالفقار، تا: 1129ق، جا: كازرون؛ مجدول مذهب، محشي؛ 119گ، 23 سطر، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 193-1]
بي كا، تا: با تاريخ 1129ق؛ افتادگي: آغاز؛ با يادداشتی به تاريخ جمادی الاول 1129ق مبنی بر اينکه سيد مير محمدتقی بن مير محمد صادق موسوي قائني چند روز قبل از مرگش نسخه را مقابله و تصحيح کرده است [دليل المخطوطات: 1-230]
آغاز: و ايضاً في كتاب الحقائق لافضل المتأخرين مولانا محمد محسن الكاشي طاب ثراه قال و من المفترين قوم تسموا باهل الذكر و التصوف. يدعون البراءة من التصنع و التكلف يلبسون خرقاً و يجلسون حلقاً؛ انجام: ليحملوا اوزارهم كاملة يوم القيامة و من اوزار الدين يضلوتهم بغير علم
يادداشت كوتاهي از فيض كاشاني در رد صوفيه به نقل از كتاب الحقائق او؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1129ق؛ جلد: تيماج مشكي، 2گ (5ر-6پ)، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 20-378]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1131ق؛ واقف: محمد سعيد بن دوالفقار، 1131 [چند نسخه - ف: 447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: رمضان 1134ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 163گ، 20 سطر [ف: 1-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، كا: مير نجم الدين بن مير هاشم حسيني، تا: دوشنبه صفر 1135ق؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، شكري و فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 167گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [اهدائي رهبر: 6-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ظهير الدين محمد حسيني حافظ، تا: سه شنبه شعبان 1135ق؛ مصحح، مقابله شده با عبارات «و قد قوبل مع النسخة الصحيحة و فرغ من مقابلته في يوم الثلثاء من شهر رمضان المبارك مطابق سنة 1135» محشي با نشان «12»؛ تملك: شيخ محمد علي واعظ تلواسكاني به تاريخ 1340؛ مهر: اللهم صل علي محمد و آل محمد» (بيضی)، «افوض امري الي الله عبده محمد علي» (بيضی)، «يا محمد» (مربع)؛ جلد: تيماج سبز، 124گ، 27 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 4-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: مير نجم الدين بن مير هاشم حسيني، تا: 2 صفر 1135ق؛ جلد: چرم زرد، 167گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم
[مؤيد: 2-278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علم الهدي پسر فيض، بي تا؛ در نسخه چنين نوشته شده: «بلغ قبالا في ج 2-1139ق» و نيز تقريظ سيد ابراهيم بن ميرمعصوم قزويني در محرم 1126ق كه در الذريعة (28/7) یاد شده. به خط عبدالوهاب بن ابوالحسن قزويني در شوال 1136ق نوشته شده؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 168گ، 19 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×20 سم [ف: 4-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، كا: ابن ماندگار علي محمد علي، تا: شعبان 1137ق؛ مصحح، مقابله شده؛ وقفنامه بر گروه شيخيان كرمان نوشته ربيع الاول 1289ق؛ 270ص، 21 سطر (10/5×24)، اندازه: 21×30 [عكسي ف: 1-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي رضا تويسركاني، تا: رجب 1139ق؛ مهر: محمد صالح؛ تملك: محمد شريف كه نظر علي خان به اين اخير بخشيده است؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج زرد، 135گ، 21 سطر (5/5×13)، اندازه: 10×19 سم [ف: 16-270]
آغاز و انجام: برابر
با فهرست؛ خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 10 ربيع الثاني 1141ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 178گ، 19 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 3-1640]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 10 ذيقعده 1147ق؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1322]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن عبدالكريم آهنگر، تا: چهارشنبه دهه آخر محرم 1150ق، جا: مدرسه معصوميه؛ مصحح، محشي با عنوان «مهدي»؛ واقف: علي محمد امام جماعت تهراني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 193گ، 18 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مؤمن مشهدي، تا: يک شنبه 17 ذيقعده 1150ق، جلد: تيماج قهوه اي، 97گ (64پ-160ر)، 25 سطر، اندازه: 19×28 سم [محدث ارموي مخ: 2-624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفي، كا: ساروي، ابوالفضل، تا: 1164 [رايانه]
آغاز: علي ان يخلق مثلهم بلي و هو الخلاق العليم؛ انجام: فارحم اليك فقري... الحمدلله اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا.
خط: نسخ، كا: سمناني، علي اصغر بن محمد حسين، تا: 1170ق؛ افتادگي: آغاز؛ [رايانه]
آغاز: فالعذر و الوقار و نفوذ الحكم علي الملوك و لزم الاحترام في الطباع؛ انجام: برابر
خط: نسخ خفي، كا: محمد بن محمد هادي دامغاني، تا: 1172ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 183گ، 20 سطر، اندازه: 10×15 سم [اهدائي رهبر: 6-73]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 892/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-322]
خط: نسخ، كا: عبدالنبي بن حاتم، تا: 1175ق، جا: تستر؛ 98گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفي خوش، بي كا، تا: چهارشنبه از صفر 1177ق، جا: كشتي ميان راه هند و بيت الله الحرام؛ مجدول به چهار جدول مذهب؛ واقف: نائيني؛ 184گ، 17 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 6-407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 1181ق، حسب الفرموده ام آقا محمد؛ 200ص (358-557) [عكسي ف: 1-150]
بي كا، تا: 1189ق؛ مجموعه آقا رفيع قزويني استاد اخلاق و فلسفه امام خميني؛ خريداري از منصوره تالهي معين الدين [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد هادي سبط برادر مؤلف، تا: 1191ق؛ از روي نسخه تصحيح شده؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سبز، 20 سطر (14/5×15/5)، اندازه: 16×22 سم [ف: 4-320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حسيني، محمد ابراهيم، تا: 1195ق؛ با تقريظي از محمد ابراهيم قزويني مؤلف (سلاح المؤمنين)؛ واقف: نائيني؛ 164گ، 21 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 6-406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: صادق نوري مازندراني، تا: 1197ق، جا: اصفهان مدرسه جديده؛ 136گ، 18 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف:
407-6]
آغاز: برابر؛ انجام: و اليك انبت و تضرعت... من شهر الاول في حاير الحسين سنه 1196
خط: نسخ، كا: معصوم، تا: 1197ق [الفبائي ف: 223]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1198ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 128گ، 19 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 1-191]
آغاز: برابر؛ انجام: و لحظة بعدد کل ذرة مما في السموات و الارضين الف الف الف مرة الي يوم الدين
خط: نستعليق، كا: عبدالله بن محمد كاظم، تا: چهارشنبه ربيع الثاني 1199ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 140گ، 20 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف مخ: 1-188]
آغاز: برابر؛ انجام: و تذکرة لخلان اليقين السالکين مسلک العارفين الذين لم يختلجهم شک و لاريب
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ هفت برگ آخر کتاب نانويس بوده که محمد علي بن شيخ حسن حايري در 1369ق کامل کرده است؛ جلد: مقوا قهوه اي، 193گ، 21 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 1-188]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: غره جمادي الثاني 1200ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 18 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 383]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 127گ، 22 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 157-1]
آغاز: برابر
كامل؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 160گ، 16 سطر (7/5×14)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 3-1066]
آغاز تا بحث صلاة و ذكر؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ محشي با نشانه «وافي، م م، ص»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 98گ، 24 سطر (10×16)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 542]
انجام: و معني القرب منه و المقام في جهاده و معني حصول
كا: زين العابدين گلپايگاني، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (161پ-162ر)، اندازه: 15×21/5 سم [كتابخانه هاي گلپايگان: ف: - 111]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 127گ، 21 سطر، اندازه: 17×22 سم [محدث ارموي مخ: 2 -624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بي كا، بي تا؛ نيمه اول قرن 13؛ پشت برگ اول نسخه مدايح اثر طبع و كتابت جعفر بن محمد نجل شيخ عيسي برادر شيخ جعفر كاشف الغطا كتابت شده؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: تيماج آجري، 98گ، 20 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 106]
آغاز: برابر؛ انجام: كيف لولا فضلك حلت عمن... الباب الخامس في الاخاء و الالفة و فيه فصلان خاتمة في الوصية و التبصرة و التذكرة
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن قهوه اي، 181گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [اهدائي رهبر: 6-74]
خط: نسخ، بي كا، تا: 12 رمضان 1201ق؛ 113گ، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفي، بي كا، تا: 1202ق، جا: مشهد رضوي [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفي خوش، كا: بيرجندي، محمد بن علي اصغر، تا: 1205ق [رايانه]
آغاز: برابر انجام: مصلين علي نبيه عليه و عليهم السلام و اهل بيت نبيه عليه و عليهم السلام
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 14 ذيحجه 1206ق؛ مصحح، محشي به نقل از المحجة البيضاء؛ جلد: تيماج مشكي، 145گ، 21 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 30-62]
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه دهه سوم صفر 1214ق؛ محشي با نشان «ص عبدالصمد، صحاح، مجمع البحرين»؛ تملک: محمد حسين بن ابي القاسم رباني؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 104گ، 27-30 سطر (8/5×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالحي بن محمد اسماعيل، تا: 1215ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج مشكي، 123گ، 17-21 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 19-193]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: جمادي الثاني 1218ق؛ در آخر نسخه مقالي منقول از صاحب معالم در امر مقتضي ايجاب است به عربي در شش برگ و پس از چهار برگ به فارسي در خصلت هاي اسلامي و سپس چند قصيده و ترجيع بند به فارسي و اشعاري از ابن فارض و فرزدق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 37گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-614]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: قربانعلي سامي كلاهي الاصل بارفروش المسكن، تا: دهه دوم ذيقعده 1226ق؛ جلد: تيماج مشكي، 18 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1229ق؛ كاغذ: كبود اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 183گ، 19 سطر (10×15)، اندازه: 17×21 سم [ف: 701-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن فضل الله حسيني جيلاني اشكوري، تا: 1234ق؛ 151گ، اندازه: 14×21 سم [نشريه: 13-393]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن عبدالله فريدني، تا: پنج شنبه ربيع الاول 1236ق؛ در پايان بندي است از المصابيح سيد محمد مهدي طباطبايي و التحصين في صفات العارفين ابن فهد حلي و خبري از شيخ صدوق؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 148گ، 20 سطر، اندازه: 11/8×16/9 سم [ف: 1-191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد جعفر بن محمد باقر طبيب خوئي، تا: 2 ربيع الاول 1237ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 101گ، اندازه: 12×20 سم [ف مخ: 2-791]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالعظيم بن حسين كاشاني، تا: 26 رجب 1241ق؛ در پايان تفسير سوره فاتحه است؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سرخ، 226گ، 18 سطر (6/5×11)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 320-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحريري، كا: علي محمد بن ابوالحسن اردكاني يزدي، تا: 1243ق؛ از روي نسخه اي كه مصنف خود نوشته، مصحح، محشي؛ واقف: علويه سيده بيگم خانم متعلقه حكيم آقا علي مدرس، رجب 1315ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 165گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 32-329]
خط: نسخ، كا: عبدالحميد بن محمد رضا تفريشي، تا: 1245ق، جا: تفرش؛ مصحح، محشي، مقابله شده با نشان «بلغ مقابلة»؛ جلد: تيماج قهوه اي، 174گ (79پ-252ر)، 15 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 188-26]
خط: نسخ، كا: زين العابدين بن محمد بن عبدالكريم، تا: 1 ذيحجه 1248ق؛ 293ص، 21 سطر (10×16/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 242-1]
آغاز: مخزون عند اهله فاطلبوه و عن السجاد (علیه السلام) لو يعلم الناس ما في طلب العلم لطلبوه
خط: نسخ، كا: زين العابدين بن محمد علي مسكي قائني خراساني، تا: سلخ جمادي الثاني 1252ق؛ افتادگي: آغاز؛ 189گ، 23 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 80]
خط: نستعليق، كا: محمد طاهر بن محمد صالح حسيني مازندراني، تا: 1252ق، جا: سمنان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 66گ (43ر-108ر)، 30 سطر(10×20/5)، اندازه: 16×28 سم [ف: 10-1832]
كا: ملك محمد، تا: 1255ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 13/5×20/8 سم [رايانه]
كا: مصطفي بن احمد خوئيني، تا: 24 ذيقعده 1256ق [دليل المخطوطات: 258]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه سيد مرتضي نجومي - كرمانشاه؛ خط: نستعليق، كا: مصطفي بن حاج ملا احمد خوئيني، تا: 24 ذيقعده 1256ق؛ 226ص (198-423) [عكسي ف: 4 -470]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: آقا ميرزا محمد بن محمد ابراهيم، تا: چهارشنبه ذيقعده 1259ق؛ محشي به نقل از «محجة البيضاء»، چند يادداشت از محمد مهدي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 134گ، 22 سطر، اندازه: 14×21/5 [ف: 241-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: 9 ذيحجه 1259ق؛ 277ص، 20 سطر (11×22/5)، اندازه: 21×30 سم [عكسي ف: 1-150]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: اسدالله بن محمد رفيع موسوي، تا: 1259ق؛ 13 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 3-1640]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1260ق [رايانه]
انجام: ختم تصنيف هذاالكتاب الشريف.
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 27 ربيع الاول 1262ق؛ واقف: مهدي قدوسي، اسفند 1319؛ 96گ، 25 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-407]
بي كا، تا: 1264ق؛ قطع: خشتي [ف: 127]
خط: نستعليق، كا: محمد خليل بن حسين قائني، تا: جمعه 6 رمضان 1265ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 177گ، 16 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسن بن محمد خوانساري، تا: 1266ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 130گ، 19 سطر (14×18)، اندازه: 14×21 سم [ف: 9-172]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد خوانساري، تا: پنج شنبه 2 جمادي الثاني 1267ق، جا: بروجرد؛ كاغذ: فرنگي، 17 سطر (5/5×10) [ف: 101-17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: زين العابدين بن عبدالله خراساني مشهدي، تا: پنج شنبه 25 شوال 1268ق؛ وقفي مدرسه خيراتخان؛ واقف: علي مردان خان تيموري (نصرت الملك)، كاغذ: صيقلي، جلد: تيماج قهوه اي، 199گ، 16 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 470]
مشهد؛ مدرسه خيرات خان؛ شماره نسخه: 95
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1740]
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه 8 ربيع الثاني 1270ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 171گ (117پ-287پ)، 17 سطر (7/5×14)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: زين العابدين بن سيد قاسم اصفهاني، تا: دوشنبه ذيقعده 1270ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 267ص (260-526)، اندازه: 13×22 سم [ف: 2-250]
خط: نسخ، بي كا، تا: رمضان 1271ق [ف: 3-86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفي خوش، بي كا، تا: 1271ق [رايانه]
بخشي است از آن.؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 3 رجب 1275ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سياه، 3گ (180ر-182پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، كا: ابن مرحوم محمد حسين ابوالقاسم (ملا ميرزا)، تا: 1277ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 231گ، 15 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 224-14]
بي كا، تا: 1279ق [نشريه: 5-291]
آغاز: كذبت علي الله و قال اميرالمؤمنين في ذم اختلاف الفتيا ترد علي احدهم القضية في حكم من الاحكام؛ انجام: فارحم اليك فقري و فاقتي و كبوتي لحر وجهي و حيرتي... مصلين علي نبيه و اهل بيت نبيه عليه و عليهم الصلوة و السلام...
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 20 شعبان 1279ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي به نقل از «محجة البيضا» و كتب ديگر و حواشي ديگر؛ 122گ، 22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: محمد جعفر بن ملا محمد تقي ملقب به حاجي بابا، تا: 1279ق؛ مصحح؛ تملك: محمد باقر شريف ابن ملا عبدالمولي به تاريخ 1282ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: مقوايي با روكش تيماج اناري، 206گ، 16 سطر (7×15/5)، اندازه: 12×20/5 [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ميرزا صادق بن ميرزا اكبر طباطبائي، تا: 1282ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 185گ، 18 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 11×22 سم [ف: 143-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: اسماعيل بن حاجي مقيم سمناني سرخه اي، تا: پنج شنبه 15 محرم 1285ق، جا: تهران مدرسه صدر؛ از روي نسخه نوشته محمد علي بن حاجي ابوالحسن اردكاني در روز سه شنبه 21 جمادی الثانی از روي نسخه فيض كه آن را براي نويساندن به قم فرستاده بوده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 15 سطر (7×15/5)، [ف: 93-17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالعلي بن حسن موسوي اصفهاني معروف به درب امامي، تا: جمعه 5 ذيقعده 1295ق، جهت ميرزا محمد هادي دولت آبادي اصفهاني؛ مذيل است به وصيت حضرت علي (علیه السلام) به فرزندش امام حسن (علیه السلام) به نقل از نهج البلاغه شريف رضي؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 186گ، 18 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [اهدائي رهبر: 6-73]
خط: نسخ، كا: نايب الصدر، تا: يك شنبه 18 رجب 1297ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 130ص (3-132)، اندازه: 15×21 سم [ف: 90-8]
آغاز: فصل في شرائط محمودية الفقر. و قال و لاتمدن عينيك الي ما متعنابه أزواجاً منهم؛ انجام: و حواس پنجگانه باطني همه را بايد جمع نمود كه قلب حاضر شود و قوه ي مدركه سالم باشد... روح و عقل توجه بسوي غير خدا نداشته باشند
خط: نسخ مبتدي، كا: علي بن حسن بن محمد علي نورالله نيشابوري، تا: 1300ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 13گ (24-36پ) 21-18 سطر (7×12)، اندازه: 10×14/5 سم [رایانه]
آغاز: في كل مقاله ابواب و في كل باب فصول... في ما هو بمنزلة الاصول و فيها ثلاثه ابواب؛ انجام: لابد من مراعاتها بدوام المراقبه و من.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ مجدول، با سر لوح به نقش گل و بوته آبرنگ؛ جلد: تيماج مشكي، 267ص، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 87-24/3]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 16 ذيقعده 1307ق؛ 163گ، 16 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 1-137]
خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 22 ذيقعده 1323ق؛ مهر تملك: «مرتضي الحسيني»؛ اهدايی: ورثه سيد حسين و سيد مرتضي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي تيماج مشكي، 206گ، 21 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-1055]
بي كا، بي تا [دليل المخطوطات: 1-269]
بي كا، بي تا [ف: 56]
بي كا، بي تا؛ [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1321]
آغاز: برابر؛ انجام: في نفسه مكروه من اهدي القسمين و يقوي انتصاله في قلبه حتي تحراق قلبه بسبب استعاره.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج خرمايی، 34گ، 29 سطر (13/5×22)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 272-2]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ فرنگي؛ جلد: تيماج مشكي، 19 سطر (7/5×15)، قطع: پستي [ف: 164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگي نخودي و شكري، جلد: مقوايي با روكش پارچه اي زرشكي، 167گ، 19 سطر (9×15)، اندازه: 14/7×20 سم [ف: 19-70]
آغاز: الغزالي الطوسي مما يصلح لان يكون بياناً لمبانيه و تفسيراً لمعانيه... المقالة الاولي في ما هو بمنزلة الاصول و فيها ثلثه ابواب؛ انجام: و طهره من الرجس و جعله امامًا للمؤمنين و قدوةً للمتقين و له خلق السموات.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج عنابي، 175گ، 17 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 284-14]
آغاز: اما بعد فيقول الفقير الي الله محمد بن مرتضي؛ انجام: و اطلقت لساني بشكرك و هديشي السبيل.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [الفبائي ف: 223]
آغاز: برابر؛ انجام: و اليه اشار اميرالمؤمنين عليه السلام.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام (تا اواسط باب چهارم از مقاله پنجم را شامل است)؛ واقف: احمد ميرزا، ابان 1330؛ 148گ، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 6-407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج سرخ، 432ص، 17 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-200]
بي كا، بي تا [نشريه: 7-669]
بي كا، بي تا [نشريه: 7-556]
انجام: و جل طولك عن وصف الواصفين كيف لولا فضلك
حلمت عمن...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: چرم زرد، 181گ، 17 سطر، اندازه: 14×19 سم [مؤيد: 2-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1311؛ مهر: محمد جعفر بن سلطان العلما (چهارگوش) در تاريخ 1311؛ مجدول؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قرمز، 298ص، 23 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 2-53]
haqāyeq = r.-ye ‘erfānī
رساله اي عرفاني با عنوان هاي: «حقيقت، حقيقت». در ميانه باب سوم افتاده. باب 4. وحدت وجود؛ باب 5. ممكن و كثرت؛ باب 6. تعيين و حركت و تجدد.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4216/33
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 841ق؛ كاغذ: ترمه، 14 سطر، اندازه: 13/1×18/9 سم [ف: 7-284]
al-ḥaqāyiq
كتابي است در بيان احكام ديني همچون نماز، روزه، حرمت زنا و لواط و شرب خمر و دروغ، همچنين ذكر پار هاي از مسائل اخلاقي مانند تواضع، حسن خلق، سخاوت، ستر عيب، حفظ لسان، فضل ذكر الله و... با استفاده از آيات قرآن و احاديث نبوي. مؤلف كه گويا از دانشمندان مسلمان و اهل سنت از اهالي چين بوده است - در مقدمه، آموختن مسائل مورد نياز را بر مؤمنين واجب دانسته و مي گويد كه: اين كتاب را در آموزش مسائل ديني مورد نياز مؤمنين نگاشته است «براي كساني كه مدرس ها و مجلس ها كمتر مي روند و توفيق مي نيابند، خاصه از بهر برادراني كه با من شفقت ها مي كنند... كه حقايق نام كردم... و به اختصار انجاميدم تا هيچ كس را بهانه نماند و ملالت نيفزايد و باب باب ساخت آمد...». كتاب شامل بيست و دو «باب»: 1. العلم؛ 2. الصلاة؛ 3. الدعاء؛ 4. الصوم؛ 5. التواضع؛ 6. حسن الخلق؛ 7. السخاوة؛ 8. العقل؛ 9. ستر العيب؛ 10. حفظ اللسان؛ 11. الزجر عن الغيبة؛ 12. الزجر عن الكذب و الخيانة؛ 13. سب المؤمن؛ 14. النيمة؛ 15. مظالم الناس و ايذائهم؛ 16. الوزن بالقسط؛ 17. حرمة توقير أهل البدعة؛ 18. الزجر عن الزنا؛ 19. حق الوالد علي الولد؛ 20. فضل ذكر الله تعالي؛ 21. شارب الخمر؛ 22. الزجر عن اللواطة. مرحوم دانش پژوه نسخه اي از اين كتاب را در كتابخانه ملي پاريس به شماره 2066.S. P ديده و عصر تأليف آن را در سده هاي ششم يا هفتم هجري تخمين زده است. نسخه اي ديگر از اين كتاب در مسجد دون شه چين نگهداري مي شود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1474 عكسي
آغاز: بسمله. به نام خداي بخشاينده مهربان، الحمد لله رب العالمين فاطر السموات و الارضين منشيء الخلايق اجمعين و مصورهم هم في أرحام الامهات بألوان الصفات... اما بعد، بدانيد ارباب الارباب و احساب و اصحاب كساكم الله تعالي لباس التقوي كه علم آموختن فريضه است؛ انجام: و آن چه رأي ايشان به حاصل آيد. اللهم اغفرلنا و لوالدينا و لاستادينا و لمن قرأ فيه و لمن نظر فيه و لمن سمع فيه برحمتك يا أرحم الراحمين.
نسخه اصل: در يكي از كتابخانه هاي چين نگهداري مي شود؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مواردي اعراب گزاري شده و در بين سطور برخي كلمات به عربي يا به زبان چيني ترجمه شده، اين نسخه بايد به خط كاتبي چيني باشد؛ 267ص، 15 سطر [عكسي ف: 4-339]
al-ḥaqā’iq
سموقي، علي بن احمد، ق5 قمري
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad (- 11c)
تاريخ تأليف: جمادی الثانی 425ق (سال 17 ظهور)
رساله اي است ديني خطاب به اهالي جبل طاهر، انطاكيه، جزر، نقره، جندي، قنسرين، عزاز، حلب، بالس، رقتين، نهر الخابور، جزيره، منبج، واديين (نهر الذهب).
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 782/2
آغاز: توكلت علي مولانا... اما بعد فالحمد و العظمة و الكبرياء و الاجلال للمولي المعبود و التنزيه و التقديس للاله الحاكم الموجود نسخه اصل: كتابخانه واتيكان - رم 912؛ خط: نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 12؛ 21 (16-36) [عكسي ف: 2-464]
ḥaqā’iq-ul ādāb
رساله اي در آداب متصوفان است درباره: «لباس الصوف، لبس المرقعة، الصحبة، المجالسة، الجلوس علي الوحدة، المواكلة، الاكل علي الوحدة، المذاكرة، الذكر علي الانفراد، المواخاة، الخلوة، السفر، الغربة، الفراسة، الحكمة، السماع، الوجود، الحركات، المراقبة، الحضور، المشاهدة السر، الحقيقة، القرب، الغيرة، المعرفة».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1336/4
آغاز: بسمله. رب اعن علي اتمامه تنميقا و تحقيقا! الحمدلله الذي خص المخلصين بخصائص الصفا... قال الشيخ ابومنصور معمر بن احمد بن محمد بن زياد رحمه الله لما خص الله عزوجل اولياء
بحقايق التصديق... و ما شرح ذلك فصلا فصلا و باباً باباً بالتفريق بين الاداب و الحقائق و الاشارات و بالله التوفيق؛ انجام: فقاموا بالحق للحق. جعلنا الله برحمته بآداب العلم عاملين و بحقائق الوجود قائمين و بعزيز المعرفة مبشرين انه خير المعين و ارحمن الراحمين و صلي الله علي نبيه محمد و الله اجمعين (قوبل مع الاصل)؛ سپس پنج بيت شعر عربي و يك بند نثر بعربي است بدين گونه: نعلل بالدواء اذا مرضنا ** و هل يشفي من الموت الدواء/ قال الله تعالي اذا ابتليت عبدي... فالي رحمتي
خط: نسخ، كا: خليل بن بوعلي بن اسماعيل، تا: قرن 8؛ مقابله شده با اصل؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 6گ (88پ-93ر)، 25 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 12/5×22/5 سم [ف: 8-20]
’haqāyeq-o āyāt-et tanzīl va-l forqān be-l-īmā
بابر بهادر، ابوالقاسم، ق9 قمري
bāberbahādor, ab-ol-qāsem (- 15c)
اين كتاب كه از طريق يكي از پارسي گويان هندي در حقايق آيات فرقاني تحرير يافته حاوي مطالب عرفاني و كلمات دقيق روحاني است كه در نهايت دقت و به صورت رمز نگاشته شده. نويسنده از مباحث صوفيانه درباره وحدت وجود و حقايق عالم آن چه خود برخورد است مطالبي دارد. نثر آن بي حد پيچيده و مغلق و مرموز است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2618/1
آغاز: هوالله تعالي: زان دردي نافع كه درين دورانست ** دل ها شده مست و دير حيرانست؛ انجام: يرحم الرحمن الحديث علي قائله الصلوة و السلام علي جميع اخوانه من... الطاهرين اجمعين.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 119ص (1-119)، 17 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13×22 سم [ف: 165-6]
ḥaqā’iq-ul aḥkām fī š.-i šarā’i‘-il islām
برغاني، محمد حسن بن محمد صالح، ق13 قمري
baraqānī, mohammad hasan ebn-e mohammad sāleh (-19c)
وابسته به: شرايع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلي، جعفر بن حسن (602-676)
تاريخ تأليف: پنج شنبه آخر جمادي الاول 1267ق
شرحي مزجي استدلالي است بر كتاب «شرائع الاسلام» كه كتاب اجازه آن در دهه آخر رجب 1266 و كتاب السكني و العمري پنج شنبه سلخ جمادي الاول 1267 به پايان رسيده است.
[دائرة المعارف تشيع: 184/3]
از صوم زكات تا عتق؛ خط: نستعليق و شكسته، كاتب = مؤلف، تا: يك شنبه دهه سوم جمادي الاول 1236ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: گالينگور، 172گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 16×22 سم [سنا: ف: 234-2]
آغاز: الركن الرابع في التوابع و فيه فصول، الفصل الأول: في الخلل الواقع في الصلوة اليومية و إن شاركها غيرها في... من الأحكام
أيضاً كما سيأتي تفصيله أنشاءالله و هو إما يكون عن عمد؛ انجام: الإتيان بأربع سجدات لإصالة عدم وجوب الزائد عليه و الحمد لله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلي الله علي محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: شكسته، نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح، محشي، با قلم خوردگي هاي متعدد در متن كه از خود شارح بوده، عبارت رمزي «ام فا ح ح عليهم السلام» بر فراز تمام برگ ها آمده و مي بايست رمزي مربوط به پنج تن آل عبا عليهم السلام باشد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مشمع قهوه اي، 148گ، 22-20 سطر (9×15)، اندازه: 16×22 سم [ف: 35-110]
از كتاب الاجاره تا احكام هبه را دارد و ناتمام مانده است؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 203گ، 22 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 22-166]
ḥaqā’iq-u aḥwāl-il muṣṭafā = bidāyat-ul muḥabba
در چهار قسم و قسم پنجم آن بايد به نام هداية المعرفة باشد و در نسخه نيست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 531/1- ف
نسخه اصل: اسعد افندي ش 1757؛ بي كا، بي تا؛ 102گ (1-102) [فيلم ها ف: 1-496]
haqāyeq-ol axbār
عبدالله بن حيدر ماوراني، ق14 قمري
abd-ol-lāh ebn-e heydar-e māvarānī (- 20c)‘
92 «مجلس» است مطابق با اسم مبارک محمد (صلی الله علیه و آله) که هر مجلس مرتب است به ذکر آيات و اخبار و دقايق و آثار و مسأله فقهيه و موعظه شافيه و ختم به بعضي از مصايب اهل بيت و ائمه اطهار (علیهم السلام) مؤلف می گويد: چون سال ها عمر خود را صرف سير
کتب اخبار و آثار نموده و از هر خرمني خوشه اي چيده تا آن که اخبار و احاديث صحيحه را ضبط و جمع نموده... در اوراقي چند مرقوم دارد و به يادگار باقي بماند...
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 1785-10/95
آغاز: بسمله و به توکلي و اعتمادي و استعانتي الحمدلله الاول بلا اول کان قبله و الإخر بلا آخر تکون بعده الذي قصرت عن رؤيته... اما بعد چنين گويد اين مجرم درگاه ازلي عباسعلي بن محمد حسين الکروني که چون سال هاست که اکثر عمر خود را صرف سير کتب اخبار و آثار نموده؛ انجام: الان انکسر ظهري الالعنة الله علي القوم الظالمين قدفرغ من تسويد هذه الکلمات المستطاب بيد الاحقر المحتاج الي الله الغني عباسعلي بن محمد حسين الکروني... في شهر رجب 1319
خط: تحريري، كاتب = مؤلف، تا: رجب 1319ق؛ جلد: تيماج سرخ، 292گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 3-1643]
haqāyeq-ol axbār-e nāserī
خورموجي، محمد جعفر بن محمد علي، 1225-1301 قمري
xormojī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1810 - 1884)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار (1264-1313ق)
تاريخ تأليف: 1278ق
نويسنده مي گويد در تاريخ شعبان 1276ق از شيراز به تهران آمدم و با كتابي مسمي به «آثار جعفري»، اثر خود، به خدمت ناصرالدين شاه رسيدم. شاه كتاب مرا پسنديد و دستور داد تا وقايع ايام او را خالي از اغلاق به رشته تحرير درآورم. من دست به تحرير اين كتاب زدم و از آغاز حكومت ناصرالدين شاه تا وقايع سال 1278ق آن سلطان را به رشته تحرير درآوردم كه داستان اميركبير آن جالب توجه و خواندني است.
آغاز: 1: ستايش و سپاس بيقياس حضرت مالك الملكي را شايد كه اين كاخ فراخ معلق را افراشت... بعد چنين گويد محرر اين مقاله و مؤلف اين رساله بنده راجي محمد جعفر خورموجي كه چون از تفضلات قادر بيچون در عهد... ناصرالدين شاه قاجار... تاريخ مختصري مسمي بآثار جعفري انجام رسيد و به اتمامش موفق گرديد در شعبان سال هزار و دويست و هفتاد و شش هجري بر حسب تقدير قادر قدير يا بسبب عدم اعانت و ظهور اهانت از امير و وزير از محوطه پر آفت و مخافت شيراز بصوب دارالخلافه طهران مينو طراز مسافرت نمود و پس از چندي... بتوسط يكي از اين آقايان بزم سلطنت... اين مختصر تأليف با اين بنده ضعيف بحضور سراسر نور و نظر كيميا اثر... شاهنشاه... مشرف و سرافراز آمد... و به ضبط تاريخ دولت ابد مدت خويش مأمورم داشت... اگر چه با عدم بضاعت از قواعد عربيت و وجود تحريرات اكابر چون لسان الملك - خان هدايت و يا بدايع نگار دولت از اين كار انگار بل انكار لازم بود... در فرمان قضا جريان شاهنشاه... اطاعت متحتم و شروع در مقصود واجب... اميد از كرم خداوند منان چنانست كه حقايق وقايع دولت جاويد... شاهنشاه تاجدار را مهما امكن بدون زياده و نقصان برشته تحرير كشيده و به حقايق الاخبار موسومش سازد 2: بسمله، سپاس و ستايش نامعدود شايسته و سزاوار معبوديست كه ابناء اين عهد و حاضران اين زمان را عاقبت محمود.
چاپ: تهران، 1284ق، ستگي؛ تهران، 1345ش.
[فهرستواره منزوي 952/2]
آغاز: برابر 2؛ انجام: ختم مجلد اول اين دفتر در بيان شمه از محامد قواعد و محاسن مأثر خديو معدلت گستر... لهذا نظر بر اختصار گماشت قد تم المجلد الاول من الكتاب بعون الملك الوهاب و تيلوه المجلد الثاني با الصواب.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1276ق؛ مجدول، كمنددار زرين، با سرلوح مذهب مرصع؛ جلد: مقواي روكش تيماج گلي، 272ص، 19 سطر، اندازه: 19/5×29/8 سم [ف: 5-147]
آغاز: هو الله الناصر، چنين گويد: محرر اين مقاله و مؤلف اين رساله بنده راجي محمد جعفر خورموجي كه چون؛ انجام: اميرزاده مؤيد الدوله را اشعار شد كه مشاراليه را بشيراز احضار دارد.
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 1278ق؛ مجدول؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج قرمز، 72ص، 15 سطر (8/5×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-141]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بحكومت دارالعباد يزد قرين عنايت بي كران و الطاف بي پايان خسرو كيخسرو نشان گرديد.
ادامه قسمت قبل؛ خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 1278ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج قرمز، 9ص، 15 سطر (8/5×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 142-2]
نسخه اصل: چاپ دارالطباعة آقا محمد تقي در تهران در ربيع الاول 1284. ج 1؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 2-13]
haqāyeq-ol advīyat-el mūsavī
علوي اصفهاني، موسي بن عقيل، ق13 قمري
alavī esfahānī, mūsā ben ‘aqīl (- 19c)‘
تاريخ تأليف: شعبان 1285ق
مؤلف، پس از فارغ التحصيل شدن از دارالفنون در رشته پزشكي، به مأموريت هايي در ارتش در اطراف فارس و كرمان رفت و تجربيات بسياري در معالجه امراض اندوخت و به سال 1285 به زادگاهش برگشت و در آن جا به معالجه و درمان پرداخت و در ماه شعبان همان سال به تأليف اين كتاب شروع كرد. در اين كتاب داروهاي اروپايي و كيفيت جديد پزشكي را تشريح مي كند و به روش قديم كمتر مي پردازد. در سه «باب».
آغاز: حمد و ثناي بيحد و منتها سزاوار ذات الاربابي است كه از منتهاي رأفت و رحمت و نهايت عطوفت و مهرباني.
انجام: و تفصيل مصنوعي او در تعريف گوگرد در اين كتاب بيان نموده ايم و اگر خواهند اطلاع يابند در اين صفحات در فصل گوگرد ملاحظه نمايند
[فهرستواره منزوي 3422/5]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3422/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 9 محرم 1302ق؛ جلد: تيماج قرمز، 107گ (1پ-107پ)، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 9-207]
haqā’eq-ol azalīyat-es soqrā
كاشاني، محمود بن محمد ابوالقاسم، ق13 قمري
kāšānī, mahmūd ebn-e mohammad ab-ol-qāsem (- 19c)
در تفسير عرفاني ابجد و سنجش آن با جهان و خاندان پيامبر، با عنوان هاي: سرتفصيلي، سرتنزلي مجرد، و مانند اين ها.
[نسخه های منزوي ش 1126]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 815/1
آغاز: الحمدلله المتاله باللاهوت التي انتظر منها الجوهر الاخضر... پس چنين گويد... اين رساله ايست مسمي به حقايق الازلية صغري كه شطري از حقايق الازلية كبري به زبان عربي است... در آن كه ابجد صورت بياني اصل و جواهرات عالم است؛ انجام: هر كه به شب روي تو روشن نديد ** صبح وصالش به جز از شام ني
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 29گ (1پ- 29پ)، 15 سطر، اندازه: 16/2×19/8 سم [ف: 193-5]
haqāyeq-ol azalīyat-el vostā
كاشاني، محمود بن محمد ابوالقاسم، ق13 قمري
kāšānī, mahmūd ebn-e mohammad ab-ol-qāsem (-19c)
در كلام شيعي آميخته با جفر و علم حروف و بسيار شگفت انگيز و در آغاز آن از تفسير صافي فيض ياد شده است. در يك «باب» و چهار «ركن» و سقف مرفوع: باب در تعريف ابجد؛ ركن: 1. توحيد، 2. پيامبري، 3. ولايت، 4. عصمت؛ سقف مرفوع در معراج و معاد به روش حروفي به ادله نقل و عقل و علم فرقان كه تعبيري از علم جفر است (ديباجه) كه آن شطري است از «حقائق الازلية الكبرا» ي عربي از خودش.
[فهرستواره منزوي 306/7]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3714
آغاز: بسمله. حمد و سپاس بي حد مر جليلي را كه آفتاب جلال عرش عزت آفتاب جلال جمله آفتاب... چنين گويد محمود بن ابي القاسم الكاشاني كه اين كتابي است مسمي بحقايق الازلية وسطي كه شطري از حقايق الازلية كبراي عربي از براي اين حقير است و مشتمل بر يكباب و چهار ركن و سقف مرفوع، باب آن در تعريف ابجد، ركن اول در توحيد و ثاني در نبوت و ثالث در ولايت و رابع در عصمت و سقف مرفوع در معراج و معاد بطريق علم حروف كه اشرف جميع علوم است بادله نقل و عقل بطريق خاص كه سبقت نگرفته بر اين حقير ديگر كسي... و بطريق علم فرقان كه تعبير از علم جفر و تكسير شده؛ انجام: فليطلب منا كله في مقامه.
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد مهدي بن حاجي محمد جعفر بن آقا محمد صادق كاشاني، تا: گويا 1277ق؛ شعر لطفعلي تبريزي مورخ 1277 در پايان؛ كاغذ: فرنگي رنگارنگ، جلد: تيماج حنايي، 43گ، 19 سطر (8×19)، اندازه: 14×21 سم [ف: 12-2714]
ḥaqā’iq-ul istišhād = r.-ye sāhebak
طغرائي، حسين بن علي، 455-514 قمري
toqrā’ī, hoseyn ebn-e ‘alī (1064 - 1121)
رساله اي است در كيميا و بنا به گفته الذريعه به نقل از صفدي اين رساله اثبات صنعت كيميا و ردي بر ابوعلي سينا مي باشد. در آغاز از كتب اسلاميان در اين موضوع، مانند خالد بن يزيد و قدامة و جابربن حيان و ابن وحشيه و ابن زكريا (رازي) ياد مي كند و مي گويد: بوعلي سينا ايشان را «قوماً ضلوا في حيلهم» خوانده است. مي گويد: اين علم را اهل آن «حكمت» نامند و عوام آن را «صنعت» گويند. او برخي مطالب را به كتاب «جامع الاسرار» خود حوالت مي دهد.
آغاز: بسمله و بك الاستعانة في التتميم يا كريم الحمدلله رب العالمين... قال الحكيم المؤيد للدين ابو اسمعيل الحسين بن علي بن محمد الاصفهاني الطغرائي روح الله روحه: اسعدك الله بطاعته و جعلك من الفائزين
انجام: أعانك الله علي الفهم و رزقك الاطلاع علي حقائق العلم انه جواد كريم منان رحيم.
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، شماره 3231؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ محشي؛ 25ص (74-198)، 15 سطر [عكسي ف: 4-322]
آغاز: بسمله و به نستعين، اما بعد كنت حادثني منذ رمان و سكوت الي سلوك التي اعترضت؛ انجام: و قد و فينا بما و عدناك من الاستشهاد علي اعمالنا بكلام صاحبك و اوثق الناس عندك هذا ماحتمنا عليه كلامنا.
كا: محمد نعيم محمد آبادي، تا: 1083ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 9ص (212-204)، 25 سطر (8×15/5)، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 478-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: مقوايي، 26گ، ابعاد متن: 7×14، اندازه: 13×19 سم [ف: 867-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [نشريه: 2-114]
آغاز: برابر
خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: 26 محرم 1276ق، جا: كرمانشاه؛ جلد: تيماج، قهوه اي، 16گ (43پ-58پ)، 20 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 522-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 3 جمادي الثاني 1284ق، جا: گرگان؛ انتقالي از سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي، 16گ، 62-51 سطر (7/5×14)، اندازه: 17/5×21/5 سم [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: اسماعيل سمناني، تا: 1290ق، جا: تهران مدرسه صدر؛ جلد: تيماج قهوه اي، 22گ (72پ-93پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 15-300]
آغاز: برابر؛ انجام: و عن بقية الروح المحكمة و افهم و الله الموفق. و الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي محمد و آله و اصحابه اجمعين
نام كتاب در فهرست «اصول الصنعة» آمده؛ خط: شكسته نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد نبي طبيب نوري مازندراني، تا: دوشنبه 27 ربيع الثاني 1293ق، جا: كرمانشاه؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 12گ (57پ-68پ)، 17 سطر، اندازه: 11×18/1 سم [ف: 9-283]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعلم ان الحكماء كثيراً مايذكرون العقاب و مرادهم الزييق و قد يقولون... قال جابر بن العهد ان الماء المؤلف الملحم الجامع بين الروح و الجسد... الجواني في الصنعة هو إكسير الحمرة كما ان البر اني هو اكسير البياض.
بي كا، تا: 28 ذيحجه 1325ق؛ كاغذ: نخودي هندي، جلد: مقوايي، 13ص (346-358)، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 11-127]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه دانشگاه كراچي - پاكستان 19993؛ خط: نسخ، كا: محمود حمدي، تا: يك شنبه 2 ذيحجه 1344ق؛ از روي نسخه اصل در دار الكتب المصريه به شماره 170؛ 48 ص (48-1) [عكسي ف: 6-60]
آغاز: و نحن نذكر في هذا الكتاب بحسب ما خصصناه...
خط: نسخ، كا: حسين بن خواجه غيب الله مقدمي، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 63ص (333-395)، 15 و 31 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 44-24/3]
ḥaqā’iq-ul asrār
آقا نجفي، محمد تقي بن محمد باقر، 1262-1331؟ قمري
āqā najafī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (1846 - 1913)
شرح مفصل مفيدي است با عناوين «قوله، قوله» بر زيارت معروف جامعه كبيره با مباحث بسيار مناسب جمله هاي زيارت و شواهدي از آيات و احاديث اهل بيت عليهم السلام.
چاپ: مشار فارسي، ج2، ص1766؛ بمبئي، سنگي، 1299ق، وزيري، 375ص (صص 1-375)؛ مشار فارسي و عربي، ج2، صص 198-203؛ تهران، 1296ق.، خشتي
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 7617
آغاز: قوله السلام عليكم يا اهل بيت النبوة، في معني السلام وجوه اذ يكمن أن يكون بمعني السلامة
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف (گويا)، بي تا؛ گوياي پيش نويس مؤلف باشد كه بيش تر مباحث آن ناتمام مانده و در پاره اي مطالب خط خورده و افزودگي دارد؛ جلد: مقوايي، 277گ، اندازه: 18×22 سم [ف: 20-23]
حقايق اسرار الاطباء في بيان تعريف الالفاظ و العبارات و تبيين الاسماء و الاصطلاحات- حقايق اسرار الطب
ḥaqāyiq-u asrār-iṭ ṭibb = al-ḥudūd
سنجري، مسعود بن محمد، ق9 قمري
sanjarī, mas‘ūd ebn-e mohammad (- 15c)
اهدا به: صدرالدين ابوالمفاخر قاسم بن عراق بن جعفر تاريخ تأليف: 988ق
اين كتاب در سه «فن» است: فن 1. ماهيات الاشياء التي يتعلق بكليات الطب و رسومها التقريبيه، در سه «قسم»: 1) در 13 فصل، 2) در نه فصل، 3) در نه فصل؛ فن 2. كيفيات الاعمال و الصنايع المتعلقه باصول الطب، در دو قسم: 1) در 4 فصل، 2) در سه فصل؛ فن 3. كيفيات اقسام الامور، در نه قسم و هر قسم در چند فصل. حاج خليفه از كتاب حقايق الاسرار في الطب (بدون ذكر مؤلف) ياد مي كند.
آغاز: بسمله. و به نستعين. الحمد علي اياديه المتواترة و صنايعه المتقاطرة و الصلوة علي كاشف الغمة و شفيع الامة و علي آله الاتقياء و اصحابه الاصفياء و بعد فان العبد مسعود بن محمد السنجري الطبيب... لما اتصلت بخدمة مولينا... ابي المفاخر قاسم بن عراق ابن جعفر ادام الله جلاله و ضاعف اقباله و لقيت بنائه المحروس... يجتمع فيه مشاهير الاقطار و نحارير الامصار و يخدمه كل واحد منهم بخدمته علمه الف حكمته (؟) و جري في بعض الاوقات علي لسانه الشريف لازال صادقا و بالخير ناطقا حديث الالفاظ المبهمة [التي] اوردها الاطباء في مصنفاتهم و ذكر اسماء العلل و العبارات التي اثبتوها في مؤلفاتهم اردت ان اكون منخر طافي سلك جملتهم منتظما في عقد زمرتهم و سميت هذا الكتاب باسمه و رتبته برسمه و اقتصرت فيه علي تعريف الالفاظ و العبارات و تبيين الاسماء و الاصطلاحات علي سبيل الرسم و التحديد و سميته حقائق اسرار الطب كما هو معناه و اوردته في ثلثة فنون
انجام: الاصابع اثنان و عشرون عضلة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
[کشف الظنون 672/1؛ الذريعة 29/7؛ کتابشناسي نسخ خطي پزشکي ايران/ 109-108، که در آن شش نسخه ديگر از اين کتاب معرفي شده؛ بروكلمان ذيل 299/2؛ مخطوطات طب السلامي در تركيه با اشراف دكتر احسان اوغلي 248؛ فهرست مخطوطات كتابخانه دولتي برلين 5: 503 (ش 6236)؛
[فهرستواره منزوي 3422/5]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 957ق؛ مجدول؛ كاغذ: هندي، جلد: گالينگور ارده اي، 65ص (52-116)، قطع: خشتي [ف: 19-462]
آغاز: برابر؛ انجام: و عملت علي الجملة المشار اليها رجوت ان يهتدي الي ارشد الطرق فيما هذه سبيله و الله الموفق و المعين
خط: نستعليق، كا: جلال الدين محمد بن احمد دادائي، تا: 984ق؛ تملک: احمد بن حموي سعدي انصاري محمد مدعو به سالک با مهر او «ياتي من بعدي اسمه احمد» (چهارگوش)؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج مشکي، 17 سطر (5×12)، اندازه: 10×18 سم [ف: 3-1362]
آغاز: بسمله قال الطبيب الفاضل و الحكيم الفاضل مسعود بن محمد السجزي اني اقتصرت في هذا الكتاب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: ذيقعده 988ق، واقف: ابن خاتون (اسدالله الخاتوني بن شيخ محمد مؤمن)، كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 79گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 19-164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد شفيع بن ملك محمد، تا: جمادي الاول 989ق؛ محشي؛ 34گ (81پ-114ر) [ف: 4-749]
آغاز: فيها قيض وحدة و عطريه يبروح هو خشب كبارا غير اللون؛ انجام: تمت الرسالة الملحقه الموسومة بحقايق اسرار الطب في بيان تعريف الالفاظ و العبارات و تبيين الاصطلاحات و الاسماء بعون الله سبحانه و تعالي و حسن توفيقه في سابع شهر مبارك شعبان المعظم سنه 992 اثنين وتسعين و تسعمايه في دار الملك شيراز كتبه العبد الاقل نظام بن احمد بن محمد بن احمد القاضي لولدي مولانا سلطان محمد الشهير بقاضي سلطانا بن عين القضات حفظه الله تعالي عن موجبات التاسف و التلهف
در فهرست بدون نام مؤلف آمده. اول كتاب ناقص است. از نيمه فصل تاسع از فن دوم شروع مي شود؛ خط: تحريري، بي كا، تا: 992ق؛ افتادگي: آغاز؛ 17ص (150-166)، 26-37 سطر (10/5×11)، اندازه: 15×21 سم [نشريه: 3-339]
آغاز: اعلم ان النبي قال ان للقرآن ظهرا و بطنا... گويند رموز اين در صحيفه ادريس بوده؛ انجام: و سر او همين سرسين است
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 48گ (2پ-49پ)، اندازه: 13/6×17/3 سم [ف: 188-5]
آغاز: برابر؛ انجام: خلتث هو صمغ المحروت حرسف هو نبات يسمي کنکر
از آغاز تا فصل هشتم از قسم سوم از فن اول؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 21گ (4-24)، 23 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1322-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حسين طبيب، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج قرمز، 155ص (155-1)، 15 سطر، اندازه:
10×17سم [ف: 19-270]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 15 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 220]
خط: نستعليق، كا: طبيب حموي، تا: 1005ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: سفيد، [سنا: ف: 1-188]
بي كا، تا: 1007ق، اين رساله در فهرست نيامده است (فهرست رايانه اي 345)؛ 99ص (100-2) [ف: 197-19]
خط: نسخ، كا: محمد رضا بن محمد تقي گيلاني، تا: اول رمضان 1040ق، كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 19 سطر، اندازه: 14/2×24/5 سم [ف: 7-313]
خط: نستعليق، كا: محمد صادق بن محمد حسين مشهدي، تا: 18 رجب 1086ق، جا: قزوين [نشريه: 6-350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مهر: محمدعظيم بن عطاء الله الحسيني با تاريخ 1098ق؛ تملک: محمد نصير بن محمد علي ملاباشي سيف الدوله عليه العاليه در 24 جمادي الثاني 1255؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج عنابي، 100گ، 12 سطر (5×10/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 1-97]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 157
همان نسخه بالا [نشريه: 5-24]
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ با يادداشتي مورخ 1177 در كناره يكي از برگ ها؛ 70گ، 9 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف: 1-99]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سرخ، 38گ، 21 سطر، اندازه: 14/8×23/6 سم [ف: 1-99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 12؛ جلد: تيماج زرشكي، 154ص، 15 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 45-91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 2 ربيع الثاني 1254ق؛ مصحح، ركابه دار؛ 104ص، 16 سطر [عكسي ف: 5-371]
آغاز: برابر؛ انجام: عضلات الانثين اربع عضلات المقعدة و المثانه خمس عضلات العمدين اثنان و عشرون عضلة الرکبه ثمانيه عضلة القدم سبع عضلات الاصابع اثنان و عشرون عضلات مشطا الرجلين کل واحد منها سبع
خط: نستعليق، كا: مرتضي بن حاجي ملا احمد فروشاني، تا: شوال 1269ق؛ جلد: تيماج مشکي، 33گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 2-792]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حسنعلي، تا: ذيقعده 1296ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد و آبي، جلد: تيماج سبز، 73گ (8ر-80ر)، 15 سطر (15/5×16-14)، اندازه: 10/5×21/5 سم [ف: 181]
آغاز و انجام: برابر
در سه فن؛ خط: تحريري، بي كا، تا: 1305ق؛ 135ص، 14 سطر (8/5×9)، اندازه: 17×21/5 سم [نشريه: 3-369]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1305ق؛ 68گ، 15-14 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 3-1643]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفي، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز و انجام: برابر؛ قد فرغت من تسويد هذا النسخة الشريفة يوم الخمسين 16 شهر محرم الحرام سنة 168 [= 1068] و انا العبد... ابن نظام الدين احمد طبيب محمد فاضل غفرالله ذنوبهما و ستر عيوبهما.
خط: نستعليق ريز، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج ترياكي، 54گ (57پ-83ر و 1پ-27ر) [نشريه: 4-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در نسخه نام كتاب حقائق اسرار الطباء ضبط شده؛ 50گ (22ر-71ر) [ف: 23-517]
ḥaqāyiq-ul asrār fī kašf-il astār = š.-u xuṭbat-il bayān
وابسته به: خطبة البيان = خطبة الافتخار = الملحمة؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17122
نسخه ناقص؛ بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
حقايق الاسرار و دقائق الابرار- اسرار الحكم
ḥaqā’iq-ul asmā’ = asmā’-ul ḥusnā
همداني، علي بن محمد، 714-786 قمري
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
در شرح 99 نام خدا: الملك، القدوس، المهيمن... البديع، الباقي.
آغاز: الحمدلله الذي نور سماء الوجود بمصابيح الحسني، و فتح ابواب خزاين... اما بعد، فلما كانت الاسماء الالهية مواد الكائنات و اصول الممكنات...
انجام: برحمتك و فضلك و جودك يا كريم يا تواب. و الحمدلله وحده و السلام علي من اتبع الهدي، تمت كتاب حقايق الاسماء بعون خالق الارض و السماء
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 4409؛ خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 851ق؛ در انجامه نسخه به نام «حقايق الاسماء» آمده است؛ 136گ (29-164)، [عكسي ف: 2-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش، بي كا، بي تا؛ در انجامه نسخه به نام «حقايق الاسماء» آمده است؛ 136گ (29-164) [عكسي ف: 2-103]
ḥaqāyiq-ul asmā’-il ilāhīya
ابن عربي، محمد بن علي، 560-638 قمري
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3772/3- ف
بي كا، بي تا؛ پاريس 1091 .S. P (بلوشه 87/1 ش 126)؛ [فيلم ها ف: 246-2]
ḥaqāyiq-ul asmā’-il ḥusnā
داراي يك «مقدمه» است، ترتيب الفبائي اسماء در آن رعايت نشده.
تهران؛ موزه ملي؛ شماره نسخه: 19/1
خط: نسخ، بي كا، بي تا [نشريه: 3-123]
ḥaqāyiq-ul ašyā’
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2809/5- ف
نسخه اصل: نفيسي ش 429؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-733]
ḥaqāyiq-ul usūl
سينكارودي رشتي، محمد علي بن محمد جعفر، ق13 قمري
sīnkārūdī raštī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
تاريخ تأليف: 1293ق
در اين اثر مباحثي از اصول فقه مورد بحث قرار گرفته است. در پايان مطالب كتاب نيز دو اجازه نامه از دو تن از اساتيد مؤلف به نام هاي ميرزا حبيب الله رشتي و حاجي شيخ زين العابدين مازندراني آمده كه در آن ها به مؤلف احازه نقل حديث به روايت از ايشان داده شده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي دل علي ذاته بذاته و لم يبعث الانبياء دليلا لمعرفته... و بعد فهذه نبذة من مسائل الاصول العدمية سميتها بحقايق الاصول و جعلتها تذكرة للطالبين...
انجام: و اسال الله الكريم ان يعطيني في ذلك اجرا و ثوابا و للناظرين ارشادا و توفيقا و ان بجعله مقبولا عنده و مقرونا برضاه و مقربا الي عفوه و رحمته
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4578
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي دل علي ذاته بذاته و لم يبعث الانبياء دليلا لمعرفته... و بعد فهذه نبذة من مسائل الاصول العدمية سميتها بحقايق الاصول و جعلتها تذكرة للطالبين؛ انجام: و اسال الله الكريم ان يعطيني في ذلك اجرا و ثوابا و للناظرين ارشادا و توفيقا و ان بجعله مقبولا عنده و مقرونا برضاه و مقربا الي عفوه و رحمته.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي، 51گ، 19-23 سطر (13×28/5-19)، اندازه: 17×22 سم [ف: 215-19]
ḥaqāyiq-ul usūl
افتخاري گلپايگاني، علي
eftexārī golpāygānī, ‘alī
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19820
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق الانسان لاظهار قدرته؛ انجام: علم الباطن الي اخر كلامه طفرله... بالامامه او الوصايه.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14 [رايانه]
ḥaqāyiq-ul usūl
جلد 2؛ بي كا، بي تا؛ خريداري از حوزه علميه ولي عصر كرمان [رايانه]
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 14/5×20/9 سم [رايانه]
ḥaqāyiq-ul usūl
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29626
آغاز: بسمله، حمد بي حد و ثناي بيعدد خداوند جهان آراي دلگشايي را كه صوامع قدس آسمان را مزين ساخته به؛ انجام: بلي پرسند كه از... كه او امانت را به امت خود رسانيدي...
خط: نستعليق جلي، كا: اسماعيل بن محمد جعفر، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام [رايانه]
ḥaqā’iq-ul usūl
نجف آبادي اصفهاني، عبدالرحيم بن علي، ق13 قمري
najaf-ābādī esfahānī, ‘abd-or-rahīm ebn-e ‘alī (- 19c)
تاريخ تأليف: ذيحجه 1243ق
اصول استدلالي مفصلي است در چندين جلد. جزء سوم آن در ادله شرعيه در ذيحجه 1243ق به پايان رسيده است.
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگي، 1286ق، رحلي
[الذريعه 30/7؛ مشار عربي، 313؛ كتابشناسي اصول فقه شيعه 100]
آغاز: الحمد لله الذي اسس مبادي الاحكام تمهيد قواعد الدين... اما بعد فيقول الغريق في بحار الآمال و الاماني و المتعطش الي شرب زلال فيض الرباني؛ انجام: مفهوم الزمان كقوله ضك يوم الخميس او في يوم الخميس و الحق عدم الحجية لما مر في مفهوم القيد و الدليل عليه ليس الا ما مرفيه و قد عرفت الجواب عنه تم... جزء اول و دوم كتاب تا پايان حجيت مفاهيم و تأليف اين بخش در جمادي الاول 1241 به پايان رسيده؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: جمادي الاول 1241ق، جلد: گالينگور سرخ، 328گ، 22 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 37-139]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1280ق؛ 136گ، 26 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 1-99]
جزء 3 و 4؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام [دليل المخطوطات: 1-106]
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ احتمالاً اصل به خط مؤلف كه جلد نخست آن در رجب سال 1240ق به پايان رسيده؛ قطع: رقعي [ميراث شهاب: س 8ش 4-64]
بي كا، بي تا؛ خريداري از امرالله صفري [رايانه]
حقايق الاصول للوصول الي المأمول- معارج الوصول الي
حقايق الاصول
حقائق انسانيه- تشريح الوجود
haqāyeq-ol anvār
مفتون دنبلي، عبدالرزاق بن نجفقلي، 1176-1243 قمري
maftūn-e donbalī, ‘abd-or-razzāq ebn-e najaf-qolī (1763 - 1828)
تاريخ تأليف: 1230ق
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3660/3
آغاز: الحمد لمن خلاق الانسان، علمه البيان و كرمه بمزيد الاحسان... اما بعد چون مرتب اوراق ابن نجفقلي عبدالرزاق بيمن هدايت الهي؛ انجام: نو توفيق و تقوي باز ندارد - حرره جلال في كل حزن و ملال وفقه يا ذالجلال سنه 1333
خط: نستعليق ريز، كا: جلال، تا: 1333؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 99گ (22پ-120پ)، اندازه: 22/2×35/5 سم [ف: 7-15]
حقائق الايمان- ايضاح البيان في تحقيق الايمان
ḥaqā’iq-ul īmān=al-kufr wa-l īmān=al-islām wa-l īmān=taḥqīq-ul islām wa-l īmān=ḥaqīqat-ul īmān (t.)
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 209
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 60گ، 13 سطر (9/5-7/5×14)، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 28]
ḥaqā’iq-ul īmān (t.)
حسيني خاتون آبادي، عبدالحسين بن محمد باقر، 1039
-1105 قمري
hoseynī-ye xātūn ābādī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad bāqer (1630 - 1694)
تاريخ تأليف: جمادی الاول 1098ق
ترجمه اي است از كتاب حقائق الايمان منسوب به شهيد ثاني.
اصفهان؛ مهدوي، مصلح الدين؛ شماره نسخه: 39
آغاز: الحمدلله حق حمده و الصلاة و السلام علي خير خلقه... و بعد فقير حقير محتاج به رحمت غفار غني عبدالحسين... پرتو افكن ضمير منير مهر طالبان دين حق و بزنادان صراط مستقيم نجات و رستگاري؛ انجام: و رحم الله من نظر الي ما من الله سبحانه علينا بجمعه في هذا الكتاب بعين الحقيقة و الانصاف
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ صفحه اول گويا به خط مؤلف است؛ تملكي در 1260؛ جلد: تيماج مشكي، 144گ، 19 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 54]
ḥaqāyiq-ul īmān fi-d dīn wa-l īqān
تهران؛ شهشهاني، حسين؛ شماره نسخه: بدون شماره
بي كا، تا: 1094ق [ميراث اسلامي: 5-598]
ḥaqāyiq-ul īmān ka-l-luwluw’-iṯ ṯamīn (urjūza)
كرماني، محمد كريم بن ابراهيم، 1225-1288 قمري
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7082/1
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 22-27 سطر (7×12/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 446-16]
haqāyeq-ol īmān va sedq-ol yaqīn
كنجوي، عبدالله بن محمد، ق14 قمري
konjavī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 20c)
تاريخ تأليف: جمعه 12 ذيحجه 1322ق
در حالات حضرات معصومين عليهم السلام و نقل بعضي از گفته ها و احاديث و مواعظ آنان، گرفته شده از كتاب هاي علامه مجلسي و حديقة الشيعه مقدس اردبيلي و زهر الربيع سيد نعمت الله جزائري. داراي مقدمه در فضيلت حديث و ثواب انتخاب چهل حديث و نهي از خودنمايي، و چهارده «باب» اراي فصول در حالات چهارده معصوم هر يك از آنان در بابي، پس از آن «خاتمه» اي در آداب متفرقه مي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9823
آغاز: الحمدلله نحمده و نستعينه و نستغفره و نتوب اليه و نعوذ بالله من شرور انفسنا و من سيئات اعمالنا؛ انجام: و الصلاة و السلام علي سيد المرسلين محمد و آله الأقدسين الأطهرين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 543گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 25-150]
haqāyeq-ol borhān = tohfat-os soltān
قاجار، چنگيز ميرزا، ق13 قمري
qājār, čangīz mīrzā (- 19c)
داراي مباحثي در توحيد و معاد است و از سير و سلوك نيز در آن سخن رفته بسبك و شيوه كتاب هاي صوفيان نگاشته شده است. نويسنده از مباحث عرفاني و آيات قرآني و اخبار شواهد زيادي آورده و در تأييد عقيده و انديشه خود از اين آيات و اخبار استفاده بسيار كرده است.
آغاز: الحمدلله الذي انعم علينا و هدانا الاسلام و جعلنا منه...
[فهرستواره منزوي 307/7]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 516
آغاز: برابر؛ انجام: و آسايش بوي رسد كه در حساب و شمار نيايد و آن چه خلاف اين باشد بر عكس اين ميدان.
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 99گ، 9 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×23 سم [ف: 2-13]
ḥaqā’iq-ut ta’wīl
عبدالرزاق كاشي، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمري
abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (-1336)‘
اهداء به: غياث الدين محمد فرزوند خواجه رشيد الدين فضل الله همداني
از تفاسير ممتاز است و ترتيب آن شبيه به مجمع البيان طبرسي ابتداء آيه را نوشته پس از آن بحث لغت و بعد معاني بيان و بعد تفسير و اخيراً تاويلي را ذكر كرده و در هر يك از اين قسمت ها مطالب مفيده ايراد مي نمايد. در قسمت تأويل در بعضي موارد
با تأويلات ملا عبدالرزاق كاشاني بالاجمال تطبيق شده مطابق درآمد. چون تاريخ اين تأليف و مؤلف در دست نيست معلوم نمي شود كدام اصل و كدام مأخوذ است. استاد وي در بين درس هاي خود اظهار داشته: «چه نيك است كسي تفسيري را ترتيب دهد و از هر آيه از پنج بحث نمايد: 1. بيان لغت؛ 2. وجوه اعراب؛ 3. نكات معاني بيان؛ 4. ظواهر تفسير؛ 5. تأويلات. و چنين تفسيري را تا كنون كسي تأليف ننموده است». مؤلف پس از آن اظهار مي دارد: «منظور استاد، من بودم، از اين رو به طور گسترده بر اساس همين روش سوره اعراف را آغاز نمودم، سپس دريافتم با اين تفصيل نخواهم توانست تمامي آيات را به انجام برسانم، آن گاه بخش پنجم نظريه استاد را به كار بستم و به تأويل آيات پرداختم، سرانجام از اين كار فارغ شدم، برخي از دوستان توصيه نمودند كه چهار بخش ديگر را نيز به تأويلات بيفزايم و تفسيري به روش مورد نظر استادم بنگارم، از اين رو با استفاده از روش جار الله زمخشري در تفسير كشاف، تفسيري نگاشتم و آن را حقائق التأويل في دقائق التنزيل نام نهادم».
[كتابخانه پير محمد شاه احمد آباد هند: شماره 167؛ المخطوطات العربية في مكتبة متحف مولانا في قونيا، القسم الخامس: شماره 63؛ هدية العارفين: 567/1]
آغاز: الحمد لله الذي ابرز حقائق المعاني في عجائب صور تراكيب الكلام و اعجز مصاقع العرب عن الاتيان... و بعد فاني كنت اوان الطلب و زمان التحلي بحلية الادب؛ انجام: فيكون غفوراً تستر افعالكم و صفات نفوسكم الستار الحاجبة لتلك الصفات الالهية و الكلمات الربانية بهار حيمًا يرحمكم باظهار ما عليكم و الله أعلم بحقائق الأمور.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ كهن و ناياب است، تمامي خصوصيات اين نسخه با نسخه شماره 1271، كتابخانه آستان قدس رضوي كه از موقوفات نادرشاه افشار است همخواني دارد، بنابر اين نسخه آستان قدس، دنباله اين نسخه است، كاتب و تاريخ كتابت هر دو يكسان است، مصحح؛ تملك: محمد بن عبدالغني حسيني با تاريخ 1155ق با مهر «حسن ظني بالله» (بيضی)، اسماعيل بن حسين الحسيني به تاريخ 1254ق با مهر «عبده محمد اسماعيل بن محمد حسين» (بيضی)؛ مهر: «مرد التجايعني علي، رجب علي» (بيضی) با تاريخ 1127ق، «لا اله الا الله الملك الحق المبين، موسي» (بيضی) با تاريخ 1134ق، «افوض امري الله نجف قلي» (مربع)؛ كاغذ: شرقي شده، جلد: تيماج مشكي، 241گ، 25 سطر (16×23/5)، اندازه: 24/5×34/5 سم [ف: 33-158]
آغاز: سورة الاعراف مكيه الاثمان آيات من قوله و اسلمتم الي قوله؛ انجام: فان كمال الاخلاص له نفي الصفات عنه. تم بحمدالله تعالي الربع الثاني و يتلوه الربع الثالث ان شاءالله... سنه اربع و ثلثين و سبعمائه هجريه نبويه.
خط: نسخ، كا: ابي البركات بن محمد بن الحسن بن محمد الواعظ، تا: 734ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 225گ، 25 سطر، اندازه: 24×33 سم [ف: 1-493]
ḥaqā’iq-ut ta’wīl fī asrār-it tanzīl
خراساني، محمد بن محمد حسين، ق14 قمري
xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad hoseyn (- 20c)
در اين تفسير مفصل، ذيل هر آيه روايات مناسب را نقل كرده و آيه را تفسير مي كند و به موضوعات ادبي و جز آن اهميت نداده و گفته هاي اهل سنت را كم تر نقل مي كند. اسرار بعضي آيات با بسيار مفصل بحث كرده و گفته هاي علامه مجلسي را ذيل بعضي از احاديث نيز مي آورد، جلد سوم و پنجم ربيع الثاني 1332ق به پايان رسيده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3495
آغاز: سورة آل عمران... و اعلم انه لابد لنا ان نشير الي بعض اسرار الايات علي حسب الوسع و الجمال؛ نسخه حاضر جلد سوم كتاب است مشتمل بر تفسير سوره آل عمران مي باشد؛ خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: مقوايي عطف تيماج قهوه اي، 235گ، 22 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 9-295]
ḥaqā’iq-ut ta’wīl fī mutišābih-it tanzīl
شريف الرضي، محمد بن حسين، 359-406 قمري
šarīf-or-razī, mohammad ebn-e hoseyn (971 - 1016)
تفسير ناتمام قرآن شريف است كه از آغاز تا اواسط سوره نساء را شامل و بيش از اين مقدار ظاهراً از دست مؤلف بيرون نيامده است. اين تفسير بر خلاف روش معمولي تفاسير تنها آياتي كه بيش تر مورد بحث و نظر بوده با رعايت ترتيب هر يك را در يك مسئله مورد دقت قرار داده و بسيار جامع و از نظر متخصصين فن داراي اهميت و ارزش است. مؤلف در اين رساله آيات مشكله و مشتابه را همانند روش برادرش سيد مرتضي در «الغرر» به صورت «مسألة، مسألة» ذكر و در ذيل آن مشكلات و غوامض معنوي آن را برطرف مي كند و در نوع خود كتابي بي نظير است.
چاپ: اين كتاب در «مطبعة الغري» نجف در سال 1355 ق مطابق با 1936 ميلادي با شرح علامة الاستاد محمد الرضا آل كاشف الغطاء و مقدمه ممتع و جامع عبدالحسين الحلي، به چاپ رسيده است؛ در اواخر قرن 13- ه براي اولين بار به اهتمام حاجي ميرزا حسين نوري صاحب مستدرك الوسائل
[مقدمه عبدالحسين حلي بر كتاب (چاپ نجف سال 1355ق.) [وي شرح
حال جامع و ممتعي حدود 112 صفحه در مقدمه كتاب نوشته است.]؛ الذريعه 32/7؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي، علوم قرآن 73/1؛ فهرس الخزانة التيمورية جزء اول، تفسير، ص 18 با عنوان «تفسير الشريف الرضي»]
آغاز: بسمله. السورة التي يذكر فيها آل عمران مسألة؛ انجام: ليذقوا العذاب ان الله كان عزيزاً حكيما.
از ابتداي سوره آل عمران تا اواسط سوره نساء است و به جزء خامس مشهور مي باشد؛ خط: نسخ، كا: محمد بن حسين موسوي، تا: 21 رجب 533ق؛ از روي نسخه اي كه خط مصنف جليل بر او بوده نوشته شده؛ در پايان، سه صفحه اشعار متفرقه به خط عبدالمؤمن علي بن عبداللطيف در محرم 703 نوشته شده است؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ كاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 201گ، 15 سطر، اندازه: 13×16 سم [ف: 1-494]
از سوره آل عمران تا پايان ثلت نخستين سوره نساء، اين نسخه همين جزء پنجم است؛ خط: نسخ، كا: حاجي بن منصور لحسائي صايغ، تا: سه شنبه 3 ربيع الثاني 1028ق؛ محشي با نشان «منه رحمه الله» دارد، در يك جا آمده «وجدت هنا حاشية بخط السيد الرضي ابي الحسن قدس سره» و با نشانه مظفر علي؛ تملک: مظفر علي بن حسين (؟) وزدائي قمي؛ تاريخ رجب 1030 و نام او گويا «رجب برسي» با دقتي؛ علي بن شيخ جعفر بن شيخ خضر آن را از حاجي اسماعيل عاريه كرده بود؛ خط يا مهر: محسن حسيني طالقاني، محمد هادي، محمد قاري، عبدالغني، ميرزا شريفاي خازن تبريزي، محمد حسين (با مهر 1112)، ملا حسين شوشتري، حاجي علي نقي؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج حنايي، 232گ، 13 سطر (7/5×12)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 330]
آغاز: بسمله. السورة التي يذكر فيها آل عمران مسئلة و من سأل عن معني قوله تعالي هو الذي انزل عليك الكتاب منه آيت محكمات؛ انجام: كلما نضجت جلودهم بدلنا هم جلوداً غيرها ليذقوا العذاب ان الله كان عزيزاً حكيماً...
شامل جزء پنجم (از آيه 5 آل عمران تا 51 سوره نساء)؛ خط: نسخ تحريري، كا: محمود دشتي لنگرودي، تا: غره شوال 1304ق؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: ميشن زركش، 109گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×25/5 سم [اهدائي رهبر: 1علوم قرآن - 177]
آغاز: السورة التي يذكر فيها آل عمران مسئلة و من سأل عن معني قوله تعالي هو الذي انزل عليك الكتاب منه آيات محكمات؛ انجام: الجزء السادس من كتاب حقايق التنزيل في متشابه التنزيل مسئله و من سئل عن معني قوله تعالي ان الذين كفروا بآياتنا سوف نصليهم ناراً كلما نضجت جلوداً غيرها ليذوقوا العذاب ان الله كان عزيزاً حكيماً.
جزء پنجم تفسير، از اول سوره آل عمران تا اواسط سوره نساء؛ خط: تحريري، كا: حاج ميرزا حسين نوري، بي تا؛ تملك: محمد بن طاهر سماوي اول رجب 1335، جعفر بن محمد آل بحرالعلوم طباطبائي 23 شعبان 1327؛ جلد: تيماج قهوه اي، 111گ، 16 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 35-188]
آغاز: مسئلة من سئل عن قوله تعالي هو الذي انزل عليك الكتاب؛ انجام: من سئل عن قوله تعالي ان الذين كفرا باياتنا سوف نصليهم ناراً.
خط: نسخ متوسط، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج نارنجي، 107ص، 20 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 4-13]
آغاز: و اذ قد اعترضتنا هذه الاية اعني قوله تعالي فلما زاغوا ازاغ الله قلوبهم لايرادنا لها في موضع نحتاج الي الاستشهاد بها فيه..؛ انجام: ليعبدوا لها واحدا لا اله الا هو سبحانه و تعالي عما يشركون فاجري سبحانه عليهم اسم الشرك كما اجري عليم اسم الكفر و فيما ذكرناه من ذلك كفاية و مقنع بتوفيق الله تم
جلد پنجم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: مقوا، 128گ، 19 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 51]
al-haqāyeq (t.)
كاشاني، محمد بن مرتضي، - 1115؟ قمري
kāšānī, mohammad ebn-e morteza (- 1704)
وابسته به: الحقايق = الحقايق في اسرار الدين = الحقايق في محاسن الاخلاق؛ فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي (1006-1091)
تاريخ تأليف: 24 ربيع الاول 1098ق
ترجمه شيوايي است از کتاب «الحقايق» ملا محسن فيض کاشاني. اين ترجمه با عناوين «فصل، فصل» و با نثري روان برگزار شده است. مترجم نوه برادر فيض كاشاني است. وي در 1079ق از فيض اجازه روايت گرفته و در سال 1114ق به فرزندش بهاء الدين محمد بن نور الدين داده است؛ او «الحقايق القدسيه» را در 1105ق و «الكلمات النوريه» را نگاشته است.
آغاز: حمد وسپاس بي قياس خداوندي را سزا است که نوراني گردانيده دل هاي ما را به نور ايمان و شناسانيده است به ما او راه حديث وقران ودرود نامعدود...
انجام: من درميان بدي هاي گناهان به درستي که تو رحم کننده ترين رحم کنندگاني وبايد که ختم بکنيم سخن را در حالتي که شکر خدا را بجاي آورديم ودرود بر پيغمبر او و اهل بيت پيغمبر فرستيم
چاپ: ايران، 1299ق، سنگي؛ در كنگره فيض كاشاني در تهران (1387ق) به كوشش عبدالله غفراني چاپ شده است.
[نسخه هاي منزوی، 1570/2؛ الذريعة 97/4 و 28/7؛ فهرستواره منزوي 430/6 و 203/7]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج مشکي، 39گ، 16 سطر، اندازه: 19×21 سم [ف: 3-408]
آغاز: برابر؛ انجام: علي صادعها و اهل بيته الصلوة و السلام.
خط: نسخ خوب، بي كا، تا: 6 ذيحجه 1111ق؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: ساغري سياه، 194ص، 24 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 6-58]
آغاز: و از حضرت امام باقر روايت است که جدل نمودن باطلمي کند دين را. فصل: بدان که سبب در منع نمودن از مجادله و مباحثه آنست که آداب و شروطي در آن ها بايد رعايت کرده است بسيار است؛ (آغاز خطبه الحاقي به نسخه:) بسمله، حمد له و لعنة الله علي اعدائهم ابد الإبدين و دهر الداهرين؛ اما بعد چنين گويد؛ انجام: از براي آن که هر گاه محبت بانساني داشته باشي از براي آن که مطيع خداست و محبوب در نزد خدا، پس اگر معصيت خدا کند ناچار است
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ برگ اول و آخر نونويس است؛ 264گ، 14 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-839]
آغاز: برابر؛ انجام: و كل ذره مما في السموات و الارض الف الف مرة الي يوم الدين
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ اهدايی: رهبري، اسفند 1376؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 281گ، 18 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [اهدائي رهبر: 6-75]
انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: رمضان 1246ق؛ افتادگي: آغاز؛ تملک: محمد بن اسمعيل موسوي؛ يادداشت ملا مومن صراف به سال 1290؛ جلد: تيماج مشكي، 210گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 [ف: 66-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله بن ابوالحسن بن محمدعلي نوري، تا: رجب 1269ق؛ مهر: «عبدالله انصاري» (مربع)؛ جلد: گالينگور سبز، 270گ، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 1-41]
حقايق التفسير- الحقايق في التفسير
haqāyeq-ot tafsīr
تفسير مزجي عرفاني مختصري است با ترجمه آيه ها در چهار مجلد، با ابياتي عرفاني فارسي و گاهي عربي از مؤلف يا ديگران كه مناسب با موضوعات آيه ها مي باشد آورده. در اين كتاب از علاء الدوله سمناني و تفسير بحر و روضة الصفا و كشف الاسرار و حقايق سلمي و تبيان و تيسير و فتوحات و ديگران، نقل هايي دارد و تفسير سني مي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5206
آغاز: كهيعص گفته اين حرف اسماء الهيه اند و از مرتضي علي كرم الله وجهه منقول است كه در بعض مي خواندند
جلد سوم كتاب و مشتمل بر سوره مريم تا سوره صافات؛ خط: نسخ، بي كا، تا: محرم 1010ق؛ جلد: تيماج مشكي، 271گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 14-6]
ḥaqā’iq-u jamī‘-il arkān
مؤلف در ديباچه مي گويد كه من در جواني به پاره اي از رازهاي نماز برخورده بودم و براي يكي از يارانم نام هاي در اين زمينه به فارسي نوشته ام سپس در هنگام يكه به شام مي خواستم بروم و به تبريز گذشتم رساله اي در «حقائق الاصول الخمسة التي هي مباني الاسلام» از يكي از دانشمندان تبريز بديدم و خودم هم به
نكته هايي برخوردم كه در آن ياد نشده و كسي هم نگفته بود. اين بود كه من در راه حجاز «قصيدة في مناسك الحج» بسرودم و در بازگشت به آذربايگان كه رسيدم اين «الرسالة المعربة عن حقائق جميع الاركان» را در يك «مقدمه» و پنج «فصل» و يك «خاتمه» نگاشته ام. نگارنده سني است و روشي عرفاني و فلسفي هم بكار برده است. مقدمه در دو «مطلع» (وجه بناء الاسلام علي الخمس، بيان الاصطلاحات)؛ فصل 1. الحقيقة الاولي من الخمس (الشهادتان)؛ فصل 2. اقام الصلوة؛ فصل 3. ايتاء الزكوة؛ فصل 4. صوم رمضان؛ فصل 5. الحج؛ خاتمه: نصيحة المحب.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1164/3
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا بنعمة الاسلام و اصطفانا من بين عباده بالاكرام و بني علي الاصول الخمسة فاشرفنا به من الانعام... و بعد فاني عثرت في بعض خلواتي عندا خضرار نباتي علي حقائق اوضاع الصلوة فامليت بالعجمية فيها رسالة لبعض ر فقائي في طريق النجوة؛ انجام: عفيف النفس لاعن الاموال و الاسباب و الشهوات و اللذات لا بالتعفيف و التبصيل بل بالاعراض عنها و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ روشن، بي كا، بي تا؛ 22گ (42پ-63ر) [ف: 6-2205]
حقايق الحدايق- خواص اسماء الحسني
حقايق الحدايق- حدايق الحقايق
haqāyeq-ol hadā’eq
رازي، اشرف بن محمد
rāzī, ašraf ebn-e mohammad
اهداء به: ابن حسن شاه اويس
نويسنده مي گويد روزي در مجلس شاهي «حضرت سلطنت پناه خلد ملكه فرمودند كه رشيد الدين وطواط قصيده مرصع در حدائق السحر گفته و مدعاي او آن است كه از اول تا آخر مرصع است و مفاخرت نموده كه در عرب و عجم كه چنين قصيده انشاء نكرده است اكنون... بساط حضرت بوسيده گفتم حقا كه نظر دقيق مشاهده چنين نكند تواند بود». او پس از بيان اين مقدمه ادامه مي دهد كه بهتر آن دانستم اين كتاب را در دو «قسمت» فراهم آورم: 1. حاوي پنجاه باب باصطلاح استادان سابق با تصرفي چند؛ 2. ده باب بتصرف سخن دران متاخرين.
آغاز: بسمله، بعد از حمد بيحد و صلوة بيعد چنين گويد... اشرف بن محمد الرازي احسن اله عواقبه...
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1226/4
آغاز: برابر؛ انجام: درياب ه عشاق روان جان بازند.
خط: نستعليق، كا: ميرزا سيد ابراهيم لشكرنويس علي حسيني متخلص بثاقب، تا: 1313ق، جا: تهران (احتمالا) [ف: 3-270]
ḥaqā’iq-ul ḥurūf wa daqā’iq-uz zubar wa-l bayyināt (t.)
گيلاني، محمد بن مير احمد
gīlānī, mohammad ebn-e mīr ahmad
از مير احمد حسيني گيلاني ترجمه محمد بن مير احمد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7497
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي، فتح خزاين فيوضات؛ انجام: طرايق الضاف نگذارند... درمظانش بهره مند فرمايند.
خط: نسخ، كا: سيد حسين نائيني، تا: 1355ق [الفبائي ف: 224]
الحقايق الحروفية- الجفر الجامع
al-ḥaqā’iq-ul ḥaqīqīya
مختاري نيشابوري، محمد حسن، ق13 قمري
moxtārī neyšābūrī, mohammad hasan (- 19c)
رساله مجموعه گفتاري است مختصر در معارف و عقايد و اخلاق بمانند «كلمات طريفه» و «كلمات مكنونه» فيض كاشاني.
مطالب را در عنوان «حقيقة» و به طور مخاطبه: «اعلم يا عبدالباقي» به خامه روان نگاشته. وي عازم بوده چهل گفتار در اين رشته بنگارد، ليكن توفيق اتمام نيافته و تا حقيقة 31 را نگاشته است. حقيقت 1. «في طريق النجات»؛... حقيقت 31. «في المبدأ و المعاد الشرعية».
آغاز: پس از تسميه و نام مؤلف: اني اردت ان اكتب اجابة لالتماس بعض الاخوان بعض الحقائق التي حققت لي باذن الحق.
انجام: و الصير فيما لابد منه بدا شرعيا.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7143
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ كاغذ: نيلي، جلد: مقوا، 37گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 11-121]
حقايق الدقايق- الحقائق و الدقائق
حقايق الدقائق- حرائق الرقائق في شرح رسالة علامة الحقايق
ḥaqā’iq-ud daqā’iq
؟ فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟-606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
رساله اي است در ذكر عالم ماوراء طبيعت از پرسش نكير و منكر، احوال برزخ و قيامت و بهشت و دوزخ و احوال مؤمنان وكفار به طريق روايات مرسله عامه گردآوري شده است، اين كتاب در پايان به فخر رازي نسبت داده شده است. نسخه اي در خزانه مفتي پاكستان نيز معرفي شده.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11245
آغاز: الحمدلله رب العالمين... قد جاء في الخبر ان الله تعالي؛ انجام: ارزقنا حسنة عونة بحرمة النبي و اله الطيبين بفضل رحمتك يا ارحم الراحمين
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 14 محرم 1261ق، جا: هند؛ مصحح، محشي؛ برگ هايي از آغاز افتاده و روي برگ هاي مختلف نگارش يافته؛ كاغذ: فرنگي، جلد: كاغذي با مقوا، 61گ، 12 سطر (7×12)، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 350-28]
al-ḥaqā’iq-ur rāhina fī tarājim-i a‘yān-il mi’at-iṯ ṯāmina = ṭabaqāt-u a‘lām-iš šī‘a
آقابزرگ طهراني، محمد محسن، 1293-1389 قمري
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876 - 1969)
تاريخ تأليف: (آغاز) 1345ق
پنجمين جزء از اجزاء طبقات اعلام الشيعة است كه به شرح حال علماي اماميه در قرن هشتم هجري اختصاص دارد.
آغاز: الشيخ تقي الدين ابراهيم بن الحسين بن علي العاملي المجاز من العلامة الحلي في 709...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15809/1
آغاز: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ علي نقي منزوي اين نسخه را پس از وفات مؤلف به بيروت برده و در آن جا آماده چاپ كرده؛ جلد: مقوا، 75گ (12ر-86ر)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 75-44]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 999/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-238]
ḥaqā’iq-uš šī‘a
رشتي اصفهاني، محسن بن محمد رفيع، ق13 قمري
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (- 19c)
احاديثي است در فضايل شيعيان علي (علیه السلام) و ائمه معصومين (علیهم السلام) و صفات و اخلاق و عقايد آن ها و آن چه از سلوک آن ها با ديگران لازم است.
آغاز: بسمله وبه ثقتي في حال الشيعة عن اسحق الليثي انه قال قلت للامام الباقر...
آغاز: برابر؛ انجام: قال الله تعالي و نفخت فيه من روحي و قال الله... و العقل وسط الکل هذا و قد جف القلم
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ در اول و آخر رساله دست خط مؤلف موجود است؛ 14گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1642]
آغاز: برابر؛ انجام: و أعطاهم الله ثواب ألف شهيد و قال اكرموا الضيف و لو كان كافراً
خط: نستعليق، كا: عبدالجواد بن لطفعلي قزويني، تا: 15 محرم 1280ق، جا: قزوين؛ به خط مؤلف تصحيح شده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 17گ (198پ-214ر)، 12 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 375-8]
haqāyeq-os seddīqīn
اهداء به: ناصر الدين شاه قاجار
نوزده «حقيقت» است در پند و اندرز و تشويق به طي مراحل عرفان و سلوك، با نگارشي ادبيانه مسجع و مقفي و ابيات و اشعاري از مؤلف.
آغاز: قادر متكلمي را سپاس و ثنا بايد كه عندليب دل هاي دوستان را در قفس تن مانند هزار دستان
[دنا 678/4؛ فهرستواره منزوي 307/7]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9821/1
آغاز: قادر متكلمي را سپاس و ثنا بايد كه عندليب دل هاي دوستان را در قفس تن مانند هزار دستان؛ انجام: عجب كه شبهه بسيار مي كند آدم ** خداي خلق يقين كرد و شبه را باهم
خط: نستعليق خوش، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ جلد: تيماج قرمز، 50گ (1پ-50پ)، 10 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 25-147]
حقايق الصنايع- صناعات
‘haqāyeq-os sanāye
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 379 بخش 3
از روي نسخه چاپ سنگي ايران؛ بي كا، بي تا [ف: - 155]
haqāyeq-ot tebb
از آغاز نسخه ديباچه و خطبه آن افتاده و نام كتاب و مؤلف آن معلوم نيست و اين نام را با خط ديگر در آغاز صحيفه اول نوشته اند. همينقدر معلوم مي شود كه اين كتاب در معالجات انسان و جانوران به وسيله اوراد و عزايم و طلسمات و غيره است و از مطالب پيداست كه در هندوستان تأليف كرده اند. بنابر فهرستي كه در آغاز كتاب است مي بايست شامل چهار «قسم» و هر قسم شامل چند «باب» و هر باب شامل چند «فصل» باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2169
آغاز: فصل چهارم در خاصيت بعضي ادويه؛ انجام: كرم خام خانه مي كند و ميان.
خط: نسخ تعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: وسط و انجام؛ كاغذ: اميري شكري، جلد: تيماج سياه، 364ص، 23 سطر، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 136-6]
ḥaqā’iq-uṭ ṭibb
كرماني، محمد كريم بن ابراهيم، 1225-1288 قمري
(1871
تاريخ تأليف: 10 رجب 1264ق
كلياتي است در علم طب با استفاده از روايات ائمه معصومين عليهم السلام و آ نچنان كه مؤلف در ابتدا مي گويد مطالب كتاب كلمات شريفه اي در حكمت الهي نبوي علوي است كه به كليات طب نظري تعلق دارد. مؤلف پس از آن كه در مورد انسان وسيط رساله مرات الحكمة را نوشته تصميم گرفته در مورد انسان صغير نيز رساله اي بنويسد تا به گفته خود تطابق بين دو انسان صغير و وسيط با انسان كبير و اسرار آياتي همچون «و ما خلقكم و لا بعثكم الا كنفس واحدة» ظاهر شود. دقائق العلاج او همچون مجلد دوم اين كتاب در طب عملي و داروسازي است. مؤلف پس از استشاره با قرآن كريم كتاب را در يك «مقدمه» و ده «باب» و يك «خاتمه» ساخته: المقدمة: في أمور يجب تقديمها قبل الشروع في الأبواب؛ باب 1. حقيقة الجسم و تقسيم مراتبه؛ 2. احوال اسطقسات المركبات في هذا العالم؛ 3. المزاج؛ 4. جملة القول في الأخلاط؛ 5. جملة القول في الاعضاء؛ 6. جملة القول في القوي و الافعال و الارواح؛ 7. معني الصحة و المرض و أسبابهما؛ 8. معرفة الدلائل علي جهة العموم؛ 9. حقيقة الامراض؛ 10. كليات حفظ الصحة؛ الخاتمة: في بعض الاخبار الكلية في باب الطب.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه البيان و الصلوة علي اعدل الکون و الامکان محمد المبعوث علي الانس و الجان و آله... فيقول العبد الاثيم کريم... ان هذه کلمات شريفة و مطالب منيفة.
انجام: فاذا اصابه الزكام قمعه. فهذه جمله ما اردنا ايراده في هذا الكتاب و اما وجوه المعالجات الجزئيه و صفات العقاقير فقد بالغ فيه الاطبا و لا حاجة بنا الي ذكرها.
[الذريعة 34/7؛ فهرست مشايخ 228/2؛ دنا 678/4 (14 نسخه)؛ الطب الصيدلية ص 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1264ق؛ واقف: رضا نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 80گ، 22 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 19-165]
ج 1؛ خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد محسن اصفهاني، تا: ربيع الثاني 1267ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: رويه پارچه، 142گ، 17 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 191-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1282ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي، 118گ، 16 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 12-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسين بن امينا، تا: ربيع الثاني 1298ق؛ واقف: سيد حسين يزدي، كاغذ: شكري، جلد: مقوا، 45گ، 31 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 19-166]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا يستلقين احدکم في الحمام و لايضطجع فانه يذيب شحم الکليتين... و قد مر ترک التداوي ما استطاع الانسان و عن النبي صلي الله عليه و آله ثلاث يهدمن البدن.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج زيتوني، 121گ، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1644]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي از مؤلف؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 147ص (2-148)، قطع: رحلي [ف: 21-269]
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: اواخر قرن 13؛ با يادداشت عباس قلي مشير افخم در روز چهارشنبه 24 جمادي الثاني 1340؛ تملك: ميرزا علي اصغر خان اتابک صدر اعظم (امين السلطان)؛ جلد: ميشن لاجوردي، 321گ، 25 سطر، اندازه: 21/2×34/5 سم [ف: 215-2]
جلد 1، 2؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 321گ، 19 سطر، اندازه: 19/4×30/2 سم [ف: 191-1]
آغاز: غير غرض الحكماء و العلماء (پس از يك صفحه پس از مقدمه) المقدمة ففي بيان امور يجب تقديمها قبل الشروع في الابواب. اعلم ان الله سبحانه قديم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي بن محمد كرماني، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج سرخ، 76گ (8ر-83ر)، 23 سطر (9/5×17)، اندازه: 16×25 سم [ف: 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: نخودي فرنگي نازك، جلد: تيماج سرخ، 154گ، 17 سطر (6×12/5)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 92-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشي با نشان «منه»؛ جلد: تيماج سرخ، 68گ، 25 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 3-1644]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سلمان بن محسن حسيني، تا: 1307ق؛ مصحح، مقابله كننده جلال الشيشي؛ جلد: تيماج قرمز، 41گ (3پ-
43پ)، 28 سطر، اندازه: 20×32/5 سم [ف: 32-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 4 محرم 1319ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 35گ، 33 سطر، اندازه: 20/5×33/5 سم [ف: 18-5]
آغاز: برابر
خط:نستعليق،بي كا،تا: ذيقعده 1370ق؛ كاغذ: فرنگي؛ جلد: تيماج عنابي، 116گ، 16 سطر (6×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-906]
حقائق علم التوحيد- الحكمة العرشية
ḥaqāyiq-u faḍl-il lāh-il ma’lūf-il wārida ‘alā tartīb-il ḥurūf
بكري صديقي، محمد بن محمد، 898؟-952 قمري
bakrī-ye seddīqī, mohammad ben mohammad (1493 - 1546)
تاريخ تأليف: 18 ذيقعده 919ق
سخنان كوتاه مشايخ است به ترتيب تهجي از الف تا ياء.
[دنا 678/4؛ هدية العارفين 239:2؛ معجم المؤلفين 137:10 و 229:10؛ زركلي 285:7]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4205/5
آغاز: بسمله. و صلي الله علي سيدنا محمد و علي آله و صحبه و سلم المدلله العليم الحكيم، الفتاح الكريم... و بعد فان... الله لاتحصر، و مواهبه لاتقصر... و سميته... حرف الالف؛ انجام: فرغت منها بعد العصر... ثامن عشر ذي القعدة... تسعة عشر و تسعمائة 919...
خط: نسخ، كا: محمد بن ابي المكارم سيوطي شافعي، تا: با تاريخ 1058ق؛ نام كتاب در ديباچه و نام نگارنده به خامه نويسنده در صفحه عنوان آمده؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قرمز، 16گ (31پ-46پ)، اندازه: 15/2×21 سم [ف: 7-264]
ḥaqāyiq-ul fiqh
اصفهان؛ روضاتي؛ شماره نسخه: 104
آغاز: باب ذكر المياه و هدايته الذي يجوز به الطهارة و إزالة النجاسة؛ انجام: و قد أثبت في هذا الكتاب بكل باب أوردته من الفقه باباً يقارنه معاملة عبد مع ربه.
خط: نسخ، كا: عناية الله بن نعمة الله سامغاني كازروني، بي تا؛ با مهر: «يك ذره عنايت الهي بهتر ز هزار پادشاهی» (بیضی) و عبارت: «كتاب بوشجاع من صوفيه»؛ 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 77]
ḥaqā’iq-ul fiqh
وابسته به: المختصر النافع = النافع في مختصر الشرايع؛ محقق حلي، جعفر بن حسن (602-676)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17775
شرح مختصر النافع، تنها كتاب نكاح؛ بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
الحقايق في اسرار الدين- الحقايق
al-ḥaqāyiq fi-t tafsīr = ḥaqāyiq-ut tafsīr
سلمي، محمد بن حسين، 325-412 قمري
sulamī, mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)
تفسيري است عرفاني حديثي. در سرآغاز می گويد: چون دانشمندان ظاهر هر كدام تفسيري نوشته و در قرائت و لغت آن گفتگوها نموده و آن ها را به ابوالعباس بن عطاء يا به جعفر بن محمد صادق نسبت داده اند و هيچگاه متوجه فهم خطاب آن نگرديده اند من پس از استخاره اندكي از آن را گرد آوردم. چلبي می گويد: تغلبي اين تفسير را بر نگارنده آن خواند و نيز می گويد: مفسران اهل ظاهر اين نگارنده را متهم ساخته تا آن جا كه واحدي گفته است: اگر سلمي كتاب خود را تفسير بداند كافر است. ابن جوزي و ديگران، راجع به اين تفسير بسيار بر او تاخته اند.
آغاز: بسمله. رب يسر و لاتعسر. الحمدلله اولا و آخرا. و الصلوة علي محمد و اله و سلم كثيرا الحمدلله الذي خص اهل الحقايق بخواص اسراره و جعلهم اهل الفهم بخطابه و العالمين بلطائف و دايعه.
[كشف الظنون 672/1؛ زركلي اعلام 330/6؛ معجم المؤلفين 9/ 672؛ سزگين 497/2؛ فهرس المخطوطات المصورة 32/1؛ بلديه اسكنديه 1018 پ و فاتح 261 نوشته 600؛ دنا 678/4 (6 نسخه)]
آغاز: يا زكريا انانبشرك بغلام اسمه يحيي لم نجعل له من قبل سميا؛ انجام: سورة الناس... الوسواس يقع في اصول الدين...
نسخه اصل: چستربيتي، ش 3787 (اربري، فهرست خطي عربي چستر بيتي 11/4). تقريبا نيمي از كتاب و مشتمل است بر تفسير سورة مريم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ بدخط، بي كا، تا: قرن 6؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ از برگ 23 تا 47 و از 203 تا آخر
نونويس است؛ 212گ [عكسي ف: 1-194]
خط: نسخ، كا: علي بن حسن، تا: 25 رمضان 672ق؛ در پايان در 7ص تذكره و اجازه و سلسله خرقه ابوبكر بن عبدالرحمن بن محمد بن مودود بن محمود تبريزي است مورخ 25 شعبان 702 و حديث «سراويل الفتوة» با ديباجه فارسي روي هم 13س؛ تملك: حسين بن بشر بن عبدالله بن بشر بغدادي، يوسف بن زاهد در 868، عيسي بن الياس، محمد بن محمد شاهي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 174گ، 28 سطر، قطع: وزيري [ف: 2-77]
آغاز: برابر؛ انجام: فاكسره بالجود و السخاء (و هذا آخر كتاب حقايق التفسير...)
خط: نستعليق، كا: حسين بن احمد مرزيقوني، تا: 891ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قهوه اي، 170گ، 27 سطر (12×20)، اندازه: 17×26 سم [ف: 335-17]
آغاز: برابر
نسخه اصل: ولي الدين ش 148؛ خط: نسخ، كا: عبدالواجد بن سليمان بن ليكسوار ملكوي عواجقي، تا: 10 ذيحجه 981ق، جا: بلغار؛ در 5 مجلد؛ 426گ، 26 سطر [فيلم ها ف: 1-316]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 103- عكسي و 390- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-103]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 144- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشريه: 2-273]
آغاز: الحمد لله رب العالمين او لا و آخرا حق حمد و صلي الله... اولين خبر كه روايت كند اينست: اخبرنا ابو عبدالله و ابو نصر الطالقاني؛ انجام: در سوره (ارايت الذي): لا يعلمون ان الصلاة مواصلة بين العبيد و بين ربهم فاذا لم يراعي... انجام نسخه خديوي (آخر سوره ناس): و الا فهو ها لك من حيث يرجو منه النجاة و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب و الحمد لله...
خط: نسخ، بي كا، تا: حدود قرن 7؛ افتادگي: انجام (برگ آخر)؛ آقاي مشكاة توسط آقاي يحيي الخشاب استاد دانشكده ادبيات دانشگاه فواد اول قاهره از روي نسخه كتابخانه خديويه آن را تكميل نموده ليكن اتفاقا چند جمله اي كه در برگ اول نسخه اين كتابخانه سوراخ شده و ناقص است در نسخه خديوي به كلي نبوده و بنابراين باز هم ناقص مانده؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج ماشي، 240گ، 25 سطر (11/8×18/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 103-1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2077- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-316]
‘al-ḥaqā’iq fī š.-iš šarā’i
شرح استدلالي مفصلي است بر کتاب «شرائع الاسلام» محقق حلي و آن نام بر حاشيه بالاي کتاب نوشته شده و گمان مي رود که ميرسيد علي خواتون آبادي (کاتب نسخه) مؤلف باشد.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 3618-18/138
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... اما بعد کتاب النکاح و هو في اللغة حقيقة في الوطي کما صرح به اکثر اللغويين بل عن المختلف اجماعهم عليه وهو الظاهر عن الشيخ في العدة؛ انجام: فلابد في اثباتها من اقامة البنية الشرعية کما لايخفي فتد برفافهم و اغتنم، هذا آخر ما أردنا ايراده في هذا الباب... تم الجزء الاول من کتاب النکاح
کتاب النکاح؛ خط: نسخ، كا: ميرسيد علي بن محمد صادق حسني حسيني خاتون آبادي (شايد مؤلف باشد)، بي تا؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 262گ، 18 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 3-1642]
الحقايق في محاسن الاخلاق- الحقايق
حقائق القدس و رقائق الانس- الحقايق القدسية و الرقايق الانسية
haqāyeq-e qodsīye
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 17524
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 216گ، اندازه: 14/6×24/5 سم [رایانه]
al-ḥaqāyiq-ul qudsīya wa raqāyiq-ul unsīya = ḥaqā’iqul quds wa raqā’iq-ul uns = al-mabda’ wa-l ma‘ād
كاشاني، محمد بن مرتضي، - 1115؟ قمري
kāšānī, mohammad ebn-e morteza (- 1704)
تاريخ تأليف: ربيع الاول 1105ق
در شناخت مبدأ و معاد به روش عقلي با استناد به آيات رباني و احاديث اهل بيت عليهم السلام و استفاده از نفايس خزاين عمويش ملا محسن فيض كاشاني و استاد استادش ملا صدرا محمد بن ابراهيم شيرازي، در دو فن (مبدأ، معاد) و هر كدام داراي چند «كلمه» با عناوين «اصل، وصل، تكميل، تنبيه، تتميم» و مانند اين عناوين. در برخي فهارس به نام «المبدء و المعاد» ياد شده است.
آغاز: الحمدلله الذي قصرت الالسن عن بلوغ ثنائه كما يليق بجلاله و عجزت الاحلام عن ادراك كنه جماله... و بعد، يقول
خادم العلوم الربانية...
انجام: قال سبحانه كما بدانا اول خلق يعيده وعدا علينا انا كنا فاعلين، هذا آخر ما اردنا ايراده في هذه الكتاب المستطاب متعنا الله للسراح في ميادين معانيه في كل باب...
[الذريعة 35/7؛ طبقات اعلام الشيعة، قرن 12، ص792؛ مقدمه تفسير المعين، چاپي؛ دنا 679/4]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: سپاهاني [نشريه: 11-895]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: اواخر قرن 12؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، 134گ (151پ-284ر)، 27 سطر، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 396-37]
بي كا، تا: قرن 12 [نشريه: 5-301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ اين نسخه از روي نسخه اي كه مؤلف آن را تصحيح كرده بوده كتابت شده؛ واقف: محمد علي بن محمد قاسم طبري، 1237؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 169گ، 29 سطر (11×21)، اندازه: 21/5×31 سم [ف: 34-499]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سيد علي اكبر بن خليل الله بن ركن الدين حسيني كاشاني، تا: 1105ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه»، يادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهيم كاشاني مشهور به علامه فيضي در سال 1327ش؛ عبارت وقف به خط مؤلف «وقفه قربة الي الله تعالي» با مهر «نورالدين محمد 1092» (بيضی)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 173گ، 23 سطر (10×18)، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: 34-217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي اكبر بن سيد خليل الله حسيني كاشاني، تا: ذيقعده 1107ق؛ محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج زرد، 190گ، 22 سطر (10×16/5)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 96-13]
كا: محمد بن محمد حسين همداني، تا: رمضان 1114ق، براي ميرزا عبدالله شيرازي [نشريه: 5-293]
آغاز: الكمال كما اشيراليه بقوله تعالي أفرايتم ماتمنون؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي كرمانشاهي، تا: پنج شنبه دهه پسين جمادي الثاني 1332ق؛ افتادگي: آغاز؛ از روي نسخه مورخ يك شنبه دهه اول ماه يازدهم 1107ق كه به خط علي اكبر بن سيد خليل الله بن سيدركن الدين حسيني كاشاني بوده و كرمانشاهي آن را پس از نوشتن با همين نسخه مقابلت كرده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 330گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 321-4]
آغاز: برابر؛ انجام: فبئست الدار لمن يتهمها و لم يكن فيها علي وجل منها فاعملوا و انتم.
خط: نسخ، بي كا، تا: از عصر مؤلف؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، مجدول؛ تملك: عبدالله الطبري به تاريخ 1262 و مهر «افوض امري الي الله عبده عبدالله» (مربع)؛ مهر: «عبدالحسين» (بيضی)، «عبده الراجي محمد بن محمد باقر» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشكي، 245گ، 22 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 22-266]
حقايق القصائد- هزار قصيده
ḥaqāyiq-ul qawānīn = ḥāšīyat-ul qawānīn
طباطبائي تبريزي، محمود بن علي اصغر، - 1310 قمري
tabātabā’ī tabrīzī, mahmūd ebn-e ‘alī asqar (- 1893)
وابسته به: القوانين المحكمة في الاصول = قوانين الاصول؛ ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
شرحي است با عناوين «قوله، قوله» بر کتاب «قوانين المحکمة» ميرزاي قمي که جلد اول آن در مباحث الفاظ به چاپ رسيده است.
آغاز: الحمد لله الذي هدانا الي شرائع الاحكام بمتابعة الكتاب و سنة خير الانام و مهد لنا قوانينها المتقنة المقتنة بالاحكام... يقول العبد الاحقر الفاني محمود بن علي اصغر الفاطمي الحسني الحسيني هذه شطر مما امليته و علقته علي كتاب القوانين المحكمة و سميته حقائق القوانين... قانون في استعمال اللفظ في المعني الحقيقي و المجازي. قوه اختلفوا في جواز استعمال الفظ اه. قال بعض الناظرين في كلامه كان الانسب تعقيب هذه القانون لقانون الحقيقة و المجاز...
[الذريعة 35/7؛ دنا 679/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و ليست بعلة و انما هي معدة و علته هي القوة الحاصلة فيه باشراقها نظير كون البناء معداً للبناء و علة.
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ نسخه بعد از برگ 136 افتادگي دارد. به يقين معلوم نيست که برگ هاي بعد از اين افتادگي مربوط به كدام يك از دو كتاب اين مجموعه است؛
بالاي همه صفحات كلمه «هو. ع» نوشته شده؛ چند يادداشت وفات از محمد باقر طباطبايي با مهر او «محمد باقر الطباطبايي 1233» (بيضی)؛ مهر: كتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: ميشن عنابي، 6گ (133پ-138پ)، 20 سطر (10×18/5)، اندازه: 16/2×26 سم [ف: 824-29/2]
آغاز: برابر؛ انجام: صم يوم الخميس بمنطوقه علي ثبوت الصوم في هذا اليوم و بمفهومه علي نفيه في غيره.
از آغاز تا ابتداي مقدمه واجب؛ خط: نسخ، بي كا، تا: در حيات مؤلف؛ مصحح، با امضاي بلاغ مؤلف؛ 240گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-625]
آغاز: برابر؛ انجام: مواقع دوران لفظ الاحكام الشرعية في السنة المتشرعة.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: نباتي [رايانه]
ḥaqā’iq-ul kalām
تهراني، محمد جواد
tehrānī, mohammad javād
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: بدون شماره
كاتب = مؤلف بي تا [ميراث شهاب: س 5ش 3 و 4-149]
haqāyeq-e goftanī darbāre-ye koštār-e bahā’īyān dar šāhrūd
كسروي، احمد، 1269-1324 شمسي
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
تاريخ تأليف: 1324ش
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4754-4752/25- ف
بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-100]
حقايق لمعات- اشعة اللمعات
ḥaqāyiq-un mā yuẓharu quddām-a mawlā-nā = ḥaqāyiq-un mā yuẓharu min-al hazl
هادي المستجيبين، حمزة بن علي، - 433 قمري
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī (- 1042)
در اثبات آن كه همه افعال و سخنان صادر شده از مولا چه هزل و چه جد در يك درجه از اهميت است.
آغاز: كتاب فيه حقايق ما يظهر قدام مولانا جل ذكره من الهزل و ذلك بالتاييد لقايم الزمان مظهر الكلمة و اليبان علي ذكره. بسمله. صفات عبد الامام. الحمدو الشكر لمولانا جل ذكره و به استعين في الدين و الدنيا و اليه المعاد الذي يحيي و يميت
انجام: تنجوا من غذاب يوم الدين و شقدة الدنيا بمنة مولانا و قوته و الحمد و الشكر لمولانا وحده في السراء و الضراء و هو حسبنا و نعم النصير المعين
آغاز: كتاب فيه حقايق ما يظهر قدام مولانا جل ذكره من الهزل و ذلك بالتاييد لقايم الزمان مظهر الكلمة و اليبان علي ذكره. بسمله. صفات عبد الامام. الحمدو الشكر لمولانا جل ذكره و به استعين في الدين و الدنيا و اليه المعاد الذي يحيي و يميت؛ انجام: تنجوا من غذاب يوم الدين و شقدة الدنيا بمنة مولانا و قوته و الحمد و الشكر لمولانا وحده في السراء و الضراء و هو حسبنا و نعم النصير المعين. تمت الرسالة بحمد مولانا وحده قوبل بها و صحت.
خط: نسخ كهن معرب، بي كا، تا: قرن 7؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج كهن، 13گ (59پ-71ر)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 12/7×18/8 سم [ف: 729-29/2]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان - رم 909؛ خط: نسخ معرب درشت، بي كا، تا: قرن 12؛ 30گ (169-140) [عكسي ف: 2-450]
al-ḥaqā’iq-ul muḥkama fī š.-il muqaddama
انصاري، يحيي بن محمد
ansārī, yahyā ebn-e mohammad
گزارش ابي الخير يحيي بن محمد بن احمد انصاري از مقدمه سروده ابوالخير محمد بن محمد جزري.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3241/3
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي افتتح بالجمد كتابه، و اجزل لمن جوده و عمل به ثوابه... و بعد فان مقدمة المنظومة في التجريد؛ انجام: بعد حمد الله و الصلاة و السلام علي سيدنا محمد و آل و آله و صحبه... كتبه عثمان لاجل استاده عزيز ملا يعقوب في وقت مقاتلة خان محمد مع ابراهيم بك في يوم الاحد سنة 1118
خط: نستعليق، كا: عثمان بن علي بن عثمان، تا: 1120ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن آلبالويي، 16گ (25پ-40ر)، 13 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 324-6]
الحقائق المحمدية- اثبات الواجب و صفاته الحسني
haqā’eq-ol mosība
خورموجي، محمد جعفر بن محمد علي، 1225-1301 قمري
xormojī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1810 - 1884)
شيراز؛ بنياد فار سشناسي؛ شماره نسخه: 46
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين انا لله و انا اليه راجعون و الله المستعان علي مصيبنا بالحسين عليه السلام الملك المنان ثم الحمد لله علي ما انعم به علينا من المغفرة و الرضوان اما بعد چنين گويد مؤلف اين صحيفه ظاهره المعاني و راقم اين اخبار صحيحة المباني
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي، دستورات به كاتب از مؤلف؛ جلد: تيماج سرخ، 226گ، 11 سطر (8×13)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 68]
ḥaqā’iq-ul ma‘ārif
نير بروجردي، علي اصغر بن علي اكبر، 1231-1300 قمري
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
در اين رساله از اصول عقايد از روي آيت ها و خبرها به روش اماميان گفتگو مي شود و مؤلف آن را به درخواست برادران ديني در يك «مقدمه» و پنج «مشكوة» و يك «خاتمه» نوشته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 362
آغاز: بسمله الحمدلله الذي شرح صدورنا بمعارف حقائق اسرار محبته؛ انجام: نعم يكفي لولم يكن من الاداء الندم مما فعل. هذا آخر ما اردنا ابراده وفقنا الله تعالي لايراد ما نقض ما اردناه في مجلد آخر. كتب بيمناه الدائرة... مصنفه... علي اصغر بن علي اكبر البروجردي في شهر رجب المرجب من شهور سنة 1265
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: رجب 1265ق؛ محشي از خود او؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 85گ، 22 سطر (10×16/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 573-3]
haqā’eq-ul ma‘āi
ابن كمال پاشا، احمد بن سليمان، - 940 قمري
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
[كوپريلي 212/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/11
آغاز: الحمدلله. اورد التسمية و التحميد في الفاتحة علي وفق ما ورد في الكتاب ايثارآ طريقة الاخبار في اقتدائهم بالنبي المختار؛ انجام: مراعيآ فيه شرايط الانصاف وابين انه عدل من نهج الصواب في مواقع خالف فيه الاصحاب يعني اصحاب هذا الفن متجانبآ عن النصب و الله اعلم.
كامل؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن قهوه ای، 3گ (17پ-19ر)، مختلف السطر (10/5×23)، اندازه: 13×27/7 سم [ف: 363-29/1]
ḥaqā’iq-ul ma‘rifa
حسني يمني، احمد بن سليمان، - 566 قمري
hasanī-ye yamanī, ahmad ebn-e soleymān (- 1171)
كتابي است در اصول اعتقادي و فروع دين، با استدلالات عقلي و نقلي در سيزده «معرفة»: 1. معرفة طريق النظر و وجوبه؛ 2. معرفة الصنع؛ 3. معرفة الصانع؛ 4. معرفة التوحيد؛ 5. معرفة العدل؛ 6. معرفة النعم؛ 7. معرفة الشكر المنعم؛ 8. معرفة البلاء؛ 9. معرفة الجزاء؛ 10. معرفة الكتاب؛ 11. معرفة الرسول؛ 12. معرفة الامام؛ 13. معرفة الاختلاف.
آغاز: بسمله، الحمدلله الاول بلا غاية، و الآخر بلا نهاية، الذي لا تحويه الامكنة و لا تضمنه الازمنة، الذي دل علي نفسه بما اظهر من عجيب صنعته... اما بعد، فانه لما درس الاسلام و عطلت الاحكام و غاض العام لعدم اهله...
[اعلام المؤلفين الزيديه 114؛ مؤلفات الزيديه 428/1؛ دنا 680/4]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14731/3
آغاز: برابر؛ انجام: فكل الطريقين، لا يبلغ المراد، الا ان يستيقض النائم و يرجع الضال عن الطريق، نساله ان يتجاوز عن خطانا و زللنا و ان يبلغنا صالح آمالنا بخير اعمالنا...
خط: نسخ يمنی، كا: سيد علي بن احمد بن محمد، تا: جمادي الاول 1334ق؛ مصحح، مقابله شده، كاتب كتاب را بر پدرش قرائت نموده؛ كاغذ: فرنگي، 117گ (74پ-190ر)، 27 سطر، اندازه: 18×13/5 سم [ف: 37-307]
haqāyeq-e maqāle
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2294/4
آغاز: بسمله رب اشرح لي صدري.پاك هي او حضرت رب الودود؛ انجام: مگر اعتباري.
بي كا، تا: 1266ق؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: علي اخلاقي
فيروزآبادي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 19گ (46-64)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 4-1236]
al-ḥaqā’iq-ul maknūna fī āyat-il amāna
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
در چند عنوان: قاعده و تنوير تمثيلي و تتمة و تبصرة اخري در تفسير آية الامانة.
آغاز: هذه رسالة لصدر الافاضل في تحقيق الحقايق المكنونة في آية الامانة لمن له قلب او القي السمع و هو شهيد. قاعدة في الكشف عن مهية الانسان الحقيقي مظهر الاسم الله و خليفة الرحمن قال الله تعالي في سورة الاحزاب انا عرضنا الامانة علي السموات الارض... ظلوما جهولا. قد تشعبت اقوال العلماء و ائمة التفسير و اختلفت آراؤهم في ان المراد من هذه الامانة المخصوص بحملها الانسان ماذا؟...
آغاز: برابر؛ انجام: و لامنافاة بين التاويلين بل الكل محتمل فافهم
خط: نستعليق، كا: محمد مؤمن جديد الاسلام كشميري، تا: قرن 11؛ پس از اين (16-21) عنوان «الطرف الثالث في علم المعاد و بيان حشر النفوس و الاجساد و فيه مشاهد المشهد الاول في بيان الفطرة الاولي للانسان و العود اليها و في التقابل بين مراتب البدو و مراتب النهاية» است در دو مشهد و يك قاعده و مي رسد به «و ما مسفي السوء» پس ازين «مسئلة في النفس لايفسد بعد فناء البدن» است (23) و «فصل في منع التناسخ» و دو بند فلسفي عربي ديگر (25-24) و سه عنوان فصل ديگر است (1 تا 3) به عربي و فلسفي (26-27)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 4ص (13-16)، سطور چليپا (9×17)، اندازه: 14×22 سم [ف: 2888-12]
خط: نستعليق، كا: عبدالواسع بن علامي تونی، تا: 1100ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 1ص (نيمه صفحه 20ر)، 18 سطر (8×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-220]
haqāyeq-ol manāqeb
عنقا طالقاني، ابوالفضل بن علي، 1266-1333 قمري
anqā tāleqānī, ab-ol-fazl ebn-e ‘alī (1850 - 1915)‘
در مناقب خاندان رسالت.
چاپ: با انوار القلوب السالكين در تهران به چاپ رسيده است
آغاز: ديباچه ايست كه جناب شرايع آداب حقايق مآب افصح المتكلمين سند فضلاء العصر برهان النظم و النثر آقا ميرزا حيدر علي الملقب بمجد الادباء و المتخلص بالثريا ايده الله تعالي بر كتاب حقايق المناقب في مدائح النبي و آله الاطائب و كتاب مثنوي مراثي اشارات الحسينيه نگاشته اند. بعد البسمله الحمدلله الذي عرفني نفسه و لم يتركني عميان القلب...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1314ق؛ 14 سطر [ف: 1-273]
آغاز: بدار الملك دل رو كن بجو آن دولت والا ** كه جز درماندگي حاصل ندارد ملكت دنيا/ مرو اندر پي دنيا كه ناچيزاست هر چيزي ** مشوبي خوشه زين خرمن كه هست امروز را فردا/ الا اي غافل گمره ز چاه نفس بيرون جه ** بشو پالوده ز آب و گل بهمت بال و پر بگشا؛ انجام: بجمله خلق سرورم چه شد مرا علي ولي ** بجز علي نه رهبرم كه رسته ام ز احولي/ به قاف عشق حيدرم كشوده اند شهپرا
كا: صفاء السلطنه عباس ناييني، بي تا؛ ميرزا سها فرزند هماي شيرازي در تاريخ اتمام اين ديوان ضمن قصيده اي گويد: مراتب را ز درويشي بعالم ** نداند كس چو او نيكو مراتب/ هم او در عشق معشوقست و عاشق ** هم او در جذب مجذوبست و جاذب/ ابوالفضلش پدر خوانده از فضيلت ** كتاب فضل را زان گشت كاتب/ خطاب فقر را در خطه عشق ** به تخت فقر مي بخشد مناصب/ دم عنقا مناقب گو شد از طبع ** كه طبعش بر مناقب هست راغب/ بتاريخش سهاجست از دقايق ** اشارات حقايق از مناقب [نشريه: 5-750]
ḥaqāyiq-ul manẓūmat-in nasafīya
افسنجي، محمود بن محمد، 627-671 قمري
afsanjī, mahmūd ebn-e mohammad (1230 - 1273)
وابسته به: نظم الخلافيات = الخلافية؛ نسفی، عمر بن محمد (461-537ق)
تاريخ تأليف: 10 ذيحجه 666ق؛ محل تأليف: جبانه بخارا
متن از نجم الدين ابوحفص عمر بن محمد نسفي است در علم خلاف و اين كتاب شرح آن. بيش از هفت سال بدان پرداخته و از روي چندين كتاب كه فهرست آن ها در پايان آمده آن را ساخته است.
[دنا 680/4؛ الاوقاف العامة موصل 215/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6703
از «باب فتاوي الشيخ... مسح ربعي اللحية المفترض، لاكلها - لا الجميع يرفض» است؛ خط: نسخ، كا: عبيدالله بن عبدالرزاق بن حسين اردبيلي، تا: پايان رجب 819ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد:
تيماج مشكي، 154گ، 20 سطر (11×18)، اندازه: 14×26 سم [ف: 336-16]
حقايق موجودات- اعتقاديه
al-haqā’eq va-d daqā’eq = daqā’eq-ol haqāyeq
رومي، ابوالفضل احمد، ق8 قمري
Rūmī, abolfazl ahmad (- 14c)
تاريخ تأليف: 720ق
هشتاد «فصل» است در مطالب عرفاني كه از آيات قرآن و احاديث پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) و گفته ها و اشعار عرفا گرفته است، در هر فصلي اول آيه يا روايتي مي آورد پس از آن به شرح و گزارش مي پردازد و بيشتر به گفته هاي جلال الدين رومي نظر دارد و اشعار مثنوي را بسيار نقل مي كند، در آغاز كتاب نام آن و مؤلف به طوري كه ذكر شد آمده و فهرست فصول و مباحث آن نيز درج شده است.گويا اين مقدمه و فهرست از خود مؤلف نباشد. در پايان نام او و تاريخ تأليف چنين آمده: تا شفيعي گردد او نزد خدا ** احمد رومي لقا بيند لقا/ احمد رومي خمش شو از بيان ** نيست اين اصرار راحد و كران. درباره تاريخ مي نويسد: «تا اين زمان كه از تاريخ هجرت... هفتصد و بيست سال است».
آغاز: حمدله... هذه رسالة من کلام ملا احمد رومي اضعف العباد من عباد السلطان المحققين... جلال الدين محمد بن محمد حسين البلخي... اي مطالعه کنندگان کتاب و اي مؤمنان...
[نسخه هاي منزوی 48/1؛ فهرستواره منزوي 357-356/7؛ مشترك پاكستان 1456-1454/3؛ دنا 681-680/4 (16 نسخه)]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9 و 10؛ مهر: محمد بن ابراهيم؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 130گ، 21 سطر (10×18)، اندازه: 14×23 سم [سنا: ف: 1-17]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1782- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-86]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: انجام (در فصل 80 افتاده)؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 194گ، 17 سطر (7/5×17)، اندازه: 12×23 سم [ف: 157-17]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5000- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-121]
آغاز: ويتعد حدوده يدخله ناراً خالداً و له عذاب مهين خداي تعالي مي فرمايد كه هر كه نافرماني كند خدا او را تجاوز كند از حدود خود و او را در آتش دوزخ آورد؛ انجام: فصل قال الله تعالي رجال [لا] تلهيهم تجارة لا بيع عن ذكر الله. «حسن خوبان را چو بنمودش خدا ** شاد و خرم شد عزازيل دغا»
از اواسط فصل 1تا حدود فصل 60 كتاب (افتادگي آغاز شامل مقدمه و ابتداي فصل اول)؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز و وسط و انجام؛ مهر: «پيرو دين محمد حسن 1249» (بيضی)؛ خريداري از باقر رقت در تير 1345ش؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 141گ، 22 سطر (8/5×18/5)، اندازه: 11/8×22/4 سم [ف: 582-29/1]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: وسط و انجام؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 296گ، 13 سطر، اندازه: 12/3×17/8 سم [ف: 251-2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4999- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-121]
آغاز: بندي در ميانه يك برگ پاره شده در دنبال فهرست كتاب: آغاز در توحيد خالق مخلوقات؛ انجام: چون رسيد اين جا سخن لب در نوشت ** چون رسيد اين جا قلم بر هم شكست/ اين سخن پايان ندارد اي جواد ** ختم كن و الله اعلم بالرشاد/ و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام و التحية علي خير خلقه محمد و آله و اصحابه و خلفائه اجمعين اللهم اغفرلي و لوالدي و لجميع المؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات الاحياء منهم و الاموات برحمتك يا ارحم الراحمين.
عنوان فصل ششم تا هفتاد و نهم در نسخه هست؛ خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: 1019ق؛ افتادگي: آغاز؛ مولانا طالب محمد بن مولانا خيرالله آن را نويسانده است؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج مشكي، 129گ، 20 سطر (9×18)، اندازه: 14×22 سم [ف: 12-2885]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين، و الصلوة و السلام علي خير خلقه محمد و آله و اولاده و صحبه اجمعين، اما بعد بدان كه اين كتاب از تصانيف محمد بن جلال الدين؛ انجام: همچنين فرمود مولاناي ما ** منبع احسان و صدر اوليا/ مردم خود بين نباشد اي كبار ** لايق آن جنت دارالقرار.
در فهرست با عنوان «حقائق الدقائق» آمده و از سلطان ولد دانسته شده؛ خط: نسخ، كا: محمد بن مصطفي مولوي، تا: 1022ق؛ جلد: چرمي، 219گ، 17 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-433]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3095- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-75]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين... اما بعد بدان که اين كتابيست
از تصانيف... تأليف اين كتاب به هشتاد فصل گفته شده است به تفسير و احاديثو ابيات از نص قرآن، بايد كه خوانده بي وضو نخواند؛ انجام: عاقل آن است كه هم سود خود و هم سود ديگران جويد و او به راه راست باشد و مردم بي راه به راه راست خواند، و هر چه بر خود نپسندد بر ديگران نپسندد، الفصل الثاني و الستين... .
خط: نستعليق، بي كا، تا: حدود قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي، مجدول؛ كاغذ: شرقي، جلد: مشمع سبز، 59گ (151پ-209پ)، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 18×24 سم [ف: 37-206]
آغاز: برابر؛ انجام: كه چون افتد نظر اهل دلان را ** ز شفقت شان دعا اميد دارم
خط: نستعليق، كا: محمد امين، تا: 1100ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج مشكي، 230گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 3-63]
خط: نستعليق متوسط، كا: خواجه سيف الدين سمرقندي، تا: 1127ق [نشريه: 1-12]
آغاز: برابر؛ انجام: كاني باميد باش نااميدي كفر است ** از رحمتت اميدوارم امروز
خط: نستعليق، كا: محمد بيگ بن محمد سعيد بيگ داغستاني، تا: ذيحجه 1204ق؛ در 19 برگ اول كتاب يادداشت هاي متفرقه اي در طب و اشعاري در داستان ذوالقرنين و اسكندر و يادداشت هايي در فضل مكه و مدينه به تركي آمده؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 195گ، 20 سطر، اندازه: 16×20/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-684]
خط: نستعليق، كا: نصرالله بن علي كاظم زرراي اشنوي، تا: جمعه جمادي الثاني 1251ق؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-146]
آغاز: برابر؛ انجام: گرچه باشد او ز نسل کيقباد
در فهرست با عنوان «حقايق و دقائق» و ناشناس آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1259ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 221گ، 13 سطر، اندازه: 19/6×29/4 سم [ف: 2-215]
بخش كوتاه و منتخبي از اين كتاب را شامل است و در آن مؤلف، احمد رومي از شاگردان مولوي رومي معرفي شده؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سبز، 4گ (68ر-71ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 554-38]
al-haqāyeq va-l ma‘āref
نعمة الله ولي، نعمة الله بن عبدالله، 730؟-834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
گفتاري است كوتاه.
آغاز: بسمله اعلم ايدناالله و اياك كه با علايق و عوايق خلايق سراپرده حقايق ذاتيه از تتق رقايق صفاتيه.
انجام: گوبيا سوي ما كه اومائيم. و الله يدعوالي دارالسلام و يهدي من يشاء الي صراط مستقيم و صلي الله علي محمد و آله اجمعين الطيبين الطاهرين.
[دنا 681/4؛ فهرستواره منزوي 45/7 با عنوان «اخيار و ابرار و انظار» 306/7 با عنوان حقايق]
خط: نستعليق، كا: امير الشعرا ء رضا قلي خان هدايت صاحب مجمع الفصحاء و غيره، تا: 1239ق، جا: شيراز؛ كاغذ: آبي فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 16 سطر، اندازه: 17/5×22/4 سم [نشريه: 6-107]
آغاز: برابر
عكسي، نسخه اصل: آستان قدس شماره 5770؛ خط: نسخ، كا: عباس بن حاجي محمد شيرازي همداني، تا: سلخ رمضان 1264ق؛ جلد: گالينگور مشكي، 1گ (187)، 29 سطر، اندازه: 28/5×40 سم [ف: 1315-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، كا: حسن تقديسي، تا: 16 جمادي الثاني 1356ق؛ 3گ (32پ-34ر) [ف: 3-430]
al-haqāyeq va-l ma‘āref
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 472/5- ف
نسخه اصل: ملت افندي علي اميري ش 1017؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 855ق؛ 3گ (25ر-27ر) [فيلم ها ف: 1-487]
haqāyeq va ma‘āref
لاهيجي، عبدالرزاق بن علي، - 1071؟ قمري
lāhījī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ‘alī (- 1661)
متن كوتاهي گويا منقول از يكي از آثار فارسي لاهيجي است ليكن پس از بررسي اين متن در كتاب هاي گوهر مراد و گزيده آن به نام سرمايه ايمان يافت نگرديد شايد اقتباس از اثري ديگر يا رساله مستقلي بوده باشد در اين اثر چند فايده فلسفي به همراه چند داستان از جمله داستان آن يهودي كه خدمت حضرت امير
المومنين علي عليه السلام شرفياب شد و برخي پرسش هايي در فلسفه از ايشان نموده آمده است. در اين فقره به حديث «اليس من اعتدل طباعه صفا مزاجه ومن صفا مزاجه قوي اثر النفس...» و مراد از آن پرداخته شده است. عنوان كتاب بر اساس عبارتي كه در آغاز آمده انتخاب گرديده و مي بايست بررسي بيش تري در عنوان و مؤلف آن صورت گيرد.
[ريحانة الادب: 361/4]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13836/2
آغاز: لمولي الاعظم مولانا عبدالرزاق لاهيجي أعلي الله تعالي مقامه در حقايق و معارف بر متتبعان پوشيده نيست كه از حقايق و اسرار ملك و ملكوت و لوايح و انوار ناسوت و لاهوت از لجه هر فقره از خطب نهج البلاغه موج زنست نه كمند؛ انجام: بخلاف عظمت الهي كه حواس ادراك نتواند كرد پس مرد برگرديد و مي گفت الله أعلم حيث يجعل رسالته يعني خداي داناتر است كه رساله خود را بكدام خاندان بايد گذاشت.
خط: نسخ، كا: محمد تقي بن شرفعلي، تا: 1304ق؛ بر اساس فهرستي كه در آغاز اين مجموعه آمده چنين نوشته اند: «ورقيات فارسية من ملا عبد الرزاق اللاهيجي»؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (47ر-49پ)، 15 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 35-142]
ḥaqā’iq-ul hidāyāt
حسيني قزويني، محمد تقي بن امير مؤمن، - 1270 قمري
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men (- 1854)
منظومه اي است در يكصد و يازده بيت در اثبات امامت حضرت امير المؤمنين عليه السلام و مختصري از ادله مربوط به آن.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1809
آغاز: الحمدلله و لا سواه ** فلا اله مطلقاً الا هو/ اخترع العالم بانتظام ** منظماً بأكمل النظام؛ انجام: و انما اودعت في الكتاب ** هدي و ذكري لأولي الألباب
خط: نسخ معرب، كا: حسين سبزواري، تا: 12 جمادي الاول 1238ق، جا: قزوين؛ در اين نسخه بعضي روايات با شرح آن ها از شرح كافي ملا خليل قزويني اضافه شده؛ جلد: تيماج مشكي، 38گ، اندازه: 16×21 سم [ف: 5-228]
haq-gozār dar enkār-e azkār-e bed‘at-e ša‘ār
علم الهدي، محمد بن محسن، 103-1115 قمري
alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)‘
تاريخ تأليف: ذيحجه 1099ق؛ محل تأليف: كاشان
رساله اي است كوتاه در رد صوفيه و بدع تهايي كه در دين گذاشته شده در زمان مؤلف، در شش «گفتار» و هر گفتار داراي چند «فصل»: گفتار 1. توجيه وجوه اصحاب سلوك راه صواب؛ 2. تحذير از تغيير مراسم ايمان؛ 3. وجوب تغيير و تفريع به هنگام ظهور ابتداع و تشريع؛ 4. فضيلت آراستن جيش و قرار به پيرايه ذكر پروردگار؛ 5. اشعار به اختلاف اصناف اذكار؛ 6. نكوهش حركات ناهنجار به هنگام ذكر پروردگار.
آغاز: بعد از اداي وظايف سپاس و ستايش پروردگار و اهداي درود خجسته و رود...
انجام: ربنا عليك توكلنا و اليك انبنا و اليك المصير
[اعيان الشيعة 46/10؛ ريحانة الادب 190/4؛ دنا 681/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1099ق، جا: كاشان؛ مصحح، محشي، با عبارت (وقف) در بسياري از برگ ها؛ مهر: نصيرالدين سليمان بن محمد علم الهدي «يا محسن اغفر بمحمد علم الهدي، نصيرالدين سليمان سنة 1117» (بيضی)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج زرشكي، 29گ (11-39)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 146-34]
كاتب = مؤلف بي تا [ميراث اسلامي: 5-619]
al-haqq-o mor
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 3623/2
آغاز: بسمله و به نستعين حمد بي كران و ستايش بي پايان حق پروردگار بحقيقت كه خلق را حقوق؛ انجام: تيغ مصري از نيام
خط: نستعليق، كا: محمد امين يوزباشي ابن اتلوخان بيات، تا: 1094ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي روكش كاغذ مشكي، 66ص (202-137)، 20 سطر (12×20)، اندازه: 18×27 سم [ف: 1724-5]
al-haqq-o mor
در چند «باب»: باب في حب الدنيا... باب في حب الدين. به روش مذهبي زمان قاجار با شعرهاي فارسي مؤلف، در آن ياد شده است از منصب هاي: شيخ، امارت، وزارت، استيفاء اعتماد الدوله، تدريس، واعظ، استفتاء، احتساب، شيخ الاسلام،
صدارت، پادشاه جم جاه ظل الله، كاتب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1434
آغاز: بعد بسمله: بدان كه سالك سعادتمند كه توفيق خداوند بي مانند او را رفيق باشد آنست كه بعد از ارتقاء به مدارج طريقت همت از بانيان مناهج حقيقت خواسته قدم در طريق مستقيم شريعت؛ انجام: و باز مي گويند كه اي خدا قربانت شوم چه آوازيست كه اين جوان را داده روح ما تازه شد بارك الله خدانگهدار ياران خوش فيضي بود غرض ازين چيست.
خط: نستعليق درشت خط، بي كا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگي: انجام؛ مهر: اسدالله؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، 140گ، 12 سطر (9×16)، اندازه: 14×21 سم [سنا: ف: 2-254]
حق نما- آيينه حق نما
hoqne
طبيب بروجردي، محمد صادق بن علي اصغر، ق13 قمري
tabīb-e borūjerdī, mohammad sādeq ebn-e ‘alī asqar (-19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17420 ض
بي كا، بي تا؛ [د.ث. مجلس]
...al-ḥaqq wa-l inṣāf fi-s sīyāsāt-il ahmadīyya wa-t tamaddonāt-il muḥammadīyya wa sā’ir-is sīyāsāt
واعظ حائري، محمد حسين
vā‘ez-e hā’erī, mohammad hoseyn
رساله اي است مشتمل بر مقالات مختلف اخلاقي و اجتماعي و ترغيب مسلمين بر پايداري و استحکام بر مباني دين مبين اسلام و اين که همين امر موجب ترقي و تعالي مسلمين مي گردد. شامل ده «مجلس» و «خاتمه» و هر مجلس درچند «تمدن».
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 633
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق الاشياء واتقنها بحکمته و اوجد العقل و الادراک و الشعور و جعلها في الادمغة القابلة لها برحمته... و بعد فهذا کتاب الحق و الانصاف في السياسات الاحمدية؛ انجام: او تقبلونه والا فانتم وما انتم عليه من الغيرة و الحمية و العصبية العربية ان کنتم عرباً کما تزعمون.
از آغاز تا اول التمدن في شعائر الالهية و شعارات الاسلامية؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ در اول نسخه فهرست مطالب با ذکر صفحات آورده شده، تعدادي از مقالاتي که در فهرست آمده در نسخه تحرير نشده است و جاي آن خالي گذاشته شده، مصحح توسط مؤلف؛ جلد: مقوا، 73گ، 16 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف مخ: 1-189]
الحق و الحكم- مشرعة العلم في شرح الحق و الحكم
al-ḥaqq wa-l ḥukm = salṭanat-uš šaxṣ ‘alā ġayr-i-h
تهراني نجفي، هادي بن محمد امين، - 1321 قمري
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
پاسخ استدلالي به سؤالات فقهي و اصولي است از جمله درباره حق، وصايت، فرق بين حق و حکم، ميزان در حقوق و انواع سلطنت ها و حقوق شرعي. وي ظاهراً نخستين كسي است كه درباره حق و حكم رساله مستقلي نگاشته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي احيا ما اندرست من اعلام الدين بالعلماء المحددين فنصب في کل زمان من تعليم اساس المبدعين... وبعد فيقول المسکين المستکين محمد هادي بن محمد امين... انه قد سألني بعض الافاضل عن طائفة من المسائل... ان الحق عبارة عن سلطنة الشخص علي الغير سواء کان ذلک الغير شخصاً او شيئاً
انجام: و لاينكشف الحال الا بالبسط في المقال و التعرض للأقوال، و الحمدلله الذي هدانا لهذا... و ما كنا لنهتدي لولا ان هدينا الله و المرجو منه ان يجعله خالصًا لوجهه الكريم و ان يجعله ذخراً ليوم الدين
[الذريعة 39/7؛ ريحانة الادب 358/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 558/2؛ دنا 695/4 (12 نسخه)]
كاتب = مؤلف تا: قرن 14 [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت النسخة الشريفه في ضحية يوم الجمعة من شهر ذي العقده الحرام من شهور السنة الرابعة عشر بعد الالف و ثلثمايه من الهجرة النبويه علي هاجرها الف سلام و تحية 1314
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا، 17ص (392-408)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 662-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ جلد: تيماج قهوه اي، 7گ
(172پ-178پ)، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-663]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الاکتفاء بما يعتقده صحيحاً مع علام العلم بمطابقته لما هو صحيح في نظره فلان
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه محرم 1310ق؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج سرخ، 57گ، 19 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 3-1639]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: احتمالاً محمد علي شريف اصفهاني، تا: 22 ربيع الاول 1315ق؛ مصحح، با علامت بلاغ «بلغ قبالا من اوله بمنه تعالي»؛ كاغذ: فرنگي، 9گ (123-131)، 21 سطر، اندازه: 8/5×16 سم [ف: 215-28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد چرائي عراقي، تا: 1316ق، كاغذ: فرنگي شكري، جلد: ميشن عنابي، 3گ (149پ-151پ)، 25 سطر (11/5×21)، اندازه: 20/6×31/9 سم [ف: 798-29/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمود بروجرودي، تا: 1316ق؛ جلد: تيماج سرخ، 8گ، 19 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 1-55]
آغاز: برابر
بي كا، تا: سه شنبه 11 جمادي الثاني 1322ق [تراثنا: س 2ش 4-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب زيبا، كا: عبدالحسين بن عبدالغني أهري، تا: 1329ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 18گ (52پ-69پ)، 12 سطر (7×14)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 330-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد امين صدر الاسلام خوئي و عبدالله بن محمد حسن هشترودي، تا: 1335ق؛ توسط حسنعلي همداني در همان سال مقابله شده؛ جلد: مقوايي، 9گ (1پ-9ر)، 18 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 22-164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1341ق [رايانه]
بي كا، بي تا؛ [د.ث. مجلس]
آغاز: اعلم ان الحق مقابل للباطل و اعلم من الحكم فانه عبارة
كا: حسين بن علي نقي، بي تا؛ 32گ (222ر-253پ)، قطع: خشتي [چند نسخه- ف: 224]
آغاز: برابر انجام: و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين و دهر الداهرين در مسائل فقهي حق و حكم و هبه وراث است؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن زرد و قرمز، 5گ، 19 و 24 سطر، اندازه: 16×21/3 سم [ف: 6-479]
خط: نستعليق، كا: خاكمرداني خوئي، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (107پ-112پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 27-390]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 18گ (1پ-18ر)، 14 سطر (7×12/5)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 306-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 7ص (324-318)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/3 سم [ف: 139-9]
al-ḥaqq wa-l ḥukm = al-farq bayn-al ḥaqq wa-l ḥukm
امام جمعه خوئي، محمد امين بن يحيي، - 1367؟ قمري
emām jom‘e xūīī, mohammad amīn ebn-e yahyā (-1948)
رساله اي است در فرق بين حق و حكم كه به درخواست برخي فضلاي عصر مؤلف نگاشته شده و داراي چهار «مقام» است: 1. معناي حق و حكم در عرف اصحاب؛ 2. ضابطه كلي در شناخت آن دو؛ 3. ثمره بحث؛ 4. تطبيق نظريات اصحاب با ضوابط. گويا مؤلف، شاگرد مرحوم «شيخ محمد هادي طهراني» بوده است و در اين رساله به مطالب وي نيز نظر داشته است.
[دنا 695/4؛ طبقات اعلام الشيعة (نقباء البشر) 182؛ معجم المؤلفين 81/9]
آغاز: فبعد الحمدلله الواحد الاحد المتفرد الصمد... ثم اقول قد سئلني بعض الاخلاء من السادة الفضلاء؛ انجام: و ان كنت داريا و بعضهم اعلم بها يقولون البتة و هذا آخر ما أردنا ايراده في هذا المقام و الحمدلله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً و هو ولي كل خير و نعم الوكيل
خط: شكسته نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جا: تهران؛ 1 ذيحجه
1356ق/ اسفندماه 1316ش؛ مصحح، چند قلم خوردگي داخل متن و گويا نسخه حاضر مسوده باشد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 8گ (28-35)، 19 سطر (11×18)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 105-31]
آغاز: قد سئلني بعض الاجلاء من الفضلاء الاخلاء ممن لا يسعني الا اجابته أن اكتب ما سنح بخاطري الفاتر وادي اليه فكري القاصر في الفرق بين الحق و الحكم كما اشتهر بين اصحابنا؛ انجام: ما كنا نقدر علي توضيح حقيقة الامر في المقام في مقابل هؤلاء الاعلام و بالجملة فلا اري له ربط بالمقام بوجه من الوجوه اصلاً
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1356ق؛ محشي؛ برخي مطالب قلم خوردگي دارد ترقيمه: «كان تسويدي تلك السطور في يوم و ليلة في سلخ ذي الحجه الحرام سنة 1356 محمد امين الخوئي»؛ كاغذ: دفتري، 10گ (1-10)، 19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 54-31]
al-ḥaqq wa-l ḥukm
فقيهي گيلاني، عبدالحسين، - 1410 قمري
faqīhī gīlānī, ‘abd-ol-hoseyn (- 1990)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15791/11
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 14؛ 2گ (466پ-467) [مختصر ف: - 313]
al-ḥaqq wa-l ḥukm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17838 ض
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
haq va haqīqat
نوشته اي به نام حق است حقيقت و هيچ چيز جز حقيقت.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 17992
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 89گ، اندازه: 16/2×20/4 سم [رايانه]
al-ḥuqūq
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1805/5
خط: نستعليق، كا: علي بن قاسم حسيني عريضي يزدي، تا: قرن 10؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 6گ (72پ-77پ)، 13 سطر (8/5×13)، اندازه: 13×18 سم [ف: 8-390]
hoqūqāt-e šahr-e moharram va ezāfe
كتابچه حقوقات شهر محرم و اضافه رجب اعداد به سياق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 969
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: آبي، جلد: گالينگور، 7گ، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 17×23سم [سنا: ف: 2-99]
حقوق الاخوان- ابواب الجنان في حقوق الاخوان
ḥuqūq-ul ixwān
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض 12944
خط: نستعليق، كا: ابراهيم، تا: 1221ق [الفبائي ف: 32]
hoqūq-e edārī
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 4325
بي كا، تا: 1336ش [نشريه: 13-388]
hoqūq-e edārī
جزوه درسي.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11929
آغاز: اداره عبارتست از شعبه از قوه اجرائيه؛ انجام: ديوان عالي تميز است
خط: شكسته نستعليق، كا: مريم ميرهادي، بي تا؛ جلد: پارچه اي، [الفبائي ف: 225]
hoqūq-e asāsī
دادبخش، محمد، ق14 قمري
dādbaxš, mohammad (- 20c)
درس هاي دكتر محمد حسين علي آبادي است در سال اول اقتصاد شامل بخش هاي: جامعه و نظم، جامعه، قانون اساسي، اصول حاكم بر دولت و... . مؤلف بعد از پايان هر درس خلاصه مطالب مهم آن را آورده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 436
آغاز: جامعه و نظم: اعم از اينكه چون بعضي از متفكرين معتقد باشيم كه بشر در ابتداء منفرداً ميزيسته يا مانند برخي ديگر انسان را ذاتاً و صفتاً
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ خلاصه مطالب هر صفحه در روي آن نوشته شده، در برگ اول و دوم نام كتاب و مؤلف و فهرست مطالب كتاب مكتوب است؛ جلد: مقوايي، 106گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-104]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1180
نسخه اصلي: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-466]
hoqūq-e asāsī
ترجمه از متني فرانسوي، پس از ديباجه فصل يک است در سلطنت پارلماني تا فصل پانزدهم سياساتي كه به توسط آن آداب و رسومات مشروطيت محفوظ ماند و خاتمه مفاد خلاصه آن چه را كه در فصول گذشته مذكور و ايراد شده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1111
آغاز: هو الله تعالي شانه. بسمله. قانون كلمه ايست كه موارد مختلفه به تعريفات مختلف تعبير مي شود
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14، ناتمام؛ كاغذ: آبي، جلد: گالينگور، 165گ، 15 سطر (9×15)، اندازه: 17×23 سم [سنا: ف: 2-120]
hoqūq-e asāsī
جزوه درسي.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11924
آغاز: حقوق اساسي عبارتست از كليه قواعدي؛ انجام: خامسا قوه الكتريك...
خط: شكسته نستعليق، كا: مريم ميرهادي، بي تا؛ [الفبائي ف: 225]
حقوق المؤمنين و ابتلاء المؤمن و ما يبتلي به المؤمن- كتاب المؤمن
hoqūq-e beyn-ol melal
يكانلو، محبعلي، ق13 قمري
yekānlū, moheb-‘alī (- 19c)
به دستور: ناصرالدين شاه قاجار
تاريخ تأليف: ربيع الاول 1217ق
كتاب حقوق ملل به زبان بلژيكي است كه توسط يكي از دانشمندان بلژيك نوشته شده است. اين كتاب توسط بارون اشلختا اوطوقار از بلژيكي به تركي برگردانيده شده، پس از آن به درخواست ناصرالدين شاه، توسط محبعلي منشي يكانلو از تركي به فارسي ترجمه شده است. ترجمه فارسي كتاب در دو جلد مي باشد و فهرست هر دو جلد در آغاز بدين ترتيب آمده: جلد 1. شامل سه «باب»: 1) بيان عموم دول مختلفه و اصول پولتيقه در نه فصل، 2) بيان حقوق ملكيه عموم ملل در بيست و دو فصل، 3) بيان تنسيقات متنوعه دول كه موجب تشئيد روابط الفت و علاقه ما بين آن هاست در سی فصل؛ جلد 2. شامل چهار «باب» و ملحقات: 1) بيان صورت احوال دول متحاربه نسبت به يكديگر در بيست و يک فصلف 2) بيان احوال دول متفقه كه متعهد تدارك اسباب معاونت شده اند در چهار فصل، 3) بيان احوال دولي كه ملتزم اصول بيطرفي شده اند در چهارده فصل، 4) بيان بعضي اصول عموميه متعلق به مواد مصالحه در پنج فصل؛ ملحقات: در بيان احوال داخليه بعضي دول، در سه لاحقه.
آغاز: حمد و ثناي بي ريا شايسته پادشاه بي همتايي است جل شأنه كه حقوق ربوبيتش به كافه فرق و امم جاري و نافذ و عموم حكمداران دول و آحاد و افراد ملل كل علي زعمهم...
انجام: لهذا از ذكر احوال آن ها اجتناب و به بيان اجمالي ما بقي اكتفا و ترك اسهاب شد.
[دنا 696/4؛ فهرستواره منزوي 431/6]
آغاز: جلد ثاني كتاب حقوق ملل، بسمله: مقدمه اگر چه اصول و قواعد عموميه كه در قانون نامه موسومه؛ انجام: در اكثر احوال به ضبط و قبض بعض امتعه و اموال مقصود باشد.
خط: نستعليق شكسته، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 115گ، 21 سطر (7/5×16)، اندازه: 13×21 سم [ف: 462-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: يكانلو، محبعلي، تا: ربيع الاول 1271ق؛ مجدول محرر مذهب مرصع؛ جلد: تيماج سبز، 120گ، 11 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 26-388]
آغاز و انجام: برابر؛تم الترجمة في شهر ربيع المولود من سنة 1271 من الهجرة النبوية عليه و آله آلاف الثناء و التحية
خط: نسخ، كا: مسيح كاتب، تا: جمعه 4 رجب 1298ق؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج حنايي، 107گ، 17 سطر (9×18)، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 97]
hoqūq-e beyn-ol melal
حكمت، علي اصغر، 1271-1359 شمسي
hekmat, ‘alī asqar (1892 - 1980)
آغاز: مقدمه اصول حقوق عمومي جديد؛ انجام: به زبان انگليسي است.
خط: نستعليق تحريري، كاتب = مؤلف، تا: 1932ق [رايانه]
آغاز: چهار مسئله حقوق بين الملل در... فرانسه اقلا از چهار مسئله بحث مي كند؛ انجام: اتباع انگليسي به جاي تابعيت فرانسه وضع شده است.
خط: نستعليق تحريري، كاتب = مؤلف، تا: 1932ق [رايانه]
hoqūq-e beyn-ol melal
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 18772
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 76گ، اندازه: 15/5×20 سم [رايانه]
hoqūq-e beyn-ol-melal-e ‘omūmī
گويا ترجمه يكي از كتاب هاي حقوقي اروپا باشد با آوردن نمونه هايي از قراردادها و عهدنامه هاي كشورهاي مختلف و آداب تبادل سفرا و وكلا و نمايندگان سياسي، در يك «مقدمه» و چند «قسمت».
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردي؛ شماره نسخه: 33
آغاز: مقدمه تعريف و تقسيم علم حقوق خصوصا حقوق بين الملل، علم حقوق علمي است كه قواعدي را بيان مي كند
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 14؛ جلد: تيماج قهوه اي، 309گ، 12 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 1-28]
hoqūq-e beyn-ol-melal-e ‘omūmī
در سه دفتر: اول تعريف و تقسيم حقوق، دوم آزادي كشتيراني، سوم در خصوص مجروحين، احتمالاً از علي بن علينقي تبريزي.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 15104
آغاز: بسمله، حقوق بين الملل عمومي مقدمه تعريف و تقسيم علم حقوق خصوصا حقوق بين الملل؛ انجام: دولت پناه دهنده بايد احضار و پس از ثبوت تقصير بايد سياست شود
در رايانه آستان قدس مؤلف «تبريزي، علي بن علينقي» ذكر شده؛ خط: شكسته، بي كا، تا: 1332ق، شكسته مؤلف؛ كاغذ: مشقي، جلد: كالينگور [الفبائي ف: 640]
hoqūq-e beyn-ol-melalī
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 18636
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 12گ، اندازه: 17/1×22 سم [رايانه]
hoqūq-e pedarān va mādarān
؟دواني، محمد بن اسعد، 830-908؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
اندرزي است كوتاه در رعايت حقوق پدران و مادران. گويا اين رساله فصلي از يكي از كتاب هاي دواني باشد.
آغاز: لمعه در رعايت حقوق پدران و مادران چون بمقتضاي عقل و نقل شكر منعم واجب است.
انجام: با معلم كه پدر نفساني است همين طريقه بلكه زياده بايد مسلوك داشت.
[فهرستواره منزوي 431/6]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 880/5
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن محمد باقر كاشاني، تا: 1292ق، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (129ر-130پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 69-3]
hoqūq-e tejārat
دادبخش، محمد، ق14 قمري
dādbaxš, mohammad (- 20c)
خلاصه درس هاي دكتر عباس حساس خود روش است در سال سوم اقتصاد.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 435/2
آغاز: تعريف حقوق تجارت: حقوق تجارت مجموعه قواعد و اصولي است كه رابطه معاملاتي بين تجار و امور تجارتي را تنظيم و تفسير مي نمايد
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: مقوايي، 21گ (21-41)، اندازه: 17/5×21 سم [ف: 2-103]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 708/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 350-2]
hoqūq-e tejārat
مختصري است درتاريخ و تعريف وموضوع بخشي از حقوق جديد درباره «تجارت» با ذکر اصطلاحات بيگانه.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 747/7
آغاز: برطبق تعريفي که در تقسيم بندي حقوق ذکر کرديم حقوق تجارت شعبه اي است از حقوق داخلي خصوصي حاوي قواعد وقوانين مخصوصي راجع به امور تجارتي و تجار؛ انجام: کليه معاملات تجار معاملات تجارتي محسوب شده مگر اين که خلاف آن محقق شود دعاوي راجعه به اموال غير منقول هم از صلاحيت محاکم تجارتي خارج است ميزان مدعي به... براي محاکم... تا 250 تومان مقرر گرديده است.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 11گ، 17 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف مخ: 2-794]
hoqūq-e jazā’ī
مختصري است در تعريف و موضوع بخشي از حقوق جديد به نام «جزاء» با استناد به قانون و ذکر اصطلاحات خارجي آن.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 747/6
آغاز: قواعد اساسي... مقدمتا بايد بدانيم که هر قانون اعم از اين که موضوع آن حقوقي باشد يا جزائي بايد وثيقه اجرا داشته باشد؛ انجام: آزادي مشروطي به آن ها اعطاء مي شود و در صورتي که امتحانات خوبي از خود بدهند منجر به استخلاص قطعي آن ها خواهد شد و اگر ازاين ترتيب سوء استفاده نمايند درجه حبس آن ها را شديد و حتي به درجه اول بر مي گردد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 16گ، 17 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف مخ: 2-794]
hoqūq-e jazā’ī
اين كتاب به تعريف و موضوع حقوق و معرفت مجازات شروع مي شود پس از آن قوانين كلي مربوط به اين حقوق با استفاده از منابعي غربي گزارش مي شود.
مشهد؛ ميبدي؛ شماره نسخه: 460/1
آغاز: تعريف، حقوق عبارت است از كليه قواعدي كه توسط مقنن وضع و عموم مجبور به اطاعت آن مي باشند
خط: نستعليق، كا: محمود خان دانشجوي كلاس چهارم مدرسه سياسي، بي تا؛ 59گ (1پ-59ر)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 139-2]
hoqūq-e xānevāde
مشكوة، محمد، 1280 شمسي
meškāt, mohammad (1901 -)
متن درسي است كه مشكاة درباره بعضي از مصوبات قانوني قوانين حمايت از خانواده و عدم برابري آن ها با قوانين شرعي اسلام، در سال تحصيلي 1345-1346ش در دانشگاه تهران ايراد كرده و دانشجوي دانشكده قضائي آقاي جليل چوبينه آن را تحرير كرده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10455
آغاز: مطلب امروز قانون حمايت خانواده است كه دولت در نظر دارد آن را به تصويب مجلس برساند
خط: نسخ و نستعليق، كا: جليل چوبينه، بي تا؛ جلد: گالينگور مشكي، 20گ، 13 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 26-373]
hoqūq-e šāhān va mardom
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 18052
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 11×17 سم [رايانه]
hoqūq-e qor’ān
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 937/3
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1308ق؛ جلد: مقوا، 4گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-207]
hoqūq-e qonsūlxāne-hā bargerefte az qānūn-e edārāt-e farānse
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/126
خط: نستعليق تحريري، كا: اعتماد السلطنه، تا: قرن 13-14؛ 1ص (732) [مختصر ف: - 313]
hoqūq-e kār va bīme-hā-ye ejtemā‘ī
دادبخش، محمد، ق14 قمري
dādbaxš, mohammad (- 20c)
مطالب مهم درس آقاي دكتر جزائري است در سال سوم اقتصاد در سال 1347ش.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 435/4
آغاز: تعريف حقوق كار چيست و چرا كلمه بيمه هاي اجتماعي را بآن اضافه كرده ايم؟ محتويات آن را نام ببريد
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: مقوايي، 36گ (69-104)، اندازه: 17/5×21 سم [ف: 103-2]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 708/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-351]
hoqūq-e madanī-ye ‘oqūd va ta‘ahhodāt
دادبخش، محمد، ق14 قمري
Dādbaxš, mohammad (- 20c)
اين كتاب تقريرات درس دكتر عبدالمجيد قائم مقامي (اميري) است كه مؤلف آن را در سال دوم اقتصاد در دو «فصل» بدين شرح ترتيب داده است: فصل 1. نظريه كلي تعهدات در حقوق ايران در سه گفتار: 1) تعريف و طبقه بندي تعهدات، 2) اعمال و وقايع حقوقي، 3) انواع عقود؛ فصل 2. تشكيل عقد و زمان و مكان تشكيل عقد بين غائبين. در آخر كتاب نيز چند فائده مهم درباره حقوق مدني آمده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 426
آغاز: فصل اول... تعريف، تعهد عبارت است از رابطه حقوقي كه به موجب آن يك طرف به نام بدهكار
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ در برگ اول نام كتاب و مؤلف و استاد مزبور آمده؛ جلد: مقوايي، 45گ، اندازه: 21/5×27/5 سم [ف: 97-2]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 377
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-434]
حقوق ملل- حقوق بين الملل
hoqūq-e melal
افشار، محمود خان، ق14 قمري
afšār, mahmūd xān (- 20c)
اهداء به: سلطان مسعود ميرزا ظل سلطان
تاريخ تأليف: 1301ق
ترجمه تركي كتاب بارون اشلختا اوتوكار را به فارسي درآورده است و جز ترجمه محب علي يكانلو (حقوق 97) است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5844
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ نسخه را فتح الله خان براي ظل السلطان به دستور او در صفر 1302 خوانده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 89گ، 12 سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 16-105]
hoqūq-e mo’menān az rasūl-e xodā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10331/2
خط: نستعليق، كا: محمد قلي بن محمد زكي نوري، تا: قرن 13؛ 2گ (106ر-107ر) [مختصر ف: - 313]
al-ḥuqūq wa-l ḥudūd
رساله في بيان الحقوق الاجتماعية و الفردية الواجبة علي الانسان، استنادا الي الاحاديث. مؤلف از علماء اماميه است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 35984
آغاز: بسمله.الحمدلله رب العالمين و الصلاة علي خيرخلقه محمد و آله الطاهرين اما بعد فهذه رسالة كتبتها مع اغتشاش البال؛ انجام: ثم امرني ان اوصل ذلك كله الي علي فاوصلته اليه عن امر الله...
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13، اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 21گ، اندازه: 15/5×21/5 سم [اهدائي رهبر: 6-75]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 720/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-207]
al-ḥuqūq wa-l marāfiq
حكيم ترمذي، محمد بن علي، - 320؟ قمري
hakīm-e termezī, mohammad ebn-e ‘alī (- 933)
حقوق كسان با ديد عرفاني - ديني. با سربندهاي: مرافق الرسول (صلی الله علیه و آله)، مرافق السلطان، مرافق العلماء، مرافق المؤذنين، مرافق الائمه، مرافق الابوين، مرافق الولد، مرافق الزوجين، مرافق ذوي القربي و حقوقهم، مرافق الجوار...
[كحاله 315/10؛ زركلي 272/6؛ سركيس، معجم 633/1؛ بغدادي، هديه 15/2 كه از اين كارش نام نبرده]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 124/8- عكسي
آغاز: كتاب الحقوق. رب اعن برحمتك. حمدله. ولي الحمد و اهله. اما بعد، فانا وجدنا العبودة علي مذهبين. ضرب منها اقامة الامر و النهي و ضرب منها اقامة الشكر و اهداء الحقوق؛ انجام: در عكس در سربند «مرافق الغزاة».
اصل نسخه: تركيه راشد افندي، ش 1571؛ خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 593ق؛ افتادگي: انجام؛ 60گ (365-424)، 19 سطر [عكسي ف: 2-104]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 293/9- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-451]
حقه نمكدان- تقويم التواريخ (ترجمه)
al-ḥaqība
لنگرودي، محمد باقر بن عبدالله، ق14 قمري
langarūdī, mohammad bāqer ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)
موضوعات متفرق هاي است در فلسفه و حديث و تفسير و ادب و جز اين ها با عناوين «فائدة، فائدة» بدون ترتيب مخصوص. تاريخ هاي 1290-1292ق در پاره اي از يادداشت هاي آن ديده مي شود و ضمناً چند رساله مختصر از ابن سينا و سقراط و خود مؤلف در اين كتاب درج گرديده و پاره اي از مطالب به فارسي است
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3211
آغاز: فائدة من آداب التعلم و التغذي عدم الجمع بين الاشياء المتضادة يستفاد ذلك من كتب السنة و الطب
خط: نستعليق نازيبا، كاتب = مؤلف، بي تا؛ راسته و چليپا؛ با دو يادداشت فلسفي به خط علي محمد روضه خوان و به تاريخ 1291؛ جلد: تيماج قهوه اي، 224گ، اندازه: 17/5×21 سم [ف: 9-14]
الحقيقة- معني الحقيقة
al-ḥaqīqa
منسوب به زمخشري بدين گونه: «الحقيقة ان يثبت لفظ فيما وضع له... بصفة تدل عليها».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 603/10
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1064ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 9ص (390-398)، ابعاد متن: 9×18 سم [سنا: ف: 1-391]
ḥaqīqat-ul ādamīyya = ar-rīyāḍa fī ta‘alluq-il amr bi-lxalq
حكيم ترمذي، محمد بن علي، - 320؟ قمري
hakīm-e termezī, mohammad ebn-e ‘alī (- 933)
[عثمان يحيی، يادنامه لويی ماسينيون، چاپ 1957، ج 4: صص 411-480، ش 27؛ سزگين، 464:2، ش4]
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 5/8 بخش 2
نسخه اصل: اسعد افندی 1479؛ بي كا، تا: 1120ق؛ 15گ (272ر-286ر) [ف: 62]
haqīqat-ol axbār fī tārīx-e āl-e qājār
فروغي، محمد حسين بن محمد مهدي، 1255-1335 قمري
Forūqī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad mahdī (1839 - 1917)
اهدا به: ناصرالدين شاه قاجار
تاريخ تأليف: 1302ق
ترجمه از متن عربي ناشناسي، در دو «فصل» و يک «خاتمه»: فصل 1. نسب ايل قاجار؛ 2. تحقيق در زمان مهاجرت ايل قاجار به شامات. مؤلف كتاب را در 28 رجب 1309ق به كتابخانه ظل السلطان اهداء نموده است.
آغاز: نگارنده اين اثر محقر بعرض مطالعه كنندگان كتب تواريخ و سير مي رساند... مناسب ديد كه عجالتا به تحقيق انساب... دولت قاجاريه... اشتغال ورزد...
[صارم الدوله ص 86، ناشناس؛ دنا 698/4؛ فهرستواره منزوي 953/2]
آغاز: برابر؛ انجام: و باسناد تاريخيه بثبوت رسانيد كه ايل جليل قاجار منسوب بيكي از شاهزادگان اشكانيان و از نبابر اوغوزخان بوده
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ داراي سرلوح، مجدول؛ در شروع كتاب يادداشت مؤلف اهداء به كتابخانه ظل السلطان در سال رجب 1309ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: مقوايي، 125ص، 11 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 86]
نسخه اصل: با خط ناصرالدين شاه در آغاز؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: رمضان 1309ق؛ 125ص [فيلم ها ف: 2-89]
’ḥaqīqat-u ixwān-iṣ ṣafā
؟ مجريطي، محمد بن ابراهيم، ق5 قمري
majrītī, mohammad ebn-e ebrāhīm (- 11c)
يكي از رساله ها است و منسوب به مجريطي.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 447/1
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 13 [نشريه: 7-243]
حقيقت ادراك- وجدانيات و ذوقيات
ḥaqīqat-u asrār-i amīr-il-mu’minīn (mn.)
گزيده اي است از كتاب حقيقة اسرار اميرالمؤمنين تأليف محمد بن رضا مايلي. اصل كتاب در مصادر معرفي نشده و همچنين از مؤلف نيز اثري به دست نيامد، اما اين گزيده كه در آن از مؤلف «محمد بن رضا المايلي غفرالله ذبوبهما» ياد شده، فصل هايي است در فضايل علي عليه السلام كه از آخر ناتمام مانده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 58/225-8775/3
آغاز: بسمله نقلت من كتاب حقيقة اسرار المومنين عليه السلام من تصنيف محمد بن رضا المائلي غفرالله ذنوبهما فصل اما الفاتحة هي سورة الحمد وام الكتاب وقد شرفها الله في الذكر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 18گ (30-47)، 22-20 سطر، اندازه: 10×23 سم [ف: 8-4600]
ḥaqīqat-ul asrār fī taḥqīq-i maṯālib-i a‘dā’-il a’immat-il aṭhār
گواري، ملا محمد باقر بن سلطانعلي، - 1325 قمري
govārī, mollā mohammad bāqer ebn-e soltān-‘alī (-1907)
تاريخ تأليف: 18 رجب 1285ق
تفسيري است به ترتيب سوره هاي قرآن، كه مؤلف در ضمن آن به تحقيق و بيان مثالب اعداي ائمه پرداخته است. مؤلف در مقدمه گويد: «از اول جواني (1259) تا اين زمان (1284) مشغول قيق و تلمذ شرايط اجتهاد، مبادي فقه بويژه علم اصول شدم و از محضر بعضي از فحول استفاده شاياني بردم. در مدرسه شاهزاده واقع در دارالسرور كتب وقفي زيادي از اصول و فقه وجود داشت. پس از كسب اجازه مشغول به تدبر در كتاب الطهارت و بعد تفسير صافي نمودم...». نسخه داراي خطبه و مقدمه، اين نسخه جزء اول و از سوره فاتحه تا آيه 141 سوره بقره است، مؤلف به دنبال هر آيه به تفسير پرداخته است.
اراك؛ دهگان؛ شماره نسخه: 154
آغاز: بسمله و به نستعين، قال العبد الآثم الخاسر... المبتلي بالرستاق الغريب اهل الشقا و النفاق البعيد عن مجالس اهل العلم...
شرح: بسمله، سوره فاتحه، قال الله تبارك و تعالي في هذه السورة غير المغضوب عليهم و لا الضالين؛ انجام: و لا تسئلون عما كانوا يعملون فقد مضي تفسير هذه الآيه... فقد تم الجزء الاول من التفسير... علي يد مؤلفه... في ليلة الخميس ثامن عشر من شهر رجب المرجب سنة الف و ماتان و خمس و ثمانين بعد الهجرة النبوية.
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 18 رجب 1285ق؛ 188گ، اندازه: 17×23 سم [ف: 1-201]
haqīqat-e eslām
بهاري همداني، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277-1333 قمري
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
تاريخ تأليف: 23 شعبان 1329ق
در اصول دين پنج گانه در پنج «باب» به روشي مختصر و ساده براي اطفال خورد سال فارسي زبان، با ملحقاتي در اعتقادات و رد بر نصاري با عناوين «فرزندان من».
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3313
آغاز: الحمد لله رب العالمين... و بعد اين كلماتي است در بيان حقيقت و حقيت دين اسلام بزبان فارسي؛ انجام: مع ذلك وقوع كارهائي كه مردمان مانند آن نتوانند از انبيا و اوصيا بيحد و شمار است
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 23 شعبان 1329ق؛ در حاشيه افزوده شده؛ جلد: تيماج مشكي، 55گ، 14 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 9-94]
ḥaqīqat-ul a‘yān
اخباري، محمد بن عبدالنبي، 1178-1232؟ قمري
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تاريخ تأليف: دهه آخر ربيع الثاني 1224ق؛ محل تأليف: تهران رساله در معارف و توحيد و بمانند «كلمات مكنونه» فيض كاشاني است. مطالب آن با عنوان «حقيقه» آمده: حقيقت اول: «ان موجود حي عاقل عالم عابد شاهد غير ناقص و لا زايد خمر من عليين في ربوة ذات قرار و معين فهو كل موجود و خليفة الوجود و لذا ورد من عرف نفسه فقد عرف ربه و الا فهو حيوان من طين» الخ؛ حقيقه آخري «قال عليه السلام انا آدم الاول» الخ.
آغاز: الحمدلله و سلام علي عباده الذين اصطفي اما بعد فهذه حقيقة الاعيان في معرفة الانسان تحلت من العين الي العيان
[دنا 698/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و رزقنا من طيبات اثمار القرآن و السبع المثاني.
اين نسخه مشتمل بر 35 عنوان «حقيقه» است؛ خط: نستعليق ريز، كا: خراساني، بن عبد النبي، تا: 1224ق، جا: تهران؛ واقف: ملكزاده كوثر؛ كاغذ: نباتي، جلد: ميشن عنابي، 4گ، 16 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 11-122]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1224ق؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1498]
خط: تحريري، كا: محمد ابراهيم بن محمد علي طبسي خراساني شاگرد ميرزا محمد اخباري، تا: 1224ق؛ در 34 حقيقت [ف: 113]
حقيقة الاكسير الاحمر- الصنعة الي ابي عبدالله البرقي
haqīqat-ol amr
نظام العلماء، محمد رفيع بن علي اصغر، 1250-1326 قمري
nezām-ol-‘olamā’, mohammad rafī‘ ebn-e ‘alī asqar (1835 - 1908)
تاريخ تأليف: 14 ربيع الاول 1281ق؛ محل تأليف: هشترود در اخلاق و سلوك و شايد همان باشد كه در الذريعة (47/7) ياد شده و آمده كه تأليف ميررفيع الدين طباطبائي تبريزي نظام العلماء در 1281ق است.
آغاز: بسمله الله نزل احسن الحديث كتابا متشابها... شكر و سپاس خداونديراست كه ابواب لطف و كرم را... و بعد، راقم اوراق بعرض طالبان حقيقت...
انجام: مدلول اخبار و مستنبط از كلمات ائمه اطهار صلوات الله و سلامه عليهم بجا آورده ام و الله اعلم بالصواب
چاپ: دربمبي در 1313ق و تبريز 1311ق چاپ شده؛ ايران، سنگي، 1311، رقعي، 4+377+6صص
[دنا 698/4 (10 نسخه)؛ مشار 576/1؛ الذريعة 47/7 و 1202/9 و 80/5؛ نسخه های منزوي 782/2؛ ريحانة الادب ج 215/4؛ فهرستواره منزوي 136/6]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 13 تا اوايل قرن 14؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج عنابي، 156ص، 12 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 17-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: احمد، تا: رمضان 1281ق؛ مصحح، مجدول مذهب؛ با سرلوح مذهب و مرصع؛ جلد: تيماج قهوه اي، 48گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 32-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: رجب 1281ق؛ روي برگ اول نام حميد رضائي ديده مي شود؛ جلد: تيماج مشكي، 63گ، 11 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 18-170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، كا: رضا بن ميرزا رضي، تا: جمادي الثاني 1282ق؛ ركابه دار؛ مهر: كتابخانه سلطان القرائي؛ جلد: تيماج مشكي، 51گ، 11 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 30 -54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي بن محمد قره چه داغي، تا: 1293ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 81گ، 17 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 324-4]
خط: نسخ، كا: علي بن محمد قراجه داغي تبريزي، تا: جمعه 8 ذيحجه 1294ق [نشريه: 2-73]
آغاز: برابر؛ انجام: علي من اتبع الهدي.
خط: نسخ متوسط، بي كا، تا: چهارشنبه 5 ربيع الاول 1295ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 162ص، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6-61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي بن محمد، تا: پنج شنبه 27 محرم 1295ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج حنايي، 92گ، 12 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 324-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي بن محمد، تا: 13 شعبان 1296ق؛ داراي يادداشت مؤلف در ابتدا در 1298؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قرمز، 38گ، 17 سطر، اندازه: 16/2×22/2 سم [ف: 2-215]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمود اهري، تا: 1299ق؛ 75گ، 11 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 2-47]
آغاز: برابر؛ انجام: به مقام اصلاح برايند. اللهم احفظنا من الزلل وفقنا في القول و العمل...
خط: نستعليق شكسته، كا: حسنعلي، تا: 1311ق، نسخه با چاپ 1311ق مقابله شد. شخصي كه خود را حسنعلي بن حمزه بن
عبدالرحيم تبريزي ياد كرده در 1311ق برخي عبارت ها را از آن كاسته و در پايان چنان از خود ياد كرده كه گويا نگارنده كتاب است؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 51گ، 13 سطر (9×15/5)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 114-3]
haqīqat-e ensān
فاني شيرازي دهدار، محمد بن محمود، 947-1016 قمري
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
رساله اي عرفاني فارسي
آغاز: بسمله. از عدم نمودار محمد دهدار بجنابي كه ظاهرش انسان جهان كمال است و باطنش جهان كمال انسان كه سؤال فرموده بود از ابتداي ظهور و از عالم عما و ننزلات او و از حقيقت انسان... مجملي در خو استعداد خود... بر كف ورق نهاده بزم آراي بخدمت عالي مرسول شد...
انجام: بزم آراي سراي زندگاني آن قبله انامي اعالي و اداني سازاد و الحمد لله رب العالمين.
[فهرستواره منزوي 310/7]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 1ص (108)، 16 سطر (10/5×15)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 522-16]
آغاز و انجام: برابر
كامل؛ كا: حاج سيد علي محمد علاقبند يزدي، تا: قرن 14؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي با تيماج قرمز، 6گ (130-125)، 16 سطر (11×15)، اندازه: 18×23 سم [ف: 1436-4]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 10گ (149پ-158پ)، 12 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 211-8]
ḥaqīqat-ul insān
نظام العلماء تبريزي، محمود بن محمد، - 1271؟ قمري
nezām-ol-‘olamā tabrīzī, mahmūd ebn-e mohammad (-1855)
اهداء به: محمد شاه قاجار
تاريخ تأليف: جمعه 11 ذيقعده 1255ق
مطالبي است عرفاني که مؤلف هنگام التجاء به حضرت عبدالعظيم، درباره حقيقت انسان از ديدگاه فلسفه نوشته و از آيات و روايات نيز استفاده نموده است و با عنوان «يا انسان». مؤلف اشعار عربي كه خود سروده نيز در اواخر رساله ذكر نموده كه چند بيت آن چنين است: يا كميل العين يا بدر الدجاء ** يا رشيق القدر يا شمس الفتي/ تا بمي اين جور و تا كي اين جفا ** تا بچند اين هجر الي حتي متي/ يا غزال العين حاشا وحشا ** اختلست القلب احرقت الحشا/ صار قلبي نخل موسي و احترق ** يا له قلبا به النار النوي/ صدت شبلا غادرا في لمحة ** ترتعي في عشب روض كالظباء/ صار قلبي كالجحيم الحاطمة ** بالكم لا تقربوا نار الهوي.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا شرايع الاحکام... و الصلوة و السلام علي سيدنا محمد اشرف من صام و صلي و اکرم من طاف و لبي و علي مولانا علي النباء العظيم...
انجام: و اياک اياک ان تنکر هذه الاسرار الغامضه لخلاف عقلک فکذبت الله و رسوله و حججه فان هذه المطالب بعون الله سبحانه و تعالي و برکة رسوله و حججه عليهم السلام بديهية عندنا... ولعنة الله علي ظالميه وقاتليه والراضين بفعل الظالمين
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: محرم 1257ق، جا: تهران؛ جلد: تيماج مشکي، 13گ، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 2-795]
آغاز: برابر؛ انجام: ركبنا متون العاديات النجايب لنا... و ضجيج.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1281ق [رايانه]
آغاز: برابر
كا: محمد بن ابي طالب تستري، تا: زمان حيات مؤلف؛ جلد: مقوا، 20گ، 21 سطر [ف: 1-354]
haqīqat-e ensān
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2818/3
آغاز: اي سالك راه طريقت و طالب حقيقت چشم و از خواب غفلتي كيده روب...
حقيقت انسان و نزول آن از عالم علوي به سفلي؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ 3گ (108ر-110پ) [ف: 6-119]
haqīqat-e ensān
حقيقت انسان و غايت وجود او و موانع وصول او به آن غايت، شايد انسانيه سيد علي همداني باشد
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2436/3
آغاز:... بسمله در بيان انسان و غايت وجود او و موانع وصول او به آن غايت في تحقيقات انجز اليه الكلام... اما بعد چون اسماء از سماء نازلست از سر آن غافل نمي توان بود؛ انجام: و كل ميسر لما خلق و الاشارة كفاية و السلام عليكم و رحمة الله و بركاته
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1311ق، كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 9گ (11ر-19پ)، 20 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 6-13]
haqīqat-e ensān
ناشناخته. گفتاري است در حقيقت و قواي انسان و کيفيت حصول علم و معرفت و مراتب وجود او به شيوه ذوالتأله اين رساله را کاتب به آخر نرسانده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 388/1
آغاز: بسمله سلام علي المجلس الکريم و المعهد القديم من قلب بالحب سقيم... چون اسماء از سماء نازلست از سر آن غافل نمي بايد بود که آن تذکره ايست که چون شخصي را از حيز قدس بعالم دنس و از حيز بقا و آگاهي بموطن بيخودي و تباهي مي فرستادند ويرا نامي از حقيقت وي اشتقاق گردانيدند..؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ اين رساله را کاتب به آخر نرسانده؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج مشکي، 6گ (1-6)، 18 سطر (9×19) [ف: 316-1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2150/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-647]
حقيقة الايمان- ايضاح البيان في تحقيق الايمان
حقيقة الايمان- حقائق الايمان
haqīqat-e īmān
نسفي، عزيزالدين بن محمد، ق7 قمري
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad (- 13c)
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 573/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين... خادم فقرا عزيز؛ انجام: و هر كه در دنيا خادم او... اجمعين.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج ترياكي، 8ص (177-170)، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-223]
haqīqat-e īmān
همداني، علي بن محمد، 714-786 قمري
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
به نظم و نثر در سير و سلوك و بيان حقيقت ايمان و نشاني هاي مؤمنين به روش صوفيان با تضمين بسياري از آيات قرآن كريم.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي تلالات انوار عرفانه علي قلوب العارفين و اشتعل نار محبته علي ارواح... اما بعد، بدان اي طالب صادق كه تو شاهباز عالم قدسي كه از آيشان قرب...
انجام:... و ايمان داشتن و با خود بردن همه را كرامت كناد. بحق محمد و آله الامجاد. و السلام علي من اتبع الهدي.
[دنا 699/4؛ فهرستواره منزوي 310/7؛ مشترك پاكستان 1419/3 (2 نسخه ديگر)؛ نشريه ادبيات آذر پادگان گفتار انواري/ 1329، 335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوذر بن عبدالله سبزواري، تا: 907ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 10گ (382پ-391ر)، 21 سطر، اندازه: 17×24/8 سم [ف: 7-300]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 5417 (گنج 2/659)؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ 31ص (187-157) [عكسي ف: 2 -104]
آغاز و انجام: برابر
كا: مهدي، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 7گ (216ر-222ر)، اندازه: 21×32 سم [ف: 20-116]
ḥaqīqat-ul īmān
سندي مدني، ابوالحسن، 1116؟-1181 قمري
sendī madanī, ab-ol-hasan (1705 - 1768)
اين رساله عمل را جزء ايمان مي داند و مراتب مؤمنين را مختلف و متفاوت ترسيم مي كند.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لهذا و ما كنا لنهتدي لولا أن هدانا الله و الصلاة و السلام علي حبيبه و مصطفاه.
انجام: ادبنا الله تعالي بآداب نبيه صلي الله عليه و سلم و خلقنا بأخلاقه و حشرنا في اتباعه الغر المحجلين و اشياعه السابقين.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1490/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مايل به رقعي، كا: ابراهيم بن محمد، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 4گ (19پ-22ر)، اندازه: 16×21 سم [ف: 278-4]
haqīqat-e īmān = rūh-ol īmān
تويسركاني، عبدالغفار بن محمد حسن، - 1319 شمسي
toyserkānī, ‘abd-ol-qaffār ben mohammad hasan (-1940)
در بيان ايمان و اسلام و لزوم فراگرفتن علم و دانش و اعتقادات صحيح كه با ترازوي كتاب و سنت موافق آيد و تكاليف ديني و اخلاقي مسلمانان و تعيين فرقه ناجيه و اثبات امامت حضرت امير و اولاد طاهرينش عليهم السلام و اينكه دين را از چه كسي مي توان آموخت، با شواهدي بسيار از آيات و اخبار و اشعار از مؤلف و ديگران.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد اختلاف فرق در مذهب حق بدين داشت اين گنه كار عبدالغفار تويسركاني را... كه به رشته تحرير كشد معلومات خويش را كه از بحر كتاب و سنت در آورده
انجام: شكر خدا كه هر چه طلب كردم از خدا ** بر منتهاي همت خود كامران شدم
[نسخه هاي منزوي 1021 و 1593؛ دنا 699/4؛ فهرستواره منزوي 274/9]
آغاز: برابر؛ انجام: جهاني از او شاد و خرم شود.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1 شوال 1309ق؛ اهدايي: آقا حسن علي غفاري معاون الدوله كاشاني؛ كاغذ: فرنگي، جلد: عطف و مغزي تيماج، 177گ، 12 سطر (7×12)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16-716]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، كا: محمد صادق بن محمد رضا تويسركاني، تا: دهه اول رجب 1310ق؛ مجدول، داراي سرلوح؛ جلد: مخمل سبز، 236گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 19-354]
بي كا، بي تا؛ [د.ث. مجلس]
ḥaqīqat-ul īmān
بدر خبوشاني
badr-e xabūšānī
از كسي است كه خود را در پايان رساله ندر الخبوشاني خوانده است (گ 29پ). ليكن در فهرستي كه بر پشت گ 1ر نوشته شده او را بدر خبوشاني ناميده است، كه گويا غير از بدر جاجرمي شاعر صاحب مونس الابرار (- 741ق) باشد، كه در ذريعه (ج 9ص 128) معرفي شده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2044/3
آغاز: الحمدلله علي نعمائه و أشكره علي آلائه و السلام علي محمد و آله و بعد فلما وصلت الي شيراز و رأيت فيه العلم و الطاعات مهجوراً... و مناصب الشرع بالرشوة و الارث اوالدستور فان سمعت ان واليه عالم فلا تسمع، و اسمع: «و تسمع بالمعيدي خير من ان تراه و مصدق ذلك اني كنت... حتي وقع الخلاف بينهم علي مذهب الشافعي في حقيقة الايمان و اتفقوا بعد القيل و القال و عقد المجلس (گ 24پ)... و منها ما قال الثعلبي في تفسيره (گ 25)... و منها ما قال الامام الغزالي (گ 25)... و منها ما قال الرافعي بالفارسية «معني ايمان تصديق است و آن به دل تعلق دارد. و منها ما قال الطيبي في شرح المشكاة (گ 26) و منها ما قال الامام فخرالدين الرازي (گ 26) و منها ما قال في نهاية الاقدام (گ 26پ) و منها ما قال الراغب في الذريعة (گ 27)... و الحق في هذه المسألة غير خارجة عن مذهب الشيخ ابي الحسن الاشعري (گ 27)... و قال في التمهيد (گ 29)... اقول و ينبغي ان يحمل قول من قال الايمان هو التصديق و الاقرار علي الايمان الذي يحكم به في الظاهر (گ 29پ)... بان قال اشهد ان الله موصوف بالصفات المذكورة و ان ماجاء به النبي (صلی الله علیه و آله) حتي فنقول: يكمل ايمانه كمانقل عن النبي (علیه السلام) لمؤلفه ندر الخبوشاني. (برگ 29پ پايان نسخه)
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در پايان دارد: «لمؤلفه ندر الخبوشاني»، شايد به خامه مؤلف باشد؛ كاغذ: اصفهاني، ترمه نخودي، جلد: تيماج سرخ، 6گ (24-29)، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 156-11]
haqīqat-e īmān
رساله پاسخ سؤالات فرضي درباره ايمان و شرايط آن است. برخي از سؤال هاي فرض شده از قبيل چيستان است مانند اين: «اگر پرسند چه عبادتي است كه قضاي آن واجب است و ادا كردن آن بدعت است. جواب آن روزه زن حائض است...». نويسنده در پاسخ پاره اي از مسائل اقوال فرق اسلام را نقل مي كند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5586/3
آغاز: بسمله، بدان که ايمان در لغت باور داشتن است و در اين چهار قول است قول اول اقرار بدل است و قول دوم تصديقست بدل قوم سوم اقرار است بزبان قول چهارم آنست كه مرتضي علي (علیه السلام) فرموده است كه ايمان معرفت است بدل و اقرار است به زبان و عمل به جوارح؛ انجام: اي بندگان و پرستاران من بدانيد كه شما را در پناه خويش آوردم بعزت و جلال خودم كه شما را (كلمه اخير نشاني صفحه بعد است كه از نسخه افتاده است).
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي سفيد نازك، جلد: تيماج زرشكي، 56ص (447-502)، 18 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 17-46]
haqīqat-e īmān
رساله در اين است كه ايمان كامل و وصول الي الله امكان ندارد مگر با به كار بستن اوامر الهي و دوري جستن از منهيات شرعي، موافق با آن چه در آيات كريمه و احاديث اهل بيت عليهم السلام آمده. شامل يك «مقدمه» و هشت «باب» و يك «خاتمه»: مقدمه: در سير و سلوك بسوي خداوند؛ باب 1. كيفيت استقامت در اكل و شرب؛ 2. كيفيت لباس؛ 3. كيفيت خواب؛ 4. كيفيت خواب روز؛ 5. كيفيت قيام و قعود؛ 6. كيفيت راه رفتن؛ 7. كيفيت ساير حالات؛ 8. نكوهش خنده بسيار و چگونگي تصفيه باطن؛ خاتمه: در احاديثي چند و بيان عقل و علم و مكارم اخلاق.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5191
آغاز: سپاس بي قياس و ثناي بي انتها مر خداوند كريمي را سزاست كه ذرات ممكنات را از فيض بي منتهاي خود از مستوره عدم بمعموره وجود آورده؛ انجام: هر كس او را زيارت كند چنانست كه امام حسين عليه السلام را زيارت كرده
خط: نسخ معرب و نستعليق، بي كا، بي تا؛ واقف: حاج محمد علي طهراني نوري؛ جلد: تيماج مشكي، 78گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 395-13]
حقيقة الايمان و الكفر- حقيقة الكفر و الايمان
حقيقة التشخص- التشخص
حقيقة التشريح و اقسامها (پزشكي جديد)- التشريح
ḥaqīqat-ut tawḥīd
عثماني بروساني، محمد بن حمزه
osmānī borūsānī, mohammad ebn-e hamze‘
نويسنده مي گويد بر آنم كه حقيقت توحيد را بنابر آن چه در قرآن مجيد و خبر صحيح آمده باز گويم و اين مسبوق به مقدماتي است بدين قرار: 1. حقيقت هر چيز كيفيت تعين اوست و علم حق؛ 2. تعين الشيء صفت آن است؛ 3. اتحاد وجود و اختلاف ماهيت معني حمل هو بهو است؛ 4. وجود حق و حقيقي آن چيزي است كه با خويتش متحد است؛ 5. همانطور كه افراد هر ماهيه صورتي است از نسبت آن ماهيت به قوابل آن ماهيت...؛ 6. تعنيات مذكور در وجود؛ 7. حضور معاني و الاسماء؛ 8. حقايق علمي اگر نه با احوال آن ها معتبر باشد حروف غيبيه ناميده مي شود و اگر با احوال آن ها معتبر شوند كلمات غيبيه ناميده مي شوند؛ 9. اگر اسماء او را حاضر به حضور عالي و اقدم شوند اين حضور اسماء الهي است از حيات و علم و اراده و قدرت و قول...، 10. اقدم اين مراتب الهي كه ممكن است با عقل به آن اشاره و با اسم نام آن برد مسمي به تعين اول است. پس از ذكر اين ده مسأله نويسنده توحيد را توجيه مي كند. (انوار)
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2928/9
آغاز: بسمله، صلي الله علي سيدنا محمد و آله و صحبه و سلم، قال الشيخ الامام العالم العلامه؛ انجام: و الصلوة علي خير الخلايق الدليل الي اقرب الطريق محمد و اله و صحبه اجمعين
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 9؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 7ص (58-52)، 19 سطر (9/5×13/5)، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: 666-6]
ḥaqīqat-ut tawḥīd
رساله اي است عرفاني داراي ده «تمهيد»: در تمهيد 6 حضرات خمس را بيان داشته و در تمهيد 7 از فصوص و فكوك (از مؤلفات صدرالدين قونوي) ياد كرده از ديباچه برمي آيد كه مؤلف رساله مي خواهد مباني عرفاني را به حديث و قرآن سازگار سازد و در اثناء كتاب (در ضمن تمهيد 6) از شرح الحديث ياد كرده و روشن نيست كه مقصود او شرح كدام حديث است به نظر مي رسد صاحب رساله در نظر داشته دو بيت معروف و منسوب به محيي الدين اعرابي را شرح كند و اين ده مقدمه را براي بيان آن اشعار تمهيد كرده. وي پس از بيان تمهيدات مي گويد: «و اذا عرفت هذه المقدمات سهل شرح قول الشيخ رضي الله عنه: كنا حروفا عاليات لم نقل ** متعقلات في ذري اعلل القلل/ انا انت فيه و نحن انت و انت هو ** و الكل في هو هو فسل عمن و صل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1917/2
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي علم في الاول بعين علم بذاته جميع ماظهر و يظهر الي الابد من مكوناته علي نحو ماهي عليه من صفاته علما كليا بكلياته جزئيا بجزئياته و كيف لاوانه مع الكل حاضر لانه الاول و الاخر و الباطن و الظاهر و كل من لايخفي عليه شي مما في... ثم لاتيقيد علمه بزمان او مكان فيحجبه حاجب و يستره... اما بعد فاعلم ايها المشوق الي حقيقة التوحيد الذي يطابقه الكتاب المجيد و يوافقه صحيح الخبر بالجواب العتيد؛ انجام: استبان تقريره من عجالة الوقت فان المقام مقام الايماء فلايحتمل تمام الاستيفاء و الحمد لفياض فنون الالاء لاسيما تحقيق حقايق الاشياء و الحمدلله رب العالمين.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: زرد، جلد: تيماج مشكي، 6ص (109-114)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 9-590]
haqīqat-e jam‘-e jomalāt-e sawbe-ye bangālī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5828/2- ف
نسخه اصل: ديوان هند ش 4501؛ خط: نستعليق و سياق، بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-184]
ḥaqīqat-ul jawhar
علم الهدي، علي بن حسين، 355-436 قمري
alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)‘
آغاز: المسئله الثانية من المسائل التي وردت علي الأجل... اذا كان لجوهر في عدمه جوهر منها، الذي فعل محدثه و هل صفة الوجود و الإحداث شيء غير نفسه؛ انجام: مما يستحيل عليه هذا الحكم عند الوجود و اضفنا تلك الصفه الي النفس لأن...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ كاغذ: فرنگي، 1گ (104)، 10 سطر، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 36-82]
نسخه اصل: كتابخانه آستان قدس رضوي، شماره ض 21509 (اهدايي رهبري)؛ خط: نسخ، كا: سيد احمد بن محمد رضا حسيني صفايي خوانساري، بي تا؛ مصحح، محشي از كاتب، ركابه دار؛ 22 سطر [عكسي ف: 4-396]
ḥaqīqat-ul ḥarārat-il ġarīzīya wa zīyādat-i-hā wa nuqṣān-i-hā
كياء گيلاني، احمد بن محمد، ق10 قمري
kīyā’ gīlānī, ahmad ebn-e mohammad (- 16c)
به دستور: سلطان عبدالله قطب شاه
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1142/13
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1160ق؛ 15گ (43پ-57پ) [ف: 238-5]
haqīqat-ol haqq = āyene-ye haq-namā
چشتي، عبد اللطيف، ق12 قمري
Čaštī, ‘abd-ol-latīf (- 18c)
مثنوي است در نود و سه «لطيفه» در مباحث عرفاني. سربندها از نوشاهي: لطيفه 1. مدح تأليف خود؛ 2. حمد و ثناء؛ 3. مناجات؛ 4. نعمت؛ 5. معراج؛ 6. شجره طريقت؛ 7. مدح عالمگير پادشاه؛ 8. حقيقت نبي اسلام؛ 9. آيا كعبه الله مخلوق است يا غير مخلوق؛ 10. حقيقت ذكر الله...؛ 20. حقيقت تمثيلات و نظرات نسبت و معيت رؤيت؛ 30. حقيقت آن كه حقيقت در تو نهفته اند...؛ 40. حالت پيش از بلوغت و وعظ و هدايت بالغان...؛ 50. وعظ و هدايت به بوالهوسان...؛ 60. تجريد و تفريد...؛ 70. حقيقت تمناي موت كردن...؛ 80. آفرينش محمد مصطفي...؛ 93. حقيقت علم موسيقي و سماع و سرود. با ديباچه اي به نثر. نام سروده چنين آمده: بنهادم حقيقت حق نام ** چون كه حق الحقيقت است تمام. (احمد منزوي)
آغاز: بسمله، بدان ارشدک الله تعالي الي حقيقتک که تمامي مشايخ حضرت خواجگان چشت... سر اين نامه را بنام اله ** ابتدا مي کنم به بسم الله/ تا به توفيق خالق علام ** شود اين نامه لطيف سلام.
[دنا 700/4؛ فهرستواره منزوي 105/10؛ الذريعه 161/19 و 693/9]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5448
آغاز: برابر؛ انجام: آن که با تو نهفته باشد آن ** چون شود ديده گوش کن اي هان
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1082ق؛ افتادگي: انجام (نسخه در لطيفه 129 افتاده)؛ با يک ديباچه به نثر در سرگذشت چشتي، سپس فهرست 93 لطيفه آمده؛ كاغذ: ترمه کشميري، جلد: ميشن سياه، 207گ، 17 سطر، اندازه: 14/1×23/1 سم [ف: 2-216]
ḥaqīqat-ul ḥaqā’iq
كاشغري، عبيدالله، ق7 قمري
kāšqarī ،‘obeyd-ol-lāh (- 13c)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22100
آغاز: بسمله، سبحان من تعزر بالديموميه و البقاء؛ انجام: فكن حديثا حسنا لمن و عي البوالحسن تهامي... تم كتاب نفائس العرائس
خط: نسخ، بي كا، تا: 699ق [رايانه]
ḥaqīqat-ul ḥaqāyiq = ‘ulūm-ul ḥaqā’iq wa-l ḥikam min-ad daqā’iq
ابن عربي، محمد بن علي، 560-638 قمري
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رساله اي عرفاني و كوتاه است كه ظاهراً نام مشخصي نداشته است و نام «حقيقة الحقايق» و یا «علوم الحقايق و الحكم من الدقايق» هر دو برگرفته از عباراتي از خود رساله باشد. مؤلف آن را براي يكي از فرزندان معنوي خود نگاشته چنان كه در مقدمه آورده است و با آن كه كوتاه است به مباحث مهمي در حوزه عرفان در باب معرفت، معرفت عقلي و شهودي، اسماء و صفات
حق تعالي، مظهريت عالم، معرفت نفس، مظهريت انسان، انسان كامل، رابطه خدا و جهان و امثال آن مي پردازد. اين رساله در هشت «فصل» تدوين شده كه عناوين آن چنين است: في حقيقة الحقايق؛ في المعرفة؛ في تحقيق صفات الحق؛ في ظهور الحق بمظاهر الاسماء؛ في المعاني الغريبة؛ الانسان مرآة كاملة؛ الانسان موصوف بالصفات الكاملة التي يصف الحق بها نفسه؛ الواحد لو ظهر في المظاهر علي صورة الكثرة لا يقدح في وحدة الواحد.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل الموجودات علي وجوده دليلا... و بعد فهذه الرسالة الشريفة في علوم الحقايق و الحكم من الدقايق لولدي في الطريقة... و فيها فصول، و في كل فصل اصول. فصل في حقيقة الحقايق. الحق موجود يقتضي ذاته وجوده و هو واجب الوجود و وجود الممكن الذي لا يقتضي ذاته وجوده و عدمه دليل علي وجوب وجود واجب الوجود...
انجام: الواحد لو ظهر في المظاهر علي صورة الكثرة... و اذا فرض ان يرتفع واحد من الاعداد فلا يتحقق الحقائق من الاعداد الا نفس المعني الحقيقي.
چاپ: در گنجينه بهارستان، بخش حكمت، به كوشش دكتر نجفقلي حبيبي
[فهرست مصنفات محيي الدين تصحيح و تحقيق گورگيس عواد در مجله مجمع العلمي العربي دمشق سال 398/30؛ هديه العارفين 116/2؛ دنا 700/4 (16 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: طهماسب قلي، تا: قرن 11، جا: سورت هندوستان؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 3ص (122-124)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 131-13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تيماج جگري، 3ص (202-204)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق چليپا، كا: محمد باقي، تا: حدود 1025ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن مشكي، 3ص (183-185)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 144-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: نصيري، تا: 1044ق، جا: اصفهان؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (9پ-11پ)، اندازه: 14×24 سم [ف: 19-217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شيخ محمود بن علي چاوش قرماني غساني، تا: 1 ربيع الاول 1045ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (105-106)، 46 سطر، اندازه: 8×24 سم [ف: 40-372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد رضا پسر علي جان طرشتي، تا: 1089ق؛ در عنوان رساله با همان خط رساله ديده مي شود: «هذه الرساله لقطب الاقطاب محيي الملة و الدين ابو عبدالله محمد العربي»؛ كاغذ: كاهي، جلد: مقوا با روكش مشمع سبز، 2ص (63-64)، 21 سطر، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 298-21]
آغاز: بعد بسمله و حمد. و بعد فهذه الرسالة الشريفه في علوم الحقايق و حكم من الدقايق لولدي في الطريقة و قرة عيني في الارادة زاد الله توفيقاً في تحصيل العلوم الشريفه و؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، 7ص (در حاشيه 71-77)، 17 سطر [سنا: ف: 2-206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (166ر-168ر)، اندازه: 14×20 سم [ف: 12-326]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: حدود قرن 13، جا: تهران؛ محشي با نشان «محمد علي»؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (63پ-64پ)، 21 سطر، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 37-623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ سطور به شکل چليپا؛ جلد: تيماج سياه، 2گ، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-795]
آغاز و انجام: برابر
نام كتاب در فهرست «اثبات واجب» بدون مؤلف آمده است كه باتوجه به آغاز و انجام نسخه اصلاح شد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوايي، 2گ (82ر-83ر)، اندازه: 17×22 سم [ف: 277-15]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل واحد لوظهر في المظاهر...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1263ق [رايانه]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در معرفت» و ناشناس آمده؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: غره جمادي الثاني تا رمضان 1272ق؛ كاغذ ترمه؛ جلد: تيماج سبز، 21 سطر چليپا (8/3×16/5)، قطع: رقعي [ف: 203]
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن حاج ملا عبدالغني تفرشي، تا: جمادي الاول 1274ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (62پ-64پ)، 20 سطر (7/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيقعده 1274ق، جا: اصفهان؛ جلد: تيماج روغني، 2گ (33پ-34ر)، 23 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ جلد: تيماج فرنگي، 5ص (305-301)، اندازه: 11×18 سم [ف: 44-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 3گ، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 796-2]
آغاز: برابر؛ انجام: و غير ذلك مما يقوله الظالمون علواً كبيراً سبحان ربك رب العزة عما يصفون
نام مؤلف با توجه به آغاز نسخه معين شد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: چرم زرد، 51گ (37پ-87پ)، 17 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [مؤيد: 1-379]
haqīqat-ol haqā’eq-eš šāhīya fe-t talvīh elā tarjīh-el masālek-en ne‘mat-ol-lāhīya
فاني، محمد علي بن اسكندر، ق13 قمري
fānī, mohammad ‘alī ebn-e eskandar (- 19c)
اهداء به: محمد شاه بن عباس شاه بن فتحعلي شاه قاجار
در بيان حقيقت و شرافت انسان بر مبناي طريقه نعمة اللهي با عنوان هاي «حقيقة». مؤلف در ديباچه از مسافر تهاي خود به عراق و هند و قندهار و هرات و مشهد و تهران و همدان و اصفهان ياد مي کند و مي گويد که در 1250 به اردبيل بازگشته بوده است. چند نمونه از عناوين مطالب اين كتاب: آغاز كتاب مستطاب و ابتداي فقرات حقيقه انتساب. حقيقه آخري در بيان سلطنت با شوكت كيومرث از ابتداي بني آدم؛ حقيقه در كشته شدن سيامك شاه بشقاوت و عداوت. حقيقه در لشكر كشيدن كيومرث فرشته آئين در طلب قصاص آن مقتول حزين؛ در بيان جمعيت و مشورت كردن قبايل حيوان و عزم نمودن بديوان حضرت سليمان؛ مشورت كردن حيوانات شكسته خاطر و خبر يافتن از ملك جنيان دارالمفاخر؛ در بيان مناظره حكيم شيروان با هماي صاحب عرفان مرغان و اثبات كردن فضيلت انسان بدليل و برهان... الي آخر
آغاز: رب اشرح لي صدري... لک الحمد يا ذي الجود و المجد و العلي... اجناس سپاس خورشيد اقتباس كه از مقياس عقول و حواس جن و ناس خارجست بر آن خلاق عالم و رزاق بني آدم
انجام: طبع افسرده گفت تاريخش ** هي بيان شرافت الانسان
[دنا 700/4؛ فهرستواره منزوي 311/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته، نستعليق، كا: محمد اسماعيل اصفهاني، تا: 20 صفر 1227ق، جا: اصفهان محله احمدآباد در مسجد ايلچي؛ كاغذ: فرنگی، جلد: ميشن يشمي، 356گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×22/3 سم [ف: 216-2]
آغاز: برابر؛ انجام: آن چه در آن چند ساعت ميسر گرديد در مدت پنجاه سال روي ننمود و آن چه از آن مستي روي نمود در چهل سال هوشياري ميسر نبود... نعره مستانه خوش مي آيدم ** تا ابد جانا چونين مي بايدم/ و صلي الله علي محمد و آله اجمعين الي يوم الدين و سلم تسليما كثيراً كثيرا تاريخ شكرالله بعون حضرت حق...
خط: نستعليق خوب، كا: احمد ابن مشهدي يوسف مشكني، تا: 1251ق؛ مجدول، كمنداندازي، يك سرلوح كنگر هاي مذهب منقش؛ مهر: ناصرالدين شاه قاجار، مشيرالسلطنة؛ كاغذ: اصفهاني چهره اي رنگ، جلد: مقواي روغني بوم يشمي، 509ص، 18 سطر، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 7-339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: شوال 1254ق؛ مهر: «شعاع 1305» (بيضی)؛ تملك: ميرزا احمد ديوان بيگي صاحب تذكرة حديقة الشعراء با عنوان ميرزا احمد بن ابوالحسن بن غلامحسين بن حاج مؤمن بن ميرزا محمد تقي بن حاجي مؤمن شيرازي در تاريخ جمادي الاول 1282ق با مهر «احمد بن ابوالحسن الشريف 1274» (مربع)؛ جلد: تيماج سياه، 202گ، 18 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 96-33/1]
ḥaqīqat-ul xalq wa ta‘rīf-u-h
رساله شيعي خوبي است پس از محقق حلي.
5908/ تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 15
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 13ص، 18 سطر (6×12)، اندازه: 10×16 سم [ف: 144-16]
ḥaqīqat-ud dark
زواره اي اصفهاني، حسين بن مرتضي، ق13 قمري
zavvāre-ī esfahānī, hoseyn ebn-e morteza (- 19c)
اهداء به: حاج ميرزا ابوالقاسم
تاريخ تأليف: 26 جمادي الاول 1280ق؛ محل تأليف: اصفهان
بحثي است در درك كه به معني ضمان و اصلاح و حفظ و تجديد عهد مي باشد و اينكه اين درك از چه مقوله است. در آغاز رساله معني شرط و رهن و ضمان و درك را از جنبه لغوي گزارش كرده پس از آن ضمن چهار «مقاله» درباره احكام آن بحث مي كند و در پايان چهار فرع مناسب موضوع را مي آورد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10855/10
آغاز: نحمدك اللهم يا من خصنا برهانة انفسنا بخير الاعمال و ضمن لنا الجنة بحسن الفعال و شرط لدرك الدرجات بمحمود الخصال؛ انجام: لانه مع قلة الاسباب قد تكررت الفكر فيما زيد و الرجاء منه اصابة الحق
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: مقوايي، 17گ (77ر-93پ)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 273-27]
(ḥaqīqat-ur ribā (r. fī bayān-i
ابن كمال پاشا، احمد بن سليمان، - 940 قمري
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
آغاز: الحمد لله الذي احلنا دام الكرامة في دار التكليف واحل لنا البيع و حرم الربوا و الصلوة علي سيدنا محمد المبعوث الي الاسود و الاحمر... و بعد فهذه رسالة معمولة في بيان حقيقة الربوا و ما يتعلق بها من المسائل. اعلم ان الربوا من اصناف البيع لا من انواعه...
انجام: و هي منهي بالنص الوارد و لهذا يحرم و ان لم يوجد تلك الزيادة بان يكون الالجل متساويين. تمت الرسالة.
[دنا 700/4 (بدون نام مؤلف)؛ كوپريلي، ج2، ص217؛ سليمانيه، ج 3، ص 337؛ توپقا سراي، ج4، ص534؛ اياصوفيه؛ ش 4794؛ بروكلمان، ج 13-14، ص 434]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/40
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11، كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 3گ (62پ-64پ)، اندازه: 13×27/7 سم [ف: 367-29/1]
حقيقة الروح- شرح حقيقة الروح مع مايتوقف عليه الفتوح
حقيقت روح- روح
haqīqat-e rūh
نصيرالدين طوسي، محمد بن محمد، 597-672 قمري
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26101
آغاز: بسمله، حمد و سپاس و شكر بي قياس خداوندي را؛ انجام: و نصوص كتب سماوي بايد كرد... تمت.
خط: نستعليق شكسته خوش، بي كا، بي تا [رايانه]
haqīqat-e rūh va ro’yā
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1597/10
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [ف: 5-303]
حقيقت رؤيا- مناميه
haqīqat-or ro’yā
[الذريعه 400/21]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 269/22
آغاز: بسمله... بدان كه از بسياري احاديث ائمه طاهرين و دلالت براهين عقل متين مبين و محقق است كه روح مؤمن...
خط: مختلف، بي كا، تا: با تاريخ 1098ق؛ به صورت بياض نوشته شده؛ جلد: تيماج قرمز، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 1-255]
haqīqat-e zamān
گزارش كوتاهي است بر دو بيت عربي شيخ سعد الدين حمويني «اذا بلغ الزمان علي حروف» و اين كه از طريفه علم حروف چگونه مي شود اين دو بيت را معني كرد. اين رساله در پايان نسخه «الرسالة الشريفية في قاعدة الحروفية» ناميده شده است.
[دنا 700/4؛ فهرستواره منزوي 137/6]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4650/21
آغاز: در بيان قطعه شيخ سعد الدين... بدان كه حكما در زمان و حقيقت او سخنان گفته اند؛ انجام: چنان كه در كشاف منقول از ابن عباس و ابن مسعود است.
خط: نستعليق، كا: احمد بن محمود متطبب تولمي گيلاني، تا: 866ق؛ جلد: مخمل قرمز، 5گ (191پ-195ر)، اندازه:
12/5×17 سم [ف: 12-229]
ḥaqīqat-uz zamān wa bayān-ul aqwāl fī-h
قيصري، داود بن محمود، - 751 قمري
qeysarī, dāvūd ebn-e mahmūd (- 1351)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10200/4
خط:نسخ،بي كا،بي تا؛ اندازه: 10×20 سم [رشت و همدان: ف: 1595]
ḥaqīqat-us sujūd
بحراني، سليمان بن عبدالله، 1075؟-1121 قمري
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاريخ تأليف: 3 جمادي الثاني 1105ق
رساله استدلالي در حقيقت سجود و اين كه آغاز نيت براي آن چه وقت مي تواند باشد، با تحقيقي در پايان رساله پيرامون اجماع و معني آن.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 194/18 و 713/18 عکسی
آغاز: بعد الحمد و الصلاة فقد جري في بعض الاوقات لنا مع بعض الحذاق من اهل العصر مناظرة في حقيقة السجود؛ انجام: و ليكن هذا آخر الرسالة فنحن نحمدالله علي توفيقه لاتمامها و الفوز بسعادة اختتامها
خط: نسخ، كا: محمود بن عبدالسلام مفتي بحراني، تا: 1108ق؛ جلد: تيماج قرمز، 6گ (90پ-95پ)، 18 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 280-1] و [عكسي ف: 371-2]
ḥaqīqat-us siḥr
عريضي، شمس الدين
arīzī, šams-od-dīn‘
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 5844-4/143/3
من املاء الشيخ العلامة شمس الدين محمد العريضي في حقيقة السحر؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 14 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 219]
حقيقة سورة التوحيد و آية النور- اجوبة مسائل السيد محمد البكا
al-ḥaqīqat-uš šar‘īyya
مجذوبعلي شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175-1238 قمري
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 - 1823)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1105/3
آغاز: ثم اعلم انه قد نسب الي بعض المنكرين للحقيقة الشرعية القول بان الشارع لم يستعمل تلك الالفاظ؛ انجام: و الظاهر انه قال فلان بمنزلة فلان ايضا لك بل هو اظهر من العموم لصحة الاستثناء مطلقا.
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد جعفر بن حاج صفر خان، بي تا؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1462]
al-ḥaqīqat-uš šar‘īyya
بي كا، تا: 1294ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 15×20/9 سم [رايانه]
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 14/5×19/9 سم [رايانه]
haqīqat-e šar‘īye va amr va nahy
يكي از مباحث علم اصول فقه، مسأله حقيقت شرعيه و ديگري بحث امر و نهي است كه به علت اهميت اين دو مبحث، استقلال در تدوين يافته و به صورت مستقل و مجزا از ساير مباحث، رساله هاي مستقلي درباره همين موضوع تحرير يافته، و تأليف يكي از شاگردان حجة الاسلام شفتي، سيد محمد باقر بن محمد تقي موسوي گيلاني شفتي اصفهاني (- 1260ق) مي باشد و در پنج برگ به آخر مبحث حقيقت شرعيه مانده آمده: «انتهي آخر كتابه روحي فداه المسمي بالزهرة البارقه.» در پشت صفحه بدرقه مؤلف نوشته: «حقيقة شرعيه و امر و نهي از مؤلفات حقير در اوائل تحصيل است». مؤلف ابتدا ادله مثبتين را نقل مي كند سپس دلايل نافين را مي آورد و در آخر هم ثمره نزاع و نتيجه بحث را بيان مي دارد.
آغاز حقيقت شرعيه: بسمله في الحقيقة الشرعيه و انها ثابتة ام لا؟ و قبل الخوض فيه لابد من معرفة امور...؛ انجام رساله حقيقت شرعيه: المراد بالابتداء الابتدا لاضافي و لكنه لا يخلو عن اشكال آغاز رساله امر: باب الا و امر و النواهي اعلم انهم قد اختلفوا في الامر باعتباره معناه المعروف و هو القول...؛ انجام رساله امر: و حصول المطلوب انما يأتي مع عدم القصد فتأمل و الله العالم
بالصواب و الحمدلله رب العالمين
آغاز مبحث نهي: فصل النهي هل يدل علي فساد المنهي عنه ام لا اختلف الاصحاب فيه علي اقوال الاول...؛ انجام موجود: و بالجملة فساد هذا القول غني عن ان يقال بقي الكلام في ذكر امور ينبغي التنبيه عليها اولها.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1398
آغاز: بسمله في الحقيقة الشرعيه و انها ثابتة ام لا؟ و قبل الخوض فيه لابد من معرفة امور؛ انجام: و بالجملة فساد هذا القول غني عن ان يقال بقي الكلام في ذكر امور ينبغي التنبيه عليها اولها.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج سرخ، 131گ، 21 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1982-4]
’haqīqat-oš šohadā
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 25085
بي كا، بي تا؛ خريداري از امرالله صفري [رايانه]
ḥaqīqat-uš šuhūd
اخباري، محمد بن عبدالنبي، 1178-1232؟ قمري
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
در 16 شهود.
قم؛ حجتيه؛ شماره نسخه: 539/5
خط: تحريري، كا: محمد ابراهيم بن محمد علي طبسي خراساني شاگرد ميرزا محمد اخباري، بي تا [ف: 114]
’ḥaqīqat-uš šiy
علامه حائري مازندراني، محمد صالح بن فضل الله، 1297-1391 قمري
allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lāh (1880 - 1971)‘
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11382/3
فايدة في...؛ خط: مختلف، بي كا، تا: 1337ق، كاغذ: نخودي و مشقي، جلد: تيماج خرمايي، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-400]
’ḥaqīqat-uš šiy
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9480/39
به نقل از شرح تفتازاني بر عقائد نسفي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ 1ص (190) [مختصر ف: - 681]
حقيقة الصلاة- روح الصلاة
ḥaqīqat-uṣ ṣalāt wa š.-u ḥaqīqat-i-hā
در سه «فصل»: ماهية الصلوة، ظاهر الصلوة، الصلوة قسمان.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 477/4- ف
نسخه اصل: جارالله ش 2078؛ خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 669ق، جا: تبريز؛ 5گ [فيلم ها ف: 1-489]
حقيقة الصوم- الصومية
ḥaqīqat-uṣ ṣawm wa aḥkām-u-h
رساله مختصري است مشتمل بر سه «مطلب»: 1. النية؛ 2. فيما يمسك عنه؛ 3. فيما يجب الافطار.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 23597
آغاز: بسمله، الحمدلله حق حمده و الصلاة علي... من خلقه محمد و عترته من بعده و بعد فهذه رسالة في بيان حقيقة الصوم و احكامه و اقسامه؛ انجام: يتكرر السبب في يومين لافي يوم واحد اجماعاً كان او غيره... و يجعل التكفير ام لا علي الاقوي.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ اهدايی: شكر الله فقيه نيا، 1375؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج، 8گ، 17-19 سطر، اندازه: 9×17/5 سم [ف: 202-20]
haqīqat-os sawm va asrār-o-h
حسيني تبريزي، محسن بن غفار، - 1329 قمري
hoseynī tabrīzī, mohsen ebn-e qaffār (- 1911)
در ذكر فوائد روزه داري و خواص مادي و معنوي آن، با ذكر اخبار، احاديث، حكم و مواعظ مي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11038/2
آغاز: الحمد لله الذي سمك السماء بغير مدد و امسكها بلا عمد و هو الفرد الاحد؛ انجام: يهودي عرض كرد: صدق فرمودي يا محمد پس عرض كرد جزاء آن كسانيكه روزه مي گيرند چيست؟
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگي: انجام؛
كاغذ: شطرنجي، 6گ (42-47)، 20 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 63-28]
haqīqat-e tarīqat-e ne‘mat-ol-lāhī
نعمت اللهي كاشاني، جعفر، ق14 قمري
ne‘mat-ol-lāhī kāšānī, ja‘far (- 20c)
تاريخ تأليف: 3 محرم 1315ق
در شرح حال و عقايد مؤلف و بيان حقيقت طريقت نعمة اللهي، وي خود را پيرو حاج سلطانعلي خراساني گنابادي مي داند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10208
آغاز: بسمله اللهم اني احمدك اشكرلك و اصلي و اسلم علي رسولك... و بعد اين فقير عاصي... چون از علائم و آثار چنين ظاهر مي شود كه به اواخر مراحل عموم رسيده ام؛ انجام: وصل علي اشرف خلقك... الطاهرين. قد كتبت هذه الكلمات... تمت.
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف (گويا)، تا: 3 محرم 1315ق؛ جلد: مقوايي، 81گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 32-254]
ḥaqīqat-ul ‘irfān = š.-u hadīṯ-i hal ra’ayta rajul-an = turāb-ul albāb
تنكابني، محمد بن سليمان، 1234-1302 قمري
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
وابسته به: شرح حديث «هل رأيت رجلاً» شرح حديث = «انا الطين»؛ ميرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231ق)
تاريخ تأليف: جمعه 26 شعبان 1272ق
شرح مزجي مختصري است بر شرح ميرزاي قمي بر حديث منسوب به حضرت اميرالمومنين عليه السلام «هل رايت رجلا»، مؤلف همچنين به حواشي ملا علي نوري بر همين شرح نظر داشته و در پايان شرح نوري را كه پس از نوشتن شرح خود آن را يافته، افزوده است. او پس از اين، شرحي به فارسي نيز بر اين حديث نگاشته است.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان سميا بصيرا و جعله مطابقا لعالم الكبير فاحتوت ما فيه كبيرا او صغيرا...
انجام: فرج الله الهموم عنا المناعم المفضال صفتان لله حق محمد - صلي الله عليه و آله و سلم - و آله و اصحابه خير صحب و آل
چاپ: در پايان كتاب غنائم الايام چاپ شده است
[دنا 701/4 (نسخه هاي شرح عربي و فارسي او خلط شده و يكي پنداشته شده كه غلط است)؛ الذريعة 189/13]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد تم هذا الكتاب المسمي بتراب الالباب.
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 58گ (1پ-58ر)، اندازه: 10×17 سم [ف: 23-73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق تحريري، كا: يوسف بن صادق بن حسين، حسيني جيلاني، تا: 1277ق؛ از روي نسخه مؤلف كتابت شده؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 50گ (1-50)، 15 سطر، اندازه: 6/5×12/5 سم [ف: 382-28]
ḥaqīqat-ul ‘irfān = š.-u hadīṯ-i hal ra’ayta rajul-an = turāb-ul albāb
تنكابني، محمد بن سليمان، 1234-1302 قمري
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
اهدا به: صدر اعظم مشيرالدوله حاجي ميرزا حسين خان
در شرح حديث «هل رايت رجلا... قال انا الطين» ساخته است. از قصص العلماء او برمي آيد كه ميرزاي قمي شرحي بر اين حديث نوشته و آخوند ملا علي نوري در حاشيه خود بر اين شرح از سخنان قمي خرده گرفته و خود تنكابني در شرح بر اين شرح بدان پاسخ گفته است و اين شرح او به عربي و شصت چهارمين كتاب او است و شصت و پنجمين كتاب تنكابني شرح فارسي او است بر اين حديث كه همين كتاب بايد باشد. او در اين رساله مي گويد: «و حقير فقير در سالف زمان شرحي مفصل به لسان عرب بر اين حديث نگاشته و افكار علماي راسخين با اظهار صحت و سقم آن به حسب فكر قاصر در آن مندرج ساخته اكنون به واسطه شدايد سفر و نيافتن اسباب فتح اغلاق اين باب كما هو حقه ننموده بلكه نمونه اي از مفاد اين كلام به حسب اقتضاي مقام ايراد كرده ام». تنكابني در ديباچه به آن نام «حقيقة العرفان» داده است.
آغاز: بسمله. دره بيضا ضيابخش ديده ارباب معرفت و يقين است و غره قمر اعتلا كه سناء آن پرتو افكن جبين مبين عارفين است... سپس سپاس چنين گويد... ابن سليمان الطبيب محمد التنكابني
انجام: فالرجاء من علة العلل انفتاح ابواب الفتوح و الانشكاف و صفاء الادراك في تحقيق مراحله و توضيح مغالقه و الله هو الولي قد فرغ من تسويد هذه الاوراق العبد المذنب المفتاق في دارالخلافة الطهران في الثاني من جمادي الثاني في سنة 1291من الهجرة النبوية علي هاجره الف سلام و تحية.
[فهرستواره منزوي 311/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مجدول، با سرلوح؛ تملك: محمد حسين معتمد الملك در جمعه 28 ربيع الاول 1304؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 23گ، 8 سطر (8×11)، اندازه: 11×18 سم [ف: 2879-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 11گ (37ر-47ر)، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-207]
haqīqat-ol ‘erfān fī mavā‘ez-e āyāt-el qor’ān
شيرازي، حاج علي اكبر
Šīrāzī, hāj ‘alī akbar
به نظم و نثر فارسي.
[فهرستواره منزوي 296/7 به نام حديقة العرفان]
شيراز؛ خانقاه احمديه؛ شماره نسخه: 179
بي كا، بي تا [نشريه: 5-212]
حقيقت العشق- مونس العشاق
haqīqat-ul ‘aqīqa
نظام الدين حسيني، يار محمد، ق11 قمري
nezām-od-dīn-e hoseynī, yār-mohammad (- 17c)
تاريخ تأليف: 1071ق [«زهجرت هزارو هفتاد ويک بود ** که از غيب اين عروس چهره نمود»]
اين رساله را مؤلف به درخواست بعضي از طلاب دراحکام عقيقه نگاشته است.
[دنا 702/4؛ فهرست مشترک پاکستان 548/14، «المنير في مسايل الخطير»، از همين مؤلف]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5/62-772/4
آغاز: بسمله الحمدلله الهادي الي صراط المستقيم و الصلاة علي رسوله السالک الدين القويم وعلي اله وصحبه المهتدين الي المقصد العظيم ميگيويد نظام الدين ابوالمرتضي يارمحمد حسني که چون بعضي طلاب؛ انجام: وفي الامنية رفع الذلة حلال مالم يقل صاحب الطعام لايرفع فحينئذ ان رفع فهو حرام
خط: نستعليق، بي كا، تا: 9 جمادي الثاني 1117ق؛ جلد: تيماج زعفراني، 5گ، 17 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 3-1645]
ḥaqīqat-ul ‘ilm
؟ بحرالعلوم، محمد مهدي بن مرتضي، 1155-1212 قمري
bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)
حقيقه العلم از مؤلفي ناشناس كه شايد بحر العلوم باشد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3808/7
آغاز: فائده. اختلف العلماء في بيان حقيقه العلم... و ذهب جماعه من... و هم الاخباريون الي انه عباره عن الاعتقاد... او افاد الظن؛ انجام: بل لابد من العلم بانتفاء. هذا آخر كلامه اعلي الله مقامه
خط: نسخ بدخط، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا، رويه كاغذ زرد، 1گ (52 ر و پ)، 18 سطر (11×16/5)، اندازه: 15×21/3 سم [ف: 17-16]
ḥaqīqat-u ‘ilm-il lāh
يزدي، محمد
yazdī, mohammad
از قاضي محمد يزدي.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2095/3
آغاز: عرض بعض الديانين؛ انجام: فلا عليك بان تطفيء المصباح بي كا، بي تا؛ بيش از برگ آخر سه صفحه «حساب العقود» نوشته شده؛ 6گ (520ر-525پ) [ف: 4-324]
ḥaqīqat-ul fadak (r.-un fī)
خياط، جعفر بن بكير، ق3 قمري
xayyāt, ja‘far ebn-e bakīr (- 9c)
اين رساله از جعفر بن بكير جعفر خياط است كه در آن داستان فدك و خطبه خواندن فاطمه (علیها السلام) را آورده است. در رجال مامقاني از اين راوي ياد نشده و مجلسي هم در بحار (108/8) روايات گوناگوني درباره اين خطبه آورده ولي از اين روايت خياط ياد نكرده است. او از رشيد الدين محمد بن عبدالعزيز بن ابي طالب قمي از منتجب الدين مشرف الحفاظ ابوالحسن علي بن عبدالله بن حسن بن بابويه از صفي مقدم الدين ابوتراب مرتضي بن داعي بن قاسم حسيني از مفيد ابوعبدالله جعفر بن محمد بن احمد دوريستي از پدرش از مفيد عماد الدين ابوجعفر محمد بن علي بن حسين بن بابويه قمي رازي به چندين سند اين داستان را مي آورد. در پايان از كتاب فاطميات از وليد بن هشام فخذمي و نامه علي (علیه السلام) به ابي بكر درباره همين فدك آمده
است.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين... قال العبد... جعفر بن بكير بن جعفر الخياط
انجام: و نفاسها الاعظم و الصلوة و السلام علي سيدنا محمد... و اوردنا حوضهم آمين آمين يا رب العالمين
[دنا 702/4]
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 227/4- ج
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين... قال العبد... جعفر بن بكير بن جعفر الخياط؛ انجام: و نفاسها الاعظم و الصلوة و السلام علي سيدنا محمد... و اوردنا حوضهم آمين آمين يا رب العالمين
بي كا، بي تا؛ 14گ (138ر-151ر) [ف: 406]
حقيقت فقر- فقريه
ḥaqīqat-ul qalb
بخشي از يك كتاب اخلاقي است كه پيش از اين در وظايف اعظاء و عبادات بحث كرده و چون مي خواهد در مهلكات و منجيات از اخلاق بحث كند لازم دانست كه در صفات قلب و رياضت آن به پردازد. اين بخش درباره معني نفس و روح و عقل و قلب و فرق بين آن ها و عجايب قلب به طريق ضرب المثل بحث نموده است.
آغاز: الحمدلله الذي تحير دون ادراك جلاله القلوب و الخواطر و تدهش في مباديء اشراق انواره الأحداق و النواظر...
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8324/2
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الأسرار الغائبة عن مشاهدة الأبصار المخصوصة بادراك البصر فلا نهاية لها نعم الذي...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوايي، 16گ (124پ-139پ)، اندازه: 15×22 سم [ف: 21-287]
ḥaqīqat-ul qalb (su’āl wa jawāb-un fī)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 172/34- طباطبائي
آغاز: سوال معلوم ان القلب جوهر شريف... و القلب مصدر قلب و معناه الانقلاب و التقلب... فما الحكمة في تسمية هذا الجوهر الشريف قلبا؛
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: تركي، جلد: تيماج مشكي، گ 120، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 22-65]
haqīqat-ol qavāfī
؟ فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟-606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
در شش اصل گويا از جامع العلوم.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 129/45- ف
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4795؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 855ق، 2گ (375-374)، 14 سطر [فيلم ها ف: 1-414]
ḥaqīqat-ul kufr wa-l īmān = fiyṣal-ut tafriqa bayn-al islām wa-z zandaqa = at-tafriqa bayn-al īmān wa-z zandiqa
غزالي، محمد بن محمد، 450-505 قمري
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
او در مقدمه گويد برخي از حاسدان كتاب هايي را كه ما در اسرار معاملات دين نگاشته بوديم مورد ناسزا قرار دادند و گمان بردند كه در آن ها سخن به خلاف دين رفته است. غزالي در اين رساله در تفسير تكفير و روا نبودن تكفير مسلمان سخن به تفصيل آورده و در آن از كتاب محك النظر خويش ياد كرده است. در غزالي نامه آن را بنام «الرد علي من طعن» آورده است. اين رساله مشتمل است بر 11 «فصل» بدون شماره: فصل في نزع الحسد عن الصدر، فصل في معرفة حد الكفر، فصل الكفر حكم شرعي، فصل في درجات التاويل، فصل في تنزيل اقوال النبي علي درجه من التاويل، فصل في قانون التاويل، فصل في التاويل بغلبة الظن من غير برهان، فصل في التكفير، فصل في تكفير طائفة من المتكلمين عوام الخلق، فصل في اخذ التكفير من العقل لامن الشرع، فصل في تكفير المكفر و عدم تكفير غير المكفر. اين رساله در برخي فهارس به ملاصدرا نيز نسبت داده شده كه با شناسايي نسخه هايي به تاريخ 873 و 955ق اين نسبت نفي مي شود و در ضمن آثار غزالي نيز اثري بدين نام معرفي نشده جز اين كه در ضمن برخي آثار ديگر خود بدان پرداخته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله استسلامًا لعزته و استتماما لنعمته... اما بعد فاني رأيتك ايها الاخ المشفق و الصديق المتعصب... لما قرع سمعك من طعن طائفة من الحسدة علي بعض كتبنا المصنفة في اسرار معاملات الدين و زعمه ان فيه ما يخالف مذهب الاصحاب المتقدمين و المشايخ المتكلمين...
انجام: التنبيه علي عظم الغور في هذه القاعدة و علي القانون الذي ينبغي ان يتبع فيه فاقنع به و السلام
چاپ: قاهرة، مكتبة عيسي البابي، تحقيق سليمان دنيا، الطبعة الاولي، 1961م، 194ص
[بدوي 43 مصنفات الغزالي؛ دنا 702/4 (13 نسخه با نسبت به غزالي و 3 نسخه با نسبت به ملاصدرا)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حسين بن بخشايش بن حسين شيرواني، تا: ذيقعده 873ق، جا: زره كران؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 14گ (96پ-109پ)، اندازه: 13×18 سم [ف: 6-156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: محرم 955ق؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 28گ (5پ-32ر)، 14 سطر (5/5×10)، اندازه: 12×18 سم [ف: 511-39]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (304) [ف: 170-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق نازيبا، كا: عبدالنبي عثماني شطاري، تا: شنبه 13 رمضان 1007ق، جا: بهادري آگره؛ جلد: تيماج قرمز، 11گ (85پ-95ر)، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 132-1] و [عكسي ف: 392-6]
حواشي نويسنده آن؛ خط: نسخ، كا: قطب لاهيجي اشكوري، تا: پايان ذيقعده 1087ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج عنابي، 41ص (1-41)، 15 سطر (6×11)، اندازه: 12×20 سم [ف: 2938-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 32ص (388-419)، 21 سطر (8×19)، [ف: 2643-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: رجب علي اصفهاني، تا: جمادي الاول 1117؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج يشمي، 38ص (76-113)، 12 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 10-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 23 ربيع الثاني 1182ق؛ 22ص (277-298) [عكسي ف: 1-151]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الرد علي من طعن (رساله في)» آمده؛ خط: نسخ تحريري، بی كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: نازك اصفهاني، جلد:
تيماج قرمز، 10ص (201-211)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 254-9]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 909/6
نسخه اصلي: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-111]
آغاز: برابر؛ انجام: حرره الفقير حسن خوانساري تجاوز الله عنه
خط: نسخ، كا: خوانساري حسن، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج، [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از ملاصدرا دانسته؛ كا: عبدالجليل حسيني زنجاني، تا: 1214ق؛ جلد: چرم مشكي، 13گ (178پ-190ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [مؤيد: 250-1]
آغاز: برابر؛ انجام: ربيع الثاني من 1357 و الحمدلله وحده
خط: نستعليق، كا: سيد احمد صفائي خوانساري، تا: 1357ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، قطع: خشتي [اهدائي ف: - 343]
آغاز: برابر؛ انجام: عام السابع و الخمسين و ثلاثه نائه بعد الالف
خط:نستعليق،بي كا، تا: 1375ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بی تا؛ با توجه به آغاز و انجام از غزالي مي باشد؛ جلد: چرم قرمز، 7گ (132پ-139ر)، اندازه: 12/5×20/5 سم [مؤيد: 2-59]
نسخه اصل: اياصوفيا ش 1816؛ خط: نسخ، كا: يوسف بن فتح خيامي، بي تا؛ 11گ (56-66) [فيلم ها ف: 1-460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 21گ (58پ-78پ)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 9-101]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از ملا صدرا دانسته؛ خط: نستعليق، كا: عبدالملك بن محمد ابراهيم بواناتي، تا: 1128ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13گ (161پ-173ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 19-384]
al-ḥaqīqat-ul luġawīyya wa-l ‘urfīyya
وحيد بهبهاني، محمد باقر بن محمد اكمل، 1118-1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
در اين فائده اقوال در سبب حقيقت عرفيه بيان شده و درباره ثبوت يا عدم ثبوت مشترك بحث مي شود.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 277/16
آغاز: لا ريب و لاخلف في ثبوت الحقيقة اللغوية و العرفية و اختلف في سبب الثانية
نسخه اصل: كتابخانه شيخ محيي الدين مامقاني - قم؛ خط: نسخ، كا: اسماعيل بن محمد زمان اصفهاني، تا: 1197-1200ق؛ مصحح، محشي از مؤلف؛ 2گ (240پ-241ر) [عكسي ف: 1-325]
ḥaqīqat-u lafẓatay-il yawm wa-n nahār = taḥdīd-un nahār-iš šar‘ī
محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017-1090 قمري
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
پرسش و پاسخي است درباره دو اصطلاح «اليوم» و «النهار» و آغاز و پايان روز و اينكه از چه وقت است تا چه وقت. اين پرسش از شاگردي است كه به استاد خود تقديم نموده و استاد مفصلاً از آن جواب مي گويد و براي سخن خود شواهد بسياري از مفسرين و فقها و اهل لغت ذكر مي كند و در چند جا به شرح ارشاد خود حوالت مي دهد. اين رساله كه نام هاي گوناگون به خود گرفته در چند جا ناشناس آمده و در برخي فهارس همچون فهرست مجلس (جلد نهم) از مقدس اردبيلي دانسته شده و در فهرست ملك از ابوريحان دانسته شده و در چند فهرست از محقق سبزواري دانسته شده است. يك نسخه تاريخ 1087 دارد كه هر احتمالي را براي تأليف در قرن 13 منتفي مي كند كه مرحوم فاضل و سيد احمد اشكوري مرقوم داشته اند و اين رساله مطمئنًا قبل از 1087 تأليف شده است. در نسخه ناشناس مانده شماره 5867 آستانه قم كه آن را از قرن 11 دانسته، داراي حاشيه با عنوان «منه دام ظله» است كه تأليف در قرن 11 را تقويت مي كند. انتساب آن به مقدس اردبيلي كه جناب حائري در جلد نهم فهرست مجلس مرقوم داشته اند محتملاً به قرينه آن است كه مؤلف در ضمن آن به شرح ارشاد خود حوالت مي دهد و مي دانيم كه مقدس اردبيلي داراي «مجمع الفائده و البرهان في شرح ارشاد الاذهان» است و همين باعث شده كه جناب حائري چنين گمان كنند. ولي همچنين مي دانيم كه محقق سبزواري نيز تأليفي «چون ذخيرة العباد في شرح الارشاد» دارد. در نسخه شماره 15530 مجلس كه مجموعه اي است داراي سه رساله كه دو رساله اول آن از محقق سبزواري و به خط خود اوست و رساله سوم آن همين رساله است كه در فهرست ناشناس معرفي شده است و محتملاً از محقق سبزواري و خط خود اوست اگر شباهت از جهت خط ميان هر سه باشد. فاضل محترم جناب آقاي زماني نژاد در بررسي آثار محقق اردبيلي درباره اين رساله به نكاتي رسيده اند كه انتساب آن به مقدس اردبيلي را كاملاً منتفي و انتساب آن به محقق سبزواري را قطعي مي كند كه مهم ترين آن اين است كه طبق نقل ايشان، همه مواردي كه در اين رساله به شرح ارشاد خود حوالت داده، در ذخيره المعاد محقق سبزواري يافت مي شود. كنتوري در كشف الحجب رساله اي با همين مشخصات را به محقق سبزواري نسبت داده. در روضات الجنات و رياض العلماء و الذريعه رساله اي شبيه همين رساله به محقق سبزواري نسبت داده شده است. ولي هيچ منبعي چنين تأليفي را از مقدس اردبيلي ندانسته اند. فعلاً قرائن براي انتساب آن به محقق سبزواري (1017-1090ق) بيش از ديگران است و ما نيز همه نسخه هاي آن را به همين جهت به او منسوب داشتيم تا بعد.
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة علي سيد المرسلين محمد و آله الطاهرين... اما بعد سالت ايدك الله و اعانك علي طاعته ان ابين لك حقيقة لفظي اليوم و النهار اذا استعملتا في العبادات ليظهر لك حقيقة الامر في الليل بالمقابله لفظي اليوم و النهار اذا استعملتا في العبادات ليظهر لك حقيقة الامر في الليل بالمقابله و في ذلك فوائد شرعيه لترتب مسائل كثيره شرعيه عليه في مباحث الصلوة و الصوم و الحج و غير ذلك...
انجام: و يحتج لا ثبات ظنه بقول احد الفقهاء و المفسرين و الله الموفقه للصواب انتهي كلام ابي ريحان هذا ماحضرتي... و اطنبنا دفعا لتوهم من يبالغ في انكار استعمال الليل و النهار فيما ذكرناه و الحمد لله اولا و آخرا و حسبي الله تمت الرسالة
[الذريعه 137/11؛ روضات الجنات 69/2؛ رياض العلماء 45/5؛ كشف الحجب و الاستار ص 259؛ دنا 703/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و كذا ما نقل من اتفاق المفسرين فتدبر هذا ما حضر في الآن في عذا الباب و الحمد لله اولا و آخرا و حسبي الله
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ با اصلاحات به خط مؤلف؛ جلد: تيماج كرم نرم، 12گ (28پ-39ر)، 18 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 43-142]
انجام: و ليس قصدي فيما اوردته في هذا الموضع الا نفي من يظن الضروريات تشهد بخلاف مايدل عليه القرآن
خط: نستعليق، كا: اسماعيل بن محمد سعيد، تا: 1084ق؛ افتادگي: انجام؛ 12گ (68پ-79پ)، 18 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-14]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «اليوم و النهار و الليل (رساله در بيان)» و از
ابوريحان بيروني (؟) دانسته؛ خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: رمضان 1087ق؛ كاغذ: رنگارنگ سپاهاني، جلد: ميشن قهوه اي، 10گ (16پ-25ر)، اندازه: 12/8×22/6 سم [ف: 9-134]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ محشي با نشان «منه دام ظله»؛ كاغذ: سپاهاني، 20گ، 17 سطر، قطع: جيبي [آستانه قم: - 112]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از مقدس اردبيلي دانسته؛ خط: نسخ، كا: محمد بن بدوي، تا: 1117ق؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج زرشكي، 56ص (142-87)، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 9-152]
در فهرست ناشناس و تاريخ نقل شده براي كتابت را سال تأليف دانسته اند؛ خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 10 محرم 1257ق، جا: نجف اشرف؛ اندازه: 15×21 سم [تراثنا: س 6ش 4-97]
انجام: ان رجلاً من النصاري سأل أباه الباقر عن الساعة التي ليست من ساعات الليل و لا من ساعات النهار
كا: زين العابدين گلپايگاني، تا: 1262ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج كرمي، 8گ (148ر-155پ)، اندازه: 15×22 سم [كتابخانه هاي گلپايگان: ف: - 77]
آغاز: سؤال: ما يقول سيدي و استادي و من عليه في الاحكام الشرعية اعتمادي فيما اشكل علينا في معني اليوم؛ جواب: الحمدلله رب العالمين... سألت أيدك الله و أعانك علي طاعته أن أبين لك حقيقة لفظي اليوم و النهار؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، كا: مهدي بن عبد الحميد، تا: يك شنبه 12 ذيحجه 1271ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 27 گ، 16 سطر، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 13-284]
كا: ملا محمد باقر گواري، تا: سه شنبه جمادي الثاني 1299ق، جا: خوانسار؛ 15گ (242پ-256پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-207]
آغاز: سؤال: ما يقول سيدي و استادي و من عليه في الاحكام الشرعية اعتمادي فيما اشكل علينا في معني اليوم؛ جواب: الحمدلله رب العالمين... سألت أيدك الله و أعانك علي طاعته أن أبين لك حقيقة لفظي اليوم و النهار؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 17گ (13پ-29ر)، 19 سطر، اندازه: 8×17 سم [ف: 10-30]
haqīqat-e layl va nahār
خراساني، محمد باقر، ق11 قمري
xorāsānī, mohammad bāqer (- 17c)
نويسنده كه به ظاهر اين رساله را در جواب سائلي نگاشته است مي گويد از من درخواستي كه حقيقت دو لفظ «يوم» و «نهار» را در وقت استعمال بيان كنم تا از اين تعريف پي به معني «ليل» بري و از آن مسائل كثيري در باب صلوة و صوم و حج بر مسائل شرعيت آشكار شود. او به دنبال اين گفتار شب و روز را به تفصيل بيان مي كند و ابتداء و انتهاي هر يك را مي آورد و نشان مي دهد كه مقصود شارع از تعيين شب و روز چيست و اعمال مذهبي در چه ساعتي از شب و روز بايد انجام گيرد تا اتيان امر شده باشد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 871
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علي خير خلقه؛ انجام: رفعاً لتوهم من يبالغ في استعمال الليل و النهار مما ذكرناه و الحمدلله اولاً و آخراً و حسبي الله
خط: نسخ، كا: اسماعيل، تا: 1085ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج زرد، 28گ، 16 سطر (4/5×11)، اندازه: 9/2×16/7 سم [ف: 8-377]
ḥaqīqat-u māhīyāt-il aḥkām-il waḍ‘īyya wa-t taklīfīyya
خوانساري، ابوتراب بن ابوالقاسم، 1271-1346 قمري
xānsārī, abū-torāb ebn-e ab-ol-qāsem (1855 - 1928)
تاريخ تأليف: چهارشنبه 16 جمادي الثاني 1299ق؛ محل تأليف: نجف
درباره شبهه اي است در حقيقت ماهيت احكام وضعيه و تكليفيه و اين كه آيا ثبوتي است يا اعتباري اصلي است يا انتزاعي اولين رساله اي است كه مؤلف پس از سكونت در نجف اشرف نگاشته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10976/3
آغاز: الحمدلله كما ينبغي ان يحمد و صلي الله علي نبينا محمد و آل محمد... ان هذه كلمات قد اتفق لنا تحريرها في مسألة حقيقة ماهية الاحكام؛ انجام: حامدا لله تعالي و مصليا علي من ختم به الرسالة محمد و آله الطاهرين سادات الخلائق اجمعين...
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 2گ (14پ-37رپ)، 15 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 27-385]
haqīqat-e mohammadī
از حقيقت محمدي كه از آن گاهي به عقل و گاهي به نور و مظهر تام و تمام حق و مدير عالم تعبير مي شود، بحث شده است. در دوازده «دقيقه» است در عرفان نظري و شرح و تفسير برخي اصطلاحات رايج در آن.
آغاز: خلق بعد از ارتفاع كثرت، عين حق است اگر لام جمال كه عبارت از ظهور كثرت است از ميان... و نقطه تعين از سر «خا» برداري بنگر چه ماند؟...
انجام: و شهود تعينات به پيغامبر محقق مقرر باد... و الحمدلله... يا ارحم الراحمين.
[دنا 703/4؛ فهرستواره منزوي 312/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بي كا، تا: 1240ق؛ كاغذ: مختلف، جلد: مقوايي، 6ص (137-142)، اندازه: 15×22 سم [ف: 2-61]
آغاز: برابر
نام كتاب به استناد نسخه نوربخش 61/2 تغيير يافت؛ خط: نستعليق،كا: غلام محي الدين مريد ميرزا سردار بيگ صاحب قبله، بي تا؛ 5گ (26-29)، 13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-2091]
آغاز: برابر
نام كتاب به استناد نسخه نوربخش 61/2 تغيير يافت. مکرر در مجموعه؛ خط: نستعليق، كا: غلام محي الدين مريد ميرزا سردار بيگ صاحب قبله، بي تا؛ 11گ (32-36)، 13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-2091]
haqīqat-e mohammadīye
نعمة الله ولي، نعمة الله بن عبدالله، 730؟-834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
به نثر و نظم.
خط: نستعليق، كا: ميرغلام محي الدين، تا: 1109ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 3گ (323ر-325ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 676-4]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1134ق؛ كاغذ: فرنگي، 10ص (66-75)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-521]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1134ق؛ كاغذ: فرنگي، 10ص (32-23)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 520-3]
al-ḥaqīqat-ul muḥammadīyya
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 674/2
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 9ص (17-25)، قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: - 1436]
haqīqat-e mohammadīye
زنوزي، علي بن عبدالله، 1234-1307 قمري
zonūzī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1819 - 1890)
رساله اي است از آقاعلي مدرس.
آغاز: چون حصول مراتب سلوك و درجات سالكين و منازل سائرين و مناهل واصلين متوقف به ارشاد مرشدين و هدايت هادين است
انجام: قال سيدنا و امامنا الرضا عليه آلاف التحية و الثناء في الخطبة المشهورة «اسمائه تعبير و الشيء يعرف عند تعبيره»
چاپ: در مجموعه مصنفات حكيم موسس آقا علي مدرس طهراني (تهران، انتشارات اطلاعات: 1378)، جلد سوم، به تصحيح محسن كديور
[فهرستواره منزوي 155/6 «رساله فلسفي»]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6459/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد علي كرمانشاهي، تا: 1297ق؛ كاتب در نسخه، اورا به «دام ظله» دعا كرده؛ 10گ (190پ-199پ) [ف: 5-23]
haqīqat-e mohammadīye va solūk
مؤلف پس از تحقيق در حقيقت محمدي و روح انساني به شرح مراقبه و ذكر و زهد و توكل... مي پردازد و در مقدمه از معرفت الله سخن مي گويد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 57/25- فيروز
آغاز: حمد بي حد و ثناي بي عددد مختص ذات واجب الوجوديست؛ انجام: و اين مرتبه را برزخ البرازخ نامند كه درياي وجوب و درياي امكان در او به اعتدال خواهد بود كه يكي بر ديگري غالب نشود. مرج البحرين.
كا: مير سيد علي تفرشي لشكر نويس ملقب به موثق لشكر، تا:
قرن 14؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 133ص (94-226)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 21-211]
حقيقت مذهب ملاحده- سير و سلوك
حقيقت مرگ و احوال روح- روحيه
حقيقة المعراج- معراج نامه
haqīqat-e manī
رساله اي است (يا بخشي از كتابي) در تحقيق حقيقت مني و نري و مادگي و وجود مني در زن. نگارنده مي گويد: «از امام... جمال المله و الدين صاعد بن محمد بن مصدق السغدي الكاشغري معروف بجمال الدين تركستاني ادام الله فضله شنيدم كه دختر امام نجم الدين حفصي خوارزمي كاتي فرزندي آور كه سر انسان و بدن حيوان را دارد و هميشه در آب زندگي مي كند و بهنگام شير خود را به پستان مادر مي رساند و اين حيوان تا يك ماه زنده ماند و به فتواي... كشته شد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6201/18
آغاز: احتج جالينوس علي ان للمرأة منياً بوجوه؛ انجام: هكذا قاله الامام في الطب الكلي و فيه نظر هذا هو الكلام في الذكورة و الانوثر.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1006ق، كاغذ: دولت آبادي ضخيم، جلد: مقوا با روكش كاغذ زرد، 8ص (70-77)، 23 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 19-189]
haqīqat-e manī va mazī va vazī va vadī
خراساني، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080-1175؟ قمري
xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher (1670 - 1762)
تاريخ تأليف: 1118ق
رساله مختصري است در بيان حقيقت مني و مذي و وذي و ودي و بيان احكام هر يك.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 4050/22
آغاز: الحمدلله رب العالمين... بعد چنين گويند بنده قاصر محمد جعفر بن محمد طاهر كه اين فائده اي است در بيان معرفت حقيقت مني و مذي و ودي و احكام هر يك؛ انجام: و صحيحه زيد شحام و زراه و محمد بن مسلم متقدمه نيز دلالت دارد برين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ 2گ (94ر-95ر)، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-626]
ḥaqīqat-ul muwāfiqa li-š-šarī‘a
محمد بن فضل الله
mohammad ebn-e fazl-o-llāh
اين رساله تشريح عقايد صوفيه در باب جهان، وحدت وجود و شريعت است.
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 47-2/3
خط: نسخ، كا: فخرالدين محمد، تا: 1170ق؛ از صفحه 40 الي آخر كتاب؛ جلد: مقوايي با روكش پلاستيكي آبي، اندازه: 15×23 سم [ف: 17]
حقيقة الموت- دفع الخوف من الموت
haqīqat-e mowt va ma‘ād
در سه «فصل» و يک «خاتمه».
آغاز: بدان ايدك الله تعالي كه اين چند كلمه ايست در حقيقت موت و معاد انسان و مشتمل است بر سه فصل و خاتمه.
انجام: وصل سوم در قطعيات يعني آن چه بسبيل قطع در اين مقام ذكر مي شود
[فهرستواره منزوي 275/9]
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1840/3
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 1224ق؛ جلد: تيماج مشكي، 31ص (49-79)، 21 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 3-1071]
حقيقة موضوع العلم و المبادي و المسائل و اقسام العلوم الكلية و الجزئية و نسبة بعضها مع بعض آخر- مبادي العلوم
haqīqat-nāme
ميرزاده فالي
mīrzāde fālī
جزوه ايست كه شامل دو مثنوي است و گوينده و نويسنده آن آقاي ميرزاده فالي است مثنوي اول در جواب عارفنامه ايرج ميرزا ست و مثنوي دوم درمطالبه و استقبال از اشعار روزنامه نسيم شمال است.
آغاز: مهين فرزانه پير فكر فعال ** رفيق سابق من در همه حال/ يگانه آشناي باستاني ** بيا تا گويمت من داستاني
[فهرستواره منزوي 820/10]
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه: 2- ح/ 15
آغاز: برابر؛ انجام: بيغرض تر نيست از من در جهان ** اي پسر عم از كهان و از مهان/ هر چه من گفتم سمعنا گو جواب ** يا بن عم و الله اعلم بالصواب
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1349ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 14گ، 12 سطر (9×14/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20-1]
ḥaqīqat-un nafs
حموي، محمد بن مؤيد، 586-649؟ قمري
hamavī, mohammad ebn-e mo’ayyed (1191 - 1252)
گفتاري است عرفاني كوتاه، درباره نفس، بخش بندي نشده.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1518/4
آغاز: بسمله. الحمدلله السديد. قوله: الشديد حوله، المجيد طوله... و بعد، فليعلم السائل عن حقيقة النفس و معرفتها و الاحوال التي يتعلق بها، و المنازل التي تترتب عليها؛ انجام: لو لا ان السائل اهل لذلك لما ايتدرت الي هذا الكلام خوفًا من تضييع الوقت. كتبه محمد بن الحموي في جواب سئوال و استدعاء داعي. و قوله الله تبارك و تعالي و ما قدر الله حق قدره، يقتدر لذلك. تمت.
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 11؛ سپس «الذكر؛ حقيقة الذكر» از همو؛ 2گ (12پ-13پ) [ف: 3-114]
ḥaqīqat-un nafs = tajarrod-e nafs-e nāteqe
لاهيجي، حسن بن عبدالرزاق، 1045-1121 قمري
lāhījī, hasan ebn-e ‘abd-or-razzāq (1636 - 1710)
در رد گفتار كسي كه تجرد نفس را نپذيرفت و ابطال دليل هاي او و سپس اثبات تجرد نفس و جنسيت حيوان.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي برحمته ينجلي ظلمة كل باطل و بحكمته ينحل عقل كل مشكل... اما بعد فيقول... حسن بن عبدالرزاق... انه قد بلغني تعليقة انيقة و تزويقه رشيقة تفصح عن الاقوال في النفس الناطقة للانسان و ينطق عن بطلان جنسية الحيوان و اشير ايضا الي تحرير ما يخطر ببالي من الجواب عما يتضمنه مقالة هذالباب
انجام: و ان كان مطلق التعقل مشتركًا بين كثيرين و الحمدلله رب العالمين و السلام علي محمد و آله الطاهرين
[دنا 704/4 (4 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مهدي بن محمد علي، تا: ربيع الثاني 1120ق؛ 3گ (65پ-67پ)، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-626]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسن بن علاءالدين محمد طبيب تنكابني، تا: 1149ق؛ تملک: ميرزا آقا خان؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 10ص (267-276)، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 1265-9]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1208ق، از روي نسخه شنبه 1 ربيع الاول 1997 در خدمت مصنف؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 3گ (63ر-65ر)، 19 سطر (8×13)، اندازه: 10×15 سم [ف: 16-675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد كاظم بن محمد نصير هزار جريبي، تا: 23 شوال 1222ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 1گ (96ر و پ)، 27-36 سطر (7/5×18)، اندازه: 10×20 سم [ف: 109]
آغاز: برابر؛ انجام: و من اصدق شاهد عليه (گويا ناقص است)
در فهرست با عنوان «النفس» آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 2گ (101ر-102پ) [ف: 5-723]
آغاز: برابر
بي كا، بي تا؛ 5ص [ف: 4-30]
haqīqat-e nafs-e ensānī va hekmat-e xelqat
؟ طالب اسيري
tāleb-e asīrī
حقيقت نفس انساني و حكمت خلقت و تعريف علم ظاهر و باطن و ابطال مذهب جبر و اثبات عذاب روحاني.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1526/5
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن آلبالويي، 3گ (17ر-19ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-284]
ḥaqīqat-un nafs wa quwā-hā
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2377/16
خط: نسخ، بي كا، تا: 965ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي روكش كاغذ عنابي، 12گ (123-134)، اندازه: 13×19 سم [ف: 4-1270]
ḥaqīqat-un nafs wa mā yata‘allaqu bi-hā (r.-un fī)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1367/3 ط
آغاز: الحرث و النسل و لا في السماء ايضا يتحرك بالنفس و يتبع ذلك نوابع من علم الطبيعة؛ انجام: فيكون الواحد بالعددد يكون... او هيولي ثم تتقلب الي جوهر.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشكي، 40ص (88-127)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 91-24/3]
ḥaqīqat-un nūr al-laḏī warad-a fi-l qur‘ān
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2571/17
آغاز: بسم الله خير الاسماء. اقول انما اطلق علي هذا الوجود اسم النور بالاذن الشرعي في قوله تعالي«الله نور السموات و الارض؛ انجام: من ان ضمن كل واحد من هذه الكليات جزئيات كثيرة
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ 2گ (58ر-59ر) [ف: 6-51]
حقيقت نور و تفاصيل انوار- نوريه
ḥaqīqat-un nawm
رساله اي است در معني خواب.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3936/9
آغاز: فائده في حقيقه النوم و الرويا، اعلم ان الروح الحيواني هو الجوهر البخاري؛ انجام: و لعل اتيانه الرسول بهذه الايه كان من هذا القبيل حيث قال فاتاه و لم يقل فنزل. تم بالخير يوم السبت 8 شعبان 1294 اودئيل 1294
خط: نسخ تحريري، كا: مهدي بن احمد موسوي لاهجاني، تا: 1294ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: مقوا، رويه تيماج سرخ، 3گ (124پ-126ر)، 17 سطر (7/5×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 206-17]
ḥaqīqat-ul wājib
گيلاني، ميرزا هاشم، ق14 قمري
gīlānī, mīrzā hāšem (- 20c)
ساخته براي شاگردان آقا محمد رضا قمشه اي.
آغاز: لما ثبت بالبرهان العرشي ان حقيقة الوجود و الوجود المطلق هو الواجب تعالي جل شأنه و هو المأخوذ بلا شرط لا ما قيد بالاطلاق...
انجام: و لعمري في هذه المجموعة اسرار و حكم لا ينالها احد الا بتلطيف السر و تدقيق النظر و من لم يجعل الله له نوراً فما له من نور. تم هذه المجموعة
آغاز و انجام: برابر؛ تم هذه المجموعة و هذا مما افاده الفاضل المحقق و العالم المدقق العارف الحكيم و الاستاد العظيم آقا ميرزا هاشم من اجل تلامذة الشيخ المؤيد و العارف المعتمد شيخ العرفاء و الحكماء المتأخرين آقا محمد رضا القمشي الاصفهاني الاصل الطهراني المسكن و المحرر سيد علي اكبر
خط: نستعليق، كا: سيد علي اكبر بن سيد محمد صادق طباطبايي حسيني، تا: يك شنبه ربيع الثاني 1312ق، جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 7گ (108پ-114ر)، 17 سطر (10×16/5)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 213]
آغاز: برابر
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: 1312ق؛ جلد: گالينگور سرخ، 6گ (191-186)، 17 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 3-1337]
ḥaqīqat-ul wājib wa bayān-u anna la-hū mahīyya
نصر البيان بن نور البيان، ق10 قمري
nasr-ol-bayān ebn-e nūr-ol-bayān (- 16c)
در يك «فتح» و دو «مقصد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 602/15
خط: نستعليق، كا: حسين بن شاه حسن بن محمد بن محمد علوي خلوتي، تا: 10 ذيحجه 988ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 14ص (271-258)، 26 سطر (5×12)، اندازه: 9×16 سم [سنا: ف: 1-398]
al-ḥaqīqa wa-t taḥnīk wa-t tasmīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/213
به نقل از من لا يحضره الفقيه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (462) [مختصر ف: - 99]
الحقيقة الوجوبية- وجود واجب
حقيقة الوجود- الوجود
حقيقت وجود- وجوديه
haqīqat-e vojūd
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 771/4
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ 4گ (81پ-84ر)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 3-115]
haqīqat-e vojūd
مؤلف در رساله حاضر به بيان اين مسئله مي پردازد كه آيا وجود ميان واجب و ممكن مشترك لفظي يا معنوي است و حقيقت وجود چيست؟ سپس در رساله آراء حكما مشاء و حكما اشراق متكلمين و اشاعره و صوفيه در كثرت و وحدت وجود مورد بحث و بررسي قرار گرفته و عباراتي از شيخ محيي الدين بن عربي در وحدت وجود و وحدت موجود در ادامه بررسي نظر صوفيه نگاشته شده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2441/3
آغاز: ل - آيا وجود ميان واجب و ممكن مشترك است باشتراك لفظي و معنوي؛ انجام: وجود هذا الوجود و يلزم التسلسل قلت لا ضير في ذلك لانه تسلسل.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ ضميمه رساله: در اوراق 102پ و 103 و 104 مسئله اي در بيان مقدار رطل و مد و صاع شرعي و بيان نصاب زكات غلات و غيره در سال 1226ق نوشته شده است، آغاز: «مقدار رطل شرعي و مد شرعي و صاع شرعي...»، انجام: «تا هر قدر كه بالا رود و در هر صدي يك گوسفند است»؛ كاغذ: فرنگي، الوان، جلد: تيماج ترياكي، 9گ (104-96)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 12-253]
haqīqat va čegūnegī va keyfīyat-e masjed-ol-harām
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5889/6
خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: 1254ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 1گ (164ر و پ)، 15 سطر (6×14)، اندازه: 15×21 سم اندازه: [ف: 16-133]
حقيقت وحدت- نور وحدت
haqīqat va tarīqat
بحثي است در حقيقت اشياء از جنبه عرفاني و فلسفي، در آغاز مختصري از اصول اعتقادي را مي آورد، پس از آن در حقيقت افلاک و نفس انسان و چگونگي تصفيه باطن و جز اين ها بحث مي کند. نام کتاب چنان که ذکر شد پشت نسخه آمده و در آن شک داريم. اين کتاب به نام ابراهيم خان والي عثماني در بغداد نوشته شده است. (گويا نسخه اي باشد که به والي تقديم شده است)
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 3586-18/106
آغاز: بنور معرفت وحکمت مزين ومنور داشته... و بعد چون بعون عنايت حکيم بي علت وکريم بي منت؛ انجام: و قانون و قاعده بدسازد که پيش از آن نبوده باشد و اگر بوده باشد.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تيماج مشکي، 66گ، 12 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1646]
haqīqat va keyfīyat-e selsele-ye mowjūdāt va tasalsol-e asbāb va mosabbebāt
؟ ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
پرسش و پاسخ هايي است به روش فلسفه مشائي در چگونگي رشته هستي و پيدايش موجودات جهان. در اين كتاب علت آفرينش موجودات بدين گونه شرح داده شده: «خدا چون مي خواست آشكار گردد عقل را آفريد و عقل بوسيله نفس و نفس بوسيله طبيعت كل و عنصر كل آشكار گرديد». در سلسله انتشارات انجمن آثار ملي (شماره 17) در جزو آثار فارسي منسوب به شيخ چاپ شده است لكن در هيچ يك از نسخ رساله سرگذشت نام آن مذكور نيست و نثر فارسي آن دور از سبك نثر دانش نامه علائي است. (مهدوي)
آغاز: بسمله و له الحمد دايما و كفي جوده... با كرم دوستي كه دوستي وي خداي را بود نه ريا را، درخواست تا در حقيقت و كيفيت سلسله موجودات و تسلسل اسباب...
انجام: ترتيب بدايت واعادت و شرح اين هر دو طريق عمرها بايد و وقتهاي مساعد، اما بر سبيل اجمال اين قدر گفته شد. و الله اعلم بحقايق الاشياء تمت بعون الله
چاپ: در جشن هزاره ابن سينا در 1371ق به كوشش دكتر موسي عميد؛ نيز تهران، انجمن آثار ملي: 1331ش
[فهرست مصنفات ابن سينا، مهدوي 159، ص270؛ الذريعة 217/2؛ فهرستواره منزوي 168/6؛ دنا 705/4]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 7گ (43پ-49ر)، 19 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 69]
خط: نستعليق، كا: رضا بن موسي كشميري، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج عنابي، 7ص (332-338)، 28 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 9-1019]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11، كاغذ: شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 17ص (377-361)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 447-9]
آغاز: برابر
بي كا، تا: قرن 11؛ 4گ (147پ-150پ) [ف: 195-16]
بي كا، تا: محرم 1028ق؛ قطع: جيبي [ميراث شهاب: س 9ش 2-37]
خط: نسخ، بي كا، تا: در جمادي الاول 103 = 1030؛ نوشته از روي نسخه نوشته مسعود بن علي بن ابي القاسم صاحب الرسالة و التحرير در روز آدينه 10 جمادي الاول 603 در مقام آب كر در تول جقان [ف: 2-38]
خط: نستعليق، كا: محمد تبريزي معروف به برهان المنجمين، تا: 1042ق؛ جلد: تيماج سبز، 3گ (132ر-134پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 17-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مؤمن الشريف بن محمد علي نصر آبادي، تا: 16 رجب 1064ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 6گ (182پ-187ر)، 23 سطر، اندازه: 13×24/5 سم [ف: 163-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1069ق؛ 7گ (67-73) [ف: 321-15]
خط: نستعليق، كا: محمد محسن بن محمد حسين كاتب خاتون آبادي، تا: 1071ق، كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 9گ (34پ-42پ)، 16 سطر (6/5×13)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 4201-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد طاهر بن حسن (بابا حسن بيك) اراسنجي قزويني، تا: 1083ق، جا: قندهار؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (159ر-162پ)، اندازه: 15/2×27/5 سم [ف: 51-43]
خط: نستعليق، كا: محمد معصوم بن محمد شريف سركاني، تا: ربيع الثاني 1085ق، جا: قندهار؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 15گ (148-162)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 557-16]
بي كا، تا: 1092ق؛ 4ص (80-83 در متن و حاشيه) [ف: 4-325]
آغاز: كل شيي في عالم الكون؛ انجام: و كل يسر لما خلق له بي كا، تا: 1094ق، جا: اصفهان؛ مختلف الخطوط؛ كاغذ: الوان، جلد: ميشن، قطع: وزيري كوچك [رايانه]
خط: نستعليق خفي، كا: محمد محسن خاتون آبادي، تا: 1095ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: مقواي روكش تيماج مشكي، اندازه: 21 سم [ف: 7-378]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12، كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 4گ (117ر-120پ)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 201]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 19گ (186-204)، 18 سطر (6×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 134-16] و [فيلم ها ف: 1-733]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه سيد عزالدين حسيني - زنجان؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الاول 1120ق؛ 24گ (10-33) [عكسي ف: 2-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، كا: محمد علي بن يوسف، تا: 1198ق [ف: 3-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: كرمعلي خراساني، تا: قرن 13؛ كاغذ: فستقي آبي، 5گ (150ر-154ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5 سم [ف: 459-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 7ص (111-105) [ف: 547-9]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2338/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-428]
بي كا، تا: 1211ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-178]
خط: نستعليق، كا: علي بن ملا احمد محرر، تا: 17 ذيقعده 1256ق، به فرمايش سركارخان خانان؛ جلد: تيماج مشكي، قطع:
ربعي [نشريه: 3-394]
خط: نستعليق، كا: ملا محمد شهير به ملا آقا جان مازندراني، تا: 1268ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 5گ (9پ-13پ)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 15-98]
بي كا، تا: 1299ق؛ جلد: ميشن سياه، 8گ (4ر-11ر)، 17 سطر، اندازه: 14/5×22/4 سم [ف: 9-188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ظاهراً سيد اسدالله صفوي ماسالي مصطفوي، تا: قرن 14؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 6گ (39-44)، 19-21 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 38-298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد ابراهيم بن محمد حسيني تفرشي، تا: صفر 1311ق؛ با مقابله مرتضي فرهنگ و يادداشت هايي از او؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن زرد، 8گ (54پ-61پ)، 15 سطر، اندازه: 13/7×21/2 سم [ف: 472-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در متن و حاشيه بطور چليپا، مجدول مذهب؛ واقف: نائيني؛ 3گ، اندازه: 26×43 سم [ف: 4-125]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در عرفان» و ناشناس آمده؛ بي كا، بي تا؛ 4گ، قطع: خشتي [ف: 302]
haqīqat va māhīyat va keyfīyat-e ‘aql va ta‘alloq-e ān bh-e badan-e ensān
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4137/74
آغاز: عقل جوهريست بسيط نوراني...
خط: نستعليق، كا: محمد شريف، تا: قرن 11 و 12؛ 2گ (236ر-237ر) [ف: 220-7]
الحقيقة و المجاز- الاستعارات
الحقيقة و المجاز- حقيقت و مجاز
al-ḥaqīqa wa-l majāz
موسوي شيرازي، رضا بن اسماعيل، 1223-1302 قمري
mūsavī šīrāzī, rezā ebn-e esmā‘īl (1808 - 1885)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7378/4
آغاز: بسمله. الكلام في معرفة الحقيقة و المجاز و الاستعارة. اما الحقيقة بغير العقلية اي اللغوية؛ انجام: عند و رود الصفات و السائلين.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1 جمادي الاول 1268ق، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 11گ (174پ-184ر)، 18 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 4-326]
al-ḥaqīqa wa-l majāz
محمد نظام
mohammad nezām
رساله اي است در مباحث استعاره و كنايه و حقيقت و مجاز و بيش تر نظر مؤلف در گفته هايش به دو كتاب «مفتاح العلوم» و «تلخيص المفتاح» مي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1670/2
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدورنا بالهداية و الايمان و كشف عن قلوبنا استار غياهب الكفران؛ انجام: هذا بيان الاستعارات و الحقيقة و المجاز... و الحمدلله رب العالمين...
خط: نستعليق، كا: حاجي بابا بن ملاحسين باشي، تا: دوشنبه صفر 1248ق؛ پس از اين دو كتاب اختيارات ايام حضرت صادق عليه السلام و اعمال حسابيه و مطالب متفرقه ديگر آمده است؛ جلد: تيماج مشكي، 10گ (55پ-64پ)، 18 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-68]
al-ḥaqīqa wa-l majāz
غير همانند:
آغاز: بسمله فهذه عده سطور في تحقيق الحقيقه و المجاز و الاستعارة و اقسامها
خط: نسخ، كا: علي اكبر بن عبدالقادر توني، تا: ذيحجه 1051ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 6ص (4-9)، اندازه: 13×20 سم [ف: 5-1545]
آغاز: رسالة في انواع المجاز المرسل و انواع الاستعارات و الكنايات بسمله، الحقيقه ان يبثت لفظ فيما وضع له و يعرف كائن
و المجازان يتعدي عن موضعه في ذلك العرف كما في عرف اللغة الاسد حقيقه؛ انجام: تمت الرساله المنسوبةالي العلامه جار الله الزمحشري
در پايان نسخه اين رساله به زمخشري منسوب گشته است. در كشف الظنون رساله اي در اين باب از زمخشري ياد نشده. اين رساله داراي يك باب است مشتمل بر 13 نوع مجاز مرسل؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1078ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 4ص (83-80)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-338]
آغاز: بسمله. الحقيقة ان ثبت اللفظ فيما وضع له يعرف كائن من كان و المجاز ان يتعدي الفظ عن موضعه في ذلك العرف
باب مجاز مرسل در سيزده مورد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1078ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-63]
آغاز: و من علايم الحقيقة صحة السلب المجاز و عدمها الحقيقة و المراد... السلب علي جهة الحقيقة عند اهل تلك اللغة؛ انجام: و قسموا الاستعارة باعتبار الجامع الي عامية و هي المبتذلة و الي خاصية و هي الغريبة التي لا يطلع عليها الا الخواص.
بخشي از كتابي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: نيمه اول قرن 13؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 3گ (141ر-143ر)، 23-21 سطر (10×15/5)، اندازه: 15/4×20/7 سم [ف: 394-29/1]
آغاز: بسمله، هذه فوائد جليله رشيقه وجيزه؛ انجام: و كذا معني قوله الحرف ما دل علي معني في غيره انه ما دل علي معني حاصل في غيره...
اين رساله مبحثي است از مباحث حقيقت و مجاز و متخدة از كتاب فوائد من مهمات الاصول آقاي سيد محمد مهدي طباطبائي معروف به بحرالعلوم ظاهرا نام كتاب آقاي طباطبائي بايد بحر اللئالي و كنز الغوالي باشد زيرا آن كس كه ابن مبحث حقيقت و مجاز آن را در اين جا آورده در ابتداي كلام خود مي گويد: «هذه فوائد جليله رشيقه وجيزة و جواهر سمية لطيفه و تحقيقات صافيه و تنبيهات وافيه و تدقيقات كامله انتخبتها و التقطتها من بحر اللئالي و كنز الغوالي الشرح ما في الوافيه...» از مجرور بوسيله من بر مي آيد كه نام كتاب به ظن متاخم به يقين بايد بحراللئالي... باشد. متأسفانه نام متخذ و ملتقط به دست نيامد شايد همان كاتب نسخه باشد و نيز خود رساله به صورت شرح و متن است و رساله به پايان نرفته نسخه ختم مي شود و آخرين بحث آن در اين رساله مبحث معني حرفي است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1216ق، كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، تيماج ترياكي، 7گ (63پ-69)، 21 سطر (7×12)، اندازه: 11×16 سم [ف: 10-588]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين... و بعد، فهذه مختصر في بيان ما يعرف به الحقيقة و المجاز و يتميز كل منهما عن الآخر و قد ذكروا لمعرفة كل منهم علامات منها تنصيص أهل اللغة بان اللفظ الفلاني و إستعماله و ذلك المعني إستعمال في غير ما وضع له؛ انجام: و الظاهر أن مراد آية الله من قوله: و فيه نظر في آخر كلامه الإشارة الي دقية ما أفاده المحقق رحمه الله لا الي تمريضه فتفطن و أنت إذا أحطت خبراً بما ذكرنا و تبين لك حقيقة الوضع بما لا مزيد عليه فلنشرع في بيان اقسامه إن شاء الله و الحمدلله علي كل حال
رساله كوتاهي است در اصول فقه كه به بحث حقيقت و مجاز پرداخته، مؤلف ضمن بيان معاني لغوي و اصطلاحي حقيقت و مجاز به تبيين مباحث مربوط به موضوع اقدام نموده است؛ خط: نسخ، كا: محمد باقر رضوي، تا: ربيع الثاني 1307ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، 36گ (182ر-217ر)، اندازه: 10×16 سم [ف: 39 -245]
به تاريخ پنج شنبه 25 ذيقعده 1306 تحرير شده؛ خط: نستعليق، كا: ميرزا باقر بن علامه تنكابني، تا: 4 شوال 1308ق؛ جلد: مقوا، 2گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-207]
آغاز: بسمله، الحقيقه هي الكلمه المستعمله فيما وضعت له... و العلاقه خمسه و عشرون عندهم. فمنها التشبيه (برگ 42ر)؛ انجام: الرابع و العشرون المجاز بالزياده، مثل قوله تعالي: ليس كمثله شيء تم
معما از سراينده ناشناخته در 15 بيت؛ خط: نسخ، كا: محمد صادق، بي تا؛ اين رساله در 5 صفحه است در هر صفحه يك سوم مطلب در 11 سطر متن نوشته شده است و باقي به صورت مورب در حاشيه نوشته شده؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: چرم مشكی، 3گ (42ر-44پ)، 18 سطر (6/2×13/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 17-63]
آغاز: بسمله الحمدلله الكريم المتعال... فاعلم ان كل حقيقة و مجاز اما عقلي او لغوي فالاول يجري في الاسناد و الثاني في الوضع
رساله كوتاهي است در حقيقت و مجاز؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 103گ (125-23)، 23-15 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 1645-3]
آغاز: التعريف أولي من التعريف المشهور و هو ما يلزم من العلم به؛ انجام: فإن وجدته حقًا فاتبعه و إلا فاصلحه فإن الله لا يضيع أجر المحسنين.
چند ورق در بحث حقيقت و مجاز؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 73]
آغاز: علامات الحقيقه و اماراتها ثلاثه الاولي، التبادر؛ انجام: لكن
الحق ان علامه المجاز تبادر الغير لاعدم التبادر لتحققه في اللفظ الموضوع
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا، رويه كاغذ زرد، 1گ (53ر-53پ)، 22 سطر (8/5×15/5) اندازه: 15×21/3 [ف: 16-17]
آغاز: القول في حقيقه القرآن و مجازه، لاخلاف في وقوع الحقايق في القرآن و هي كل لفظ بقي علي موضوعه و لا قتدم فيه و لا تاخير و هذا اكثر الكلام. و اما المجاز فالمجمهور ايضا علي وقوعه فيه؛ انجام: هو مقصود التعريض كقول ابراهيم بل فعله كبيرهم هذا فاسئلوهم. و الله سبحانه و تعالي اعلم.
رساله اي است در بررسي مختصر حقايق و مجازات در قرآن كريم با استناد به اقوال مفسرين و علماي بلاغت؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج ترياكي، 16گ (26-41پ)، 19 و 37 سطر حمايلي (7×13/5)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 455-16]
al-ḥaqīqa wa-l majāz = matn-ul ‘alāqa
رساله بسيار مختصري است در معني حقيقت و مجاز و كنايه و اقسام و احكام آن ها. در آن از استعمال لفظ مجازاً در معنايي غير از معناي موضوع با وجود علاقه و ارتباط مابين معني موضوع له و مستعمل فيه بلا مانع است. آن علاقه ها را چند نوع شمرده اند در كتاب حاضر درباره آن علاقه و ارتباط و انواع آن ها بحث شده است.
آغاز: الحمد لله حمد الشاكرين و الصلوة علي سيد الاولين و الاخرين و علي آله الطيبين الطاهرين و بعد فاعلم ان طرق اداء المراد ثلثة حقيقة و مجاز و كناية...
انجام: مثل فلان طويل النجاد بمعني طويل القامة او نسبة بينهما نحو ان الكرم في بيت فلان بمعني ان الكرم في فلان
آغاز و انجام: برابر
نام كتاب به استناد نسخه ش 3259 مرعشي تغيير يافت؛ خط: نسخ مايل به رقعي، كا: ابراهيم بن محمد، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 4گ (135پ-138پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 4-291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 3 ذيحجه 1273ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: مقوايي، 6گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 9-48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: يوسف سليمي نبوي بن حسين خرپوتي، تا: 14 ربيع الاول 1297ق، جا: مدينه منوره؛ جلد: تيماج مشكي، 6گ (44پ-49پ)، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-334]
al-ḥaqīqa wa-l majāz
بحث مختصري است در اينكه استعمال كلمه معرف به لام جنس در عهد ذهني آيا از باب حقيقت است يا مجاز؟
بيدگل؛ مجتهد الزمان بيدگلي؛ شماره نسخه: 26/5
آغاز: و اين تحرير مشتمل است بر چند فصل، فصل اول معرفت احوال بروج و ارباب مثلثات؛ انجام: اين جزوه اي است كه جمع كرده شد در معرفت تقويم و قد جمعها عبدالصمد بن علي اللهم اغفرلهما بلطفه الجلي.
خط: نستعليق تحريري، كا: محسن بن حبيب الله بن آقاجان مشيري الاصل بارفروش المسكن، تا: شنبه 24 ربيع الاول 1305ق، جلد: تيماج قهوه اي، 1گ (19ر-19پ)، اندازه: 16×17/5 سم [ف: 40]
haqīqat va majāz = este‘āre
عصام الدين اسفرايني، ابراهيم بن محمد، 873-951؟ قمري
esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)‘
اهدا به: سلطان محمود خان بن عبيدالله بهادر خان
رساله اي است در حقيقت و مجاز و مشتمل بر «مقدمه» و «جندي» و «ساقه»: مقدمه داراي سه «طائفه»: 1) چگونگي پيدايش سخن، 2) امتياز آدمي بسخن گفتن است، 3) معني حقيقت و مجاز؛ جندي داراي «ميمنه» و «قلب» و «ميسره»: ميمنه: معني استعاره و تقسيم آن بر سه قسم، قلب: انواع استعاره در چهار سريه، ميسره: اختلاف دانشمندان ادب در تقسيم استعاره؛ ساقه داراي «مقدمه» و «مقصد» و «خاتمه»: مقدمه: معني علاقه مجاز؛ مقصد: انواع علاقات معتبره. در آن از خواجه ابو القاسم سمرقندي و سعد تفتازاني ياد شده و بيست و پنج نوع علاقه براي مجاز بر شمرده شده است.
آغاز: بسمله رب تمم بالخير حمد بي حد احدي را زيبد كه حقيقت مالكيت و ملكيت را مداراست و اين دو معني غير او را بعلاقه عبوديت مستعار استعاره عاديه از تشبيه مصرحه دور از كنايه و نمونه خالق بي مثال كه تمثيل را در سرحد ملك معرفت او جواز نيست خداوند باستقلالي كه اطلاق اسم او بر غير طريق مجازيست و صلوات ناميات بر نبي مرسل كه كلمات جامعه او.
انجام: در ترجيح بعضي اقسام مجاز بر بعضي اطلاق مسب بر سبب و ملزوم بر لازم و كل بر جزء و حال بر محل اولي... از عكس و استعاره نشانه اولي است از تضاد و مجاز باعتبار ما كان
اولي از مجاز باعتبار ما يؤل اليه است پس لفظي كه محتمل افتد حمل او بر اولي بايد كرد و اين مسئله مدار اجتهاد و استنباط مسائل شرعيه است و مجاز بالنقصان اولي است از مجاز بالزياده پس اگر صحت معني لفظ موقوف بر قول بحذف ما يؤل بزياده افتد حذف را اختيار بايد كرد و بزيادت لفظي راضي نبايد شد اللهم اختم عاقبة امورنا بالخير و حاسبنا بالخير يا خير من كل خير و يا مستغنياً من كل غير صل علي محمد و آل محمد مادام الفلك في السير.
[نسخه های منزوي 2125/3 و 2124؛ ريحانة الأدب 141/4؛ هدية العارفين 26/1؛ دنا 705/4 (10 نسخه)؛ روضات الجنات: 50]
شرح و حواشي:
1- انواع المجازات؛ ملوي، احمد بن عبدالفتاح (1088-1181)
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة الشريفة بعون الله الملك الغني علي يد العبد سلطان بن محمد بن عليشاه الاصفهاني في 29 جمادي الاول 962 في بلدة البردع و قد نقلت عن خط المؤلف رحمه الله
خط: نستعليق، كا: سلطان بن محمد بن عليشاه اصفهاني، تا: 29 جمادي الاول 962ق، جا: البردع؛ 23گ (37پ-59پ) [ف: 16-206]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 969ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 19گ (28پ-46ر)، 23 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 6-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شيخ محمود بن شيخ محمد بن زين العابدين، تا: 27 ذيحجه 974ق، جا: لها نور؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رويه پارچه، 25گ، 17 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 25-88]
خط: نستعليق، كا: كلب علي بن پير غيب كلبي، تا: 982ق؛ جلد: تيماج مشكي، 15گ (23پ-37پ)، اندازه: 12×21 سم [ف: 3-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: امان الله، تا: قرن 10؛ در ذيل شماره 3 تاريخ 561 ديده مي شود و مسلماً نادرست است؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 39ص (210-248)، 17 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 10-1442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: محمد فرزند عبدالحسين، آل حسيني نجفي نخعي، تا: حدود 1087ق؛ كاغذ: فرنگي، 20گ (1-20)، 20 سطر، اندازه: 6×13 سم [ف: 29-333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش، كا: شاه حسين بن عبد الصمد تربتي، تا: قرن 12؛ مجدول؛ واقف: رضا نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 6ص مورب، 40 سطر، اندازه: 25/5×43 سم [ف: 25-87]
خط: نسخ، كا: عبدالواحد بن عبدالحميد حسني حسيني طباطبائي كرماني، تا: غره ذيقعده 1109ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 18گ (1پ-18پ)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 20-305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالواحد بلخي، تا: 1230ق؛ جلد: مقوا، 27گ، 25 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 3-1646]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 10 ذيقعده 1277ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 52گ (109-160)، 13 سطر (8×15/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2204-11]
آغاز: برابر؛ انجام: ميزاب گفته و آب خواسته مثال هر دم قوله تعالي أما الذين
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مهر: «غلام شاه ولايت حسين» (دايره)؛ جلد: مقوايي، 16گ (37پ-52پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2 -96]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق، كا: خواجه محمد بن ملك محمد اندكاني، بي تا؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي با تيماج ترياكي، 16گ (141-156)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1211-4]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 12گ (24-35)، سطور حمايلي، اندازه: 8/5×23 سم [ف: 19-285]
haqīqat-e hārūt va mārūt
همداني شيخي، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239-1319 قمري
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1824 - 1902)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18101 ض
بي كا، تا: 1275ق [د.ث. مجلس]
ḥaqīqat-ul yaqīn wa zulfat-ut tamkīn wa ‘imārat-ud dīn
جيلاني، عبدالكريم بن ابراهيم، 767-832 قمري
Jīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366 - 1429)
تاريخ تأليف: 815ق
رساله اي است كوتاه در توحيد و صفات خداوند جل جلاله با بياني عرفاني و با عناوين: الجوهر الاول، العرض المفارق، درة يتيمة في لجة عظيمة، الكنز المخفي، الكبريت الاحمر، برق لاح و نسيم لاح و جز آن ها.
آغاز: حمداً لله بصفاته، توحيده بذاته، فهو الواحد لاعن التوحيد، المحمود قبل الحمد و التحميد، احمده حمد صفاته لذاته... اما بعد فان التوحيد عظيم شأنه عال مكانه...
[فهرس المخطوطات دارالكتب الظاهرية، التصوف، الجزء الاول، ص 456 و 457 كه سه نسخه از اين رساله را معرفي نموده؛ ايضاح المكنون 412/1؛ ريحانة الادب 448/1؛ معجم المؤلفين 313/5؛ هدية العارفين 610/1؛ دنا 706/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو آخر ما جري به القلم الاعلي بجريان املائها في هذه الرسالة و الحمدلله رب العالمين
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد علي بن محمد رضا، تا: ربيع الاول 1067ق؛ مصحح؛ مهر: «عبدالباقي بن صدرالدين محمد الفيضي» (بيضی) از نوادگان فيض كاشاني؛ كاغذ: شرقي، 8گ (23-16)، 15 سطر، اندازه: 5×11 سم [ف: 34-19]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان شئت قلت ان العالم قديم بهذا و ان شئت قلت ان العالم حدث باعتبار حكمه الذي يقتضيه لذاته و هذا آخر ما اردنا
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشكي، 6گ (284ر-289پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-383]
haqqīye
در بعضي سخنان صوفيه كه در توحيد هفت مرتبه نهاده اند. از سلطان الاولياء نظام الدين تاني سري عمري.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 8گ (2پ-9پ)، 17 سطر (6×10) [ف: 253-17]
كا: امان الله، تا: 1236ق؛ كاغذ: هندي، جلد: مقوا، 7گ (128پ-134پ)، 17 سطر (9×11/5)، اندازه: 16×24 سم [ف: 436-17]
hokkām-ul insān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8903/31
آغاز: و اعلم ان الانسان ما دام مقيد بتعلق الحيوة الدنيا لابد له من خمسة حكام كل يحكم عليه بعضه بالنفع و الاخر بالضرر اثنان منها في الباطن و هي العقل و الطبع و اثنان في الظاهر و هما الشرع و العرف و خامسها في الخارج
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 22 محرم 1249ق، جا: تبريز؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 1ص (441)، اندازه: 14/3×20/1سم [ف: 276-29/1]
حكايات- پندهاي اخلاقي
الحكايات/ كلام و اعتقادات/ عربي
al-ḥikāyāt
مفيد، محمد بن محمد، 336-413 قمري
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
در آن بر معتزله و حشويه خرده گرفته است. صاحب الذريعه می گويد نجاشي از آثار مفيد كتاب «الرد علي القتيبي في الحكاية و المحكي» را آورده و در فهرست شيخ طوسي «النقض علي ابن قتيبة» ياد شده است ولي در كتاب مورد گفتگو از ابن قتيبه يا قتيبي يادي نشده است.
آغاز: فصل من حكايات الشيخ... سمعت الشيخ ابا عبدالله يقول اشياء لايعقل و قد اجتهدا المتكلون في تحصيل معانيها...
انجام: و اما المهلكات فشح مطاع و هوي متبع و اعجاب المرء بنفسه. تمت الحكايات...
[الذريعه ج 51:17؛ دنا 707/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسن فرزند محمد بن حسن بن علي اصغر بن الله وردي تبريزي خياباني انصاري، تا: محرم 1354ق، كاغذ: شطرنجي فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 12ص (78-89)، 19 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 157-10]
كا: احمد بن عبدالعالي بن عبدالباقي بن ابراهيم بن علي عبدالعالي ميسي عاملي، بي تا [نشريه: 4-327]
hekāyāt
عبيد زاكاني، عبيدالله، - 772 قمري
obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh (- 1371)‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 564/6
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 6گ (71-66)، 13 سطر (9×11)، اندازه: 13×17 سم [سنا: ف: 1-355]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 564/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-198]
hekāyāt
واعظ استرآبادي، سلطان حسين بن سلطان محمد، 987؟-1082 قمري
vā‘ez-e estarābādī, soltān hoseyn ebn-e soltān mohammad (1580 - 1672)
حكايات پراكنده اي است برخي به نقل از ديگران و برخي كه خود مؤلف شاهد بوده است. مؤلف از واعظان استرآباد بوده و وقف نامه وي در چندين جاي نسخه حاضر آمده است كه كتاب را وقف استرآباد نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6894/9
آغاز: حكايت... زن و پسر و مولود... قديم و ايام گذشته مردي بود سريت الحر مي گفتند... پنجاه سال عمر او در روزگار مصطفي صلي الله عليه و آله مانده بود و به پيغمبر ما ايمان آورده بود؛ انجام: و من از سخت جاني خود منفعل سوار شده روي به راه نهاديم و بر غيرت و مردي آن مرد آفرين نموديم
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ تملك: سلطان حسين واع با مهر «عبده سلطان حسين الواعظ» (بيضی)؛ واقف: سلطان حسين وداع، بر دارالمومنين استرآباد و اولادش؛ جلد: تيماج عنابي، 16گ (130پ-145ر)،اندازه: 12/5×17/5 سم [ف: 20-327]
hekāyāt
خوئي، عبدالعظيم بن علي، ق12 قمري
xū’ī, ‘abd-ol-‘azīm ebn-e ‘alī (- 18c)
داستان هايي است پراكنده با عنوان روايت و حكايت.
[نسخه های منزوي 3680؛ دنا 707/4]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5085/53
آغاز: پاره اي حكايات و مزخرفات و روايات عجيبه و غريبه كه بمرور دهور از كتب ملاحظه شد و يا از مصاحبان... استماع افتاد... بدان كه حكماي اسلام در زمان مأمون
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: ميشن سياه، 14گ (111ر-124ر هامش سوم)، 16 سطر، اندازه: 17/3×28/6 سم [ف: 200-8]
hekāyāt
رضي بن محمد شفيع، ق12 قمري
razī ebn-e mohammad šafī‘ (- 18c)
نويسنده مي گويد زمان به جايي رسيده است كه جز در خيال زيستن و به اوهام مشغول شدن و شب هاي تار را با داستان و داستان سرايي به صبح آوردن چاره اي نيست لذا بر آن شدم كه در اين ميدان گام بردارم و داستاني چند به رشته تحرير كشم. او پس از اين مقدمه داستان هايي چند مي آورد كه جز خيال و خيال پردازي اشكار محملي ندارد و باز همان خيال انگيزنده او شده كه اين خيا لهاي غير كافي را با تعدادي الفاظ دور از استعمال و مهجور همراه كند و به خيال خود مطالب اخلاقي ارائه دهد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2419
آغاز: بسمله، اي نام همايونت طغراچه فرمان ها ** خورشيد صفت طالع از مطلع ديوان ها؛ انجام: غرض نقشي است كز ما بازماند ** كه هستي را نمي بينم بقائي
خط: نستعليق، كا: محمد هاشم، تا: 1191ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، رويه پارچه، 97گ، 14 سطر (6/5×11)، اندازه: 10×15 سم [ف: 5-561]
hekāyāt
صاحب مازندراني، محمد تقي بن محمد زكي، - 1256 قمري
sāheb-e māzandarānī, mohammad taqī ebn-e mohammad zakī (- 1840)
حکايت هايي است به شيوه «گلستان» سعدي.
آغاز: بسمله لالي ثنائي مزيد مخزن دار او فزون از مخزون دريا که ا ز لجه دل بغواصي انديسه ثاقب وحمل سفينه زبان به لب ساحل بيان آيد نثار پيشگاه جلالي شايد جل جلاله
انجام: بعقد مناکحت وسلک مزاوجت دائمي برآمده صيغه ايجاب وقبول علي ماقرر في شرع رسول سمت جريان يافت اللهم الف بينهما وثبت اصلهما و طيب نسلهما... و علي آله الطاهرين
[نسخه های منزوي 3679/5؛ دنا 707/4؛ فهرستواره منزوي 322/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 5گ، 15 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 3-1647]
خط: نستعليق چليپا، كا: محمد حسن هزارجريبي، تا: قرن 13؛ 21گ (1پ-21پ) [ف: 37-252]
al-ḥikāyāt
استرآبادي، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198-1263 قمري
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
حكايت هايي پندآموز از كتاب هاي مختلف يا شنيده هاي مؤلف.
آغاز: الحمدلله علي نواله و الصلاة و السلام علي رسوله و آله، حكي أن رجلا تركيا سمع واعظا يقول: من جامع امرأته مرة...
انجام: قال بعضهم لبعض انهما من اولاد المتمتع بها، فتدبر.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن ملك محمد زرندي، تا: 1264ق؛ جلد: تيماج سبز، 8گ (148پ-155پ)، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 7-22]
آغاز: برابر
نام كتاب و مؤلف به استناد نسخه مرعشي ش 8406/4 تعيين شد؛ بي كا، تا: قرن 13؛ اهدايی: علي اكبر حكيميان؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي با تيماج زرد، 7ص (155-161)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1560-5]
hekāyāt
هماي مروزي، محمد صادق، ق13 قمري
homā-ye marvazī, mohammad sādeq (- 19c)
به درخواست: ميرزا عبدالصمد هراتی
تاريخ تأليف: يك شنبه 28 ربيع الاول 1232ق؛ محل تأليف: هرات
مشتمل بر 10 حكايت و روايت و يك خاتمه از خاطرات و ديده هاي وقايع نگار كه موقع عزيمت از هرات به پايتخت نوشته است.
[دنا 707/4]
آغاز: حسب الاستدعاي ميرزا عبدالصمد كه از جمله دوستان صديق بود در ولايت هرات به رسم حكايات نگاشته كلك خامه بدايع نگار گرديد. حضرت حجسته فطرت ميرزا عبدالصمد كه مرا صديقي است معتمد، آمل وسائل آمد كه حكايتي دو سه و روايتي سه چار بر ورقي به خط حقير نگاشته آيد و در حضرت ايشان به عنوان يادگار گذاشته... حكايت. اكنون اول ظهر روز يك شنبه 28 شهر ربيع الاول يكهزار و دويست و سي و او است صفحه را برداشته مرتجلاً بنا به تحرير گذاشته ام؛ انجام: كه بار درخت فصاحت است و ثمر شجر بلاغت و آن راه انكار پويد حرفكي چند بر گويد تا داند نداند و يابد كه قل نتواند قل فأتوا بكتابكم ان كنتم صادقين
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشين نيلي، 10ص (335-344)، 17 سطر (9/3×15)، اندازه: 14/6×22 سم [ف: 49-29/1]
آغاز: بسمله، در هنگامي كه سپهر از مشك تر كافور بار بود؛ انجام: حضرت ملك الكتاب را عرض صداقت بگوي و راه ارادت بپوي و السلام
خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 13؛ كاغذ: فرنگي (آبي و نخودي)، جلد: تيماج قهوه اي، 39ص (165-203)، 21 سطر (6/5×16)، اندازه: 11×19 سم [ف: 6-387]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 14 رمضان 1227ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 5ص، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-103]
hekāyāt
اديب مراغه اي، عبدالعلي بن عليخان، 1243؟-1302 قمري
adīb-e marāqe’ī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e ‘alī-xān (1828 - 1885)
حكايت هايي است عشقي و اخلاقي. در حكايت يكم شعري در ستايش ناصرالدين شاه آمده است. گويا از عبدالعلي اديب الملك فرزند حاجي علي خان حاجب الدوله مراغه است.
آغاز: حكايت: وقتي مرا با كثرت عيال و عسرت معاش خيال عشرت و تجديد فراش در نظر آمد و هواي بهجت و نشاط و مسرت و انبساط...
[دنا 707/4؛ فهرستواره منزوي 322/1]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6327/2
آغاز: حكايت: وقتي مرا با كثرت عيال و عسرت معاش خيال عشرت و تجديد فراش در نظر آمد و هواي بهجت و نشاط و
مسرت و انبساط؛ انجام: دريا از فراق روي دوست، آري اين درياي بي پايان كجا گيرد. سكون
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: قهوه اي، 31گ (235ر-265پ)، 12 سطر، اندازه: 11/5×17/6 سم [ف: 340-9]
hekāyāt
برادر بخشي خان
barādar baxšī xān
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21795
آغاز: ذوالفقار الدوله نهسا... نجف خان در؛ انجام: نيزه مي گردانيد و از يمين و يسار بر فروغ اشجار.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز [رايانه]
hekāyāt
گزيده از گل و نوروز ميرحيدر تركي گوي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 15924
نسخه اصل: ملي تبريز ش 3572. چند داستان و حكايت؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 [فيلم ها ف: 2-77]
hekāyāt
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 15924
آغاز: اادم پر عقلو زيل مع شود حوش در سر نع ماند حر چه گويد ااخر عش فراموش كند؛ انجام: قول سعنار دع شر بو يوسونون بوي نوع لي...
خط: نسخ بد خط، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ انتقالي از سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي، روكش كاغذ ابر و باد، 15گ (1پ-15پ)، 16-14 سطر (13×20)، اندازه: 17/5×22/5 سم [رايانه]
hekāyat
غير همانند:
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، ش 3486. حكايات عارفان و ابياتي از شافعي و ابي العلا معري و...؛ خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 773ق؛ 3ص (61-63) [عكسي ف: 3-366]
آغاز: كان محمد بن علي بن عبدالله بن العباس يحاول التزويج من بني الحرث بن كعب و لم يكن سليمان بن عبدالملك ياذن له
دو حكايت. درباره خواستگاري محمد بن علي بن عبدالله بن عياش از بني الحرث بن كعب و مخالفت آنان به خاطر محبت او نسبت به امير المؤمنين و تولد فرزند عبدالله بن عياش و نامگذاري زاده جديد توسط امير المؤممنين به نقل از مبرد؛ خط: نسخ تحريري، كا: محمد بن علي بن حسن جباعي، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن بنفش، 1ص (36)، اندازه: 18/2×28 سم [ف: 382-29/1]
آغاز: ما ينطجت علي في حناق فتي ** الا له شهرت بالنعمة النعم/ ولاله قدم زل الزمان به ** الا له اثبتت من بعدها قدم؛ انجام: فقال انا ابن ابي القاسم بن ريان قاضي صور فبدأت فاقسمت عليه بالله يميناً مکررةً مؤکدة مغلظة محرجة الا صدق فيما اسأل عنه فقال نعم هو ذاک فبدأ هم وحدثهم بمثل ما حدثهم فعجبوا من ذلک و استطرفوه و هذا آخر الکتاب
حکايات رواياتي است از عامه وخاصه که درفضل امير المؤمنين علي عليه السلام و ولايت او صادر شده است؛ خط: نسخ، كا: سيفور، تا: ذيحجه 1060ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 2-798]
آغاز: حكي ان هارون الرشيد حج ماشياً و سببه ان اخاه موسي الهادي كانت له جارية تسمي غادر و كانت احظي الناس عنده؛ انجام: و هو رب العرش العظيم ان وليي الله الذي نزل الكتاب و هو يتولي الصالحين
حكاياتي است ادبي منقول از كتاب هاي سلوك السنن الي وصف السكن ابن ابي حجله، مرآة الزمان، الفرج بعد الشدة قاضي ابوالحسن بن علي تنوخي، اخبار المذاكرة و نشوان المحاضرة تنوخي، مسالك الابصار في ممالك الامصار احمد بن يحيي عمري، نزهة الاحباب و معاشرة الاصحاب مؤيد الدين بن يحيي مغربي، تذكره صلاح الدين صفدري و كتاب هاي ديگر. مؤلف در برگ 127 نسخه، چنين آورده: «نادرة، ليلة الجمعة خامس عشر المحرم سنة احدي و اربعين و ثمانمائة حضرت صلاة العشا بالجامع النوري بجاه فتقدم امامه للصلوة...» همچنين در برگ 92 از قاضي القضاة شهاب الدين الحافظ احمد بن حجر (بايد همان احمد بن علي بن حجر عسقلاني، درگذشته 852 ق باشد) با عنوان «امتع الله به» و در برگ 115 از شيخ و استادش با عنوان «قال شيخنا علم الدين» ياد كرده است؛ خط: نسخ، بي كا، تا:شوال 1150ق؛ مجدول؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 44گ (90-133)، 19 سطر (8/5×15)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 34-820]
حكايت سعيد نظام الدين يحيي و صدر بخاري و نامه معاويه به علي (علیه السلام) و جواب آن حضرت؛ بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (185)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 78-37]
آغاز: ذكروا انه كان باليمامة رجل من بني حنيفة يقال له جحدر و كان لصافاتكا فبلغ الحجاج خبره؛ انجام: و حلف بشر لا يركب حصانا بعدها ثم تزوج ابنه عمه و رغد عيشه و حسن حاله و الله اعلم سبحانه
چند حكايت از داستان هاي عرب است؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 3 شوال 1250ق، جا: تبريز؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي نخودي و حنايي، جلد: تيماج مشكي، 7ص (37-43)، اندازه: 14/3×20/1 سم [ف: 273-29/1]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علي خير خلقه؛ انجام: ملاحت مجلسنده شمع كن پروانه در شمدي.
مجموعه اي است از حكايات و طرايف و اشعار كه جامع آن معلوم نيست، و بعضي از آن ها ترجمه تحت اللفظي فارسي دارد، درين مجموعه شجره سلاطين آل عثمان و عوامل منظومه و حكاياتي از ابونواس و زبيده و هارون و قصايدي از صفي الدين حلي و سموئيل بن عاد و ملا كاظم ازري نيز هست، و در آخر دو شعر تركي است؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: سفيد فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 132گ، اندازه: 16×22 سم [ف: 164-7]
بي كا، تا: 1301ق، جا: تهران؛ جلد: چرمي، 1ص (506)، 14 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×18 سم [رشت و همدان: ف: - 1230]
آغاز: حكي المدايني ان محي الدين الخياط الدمشقي كان يهوي غلاماً من اولاد الجن؛ انجام: ما رنجت ريح الصبا شيخ الربا ** و الا و اهدت منكم ارواحا
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سرخ، 9گ (56پ-64ر)، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 6-417]
حكايات و ابيات و قصائد، از جمله قصيده عروس خالد بن صفوان و قصيده لاميه عمر بن الوردي؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 17گ (97پ-113پ)، قطع: رقعي [چند نسخه - ف: 228]
آغاز: حكي انه كان لهارون الرشيد و لد بلغ من المعمر ستة عشر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج زيتوني، 11ص (267-257)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 32-234]
آغاز: ذكر والله اعلم و اعز و اكرم
معاشقه عبدالله بن محمد همداني «منتها» دختر خالد بن زرعة؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 17 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 368-2]
hekāyat
غير همانند:
نسخه اصل:حمديه ش 1447. حكايت ابوالعباس مامون خوارزمشاه و وزير فاضل حكيم ابوالحسن احمد بن محمد سهلي و حكماي اقاليم؛ بي كا، تا: با تاريخ 755ق؛ در هامش [فيلم ها ف: 1-427]
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4792. «آورده اند كه چون مولانا جلال الدين محمد از دار فناء به دار بقاء نقل مي فرمود» الخ؛ خط: نسخ، كا: اسعد بن احمد بن محمد كاتب، تا: 816ق، جا: شيراز؛ از 592ر- [فيلم ها ف: 3-215]
آغاز: نقلست كه ابراهيم ادهم روزي نزد امام جعفر رحمة الله در آمد؛ انجام: تا بعد از آن اسلام در مكه آشكارا شد.
منقول از عرفا و متصوفه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 856ق؛ کاغذ: آبي و نخودي، جلد: تيماج مشكي، 14ص (123-136)، اندازه: 11×18 سم [ف: 32-272]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 26ص (49-74)، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 16×28 سم [سنا: ف: 2-122]
حكايت منظوم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 [ف: 8-156]
آغاز: شخصي از مجنون عامري قدس سره العزيز پرسيد كه بعد از؛ انجام: براي چيزي بااين و آن مشوكين دار ** كه بعد مرگ تو بي شبهه آن و اين ببرد
خط: نستعليق خوش، كا: شكرالله ايموري، تا: نيمه دوم قرن 11؛ كاغذ: آبي، جلد: چرمي روغني زمينه مشكي، 8ص (46-53)، مختلف السطر (13×26/5)، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 799-7]
داستان هايي است (گويا از كتابي در حكايات) در آخر دفتر حاضر حكاياتي نيز از اين قبيل (با عنوان: آورده اند يا حكايت) هست كه در صحافي جدا افتاده است؛ بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شكري نازك، جلد: تيماج قهوه اي، 3ص (1-3) [ف: 565-3]
آغاز: علي بن يحيي گويد من هيچكس را حليم تر از متوكل نديدم وقتي از مطبخي نوعي طعام خواست و در آن تكلف و تنوق فرمود كه بكنيد؛ انجام: نازخندان باغ را خندان كند **
صحبت مردانت از مردان كند/ سنگ اگر خارا اگر مرمر بود ** چون بصاحبدل رسد گوهر بود
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ نامبوب؛ 1ص(188پ) [ف: 15-155]
آغاز: آورده اند كه اسكندر به وقتي كه جهت فتح ممالك قطع منازل و مسالك ميكرد در اقصاي مغرب به شهري كه هواي آن در صفا از صبا سبقت مي برد؛ انجام: و رضا و مغفرت او مقرون به رضا و مغفرت حق تعالي گشت. و السلام
خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 21ص (60-80)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-201]
داستان مامون و سوال از ريش دراز به نقل از زينة المجالس، داستان عبدالملك بن مروان و ابن العتيق، و داستان اصعمي و شيخ احمق گفته ابن العربي در باب حماقت صاحبان ريش دراز به نقل از اثني عشريه سيد محمد مشهدي عربي؛ خط: نستعليق، كا: محمد طاهر اراسنجي، تا: قرن 11؛ 1ص (226) [مختصر ف: - 315]
چند حكايت پند آميز به نثر؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 143-8]
حكايت هاي كوتاه و سرگرم كننده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 10گ (96پ-105پ) [ف: 8-143]
شامل حكايات مختلف و پراكنده كه بيش ترينشان از مصابيح القلوب حسن بن حسين سبزواري بيهقي (زنده در 773ق) گرفته شده است؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: الوان، جلد: ميشن عنابي، 10گ (35پ-44ر)، مختلف السطر (8/6×17/3)، اندازه: 15/6×27/9 سم [ف: 169-29/1]
حكايات اخلاقي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ بخش هايي از كتابي است كه نام آن را از ابتداي مطلب پاك كرده اند. قسمت هايي هم گفته هاي عين القضات همداني است؛ كاغذ: نخودي، جلد:ميشن قهوه اي، 11گ (227پ-237ر)، سطور چليپا و معمولي (9/5×20)، اندازه: 13/2×23/1 سم [ف: 601-29/2]
حكايات اخلاقي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 5گ (105ر-108پ)، سطور چليپا سو معمولي (9/5×20)، اندازه: 13/2×23/1 سم [ف: 599-29/2]
آغاز: من تاريخ الوصاف. در عهد سلطان ملك شاه سلجوقي پيرزني بزكي داشت روزي بر سر پلي مي گذشت كه دست تصاريف حدثان اجزاي عمارت؛ انجام: چگونه از عهده سوال ملك متعال كه يوم لا تجزي نفس عن نفس شيئا و لايؤخذ.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: الوان، جلد: ميشن عنابي، 8گ (50ر-57پ)، ابعاد متن: 8/6×17/3، اندازه: 15/6×27/9 سم [ف: 170-29/1]
نسخه اصل: بادليان 2827 وينفيلد 8. چند حكايت؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فيلم ها ف: 1-572]
در نسخه حاضر حكايت اصحاب كهف با دقيانوس به نقل از كعب الاحبار (1ر-18پ) و حكايت دزد و قاضي (18پ-22پ) آمده است؛ خط: نسخ، كا: امير محمد معصوم بن مير ابوالخان حسيني كرمرودي، تا: 3 رمضان 1071ق؛ مصحح؛ 22گ (1ر-22پ)، اندازه: 20×30 سم [ف: 3-530]
بي كا، تا: با تاريخ 1077ق؛ كاغذ: ترمه، 3گ، 16 سطر، اندازه: 13/3×22/4 سم [ف: 5-21]
منقول از انيس الوحدة و جليس الخلوة محمود بن علي حسيني معروف به گلستانه (- 801ق)؛ خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1082ق؛ مصحح، محشي؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقي موسوي» (بيضی)؛ جلد: تيماج قرمز، 1ص (238)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 201-32]
مشتمل بر چند حكايت بدون نام منبع؛ خط: نسخ و نستعليق و شكسته، كا: محمد مهدي ابن محمد صالح رضوي، تا: با تاريخ 1096ق؛ كاغذ: الوان نازك، جلد: ميشن ترياكي، 5ص (200-204)، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 219-29/1]
بيش تر آن ها از بحر الجواهر نقل شده است؛ خط: نسخ و نستعليق و شكسته، كا: محمد مهدي ابن محمد صالح رضوي، تا: با تاريخ 1096ق، كاغذ: الوان نازك، جلد: ميشن ترياكی، 7ص (41-47)، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 216-29/1]
آغاز: تفرج مي کردند که ناگاه گذرشان بردر قصري عظيم افتاد و قصري ديدند از يکدانه ياقوت سرخ؛ انجام: و اما برويم و ببينيم جبرئيل به کنار دوزخ درآيد مالک را گويد طبقه
داستان هايي است از تاريخ پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار و اصحاب پيامبر و همچنين بعضي از عرفا همچون ابراهيم ادهم و بايزيد بسطامي و غير آن ها، معمولاً حکاياتي که فايده اي اخلاقي و جهت موعظه اي در آن باشد، در اين کتاب نقل شده و در برخي موارد اشعار فارسي مشتمل بر مواعظ و پند، در پايان حکايت ها مي آورد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشکي، 186گ، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-1647]
آغاز: بودم و آن حيوان مهربان درپاي کني که من مي خوابيدم مي خوابيد چون به بالين من رسيد؛ انجام: و صندوقچه جواهري همراه داشت به من داد و گفت که برو که جاي ايستادن نيست و همراه آمديم به کنار
قطعه اي از داستان عاشقانه عاشق و معشوقي است که در زمان کيخسرو بوده اند، به جهت افتادگي بسيار از طرفين و وسط نسخه، نام کتاب به دست نيامد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 25گ، 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 1648-3]
آغاز: اما راويان اخبار و ناقلان آثار و سخنوران حديث کهن و خوشه چينان خرمن سخن چنين روايت کردند... حکايت خواب ديدن حضرت يوسف و حسد بردن برادران... داستان عاشق شدن فضل بر دختر موقف و فريب دادن دختر قاضي را؛ انجام: حکايت يوسف حجام با خواجه منصور جواهري... جوان هاشمي پيوسته روزگاري به خرمي و شادي بگذرانيد.
مجموعه اي است از حکايات مختلف به طريق نقالي منقول از جامع الحکايات و غيره؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 204گ، 20 سطر، اندازه: 20×29/4 سم [ف: 217-2]
با عنوان نقل و حكايت و لطايف و برگرفته از تاريخ الحكماء و فرج بعد از شدت و نزهة الكرام ساخته پس از 949؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 16 سطر [ف: 5-276]
بازرگاني متمول كه دو فرزند داشت، قبح منظر بقراط حكيم، اقوال حكما، قول معاويه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ 2ص (40-39) [مختصر ف: - 315]
آغاز: در كتاب طلسمات مطالعه افتاده كه وقتي در ولايت چين در شهري از شهرها موشان غلبه كردند... حكايت امام نجم الدين عمر نسفي... در كتاب التيسير في التفسير آورده است به روايت درست؛ انجام: و معلوم شد كه به تقدير قادر حكيم و تدبير مدبر رووف و رحيم است و اليه التوفيق و المستعان و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله اجمعين.
سراسر كتاب حكايت است و با عنوان ها: ذكر پادشاهي و حال و كيفيت كيومرث و طهمورث، تولد شدن سكندر، ذكر پادشاهي خلفاء عباسي (تا معتصم)؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ با يادداشت 2 جمادي الاول 1290؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 125گ، 19 سطر (8×19)، اندازه: 12×22 سم [ف: 707-16]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 [ف: 8-67]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 [ف: 8-168]
آغاز: حكايت: پادشاهي بر درويشي گذشت، در تواضعش نكوشيد، در غضب شد و گفت: چرا چنين حركتي كردي، درويش گفت: توقع خدمت از كسي دار كه در تو طمع نعمت دارد. حكايت؛ انجام: بيت: سر بي عشق را بايد بريدن ** به تن اين بار را نتوان كشيدن/ اگر چه عشق روح حيواني را كاهد، روح... و السلام علي من اتبع الهدي، حكايت...
حكايت هايي است كوتاه به نثر آميخته به نظم، به شيوه گلستان سعدي، بي ديباچه. در آن از مشهد، شيراز و نيز از سعدي و مولوي سخن رفته است؛ خط: نستعليق مخلوط به شكسته، بي كا، تا: قرن 12؛ راسته و چليپا؛ 40گ (14ر-53پ) [ف: 1-92]
كه در نسخه اين با بها مانده است: باب 24. حكايت پادشاه نيشابور، 25. حكايت ربيع، 26. فضيلت خواجه سفيان ثوري، 27. فضيلت خواجه نوري، 28. فضيلت شيخ هر سيا، 29. فضيلت ماه رمضان، 30. فضيلت خانه كعبه، 31. فضيلت مقتل امام حسن و امام حسين؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: هندي، جلد: مقوا، 60گ، 13 سطر (12/5×17/5)، اندازه: 17/5×23/5 سم [ف: 17-439]
آغاز: نقل است كه از ابويوسف همداني پرسيدند كه چون اين روزگار بگذرد و اين قوم روي به نقاب تواري آرند ما چه كنيم؛ انجام: و من آن نقد را با آن چه در آن مدت به هم رسانيده بودم برداشتم و از آن شهر سفر كردم و خود را از آن بليه نجات دادم.
حكايات پراكنده اي را كاتب در تاريخ و شرح حال برخي از صوفيه و ديگران در اين اثر گرد آورده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 45گ (18ر-27پ، 32پ-33پ، 70ر-102ر)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 20-328]
مجموعه حكايات مختلف؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن مشكي، 9گ (29ر-37ر)، 23 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1 سم [ف: 503-29/1]
آغاز: آورده اند كه در بلاد فارس پادشاهي بود نيكو سيرت پاكيزه سريرت اساس جهانداري بر عواطف رعيت پروري نهاده و سرير شهرياري داد مرحمت گستري داده. بيت: گشاده حشمت او دست عدل بر عالم ** كشيده هييت او پاي ظلم در زنجير؛ انجام: سعي نمايند تا كاري كه موجب نيكنامي دنيي و سبب تجارت و درجات عقبي باشد ازيشان در وجود آيد. هر مدتي نظر به كسي مي كند سپهر ** هر نوبتي زمين به كسي مي دهد زمان/ چون كام
جاودان متصور نمي شود ** خرم كسي كه ماند ازو نام جاودان/ تم بالخير و السعادة
آميخته با نظم؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن مشكي، 8گ (90ر-97پ)، 23 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1 سم [ف: 505-29/1]
چند حكايت از اسكندر و حجاج و سلاطين مغول؛ خط: نستعليق، كا: جعفر بن محمد بديع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (154پ-155پ) [ف: 137-29/1]
چند حكايت؛ خط: نستعليق، كا: جعفر بن محمد بديع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (159ر-162ر) [ف: 137-29/1]
چند داستان به شيوه حكايت در حكايت است؛ خط: نستعليق، كا: جعفر بن محمد بديع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 9گ (180پ-188ر) [ف: 138-29/1]
از سراج المنير و تاريخ ابن هلال؛ خط: نستعليق، كا: جعفر بن محمد بديع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (202پ-204ر) [ف: 140-29/1]
آغاز: ثمره دوم در بيان بعضي از قصص خايفان كه تذكر احوال ايشان موجب تنبه مؤمنانست. قصه اول. كليني به سند معتبر از علي بن الحسين (علیه السلام)؛ انجام: كه چنين عبادتي از هيچ يك از اصحاب پيغمبر (صلس الله علیه و آله) نديده بودم.
ده «قصه» ديني است اخلاقي با سربند «ثمره دوم»؛ خط: نسخ و نستعليق و شكسته، بي كا، تا: 1110ق؛ راسته و چليپا؛ جلد: مقوا روغني، 6گ (82ر-87پ)، ابعاد متن: 10/5×17/5، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 67-2]
آغاز: بسمله آوردند که مال قارون بسيار شد که ا زحد گذشت چنان که هفتاد هزار شتر کليد خزائن او را مي کشيدند؛ انجام: عرض کرد همين مرديکه در برابر شما ايستاده است در آن شب که پدرم مرا با حلال خودم در خانه کرد.
داستان هايي است درباره معجزات ائمه (علیهم السلام)، در ضمن آن داستاني از شاه عباس به نقل عبدالله خراساني و زينب بنت ازبک که بعد از مشاهده معجزه اي از امام رضا (علیه السلام) و شفا يافتن فرزندش، حمام و کاروانسرايي در مشهد ساخته که به بازار زرگران مشهور است، آمده است؛ خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 24گ، 13 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1647-3]
با عنوان حكايت اول از هفت بحر مثنوي تا حكايت هفتم از هفت بحر مثنوي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 8-20]
آغاز: در معرفت دان بين كني ** به محشر حشر ما با شاه دين كني؟ !!
حكايتي از دختر سپهدار پادشاه سيستان و خواجه بازرگان و گندم خريدن او و انداختن فرزند خود در دريا، ناتمام است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 11گ، اندازه: 11/5×21/7 سم [ف: 5-26]
حكايت هايي با عنوان: حكايت هم در اين معني؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 15گ (166ر-180پ) [ف: 8-20]
خط: نستعليق، بي كا، تا: اوايل قرن 13؛ قطع: رقعي بزرگ [ميراث شهاب: س 8ش 4-61]
شامل يک حكايت كوتاه از قيس بن سعد و عجوزه، و سؤال حامد بن عباس از علي بن عيسي در ديوان الوزاره، و صاحب بن عباد؛ خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13، كاغذ: صنعتي نخودي و نيلي، جلد: مقواي سفيد، 1ص (87ر)، اندازه: 11×21/4 سم [ف: 182-29/1]
آغاز: ابتدا مي كنم به نام خداوند رحمان و رحيم؛ انجام: چو وابيني نه قفل است، آن كليد است
حكايات فرانسه و فارسي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ تملك: علي قلي ميرزا در 1283ق؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 60گ، 15 سطر (11/5×16)، اندازه: 16×22 سم [ف: 326-4]
قاضي باد و صوفي مرقع پوش و چند حكايت ديگر از منطق الطير عطار؛ خط: نستعليق، كا: رضا قلي، تا: ربيع الاول 1234ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 15 سطر (8×15)، اندازه: 12×16 سم [ف: 278-16]
بندي به فارسي با دو عنوان حكايت؛ كا: نواب والا آشناي نهاوندي (كاتب كتابخانه نهاوند)، تا: صفر 1235ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول [نشريه: 7-272]
آغاز: بنده اي را ازه بر سرمي نهد ** ديگري را تاج بر سر مي نهد/ اوست سلطان هر چه خواهد آن كند ** عالمي را در دمي ويران كن
حكايات منظوم كه از كتاب هايي چند جمع آوري شده، بدين ترتيب: 1. منتخب از مخزن الاسرار و خسرو و شيرين و هفت
پيكر و اسكندرنامه (1پ-9پ)، 2. حكايت طهمورث (10ر-11پ)، 3. پندنامه بوذرجمهر حكيم (12پ-17پ)؛ خط: نستعليق دو ستوني، كا: جوانمرد ولد خداداد جوانمرد، تا: 24 شعبان 1235ق؛ مجدول؛ جلد: گالينگور سبز، 17گ، 17 سطر، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 24-37]
آغاز: تازه جواني بود نوخط و بيك نازنين دختر حيله ساز پر فن مايل و گرفتار شده؛ انجام: شوهر ديگر كرد هزار لعنت خدا بر زنان حيله ساز پر فن بي وفا باد. لعنة الله علي النسوان
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1238ق [ف: 7-443]
حكايات مذهبي و روايات. گويا از مجلسي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: رجب 1240ق؛ ساده و چليپا نويسي؛ جلد: تيماج، 29گ (1-29)، 13 سطر (10×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 4-1140]
آغاز: حكايت داعي گفت آورده اند كه اسكندر رومي در اسكندريه خروج كرد و پادشاهي عظيم الشان و اقليم گير و كشورستان شد و همه روي زمين را از لوث مخالف به آب تيغ جوهر نگار فرو شست؛ انجام: رستم نيز با دوازده هزار مرد در حرب مازندران رفت وفيروز آمد و اسفنديار نيز با دوازده هزار مرد بجنگ هفت خان رفت و مظفر شد.
داستان هاي تاريخي اسكندر و شاهان ساساني و ديگران؛ خط: شكسته نستعليق، كا: محمد حسين بن كربلائي حاجي محمد جامعي، تا: 1241ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 28گ (111-84)، 20 سطر (14×25)، اندازه: 21×33 سم [ف: 16-656]
آغاز: بسمله، حكايت، آورده اند كه در زمان قديم، پادشاهي بود كه او را سلطان محمود غزنوي مي گفتند و عادت و طريقه او اين بود، كه شب ها به صورت درويشان بر مي آمد و گرد شهر مي گشت كه احوال مردم را؛ انجام: و بدانم كه بالغ شده است يا نه و اگر بالغ شده باشد، مال او را بدهم، مرد خوشحال گرديد و قاضي را دعا كرد و روي به وطن خويش نهاد...
شامل چند حكايت مي باشد كه از كتاب هاي گوناگون گردآوري شده؛ خط: نستعليق، كا: مهدي بن محمد ابراهيم هاشمي سمناني، تا: صفر 1249ق؛ كاغذ: فرنگي، 5گ (43پ-47پ)، 22 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 37-371]
آغاز: حكايت آورده اند كه در ولايت مصر پادشاهي بود بغايت متكبر و جبار كه؛ انجام: خواجه فرياد بر آورد كه اي مردك چرا سر مرا بريدي حجام گفت خاموش باش كه سربريده سخن نگويد تمت الكتاب بعون الملك الوهاب في يوم الاثنين و... رجب المرجب سنه 1256 علي... اي محمد علي
مطالب كتاب در حكايات تاريخي مي باشد همچنين ذكر اشياء و امور غريب كه در اطراف جهان است و نيز توضيح اقاليم و ولايات و پاره اي احاديث و روايات ميان معجزات انبياء كه بيش تر در حواشي نسخه آمده است؛ خط: شكسته نستعليق خوب، كا: ابن محمد علي، تا: دوشنبه رجب 1256 ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوايي روكش تيماج قهوه اي، 267گ، 17 سطر (7×14/5)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 46]
داستان هاي زير آمده است: داستان چهار درويش، حكايت نوش آفرين و شاهزاده ابراهيم، حكايت بهرام و گلندام، داستان زن زرگر و فقيه و قاضي و محتسب و وكيل خليفه و شحنه، حكايت ملك محمد و عالم افروز، حكايت قصاب و سگان بصره و همسرش، حكايت تاجر و خسته بانو و طوطيان وي؛ خط: نستعليق، كا: سيد اسماعيل بن ميرزا محمد علي، تا: 1258ق؛ 84گ، اندازه: 21×31 سم [ف: 1-161]
از مالك دينار و شبلي و بهلول و ابراهيم و ادهم و بوذرجمهر؛ خط: شكسته نستعليق، كا: محمد حسين بن محمد ابراهيم اصفهاني، تا: با تاريخ 1258ق؛ 3گ (7پ-9ر) [ف: 6-255]
آغاز: آورده اند كه عزيزي به مكه معظمه رسيد در حلقه كعبه زد و گفت ملكا اين خانه راحج مي گويند؛ انجام: هر يك از آن 3 نفر به وطن خود رفتيم
خط: نستعليق، كا: عبدالخالق خراساني، تا: 1260ق؛ 46گ (161-206) [ف: 23-665]
آغاز: و صديقان از اهل بيت رسالت صلي الله عليه و آله و سلم را مونس اوگرداند و ايشان را به او انس دهد و هر که اعانت نمايد برادر مؤمن خود را بر پادشاه جابري او را بر صراط بگذرانند؛ انجام: گمان بردند که حضرت خضر عليه السلام بوده که براي هدايت و اتمام حجت بر آن سرگشته باديه کفر و ضلالت آمده بوده که شايد او هدايت يابد يا حجت بر او تمام گردد و الله تعالي هو العالم
احتمالاً بخشي از مجموع هاي در حکايات و روايات و مواعظ است. از «ارشاد القلوب» ديلمي نيز نقل کرده است؛ خط: نستعليق، كا: محمد جعفر بن ابوالحسن، تا: ربيع الثاني 1263ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 5گ، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-798]
آغاز: و گفت يا امير در زير آن درخت؛ انجام: هم مانع مي شد باقي و السلام
در تاريخ و اخلاق؛ خط: نستعليق، كا: يوسف ايزي، تا: 1263ق؛ افتادگي: آغاز [الفبائي ف: 225]
آغاز: بني آدم را درميان گيرند. سپس جناب اقدس الهي کوه
و صحراها را مساوي هم کند که اگر چنانچه تخم مرغي درمغرب گذارند درمشرق پيدا باشد؛ انجام: پيش آمدند و عرض کردند که يکي از آن بما دهيد که ما برداريم تا شما رستگار شويد حضرت فرمودند بگذاريد که ايشان بزرگان دنيا و آخرتند
حکايات و داستان هاي، آموزنده و مطالبي در وعظ و نصيحت برگرفته از احاديث اهل بيت عليهم السلام و حکايات تاريخي در اين کتاب جمع آوري نموده و ترتيب خاصي ندارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1265ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشکي، 76گ، 9 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف مخ: 1-191]
آغاز: الحمدلله الذي هدانا طريق الرشاد و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله الامجاد مشهور است كه در خانه جهودي را بدزديدند؛ انجام: چنان كن عاقبت محمود كرد [كذ] وجود ما تمامي جود كردد؛ بباران ابر لطفت بر سرما-بكن لايات [كذ] رحمت از بر ماتمه الرسالة.
مجموعه «حكايات»، بالغ بر 60 حكايت در عناوين: «روزي، واعظي، منكري، گويند، شخصي، سالكي، مقرر است» و به نقل اين اشخاص: «ابن سماك، عارف بسطام، سعدي، مولوي، بهاء الملة و الدين، سيد الموحدين اميرالمومنين، شبلي، حاتم طايي، ابوذر غفاري، بايزيد، خاتم المجتهدين مير محمد باقر داماد سلمه الله تعالي، شيخ بهاءالدين محمد رحمة الله عليه»، تاريخ تأليف با عنايت به قراين نسخه بايستي خلال سنوات 1030 تا 1041ق باشد؛ خط: نستعليق مخلوط به شكسته، كا: محمد علي حسب الامر آقاميرزا نبي شيرازي، تا: شعبان 1270ق، واقف: سيد محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج ماشي، 29گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×32/5 سم [ف: 15-299]
حكايت هايي از قاآني؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1277ق، 1ص (276ر) [ف: 7-27]
به نقل از ابن عربي و جز آن در باره بني اميه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1288ق [ف: 6-454]
آغاز: بود نباشي وي را بهلول نام ** نبش كردي قبرها را بر دوام/ هم كفن بربودي قبر انباشتي ** مرده را عريان بجا بگذاشتي؛ انجام: گر گناه از قاف باشد تا به قاف ** توبه چون از دل شود گردي تو صاف
حكايت منظوم از ابوبكر، داستان شخصي است كه در صدر اسلام قبرها را مي شكافته و مردگان را بدون كفن باقي مي گذاشت، سپس خدمت پيامبر اكرم صلوات الله عليه آمد و توبه كرد، شاعر اين حكايت را به صورت نظم در آورده است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1291ق؛ كاغذ: فرنگي، 1گ (1)، سطور چليپايي، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 566-36]
آغاز: بسمله - الحمد الله رب العالمين و الصلوة و السلام علي خير خلقه محمد و آله اجمعين اما بعد؛ انجام: كارها بمراد و الله رووف بالعباد - خاتمه كتاب - بتاريخ ليلة الخميس دوازدهم شهر ربيع الثاني سنه يكهزار و دويست و نود و چهار... در دولت خانه سر كار... آقائي حاجي ميرزا محمد شفيع شيرازي مستوفي بيداقل الساداة محمد الحسيني سمت اتمام پذيرفت...
مشتمل بر چند حكايت اخلاقي؛ خط: نستعليق درشت خط، كا: محمد حسيني، تا: ربيع الثاني 1294ق؛ كاغذ: نخودي كلفت، جلد: مقوا با تيماج قهوه اي، 18گ، 13 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: 265-2]
آغاز: حكايت، آورده اند كه خداي عزوجل وحي فرستاد به يوشع بن ذاالنون كه پيغمبر خدا بود؛ انجام: و حكم كردند كه چهار ماه ديگر شخصي از بطن مادر متولد شود كه او خراب...
خط: نستعليق مايل به نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 75گ (72ر-146پ)، 13-16 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 103]
آغاز: صاحب روضة الانوار مي گويد، يكي روز سليمان بن عبدالملك در انجمن وزرا و امراي پيشگاه گفت؛ انجام: اكنون كه سوگند مي دهي من علي بن الحسين ابن علي ابن ابي طالب صلواة الله عليه و عليهم اجمعين مي باشم
اين كتاب حاوي حكايات و داستا نهايي از روضة الانوار و كتب ديگر است. رئوس مطالب آن عبارتند از: از كتاب اخبار الاول، در عقد الفريد، ترك سب حضرت اميرالمؤمنين، حكايت هند دختر نعمان، خطبه حجاج دختر ابو جعفر را، قول اميرالمؤمنين، ملاقات علي بن محمد صوفي شيطان را، مصارعت حضرت اميرالمؤمنين با شيطان، حكايت فرزدق با دوشيرگان در چشمه آب، حكايت فرزدق با زبان دوشيزگان در چشمه آب، حكايت فرزدق با زنان، حكايت فرزدق با حمزه بن ترض، اجوبه حاضره فرزدق، در كثرت اكل سليمان بن عبدالملك، مكالمه حجاج با كودك خارجي، مكامه حجاج با اعرابي، محادث حجاج با جواني، در محبت ما بين پدر و معلم، در دوستي خدا و رسول، حديث امام زين العابدين عليه السلامت، ديدن حماد بن حبيب امام زين العابدين عليه السلام؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: مهدي شمس الشعراء گواري، تا: پنج شنبه 24 شعبان 1328ق، جا: سلطان آباد عراق؛ كاغذ: شطرنجي، جلد: تيماج قهوه اي، 35گ (318ر-352پ)، اندازه: 13×20 سم [ف: 2-434]
آغاز: و مي رفتند تا بعد از يکماه ديگر به دو منزلي ولايت مغرب رسيدند در دامن کوه چشمه بود؛ انجام: سايلان را از درخوانه خود محروم مکن و اگر مي خواهي که ما خشنود گرديم مهمان را
عزيز دار و خشنود روانه کن
حکايت هاي شاهزادگان است با استفاده از اشعار فارسي و داستان ها و قصصي از تاريخ پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و امام علي (علیه السلام) آورده و اشعار فارسي مناسب را مي آورد از جمله منظومه مفصلي درباره داستان امام علي (علیه السلام) و عمر دارد با مطلع: «شمه اي از ولايت حيدر ** که پس کوه قاف ديد عمر»، از روايات شيعي نيز استفاده کرده است و پايان بخش نسخه داستان حضرت موسي (علیه السلام) است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 189گ، 19 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف مخ: 1-191]
چند حكايت است در اخلاق و موعظه؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: وسط؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 6گ (140-145)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 924-3]
در سير ملوك و لطايف و جز آن با عنوان «حكايت، لطيفه، حكمت»؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: ترياكي، قطع: رحلي [نشريه: 7-550]
آغاز: پا كاملكا ملك جهانما از آن تو است و جمله دل ها بفرمان تو سر پادشاهان گردن فراز... كه در شيراز باغي است مشهور بباغ كلانتري شبي در آن جا چند نفر از مردان بعبش و عشرت مشغول بوديم؛ انجام: چون نيك بنگري، اي بسا خرقه كه مستوجب آتش باشد و السلام علي من اتبع الهدي.
حكايات مضحك. جامع حكايات احتمالا يكي از منشيان ظل السلطان بوده؛ خط: شكسته نستعليق خوب، كاتب = مؤلف، تا: شوال؛ كاغذ: فرنگي، جلد: چرمي سرخ، 82ص، 12 سطر (10×15)، اندازه: 17×22 سم [ف: 177]
بي كا، بي تا؛ قطع: بياض رقعي [رشت و همدان: ف: - 1216]
حكايت مناظره ديك الجن (شاعر شيعي) با متوكل عباسي، مذاكره معما گونه ميان امام علي بن موسي عليه السلام با مامون خليفه عباسي، شعر محمد بن ابي بكر ابي قحافه درباره پدرش، تعبيرات و اصطلاحات مختلف درباره پولي كه بين مردم رد و بدل مي شود بدين گونه: سپاهي: مواجب، خدمه: انعام، عمله: اجرت، نوكرهاي مندرس قديمي: مرسوم، شرحي درباره قوت خيال و واهمه، اسكندر و افلاطون و ملاقات آن دو با هم، سلام عام شاهان ايران... از زمان جمشيد پيشداري رسم شده است، داستاني از نادر شاه و احياء جشن 13 رجب و 15 شعبان به وسليه ناصر الدين شاه، وصف تالار تخت مرم كه مركز سلام عام و جشن هاست و كيفيت برگزاري سلام عام، حكايت تاجر سرمايه دار امريكايي كه به همراهي همسر خويش به فرانسه رفت و قوانين زنا در يمان ملتها، رسم طلاق در اروپا و آداب فرنگيان در مورد زنان، تاريخ شعر و موسيقي در اقوام و ملل مختلف، رسم خالكوبي و رنگ كردن بدن در ملت هاي مسلمان و غير مسلمان؛ بي كا، بي تا؛ 23گ (115-137)، [ف: 23-617]
داستان هاي متفرقه اي است بدون فصول و ابواب و در آن از امير علي شير نوايي ياد شده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ جلد: گالينگور آبي، 2گ (24ر-25ر)، 15 سطر [ف: 37-388]
حكاياتي از سراج المنير كاشف و تاريخ نگارستان قاضي احمد غفاري؛ كا: محمد جعفر شيرازي، بي تا؛ كاغذ: الوان، جلد: چرمي ماشي، 31ص (649-679)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 592-7]
چند حكايت در سلوك ملوك؛ كا: محمد جعفر شيرازي، بي تا؛ كاغذ: الوان، جلد: چرمي ماشي، 8ص (849-856)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 596-7]
آغاز: حضرت رسول ص دست علي علیه السلام را بگرفت و گفت اي علي بيا تا خانه رويم و هر چه نصيب شود با هم افطار نماييم حضرت شاه فت افتخار ما باشد؛ انجام: حكايت، آورده اند كه در خلافت امام حسن بن علي علیه السلام دو برادر بودند در شهر موصل يكي را عبدالصمد نام بود و يكي را عبدالله نام بود... عبدالله چون اين كرم و خلق از امير المومنين حسن بديد بخانه خود رفت.
حكايت ها و قصص در فضائل و معجزات و عجايب منسوب به امير المومنين عليه السلام و امام حسن مجتبي عليه السلام، با عناوين «حكايت - حكايت» در حاشيه عنوان حكايت ها نوشته شده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ فاقد جلد، 27گ، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 2-37]
آغاز: بسمله - سپاس و ستايش آن را كه بستودن سزاست و بر بخشش و بخشودن توانا و پادشاه رحمتش بر غضب فايق و عفوش برحمت شايق دانش قديم و فضلش عجيم كاتبات جهان و ممكنات را در آن رائي هيچ هيولا و صورتي و سابقه طاعت او طاعتي صرف حيلت جود بعرصه وجود آورده؛ انجام: و از الطاف هاروني و عنايات رشيدي سربلندي تازه يافته و بزم موانست را با معشوق خود رونقي مجدد داده و ابواب فرح و شادماني بر روي دل خويش مي گشودند. لمؤلفه. روزي دو سه با كام دل خويش بسر برد ** تا خون دگران رخت از اين ورطه بدر برد
مؤلف و كاتب و جامع اين نسخه ميرزا محمد منشي اواسط قرن سيزدهم هجري قمري است. اين كتاب مجموعه اي است در ذكر قصص و شرح حالات حضرت رسول اكرم (صلی الله علیه و آله)، احوال شيخ
ابوالحسن خرقاني، شيخ احمد كبري، حكاياتي چند از پيامبران، ترجمه احوال و شرح پيكار حضرت اباعبدالله الحسين (علیه السلام)، حكايات و تمثيلات پير ژنده پوش، مديح و توصيف از فتحعليشاه قاجار، مدح امير مكرم حاجي محمد حسين خان، مدح فتحعلي خان ملك الشعرا و ذكر احوال بزرگان وقت (دوران فتحعليشاه قاجار) به نثر فارسي و قصايدي مطول كه مؤلف جمع آوري و تنظيم كرده و به نام تاريخ حكايات ناميده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول، كمندكشي، با سرلوح مذهب مرصع؛ مهر: ناصرالدين شاه قاجار؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقواي روغني بوم طلایی، 548ص، 24 سطر، اندازه: 27×38/5 سم [ف: 5-152]
آغاز: بسمله، بشنو از تركستان بعد از آني كه جز نجات مسيح؛ انجام: خلعت شايسته به دلاوران دادند.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 225]
به نقل از كتا ب هاي مجلس آرا، اخلاق المحسنين، زينة المجالس و جامع الحكايات؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 17گ (88پ-104ر)، اندازه: 19×29 سم [ف: 150]
آغاز: ملوكمان مرا بجرم خودداري عقوبت داريم روا ديد مهر پدر از من بريد؛ انجام: و نعمت تن بذلت داده است و دل براحت بخش كوتاهي است از كتابي در حكايات كه مؤلف حكاياتي را كه براي خودش اتفاق افتاده و يا حكاياتي كه از ديگران نقل شده است را نگاشته است؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (140پ-145)، 7 سطر (5×8/5)، اندازه: 9/5×14/5 سم [رایانه]
آغاز: بسمله. اما راويان اخبار و ناقلان آثار چنين دوايت كرد ه اند كه قنبر وفادار پسر نجاشي عرب بود و نجاشي عرب پادشاه؛ انجام: ذكر بايد كرد بيرون از شمار بو كه در گيرد يكي از صد هزار
مجموعه اي از چند حكايت و داستان درباره پيامبر و امامان است كه گردآوري شده است با عناوين حكايت قنبر وفادار، حكايت زنگي كلب...؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، روكش كاغذ، 45گ (1-45پ)، 16-17 سطر (9-10× 15-15/5)، اندازه: 16×21 سم [رایانه]
در بيست باب، از جمله عناوين آن: باب اول در حلال خوردن، باب دوم در رياضت و قهر كردن در نفس، باب نوزدهم در خواب هايي كه ديده اند، باب بيستم اندر متفرقه اوليا؛ بي كا، بي تا؛ [ميراث اسلامي: 5-623]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: روغني، 20گ (158پ-177پ)، اندازه: 11×18 [ف: 25-202]
آغاز: شوهر ثابت قدم بوده و در حالت حيض و استخاره و رنجوري شوهر ار از تفرح رياض؛ انجام: سوز عشق در خرمن طاقت افتاد دست از جان شست
مجموعه اي است از حكايات و نظم و نثر اخلاقي كه بعلت افتادگي در آغاز و انجام نام رساله و مؤلف آن مشخص نمي باشد و فقط در برگيرنده باب دوم و باب سوم از كتاب است بدين شرح: در بيان آداب زندگاني، در بيان آداب مصاحبت و مراعات جانب؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ خريداري از آقاي قدبيگي؛ كاغذ: فرنگي، 304گ، 13 سطر (9/5×15)، اندازه: 14/2×20/5 سم [رایانه]
بي كا، بي تا؛ اهدايی: تربيت معلم شهداي مكه [رايانه]
منقولاتي است از كتاب هايي چون ابواب الجنان، تاريخ الحكماء شهر زوري و جواهر الاماره؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: مختلف، جلد: تيماج مشكي، 54ص (219-272)، اندازه: 22×35 سم [ف: 21-274]
آغاز: القصه خليفه فرمود تا زر را حاضر كردند جوان خراساني گفت اي خداوند اگر اين صراف راست بگويد كه زر او چند است؛ انجام: و ير به سجده نهادم و گريه كردم و آن اسنها بخواندم و گفتم چون روز بگذشت يك روز پادشاه ميمونان... اين اثر ظاهراً مجموعه اي از حكايات بوده كه به علت افتادگي از آغاز و انجام نسخه، تنها دو حكايت آن باقي مانده و به علت همين افتادگي ها معلوم نشد از كدام كتاب است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 25ص (9-33)، 12 سطر (9×16)، اندازه: 16×21 سم [رایانه]
خط: نسخ و نستعليق، كا: عبدالله بن شيخ بلالي، بي تا؛ جلد: تيماج فرنگي، 5گ (74ر-78ر)، اندازه: 16×22 سم [ف: 44-146]
آغاز: و روي بمسجد نهاد تا شب نماز گذارد چون بيرون رفت حضرت رسالت پناه؛ انجام: فرشته گفت ما در ترا بگو كه اين كاو راز نهاد مفروش كه... گاو.
حكايات اخلاقي مذهبي، نثري است آميخته به نظم به همراه حكايت هاي اخلاقي و مذهبي؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي روكش گالينگور قهوه ای، 13گ، 14 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [رایانه]
آغاز: نقل است كه عارفي گفت شبي بگورستان بصره در آمدم- از شب نيمه گذشته بود؛ انجام: القصه انگشت امتحان بر لب هر
كدام كه زد جز مدح ثناي آن ديگري نغمه و بدين شيوه دلپسند پيش پادشاه بيش تر از پيش تر ارجمند گشتند
منتخبي است از داستان هاي كتاب هائي چون انوار سهيلي، قابوسنامه، نصايح، الملوك و جابجا با كلمه زبده داستاني شروع مي شود؛ بي كا، بي تا؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، 21گ، 23 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 1-181]
آغاز: روزي از سنگ كودكان بهلول ** يافت آزردگي و گشت ملول/ زان سبب شد نفور از بغداد ** روي رفتن به راه بصره نهاد؛ انجام: روي دل كن دلا به درگه حق ** تا شوي پاك مؤمن مطلق/ به خدا هوا جدا كردي ** بنده مطلق خدا گردي از: ابوبكر، حكايت بهلول نامي است كه به علت آزار مردم از بغداد به بصره رهسپار شده و متهم به قتل مي شود تا پاي دار مجازات روان مي شود، ليكن با اقرار قاتل از مرگ رهائي مي يابد؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، 1گ (2)، سطور چليپايي، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 36-567]
al-ḥikāyāt-ul arba‘a ‘ašar = hekāyāt-e čahārdah-gāne
مجموعه چهارده حكايت در مناقب و معجزات اميرالمؤمنين علي عليه السلام است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9384/8
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ 8گ، (142ر-149پ) [مختصر ف: - 314]
ḥikāyāt-un bi-nagl-i ibn-i abi-l-ḥadīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4900/110
حكايت هايي به نقل از ابن ابي الحديد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1082ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (305ر-307ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-105]
حكايات چهارده گانه- الحكايات الاربعة عشر
al-ḥikāyāt-ur rabī‘īya
عبدالحميد
abd-ol-hamīd‘
گزيده اي است از كتاب اعلام الناس. در ديباچه كتاب چنين نگاشته شده است كه چون ماه ربيع الاول شهر سرور و شادماني است و انسان نيازمند سرور است لذا اين كتاب به رشته تأليف در آمده است. مؤلف را چنين به نظر آمده كه خلاصه اي از حکایت کتاب «اعلام الناس» محمد معروف به ديات اقليدي را در كتاب خود گرد آورد و كتاب حاضر را تأليف نمايد.
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 40
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد فيقول المذنب عبدالمجيد اني نظرت يوماً في ديباجة اللطائف الربيعية فرأيت هذه العبارة
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح؛ 229ص، قطع: بغلي [نشريه: 6-644]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2789
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 7-387]
hekāyāt-e salātīn
محبي، محمد مهدي
mohebbī, mohammad mahdī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3189/2- ف
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ [فيلم ها ف: 2-94]
hekāyāt-e šāh ‘abbās
شاه عباس اول صفوي كه از شاهان مقتدر و ظالم اين دودمان است براي آن كه خود را عادل معرفي كند داستان هاي جعلي متعددي از عدل خود مي پردازد كه نقل مجلس زمان او مي شود و بعد از او نيز شاهان ديگر كه همگي فرزندان او بوده اند بر اين داستان ها اضافاتي مي كنند و سرانجام اين حكايات پديد مي آيد كه همگي حكايت از عدل او عدلي كه فقط در عالم لفظ محقق است مي كند.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2660
آغاز: بسمله، حكايت: آورده اند كه شاه عباس دربارگاه نشسته بود سقف شكافته شد؛ انجام: كردند داستان تمام شد... يک فاتحه طمع دارم.
بي كا، تا: 1301ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 121گ، 17 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 6-221]
(ḥikāyāt-uš šayx (gūyā šeyx-e mofīd
منقول از فصول سيد مرتضي؛ خط: نستعليق، كا: شمساء شفیعی، تا قرن 11؛ 2ص (402-403) [مخنصر ف: 818]
به نقل از فصول سيد مرتضي؛ خط: نستعليق، كا: نظام الدين احمد مازندراني، تا: رمضان 1034ق؛ 1ص (398) [مختصر ف: - 818]
ḥikāyāt-uṣ ṣāliḥin wa faṣl-un fī bayān-i ‘aqīdat-ilmašāyix-il ‘ārifīn
نجف آباد؛ حججي؛ شماره نسخه: 20/7
كا: محمد قاسم بن تاج الدين محمود حسيني، تا: 1040ق؛ 5گ (63پ-67ر)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 42]
حكايات الصوفية- حكايات الصوفية
hekāyāt-e fokāhī
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2842/72
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6-135]
al-hekāyāt fe-t ta‘bīr
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1774/4
آغاز: بسمله، در بيان تعبير خواب ها از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام روايت شده؛ انجام: اين جزء اول از كتاب مسمي به حكايات است و اجزاء ديگر در ساير علوم و فنون و كمالات ملحق آيند... بي كا، تا: 1232ق؛ جلد: مقوايي، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-1050]
ḥikāyāt-u qiṣaṣ-il marḍā wa nawādir-i-him
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 513/6
خط: نسخ كهن، بي كا، تا: قرن 8؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج زرد، 4ص (16-19)، 29 سطر (8×11)، اندازه: 12×16 سم [سنا: ف: 1-310]
hekāyāt-e latīf dar ‘ebārāt-e salīs
76 حكايت عاميانه است كه بارها به چاپ رسيده است.
[فهرستواره منزوی 322/1؛ مشار 1790/2]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 31920
آغاز: حكايت اول. دو زن در طفلي منازعت مي كردند و گواه نداشتند هر دو پيش قاضي رفتند و انصاف خواستند؛ انجام: حكايت هفتاد و ششم آورده اند كه سلطان محمودن اياز را بسيار دوست داشت... اين جواب شنيد پسنديد و او را كنار كشيد و مرتبه او را بزرگ كرد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 يا 14؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1383؛ كاغذ: كشميري نخودي، جلد: مقوا، رويه كاغذ ابر و باد، 37گ، 12 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [اهدائي رهبر: 8-491]
hekāyāt-e moxtalefe va revāyāt-e mo’talefe
صفي الدين حلي، عبدالعزيز بن سرايا، 677-750 قمري
(1350-safī-yod-dīn-e hellī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e sarāyā (1279
در پاره اي از نسخ ديوان او بخشي است منثور (به جز آن كه در پاره اي از نسخ ديوان چاپي است) در حكايات فكاهي و ادبي و تاريخي و اين حكايات در برخي از نسخه ها كم تر و در بعضي بيش تر است. در يكي ديگر از نسخ اين كتابخانه كه نسخه اي منظم و پاكيزه است و اين حكايات را دارد داستان منقول از ابوالفرج ابن جوزي و شعر سرخاي لكزي و نيز حكايت شكار فضل برمكي را به روايت اصمعي كه در آخر نسخه مجلس 102 طباطبئی است نيامده. عناوين پاره اي از اين حكايات و روايات چنين است: حكي ابن الاعرابي قال رايت بحلب سنة ستين و خمسمائه شيخا تركي الجنس و كان له جاريه رومية الجنس، حكي قاسم بن محمد قال كنت في مجلس فيه عمر بن ابي ربيعه، حكي الليث ابن سعد قال ارق سليمان بن عبدالملك ذات ليلة، حكي محمد ابن شهريار قال حدثني ابي قال قال لي محمد بن عبيدالله العتبي حكي ابوالفرج الاصبهاني، حكي المفضل بن حازم قال حدثنا المنصور البرمكي، حكي ابوالفرج... في كتابه الكبيران عمر بن باته قال ركبت يوما... فاجتزت بمحمد بن جعفر بن موسي الهادي، حكي ابو ياسر البغدادي في رسالته المعروفة برسالة الطبيب يقال ان و ليميتن كانتالم يكن في الاسلام. (عبدالحسين حائري)
آغاز: حكي ابن الاعرابي قال رايت بحلب سنة ستين و خمسمائه شيخا تركي الجنس و كان له جاريه رومية الجنس
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 49گ (1-49پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 22-21]
آغاز: برابر؛ انجام: فلما كان منذ خمس رفعت الي زوجها فهو كما تري لا ياكل و لا يشرب
خط: نستعليق، كا: محمد بن سلمان تبريزي، تا: 1267ق؛ افتادگي: انجام؛ در برگ آغاز نسخه و در فهرست مجلس جلد 22 از صفي الدين بن سرايا حلي دانسته شده؛ جلد: تيماج مشكي، 10ص (105-114)، 24 سطر، اندازه: 13/5×26 سم [ف: 32-168]
حكايات المرضي- مجربات
al-ḥikāyāt-ul muḍḥika
اين فقره در اين بخش ديده مي شود: «يقال ان السلطان ظل الله حكي لي ان سلطان الهند قال يوما للامير ابي القاسم الفندرسكي اصحيح ما يقال ان النبي (صلی الله علیه و آله) ليس كه ظل فقال نعم وليت الله سبحانه لم يكن له ظل فخجل السطان». قطعه اي است از كتابي در مطايبات و حكايات كوتاه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1039/7- طباطبائي
آغاز: الحكايات المضحكه العربيه قالت امرئة لزوجها؛ انجام: ثم انه دخل الحمام و حمي فرجعت البيضه
بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي با رنگ هاي زرد، آبي، جلد: تيماج قرمز، 3ص (291-293)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 23-343]
hekāyāt-e manzūm
راقم مشهدي، علي بن محمد حسن، ق 13قمري
(rāqem-e mašhadī, ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 19c
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26836
آغاز: بسمله، در زماني كه بد حقيقت در... جهان مجلس عام؛ انجام: ورنه از مست اين جواي و سؤال نشنيده كسي در اين احوال
خط: نستعليق خفي، بي كا، تا: قرن 14؛ افتادگي: انجام [رايانه]
hekāyāt-e mīrfendereskī va koffār-e rūm va farang
منظومه اي كه ناظم آن شناخته نگرديد.
ساري؛ طاهري شهاب؛ شماره نسخه: 221/6
بي كا، تا: قرن 13؛ 6ص ابعاد متن: 17×21 [نشریه: 6-630]
الحكايات و النوادر/ گوناگون/ عربي
al-ḥikāyāt wa-n nawādir
بخش كوتاهي از كتابي است. در نسخه اطلاعي كه به كار شناسايي متن و مؤلف بيايد ديده نشد. با اين عناوين: الفصل الثالث في الحكايات و النوادر المضحكة. باب في الكرم؛ فصل في البخل؛ باب في النوادر و في لطايف.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8966/12
آغاز: الفصل الثالث في الحكايات و النوادر المضحكة. باب في الكرم. روي الاصمعي قال ركب الطيب خيشوم الفضيل الفضيل بن يحيي البرمكي للصيد فلما قضي و طره؛ انجام: فصبراً علي الايام حتي تجوزها ** نعما قليل بعدها يحمل الصبر. و السلام.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1251ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 15گ (111پ-125پ)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 13/2×19/7 سم [ف: 20/1-491]
حكايات و اشعار/ شعر، داستان/ فارسي
hekāyāt va aš‘ār
حسيني هروي، امير حسين بن امير عالم، 671ق 8 قمري
(hoseynī heravī, amīr hoseyn ebn-e amīr ‘ālam (1273-14c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/48
آغاز: مير حسيني سادات فرمايد: حكايت. آتشي در بيخ ني افتاده بود و مي سوخت. ني گفت اي آتش چه كرده ام كه مرا مي سوزي
خط: نسخ و نستعليق، كا: جمال الدين محمد حسني، تا: پنج شنبه 16رمضان 1107ق، جا: قندهار؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: ميشين مشكي، 1ص (302)، اندازه: 22/3×35/9 سم [ف: 29/1-94]
hekāyāt va aš‘ār-e axlāqī va ‘erfānī
كمال الدين استرآبادي، حسن بن محمد، ق 9قمري
(kamāl-od-dīn estarābādī, hasan ebn-e mohammad (- 15c
تاريخ تأليف: پنج شنبه 6 ربيع الاول 890ق
قصيده و غزل است؛ گويا كمال الدين حسن بن شمس الدين محمد بن حسن استرآبادي نجفي مؤلف معارج السئول في مدارج المامول ساخته 891ق و شرح الفصول النصيرية كه در 870 ق براي عبدالمطلب سلطان حويزه ساخته است. در اين کتاب حكايات و شعرهاي فارسي و عربي است. عنوان «فضیلت نهم فتح نامه اي كه حضرت پير خانقاه... نهاده، اصل هفتم التوجه الي الله بكلية وجوده، اصل هشتم صبر» در آغاز نسخه ديده مي شود و در پايان تنبيه است.
[الذريعه 42/1 و 383/13 و 181/21]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8583
خط: نستعليق، كا: محمد بن علي بن اسدالله، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 104گ، 18 سطر (7×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 17-165]
hekāyāt va bargozīde-ye aqvāl-e bozorgān
و ديباچه رساله رحيقيه من تصنيفات جناب افضل الفضلا فريدالدين عكاشه.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9596/7
آغاز: حكايت كرد كه جماعتي از تجار ارتكاب مخطور الراكب في السفينه كالساعي في حتفه كرده بودند؛ انجام: چنان باد حكم قران كواكب ** كه صد سال ديگر چنين بگذراني
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ به شيوه چليپايي؛ واقف: خان بابا مشار، ارديبهشت 1346؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن ترياكي، 21ص (59-79)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9-268]
hekāyāt va dāstān-hā-ye tārīxī
مجموعه داستان هايي است از وقايع تاريخي كه بر سر عالميان آمده ابتداء از بابك و كشتگان او آغاز سخن مي رود. بعد ابوجعفر منصور دوانيقي و سلطان ملكشاه و هارون الرشيد و نعتضد و سلطان محمود و ايضاً عدالت معتضد و ابراهيم غزنوي و عبدالله بن طاهر ذواليمينين و مامون و سليمان وراق و ربيع حاجب مورد بحث قرار مي گيرد و باز از ابومنصور جعفر دانيقي داستاني مي آيد پس ازين داستا ن ها بوقايع حوادث ماقبل اسلام پرداخته مي شود و علاوه از حوادث پادشاهان سخن از حادثات ايام افرادي مي رود كه در درباره اين شاهان مي زيسته اند. پس از آن قصص چندي مي آيد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2550/16
آغاز: در بعضي از تواريخ آورده اند كه شخصي از جلاد بابك پرسيد كه تو چند؛ انجام: گفت معده باين ضعيفي را داروئي كم ازين نتوان داد بمحمد و آله الامجاد.
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد صادق بن ملا عبدالمحمد، تا: 1248ق، جا: فريدن اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي، 51ص (326-376)، 17 سطر (10×17/5)، اندازه: 20/5×34 سم [ف: 6-67]
hekāyāt va revāyāt
غير همانند:
داستان ها و روايت هايي با عنوان «آورده اند يا روايت كرد ه اند». پاره اي از اين داستان ها در وسط نامه ها و چند برگ نيز در اول دفتر است كه ظاهراً در صحافي به اين پراكندگي دچار گرديده؛ بي كا، تا: قرن11؛ كاغذ: شكري نازك، جلد: تيماج قهوه اي، 34ص (255-288) [ف: 3-571]
نسخه اصل: بادليان 69. Add. اوزلي (ش 1241)؛ بي كا، تا: با تاريخ 1204ق [فيلم ها ف: 1-588]
hekāyāt va revāyāt-e ‘ajībe
كه به مرور زمان از كتب ملاحظه شد و يا از دوستان استماع افتاد.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5085/30
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ 1ص (111ر) [ف: 8-195]
الحکایات و الکاهیات- داستان ها از دانشمندان شیعه
hekāyāt va favā’ed-e motefarreqe
حكايت اسكندر، عبدالله طاهر، مناظره علما در مجلس مامون عباسي، قول برخي از عرفا و حكما، سيد شريف جرجاني، بقراط، بوذر جمهر، برخي عبارات منقول از كشكول شيخ بهائي، و ربيع الابرار زمخشري و كنز اللغات و غيره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/154
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11-12؛ 6ص (347-352) [مختصر ف: - 315]
hekāyāt va qesas
ساري؛ عمومي؛ شماره نسخه: 78/2
آغاز: روايت كرده اند كه سيد كونين و تاج فخر عالمين يعني حضرت محمد مصطفي (صلی الله علیه و آله) جبرئيل را سلام كرد؛ انجام: از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است كه در ترب سه خصلت هست برگش دفع بادها مي كند و تخمش طعام را هضم مي كند.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 15ربيع الاول 1232ق؛ كاغذ: فستقي و شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 15 و 17 سطر (11×17)، اندازه: 14/5×21 سم [عمومي ساري و تنكابن: ف: - 60]
hekāyāt va goftār-hā-ye axlāqī
در اين رساله تعدادي از آيات قرآني مورد بحث و تفسير قرار گرفته و بعد بعضي از داستان هاي صوفيانه ذكر شده است و باز پاره اي از حكايات درباره بزرگان دين و شاهان عاليقدر مورد نقل و هم چنين اقوال تعدادي از مردان برتر آمده است كه همگي در تنوير اخلاقي مفيدند.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3034/5
آغاز: حق سبحانه در كلام مجيد ميفرمايدان ينصر كم الله فلا غالب لكم و ان يخذلكم فمن ذي الذي ينصر كم من بعد؛ انجام: پايان: صور كونيه است در دل و درين انتعاش انتخاب غير است و نفي حق پس قرب حاصل نشود.
بي كا، تا: محتملاً 878ق؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوايي، ميشن عنابي، 12ص (64-75)، 22 سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 6-829]
حكايات و لطائف/ داستان/ فارسي و عربي
hekāyāt va latā’ef
مجموعه اي از حكايات و لطائف است كه از اقوام و ملل مختلف جمع آوري شده و نيز حكايت اهل «حمص» كه مؤذن يهودي استخدام كرده بودند.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11522/8
آغاز: شخصي زني را ترويج نمود و دخول كرد و بسفر رفت و چون پنجاه شد برگشت زنش زائيده بود؛ انجام: قيل لمخنث أي الأسماء أحب إليك، قال الزبير لأنه مركب من الزب و الإير.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ در انجام نسخه 6 برگ افزودگي هايي مشتمل بر معجزات و فضائل حضرت علي عليه السلام و مناجات و دعاي معراج آمده؛ كاغذ: فرنگي، 8گ (51-58) 16 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 29-172]
hekāyāt va mozhekāt
مجموعه اي از حكايات تاريخي به نقل از تاريخ يمن، كتاب تواريخ و روضه الصفا و تعداد مضحكه مي باشد كه گردآوري شده و به علت افتادگي زياد از آغاز و انجام شناخته نشد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 15759
آغاز: آمده التماس نمودند كه وزير از پادشاه در خواهد كه تخفيفي در اين امر؛ انجام: آورده اند كه روزي حضرت جعفر صادق عليه السلام بيمار شد جهود طبيب آوردند تا معالجت كند امام عليه السلام فرمودند...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 55گ، 15 سطر (12/3×23/2)، اندازه: 21×34 سم [رایانه]
hekāyāt va motāyebāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13727/21
خط: نستعليق چليپا، كا: محمد حسن هزار جريبي، تا: 1295-1298ق؛ جلد: تيماج سرخ، 8گ (245ر-252پ) [ف: 37-255]
hekāyāt va mo‘jezāt-e ‘alī ‘alay-he-s-salām
بسياري از معجزات باهره آن حضرت را به نظم كشيده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 204/11
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: رجب 1233ق، جا: اصفهان؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-155]
hekāyāt va mo‘jezāt va zekr-e šāhān
حاوي حكايات متعددي است كه پاره اي از آن از سندباد نامه و ساير كتب داستاني جمع آوري شده و جاي آن از صفحه 182 تا 188 مي باشد؛ از صفحه 188 تا 196 مطالبي درباره معجزات پيغمبران متعدد است و سپس چند داستان مي آيد، از صفحه 199 تا 250 ذكري از يك يك شاهان باستاني ايران از سلطنت ضحاك تا سلطنت «شهر آزاد» مي شود و مراتب مرتب در پس هم مي آيد؛ از 250 تا 277 تاريخ خلفاي پيغمبر است ابتداء ذكر خلافت ابوبكر بعد عمر بعد عثمان مي گردد پس از آن به طور مفصل سخن از شرح حال حضرت علي عليه السلام مي رود و ايام خلافت او بيان مي شود و معجزات او برشمرده مي گردد پس از آن از خلافت امام حسن و حسين عليهما السلام سخن به ميان مي آيد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2550/13
آغاز: حكايت آورده اند كه نوبتي سلطان محمود غزنوي بمسجد جامع ميرفت؛ انجام: من دستش گرفته او را خلاص ساختم بعد از آن.
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد صادق بن ملا عبدالمحمد، تا: 1248ق، جا: فريدن اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي،
96ص (182-277)، 17 سطر (10×17/5)، اندازه: 20/5×34 سم [ف: 6-65]
hekāyāt va maqālāt
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28546
آغاز: بسمله، الحمد... الذي عجزت عن گناء مقاويل القائلين و حصرت عن الافصاح بمدحه السن؛ انجام: و نصلي و سلم علي سيدنا محمد المعتام المختار و علي آله الطيبين الطاهرين الاخيار.
خط: نسخ جلي خوش، بي كا، بي تا [رايانه]
hekāyāt va maktūbāt
حكايات و مكتوبات متفرقه اي بدين شرح: حكايات منقول از تذكره دولتشاهي (ص 106)؛ صورت دستور العمل كه نواب مغفوري مرحوم خان احمد گيلاني بجهت استاد خضرشاه حرنايي نوشته بوده (ص 108)؛ صورت دستور العمل ديگر از خان احمد مرحوم بجهت استاد محمد مؤمن عودي پدر محمد رضا بيك عودي (ص 108).
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 13424/7
خط: نستعليق و شكسته و نسخ و تعليق، بي كا، تا: 1071-1077؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 3ص (106-108)، اندازه: 15×27/6 سم [ف: 17-408]
hekāyāt va mavā‘ez
مجموعه پراكنده اي است در حكايات نظم و نثر از بزرگان، در دو بخش «برگ هاي 1ر-179پ» در اين بخش داستان هايي بدون نظم و ترتيب از ائمه عليهم السلام و بزرگان دين تحرير شده و از آغاز و انجام افتادگي دارد. در حاشيه برگ هاي اين بخش مطالبي بدين ترتيب تحرير شده است: اشعاري از حافظ، مثنوي قضا و قدر محمد قلي سليم با اين سرآغاز: شنيدم روزي از خونابه نوشتي ** چو گل از پاره تن خرقه پوشي/ و رقعه اي در مدح شاه عباس صفوي، مجالس خمس و معجزه حضرت امير عليه السلام به نقل از حسام. بخش دوم «برگ هاي 180ر-192پ» شامل اين مطالب: 1. نظم معجزه علي عليه السلام از آتشي؛ 2. نظم معجزه علي عليه السلام از الفتي؛ 3. نظم معجزه و كشته شدن جبله از فارغ گيلاني؛ 4. نظم معجزه حضرت پيامبر اكرم از ثناييو
قم؛ دارالحديث؛ شماره نسخه: 62
آغاز: تب داشته باشي صحت يابد از بركت فاتحه الكتاب و حضرت رسول صل الله عليه و آله و سلم فرمود است كه هر كه روز جمعه بعد از؛ انجام: چون ثنايي سخن به نظم آورد ** معجزات نبي به چشم آورد/ ... ** نام نيكش در جهان ماند.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 192گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 112]
hekāyātī az as‘amī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8825/9
خط: نستعليق، كا: سيد محمد طباطبايي طبيب يزدي، تا: با تاريخ 1286ق، جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 3گ (55پ-57ر)، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 29/1-57]
hekāyātī az javāme‘-ol hekāyāt va yāddāšt-hā-yeparākande
اميرخيزي، اسماعيل بن محمد تقي، 1255-1344 شمسی
(amīr-xīzī, esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (1876-1965
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9829
آغاز: حكايت آورده اند كه بزرجمهر كه وزير كسري بود اصل او از نخشب بود؛ انجام: مرگ اگر مرد است گو پيش من آي ** تا در آغوشش بگيرم تنگ تنگ
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تيماج فرنگي مشكي، 51گ، 16 سطر، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 31-106]
hekāyātī manzūm darbāre-ye hazrat-e ‘alī
منظومه اي است حكايت، حكايت درباره حضرت علي (علیه السلام). عناوين برخي از حكايات بدين تفصيل مي باشد: حكايت بند بربر، حكايت حشام، حكايت خاتم بخش، حكايت دختر پاكدامن، حكايت ابراهيم، حكايت خيبر، حكايت قيس، حكايت عمر عنتر...
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 15661
آغاز: بسمله. لله الملك و انه مالك هو باقي و غيره هالك؛ انجام: چه شوي كار و بار را مانع چه كني كشت كار را ضايع
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 99گ (1پ-99)، 14-15 سطر (9×9/5×14-15/5)
اندازه: 15×21 سم [رایانه]
hekāyat
ديك الجن، عبدالسلام بن رغبان، 161-235 قمری
(dīk-ol-jenn, ‘abd-os-salām ebn-e raqabān (779-850
منقول از ديك الجن
[ريحانه 35/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/513
آغاز: بسمله، حكي عن بعض الثقات ان هرون الرشيد و عنده ابو اسحق الشاعر الملقب بديك الجن فقال للرشيدانه من اهل الزندقة؛ انجام: اشهد علي اني ابرء الي الله من اولهم و اخرهم لم اكتم علي ذلك و نرجوا ان بمتنا و يحشر نا بموالاتهم و البراءة من اعدائهم آمين رب العالمين
در اثبات كفر و زندقه بزرگان دين؛ بي كا، تا: قرن 11؛ 1گ (560) [ف: 15-210]
hekāyat
موسوي منشي، محمد رضا، ق 14قمري
(mūsavī monšī, mohammad rezā (- 20c
چند داستان است گويا از كاتب، يعني محمد رضاي منشي. در پايان حكايت يكم آمده: تأليف اين حكايت در سيزده سال قبل از اين شده، و در سال 1301 به تجديد تحرير آن حكايت در اين كتابچه اقدام ورزيد. در كنار اين حكايت يادداشت ضياءالدين بن نديم باشي است: «افسوس اكنون اين گل خار گشته و در زندان دارالسلطنه قزوين زنداني است.»
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5668/20
كاتب = مؤلف، تا: 1301ق [ف: 8-452]
hekāyat
مولانا قديمي
mowlānā qadīmī
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4991/7
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10، [ف: 8-156]
hekāyat
غير همانند:
حكايت ملاقات و گفتگوي عبدالله مبارك با زني كه حافظ قرآن بود و سؤالات عبدالله را با آيات پاسخ مي داد. در آغاز اين حکایت آمده: «نقل است از خط سيد سند امير فضل الله الحسيني استرآبادي كه او نقل فرموده از عبدالله مبارك...»؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: اسماعيل شيرازي، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تيماج جگري، 1ص (91)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-38]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1325ق؛ قطع: بغلي [نشريه: 7-271]
آغاز: خود و من ضعيفه مده و در همه حال به عبادت ملك متعال مشغول مي بود. برادر چون ديد كه به كس فرستادن راضي نمي شود؛ انجام: آفتابه را گذاشته به در زد چون زمان دير صبر كردم و نيامد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 12ص (56-67)، اندازه: 14/3×23/5 سم [ف: 29/1-536]
hekāyat-e āl-e ‘abā
ابن همام شيرازي، ق 10قمري
(ebn-e hammām-e šīrāzī (- 16c
حكايت آل عبا، حكايت حضرت حسين (علیه السلام) و شرح حال حضرت صادق و مطالب عرفاني و شرح كلمات حضرت علي بن ابي طالب و حكاياتي از عرفا و مشايخ از ابراهيم ادهم و شيخ ذوالفنون مصري و شبلي و ابومحمد و بو سعيد ميهنه اي و مالك دينار و عبدالله مبارك و شيخ نظامي و يحيي بن معاذ و رابعه عدويه و شرح قمستي از نهج البلاغه و حكايت شيخ نصيري و حكايت ملك شاه و ابوالمعالي جويني و حكايت سلطان حسن و قاضي حسن كه در عهد مؤلف بود (ص 242) و واقعه جنگ احمد بيك با رستم بيگ پسر عم خود و سپردن فارس به قاسم بيگ پرناك و آزرده شدن ابراهيم سلطان و غلبه رستم بيگ كه اين وقايع در زمان ابن همام در تبريز اتفاق افتاده (ص 314 تا ص 317) و وصاياي ارسطاطاليس و آداب اجتماع و ترتيب فرزند و سلوك با مردم و آداب غذا خوردن و نشست و برخاست (از ص 22 تا ص 358).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2654/3
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 19 سطر (6×14) [ف: 10-1524]
ḥikāyat-u abu-l-murīd bi-riwāyat-il jāḥiẓ
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/247
خط: نستعليق، كا: روحي كجوري، تا: قرن 11؛ 1ص (571) [مختصر ف: - 315]
(.hekāyat-e abo-l-hozayl-e ‘allāf bā majnūn (t
سپهر كاشاني، عباسقلي بن محمد تقي، 1268-1342 قمری
(sepehr-e kāšānī, ‘abbās-qolī ebn-e mohammad taqī (1852-1924
وابسته به: مناظرة ابي الهذيل، علاف، محمد بن هذيل (131-235)
طبق يادداشت مترجم كه به خط خود در 11 ربيع الثاني 1335ق در انتهاي نسخه تحرير كرده اين ترجمه و ترجمه بعدي در پايان جلد اول كتاب احوال حضرت محمد بنت علي الجواد (علیه السلام) در آخر حالات مأمون بن هارون مرقوم شده است. منقول از كتاب حيوة الحيوان دميري به خط مترجم كه به جهت مظفرالدين شاه قاجار انجام داده است.
خط: نستعليق، كا: ميرزا محمد خان كاشاني خواهرزاده ميرزا محمد خان كاشاني خواهر زاده ميرزا محمد علي خان مجيرالدوله كاشاني، منشي مخصوص وزارت تأليفات، تا: 1320ق؛ جلد: مقوايي، 20ص(27-46)، 17 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف: 32-276]
خط: نستعليق، كا: ميرزا محمد خان كاشاني خواهر زاده ميرزا محمد علي خان مجيرالدوله كاشاني، مشني مخصوص وزارت تأليفات، بی تا؛ جلد: مقوايي، 2ص (46-47)، 17 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف: 32-276]
حكاية ابي الهذيل- مناظرة ابي الهذيل
hekāyat-ol ahbāb
تنكابني، محمد بن سليمان، 1234-1302 قمری
(tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819-1885
تاريخ تأليف: 1273ق
مؤلف در اين کتاب بخشي (42 مورد) از مراسله جات و عبادت نامه و مصالحه نامه و مكاتبه نامه هاي خود را جمع كرده و يك مجموعه قرار داده تا بر ارباب فطانت و ذكاوت سودمند افتد، این رساله از جهت اشتمال بر برخي حوادث تاريخي عمر مؤلف قابل توجه است.
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 663/4
آغاز: پس از سپاس حضرت يزدان و درود بر روان ختم پيغمبران و ثنا خواني آل اطهار، و چنين مي نگارد كه در مدت كثيره مراسله جاتي كه از خامه شكسته؛ انجام: لهذا علاج از اين مؤلفه را منحصر ديده كه سر قدم ساخته بلكه سر از قدم نشناخته... عليه علويه رضويه... در معرض فنا و زوال دثور و اضمحلال در آيد... كا: مقصود علي بن حسينقلي كلاردشتي، تا: 1293ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 22گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 173]
ḥikāyat-u aḥad-il mu‘ammarīn min hind
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/19
منقول از كمال الدين ابن بابويه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11- قرن12؛ 1ص (32) [مختصر ف: - 317]
hekāyat-e ahvāl-e qāzī va dozd-e baqdād
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10057/3
آغاز: راويان اخبار و ناقلان آثار... روايت كرده اند كه در زمان خلافت هارون الرشيد عليه ما استحق در شهر بغداد قاضي بود؛ انجام: و از دزد خلاصي يافت و السلام علي من اتبع الهدي
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1246ق؛ جلد: تيماج جگري، 7ص (30-36)، 13 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 32-77]
(.hekāyat-e ezdevāj-e nājī (mnz
منظومه اي است داراي 280 بيت در داستان رفتن شخصي به نام ناجي براي ازدواج با دختري و واسطه قرار دادن دلاله اي را براي صحبت با خانواده دختر و ديگر قضاياي ازدواج وي.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 882/2
آغاز: اول نامه ام سپاس خداست ** جز خدا حمد بر كسي نه سزاست/ آفريننده خواص و عوام ** رهماينده بر حلال و حرام
نسخه اصل: كتابخانه انجمن آثار ملي- تهران 335؛ خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ 32ص [عكسي ف: 3-75]
hekāyat-e eskandar va dīyojānes-e kalbī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/21
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11-12؛ 1ص (33) [مختصر ف: 315]
hekāyat-e amīr ahmad va mahastī
به نثر و نظم.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3104/8- ف
نسخه اصل: ملي تبريز ش 3572؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 [فيلم ها ف: 2-77]
hekāyat-e bāzdīd-e ma’mūn az madāyen
مشتمل بر: شرح خصائل پادشاهان عجم و طبقات آنان تا سامانيان
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1045/2- طباطبائي
كا: سيد محمد بن صادق طباطبائي (سنگلجي)، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 7ص (3-9)، اندازه: 11×17 سم [ف: 23-344]
hekāyat-e bačče-hakīm va monāzere-ye ū bā bozorgī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10057/10
آغاز: روايت است كه يكي از بزرگان به علت مرض
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1246ق؛ جلد: تيماج جگري، 1ص (61)، 13 سطر، اندازه: 15/5×20 [ف: 32-78]
’hekāyat-e bahr-e abyaz va jazīre-ye xazrā
اهدا به: شاه طهماسب صفوي
تبريز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: بدون شماره/ 4
بي كا، بي تا [نشريه: 7-539]
’ḥikāyat-u baḥr-il a’byaḍ wa jazīrt-ul xaḍrā
داستاني است در خصوص حضرت امام عصر عليه السلام كه گويا در سال 666ق اتفاق افتاده و مؤلف به بيان آن پرداخته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15506/23
آغاز: بسملة، روي محمد بن مسعود بن عياش السلمي رضي الله عنه، في تفسيره و حذف اسناده عن حبيب السجستاني، قال: سألت أباجعفر عليه السلام و ساق الحديث عنه عليه السلام قال: فقال: يا حبيب ان القرآن قد طرح منه؛ انجام: و هذا آخر ما سمعته من الشيخ الصالح التقي و الفاضل الزكي علي بن فاضل المذكور أدام الله إفضاله و كثر من علماء الدهر أمثاله و الحمدلله أولاً و آخراً...
خط: نسخ، كا: محمد هادي بن محمد مؤمن، تا: رمضان 1066ق؛ يادداشتي از محمد طاهر اراسنجي؛ كاغذ: شرقي، 10گ (247پ-256پ)، سطور چليپايي، اندازه: 8×18 سم [ف: 39-368]
hekāyat-e ‘osmān-e bn-e ‘affān va abūzar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/15
به نقل از كشكول شيخ رحمه الله؛ خط: نسخ و نستعليق و تحريري، كا: كلب علي بن جواد كاظمي، تا: با تاريخ 1072ق؛ كاغذ: نخودي نازك، جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (3ر)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1-281]
hekāyat-e bahrām va behrūz
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8450/2
خط: نستعليق، كا: محمد صادق جامي، تا: دوشنبه غره صفر 1080ق؛ جلد: تيماج مشكي، 9گ (45ر-53 ر)، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 28-49]
hekāyat-e pādešāh-e āzād-baxt
حكايتي است به نثر و نظم درباره آزاد بخت پادشاه فارس و عشق او نسبت به دختر سپه سالار و ازدواج آن ها بدون اطلاع پدر و بقيه ماجرايي كه براي آن ها اتفاق افتاده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 15667
آغاز: بنام ايزد بخشاينده مهربان. اما راويان اخبار و ناقلان آثار و طوطيان شكر شكن شيرين گفتار چنين روايت كرده اند كه در عهد قديم پادشاه بود عادل و كام كار و كامل؛ انجام: كاي جوان عزيز و طفل دلير بود اينكار گردش تقدير...
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 50گ، 14 سطر (10×15)، اندازه: 17/5×22/5 سم [رایانه]
hekāyat-e pādešāh barāye darvīšān
به نقل از جامع الحکايات است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 654/5
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فستقي و نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 8گ، 11-16 سطر (12×15/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 2-765]
hekāyat-e pādešāh va pīrezan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9951/11
خط: نستعليق نازيبا، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (116ر-117پ)، 15 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 31-148]
hekāyat-e pādešāh va gazīdan-e lab-e hayāt, hamsar-aš = pādešāh va hayāt
حكايتي است بسيار مختصر كه در آن، پادشاهي كه دو همسر به نام جهان و حيات دارد از آن ها مي خواهد تا بيتي بر بديهه در مورد خود بگويند. بيت جهان گيراتر مي افتد و شاه بر لب او بوسه اي مي دهد و در اين بوسه خال لب او را مي گزد و آن را از جاي بر مي دارد. حيات بسيار ناراحت مي شود و شاه نيز ملول و اندهگين نزد چهار نفر شاعر مقربش مي آيد. آن ها كه خواجه خسرو دهلوي، عهدي انسي و رونقي هستند علت ملال را از شاه جويا مي شوند. شاه با قصد آزمودن شاعران، يك جمله می گوید: «زاغ از دهن پريد». آنان هر كدام در مورد مقصود شاه شعري مي سرايند كه فقط شعر خواجه خسرو دهلوي منظور را مي رساند و شاه وي را مي نوازد: «خالي كه بود بر لب و شهد (؟) مي چكيد/ هنگام بوسه بود كه شه خال را گزيد/ آيينه ماند بر نظر آن خال را نديد/ حيران چنان بماند كه زاغ از دهن پريد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8177/60
آغاز: حكايت. آورده اند كه پادشاهي بود دو حرم داشت يكي از جهان نام بود و ديگري حيات نام، هر دو طبع شعر نيز داشتند
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ خط ماوراء النهري؛ مجدول؛ 2گ (113پ-114پ)، اندازه: 19/8×12/9 سم [ف: 27/1-416]
hekāyat-e pādešāhī ke dar pādešāhī be mehnat gereftāršod
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4709/15
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 18گ (150ر-167پ) [ف: 8-61]
hekāyat-e pādešāhī ke har sāl vazīr-e xod rā be sagān-eādam xār mī dād
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/100
خط: نسخ كهن معرب، بي كا، تا: با تاريخ قرن 11؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (197پ-198ر)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2-740]
hekāyat-e pesar-e hārūn-e rašīd
منشي اصفهاني، ميرزا محمد تقي، ق 13قمري
(monšī esfahānī, mīrzā mohammad taqī (- 19c
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8686/4
خط: نستعليق، بي كا، تا: يك شنبه 9 ذيحجه 1246ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 6گ (109پ-114پ)، 17 سطر (8×15/5) [ف: 17-199]
hekāyat-e pīrī = masnavī dar hekāyat-e ezdevāj-e pīrībā doxtarī javān
مثنوي هزلي و طنزآميز در حكايت پيرمردي است كه در سنين پيري با دختري جوان ازدواج نموده، ليكن پيرمرد به جهت پيري قادر به مباشرت با وي نيست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 419/2 کر
آغاز: آورده اند حكايت پيري: پيره مردي بسن بچه و شصت ** نام دختر ببرد و عقدش بست؛ انجام: گفت من نيز نيستم عيسي ** كه دهم مرده را بدم احيا!
خط: شكسته نستعليق، كا: تقي الدين فتحعلي بن محمد تقي، تا: 1204ق؛ متن چليپا؛ كاغذ: فرنگي، 1ص (55پ) [ف: 40/2-73]
hekāyat-e pīše-ye velāyat-e halab va heyvānāt-e ān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1045/4- طباطبایی
كا: سيد محمد بن صادق طباطبائي، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 12ص، اندازه: 11×17 سم [ف: 23-344]
ḥikāyat-u tuḥfat-il qulūb wa mā jarā la-hā min-al ‘ajā’ib
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3630/14
خط: نسخ، كا: قاسم عبدالله، تا: 917ق [ف: 7-7]
حكاية تميم الداري- تميم انصاري
hekāyat-e tīr-bārān-e valīd ebn-e yazīd ebn-e ‘abd-olmalek
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2842/42
خط: شكسته نستعليق، كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13 [ف: 6-134]
ḥikāyat-u jābir raḍī-yal-lāh ‘an-h wa qabila ḏikr-a-nāli-ṣifat mulid sayyid-i-nā
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 465/27
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ با يادداشت مطالعه مجموعه از احمد بن عبدالقادر بن عمر مارديني حنفي، محمد بن عبدالقادر عمر بن محمد بن عبدالخالق مارديني حنفي، عمر بن محمد بن عبدالقادر در 878، احمد بن عبدالقادر بن عمر بن محمد عبدالخالق مارديني حنفي؛ از موقوفات رمضانيه مرحوم ابراهيم بن فتح الله شريف حسيني 1230؛ جلد: تيماج سوخت، 7ص (146-152)، 22 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 239]
ḥikāyat-ul jārīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/15
به نقل از عدة الداعي ابن فهد حلي؛ خط: نستعليق، كا: عماد لمراسكي، تا: 1030ق؛ 1ص (30) [مختصر ف: - 318]
الجزيرة الخضراء- حكاية جزيرة الخضراء
hekāyat-e jamīl ebn-e ‘omar
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3630/18
خط: نسخ، كا: قاسم عبدالله، تا: با تاريخ 917ق [ف: 7-8]
hekāyat-e čehel tūtī
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 478/3
خط: نستعليق، كا: حسن بن محمد علي بيگ تحويل دار، تا: دوشنبه 22جمادي الاول 1324ق؛ جلد: مقوايي مشكي، اندازه: 18/5×23 سم [ف: 2-130]
hekāyat-e habs-e xāje nezām-ol-molk va jāhel
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/14
خط: نستعليق، كا: محمد طاهر اراسنجي، تا: قرن 11-12؛ 1ص (21) [مختصر ف: 315]
ḥikāyat-ul ḥajjāj wa-š ša‘bī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/158
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 5ص (338-342) [مختصر ف: 316]
ḥikāyat-u ḥasan-iṣ ṣabbāḥ wa niẓām-ul-mulk
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/252
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (451) [مختصر ف: - 318]
hekāyat-e hazrat-e ‘īsā va rafīq-e nāfarjām
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10057/8
آغاز: در مجموعه ورام روايتي مذكور است كه حاصل آن اين است كه شخصي با حضرت عيسي همسفر بود
به نقل از مجموعه ورام؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1246ق؛ جلد: تيماج جگري، 3ص (57-59)، 13 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 32-78]
ḥikāyat-u ḥayy-i banī ‘uḏra
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/142
به نقل از كشكول بهائي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (299) [مختصر ف: - 318]
hekāyat-e xojaste farjām
خزانه دار، محمد طاهر بن محمد تقي، ق 11قمري
(xazāne dār, mohammad tāher ebn-e mohammad taqī (- 17c
در همان نوشته: «از آن جمله يكي شيخ اجل شيخ بايزيد است كه جد اعلي مرحوم مبرور سيد معصوم بيگ متولي سركارات جديدي آستانه مقدسه متبركه كه واقف سركارات مقدسات نواب رضوان آرامگاه شاه عباس الحسيني الماضي طيبه الله مضجعه است كه والد ماجد مخدوم معظم اليه است» (ص 190). با اين قطعه در تاريخ تحديد تأليف كتاب: بحمدالله از يمن توفيق يزدان ** گل باغ طبعم شكفت از نهاد/ رياض روايت مرتب نمودم ** كه دست خزان از گلش كوته افتاد/ ز اقبال آن سيد پاك گوهر ** برويم در فيض اتمام بگشاد/ چه تاريخ تجديد اين جستم از عقل ** به دريوزه رفتم به نزديك استاد/ خرد آفرين كرد بر كلك فكرم ** بگفتا به قاضي لباس نوي داد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8908/24
آغاز: شهپر طاوس رياض نعم حمد و سپاس بي قياس و شكر و ثناي محكم اساس مبدعي را سزاست و منعمي را رواست... اما بعد معروض... مي دارم بنده مستهام ابن محمد تقي محمد طاهر بي سرانجام خزانه دار سركار... شيخ الكاملين... صفي الملة والدين طاب ثراه [شيخ صفي الدين اردبيلي، كه نسب او را تا امام موسي كاظم (علیه السلام) برمي شمارد] ... در هنگامي كه توليت روضه مقدسه و تمشيت مهام امور حسنه حظيره منوربه بنا بر حسن عقيدت... در كف كفايت جناب... شمس السعادة قمر السيادة محمد مؤمن بيكار صفوي متولي بود و پاي امنيت در دامن فراغت كشيده از ساير مشغوليات مطالعه كتب تواريخ و روايات را گزيده و رجحان داده اوقات مي گزرانيد (كذا) تا آن كه وقتي در مطالعه جامع الحكايات بهنقل دزد و قاضي رسيده از مضمون آن ظاهر و از مشحون آن باهر ساخت كه قصه اي شيرين و فسانه اي رنگين و نمكين در خوان نوالش آراسته در مهمانخانه احسان پيراسته ترتيب داده بوده اند كه به مرور ايام جمعي از غارتگران دوران دور از مرام دست تطاول و بي باكي گشاده و روي به غارت گري نهاده به مگس تحريف ناداني و به زنبور تصحيف خواني ظروف كلمان آن را از اشربه شربت عاري... ساخته اند كه متكلم و مستمع را استفاده افاده و استفاضه افاضه متعسر بلكه متعذر بود؛ بنا بر اين به خطر فاتر بنده حقير و مخلص فقير رسيد كه همان مضموني كه في الجمله مفهوم مي شد تجديد آن را به نام نامي و اسم گرامي آن مخدوم امجد... كه نسب شريفش... به حضرت شيخ بزرگوار منتهي مي گردد... به حليه عبارات شايان، آرايشي و به كسوت استعارات در خور نمايشي داده... مسمي به حكايات و افسانه و روايات كه مناسب مقام مي نود در اصف مطلب اضافه و اندراج داد. آغاز داستان: بدان كه طوطيان شيرين مقال شكرستان محكمه دانش و نغمه پردازان انجمن دارالقضاة بينش و بلبلان خوش آواز رياض بلاغت سخن وري؛ انجام: بر تافته به شراكت همديگر قرار داده تجارت را مايه سودا نموده اوقات مي گزرانيدند و تالف به جهت عبرت اولي الابصار و ازمايش طبع افكار به تأليف اين حكايات و تجليب اين روايات شكسته بسته به قدر وسع... در دار السياسة حكام اصل سيرت احسن خصايص است و باعث تزين مجالس و محافل و السلام علي من التبع (كذا) الهدي. تمت بالخير و السلامة
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 65ص (187-251)، سطور چليپايي (6×20)، اندازه: 9×24/5 سم [ف: 29/1-297]
hekāyat-e xers-e qūldūr bā sān-e dozd-afkan
قراچه داغي، محمد جعفر بن محمد باقر، - 1310قمري
qarāče-dāqī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad bāqer
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5464/6-27/134
آغاز: مجلس اول واقع مي شود ميان دره درزير درخت بلوط بزرگي پريزاد سرسنگي نشسته بايروم اسباب ويراق دربر کرده چيست و چابک پيش روي او ايستاده؛ انجام: مگر نمي شنويد کساني که دزدي و دلگي نمي کنند و بصنعت و تجارت مشغولند چه قدر آسوده و خوش گذران هستند تمام شد
خط: تحريري، كا: سيد علي حسين ساحل بلگرامي، تا: 1339ق؛ جلد: مقوا، 47گ، 11 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1648]
hekāyat-e xāje-ye sang-parast
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 478/2
خط: نستعليق، كا: حسن بن محمد علي بيگ تحويل دار، تا: پنج شنبه 19جمادي الاول 1324ق؛ جلد: مشكي، اندازه: 18/5×23 سم [ف: 2-130]
(hekāyat-e xāje nasr-ed-dīn (mollā nasr-ed-dīn
اين رساله شامل چند حكايت از خواجه نصير الدين است.
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه:ف 70/1
آغاز: اما يلكل و آكاه اولغل كيم اشيو مرحوم مغفور له نصر الدين خواجه؛ انجام: ايجون ايمش الديلر كند بلرديدي تمت
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 14گ، 13 سطر [ف: 1-63]
hekāyat-e darvīš-e sāher va rūbāh va fāxte
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8140/4
آغاز: آورده اند كه شخص درويشي در مدت عمر خود در علم ساحري رياضت مي كشيد؛ انجام: از دست او در پريد.
كا: غلامحسين يزدي، تا: 25 شوال 1305ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 5ص، اندازه: 11×17/3 سم [ف: 7-786]
hekāyat-e dehqān-zāde-ye nādān
منشي بهواني داس ولي
monšī bahvānī dās valī
نثري آميخته به نظم از منشي بهوانيداس بهگو تخلص.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 4490ض
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: 1211ق؛ 10ص (612-621)، 15 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 7-269]
ḥikāyat-ur rux ṭā’ir
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3630/3
خط: نسخ، كا: قاسم عبدالله، تا: 917ق [ف: 7-7]
(.hekāyat-e redkūn xāhar-e pādešāh-e pārt (t
شيخ مرتضي، ق 13قمري
(šayx mortazā (- 19c
ترجمه فارسي داستان ردگونه خواهر پادشاه پارت است كه شامل پنج «فصل» و هر فصل مشتمل بر چند «مجلس» مي باشد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 15707
آغاز: ترجمه حكايت ردكون خواهر پادشاه پارت مشتمل بر پنج فصل و هر فصلي در چند مجلس. كلا او پاتر ملكه سيري و زوجه دمتريوس؛ انجام: اين عيش را بعزا مبدل كنيم و به بينيم كه خداوند تعالي درباره ما چه مقرر فرموده و عاقبت كار ما بكجا منجر خواهد شد. ترجمه خانه زاد جان نثار مرتضي
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: مقوا روكش پارچه مشكي، 73گ، 11 سطر (8/5×17/5)، اندازه: 13×21/5 سم [رایانه]
hekāyat-e rūsīye
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 823
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ با سرلوح زرين؛ كاغذ: سفيد، جلد: مشمع، 32گ، 14 سطر (9×16)، اندازه: 17×28 سم [سنا: ف: 2-69]
hekāyat-e zabān-e nāqūs
حديثي است از حضرت اميرالمؤمنين علي عليه السلام در حكايت گفتار ناقوس.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 770/14- طباطبائي
آغاز: روي ان عليا عليه السلام مر بدير... فقال له بعض اصحابه ما يقول الناقوس قال عليه السلام يقول سبحان الله حقاً حقاً.
در ذيل اين حديث، خطبه كوتاه عقد نكاح به عربي و چهار بيت فارسي است؛ بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 61گ، 19 و 20 و 27 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 23-62]
hekāyat-e zar va mīš
نعمة الله ولي، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ -834 قمری
(ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330-1431
حكايت زر و ميش از شاه نعمت الله ولي به نظم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13711/4
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سرخ، 2گ (19پ-20پ) [ف: 37-236]
hekāyat-e zan-e qabīh-ol-vajh bā šohar-e a‘mā-ye xod
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10057/9
آغاز: روايت كرده اند كه زن قبيح الحسني به حباله نكاح نابينائي
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1246ق، جلد: تيماج جگري، 3ص (59-61)، 13 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 32-78]
hekāyat-e zanī ke dar ‘ahd-e dāvūd būd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/10
منقول از من لا يحضره الفقيه؛ خط: نستعليق تحريري، كا: محمد طاهر اراسنجي، تا: صفر 1107ق؛ 1ص (17) [مختصر ف: - 316]
hekāyat-e sett-e zakīyye oxt-e xāled
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3630/9
خط: نسخ، كا: قاسم عبدالله، تا: 917ق [ف: 7-7]
hekāyat-e soltān hoseyn mīrzā
مجموعه اي است كه به صورت داستان و اسطوره، به طرز و شيوه نظم و نثر بسيار زيبا و اديبانه، نگارش يافته است. در اين مجموعه، به جز حكايت سلطان حسين ميرزا، مطالب و حكايات گوناگون ديگري نيز وجود دارد كه ما به درستي ندانستيم كه آيا تمام آن مطالب، از اجزاء اين كتاب است، يا خير؟
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 147244/8
آغاز: حكايت سلطان جسين ميرزا: چنين آورده اند كه سلطان حسين ميرزا را دو حرم بود، يكي را نام حيات و يكي را نام جهان بود، روزي؛ انجام: و بحرمت عذر تقصير سر به پايش نهاده و جميع وجوه او را شايسته اعمال حسنه و مظهر افعال جميله دانسته، مطلق العنان...
خط: نستعليق تركستاني خفي، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شرقي، 54گ (522-575)، 15 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 36-56]
حكايت سلطان سنجر و حكيم سنائي- پاسخ سنائي به سلطان سنجر
hekāyat-e soleymān ebn-e ‘abd-ol-malek
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1098/15
خط: نسخ، بي كا، بي تا [ف: 5-233]
hekāyat-e šāh jamšīd
حكايت شاه جمشيد و قصه جمه و حقيقت در باب مرگ جمشيد
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13842/15
آغاز: دگر از دين يزدان گويم ايدر ** بلطف آ ن بزرگ پاك و رهبر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1036ق؛ جلد: مقوايي آبي، 3گ (115ر-117پ)، 18 سطر [ف: 37-405]
hekāyat-e šāh jamšīd
حكايت شاه جمشيد كه در پارس هفت چيزها را از حكمت خود ساخته بود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13842/37
آغاز: كنون اي جوان و جهانديده پير ** سخن هاي نيكو ز من ياد گير؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1036ق؛ جلد: مقوايي آبي، 4گ (248ر-251ر)، 18 سطر [ف: 37-407]
hekāyat-e šāhzāde īrān-zamīn bā ‘omar-e xattāb
منظومه اي است در پانصد و پنجاه و هشت بيت.
آغاز: بدان گاهي كه عمر شد خليفه ** نگر تا چون در افتاد اين لطيفه/ عرب بگرفت از شاهان كيان تخت ** كه بيرون رفته بود زان خاندان بخت
آغاز: برابر؛ انجام: خداوندا بحق نيك مردان ** كه ختم كار ما در خير گردان/ خداوندا تو نيكي ام روا كن ** به مينو جايگاهي بانوا كن
خط: نستعليق، كا: فريدون بن مرزبان، تا: 11 بهمن ماه الهي 996 يزدجرد بن شهريار، 1036ق؛ جلد: پارچه اي (برزنت) مشكي، 8گ (411پ-418پ) [ف: 37-275]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1036ق؛ جلد: مقوايي آبي، 9گ (135پ-143ر)، 18 سطر [ف: 37-405]
حكايت شب معراج- معراج نامه
hekāyat-e šaddād ebn-e ‘ād
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3630/8
خط: نسخ، كا: قاسم عبدالله، تا: 917ق [ف: 7-7]
hekāyat-e šaddād va behešt sāxtan-e ān badnahād-e bī-bonyād
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10057/7
آغاز: در كتب سير و مفسرين وارد گشته كه عاد بدنهاد را دو پسر بود يكي شداد؛ انجام: از نظر خلايق پنهان گرديد و الله اعلم بالصواب
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1246ق؛ 3ص (55-57)، 13 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 32-78]
hekāyat-e šekār-e šāh ‘abbās-e sānī
حكايت شكار شاه عباس ثاني (1052-1077ق) در 16 الاول 1066ق و اشعار بديهه ميرزا محمد طاهر واقعه نويس.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10688/8
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (121ر)، اندازه: 20×29 سم [ف: 20-436]
hekāyat-oš šekāya
فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091 قمري
(1680-feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21756
آغاز: بسمله و به ثقتي الحمدلله... العبد المذنب الجاني محمد المدعو به محسن؛ انجام: علي هاجرها الف سلام و صلواه و ثناء و تحيه.
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1224ق [رايانه]
... hekāyat-e šeyx abū-‘alī ben abe-l javād va
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/109
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (218) [مختصر ف: - 316]
hekāyat-e šeyx-e san‘ān
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24205
آغاز: بسمله، بنام آن كه بي انجام مبدا؛ انجام: حسب الفرمايش سركار عظمت و جلالت سنه 1260
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1260ق [رايانه]
hekāyat-e šeyx ‘alī-ye daqqāq va zamīr goftan-e ū
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/26
آغاز: روي چند نفر بديدن شيخ علي دقاق مي رفتند با يكديگر گفتند كه اگر شيخ مردي حق است جهت ما چند انار ترش مي آورد؛ انجام: گفت در ميان رمز و ايماء سه گروه در ميانه دو ابروي شيخ ديدم دانستم كه انار ترش مي بايد (سپس يك روايت است بفارسي).
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 1ص (88ر)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8-612]
ḥikāyat-u šayx-il mufīd wa qāḍi-l baġdād
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9464/12
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن11، 1ص (158) [مختصر ف: - 316]
hekāyat-e sālehe
لاري شيرازي، روح الله، ق 10قمري
(lārī šīrāzī, rūh-ol lāh (- 16c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8450/10
آغاز: بعد از حمد و ثناي كثير بر مصور بي مثل و نظير كه چشم جان مشتاقان را از شعشعه عارض خوبان دلپذير و منير ساخت..؛ انجام: شفاعت خواه ما گردان رسولت ** محقر طاعت ما هم قبولت/ فتوحي را به روح مرتضي بخش ** گناهش را به آل مرتضي بخش
خط: نستعليق، كا: محمد صادق جامي، تا: دوشنبه غره صفر 1080ق، جلد: تيماج مشكي، 15گ (140ر-154ر)، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 28-50]
hekāyat-e tavāf-e ‘abd-ol-lāh-e bn-e zayd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/49
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (61) [مختصر ف: - 316]
hekāyat-e ‘ābed-e banī-esrāeīl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/12
خط: نستعليق، كا: محمد بن جمشيد مراغي، تا: قرن 13؛ 1ص (16) [مختصر ف: - 316]
hekāyat-e ‘abbāse xāhar-e hārūn
داستان مفصل و دنباله داري از حوادث و ماجراهاي ازدواج عباسه خواهر هارون الرشيد با جعفر برمکي و کشتار برامکه و براندازي آن ها از نفوذ و وزارت در دربار عباسيان که در ضمن 67 فصل بيان شده است. مترجم اشعار عربي متن را که از شعراي بزرگ عرب بوده خود به پارسي سروده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2206
آغاز: پايتخت اسلام درعهد خلفاي راشدين (يثرب) مدينه بود که بسبب قبر مطهر رسول خداي شهري مقدس بوده و مي باشد. بعد از آن بني اميه چون مقر پيروان ايشان و قبايل عرب در شام بود؛ انجام: و بعد ازايشان متولي امورات دولتي شدند بخصوص فضل بن ربيع که متقلد وزرات گرديده زمام اختيار و حل و عقد کار بدست او درآمد. منزه است خدائي که حال ها را ديگرگون نمايد تمام شد ترجمه روايت عباسه بعون الله وحسن توفيقه 1330
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1330ق؛ جلد: مقوا اسليمي، 173گ، 15 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف مخ: 2-799]
hekāyat-e ‘erfānī
روايت شيخ عبدالله مرداري است كه در مسير مكه، پير زني- به نام راضيه- بازمانده از قافله خود را مشاهده نموده كه پس از سؤال از مشخصات و مبدا و مقصد وي، ايشان تمامي سؤالات را با آيات قرآني پاسخ داده و شيخ عبدالله نيز با استنباط پاسخ ها، پيرزن را به قافله اش مي رساند.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2867/4
آغاز: بسمله، چنين روايت مي كند كه شيخ عبدالله مرداري كه در راه كعبه از قافله باز ماندم ناگاه پيرزني ديدم كه مي آمد چادر از پشم اشتر پوشيده و نقابي بسته؛ انجام: فرزندان وي مرا تواضع نمودند و طعام آوردند و طعام با هم خورديم و من بر شتر سوار شدم و برفتم و ديگر ندانستم كه حال به چه رسيد. و السلام عليك و الاكرام.
خط: نسخ، كا: احمد بن محمد، تا: 1259ق؛ كاغذ: فرنگي شكري و حنايي، جلد: تيماج سياه، 1گ (102پ و 103)، 20 سطر (10×15)، اندازه: 14×20 سم [ف: 13-383]
hekāyat-e ‘ammār-e yāser
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29675
آغاز: شكر آن خالق خلاقرا كه به ماداد روح ناطق را؛ انجام: هر كجا شيعيست در كه مه كام يكيك ز فضل خويش بده...
خط: نستعليق جلي ممتاز، بي كا، تا: 1190ق؛ افتادگي: انجام؛ [رايانه]
hekāyat-e ‘omar-e no‘mān
سرگذشت افسانه اي سلطان عمر نعمان است كه به صورت قصه پرداخته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14069
آغاز: بسمله حكاية عمر النعمان قال الرجل اعلم ايها الملك انه كان في قديم الزمان ملك يقال له الملك عمر النعمان و كان [من] الملوك الجبابرة الثقال و قد اهلك ملوكا؛ انجام: فلما فرغ العبد من شعره اخذ برويزه الطلق و اذا بغبار قد تار فخاف العبد من الغبار فما كان له غير انه سحب السيف و قتلها و اخذ و ما معها و ركب
جواده و سار.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: گالينگور، تيماج قهوه اي، 27گ، 15 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 38-93]
hekāyat-e ‘omar va qowl-e ū ke hame az ‘omar dānātar-and
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/23
به نقل از كشاف زمخشري؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11-12؛ 1ص (33) [مختصر ف: - 316]
ḥikāyat-un ‘an-il qušayrī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/83- طباطبائي
آغاز: هو المعين ابوالقاسم قشيري در كتاب خود نقل مي كند كه شخصي مي گويد من از قافله بازماندم
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 1ص (69پ)، [ف: 23-739]
ḥikāyat-un ‘an-il mu‘āwīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 755/3- طباطبائي
آغاز: قيل جلس معاوية بن ابي سفيان... في مجلس كان له... و اذا برجل يمشي؛ انجام: و لا احمل الحقد القديم عليهم ** و ليس يسود القوم من يحمل الحقدا
خط: نسخ، بي كا، تا: 1243ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 3ص (116-118)، 14 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 23-43]
ḥikāyat-un ‘an ‘abd-ul-lāh ibn-i yazīd qāla kān-a fatḥ-ul mūṣilī kaṯīr-al bukā’ dā’im-al ḥuzn
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 465/18
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ از موقوفات رمضانيه مرحوم ابراهيم بن فتح الله شريف حسيني 1230؛ جلد: تيماج سوخت، 22 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 238]
ḥikāyat-u ġadīr-i xum wa ġayr-i-h
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 134/4
آغاز: قال الملك: فاي شبه وردهم في امامة ابي بكر؛ انجام: فعند ذلك قال النصراني صدقت يا اميرالمؤمنين و يا امام المتقين و يا مظهر العجايب و يا مظهر الغرايب.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: حنايي، جلد: ميشن مشكي، 17 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 1-202]
hekāyat-e qotrafe ebn-e šemrāh
حسني حسيني، محمد كاظم بن محمد جعفر
hasanī hoseynī, mohammad kāzem ebn-e mohammadja‘far
در فضائل غزوات امير مؤمنان علي عليه السلام و مي باشد كه از عربی به فارسي برگردانده شده. به گفته نويسنده، تأليف اصل كتاب توسط يكي از اهل تسنن عربستان صورت پذيرفته كه آن را در غزوات به خصوص جنگ خيبر امام عليه السلام نگاشته و مقبول علماي ايشان نيز است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1780
آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمين الذي جعل انبيائه و اوليائه... و بعد چنين گويد... نسخه اي مانده بود از والد فقير در بعضي غزوات حضرت امير؛ انجام: تا داخل مسجد شوند و غنيمت ها را تمام داخل مسجد كردند و بر مؤمنين قسمت كردند تا تمام شد و امام (علیه السلام) به قدر عقال شتري از آن مال نگرفت.
خط: نسخ، كا: محمد حسين، تا: 15 جمادي الاول 1264ق؛ سطور افقي بالا و پايين هر صفحه 10 و سطور مرب ميان آن ها 11؛ واقف: سيد سعيد طباطبائي، 1332؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 143گ، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 5-201]
hekāyat-e fath-e hend be dast-e soltān mahmūd-eqaznavī va bot-e sūmanāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8825/24
خط: نستعليق، كا: سيد محمد طباطبايي طبيب يزدي، تا: با تاريخ 1286ق؛ جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 1ص (103پ)، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 29/1-60]
hekāyat-e farāsat
چند حكايت و روايت است از حضرت سليمان نبي (علیه السلام) و سه روايت از امام رضا عليه السلام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/47- طباطبائي
آغاز: از فراست حضرت سليمان عليه السلام آورده اند كه روزي شخصي به درگاه او رفت و عرض كرد كار من مرغ فروشي است؛ انجام: اين مقدمه را كرامت و اعجاز مي توان شمرد كه ما فوق فكر انسان است.
خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 3ص (304-306)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-221]
ḥikāyat-un fī š.-i bayt-in min-al maṯnawī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/138
حكايتي منقول از حياة الحيوان دميري شاهد بر بيتي از مثنوي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (290) [مختصر: - 317]
ḥikāyat-un fi-l manqaba
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6101/27
آغاز: بسمله. عن جعفر بن محمد... قال خرجت من الكوفة
خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن شجاع الدين نجفي، تا: 1067ق، جا: اصفهان؛ جلد: ميشن زرد، 3گ (122پ-124ر)، 33 سطر، اندازه: 13/9×24/8 سم [ف: 9-160]
hekāyat-e qāzī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13158/17
آغاز: گوش كن از من اي حميده صفات ** وصف قضاة عالي درجات
خط: شكسته نستعليق چليپا، كا: محمد ولي، تا: 1235ق؛ مجدول مذهب مرصع محرر؛ جلد: تيماج قرمز، 11گ (135ر-145ر) [ف: 36-239]
hekāyat-e qāzī-ye dehlī va qavvāl-e masxare mowsūm be lārkapūr
داستاني است به نظم و نثر اردو.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 7984/4-54/74
آغاز: بسمله؛ راويان ما سلف سي اسطرح سماعت مين اياهي که حضرت ظل الله پادشاه اکبر کي وقت مين دو فوال
خط: تحريري، كا: حاجي غلام محي الدين، تا: چهارشنبه 29ربيع الثاني 1277ق؛ 17گ، 10 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 3-1649]
hekāyat-e qāzī va pādešāh-e banī-esrāeīl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/11
به نقل از كافي به روايت از امام جعفر الصادق (علیه السلام)؛ خط: نستعليق، كا: محمد طاهر اراسنجي، تا: قرن 11-12؛ 4ص (17-20) [مختصر ف: - 316]
hekāyat-e qorrat-ol ‘ayn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/8
آغاز: حكايت قرة العين. همانا اين زن زرين تاج نام داشت و او دختر حاجي ملا محمد صالح قزويني است و شوهرش ملا محمد پسر ملا محمدتقي و عمزاده ويست
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: اوايل قرن 14؛ كاغذ: فرنگي نخودي و فستقي، جلد: چرم قهوه اي، 2ص (61-62)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1-493]
hekāyat-e qazā va qadar
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 478/5
خط: نستعليق، كا: حسن بن محمد علي بيگ تحويل دار، تا: سه شنبه 26جمادي الاول 1326ق؛ جلد: مقوايي مشكي، اندازه: 18/5×23 سم [ف: 2-130]
hekāyat-e qalndarān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8868/12
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: صنعتي نخودي و نيلي، جلد: مقواي سفيد، 1ص (67ر)، اندازه: 11×21/4 سم [ف: 29/1-180]
hekāyat-e kabūtar-bāz bā tāleb-e ‘elm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/97- طباطبائي
آغاز: آورده اند كه طالب علمي در همسايگي كبوتربازي خانه
داشت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 2گ (89پ-90ر) [ف: 23-742]
ḥikāyat-ul karkand
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3630/2
خط: نسخ، كا: قاسم عبدالله، تا: 917ق [ف: 7-7]
hekāyat-e kanīzak-e sīnī-ye eskandar
نظامي، الياس بن يوسف، 530؟ - 614؟ قمری
(nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136-1218
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 10921/3
آغاز: بيا ساقي آن آب آتش خيال ** درافكن بدان كهربا گون سفال؛ انجام: چنين چند شب دل بشادي سپرد ** از آن مرحله رخت بيرون نبرد
خط: نستعليق ريز متوسط، كا: فرج الله، تا: 1292ق؛ كاغذ: شكري، جلد: روغني، 12 سطر، اندازه: 8×12 سم [ف: 9-258]
hekāyat-e kūdak-e ‘alavī bā hajjāj ebn-e yūsof
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1050/5- طباطبائي
آغاز: قال عبدالله الكرخي حضرت يوما عندالحجاج بن يوسف الثقفي و الناس من حوله... و هو كالاسد الضاري و اذا قد دخل عليه صبي صغير لانبات بعارضه قد غير الدهر بشرته... فقال له الحجاج من اين انت يا صبي قال انا من مصر قال انت من مدينة الفاسقين قال و لم ذلك قال لان ترابها ذهب و نسائها عجب
كا: سيد عبدالباقي حسيني كاشاني، تا: 1247ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكی، 4ص (131-134)، اندازه: 10/5×14 سم [ف: 23-359]
hekāyat-e kūdakī ke bī zād va rāhele be makke mī-raft
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/283
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (561) [مختصر ف: - 317]
hekāyat-e ganjī ke ‘azad-od-dowle yāft
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/80
به نقل از تاريخ قوام الملكي قاضي ابرقوهي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص [مختصر ف: - 317]
ḥikāyat-un laṭīfa
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/78
آغاز: و حكي ان بعض الملوك طلع يوما علي قصره يتفرج فجائت منه التفاتة فراي امراة علي سطح دار الي جنب داره، لم تر الراون مثلها فالتفت الي بعض جواره و قال لمن هذه، قالت يا مولاي هذه زوجة غلامك فيروز؛ انجام: فرجع فيروز الي داره ورد زوجته و لم يعلم القاضي و لاغيره شيا من ذلك الامر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1گ (227) [ف: 15-167]
hekāyat-e latīfe va sāde-del
به نظم فارسي، چاپ سنگي
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 5-6285
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 22 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 228]
ḥikāyat-u liqā’-il ḥujja
داستاني شبيه داستان جزيره خضراء. حاجي نوري در جنة المأوي، الحكاية الثالثة، به نقل از كتاب في التعازي عن آل محمد عليهم السلام آن را نقل كرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10158/4
آغاز: بسمله و به التكلان حكي الاجل العالم الحافظ حجة الاسلام سعيد بن احمد الرضي قال؛ انجام نسخه: ... و لم يعد احد منا... حتي...
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 881ق؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ تملك محمد مهدي بن خواجه علي بيك به تاريخ گويا 1055ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 6ص (397-402)، 17 سطر، اندازه: 11×8 سم [ف: 32-193]
ḥikāyat-ul ma‘mūn wa-r riḍā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/130
به نقل از مولانا محمد امين شريفي استرآبادي؛ خط: نستعليق، كا: نظام الدين احمد غفاري مازندراني، تا: 15جمادي الاول 1054ق؛ 5ص (279-283) [مختصر ف: 317]
hekāyat-e mohammad-e hanīfe
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6121/2- عکس
نسخه اصل: موزه بريتانيا 8149 .Add؛ بي كا، تا: 1128ق؛ 54گ (29-82) [فيلم ها ف: 3-240]
hekāyat-e marg-a soltān oloq beyg
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8853/30
آغاز: چون به واسطه اغواي فرزند ناخلف تزلزل در امور سلطنت ميرزا الغ بيگ راه يافت ناچار توسل به پسر ديگر خود عبداللطيف ميرزا كرده
خط: نستعليق، كا: جعفر بن محمد بديع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (153پ-154ر) [ف: 29/1-137]
hekāyat-e marmūze
با عنوان «اي درويش».
[فهرستواره منزوي 314/7]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3497/11
آغاز: حكاية مرموزة روزي با دل پر درد و جان غم پرورد در دار العلم شيراز از روي عجز و نياز بكوچه اي مي گذشتم و بآب ديده خاك را مي سرشتم ژنده پوشي را ديدم؛ انجام: ز يمن مقدم آن شاه عادل ** جدا گردد ز هم تا حق و باطل
خط: نسخ، كا: حسين علي حيرت ذهبي خراباتي زنجاني، تا: جمادي الثاني 1315ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 7ص (223-217)، 17 سطر (8×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 12-2057]
hekāyat-e mošāhede-ye šeyx ahmad-e xādem hojrat-erasūl-ol lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15940/20
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج فرنگي، 1ص (101پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 44-147]
hekāyat-e mašāyex-e ma‘rūf
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 740/1- ف
نسخه اصل: پاريس 125 .S. P (بلوشه 151)؛ خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: 1052ق [فيلم ها ف: 1-532]
ḥikāyat-u ma‘šūq wa-š šams wa-ḍ ḍuḥā
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3630/10
خط: نسخ، كا: قاسم عبدالله، تا: 10رمضان 917ق [ف: 7-7]
ḥikāyat-un mukāfātīya
در ذيل اين عنوان داستان عبدالرحمان جامي با امام جماعت مسجد جام كه از عراق به خراسان آمده بود آورده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/31- طباطبائي
آغاز: مضي رجل من العراق الي قرية خراسان
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 38گ [ف: 23-724]
hekāyat-e mollā ebrāhīm xalīl-e kīmīyāgar
قراچه داغي، محمد جعفر بن محمد باقر، - 1310 قمري
qarāče-dāqī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad bāqer
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5464/7-27/134
آغاز: مجلس اول در شهر نخو درخانه حاجي کريم زرگر واقع مي شود در سال هزار و دويست و چهل و هشت در وسط؛ انجام: تا آن وقت چاره پيدا مي کنم که ديگر روي تازر نبينم نخوئيها خشکده مات و متحير مي مانند پرده مي افتد تمام شد
خط: تحريري، كا: سيد علي حسين ساحل بلگرامي، تا: 1339ق، جا: رام پور؛ جلد: مقوا، 23گ، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1659]
hekāyat-e mollā nasr-ed-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6910/1- عکس
نسخه اصل: ملی فارس 70 (1/63)؛ بی کا، بی تا [فيلم ها ف: 3-265]
hekāyat-e manzūm
ظهيرالدوله، علي بن محمد ناصر، 1281-1342 قمری
(1924-zahīr-od-dowle, ‘alī ebn-e mohammad nāser (1865
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3329/5- ف
نسخه اصل: ملكي آقاي عبدالله انتظام؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1322ق [فيلم ها ف: 2-125]
hekāyat-e manzūm
ناجي قزويني، محمد باقر، ق 14قمري
(nājī qazvīnī, mohammad bāqer (- 20c
يك مثنوي در شرح زن گرفتن شاعر.
اراك؛ بيات، عبدالحسين؛ شماره نسخه: 12/2
آغاز: اول نامه ام سپاس خداست ** جز خدا حمد بر كسي نه سزاست؛ انجام: تو ز احسان مرا كني دلشاد ** من همين گويمت مبارك باد
خط: نستعليق خوش، كا: جلالي، تا: اوايل قرن 14؛ كاغذ: ترمه شكري، جلد: تيماج قرمز، 9 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [نشریه: 6-71]
hekāyat-e manzūm
شعله
šo‘le
در اين بخش ابتدا حكايت زن قاضي و محتسب و شحنه كه به شوهران خود مكر مي كردند از كتاب جامع الحكايات به نثر نقل شده و پس از آن، اين حكايت را شاعري با تخلص «شعله» به نظم كشيده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14253/12
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول محرر؛ جلد: تيماج مشكي، 13گ (158ر-170ر)، 14 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 38-367]
hekāyat-e manzūm-e gorg va barre va sag va gorbe
صاحب الزماني، حسن بن جعفر، 1247-1315 شمسی
(sāheb-oz-zamānī, hasan ebn-e ja‘far (1868-1936
مثنويي است تمثيلي در بحر تقارب در پند و موعظه و نصيحت به گونه داستان در داستان كه ناظم در انتها مي گويد: «كه افسانه بود آن حكايت همه ** نه سگ بود و گربه نه آن دمدمه/ ولي و نيز بود در آن بسي پند چند ** تو آن پندها را همه كار بند». در پايان داستان، رضا پهلوي را به خاطر برقراري امنيت با سركوبي كردها، بلوچ ها و ميرزا كوچك و شيخ خزعل، در قالب نظم مورد تحسين قرار داده است. نسخه ما در واقع چهار تحرير از ناظم مي باشد كه اول و دوم كامل تر و دو تحرير ديگر ناقص است و در هر تحرير تغييرات و اصلاحي صورت پذيرفته است.
آغاز تحرير اول: «بسمله، اروپاي امروزه چه مي گويد. حكايت اول، گفتار سگ به گربه كه از بام فرود آي و با من دوستي گزين... حكايات شيرين و اندرز چند ** بگويم كه گيري از آن ها تو پند». انجام: «شب و روز باشند در كار پاس ** كه پاس است آسودگي را اساس».
آغاز تحرير دوم: «يكي مرد را گربه اي بد سمين ** سگي كرده او را هماره كمين». انجام تحرير دوم: «تو چون پهلوي تكيه بر خويش كن ** ره پاك بيگانه و خويش كن».
آغاز تحرير سوم: «دهد لقمه اي گر مرا از تو بيش ** دلت گردد از غصه و رنج ريش». / انجام تحرير سوم: «طلسم است قلعه جهان سر بسر ** كه پيدا در آن نيست ديوار و در».
آغاز تحرير چهارم: «بسمله، حكايت اول، گفتار سگ بگربه كه از بام فرود آ... يكي مرد را گربه اي بد سمين ** سگي كرده او را هماره كمين». انجام تحرير چهارم: «شود زان دلت شاد و يابي خوش ** خرد كه ترا هست اهل هش».
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18102
آغاز: تحرير اول: بسمله، اروپاي امروزه چه مي گويد. حكايت اول، گفتار سگ به گربه كه از بام فرود آي و با من دوستي گزين... حكايات شيرين و اندرز چند ** بگويم كه گيري از آن ها تو پند؛ انجام: تحرير چهارم: شود زان دلت شاد و يابي خويش ** خرد كه ترا هست اهل هش.
خط: نستعليق تحريري، كاتب = مؤلف، تا: 1310ق؛ نسخه مصدر به شرح حال ناظم از خواهرزاده وي نورالدين صاحب الزماني كه به وسيله آقاي رمضانعلي شاكري كتابت شده؛ واقف: آقاي رمضانعلي شاكري، دي 1370؛ كاغذ: مشقي، جلد: مقوايي، 80گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 17-115]
hekāyat-e mūsīyū lomārkī
مترجم: موسوي منشي، محمد رضا، ق 14قمري
(mūsavī monšī, mohammad rez (- 20c
به نثر، ترجمه از فرانسه.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5668/9
آغاز: آسياباني از همه مال دنيا بجهت سه پسري كه داشت آسيابي و خري و گربه اي گذاشت؛ انجام: و بجز محض تفنن و تفريح گرد موش ها نمي گرديد، و از عقب آن ها نمي دويد. حرره اقل السادات محمد رضاي موسوي منشي كه ترجمه اين حكايت را از زبان پاريسي بپارسي نموده در تبريز هنگامي كه در خدمت جناب... ملا محمد نديم باشي حضرت اقدس اسعد و لا وليعهد... در سلك شاگردان كلاس معظم له مشغول تحصيل بوده است، في شهر رجب 1308.
بي كا، تا: رجب 1308ق؛ 6ص [ف: 8-451]
حكايت مولانا با كبوترباز/ داستان/ فارسي
hekāyat-e mowlānā bā kabūtar-bāz
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 577/10
آغاز: نقل است كه درجوار طالب علمي كبوتر بازي خانه يي داشت؛ انجام: در زمره مجانين اش نشمرند و [كلم الناس علي قدرعقولهم] لازم شمارند. فاعتبروا يا اولوالالباب
بي كا، تا: قرن 13، كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سرخ، 7ص (192-186)، 14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 4-327]
hekāyat-e mohr zamān xān va toqyān va kešte šodanašdar zamān-e mohammad šāh qājār
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/9
آغاز: در زمان خاقان مغفور مهر زمان خان عزالدين لوي قاجار كه چندي مورد عطوفت شاه شهيد آقا محمد شاه بود
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: اوايل قرن 14؛ كاغذ: فرنگي نخودي و فستقي، جلد: چرم قهوه اي، 1ص (63)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1-439]
hekāyat-e mehmāndārī-ye hazrat-e ebrāhīm bā kāfer-ebot-parast
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9951/12
خط: نستعليق نازيبا، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1گ (118ر وپ)، 15 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 31-148]
حكايت ناصر خسرو- داستان ناصر خسرو
hekāyat-e nāser xosro
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2835/9- ف
بي كا، بي تا؛ قطع: وزيري [فيلم ها ف: 1-735]
hekāyat-e nazr-bastan-e qāzī va zan-e šehna va zan-emohtaseb va zāher kardan-e makr-e xod rā dar xedmate-šowharān-e xod
به نظم فارسي بوزن مثنوي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4456/2
آغاز: پيش ازين بود وقتي از اوقات ** در دياري مسلم از آفات؛ انجام: يا سخن را به پيرزن نبرند ** خانم از هر كه مي شود ببرد
خط: شكسته نستعليق، كا: سيد حسين پسر محسن خان فيروزكوهي، تا: جمعه 21جمادي الثاني 1285ق، جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 36گ (52پ-54 ر)، 57ر-90ر)، 11 سطر (7×14)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13-3413]
hekāyat-e narjes xātūn
عارف عليشاه، محمد بن علي اكبر، ق 14قمري
(āref ‘alī-šāh, mohammad ebn-e ‘alī akbar (- 20c‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8885/3
آغاز: بيا عارف تو اسرار يقين گوي ** حديث اولياي طاهرين گوي؛ انجام: كه غير از تو نمي باشد ** طبيبش، شناسد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 21 سطر (6×14)، قطع: ربعی [ف: 17-244]
hekāyat-e no‘mān-e bn-e monzer
حكايت وفود عبسيون و عامريون بر نعمان بن منذر و غلبه كردن وليد شاعر بر عبسيون هنگامي كه طفل بود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8951/1
خط: نستعليق شكسته، كا: فرهاد ميرزا، تا: 28ذيحجه 1249ق، جا: تهران؛ كاغذ: حنايي نازك، جلد: ميشن قهوه اي، 1ص (1ر)، 27 سطر (10/5×20/5)، اندازه: 17/9×28/6 سم [ف: 29/1-451]
hekāyat va tamsīl
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24055
آغاز: ... كه در شهر اندلس دهقاني بود حريص؛ انجام: بلكه اجتناب از شبهات بقدر امكان
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13 [رايانه]
hekāyat-e vokalā va morāfe‘e
قراچه داغي، محمد جعفر بن محمد باقر، - 1310قمري
qarāče-dāqī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad bāqer
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5464/5-27/134
آغاز: بسمله مجلس اول واقع مي شود در خانه حاجي غفور تاجر مرحوم سکينه خانم همشيره حاجي غفور جلوي پنجره ايستاده کنيز خود؛ انجام: اول حاکم شرع متفکر بر مي خيزد مي رود بعد همگي برخاسته مي روند مجلس تمام مي شود پرده مي افتد تمام شد
خط: تحريري، كا: سيد علي حسيني ساحل بلگرامي، تا: 13 مارس 1921 برابر با رجب 1338ق؛ جلد: مقوا، 48گ، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1649]
hekāyat-e velāyat nemūdan-e hazrat-e amīr-al-mo’menīn‘alay-he-s-salām va čand hekāyat-e dīgar
ديگر حکايات اين جنگ عبارتند از: حضرت آدم و حوا در بهشت، مرد درويش و مرد بخيل، پادشاه محب اهل بيت عليهم السلام و دختر، صفت آخر الزمان و صفت عصاي موسي علی نبينا و آله و عليه السلام. در پايان ذکري از «مجلس» به میان آورده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4033/1
آغاز: اما راويان اخبار و ناقلان آثار و طوطيان شکر شکن شيرين گفتار چنين روايت کرده اند که روزي آن گلدسته باغ سر... و آن معجز نماي يس و هل اتي و آن سر جود کرامت و آن افضل کل امامت؛ انجام: کجا بودم اکنون فتادم کجا ** عنان سخن شده زخيکم رها/ به جنگ آورم يار ديگر حوت ** بفرمان خيرالذي لاتموت
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ جلد: گالينگور سبز، 22گ (2پ-23ر)، اندازه: 21×34 سم [ف مخ: 2-800]
hekāyat-e hārūn-or rašīd va bohlūl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8948/14
خط: نستعليق شكسته، كا: خليل ذوالقدر، تا: ربيع الاول 1053ق، جا: احمد آباد گجرات؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 1گ (113ر)، اندازه: 14/4×26/4 سم [ف: 29/1-439]
hekāyat-e hārūn-or rašīd va kanīzak- e habašī
تاريخ تأليف: 1291ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8899/15
انجام: انجامه: تمت هذه المجموعة في بيست و يكم شهر شعبان المعظم سنه 1291 هزار و دويست و نود و يك هجري علي مهاجرها و آله آلاف التحية و الثناء كاتبه سيف الدين بن المرحوم شمس الدين.
خط: نستعليق، كا: سيف الدين بن شمس الدين، تا: 21شعبان 1291ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (96ر)، 12 سطر (6/9×14/4)، اندازه: 12/9×19/3 سم [ف: 29/1-266]
hekāyatī az ahmad ebn-e tūtan
تاريخ تأليف: شب پنج شنبه 29ذيقعده 1286ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8825/37
خط: نستعليق، كا: سيد محمد طباطبايي طبيب يزدي، تا: پنج شنبه 29 ذيقعده 1286ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 1ص (162پ)، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 29/1-61]
hekāyatī az bohlūl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/125
به نقل از مجالس المؤمنين قاضي نورالله شوشتري؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 2ص (305-306) [مختصر ف: - 315]
hekāyatī az zo-n-nūn-e mesrī
داستان ملاقات ذوالنون در باديه با زني كه جز با آيات قرآن مكالمه نمي كرد.
بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 2ص (60-61)، 19 و 20 و 27 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 23-62]
آغاز: بسمله ذوالنون مصري گفت روزي در باديه مي رفتم ناگاه زني ديدم نشسته بود و نوري از روي او هويدا بود گفتم السلام عليكم گفت السلام علي من اتبع الهدي؛ انجام: گفتم چند سال است چنين سخن مي گويي گفت اربعيه سنه. گفت او را وداع كردم و رفتم.
خط: شكسته نستعليق خوب، بي كا، تا: 1260ق؛ كاغذ: فرنگي نباتي رنگ، جلد: تيماج مشكي، 2گ (23پ-24ر حاشيه)، 15 سطر در متن، اندازه: 16×22 سم [ف: 22-270]
hekāyatī az soleymān-e nabī
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2842/106
خط: شكسته نستعليق، كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6-137]
hekāyatī az ‘azad-od-dowle
اعتضادالسلطنه، عليقلي بن فتحعلي، 1234؟ - 1298 قمري
(e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6151/41
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 9-196]
hekāyatī az ma’mūn va jarīr va soleymān ebn-e ‘abdolmalek
اعتضادالسلطنه، عليقلي بن فتحعلي، 1234؟-1298 قمری
(e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6151/44
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 9-197]
hekāyatī az nāser-od-dīn-e hoseynī marbūt be rūz-e‘eyd-e qadīr-e sāl-e 1339 dar madrese-ye nīm-āvard-eesfahān
نجف آباد؛ حججي؛ شماره نسخه: 2013
كا: محمد قاسم بن تاج الدين محمود حسيني، تا: 1040ق؛ 1گ (131ر و پ)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 44]
hekāyat-e yahyā bn-e aksam va hārūn-or rašīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8868/8
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: صنعتي نخودي و نيلي، جلد: مقواي سفيد، 2گ (61پ-62ر)، اندازه:
11×21/4 سم [ف: 29/1-180]
hekāyat-e yahy-a bn-e ma‘āz-e rāzī va bā yazīd-ebastāmī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/5
آغاز: يحيي بن معاذ رازي رحمة الله عليه مي فرمايد كه نزديك ابويزيد رفتم او را ديدم كه پاره پوستين در سر پوشيده بود؛ انجام: كه اوستاد بزرگ رضي الله عنه مي فرمايد در روزگار جواني مرا به فاخره بخارا حصنت بالبركات هجرت افتاد
خط: نسخ و نستعليق، كا: جمال الدين محمد حسني، تا: با تاريخ 1110ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: ميشن مشكي، 1ص (100)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1-86]
hekāyatī manzūm dar mo‘jeze-ye hazrat-e emām hasan‘alay-he-s-salām
مشهد؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 185/3 فرخ
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الاول 1268ق؛ كاغذ نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 9ص (112-120)، 15 و 20 سطر (5×13)، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 185]
hekāyat-e yūsof šāh-e sarrāj
قراچه داغي، محمد جعفر بن محمد باقر، - 1310قمري
qarāče-dāqī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad bāqer
تاريخ ترجمه: اين 18ذيحجه 1290ق
ترجمه قراچه داغي در علم حال و مطابقت تدبير با تقدير سودمند همه مردمان به خصوص عمال و كارفرمايان يا حكايت يوسف شاه سراج و فريفتن اهل قزوين ستارگان آسماني را.
چاپ: 1291 در 53ص.
آغاز: بسمله حکايت يوسف شاه سراج وفرلقين اهل قزوين کيفيت قضيه عجيب دراوائل سلطنت صفويه هنگاميکه محمد شاه صفوي؛ انجام: اهل ايران آن ها را نقش زده خورند و عوض پادشاه حقيقي پادشاه مصنوعي بزير صدمه آن ها خورند انداخت مترجم گويد العبد يدبر و الله يقدر... و الحمدلله
خط: تحريري، كا: سيد علي حسيني ساحل بلگرامي، تا: 1339ق؛ جلد: مقواي، 36گ، 13 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1650]
خط: نستعليق، كا: نصرالله تفرشي، بي تا [فيلم ها ف: 2-202]
hekāyat-e yūsof ‘alay-he-s-salām
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 590
آغاز: بسمله اما راويان اخبار و ناقلان... داستان و خوشه چينان شيرين سخن معتبر قصص الانبيادن انداغ روايت قيلد يلاكيم ابراهيم عليه السلام ايكي اوغل لاري بارتر؛ انجام: حضرت عزرائيل عدم كليب زليخا ننيك جائين قبض آني مصر خلقي اعزاز اكرام برله يوسفنيك اونك طرفندين دفن قيلد يلار تمت الكتاب
كامل؛ خط: نستعليق، كا: ملاتاج ولي بن خوجه نياز، تا: 1276ق؛ جلد: تيماج سياه، 110گ، 15 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: 75]
al-ḥikam
در سلوك و عرفان متضمن دستورهاي عميق عرفاني و كلمات قصاري پر مغز كه چند نمونه نقل مي گردد: عجب ربك من قوم يساقون الي الجنه بالسلاسل؛ تمكن حلاوة الهوي من القلب، هو الداء العضال؛ فرغ قلبك من الاغيار تملاوه بالمعارف و الاسرار. در ميان دانشمندان و عرفاء چند تن به نام شاذلي شهرت يافته اند كه تنها دو تن آنان ممكن است مؤلف اين نسخه باشند. يكي داود بن عمر اسكندري از شاگردان تاج الدين بن عطاء (- 733ق) است و ديگري كه در صدر نسخه نام او ديده مي شد علي بن عبد الله بن عبد الجبار حسيني است كه مؤسس سلسله شاذليه صوفيه بوده و ازاكابر شمرده مي شود و وفاتش در 954 يا 656 ق بوده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2716/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين... فهذه الحكم لابن عطاء الشاذلي الاسكندري من علامة الاعتماد علي العمل نقصان الرجاء عند وجود الزلل، ارادتك التجريد مع اقامه الله اياك في الاسباب من الشهوة الخفيفه؛ انجام: الفكرة فكرتان فكرة تصديق و ايمان و فكرة شهود و عيان فالاولي لارباب الاعتبار و الثانيه لارباب الشهود و الاستبصار... تمت بالخير
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: قرن 9-10، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرشكي، 25ص (1-25)، 25 سطر، اندازه: 13×23 [ف: 9-26]
(al-ḥukm (fā’idat-un fī
رساله اي كوتاه در بيان معاني چهارگانه «حكم» از ديدگاه علم منطق است: 1. التصديق و التصور؛ 2. النسبة الثبوتية التقييدية و هي مورد الإيجاب و السلب؛ 3. الوقوع و اللا وقوع و هي متعلق الإيقاع و الانتزاع؛ 4. نفس المحمول.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/18 کر
آغاز: اعلم أن للحكم أربعة معان الأول إدراك أن النسبة واقعة و ليست بواقعة و هو المسمي بالتصديق الذي ينقسم العلم إليه و إلي التصور؛ الثاني النسبة الثبوتية التقييدية التقييدية التي اخترعها المتأخرون؛ انجام: أنهما أصح و جزء من القضية و الذي بمعني الإيقاع قسم من العلم و جزء من التصديق عند المتأخرين و نفس التصديق عند القدماء لشرحه هذا فاحفظه فإنه ينفعك في مواضع شتي
خط: نستعليق تحريري، كا: حاج صالح قرطبي، تا: 1121ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 2گ (58پ-59ر)، 27 سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 402-349]
الحكماء- احوال الحكماء و الفلاسفة
حكم اختلاج/ طب/ فارسي
hokm-e extelāj
از قول اكابر به فارسي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 186/2- ف
نسخه اصل: اسعد افندي 1335؛ بي كا، بي تا؛ 7ص [فيلم ها ف: 1-422]
ḥukm-u axḏ-il ujra ‘ala-l ‘ibādāt wa-š ša‘ā’ir-ilislāmīyya
؟ فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091 قمري
(1680-feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598
در اين رساله استدلال مي شود بر اين كه بر عبادت هاي واجب و واجبات غيرعبادي كه به اصل شرع واجبند، اجرت نمي توان گرفت، و بر چيزهاي ديگر مي توان گرفت.
آغاز: الحمدلله علي ما ألهم و الصلاة علي محمد و آله و سلم، أما بعد فهذه رسالة في تحقيق مسألة قد كثر الخلاف فيها بين اصحابنا الاماميين رحمهم الله..
انجام: و فيما ذكرناه كفاية، الي هنا كلام الشهيد و عليك بالتأمل فيه و الله أعلم.
[الذریعه 43/11؛ فهرست مصنفات فيض (نسخه شماره 3262/2)؛ دنا 718/4]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 5ص (72پ-76پ)، 16 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 17-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوايي، 4گ (77-80)، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموي مخ: 1-83]
آغاز و انجام: برابر؛ انتهي كلام جدي في هذه الرساله... و نقلت هذه المقاله من نسخة خط والدي... يوم السبت السابع عشر من رجب... 1140
خط: شكسته نستعليق، كا: علم الهدي، تا: 1140ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 8ص (137-144)، 16 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 10-1843]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه محرم 1290ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 5گ (50پ-54ر)، 16 سطر، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 4-176]
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي بن محمد حسن خوانساري امامي، تا: 1295ق؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-224]
حكم الاستئجار للحج من غير بلد الميت- حج بلد
ḥukm-u istirqāq-in nisā’ wa xarāj-il arāḍī
كرماني، اعظم بن ابي البقا
kermānī, a‘zam ebn-e ab-el-baqā
مؤلف مي نويسد: سلطان محمد بن محمود بن ابراهيم به امراي خويش فرمان داد تا به روستاهايي كه سر به شورش گذارده و از فرمان او سرباز زده اند يورش برند و زنان و فرزندان آن ها را اسير و به سوي او روانه كنند. سلطان پس از مدتي متوجه شد كه مأموران، ماليات زمين نيز مي گيرند از «شيخ محمد تيز طبع» دانشمند معروف، راجع به حكم خراج و اسارت پرسيد او گفت صحيح است. چندي بعد براي احتياط از «قاضي سماءالدين» مشهور به «قتلغ خان» سؤال كرد وي گفت اين عمل خلاف شرع است. بالمآل سلطان 120نفر از مجتهدان براي مناظره دعوت كرد و آنان پس از بحث و بررسي ها قول «قاضي سماء» را مقرون به حق دانسته و به آن رأي دادند.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18743
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي يظهر الحق و يذهق الجدل و يعز الاسلام و يجب العدل؛ انجام: فاخذ الوداع و توجهت الي وطني مستعينا بالله و هو حسبي و كفاني... و هو علم بالحق و البرهان.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ اهدايی: رهبري، فروردين 1372؛ كاغذ: نخودي، 14گ، 15 سطر، اندازه: 15×24 سم [اهدائي رهبر: 3-64]
hokm-e a‘yān-e najes dar bāten
تنكابني، محمد بن محمد طاهر، ق 13قمري
(tonekābonī, mohammad ebn-e mohammad tāher (- 19c
در اين رساله چند بار از «استاد وحيد دام ظله» «دلائل العباد و شرح نوري بر ارشاد» را ياد می كند و می گويد «يكبار فتوي او را در اين باب پرسيدم و او تأكيد كرد كه اعيان نجاسات در داخل بدن پاكند اما بعدها در كتاب الاطعمه و اشربه از دلائل العباد قائل به نجاست آن ها شده و هنوز فرصت سؤال از او نيافتم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3735/2
آغاز: بسمله لله الحمد الذي يملاء الارچنين و السماوات... اما بعد فيقول العبد... ابن محمد طاهر محمد التنكابني... ان هذه وجيزه في بيان ان احكام النجاسه هل هي معلقه علي اعيانها مطلقا ام لابل... فيما اذا كانت خارجه طاهره؛ انجام: و لو كان متفطنا به لم يقل بذلك و الله علم.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1264ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 27ص (65-91)، 21 سطر، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 10-1716]
ḥukm-ul aġlāṭ-iṣ ṣādira min-al qārī fi-l qur‘ān
بروجردي، منيرالدين بن علي، 1269-1342 قمری
(borūjerdī, monīr-od-dīn ebn-e ‘alī (1853-1924
اين رساله در بيان حكم شرعي مكلف در مواجه با اغلاطي است كه در قرآن مشاهده مي كند، مثل اين كه آيه اي را از سوره اي جدا و به سوره ديگر ملحق مي نمايد يا در رسم الخط كاتب به كيفيتي كلمه را كتابت نموده باشد كه مخل در معني باشد، آيا اين موارد و ديگر فروض در مسئله را كه در مسئله بيان داشته واجب است تصحيح نموده يا خير. مؤلف اين فرع را در درس استادش مرحوم شيخ جعفر كاشف الغطاء استماع نموده و با توجه به افادات خود اقدام به تأليف اين رساله نموده است.
آغاز: بسمله. فهذه رسالة وجيزة و درة عزيزه في حكم الاغلاط الوارده في المصاحف...
انجام: و هكذا المستعمل في معاني متعددة التي يجمعها و يطرد في جميعها المعني الذي هو القطع فتدبر.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19864
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: احمد بن محمد رضا حسيني خوانساري، تا: 1332ق؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نباتي، جلد: مقوا، 5گ، 21 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [اهدائي رهبر: 3-268]
ḥukm-ul ilāhīya
ابن عربي، محمد بن علي، 560-638 قمری
(ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166-1241
اين كتاب مجموعه اي از عبارات و كلمات صوفيانه است كه محي الدين عربي بيان داشته و حاوي دقيق ترين مسائل عرفاني و معاني صوفيانه در ضمن واجد يك سلسله پند و اندرزهاي مفيد نيز مي باشد.
آغاز: بسمله، قالالشيخ الامام العالم العلامه شيخ المحققين و امام العارفين و قدوة الواصلين؛ انجام: و الانتقام في الغضب و الابتلاء في المجته و الخشوع في البكاء و القرب في النوافل.
خط: نسخ، كا: احمد بن سيد عبدالحي بن سيد محمد بن سيد احمد حسيني قدسي، تا: 1087ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، تيماج مشكي، 7ص (1-7)، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 10-607]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1262ق؛ 14 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-369]
ḥukm-u imra’at-in idda‘at xuluww-a-hā ‘an-il māni‘wa arādat an-nikāḥ
فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091قمري
(1680-feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 252/16
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي بن محمد حسن خوانساري امامي، تا: 1295ق؛ جلد: تيماج مشكي، 7گ (125پ 131ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-225]
hekam-e amīr-al-mo’menīn
به پيروي از شهاب الاخبار قضاعي و درست مانند آن (ديباچه) در حكم علي به عربي از مؤلفي اسماعيلي كه به نام مستنصر معدابي تميم ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/160- ف
نسخه اصل: حمديه ش 1447؛ بي كا، تا: با تاريخ 755ق؛ در هامش است؛ [فيلم ها ف: 1-433]
hekam-e amīr-il-mu’minīn ‘alī
هفتاد (تا هفتاد و دو) كلمه حكمت آموز منقول از مولي علي (علیه السلام) است و عنواني خاص و مستقل ندارد. گمان مي رود همان كلمات است كه مؤلف رساله «سبعين حديث في فضائل علي (علیه السلام)» مي خواست در آن رساله بگنجاند و در ديباچه ايش می گوید «و اردفت كل حديث بلطيفة من درر كلامه...».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 172/17- طباطبایی
آغاز: قال امير المومنين علي كرم الله وجهه الكريم المكرم الطرق مسدودة علي الخلق نجمسة خصال القناعة بالجهل و الحرص علي الدنيا (نسخه در اين جا سقط و تشويش دارد) ... قال كرم الله وجهه اصعب الاعمال اربعه العفو عند الغضب و الجود من اليسير و العفة في الخلوة و قول الحق عند من تخافه او ترجوه؛ انجام: و قال لا تكن ممت يرجو الاخرة بغير عمل و يطمع في التوبه بطول الامل يقول في الدنيا قول الزاهدين و يعمل فيها عمل الراغبين... يرشد غيره و يغوي نفسه... يخشي الخلق في ربه و لا يخشي ربه في خلقه (اين گفتار آخر از كلمات قصار مولي (علیه السلام) نيست بل كه خود خطبه ايست كوتاه و يا بخشي از خطبه اي).
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: تركي، جلد: تيماج مشكي، 3گ (60-62)، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 22-61]
hekam-e amīr-il-mu’minīn ‘alay-hi-s-salām
گفته هاي كوتاه حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام را بترتيب حروف گرد آورده و حروف اول كلمه را منظور دارد گر چه حرف عطف يا الف وصل و مانند اين ها باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1250/2
آغاز: من الاعداء كثير، الصديق من صدق عيبه، السكوت عن الاحمق جوابه؛ انجام: يعدون الصدقة فيه غرماً و صلة الرحم مناً و العبادة استطالة علي الناس
خط: نسخ، كا: اخي محمد بن اخي احمد تبريزي، تا: پنج شنبه 4صفر 971ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: مقوايي، 57گ (16ر-72پ)، 15 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-53]
hokm-e entesāb be xedmat-e āstāne
حكم انتساب محمد كاظم طباطبايي از سوي مظفرالدين شاه به منصب خادم كشيك اول آستانه حضرت امام رضا (علیه السلام).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11763
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1323ق؛ 1گ [ف: 34-62]
ḥukm-ul infaḥa al-ma’xūḏa min-al mayta
ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231قمري
(mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739-1816
تاريخ تأليف: 15شعبان 1178ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
در اين رساله استدلالي كه حاوي «مقدمه»، هفت «مقام» و چهار «فرع» است درباره پنير مايه (انفحه) كه از بره مرده گرفته شود. در آن حليت «انفحة» ثابت شده است.
آغاز: الحمدلله الذي احل لنا بهيمة الانعام و ميز الخبيث عن الطيب و الحلال من الحرام و الصلوة علي من احي ببعثه اموات قلوب الانام و امات بسطوته... فهذه کلمات في حکم الانفخة المأخوذة من الميتة و دليله و توضيح معضل ما يترتب عليه و تفصيله
[دنا 719/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و غاية الاحتياط الاقتصار علي جامده مع غسل ظاهره و الله تعالي اعلم بحقايق احكامه و رسوله و اوصيائه صلي الله عليهم اجمعين.
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي رضوي، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج ماشي، 11ص، اندازه: 14×21 سم [ف: 21/1-664]
آغاز: برابر؛ انجام: و غاية الاحتياط الاقتصار علي جامده مع غسل ظاهره و الله تعالي اعلم...
خط: نستعليق، كا: حسين بن ابراهيم، تا: 1217ق؛ واقف: محمد باقر موسوي، محرم 1405؛ كاغذ: شكري، جلد: مقوا، رويه گالينگور، 11ص، 24 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 21/1-563]
آغاز: برابر؛ انجام: و غاية الاحتياط الاقتصار علي جامده مع غسل ظاهره و الله اعلم بحقائق احكامه و رسوله و اوصيائه علي الله عليهم اجمعين كتبه مؤلفه ابوالقاسم (بن) الحسن الرشتي (دام ظله العالي و كتبه محمد حسين ابن محمد مهدي الهمداني من شهور سنة 1226)
بي كا، تا: 1226ق؛ 8گ (143پ-150ر) [ف: 5-1804]
آغاز: برابر؛ انجام: و المسئول من الاحزان اصلاح الفساد و ترويج الکساد و العفو عن الزلات و التصفي عن المؤاخذة باالهفوات و الله ولي الحسنات و مجاوز عن السيئات
کامل؛ خط: نسخ، كا: ابوطالب بن محمد حسن آراني كاشاني، با تاريخ 1228ق؛ جلد: گالينگور قرمز، 7گ، 22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: - 58]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 262/4
نسخه اصلي: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-302]
آغاز: برابر؛ انجام: الاقتصار علي جامده مع غسل ظاهره و الله تعالي اعلم بحقايق احكامه.
خط: نسخ، كا: عبدالوهاب تربتي، تا: 1253ق؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 11ص، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 20-209]
آغاز: برابر؛ انجام: و المسؤول من الاخوان اصلاح الفساد و ترويج الکساد و العفو عن الزلات و عن المؤاخذة بالهفوات
خط: نسخ، كا: غلام رضا بن محمد حسين اصفهاني، تا: 1255ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 5گ (123پ-127ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-63]
آغاز: برابر؛ انجام: و غاية الاحتياط الاقتصار علي جامده مع غسل ظاهره و الله تعالي اعلم بحقايق احکامه و رسوله و اوصيائه صلي الله عليهم اجمعين تمت الرسالة.
خط: نسخ، كا: علي رضا بن ازهير قمي، تا: 16صفر 1261ق،
حسب الامر ملا محمد صادق مجتهد؛ مصحح، محشي از محمد صادق قمي؛ جلد: تيماج مشکي، 7گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1650]
آغاز: برابر؛ انجام: بل وحليتها ايضا علي ضرب من التردد فيها و الاحتياط الاقتصار علي المظروف و غاية الاحتياط الاقتصار علي جامده مع غسل ظاهره و الله تعالي اعلم بحقايق...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13ص (335-347)، 24 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 2-153]
آغاز: برابر؛ انجام: بل وحليتها ايضا علي ضرب من التردد فيها و الاحتياط الاقتصار علي المظروف و غاية الاحتياط الاقتصار علي جامده مع غسل ظاهره و الله تعالي اعلم بحقايق...
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سياه، 8گ [ف: 1-399]
خط: نسخ، بي كا، تا: از عصر مؤلف؛ جلد: تيماج مشكي، (84پ-90پ)، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 24-99]
خط: نسخ، كا: محمد حسن پودئي سميري، تا: قرن 13، از عصر مؤلف؛ جلد: تمياج قهوه اي، 7گ (90پ-96پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 24-76]
hokm-e owlād-e zenā
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمری
(ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753-1826
بابل؛ خاتم الانبياء؛ شماره نسخه: 248/3
آغاز: پس مي گويد بنده مسكين احمد بن زين الدين كه حكم اولاد زنا از مؤمنين در آخرت؛ انجام: پس حكم ايشان حكم اولاد حلال است.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ تملك محمد ولي ميرزا در سال 1238ق؛ واقف: محمد حسين حسيني، 11 ربيع الثاني 1304؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2ص، 17 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 179]
hokamā-ye tabarestān
درباه حكماي طبرستان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/218
نقل از تاريخ طبري؛ خط: نستعليق، كا: حسن اسفنديار، تا: قرن 11؛ 1ص (472) [ف: 988]
Hokm barāye mohammad-xān bīglar-beygī-ye tabrīz
قهرمان ميرزا، - 1255قمري
(qahramān mīrzā (- 1839
حكم قهرمان ميرزا براي محمد خان بيگلر بيگي تبريز در خصوص نهر آب قراء باغميشه.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1256ق، جا: ايران؛ مهر: «قهرمان ملك داري از جهان شد قهرمان» (مربع)؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، 23 سطر، اندازه: 36×44/5 سم [رایانه]
al-ḥukm bi-ṣiḥḥat-il ‘ibāda
وحيد بهبهاني، محمد باقر بن محمد اكمل، 1118-1205 قمری
(vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-emohammad akmal (1707-1791
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19792
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين... اما بعد فيقول الاقل؛ انجام: و الله هو العالم باحكامه تمت... في مشهد الحسيني ع
خط: نستعليق شكسته، كا: برغاني، محمد تقي بن محمد، تا: 1219ق، جا: كربلا؛ اهدايی: رهبري، 1373 [رايانه]
hokm-e mohammad hasan mīrzā valī-‘ahd barāyenezām-ol molk
حكم بدون مهر محمد حسن ميرزاي قاجار وليعهد به نظام الملك در خصوص انتصاب مبين الملك به حكومت خلخال.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1333ق، مهر: «نظام الملك» (بيضی)؛ «ممتاز الممالك» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، 7 سطر (31 سانتي)، اندازه: 45/2×73 سم [رایانه]
الحكمة- مجمل الحكمة
حكمت- مباحث حكمت
al-ḥikma
ارسطو، 384-322؟ قبل ميلاد
(arastū (384-322
سؤالاتي است که گفته شده انوشيروان از ارسطو درباره طب نموده و او به آن ها پاسخ داده است.
[نسخه های منزوي 565/1 با عنوان «طب منظوم»
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5056/7-25/146
آغاز: بدان که اين رساله اي چند است که پادشاه هفت اقليم انوشيروان عادل سوال کرد از حکيم حاذق ارسطو درباب طب؛ انجام: برآن کس که باشد تب خارجش ** به بندد شود او ازآن رنج خوش
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1652]
hekmat
ابن ملكا، هبة الله بن علي، 454-547؟ قمری
(ebn-e malekā, hebat-o-llāh ebn-e ‘alī (1063-1153
آغاز: بسمله، و هو المقصود بيان امهاته؛ انجام: و غير ذلك من ساير الاحوال و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ و نستعليق خفي، بي كا، تا: قرن 8 [رايانه]
آغاز: بسمله، هذه رساله للفيلسوف الاجل ابي البركات هبة البغدادي؛ انجام: و اقرب من الله تعالي يسر الله تعالي لناون ير المستحقين
خط: نسخ خفي، بي كا، تا: قرن 8؛ ضميمه نسخه ش 26970 [رايانه]
آغاز: بسمله، المقاله الاولي ان الاجرام مما صدرت عنها حركات؛ انجام: لم يوجد شيء من ذلك من كلامه و خطه في النسخ. و الله اعلم.
خط: نسخ خفي، بي كا، تا: قرن 8 [رايانه]
آغاز: الرابع في انواع العقل و الخامس في انواع المعارف المشبه؛ انجام: و جعله يرمق تعين ادبه اكثر مما يرمق تعين نشبه و السلام
خط: نسخ و نستعليق خفي، بي كا، تا: قرن 8؛ افتادگي: آغاز؛ [رايانه]
al-ḥikma
ابن كمونه، سعد بن منصور، - 683 قمري
(ebn-e kamūne, sa‘d ebn-e mansūr (- 1285
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 535/1- ف
نسخه اصل: اسعد افندي ش 1933؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-496]
al-ḥikma
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050قمري
(1641-sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572
بي كا، تا: 1180ق [ميراث اسلامي: 5-598]
آغاز: فتوي و نصاو سنتا فيكون منهيا عنه؛ انجام: فنحن من الكمل و الاوليا فميز
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 640]
hekmat
طبيب حموي، محمد بن مؤيد، ق 11قمري
(tabīb-e hemavī, mohammad ebn-e m’oayyed (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16673 ض
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
al-ḥikma = r.-un ilā imtuwṯāsīya
هرمس
hermes
از هرمس نودشيري كه در پاسخ به خواهش امتوثاسيه نوشته است.
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1638/1
آغاز: آغاز نوشته هرمس: بسم رب النبيد العيا من نودشير... فهمت كتابك و عجبت من اقدامك
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 10گ (1-10)، اندازه: 12×18 سم [نسخه پژوهی: 3-158]
الحكمة (كتاب في) / فلسفه/ عربي
(al-ḥikma (k.-un fī
گيلاني، محمد بن حسن، ق 12قمري
(gīlānī, mohammad ebn-e hasan (- 18c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10389
آغاز: بسمله حمدا لك الذي يعرف ماهية بالوصف و الرسوم..؛ انجام: و خبر كل الامه و خبر جميع عظيم... و خبر للتوادر.
خط: تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول سبز؛ در پايان اشعاري به تركي از روحي و ابوالسعود افندي و ديگران؛ جلد: تيماج مشكي، 26گ، مختلف السطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 32-354]
(hekmat (r.-ī dar
ميرزا بابا شيرازي، ابوالقاسم بن عبد النبي، 1212؟ -1286قمري
(mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī (1798-1870
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9385
آغاز: بسمله، حضرت سيدي و سندي و بمزله الروح جسده؛ انجام: و من عاداته فقد حاد اله الي اخرما و السلام... عبد الكريم ديلمقاني بتاريخ 24 شهر ربيع المولود...
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1349ق [رايانه]
hekmat
انقره اي، ناصر
anqere’ī, nāser
در يك «مقدمه» و يازده «مسئله» و يك «خاتمه».
[دنا 720/4؛ فهرستواره منزوي 151/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1037- ف
نسخه اصل: بادليان Graves 9؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 71گ، 13 سطر [فيلم ها ف: 1-105]
(hekmat (r. dar
بركي، اوحد الدين
barakī ،ovhad-od-dīn
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 27804
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي انزل رسوله بالهدي و دين الق ليظهره علي الدين كله و كره المشركون؛ انجام: و الصالحوهن و العارفون و المستبصرون و اولوالابصار و اولو النهي و المصطفون الذين هم...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رایانه]
al-ḥikma = r.-u isfīdus al-ḥakīm
اسفيدوس
asfīdos
دستورات كلي است در علم كيميا براي آن چه مؤلف در ديگر كتاب هايش بدان پرداخته است، با رموز و اشارات.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2008/2
آغاز: قال سافيدس الحكيم يا معشر الطالبين لهذه الصنعة المكتومة التي تشفي من داء الفقر فاما الحكماء فانها تدفع عنهم الاسقام المعترضة لبني آدم
نسخه اصل: كتابخانه دانشگاه كراچي- پاكستان 19995؛ خط: نسخ، كا: محمود حمدي، بي تا؛ مصحح؛ 6ص (40-45) [عکسی ف: 6-19]
al-ḥikma
غير همانند:
آغاز: اما في الحكمة فكمن يتعلمها... ثم لكل فضيلة شعب فللحكمة سبعة، صفاء الذهن
اين نسخه ناقص الطرفين و شامل دو مقاله است: 1. سياسة المنزل، 2. تدبير المنزل؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول، محشي؛ 17گ، اندازه: 13/5×18/5 سم [نسخه پژوهی: 2-155]
خط: نسخ كهن، بي كا، تا: قرن 8 و 9؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج آلبالويي، 196گ، 19 سطر (9×14)، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 2-53]
رساله 4. من القسم الثالث: في العقل و المعقول، رساله 5. الأكوار و الأدوار، 6. ماهية العشق و محبة النفس و المرض الالهي، 7. ماهية البعث و كيفية القيامة و المعرج حقيقتهما، 8. ماهية الحركات و كمية أنواعها و الجهات التي اليها...، 9. العلل و المعلومات و كيف تحكي أواخرها أوائلها...، رسالة في الحدود و الرسوم، مطالب با «اعلم أيها الأخ البار الرحيم أيدك الله» شروع مي شود؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 60گ، اندازه: 13/5×18 سم [نسخه پژوهي: 2-155]
در آن از مولانا الامام المسترشد بالله (512-529) در چند جا ياد شده است، آياتي در آن تفسير شده است، مؤلف آن بايد عارفي باطني يا دانشمندي اسماعيلي باشد. در آن اين عنوان ها ديده مي شود: الفصل الثاني في تشريح البدن، الباب الخامس في الشريعة
و فيه فصلان، الباب السادس في بيان السر الالهي الجاري في جميع الموجودات؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8 و 9؛ افتادگي: آغاز و وسط و انجام؛ از چند سطري پيش از عنوان «الفصل الثاني في تشريح البدن» آغاز مي شود، كسي در هامش نوشته كه اين كتاب در 533 تحریر و در 530 تصنیف شده [نشریه: 7-206]
آغاز: الفصل الثالث في العلة و المعلول، كل شيء يصدر عنه أمر إما بالاستقلال أو بالانضمام فأنه علة لذلك الأمر و الأمر الآخر معلول له هذا التعريف إنما يصدق علي العلة الفاعلية...
شرح مزجي بر يك متن؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9 يا 10؛ افتادگي: آغاز؛ كاتب بخش نونويس: احمد بن محمد علي؛ جلد: تيماج مشكي، قطع: وزيري [اوراق عتيق: 1-275]
آغاز: و اختلافهم في اثبات صفة الجنس و ما يتبعها في الوجود... (در برگ 7) الفصل الثالث في العلة و المعلول کل شييء يصدر عنه امراً ما بالاستقلال او الانضمام فانه علة لذلک الامر؛ انجام: و الاعداد قريب او بعيد و من العلة العرضية ما هو معد. و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علي سيد الانبياء و المرسلين... امين رب العالمين. تمت
بخشي از کتابي است که فصل دوم آن گويا در جنس و فصل و فصل سوم در علت و معلول است و خطبه کتاب و فصل اول و مقداري از فصل دوم را ندارد؛ خط: شكسته نستعليق و نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشکي، 10گ (108-117)، 19-10 سطر (5×13/5)، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 3-1123]
آغاز: مراده بالزيادة في الجملة، اعلم أن مقصود سيد قدس سره من جعل الموصوف أمر متناولاً و دفع سؤال
حاشيه اي است بر يك كتاب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي، مصحح؛ اندازه: 13×25 سم [نسخه پژوهي: 1-51]
در آن ياد مي شود از افلاطون و برومن و معلم اول و اسكندر و اخوان صفاء و حكماء فارس و روم و هند و مشائين و متاخرون، نيز از كتاب فاذن و كتاب الاشارات و شراح الاشارات و المشارع و المطارحات و حكمة الاشراق (فصل 6 و 11 فن) و الشارح الفاضل نصيرالدين الطوسي (رضي الله عنه، رحمه الله) (فصل 12 فن 1) هم چنين در آن آمده است «ذكر ناها في كتاب الحيوان» (فن 1 فصل 14). مؤلف مشائي است ولي آشناي به روش اشراقي و گاهي هم حديث نبوي مي آورد. درباره مؤلف آن همين اندازه از كتاب بر مي آيد كه پس از خواجه طوسي مي زيسته است چنين است عنوان هايي كه در نسخه مانده است: الفصل الثالث في تقاسيم الوجود و يشتمل علي مباحث: 1) انقسامه الي المتقدم و المتاخر، 4) فی ان الوجود ينقسم الي علة و معلول، في ان الوجود ينقسم الي حادث و قديم، 7) في ان الوجود ينقسم الي واجب و ممكن، 8) في ان الموجود ينقسم الي الكلي و الجزئي، 9) في ان الوجود ينقسم الي متناه و غير متناه، فن الاول في العلم الالهي و يشتمل علي فصول: 1) اثبات الواجب، 2) في ان واجب الوجود واحد لاشريك له، 3) الاسماء و الصفات التي للواجب لذاته، 4) الواجب لذاتهو معني ابداعه، 5) ترتيب المعلول علي العلة و وجوب تناهيها و لاتناهيها، 6) في ان الواحد لايصدرعنه الا الواحد، 7) دوام وجود المبد، 8) المبادي و الغايات، 9) ترتيب الموجودات، 12) ادراك الواجب لذاته و المفارقات العقلية، 13) بقاء النفوس بعد المفارقة عن الابدان، 14) معرفة كيفية حال النفوس المفارقة عن الابدان البشرية و شرح احوالها و احوال المعاد الروحاني؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: سپاهاني، 131گ، 33 سطر (9×22)، اندازه: 14×29 سم [ف: 17-518]
گويا مؤلف از قرن يازدهم؛ كا: نوشته پسر خواهر مؤلف از روی اصل، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز [نشريه: 7-796]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا الصراط المستقيم... اما بعد فيجب ان يعلم ان لك علم الابد من ثلثة امور... الموضوع و المسائل و المبادي؛ انجام: فقد ظهر انه لابحث في العلوم عن الاعراض الذاتية لموضوعه. تم بالخير
با عنوان هاي «في توضيح ماقاله المتاخرون في تقسيم الوجود الي الواجب و الممكن، في لواحق الوحدة و الكثرة، في اثبات الهيولي و الصورة و بيان كون الحسم عنهما، في ترتيب صدور الاشياء من فاعلها و رجوعها اليه»؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ در پايان بندي است به عربي درباره علم؛ كاغذ: فرنگي [نشريه: 11-896]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [فيلم ها ف: 3-72]
به نقل از: جلدكي، تاريخ الحكما شهرزوري و المجالس البقراطية؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (118ر)، 29 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 38-625]
آغاز: اعلموا و استيقظوا ان تقوي الله تعالي هي الحكمة الكبري و النعمة العظمي؛ انجام: كما خلقهم الله اول مرة قال ابوعبدالله علي السلام... لان نياتهم في الدنيا ان لو خلدوا...
با استناد به روايات معصومين بالاخص اميرالمؤمنين علي (علیه السلام) به طرح و بسط مباحث حكمي معرفة الله، واجب الوجود، فاعل و فعل و نظاير آن مي پردازد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 12؛ جلد: چرم قهوه اي، 120ص (91-210)، 14 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 45-76]
آغاز: من فاعله بغير تلك المناسبة الذاتية المذكورة فيلزم ان يكون الفاعل مركبا من المناسبتين بالذات و قد فرضناه بسيطا محضا؛ انجام: و غير مشوش بشبهات اهل الحكمة و الكلام بعون الله تعالي و حسن توفيقه انا قد فصلنا الايات لقوم يذكرون و ما يذكر الا اولوا الالباب هذا آخر ما اردنا بيانه في هذه المقالة و الحمدلله وحده واهب العقل و الحيوة و صلي الله علي محمد و آله
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد جليل، تا: 17رجب 1123ق؛ محشي با نشانه «منه رحمه الله»؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سياه، 15گ (69ر-83پ) [ف: 5-425]
به شرحي مي ماند بر يكي از متون فلسفي كه نخستين عنوان متن چنين است: و هو مرتب علي ثلاثة فنون الفن الاول في ما يعم الاجسام و هو مشتمل علي عشرة فصول فصل في ابطال الجزء الذي لايتجزي...؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج عنابي، 15 سطر (7×13/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-707]
شرحي مزجي بر يك متن مختصر در حكمت كه عناوين اصلي متن عبارت است از: فصل 2. الأجسام و هي قسمان فلكية و عنصرية، الفصل 3. بقية أحكام الأجسام؛ فصل 4. الجواهر المجردة، فصل 5. الأعراض؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ اندازه: 13×22 سم [ف: 3-31]
گويا الهداية في الحكمة للابهري؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج حنايي، 10ص (39-48) [سنا: ف: 2-131]
آغاز: المقدمة في تقديم ما يجب تقديمه قبل؛ انجام: في فن التفاهيم و الحمد لله و آخرا تمت في سنه 1209
رساله اي در علم حكمت، عنوان «مصباح» در آن تكرار مي شود؛ بي كا، تا: 1209ق، اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج، 88گ، 13 سطر، قطع: وزيري [اهدائي ف: - 347]
آغاز: في نفسه و هم لا يعرفون الا ما كان من نحوهم فوصف لهم؛ انجام: ما كان كذلك لايكون عين ذات الله عزوجل نعم يجوز ان. چندين سؤال و جواب است در مباحث واجب الوجود و اثبات توحيد و حقيقت برزخ و عالم مثال و قيامت و امثال آن؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: چرم قهوه اي، 12ص (17-28)، 19 سطر، 9/5×17/5 سم [ف: 45-143]
آغاز: بسمله، قال المصنف اي ما لا يختص الي آخر؛ انجام: هذا الموجود... قسمان احدهما ان لا يكون له... اصلا و هو.
خط: نستعليق ممتاز، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز: السفر الرابع و كون رجحان الكف و دعا عن الاشتغال نحو ما نحن فيه عن العلوم الدينيه و الدنيويه و لاتدل علي مرجوحيته في نفسه؛ انجام: يكون لها الي للاسلام تعلق و انتساب خاص باثارها اي القوي الماديه و هو الاحتلام و الحمدلله رب العالمين تم كتابي است در حكمت كه اول آن افتاده است و موجودي از آن در طبيعيات است و مي نمايد مؤلف آن از اعلام نيمه دوم سده 11 به بعد است. از برخي قرائن گمان مي رود كه كتاب «تشریح العالم» تأليف فيض كاشاني باشد، جاي عناوين و فصول و بخش هاي كتاب غالباً سفيد است. عناوين مطالب به شرح زير مرتب است: في مهية التكوين و انيسيته، في لميته و تاسيسه، في النظر في الفعل و الافعال، ان التفاعل يتنازع المتفاعلين في المحل، ان تاسيس الدرجات (كذا) الامزجة الادويه علي هذا الطريق صعب المسلك، في اصول كليه، انه اذا خرج خطوط من مركز الفلك، انه اذا تفاعل جرم صوري و مادي... في التكوين اشتدادي و فيه ركنان: 1. في تقسيم التكوين و في العناصر استبداديه و احكامها (در سيزده فصل)، 2. في المركبات و فيه اطراف (چهار طرف): 1) المبادي التركيبيه التحصيله و التوليديه و مسائل هي مبادي الاحكام (در هفت فصل)، 2) المركبات الاستبداديه (در چهار فصل) 3) المركبات الفضليه الاستبداديه، 4) المركبات الغير المستحكمة الترتيب الاستبداديه...، في التكوين الاقتراني و فيه ركنان: 1. في المبادي الاقترانيه (در پنج فصل)، 2. في المركبات (در چهار طرف): 1) المركبات الجماديه (در سه فصل)، 2) المركبات الفضليه، 3) المركبات النباتيه (در چهار اصل و هر اصلي داراي فصولي است)، 4) المركبات الحيوانيه و فيه اصول...؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 220گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-219]
نسخه اصل: اسعد افندي 1933؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-496]
آغاز: بسمله، حمدله... اما بعد، قال الله تعالي الا انه بكل شيئي محيط... ثم سألني خليلي... امير عبدالوهاب مدظله ان احررها مجدد المبانيها
از ملا اسمعيل؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: مقوايي با تيماج عنابي، 28ص (185-213)، اندازه: 8/5×19 سم [ف: 5-1555]
آغاز: بسم... الكلام في الالهيات و فيه فصول... الموجود قد يوصف بانه واحد...
يك جا در خلال بحث گويد: اين فصل تطويل داشت همه اش را نياورديم، و از شفاء بوعلي ياد مي كند. شايد تلخيص يكي از تأليفات شيخ الرئيس باشد؛ بي كا، بي تا؛ شايد از قبل از سده دهم باشد؛ قطع: جیبی [اهدایی ف: - 283]
آغاز: و علائقه اذ قد توجد لهم لمعات من ذلك كبروق خاطفه و لما كان شروع في تطبيق القراين علي مراتب القوة النظريه؛ انجام: اصطلاحه في تخصيص الذاتي بجزء المهيه او غيره الي ما يتناول نفس المهية ايضا و الا انتفض رسم الخاصة بالنوع و لم يخرج النوع عن
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 177گ، 15 سطر اندازه: (7×13)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2-242]
بي كا، بي تا؛ با امضاي اسكندر سررشته دار [ميراث اسلامي: 5-575]
آغاز: و هو المعقولات الثانيه؛ انجام: افضلت العالم القدس
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام [الفبائي ف: 226]
آغاز: اعلم ان الحكمة تغيير معرفة في اجل المعلومات بي كا، بي تا؛ 7ص، قطع: رقعي [ف: 319]
hekmat
غير همانند:
عنوان اصلي كتاب «قول» و عنوان فرعي «فصل»، گاهي از آيات قرآن مشاهده آورده است. در چند مورد نام محمد زكرياي رازي را آورده و گفته هاي او را رد كرده است. اين نسخه شامل قول 3 تا 27 و به شرح زير است: اندر حواس ظاهر، اندر حركت و انواع او، نفس افعال هيولي، مكان، تركيب، فاعل، و منفعل، بيان وحدت عالم، اثبات صانع، صانع عالم، مبدع حق و ابداع، قول كتابت خداي تعالي، علت بودش جسم، جواب آن كه خداي عالم را نيافريد پيش از آن كه بيافريد، آثار مخصص بدلالت مختص، معاني بود و هست و باشد، شرح مذهب تناسخ و رد آن، ايجاب و ثواب و عقاب و ختم كتاب؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 118گ، اندازه: 15/5×21 سم [نسخه پژوهی: 2-155] و [نسخه پژوهی: 1-21]
نسخه اصل: انجمن آسيايي بنگال ش III85 (ص 149 همین فهرست). دو رساله در حكمت؛ بي كا، تا: 978ق؛ 80گ (1-80 [فيلم ها ف: 1-777]
چند بند در؛ خط: نستعليق، كا: عبدالقادر اردوباري، تا: ذيحجه 1021ق، جا: شيراز؛ 4گ (323پ-326پ) [ف: 8-51]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1252ق [الفبائي ف: 226]
آغاز: الحمدلله كما هو اهله و افضل الصلاة علي محمد و آله. اما بعد چون بعضي از فضلاي عظام و علماي اعلام واجب و لازم نمود تعرض به بعضي از عبارات دلائل النبوة را كه بعضي از اهل عصر در جواب سوالات اهل فرنگ تأليف نموده بود و بعضي از عبارات آن را سوال نموده اظهار فرمود تذكرة لمؤلفه و تبصرة للمتبصرين و المستبصرين متعرض آن مقالات گرديده به مقتضاي معقول و منقول از كتاب و سنة و آثار آل رسول صلي الله عليه و آله استكشاف حق نموده كشف شبهات آن مقالات انشاء الله تعالي مي شود در ضمن مقدمه و دو باب و خاتمه
ردي بر كتاب «دلائل النبوة» كه در عصر مؤلف نوشته شده، مشتمل بر يك «مقدمه» و دو «باب» و يك «خاتمه»، شايد تأليف محمد تقي بن امير مومن حسيني باشد؛ خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن نورالدين محمد، تا: 1256ق؛ اندازه: 11/5×21 سم [نسخه پژوهي: 3-133]
آغاز: مر يزداني را سپاس در خور؛ انجام: بوحدة اتصاليه حزئيه خود
قسمتي از مقدمه كتاب افتاده و نام كتاب و مؤلف از ميان رفته و پيداست كه مؤلف در قرن 12 و پس از ملاصدرا بوده از پايان نسخه نيز چيزي افتاده؛ خط: تحريري، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن ترياكي، 298ص، 18-20 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 6-83]
بي كا، بي تا؛ خريداري از مصطفي حسيني [رايانه]
hekmat (r. dar) = š. bar šefāye bo ‘alī
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19552
آغاز: بسم اله و به نستعين في التعميم الكلام في الاهيات و فيه فصول؛ انجام: و من مدركات النفس الناطقه و الملائكه المقربون
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10 [رايانه]
(hekmat (manzūme dar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8914/21
آغاز: الهي حكمتي خواهم الهي ** كه دانم حال اشيا را كماهي/ فرو شوي از دلم نقش غرض را ** ازين جوهر جدا كن آن عرض را... / بود جسماز دو جهر بالضرورت ** محل باشد هيولا
حال صورت/ كه بعضي جسم كامد قابل فصل ** بود يك متصل در نفسش از اصل؛ انجام: ولي ناقص نمايد انتقالي ** به ابدان تا كند كسب كمالي/ دگر هم نقل او كردند اثبات ** به حيوان بل نباتات و جمادات/ نخستين نسخ و ثاني مسخ باشد ** سيم فسخ و سماوي رسخ باشد
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن زيتوني، 38ص (140-177)، اندازه: 12/3×23/6 سم [ف: 29/1-314]
(hekmat (mas’ale’ī dar
رساله اي است به شكل سئوال و جواب در باب مبدا و حكمت كه از گفته شيخ علي بن جعفر است.
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه:ف 221/6
آغاز: بسمله و به نستعين- و بعد فهذه مسئله من البدا و الحكمه فيه سالت من الشيخ الفاضل العالم الكامل الودع الشيخ علي بن جعفر؛ انجام: ما ظهر له سابقا و الله العالم بحقيقه الامور
كا: محمد سعيد ابن ذوالفقار، تا: 1130ق؛ مجدول مذهب؛ 3گ، 23 سطر، اندازه: 9×19 سم [ف: 1-196]
(al-ḥikma (mnẓ.-un fī
تاريخ تأليف: جمعه 24رجب 1223ق
منظومه اي است كه در آن مسائل علم حكمت به طور مختصر به نظم كشيده شده و تا آخر بحث عرض بيش تر ادامه نيافته و ناظم از نظم اين بخش روز جمعه 24رجب 1223 فارغ شده است.
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 550/3
آغاز: الحمدلله الذي توحدا ** في كبرياء مجده تسرمدا/ احاط بالاشياء علماً و هو في ** مكانه علي علو الشرف/ الممكن الموجود في الموضوع ما ** بالعرض اختص و ماشئت سما/ و عادم الموضوع جوهر فان ** كان غنياً مطلقاً عقلاً زكن؛ انجام: و العرضان الباقيان مسجلا ** ان يفعل و ان ينفعلا/ و الحق فيه انه قد حصلا ** ذهناً و الالزم التسلسلا
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج، 7گ (92ر-98ر)، مختلف السطر (10×15)، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-174]
(al-ḥikma (fuṣūl-un min
رساله اي است فلسفي در فصل هاي کوتاه مانند فصوص فارابي.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/98
آغاز: بسمله. حمدله... فصل وجود کل موجود فهو للاول لانه فائض عنه و وجوده هوله؛ انجام: فصل الاول لا يدرک کهنه... و الحقية و الوحدة مساوية للحقية المطلقة و من الله التوفيق... الطاهرين.
بي كا، تا: 1266ق؛ 4گ (300ر-303ر) [ف: 5-375]
(hekmat (elāhīyāt, tabī‘īyāt va hekmat-e ‘amalī
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25387
آغاز: بسمله. قوله. اعلم ان الحكمة علم؛ انجام: و كانت الاجزاء متد اخلة ممنوعا...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
(hekmat (r.-ī dar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11806/4
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول، كمنداندازي شده، ركابه دار؛ جلد: تيماج سرخ، 42گ (196-237)، 16 سطر (8×14)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 35-82]
حكمت آل طه/ فقه/ عربي
hekmat-e āl-e tāhā
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25759
آغاز: هذه الرسالة الرضوية المعروفة بحكمة آل طه محمد؛ انجام: عن علي بن موسي الرضا عليه آلاف التحية و الثناء
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
hekmat-ol abadīyya va tohfat-ol ‘azodīye = tohfat-ol‘azodīye = golšan-e qods
قائم مقام فراهاني، مهدي بن محمدحسين، ق 14قمري
(qā’em maqām-e farāhānī, mahdī ebn-e mohammad-hoseyn (- 20c
كتاب مختصري است از مهدي بن محمد حسين قائم مقام فراهاني كه به تشويق عضدالملك براي مظفرالدين شاه قاجار نوشته و مؤلف در تأليف آن به گلستان سعدي نظر داشته است و در واقع تعريضي بر آن مي باشد. مي گويد: «آن خدايي كه بهر دفع لئام كمر مرتضي به بندد تيغ ** داد قدرت بمن كه چون
سعدي در برون آرم از كلام بليغ/ نه شيخ سعدي خداست نه گلستان قرآن».
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 16399
آغاز: بسمله، عزت خدايرا است جل و عزكه مدحتش باعث رتبت است؛ انجام: زبان را مي توان بست و از شمشير قطاع حيدري نمي توان رست.
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 1320ق؛ كتابت شده بنام: مظفر الدين شاه؛ مجدول، داراي سرلوح؛ كاغذ: نخودي، 8گ، 10 سطر، اندازه: 12/2×20 سم [ف: 17-117]
’ḥikmat-ul asrā’ wa mufāxirat-ul arḍ wa-s samā
نخست گفتگوي ابوسفيان است با يكي از بطريقان در روم درباره معراج پيامبر، سپس خود آن به عربي
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 852/3
كا: علي بن علي ابراهيم طوخي مالكي، تا: جمعه 18 ذيحجه 996ق؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: ميشن قهوه اي، 4گ (115پ-118ر)، 21 سطر، اندازه: 13/7×17/8 سم [ف: 5-210]
hekmat-e eslām = t.-ye kalamāt-e qesār
روغني قزويني، محمد صالح بن محمد باقر، - 1075قمري
(rūqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad bāqer (- 1665
شرح كلمات قصار اميرالمومنين علي (علیه السلام) است برگرفته از غرر الحكم. در مقدمه می گويد: «چون ديد اين فقير محمد صالح بن محمد باقر قزويني كه بعضي از مدعيان دانش و بينش تتبع افادات فلاسفه و كلمات حكمت ايشان مي نمايند و كتاب ها از آن ترتيب و تأليف مي دهند و بعضي ديگر از ناقصان مي پندارند آن گونه كلمات و افادات از حكماء فلاسفه به اهل اسلام رسيده است و در كتاب و سنت و روايات اهل بيت اين ملت امثال آن مبين نشده است كه شريعت بر احكام حلال و حرام و قوانين عبادات و به كيفيت طريق تحصيل نعيم اخروي و مثوبات متضمنه لاغير و اين غلطي فاحش و خطايي واضح است بلكه همه حكمتي و دانش و معرفتي بي قصور و خلل و عيوب و علل در شريعت مبين و ممهدست و علي الخصوص آن چه در اين باب از حضرت اميرالمومنين... علي بن ابي طالب سلام الله عليه مرويست بيش از پيش و خوب تر از خوب تر است لهذا برخي از آن كلمات حقائق آيات و افادات ملكوتي سمت در اين رساله فراهم آوردم بسياري ترجمه الفاظيست كه صاحب غرر الحكم از افادات آن حضرت از مواضع متفرق جمع كرده است و آن را انتظامي مسجع به هم داده است و چون بيان فارسي يا عربي در سياق تفاوتي دارد غالباً حاصل و مفاد مبين مي گردد به تقريري واضح و مانوس كه در لغت فارسيان متعارف و احيانا كلامي منضم مي گردد كه به آن متعلق است و مقام اقتضاي آن مي كند اميد كه در نظر خير اثر ارباب قبول صواب و مقبول افتد.»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9230
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي شرح صدورنا بحقائق الاسلام و فتح اغلاق قلوبنا بروايع الكلام؛ انجام: او را مونس شوي و با اونس گيري و آن كه پايش بلغزد دستش بگيري
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، ركابه دار؛ تملك: ابراهيم قاجار كه در 12شوال 1319ق نسخه را به مبلغ دو تومان از ميرزا اسدالله مذهب خريده؛ مهر: «برهان السلطنه» (بيضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 136گ، 12 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 30-24]
ḥikmat-ul išrāq
سهروردي، يحيي بن حبش، 549؟ - 587؟ قمری
(sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155-1192
مهم ترين اثر شيخ شهاب الدين سهروردي و منبع اصلي حكمت اشراق. مؤلف آن را مشتمل بر حكمت هاي شگفت انگيز و عبارات رمزگونه معرفي و آن را بي نظير وصف كرده است و به نظر او مطالعه حكمة الاشراق براي كساني مفيد است كه در حكمت مهارتي يافته باشند. او در ساير آثار خود به حكمة الاشراق ارجاع داده است و دليل تأليف آن را اصرار دوستان و هم چنين فرمان غيبي- كه نافرماني از آن موجب خروج از راه راست مي شود- دانسته است. اين رساله مشتمل است بر مقدمه اي در خصوص چگونگي تأليف آن و دو بخش اصلي كه عبارت باشد از «ضوابط الفكر» (= منطق) و «انوار الهيه». در قسمت منطق سهروردي همانند ابن سينا منطق را در تقسيم بندي دو بخشي عرضه كرده است. دو مقاله از آن به بحث تصور و تصديق اختصاص دارد و مقاله سوم در مغالطات و برخي داوري ها بين سخنان اشراقيون و مشائيان كه مهم ترين بخش اين قسمت است كه شيخ اشراق به تفاوت مباني خود و مشائيان پرداخته است؛ بخش دوم كه الانوار الالهيه ناميده شده ديدگاه سهروردي درباره هستي را در برمي گيرد و او واقعيت هستي را به چهار قسم تقسيم مي كند كه عبارت است از: نور الانوار؛ انوار جوهريه؛ انوار عرضيه؛ ظلمت. بالاترين واقعيت نور الانوار است كه از نور آن نور ديگري به نام انوار جوهريه صادر مي شود و از آن، انوار ديگر، تا ظلمت اعم از جوهري و عرضي كه همان
برازخ و اجسام است.
آغاز: بسمله. جل ذكرك اللهم و عظم قدسك و عز جارك و علت سبحانك و تعالي جدك... و بعد اعلموا اخواني ان كثرة اقتراحكم في تحريك حكمة الاشراق اوهنت عزمي في الامتناع و ازالت ميلي الي الاضراب عن الاسعاف.
انجام: و اعلموا اخواني، ان تذكر الموت ابدا من المهمات، «و ان الدار الآخرة لهي الحيوان لو كانوا يعلمون» ... و له الشكر وحده ابد الابدين، و الصلوة علي رسله و انبيائه خصوصاً علي سيدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين صلوة دايمة زاكية مباركة نامية و سلم تسليما كثيرا.
چاپ: مجموعه مصنفات شيخ اشراق، جلد دوم، تصحيح هانري كربن (تهران، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي: 1380 (چاپ سوم))
[الذريعه 211/13 مقدمه پروفسور كربن، كشف الظنون 684/1؛ هدية العارفين 521/2؛ الاعلام زركلي 140/8؛ معجم المؤلفين 310/7؛ مشار عربی 316؛ ذخائر التراث العربي 581/1؛ دنا 721/4 (10 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- شرح حكمة الاشراق؛ شهرزوري، محمد بن محمود (- 7)
2- شرح حكمة الاشراق؛ قطب الدين شيرازي، محمود بن مسعود (710-634)
3- حاشية شرح حكمة الاشراق؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
4- شرح حكمة الاشراق؛ ميرداماد، محمد باقر بن محمد (- 1041)
5- حاشية شرح حكمة الاشراق؛ صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم (1050-979)
6- الجمل الاشراقية؛ شريف رازي، عباسقلي بن قنبر علي (1291-1374)
7- شرح حكمة الاشراق؛ هروي، محمد شريف
8- شرح حكمة الإشراق؛ جيلاني، محمد باقر
9- شرح حكمة الاشراق (2 عنوان)
نسخه اصل: اسماعيل صائب ش 649؛ خط: نسخ، كا: شمس سجاسي، تا: سه شنبه 14شعبان 617ق؛ کاتب آن را نزد قطب الدين ابوالفتح ابن الهمداني خوانده؛ تملك: شمس بن جمال ختني و او آن را به جلال مولوي متطبب داده؛ 112گ، 17 سطر [فيلم ها ف: 1-317]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 5 صفر 1051ق، جا: شيراز مدرسه قواميه؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول، مصحح، مقابله شده؛ تملك: فاضل توني؛ مهر: محمد شفيع، ابراهيم؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 259گ، 20 سطر (6×14)، اندازه: 11×20 سم [ف: 543]
خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 21شوال 1062ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 63گ (32پ-94ر)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 4-327]
آغاز: حكمة من الاشراق من الجزء الاول. و افل درجات قاري هذا الكتاب ان يكون و رد عليه البارق الآلهي و صار و روده ملكة له و غيره لا ينتفع به اصلاً؛ انجام: و مات عن الظلمات و رفض مشاعرها، اشاهدا يشاهد غيره.
پاره اي از جزء يكم و پاره اي از جزء دوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1081ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (240ر-243ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-98]
آغاز: و اقل درجات باري هذا الكتاب ان يكون و رد عليه البارق الالهي و صار وروده ملكة و غيره لاينتفع به اصلا فمن اراد البحث وحده؛ انجام: لا يبعد في هذه النقوش كلما نعش فيك عنوم الطبقه يبدولك شرطا فمنا كتم عند الحكماء
چند بخش پراكنده از حكمة الاشراق؛ مقداري از جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1083ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 11ص (460-470)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-379]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2337/63
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-421]
آغاز: برابر؛ انجام: ان تذكر الموت ابدًا من المهمات و اذكرو الله كثيرا و لا تموتن الا و انتم مسلمون
خط: نسخ، كا: مرتضي بن محمد مؤمن كاشاني، تا: 1362ق؛ فقراتي از شرح قطب شيرازي بر حكمة الاشراق در كنار صفحات، خط و مهر آقا علي زنوزي مدرس؛ ص 29 (فاصله ميان حكمة الاشراق و هياكل) چند سطر درباره حقيقت به نقل از صدرالمتالهين، با افاداتي از صدراي شيرازي در موضوع صور ذهني و وجود ذهني؛ كاغذ:، جلد: مقوا، 21 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 5-220]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه ای، 82گ، 16 سطر (6×12)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 11-2079]
آغاز: من عالم من العوالم الثلثه فمن جهة... و روحه داخل في هذه العوالم؛ انجام: ظلمات الابحاث الجدلية و الكلامية الي القرآنية و لرسوله الهادي الي طريق التوحيد باسرار كلماته و رموز آياته محمد و آله... و جزاء هدايتهم للناس و اكمالهم اولاً و آخراً
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 163گ، 15 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 1-141]
بي كا، بي تا؛ مجموعه آقا رفيع قزويني استاد اخلاق و فلسفه امام خميني، خريداري از منصور تألهي معين الدين [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از حوزه علميه ولي عصر كرمان [رايانه]
ḥikmat-ul usūl = ḥāšīyat-un fī usūl-il fiqh
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 3263
آغاز: بسمله، و به نستعين من لطف الله تعالي يوني من الله سبحانه لعباده احداث الموضوعات اللفويه فانه اي فان الله و الفاء لتفصيل قبلها؛ انجام: في بعض النسخ الشرع و المتن
خط: نستعليق تحريري، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: محمد جواد ميرزائي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي با تيماج ترياكي، 161گ، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 5-1591]
hekmat-e elāhī = osūl-e dīn
در ص. ع. آمده: تأليف مرحوم آخوند ملا علي رح (شايد خواستش ملا علي نوري باشد، نك: الحاشية علي الاسفار) و در عطف نسخه آمده «حكمت الهي». سربندهاي «ايضاح»، «بيان» و «فصل» بي شماره دارد: فصل بدان كه مبدأ و معاد هر دو حق است، با ديد كلامي و عرفاني، فصل بدان كه مسأله معاد چون اغمض و اعلا از همه مسايل است (در آن از معاد جسماني و روحاني گفتگو مي كند)، فصل بدان كه غرض از معاد، كه در آن به روش فلسفي- عرفاني گفتگو مي كند، فصل در دفع شبه منكرين معاد،... فصل بدان كه عوالم غير متناهي است...، فصل در بيان ايجاد نقش، فصل حقيقيت و معني انسان، فصل در مرتبه جهاد... و مي رسد به امامت با ديدي شيعي و ناتمام مي ماند.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 909
آغاز: بدان كه رأس سعادت و رأس حسنات، بلكه علة غايي آفرينش و باعث ايجاد كائنات... خودنمايي حق و جلوه گري و... بود؛ انجام: كما قال سبحانه. يسئلونك عن الروح...
ديباچه اي ندارد؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: آبي، جلد: تيماج مشكي، 168گ، 18 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-90]
al-ḥikmat-ul ilāhīya
نراقي، مهدي بن ابي ذر، 1128-1209قمری
(narāqī, mahdī ebn-e abī-zar (1716-1795
رساله مختصري است در بيان مسائل حکمت با عناوين «النور، النور». در مبدأ و معاد و نبوت و امامت، گويا در شش «فصل».
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2290/2
آغاز: بعد الحمد لواهب الکمال و الصلاة علي النبي و الإل يقول الاحقر... هذه کلمات وجيزه في الحکمة الالهية؛ انجام: يندفع بوجود بعض الغرائب في النظام الاصلح لحکم خفية لايعرفها الا الراسخون هذا آخرما
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي 42گ (115پ-156ر)، 7 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [محدث ارموي مخ: 2-627]
hekmat-e elāhī va tabī‘ī = kašf-e haqā’eq = falsafe-yetakvīn
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علي، 1259-1313قمری
(e‘temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843-1896
مشتمل بر «مقدمه» و دو «دائره» و «خاتمه»: مقدمه در بيان تأسيس اصول موضوعه چندي... و آن عبارت است از نوزده «اصل»: 1) تصور معني وجود و عدم بديهي است، 5) بسيطو مركب، كلي و جزئي، جوهر و عرض، غيب و شهود و... هر چند به هم تقابل دارند ولي در واقع عين يكديگرند، 10) مبداء و معاد يكي است، 15) آيت عقل، 19) اساس معرفت حقايق؛ دايره اول. دايره تكوين است و آن مشتمل بر دو قوس صعودي و نزولي: قوس نزولي در دو «وتر». اول در نوزده «جوهر»: جوهر 1) بيان ابتداي آفرينش، 2) عرش و كرات فلكي، 3) كرات سكنه دار، 4) لايتناهي بودن كرات، 5) دوران كرات و جاذبه، 10) پيدايش خاك و گل، 15) ترقي و سقوط، 19) صعودات لايتناهي و حركات جوهري اجسام؛ سپس نوزده «فروغ»: فروغ 1) ضعف و ناتواني و شدت عجز او، 2) تشكيل جمعيت هاي بشريه پس از حال توحش، 3) خط خط حركت انسان، 4) چگونگي تدبير معاش در هيئت جمعيت، 5) پيدايش علوم و فنون، 6) پيدايش نطق و لغت، 17) پيدايش خط و كتابت، 8) شعر و موسيقي... . محتملاً از متني به فارسي ترجمه شده است. نسخه اي نيز در مكتبه امير المؤمنين نجف معرفي شده است.
آغاز: هو الله تعالي شانه. بر هيچ کس پوشيده و پنهان نماند که مقصود مؤلف در اين کتاب بيان حقيقت اشياء و کشف مبادي و نتايج هر چيز است... بر حسب تاريخ طبيعي و بانضمام دلائل عقلي...
[دنا 722/4 (1 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: كه تأثير خود را در مزاج مستمع فوت كند.
نام مؤلف به استناد نسخه گوهرشاد ش 726 ذكر شد؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام (در فروغ هشتم نانويس)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا با كاغذ نارنجي، 84گ، 16-23 سطر (13×28)، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 2-203]
آغاز: برابر
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 14؛ افتادگي: انجام؛ مهر: «غلام حسين صدر الشريعة العلوي» (بيضی)، حاج سيد سعيد؛ سه تصوير آدمي با مداد در کنار صفحات؛ جلد: تيماج عنابي سرخ، 69گ، 21 سطر (7×16)، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 2-834]
al-ḥikmat-ul bāliġa
بارفروشي، محمد نصير بن محمد معصوم، ق 12قمري
(Bārforūšī, mohammad nasīr ebn-e mohammad ma‘sūm (- 18c
کتاب حديثي است با عناوين هم چون: جوهر، عقيق، ياقوت، در، زبرجد، فيروزج، زمرد، لؤلؤ، مرجان، لعلع، ذهب، تبر، سبيکه، فضة، لجين. متن احاديث را بدون توضيح مي آورد. از همين مؤلف تأليفات حديثي ديگر هم چون تحفة اولي الافهام في شرح خبر الهشام، نوراليقين و بدرالمنير سراغ داريم. کاتب نسخه گاپايگاني كه آن را در 1157 کتابت نموده از مؤلف با دعاي «غفرالله له» ياد مي کند. مرقد مؤلف در شهرستان بابل زيارتگاه است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الملهم للحکمة البالغة و المنعم بالنعمة السابغة... اما بعد فهذه نوادر النقول و جواهر العقول و هي نعمة سابغة موسومة بالحکمة البالغة...
انجام: و لو قدقام القائم (علیه السلام) ما احتاج إلي مسائلتکم من ذلک و لاقام في کثير منکم من أهل النفاق حد الله
[طبقات اعلام الشيعه ق 12 ص 77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تاريخ وقف: 1150؛ جلد: پارچه اي قرمز، 181گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×22 سم [محدث ارموي مخ: 1-628]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت النسخة التسويد الحکمة البالغة من تصنيف مولانا الفاضل الکامل المجتهد العصر العصرين بن محمد معصوم محمد نصيرغفرالله له
خط: نسخ، كا: محمد نبي بن محمد معصوم، ملقب به معلم، تا 1157ق؛ مصحح؛ در برگ اول وقف نامه اي به تاريخ ذيحجه 1212 وجود دارد که نام کتاب و مؤلف را جواهر العقول و شامل احاديث نبويه و اولاد اطهار صلوات الله عليهم منتخب شده عالي حضرت سعادت مآب نيکو خصال کهف الحاج حاجي محمد نصير ولد مرحوم مغفور ملا محمد باقر معرفي نموده؛ جلد: روغني قهوه اي، 190گ، 13 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 3-1653]
الحكمة الجديدة- الکاشف
al-ḥikmat-ul jadīda
قائم مقام فراهاني، علي اكبر بن علي، 1269-1329قمري
(qā’em maqām-e farāhānī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1853-1911
در چند نجم در فيزيك و شيمي يا طبيعي جديد به نظم عربي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4509/3
آغاز: بسمله. احمد ربي خالق النجوم ** و الارض و الكرات ذي التخوم/ نظمتها في الحكمة الجديدة ** منتخبا مسائل مفيدة؛ انجام: مبلغ علمهم فلذلك اعلما ** و العلم عندالله خالق السما
بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 13گ (84-96)، 17 سطر (7×14)، اندازه: 15×22 سم [ف: 13-3460]
al-ḥikmat-ul jadīdat-ul idrīsīya
محمد و سيم ثاني، ق 13 قمري
(mohammad vasīm-e sānī (- 19c
تاريخ تأليف: 1266ق
مؤلف از فضلای اهل سنت و جماعت كردستان ايران در قرن 13 است و رساله در مبحث وجود است.
آغاز: الحمد لولي الطول و الجود الموجود الذي هو عين الوجود. انجام: در سخن معني و در معني سخن.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11097/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شيخ محمد معتمد الاسلام كردستاني، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا با روكش كاغذ مشكي، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 11-356]
hekmat-e jadīd va āfarīneš-e setāregān
از روي رساله اي به زبان هندي ترجمه شده است و درباره علم
جديد است و پيشرفت فرنگان در جهان شناسي در چند فصل و در آن از ترجمه قرآن به دست سايل ياد شده است.
آغاز: بسمله. ستايش مختص خداوند است در مقابل نعماي او... و بعد بسب بتحقيق كه وارد شد نامه دوست وفادار.
انجام: و انحراف از اعتدال و تخيلات انه ولي التوفيق
[دنا 722/4؛ فهرستواره منزوي 3833/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3976
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1268ق؛ كاغذ: فرنگي زرد، جلد: مقوا، 21گ، 12 سطر (8×14)، اندازه: 13×20 سم [ف: 12-2972]
ḥikmat-ul jin bi-lā-šahāda wa ‘ibrat-ul insān bi-lā-ġayb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1271/11
آغاز: ... فلما قال ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون اشار الي الفرق اولا غيباً و شهادة هو الجن و هي الانس فالحق تعالي ما اوجد شياً؛ انجام: انظروا اهل المحبة منه جاء شوقنا و ابصروا اهل المودة عنه جاء ذوقنا ريحه قد نسمت من ذاليمن نغمة قد اسبقت من ذي المنن.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، 6ص (412-407)، 15 سطر [سنا: ف: 2-201]
al-ḥikmat-ul ḥajarīyyat-ul makramatīyat-ul ḥaywānīya
غزالي، محمد بن محمد، 450-505 قمری
(qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059-1112
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1358/12
آغاز: بعد بسمله. قال الامام حجة الاسلام محمد بن محمد الغزالي رحمه الله تعالي عليه اعلم ان الحجر الذي اكثر و القول فيه الاولون تأثير كامل و قد اشار اليه اكثر الحكماء لاسيما؛ انجام: و علي هذا المثال فابن عليه تقف علي الحقيقه التي هي قصد الاولون و الا...
علي الله تعالي فان الحكمته عميقة يهلك من لايعلمها و الله تعالي اعلم بالصواب.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول، كمند مشكي؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 2ص (269-270) [سنا: ف: 2-234]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 477/11
همان نسخه بالا [نشريه: 7-244]
hekmat-e heyvān
ابتدا اسامي عربي هر يک از حيوان ها را که براساس الفبا مرتب است به فارسي ترجمه کرده سپس با عنوان «حکمت» فوائد آن را در طب و علاج امراض بيان مي کند.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3706/1
آغاز: حکمت: بدان که شتر زهره ندارد بر روي جگر وي چيزي است مانند زهره در وي لعابي است که اگر در چشم کشند شب کوري دور کند و چون پشم شتر را بسوزاند و بر زخم ريزند خون بايستد؛ انجام: آب کوست درزحمت قولنج نافع بود و اگر بياويزند او را بر کسي که آثار زحمت جذام در او پيدا شده باشد ايمن شود مادام که آويخته باشد دلش را اگر بريان کرد دو کس با هم بخورند از محبت يکديگر نا شکيب شوند تتمة
خط: نستعليق، كا: عبدالله تبريزي، تا: جمادي الاول 1255ق، به خواهش ملا محمد امين؛ افتادگي: آغاز؛ فائده در حکايت نامه قيصر به اميرمؤمنان عليه السلام؛ جلد: تيماج مشکي، 8گ، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-800]
hekmat-e xāqānīye
فاضل هندي، محمد بن حسن، 1062-1130ق)
(fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652-1725
اهداء به: محيي الدين محمد اورنگ (1068-1130ق)
در سه فن: منطق و طبيعي و الهي است
آغاز: بسمله. الحمد لمن انطق الموجودات بآيات وجوب وجوده... اما بعد چنين گويد راجي فضل وجود رباني محمد مشهور ببهاءالدين اصفهاني كه اين رساله ايست در معرفت سه علم كه ارفع و ارقي و انمي اعلي و اولي از جميع علومند.
انجام: و ازين معلوم شد كه متصف است بجميع صفات كمال و الله اعلم بالصواب و اليه الذهاب و الاياب هذا آخر الكلام المرام و الحمدلله علي التمام انه هو المفضل المنعام و الحمدلله رب العالمين.
چاپ: تهران، 1377ش، به كوشش دكتر غلامحسين ديناني، دفتر نشر ميراث مكتوب، 187ص
[دنا 723/4؛ فهرستواره منزوي 137/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1864/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ با نشانه «بلغ مقابلة»، محشي با نشان «منه مدظله، منه دام ظله العالي» پاره اي از حواشي بايد از خود مؤلف باشد؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 52گ (111پ-162پ)، 20 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13×19 سم [ف: 8-464]
الحكمة الخالدة- آداب العرب و الفرس
hekmat dar ma‘refat-e ensān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9081/8
آغاز: بسمله، رساله حكمت در معرفت انسان. بدانند كه از حيوانات آن چه به درجه ملكي نزديك است انسان لست و او از جسم و جان مركب است و صاحب عقل و تميز است و راي كلي استنباط كند؛ انجام: و دماغ و سينه چون افلاك و اعضاي رئيسه چون كواكب و قوتها چون ملائك و نفس انساني پروردگار و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعليق، كا: دوست محمد بن علي دوست بدستاني/ بجستاني، تا: با تاريخ 1013ق؛ مصحح؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (190پ-191پ حاشيه)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 29/2-720]
al-ḥikmat-ud durrīyya wa ad-dilālat-un nūrīyya
حسني يمني، احمد بن سليمان، - 566 قمري
(hasanī yamanī, ahmad ebn-e soleymān (- 1171
در بيان اصول اعتقادي طبق مذهب زيديه، در آغاز مطالبی درباره ابتلاء انبيا و بعضي از مصائب ائمه اهل بيت را آورده پس از آن معني تكليف و فضل قرآن و فضل پيامبر اسلام و حضرت امير و امامان ديگر پس از آن بيان فرقه ناجيه گفتگو مي كند، در چند «فصل» و طبق مذهب مؤلف كه از ائمه زيديه بوده. او مؤلف الحقائق و المدخل في الفقه است. در ديباچه آمده: «سميته كتاب الحكمة لما فيه من ذكر تداول البلا و النعمة و امتزاج الفتنة و الرحمة و تبيين ما وقع من اختلاف الامة و ذكر فضائل مصابيح الظلمة و لما فيه من تبيين غامض الكتاب و لين الحكمة تابعة للكتاب».
آغاز: الحمدلله الذي جعل خلقه عليه دليلا و لم يجعل سوي صنعه علي معرفته سبيلا الذي تعالي عن المعاينة و الادراك...
آغاز: برابر؛ انجام: و مما يدل انه احق الناس بها قول رسول الله صلي عليه و آله و سلم (نوشته مانده در فصل في ذكر الفرقة الناجية).
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11، دوشنبه 25ربيع الاول 1177ق نوشتن آن آغاز شده بود؛ محشي؛ تملك: محمد بن احمد ابي عبدالله بن المهدي العباسي در محرم 124 (1204)؛ کاغذ: استنبولي، جلد: تيماج قهوه اي، 147گ، 19 سطر (8×19)، اندازه: 17×23 سم [ف: 12-2554]
آغاز: برابر؛ انجام: و مما يدل أنه أحق الناس بها قول رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم.
خط: نسخ، كا: علي بن احمد بن يحيي بن حسن بن يحيي ضحياني، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 65گ (195پ-259پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 19-209]
hekmat-e dekārt (t.) = t.-ye goftār dar raveš-e rāh bordan-e ‘aql = k.-e notq-e dekārt
افضل الملك كرماني، محمود، - 1330 قمري
(afzal-ol-molk kermānī, mahmūd (- 1912
با يك ديباچه در سرگذشت دكارت و نگارش هاي او. مي نويسد: اين كتابچه ترجمه كتاب «نطق» اوست. در آغاز بخش دوم مي نويسد: كتاب دويم شرح است. دو ترجمه ديگر اين رساله عبارت است از: 1. گفتار در روش راه بردن عقل رنه دكارت، ترجمه محمد علي فروغي، تهران 1327، رقعي، 164ص؛ 2. حكمت ناصريه: ترجمه ال عازار رحيم موسائي همداني، چاپ 1270ق (164ص) و 1279 (مشار، ص 128؛ نسخه های منزوي 757؛ راهنماي كتاب 18/39 و 313)
آغاز: بسمله. افاده مترجم. يكي از موسين حكمت تازه فرنگستان بلكه بزرگ تر ايشان دو كارت حكيم الهي مشهور فرانسوي است و مهم ترين آثار او همين «نطق» است كه ترجمه مي شود
[دنا 723/4؛ فهرستواره منزوي 101/6]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6172/1
آغاز: برابر؛ انجام: شكل ديگري را معلوم نمي سازد، و نشان نمي دهد. تمت (اين كتاب مستطاب دكارت... كه حقير... شيخ محمود ملقب بافضل الملك كرماني (1267-1322) در سنه 1321 در شيراز از تركي ترجمه كردم... در قصبه ماهان در شهر جمادي الثانيه 1322
نام مؤلف به استناد فهرستواره منزوي 101/6 ذكر شد؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: 1322ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قرمز، 75گ (1پ-75پ)، اندازه: 13/8×21/6 سم [ف: 9-214]
hokm-e tarfī‘ mo‘tamed-os-soltān
سواد حكم ترفيع معتمد السلطان ميرزا علي خان سرهنگ به منصب سرتيپي در زمان احمد شاه قاجار در رمضان المبارك 1327ق.
مشهد؛ رضورضوي؛ شماره نسخه: 18042/5
خط: نستعليق مخلوط به شكسته، كا: ميرزا مصطفي خان منشي باشي (مدير الممالك)، تا: 1322-1330؛ كاغذ: الوان، جلد: مشمع آبي، اندازه: 13×21/7 سم [ف: 17-484]
ḥukm-u tarikat-il mayyit al-madyūn min ḥayṯ-il intiqāl wa ‘adam-i-h
بهبهاني، عبدالله بن اسماعيل، 1262-1328 قمری
(behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e esmā‘īl (1846-1910
تاريخ تأليف: جمادي الثاني 1304ق
تحقيق حال تركة الميت المديون من حيث انتقالها الي الوارث و بقائها علي حكم مال الميت و بيان كيفية تعلق حقوق الغرماء بها و جواز تصرف الوارث فيها قبل الاداء و تحقيق شأن عهدات الميت و تسبيباته في اتلاف الاموال و الانفس و الاطراف و الحكم باستيفاء موجها من الاعيان التي تخلفت عنه او اعواضها و اقامة الدليل علي كل من تلك المقامات علي اوفي بيان.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و ليعلم انه مما يوجب عدم تمامية تحقق الاضافة المعنوية الملحوظة في الاملاك الشرعية و نقصها لمكان المانع عنها في تركة الميت وجود دين عليه
انجام: و احتمل تقديم الدية علي بدل المال الضائع و إن كان متقدماً و لكن لايخفي ضعفه فتأمل جيداً و الحمدلله رب العالمين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1302ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 49گ (263پ-311پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 28-14]
خط: نسخ، كا: اسدالله آصفي شوشتري، تا: 1309ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 48گ (129پ-176پ)، 17 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 28-234]
hekmat-e šahādat = asrār-oš šahāda
مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، 1037-1110 قمری
(majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628-1699
رساله اي در فلسفه شهادت حضرت امام حسين عليه السلام را آن گونه كه از روايات استفاده مي شود و پاسخي به اشكال هاي مخالفين است.
آغاز: الحمدلله الذي خص البلاء بالانبياء ثم الاوصياء ثم الامثل فالامثل من الاولياء.
انجام: و هر كه در آن كتاب رجوع نمايد او را در هيچ باب شبهه نمي ماند.
[دنا 723/4؛ مكتبة اميرالمؤمنين 37/1؛ در فهرستواره منزوي 1620/3؛ در الذریعه به هيچ كدام از دو نام ياد نشده است]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: 1125ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 11گ (258ر-268پ)، 22 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1-215]
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن ابي الحسن حسيني، تا: ربيع الاول 1270ق، براي سفينه مرتضي نامي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 14گ (85-98)، ابعاد متن: 6×10، اندازه: 10×15 سم [ف: 16-119]
hekmat-e sādeqīye = quwa-n nafs
گيلاني، حمزه، - 1134 قمري
(gīlānī, hamze (- 1722
رساله اي است در مبحث نفس از تقريرات و افادات درسي ملا محمد صادق اردستاني يا ارجستاني (- 1134ق). حمزه در اين كتاب تقريرات درس استاد خود محمد صادق اردستاني را گرد آورده و در برابر فصل 6 الهيات شفاء شيخ الرئيس قرار داده و به نام او كرده است. به نوشته الذريعه مؤلف اين كتاب را به خاطر مصادف شدن با فتنه افغان به پايان نرسانده و پس از درگذشت وي، مولي اسماعيل (شايد خواجوئي صاحب ابطال الزمان الموهوم) از مولي محمد علي بن محمد رضا (گويا محمد علي توني ساكن اصفهان) خواست تا آن را به اتمام رساند و بر آن ديباچه اي نويسد و همو است كه كتاب را به مناسبت نام اردستاني استاد مؤلف «حكمة صادقية» نام داده است. در اين ديباچه كه به قلم مولي محمد علي است نوشته شده كه استاد اردستاني از شاگرد خود حمزه گيلاني خواسته تقريرات درس او را در مورد نفس و قواي نفس تدوين كند. فهرست بيست و هشت فصل كتاب را بدين گونه آمده: 1. تحقيق القوي المنسوبه الي النفس النباتية؛ 2. تحقيق القوي الحيوانية؛ 3. تحقيق ان القوة اللامسة واحدة او متعددة؛ 4. تحقيق ان القوة اللمسيه هل لها في لمسها لذة و الم؛ 5. ان آله اللمس عصب او لحم؛ 6. بيان ان قوه اللمس ليس وجودها وجود امر حال في المادة؛ 7. ان القوة اللمسية تحتاج الي الوسط ام لا؛ 8. الذوق؛ 9. الشم؛ 10. السمع؛ 11. البصر و الكلام في الابصار؛ 12. ذكر حجج الحكماء علي مذاهبهم في الشعاع و الضوء و الظلمة؛ 13. تحقيق كيفية حدوث اللون؛ 14. تحقيق كون اللون... ؛ 15. ان اللون ليس هو ما هو بالفعل الا بوجود الضوء؛ 16. تحقيق ان الشفاف بالضوء شفاف
بالفعل؛ 17. اختلاف المذاهب في الرؤية و تحقيق الحق فيها؛ 18. ان الحواس الظاهره في الحيوان هو هذه المذكورة لا غير؛ 19. القول علي الحواش الباطنه... في الحس المشترك؛ 20. القول علي ساير القوي؛ 21. في ان القوي حدود الشيء الذي يقال له النفس و انها خوادم لها؛ 22. في ان القوي الحيوانيه لا تدرك الا بآلة؛ 23. احوال القوي المحركه و ضرب من النبوة المتعلقة بها؛ 24. الافعال و الانفعالات الخاصه بالانسان؛ 25- في بيان قوة النظر و العمل للنفس الانسانيه؛ 26. في ان النفس الناطقه ليست جسماً و منطبعة في جسم؛ 27. كيفية انتفاع النفس بالحواس؛ 28. في ان النفس حادثه او قديمة. (عبدالحسين حائري)
آغاز: يا من خصت الوحدانية بذاته و اشرقت متلألئا من هياكل آياته، عقلت العقول بتعقل كنهه و نفست النفوس بتنفس نبهه
انجام: فان الابداع اذا لم يكن فعلا لم يصر المبدع متعددا بالذات في مرتبة واحدة و هذا الدليل مبني علي اصولنا لايفهمه الا العاقلون
چاپ: در منتخباتي از آثار حكماي الهي، ج4 (قم، دفتر تبليغات اسلامي، 1378 (چاپ دوم)، به تحقيق سيد جلال الدين آشتياني [دنا 723/4 (8 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حاشية حكمة الصادقية زنگنه، نظر علي
2- تعليقه بر تعليقه حكمة صادقيه خلخالي خوجيني، محمد صالح (- 12)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي تجلي علي قلوب العارفين... اما بعد قال حكيم العامل العالم البارع الزاهد الفاضل مولانا حمزه الجيلاني؛ انجام: و هذا الدليل مبني علي اصولنا... تمت المجلد الثاني...
خط: تعليق، بي كا، تا: صفر 1148ق؛ شيوه چليپايي؛ واقف: عضدالملك؛ كاغذ: نخودي، جلد: پارچه اي زرد اخري، 61گ، اندازه: 19×11 سم [ف: 1-183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد صالح خلخالي، تا: 1149ق؛ مصحح، مقابله شده، محشي، پس ازين گفتاري است در مسئله «نسبت مجعول بجاعل» در چهار صفحه اثر خامه حكيم و عارف بزرگوار ملا محمد صادق اردستاني و هم نامه اي از وي به شاگردش علي الحسيني در چهار صفحه شامل پاسخ پرسش هاي او؛ كاغذ: آهاري نخودي، جلد: تيماج عنابي، 76گ، اندازه: 12×20 سم [ف: 11-123]
آغاز و انجام: برابر
كا: ابوالقاسم بن محمد تقي اردبيلي، تا: 1166ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي، ميشن ترياكي، 64 ص (1-64)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 6-761]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد هادي بن احمد طالقاني، تا: 1175ق؛ واقف: فهرستي؛ 79گ، 22 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 4-95]
آغاز: الحمدلله الذي لم يتخذ صاحبة و لا ولدا و خلق كل شيء فقدره تقديرا و جعل الزوجين الذكر و الانثي؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد سعيد خلخالي، تا: جمادي الاول 1190ق؛ جلد: مقوايي، 83گ (1پ-83ر)، اندازه: 17×22 سم [ف: 17-269]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: اوايل قرن 13؛ محشي؛ جلد: چرمي قهوه اي، 128ص، 22 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 5-221]
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد فهذه ارائة طريق الي ان في الوجود موجوداً مجرداً
خط: نستعليق، كا: مهر علي، تا: 1232ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 93ص (44-136)، 24 سطر (8/5×15)، اندازه: 13×20 سم [ف: 5-1566]
آغاز: فصل في ان النفس حادثة او قديمه- فنقول اعلم ان الشيخ لما راي في النفس آثارا لايمكن ان يكون للجسم و الجسمانيات قال بتجردها
بي كا، بي تا؛ 5گ [چند نسخه-ف: 115]
حكمت طبيعي- اصول علم فيزيك
hekmat-e tabī‘ī
ملكم، 1249-1326 قمری
(malkam (1834-1908
بخش بندي نشده با سربندهاي در خور: علوم طبيعي، تاريخ طبيعي، هوا، خواص ظاهري هوا، خواص باطني هوا... در منشأ حرارت...
آغاز: بسمله. علوم طبيعي. متقدمين از حكماي يونان و مصر و عرب و ايران علم به هر موجود را كه داراي وجود خارجي است حكمت طبيعي مي گفته اند. و از اين بابت دامنه اين علم...
انجام: با سرعت حركت آن تبديل مي شود به حرارت شديدي.
[دنا 723/4؛ فهرستواره منزوی 3833/5 بدون مؤلف]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: حدود 1301ق؛ 59 ص (395-453) [عکسی ف: 1-269]
آغاز: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي سفيد و سبز، جلد: مقوا، 6گ [ف: 3-1233]
ḥikmat-ul ‘ārifīn = at-taḥmīdāt
نيريزي، قطب الدين محمد، 1100-1173 قمری
(neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689-1760
قصيده تائيه اي كه اساس اين كتاب است حدود 3000 بيت يا بيش تر و در برخي نسخه ها حدود 1000 بيت مي باشد در دوازده تحميد بدين ترتيب: 1. اشارة الي ان الله تعالي هو الوجود الحق الازلي...؛ 2. اشارة الي اظهريته سبحانه من خلقه...؛ 3. اشارة الي ان هوية وجوده الازلي الصمدي سبحانه برهان كمالاته...؛ 4. اشارة الي ان وجود العالم مشيته تعالي...؛ 5. اشارة الي ان هوية وجوده سبحانه برهان ازليته...؛ 6. اشارة الي ان له سبحانه وحدانية العدد...؛ 7. معني معيته شبحانه للاشياء...؛ 8. اشارة الي معني ازليته و ابديته سبحانه...؛ 9. اشارة الي ابطال زعم اشتراك المعنوي و اللفظي في حقيقة الوجود...؛ 10. اشارة الي ان صدق الوجود و الموجود و كل اسماء الله الحسني...؛ 11. اشارة الي تحقيق الملازمة العقلية بيت توحيد حقيقة الوحدة الذاتية الصمدية الازلية و بين حقيقة الولاية الحمدية العلوية عليهما افضل الصلوة و التحية؛ 12. ايضا في بيان مهني الولاية و النبوة. يادآور مي شود: پس از دوازده تحميد، چند «مقدمه» و «بصائر» نيز آمده است. (مرعشي)
نيريزي در آن از فيلسوفان بسيار خرده گرفته و اشعاري در اين باره سروده و خواندن كتا ب هاي فلسفي مانند اشارات و شفا و حاشيه قديم شرح تجريد و شرح مطالع را بيهوده پنداشته و نيز پس از بي پايه دانستن انديشه فلسفي گفته: «و منطقهم لن يعصمن عن الخطا ** و ليس بمغن بل اساس الخطئية/ و هم اسسوا ذلك الاساس لمسجد ** ضرار بنوا لا بالعقول الرزينة/ و اني بنق العارفين مؤسس ** لكم منطقا للحكمة العلوية». در تحميد 12 از عارفان گذشته و دانشمندان روزگار خويش و نوشته هاي عرفاني آن ها ياد مي كند كه عبارتند از: خواجه طوسي (اوصاف الاشراف، انوار الحكمه، آغاز و انجام)، بابا افضل نامقي ساوجي كاشي، دواني (رساله هاي پايان زندگي و رباعيات)، علامه حلي (منهاج الكرامه، شرح تجريد)، ابن ابي جمهور احسائي (مجلي المرآت، غوالي اللئالي)، علي بن هلال استاد ابن ابي جمهور، سيد حيدر بن علي بن حيدر حسيني آملي (المحيط الاعظم و البحر الخضم، جامع الاسرار و منبع الانوار)، شيخ زين الدين عاملي (اسرار الصلوة، منية المريد) كه شهيد اول را از ابدال شمرده، نويسنده مصباح الشريعه كه همه آن از گفتار صادق (علیه السلام) است، حافظ رجب برسي (مشارق الانوار)، داماد (جعليه، خلسه ملكوتيه) در پايان زندگي و پس از برگشت از روش فلسفي، شيخ بهائي استاد شاه محمد دارابي استاد نيريزي كه از پيروان بهائي بوده است، شيخ احمد بن فهد حلي (عدة الداعي، التحصين في صفات العارفين)، ابن طاوس (كتاب هاي دعا)، شيخ حر (الجواهر السنيه في الاحاديث القدسيه)، مولي احمد اردبيلي (در برخي از كتاب ها و آيات الاحكام در تفسير الذين يتفكرون في خلق السموات و الارض) (نيريزي مي گويد: فصلي كه در حديقة الشيعه در رد صوفيان آمده از ملا معز اردستاني دشمن صوفيان است و شاه محمد دارابي در معراج الكمال داستاني از اين مرد ياد كرد)، سيد محمد عارف (معارف الهيه، العروة الوثقي، حظيرة القدس، لطائف غيبيه، شرح قبسات و تقويم الايمان داماد- نيريزي اين ها را نديده)، محمد باقر سبزواري (روضة الانوار كه براي شاه عباس نوشته شده)، عبدالرزاق لاهيجي (مكارم الاخلاق)، مولي حسن گيلاني، شيخ حسن سكاكي (تعليقات)، صدراي شيرازي استاد استاد نيريزي (او بسياري از نوشته هايش را كه برخي به خط او بوده داشته و مي گويد كه در زمان او فيلسوفان بسيار بودند و او ناگزير به زبان آن ها و به روش منطقي فيلسوفان و متكلمان مسئله هاي عرفاني را نوشته است)، مولي محسن كاشاني كه صد كتاب نوشته و باز پسين آن ها «حقائق» است كه تاريخ آن «ختمنا = 1091» مي باشد (تاريخ آن 1090 است- الذريعه ج 7 ص 28) او در نوشته هاي خويش حديث ها را گزارش نمود و ديوان بزرگ او به نام «گلزار قدس» نزد نيريزي بوده است، فيض شاگرد شيخ مؤمن مشهدي شاگرد شيخ محمد عارف مي باشد، شيخ علي نقي استاد نيريزي نيز از پيروان او بود، آقا محمد سعيد بن محمد مفيد قمي (شرح توحيد صدوق). (دانش پژوه).
آغاز: لك الحمد يا من لم يزل بالهوية ** توحد التحميد بالازلية/ تمجدت يا من دل بالصمدية ** علي انه القدوس بالاحدية/ و بينت في التوحيد مسئلة بها ** اساس العلوم الحقة الحكمية/ و حصلتها في عنفوان الشباب من ** ينابيع علم الحكمة العلوية/ و سميت نظمي حكمة العارفين اذ ** تعلمت من مشكوتهم نور حكمة/ و لقبته فصل الخطاب لانه ** سيفصل بين الحكمة النبوية/ و بين خيالات الفلاسفة التي ** قد اشتهرت ما بين اهل الدراسة.
انجام: و مثل بالمرآة و الوجه ههنا ** لتعرف قيوما لكل البرية/ مرايا صفات الله جل شأنه ** اضافاتها من حيث ربط الافاضة
[الذریعه 229/16؛ دنا 723/4 (10 نسخه)]
بخشي از منظومه است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: تركی، جلد: تيماج مشكي، 106ص، 18 سطر، اندازه: 18/5×31/5 سم [ف: 10-1787]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك مرآت الحقايق كلها ** و عارف رب العالمين بفطرة/ قد امتاز في هذا التجلي صفاته ** و افعاله و الخلق في كل رتبة
خط: نسخ، كا: حسن بن محمد حسيني، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 18گ (55پ-72ر)، 12 سطر (8×10/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 14-35]
بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 48ص (21-68)، 12 سطر (7×10)، اندازه: 10×15 سم [سنا: ف: 1-248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، فاقد جلد، 32گ، 20 سطر (8×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 14-4044]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 5-255]
آغاز: التحميد الاول اشارة الي أن الله تعالي هو الوجود الحق الازل الدال علي ذاته بهوية وجوده سبحانه. آغاز قصيده: لك الحمد يا من لم يزل بالهوية ** وجوداً هو الموجود بالازلية؛ انجام: اناجي بحمدالله جل ثناؤه ** ليقتبس الخلان نور الولاية
خط: نسخ، بي كا، تا: جمادي الثاني 1232ق؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 96گ، اندازه: 20×30 سم [ف: 3-273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1236ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 33گ (183پ-215ر)، 17 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-225]
كا: محمد تقي بن عبدالرحيم مازندراني، تا: دوشنبه 12صفر 1246ق [تراثنا: س 2 ش 3-160]
آغاز: برابر؛ انجام: عوالمه مرآة نور وجوده ** تعالي بأوصاف كمال الحميدة
نام مؤلف به استناد نسخه مرعشي ش 1097 ذكر شد؛ بخشي از قصيده؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 24شعبان 1313ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 10گ (134پ-143ر)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 26-16]
آغاز: برابر؛ انجام: فان کان من اهل الفلاح فطلب ** و يبقي في الرجعي الي لب فطره/ و الا حيلت ماکب عن صراطه ** و ليس علي منهاج اهل السعادة
در فهرست ناشناس آمده. قصايد است. منظومه اي است در 1760 بيت که مسائل توحيد و فضائل و مناقب اهل بيت عليهم السلام را در بردارد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 24گ، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 4-1519]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاخبيث ناكب عن صراطه و ليس علي منهاج اهل السعادة
در فهرست از محمد بن عبدالنبي اخباري دانسته؛ بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 4-152]
ḥikmat-ul ‘ārifīn fī daf‘-i šubhat-il muxālifīn
قمي، محمد طاهر بن محمد حسين، - 1098 قمري
(1687-) qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn
كتاب در رد آراء فلاسفه و عقايد عرفا و در واقع ردي بر شيخ بهائي و صدراي شيرازي و فيض كاشاني و ابن العربي است كه ضمن «مقدمه» و 19 «فصل» و خاتمه صورت گرفته است. مقدمه اين كتاب مشتمل است بر چهار «فايده»، «اواسط فايده اولي اين رباعي آمده: اي طالب حكمت تو ز من گير خبر ** تا چند دوي در بدر اي خسته جگر/ خود را برسان بشهر حكمت اما ** شو داخل آن شهر معظم از در. در فايده چهارم كلمات غزالي را كه در كتاب «المنقذ من الضلال» است آورده. در مسئله احباط و تكفير بر شيخ بهائي و ملاصدرا و فيض كاشاني اعتراضاتي كرده و تفصيل مطلب را به كتاب ديگرش «فرحة الدارين» احاله نموده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا بمعرفته و معرفة دينه علماء فقهاء بمعرفة نبيه و آل نبيه حکماء عرفاء... اقول فلما رايت الناس قد تركوا الحق...
انجام: و نبذة من فضايل خاتم الاولياء و قطب الاقطاب و غوث الاعظم اشكر و الله علي ما هديكم اليه من محبة الاولياء الصادقين المطهرين المعصومين صلواة الله عليهم اجمعين و متابعتهم و اقتفاء آثارهم
[الذريعة 58/7 و 497/4 و 56/4؛ دنا 724/4 (21 نسخه)]
خط: نسخ، كا: صادق قمي، تا: 1079ق؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج قرمز، 398ص (1-398)، 17+15 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 5-494]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1079ق [نشريه: 5-299]
آغاز: شبه المخالفين و رتبته علي مقدمة و فصول و خاتمة و علي الله أتوکل و به استعين اما المقدمة فيها فوائد الاولي في بيان ان؛ انجام: علي ما هداکم اليه من محبة اهل البيت الصادقين المطهرين المعصومين صلوات الله عليهم اجمعين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعليق، كا: محمدبن محمد رشيد طيب، تا: دوشنبه 5ربيع الثاني 1081ق؛ افتادگي: آغاز؛ نسخه در حاشيه داراي علامات بلاغ و تصحيح و نسخه بدل است؛ جلد: مقوا آبي، 133گ، اندازه: 11/5×20/5 سم [ف: 3-1653]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1083ق؛ كاغذ: فرنگي، [نشريه: 11-896]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4569- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد جعفر بن محمد يوسف متطبب قمي، تا: سه شنبه 25جمادي الاول 1085ق، جا: قم؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشي با عناوين «منه دام ظله»؛ جلد: تيماج قهوه اي، 165گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموری مخ: 2-628]
خط: نسخ، كا: ضياء الدين بن مير محمد امين حسيني سبزواري، تا: ربيع الاول 1089ق؛ جلد: مقوايي، 89گ (94پ-182پ)، 23 سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [كتابخانه هاي قائن: ف: - 125]
كا: حسين بن محمد بن هلال بن ثابت بن راشد بن ابراهيم هجري بحراني، تا: 29جمادي الثاني 1097ق؛ مصحح، با بلاغ [نشريه: 7-534]
يك مقدمه دارد در چهار فائده سپس نوزده فصل و يك خاتمه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگي: انجام [نشريه: 2-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، در زير انجامه تحرير شده «عارية لجناب ملا محمد علي لدي الاقل عبدالله بن السيد محمد رضا شبر»؛ تملک: حيدر قلي بن نور محمد خان تنكابني در 10 ذيقعده 1334ق در قزوين؛ جلد: مقوايي، 17 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 32-255]
آغاز: برابر؛ انجام: كنت جالسا و كان جالسا معي انتهي ايها المؤمنون المهتدون انظروا الي هولاء الكفرة الفجره و الي عقولهم و عقول مريديهم و مصدقيهم و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، كا: محمد كاظم بن محمد رحيم نيشابوري، تا: 1ربيع الاول 1100ق؛ كاغذ: ايراني اصفهاني نباتي، جلد: تيماج، 90ص (115-204)، 19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 10-957]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 113گ، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 1-39]
آغاز: هذا القول انه يلزم ان لايکون ايجاد المعلولات القريبة مسبوقاً بالعلم کالفاعل... فصل في بيان انه تعالي مدرک به معني انه تعالي يدرک جميع المحسوسات؛ انجام: فصل في بحث الحدوث و القدم... قال الوجود الخارجي زايد علي المهية الممکنة و في المهية الواجبة اختلفوا فالفلاسفة و اتباعهم
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشکي، 94گ، اندازه: 17/5×24/5 سم [اوراق عتیق: 1-128]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سبز، 225گ، 15 سطر، اندازه: 12/7×19/8 سم [ف: 1-192]
آغاز: برابر؛ انجام: و نقل عنه أيضاً انه قال: ان محيي الدين كان يتجد [كذا] لي كما كان جبرئيل يتجد لنبي (صلی الله علیه و آله) و لم...
نسخه اصل: كتابخانه سيد مرتضي نجومي- كرمانشاه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ 223ص (120-342) [عكسي ف: 5-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي، تا: شوال 1201ق؛ واقف: قائم مقام، 146گ، 17 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 4-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسني، عبد الله بن عبد الصمد، تا: 1257ق [رايانه]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوه... بسم الله الرحمن الرحيم؛ انجام: شهر الرجب من سنه و اثنين و ستين و مائتي بعد الالف الحمدلله اني المحقق الموقق
خط: نسخ، بي كا، تا: 1262ق [رايانه]
آغاز: الكتاب في بيان عثراتهم و زلاتهم في المسائل المتعلقة بالدين؛ انجام: و الي عقولهم و عقول مريدهم و مصدقهم
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ واقف: نائيني؛ 119گ، 22 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 4-95]
خط: نسخ، بي كا، تا: نزديك عصر مؤلف؛ 161گ، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-332]
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [دليل المخطوطات: 1-256]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان كنت جالسا كان جالسا معي انتهي ايها المؤمنون المهتدون انظروا الي هؤلاء الكفرة... من محبة اهل البيت الصادقين... و متابعتهم و اقتفاء آثارهم و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ در كتابخانه آستان قدس نسخه اي از اين كتاب معرفي شده كه با نسخه ما تفاوت فراوان دارد زيرا نسخه رضويه داراي 19 فصل است؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 298ص، 23 سطر، اندازه: 11/1×21 سم [ف: 5-225]
al-ḥikmat-ul ‘aršīya = ma‘rifat-ul lāh wa ṣifāt-i-h waaf‘āl-i-h = ḥaqā’iq-u ‘ilm-it tawḥīd
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038
رساله اي كه به نام هاي حقايق علم التوحيد، الحكمة العرشية و معرفة الله و صفاته خوانده شده است. اين رساله جز «العروس» اوست كه به نام «العروش» هم ياد شده است. رساله اي فلسفي است در علم توحيد كه شيخ به درخواست برخي نگاشته است، اين رساله از سه اصل تشكيل يافته كه عبارتند از: 1. في اثبات واجب الوجود؛ 2. في وحدانيته تعالي؛ 3. في نفي العلل عنه.
آغاز: الحمد لله و الحمد من نعمة و اعول جميع احواله علي كرمه... علي رسالة مشتمله علي حقايق علم التوحيد... قد سألني بعض من يلتمسني... الاصل الاول في اثبات واجب الوجود. اعلم ان الموجود اما ان يكون له سبب في وجود
انجام: بالقصد الاول بالذات و ان الشر داخل بالعرض و بالقصد الثاني و ان كان كل به بقدر و الحمد لواهب العقل و ملهم الصواب. اللهم افض من نور هدايتك علينا و الف اسرار ولايتك الينا حتي نرزق جوارك في المقام الاعلي و الالتذاذ بمشاهدة جمالك في المقصد الاقصي انك اهل التقوي و اهل المغفرة برحمتك يا ارحم الراحمين.
چاپ: قاهره، دانشگاه الازهر، بي تا؛ با تحقيق ابراهيم هلال؛ در رسائل، جلد اول (قم، انتشارات بيدار: 1400ق)
[الذريعة 244/15؛ ف: مهدوی ش 21 و 61؛ قنواتی ش 179 و 183؛ دنا 724/4-725 (33نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: اياصوفيا 4849؛ خط: نسخ و ثلث، بي كا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 8گ (33پ-40پ) [فيلم ها ف: 1-576]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 359/8- عکسی و 371/8- عکسی و 437/8- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، بي كا، تا: با تاريخ 962ق؛ تملك: مصطفي بن عبدالله در 962ق، خليفه سلطان در 1041ق، محمد طاهر پزشك تفرشي در 1135ق، محمد ابراهيم قزويني در 2 ذيقعده 1245ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 5گ (21پ-25پ)، 31 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-2394]
آغاز و انجام: برابر
جلد: تيماج قهوه اي، 9ص (307-315)، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 9-390]
آغاز: برابر
بي كا، تا: 1026ق؛ 9گ (111ر-119ر) [ف: 5-316]
در فهرست نام مؤلف نيامده است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 2-399]
نيمه دوم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1073ق [نشريه: 2-99]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد طاهر بن شكري قمي، تا: 23 صفر 1077ق، جا: قم؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 6گ (32پ-37ر)، 24 سطر، اندازه: 7×17/5 سم [ف: 32-646]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن سيد حيدر حسيني، تا: 1077ق؛ 11گ (64پ-74ر)، 19 سطر، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 2-334]
بي كا، تا: 1085ق [نشريه: 5-288]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 4گ (207پ-210پ) [ف: 16-201]
خط: نسخ، كا: عين علي، تا: قرن 11؛ كاغذ: سفيد و آبي، جلد: تيماج قهوه اي، 13ص (520-532)، 25 سطر (9×19)، اندازه: 15×26 سم [سنا: ف: 1-203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تیماج سرخ، 5گ (369پ-373ر)، 24-33 سطر (12×22)،
اندازه: 17/5×27 سم [ف: 149]
آغاز: برابر
كا: محمد باقر تبريزي، تا: قرن 11؛ اهدايی: زاهداني؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي روكش كاغذ سبز، 26گ (32-57)، اندازه: 14×20 سم [ف: 4-1168]
يزد؛ جامع كبير؛ شماره نسخه: 154/4
همان نسخه بالا [نشريه: 4-400]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 4گ (171پ-174پ)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: شرقي، 21گ، 21 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 39-124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ 11ص (54-64)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 32-180]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج، قهوه اي، 1ص (153ر)، 29 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 38-626]
خط: تعليق، كا: ناصرالدين حسين بن نورالدين محمد كرماني، تا: 1102ق، جا: كرمان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 8ص (393-400)، سطور چليپايي (11/4×20)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3-250]
آغاز: برابر؛ انجام: في المقام الاعلي و الالتذاد بمشاهدة جمالك في المقصد الاقصي، انك اهل التقوي و اهل المغفرة برحمتك يا ارحم الراحمين
خط: نسخ، بي كا، تا: 1106ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن آبي، 9گ (193ر-201ر)، 24 سطر، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 9-212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد جعفر بن محمد سعيد متخلص به غيرت، تا: 1184ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 8گ (124پ-131ر)، اندازه: 10/7×16/4 سم [ف: 29/2-625]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: كرمعلي خراساني، تا: قرن 13؛ كاغذ: فستقي آبی، 4گ (121پ-124پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5 سم [ف: 7-457]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13 [رايانه]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1266ق، كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج حنايي، 4گ (161ر-164ر)، 30 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 4-327]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1309ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 7گ (75ر-81ر)، 17 سطر(11×15)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد در جزيني، تا: 1310ق؛ مقابله شده با چند نسخه به گواهي عماد الدوله بديع الملك به خط خود او؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 17گ (1-17)، 22 سطر (10×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-231]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 399/1- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1339ق؛ جلد: مقوايي با روكش پارچه اي مشكي، 6ص (41-46)، 25 سطر، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 32-34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 23 ص (91-113)، 18 سطر [ف: 1-187]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1669/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-116]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا القول فيها طلب كاف فكن به سعيدا و الحمد لله... و به نستعين.
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 27 ص (147-173)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 24/3-91]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 15 سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 2-385]
انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ محشي با نشان «حاتم»؛ 32ص (4-35) [ف: 5-227]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ اندازه: 10×20 سم [رشت و همدان: ف: 1596]
بي كا، بي تا؛ 10گ (131پ-140ر) [ف: 509]
آغاز: برابر
بي كا، بي تا؛ اهدايی: محمد جواد علميه؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 10گ (31-40)، اندازه: 8/5×14 سم [ف: 4-1298]
انجام: برابر
خط: تعليق، بي كا، بي تا؛ از روي نسخه تاريخ 1266 به دستور دانشمند بزرگوار واقف فراهم آمده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 27 ص (1-27)، 9 سطر (13×16)، اندازه: 7×21 سم [ف: 3-251]
al-ḥikmat-ul ‘aršīya
دواني، محمد بن اسعد، 830-908؟ قمری
(davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1855/4
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: پسته اي، جلد: رويه كاغذ، 60گ (63پ-122پ)، اندازه: 11×16 سم [ف: 5-386]
al-ḥikmat-ul ‘aršīya = ‘aršīya
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050 قمري
(sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572-1641
رساله اي مختصر و مشهور در اثبات مبدأ و معاد به روش حکمت متعاليه که در آن از روايات و آيات و اقوال بزرگان سود جسته شده و تفصيل آن به اسفار احاله شده؛ در دو «مشرق»: 1. العلم بالله تعالي و صفاته و اسمائه و آياته، در چند «قاعده»؛ 2. المعاد، در چند «اشراق».
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا ممن شرح صدره للاسلام فهو علي نور من ربه و اوجدنا من عباده الذين اتاهم رحمة من عنده... اما بعد، فيقول العبد المحتاج الي عفو ربه الجليل محمد الشيرازي المدعو بصدرالدين... هذه رسالة اذكر فيها طايفة من المسائل الربوبية و المعالم القدسية...
انجام: ام الظن لايغني شيئا و اعاذنا الله و اخواننا المؤمنين من شر الشيطان و نور قلوبنا بانوار الحكمة و اليقين بحق محمد و آله الطاهرين سلام الله عليهم اجمعين الي يوم الدين
چاپ: مشار عربي ص 316؛ ايران، تهران، 1315ق، با تصحيح و مقابله شيخ محمد باقر قوچاني، سنگي، رقعي، 95ص؛ با ترجمه غلامحسين آهني، 1314ش
[الذریعه 58/7 و 58/8 و 268/13؛ کتابشناسي جامع ملاصدرا ص 240-245؛ ريحانة الأدب 419/3؛ ايضاح المكنون 414/1؛ هدية العارفين 279/2؛ یادنامه ملاصدرا ص 110؛ مكتبة اميرالمؤمنين 299/4؛ دنا 725/4-727 (73 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- شرح الحكمة العرشية = شرح العرشية؛ احسائي، احمد بن زين الدين (1166-1241)
2- حاشية شرح العرشية؛ بارفروشي مازندراني، محمد بن مقيم (1281-1196)
3- شرح الحكمة العرشية = شرح العرشية؛ واحدالعين، اسماعيل بن محمد سميع (- 1277)
4- حاشية الحكمة العرشية؛ تنكابني، محمد حسين بن محمد جعفر (- 13)
5- شرح الحكمة العرشية؛ قراچه داغي، محمد علي بن احمد (- 1310)
6- شرح الحكمة العرشية؛ حسني حسيني، محمد هادي بن محمد تقي
7- شرح الحكمة العرشية
8- شرح حكمة العرشية = حاشية حكمة العرشية
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1094ق؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-40]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 81 ص (181-261)، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 9-389]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج كبود، 20گ (63پ-82ر)، 25 سطر (10×19)، اندازه: 14×24 سم [ف: 14-184]
خط: نسخ، بي كا، تا: اواخر قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 3گ (171پ-173ر)، 24 سطر (10×19)، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 190]
كا: صادق موسوي مازندراني، تا: 1124ق، جا: اصفهان؛ 32گ، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-59]
خط: نستعليق، كا: عبدالملك بن محمد ابراهيم بواناتي، تا: 1128ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 32گ (124ر-155پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 19-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 23ربيع الثاني 1181ق؛ 58 ص (209-266) [عکسی ف: 1-152]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج
حنايي، 80 ص (296-375)، 21 سطر (8×19) [ف: 12-2643]
بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگي: انجام [فيلم ها ف: 1-627]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج زرد، 17ص (39-55)، 26-25 سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [سنا: ف: 1-52]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 89ص (179-267)، 18 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 10-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ وقف اولاد ذكور «ملا كلبعلي شيرازي» است؛ كاغذ: فرنگي، 32گ (37-68)، 20 سطر، اندازه: 6×13 سم [ف: 36-220]
آغاز: برابر؛ انجام: في قلوب العلما و المچتهدين من اتباعهم و مقلديهم الي يوم القيمة و نسبة سيد الاوصيا الي علما هذه الامة في الابوة المعنوية كنسبة ادم عليه السلام.
نسخه فاقد سه قاعده پاياني و خاتمه مي باشد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي با نشان «منه قدس سره» و «منه طاب ثراه»؛ تملك: يحيي بن محمد سعيد حسيني رضوي مشهور به ابي المعاني همراه مهر «يحيي بن محمد سعيد الحسيني الرضوي» (بيضی) كه نسخه از ملا محمد علي به ايشان منتقل شده؛ كاغذ: فرنگي، 23گ (1پ-23ر)، 20 سطر، اندازه: 7/5×16 سم [ف: 35-357]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ صفحه هايي از يك رساله فارسي در سلوك؛ كاغذ: شكري و نخودي، جلد: تيماج خرمايي، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 11-336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: احتمالاً اواخر قرن 12 تا اوايل قرن 13؛ كمندكشي، مجدول؛ واقف: محمد وجداني، اسفند 1359؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشني خرمايي، 20 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 11-138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، كا: علي اكبر مراغه اي، تا: دوشنبه 1207ق؛ 30گ (2پ-31ر) [ف: 2-91]
خط: نسخ، كا: طاهر بن سلطان محمد مراغي، تا: پنج شنبه 27شعبان 1212ق؛ قطع: خشتي [نشريه: 3-405]
آغاز و انجام: برابر
كا: عبدالجليل الحسين زنجاني، تا: 1214ق، جا: اصفهان؛ 30گ (137ر-166پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [مؤید: 1-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1216ق؛ ضميمه نسخه ش 26129 [رايانه]
كا: ميرسيد حسين بن عبدالغفور حسيني تويسركاني (والد آقا ميرزا عبدالغفار)، تا: 1219ق؛ اندازه: 10×16 سم [مجله ادبيات اصفهان: ش 16 و 17-137]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1221ق؛ قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: - 1414]
آغاز: برابر؛ انجام: و هي لخروج من بطن الام الي فضاء الدنيا و الکبري هي الخروج من بطن الدنيا و مضيق البدن الي فضاء الاخرة ما خلقکم و لا بعثکم الا کنفس واحدة فمن...
تا «اشراق سوم في احوال العرض في الاخرة» استنساخ شده؛ كا: محمد رحيم بن محمد بن محمد علي طالقاني، تا: 1223ق، جا: اصفهان؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي، از روي نسخه محمد شاهرودي استنساخ شده؛ در برگ 13پ-14ر اشعاري از آقا جمال خوانساري- آقا حسين خوانساري و شيخ بهايي، خواجه نصير، آقا رضي الدين خوانساري و چند ماده تاريخ وفات از علماء بزرگ؛ جلد: تيماج سياه، 13گ، 24 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 2-801]
آغاز و انجام: برابر
كامل؛ خط: نسخ، كا: محمد رضا بن حاجي محمد، تا: شوال 1228ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 24گ (1-24)، اندازه: 20×30 سم [ف: 248]
خط: نسخ، كا: محمد حسين لنجاني، تا: 1232ق؛ 40گ (1-40)، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-62]
خط: نستعليق، كا: محمد طاهر بن محمد اسماعيل، تا: جمادي الثاني 1235ق؛ محشي با عنوان «لمحرره عفي عنه»، در چند برگ آخر يادداشت هايي در تصوف و عرفان وي ادداشتي از محمد مهدي بن نجفعلي بار فروشي به سال 1306 و فقره اي از رساله النموذج ملاجلال دواني، فوائدي از ملاعلي نوري و متفرقات دیگر؛ 36گ (97-132پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [محدث ارموي مخ: 2-629]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1236ق؛ جلد: تيماج مشكي، 23گ (167پ-189ر)، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-364]
خط: نسخ تحريري، كا: محمد كاظم پسر ملا ميرزا محمد، تا: 9رمضان 1236ق، جا: اصفهان؛ جلد: تيماج مشكي، 85ص (1-85)، اندازه: 16×22 سم [ف: 5-229]
خط: نستعليق، كا: محمد ابراهيم پسر حاج محمد علي اصفهاني، تا: 1237ق؛ محشي با نشان «351»؛ پس از پايان روي ص 134-135 سطوري در تفسير حديث «العبودية جوهرة كنهها الربوبية» نوشته شده و زير آن همان نشان «351» ديده مي شود؛ جلد: تيماج، 130ص، 14 سطر، اندازه: 9×14/5 سم [ف: 5-228]
خط: نسخ، كا: محمد حسن جويني شيرازي، تا: 1237ق، جا: شيراز؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سياه، 38گ (1پ-38ر)، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 16-340]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالباقي بن حاجي احمد شهميرزادي، تا: پنج شنبه 14رجب 1237ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 53گ (167پ-219پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-102]
آغاز: برابر
كا: محسن بن عبدالكريم تنكابني، تا: 1238ق، جا: اصفهان مدرسة ميرزا حسين [تراثنا: س 13 ش 2 و 3- 322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: 1241ق؛ پس از آن ضمن 7 صفحه رساله اي است در سلوك و مواعظ؛ واقف: نائيني، 39گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-96]
آغاز: بذاته و ينتسب اليه و معيار ذلك ان يكون مبدأ الاثار تم بالغوا في امر سهل المونة و هو ان الوجود لو كان قائما بذاته يصح اطلاق الموجود عليه
خط: نستعليق، كا: محمد جعفر بن ابوالحسن موسوي عريضي، تا: 1241ق؛ 23گ (1ر-23پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-147]
آغاز: و ان کانت شنعة للجهال و الجدلين و غطاء لاعداء نورالحکمة و اليقين و اولياء ظلمات الشياطين... في المشرقين المشرق الاول في العلم بالله و صفاته و اسمائه؛ انجام: برابر
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: 9 محرم 1244ق، جا: اصفهان؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقواي سفيد، 41گ، 18 سطر اندازه: 10×20 سم [ف: 3-1654]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: يك شنبه رمضان 1245ق؛ واقف: سيد سعيد طباطبايي، 1332؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 53گ، 16 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 5-161]
آغاز: برابر؛ انجام: كما وقع في دعاء النبي لنفسه و لخواص امته و اوليائه من قوله اللهم ارنا الاشياء كما هي.
خط: نسخ، كا: محمد رحيم بن محمد خليل بن محمد جعفر بن محمد خليل هرنجي، تا: 1250ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 80ص (83-162)، 17 سطر (8×13/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 10-215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد قاسم لنكراني، تا: 1253ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: زرد، جلد: تيماج قهوه اي، 47گ (1پ-47ر)، 15 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 67]
بي كا، تا: 1255ق؛ افتادگي: انجام [دليل المخطوطات: 1-151]
خط: نسخ، كا: محمد بن كربلائي اسماعيل ساكن جيلارد، تا: 1257ق؛ 58گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-183]
آغاز: المشهورين و الحكماء المتاخرين المعروفين؛ انجام: تمت الكتاب... علي يد... ابن كربلائي اسمعيل محمد ساكن قريه جيلار و في سنة سبعة و خمسين و مأتين بعين بعد الالف من الهجرة
خط: نسخ، كا: ابن كربلائي اسمعيل محمد، تا: 1257ق، جا: جيلار؛ افتادگي: آغاز (صفحه اول)؛ كاغذ: شكري، جلد: كاغذ شكري، 116ص، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [فهرست عراقی: 1-380]
خط: نستعليق پخته، كا: محمد، تا: پنج شنبه جمادي الثاني 1258ق؛ 26گ (83پ-108پ) [ف: 2-91]
آغاز: ... للسلاك و الناظرين و تذكرة للاخوان المؤمنين و ان كانت شنعة للجهول و الجدليين...؛ المشرق الأول في العلم بالله؛ انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق ممتاز، كا: محمد حسين فرزند ميرزا حسن، بواناتي، تا: 8ربيع الاول 1259ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي با نشان 12، «من أستاذي و محمد حسيني و... »؛ كاغذ: فرنگي، 48گ (1-48)، 14 سطر، اندازه: 6×10/5 سم [ف: 30-326]
خط: نستعليق، كا: علي رضا بن معصوم علي گلارستاقي، تا: ربيع الاول 1260ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 77گ (2پ-78پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 25-75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق و شكسته، كا: علي اكبر بن محمد كريم طبيب سالياني، تا: ذيحجه 1263ق، جا: اصفهان مدرسه ميرزا حسين؛ واقف: فهرستي؛ 35گ، 16 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 4-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد اسماعيل بن محمد حسين طباطبائي، تا: محرم 1263ق؛ كاغذ: فرنگي و سفيد، جلد: تيماج سرخ، 62ص (2-63)، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه 17 ذيججه 1263ق؛ محشي با نشان لمحرره، نوري قدس سره، اسفار، ملخص الاسفار، شواهد؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج زرد، 160ص، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 10-664]
خط: نستعليق، كا: هاشم بن ابراهيم حسيني، تا: 1264ق؛ افتادگي: آغاز؛ 20گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1265ق؛ مصحح؛ تملك: كاتب با مهر «محمد حسن بن احمد احسن الله حاله» (بيضی)؛ 32گ (2پ-33ر)، 21 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-629]
آغاز: المسائل و الانظار الا اشاره خفيه يكتفي للقرايح اللطيفه و يهتدي بها النفوس المتوقده؛ انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: شنبه 30جمادي الثاني 1271ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 68گ، 10 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10×16 سم [ف: 1-320]
كا: حاج محمد حسن، تا: 1275ق؛ شماره بازيابي با توجه به ص 261 و ص 436 فهرست اصلاح شد؛ 63ص (204-266) [ف: 7-110]
خط: شكسته نستعليق، كا: علي پسر ملا رجبعلي، تا: 1275-1276ق؛ کاغذ: كاغذ: فرنگي نباتي رنگ، جلد: تيماج مشكي، 17 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 5-228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، كا: عبدالوهاب، تا: 1277ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 30گ (20پ-49پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-544]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: قليچي سبزواري، محمد اسماعيل بن حسن، تا: 1277ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابو الحسن بن محمد حسيني شيرواني، تا: 28رمضان 1280ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 31گ (8پ-38ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 17-274]
خط: شكسته نستعليق، كا: عباسقلي سيف الملك نوري پسر محمد زكيخان سردار فارس، تا: سه شنبه 16شعبان 1280ق [نشريه: 2-115]
آغاز و انجام: برابر
كا: محمد صالح بن محمد تقي، تا: 26ربيع الثاني 1284ق، جلد: مقواي مشکي، 31گ، 22 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1654]
خط: نستعليق، كا: محمد بن محمد باقر كاشاني، تا: جمعه 23 ذيقعده 1294ق؛ 51گ (94پ-144پ) [ف: 331]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اغفر لمصنفها و كاتبها و سائر شيعة اميرالمؤمنين عليه السلام. قد تمت.
خط: نستعليق، كا: حسين بن علي حسين خراساني قايني، تا: جمادي الاول 1299ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تيماج زرشكي، 36گ (104ر-139ر)، 20 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 33/1-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، كا: نصرالله، تا: رجب 1306ق؛ داراي نقاشي زيبا و با لاجورد و آب طلا، محشي از مؤلف و از كنز اللغه، مجدول مذهب؛ پس از پايان كتاب كاتب در 3 صفحه تمجيد بسيار از احتشام الدوله (پسر فرهاد ميرزا) کرده است؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج قرمز، 240ص، 9 سطر، اندازه: 13×15 سم [ف: 4-152]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج، 47ص (4-50)، 23 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 5-229]
انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري سفيد، جلد: مقوا با تيماج قهوه ای، 38ص، ابعاد متن: 9/5×15/5، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-59]
آغاز: بالطبيعة و الذي استشكله بهمنيار موافق لاستاده في النفسانية؛
انجام: من مشكوة خاتم النبوة بوساطة اول اوصيائه و افضل اوليائه خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: ليموئي نخودي، جلد: مقوايي، 51گ (67ر-117پ)، اندازه: 20×30 سم [ف: 1-186]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي از مصنف با نشان «منه»؛ فقراتي نيز به نقل از صحاح، در توضيح لغات دشوار كتاب؛ متعلق به كتابخانه آقا علي مدرس بوده با مهر او و فرزندش آقا حسن؛ جلد: تيماج قرمز، 119ص (1-119)، 13 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 5-230]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 17 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: 3-75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 71ص (1-71)، 18-17-21 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 24/3-56]
آغاز: و بعد فيقول العبد الذليل المحتاج الي عفو ربه الجليل محمد الشيرازي المدعو بصدرالدين جعل الله قلبه منورا بنور المعرفة و اليقين؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 40گ (319پ-358ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 38-602]
كامل؛ بي كا، بي تا؛ 39گ (52پ-90ر) [ف: 4-327]
آغاز و انجام: برابر
به عنوان «الشواهد الربوبية» فهرست شده كه خطاست؛ خط: نستعليق متوسط، بي كا، بي تا؛ متن به صورت چليپا، حواشي اوراق اشعاري فارسي و عربي و مطالبي فلسفي از صدرالمتالهين، فتوحات ابن عربي، مشيخه، و مطالب مختلف كلامي، حديث تعويذ؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 31گ (35-66پ)، 26 سطر چليپايي (7/5×13)، اندازه: 13×19 سم [رایانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از امرالله صفري [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي با نشانه «نوری» و نيز به نقل اسرار الآيات، با نسخه اي مقابله شده كه قبلا با نسخه مصنف مقابله شده؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 39گ (1پ-39)، 19 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21 سم [رایانه]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 29گ (89پ-117ر)، 22 سطر (8/5×17/5)، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 9-922]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 9گ (89پ-97ر) [ف: 3-301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛كاغذ: شكري، جلد: مقوا، 30گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 11-124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، بي تا؛ واقف: شيخ محمد صالح علامه حايري.، كاغذ: فستقي، 40گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 11-125]
خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ صفحه ها كمندكشي، مجدول؛ واقف: محمد وجداني، اسفند 1359؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشني خرمايی، 20 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 11-138]
آغاز: برابر؛ انجام: و في رسالة علي حده علي وجه مفصل.
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 8گ (158-165)، اندازه: 10×16 سم [ف: 4-1354]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 55گ (170-224)، 17 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-1654]
آغاز: برابر؛ انجام: كثرته و اتصاله عين قبول انقسامه و قل
خط: نستعليق، كا: صادق حسني مشهدي، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (1پ- 8پ)، 15 سطر (10/2×4)، اندازه: 9/5×14/5 سم [ف: 53]
انجام: فانها كنت في ذاتها موجودة بالفعل وجوداً جوهرياً حساساً خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: چرم سبز، 20گ (2پ-21پ)، 24 سطر، اندازه: 15×21 سم [مؤید: 1-253]
hekmat-e ‘aql
جندقي، محمد باقر بن زين العابدين، ق 13 قمري
(Jandaqī, mohammad bāqer ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn (- 19c
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10627
خط: نستعليق، بي كا، تا: 10ربيع الثاني 1231ق، قطع: جيبي [ميراث
شهاب: س 9 ش 2-12]
حكمت علائي- دانشنامه علائي
hekmat-e ‘elmī-ye āl-e mohammad
علامه حائري مازندراني، محمد صالح بن فضل الله، 1297-1391 قمری
(allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-efazl-ol-lāh (1880-1971‘
اين كتاب از سلسله مجلدات مؤلفه اش موسوم به «علوم آل محمد» در اصول دين در مباحث توحيد و عدل بمستفاد از آيات و احاديث خاندان عصمت (علیهم السلام) و علماء راشدين است كه در مرحله تدوين مانده و تهذيب نشده.
آغاز: بعد از حمد و درود بر خاتم انبياء محمد (صلی الله علیه و آله) و ائمه طاهرين عليهم السلام اين بنده خاكسار؛ انجام: بنابراين تجسم و تشبيه و شريك داشتن و فعل قبيح و تجاوز از هر جميل در ذات الهي با اعتدال كامل ذاتي و در اقوال و افعال ظلم محض و تعدي از جميل است.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ خط مؤلف در تصحيح بعضي از صفحات؛ كاغذ: مشقي، جلد: مقوا با روكش پارچه آبي، 195گ، اندازه: 17×22 سم [ف:11-125]
آغاز: و اما احتجاج در رد منكرين رؤيت؛ انجام: با آن بلندي نزديك تر.
اين نسخه دنباله مطالب شماره پيش است و بي جهت جلد دوم ضبط شده. كتاب ناتمام؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 33برگ آن نوشته شده و بقيه سفيد؛ كاغذ: مشقي، جلد: مقوا با روكش پارچه آبي، 33گ [ف: 11-126]
al-ḥikmat-ul ‘ilmīyya ‘alā ṭarīq-i ahl-il bayt
استرآبادي، محمد جعفر بن محمد طاهر
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher
اهدا به: امير شكرالله كرماني
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 592/19
خط: نسخ، كا: ابوتراب قاضي، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج مشكي، 3گ (230پ-232پ)، قطع: خشتي [نشریه: 2-126]
al-ḥikmat-ul ‘alawīyya = faṣl-ul xiṭāb
نيريزي، قطب الدين محمد، 1100-1173 قمری
(neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689-1760
منظومه تائيه در معارف و توحيد و نبوت و ولايت است با استشهاد بآيات و احاديث و مرتب است بر سيزده «تحمید». تحمید اول: «اشارة الي ان الله تعالي هو الوجود الحق الازلي الدال علي ذاته بهوية وجود سبحانه»، تحمید سیزدهم: «اشارة الی بعض شئونات ائمتنا المعصومين عليهم سلام الله و تبيان التلازم الواقع من ظهور انوار ولايتهم و من رجعتهم». در مقدمه نوبتي كتاب را «حكمة العلوية» موسوم و ملقب به «فصل الخطاب» داشته و نوبتي «فصل الخطاب» ناميده است. در حكمة العارفين او تمامي اين منظومه با توضيحات آمده است.
[الذريعة 229/16؛ دنا 728/4 (10 نسخه)]
بي كا، تا: قرن 13 [نشريه: 5-218]
آغاز: حمدت اله العالمين بوحدة ** حقيقة ذاتية ازلية/ الهية قدسية صمدية ** مقدسة عن وحدة عددية... التحميد الاول: اشارة الي ان الله تعالي هو الوجود الحق الازلي الدال علي ذاته... لك الحمد يا من لم يزل بالهوية ** وجودا هو الموجود بالازلية؛ انجام: و ذلك روح اعظم في الوجود من ملائكة الرحمن قبل الخليفة، قال الص (علیه السلام) ان الروح اعظم من جبرئيل... و القمي قال في حديث آخر الروح اعظم من جبرئيل و ميكائيل كان مع رسول الله (صلی الله علیه و آله) و هو مع الائمة
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشي، يك دايره به عنوان «دائرة تجلي الثاني واقعة بفيض الاقدس و هذه كليات اسماء الكونية و حروف مفردات البسيطة» در انجام نسخه؛ كاغذ: فرنگي، 78گ (4-81)، 26 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 40-317]
آغاز: الحمدلله الذي نور مشکوة المومنين بمصباح هداية کتابه المبين فاستنارت زجاجة- قلوبهم بلمعات حکمة سيد المرسلين و استضاء مقباس السنتهم تعسببات مواعظ آل طه؛ انجام: و تکون غالبة و ظاهرة علي ** ظلمات کيد نواصب الخصماء/ لازال اعلام الولاية بيننا ** في الملک عالية علي الاعداء
خط: نسخ، كا: (ظاهراً) مير سيد علي بن قطب الدين محمد نيريزي شيرازي (پسر مؤلف)، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ 7گ، 14 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 4-1453]
داراي دوازده تمحيد گويا الحكمة العلوية؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 5-255]
آغاز: لله حمداً لعالمين جميعها ** و الله جاعل نورها و بديعها/ صلي علي مجلي تجلي ذاته ** و صفاته ازلاً لدي توقيعها؛ انجام: و قد كان صفو المصطفي و نظيره ** فواخاه من بين الانام الاجلة/ و قد كان رداً صادقا و مصدقا ** له في هدي تبليغ حكم النبوة
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج، 32گ (23پ-54پ حاشيه)، 17 سطر، اندازه: 16×24 سم [میراث اسلامي: دفتر دهم- 765]
خط: نستعليق، كا: اسماعيل راثي، تا: 6رجب 1308ق، براي آقا سيعد آقا؛ افتادگي: انجام؛ محشي با نشانه «منه غفرالله»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تيماج مشكي، 263گ، 18 سطر (7/5×17/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 619]
با ديباچ هاي در سرگذشت نيريزي از هدايت و ديباچه خود كتاب را ندارد؛ خط: نسخ، كا: سيد محسن موسوي سپاهاني، تا: پنج شنبه 19جمادي الثاني 1311ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 310گ، 17 سطر (9/5×15/5) سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 9-1037]
آغاز: حمدت الله تعظيما و توقيراً و تبجيلا و تكميلا و علي انوار حكمة مشرق القرآن؛ انجام: في حديث آخر؛ الروح أعظم من جبرئيل و ميكائيل. كان مع رسول الله و هو مع الائمة
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ نام كتاب را آورده می گويد: «و انوار هذا النظم من لمعاتها ** فسميته بالحكمة العلوية/ و لقبته فصل الخطاب لانه ** سيفصل بين الحكمة النبوية» در انجام پس از ترجمه حال محمد سعيد ابن محمد مفيد قمي، دارد: «کملا یخفی امره علي من تتبع شرح لكتاب توحيد الصدوق...» و اضافه بر نسخه دانشگاه منظومه اي دارد: «اولئك اهل الفضل اذقد تشرفوا ** بانوار علم الحكمة العلوية». پس از آن گفتگوهايي است به نظم و نثر در رد فيلسوفان با عنوان هاي «اشاره» كه گويا از همين مؤلف تبريزي است (169ر-206پ)؛ در پايان دو دائره ديده مي شود به نام «تجلی ثانی»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنايي، 43گ (126ر-168پ)، 26 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 4-328]
آغاز: حمدت آله العالمين بوحدة- حقيقة ذاتية ازلية؛ انجام: و ذا رحمة الرحمن عند اولي النهي- و مستند العرفان عند الهداية.
خط: مختلف، بي كا، بي تا؛ كاغذ: آهاري نباتي، جلد: مقوا با روكش مشمع مشكي، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-366]
آغاز: حمدت آله العالمين بوحدة- حقيقة ذاتية ازلية؛ انجام: و ذا رحمة الرحمن عند اولي النهي- و مستند العرفان عند الهداية.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ صدر نسخه هفت صفحه مشتمل بر شرح احوال مؤلف و ابياتي فارسي در تعريف اين كتاب و «قصیده: ابداعيه» از مؤلف اين كتاب و ابياتي از منظومه هاي «عشقیه» و «انوار الولاية»؛ مجدول؛ واقف: شمس الدين پرويزي، كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: ميشن عنابي، 279گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 11-253]
آغاز: حمدت الهل العالمين بوحدة- حقيقية ذاتية ازلية. و انوار هذا النظم من لمعاتها فسميته بالحكمة العلوية و لقبته فصل الخطاب لانه. سيفصل بين الحكمة النبوية... و من بعد حمدالله قال محمد- يحاسب من خدام اهل الولاية... و يدعي بقطب الدين؛ انجام: و ذا رحمة الرحمن عند اولي النهي- و مستند الرحمن عند الهداية. بي كا، بي تا؛ 163گ (8ر-170پ) [ف: 3-431]
al-ḥikmat-ul ‘alawīyya wa-l mu‘jizat-ul ‘alawīyya = kalamāt-ul qiṣār = alf-a kalima min kalamāt-i ‘alī
ابن ابي الحديد معتزلي در پايان شرح نهج البلاغ هاش حدود 1000 كلمه قصار منسوب به حضرت علي بن ابيطالب (علیه السلام) را آورده است، اين كلمات در اصل نهج البلاغه سيد رضي وجود ندارد و جهت آگاهي همگان از وجود اين كلمات مؤلف اقدام به گردآوري و تدوين رساله حاضر نموده و آن را الحكمة العلوية و المعجزة العلوية ناميده است.
آغاز: اللهم انا نحمدك اذ كنت للحمد اهلاً و نشكرك اذ كنت بالشكر اولي... و بعد، فاني لما رأيت الشيخ الوحيد عبدالحميد بن ابي الحديد...
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم صل علي محمد و آل محمد عدد كلماتك... يا ذاالجلال و الاكرام و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد مسيح بن اسماعيل فسوي شيرازي، تا: قرن 11 يا اوايل قرن 12ق؛ كاغذ: شرقي، 7گ (114-120)، 36 سطر مورب، اندازه: 13×24 سم [ف: 34-453]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: حسينعلي بن حاج محمد اسمعيل، تا: 1284ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج ماشي، 37ص (48-84)، 18 سطر (4/5×18)، اندازه: 1×35 [ف: 5-1706]
حكمت عماديه- عمادیه
حكمت عماديه- العمادية
hekmat-e ‘amalī
رساله مختصر از اجزاي حكمت عملي مشتمل بر علم فراست در یک «مقدمه» و ده «مرصد» و «خاتمه».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 278/19
خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، ابعاد متن: 7×19، اندازه: 7/5×23 سم [سنا: ف: 1-135]
hekmat-e ‘amalī
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 18315
كا: فتح الله بن، تا: 1023ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ 140گ، اندازه: 12/7×21 سم [رایانه]
حكمت عملي (رساله در بيان)- اخلاق (علم)
الحكمة العملية- الاخلاق
al-ḥikmat-ul ‘amalīyya = al-axlāq
دشتكي شيرازي، منصور بن صدرالدين محمد، - 948 قمري
(1542 -) daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad
رساله اي است در حكمت عملي در سه «مقاله»: 1. اخلاق؛ 2. علم تدبير منزل؛ 3. علم تدبير ملك. هر مقاله مشتمل است بر چند «مقصد». مؤلف درآغاز رساله طالبين تفصيل را به اخلاق منصوري وتهذيب الانسان (که يکي از ارکان رياض الرضوان است) ارجاع مي دهد.
آغاز: اللهم كثر لنا الخير فآتنا الحكمة، و ادفع عنا الزيغ و الضير... و بعد، فيقول الفقير الحقير غياث المشهور بمنصور: إن هذه رسالة، فيها إشارة إلي أصول بهية من الحكمة العملية
انجام: و علي الكل أن يلازموا مراسم المحبة و قوانين العدالة فيما ينتظم الأمور و يدوم السرور
چاپ: مجله مقالات و بررسيها، شماره 57-58، تصحيح عبدالله نوراني، صص 130-104؛ به كوشش عبدالله نوراني در مصنفات غياث الدين منصور حسيني دشتكي شيرازي، جلد 2 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگي: 1386)
آغاز: بسمله رب هذب اخلاقنا بمتابعة نبيک الکريم اللهم کثرلنا الخير... غياث المشهور بمنصور يقول... و فيها مقاصد المقصد الاول اصول الاخلاق الفاضلة اربعة الحمکة و الشجاعة و العدالة؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الاخلاق» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12گ، 21 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 4-2024]
آغاز و انجام: برابر
به نام اخلاق منصوري در فهرست الفبائي آمده؛ خط: نستعليق، كا: محمد بن محمود حسيني كازروني، تا: ذيقعده 949ق؛ واقف: اسدالله بن محمد مؤمن بن خاتون عاملي، 1067؛ كاغذ: حنايي، 14ص، 18 سطر [الفبائي ف: 31]
al-ḥikmat-ul ‘amalīyya
رساله مختصري است در اخلاق و مشتمل بر چهار «مقاله»: 1. النظري منه؛ 2. حفظ الاخلاق و اكتسابها؛ 3. سياسة المنزل؛ 4. تدبير المدن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6489/13
آغاز: الحمدلله علي نواله و الصلاة علي محمد و آله و بعد فهذه رسالة في الحكمة العملية باقسامها من الخلقية و المنزلية و المدنية رتبتها علي اربع مقالات؛ انجام: الاصدقاء و يحسن اليهم و يداريهم و يهاديهم و يهش معهم و يتفقد متعلقيهم و يعاونهم و يكافيهم بالخير و يتجاوز عن ذنوبهم و يقل.
خط: نستعليق، كا: محمد مظفر بن محمد حكيم، تا: 1087ق؛ افتادگي: انجام؛ مجدول، مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 2گ (160پ-161پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 20-65]
ḥikmat-ul ‘ayn = k.-ul ‘ayn = ‘ayn-ul qawā‘id fi-lḥikma
كاتبي قزويني، علي بن عمر، 600-675 قمری
(kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204-1277
رساله نسبتاً مختصري است مشتمل بر قواعد كلي الهيات و طبيعيات با اشاره به دقايق حقايقي كه- به گفته مؤلف- ديگر كتب تأليف شده در اين فن، خالي از آن است. اين کتاب به «حکمة العين»، «عين القواعد في الحکمه» «کتاب العين»، مشهور است؛ در دو قسم الهي و طبيعي و هر قسم در چند «مقاله» نگاشته شده: مقالات قسم اول در علم الهي: 1) امور عامه، 2) علل و معلولات، 3) احكام جواهر و اعراض، 4) اثبات واجب الوجود، 5) احكام نفس ناطقه؛ مقالات قسم دوم در علم طبيعي: 1) احكام جسم، 2) مباحث حركت، 3) احكام افلاك، 4) مشتمل بر پنج مبحث، 5) نفس انساني و حيواني.
آغاز: بسمله سبحانک اللهم يا واجب الوجود و يامفيض الخير و
الوجود افض علينا انوار رحمتک و يسرلنا الوصول الي کمال معرفتک و خصص نبيک محمداً و آله بافضل صلواتک... لما فرغوا عن بحث الرسالة المسماة بالعين في العلم المنطق التي الفناها في سالف الزمان التمسوا مني ان اضيف اليها رسالة في العلمين الاخر اعني الالهي و الطبيعي... فشرعت في رسالة مشتملة علي القواعد الكلية للعلمين... مرتبة علي قسمين الاول الالهي و الثاني الطبيعي
انجام: منها في القوة الشوقية هيئات انفعالية کالضحک و البکاء و الخبل و الحياء و هي قوة مجردة عن المادة لمامر و ليکن هذا اخير ما اردنا ايراده في هذه الرسالة و لواهب العقل الحمد بلانهاية و الصلوة و السلام علي محمد و آله بلاعدد و غاية.
چاپ: فاهره، محقق: محمد عبدالرحمان الشاغول، مكتبة الازهرية للتراث، 112ص، چاپ 1، 2006م؛ همراه شرحي كه علامه شمس الدين محمد بن مباركشاه البخاري بر آن نگاشته در سال 1353 به كوشش آقاي جعفر زاهدي استاد دانشگاه مشهد به چاپ رسيده است.
[معجم المطبوعات، سرکيس 1538/2؛ 419 ریحانة الادب 16/5؛ الذریعه 212/13؛ کشف الظنون 685/1؛ معجم المؤلفین 159/7؛ دنا 728/4-729 (15 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- ايضاح المقاصد من حكمة عين القواعد = شرح حكمة العين؛ علامه حلي، حسن بن يوسف (648-726)
2- شرح حكمة العين؛ ميرك بخاري، محمد بن مباركشاه (- 740)
3- حاشية شرح حكمة العين؛ جرجاني، علي بن محمد (740-816)
4- شرح حكمة العين؛ تالجي، محمد بن موسي (- 887)
5- حاشية حكمة العين؛ جندي، احمد بن محمد (- 9)
6- حاشية شرح حكمة العين؛ دشتكي شيرازي، مير صدرالدين محمد (903-828)
7- حاشية شرح حكمة العين؛ شيرواني، كمال الدين مسعود (- 905)
8- ضياء العين = حاشية شرح حكمة العين، دشتكي شيرازي، منصور بن صدرالدين محمد (- 948)
9- سواد العين في شرح حكمة العين = حاشية شرح حكمة العين؛ خفري، محمد بن احمد (- 957)
10- حاشية شرح حكمة العين؛ ميرزا جان باغنوي، حبيب الله (- 994)
11- حاشية شرح حكمة العين؛ شيرواني، محمد بن حسن (1033-1098)
12- حاشية حاشية شرح حكمة العين؛ ملا شمسا، شمس الدين محمد (1098-1016)
13- شرح حاشية شرح حكمة العين؛ رانكوئي، عبدالرزاق بن ملا مير (- 11)
14- شرح حكمة العين و حواشيها؛ گيلاني، علي بن فضل الله (- 11)
15- حاشية شرح حكمة العين؛ وابكني، عناية الله بن عبدالله (- 1176)
16- كشف العين من شرح حكمة العين؛ حسيني، محمد هاشم (- 13)
17- حاشية شرح حكمة العين؛ شيرازي، شاه تقي الدين محمد
18- حاشية حكمة العين؛ قره باغي
19- تعليقات علي الحاشية المشهورة بالمحاذيات علي شرح حكمة العين
20- حاشية حاشية الشيرواني علي شرح حكمة العين (2 عنوان)
21- حاشية حاشية شرح حكمة العين (2 عنوان)
22- حاشية حكمة العين (3 عنوان)
23- حاشية شرح حكمة العين (17 عنوان)
24- شرح حكمة العين (4 عنوان)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: اسعد بن جعفر [حيدر] بن ابي المعالي، تا: رجب 687 ق؛ در پايان نسخه «قوبل بنسخة صحيحة مقروءة علي المصنف»؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 79گ، 14 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 1-119]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الصانع اذا اخذ قدرًا من الما دة فإن زاد في طوله أو عرضه...
از اوايل مقاله 5، از قسم طبيعي تا پايان كتاب، از مجموعه ساقط شده؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 723ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي، 15ص (260-274)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-82]
خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالوهاب، تا: نيمه ذيقعده 741ق، جا: تبريز مدرسه سلطانيه؛ 120گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 1-109]
خط: نسخ، كا: موسي بن شهاب الدين خطيب طبري، تا: ميانه هاي محرم 888ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 50گ (126پ-175ر)، 17 سطر (9×13) [ف: 17-168]
خط: نستعليق، كا: محمد بن حسن بن حسين طارمي، تا: دهه سوم محرم 904ق؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج مشكي، 78ص، اندازه: 12/4×17/2 سم [نشریه: 2-204]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1730- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-317]
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه پايان ربيع الاول 917ق؛ آغاز در ديباچه افتاده؛ محشي با نشان «شرح، س» و پراكنده هايي در آخر؛ مهر: محمد شريف؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج آلبالويي، 89گ، 11 سطر (9×12)، اندازه: 14×19 سم [ف: 16-432]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا يمكن الجزم بشيء من هذه الامور و ليكن بهذا آخر ما نورده في العلم الالهي و يتلوه القسم الثاني في الطبيعي و الحمد لله علي الاتمام.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي با نشان «شرح»، مصحح؛ كاغذ: شرقي، 72گ (13-84)، 11 سطر، اندازه: 6/5×11 سم [ف: 32-419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد موسي بن محمد رضا مشهدي، تا: پنج شنبه دهه سوم ربيع الاول 1104ق؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 17 سطر (9×14)، اندازه: 12×17 سم [ف: 3-252]
آغاز: برابر؛ انجام: لو کان المکان هو السطح المذکور لکان الحاوي ايضا ممکنا في سطح الاخر لا الي نهاية
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تيماج قهوه ای، 24گ، 23 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 3-1655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالواحد بن نياز محمد مزاري بلخي، تا: 1235ق؛ جلد: مقوا، عطف پارچه، 50گ، 19 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 3-1655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: ابراهيم خواجه خوارزمي، تا: 1257ق؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج پوست اناري، 47گ (4پ-50پ)، اندازه: 14×25 سم [ف: 13-284]
آغاز: برابر؛ انجام: فالسلام علي محمد آله بلا عدد و غاية... و اصلي علي سيد الكرام
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1258ق [رايانه]
خط: نستعليق، بي كا، تا: حدود 1259ق؛ 68گ (165پ-232پ) [مختصر ف: - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1259ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج سرخ، 68گ (165پ-232پ)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/4×19/8 سم [ف: 29/1-210]
بخش الهيات؛ خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: 1267-1268ق؛ 38گ (230پ-267پ)، اندازه: 16/5×27 سم [ف: 2-76]
(ḥikmat-ul ‘ayn (mq.-un min
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10190/12
آغاز: اعلم ان العقلاء اختلفوا في الوجود الذهني فاشتبه الحكماء و نفاه المتكلمون
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي؛ تملك: عطاءالله؛ جلد: تيماج، 3ص (183-185)، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 32-231]
al-hekmat-on fī nazm-el haqīqa = tebb-e manzūm
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 850/4
آغاز: آب آبي شکست تسکنيت ** بکند قطع قي و دفع حشا؛ انجام: بچشم خلق نمائي هميشه يار عزيز.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1323ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 11 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 3-1153]
ḥikmat-ul kawn wa-t taklīf
خيام، عمر بن ابراهيم، - 517 ؟ قمري
(xayyām, ‘omar ebn-e ebrāhīm (- 1124
در پاسخ پرسش ابونصر محمد نسوي
نسخه اصل: روان كوشكو، ش 2042؛ كا: عبدالرحمن بن علي بن مويد، تا: ربيع الاول و الثاني 888ق، جا: شيراز [فيلم ها ف: 1-437]
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1020ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ابري فرنگي، 8گ (4پ-11ر)، اندازه: 13×19/8 سم [ف: 5-197]
ḥikmat-ul luġa
كتابي اخلاقي و فكاهي است و بسيار شيرين در آن از سهام الدوله امير مفخم فرمانرواي بجنورد [گويا وي سهام الدوله يار محمد خان باشد كه در 1288ق به فرمانداري بجنورد گمارده شد و در 1298ق به سهام الدوله ملقب گرديد] در قطعه اي از خود مؤلف ياد شده است (ص 44 و 46). درباره نام كتاب آمده «كتاب حكمة اللغة در زشت و زيبا» او پس از هر عنواني اخلاقی لغاتی را می آورد و مانند عبيد زاكان تفسير مي كند.
آغاز: ديباچه چون تحصيل دانش و كمال و تكميل آداب و مرال هر كسي را در خورحال از فرائض اعمال است
[دنا 729/4؛ فهرستواره منزوي 432/6]
آغاز: برابر؛ انجام: الخچال چو يخچال فروج پيره زال. اليگانه چو فرزانه رفيق فرزانه يوم چهارشنبه بيست و چهارم شهر ربيع الثاني في سنة 1315
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1315ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقواي، 67گ، 12 سطر (8×15/5)، اندازه: 15×23 سم [ف: 10-1650]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
ḥikmat-u luqmān
اين عنوان در مجموعه است و صورت كتابي جداگانه دارد اما گويا بخشي از كتابي بزرگ است كه نام آن (شايد) طب الفقراء يا طب الفقراء و المساكين است. زيرا عناوين مطالب و مندرجات بسيار مشابه است. عناوين در اين بخش «باب» و «فصل» است و در آن نقل هايي است از اشخاص و كتاب هاي: من قول الفقير شاوردي، الشيخ محمود رحمه الله، من حكمت الشيخ ناصرالدين بن الشيخ علم الدين، من قول الشيخ رضوان، الشيخ احمد، من حكمة الشيخ المختص بالحكمة، نقلها من حكمة لقمان، من حكمة الشيخ محمود بن الشيخ علي رضي الله عنه... در يكي از ابواب اين كتاب مؤلف به ذكر آداب و شرائط اشتغال طبيب به طبابت و معالجه و نيز لزوم ملاحظه حالات و وضعيات مريض خاصه عوامل و انگيزه هاي رواني او پرداخته است. (اين باب ناقص است و ادامه اين بحث با ارزش افتاده است). مؤلف در دنباله آن درباره اجناس شش گانه عوامل حفظ صحت بدن سخن مي گويد (ابن مبحث نيز ناقص است و اوراقي از آن از نسخه ساقط گرديده است).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 878/2- طباطبائی
آغاز: بسمله كتاب منقول من حكمة لقمان الذي حكم في اول الزمان في عمر الزمان (كذا) لقمان الحكيم رضي الله عنه الي يوم الدين حكم مذكورة الي آخر الزمان و اتقن باب الحكمة المذكوه الذي تمت من لقمان؛ انجام: في علاج القروح التي تسمي بالنار الفارسي يخلط زبل الحمام بعسل و بزركتان و يطلي به القروح...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 14ص (30-43)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 23-162]
hokm-e talvīs-e masājed
بهادر صفوي، ارتضا علي بن احمد، 1198-1251 قمری
(bahādor safavī, ertezā ‘alī ebn-e ahmad (1784-1836
فتوايي است در حكم انداختن نجاست در مساجد كه بدين كار بعضي از مفسدين بلوايي در هند و مخصوصاً در شهر مدراس به راه انداخته و كار به جدال و كشتار كشيد. در اين رساله گفته هاي بزرگان علماي اهل سنت با الفاظ آن ها نقل شده است. پس از اين فتوا چند صورت تأييد از بعضي علما نيز ديده مي شود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9215/3
آغاز: ربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هديتنا... اما بعدبر علماي ديندار و صلحاي نصفت شعار مخفي و محتجب نماند؛ انجام: محمد سيد الانس و البحانو علي آله الأطهار اصحاب المجد و العرفان.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1255ق؛ جلد: تيماج مشكي، 16گ (22ر-37پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: 24-17]
al-ḥikmat-ul muta‘ālīya fi-l asfār-il arba‘at-il ‘aqlīyya = asfār-e arba‘e
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050 قمري
(sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572-1641
دانشمند فرزانه صدراي شيرازي اين كتاب را در فلسفه مخصوص خويش كه آميخت هاي است از سخنان مشائيان و اشراقيان و عارفان نگاشته است. او بر خلاف استاد خود ميرداماد كه شايد از ترس ظاهريان بسيار دشوار و پيچيده مي نوشت، روان و شيوا و ساده ولي پرمغز نگاشته و فلسفه را در دسترس همه گذاشت. گر چه اين فيلسوف به مانند استاد در نگارش هاي خود نصوص ديني را گواه مي آورد و آن ها را با قواعد فلسفي همسازي مي دهد ولي شايد روي همين ساده نويسي بود كه از آزار و شكنج دشمنان نياسود چنان كه در ديباچه برخي از كتاب ها از سختگيري هايی كه درباره اش روا بداشتند مي نالد و در «الواردات القلبيه» (ص 258) از فقيهان و ستايشگران دربار نكوهش مي كند. او در ديباچه همين «الحكمة المتعالية في الاسفار الاربعة العقليه» كه آن را چنين ناميده و در «انصاف الماهية بالوجود» آن را الاسفار الاربعه خوانده است مي گويد كه در جواني به فلسفه الهي پرداخته و به نگارش هاي فيلسوفان پيشين و يونانيان مي نگريستم و مي خواستم كتابي جامع بنويسم ولي روزگاري كه بدان دچار شدم نمي گذاشت ناگزير گوشه اي گزيدم و چيزي ننوشتم تا اين كه به نگارش اين كتاب پرداختم (از اين جا پيداست كه شيرازي نخستين بار به نگارش اسفار پرداخت ولي از بازگشت هايي كه در هر يكي از نگارش هاي خود به ديگري مي دهد پيدا است كه بسياري از كتاب ها را با هم نوشته است). شيرازي در اين كتاب ارجمند از كليات طبيعي و الهي گفتگو كرده و در آن از نگارش ها فيلسوفان و عارفان بهره
برده است. او در اين جا استدلال را با شهود بياميخته و برخي مسائل (اصالت وجود، حركت جوهري، اتحاد عاقل و معقول، حدوث عالم، تجرد خيال، مثال افلاطون، عالم مثال، رستاخيز) را با برهان روشن ساخته است. (دانش پژوه)
ملاصدرا سير جوهري و تحول روحي سالكان راه حق را به صورت اسفاري چهارگانه مطرح كرده، كه عبارتند از: سفر 1. در رفع حجاب هاي كثرت از وحدت و آن سير به سوي حق است؛ سفر 2. در رفع حجاب هاي وحدت از وجوه كثرت و آن سير در حق است؛ سفر 3. در تحول روحي از وحدت به كثرت و سفر از حق به خلق و مشاهده اندراج حق در خلق و اضمحلال خلق در حق است؛ سفر 4. در سفر حق در خلق است و اين مقام، بقاء بعد از فناء و فرق بعد از جمع است. وی اين سير روحي را به تفصيل و با ديدي عميق و فلسفي آميخته به عرفان بيان نموده است. اين اثر در چهار جلد به قرار ذيل است: 1. امور عامه؛ 2. علم طبيعي؛ 3. علم الهي؛ 4. علم نفس از مبدا تا معاد.
آغاز: الحمد لله فاعل كل محسوس و معقول و غاية كل مطلوب و مسئول و الصلاة علي صفوة عباده و هداة لاخلق إلي مبدأه و معاده
آغاز جلد 3 (علی الهی): بسمله لله الذي انار بوجوب وجوده الکاينات... و بعد فهذا شروع في طور آخر من الحکمة و المعرفة و هو تجريد النظر الي ذوات الموجودات
انجام: و البلاد الكثيرة و خلايقها و أحوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق باكمال الدين و اتمام النعمة علي العباد، ثناء الله علي ما يحبه و يرضاه
چاپ: بيروت، دار احياء التراث العربی، 1981م، الطبعة الاثنية؛ هم چنين اخيراً به تصحيح و تعليق آقاي حسن زاده آملي
[الذریعه 60/2؛ كشف الحجب 198-199؛ مقدمه كسر الاصنام الجاهليه چاپ دانشگاه به قلم آقاي دانش پژوه، صدرالمتالهين و عقايد فلسفي تأليف آقاي سيد جلال آشتياني؛ ريحانة الأدب 419/3 و 417/3؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا 140؛ مكتبة امير المومنين 112/1؛ دنا 729/4-739 (287 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حاشية الاسفار؛ آقا جمال خوانساري، محمد بن حسين (- 1125)
2- تعليقات علي بسيط الحقيقة كل الاشياء؛ ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
3- حاشية الحكمة المتعالية في الاسفار الاربعة العقلية؛ اردكاني، احمد بن محمد ابراهيم (1175-1238)
4- حاشية الحكمة المتعالية؛ نوري، علي بن جمشيد (- 1246)
5- تقريرات ملا علي نوري = تقريرات الحكمة المتعالية = حاشية حكمة المتعالية؛ نوري، علي بن جمشيد (- 1246)
6- تعليقات علي تعليقات رسالة بسيط الحقيقة؛ نوري، علي بن جمشيد (- 1246)
7- بسيط الحقيقة؛ نوري، علي بن جمشيد (- 1246)
8- حاشية الاسفار الاربعة = حاشية الحكمة المتعالية؛ سبزواري، هادی بن مهدی (1212-1289)
9- تحقيق الاسفار الاربعة؛ قمشه اي، محمد رضا بن ابوالقاسم (1241-1306)
10- بيان الاسفار الاربعة؛ قمشه اي، محمد رضا بن ابوالقاسم (1241-1306)
11- حاشية الاسفار= تعليقه بر اسفار= تعليقات؛ زنوزي، علي بن عبدالله (1234-1307)
12- سبيل الرشاد في اثبات المعاد؛ زنوزي، علي بن عبدالله (1234-1307)
13- حاشية الحكمة المتعالية؛ جلوه، ابوالحسن بن محمد (1238-1314)
14- حاشيه بر اسفار؛ تقوي بهبهاني، ضياء الدين (1320-1388)
15- بيان الأسفار الأربعة؛ زنجاني، احمد بن محمد رضا (- 14)
16- تعليقه بر اسفار اربعه؛ رجائي، خليل
17- حاشية الاسفار الاربعة (4 عنوان)
18- حاشية الحكمة المتعالية في الاسفار الاربعة العقلية
19- حواشي الاسفار (2 عنوان)
20- مفاتيح الغيب و الاسفار الاربعة (منتخب)
آغاز: برابر؛ انجام: القسم الاول اشارة لصفاء جوهر الروح، و الشاهد هو القسم الثاني، و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال.
خط: نستعليق، كا: حاجي محمد خراساني، تا: 1011ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مقوايي، 310گ، 25 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16×25 سم [ف: 11-194]
جلد اول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: چهارشنبه 12 رجب 1022ق؛ مصحح، محشي از افادات و تحقيقات مولانا احمد يزدي (استادنا الأعظم و مولانا الأكرم ملا احمد يزدي دام ظله)، يادداشتي از اسماعيل بن محمد مسيح فسوي در آخر كتاب آمده مبني بر اين كه عالم عامل فقيه كامل محمد علي شريف فسوي اين نسخه را استكتاب كرده و در سفر حج وفات يافته، با يادداشتي از محمد جعفر بن محمد علي شريف فسوي؛ مهر: «محمد بن محمد حسين حسيني 1225» (مربع)؛ 23 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 55]
آغاز: برابر؛ انجام: تم المجلد الاول من الحكمه المتعاليه في الاسفار العقليه.
جلد اول اسفار تا آخر «فراسه»؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1026ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 259گ، 29 سطر (10×16/5)، اندازه: 15×25 سم [ف: 7-318]
آغاز: برابر؛ انجام: هو القسم الاول و هو الاشارة الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني بالاشکال و هو الاستدلال علي
الاحوال.
از آغاز کتاب تا آخر البحث في شرح الفاظ مستعملة في هذا الباب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: سه شنبه شعبان 1051ق؛ مصحح؛ مهر: «يا علي الاعلي 1220» (مربع)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 257گ، 23-31 سطر، اندازه: 13/5×26 سم [ف: 3-1657]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق
جلد 2 و 3؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1051ق؛ با نشان «بلغ القابله»، با يادداشتي مفصل كه آغاز آن چنين است: «استکتبت هذا الكتاب المسمي بالحكمة المتعاليه...» و تاريخ اين يادداشت مطابق تاريخ كتابت نسخه است و نويسنده آن: محمد مشهور بقوام الدين توني، پس از آن كه از مؤلف با احترام و ستايش فراوان نام برده، ياد آور شده كه اين نسخه اولين نسخه كاملي است از اسفار كه از روي نسخه اصل، كتابت و با كوشش فراوان وي (كاتب يادداشت) با نسخه اصل مقابله و تصحيح شده، از اين نوشته استفاده مي شود كه ج 1 و 2 اسفار نيز به دست كاتب اين نسخه نگارش يافته و به وسيله مصحح اين نسخه تصحيح و مقابله شده است و از آن جا كه نويسنده يادداشت در آغاز يادداشت خويش (به طوري كه قبلاً نقل كرديم) نوشته است: «استكتبت هذا الكتاب»، احتمال مي رود كه وي كتابت را بر عهده ديگري گذارده و خود متصدي تصحيح و مقابله نسخه بوده است به خصوص كه يادداشت به خط نسخ و كتاب به خط نستعليق نوشته شده است، بر كنار صفحه 4 يك حاشيه به قلمي كم رنگ متضمن اعتراض بر سخنان مؤلف در «الموقف الاول» به امضاء «عباسقلي گمنام» ديده مي شود، بر پشت نخستين برگ نسخه، صورت يادداشتي ديده مي شود كه مؤلف به خط خويش بر پشت جلد نسخه اي ديگر (گويا نسخه اصل) نگاشته بوده است؛ كاغذ: فرنگي، 705ص، 25 سطر، اندازه: 21×32/5 [ف: 5-40]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2422
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 7-24]
خط: نستعليق شكسته خوش، بي كا، تا: جمادي الاول 1051ق؛ اولين نسخه اي است كه از روي نسخه اصل نوشته شده، محشي از: 1. كسي كه با «لمحرره» امضا مي كند و اگر حاشيه منقول از مأخذي باشد در پايان از آن ياد كرده است، 2. ميرزا عبدالغفار حسيني تويسركاني، 3. تعليقاتي با خط بسيار خوش شكسته كه ذيل آن ها آمده نوري، محمد اسماعيل، شرح مطالع كه مظنون آن است كه اين حواشي از ميرزا حسن نوري فرزند ملا علي نوري باشد يا حتي خود ملاعلي نوري؛ 638ص، 38-40 سطر، اندازه: 20×33 سم [خردنامه صدرا: 2-92]
چهار سطري پيش از «فصل في ان الوجود حقيقة عينية» تا «خاتمه البحث في شرح الفاظ مستعملة في هذا الباب متقاربة المفهوم يظن بها انها مترادفة و هي كثيرة»؛ خط: نسخ، بي كا، تا: جمادی الاول 1051ق؛ كاغذ: سپاهاني، 262گ، 23 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 17-521]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال اهل المعرفه في قوله تعالي: افمن كان علي بينه من ربه و يتلوه شاهد، ان البينه هو القسم الاول و هو الاشاره الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال.
جلد اول در امور عامه؛ خط: نستعليق، كا: قوام الدين بن نصير الدين رضوي، تا: 1074ق؛ اشعاري از فضلاي معاصر ملاصدرا خطاب به ايشان نوشته شده توسط علي الحسيني التوني؛ واقف: ابوتراب بن نصيرالدين سليمان بن علم الهدی بن فيض کاشانی؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: ميشن عنابي، 268گ، 21 سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×23/5 سم [ف: 16-94]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 26
همان نسخه بالا [نشريه: 7-147]
سفر اول و دوم؛ خط: نستعليق، كا: محمد مقيم بن حاج عبدالنبي، تا: 1086ق و 1087ق؛ بهاءالدين محمد بن معزالدين اردستاني در سال 1086ق سفر اول آن را با نسخه اصل مقابله نموده، کاتب مي گويد اين نخستين نسخه اي است كه از روي نسخه اصل نوشته شده، مصحح، با بلاغ مقابله؛ تملك: عبدالجواد حسيني استرآبادي، علي رضا؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 559گ، 23 سطر (10/5×23)، اندازه: 20×33 سم [ف: 4-329]
بخش چهارم (كتاب نفس)؛ خط: نسخ، كا: علم الهدي محمد پسر فيض كاشاني، تا: 1087ق؛ نوشته شده كه از روي نسخه نوشته شده از روي نسخه فيلسوف شيرازي اين نسخه را نوشته اند؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: تيماج سبز، 288گ، 25 سطر (10/5×18)، اندازه: 17×26 سم [ف: 3-254]
آغاز: المرحلة في المقولات و احوالها ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي ان تقدم مباحث الجواهر و اقسامها؛ انجام: و ما قال ثناء علي ذاته في خلقه اياه فتبارك الله احسن الخالقين.
خط: نسخ، بی كا، تا: 1088ق، استنساخ علم الهدي محمد بن محمد محسن بن مرتضي فيض كاشاني؛ از روي نسخه اي كه از نسخه مؤلف نوشته شده بود، مصحح با نسخه مؤلف، در چند برگ اول يك رباعي در مدح كتاب به خط « علي حسيني توني»؛ وقف نامه كتاب از «ابن نصيرالدين سليمان بن علم الهدي بن محمد محسن الملقب بفيض» با مهر «ابي تراب الفيضي» (بيضی)؛ مهر «محمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 237گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [محدث
ارموی مخ: 2-631]
جلد دوم؛ خط: نستعليق، كا: قوام الدين محمد ابراهيم رضوي، تا: 1094ق، جا: اصفهان، براي قاسم بن محمد شفيع بن محمد علي استرآبادي [ف: 56]
آغاز: برابر جلد 3
بخش سوم كتاب (معرفة الربوبية)؛ خط: نسخ، كا: محمد مهدي رضوي، تا: محرم 1094ق؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوايي، 221گ، 27 سطر (11×23/5)، اندازه: 18×31/5 سم [ف: 3-979]
بي كا، تا: 1094ق، بخشی از آن در 1094 نگاشته شده [دليل المخطوطات: 1-217]
آغاز: لايسلب عن ذاته ما هو کمال وجودي الا النقايص و الاعدام اذجهة سلب الوجود غير جهة ثبوت الوجود... و قوله عليه السلام کمال الاخلاص له نفي الصفات عنه؛ انجام: نقد و تحصيل اعلم ان القول بان العالم غير موجود مع الحق في مرتبة وجوده قول محصل... بل هو کل الاشياء وليس هو الاشياء قدتم
الهيات؛ خط: نسخ، كا: محمد سعيد بن محمد صالح ابهري، تا: سلخ جمادي الاول 1095ق (پايان موقف هفتم)، بخش بعدي صفر 1183ق؛ افتادگي: آغاز؛ مقابله شده، با علامت بلاغ؛ جلد: تيماج سرخ، 287گ، 17 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1656]
سفر سوم (الهيات به معني الاخص) و سفر چهارم (نفس و معاد)؛ خط: نسخ، كا: محمد بن هاشم جمال الدين حسيني، تا: ذيقعده 1096ق؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسيني» (بيضی)؛ واقف: حسن صدرزاده خويي، 1347ش؛ جلد: تيماج، 23 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 87]
سفر نخستين؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با نشان «نوري» و «بخطه» و «بخطه ره»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 307گ، 25 سطر (9×18)، اندازه: 15/5×27 سم [ف: 331]
سفر اول امور عامه تا علت و معلول؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ در ص 1 و 2 پاسخي از ملا هادي سبزواري درباره مشاركت حد و برهان هست، كه پس از مرگ او در 1289ق از خطش نقل شده، در ص 3 عبارتي از همو درباره اخلاق مشتغلين به علم؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، 134گ، 24 سطر (10/5×17)، اندازه: 17/5×26 سم [ف: 4-331]
سفر 3 و 4 مي باشد سوم از ص 1-400 بی تاریخ. ص 1-156
نستعليق و ص 156 تا آخر سفر، نسخ است سفر 4 از ص 402-920 مي باشد. نسخ در پايان دارد: كاتب الحروف ملاحسين در تاريخ 5 صفر؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ تملك: عبدالجواد حسيني؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج سبز، 463گ، 23 سطر (10×23)، اندازه: 20×33 سم [ف: 4-329]
از اول تا مبحث علت و معلول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ زرد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 29-30 سطر (11/5×19/5)، اندازه: 19×28 سم [ف: 3-953]
آغاز: و صفاته الكمالية علي مسلك البديع سديد و حرز حسني جديد في غاية التدقيق... و هي موسومة بالحكمة المتعالية... فها انا اشرع في مقدمات المطلوب باذن الله الملك المرغوب؛ انجام: ان القسم الثاني من الرئيس يحب ان يكون. تمت كتبت من النسخة الذي بخط يد مصنفه و مؤلفه نورالله مرقده و بردالله مضجعه في آخر كتابه اعني كتب هذالكتاب من اوله الي آخره و حواشيه بيده الجانيه... غياث الدين منصور الشهير به محمد هادي...
چهل و هفت جزو است؛ خط: شكسته چليپا، كا: غياث الدين منصور مشهور به محمد هادي، تا: قرن 11؛ در آخرين صفحه يك شخص بي سواد و بي اطلاعي اظهار نظر غلطي نموده باين مضمون كه اين كتاب خط غياث الدين منصور بن امير صدرالدين است و حال آن كه وي در 948 درگذشته است و ثانياً در اين يادداشت اين كتاب را كليات غياث الدين منصور ماخوذ از مطارحات شيخ اشراق دانسته و اين نيز درست نيست؛ تملك: احمد بن حسين بن احمد الحكيم تنكابني در سال 1293، و مهر حكيم احمد جد اين شخص «لا اله الا الله الملك الحق المبين، عبده احمد 1111» که حكيم احمد مزبور معاصر با علامه مجلسي است؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج زرد، 373گ، 15 سطر (5×13)، اندازه: 10×20 سم [ف: 13-190]
آغاز: بسمله المسلك الثالث في المقولات و احوالها؛ انجام: فتبارك الله احسن الخالقين... تم اسفرالاول من الخلق
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: اللهم اغفرلي في تاريخ شهر شوال مشقته علي طريق الاستعمال
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: بهم ذلك الي ان انكروا كون الوجود خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ [رايانه]
سفر سوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فستقي، جلد: میشن یشمی، 200گ، 25 سطر، اندازه: 19/9×30 سم [ف: 1-193]
سفر1؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن آلبالويي، 140گ، 31 سطر، اندازه: 20/2×29/7 سم [ف: 1-193]
جلد سوم، در علم الهي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 152گ، 25 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 2-77]
بخش اعراض كتاب است؛ خط: نسخ خوب، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 169گ، 29 سطر، اندازه: 20×34 سم [ف: 4-430]
سفر سوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: ترمه [نشريه: 2-150]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ با حاشيه شاهزاده عبدالعلي عبدالعلي ميرزاي عبدي نايب الاياله پسر معتمد الدوله فرهاد ميرزا پسر ولي عهد كه نسخه در 1298 از آن او بوده؛ تملك: محمد مسيح پسر محمد باقر طبيب؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 29 سطر (12/5×22/5)، اندازه: 19×30 سم [نشریه: 3-176]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و ليس في شييء و في كل زمان و في كل مكان و ليس في مكان بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء. تمت.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 289گ (1-289پ)، 20 سطر (7×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 14-272]
آغاز: بحث و تلخيص و اماما تمسك به شيخ الاشراق في نفي تحقيق الوجود من ان الوجود لو كان حاصلا في الاعيان فهو موجود لان الحصول هو الوجود؛ انجام: لا عروض له للمهية في نفس الامر بل في الاعتبار الذي بحسب تحليل العقل. منقول من سفر الاول من اسفار الاربعه...
بخشي است از سفر اول؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: زرد، جلد: تيماج مشكي، 10ص (126-135)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 9-591]
انجام: و ان يكون مركب الحقيقه ذلك ان تحضر صورته في الذهن و صورة ذلك
الهيات اسفار؛ خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: سمرقندي شكري، جلد: تيماج قرمز، 566ص، 21 سطر، اندازه: 15/5×28/5 سم [ف: 5-491]
آغاز: بسمله السفر الثالث و هو الذي من الحق الي الحق بالحق؛ انجام: الكمال و النقص او كل منهما صورا دراكيه جزئيه
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [رايانه]
جلد سوم الهيات تا «في دفع بعض الاوهام من هذا المقام»؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، 104گ، 20 سطر (9×14)، اندازه: 17×22 سم [ف: 17-520]
آغاز: المرحلة في المقولات و حوالها. ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي ان يقدم مباحث الجواهر و اقسامها؛ انجام: و هذا ايضاً انما يتم علي مذهبنا في النفس من كونها ذا مقامات مختلفة لان موضوع
از آغاز سفر دوم تا فصل 11 از فن 6 از مطلب اول همان سفر؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ تملك: نعمت الله احقاقي جهرمي زرگر در 5 شوال 1351؛ يادداشت كتابخانه محمد كريم اشراق جهرم 1355؛ مهر: «محمد اسمعيل» (بیضی)؛ جلد: تيماج مشكي، 104گ، 33 سطر (12×22/5)، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 20-148]
آغاز: بسمله في المقولات و احوالها ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي ان تقدم مباحث الجواهر و اقسامها علي مباحث الاعراض؛ انجام: القول بان الصورة الکمالية سارية في بعض اجزاء الممتزج و هو حاصل الکيفية المزاجية دون بعض قياسا علي الخط و السطح حيث ان کلامنهما يري في بعض
المرحلة في المقولات و احوالها تا آخر؛ بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ تملک: سيد صادق خلخالي 1236ق؛ جلد: تيماج مشکي، 226گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1657]
آغاز: في علم النفس من مبدا تکونها من المواد الجسمانية الي آخر مقاماتها و رجوعها الي غايتها القصوي و فيه ابواب الاول في احکام عامة للنفس؛ انجام: بل توجده باذن الله من صور الاجرام العظيمة... و خلايقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق قد تمت الکتاب.
كا: امير زاهدي طبيب از روي نسخه مصنف، تا: قرن 12؛ در پايان نسخه يک رباعي به خط معصوم بن محمد علي حسيني که در محرم 1242 نوشته، از روي نسخه خط مصنف استنساخ و در حاشيه تصحيح شده؛ جلد: تيماج مشکي، 347گ، 19 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 3-1656]
قسم من الطبيعيات؛ بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول [تراثنا: س 18 ش 1 و 2-216]
سفر چهارم نفس؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 282گ، 21 سطر
(9/5×15/5)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 4-332]
سفر سوم الهي است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ پس از آن «علم الله» است؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سبز، 210گ، 23 سطر (9×16)، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-330]
سفر اول تا نيمه مرحله 6 در علت و معلول دارد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 300گ (3پ-302پ)، 19 سطر (9×14)، اندازه: 15×22 سم [ف: 4-333]
آغاز: براب جلد 3؛ انجام: العالمية و المعلومية هناك امر اعتباري و لم يقطنوا بان التغاير الاعتباري في
سفر الهي؛ خط: نسخ ريز، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوايي، 97گ، 23 سطر (8/5×17)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 81]
الكتاب الثاني؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ اندازه: 18/5×25 سم [رشت و همدان: ف: - 1115]
آغاز: بسمله. المسلك الثاني (چنين است) في البحث عن احكام الجواهر و الاعراض و اقسامها الاولية» فانها من عوارض الموجود بما هو موجود. فخري بها ان نذكر في العلم الكلي الباحث عن عوارض الوجود
بخشي از آن است. از صفحه 228 جزء اول از سفر دوم چاپ مصطفوي قم است تا بخشي از جزء دوم سفر دوم؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: نباتي، 93گ، 20 سطر (9×16/5) سطر، اندازه: 12/5×13 سم [ف: 3-19]
جلد سوم (الهيات)؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ 384ص، 19 سطر (9×15)، اندازه: 16×21 سم [ف: 1-181]
من اول علم النفس الي فصل كيفية تجدد الاحوال في النار و الجنة؛ خط: نستعليق، كا: محمد قاسم، تا: 1128ق، جا: لاهور؛ مصحح، محشي؛ جلد: چرم مشكي، 291گ، 19 سطر، اندازه: 16×25 سم [مؤيد: 2-197]
آغاز: الوجوديتها فلان الذي يحتاج في فاعليته الي الجسم... الباب الثامن في ابطال... ما تشتت به اصحاب التناسخ و فيه فصول، فصل في ابطاله بوجه عرشي؛ انجام: و البلاد الكثيرة و خلايقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الاول 1145ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «عبدالباقي بن صدرالدين محمد الفيضي» (بیضی)؛ تملك: محمد جعفر بن محمد ابراهيم كاشاني مشهور به علامه فيضي به سال 1327ش؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج سبز و مشكي، 98گ، 19 سطر (10×16)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 34-38]
سفر چهارم نفس؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1183ق، بنا به خواهش نورچشمي حاجي آقا؛ كاغذ: سپاهاني سفيد، جلد: تيماج مشكي، 234گ، 23 سطر (9/5×16)، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-331]
آغاز: برابر جلد 3
جلد 3؛ كا: محمد جعفر موسوي متخلص به عزت ابن محمد سعيد اصفهاني، تا: ذيحجه 1188ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 226گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 95]
آغاز: بسمله، في علم النفس من مبدأ تکونها من المواد الجسمانية... الباب الاول في احکام عامة للنفس و فيه فصول
کتاب النفس تا آخر؛ خط: نسخ، كا: ابوالحسن بن محمد باقر ابن محمد مهدي هرندي مسجدي، تا: پنج شنبه 29صفر 1193ق؛ از روي نسخه اي که از روي نسخه مصنف استنساخ شده؛ 175گ، 24 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1658]
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمد مهدي، تا: 1194ق، جا: اصفهان؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملك: محمد حسين بن محمد محسن حسيني كربلائي به سال 1200، ابوطالب حسيني قائني به سال 1292، محمد باقر بن محمد حسن شريف كربلائي نجفي به سال 1216؛ جلد: تيماج قهوه اي، 348گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 82]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق لحمدلله علي الاتمام... بحق رسول الله
هر چهار كتاب درون يك مجلد است؛ خط: نستعليق ريز، كا: مصطفي بن عبدالله، تا: 1188-1194؛ مقابله شده؛ جلد: ميشن مشكي، 223گ، 23 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 56]
جلد چهارم؛ بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: وزيري [ف: 67]
جلد سوم؛ بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: خشتي [ف: 67]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 3-86]
آغاز: من الامور ومابه الامتياز اما ان يکون تمام الحقيقه في شي منهما فيکون الوجوب الوجود المشترک بينهما خارجا عن حقيقة احدهما و هو مستحيل؛ انجام: في حل بعض الاشکالات الواقعه علي القول بوجود الذهني من غير ما يلزم القائل بانقلاب الحقايق و ارتکاب ما يرتکبه معاصره
بخشي از آغاز کتاب؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشکي، 95گ، 26-23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1656]
آغاز: بسمله في المقولات و احوالها ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي ان تقدم مباحث الجواهر و اقسامها علي مباحث الاعراض؛ انجام: و ليس بين الوجود و المهية تغاير حتي يقع بينهما اضافة العلم و المعلوم و الجواب عن الاول ان العلم و ان کان من حيث کونه عرضا قائما بالزهن من الموجودات
جواهر و اعراض؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: ساغري مشکي، 79گ، 23 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1657]
آغاز: المط تذکرة قياسية. ان سبيل البيان علي نظم القياس البرهاني هو ان الجسم بالفعل من جهة ذاته و کل ما هو بالفعل من جهة ذاته لايکون بالقوة؛ انجام: و قوله کما لايجوز تعريف الفصل بمهية الشيء فيه مغالطة ناشية من الخلط بين مفهوم الفصل و طبيعته و مفهوم المهية و مصداقها او الخلط بين مطلق التعريف و بين التحديد
جواهر؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 112گ، 17 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 1657-3]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: الي هنا کلام المصنف قدس سره في مبحث الالهيات و يتلوه السفر الثالث و هو الذي من الحق الي الخلق بالحق انشاءالله في علم النفس
الهيات؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ تملک رضا قلي بن حسن مشهور به شريعه طهراني در 1352 و چند بيت شعر از ملاعلي نوري، محشي از ملا علي نوري؛ 182گ، 25 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1656]
سفر 4 و بخش نفس است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سياه مقوايي، 206گ، 24 سطر (8/5×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 4-332]
سفر اول امور عامه. تا نيمه فصل «في وجوب وجودالعلة عند وجود معلولها» دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 110گ، 24 سطر (10/5×21)، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 4-333]
آغاز: لان تلك الرسوم و الصور الحال التي كان يراها علي ذلك الشخص و هو اليوم يجدها منقوشة في نفسه؛ انجام: و لا تصادم كونها مكتسبة بطور العناصر البسيطة...
بخش بسيار اندكي (2 برگ) است، از فصل 22 از موقف 8 از سفر 3 از اسفار اربعة؛ خط: نستعليق شكسته تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي از حكيم سبزواري؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 3گ (193-195)، 21 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 28-489]
آغاز: و اعلم ان السلاك من العرفا و الاوليا اسفار الاربعه؛ انجام: بان مجموع القوم... اذا علم ذلك فيختار فمن مرجع...
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ [رايانه]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و ان لم يستلزم قيام بداء الاشقاق عليه كما نهده لك يستلزم...
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز: بسمله في علم النفس من مبدء تكونها من المواد الجسمانيه؛ انجام: بان ما لا حامل الا مكان وجوده و عدمه لايمكن ان يوجد بعد الوجود...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال تم المجلد الاول.
قسمتي از امور عامه؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: رويه كاغذي فرنگي، 262گ، 21 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9-344]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: الماء و التبريد و الشمس و الاضافه خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز: بسمله، سبحانك اللهم يا مبدع المبادي و العلل و غايه التوالي و الاول اهدنا سبيلا؛ انجام: و الاحكام الدينيه و الدنيويه من الحلال و الحرام و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: خان بالغ، جلد: ساغري مشكي، 237گ، 18 سطر (8×13/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 7-251]
امور عامه است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 155گ، 20 سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 17-108]
سفر سوم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ تملك: محمد علي مورخ 1248؛ كاغذ: فرنگي، 160گ، 20 سطر (10×15)، اندازه: 17×23 سم [ف: 16-513]
جلد 2 و 3؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 269گ، 25 سطر (12×21)، اندازه: 19×29 سم [ف: 16-313]
آغاز: برابر؛ انجام: هي عين صورته و مبدء فصله الاخير حتي لووجدت الصورة
امور عامه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشي با امضای «لمحرره عفي عنه»؛ جلد: تيماج زيتوني، 151گ، 24-25 سطر، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 3-1658]
از اوايل بحث جواهر و اعراض و مقداري از طبيعيات را دارد؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با امضاء «للاستاد محمد هادي السبزواري مدظله العالي»؛ كاغذ فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 81گ، 18 سطر (8×15)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 3-737]
آغاز: نشات ههنا من اخذ الكلي؛ انجام: و لو لم يعجزوا لما قالوا ان...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام [رايانه]
آغاز: بسمله هو الفياض الكريم الملك الثالث في المقولات؛ انجام: خلقه اياه متبارك الله احسن الخالقين تمت الكتاب بعون الملك الوهاب
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13 [رايانه]
انجام: فكثير من الناقصين بعدمهم قبل استكمالهم و كثير من المتحركين يحركهم الي غير غايات.
جلد دوم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوايي، 107گ (1پ-107پ)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 20-235]
آغاز: مرحله في المقولات و احوالها ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي ان يقدم مباحث الجواهر و اقسامها علي مباحث الاعراض و اقسامها لكننا اخرنا البحث عن الجواهر لوجهين. احدهما ان اكثر احوالها لايبرهن الا بالاصول؛ انجام: قال تعالي و سخرلكم ما في السماوات و ما في الارض جميعا و لو لاذلك ما قال و لقد خلقنا الانسان في احسن تقويم و ما قال ثناء علي ذاته في خلقه اياه فتبارك اله احسن الخالقين.
از آغاز طبيعيات تا فصل تفاوت موجودات طبيعي در فضل و شرف؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي به امضاء سيد احمد؛ مهر؛ «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ابوالحسن» (بيضی)؛ كاغذ: سفيد فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 376ص، 22 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 10-419]
بخشي از ديباچه و سفر اول كتاب؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج يشمي، 28ص، 25 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 10-1745]
از مقاله دوم در معاد جسماني تا اصل دوم را دارد در شش صفحه؛ خط: نستعليق، كا: محلاتي، عبدالوهاب بن احمد، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا با روکش مشمع مشکي، 29-23 سطر (13×17)، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-584]
در فهرست، اين رساله با نام بخشي از «طبيعيات» و شماره رساله 19معرفي شده (فهرست رايانه اي 55)؛ بي كا، تا: قرن 13؛ 26ص (524-549) [ف: 7-262]
آغاز: بسمله السفر الثالث هو الذي من الحق الي الخلق بالحق في علم النفس من مبدأ تكوينها؛ انجام: و الافلاك الجسيمه الساكنة و المتحركة و البلاد الكثيرة و خلايقها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق
جلد رابع اسفار در نفس؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 191گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 24/2-75]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: في كل واحد من الامكنة لاعلي وجه التقييد و التطبيق كما يقوله المشبهة و لا علي وجه المباينة و الفراغ. خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ يادداشتي درباره حقيقت نزول ملائكه بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به نقل از شرح صحيفه سيد علي خان مدني، بر پشت برگ اضافي پايان فايده اي است در حقيقت رؤيا به قلم محمد علي بن زين العابدين رضوي همداني مورخ 1263ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 181گ، 21 سطر، اندازه: 12×15 سم [ف: 24/2-55]
آغاز: بسمله المرحلة الثانيه في المقولات و احوالها ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي ان تقدم مباحث الجواهر... اما المقدمة ففي بيان عدد المقولات و هي عند الفلاسفه؛ انجام: ما قال و لقد خلقنا الانسان في احسن تقويم و ما قال ثناء علي ذاته في خلقه اياه فتبارك الله احسن الخالقين
سفر دوم اسفار؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ يادداشتي در باب صفات الهي به نقل از امام صادق و ديگري به نقل از كتاب مشارق انوار اليقين، تحقيقي در باب اعراض به نقل از شرح مواقف؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 170گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [مختصر ف: - 55]
جزء اول اسفار؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي از اسماعيل واحد العين، ميرزا ابوالحسن جلوه و منقولاتي از شواهد ربوبيه،
يادداشتي از سيد محمد طباطبايي و به خط خود وي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سياه، 299گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 24/2-57]
سفر دوم (جواهر و اعراض) است تا اثبات صور نوعيه و ناقص؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 198گ، 19 سطر (8/5×14)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 9-933]
سفر سوم اسفار؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 221گ، 23 سطر (8/5×17/5)، اندازه: 15×26 سم [ف: 332]
سفر جلد سوم و الهيات؛ خط: نسخ، كا: حسن بن محمد، تا: قرن 13 [نشريه: 2-150]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام «و ليس في زمان وفي کل مکان و ليس في مکان بل هو کل الاشياء و ليس هو الاشياء».
سفر سوم؛ خط: نستعليق، كا: عبدالكريم بن حسين نوري، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ مصحح، محشي با عناوين «نوري دام ظله»؛ جلد: تيماج مشکي، 161گ، 22 سطر، اندازه: 16×20 سم [محدث ارموی مخ: 2-630]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: في تحقيق هذه المسألة اوتي خيرا كثيرا و الدليل علي ما ذكر...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي با عناوين «لمحرره محمد باقر»؛ جلد: تيماج قهوه اي، 278گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 2-630]
جلد 1 در امور عامه؛ خط: نسخ، كا: ابن كمال الدين محمد چرسي قايني، تا: قرن 13؛ مهر: ابن محمد تقي اسماعيل الموسوي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 264گ، 29 سطر (8×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 544]
آغاز: بسمله السفر الثالث و هو الذي من الحق الي الخلق بالحق. الفن الثالث في علم النفس؛ انجام: و قد تمثلت بصورها و اشكالها الموافقه.
از آغاز سفر نفس تا في الاشارة الي عذاب القبر از مقاله دوم در معاد جسماني؛ خط: نسخ شيرين، كا: ميرا محمد ساروی، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ افتادگي: انجام؛ وقفي مدرسه خيرات خان مشهد؛ واقف: عليمردان خان تيموري (نصرت الملك)؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج مشكي، 143گ، 26 سطر (8×15/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 473]
مدرسه؛ خيرات خان؛ شماره نسخه: 7
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1741]
سفر 1؛ خط: شكسته، نستعليق، كا: محمد بن محمد باقر، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: فستقي، جلد: روغني، 232گ، 19 سطر، اندازه: 20/3×20/5 سم [ف: 1-193]
سفر يكم؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 6-15]
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 56]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و ما قال ثناء علي ذاتة في خلقه اياه فتبارك الله احسن الخالقين
جلد سوم (الهيات)؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج سياه، 291گ، 22 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 2-14]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ 36گ، اندازه: 17/5×28 سم [ف: 1-7]
بعضي از مباحث اين كتاب است كه كاتب آن ها را به دلخواه جمع آورده؛ خط: شكسته، نستعليق، كا: ملا محمد تقي گلپايگاني، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1-171]
خط: نستعليق، كا: محمد بن النعيم، تا: دوشنبه 18ربيع الثاني 1202ق، جا: رشت؛ اندازه: 21/5×34/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1115]
سفر دوم و جواهر و اعراض است؛ خط: نسخ، كا: مير اسمعيل بن حاجي ميرهادي قايني، تا: 24رمضان 1202ق، جا: يزد، به خواهش ملااسمعيل بن آقازمان سپاهاني [نشريه: 2-150]
خط: نسخ جلي، كا: مير اسماعيل بن حاجي ابوالهادي بيرجندي قائيني، تا: سه شنبه 23 شعبان 1203ق، جا: يزد؛ جلد: تيماج مشكي، 220گ، 25 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 82]
آغاز: برابر؛ انجام: الاستدلال بالاشكال علي الاحوال. تمت. تم المجلد الاول من كتاب الاول من الحكمة المتعالية في الاسفار العقلية في شهر جميدي الاول سنة احدي و خمسين بعد الالف من الهجرة...
جلد 1؛ خط: نسخ پخته، كا: مير اسماعيل بن حاجي ميرهادي قايني بيرجندي، تا: شنبه 12صفر 1202ق؛ محشي با نشان «منه»؛ 468ص، 25 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-24]
كتاب الثاني في السفر من الحق الي الحق؛ خط: نسخ، كا: مير اسمعيل بن مير هادي بيرجندي قائني، تا: سه شنبه 2 شعبان 1203ق، در طول 28 روز تحرير شده است؛ تاريخ وقف: 11 ذيقعده 1203؛ جلد: تيماج مشكي، 240گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×27/5 سم [ف: 88]
جواهر و اعراض؛ خط: نسخ، كا: اسمعيل بن حاجي مير هادي قايني بيرجندي، تا: شنبه 16صفر تا سه شنبه دهه سوم ماه سوم 1203ق؛ محشي با نشان «نوري» گويا از مولي علي نوري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 263گ، 19 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 9-924]
جلد 1؛ خط: نسخ، كا: محمد، تا: گويا شنبه 17 رجب 1204ق؛ تملك: محمد موسوي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 306گ، 25 سطر (11×21)، اندازه: 18×29 سم [ف: 16-302]
كا: مير اسماعيل بن مير ابوالهادي بيرجندي قايني، تا: 1205ق، به دستور سيد احمد اردكاني [ميراث اسلامي: 5-596]
آغاز: السفر الثاني- المرحلة الثانية في المقولات و احوالها، ان الرتب الطبيعي ان استدعي؛ انجام: و لقد خلقنا الانسان في احسن تقويم و ما قال ثناء علي ذاته في خلقه اياه فتبارك احسن الخالقين. مبحث جواهر و اعراض از جزء اول؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1206ق؛ مصحح؛ تملك: احمد بن محمد باقر در 1206ق با مهر «العبد احمد محمد باقر»؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبین»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 162گ، 25-26 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 12-405]
آغاز: برابر؛ انجام: في طرفة عين هان عليه التصديق
خط: نستعليق شكسته، كا: علي پناه معروف بحسين زنوزي، تا: 1206ق؛ در اصفهان در رجب 1206 به اهتمام علي پناه معروف بحسين زنوزي و محمد معروف به حسن متخلص به فاني فرزند سيد عبدالرسول زنوزي با نسخ متعدده مقابله و تصحيح شده 504گ، 34 سطر، اندازه: 19×31 سم [ف: 4-19]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال اهل المعرفة في قوله تعالي افمن کان علي بينةِ من ربه و يتلوه شاهد ان البينة هو القسم الاول و هو الاشارة الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشکال علي الاحوال
جلد اول؛ خط: نستعليق، كا: مير اسماعيل بن مير ابوالهادي بيرجندي قائيني حسيني، تا: ذيقعده 1208ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج زرشکي، 279گ، 26 سطر، اندازه: 14×22 [ف مخ: 2-802]
سفر نخستين تا احوال العاقل؛ خط: نسخ، كا: جعفر بن محمد، تا: شعبان 1208ق؛ افتادگي: آغاز؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-39]
دو بخش است: 1. از الفن الاول في ما يتعلق باحوال المعاد و صفاته و فيه مواقف الاول في الاشارة الي واجب الوجود» و تا «الموقف السابع في انه متكلم» نوشته روز دوشنبه 19جمادی الاول 1208، 2. «الموقف الثامن في العناية الالهية و الرحمة الواسعة» تا دو فصل في كيفية تجدد الاحوال و الاثار علي اهل الجنة» نوشته 1208؛ خط: نسخ، كا: جعفر بن محمد اصفهاني، تا: 1208ق؛ قطع: وزيري [نشريه: 7-34]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالأشكال علي الأحوال
الأمور العامة؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1210ق؛ استکتاب محمد مؤمن بن يوسف موسوي زنجاني در اصفهان؛ مصحح؛ مهر: «کتابخانه احمدی» در شيراز مؤسس در سال 1326؛ جلد: چرم قرمز، 407گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [مؤید: 1-370]
جزو يكم در امور عامه؛ خط: نسخ، كا: محمد طاهر بن محمد حسين كاشاني، تا: 1210ق؛ محشي با نشان «ملا اولياء، محمد علي عفي عنه، محمد اسماعيل، نوري دام ظله، مهدي، احمد ره، ملاسعد، منه، محمد رضا اصفهاني، علامه سبزواري، ملااسماعيل، شرح، محمد هادي الحسيني»؛ مهر: محمد طاهر، مسيح الله؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 332گ، 21 سطر (10/5×18)، اندازه: 17×23 سم [ف: 543]
سفر اول امور عامه؛ خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالكريم ورزنه اي، تا: سه شنبه 29رجب 1212ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 73گ، 29 سطر (10×17)، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 4-333]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه اي در نجف اشرف. جلد اول؛ خط: نستعليق، كا: محمد علي بن محمد نصير هزار جريبي، تا: 1214ق؛ محشي با عنوان «ي مد ظله» «هادي مد ظله» و «هادي المضلين»؛ 754ص [عكسي ف: 6-251]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و يس هو الاشياء
كا: سيد ميراحمد بن مير حسن خان، تا: 1215ق، [رايانه]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: محمد صالح الرشتي... محمد رسول الله و انك ولي له و وصي رسوله و معدن عله حقايقها
خط: نستعليق شكسته، كا: محمد مقيم بن محمد صالح رشتي، تا: 1215ق [رايانه]
آغاز: فصل في تزييف ما ذکره بعضي المتأخرين في معني العلم قال العلم و الشعور حالة اضافية و هي لا توجد الا عند؛ انجام: (آخرين فصل) فصل في اقسام العلوم. لما کان حقيقة العلم عندنا راجعة الي الوجود الصوري... (بعد از چهار برگ) و يتلوه شاهد ان البنية هو القسم الاول هو الاشارة الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشکال علي الاحوال.
از: فصل في تزييف ما ذکره بعضي المتأخرين في معني العلم تا فصل في اقسام العلوم؛ خط: نستعليق، كا: محمد تقي، تا: 25رمضان 1215ق، جا: اصفهان؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 81گ، 20-16 سطر (11/5×15/5)، اندازه: 16×22 سم [ف: 2-621]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الاشاره الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال. تم المجلد الاول.
خط: نستعليق، كا: علي بن محمد طيب هزارجريبي، تا: 1215ق؛ مصحح؛ تملك: ابن اسماعيل البطاحي، خليل الله ابن عبدالباقي الحسني؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 239گ، 22 سطر (9/5×15)، اندازه: (9/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 14-14]
جلد اول؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1215ق؛ مصحح، محشي از افادات مولانا محمد رضا همداني؛ مهر: «ابوعلی» (بیضی)، جلد: تیماج مشكي، 327گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 26-45]
آغاز: [الفن] الاول فيما يتعلق باحوال المبداء و صفاته و فيه المواقف الموقف الاول في اشاره الي واجب الوجود...
خط: نستعليق، كا: علي اصغر، تا: 1218ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 164گ، 19 سطر (10×16)، اندازه: 15/5×21/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: هان التصديق عليه صفحاتي در اول و آخر نسخه شامل مطالب متفرقه در حكمت و عرفان ضميمه است. ج 3-4، بخش الهيات و نفس؛ خط: نستعليق و شكسته، كا: محمد بن عبدالكريم، تا: جمعه سلخ شوال 1219ق، جا: بارفروش مدرسه قادريه؛ واقف: شيخ محمد صالح علامه حايري؛ كاغذ: نباتي، جلد: تيماج خرمايي، 359گ، اندازه: 19×27/5 سم [ف: 11-18]
بخشي از امور عامه؛ خط: شكسته نستعليق، كا: احمد بن علي محمد رشتي، تا: 1220ق، جا: نيم آورد اصفهان؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: پارچه اي چيت گلدار، 1ص (309)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9-584]
آغاز: قال الشيخ محي الدين الاعرابي في الباب الرابع و الثمانين و مائتين اعلم ان الروح؛ انجام: و لا نذكره من كتبنا الحكمية نقل من الاسفار.
مطالبي از اسفار؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1221ق؛ 1ص (53 الحاقي)، قطع: بياضي [ف: 32-155]
انجام: و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق
ج 1-4؛ خط: نستعليق، كا: عبدالله زنوزي (پدر آقا علي مدرس زنوزي حكيم معروف)، تا: 1222ق، جا: اصفهان؛ محشي از ملا علي نوري بيش تر با امضاء «نوري دام ظله» و قسمتي نيز با امضاء «محقق نوري» یا «الاستاد نوري دام ظله» و گويا يكي از مطالعه كنندگان نسخه، نوري را زنوزي خوانده و يادداشت ذيل را بر پشت برگ نخستين نسخه نوشته: «اسفار اربعه بخط شريف آخوند ملا عبدالله متناً و هامشاً داراي حواشي از خود ايشان و حكيم مؤسس آقا علي مدرس پسرشان و غيرها كه در تدريس و تدرس مورد استفاده شان بوده است انتهي». پس از بررسي كامل نسخه، از حكيم مؤسس آقا علي زنوزي حاشيه اي ديده نشد جز چند فقره كه از آن جمله يكي بر كنار ص 24 و امضاء آن «110 عفی عنه» است و مي توان گفت صاحب امضاء آقا علي حكيم است زیر عدد «علی» به حساب جمل 110 و اين حاشيه راوي به هنگام مطالعه يا قرائت بر پدر خويش نوشته و نام خود را صريحاً ننوشته. من (حائري) خود در بسياري از نسخه هايي كه متعلق به كتابخانه حكيم مزبور بوده و اكنون در اين كتابخانه است حاشيه هاي او را با اين امضاء ديده ام، رجوع كنيد به «حاشیه شفا» تأليف صدر المتالهين که «ملا اوليا» و چند فقره حاشيه از ميرزا عبدالله زنوزي «كاتب نسخه»، چندين فقره حاشيه نيز بامضاي «ه ش ن» و «م ح ق» و «110 عفي عنه» بر كنار برخي صفحات ديده می شود، فقراتی از «شواهد الربوبيه» «مشاعر» «برهان قاطع»، «صحاح اللغه» و «كنز اللغه» بر كنار برخي از برگ هاي نسخه نقل شده، در ذيل صفحه 352 (پس از پايان جلد 3 اسفار) سخناني از صدر المتالهين (مؤلف كتاب) نقل گرديده كه در نسخ چاپ شده نيست، در حاشيه همين برگ اين عبارت ديده مي شود: «بلغ مقابلة هذا المجلد اعني مباحث الجواهر و الاعراض مع نسخة قوبلت مع نسخة الاصل الا ما زاغ عنه البصر مطالعة و مباحثة في 9 ربيع الاخره 1245»، بر طبق مفاد اين حاشيه، اين نسخه از آغاز تا آخر مباحث جواهر و اعراض در 1245 (22 سال پس از کتابت) به دست ميرزا عبدالله مقابله و تصحيح گرديده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: قرمز، 914ص، 29 سطر، اندازه: 31×60 سم [ف: 5-42]
آغاز: بسمله المرحله الثامنه في المقولات و الاحوال؛ انجام: فتبارك الله احسن الخالقين... فضل سنه 1222
خط: شكسته نستعليق، كا: فضل، تا: 1222ق [الفبائي ف: 49]
از «المرحلة الرابعة من الاسفار في الماهية و لواحقها» تا پايان سفر نخستين؛ خط: نسخ، كا: علي رضا، تا: جمادي الاول 1222ق؛ محشي؛ كاغذ: فستقي، جلد: رويه ابري فرنگي، 399گ، 21 سطر، اندازه: 15/4×21 سم [ف: 1-193]
بي كا، تا: جمادي الاول 1222ق؛ نسخه چاپ سنگي، محشي از مرحوم جلوه بخط نستعليق خودش كه در حاشيه يا بين سطرها يا در برگ هاي الصاقي نوشته؛ جلد: تيماج قهوه اي، 164گ، 35 سطر، اندازه: 35/5×21/5 سم [ف: 18-238]
سفر نخستين اسفار؛ خط: نستعليق، كا: عبدالصمد بن شكر علي خطايي خويي، تا: 1222ق؛ 229گ (1پ-229ر) [ف: 332]
نسخه اصل: كتابخانه امام هادي عليه السلام- مشهد 144. از سفر سوم تا پايان كتاب؛ خط: نستعليق، كا: حسين بن اسماعيل بسطامي، تا: 1223ق؛ مصحح، با يادداشت بلاغ از كاتب كه نسخه را هنگام قرائت كتاب بر ملا علي نوري تصحيح و با نسخه مؤلف به سال 1224 در مدرسه نيماورد اصفهان مقابله نموده، محشي با امضای «محمد»؛ 434ص [عكسي ف: 7-53]
شامل «سفر دوم: جواهر و اعراض»؛ خط: نستعليق، كا: كرمعلي خراساني، تا: ذيحجه 1223ق، به درخواست سيد محمد مهدي مازندراني؛ تملك: علي حائري، سيد علي بن مهدي 1231؛ مهر: «بنده محمد كاظم» (مربع)؛ جلد: تيماج مشكي، 150گ، 26 سطر، اندازه: 15×26/5 سم [ف: 103]
آغاز: بسمله الفن الثاني في علم النفس. السفر الثالث و هو الذي من الحق الي الخلق، بالحق
سفر نفس؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 19جمادي الاول 1223ق، جا: اصفهان مدرسه جده كوچك؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشکي، 155گ، 20 سطر (10×16)، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 1-275]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2149- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-317]
آغاز: ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي ان يقدم مباحث الجواهر؛ انجام: و ما قال بناء علي ذاته في خلقه اياه فتبارك الله احسن الخالقين
جلد 2؛ خط: نسخ، كا: حسن خوانساري، تا: ربيع الاول 1224ق؛ واقف: نائيني؛ 208گ، 25 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4-20]
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمد هادي قزويني، تا: جمعه 5 ربيع الثاني 1227ق؛ جلد: تيماج مشكي، 370گ، 24 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 8]
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمد علي بن محمد نصير هزار جريني، تا: 20رمضان 1230ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قرمز، 271گ، 21 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 4-446]
آغاز: بسمله السفر الثالث و هو الذي... في علم النفس مبدء تكوينها؛ انجام: محمد باقر بن محمد تقي الرشتي في بلد اصفهان... شعبان المعظم في سنه 1230
خط: نستعليق شكسته، كا: محمد باقر بن محمد تقي رشتي، تا: شعبان 1230ق، جا: اصفهان [رايانه]
جلد1؛ كا: محمد علي بن محمد نصير هزارجريبي، تا: 20رمضان1230ق، جا: اصفهان [تراثنا: س 18 ش 1 و 2-216]
بي كا، تا: 1232ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ 282گ، اندازه: 15×21/9 سم [رایانه]
بخش نخستين؛ خط: شكسته تعليق، كا: محمد رضا بن محمد قديم بن محمد كريم تبريزي، تا: 29صفر 1232ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 243گ، 25 سطر (9×19)، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 3-254]
سفر يكم؛ خط: نسخ، كا: علي يزدي، تا: 1234ق؛ محشي از ملا علي نوري و ملا اسمعيل نوري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 269گ، 27 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 17/5×28 سم [ف: 10-1605]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الاستدلال علي الاحوال
جلد1؛ خط: نستعليق مخلوط به شكسته، كا: ابوالحسن همداني، تا: چهارشنبه 11شعبان 1235ق؛ نسخه را ميرزا محمد حسين نزد پدرش ميرزا علينقي كوثر صاحب «اوصاف القري» و او نزد پدرش ملا محمد رضا كوثر صاحب «مفتاح النبوة» خوانده و تصحيح نموده، محشي از آنان؛ واقف: ملكزاده كوثر؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج خرمايي، 244گ، 25 سطر، اندازه: 21×29/5 سم [ف: 11-16]
سفر1؛ خط: نستعليق، كا: محمد صالح حسيني مازندراني، تا: جمادي الاول 1235ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 343گ، 29 سطر، اندازه: 14/8×20/9 سم [ف: 1-193]
جلد چهارم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1235ق؛ 239گ، 19 سطر،
اندازه: 15×22 سم [ف: 1-13]
آغاز: المرحلة الثامنة في المقولات و احوالها؛ انجام: فتبارك الله احسن الخالقين... سنه 1236
خط: نستعليق شكسته، كا: فضل الله بن محمد علي حسيني سبزواري، تا: 1236ق [رايانه]
آغاز: بسمله في علم النفس مبدا تكوينها من المولوده الجسمانيه؛ انجام: بن محمد تقي استرآبادي 1236
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1236ق [رايانه]
آغاز: بسمله... ان الترتيب الطبيعي يستدعي ان تقديم مباحث الجواهر... لكنا اخرنا... لوجهين؛ انجام: و الابداع و وجود الاضافات قد علمت انها غير مستقله في الخارج. تم الاعراض... كتبه محمد حسن الاشتهاردي يم الاثنين في شهر جمادي الاخري سنه 1236
سفر رابع است در مباحث جواهر و اعراض؛ خط: نستعليق خوانا، كا: محمد حسن اشتهاردي، تا: جمادي الثاني 1236ق؛ كاغذ: فرنگي، 84ص (139-222)، 18 سطر اندازه: 15×21 سم [ف: 23-293]
آغاز: برابر؛ انجام: و في كل زمان و ليس في زمان و في كل مكان و ليس في مكان بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء.
سفر اول؛ خط: نستعليق، كا: عبدالله بن شيخ جعفر، تا: 1236ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج يشمي، 283گ، 30 سطر (13×23)، اندازه: 20×34 سم [ف: 9-212]
آغاز: السفر الثالث و هو الذي من الحق الي الخلق بالحق؛ انجام: و الافلاك الجسميه الساكنه و المتحركه و البلاد الكثيره و خلايقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين.
سفر سوم و چهارم؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1237ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 199گ، 20-21 سطر (8/5×14-15)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 14-237]
بخش الهيات؛ خط: نسخ، كا: مهدي بن محمد، تا: شوال 1237ق، جا: اصفهان؛ نسخه نزد استاد خوانده شده و معلق به حواشي منقول از اوست با رمز «محقق»؛ جلد: ميشن قرمز، 144گ، 27 سطر (13×22)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1-12]
آغاز: المرحلة الثامنة في المقولات و احوالها؛ انجام: و ما قال ثناء علي ذاته في خلقه فتبارك الله احسن الخالقين
ج 2، بخش مباحث جواهر و اعراض؛ خط: نسخ، كا: محمد اردكاني، تا: نيمه ربيع الاول 1237ق؛ واقف: ملكزاده كوثر؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن عنابي، 163گ، 27 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 11-17]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال
جلد 1؛ خط: شكسته نستعليق، كا: فضل الله بن محمد علي حسيني، تا: شوال 1237ق؛ داراي سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ واقف: نائيني؛ 216گ، 21 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 4-20]
جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: محمد تقي، تا: 1237ق؛ 334گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-13]
سفر 2 و 3؛ خط: شكسته، نستعليق، كا: محمد طاهر بن محمد صالح مازندراني، تا: شعبان 1237ق؛ تملک: لطف الله در اصفهان که در 1394 خريده، محمد طاهر بن محمد صالح حسيني که گويا همان نويسنده نسخه است؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 335گ، 22 سطر، اندازه: 14/7×21/2 سم [ف: 1-192]
سفر رابع؛ خط: نستعليق، كا: عبدالباقي بن حاجي احمد شهميرزادي، تا: 20جمادي الثاني 1237ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 196گ (1پ-196ر)، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-102]
آغاز: السفر الثالث في علم النفس من مبدأ تکونها من المواد الجسمانية الي آخر مقاماتها و رجوعها الي غاياتها القصوي؛ انجام: و البلاد الکثيرة و خلايقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق.
سفر سوم؛ خط: نستعليق، كا: عبدالكريم بن حسين نوري، تا: شنبه 21شعبان 1238ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشي بعضاً با عنوان «نوري دام ظله»، در برگ اول قصيده مشهور مير فندرسکي آمده؛ جلد: تيماج مشکي، 178گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-630]
جلد سوم؛ خط: نسخ، كا: محمد تقي، تا: 1238ق؛ 224گ، 20 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1-13]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: احمد بن محمد حسيني، تا: جمعه 12رمضان 1238ق؛ محشي؛ اشعاري از محمد صادق شريف خراساني به خط خودش و تملكي از وي بتاريخ 1320؛ جلد: مقوايي، 203گ، 17 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 15-45]
سفر سوم الهي است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 19ربيع الثاني 1238ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 253گ، 18 سطر (8/5×14)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 4-332]
بخش چهارم (الحكمة المتعاليه) و پايان آن است؛ خط: تعليق زيبا، بي كا، تا: 1239ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: روغني، 124گ، 24 سطر (9×17)، اندازه: 14×24 سم [ف: 3-254]
جلد يكم در الهيات بمعني اعم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1239ق؛ محشي با نشان «محمد اسماعيل عفي عنه، نوري، برهان قاطع، طبيعيات الشفا»؛ تملك: فاضل توني؛ مهر: محمد اسماعيل؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 288گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 544]
سفر دوم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1239ق؛ اهدايی: علي نجف آبادي؛ 262گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-562]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و ليس في مكان بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء تم بعون الله السطور من الحكمة التي هي مطرح الآراء و منظر العرفاء الاذكياء و مطرح ارباب العقول و من دونهم الهمج و الرعاء.
سفر ثالث اسفار است در الهيات؛ خط: نستعليق، كا: جعفر، تا: 25شعبان 1240ق؛ با تعليقه اي با علامت «للاستاد الفاضل الجليل محمد اسماعيل دام ظله العالي»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 232گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 24/2-107]
جلد1؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1240ق؛ قبل از شروع كتاب، چند برگ اضافي دارد كه در آن يكي از تقريرات آقا محمد بيدآبادي جهت آقا سيد حسين قزويني و بندي در عالم امر و مقالي از رساله ملا محمد طاهر قمي در باب معرفت و كلمه در اشاره به تجرد خلق و صورت مكتوب شيخ بهائي به حكيم ميرزا ابراهيم همداني و گفتاري در معني غشاوه و بندي از شرح اصول كافي ملا صدرا و شرح الزوراء كلا در هفت برگ، در آخر نسخه پشت صفحه آخر و سه برگ الحاقي مطالبي منقول از شرح اصول كافي ملا صدرا و قرة العيون فيض و شرح الولايه و سفر نفس اسفار و تفسير سوره حديد و گفتاري از مولا محمد صادق و ابن سينا و ديگران آمده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: روغني، 346گ، 24 سطر (7/5×18)، اندازه: 15×25 سم [ف: 486]
آغاز: برابر؛ انجام: في مكان بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء 1240
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1240ق؛ محشي از ملاعلي نوري و ملا اسماعيل واحد العين [رايانه]
جلد اول؛ كا: اسماعيل، تا: 1240ق؛ قطع: رحلي [ف: 67]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: الساکنة و المتحرکة و البلاد الکثيره خلايقها وأحوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق
سفر دوم و سوم؛ خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمد جواد هزار جريبي، تا: شعبان 1241ق؛ مصحح، محشي؛ مهر: «یا باقرالعلوم» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشکي، 300گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف مخ: - 12]
آغاز: بسمله و به نستعين، المسلك الرابع، المرحلة الثامنة في المقولات؛ انجام: و لقد خلقنا الانسان في احسن تقويم و ما قال ثناء علي ذاته في خلقه اياه فتبارك احسن الخالقين.
مبحث جواهر و اعراض؛ خط: نستعليق ريز، كا: سيد علي حسين، تا: 1241ق؛ محشي؛ كاغذ: ترمه، جلد: مقوايي، رويه تيماج، 149گ، 25 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 9-416]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشاهد في القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشکال علي الإحوال.
سفر اول؛ خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمد جواد هزار جريبي تلمادره اي، تا: جمادي الاول 1241ق؛ مصحح، محشي؛ يک رباعي ازميرداماد در مدح مؤلف؛ جلد: تيماج مشکي، 214گ، 24 سطر، اندازه: 15×26/5 سم [ف مخ: - 12]
آغاز: بسمله و به نستعين المرحله الثامنه في المقولات؛ انجام: من تأليف مولانا محسن كاشي رحمه الله
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمد تقي رشتي، تا: 1241ق، جا: اصفهان [رايانه]
سفر اول و دوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 9رمضان 1242ق؛ 252گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×30 سم [ف: 88]
سفر سوم و چهارم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 11جمادي الاول 1242ق؛ 176گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×30 سم [ف: 91]
سفر اول؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: رجب 1243ق؛ 300گ، 21 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-46]
بخش جواهر و اعراض؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: سه شنبه 8 محرم 1243ق، جا: ازبكستان از توابع لاهيجان، به درخواست ميرزا آقا نايب الصدر فرزند مير علينقي؛ جلد: تيماج مشكي، 360گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 26-191]
بخش دوم؛ خط: تعليق زيبا، بي كا، تا: 1244ق، كاغذ: فرنگي، جلد: روغني، 152گ، 24 سطر (9×17)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 3-254]
بخش سوم؛ خط: تعليق زيبا، بي كا، تا: 1244ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: روغني، 153گ، 24 سطر (9×17)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 3-254]
بخش نخستين؛ خط: تعليق زيبا، بي كا، تا: 1245ق، جا: اصفهان؛ مجدول، با سرلوح زيبا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 232گ، 24 سطر (8/5×17)، اندازه: 14×24 سم [ف: 3-252]
آغاز: برابر
امور عامه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1245ق؛ محشي با امضاء «منه» «استاد محمد اسماعيل»؛ 300گ، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-1658]
جلد سوم؛ خط: نسخ، كا: محمد بن محسن مازندراني، تا: 10 محرم 1245ق؛ 161گ، 21 سطر، اندازه: 16×22 [ف: 1-13]
آغاز: منها و لا ان يكون شخصه لامتناع ان يكون الشخص علة لتعينه؛ انجام: بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء. قد وقع الفراغ من كتابة هذا الكتاب الموسوم بالسفر الالهي من الصدر الشيرازي في يد تراب اقدام الطلاب محمد بن محسن المازندراني بتاريخ عشر شهر محرم الحرام سنة (1245م).
جلد سوم از كتاب اسفار اربعه و در مبحث الهيات از علوم عقليه و حكمت متعاليه مي باشد، و از اول آن چند ورقي ساقط شده و در مقام نقل كلام سيد صدر شيرازي در مبحث توحيد با عنوان «تعقيب آخر» مختصري از كلام او در صفحه اول مندرج است و تا آخر جلد سوم را در بر دارد؛ خط: نسخ متوسط، بي كا، تا: محرم 1245ق؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: علي ثقة الاسلام مازندراني بابلي، كاغذ: آبي، جلد: ميشن مشكي، 322ص، 21 سطر، اندازه: 16×22 سم [فهرست عراقي: 1-226]
سفر نفس؛ خط: نستعليق شكسته، كا: ملا عبدالرزاق نحوي تنكابني، تا: 1245ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: ترمه، جلد: چرمي، 24 سطر (8/3×15/5)، اندازه: 16×21/5 سم [نشریه: 7-781]
آغاز: سيمله. السفر الثالث في علم النفس من مبدء تكونها من المواد الجسمانيه الي آخر مقاماتها؛ انجام: اللهم اجعل له مباركا و وفقه حتي يستكتب جميع الكتب العقلية و النقلية و الفقهية و الاصولية يمجد و عترته الطاهره
جلد چهارم في علم النفس تا آخر كتاب؛ خط: نسخ متوسط، كا: محمد بن آخوند ملا محسن هزارجريبي، تا: 11جمادي الثاني 1246ق؛ افتادگي: انجام؛ واقف: ثقة الاسلام مازندراني؛ 423ص، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [فهرست عراقي: 1-227]
جلد چهارم؛ خط: نسخ، كا: محد بن آخوند ملا محسن هزار جريبي، تا: تاريخ 11جمادي الثاني 1246ق؛ 212گ، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1-13]
خط: نستعليق، كا: علي بن محمد حسين حسيني تنكابني سادات محله اي، تا: آخر دهه دوم ذيحجه 1246ق، جا: تهران؛ تملك: فرهاد ميرزا، پارسا تويسركاني در 1315ش؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 185گ، 28 سطر (12/5×23)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 4-333]
سفر نفس چهارم؛ خط: نسخ، كا: محمد بن علي طباطبايي قوهي قهپايي، تا: دوشنبه ربيع الثاني 1248ق، جا: مدرسه حاجي حسن جنب مسجد علي؛ محشي از سبزواري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 235گ، 21 سطر (8×14)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 4-331]
سفر يكم است؛ خط: نستعليق ريز، كا: محمد علي بن ملا حسين بن حاجي قربان علي، تا: 1249ق؛ تملك: شيخ عبدالرزاق، ملا محمد علي گويا نويسنده نسخه كه به گواهي پسرش ملا قربان وقف كرده؛ كاغذ: فرنگي، 146گ، 29 سطر (13×24/5)، اندازه: 21/5×35/5 سم [ف: 16-496]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 18رجب 1249ق؛ محشي از مؤلف و ديگران به چند خط؛ جلد: تيماج مشكي، 257گ، 24 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 2-19]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال اهل المعرفة في قوله تعالي افمن کان علي بينة من ربه و يتلوه شاهد ان البينة هو القسم الاول و هو الاشارة الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشکال علي الاحوال
جلد اول؛ خط: تحريري، كا: عبدالرسول بن محمد حسن اصفهاني، تا: 1250ق؛ جلد: تيماج مشکي، 292گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-803]
آغاز: برابر؛ انجام: كما هو المشهور من امتي المحدثين و بقوله اتقوا فراسته المؤمن فانه ينظر بنورالله و يسمي ذلك نفثا في الروع و ضرب آخر ما يكون بصناعة و تعلم و هي الاستدلال بالاشكال الظاهرة علي الاخلاق الباطنة و قال اهل المعرفة في قوله تعالي افمن كان علي بنية من ربه و يتلوه شاهد ان البينة هو القسم الاول و هو الاشارة الي صفاء جواهر الروح و الشاهد هم القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال
جلد اول؛ خط: نسخ خفي، كا: محمد جعفر ابن رجبعلي اصفهاني، تا: 1250ق، بنا به خواهش سيد مير محمد مهدي امام جمعه
دارالسلطنة اصفهان ملقب به سلطان العلما؛ مجدول، با كمندكشي زرين، با يك سرلوح طرح كنگره اي مذهب مرصع بسيار خوب؛ مهر: ناصرالدين شاه قاجار؛ كاغذ: ترمه اصفهاني، جلد: مقواي روكش چرم ساغري مشكي، 608ص، 25 سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 7-37]
سفر دوم؛ خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن رجبعلي اصفهاني، تا: اواخر ربيع الاول 1251ق، براي مير محمد مهدي سلطان العلما امام جمعه اصفهان؛ مجدول، داراي سرلوح؛ تملك: عليقلي در 1270ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ كاغذ: سپاهاني سفيد، جلد: ساغري مشكي، 25 سطر (9×18)، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 4-330]
سفر چهارم نفس؛ خط: نسخ، كا: اسماعيل بن كربلايي حسن، تا: سه شنبه 19صفر 1251ق؛ تملك: عليقلي ميرزا، سپهسالار در 1297ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 170گ، 29 سطر (11×20)، اندازه: 20×29 سم [ف: 4-331]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: فهو مع كل موجود بكل جهة من غير تقييد و لا تكثر فهو في كل شيئي و ليس في شيئي و في كل زمان و ليس في زمان و في كل مكان و ليس في مكان بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء. قدتم المجلد الثالث من المجلدات الاربع من كتاب الاسفار...
جلد دوم؛ خط: نسخ و نستعليق و ثلث، كا: محمد جعفر بن رجبعلي اصفهاني، تا: شوال 1252ق، جا: اصفهان، به امر مير محمد مهدی امام جمعه اصفهان؛ كاغذ: ترمه اصفهاني، جلد: مقواي روكش چرم، 361ص، 25 سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 7-40]
شامل فن رابع از جواهر و اعراض تا آخر سفر ثاني؛ خط: نسخ، بي كا، تا: محرم 1252ق؛ محشي از محمد بن حسينعلي خويي؛ تملک: عباس بن حسينعلي سلماسي 1255؛ از موقوفات حسن صدرزاده خويي 1347ش؛ جلد: تيماج، 25 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 86]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و ما قال ثناء ذاته في خلقة اياه فتبارك الله احسن الخالقين
(الهيات و طبيعيات) جلد سوم اسفار يعني الهيات، و طبيعيات از مبحث جوهر تا آخر اعراض؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد مقيم موسوي، تا: 1253ق؛ مجدول، با سرلوح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج، 269گ، 29 سطر (10×18)، اندازه: 17×26 سم [ف: 8-292]
كا: ملا محمد بن باقر اصطهباناتي، تا: ذيقعده 1253ق [نشريه: 5-291]
از الهيات بمعني اخص تا ميانه سفر نفس؛ خط: نستعليق، كا: ميرزا احمد فرزند حاج ابوالحسن، تا: 12جمادي الثاني 1254ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 156گ (89پ-244پ)، 23 سطر (9×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 299]
سفر سوم «الهيات به معني اخص» سفر چهارم «نفس و معاد»؛ خط: نسخ، كا: محمد بن سيف الله، تا: ذيحجه 1255ق، جا: قزوين؛ محشي از محمد بن حسينعلي خويي؛ واقف: صدرزاده خويي، 1347ش؛ جلد: تيماج، 23 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 87]
آغاز: بسمله في البحث عن احكام الجواهر و اقسامها الاوليه؛ انجام: قال ثناء علي ذاته في خلقه اياه فتبارك احسن الخالقين
مبحث جواهر و اعراض؛ خط: شكسته نستعليق و نسخ، كا: محتملا سيد محمد بن مولانا محمد مهدي حسيني، تا: محتملاً 1255ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 270گ، 21 سطر (8×15)، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 5-109]
آغاز: بسمله، الموقف السابع في انه تعالي متكلم و المعارف التي سنح لنا في تحقيق الكلاوم و الكتاب و الفرق بينهما... و فيه فصول. فصل في تحصيل مفهوم المتكلم؛ انجام: و في كل زمان و ليس في زمان و في كل مكان و ليس في مكان بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء.
بخشي از مباحث سفر اول از اسفار اربعه در مسائل وجود، علم و اقسام آن- از موقف هفتم: في انه تعالي متكلم، تا آخر موقف دهم: في دوام وجود المبدء الاول و ازليه قدرته؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1255ق؛ مصحح؛ مهر: « افوض امري الي الله، عبده رضاقلي» (خشتی)؛ كاغذ: فرنگي شكري و نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 204گ، 16 سطر (8×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-250]
جلد اول (سفر اول)؛ خط: نسخ زيبا، كا: محمد جعفر منجم پسر ملا رجبعلي معلم، تا: 1257ق؛ اين نسخه يكي از چهار مجلدي است كه محمد جعفر منجم پسر ملا رجبعلي معلم به خط نسخ زيبا در بين سال هاي 1257-1274 نوشته، محشي با نشان «آقا ميرزا محمد حسيني مد ظله العالي»؛ با يك سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تيماج، 624ص، 25 سطر، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 5-489]
امور عامه؛ خط: نستعليق، كا: محمد قاسم كوزكناني، تا: 1257ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 304گ، 21 سطر (9/5×14)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 4-329]
آغاز: الفن الثاني الفن الاول في علم النفس من مبدء تكونها؛ انجام: في طرفة عين هان عليه التصديق
جلد 4؛ خط: نسخ، كا: حسينعلي بن ملا غلامحسين، تا: جمادي الاول
1257ق؛ واقف: نائيني؛ 114گ، اندازه: 21×32 سم [ف: 4-20]
جلد دوم در مبحث طبيعات؛ خط: شكسته نستعليق، كا: قاسم حسيني، تا: يك شنبه 11رجب 1257ق، جا: اصفهان؛ 552ص، 16 سطر (12×17)، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-180]
آغاز: بسمله الحمدلله فاعل كل محسوس و معقول؛ انجام: و هو استدلال بالاشكال علي الاحوال... سنه 1258
خط: نسخ، كا: علي اكبر بن حسين سبزواري، تا: 1258ق [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال... فيا ناظراً فيها سل الله رحمة لكاتبه المدفون تحت الجنادل
جزء اول؛ خط: نستعليق، كا: محمد ابراهيم بن علي، تا: 1258ق، جا: قزوين؛ جلد: تيماج قهوه اي، 459گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 24/2-52]
جلد سوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1258ق [ف: 56]
آغاز: بسمله، الفن الثاني في علم النفس من مبدا تكونها من المواد الجسمانية الي آخر مقاماتها و رجوعها الي غايتها القصوي و فيه ابواب؛ انجام: و البلاد الكثيره و خلائقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين هات عليه التصديق الحمد لله باعانته و حسن توفيقه. قد تم هذه النسخة الشريفة المسماة بالسفر النفس...
جلد چهارم كه مباحث علم نفس از مبدا به معاد را دربر دارد؛ خط: نسخ، كا: صادق بن مير صادق، تا: 1258ق، جا: سبزوار؛ مصحح، محشي با امضاي «الاستاد هادي المضلين دام ظله»؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 242گ، 21 سطر (10×15/5)، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 19-160]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و في کل مکان و ليس في مکان بل هو کل الاشياء و ليس هو الاشياء.
السفر الثالث في العلم الالهي؛ خط: نستعليق، كا: نصرالله بن محمد باقر غير دهي، تا: جمعه ذيحجه 1259ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه» مهر: «المتوکل علي الله محمد بن عبدالله»؛ واقف: مرحوم ملا عبدالله نوري، جمادي الثانی 1295؛ جلد: تيماج قهوه اي، 168گ (1پ-168ر)، 20 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف مخ]
خط: نسخ، بي كا، تا: پاپان محرم 1259ق [ف: 3-86]
جلد چهارم در سفر نفس؛ خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 1 محرم 1260ق؛ محشي با نشان «للاستاد اعلي الله مقامه»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 222گ، 20-21 سطر (9×13)، اندازه: 15×21 سم [ف: 544]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: بل هو كل الاشياء و لبس هو الاشياء
خط: نسخ و نستعليق، كا: احمد بن حاج سيد مهدي يزدي، تا: محرم 1260ق؛ مهر: «يا علي ادركني»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 229گ، 22 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 5-1636]
سفر سوم الهي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: يك شنبه 27جمادي الاول 1260ق، براي حاجي ميرزا موسي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 216گ، 18 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 4-332]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1261ق؛ تملك: فاضل توني؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 307گ، 16 سطر (9×15)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 544]
جلد سوم نسخه در الهيات؛ بي كا، تا: 1261ق؛ با كتيبه مذهب؛ 364ص، 25 سطر، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 5-490]
جلد 4، سفر النفس؛ بي كا، تا: 21جمادي الثاني 1262ق؛ با كتيبه مذهب؛ 407ص، 25 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 5-490]
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: ابوطالب بن كربلائي طيب سبزواري، تا: 27ربيع الثاني 1262ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشکي، 207گ، 25 سطر (11×20/5)، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 1-88]
آغاز: برابر؛ انجام: بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء
جلد 1 و 2؛ خط: نستعليق شكسته، كا: نور محمد بن علي محمد نوري مازندراني، تا: 1262ق، جا: شيركلاه از محال مازندران؛ واقف: نائيني؛ 313گ، 21 و 27 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 4-20]
آغاز: برابر؛ انجام: بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ واقف: تاج ماه بيگم، 1262ق؛ كاغذ: نباتي، جلد: تيماج مشكي، 342گ، 30 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 1-41]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال تم المجلد الاول من الاسفار الاربعة في الحكمة المتعالية.
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمد رضا برغمدي، تا: سه شنبه ذيحجه 1263ق؛ محشي به لفظ «للاستاد، هادي دام ظله العالي»؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 179گ، 31 سطر، اندازه:
20×29/5 سم [ف: 5-694]
آغاز: في علم النفس من مبدإ تكونها من المواد الجسمانية الي آخر مقاماتها. آغاز حاشيه: بسمله، الحمدلله الذي خلق النفس علي صورته؛ انجام: و احوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق. انجام موجود حاشيه: و ان هذا التجدد ذاتي هذا الوجود مادام هذا الوجود و الذاتي ملايم الذات.
جلد 4، از مباحث نفس تا پايان كتاب؛ خط: نستعليق، كا: عبدالوهاب بن حسين سبزواري، تا: شنبه 14 محرم 1263ق؛ افتادگي: انجام؛ محشي از ملا هادي سبزواري با عناوين «قوله» بر اسفار صدراي شيرازي؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 184گ، 22 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 5-698]
آغاز: بسمله، فصل في العلة القديمة و الفرق بين الطبيعة و الصورة، اما الصورة؛ انجام: و هو الاشارة الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني و هو...
امور عامه از جلد اول؛ خط: نستعليق نازيبا، بي كا، تا: 1263ق، جا: مدرسه خيابان قزوين؛ محشي بسيار، در خاتمه كتاب دو صفحه از كلام شيخ نجم الدين كبري در مورد «الطريق الي الله بعدد انفاس الخلائق آمده»؛ كاغذ: آبي، جلد: جلد تيماج قهوه اي، 135گ، 21 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 2-13]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و البلاد الكثيره و خلايقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق. تم كتاب النفس
جلد اول از سفر ثاني؛ خط: نسخ، كا: احمد علي تبريزي، تا: 1264ق، مجلد اول از سفر ثاني اسفار در روز دوشنبه 15ذيحجه 1264ق در قزوين در اوقات تدريس كتاب نزد ملاقا، اتمام كتاب النفس در 18جمادي الثانی 1268ق؛ مصحح، مقابله شده، با بلاغ مقابله؛ مهر: كتابخانه جعفر سلطان القرائي به تاريخ 1365ق در تبريز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 249گ، 30 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 30-10]
سفر دوم؛ خط: نستعليق، كا: عبدالله بن رضاقلي، تا: 1264ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 196گ، 24 سطر (8/5×19)، اندازه: 15×27 سم [ف: 4-332]
سفر يكم؛ خط: نسخ، كا: محمد بن كربلايي علي ايزه اي سبزواري، تا: چهارشنبه 5 ذيقعده 1264ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 224گ، 21 سطر (10×20/5)، اندازه: 18×30 سم [ف: 9-968]
آغاز: برابر؛ انجام: ولو لا ذلک ما قال تعالي و سخر لکم ما في السموات و ما في الارض جميعاً و لو لا ذلک ما قال و لقد خلقنا الانسان في احسن تقويم و ما و ثنأ علي ذاته في خلقه اياه فتبارک الله احسن الخالقين.
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي از احمد بن علي تبريزي، سر صفحه تمام صفحات عبارت «بسم الله خير الاسما» يادداشت «16 ربيع الثاني قزوين علي يد تراب اقدام المسافرين و وامق اتراب السالکين احمد بن علي التبريزي عفي عنهما... 1264»، مهر: «عبده محمد علي بن علي» (بیضی)، «عبدالله بن احمد» (مربع)؛ تملک: محمد علي بن علي بن لطفعلي 1299؛ جلد: تيماج قهوه اي، 307گ، 30 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف مخ: 2-802]
سفر اول امور عامه تنها؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 5 شعبان 1265ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 298گ، 21 سطر (10×17)، اندازه: 18×29 سم [ف: 4-330]
خط: نسخ، كا: آقا بابا بن ملامحمد مهدي شهميرزادي، تا: 1265ق؛ با يك سرلوح، مجدول؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سرخ، 264گ، 29 سطر (10×19)، اندازه: 15×18 سم [ف: 4-330]
سفر نفس؛ خط: نسخ، كا: ابوطالب بن كربلائي طيب سبزواري، تا: 1265ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حاج سيد سعيد، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشکي، 146گ، 25 سطر (11×20/5)، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 1-88]
آغاز: فنسبة مفهوم الوجود الي افراده
سفر اول؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1266ق؛ افتادگي: آغاز؛ 267گ، 22 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 2-64]
جزو يكم در امور عامه؛ خط: نسخ، كا: محمد حسين بن حاج محمد هادي سبزواري، تا: جمعه 13 ذيقعده 1266ق، جا: تهران مدرسه محموديه؛ محشي با نشان «للاستاد الجليل دام مجده، محمد حسين سبزواري، للمحق السبزواري دام مجده»؛ کاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 245گ، 26 سطر (13×24/5)، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 543]
مباحث عامه و مقولات است؛ خط: نسخ و ثلث، بي كا، تا: 1267ق؛ با حاشيه مبسوطي با نشان «هادي دام ظله»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تيماج مشكي، 366ص، 32 سطر، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 5-490]
قسمت الهيات؛ خط: نسخ، كا: حسن بن محمد سبزواري، تا: چهارشنبه 10محرم 1268ق؛ اهدايی: حسين شيخي زاده؛ كاغذ:
فرنگي، جلد: مقوايي تيماج مشكي، 194گ، 27 سطر (9×15/5)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 3-1049]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشاهد هو قسم الثاني و هو الاستدلال بالاشكال علي الاحوال تم الجلد الاول من الاسفار الاربعة في الحكمة المتعالية علي يد... المومنين
جلد اول؛ خط: نسخ ريز، كا: محمد علی بن فتح الله درودي، تا: ربيع الاول 1268ق، جا: سبزوار؛ كاغذ: زرد، جلد: ميشن مشكي، 367گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×27 سم [ف: 94]
آغاز: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1270ق؛ محشي به خط و تعليقات مرحوم ميرزا ابوالحسن جلوه؛ 322گ، 27 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 2-53]
آغاز: في علم النفس من مبدأ تكونها؛ انجام: في طرفة عين هان عليه التصديق
جلد 4، بخش مباحث نفس؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1271ق؛ كاغذ: آهاري حنايي، جلد: تيماج زيتوني، 289گ، 16 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 11-18]
شامل جواهر و اعراض؛ بي كا، تا: 1274ق؛ كاتب، اين جلد را پس از جلد 3 و 4 نوشته و در پايان گويد كتابت اين نسخه به درازا كشيد و از آقا ميرزا محمد حسين (گويا همان نويسنده حاشيه ها بر كنار ج 1 ش 1989) كه او به نوشتن اين نسخه امر كرده بوده است عذر خواسته؛ 382ص، 25 سطر، اندازه: 15×35 سم [ف: 5-489]
آغاز افتاده و مي رسد «في تفسير الارادة و الكراهة» تا «اعلم ان القول بان العالم غير موجود مع الحق في مرتبة وجوده قول محصل» (الهي)؛ خط: نسخ، كا: شيخ ابراهيم تهراني، تا: شوال 1274ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي، 159گ، 20 سطر (6×11)، اندازه: 18×23 سم [ف: 17-523]
جلد چهارم مباحث علم نفس از مبدا به معاد؛ خط: نستعليق، كا: محمد كاظم بن محمد رضا سبزواري، تا: 1274ق؛ مصحح، محشي با امضاي ملا هادي سلمه الله، عبد الله الموسوي، ملا هادي السبزواري مد ظله و...؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 203گ، 19 سطر (9×15/5)، اندازه: 16×22 سم [ف: 19-224]
سفر سوم و چهارم؛ خط: نستعليق، كا: علي اكبر بن مهدي بن زين الدين بن محمد بن ابي القاسم طالقاني، تا: 1274ق؛ محشي از آقا علي مدرس؛ تملك: ابوالقاسم ابن عبدالحميد الشريف بن ابي الفتح الشريف ابن تقي بن اسدالله تفرشي معروف به حاج فاضل در 1321؛ 20 بیت از آقا محمد رضا قمشه اي (صهبا) بر برگ نخست، آغاز ده بيت اول: هواي باغ فرح بخش و بوي گل نيكو است ** وليك خار بود گل بچشم طالب دوست، انجام ده بيت دوم: عشق و مستي و جواني همه با هم بودند ** از چه صهبا طلبش در سر اين پير افتاد [چند نسخه- ف: 312]
جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: ميرزا حسين كرجي، تا: پنج شنبه غره شوال 1276ق، جا: اصفهان؛ 399گ (12پ-410پ)، 22 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 1-245]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: فهو مع كل موجود بكل جهه من غير تقييد و لا تكثر... بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء
جلد دوم اسفار؛ خط: نسخ، كا: ميرزا حسين بن ملا احمد كرجي، تا: 1276ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 234گ، 21 سطر (8×15)، اندازه: 15×23 سم [ف: 15-250]
خط: نسخ و نستعليق، كا: مهدي حسيني اعرجي فريدني، تا: دهه نخستين صفر 1276ق؛ متن را در شبي از شب هاي دهه نخستين صفر 1286 و حاشيه ها را در روز 3 جمادی الثانی 1280 به پايان برده؛ كاغذ: فرنگي، فاقد جلد، 164گ، 32 سطر (6×18/5)، اندازه: 18×30 سم [ف: 6-2206]
از المرحلة السادسة في العلية و المعلول تا پايان مجلد يكم؛ خط: نستعليق، كا: ابراهيم تهراني، تا: 10 جمادي الاول 1276ق، جا: سبزوار؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 201گ، 23 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 112]
آغاز: المفيدة اقدم من المستفيدة لاني كونها ناراً بل في انها موجودة و كذا الاب متقدم علي الابن لافي كونه انساناً
سفر اول؛ خط: نسخ، كا: سيد حيدر علي بن محمد حسين موسوي مشهور به درب امامي، تا: 1277ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 206گ، اندازه: 14/5×21/5 سم [كتابخانه هاي گلپايگان: ف: - 156]
آغاز: بسمله و به نستعين انه خير معين- في علم النفس من مبدء تكونها من المراد الجسمانيه الي آخر مقاماتها
جلد چهارم؛ خط: نستعليق شكسته، كا: ميرزا عباس دارابي، تا: رمضان 1277ق، جا: سبزوار؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماح مشکی، 159گ، 20 سطر (11×15/5)، اندازه: 18/5×23 سم [ف: 1-234]
سفر يكم؛ خط: نسخ، كا: محمد باقر سپاهاني، تا: 1277ق، به
دستور آقا ميرزا شمس الدين؛ محشي با نشان «نوری رحمة الله»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 355گ، 21 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 17×26 سم [ف: 9-920]
آغاز: برابر؛ انجام: ناقص: باعضاءه الظاهرو الباطنه ليس كذلك فهويته مغايره لاعضائه اما الصغري فلان العلم بوجود النفس لو كان (افتاده برگ 61 پ)
جلد اول تا باب ثاني في ماهيه النفس الحيوانيه و جوهريتها؛ خط: نسخ خوانا، بي كا، تا: پيش از 1277ق؛ افتادگي: انجام؛ محشي با نشان محمد اسماعيل دام عمره دام عمره و دام مجده؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 65گ، 24 سطر (8/4×16/8)، اندازه: 14/9×24/4 سم [ف: 17-128]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نستعليق، كا: محمد حسن پازواري بن ملا معصوم علي پازواري، بي تا، جا: اصفهان مدرسه نيماورد؛ مصحح، مقابله شده، محشي با عناوين «من افادات النوري دام عزه»؛ مهر: «عبده الراجی محمد حسن» (بیضی)؛ تملک: شيخ احمد 1277؛ جلد: تيماج قهوه اي، 193گ، 30 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 64]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1725
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-183]
آغاز: قال الحكيم ارسطاطاليس في مقام بيان ان واجب الوجود تعالي فرداني الذات... بسيط الحقيقة بوحدته كل الاشياء الوجودية و ليس بشي منها و قبل بيان خلاصة ما سمعته من معني هذه العبارة ينبغي ان نشرح مفردات الفاظ تلك المقالة؛ انجام: و ليس لهذه الصفات و الاوصاف العنوانية فرد لايكون هو و لا فايضاً منه و هو توحيد الحق و الجمع بين الكثرة و الوحدة. تم.
خط: نستعليق زيبا، كا: محمد علي پسر حاج زين العابدين، تا: 1281ق؛ نام كتاب و مؤلف بر اساس «كتابشناسي ملاصدرا» برگزيده شد؛ كاغذ: شكري، 7ص (326-332) [ف: 9-560]
جلد دوم و داراي سفر سوم و چهارم مي باشد؛ بي كا، بي تا؛ چاپ سنگي است با مهر بيضوي وزير علوم كه به سعي آخوند ملا علي دامغاني چاپ شده و حواشي آن را محمد صادق گلپايگاني به خط نستعليق نوشته و روز جمعه پنجم رجب 1282 به پايان برده، در نيمه اول حواشي خطي از ميرزا جلوه و نوري و السيد الاستاد و سيد احمد علي الشفاء و حكمة الاشراق و جز اين ها نوشته شده؛ جلد: تيماج قرمز، 302گ، 35 سطر، اندازه: 22/5×36 سم [ف: 2-266]
سفر 1؛ خط: نسخ، كا: زين العابدين بن ميرزا محمد حسين، تا: جمادي الثاني 1285ق، براي سلطان الحکماء محمد حسين؛ مجدول مذهب، با سرلوح زرين؛ كاغذ: ترمه اصفهاني، جلد: ساغري سياه، 225گ، 19 سطر، اندازه: 15/6×24/4 سم [ف: 1-193]
آغاز: في علم النفس من مبدء تکونها من المواد الجسمانية الي آخر مقاماتها و رجوعها الي غايتها القصوي و فيه ابواب الباب الاول في احکام عامة للنفس و فيه فصول؛ انجام: و من عرف کيفية قدرة الله في صنع الخيال و ما تجده النفس بل توجده باذن الله من صور اجرام العظيمة و الافلاک الجسيمة الساکنه و المتحرکة و البلاد الکثيرة و فلايقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق
جلد چهارم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: رجب 1285ق؛ جلد: تيماج مشکي، 191گ، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 2-803]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و في كل زمان و ليس في زمان و في كل مكان و ليس في مكان بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء.
جلد سوم در علم الهي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 يا 14؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشي اكثراً به نقل از علامه سبزواري؛ مهر: «كتابخانه احقر اسماعيل الحسيني» (بيضی)؛ جلد: تيماج سبز، 318گ، 16 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-630]
آغاز: النفس الثاني في علم النفس من مبدء تكونها من المواد الجسمانية... الباب الاول في احكام عامة للنفس و فيه فصول فصل في تحديد النفس اعلم ان عناية الباري؛ انجام: و المتحركه و البلاد الكثيرة و خلايقها و احوالها و صفاتها في طرفة عين هان عليه التصديق.
بخش سفر نفس؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ مصحح، با يادداشتی از ملک الشعراء بهار در 1314ش؛ تملك: سپهر در 1340؛ مهر: «عبده ابوالحسن الحسيني» (بيضی)؛ كاغذ: سفيد فرنگي، جلد: تيماج زرشكي، 618ص، 18 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 10-374]
آغاز: المرحله العاشره في المقولات؛ ان الترتيب الطبيعي و ان استدعي تقديم مباحث الجواهر و اقسامها علي مباخث الاعراض؛ انجام: و ما قال ثناء علي ذاته في خلقه اياء فتبارك الله احسن الخالقين.
مباحث جواهر و اعراض؛ خط: نستعليق شكسته، كا: ميرزا آقا ترابي دامغاني، شيخ محمود ياسري، تا: پيش از 1368ق؛ چاپ سنگي و بدون تاريخ چاپ شده است كه توسط مرحوم استاد محمد مشكوه بيرجندي و بر اساس يادداشتي از وي كه در برگ اول نسخه در سال 1368ق درج گرديده حواشي خاصي كه مورد نظر خود بوده از كتاب هايي مانند حكمة الاشراق، مباحث مشرقيه، شرح المواقف، شرح الاشارات، شرح المقاصد، شرح هدايه و رساله الحدوث و غيره از آثار ملاصدرا انتخاب و زير نظر مستقيم خود و كتاب توسط مرحوم ميرزا آقا ترابي دامغاني و مرحوم شيخ
محمود ياسري (امام جماعت مسجد ارك) كتابت شده است؛ جلد: تيماج قهوه اي، 135گ، 23 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 33/2-75]
آغاز: الحمدلله فاعل كل محسوب؛ انجام: فقد اقمنا البرهان علي ان الوجود في كل موجود عين حقيقته و المهية
جلد 1 و 2. شامل جلد 1 تا قسمتي از «الموقف العاشر» جلد 3. موقف عاشر تا قسمتي از «حجة هفتم متكلمين بر انقطاع فيض»؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ با دو كتيبه نقاشي شده با آب طلا و لاجورد، مجدول، مقابله شده، محشي با امضاي « سید حسین عفی عنه» و از مصنف؛ مهر: «عبده محمد باقر الحسني الحسینی»؛ تملک: علي المدرس؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 914ص، 29 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 5-44]
آغاز: قال العارف الرباني مولانا صدرالدين الشيرازي في الموقف التاسع المقصود بيان من الهيات الاسفار هذه المقاله اصل آخر فيه قانون اتحاء..؛ انجام: كالسواد و الحركة انما يصح اجتماعهما في موضوع واحد بحسب وجود بشرط ان يكون و لاقتران بها من حشين تحتلعين تقيد متين لامن حيثية واحده تمت.
بخشي است از موقف تاسع اسفار اربعه؛ بي كا، بي تا؛ 5ص (60-64) [ف: 9-541]
انجام: و لم يتفطنوا بان التغاير الاعتباري في الموضع غير كاف في صحة اجتماع المتقابلين ثم ذهبوا الي ان...
از آغاز سفر دوم است تا قسمتي از اين سفر؛ بي كا، بي تا؛ شماره فرعي نسخه با توجه به ص 314 فهرست اصلاح شد؛ 32ص (89-120)، [ف: 7-111]
آغاز: برابر؛ انجام: و كان هذا القائل لم يتسرله فهم كون البسيط الحسي مبدا.
جلد 1؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ واقف: حاج محمد قلي، ذيقعده 1258؛ كاغذ: فستقي و حنايي، جلد: تيماج عنابي، 197گ، 22 و 23 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 11-17]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء
جلد 3؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ واقف: نائيني، 119گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-20]
آغاز: برابر جلد 3
قسمت سوم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 328گ، 21 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 2-53]
آغاز: منها انه وردفي كلامه تعالي لايسئل عما يفعل فلو كان لشي من افعاله علة غايتة اوداع السئوال بلم عنه تعالي جايزا معقولا فلما ذاوقع فيها نفي التعليل و الغاية عن فعله مطالعا كما حسبه؛ انجام: العلم الثانيس مشتمل علي الكثرة هناك افق عالم الربوبية يليها عالم الامر يجري به القلم اللوح فتكثر الوحدة حيث يغشي السدرة ما يغشي نقل من السفر الثالث من الاسفار الاربعة تمت
بخشي از؛ بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 14ص (98-111)، 20 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 9-420]
آغاز: برابر؛ انجام: هو الاستدلال بالاشكال علي احوال... الي الله نصيرالامور
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 49]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: و ليس هو الاشياء... فضل الله بن محمد علي حسيني سبزواري
خط: نستعليق شكسته، كا: فضل الله بن محمد علي حسيني سبزواري، بي تا؛ تملک: عبده مسيح بن احمد رضوي [رايانه]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: لو خلق فيك شرق الي الله تعالي و شهوة لمعرفت جماله و جلاله و هو اصدق الشهوات و احق
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
سفر 1 و 2؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 171گ، 27 سطر، اندازه: 20×29/2 سم [ف: 1-193]
آغاز: برابر؛ انجام: اقسام الحجة خمسة البرهان و الخطابة و الجدل و الشعر و السفسطة... و اما الخطابة و هي الحجة المؤلفة من الظنيات فعائداتها تهيئة النفوس التزکية و ترقيها و اعدادها... و اما البرهان ففائدته الحکمة و هي معرفة الحق باليقين
جلد اول؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: گالينگور سبز، 247گ، 23 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 2-802]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 35گ (1-35)، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 1-108]
انجام: بل هو كل الاشياء و ليس هو الاشياء- قدتم هذا المجلد من الاسفار في مدرسه سبزوار بيد الاقل ابن الحاج ميرزا بابا عباس الدارابي
جلد سوم؛ خط: نستعليق شكسته، كا: عباس دارابي ابن حاج ميرزا بابا، بي تا؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 135گ، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 1-250]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: او علي طريق الذوق كن يشاهد انوا عا عن الاطمعه فاذا ذاق منها و اكل اظلع علي طعمها
جلد سوم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج زاجي، 317گ، 22 سطر (8×16/5)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 1-70]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: فعلا بل امكان فعل و قوة تحصيل و تلك الصورة محركة.
جزء اول از جلد سوم كتاب؛ خط: نسخ ريز، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوا با كاغذ سبز، 43گ، 31 سطر (13/5×21)، اندازه: 21×30 سم [ف: 2-355]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في كيفية الاشتراك بين هذه الاقسام، قد وقع للناس اختلاف في بيان اطلاق التقدم علي هذه الاقسام...
جلد اول و تا اواسط مبحث قدم و حدوث را در بر دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: گالينگور عنابي، 253گ، 19 و 20 سطر (12-12/5×23-24)، اندازه: 21×32/5 سم [ف: 19-156]
آغاز: ارادبها ملكوت السموات و الارض كما قال و كذلك نري ابراهيم ملكوت السموات و الارض ليكون من الموقنين؛ انجام: فهو مع كل موجود و بكل جهة من غير تقييد و لاتكثير فهو في كلي شيء و ليس في شيء و في كل شيء...
جلد دوم اسفار؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج، 234گ، 19 سطر (9×16)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 14-89]
بخشي از اسفار؛ بي كا، بي تا؛ خريداري از امرالله صفري؛ اندازه: 19/7×29/9 سم [رایانه]
بي كا، بي تا؛ محشي؛ خريداري از حوزه علميه ولي عصر كرمان [رايانه]
آغاز: بارزة انزلنا عليها الماء اشرف و ربت و انبت من كل زوج بهيج الي قوله؛ انجام: التي تفعل في باطنها كما تفعل الطبيعة في باطن الشجره فالمكه الفاعلة.
علم النفس من المبدا الي المعاد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، روكش تيماج قهوه اي، 22گ (153ر-174پ)، 22 سطر (9×15)، اندازه: 12/8×20 سم [رایانه]
آغاز: و من الناس من جعل المقولات اربعا الجوهر و الكم و الكيف و جعل النسبه جنسا للسبعه الباقيه و وافقهم صاحب البصائر و صاحب المطارحات؛ انجام: من الطبايع المنتشره الشخصيات مثل انواع الحيوان و النبات قال ايض في الميمر العاشر من كتاب الربوبيه..
مبحث جواهر و اعراض از جزء اول كتاب؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز (يک برگ) و انجام (حدود 25 برگ)؛ مصحح، محشي با امضاي «محمد اسماعيل ره»؛ کاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 193گ، 24-29 سطر (10×20)، اندازه: 16×27 سم [ف: 18-189]
جلد اول؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ محشي از ملا علي نوري و به خط وي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 348گ، 19 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 16-135]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو أن المقوي عليه بازائه القوة فلو كان غير متناه كانت القوة غير متناهية و قد عرفت...
جلد اول؛ خط: نسخ و شكسته نستعليق خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 254گ، 18 سطر (11×16/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 30-628]
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن ملا حسين بن حاجي قربان علي، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، 19 سطر (10×15)، اندازه: 18×23 سم [ف: 16-504]
اندكي پيش از «تنقيح و تهذيب ان صاحب الاشراقيين اورد مثل ذلك الايراد» تا «فصل في دفع الشكوك النافية لاصحاب النقل و حلها» پیش از «فصل في ابطال التناسخ»؛ خط: نسخ، كا: ميرزا اسماعيل پسر ميرهادي قايني، بي تا؛ جا: يزد، براي ملا اسماعيل پسر آقازمان اصفهاني؛ وقف مدرسه ابراهيميه؛ كاغذ: سپاهاني 221گ، 23 سطر (9×15/5)، اندازه: 16×23 سم [ف: 17-520]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها الفراسة و هي الاستدلال بالخلق... و هو الاشارة الي صفاء جوهر الروح و الشاهد هو القسم الثاني و هو الاستدلال بالاشکال علي الاحوال
خط: نسخ خفي و زيبا، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 208گ، 35 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 3-1658]
آغاز: برابر جلد 3؛ انجام: بل هو کل الاشياء و ليس هو الاشياء الي هنا کلام المصنف قدس سره في مبحث الالهيات و يتلوه السفر الثالث و هوا لذي من الحق الي الخلق بالحق انشاءالله في علم النفس خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ محشي از «حسن بن محمدجعفر رضوي»؛ جلد: تيماج زيتوني، 263گ، 18 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3-1658]
از سفر دوم: المرحله في علم الطبيعي، تا «ضوء ولون و شعاع»
مطابق چاپي دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 28گ (150پ-177پ) [ف: 4-333]
جلد سوم مبحث الهيات و 7 صفحه از جلد چهارم سفر نفس؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ 301ص، 23 سطر (10×14/5)، اندازه: 15×19 سم [ف: 1-180]
الجزء الثاني؛ بي كا، بي تا [دليل المخطوطات: 1-217]
الجزء الاول؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح [دليل المخطوطات: 1-217]
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام [دليل المخطوطات: 1-217]
الهيات؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1322]
الهيات؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ قطع: رحلي [رشت و همدان: ف: - 1322]
الهيات؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1322]
طبيعيات؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: خشتي باريك [رشت و همدان: ف: - 1322]
طبيعيات؛ خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1322]
سفر چهارم؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1500]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ اندازه: 15×22 سم [رشت و همدان: ف: - 1115]
آغاز: برابر؛ انجام: الي صفا جوهر الروح و الشاهد... تم تم تم المجلد الاول في اسفار الاربعه في مصنفات صدر المتألهين صدرالدين محمد شيرازي نورالله مرقده.
جلد يكم؛ خط: نستعليق پخته، بي كا، بي تا؛ 225گ، 26 سطر (11×20/5) سطر، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 3-19]
جلد دوم؛ بي كا، بي تا [ميراث اسلامي: 5-610]
از جلد اول؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ در حاشيه نوشته شده: تاريخ هذه الافاضة كان ضحوة يوم الجمعة سابع جمادي الاول لعام سبع و ثلاثين و الف من الهجرة و قد مضي من عمر المؤلف ثمان و خمسون سنة قمرية [ف: 128]
بخشي؛ بي كا، بي تا؛ حواشي ملاعلي نوري [ميراث اسلامي: 5-588]
مجلد 1؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [تراثنا: س 18 ش 1 و 2-216]
خط: شكسته نستعليق خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي از سبزواري با «ادام الله ايام افاداته»؛ قطع: خشتي [نشريه: 5-596]
al-ḥikmat-ul muta‘ālīya
ملا شمسا، شمس الدين محمد، 1016-1098؟ قمری
(mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608-1687
اين كتاب در فن حكمت و در هر فصلي كه وارد شده بطور مبسوط و مفصل نوشته است. آن را پس از مرگ سيد داماد (-1040ق) استادش و پس از مرگ صدراي شيرازي (- 1050ق) ساخته است. در نيمه اول نام كتاب او «الحكمة المتعالية في الاسفار الاربعة العقلية» است همان كه صدرا در الشواهد الربوبية (ص 23) از آن ياد كرده و گفته كه مرا چنين كتابي هست. باري اين كتاب به روش فلسفي شيعي است در اثبات خدا و در امامت گسترده و كلان است و در امامت با آوردن اخبار سني و شيعي درباره ولايت سخن گفته است. در آن از «مختار الاقطار في الحكمة الالهية» و «حاشية الحاشية القديمة للدواني علي الشرح الجديد للتجريد» و «حاشية حاشية الشريف علي شرح الشمسية» و «حدوث العالم» یا «الرسالة الملكوتية» ساخته 1045 و «رسالة فی انه لاازلي الوجود سوي الله» همه از خود گيلاني ياد شده است. در آن آمده است: «المعترض هو الفاضل المرحوم صدرالدين محمد الشيرازي تلميذ ثالث المعلمين رضي الله عنهما، منه سلمه الله» و «القائل الفاضل الزكي مولينا ابوالحسن الكاشي رحمه الله في رسالته المسماة باركان الايمان»، نیز «الاستاد الحكيم الحقاني الرباني قدس سره في كتاب التقديسات» و «قال الاستاد قدس الله روحه في اوائل كتاب تقويم الايمان» و «من جانب الاستاد». پيداست كه او آن را پس از 1040 و 1045 و 1050 ساخته است. عنوان ها در نسخه فيضيه: 1. فصل في اثبات كون الوجود بديهيا؛ 2. فصل في اثبات كون الوجود مشتركا معنويا و لايكون مشتركالفظيا؛ 3. فصل في اثبات كون معني الوجود كليا؛ 4. فصل في ان معني الوجود ليس له مطابق في الممكنات الموجودة في الخارج بل هو معني انتزاعي فقط؛ 5. بيان كيفية عروض الوجود لحقيقة الممكن بالذات؛ 6. بيان وجوب انحصار المفهوم الكلي
علي الواجب بالذات و الممكن بالذات و الممتنع بالذات؛ 7. فصل في نفي الاولوبة الذاتية و الخارجية؛ 8. فصل في اثبات الحدوث الذاتي لكل ممكن.؛ 9. فصل في بيان الجواب الحقيقي عن كل واحد من الاعتراضات؛ 10. فصل في اثبات المطلوب؛ 11. فصل في اثبات كونهما جنسين عاليين؛ 12. ذكر شبهة مشهورة في الكتب الميزانية؛ 13. فصل يذكر فيه شبهة النافين لوجود الكلي الطبيعي في الخارج؛ 14. في اجوبة الشبه المتقدمة؛ 15. فصل في ذكر براهين اثبات الواجب المذكوره في كتب السابقين و اللاحقين من الحكماء الالهيين و العلماء الربانيين: 1) النظر الي افراد الموجود في الخارج، 2) النظر الي طبيعة الموجود بما هي طبيعة الموجود، 3) النظر الي نفس الوجود و طبيعية، 4) النظر الي الموجود المطلق المشتمل علي الفرد الممكن بالذات الموجب لاشتماله علي الفرد الواجب، 5) برهان بطلان الضرورة من اللاضرورة، 6) برهان الاولوية، 7) برهان الاسد الاخصر، 8) برهان الوسط و الطرف، في امكان اثبات حدوث العالم بطور غير الذي سبق، 9) برهان التطبيق، 10) برهان الترتب؛ 16. فصل في الجواب عن الاشكال بكون وجود الافعال الاختيارية للعباد حاصلا بايجاد هم ففي الوجود موثر غيرالله؛ 17. في ابطال زيادة صفاته تعالي علي ذاته؛ 18. ما يدل علي لزوم ارتكاب الايجابين؛ 19. في الكفر باعتبار احكام الدنيا و الاخرة و الكفر باعتبار احكام الاخرة فقط؛ 20. في معني الارادة؛ 21. في ان ارادة الله عين ذاته؛ 22. في معني الارادة الحادثة؛ 23. في ان جميع الممكنات كموجود واحد؛ 24. في القول الفصل في رفع اشكال ثواب العبد و عقابه علي تقدير ان لايكون خالقا لافعاله الاختيارية؛ 25. في اضطر الخلق الي الحجة و الامام (مبحث الامامة)؛ 26. فصل في اعادة الكلام في الافعال الاختيارية، ابتداء بيان رفع الاشكال في ثواب افعال المكلفين و عذابهم علي تقدير ان لاموثر في الموجود الا الله و لاخالق سواه؛ 27. رفع الاشكال في الثواب و العقاب؛ 28. نقل كلام الخيام المضل للعوام؛ 29. نقل كلام المحقق الطوسي في جواب الخيام؛ 30. نقل ما قال المحقق الدواني في رفع اشكال الثواب و العقاب؛ 31. نقل كلام الطوسي في اخلاق ناصري بلغة الفرس في حصر اجناس الفضائل؛ 32. في بيان التشبيه الذي وقع من الحكماء؛ 33. نقل كلام الطوسي في اخلاق ناصري؛ 34. النزاع بين الحكماء و المليين في تفسير القدرة؛ 35. تذييل جميل في ان اشخاص النفوس الناطقه الانسانية متفاوتة؛ 36. الاغراض الخمسة في الشرايع: حفظ العقل و الدين و البدن و النسب و المال؛ 37. علل الشرايع و الاحكام؛ 38. نقل قول الشهيد في الدروس في تحريم اعتقاد تاثير النجوم؛ 39. فصل في نقل قول الرازي و الطوسي في تكليف ما لايطاق؛ 40. فصل في استناد افعالنا الينا؛ 41. بسط مقال في الكلام؛ 42. دفع شك اصل «لاموثر في الوجود الا الله» اصل «ثبوت الشي لنفسه و ثبوت الذاتي لما هو ذاتي له و ثبوت لازم المهية لها ليس يجعل جاعل»؛ 43. اسلوب الاستاد الكامل الفيلسوف الكبير في الجواب عن لتدافعين؛ 44. مسلك المؤلف في دفع التدافعين؛ 45. فصل في ان نسبة الذات و الذاتي الي ما هو ذاتي له ضرورية غير محتاجة الي علة و لايجري فيها التشكيك بالا ولوية و الاقدسية في الذات و الذاتي و نزاع المشايين و الاشراقين في جريان التشكيك في الذات و الذاتيات في سبعة مطالب. اين جا پايان مجلد يكم است؛ 46. فصل دلايل بطلان هذا التشكيك؛ 47. قول الاستاد الحكيم الحقاني الرباني في كتاب التقديسات في نقد دليل الشيخ الرئيس في بطلان تشكيك الذاتي؛ 48. حكومة اني افتي بماقالته المشائية و لست اضمن تصحيح احتجاجا تهم عليه؛ 49. ذكر ضابطة كلية في حصول الشخص الخارجي المندرج تحت كلي طبيعي؛ 50. ذكر برهان قوي متين علي بطلان مذهب الاشراقيين؛ 51. ذكر ان معروض الوحدة و معروض الكثرة حقيقة ان يكون شيئا واحد اسواء كان كليا او جزئيا حقيقتا؛ 52. فصل نقل قول الشيخ المقتول في اختيار مذهب الاشراقين و تعرضه لاثبات حقية مذهبهم؛ 53. الفرق بين القدمية و الاولوية؛ 54. في الحركة في الكيف؛ 55. تعاقب الاضداد علي موضوع واحد. (دانش پژوه)
آغاز: الحمد لله فاطر العاليات و خالق السافلات و روابط السفليات بالعلويات و الصلاة و السلام علي اكمل الممكنات و افضل ارباب المعجزات...
[اذریعه 59/7؛ جاويدان خرد؛ دنا 729/4]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل اعلم ان المشهور بي الجمهور ان المتصادين معتبر فيهما صحة تعاقبهما علي موضوع واحد بعينه...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11، در زمان مؤلف؛ افتادگي: انجام؛ 383گ، 22 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 1-101]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5208- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-142]
آغاز: برابر؛ انجام: و كلامنا في القسم الثاني و قد بينا بالبرهان العقلي و النقليان القسم الثاني من الرئيس بحسب ام يكون. تمت
خط: نستعليق، كا: عنايت بن محمد صالح شيرازي، تا: پنج شنبه 18 جمادي الاول 1066ق؛ تملك: عبدلله بن حسين بحراني در سال 1280؛ جلد: تيماج قهوه اي، 185گ، 23 سطر، اندازه: 14×26 سم [ف: 33/2-159]
آغاز: نسخه ما كه برابر است با س 1گ 17ر نسخه قم و شانزده برگي كم دارد پيش از عنوان «فصل في اثبات المطلوب قد ثبت سابقا بالبرهان»: بيانا تفصيليا اما الاعتراض الاول فجوابه ان المراد بانفراد المعا اعتبار ذاته من حيث هي هي و ح لاشك في انها ليس لها في المرتبه ايس في مرتبة الذات؛ انجام: بل التخلخل يرجع الي رقة القوام و التكاثف الي غلظته و تفصيل الكلام ان الاجسام البسيطة و المركبة (مانند نسخه قم) كانت النسخة الي هذا، تمت
بيد الفقير الحقير المحتاج الي رحمة ربه الغني محمد محسن محمد البابردي في 18 صفر ختم لنا بالخير و الظفر سنة 1072 (در پايان نسخة قم تاريخي نيست).
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد محسن بن محمد بابردي، تا: 18 صفر 1072ق؛ افتادگي: آغاز؛ بسيار نزديك به نسخه فيضيه در ساخت و ريخت، محشي با نشان «س م س، منه سلمه الله تعالي، منه دام ظله» (هر سه از خود شمساي گيلاني)؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقواي پارچه دار، 388گ، 23 سطر (7/5×18)، اندازه: 12×25 سم [ف: 17-194]
آغاز: برابر؛ انجام: و كان الجميع عراة فاقدة اللباس راسا فحينئذ لا يتصور ان يكون واحد منهما متعينا باعطاء الثوب.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، با روكش كاغذ ابري رنگي، 18گ (2پ-19پ)، اندازه: 17/5×26/5 سم [ف: 12-554]
آغاز: برابر؛ انجام: و تفصيل الكلام ان الاجسام البسيطة و المركبة خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مقابله شده، محشي از مؤلف؛ واقف: محمد حسين طباطبائي بروجردي، 1367؛ كاغذ: سفيد، جلد: ميشن زرد، 766ص، 23 سطر، اندازه: 12/5×23/5 سم [فهرست عراقی: 1-319]
المشرقيين/ منطق/ عربي
ḥikmat-ul mašriqīyya = al-falsafat-ul mašriqīyya = manṭiq-ul mašriqīyīn
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038
اين كتاب كه اغلب به نام «حكمة المشرقيه» و گاه «الفلسفة المشرقيه» و «منطق المشرقيين» ناميده مي شود، يكي از كتب ذيقيمت شيخ الرئيس ابوعلي سينا در حكمت مي باشد. پايه بحث در اين كتاب به روي فلسفه اشراقي نهاده شده و بسياري از آراء مشائين را پاسخ مي گويد. بعضي از محققين را نظر بر اين است که از «الحكمة المشرقيه» چيزي در دست نيست و اگر هم باقي مانده باشد قسمت منطق آن است كه به نام در «منطق المشرقيين» در قاهره چاپ شده است. در فهرست نسخه هاي مصنفات ابن سينا، تأليف: يحيي مهدوي، به طور مفصل راجع به اين مطلب بحث شده است (ص 80 تا 93 و 270 تا 272) وي مي نويسد: چنان كه در قسمت اول اين كتاب در فهرست مصنفات شيخ به عنوان «الحكمة المشرقية» ثبت شده است... رساله اي موجود است در طبيعيات كه در هر سه نسخه نام آن الحكمة المشرقية ثبت شده و به شيخ نسبت داده شده است. مقابله اين رساله با طبيعيات كتاب شفاء به خوبي روشن مي سازد كه آن تلخيصي است از طبيعيات شفاء تا آخر فن ششم (ص 367 چاپ تهران) با حفظ ترتيب ابواب كتاب شفاء و نقل عبارات آن ملخصاً و ارجاع به كتاب شفاء براي تفصيل بيش تر (فهرست مصنفات ابن سينا/ 270).
آغاز: الحمدلله اهل أن يحمد لعزته و جبروته و نسأله التوفيق لنيل مرضاته و الزلفة عنده... الفن في التصور، المقالة الاولي في مقدمات التصور. و بعد فقد نزعت بنا ألهمه إلي أن نجمع كلاماً فيما اختلف البحث فيه...
چاپ: قاهره، المكتبة السلفية: 1328ق
[فهرست مصنفات ابن سينا، مهدوي ص 80-93؛ تاريخ ادبيات در ايران از دکتر صفا 315/1؛ الذریعه 60/7؛ دنا 739/4؛ مجمع علمي عراقي 260/3]
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4852. القدر الذي وجد له من الحكمة المشرقية؛ بي كا، تا: اوايل قرن 7؛ 47گ (34پ-80ر) [فیلم ها: 1-664]
آغاز: الحمدلله اولاً و آخراً... ان العلوم منها حزئية و منها كلية؛ انجام: و لو لم تكن فيه لذة و اليه شبق اذ لا حاجة اليه في بقاء الشخص و اللذة... حساس فجعل له الاشاره...
نسخه اصل: اياصوفيا، ش 2403؛ خط: نسخ، بي كا، تا: احتمالاً قرن 8؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ 127گ، 19 سطر [عكسي ف: 2-446]
در منطق؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 13ص (129-141)، 14 سطر (6×11)، اندازه: 10×16 سم [سنا: ف: 1-44]
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: نوعي فستقي، جلد: ميشن سياه، اندازه: 12/5×17/6 سم [ف: 7-446]
آغاز: برابر؛ انجام: فان هذين اذا كانا مجهولين فقلت مثلا في تعريف المثلث انه و المساوي...
خط: نستعليق، كا: شاه مراد بن نقد علي فراهاني وراميني، تا: 1072ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج مشكي، 9گ (24ر-32ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 1-313]
آغاز: برابر؛ انجام: مساوي الزوايا لقايمتين فان هذين اذا كانا مجهولين فعلت مثلا في تعريف المثلث.
خط: نسخ و نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ كاغذ: دولت آبادي الوان، جلد: پارچه اي زرد حنايي، 31گ، 17 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 1-117]
آغاز: الحمد لله رب العالمين؛ انجام: و الحمد لله رب العالمين
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ واقف: فاضل خان؛ 201گ، 15 سطر [ف: 30]
al-ḥikmat-ul mašriqīyya
نقلي از الحكمة المشرقية فخررازي با منقولاتي ديگر از او در سحر و جادو.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 82/5
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 1ص (128)، 14 سطر (6×11)، اندازه: 10×16 سم [ف: 1-44]
hekmat-ol mowt
؟ ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038
يکي از رسالات فلسفي منسوب به بوعلي سيناست در حکمت و سبب مرگ که نبايد از وي باشد و بي شباهت به رساله 29 از رسالات اخوان الصفا نيست، و اين رساله غير از رساله «دفع الغم من الموت» منسوب به بوعلي است.
آغاز: ببايد دانستن که اول چيزي که بر بندگان واجب است شناختن حق است جل جلاله كه واحد حق و قديم مطلق است.
انجام: نگاهداري تا از آن ثمره يابي و به درجات ايشان رسي.
[نسخه هاي منزوی 757/2 و 783؛ فهرست مصنفات ابن سينا، مهدوي 272؛ دنا 739/4؛ فهرستواره منزوي 137/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 32گ، 11 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف مخ: - 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 17ص (312-328)، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 32-71]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «تصوف» و ناشناس آمده. آغاز و انجام با حكمة الموت منسوب به ابن سينا هماهنگ است. در چندين فصل؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1172ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 9گ (17ر-25ر)، 22 سطر، اندازه: 14×23/8 سم [ف: 7-311]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه مدرسه بروجردي- كرمانشاه 119؛ خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد حسن بروجني، تا: با تاريخ 1295ق؛ 17ص (217-233) [عکسی ف: 5-240]
نسخه ما گويا در انجام افتاده و مي رسد بدين جا «و علی بن ابی طالب (علیه السلام) نيكو مي گويد اوله نطفة... قذرة»؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ چنان كه در نسخه ما هم آمده از ابن سينا دانسته اند و نبايد باشد؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 8ص (51-58)، 23 سطر (11/5×22)، اندازه: 17×28 سم [ف: 9-1484]
hekmat-ol mowt
عين القضاة، عبدالله بن محمد، 492-525 قمری
(1132-ayn-ol-qozāt, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1100‘
همان رساله قبل منسوب به ابن سينا كه در نسخه حاضر به عين القضات همداني نسبت داده شده.
[نسخه هاي منزوي 783/2؛ دنا 739/4]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 446/3-3/66
آغاز: بسمله ببايد دانست اول چيزي که بر بندگان واجب آمد شناخت خداست که واحد حق و قديم مطلق است و واجب الوجود به حق او را گوييم دويم ايمان آوردن بانبياء؛ انجام: و اين رساله به اصطلاح حکما نبشته ام که درخور علم تو باشد وا زسخنان ديگر عنان کشيده داشته ام تا تو را فهم شود و در اين سخن ها چون به عمل مستعد شوي تمهيدات ما هميخوان باقي تو را آن جا گشاده گردد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 15 شوال 1083ق؛ 11گ، 28 سطر [ف: 3-1659]
hekmat-ol mowt
فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
(faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150-1210
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 436/8- ف
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4821؛ كا: عبدالرزاق بن عبدالكريم، بي تا [فيلم ها ف: 1-467]
hekmat-ol mowt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1925/6
آغاز: در بيان حكمت مرگ. مرگ فعل حق است و فعل حق باطل نبود؛ انجام: و اگر چه حكمت ها بر آن بسيار است.
خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: قرن 11؛ چليپا؛ 2گ (94ر-95ر)، 16 سطر (5×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-537]
hekmat-e mīzānīye
زنوزي، علي بن عبدالله، 1234-1307 قمری
(zonūzī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1819-1890
رساله مختصري است در كتاب شناسي نه كتاب كه توسط حكمای يوناني تدوين شده: 1. كتاب ايساغوجي فرفوريوس؛ 2. كتاب قاطيقورياس؛ 3. باريرمبناس؛ 4. انولوطيقا؛ 5. اوفواذوطيقي كه انولوطيقاسي هم گفته اند؛ 6. طونيقا؛ 7. سوفسطيقا؛ 8. بروطيقا؛ 9. قوانيطيقي.
چاپ: تهران، 1270ق، (با منظومه نورعليشاه اصفهاني در منطق در يك جلد)، سنگي، جيبي، 31ص
[دنا 739/4؛ فهرستواره منزوي 62/6]
آغاز: اين مختصر است در بيان ابواب حكمت ميزانيه و اسامي هر يك از اين ابواب؛ انجام: و ما اين مطالب را ببيان مشروح تر در حواشي اشارات ياد كرده ايم و الله هو الهادي
خط: نسخ، كا: محمد مؤمن، تا: 1293ق، جا: مشهد رضوي مدرسه سميعيه؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 4گ (17-20)، 21 سطر (7/5×17)، اندازه: 11×18 سم [ف: 15-71]
آغاز: بسمله، هو بدان كه اين مختصر در بيان ابواب حكمت ميزانيه و اسامي هر يك از آن ابواب بلسان حكماء يونان؛ انجام: چنان كه كليات را در باب تصورات موصلات بعيده خوانند و ما اين مطالب را با بياني مشروح تر در حواشي شرح اشارات ياد كرديم.
بي كا، بي تا؛ در آخر مطلب مختصري در حركات فكريه از حواشي شرح اشارات را ذكر نموده؛ جلد: مقوا، 2گ (24پ-25پ)، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-201]
آغاز: بدان كه فنون حكمت ميزانيه را به نه قسم قسمت كرده اند؛ انجام: شناخته شود در او احوال اقيسه شعريه كه جز تخييل را مفيد نباشد
خط: نستعليق، كا: عبدالعلي كرهرودي كزازي، بي تا؛ جلد: تيماج سبز، 3گ (23پ-25ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-13]
hekmat-e nāserī
يا ترجمه گفتار دكارت ازال عازار رحيم موسايي و اميل برنه فرانسوي چاپ 1279 در 164+2ص.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4743- ف
بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-98]
hekmat-nāme = āsār-e ‘olvīyāt va asrār-e kāyenāt
اميران حسيني، علي بن علي، ق 9قمري
(amīrān hoseynī, ‘alī ebn-e ‘alī (- 15c
اهدا به: ابوالفتح سلطان محمود ميرزاي غازي (857-837-900)
تاريخ تأليف: 894ق
رساله اي کوتاه در بيان چگونگي پيدا شدن معادن و کانات و ظاهر شدن آثار علويات مصدر بوقوع غزوات با کفار و مسخر گردانيدن آن در دو «گفتار» و یک «خاتمه»: گفتار 1. بيان چگونگي ظاهر شدن و آثار علوي آن (بيست و يک فصل)؛ گفتار 2. بيان چگونگي کانات (بيست فصل)؛ خاتمه در بيان حقيقت علم حقيقي و علم يقيني.
آغاز: الحمدلله... چنين گويد... که اين مختصريست در بيان چگونگي پيدا شدن معادن و کانا و ظاهر شدن آثار علويات مصدر بوقايع غزوات با کفار و مسخر گردانيدن آن...
[نسخه هاي منزوی 417/1؛ دنا 740/4؛ فهرستواره منزوي 3833/5]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان چه در جوهر طلا و نقره و مثال آن که... از تامل درين مثال ها ديگر چيزها را قياس تواند کرد و شاعر گفته است: نه فلز مستوي الحجم را چون برکشي ** اختلاف وزن دارد هر يکي.
تا فصل 17 از گفتار دوم را در بردارد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سياه، 6گ (5ر-10ر)، اندازه: 10×25 سم [ف مخ]
نسخه اصل: نسخه آقاي سيد محمد طاهري شهاب فرزند اديب اسماعيل قاهاني قمي ساروي؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-77]
hekmat-nāme
اهداء به: سلطان ابوالمظفر سكندر شاه سلطان
رساله مهم و مختصري است در بيان نيرنگ ها و حيله ها. مؤلف كتابش را در چند «باب» قرار داده با اين عناوين: 1. حيله اي گشادن حصارها؛ 2. حيله اي لشكريان و غازيان و مجاوزان؛ 3. حيله اي سلاح ها؛ 4. حيله اي جادوان و ساحران؛ 5. حيله ای جادوان در ساختن؛ 6. حيله اي باد آوردن و باريدن خاك؛ 7. حيله اي ويران شهرها و سراها؛ 8. حيله اي گنج بديد آوردن؛ 9. حيله اي حركات و كشيدن و راندن آب ها؛ 10. حيله اي نير نجات و نمايش و بوالعجب؛ 11. حيله اي عطاران و مشك؛ 12. حيله اي دبيران و نوشتن ايشان؛ 13. حيله اي فلاحي؛ 14. حيله اي سنگ و مهرها؛ 15. حيله اي منافع گربه سياه؛ 16. حيله اي منافع خواص اشياء؛ 17. حيله اي متفرق
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 8964/2-59/184
آغاز: بسمله سپاس و ستايش مر خداي را عزوجل كه پاكست از صفت كردن و ستوده است از صفت كردن پيغمبران
از اول تا نيمه باب 12 حيله اي دبيران؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: انجام؛ 13گ (64-76)، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-1659]
ḥukm-ut tanbāk
بغدادي، محمد سعيد بن سليمان، ق 14قمري
(baqdādī, mohammad sa‘īd ebn-e soleymān (- 20c
پاسخ نامه اي است كه قاسم بن محمد ثاني از قطر به مؤلف نوشته و در آن از سوگند به غير از نام خدا و كشيدن تتن نكوهش مي كند. در اين پاسخ گفته هاي بعضي علماي مذاهب اهل سنت را نقل كرده و قاسم را به مذهب وهابي نسبت داده و آن ها را منحرف از دين دانسته است. اصل اين پاسخ به تاريخ پنجم ذيحجه 1313 نوشته شده و بخشي الحاقي پس از اين تاريخ بر وي افزوده شده است
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9804/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد فاعلم وفقني الله و اياك لسلوك سبيل الرشاد و عصمنا من ارتكاب طرق الزيغ و الفساد
خط: نسخ، كا: محمد مهدي بن محمد امين نقشبندي حسني حنفي سامرائي، تا: پنج شنبه ذيقعده 1319ق، جلد: مقوايي، 21گ (1پ-21پ)، 12 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 25-134]
ḥikmat-un nabī luqmān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3415/5
آغاز: بسمله. كتاب حكمة النبي لقمان ع صفت كحل العين و يذهب جميع ما كحل فيه العين من الامراض و الاوجاع؛ انجام: و برين قياس ما درين مختصر بدين قدر اختصار كرديم و الله المعين و الموفق (قد تمت)
خط: نسخ، كا: علي بن حسن، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 7گ (44پ-50پ)، 15 سطر (9×14)، اندازه: 15×20 سم [ف: 11-2419]
hekmat-e nazarī
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 20674
بي كا، بي تا؛ خريداري از عليرضا طاهري يزيزدي [رایانه]
al-ḥikma wa-s sirr fī kawn-il wuḍū’ maxṣūṣ-un bi-l-’a‘ḍā’-il arba‘a
ابن وزير، عبدالباسط بن خليل، 844-920 قمری
(ebn-e vazīr, ‘abdolbāset ebn-e xalīl (1441-1515
رساله بلكه فايده كوتاهي است در بيان سر و حكمت و اين كه چرا در وضو چهار عضو (صورت، دست ها، سر و پاها) شسته مي شود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1249/5
آغاز: بسمله. مسألة الحكمة و السر في الوضوء كونه مختص بالأعضاء التي هي الوجه و اليدين و الرأس و الرجلين و لم كانت هذه و لم تكن غيرها؟ قال بعض العلماء أصل ذلك ان آدم؛ انجام: الماء الذي يغسل به ذلك العضو و الله سبحانه و تعالي أعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
خط: نسخ معرب، بي كا، بي تا؛ 3ص (79-81)، 9 سطر [عکسی ف: 3-562]
حكمت و عرفان/ عرفان و تصوف/ فارسي و عربي
hekmat va ‘erfān
منتخباتي است در حكمت و عرفان به زبان فارسي و عربي- مؤلف آن معلوم نيست- مطالب كتاب مشتمل است بر: 1. جواب حضرت امير المومنين (علیه السلام) به كميل ابن زياد درباره حقيقت؛ 2. علامات اولياء الله از كتاب مفاتيح الغيب؛ 3. رساله معاد از ملا صدرا (در 8 ورق)؛ 4. در تحقيق الحركة از ميرزا ابوالقاسم فندرسكي (در يك برگ و نيم).
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه: 68 - ح/ 654
آغاز: بسمله. اما بعد نقل است كه كميل بن زياد از حضرت امير المومنين عليه السلام سوال كرد كه ما الحقيقه؟ يعني حقيقت چيست؟؛ انجام: فصل لا يحتاج اليها الموجودات- هذا آخر ما اردت ايضاحه بايجاز و اختصار مستقيم- تم بحمد الله (تع) و الصلوة علي رسوله و آله المعصومين.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 19گ، مختلف السطر (9×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-238]
hekmat va qeyre
سؤال ها وجواب هايي است كوتاه در علوم مختلف، تنظيم شده به روشي ادبي
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1359/6
آغاز: سوال: جوهر چيست؟ جواب: آن چه به ذات خويش قايم است. س: حد چيست؟ ج: راه نماينده به حقيقت چيزي
نسخه اصل: كتابخانه آستان قدس رضوي- مشهد 16678؛ خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: 15ربيع الثاني 1242ق؛ 5ص (140-144) [عكسي ف: 4-197]
al-ḥikma wa-l kalām
حاشيه بر يكي از شرح هاي تجريد الكلام (تجريد العقائد) مي باشد.
شيراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 224/3
آغاز: لا يبعد ان يقال، اي لا يعبدان يقال ان في ترك الموصوف و اقامة الصفة مقامه
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 40ص (124-163)، اندازه: 10×19 سم [ف: 1-110]
hekmat va kalām
اين كتاب احتمالا حاشيه بر يكي از تأليفات سيد صدر الدين محمد دشتكي (- 903ق) مي باشد، زيرا محشي از صاحب متن به عنوان «السيد الاستاد» ياد كرده است و هم چنين از حواشي او بر شرح جديد تجريد و بر حاشيه شريفه بر شرح مطالع ياد كرده است.
آغاز: بسمله، الحكمة استكمال النفس الانسانيه ره الاستكمال مصدر و المصادر قد يطلق و يراد بها معانيها؛ انجام: متحقق في الاعتبارات و العدميات قال صاحب المطالع و في هذا الكلام نظر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 23شوال 1219ق؛ مصحح؛ 91گ، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 1-39]
آغاز: بسمله، الحكمة استكمال النفس الانسانيه ره الاستكمال مصدر و المصادر قد يطلق و يراد بها معانيها
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 33گ (220-252)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 1-90]
الحكمة و النصيحة- النصيحة لبعض الاخوان
hokm-e towlīyat-e vaqf
حكم توليت وقف موقوفات دارالسياده در شهر كش براي خواجه جلال الدين افضل و انشاء سمرقندي.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 218/12
خط: نستعليق، كا: نصرالله بن عبدالمؤمن منشي سمرقندي، تا: قرن 9؛ كاغذ: سفيد، 4ص (104-107)، 23 سطر (8×18)، اندازه: 12×23 سم [سنا: ف: 1-102]
hekmat-hā va hekāyat-hā
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 17821
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ اندازه: 29/5×43/8 سم [رایانه]
ḥikmatīyya
كاشف يزدي، قاضي بن كاشف الدين محمد، - 1075 قمري
(1665 -) kāšef-e yazdī, qāzī ebn-e kāšef-od-dīn mohammad
رساله اي است در مركب و اجزاء آن.
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 792/2
آغاز: بسمله- و يقول الفقير... قاضي بن كاشف الدين محمد اليزدي اعانها الله تعالي بلطفه الابدي؛ انجام: و الحمدلله تعالي علي اياديه و آلائه السابغات و الصلوة علي خير من بعث لتحية... بيده... المفتاق الي عطف ربه الصمد قاضي بن كاشف الدين محمد... في شهر جمادي الثاني لحجة سبعين و الف هجريه في محروسة اصفهان.
خط: نسخ ريز، بي كا، تا: 1070ق؛ محشي؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 5ص، اندازه: 14×23 سم [ف: 2-396]
al-hekmat-ol yamānī fī š.-e fasl-os sānī
نواب لاهيجاني، محمد بن محمد باقر، - 1263 قمري
(navvāb-e lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (- 1847
اهدا به: حاجي ميرزا آقاسي
تاريخ تأليف: 1262ق
نويسنده مي گويد: پس از شرح فصل اول كتاب «در المکنون» تأليف حاجي ميرزا آقاسي (- 1265ق) به شرح فصل دوم آن كه در توحيد ذات و صفات احديت است پرداختم و آن شرح اين
كتاب شد. مطالب آن مشتمل بر يك «مقدمه» و چند «حکمة» و یک «خاتمه» است و بيان كلام در آن مبني بر مشرب صوفيان مي باشد.
آغاز: بسمله، يا من تجلي باحدية ذاته في كثرت الوجود فظهر بوجوب وجوده في صورة كل موجود.
[دنا 740/4؛ فهرستواره منزوي 315/7]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 682/2
آغاز: برابر؛ انجام: تا بعد تقاضاي قضاي الهي چه باشد خذت ما قلت يا مولاي و كنت من الشاكرين و الصلوة علي محمد و آله الطاهرين. پايان نسخه: و فرع من تسويد شارحه الجاني محمد بن محمد باقر المدعو بنواب اللاهيجاني في صبيحة 16 شهر محرم 1262.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1262ق، جا: تهران (احتمالاً)؛ اهداء به: حاجي ميرزا آقاسي؛ كاغذ: فرنگي، الوان، جلد: تيماج سبز، 38ص، 15 سطر (6×11)، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 2-182]
ḥukm-ul jāhil
فشاركي، محمد باقر بن محمدجعفر، 1252-1314 قمری
(fešārakī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1837-1897
در بيان اين كه حكم جاهل در عبادات مثل حاكم عالم است و لزوم تحصيل علم به احكام و قوانين شرعي و اين كه جهل قبل از تفحص عذر نيست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6/7 خوئی
آغاز: الحمد لله كما هو اهله و الشكر له كما هو مستحقه؛ انجام: تظهر مما ذكرناه فلا حاجة الي طول الكلام ببيانها وليكن هذا آخر الكلام... كثيراً... قدتم... سنة خمس و تسعين و ماتبن بعد الالف... و التحية.
بي كا، بي تا؛ شماره بازيابي باتوجه به ص 267 اصلاح شد؛ 44ص (413-456) [ف: 7-109]
hokm-e jenerāl-e qonsūlgarī-ye hendūstān
مورخ 29 جمادی الثانی 1336ق (يونت ئيل) براي ميرزا جواد خان فتح الدوله.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 174
بي كا، تا: 29 جمادي الثاني 1336ق [نشريه: 7-334]
حكم الحاكم بثبوت الهلال- الهلالية
ḥukm-ul ḥāmil iḏā mātat wa walad-u-hā fī baṭn-i-hā
قزويني، حسين بن محمد ابراهيم، 1126؟ - 1208 قمری
(1794-qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714
رساله استدلالي در بيان حكم زن حامله است كه از دنيا رفته و بچه وي زنده باشد يا مادر زنده است و فرزند او از دنيا رفته باشد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 35860/2
آغاز: بسمله. الحمدلله و كفي... فهذه مقالة وجيزة قد تيسرت بعناية من الله... في حكم الحامل اذا ماتت و ولدها في بطنها؛ انجام: و روي انها تدفن مع ولده اذا مات في بطنها... بالنبي المحجور حرر في 1199
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1199ق؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي كشميري، جلد: تيماج خرمايي، 13گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [اهدائي رهبر: 3-303]
’ḥukm-ul ḥā’iḍ wa-n nafsā
محقق كركي، علي بن حسين، 890-940 قمری
(mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486-1534
رساله مختصر استدلالي است در چند «وجه»: 1. ان الحیض و النفاس مانعان من الصوم اجماعاً؛ 2. ان الصوم من الحايض و النفساء غير صحيح؛ 3. ان المستحاضة الكثيرة الدم لايصح صومها بدون الغسل؛ 4. ان القول بصحة الصوم من دون الغسل يتوقف علي وجود المصحح.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض 7829
آغاز: بسم الله، الحايض و النفساء اذا طهرتا قبل الفجر بمقدار زمان الغسل؛ انجام: لكون تمام اهل العصر لم يطبوا (كذا) ثمة اطبقوا فانتفي المصحح.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 3ص، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 21-564]
حكم حجاب و قمار- حكم شاه سلطان حسين صفوي
ḥukm-ul ḥadaṯ aṯnā’-a ġusl-il janāba = al-ḥadaṯ fīaṯnā’-al ġusl
شهيد ثاني، زين الدين بن علي، 911-965 قمری
(šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506-1558
هر گاه جنب در بين غسل جنابت به حدث اصغر محدث شود. آيا غسل او باطل است يا باطل نيست؟ بين فقها سه قول است: 1. غسل باطل و اعاده آن واجب است؛ 2. غسل باطل نيست و فقط آن را به انجام برساند؛ 3. غسل باطل نيست ولي پس از اكمال، وضو هم لازم است. اين رساله در اين مسأله به طور استدلالي بحث نموده است.
آغاز: مسئلة اذا احدث المجنب في اثناء الغسل الجنابة حدثاً اصغر فلا نص ظاهراً عن ائمة الهدي في حكمه و قد اختلف...
انجام: لعدم إرتفاع الحدث عدم الجواز هنا ايضاً لكن لا قائل به هنا لأن ابن إدريس لايوجب الوضوء هنا، و الله تعالي أعلم.
چاپ: رسائل الشهيد الثاني: چاپ قم، 1/135؛ ایران، سنگی، 313، خشتی، 17ص
[الذريعة 170/11؛ رياض العلماء: 365/2 غ رسائل الشهيد الثاني: چاپ قم، 135/1؛ ريحانة الادب 280/3؛ مكتبة اميرالمؤمنين 283/4]
خط: نسخ، كا: نصر الله بن برقع بن تركي بن صالح طرفي، تا: 951ق؛ جلد: مقوايي، 5گ (199پ-203ر)، 25 سطر، اندازه: 19/5×24/5 سم [اوراق عتيق: 1-177]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، ش 3742؛ خط: نسخ، كا: محمد بن علي جبائي (جبائي؟)، تا: دوشنبه 6 رجب 965ق؛ محشي با امضاي «منه»؛ تملك: فخر الدين طريحي نجفي كه نسخه را حاجي ابراهيم بن مراد به وي هبه كرده؛ 11ص (9-19)، 17 سطر [عکسی ف: 4-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسن بن حسين بن غاربات نجفي، تا: 980ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: خواجه شير احمد توني؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن مشكي، 27ص، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 21/1-63]
آغاز: برابر؛ انجام: فيجب الوضوء لكل صلاة مضافاً الي الغسل و لم اقف في هذه المسئلة علي كلام لاحد فينبغي امعان النظر فأن المعيار هو البرهان.
خط: نستعليق، بي كا، تا: نيمه قرن 10؛ نسخه اي است بسيار نفيس و به خط مؤلف، محشي، مصحح؛ كاغذ: شرقي، 11گ (18-28)، 16-17 سطر، اندازه: 9×12 سم [ف: 32-408]
نسخه اصل: كتابخانه فخرالدين نصيري اميني در تهران؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ 13ص (62-74)، 17 سطر [عکسی ف: 4-480]
خط: نسخ، كا: عيسي بن درويش، تا: قرن 10، در عصر مؤلف؛ جلد: تيماج قهوه اي، 10گ (23ر-32پ)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 26-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، با عبارت «بلع مقابلة» مقابله شده؛ كاغذ: شرقي، 10گ (104پ-113ر)، 18 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 33-635]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نزديك به نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوا با تيماج سرخ، 16گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2-178]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1006ق؛ كاغذ: اصفهاني؛ جلد: مقوا با روكش مشكي، 16گ (97ر-112)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-985]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه 26جمادي الثاني 1050ق؛ مصحح؛ 11گ (40پ-50)، 18 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [محدث ارموي مخ: 2-627]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: سيد محمد حسين موسوي، تا: 1055ق، اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا با رويه گالينگور مشكي، 14گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [اهدائي رهبر: 3-45]
آغاز و انجام: برابر
خط: متن دعا نسخ معرب، كا: محمد ابراهيم بن صدرالدين محمد شيرازي (فرزند ملاصدرا)، تا: شوال 1056ق، جا: مشهد مقدس؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي، 14گ (40پ-53ر)، 15 سطر، اندازه: 5×11 سم [ف: 39-522]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابن قاسم عيناثي حسيني، محمد بن محمد بن حسن، تا: 3 جمادي الثاني 1059ق، جلد: تيماج قهوه اي، 13گ، 19 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 8-4291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد باقر حسيني ناييني، تا: شعبان 1100ق؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 8گ، 27 سطر، اندازه: 12×24 سم [اهدائي رهبر: 3-45]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 7گ (38پ-43پ در 44ر و پ)، 25 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 6-6]
خط: نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 20ربيع الاول 1101ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 5گ (95ر-99ر)، اندازه: 11×25 سم [ف: 8-728]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 4جمادي الاول 1102ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تيماج، 5گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29 سم [ف: 3-1650]
خط: نسخ، كا: عبد الله بن محمد هادي بن سلطان محمد، تا: دوشنبه 19 محرم 1113ق؛ محشي با نشان «منه رحمة الله، ع ل، حبل المتين»، با نقل از شيخ و فخر المحققين و ديگران؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 23گ (14-v36)، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-387]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحريري، كا: عبدالوهاب بن احمد محلاتي، تا: احتمالاً قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 9گ (172پ-180ر)، 21 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 27/2×27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مهدي بن حسن قفطاني، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، 7گ (173-179)، 21 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 34-802]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد فرزند علي مختار، جرفادقاني (گلپايگاني)، تا: 1231ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (327-330)، 30 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 29-49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالله، تا: 1234ق؛ مصحح؛ مهر بيضی با مضمون «صلوات»؛ كاغذ: فرنگي، 9گ (56-64)، 22 سطر، اندازه: 7/5×13/5 سم [ف: 36-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالمجيد بن محمد مهدي، تا: 1243ق، اهدايی: رهبري، 1373؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج زرشكي، 18ص، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [اهدائي رهبر: 3-46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1247ق؛ جلد: مقوايي، 7گ (32ر-38پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-158]
بي كا، تا: 1279ق؛ 13گ (32پ-44پ) [ف: 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، كا: محمد علي بن محمد باقر اسفرنجاني، تا: 1286ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 38گ (4پ-41ر)، 20 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 22-265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه غره صفر 1291ق، كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 13 سطر (9/5×12/5)، اندازه: 15×21 سم [عمومي ساري و تنكابن: ف: - 97]
خط: نسخ، كا: محمد حسن بن صادق لاهيجاني، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 10گ (21پ-30ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 13-200]
ḥukm-ul ḥadaṯ-il aṣġar-il mutaxallil
خواجوئي، محمد اسماعيل بن حسين، - 1173قمري
(xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760
رساله اي است استدلالي در هشت «فصل» در حكم حدث اصغر كه در اثناء غسل نمودن واقع مي شود و اين كه آيا غسل را باطل مي كند يا نه.
چاپ: در مجموعه ثانيه از رسائل فقهيه مؤلف چاپ شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1142/5
آغاز: بعد حمد من جعل الغسل اكمل الطهارات و الصلاة علي نبيه و آله أفضل الصلوات؛ انجام: فتأمل في أطراف الكلمات المذكورة في هذا المقام ثم اتبع ما هو أحق بالاتباع و أحوط للدين خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 12گ (108پ-119پ)، 20 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 3-317]
ḥukm-ul ḥarbī-yil bāliġ fī ḥāl-il ġayba
عاملي، حسين بن عبدالصمد، 918-984 قمری
(āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513-1577‘
رساله مختصر فقهي استدلالي است در باره مساله استرقاق حربي کافر بالغ توسط مسلمان. مؤلف از شرح قواعد استادش نقل مي کند، ظاهراً مؤلف از شاگردان محقق کرکي بوده و محتمل است که والد شيخ بهائي باشد.
آغاز: بسمله، الحمد لله علي نعمه و افضاله و الصلوة و السلام علي سيدنا محمد و آله... و بعد فهذا تحقيق مسألة وقع البحث فيها علي دليل و لابرهان فاقول و بالله التوفيق المدعي ان الحربي البالغ في حال الغيبة اذا قهره و استولي عليه مسلم الکافر فقد ملکه و اول ما اقول اني لا اعلم فيه مخالفاً من العلماء...
انجام: و لادليل يدل علي عدم جواز الاسترقاق للبالغين حال الغيبة سوي الاصل المذکور و قد بينت ما تقتضي الخروج عنه و ان الظاهر ان المسألة اجماعية... فعليه بيان التوازن بين الدليلين و نعمل بارجحهما و الله تعالي ولي التوفيق.
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 968ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 18-12 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-711]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ابره، 3گ (160پ-162ر)، 17 سطر، اندازه: 13×19/4 سم [ف: 5-184]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 5گ (80پ-84پ)، 12 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 6-10]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 5گ، 13 سطر [ف: 1-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (43ر-45 پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [كتابخانه هاي گلپايگان: ف: - 165]
hokm-e hešmat-od-dowle qājār
قاجار، حشمت الدوله، ق 13قمري
(qājār, hešmat-od-dowle (- 19c
تاريخ تأليف: ذيحجه 1273ق؛ محل تأليف: اصفهان
حكم حشمت الدوله در حاشيه استشهاد كربلايي عبدالله راستاني كه آسيابي در قريه دشتي از بلوك كرارج داير كرده بود و اينك از بسياري از مردم در فايده استقرار آن گواهي خواسته و شهادت آنان نيز در برگ استشهاد آمده كه عيناً استشهادنامه را به عرض رسانيد و به موجب آن حكم والا شد كه اين آسياب كما كان مستقر و نامبرده به بهره برداري خود ادامه دهد.
تهران؛ شهشهاني ، حسين؛ شماره نسخه: 39
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ مهر: گوهر فروزان درياي شاهي حشمت الدوله؛ 21 مهر گواهان در حاشيه متن؛ كاغذ: فرنگي، 5 سطر (9×16)، اندازه: 55×21 سم [نشریه: 1-256]
hokm-e hazrat-e vālā dar bāb-e ‘arūsī va dāmādī-yepahlavān xorūs-e jangī
رساله اي است به صورت طنز به عنوان «صدور حکم حضرت والا در باب عروسي و دامادي پهلوان خروس جنگي». نام صادركننده حكم ظاهراً در اين نسخه محو گرديده و به جاي آن نام كاتب نسخه نگاشته شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15819/7
آغاز: صدور حكم حضرت والا در باب عروسي و دامادي پهلوان خروس جنگي. حكم والا شه. آن كه جناب با رفعت و هماي اوج سعادت يعني سيمرغ پادشاه مرغان و شنغارخان و قارچيقابك و نجدي سلطان... اكنون درين ولا رفعت پناه شفقت و رفعت دستگاه ميرزا مهديقلي بن ميرزا مرتضي قلي بخاطر شريف ظريف رسانيده كه برسم تكليف وي را كدخدا سازد سرشرا از تاج كدخدايي برافرازد؛ انجام: بنابراين حكم مسطور اگر يك طيري از آن طيور تخلف ورزند اشاره بسردفتر صيادان عالم ناسوت استاد عنكبوت خواهد شد كه گرداگرد ايشان را بتار لعاب دهان و نجم طناب ريسمان قايم و محكم بربندد كه جملگي از گرسنگي و تشنگي و بي برگي هلاك شوند في تاريخ شلغم سنه چقندر...
خط: شكسته نستعليق، كا: مهديقلي بن ميرزا مرتضي قلي، تا: پنج شنبه 19رجب 1277ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (115-116)، 13 سطر (10×16)، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 40-231]
و نوادر القدماء و العلماء/ عرفان و تصوف/ عربي
‘ḥukm-ul ḥukamā’ wa nawādir-ul qudamā’ = fikr-ul (faqr) ḥukamā’ wa nawādir-ul qudamā’ wa-l ‘ulamā
اهداء به: ابوالمظفر [صلاح الدين] يوسف [634-658] بن الملک الظاهر غازي بن الملک الناصر يوسف بن ايوب
در احوال بيست حکيم يوناني و ايراني است از فيثاغورس تا بزرگمهر. در آن سخنان فيثاغورس و سقراط و افلاطون و
ارسطاطاليس و اسكندر و ديوجانس و سلون و انكساغورس و ذيمقراطيس و بقراط و جالينوس و اميرس و هرمس و ريمون و فالس و بطليموس و ارطنبوس و ارشميدس و ريموس و بزرجمهر آمده است.
چاپ: بدوي از روي نسخه پاريس در رسائل فلسفيه در بن غازي در 1973م.
[بروکلمن ذيل 839/1؛ پاریس 5964؛ دنا 741/4]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1784
آغاز: بسمله، الحمدلله علي ما ستر من العيوب و اسبل علي عباده من ذيل عفوه المطلوب؛ انجام: و قال المؤلف... الف هذا الکتاب و هو بعض ما اخترناه من حکم و حکاياتهم... و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه 16 جمادي الثاني 1091ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: آلبالويي، 83گ، 17 سطر، اندازه: 15/6×21/8 سم [ف: 1-192]
hokm-e xosrow mīrzā darbāre-ye mīrzā hasan-emostawfī
خسرو ميرزا قاجار، ق 13 قمري
(xosrow mīrzā qājār (- 19c
حكم خسرو ميرزا به ميرزا حسن مستوفي درباره فراخوان فوج قراجه داغ و خوي و سواره نيشابور؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق، جا: ايران؛ مهر: «عبده الراجي خسرو» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، اندازه: 14×20 سم [رایانه]
حكم خسرو ميرزا براي ميرزا حسن مستوفي جهت فرستادن قشون؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1247ق؛ در پشت سند نوشته شده «عاليجاه مقرب الخاقان ميرزا حسن مستوفي مشرف شود»؛ مهر: «يگانه گوهر عباس بود خسرو» (مربع)؛ خریداری از آقاي پازوكيان در سال 1382ش؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1ص، 7 سطر (13/5 سانتی)، اندازه: 22×34/5 سم [رایانه]
ḥukm-ul xalwa bi-l-ajnabīyya
حسيني ميبدي، علي بن محمد علي، - 1313 قمري
(hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (- 1896
تاريخ تأليف: 24 شوال 1301ق
در اين رساله استدلال مي شود بر حرمت خلوت بين دو نامحرم (زن و مرد) اگر شخص سومي با آن ها نباشد، با نقل گفته هاي بزرگان فقها و رد و ايراد در آن ها.
آغاز: الحمدلله و الصلاة علي النبي و آله، أما بعد فهذه مسألة مهمة في حكم الخلوظ بالأجنبية
انجام: فلا كراهة مع عدمها كما انه لا حرمة ما لم يحصل العنوان العام المحرم و الكل ظاهر، و لا حول و لا قوة الا بالله.
مشهد؛ ميبدي؛ شماره نسخه: 2/6
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ اندازه: 17×32/5 سم [ف: 1-13]
كرمانشاه؛ ميبدي (خاندان)؛ شماره نسخه: 2/6 مشهد
همان نسخه بالا [ف: 123]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2132/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-159]
ḥukm-ul xamr
خوانساري، يوسف بن محمد مهدي، ق 14 قمري
(xānsārī, yūsof ebn-e mohammad mahdī (- 20c
رساله استدلالي مفصلي است در حرمت خمر. مشتمل است بر «مقدمه»، «خاتمه» و هشت «مقام»: مقدمه، در سه «مطلب»: 1) بدو خلقة الخمر، 2) ماهيتها و معناها، 3) سبب حرمتها؛ مقام 1. نجاسة الخمر؛ 2. حرمة شربها؛ 3. حرمة بيعها؛ 4. حكم التقيد في شرب المسكرات؛ 5. حكم التداوي و شبهه بالخمر و غيرها من المسكرات؛ 6. العصير العنبي و غيره؛ 7. جملة مما يختص بها المسكرات؛ 8. حد الخمر و (غيرها) من المسكرات؛ الخاتمة: في بعض من ترك شرب الخمر في الجاهلية.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21457
آغاز: بسمله، حمدله... اما بعد فالكلام في هذا المقام يكون في خمر؛ انجام: لم يدران المنايا سوف تزعجه... من شهر شعبان المعظم من شهور سنه 1319.
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: شعبان 1319ق؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: ميشن ماشي، 60گ، 16 سطر، اندازه: 17×22 سم [اهدائي رهبر: 3-275]
ḥukm-ul xamr wa-l ‘aṣīr wa mā yatba‘u-humā
آراني كاشاني، محمد علي بن محمد مهدي، 1250-1325 قمری
(ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad mahdī (1835-1907
رساله اي کوتاه در بيان احکام خمر و عصير و توابع آن دو مثل
فقاع که در سه «باب» و هر کدام در یک «مقدمه» و چند «مبحث» تنظيم و تحرير شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد فهذه کلمات جمه و فوائد مهمة في تحقيق حکم الخمر و العصير و ما يتبعهما من الفقاع حررتها علي سبيل الاستعجال تذکرة لنفسي... و فيه المقدمة و مباحث و اما المقدمة ففي بيان حقيقية...
انجام: بل لوحصل الظن الضعيف بالنجاسة في المقام لانخرج بمجرده عن الاصل لعدم دليل علي حجيته بحيث يطمئن به النفس... فعليک بالاجتناب و عليک بالاجتناب و عليک بالاجتناب و الله العالم.
[الذريعة 253/7؛ دنا 741/4]
آران كاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 206/1
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ فوائد اصولي متشتتي در قبل و بعد اين رساله از مؤلف آمده که سال کتابت آن 1276ق آمده؛ جلد: تيماج سرخ، 12گ، اندازه: 18×23 سم [ف مخ: - 65]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 629/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-256]
hokm-e dalīl-hā-ye tāle‘-e sāl az setāregān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6469/3
آغاز: اندر دانستن حكم دليلها طالع سال از ستارگان كه در طالع يا در خانه وي باشند اكنون به حسب دليل هر ستاره اي را مفرد كه در طالع سال عالم يا در خانه هاي طالع باشند؛ انجام: و اگر زهره و مشتري در برج بحر از عقرب به هم باشند دليل كند بر صلاح زنان و سازگاري ايشان با مردان و الله اعلم.
خط: نسخ، بي كا، تا: 854ق؛ جلد: مقوايي با روكش ابر و باد، 4گ (27ر-30ر)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 20-46]
ḥukm-uḏ ḏu’āba
حسيني ميبدي، علي بن محمد علي، - 1313 قمري
(hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (- 1896
در حكم «ذؤابة» (نوعي از موي سر و زلف مردان در سده هاي آغاز اسلام) كه در بعضي از روايت ها ذكرش رفته و اين كه كدام نوع موي سر را مي توان گذاشت و كدام نوع از آن شرعاً نامطلوب مي باشد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و جيزة في حكم الذؤابة، اختلف كلام اهل اللغة في المقصود منها
انجام: او تبعية بعض الرؤساء و نحو ذلك من الأمور المحتملة الصحيحة، و الله العالم و له الحمد في كل حال.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ اندازه: 17×32/5 سم [ف: 121]
مشهد؛ ميبدي؛ شماره نسخه: 2/3
همان نسخه بالا [ف: 1-11]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2132/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-158]
آغاز: برابر
كا: عبدالكريم بن محمد اسماعيل بروجردي، بي تا؛ اندازه: 16×25 سم [ف: 136]
مشهد؛ ميبدي؛ شماره نسخه: 5/11
همان نسخه بالا [ف: 1-27]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2137/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-179]
ḥukm-uḏ ḏahāb wa-l ayāb fi-s safar
يزد؛ محمود آبادي، ميرزا حسن؛ شماره نسخه: 31/4
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [نشريه: 4-457]
حكمرانان خراسان- حكمرانان خراسان (ذكر احوال)
(hokmrānān-e xorāsān (zekr-e ahvāl
آغاز: معين الدين در روضه هشتم از كتاب عبدالرحمن جامي نقل قول كرده مي گويد در زمان قديم حكمرانان خراسان در هرات نشست؛ انجام: از شعرا حكيم ازرقي و مولانا سعيد و ركن ضامن و مولانا نياهي و مير سيد محمد جامه باف و غيره از رجال خراسانند
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1302ق؛ 35ص (1-35)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 18×22 سم [ف: 77]
خط: نستعليق، كا: محمد قلي نوري، تا: 18 محرم 1302ق؛ 13 سطر [ف: 81]
(hokm-e rāndan dar majles (jadval
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/27
آغاز: حكيم فاضل جنه هندي مي گويد چون صاحب مي خواهد كه به چشم حاضران عظيم الشأن و با هيبت نمايد
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 1ص (80)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19-519]
hokm-or rīyāzī
دهلوي، محمد زمان بن محمد صادق، ق 12قمري
(dehlavī, mohammad zamān ebn-e mohammad sādeq (-18c
وابسته به: الملخص في الهيئة = شرح چغميني؛ چغميني، محمود بن محمد (- 745)
تاريخ تأليف: 1130ق
از فياض ثالث محمد زمان بن محمد صادق بن ابي يزيد شافعي حنفي انبالجي دهلوي مؤلف «غاية جهد الحساب في شرح خلاصة الحساب» در 1130 و «ارتفاع الجبال» در 1114 و «رساله در هيئت» كه در 1120 (الهام الغيب) در يك مقدمه و دو بخش و يك خاتمه ساخته است (ش 2/ 2270 بلوشه) و شاید این هم همین «حکم الریاضی» باشد كه شرحي است بر ملخص، او منتهي الادراك و شرح تذكره سيد نيشابور و تحفة و تذكرة را خوانده است (بلوشه 4: 203ش 2/2720). خطبه و مقدمه كتاب به عربي است و شرح به فارسي و مزجي است- نام كتاب «حکم الریاضی» (= 1120) تاریخ آغاز است و او آن را در 1130ق به انجام رسانده است. متن ملخص چغميني است ساخته در 618 ق در يك مقدمه و دو مقاله او آن را پس از فياض المحاسبيين خود ساخته است. (دانش پژوه و انواري)
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. احسن الهيئة التي تصورها الناطقة عرايس الکلام حمدالله تعالي و تقدس و انسب الحرکة التي تخيلها المدرکة نفايس المرام... اما بعد فيقول العبدالضعيف الراجي الي لطف الله اضعف عبادالله الفيآض محمد زمان بن محمد صادق بن ابي يزيد الشافعي و الحنفي بانسب و المذهب
انجام: علي رأس بطلميوس و عشرة ايام واحدي و عشرون ساعة الادقيقة و ثلاثة اخماس دقيقه من دقائق الساعات علي ماذهب اليه التباني کما لايخفي علي من له دراية في الحساب
[نسخه هاي منزوی ص133 و 185؛ ايوانف 1: 701ش 1498؛ فهرستواره منزوي 2911/4؛ دنا 742/4]
آغاز: برابر؛ انجام: پس هر آينه درين حالت بعد مقياس از جميع جوانب دايره مساوي باشد و مقياس عمود...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج آلبالويي، 206گ، 17 سطر (8×17)، اندازه: 13×23 سم [سنا: ف: 1-289]
آغاز: برابر؛ انجام: و جز اين نيست كه نام نهاده شده است اين دايره را باول السموات از براي اين كه دايره ارتفاع (ناقص)
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: نخودي هندي، جلد: چرمي قهوه اي، 108گ، 19 سطر (15×24)، اندازه: 23/5×31/2 سم [ف: 8-137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 16 محرم 1130ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، با نسخه اصل مقابله شده؛ مهر: «مسجد محمدی 1182» (بيضی)؛ جلد: «عبده الراجي عظيم» (بيضی)؛ جلد: تيماج زرشکي، 288گ، اندازه: 20×31 سم [ف مخ: 3-1268]
خط: نستعليق، كا: محمد زمان بن محمد صادق، تا: شنبه 15 رمضان 1192ق؛ با اشكال هندسي؛ تملك: مولوي محمد زمان بن محمد صادق (مؤلف كتاب اول)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 129گ (1پ-129ر)، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 20-325]
ḥukm-u zawāl-il i‘tiqād li-l-qaṭ‘ī-yil mujtahid
انصاري، مرتضي بن محمد امين، 1214-1281 قمری
(ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800-1865
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11484/11
خط: نسخ، بي كا، تا: حدود 1301ق؛ 2ص (170-171) [مختصر ف: - 318]
ḥukm-us samaka fī jawf-i samakat-in uxrā
بحراني، علي بن عبدالله، - 1319 قمري
(bahrānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1902
تاريخ تأليف: 26 شوال 1303ق
اگر ماهي صيد كردند و در شكم آن ماهي ديگري بود آيا ماهي دوم حلال يا حرام مي باشد؟ در اين رساله حكم اين مساله را در سه وجه با استدلال و نقل اقوال فقها توضيح داده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 146/13
آغاز: الحمدلله رب العالمين... قد كثر ما بين الطلبة في جزيرة اوال من بلاد البحرين الخوص في حكم السمكة اذا رويت في بطن سمكة اخري؛ انجام: و نقصت منه قليلا علي حسب ما اقتضته الحال و ادي اليه النظر.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14، نزديك عصر مؤلف؛ جلد: مخمل
نيلي، 6گ (84ر-89پ)، 17 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 1-205]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 712/13
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-359]
hokm-e šāh soltān hoseyn be bīglar-beygī-ye qarābāq
كريمي حكاك، احمد
karīmī hakkāk, ahmad
از سلطان حسين صفوي (1105-1135ق) به بيگلربيگي قراباغ و گرجستان، در از ميان بردن ابزارهاي شرابسازي و پی يگرد شرابخواران.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9596/21
آغاز: حكم جهان مطاع شد آن كه عاليجاه بيگلر بيگي قراباغ و سردار جنود ظفر ورود گرجستان و حاكم كاخت بشفقت شاهانه سرافراز گشته بداند؛ انجام: كدخدايان و غازيان و غيرهم حسب المسطور دانسته عمل نمايند و از جواب برينجمله روند و در عهده شناسند. تحريراً في شهر شوال 1106
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1106ق؛ به شيوه چليپايي؛ واقف: خان بابا مشار، ارديبهشت 1346؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن ترياكي، 1ص (371)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9-293]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 131/2- عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-213]
hokm-e šāh soltān hoseyn-e safavī
كريمي حكاك، احمد
karīmī hakkāk, ahmad
اين حكم را در آغاز حكومتش به بيگلر بيگي قراباغ در مورد رعايت حجاب بانوان و ممانعت از قماربازي و شطرنج و كبوترپراني و كرك دواني و نگاهداشتن گاه و قوچ و ساير حيوانات جهت جنگ و پرخاش صادر كرده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9596/22
آغاز: حكم جهانمطاع شد آن كه عاليجاه سردار لشگر ظفر اثر گرجستان و بيگلر بيگي قراباغ و حاكم الكاء كاخت... بداند؛ انجام: رقم قضاشيم معدلت مضمون را بر عموم خلايق خوانده در سنگ نقش و در مساجد جامعه نصب نمايند و در اين ابواب قدغن دانسته هر سال رقم مجدد طلب ندارند و در عهده شناسند تحريراً في شهر شوال 1106
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1106ق؛ به شيوه چليپايي؛ واقف: خان بابا مشار، ارديبهشت 1346؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن ترياكي، 2ص (372-373)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9-294]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 131/3- عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-105]
حكم شبهه محصوره و غير محصوره- ضابط الشبهة المحصورة و غيرها
حكم شراء ما يعتبر فيه التذكية (رسالة في)- اصالة عدم التذكية
حكم شرب التتن و القهوه- شرب التتن
hokm-e šorb-e toton va hašīš
مجموعه اي از روايات و حکايات درباره شرب تتن و حشيش. از بسياري از علماي معاصر و کتب نقل کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 832/5
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علي محمد و آله اجمعين نکتب بعض الروايات في حکم الحشيشة المسماة بالتتن التي في مواضع کثيرة من کلام النبي صلي الله عليه و آله؛ انجام: ان رجلا کان يدعو الله کثير ان يکون من اصحاب صاحب الامر عليه السلام فراه به ذات ليلة و قال له ان کنت صادقا فيما تدعيه في الدعاء فخذ هذا السيف و امض الي طريق کذا في آخر الليل و اضرب بعنقه اول من يخرج اليک
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ فوائدي در حکاياتي چند از اهل بيت سلام الله عليهم؛ جلد: گالينگور سبز، 3گ، اندازه: 16×21 سم [ف: مخ: 2-803]
hokm-e šar‘ī
رساله اي است، گزيده و مفيد، در بيان مفهوم حكم شرعي و بيان شقوق آن، با ذكر امثله و مصاديق.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14273/2
آغاز: بدان كه حكم شرعي آنست كه از شأنش باشد كه شارع آن را توفيف نمايد، خواه عقل هم نمايد بآن يا نه؛ انجام: و وقتي نماز صحيح مي باشد كه بهر دو اعتبار صحيح باشد، فلا تغفل و الله أعلم بالأحكام
رساله در بيان حكم شرعي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (20-22)، 22 سطر، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 36-100]
الحكم الشرعي و الوضعي- معني الحكم الشرعي و الوضعي
و التفرقه بينها (في تحقيق)
hokm-e šak dar mo‘āmele-ye mo‘ātātī
بندي در حكم شك در معامله معاطاتي به نقل از مفاتيح سيد سند ركن معتمد سيد محمد طباطبايي.
قم؛ مدرسه رضويه؛ شماره نسخه: 77/3
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 16 سطر؛ قطع: خشتی [چند نسخه- ف: 53]
hokm-e šeyx-ol-eslāmī mollā mohammad bāqermajlesī
كريمي حكاك، احمد
karīmī hakkāk, ahmad
حكمي است كه از سوي شاه سلطان حسين صفوي صادر شده است. حكم نوشته ذيحجه 1106ق مي باشد كه در پايان آن قدغن (حكم) كرده كه هر ساله نياز به تجديد حكم نيست.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9596/23
آغاز: صورت رقمي كه بعاليحضرت شيخ الاسلام دارالسلطنه اصفهان... شد؛ انجام: در عهده شناسند و هر ساله رقم مجدد طلب ندارند شهر ذالحجه الحرام سنه 1106
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1106؛ به شيوه چليپايي؛ واقف: خان بابا مشار، ارديبهشت 1346؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن ترياكي، 2ص (373-374)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9-294]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 131/4- عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-105]
حكم شيخ الاسلامي ميرزا ابوالقاسم/ تاريخ/ فارسي
hokm-e šeyx-ol-eslāmī mīrzā ab-ol-qāsem
حكم شيخ الاسلامي ميرزا ابوالقاسم است بر دارالسلطنه تبريز و مضافات آن در آغاز سال توشقان ئيل. اين حكم مشخص نشد از سوي كدام پادشاه صادر شده و مخاطب آن نيز مشخص نگرديد كه كيست؟ البته به قرينه فرمان فتحعلي شاه قاجار به نواب محمد ميرزا كه در برگ 61 اين نسخه آمده، اين حكم نيز ظاهراً از فتحعلي شاه قاجار باشد. لازم به يادآوري است اين حكم در منشآت چاپي ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني وجود ندارد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15082/7
آغاز: رقم امضاي شيخ الاسلامي و حكم (والاشه)، آن كه چون جناب مستطاب حقايق و معارف آداب... جامع المعقول و المنقول زبدة الفضلاء العظام عمدة العلماء الاعلام ذوالمعالي و المآثر صاحب المناقب و المفاخر ميرزا ابوالقاسم كه بفضلي باهر و علمي ظاهر؛ انجام: مقرر آن كه كتاب دفتر خانه مباركه شرح رقم طاع را در دفاتر خلود و ثبت و از (شائبه) تفسير و تبديل مصون دانند تحريراً في.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ بخشي از قصيده فتحعلي خان صباي كاشاني در هامش آن و 2 برگ، شامل داستاني از فرعون و حكاياتي از ذوالنون مصري در پايان؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (58-59)، 22 سطر، اندازه: 6×14 سم [ف: 38-215]
حكم شيربها- شير بها
حكم الطاعون والوباء- الرسالة الطاعونية
ḥukm-uṭ ṭalāq bi-da‘wi-l wikāla
ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231قمري
(mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739-1816
پاسخي است استدلالي درباره شخصي كه زن ديگري را به ادعاء وكالت طلاق داده و خودش او را به زناشوئي گرفته و پس از مدتي شوهرش انكار وكالت او را در طلاق نمود.
آغاز: بسمله، اد اطلق زيد زوجة عمرو بدعوي الوكالة ثم نكحها بعد انقضاء العدة و مضي خمسة اعوام كانت في حباله مدة مديدة انجام: من عدم انصراف الادلة الي مثل ذلك، و الله العالم بحقائق احكامه
شرح و حواشي:
1- شرح حكم الطلاق بدعوي الوكالة
بي كا، تا: 1214ق، جا: مشهد رضوي؛ قطع: خشتي [ف: 292]
بي كا، تا: 1231ق [دليل المخطوطات: 1-142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: غلامرضا بن محمد حسين اصفهاني، تا: 1255ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (118ر-123ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 11گ (84ر-94پ) [ف: 5-440]
خط: نسخ، كا: محمد حسن پودئي سميري، تا: قرن 13، از عصر مؤلف؛ جلد: تيماج مشكي، 10گ (30پ-39ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 24-76]
خط: نسخ، بي كا، تا: از عصر مؤلف؛ جلد: تيماج مشكي، 10گ (27پ-36ر)، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 24-99]
آغاز: برابر
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سياه، 15گ [ف: 1-397]
hokm-e ‘abbās mīrzā barāye mīrzā hasan mostawfī-yeneyšābūr
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249 قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
حكم عباس ميرزا براي اطلاع ميرزا حسن در خصوص واگذاري ملكي اماموردي خان به ميرزا ابوالقاسم خان در نيشابور بنابر ادعاي وي و تاييد ميرزا هدايت الله مجتهد؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1247ق، جا: ايران؛ در پشت سند نوشته شده که «مقرب الخاقان ميرزا حسن سرافراز شود»؛ مهر «در دریای خسروي عباس» (مربع)، «يا ابا القاسم» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 1گ، 5 سطر (14 سانتي)، اندازه: 22×32 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا حسن مستوفي نيشابور در كارسازي نمودن جيره و سيور سات مامورين به نيشابور و روانه كردن سريع تر ايشان به التزام ركاب؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1248ق، جا: ايران؛ قاسم خان و حسين پاشا و ميرزا حسينخان پس از زيارت رقم مبارك مطاع تدارك خودشان را ديده با سوار و سرباز و تفنگچي نزد ميرزا حسن مستوفي حاضر و منتظر حكم والا باشند تا هر چه امر و مقرر شد تقديم دارند محرم 1248؛ مهر: «عبده الراجی» (بيضی)؛ خريداري از مجموعه آقاي پازوكيان در سال 1382ش؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، 5 سطر ، اندازه: 22/5×35 سم [رایانه]
hokm-e ‘abbās mīrzā be xosro mīrzā
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249 قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
حكم عباس ميرزا به خسرو ميرزا در خصوص انتظام قافله بخارا؛ بي كا، تا: 1248ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ خط: آبي؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1ص، اندازه: 20×32 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا به خسرو ميرزا درباره تدارك ديدن جهت حمل اسباب مستر [شيل] به آذربايجان؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1248ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (بيضی)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، اندازه: 19×31 سم [رایانه]
hokm-e ‘abbās mīrzā be mohammad ‘alī
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
حكم عباس ميرزا به ميرزا محمد علي در خصوص روانه شدن صفر علي بيگ جهت انتظام امور آشتيان؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1245ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري شده از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، اندازه: 29×41 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا براي ميرزا محمدعلي در خصوص تنظيم قرارنامه تكاليف كارگذاران هرات با شرايط مندرج در سند؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1248ق، جا: ايران؛ مهر: «در دریای خسروي عباس» (مربع)، «افوض امري الي الله عبده الراجي موسي الحسینی» (مربع)؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، 11 سطر (21 و 17 سانتي)، اندازه: 31×48 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا به ميرزا محمدعلي دبير وزير نظام جهت روانه شدن به هرات براي رسيدگي به امور؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1248ق؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خریداری از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، اندازه: 30×46 سم [رایانه]
hokm-e ‘abbās mīrzā be nayyer-od-dowle
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249 قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
حكم عباس ميرزا به نيرالدوله در خصوص رسيدگي به عريضه
رعاياي آب مشكين؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، اندازه: 28×41 سم [رایانه]
حكم ناصرالدين شاه به نيرالدوله در خصوص دريافت وجه از كتابعلي خان در كرمان؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق، جا: ایران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خریداری از پازوكي در تاريخ 1382؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، اندازه: 31×43 سم [رایانه]
hokm-e ‘abbās mīrzā darbāre-ye faraj-ol-lāh xān
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249 قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
حكم عباس ميرزا در خصوص كمك كردن و دستگيري كردن در حق فرج الله خان سركرده تفنگچيان عرب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، اندازه: 19/5×31 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا به كارگزاران در خصوص درخواست مبلغ پانصد تومان؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي» (مربع)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، اندازه: 18×29 سم [رایانه]
hokm-e ‘abbās mīrzā darbāre-ye mohammad ‘alī-yetāramī
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: بدون شماره
حكم عباس ميرزا در خصوص دستگيري افراد دسته محمد علي خان طارمي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1248ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، اندازه: 20×34 سم [رایانه]
hokm-e ‘abbās mīrzā darbāre-ye mīrzā hasan
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
حكم عباس ميرزا به ميرزا حسن در خصوص تهيه مال و قاطر در نيشابور؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، اندازه: 19×31 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا به حسن مستوفي در خصوص محاسبه متوجهات؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1248ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي» (مربع)؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، اندازه: 16×27/5 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا به ميرزا حسن مستوفي در خصوص روانه كردن سوار به باخرز و عشق آباد؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1248ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1ص، اندازه: 29×41 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا به ميرزا حسن مستوفي در خصوص روانه شدن فرامز بيك به يزد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1248ق، مربع: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، اندازه: 31×44 سم [رایانه]
حكم عباس ميرزا به ميرزا حسن در خصوص تهيه يكصد خروار شلتوك و ارسال آن به نيشابور؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري از پازوكيان در سال 1382؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، اندازه: 18×29 سم [رایانه]
hokm-e ‘abbās mīrzā nāyeb-os-sāltane barāye nayyer-od-dowle farrox seyr mīrzā
عباس ميرزا قاجار، 1203-1249قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: بدون شماره
حكم عباس ميرزا نايب السلطنه براي نير الدوله فرخ سير ميرزا در خصوص واگذاري تعدادي از دهات به عباسقلي خان قزاگوزلو؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1245ق، جا: ايران؛ مهر: «در درياي خسروي عباس» (مربع)؛ خريداري از مجموعه آقاي پازوكيان در سال 1382ش؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، 5 سطر (12/5×19)، اندازه: 33/3×45/5 سم [رایانه]
ḥukm-ul ‘aṣīr
رساله اي است در بيان احكام عصير و اقسام آن و احكام فقهي مترتب بر هر يك از آن، مشتمل بر پنج «مقام» و هر يك در پنج «امر»: مقام 1. حكم العصير من حيث انه حلال او حرام اذا غلا و لم يذهب ثلثيه؛ 2. في ان موضوع المحرم العنبي او الذبيبي و التمري و الحصر مي كلا او بعضا؛ 3. حكم العصير من حيث الطهارة و النجاسة؛ 4. حكم العصير اذا ذهب منه ثلثاه؛ 5. حكم العصير عند انقلابه خلا و ارجاع الكلام الي حكم تخليل الخمر. اين كتاب ظاهراً بخشي از كتاب مفصلي است با عناوين «مصابيح» و مؤلف آن از مرحوم مجلسي تعبير به «المحدث الخال»، و از صاحب رياض به «جدي في الرياض» مي كند، بحر العلوم را نيز «جدي في درته» مي خواند و از وحيد بهبهاني با عنوان «خال العلامة» ياد مي نمايد.
بابل؛ مدرسه خاتم الانبياء (صدر)؛ شماره نسخه: 162
آغاز: خاتمه مصابيح باب المضاف، يطهر العصير الذي غلا و اشتد بذهاب ثلثيه و بانقلابه خلا؛ انجام: مع كثره المعالج به بل هي مؤلة بكذا و كذا مما تقدم نقله يكشف
با عنوان شرح مفاتيح؛ خط: نسخ، كا: كا: ابراهيم، تا: 7 رجب 1288ق؛ از روي نسخه مسوده مؤلف، مصحح، در برگ اول دو فائده متفرقه به نقل از وسائل الشيعه به خط «علي بن فضل الله قاسمي حائري» در شب 6 صفر 1333 در بارفروش، و در چند برگ آخر فهرست مطالب كتاب به خط مؤلف و چند حديث متفرقه چندين سوال و جواب به خط علي بن فضل الله حائري: مذكور و دفع شبهه آكل و ماكول از همو به تاريخ روز يك شنبه 27 جمادي الاول 1338 و چند ماده تاريخ و طريق ختم سوره يس و چند طلسم و چند نسخه طبي و متفرقاتي ديگر مكتوب است؛ 209ص، 19 سطر، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 111]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1277
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 4-102]
al-ḥikam-ul ‘aṭā’īya = al-fawā’id
ابن عطاءالله، احمد بن محمد، - 709 قمري
(ebn-e ‘atā’-ol-lāh, ahmad ebn-e mohammad (- 1310
حكمت هايي است به نثر به شيوه اهل طريقت.
آغاز: من علامات الاعتماد علي العمل نقصان الرجا عند وجود الزلل اراد بك التجريد مع اقامة الله اياك في الاسباب
چاپ: دمشق، مكتبة عبيد اخوان، نشره احمد عبيد، 1965م، 96ص؛ بيروت، دار المشرق، مكتبة الشرقية، 1986م؛ طبعت أكثر من مرة آخرها بتحقيق عبدالحليم محمود و محمود بن الشريف بالقاهرة 1969م
[كشف الظنون 675/1 و 585؛ معجم المطبوعات: 184؛ الاعلام زرکلی 1/ 222؛ هدية العارفين 103/1؛ ذخائر التراث العربي 191/1؛ 744/4؛ الاوقاف العامة موصل 288/2]
شرح و حواشي:
1- غيث المواهب العلية في شرح الحكم؛ العطائية ابن عباد رندي، محمد بن ابراهيم (733-792)
2- شرح الحكم العطائية = تنبية ذوي الهمم؛ زروق، احمد بن احمد (899-846)
3- الدرر الجوهرية في شرح الحكم العطائية؛ مناوي، محمد عبدالرؤف (952-1031)
4- شرح الحكم العطائية؛ مقدسي، احمد بن محمد (991-1071)
5- الدرر الجوهرية في شرح الحكم العطائية (ترجمه)؛ افندي نقشبندي، حافظ محمد امين
6- شرح الحكم العطائية
خط: نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 9؛ تملك: شريف ابوبكر بن علي بن محمد معلم علوي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 17گ، 17 سطر (9×13)، اندازه: 12/5×17/5 سم [ف: 17-9]
آغاز: برابر؛ انجام: كيف يخفي و أنت الظاهرأم كيف يغيب و أنت القريب الحاضر و الله الموفق و به استعين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، در برگ اول نام رساله و مؤلف آمده؛ در پايان نيز اشعاري در فلسفه آمده كه ظاهراً مقداري از منظومه سبزواري است؛ 10گ (111پ-120پ)، 29 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموي مخ: 2-1069]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2170/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-214]
آغاز: برابر؛ انجام: الفكرة فكرتان فكرة تصديق و ايمان و فكرة شهود و عيان فالاولي لارياب الاعتبار و الثانيه لارباب الشهود و الاستبصار.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ پس از اين سطوري چند از اطباق الذهب زمخشري (در نسخه: طبقات الذهب) نوشته شده؛ كاغذ: تركي، جلد: تيماج مشكي، 6گ (98-103)، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 22-64]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1151ق؛ جلد: تيماج مشكي، 17 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-437]
آغاز: برابر؛ انجام: ام كيف تغيب و انت الرقيب الحاضر.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در پشت صفحه اول نسخه قصيده اي
است شامل 35 بيت. در صدر قصيده نوشته شده: «مصنف الرساله الشيخ احمد بن علوان»، در حاشيه به خط مغاير نوشته شده: «رساله فردوسيه» در آن از قطب صحبت شده، در آخر نسخه ضمن دو صفحه مقالي است از شيخ رسلان شامل گفتارهاي وي در معارف و توحيد. آغاز آن: «قال الشيخ العارف بالله رسلان نفعنا الله به كلك شرك خفي و لاتيمن توحيدك الا اذ اخرجت عنك»، انجام آن: «فانفضل عنك تشهده»؛ واقف: آقا زين العابدين؛ 12گ، اندازه: 11×21 سم [ف: 6-451]
al-ḥukm-ul ‘aqlī yanḥaṣiru fī ṯalāṯat-i aqsām
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 180/5
خط: نسخ، بي كا، تا: 1319ق، جا: تياخر، براي امين الاسلام [نشريه: 7-227]
hokm-e ‘alī
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 185/3
خط: نسخ، كا: شيخ عبد محمد، تا: سه شنبه 25رمضان 1074ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 23 سطر (16/5×20)، اندازه: 20×28/5 سم [نشريه: 3-231]
الحكم علي قرانات الكواكب السبعة في البروج الاثني عشر- الاحكام النجومية
ḥukm-un ‘alayh wa kalamāt-un qudsīya
محمد بن قيصر
mohammad ebn-e qeysar
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 441/2- ف
نسخه اصل: بايزيد ولي الدين ش 1819؛ بي كا، تا: قرن 9؛ 3گ (39-41) [فيلم ها ف: 1-473]
الحكم العمادية- العمادية
hokm-e ‘ayn-e zavvāre
زواره اي اصفهاني، حسين بن مرتضي، ق 13قمري
(zavvāre-ī esfahānī, hoseyn ebn-e morteza (- 19c
تاريخ تأليف: دهه اول جمادي الاول 1280ق
در اين رساله حكم قنات زواره و متفرعات آن را كه مورد نزاع بين مصطفي قلي خان و مالكين و كشاورزان ديگر بوده بيان شده و در آن بعضي از فوايد تاريخي و جغرافيائي نيز آمده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10855/11
آغاز: الحمد لله الذي اجري ينابيع الحكمة لمستنبط الماء المعين و الصلاة و السلام علي محمد مفتح عين وجود القري و سيد المرسلين؛ انجام: و لا يلاحظون الارض و المقام و لا السند و اظهروا الشهادة سبعة عشر نفرا
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: مقوايي، 7گ (95ر-101ر)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 27-274]
ḥukm-ul ġassāla ba‘d-al infiṣāl
خوانساري، محمد حسين بن علي اكبر، ق 13قمري
(xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī akbar (- 19c
رساله استدلالي مختصري است در سه «مقام»، به دستور پدر مؤلف که از دانشمندان بود، نگاشته شده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 3540/2-18/60
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد فقد أمرني الوالد الما جدالعلام أدام الله ظلاله علي رؤوس العالمين؛ انجام: فالتمسک بأصل البراءة في المقام و أمثاله غير جائز بل اللازم هو العمل بالاستصحاب فتدبر في المقام
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1260ق؛ جلد: تيماج مشکي، 4گ، 20 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 3-1651]
حكم الغسل في الارض الباردة و مع الماء البارد- رجل كان في ارض باردة و يحتاج الي غسل (مسألة في)
’ḥukm-ul ġusl qabl-al istibrā
خواجوئي، محمد اسماعيل بن حسين، - 1173قمري
(xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760
اگر كسي قبل از استبراء غسل جنابت كند و پس از غسل رطوبتي از وي بيرون آيد، آيا بايد غسل را تكرار كند. اين رساله استدلالي به اين پرسش پاسخ مي گويد.
آغاز: الحمدلله ولي النعماء و الصلاة علي رسوله أشرف الانبياء... و بعد فلما اختلف اصحابنا في وجوب اعادة الغسل
انجام: للظاهر الذي قلناه و ما اذكر الان قولهم هنا، الي هنا كلامه رفع في العليين مقامه
چاپ: در مجموعه اولي از رسائل فقهيه مؤلف چاپ شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1986/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 21گ (1پ-21ر)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 5-357]
ḥukm-ul ġanā’im = ar-ruxṣat-ul ‘amīma fī ’aḥkām-ilġanīma
فركاح، عبدالرحمن بن ابراهيم، 624-690قمری
(Farkāh, ‘abd-or-rahmān ebn-e ebrāhīm (1228-1292
رساله مختصري است در بيان حكم غنائم، در ذيل رساله نووي در حكم خمس غنايم، در اين مجموعه قرار گرفته است.
[دنا 744/4؛ الأعلام زرکلی 293/3؛ فهرس مخطوطات دارالكتب الظاهرية، الفقه الحنفي 352/1]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1168/5
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام العلامة مضي الفرق تاج الدين عبدالرحمن بن ابراهيم بن سباع الفركاح بردالله مضجعه و أكرم نزله: الحمدلله كما يليق بكمال وجهه و عز جلاله لا اله الا الله عدة للقائه هذا بيان حكم الغنائم علي ما شهدت به مغازي رسول الله صلي الله عليه و سلم اختلف العلما في قسم الغنائم؛ انجام: فهذا ما أدي اليه الجهاد في هذه الأموال علي حسب هذه الأحوال بالاستنباط من كلام الرسول صلي الله عليه و سلم و مغازيه و أقوال العلما و الله سبحانه و تعالي ولي الهداية و التوفيق و حسبناالله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، ش 3486؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 15 محرم 723ق، جا: دمشق؛ 11ص (89-99) [عکسی ف: 3-366]
ḥukm-u labs-is sawād
طباطبائي حائري، جعفر بن علي نقي، - 1321قمري
(tabātabā’ī hā’erī, ja‘far ebn-e ‘alī naqī (- 1903
تاريخ تأليف: شب پنج شنبه 9رمضان 1317ق
در اين كه پوشيدن لباس سياه به طور مطلق مكروه نيست و در مواردي مانند عزاداري حضرت سيد الشهداء عليه السلام استثناء شده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 300/8
آغاز: الحمدلله رب العالمين... مسألة كراهة لبس السواد خصوصاً في الصلاة الثابتة بالاتفاق نصاً و فتوي
نسخه اصل: كتابخانه سيد علي حسيني صدر- قم؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح، محشي از وي؛ 19ص (396-414) [عكسي ف: 1-359]
ḥukm-u luqaṭat-il xurba
خربه جايي است که اهل آن ترکش کرده اند. اين رساله که به امر حجة الاسلام شفتي (احتمالاً) نوشته شده است به بررسي حکم لقطه اي که درخربة يافت مي شود پرداخته است. اين رساله تفصيل رساله قبلي مؤلف مي باشد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 788/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي سيدنا محمد و اله الطاهرين اما بعد فاني بعد ما امرني مولاي الاعظم الافخم الاکرم قدوة اهل الاسلام من العرب و العجم؛ انجام: الا ان الغالب فيما يوجد فيها ليس هوصورة الباس من معرفة حال ملکه و شخصه لان کثير اما يکون المال الموجود في الخربات لغير اهلها
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوا عطف پارچه سياه، 10گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-803]
ḥukm-u luqmān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/40
به نقل از مجمع البيان طبرسي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (81) [مختصر ف: - 818]
ḥukm-u māl-il ġā’ib-il munqaṭi‘-il xabar
ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231قمري
(mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739-1816
رساله كوتاهي است در خصوص حكم مال شخص غايب كه هيچ گونه اثري از وي نباشد. ايشان ضمن نقل قول مشهور كه بايستي تا زماني كه يقين به درگذشت وي حاصل نشده، اموالش تقسيم نشود، با ارائه ديدگاه هاي فقيهان شيعه، به بيان موضوع پرداخته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علي محمد و آله، للاصحاب في مال الغائب المنقطع الخبر اقوال، المشهور بين المتاخرين، انه لا يقسم ماله حتي يعلم موته...
انجام: فيكون من قبيل مجهول المالك، و لذلك امر بالتصدق به في الروايتين، اما بناء علي اختيار الامام في ماله فامر بالتصدق، او لان حكم المجهول المالك كذلك
[دنا 7744/4؛ ریحانة الادب: 71/6؛ موسوعة مؤلفی الامیه 515/2-563]
آغاز: الحمد لله الولي الملي وارث السماوات و الارضين... اما بعد فهذه عجالة رسمتها في حكم مال الغائب المنقطع الخبر؛ انجام: فلو كان للغائب انقطاع خبره ابنان فمات احدهما قبل انتهاء مدة التربص و بقي منه ابن...
خط: نستعليق، كا: = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي، برخي عبارت ها و حاشيه قلم خوردگي دارد؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (175پ-178ر)، 24 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 33-454]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1195ق، جا: قم؛ كاغذ: فرنگي، 1ص (36ر)، 35 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 37-197]
ḥukm-ul mutaḥayyir fī ṣalāt-il jum‘a
مسئله اي است در بيان حكم متحيري كه در زمان غيبت نماز جمه را ترجيح ندهد. در ادامه مسئله ايراداتي درباره مسئله مطرح و به آن پاسخ داده شده است. اين مسئله ظاهراً بخشي از رساله «صلاة الجمعة» مي باشد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2565/1
آغاز: اقول خلاصة دليل الجامعين بين الظهر و الجمعة ان المتحير الذي لم يرجح؛ انجام: لا يكون في صورة الابهام و التحير منهيا عنه كان هذا القول عند العقلا...
بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 5گ (1پ- 5پ)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 12-487]
hokm-e motanajjes
موسوي، حسين بن ابي القاسم، ق 13قمري
(mūsavī, hoseyn ebn-e ab-el-qāsem (- 19c
اهداء به: ابوالقاسم جعفر بن حسين حسيني موسوي
در اين بحث استدلالي اثبات مي كند كه چيزي را كه با متنجس ملاقات كند نجس مي شود و به ادله آنان كه اعتقاد به عدم نجاست دارند پاسخ مي گويد. مؤلف اين رساله را به نام پدرش ميرزا ابوالقاسم مدرس مدرسه سلطانيه اصفهان (سراينده قصيده ميميه، ابوالقاسم جعفر بن حسين حسيني موسوي) نوشته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1519/6
آغاز: ارباب الكمال و عزة خيل اهل الفضل و الافضال قطب فلك التحقيق و مركز دائرة التدقيق؛ انجام: و قد ظهر بذلك ضعف ما ذهب اليه الثاني و قوة ما عليه الاول، و الله تعالي و رسوله و اهل الذكر أعلم بحقيقة الحال
خط: نسخ، كا: محمد صادق بن محمد موسوي، تا: جمعه 18رمضان 1264ق، جا: خوانسار؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: مقوايي، 9گ (89ر-97ر)، 18 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 4-321]
ḥukm-ul mujnib-ul mutayammim-ul muḥaddiṯ bi-l-ḥadaṯ-il aṣġar
موسوي رجائي، حسين بن محمود، - 1348قمري
(mūsavī rajā’ī, hoseyn ebn-e mahmūd (- 1930
به امر: محمد باقر نجفي (آية الله سيد) (استاد مؤلف)
تاريخ تأليف: 1323ق
اصفهان؛ شفتي، مهدي؛ شماره نسخه: 59/2
خط: نسخ زيبا، كا: حبيب الله بن محمد باقر همداني، تا: 1323ق؛ جلد: مقوايي، 21گ (37پ-57ر)، 19 سطر [سه كتابخانه اصفهان: ف: - 195]
hokm-e mohammad ‘alī-xān
قاجار، بهرام بن ميرزا عباس، - 1299قمري
(qājār, bahrām ebn-e mīrzā ‘abbās (- 1882
حكم بهرام ميرزا معزالدوله براي محمد علي خان ناظم امور عربستان در مورد تنخواه مستمري آقا سيد عبدالحسين و حاجي زين العابدين.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1251ق؛ مهر: «دري ز مخزن عباس شه بود بهرام» (مربع)؛ خريداري از مجموعه آقاي پازوكيان در سال 1382ش؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، 14 سطر (19سانتي)، اندازه: 31/5×44/2 سم [رایانه]
hokm-e mohammad mīrzā valī-‘ahd barāye fath-‘alī-xāne qājār
سلطان محمد ميرزا قاجار، 1227؟ - 1292؟ قمری
(soltān mohammad mīrzā qājār (1812-1875
حكم محمد ميرزا وليعهد براي فتحعلي خان قاجار در خصوص آبادي و زراعت دهات مراغه توسط مالكين و نظم امور ديواني آن جا.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1240ق، جا: ايران؛ در پشت سند نوشته شده «امير الامراء العظام فتحعليخان بيگلر بيگي مراغه سرافراز باشد»؛ مهر: «نگين دولت اقبال در يمين محمد 1239» (مربع)؛ خريداري از مجموعه آقاي پازوكيان در سال 1382ش؛ كاغذ: فرنگي آبي، 1گ، 6 سطر (13 سانتي)، اندازه: 22×34/5 سم [رایانه]
hokm-e mohammad mīrzā valī-‘ahd barāye mīrzā hoseyn-e sarrešte-dār
سلطان محمد ميرزا قاجار، 1227؟ - 1292؟ قمری
(soltān mohammad mīrzā qājār (1812-1875
حكم محمد ميرزاي وليعهد براي ميرزا حسين خان سررشته دار جهت ارسال پيام براي عليخان نسقچي باشي و فتحعليخان قاجار جهت مساعدت و همراهي بيش تر.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعليق تحريري ريز، بي كا، تا: 1240ق، جا: ايران؛ مهر: «نگين دولت اقبال در يمين محمد» (مربع)، «لا الله الا الله الملك الحق المبين محمد علي 1222» (مربع)؛ خريداري از مجموعه آقاي پازوكيان در سال 1382ش؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 1گ، 17 سطر (19 سانتي)، اندازه: 30×43 سم [رایانه]
ḥukm-ul muxālifīn fī ‘uqūd-i-him wa īqā‘āt-i-him = r-un fi-s su’ālayn
ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231قمری
(mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739-1816
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7667/2
آغاز: بسم الله تعالي مولاي و مولي الأنام... ان عمدة الاشكال في هذين السؤالين معرفة حكم المخالفين... بل و احكامهم في ترتب آثارها عليها و لم نر للاصحاب في ذلك كلاماً شافياً بل و بالنسبة الي حال الكفار ايضاً لم نرلهم ما يفي بالمقام؛ انجام: فالبحث فيه في محله و الله العالم بحقايق الأمور
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي رضوي، تا: قرن 13؛ كاغذ: شکری، جلد: تیماج ماشی، 3ص، 14×21 سم [ف: 21/1-662]
ḥukm-ul mar’at-ul mafqūd ‘an-hā zawj-u-hā
استرآبادي، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198-1263قمری
(estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784-1847
تاريخ تأليف: 1238ق
اگر زني شوهرش گم شود و نمي دانند كه زنده يا مرده است و آن زن ادعا كند كه زنده است، تكليف اين زن چيست. در اين رساله استدلالي اين مسئله تشريح شده و در آغاز آن درباره فتوي و تقواي در آن گفتگو مي شود.
آغاز: الحمدلله علي نواله... في بيان حكم امرأة فقد زوجها و لم يعلم حياته و لا موته بخبر مفيد للقطع؛ انجام: و له الحمد الدائم و الصلاة علي نبيه و آله سيما القائم
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 7گ (27پ-33ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 10-237]
خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن علي اكبر، تا: 1238ق؛ جلد: مقوايي، 6گ (1ر-6ر)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 10-272]
ḥukm-ul muskir
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/114
به نقل از شرح الفية شهيد ثاني، تأليف محمد بن ابي جمهور احسائي (قرن 9)؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (241) [مختصر ف: - 685]
ḥukm-ul muqīm-il xārij ilā mādūn-il masāfa
طباطبائي حائري، جعفر بن علي نقي، - 1321قمري
(tabātabā’ī hā’erī, ja‘far ebn-e ‘alī naqī (- 1903
تاريخ تأليف: جمعه غره رجب 1299ق
رساله مختصري استدلالي است در بيان حکم کسي که قصد ماندن در جايي کرده و سپس کم تر از مقدار مسافت شرعي، از آن محل خارج شده، صورت هاي مختلفي که بايد نماز را شکسته يا تمام به جا آورد بررسي نموده است.
آغاز: الحمدلله وحده و الصلاة علي أفضل من وحده محمد و آله الناهضين باثقال الإمامة و الخلافة بعده
نسخه اصلي: كتابخانه سيد علي حسيني صدر- قم؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ با حواشي و تصحيحاتي از وي؛ 50 ص (222-271) [عکسی ف: 1-359]
آغاز: بسمله الحمدلله وحده و الصلوة علي افضل من وحده محمد و آله و من جري علي منواله... و بعد فهذه رسالة مستقلة في مسأله معضلة کثر لاصحابنا فيها... اعلم انه لو نوي المسافر الاقامة في بلد او مکان ثم عدل عن نيتها قبل ان يصل تماماً مما يدخله القصر من الفرائض؛ انجام: ثم ان الاحتياط بالجمع بين القصر و التمام في الصور المختلف حکمها لا ينبغي ترکه علي حال و الله المبدأ و المأل و الحمدلله اولاً و آخراً و...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تيماج سرخ، 14گ، 20 سطر، اندازه: 16×21 سم [گلپايگاني- ف: 3-1651]
ḥukm-u mulāqi-l mutanajjis
ردی است بر فيض کاشانی در کتاب «مفاتيح الشرايع» او از آن حيث که به عدم تنجيس متنجس بعد از ازاله عين نجاست قائل شده است.
كرمانشاه؛ فيض مهدوي (كتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره/ 4
آغاز: الحمدالله العلي و الصلاة و السلام علي النبي الرضي و الولي الوصي ثم الوصي بعد الوصي الي الخاتم المهدي
بي كا، بي تا [تراثنا: س 2 ش 4-54]
ḥukm-u mulāqi-n najis
بحث بسيار كوتاهي است در آبي كه با نجسي ملاقات كند و اين كه آيا نجس مي شود يا نه. در اين بحث به عبارتي از كتاب «مختلف الشيعة» علامه حلي نظر دارد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2564/7
آغاز: الحمدلله علي التوفيق في التحقيق و التطبيق و الصلاة علي محمد و آله الذين بهم التدقيق و التلفيق؛ انجام: هذا علي سبيل الاجمال و المقام لايسع التفصيل و الفصل من الفصل المهيمن المتعال.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي، با علامت بلاغ؛ جلد: تيماج قرمز، 1گ (120ر-120پ)، 21 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 7-153]
hokm-ol molūk fe-t tadbīr va-s solūk
قاجار، نصرالله، ق 13قمري
(Qājār, nasr-ol-lāh (- 19c
نخست ترجمه سخنان علي (علیه السلام) است سپس پادشاهان ايران از هوشنگ تا انوشيروان.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5647
آغاز: ستايشي بيرون از شماره و فزون از ستاره جهان آفريني كه ما را از بطن مشيت به مهد آفرينش كشانيد؛ انجام: عدل سلطان به از فراخي سال.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 45گ، 14 سطر (7×15)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-58]
al-ḥukm-ul mundaraja fī š.-il munfarija
انقروي، اسماعيل بن احمد، - 1041؟ قمري
(ānqeravī, esmā‘īl ebn-e ahmad (- 1632
وابسته به: القصيدة المنفرجة؛ ابن نحوي، يوسف بن محمد (- 513)
به دستور: حافظ احمد پاشا (از وزرای عثمانی)
تاريخ تأليف: شعبان 1040ق
شخصي مالي را از ابي الفضل يوسف بن محمد توزري مشهور به ابن نحوي (- 513) غصب مي كند و وي قصيده اي در سي و هشت بيت در شكايت از وي انشاد مي كند. غاصب شب در خواب مردي را مي بيند كه در دستش آلت قتال هاي گرفته و به وي امر مي كند كه يا مال ابن نحوي را پس بده يا مي كشمت، پس بيدار شده و مال وي را مسترد مي كند، لذا اين قصيده به قصيده منفرجه مشهور مي شود و بعضي معتقدند كه مشتمل بر اسم اعظم مي باشد. بر اين قصيده شروح متعددي نوشته شده، يكي از آن ها نسخه حاضر مي باشد. خود قصيده منفرجه از ابوالفضل يوسف بن محمد افريقس است: «اشتدي از مه تنفرج ** درادي لبيك بالتلج».
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 631/1
آغاز: محبوب قلوب جميع عباد... حافظ احمد پاشا حفظه الله... اسم شريفي يوسف بن محمد در كنيتي ابوالفضل در ابن النحوي؛ انجام: بعضلربو كلامي كبار عارفين دن حافظ ابو الحسين يحيي بن عطار حضرتلريند نسبت اتمشلر در رحمه الله الملك الستار و وقاه و ايانا من عذاب النارتم.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام (يك صفحه)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 56ص (1-56)، 17 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 340]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 941/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-157]
hokm darbāre-ye mīrzā mahmūd xān meftāh-ol-molk
حكمی مورخ ذيحجه 1317 درباره ميرزا محمودخان مفتاح الملك كه در مخابرات تلگرافي تأليفاتي دارد كه در سيچقان ئيل به تصويب ميرزا علي اصغر خان امين السلطان عضو مجلس دارالشوراي كبري شده و در جزو وزراء است، با مهر صدراعظم در پشت.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 159
بي كا، بي تا [نشريه: 7-333]
ḥukm-ul mīyāh-il qalīla wa mā yatba‘u-hā min-alġassāla
آراني كاشاني، محمد علي بن محمد مهدي، 1250-1325قمری
(ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad mahdī (1835-1907
رساله اي متوسط در احکام آبهاي قليل، در يک «مقدمه» و دو «باب» و «خاتمه»: المقدمة، لاخلاف بين الاصحاب في انفعال الماء بالتغير بالنجاسة؛ باب 1. بيان يتعلق بالماء القليل؛ باب 2. مستثنيات الماء القليل علي اصالة الانفعال؛ خاتمة: في غسالة الحدثين.
آغاز: الحمدلله الذي طهر نفوس اوليائه بماء اللطف و الکرامة و غسل ذنوبهم في حياض التوبة و الانابة و نزحهم عن دنس العلائق و رجس البوائق و انقدنابهم من ظلمة...
انجام: هذا اخرما اردناه ايراده في هذه العجالة فالحمدلله الذي وفقنا.. باکرامه و ارشدنا الي تمييز صحيحها عن سقيمها بالهامه و اسئلک اللهم ان تجعل ذلک... بفضلک وکرمک يا رحمن يا رحيم
آران كاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 207/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 15ذيحجه 1273ق؛ مصحح، محشي؛ فوائد فقهي درباره اقرار بين اين رساله و رساله بعدي آمده؛ جلد: تيماج سرخ، 64گ، 21 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف مخ: - 71]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 570/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-162]
hokm-nāme
شرف الدين بوعلي قلندر پاني پتي، ق 8
(šaraf-od-dīn bū-‘alī qalanadr pānī patī (- 8c
خود دربرگيرنده موضوع هاي گوناگون صوفيانه، از شرف الدين بوعلي قلندر پاني پتي (- حدود 725 ق). نمي توان در اين انتساب ترديد نكرد، هرچند از جند تن نام پادشاهان روزگارش در آن آمده است. (احمد منزوي)
[دنا 746/4؛ فهرستواره منزوي 315/7]
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 214/3
خط: نستعليق، بي كا، تا: 14 رجب 1108ق؛ كاغذ: سپاهاني [نشريه: 2-96]
ḥukm-un nabš
قزويني، حسين بن محمد ابراهيم، 1126؟ - 1208قمری
(qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714-1794
قم؛ زنجاني (آية الله)؛ شماره نسخه: 76/7
آغاز: الحمدلله الذي خلق برحمته الموت و الحياة
خط: نستعليق، كا: باقر بن حاج امين كاشاني، بي تا؛ 10 گ (157پ-166ر)، قطع: خشتي [چند نسخه- ف: 221]
ḥukm-u najis-il ‘ayn wa najis-il ḥukm
علم الهدي، علي بن حسين، 355-436قمری
(alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967-1045‘
پاسخ 4 پرسش فقهي است حكم نجس العين و نجس الحكم و بيان آن، و اين كه آيا به مجرد وقوع نجس در آب، آب نجس مي شود و پرسش در حكم چاهي كه بايد نزح مي شده ولي قبل از نزح خشك شده و مجدداً جوشيده است.
آغاز: سئل رضي الله عنه عن معني قول القائل هذا نجس العين و هذا نجس الحكم ما هو نجس العين و ما هو نجس الحكم ما هو نجس العين و ما هو نجس الحكم... فاجاب بأن قال الأعيان لا يكون نجسة لانها عبادة عن الاجسام و هي جواهر.
انجام: ان ارض البئر و جوانبها التي أصابها الماء النجس تنجس فاذا عاد اليها ماء جديد يحكم بنجاسة لان هذا يقتضي غسل البئر بعد نزح مائها و هذا لا يقوله محصل.
چاپ: مسائل المرتضي، بيروت، 1422ه، 59-60 [دنا 746/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي، 2گ (59پ-60ر)، 23 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 32-753]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: شرقي، 2گ (172-173)، 17 سطر، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 28-572]
ḥukm-un nikāḥ ma‘a-l a‘sār
عاملي اصفهاني، محمد بن صالح، - 1263قمري
(āmelī esfahānī, mohammad ebn-e sāleh (- 1847‘
دوازده فصل استدلالي است دنباله رساله قبل (كه تأليف فرزند استاد عاملي است) كه آن را مؤلف ديده و نپسنديده و معتقد است كه در حال تهي دستي عقد فسخ نمي شود چنان كه به طور اجمال در كتاب «اثرة العترة» بدان اشاره كرده بود. عناوين فصول چنين است: 1. النكاح عقد يتطرق اليه الفسخ اجماعا؛ 2. ليس للمرأة خيار الفسخ؛ 3. وجوب اجابة الولي مع وجود الايمان و اليسار؛ 4. لايشترط في صحة النكاح اليسار نصا و اجماعا؛ 5. اليسار شرط في النكاح؛ 6. ملخص ما املي في كتاب «اثرة العترة»؛ 7. النظر في الاخبار الواردة في الموضوع؛ 8. نقل الخلاف في المسألة؛ 9. حجة القائل بامتناع فك النكاح مطلقا؛ 10. سند رواية السكوني و حجة القول بأنه لا بأس به؛ 11. حجة القول بأن للمرأة الخلاص مطلقا؛ 12. [...].
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1480/2
آغاز: الله احمد لا زوال لملكه و لا كفو لجبروته و اصلي علي محمد و آله صفوته و فلكه و مظهر رحموته و رهبوته؛ انجام: و أما العجز عن النفقة فليس من فعله كالخوف السماوي و المرضي و القدر و الهرم...
خط: نستعليق، كا: سيد محمد حسن بن محمد تقي موسوي اصفهاني، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج مشكي، 23گ (17ر-39پ)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 4-318]
ḥukm-u nikāḥ-i man faqada zawj-a-hā fi-s safar wa-lḥaḍar
شيرازي، عبدالنبي بن محمد مفيد، - 1192قمري
(šīrāzī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad mofīd (- 1778
تاريخ تأليف: آخر صفر 1165ق
رساله اي در يك «مقدمه»، سه «مقصد» و یک «خاتمة».
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 70/1
بي كا، تا: 1165ق؛ مصحح به خط مؤلف؛ 39گ (1-39)، اندازه: 16×19 سم [نسخه پژوهي: 1-39]
al-ḥukm wa-l falsafa
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 17235
كا: محمد اسماعيل، تا: 1247ق؛ خريداري از عليرضا طاهري يزدي [رايانه]
al-ḥikam wa-l mawā‘iẓ (urjūza) = š.-u hadīṯ-i amīr-il-mu’minīn
نيريزي، قطب الدين محمد، 1100-1173قمری
(neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689-1760
ارجوزه اي است در 360 بيت؛ پس از مقدمه و نعت علي يك حديث را به طور نثر ذكر كرده و بقيه كتابش به نظم در توضيح همان حديث است. گويا نام آن «انموذج الافكار» باشد.
آغاز: لما انتهت رسالة النحو الي ** بيان حكمة عليك رتلا
انجام: و الا الا ماجد الاطهار ** و صحبة الاعاظم الاخيار
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 543/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالجواد بن يوسفعلي خطيب روضه رضوي، تا: 1283-1287ق؛ كاغذ فرنگي آبي و نخودي، جلد: تيماج سبز، 14گ، 15 و 19 سطر (7/3×13/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 1-431]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 543/2
همان نسخه بالا [نشريه: 5-82]
hokm-e vezārat-e panāh āsefī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3525/3- ف
نسخه اصل: نسخه آقاي بني آدم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: محرم 1060ق؛ قطع: رحلي [فيلم ها ف: 2-161]
hokm-e vezārat-e xāreje
ميرزا يوسف خان مفتح الدوله منشي كارگذار بوشهر شده است؛ بي كا، تا: 2جمادي الاول 1336ق [نشريه 7-333]
ميرزا مسعودخان مفتاح الدوله جنرال قونسول هندوستان شده است؛ بي كا، تا: 7جمادي الاول 1336ق [نشريه: 7-334]
پيچي ئيل كه ميرزا مسعودخان مفتاح الدوله كارگذار خارجه شيراز شده است، با امضاء مشار السلطنه وزير خارجه؛ بي كا، تا: 23 محرم 1339ق [نشريه: 7-334]
حكم وزارت خارجه كه ميرزا يوسف خان مفتح الدوله در 1333 داراي نيابت جنرال قونسول مصر شده است؛ بي كا، بي تا [نشريه: 7-333]
حكم وزارت خارجه كه ميرزا يوسف خان مفتح الدوله در 27 جمادی الاول 1337 محاسب اداره صندوق بغداد شده است؛ بي كا، بي تا [نشريه: 7-333]
حكم وزارت خارجه كه ميرزا يوسف خان مفتح الدوله از 21 شعبان 1303 (1343) قونسول حاج طرخان شده است؛ بي كا، بي تا [نشريه: 7-334]
مورخ 10 ارديبهشت 1304 (6 شوال 1343) كه ميرزا يوسف خان مفتح الدوله نايب كارگذار اول بنادر شده است؛ بي كا، بي تا؛ [نشريه: 7-334]
حكم وزارت خارجه كه ميرزا يوسف خان مفتح الدوله از اول ميزان ايت ئيل 1301 (2صفر 1341) نيابت نمايندگي سياسي ايروان را دارد؛ بي كا، بي تا؛ [نشريه: 7-334]
ميرزا هاشم خان مكرم الملك در 20 شوال 1333 منشي اداره انگليس مي شود، شماره 213؛ بي كا، بي تا [نشريه: 7-333]
(با مهر) كه همو در 1 فروردين 1304 خ (25 شعبان 1343) معاون اداره اول سياسي شده است؛ بي كا، بي تا؛ [نشريه: 7-333]
حكم وزير خارجه (با مهر) كه همو در 3 محرم 1337 منشي اول اداره تحريرات انگليس شده است؛ بي كا، بي تا؛ [نشريه: 7-333]
hokm-e vozuy-e qabl az vaqt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/8
خط: نسخ و نستعليق و تحريري، كا: كلب علي بن جواد كاظمي، تا: با تاريخ 1072ق؛ كاغذ: نخودي نازك، جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (2پ)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1-281]
ḥukm-u waṭy-il ḥā’iḍ qabl-al ġusl
نائيني، محمد رضا بن رشيد، ق 12قمري
(nā’īnī, mohammad rezā ebn-e rašīd (- 18c
بحثي است فقهي در وجوب يا استحباب كفاره در صورت و طي حائض قبل از غسل.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1032/30- طباطبائی
آغاز: بسمله تحريم و طي الحائض في القبل في الحيض قبل الغسل اجماعي... و الخلاف انما هو في الحكم بالتكفير هل هو علي الوجوب او الاستحباب؛ انجام: ثم ان الظاهر من كلام المفيد في المقنعه تحريم و طي المستحاضه التي لاتفعل وظيفتها من الاغسال و يدل عليه بعض الاخبار و الله المتعال يعلم حقيقة الحال لمحرره رضا الناييني وفقه الله تعالي
كاتب = مؤلف تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (48پ-49ر)، اندازه: 14×20 سم [ف: 23-332]
...hokm va farmān-e fath-‘alī-šāh-e qājār dar bāb-e valī-‘ahd navvāb
حكم و فرمان فتحعلي شاه قاجار است به محمد شاه قاجار كه در آن هنگام، وليعهد فتحعلي شاه بوده. طي اين حكم، محمد شاه پس از درگذشت عباس ميرزا در سال 1249ق به سمت ولايت و حكومت خراسان و آذربايجان و مضافات آن منصوب گرديده است. اين حكم نيز در منشآت چاپ شده ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني وجود ندارد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15082/9
آغاز: سواد فرمان قبله عالم در باب وليعهد نواب محمد ميرزا، ثمر اشجر (شجر) دولت عليه و نهال رياض سلطنت بهيه فرزند مظفر مؤيد بيهمال محمد ميرزا بترادف الطاف و اعطاف خاطر خطير همايون شاهانه قرين مفاخرت بيكرانه بوده بداند كه؛ انجام: و در معرض عواطف شاهانه مقرون انجاح داند در عهده شناسند تحريراً في شهر شوال المكرم سنة 1249.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 2 برگ، شامل جدول اوقات خوب و بد بودن مباشرت با زنان، و تواريخي مفيد، در پايان، آمده است؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (61-62)، 15 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 38-217]
ḥukm-ul hawām-ul muxtaliṭa bi-l-aṭ‘ima
حسيني، حسين بن محمد ابراهيم، ق 13قمري
(hoseynī, hoseyne-bn-e mohammad ebrāhīm (- 19c
مؤلف در اين رساله بر حرمت هوام و حشرات واقع در خوردنی ها و نوشيدنی ها و ميوه ها استدلال می کند و رد بر کسی است که حکم به حليت آن ها داده است.
كرمانشاه؛ فيض مهدوي (كتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره/ 5
آغاز: حمداً لك يا من أحل بحكمته الطيبات و شكراً لآلائك التي لا تحصي من تحريم الخبائث القذرات
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [تراثنا: س 2 ش 4-54]
ḥikmīyyāt-ul aflāṭūnīyya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 412/11- ف
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4795؛ خط: نسخ، بي كا، تا: ربيع الاول 846ق؛ جا: هرات؛ 6گ (168-173)، 14 سطر [فيلم ها ف: 1-412]
hokm-e yāvarī zanbūrak-xāne
حكم ياوري زنبورك خانه براي ميرزا محمد علي ياور از قاسم خان امير نظام با مهر مورخ 1270 خطاب به نصرالله خان سرهنگ زنبورك خانه در ئيلان ئيل ربيع الاول 1272ق.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 155
خط: شكسته آراسته در جدول، بي كا، بي تا؛ در هامش نوشته شده كه او ياور بود و گناهي كرد و از سرهنگ فرمان نبرد و بيرونش كردند باز از او خشنود شدند و دوباره ياورش كردند. در پشت آن نشانه هاي ادارات وقت آمده است [نشريه: 7-333]
ḥikamīya
زنوزي، علي بن محمد حسن، ق 13قمري
(zonūzī, ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 19c
در بيان علت موجده و علت مبقيه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2982/5
آغاز: بسمله. حمدله... فيقول علي... الزنوزي ان الحكماء اختلفوا في ان الممكن حادث؛ انجام: و امثاله و اعراضه المتجددة فلا فافهم وقفك الله
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 8گ (627-634)، 20 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 10-1895]
hakamīyyat-e majd hamgar dar da‘vā-ye tarjī‘-e še‘r-eanvarī yā zahīr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/165
به نقل از تاريخ مستوفي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (351) [مختصر ف: - 319]
hokūmāt-e ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/155
آغاز: اين مختصري است كه ياد كرده شد در حكومت ها، اميرالمؤمنين علي كرم الله وجهه؛ انجام: و يكي بماند حكم كرد غلام و آنج بود پيش داد.
انجامه: تمام شد كتاب حكومات علي رضي الله عنه به خوبي و خرمي بر دست صاحبش بنده فقير حقيقي محمد بن مسعود...
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه آغاز محرم 723ق؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي، 1ص (648)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-102]
al-ḥukūma
جابر بن حيان، 120-198؟ قمری
(jāber ebn-e hayyān (739-814
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9011/12
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلي... سلم تسليماً. قد سبق لنا قبل كتابنا هذا احد عشر كتاباً في الحيوان كل ذلك و قد اسرفنا في فن واحد الكلام و هو المخصوص من الحيوان بنفسه في عشر اجزاء من ذلك و قد تكلمنا في الكتاب الحادي عشر الذي هو قبل كتابنا هذا علي اصول اصحاب الحيوان و ما قالوا انه من ذلك و لم نذكر في ذلك تدبيراً و قد اثبتنا التدابير حينئذ علي النسق في كتابي هذا و فيما يليه علي شرح ما تقدم في العشرة الاولي في ذلك علي الآراء ايضاً؛ انجام: و هو اعظم في العقل و اما يكون بالمياه المحمره و التسقيه له و التشويه فاعلم ذلك. تم كتاب الحكومة.
خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 1288ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (44ر-46ر)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/7×22/3 سم [ف: 29/2-612]
hokūmat-e amīr-e mo’menān ‘alī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 152/17- ف
نسخه اصل: حسين چلبي ش 1184؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 756ق [فيلم ها ف: 1-420]
(.hokūmat-e engelīs dar hend (t
نامه نگار، علي بن رضا، ق 19ميلادي
(nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c
از: بارن يارشو دوپان؛ مترجم: علي بن رضاي نامه نگار تاريخ ترجمه: 1296ق
اهداء به: ناصرالدين شاه
اين كتاب حاوي يك دوره تاريخ استعمار انگليس در هندوستان است و در آن از آغاز ورود انگليسي ها به هند آغاز بحث مي شود و سپس از طغيان هندي ها و كوششي كه آن ها براي رهايي از قيد استعمار كرده اند بحث مفصل به ميان مي آيد. اصل كتاب يعني متن مورد ترجمه به سال 1844ميلادي تأليف شده و نويسنده علاوه بر ورود انگليسي ها از حمله ساير خارجيان به هند خاصه حمله نادر مطالبي مي آورد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1673
آغاز: كتاب اول در باب ظهور اقتدار انگليس ها در پليتيك در خاك هندوستان؛ انجام: ملكه انكس هستم كه خداوند مرا ميان مللي فرستاده است كه بر آن ها غضب فرموده است
جلد اول؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1296ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مخمل سبز، 159گ، 16 سطر (13×24)، اندازه: 21×32/5 سم [ف: 4-150]
hokūmat-e banī-omayye va banī-‘abbās
از حكومت بني اميه آغاز سخن مي كند و از ابتداي امر آن ها و اعمالي كه معاويه براي به دست آوردن حكومت كرد سخن مي گويد و پس از آن حكومت يكايك خلفاي اموي را برمي شمارد و در وقت بيان خلافت يزيد بن معاويه داستان كربلا و حوادث بعد از كربلا و قيام هاي ضد يزيد را ذكر مي نمايد و چون از ذكر حكومت خلفاي بني اميه فارغ مي آيد به قيام سفاح و ابومسلم خراساني مي پردازد و از آن جا به شرح حكومت عباسيان مي رود و ابتداي از ابومنصور دوانيقي سخن مي گويد و بعد يك يك خليفه ها را برمی شمرد تا به هارون الشيد مي رسد. بعد از مظالم هارون الرشيد نسبت به شيعيان سخن مي راند و سپس حكومت عباسي را ادامه مي دهد تا به خلافت المعتصم بالله مي رسد. در اين قسمت داستان او به پايان مي رود.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2550/15
آغاز: گفتار در حكومت ملوك بني اميه كه اول ايشان معاويه بن ابوسفيان بود؛ انجام: پايان: كه پيش از او هيچ آفرينده بر آن اقدام نكرده بود.
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد صادق بن ملا عبدالمحمد، تا: 1248ق، جا: فريدن اصفهان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي، 10ص (296-326)، 17 سطر (10×17/5)، اندازه: 20/5×34 سم [ف: 6-66]
hokūmat-e javāsem dar bandar-e lenge
سديد السلطنه، محمد علي بن احمد، 1291-1362قمري
(sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (1874-1943
به دستور: حسين قلی خان نظام السلطنه مافی وزير ماليه
تاريخ تأليف: 1316ق؛ محل تأليف: بندر لنگه
فصل در تحقيق جواسم دارد و حكومت آن ها.
[راهنماي كتاب 56:18 و 868؛ فهرستواره منزوي 954/2؛ دنا 747/4]
خط: نستعليق، كا: احمد بن حاج محمد باقر نوري مازندراني، تا: ربيع الاول 1318ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 12ص، 20 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 16×20 سم [ف: 17-363]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 17ص، اندازه: 14×22 سم [ف: 17-360] و [فيلم ها ف: 3-119]
al-ḥukūmat fī ḥujaj-il muṯbitīn li-l-māḍī mabda’-anzamānī-yan = an-nihāya wa-l lā-nahāya = at-tanāhī wa-llā-tanāhī
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟- 428قمری
(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038
قنواتي اين رساله را با نام «النهاية و اللانهاية = حجج المثبتين للماضي مبدأ زمانياً» آورده و دكتر مهدوي نام «الحكومة في حجج المثبتين» را ترجيح داده است. داراي يازده «فصل»: 1. تعديد اصناف المقدمات من جهة موادها؛ 2. تعريف حال القضية التي موضوعها غير موجود و ان الايجاب و السلب كيف يكون فيها؛ 3. تعريف صور قياسات هي اولي بقياسات بان يحل اليها القياسات التي نحن في تعريف احكامها؛ 4. اخراج القياسات التي نحن في تعريف احكامها من القوة الي الفعل وردها الي القرائن
التي قدمنا ذكرها؛ 5. تعريف حال المقدمة المشتركة في قياساتهم و هي انه انكان الماضي لا اول له فان اشخاص الامور الماضيه الخارجة الي الوجود بغير نهاية؛ 6. تعريف حال مقدمة اخري و هي ان اشخاص الامور قد خرجت الي الفعل و ما لا نهاية له لايخرج الي الفعل؛ 7. تعريف حال مقدمة اخري و هي ان كل ما قد خرج كل واحد منه الي الفعل فقد خرج كله الي الفعل؛ 8. تعريف حال مقدمة اخري و هي ان بعض الحمد التي يعرض للاشخاص الماضيه ازيد من بعض و ضعف بعض و ان ما لا نهاية له لا زيادة عليه و لا ضعف له؛ 9. تعريف حال مقدمة اخري و هي ان الماضي ان كان لا اول له فقد قطع ما لا نهاية له فكيف حال هذا القطع؛ 10. تعريف مقدمة اخري و هي ان الماضي ان كان كذلك احتاج كل شخص في وجوده ان يتوقف لوجود ما لا نهاية له و كيف حال هذا التوقف؛ 11. الانتاج بقياسات جدلية مؤلفة من مقدمات يسلمها الخصوم انه يلزم وجود ما اريد بالحجج التي لهم ابطاله.
آغاز: قال هذه الرساله عملتها فيها تقرر عندي من الحكومة في حجج المثبتين للماضي مبدا زمانيا و بيان تحليلها الي القياسات بصورها و بماده مقدماتها معا...
انجام: فاذا بلغنا هذا المبلغ فليتم المقاله و ههنا شبه اخري لم اتعرض لها اذا كان المسئول شرحه و ايضاحه هو هذا النمط من الشبه
[قنواتي ص 139-140؛ دكتر مهدوي 93-94؛ الذريعه 409/24 «النهاية و اللانهاية»؛ دنا 747/4 (14 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: الذي خلق فيه هذا العالم فيلزم ان يكون
خط: نسخ، بي كا، تا: 581ق؛ افتادگي: انجام (چند سطر)؛ پس از اين ضمن يك صفحه قطعه عبارتي است گويا مناجات شيخ باشد كه كاتب به نام خطبه ياد كرده. سپس ضمن 2 صفحه نامه شيخ ابوسعيد ابوالخير است به شيخ الرئيس و جواب شيخ الرئيس است از آن. كاتب نامه جوابيه شيخ را مقدم برنامه ابوسعيد نوشته است؛ واقف: ابن خاتون؛ 19گ، 28 سطر، اندازه: 7×17 سم [ف: 4-142]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6452/22- عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-254]
نسخه اصل: اونيورسيته 4755/1؛ بی کا، تا 558ق [ف: 84]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، اندازه: 12/7×21/4 سم [ف: 7-451]
نسخه اصل: كوپرولوش 1589. رسالة النهاية و اللانهاية؛ بي كا، تا: پايان رجب 754ق؛ 1گ (312 ر و پ) [فيلم ها ف: 1-480]
نسخه اصل: كوپرولوش 1589. رسالة الحکومة فی الحجج المثبتين للماضی مبداء زمانياً، در يازده فصل؛ بي كا، تا: با تاريخ 756ق؛ در هامش؛ 102گ (201ر-302پ) [فيلم ها ف: 1-485]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، بي كا، تا: با تاريخ 962ق؛ تملك: مصطفي بن عبدالله در 962، خليفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشك تفرشي در 1135، محمد ابراهيم قزويني در 2 ذيقعده 1245؛ كاغذ: سمرقندي كلفت، جلد: تيماج ترياكي، 6گ (355ر-360ر)، 31 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-2430]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 20رمضان 1058ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 5گ (64پ-68ر)، 24-33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27 سم [ف: 144]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (1ر)، 29 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 38-620]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، بي كا، بي تا؛ از روي نسخه تاريخ 1266 مي باشد [ف: 3-255]
نسخه اصل: ليدن (Cod. 1020a Warn 1464-2479)؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-613]
بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج مشكی، 13گ (65ر-77پ)، 21 سطر، اندازه: 15×18 سم [ف: 4-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، بي تا؛ 22 ص (14-35) [عکسی ف: 1-152]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ شماره فرعي نسخه با توجه به شماره صفحات 1807/14 در جلد 9 ص 400 اصلاح شد؛ 35 ص (298-332) [ف: 5-231]
hokūmat-e mo‘tamed-od-dowle dar esfahān-e zamān-ehājī mīrzā āqāsī
اقبال آشتياني، عباس، 1276-1334 شمسی
(eqbāl-e āštīyānī, ‘abbās (1897-1955
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5435/2
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: گالينگور قهوه اي، 14گ (22-35)، اندازه: 18×24 سم [ف: 16-8]
al-ḥakīm bi-l-ḥaqīqa huwa-l ḥaqq-ul awwal-ul wājibbi-ḏ-ḏāt
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1253/5
بندي است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1077ق [ف: 5-251]
حل آداب العضدي- شرح آداب المناظرة
حل الابيات- شرح غزلي از مولانا جلال الدين رومي
حل ابيات الموشح- شرح ابيات خبيصي
حلاج- احوال حسين بن منصور حلاج
hallāj-nāme
احمدي
ahmadī
مثنوي حلاج نامه از احمدي در شرح گفتگوي چوب و كمان و پنبه و زه حلاجي است با يكديگر. در اين گفتگو هر يك از آن ها سرگذشت خويش را بيان مي دارد. اين مثنوي 195 بيت دارد و حلاج دستمايه داستاني عرفاني و اخلاقي قرار گرفته است. در اين مثنوي هر يك از راويان شرح بخت برگشتگي اوضاع خود را بيان مي كند و با حسرت لحظه هاي خوش گذشته، از غم غربت و اسارت مي نالد.
آغاز: دوش در بازار صبحم شد گذز ** كردم از حيرت به جانبها نظر/ ناگهان آمد مرا زار و خروش ** ازدكان يار حلاجم به گوش/ ساعتي چون كردم آن جا استماع ** پنبه ديدم با كمان اندر سماع
انجام: گفته اي احمدي ضايع مهل ** بايدت كردن حذر در گوش و دل
چاپ: ضمن گنجينه بهارستان، ادبيات فارسي- 2 (شعر)، مسلسل 9، تهران، كتابخانه مجلس شوراي اسلامي، بهار 1384ش، با تصحيح احسان الله شكراللهي طالقاني
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1162/19 طباطبائی
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: آقانورا بن حاج نقد علي، تا: قرن 10؛ 2ص (46-47) [ف: 23-653]
hall-e ahādīs
عماد عبدالله، ق 11قمري
(emād ‘abd-ol-lāh (- 17c‘
در شرح چند حديث شيعي است.
[فهرستواره منزوي 315/7]
يزد؛ علومي، شيخ علي؛ شماره نسخه: 60/3
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [نشريه: 4-446]
hall-e extelāf-e šī‘e va sonnī
مردوخ، محمد، - 1354قمري
(mardūx, mohammad (- 1935
اين نسخه عکس است از روي کتاب چاپي که گويا در پاکستان به چاپ رسيده است. متن کتاب از سيد محمد مردوخ چهارياري مرجع اهل سنت ايران است که به نام «حل اختلاف شيعه و سني» مسائلي را که به زعم او بين شيعه و سني مطرح و مورد اختلاف يا اتفاق بوده آورده و بررسي نموده است. به همراه متن کتاب، ترجمه آن به زبان اردو و از حبيب الرحمن کاندهلوي همراه با مقدمه سيد محمد فياض الدين جعفري رضوي خراساني درج شده است. ناشر اين کتاب انجمن طلاب اهل سنت ايران در پاکستان بوده است. حاجي ميرزا خليل كمره اي كتاب «ارض النبوة جسر عظيم» را نگاشته است و نسخه اي از آن را براي شيخ محمد مردوخ كردستاني فرستاده است و تقاضاي اظهار نظر كرده است. شيخ مردوخ كردستاني رساله حاضر را در جواب رساله كمره اي نگاشته است. وي در اين رساله دوازده مورد از اختلاف بين شيعه و سني را برشمرده است از جمله: 1. موضوع خلافت، 2. شستن پا، 3. موضوع مهر، 4. اذان، 5. مرده پرستي، 6. عاشورا و روضه خواني، 7. فدك و...
شرح و حواشي:
1- اشرفيه = رد رساله حل اختلاف؛ اشرف زاده، محسن بن ابي القاسم (- 14)
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 1776-10/86
آغاز: بسمله تمام حمد وثناي را که مشتي ** هر قسم کي حمد وثنا اسن ذات کبريائي/ خاک را برگزيده بر تمام مخلوقات ** کي اي همت حبس تي ايک مشتهي کو تمام؛ انجام: مراد ما نصيحت بود وگفتيم حقيقت را ** او رجو حقيقت تهي اسرسيم ني بيان کرد مايه اب بيق بيان نکرديم و رفتيم
از اول تاآخر؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مطالب در دو ستون تحرير شده که ستون سمت راست به فارس و ستون سمت چپ ترجمه آن به اردو مي باشد؛ جلد: کاغذي سفيد، 201گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 3-1660]
ḥall-u asrār-il axyār ‘alā i‘rāb-i iẓhār-il asrār
زيني زاده، حسين بن احمد، - 1168قمري
(zaynī zāde, hoseyn ebn-e ahmad (- 1755
وابسته به: اظهار الاسرار الخفية للقواعد النحوية؛ بركلي، محمد بن پيرعلي (929-981)
اعراب و تركيب كتاب «اظهار الاسرار» محمد بن پير علي بركلي كه متن مختصري است در نحو. در اين كتاب كم تر نقل اقوال مي شود.
چاپ: بولاق، 1269 و 256ص، 1295ق؛ استانه، 326ص، 1218ق و 385ص، 1224ق و 292ص، 1265ق.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2283
آغاز: الحمدلله الذي رفع داء الجهل عنا بانزال قراء عربي بين الهدي علينا و نصب اطباء العلماء بيننا بمحض لطفه و احسانه و كرمه؛ انجام: و صلي الله علي سيدنا محمد الذي أرسل رحمة للعالمين و علي آله و أصحابه اجمعين و علي جميع الانبياء و المرسلين.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ مهر: «احمد رشدي» (دایره)؛ جلد: مقوايي، 163گ، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-267]
hall-e aš‘ār-e š.e kāfīya
رضي الدين استرآبادي، محمد بن حسن،- 686 ؟ قمري
(razī-yod-dīn-e estarābādī, mohammad ebn-e hasan (- 1288
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24869
آغاز: افلم يهديهم مسند الي الله تعالي و الرسول؛ انجام: من ضرب صدق و قضاء الواجب
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ واقف: حامد حسين؛ كاغذ: حنايي، جلد: گالينگور [رايانه]
حل اشكالات هدايه و ارشاد- توضيح
ḥall-u iškāl-il išārāt
ابن كمونه، سعد بن منصور، - 683 قمري
(ebn-e kamūne, sa‘d ebn-e mansūr (- 1285
وابسته به: الاشارات و التنبيهات؛ ابن سينا، حسين بن عبدالله (428-370)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2377/5
آغاز: بسمله، كل جملة مركبة من علل و معلولات
خط: نسخ، بي كا، تا: 965ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي روكش كاغذ عنابي، 29گ (49-77)، اندازه: 13×19 سم [ف: 4-1269]
ḥall-u iškāl-is šakl-il xāmis ‘ašar
ابيوردي، ابوالحسن بن احمد، - 966 قمري
(abīvardī, ab-ol-hasan ebn-e ahmad (- 1559
رساله اي است در حل اشكالاتي كه بر شكل پانزدهم از مقاله سوم از مقالات اقليدس در هندسه وارد شده. مطالب رساله در یک «مقدمه» و دو «بحث» مرتب شده است.
آغاز: بسمله و له الحمد علي ما خلص الانام من مضائق الاوهام و بواهم علي ارائك اليقين... اما بعد يقول احوج عباد الله... ابوالحسن بن احمد... انه لمادار علي السنة ارباب النظر الاشكال الوارد علي الشكل الخامس عشر من تأليف مقالات اقليدس في الهندسه و صعبوا حلها و جهت عنان الفكر اليها لحظه فسخ لي اشكالات اخر اصعب مما اشتهر و وفقت بحل الجميع...
انجام: وساوس الاوهام و اما الرابع من تلك الاشكالات فقد ظهر بما ظهر كما يظهر لمن تامل و تمام حله انما يحصل بعد تحقيق كيفية حدوث الحركة و قد بسطنا ها فيما علقنا علي شرح الاشارات و لنكتف بهذا القدر حامدين له مصلين.
[دنا 748/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد طاهر بن شمس الدين محمد مشهدي مارشكي، تا: 1036ق، جا: قزوين؛ جلد: تيماج مشكي، 10ص (392-383)، 21 سطر، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 24/3-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1078ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 5ص (235-239)، 25 سطر، 21×34 سم [ف: 9-352]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2337/21
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1079ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج
قهوه اي، 4گ (120پ-123ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1081ق؛ ضميمه: مقالي از شمس الدين محمد خفري درباره زاويه مسطحه؛ در مجموعه شماره 4947 از صفحه 159 [ف: 18-52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: پارچه اي، 7ص (1-7)، ابعاد متن: 9×15/2 سطر، اندازه: 15/8×22 سم [ف: 8-326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج حنايي، 3گ (110-112)، 21 سطر (7/5×14)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 13-156]
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 226]
بي كا، بي تا؛ 10گ، قطع: رقعي [ف: 322]
«ḥall-e eškāl dar «ṣalli ‘alā muḥammad wa āl-i-h kamāṣallayta ‘alā ibrāhīm
فائده اي است از كسي كه نامش در نسخه نيست و موضوع آن طرح و حل اشكالي است در مورد تشبيه صلواب بر آل محمد به صلوات بر آل ابراهيم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1020/2- طباطبائی
آغاز: اللهم صل علي محمد و آل محمد كما صليت علي ابراهيم و آل ابراهيم... في هذه التشبيه اشكال مشهور من حيث انه يقتضي ان يكون الصلوة علي نبينا... اقل و ادون من الصلوة علي ابراهيم؛ انجام: اذ هذا المعني لايعلم من هذه العبارة الا بهذا الوجه كما لايخفي علي الفطن اللبيب
خط: نستعليق شكسته، كا: محمد رحيم بن محمد بن محمد علي طالقاني، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 1ص (11پ متن و حاشيه)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 23-301]
حل اشكال دوازده سؤال- پاسخ پرسشهاي اعتقادي
ḥall-u iškāl-i mu‘addil-i masīr-il ‘uṭārid
كاشي، جمشيد بن مسعود، - 841؟ قمري
(kāšī, jamšīd ebn-e mas‘ūd (- 1438
اهداء به: ميرزا الغ بيگ (812-850 ه)
رساله اي است مختصر با مقدمه اي مفصل نوشته شده است و احتمال دارد كه از غياث الدين جمشيد كاشاني باشد.
آغاز: بسمله و عليك الاعتماد، الحمدلله المدبر لاعنة الافلاك ذوات الشماس الي ما شاء من الجهات المعدل لمسيرها و المزين لاجرامها بالكوابك... و بعد فان من اجل نعم انعمها الله تعالي علي و افضل ايادي اسبغها الي ان اسعدني بدولة الانخراط في سلك الاقل و الاحقر من عبيد حضرة السلطان الاعظم الخاقان... (پس از يك صفحه و نيم القاب): الغ بيك گوركان بسط الله بساط خلافته... (پس از دو صفحه دعا): فاشتغلت باتعاب النكرة و اداب الروية في حل اشكال معدل المسير لعطار مع تعاليه ان يكون شريعة لكل وارد؛ انجام: ليجتمع له من حركة الذاتية و العرضية كل يوم مقدار حركة الاختلاف.
در فهرست از الغ بيگ دانسته شده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9 و 10؛ با اشكال هيوي و هندسي و رياضي؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن مشكي، 10ص (40-49)، اندازه: 13/3×17/9 سم [ف: 5-104]
آغاز: بسمله، الحمدلله المدبر لاعنه الافلاك و ذات الشماس الي ماشاء من الجهات المعدل لمسيرها و المزين لاجرامها؛ انجام: كل يوم مقدار حركة الاختلاف
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ واقف: ناييني؛ كاغذ: سفيد فرنگي، جلد: پارچه اي، 5گ، 17 سطر (8×13)، اندازه: 13/5×20/2 سم [ف: 8-142]
’ḥall-u i‘ḍālāt-i faṣl-i ibṭāl-it takāfu’ min k.-iš šifā
گيلاني، علي بن فضل الله، ق 11قمري
(gīlānī, ‘alī ebn-e fazl-ol-lāh (- 17c
تاريخ تأليف: صفر 1060ق
گويا همين حاشيه است كه او در توفيق التطبيق (ص 4) از آن ياد كرده است. اين حاشيه را پس از بازگشت از مكه و مدينه به اصفهان در مسجد عتيق كه در آن جا درس مي گفت نوشته و در آن از «استادنا و استاد البشر العقل الحادي عشر» ياد مي كند.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 293/64
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هو احد في ذاته و احد في صفاته و افعاله؛ انجام انه هو الخالق للخير و الشر (تمت الحاشية بعونه
بالفوز و الظفر)
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ در 74پ شعرهاي مرموزي است در صرف؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 10گ (195ر-204پ)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 203]
halāl-e bayyen va harām-e bayyen va šobahāt
حر عاملي، محمد بن حسن، 1033-1104قمری
(horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624-1693
شيخ ابراهيم نامي از حرعاملي سؤال كرده اگر بناء امور بر تثليث باشد يعني بگوييم پاره اي از امور حلال بين و پاره اي حرام بين و بقيه شبهاتي بين اين دو حالند، از شما مي پرسم كه آيا شما در اين تقسيم بندي به حقيقت شرعي رسيده ايد يا آن كه حكم از طريق حقيقت لغوي و عرفي يا به امارات ظني و قطعي مي كنيد. اگر در اين تقسيم بندي حقيقت شرعي داريد ما را بيان كنيد و بگوييد و در اين صورت نزاعي نيست والا چگونه در اموري كه صاحب نص نمي باشيد حكم مي كنيد به اين كه آن چه حلال و حرام بين نيست آن شبهه است در حالي كه شبهات را شارع چنين بيان كرده و شبهات بين ذلك و او نگفت كل ما كان بين ذلك فهو شبه. شيخ ابراهيم پس از بيان اين قول در شبهه و عرضه اشكال خود به حر عاملي آن را جواب مي دهد و بعد بر اين جواب ملا محمد رحيم شيخ نيز پاسخ مي گويد با عنوان «جواب الجواب».
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1868/6
انجام: هذا سؤال الشيخ العالم الشيخ ابراهيم... زاد الله له نعماه و جعل عقباه خيرا من دنيا. بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين... فان قال...
پايان: و استغفر الله لي و لكم و للمؤمنين حرره محمد بن الحسن الحر العاملي عامله الله بلطفه الخفي و الجلي.
كا: سيد محمد مهدي بن ملا علي تبريزي طباطبائي، تا: 1222ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2ص (16-17)، 33 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 10-459]
hallāl-ol ‘oqūd
محمد بن حر عاملي، ق 13قمري
(mohammad ebn-e horr-e ‘āmelī (- 19c
فصل و بابي ندارد، شرح صيغ مشكله است و گاهي لغزهايي بدون مناسبت در اواسط گفتار آورده است.
تبريز؛ ملي؛ شماره نسخه: 3021
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين و النار للكافرين و الجاحدين و الصلوة و السلام علي خير خلقه سيدنا محمد و آله الطاهرين الغر الميامين اما بعد فهذه رقعة من الصيغ و الاشكال و المعني و اللغز و الايجاب و غيرها؛ انجام: ششم تثنيه مخاطبه مؤنث است از باب اباع بتاريخ دهم شهر ربيع الثاني سنه 1282
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1298ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: چرمي نرم، 39گ، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-434]
’hall-e alfāz-e k.-e manša’-e enšā
الفاظي که در کتاب «منشأ الانشاء» احتياج به توضيح داشته در اين رساله با توضيح آن ها جمع آوري شده است.
دامغان؛ صادقيه؛ شماره نسخه: 90/6
آغاز: منشاء الکلمات الشريفات الرايقه بدل حمد منشي انشاء الخلق لحکمته الشاملة انشاء و مبدأ العبارات؛ انجام: علي ما يقتضيه الحکمة المراد بالمعروف اي بالوجه الذي لا ينکره الشرع أو ما يعرفه أهل العرف.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: پارچه اي، 3گ، اندازه: 15×26/5 سم [ف مخ: - 81]
halāl va harām
همداني، علي بن محمد، 714-786قمری
(hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315-1385
رساله اي است در بيان حلال و حرام و بيان قول صلحا و اتقيا و قول فقهاي اسلام درباره اين دو، و اين رساله را در جواب «حاجي علي» نگاشته است.
آغاز: از صاحب الاطوار القلبيه... شيخ حاجي علي پرسيدند كه چون در حلال و حرام؛ رساله حلال و حرام از حاجي علي ادام الله بقائه
تذكر: نام كامل مؤلف به استناد نسخه مركز احياء تعيين شد؛ خط: نستعليق، كا: حاجي اسماعيل اسفرجاني قمشه اي، تا: رجب 1234ق؛ 3گ (328-330)، 25 سطر، اندازه: 21×31/5 سم [ف: 4-69]
آغاز: الحمد لله علي نعمائه... اما بعد صاحب الأطوار القلبية و... بدان اي سالك راه و مقرب درگاه وفقك الله المسلوك... كه مذهب صلحا و اتقياء و شارب اولياء
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 8ص (570-577) [عکسی ف: 3-202]
halāvat-ol ‘ebād fe-l a‘yād
كرماني، علي اكبر
kermānī, ‘alī akbar
رساله اي متوسط در ترجمه صلاة و اشاره به ظرائف و اسرار نماز که براي استفاده مؤمنين در ايام عيد نگاشته و در ده «مقدمه» و چند «مقصد» و یک «خاتمه» ساخته است.
آغاز: زهي ستوده خدائي که با آن که قاطبه موجودات از علويات و سفليات و مجردات و ماديات هريک برجهة فطرت بقبله جمال او که اينما تولوا فثم وجه الله و هم هيچيک بکنه ذات...
[دنا 749/9؛ فهرستواره منزوي 66/7 با عنوان «اسرار الصلاة»]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2864/1
آغاز: برابر؛ انجام: و در احتجاجست ازحسين بن علي ع که فرمود از براي مروان بن حکم اما تو اي مروان پس من سب کننده تو وسب کننده پدر تو نيستم...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ ظاهراً نسخه از پايان ناتمام مانده؛ جلد: تيماج سياه، 97گ، 18-19 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 2-804]
halāvat-ol monājāt
سجزي، محمد بن عبدالرحيم
sajezī ،mohammad ebn-e ‘abd-or-rahīm
وابسته به: المناجات الخمسة عشر = مناجات خمس عشر؛ علي بن حسين (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
ترجمه و شرح نيكو و مختصري است بر مناجاة خمسة عشر منسوب به امام زين العابدين عليه السلام، با نگارشي شيوا و تضمين آياتي از قرآن كريم و بعضي احاديث مروي از اهل بيت عليهم السلام و اشعاري از مؤلف يا ديگران و داراي مقدمه اي در باب اهميت و فضيلت دعا و نيايش و حالات دعاگزاران. در دو «جزء»: 1. ترجمه تحت اللفظي مناجات؛ 2. شرح برخي از عبارت هاي اين دعا.
آغاز: شيرين ترين شهدي كه از ني كلك ريزد شكر شكر منعمي است كه زبان اصحاب ذوق كامياب حلاوت مناجات اوست...
انجام: آن حضرت مسئلت مي نمايد و به قصد حسن خاتمه ايراد کرده مي شود و اخرج حب الدنيا من قلوبنا کما فعلت بالصالحين من صفوتک و الابرار من خاصتک يا ارحم الراحمين.
[دنا 749/4 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 315/7 و 277/9 ناشناس]
در فهرست ناشناس آمده؛ بي كا، تا: قرن 13 [نشريه: 7-250]
آغاز: برابر
خط: نستعليق خوش، كا: كاتب الحضره سلطاني علي اكبر (تفريشي)، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تيماج سبز، 122گ، 22 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 1-513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 66 ص (1-66)، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 32-101]
آغاز و انجام: برابر
جز شرح نسخه 1/4091 دانشگاه است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: ميشن سرخ [ف: 5-341]
آغاز: جزء دوم از رساله مسماة بحلاوة المناجات در شرح آن چه محتاج به ايضاح وافصاج است مشتمل بر دو ذوق. ذوق اول در تحقيق مطالب مهمه که فهم اکثر مناجاتها؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس. جزء دوم از رساله موسوم به «حلاوة المناجات» است در شرح آن چه محتاج به ايضاح و افصاح است در دو ذوق: ذوق اول در تحقيق مطالب مهمه که فهم اکثر مناجات ها بلکه ساير ادعيه موقوف بر آن است (اين ذوق شامل چند اصل است و در آن از آيات و ادعيه مأثوره از معصومين و اقوال حکما و صوفيه و اشعار فارسي استفاده شده است)، ذوق دوم در حل بعضي فقرات که محتاج به شرح است به ترتيب مناجات، در اين بخش مطالب مشکله مناجات خمسة عشر منسوب به امام سجاد عليه السلام را شرح مي نمايد؛ خط: نسخ معرب، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشکي، 36گ، 14 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-1669]
halāvat-ol monājāt
در اهميت راز و نياز و گفت و گوي در روح، اعتقادي، فلسفي، عرفاني در 2 بخش.
[دنا 749/4؛ فهرستواره منزوي 138/6]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1952/10
آغاز: مقدمه مناجاة در لغت مفاعله است از نجوي يعني راز گفتن دو كس با هم؛ انجام: نيز ظاهر شد كه از راه مصاحبت آن حضرت با روح اعظم است و ذلك ما أردنا و الحمدلله أولا و آخراً
خط: نستعليق، كا: محمد حسن حسيني خويي زنوزي، تا: غره شوال 1206ق، جا: تهران؛ جلد: تيماج مشكي، 16گ (89ر-104)، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 5-322]
ḥall-ul ījāz
در فقه شافعي
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 343
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم قال الامام الاعظم و البحر الافخم جمال الدين علي المعروف ببغداد علي تغمده الله بغفرانه و اسكنه فراديس جنانه بالنبي و اله الحمد لمن هدانا الي طريق الاسلام و لو لا ان هدانا الله لكنا علي طريق... و بعد فقد سخ لي ان نخطي الي ما لا استطيف و ما لا اصل اليه فهما و ارداكا الاجل وجود هذه الكتاب كثير الفوائد عظيم الاحتياج لاهل... كتاب الطهارة و هي لغة نظافة الشيء و شرعا عباره عن رفع الحدث الخبث و الاصل فيه قوله تعالي و انزلنا من السماء؛ انجام: انجام در كتاب كتابت: فصل اذا جني المكاتب علي نفس السيد بان قتله او طرفه اقتصر... فائده و حيث ثبت المال فهو للمكاتب ادي به النجوم و هل يستحق اخذه في الحال ام يتوقف... اخري... فصل سينقل المكاتب بتصرف لا يشرع فيه اي يستقل المكاتب كالحر في معظم التصرفات فيبيع و يشتري و يوجر و يستاجر و ياخذ بالشفعهو اذا آجر نفسه او عبده او ماله فعجزه السيد انفسخ العقد و لا خطر اي يستقل المكاتب بتصرف لايشرع فيه و لا خطر كالبيع و نحوه (با خط ديگر) صاحبه و مالكه ملا عبد الله بن حسين غفر الله عنهما... في سنة الف و مآة و اربعين و سبعة من هجرة النبوية 1147
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ تملک: عبدالله بن حسين در 1147ق؛ قطع: رحلي [رشت و همدان: ف: - 1322]
ḥalbat-ul ādāb wa ḥilyat-ul kitāb
مسيحا فدشكوئي، محمد مسيح بن اسماعيل (1037-1127ق)
masīhā fedeškū’īī ،mohammad masīh ebn-e esmā‘īl
مجموعه منشئات محمد بن اسمعيل فسوي شيرازي مشهور به مسيحا، از منشيان زمان سلطان سليمان و شاه عباس صفوي است در پنج «باب»: 1. منتخب منثورات عربي؛ 2. منتخب منثورات فارسي؛ 3. منتخب اشعار عربي؛ 4. منتخب اشعار فارسي؛ 5. معدودي از معميات.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12145/9
خط: نستعليق تحريري و شكسته، كا: اسماعيل بن حاجي محمد كريم شيرازي، تا: 1216ق، جا: سجاس؛ افتادگي: انجام (دو باب آخر ساقط است)؛ با اشكال نجومي؛ جلد: تيماج، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 10-223]
ḥalbat-ul kammīyat fi-l adab wa-n nawādir-ilmuti‘alliqa bi-l-xamrīyyāt
نواجي، محمد بن حسن، 788؟-859 قمری
(navājī, mohammad ebn-e hasan (1387-1455
تاريخ تأليف: 824ق
در مقدمه آن مؤلف تذکر داده كه بنا به خواست کسي که مخالفت وي او را ميسر نبوده تأليف گرديده و شامل بيست و پنج «باب» و «خاتمه» ای به نثر و نظم مي باشد: 1. ذكر اسماء الخمرة مستعملها و متروكها؛ 2. اصل الخمرة و اول من اعتصر و ما السبب ذالك؛ 3. طبايعها و منافعها و خواصها؛ 4. استعمالها علي رأي الحكماء؛ 5. فيما يجب علي مستعملها من حقوق المنادمه و ادب النديم؛ 6. فيمن يختار من الندماء و ذكر طرف من لطائفهم؛ 7. الاحسان الي الندماء و تتابع صلاتهم و حسن جوايزهم و هباتهم؛ 8. اشعارهم الرايقه و افكارهم الفائقه؛ 9. المغرمين بشربها و المصرين عليها؛ 10. استهدائها و استدعات الادباء نثراً و نظماً؛ 11. وصفها بجميع انواعها و ما وقع فيها من المعني البليغ و التشبيه البديع؛ 12. وصف الساقي و آدبه؛ 13. وصف ما اشتمل عليه مجلس الانس من اواني الشرب و كاسات و طاسات و بواطي و ظروف و رواق و قناني و اباريق و غير ذلك؛ 14. وصف المغاني و آلات الملاهي؛ 15. وصف الشموع و الفوانيس و السرج و غير ذلك؛ 16. وصف مجلس الانس و ترتيبه و انتظامه و ما يلتحق بذلك من ذكر ليالي الصبي و طرف؛ 17. الزهريات و الرياحين و الفواكه علي طريقه الخصوص و الانفراد؛ 18. ما قيل فيها علي طريق العموم و الكلام في فصل الربيع؛ 19. الجداول و الشادروانات و الدواليب و النواعير و البرك و الفوارات؛ 20. نيل مصر و مفترحاتها نظماً و نثراً؛ 21. مفترجات بقيه البلدان علي اختلاف انواعها؛ 22. النسيم و لطافته؛ 23. غناء الحمائم و حمائم الرسائل؛ 24. الغيم و المطرو الرعد و البرق و الشمس و القمر و النجوم و الصبح و غير ذلك؛ 25. المطولات و الا راجيز و الا زجال من جميع ما تقدم من الزهريات؛ الخاتمة: في التوبة و الاخلاص و ذم الخمر. نام شاعراني كه به نام آن ها تصريح شده است: حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام، ابن الفارض، ابن ميكال ربعي، حريري، ابوالحسن طباطبائي، ابوالغول الطهوي، ابن عنمه البولاني، امرؤ القيس، سيد محمد علي موسوي حائري، حسان بن ثابت، شريف رضي، بوصيري، عميد الدين شيرازي، طغرائي.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي ادارکوس الادب علي اهل الذوق فمالو اطرباً بقهوة الانشاء و اطلع نجوم حبابها في سماء البلاغة فاستغنوا بأنوارها عن صبح الاعشاء...
انجام: ما اسلفناه من تعاظم الذنوب و لكن ان ختم الله بغفرانه ** فكلما لا قيته سهل و الحمد لله وحده و صلي الله علي سيدنا محمد و اله و صحبه و سلم.
چاپ: قاهره، بولاق، مطبعة الاميرية العامرة، 1276ق مطبعة الوطن، 385ص، 1299ق.
[معجم المطبوعات: 1872؛ كشف الظنون 287/1؛ معجم المطبوعات: 1872/2؛
الاوقاف العامة موصل 101/4؛ دنا 749/4-750 (34 نسخه)]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق الانسان علي اکمل تعديل و الهمه البيان في الاجمال و التفصيل و الصلاة و السلام علي سيدنا محمد المختار من اشرف ناد و قيل و علي آله؛ انجام: برابر
خط: نسخ كهن، بي كا، تا: حدود قرن 9؛ مصحح، محشي؛ تملک: سيد احمد مؤيد عظيم در 1243؛ يادداشت مطالعه محمد طعيمة بن حاج محمد بن احمد بن محمد بن مهند بن[...] الالباني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 189گ، 23 سطر، اندازه: 17×24 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف مخ: 2-804]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان- رم 461؛ خط: نسخ، كا: محمد بن محمد بن محمد عزاقي، تا: چهارشنبه 18محرم 864ق؛ داراي لوح زيبا كه درآن نام كتاب و مؤلف به خط ثلث مندرج است؛ تملك: احمد بن ملا محمد شافعي چلي (حلبي) به تاريخ آخر محرم 961؛ 348ص [عکسی ف: 4-68]
خط: نسخ تركي، كا: ابوبكر بن محمد بن علي بن حسن بن سليمان بن مرتضي مرتضاوي برلي مالكي، تا: چهارشنبه 9صفر 872ق؛ كاغذ: بغدادي [نشريه: 2-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 873ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 268گ، 21 سطر (10/5×15)، اندازه: 5/5×21 سم [ف: 7-168]
آغاز: الباب الاول: في اسماء الخمرة و هي الخمر و الراح و الراحمة و المدام و السلاف و القرفف و العقار و الخندريس؛
انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: محتملاً قرن 10؛ كاغذ: بخارايي، جلد: تيماج مشكي، 234گ، 25 سطر (15/5×18/5)، اندازه: 17×26/5 سم [ف: 8-273]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فستقي استانبولي، جلد: ميشن سياه، 287گ، 17 سطر، اندازه: 13/3×20/5 سم [ف: 1-194]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: علي يحي علي (كذا) حديد حسيني، تا: 1079ق؛ واقف: سپهسالار، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج، 216ص، 25 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 2-502]
آغاز: و لاسبيلا من مخالفته كيف و انا اطوع له و من النفس للشهوة و الكاس للقهوة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حمزه بن محواد، تا: 2 جمادي الاول 1081ق؛ افتادگي: آغاز؛ در هامش آغاز نسخه چند قصيده است: 1. سابق الاضعان يطوي البيدطي ** منعما عرج علي كثبان طي، و قصايد ديگر از ابن فارض حسام الدين عين بن هاني بن سنجر بن بهرام چاچي اربلي درگذشته 3 شوال 662ق مجروحاً در ستايش اميركبير شهاب الدين قرء طاي: ماللدموع تسيل سيل الوادي ** احدي بركب العامرية حادي، و قصايد ديگر؛ تملك: حاجي عبدالله بن حاجي محمد رضا نجل محمد باقر مازندراني؛ مهر: محمد رضا در 1284ق، درويش موسوي؛ كاغذ: فرنگي، 244گ، 22 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 4-334]
انجام: جهله فاغفرله ماجئنا
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه رجب 1092ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن ترياکي، 190گ، 19 سطر، اندازه: 14/8×20/1 سم [ف: 1-194]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آخر؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب؛ تملك: فرهاد ميرزا 9جمادي الاول 1292، سید حسين بن سيد علي بن حماد به تاريخ 1176 با مهر «حسين مني و انا من حسين» (مضلع)؛ جلد: تيماج زيتوني، 220گ، 25 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 25-253]
آغاز: و بعد العصر يأتينا الجزاء بهاء الدين زهير اما نقررانا، فلم تاخرت عنا، و ما الذي کان حتي، حللت ما قد عقدنا، و لم يکن لک عذر؛ انجام: و بت و عن خبرک لاتسد، بذاک الذي و تلک التي، القاضي الفاضل، تبناعل حال يسرالعدي، و ربما لايمکن الشرح بوابنا.
خط: نسخ و تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج قهوه اي، 28 گ، 18-23 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-1670]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بي كا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار، كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن، 293ص، 22 سطر، اندازه: 16×29 سم [ف: 2-502]
خط: نسخ و نستعليق، كا: عبدالرزاق بن نجفقلي دنبلي، تا: قرن 13؛ ترجمه و شرح بعضي قصيده ها به دستور شاهزاده عباس ميرزا توسط كاتب انجام شده و از اصل كتاب نيست، پاره اي از سطرها چليپا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 180گ، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-103]
آغاز: الباب السابع عشر منه في الزهريات و الرياحين و الفواكه... و سيما الخيري؛ انجام: و الظاهر من الاسود انه احتيل عليه بذلك و
ذكربن قتيبه ان بالهند شجرا يخرج عليه
باب 17 از آن است در گل ها و ميوه ها؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 14گ (229ر-242پ)، اندازه: 11×21/5 سم [ف: 23-798]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلي [نشريه: 5-653]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن علي محمد آق اولي، تا: سه شنبه 22 ذيحجه 1253ق، براي ميرزايي ميرزا محمد مهدي؛ كاغذ: قورخانه اي، جلد: ميشن سياه، 208گ، 23 سطر، اندازه: 19/9×34 سم [ف: 1-194]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1253ق؛ تملك: فرهاد ميرزا قاجار به تاريخ 1254، محمد حسين به تاريخ 1244؛ صورت تقريظ تقي الدين ابن حجه حموي؛ جلد: تيماج مشكي، 281گ، 23 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 25-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: ذيقعده 1253ق؛ واقف: ناييني؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 230گ، 19 سطر (9×17/5)، اندازه: 17×28 سم [ف: 7-305]
آغاز: برابر؛ انجام: و کرمه و که ابوبکر ابن حجة هکذا شاهدته بخطه و الحمدلله وحده. وحسبنا الله و نعم الوکيل
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن محمد علي، تا: شوال 1255ق، حسب الامر ميرزا محمد مهدي؛ مجدول؛ جلد: تيماج مشکي، 227گ، 23 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 3-1671]
خط: نسخ، كا: محمد كاظم بن عبدالعلي تبريزي، تا: 8رجب 1263ق؛ مصحح، محشي؛ تملك: فرهاد ميرزا به تاريخ هشتم صفر 1298 در طهران؛ جلد: تيماج قهوه اي، 112گ، 26 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 52]
آغاز: برابر؛ انجام: قد قطف اللذة في شبابه بجهله فاغفر له ما قد جني... قال جامعه عفي الله تعالي عنه هذا آخر... و ليس اعتقاد المرء ما كف خطه- كما ان حاكي الكفرليس بكافر... في سنة 1265.
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: 1265ق؛ داراي يك سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ تملک: فرهاد ميرزا در 1198؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 278ص، 23 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 7-112]
خط: نسخ، بي كا، تا: رجب 1267ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 332گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 546]
آغاز: برابر؛ انجام: يا رب ان العبد عبد مذنب ** و هو فقير ماله عنك غنا/ قد قطف اللذة في شبابه ** بجهله فاغفر له ما قد جنا
خط: نسخ، كا: محمد كاظم بن محمد صادق، تا: 1269ق؛ تملك: عباسعلي نوري؛ جلد: تيماج قهوه اي، 258گ، 19 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 25-225]
آغاز: برابر؛ انجام: قد قطف اللذة في شبابه ** بجهله فاغفر له ما قد جنا
خط: نسخ، كا: محمد كاظم بن محمد صادق دزفولي، تا: 1271ق؛ جلد: ساغري مشكي، 286گ، 19 سطر، اندازه: 19×31 سم [ف: 24/2-40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبد الحميد بن مصطفي، تا: چهارشنبه 20شعبان 1273ق؛ جلد: تيماج مشكي، 280گ، 21 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 12-54]
خط: نسخ معرب زيبا، كا: علي بن محمد، تا: شنبه سلخ شعبان 1278ق؛ جلد: تيماج مشكي، 279گ، 22 سطر، اندازه: 17/5×29/5 سم [ف: 20-295]
خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم، تا: 1283ق [الفبائي ف: 228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم، تا: 1283ق [الفبائي ف: 228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن اسدالله تبريزي، تا: جمعه 17شعبان 1298ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 365گ، 17 سطر، اندازه: 18×32 سم [ف مخ: 2-805]
خط: نسخ، كا: محمد تقي بن محمد رضا بيان الملك، تا: 8 ربيع الاول 1308ق؛ از روي نسخه نوشته در 1101 براي ميرزا عبدالوهاب منشي باشي؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: ميشن سرخ، 318گ، 12 سطر، اندازه: 14/2×21/5 سم [ف: 1-193]
خط: نسخ زيبا، كا: محمد هاشم موسوي يزدي، تا: 12 ذيقعده، حسب الامر علي قلي ميرزا پسر فتحعلي شاه قاجار؛ مصحح، مجدول؛ كاغذ الوان؛ جلد: تيماج مشكي، 37 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 1-126]
بي كا، بي تا؛ خريداري از امرالله صفري [رايانه]
خط: نسخ، بي كا، تا: 20جمادي الثاني سال «الف و ما و الف»؛ جلد: تيماج سبز، قطع: ربعي [ف: 2-78]
آغاز: قال فامر له بمائه الف درهم و غضب الرشيد يوما عليه بسبب هفوه وقعت منه في حال سكره؛ انجام: ثم قال يجد اللذه حاله النوم فقال له المجنون حاله النوم ليس
از اواسط بابا دوازدهم است تا آخر باب بيست و پنجم و قسمتي از خاتمه كه شامل توبه و اخلاص و ذم الخمر و دور نمودن طبايع است؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: كلفت شكري، جلد: تيماج مشكي، 167گ، 17 سطر (10×12/5)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 1-295]
حل البحث- حل عبارة قواعد الأحكام
حل البحث- شرح شرايع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام
ḥall-ul bayḍa bi-‘awn-i man lā-yūṣif bi-nawm wa lāyaqẓih
مازندراني، محمد زمان بن محمد معصوم، ق 12قمري
(māzandarānī, mohammad zamān ebn-e mohammad ma‘sūm (- 18c
در كروي بودن شكل جهان به روش عرفاني.
آغاز: بسمله. و به نستعين. من اظهر من حصين نور علمه الاحدية اطلاقا وحدة الوجود فظهر من عنقاء قاف واحديته قدرته بالوحدانية بيضة الشهود.
انجام: و الله مبدع الوجود و مخترع العدم الحمدلله... و عترته الاخيار (قد تم رسالة حل البيضية... من افادات... محمد معصوم ابن الامير محمد زمان).
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد محسن بن محمد كاظم اشرفي مازندراني، تا: 4 محرم 1224ق، جا: كربلا؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قهوه اي، 23 سطر [ف: 5-350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي اصغر شاه كوهي، تا: 1226ق؛ كاغذ: فرنگي كبود، جلد: تيماج سرخ، 40ص (64-103)، 18 سطر (7×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14-3594]
hall-e tahqīqāt
جوري، ابراهيم بن عبدالله، - 1065قمري
(jūrī ،ebrāhīm ben ‘abd-ol-lāh (- 1655
تضمين 58 بيت از مثنوي مولوي است (18 بيت اول دفتر اول و چهل بيت برگزيده از ديگر دفاتر) به صورت تركيب بند كه در هر بند 5 بيت تركي با يك بيت مثنوي تكميل مي شود. سراينده خود پس از ديباچه و خطبه منظوم (با عنوان: در توحيد و نعت شريف و در نعت چهار يار گزين) ابياتي «در سبب تأليف رساله شریف» دارد. كه در آن تخلص خويش و پاره اي از خصوصيات اين منظومه را بيان مي دارد. او در اين ابيات مي گويد: مثنوي را صبح و عصر درس مي گفتم و پنج بار آن را نوشتم. از 6 دفتر آن چهل بيت انتخاب كردم و در مقدمه هر بيتي پنج بيت گذاردم و در آغاز، 18 بيت نخست مثنوي را نيز با همين ترتيب آوردم و بدين گونه، تركيب بندي بي مانند فراهم كردم. تاريخ تنظيم اين مثنوي (چنان كه در بيت آخر است) 1057 مطابق نام كتاب «حل تحقيقات» است.
[قاموس الاعلام تركي 1851/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 115/11- فیروز
آغاز: آفرين خداي باسط انوار عشق ** ايتدي ذاتكدن ظهور آثار عشق؛ انجام: گرچه مجمل در بو شرح بي مثال ** ليك متننده مفصلدر مآل... بولدي بو منظومه حكمت نظام ** حل تحقيقات ايله تاريخ و نام
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1080ق؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: دولت آبادي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 32ص (166-197)، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 21-243]
ḥall-u tarākīb-il muškila = tarākīb-ul ‘ibārāt-ilmutadāwala
آقا محمد علي كرمانشاهي، 1144-1216قمری
(āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732-1802
رساله كوتاهي است در تركيب و اعراب چند جمله عربي كه در پاره اي از كتاب ها آمده و مبتدئين از آن عاجزند، با مقدمه كوتاهي در معني تركيب و چند اصطلاح نحوي.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي انطقنا بتراكيب الكلام و لطائفها و اطلق لساننا بحل العبارات في تعبير المرام...
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي انطقنا بتراكيب الكلام و لطائفها و اطلق لساننا بحل العبارات في تعبير المرام؛ انجام: نفيا ابدا بالكناية
التي هي أبلغ من التصريح كذا أفاد العلامة في شرح المفتاح. تم من كلام مرحوم آقا محمد علي كرمانشاهي من مقامع.
خط: نسخ، كا: محمد بن ملا عبدالعظيم بيدگلي، تا: 1257ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 4گ (198ر-201ر)، 25 سطر، اندازه: 17/5×21 سم [ف: 44-225]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال بعض أن لا زائدة و ما بعدها مثل ما قال من قال لا رد لما هو خلاف المقصود و قيل ان جرم بمعني كسب.
نام مؤلف به استناد نسخه ش 16056/9 مجلس ذكر شد؛ خط: نستعليق، كا: عبدالحميد بن ملا محمد واعظ، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 3گ (154ر-156پ)، اندازه: 15×22 سم [ف: 6-5]
ḥall-ut tarkīb
طبري، محمد كاظم بن رضا، ق 13قمري
(tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā (- 19c
گرفته شده از كتاب كاپيتان اسكات و ترجمه مكالمات باقريه. در ديباجه نام كتاب و نگارنده آمده است و او مي نويسد: «از من خواستند كه تركيب بعضي از عبارت هاي دانشمندان را گزارش و حل كنم، و اين كتاب را در پنج «مسئله» هر يك در چند «فایده» نگاشتم». عنوان «مسئله» ها: 1. بيان كلمه اما پس از خطبه در چهار فايده؛ 2. بيان كلمه لابد له من كذا، لاباس، لاجرم و لا سیما؛ 3. بیان کلمه «عليحده»؛ 4. بيان اعراب فضلا در جمله زيد ما يعطي فلسا فضلا ان يعطي درهما؛ 5. بيان كلمه يومئذ در جمله ذهب «زيد و يومئذ لا ينفعه».
آغاز: سپاس و ستايش خداوندي را سزاست كه زبان آموز عباد است در هر بلاد... اما بعد مخفي نماند كه تحصيل مراتب ادب مستحسن طباع و ذكر دقايق نحو و حل تراكيب فصحا و بلغا زينت سماع است... اين بي بضاعت... محمد بن الرضا الكاظم الطبري... و اين رساله را مسمي نمودم به حل التراكيب و آن را مرتب نموديم به پنج مسئله و در ذيل هر مسئله ذكر نموديم چند فايده...
انجام: لكن مشهور همان پنج قسم اول است از اقسام تنوين كه ذكر نموديم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوب، كا: سلطان حسين، تا: 24ذيقعده 1277ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قرمز، 35گ (1-35)، 11 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 22-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ توسط فرزند مؤلف «اسد الله» تصحيح شده و يك حاشيه از وي نيز دارد؛ جلد: مقوايي، 21گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 12-217]
ḥillat-us sabṭ
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: عكسي بدون شماره
نسخه اصل: توبينگن ش qu2016؛ بي كا، تا: 718ق [نشريه: 3-101]
حل التقويم- معرفت تقويم
حل تقويم- معرفت تقويم
hall-e taqvīm
غير همانند:
آغاز: بسمله، بايد دانست كه اين مختصريست از معرفت تقويم؛ انجام: تمت الرساله بعون الله كتبه الفقير الحقير... انجداني سنه 1128
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد سميع انجداني، تا: 1128ق [الفبائي ف: 226]
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمادي الثاني 1241ق، جا: شيراز؛ 22گ (25پ-46ر)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 3-111]
خط: نستعليق، كا: عبدالله بن ميرزا صالح شيرازي، تا: 1 محرم 1243ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 53گ (1-53)، ابعاد متن: 9×14/5، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-583]
ḥall-ut tanāquḍ
عضدالدين ايجي، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756 قمري
(azod-od-dīn-e ījī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1301-1356‘
متكلمان، در مسئله حدوث و قدم قرآن، دو قياس برهاني را ذكر نموده كه نتايج اين دو برهان با يكديگر تناقص دارد. قياس 1. القرآن مرتب الاجزاء مقدم بعضها علي بعض، و كل ما كان كذلك فهو الحادث؛ قياس 2. القرآن صفة الله تعالي، و كل ما كان صفة الله تعالي فهو قديم. نتيجه قياس اول «حدوث قرآن» و نتيجه قياس دوم «قدم قرآن» است. هر گروه از متكلمان، براي رها شدن از اين تناقض، يكي از مقدمات دو قياس مذكور را
انكار نموده اند. اشاعره، مقدمه اول از قياس اول را انكار كرده معتقد به كلام نفسي قرآن شده اند. حنابله نيز مقدمه دوم از قياس اول را انكار نموده و معتقد به قدم قرآن با تقدم برخي از اجزاي آن بر اجزاي ديگر شده اند. معتزله، مقدمه اول از برهان دوم را انكار كرده و متكلم در صفات خداوند را به معناي ايجاد كلام در مخلوقات دانسته اند. كراميه نيز مقدمه دوم از برهان دوم را انكار كرده و گفته اند: جايز است صفتي از خداوند محدث باشد. مؤلف در رساله حاضر، با قبول مقدمات مذكور در دو برهان، قائل به عدم تناقض شده است. اين رساله به قاضي عضدالدين ايجي نسبت داده شده و در پايان برخي نسخه ها نام مؤلف مير سيد شريف جرجاني نگاشته شده است. (عظيمي)
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين... إعلم ان المتكلمين لما رأو تناقض النتيجتين الحاصلتين من القياس بين القرآن المرتب الأجزاء مقدم بعضها علي بعض و كل ما كان كذلك فهو حادث انجام: في القيد الاول أخرج الصوت و القيد الثاني أخرج المعني و الصوت ايضاً و القيد الثالث المعني و النفس و الكل صادق علي الحروف فثبت أن القرآن هو الحروف القديمة القائمة بذات الله تعالي أزلاً و أبداً.
[دنا 751/4؛ مكتبة اميرالمؤمنين 514/2]
خط: نستعليق، كا: غياث الدين محمود بن امين الدين محمد، تا: 963-962؛ جلد: مقوايي، 3گ (100پ-102ر)، اندازه: 13×18 سم [ف: 11-94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن محمد حسين، ساروي مازندراني، تا: 1234ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 1ص (40پ)، 22 سطر، اندازه: 10×13 سم [ف: 39-343]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن محمد باقر كاشاني، تا: 1292ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (141پ-143پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 3-70]
ḥall-ut tanāquḍ
جرجاني، علي بن محمد، 740-816قمری
(jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340-1414
همان رساله بالا و با همان آغاز و انجام.
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين... إعلم ان المتكلمين لما رأو تناقض النتيجتين الحاصلتين من القياس بين القرآن المرتب الأجزاء مقدم بعضها علي بعض و كل ما كان كذلك فهو حادث انجام: في القيد الاول أخرج الصوت و القيد الثاني أخرج المعني و الصوت ايضاً و القيد الثالث المعني و النفس و الكل صادق علي الحروف فثبت أن القرآن هو الحروف القديمة القائمة بذات الله تعالي أزلاً و أبداً.
آغاز و انجام: برابر؛ (تمت رسالة السيد الشريف العلامة. و الحمدلله رب العالمين)
خط: نسخ، بي كا، تا: 1078ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (94پ-95ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-68]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت رساله حل التناقض للسيد الشريف العلامه خط: نسخ، بي كا، تا: 1078ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 2ص (185-186)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1095ق؛ اهدايی: رهبري، 1373؛ 14گ [رايانه]
آغاز: بجميع القرآن دفعة واحدة و اما بالنسبة الي الله ليس كذلك؛ انجام: برابر
تنها دو صفحه از اين رساله را دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1247ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: چرم قهوه اي، 2ص (15-16)، 19 سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 45-143]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت رسالة حق التناقض للسيد الشريف العلامة و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم، تا: 1287ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج حنايي، 1ص (106)، 21 سطر (7/5×14)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 13-152]
ḥall-u tanāquḍ
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض 4484
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 227]
حلة اليسري في مدح خيرالوري- البديعية
hall-e jām-e jahān-namā
اهداء به: باير خان
تاريخ تأليف: 850ق
حاشيه اي است بر جام جهان نما كه در محرم 850 شروع در آن نموده است.
آغاز: بسم النقطة الكاملة بها دايرة الوجود فمنه بدا و اليه يعود امواج بحار سپاس
[فهرستواره منزوي 255/7؛ دنا 751/4]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 6415
آغاز: برابر؛ انجام: وليكن سبب تاخير كليت اين دائره جامعه و جزئيت داير تبن مذكور تين است
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ 9گ، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 4-96]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2042- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-77]
حل الجذر الاصم- المغالطات
حل جميع المسائل العشر- حل ما لا ينحل
hall-e čand mas’ale-ye rīyāzī dar taqsīm dar yek safhe
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12005/7
كا: اسدالله منجم مازندراني هزار جريبي، تا: 1299ق، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 10-206]
ḥall-u ḥudūd-il amrāḍ
طبيب جيلاني، ميرزا خان، ق 12قمري
(tabīb-e jīlānī, mīrzā xān (- 18c
وابسته به: حدود الامراض؛ طبيب، محمد بن ابي المجد
تاريخ تأليف: نيمه صفر 1144ق
شرحي است بر رساله مختصر محمد بن ابي المجد بن ابي مسلم طبيب موسوم به حدود الامراض در بيان حدود و تعريف امراض از سر تا پا كه در آن حدود دويست نوع از امراض تعريف شده است.
آغاز: بسمله. الحمدالله الواحد الماجد السبوح خالق الجن و الانس رب الملائكة و الروح...
انجام: قد جمعت فيه بعض خلاصة الكلام الحكماء و الاطباء الأولين و الآخرين علي أحسن ترتيب و افصح تركيب و اجود تأليف علي قدر الامكان و طاقة البشري و الحمدالله رب العالمين... في منتصف الشهر الصفر سنة 1144.
[دنا 751/4]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 5078
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح، ركابه دار؛ واقف: آقا زين العابدين، 1166؛ كاغذ: حنايي و نخودي، جلد: تيماج جگري، 79گ، 11 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 19-166]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1946
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-372]
حل حديث امر بين الامرين- كوه و كتل
«ḥall-u hadīṯ-i «kam kān-a ṭūl-u ādam ḥīna habaṭa bi-hīila-l arḍ
مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، 1037-1110قمري
(majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628-1699
تاريخ تأليف: 1076ق
حل حديث «كم كان طول آدم حين هبط به الي الارض» برای ميرزا محمدد جعفر حسيني؛ پس از ذكر دو سند روايت خود، حديث افزايش اندازه اندام آدم و حوا و مشكلات اين حديث را تأويل و تفسير مي كند.
[دنا 751/4]
آغاز: بسمله. و الاعتصام علي العزيز الكريم؛ انجام: و اهل بيته الغر الميامين و كتب هذه... العبد حسنبن علي تم
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1206ق [الفبائي ف: 219]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1267ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قهوه اي، 4گ (120پ-123ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-337]
آغاز: بسمله. الحمدلله و سلم علي عباده الذين اصطفي، محمد و آله خيرة الوري. اما بعد فيقول... محمد بن تقي المدعو بباقر؛ انجام: ... معاني اخبارهم و خفايا اسرارهم. و كتبت هذه الاحرف... للسيد... السيد... الرشتي... شهر ذيقعده 1276. نقلت من خط فاضل المجلسي (رحمة الله)
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سياه، 23 سطر، اندازه: 14×23/8 سم [ف: 7-310]
خلف الانام» / كلام و اعتقادات، شرح حديث/ عربي
«ḥall-u hadīṯ-i «lays-a ‘ala-l imām sahw-un wa lā ‘alāman xalaf-al anām
مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، 1037-1110قمری
(majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628-1699
حل حديث «ليس علي الامام سهو و لاعلي من خلف الانام»
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1690/1
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1272ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قهوه اي، 30گ (1پ-30پ)، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-336]
hall-i hadīṯ-in warad-a f-is ṣut-il ḥasan
قزويني، حسين بن محمد ابراهيم، 1126؟ - 1208قمری
(qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714-1794
رساله اي است در شرح و حل حديثي كه درباره صوت حسن روايت شده است. اين حديث را شيخ صدوق در فقيه چنين روايت كرده «انه سأل رجل علي بن الحسين (علیه السلام) عن شراء جارية لها صوت فقال عليه السلام ما عليك او اشتريها فذكرتك الجنة».
آغاز: بعدالحمد لله المنان و الصلاة و السلام علي المبعوث علي الانس و الجن و علي آله السالكين سبيل الرضوان و اصحابه المرضيين و التابعين لهم بالاحسان يقول... هذا نبذ من البيان فيما يتعلق بشرح خبر سنح في بادي النظر علي بعض الاذهان ان فيه الاشكال بل مال بعض الاعلام الي ما فيه من الاجمال...
انجام: و بسط المقال زائدا علي ما ذكر في الحال يقتضي وسع المجال و من الله سبحانه الاستعانة في المبدأ و المآل و الحمد لله القادر المتعال تم و نعماؤه عم.
چاپ: در مجموعه ميراث فقهي غنا و موسيقي جلد اول، قم، مركز تحقيق مدرسه ولي عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحيح سيد جواد شبيري و محسن صادقي.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: باقر بن حاج امين كاشاني، بي تا؛ 31گ (166پ-196ر)، قطع: خشتي [چند نسخه-ف: 221]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [ف: 2-118]
...ḥall-e xabar-e marvī az hazrat-e emām mūsā ebn-eja‘far: «al-ḥammām yawm-un w yawm lā-yakṯir
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 15709/4
خط: نسخ، كا: اسمعيل بن حسني كاتب دزفولي، تا: پنج شنبه 27صفر 1288ق؛ كاغذ: آبي، 1ص، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 13-170]
ḥall-u xuṭbat-i šarāyi‘-il islām li-l-muḥaqqiq-i ḥillī
در اين رساله درباره «بعض الاصحاب» كه در ديباچه شرايع آمده است گفته شده كه از آن «محمود بن محمد الخياط الحلبي» خواسته شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7211/4
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1034ق، محشي؛ كاغذ: سپاهاني، 20 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-490]
ḥall-ul xulāṣa li-ahl-ir rīyāsa = š.-u xulāṣat-il ḥisāb
جزري، رمضان بن ابي هريره، ق 11قمري
(Jazarī, ramezān ebn-e abī harīre (- 17c
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
تاريخ تأليف: اواخر جمادي الاول 1076ق
خطبه خلاصة الحساب در اين شرح به روش اهل سنت دگرگون و نقل شده و گويا بدين وسيله خواسته اند مؤلف متن را پيرو مكتب تسنن جلوه دهند. شرحي است بر كتاب «خلاصة الحساب» شيخ بهائي كه معاصر با حكومت سلطان محمد خان بن سلطان ابراهيم بن سلطيان احمدخان از خاندان عثماني و وزارت وزير اعظم ابو نصر احمد پاشا بن محمد پاشا به رشته تحرير درآمده. با تعليقات شارح در اين شرح، درك عبارات متن بر متعلمين آن آسان، و تقرير مطالب آن قابل استفاده و در عين حال دور از تكرار مي گردد. (عظيمي)
آغاز: احمدك يا من اعداد نعمه لاتحصي و اشكرك يا من آحاد قسمه لاتستقصي، حمدا يتضاعف به ضروب آلائك و شكرا تتزايد به صنوف نعمائك و بعد فيقول رمضان بن ابي هريرة الجزري القادري... لما كانت الرسالة المسماة بخلاصة الحساب...
انجام: و قس الفرض الثاني ايضا عليه انتهي. و ليكن هذا آخر ما هدانا الله تعاللي بلطفه لجمعه و تعليقه و وفقنا بفضله لتحريره و تنميقه... افضل الصلوة و اكمل التحية
[معجم المؤلفين: 173/4؛ هدیة العارفین: 370/1؛ ایضاح المکنون: 416/1؛ الذريعة: 230/13؛ فهرست خديوي ج 180:5؛ دنا 752/4 (9 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر؛ صلاة لايبقي بتعدادها حساب و لا يجمعها قلم في كتاب هذا و قد اسلنقي عن الكبر لنقل هذه التعلقاة من السواد الي البياض تراب اقدام العلماء.
خط: نسخ، كا: احمد بن عمر آمدي افندي مارديني، تا: 1198ق؛ محشي با نشان «منه» «5»، مصحح؛ مهر: «يا رب عمل كه موفق اوله يار احمد» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي، 120گ (3-122)، 17 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 32-366]
آغاز: برابر؛ انجام: و خارج القسمة اثني عشر و نصف و هو المطلوب انتهي. قوله و مربعا الضلعين الآخرين الي آخر ما قال استادنا في توضيحه.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ محشي با نشان جواد و ابراهيم، با اشكال هندسي؛ تملک: عباسقلي سپهر در 1289، فخرالدين محمد بن مجتهد النراقي در 1201؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 381ص، 23 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 10-330]
آغاز: برابر؛ انجام: عبده الفقير رمضان بن ابي هريره...
خط: نسخ، كا: رضا قلي بن حسيني قلي، تا: 1320ق؛ 86گ، 19 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج عنابي، 58گ (46-104)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 13-126]
آغاز: برابر؛ انجام: و لايجمعها قلم في كتاب.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ محشي از مؤلف؛ ضميمه نسخه ش 20673؛ كاغذ: شكري فرنگي، 115گ، 21 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 18-54]
آغاز: برابر؛ انجام: و لعمرو بخمسة الا جذر مالزيد هذه في الاشكال كسابقها، الرابعة عدد مكعب...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي، در برگي پيش از كتاب يادداشت هايي راجع به كتاب و مؤلف آمده؛ جلد: مقوايي، 95گ، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 26-358]
ḥall-ud daqā’iq wa-l ġawāmiḍ fī š.-il farā’iḍ
بديع الدين، ق 16ميلادي
(badī‘-od-dīn (- 16c
نام مؤلف بر اساس نسخه موجود نسخه هاي كتابخانه برلين در آلمان، غازي خسرو يك در سارايوو، و موصل «بديع الدين» در عراق آمده است كه در منبع بدان اشاره نشده، نسخه شماره «1404» كتابخانه مرعشی را فهرست نگار به عنوان «حاشية فرائض السجاوندي» آورده كه نادرست است.
آغاز: ... المصنف تبركاً بقلوه حمد الشاكرين ليصير حمده مقبولاً كحمد الشاكرين و معناه الحمد الله كحمد الشاكرين و المارد من الشاكرين؛ انجام: والنصف الذيورث الا بن الميت من اليه يعطي الي ابنه فحصل لا بن الا بن ثمان مائة درهم.
خط: نسخ، كا: مصطفي بن موسي، تا: جمادي الاول 833ق، جا: مدينه منوره مدرسه جامي عمر؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، داراي اشكالي در تقسيم ارث؛ كاغذ: شرقي، 36گ (23ر-58پ)، 21 سطر، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 33-620]
آغاز: الحمد لمن من علي عباده بارسال رسله و هداية سبله... أما بعد فان الالف و اللام في قوله الحمد لاستغراق الجنس أم للمعظم؛ انجام: و أما الزمان فان كان سفره في زمان الا من..
تذكر: نام كتاب به استناد نسخه ش 13356/2 همين كتابخانه تغيير يافت؛ خط: نسخ مايل به نستعليق، بي كا، بي تا؛ پشت جلد يادداشت هايي است كه به تاريخ هاي 1087-1094 نوشته شده است؛ جلد: مقوايي، 50گ، 15 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 4-180]
ḥall-ur rāmiza fī ‘ilmī-yal ‘arūḍ wa-l qāfīya
بصري، محمد بن خليل، - 889 قمري
(basrī, mohammad ebn-e xalīl (- 1485
وابسته به: الرامزة = خزرجية؛ خزرجی، عبدالله بن محمد (- 626)
تعليقه محب الدين بصروي شافعي بر «الرامزة» شيخ ضياء الدين عبدالله الخرزجي. گزارش كوچك او است (بروكلمان 312/1) گزارش بزرگي هم دارد (ماخ 3841).
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2517/2
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد بن محمد بن علي بن حمزة لاهيجاني، تا: يك شنبه ربيع الاول 965ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: كاغذ مغزي ميشن قهوه اي، 38گ (16پ-53ر)، 15 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 6-30]
ḥall-ur rumūz
احمد بن الفضيل
ahmad ebn-el fozayl
در بيان نام ها و رموزي كه در فن كيمياگري به كار مي رود و در نوشته هاي علماي اين فن با ابهام آمده و سبب گمراهي خواننده ناآگاه مي شود. نام رساله و مؤلف از يادداشتي غير واضح بر فراز صفحه اول برداشته شده و بايد دقت شود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10666/2
آغاز: اسماء حجر الحكماء اولها ابار نحاس و المغنيسيا و الابار و القسطير و الحديد و النحاس و الورق و الارض البيضاء و الارض المقدسة العطشا؛ انجام: نسأل الله عزوجل من فضله بجاه سيدنا محمد خير خلقه ان يحسن لنا التوفيق انه علي كل شيء قدير...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 8گ (83پ-90ر)، 25 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 27-119]
ḥall-u rumūz-il ḥajar
تميمي، محمد بن اميل، - 170قمري
(tamīmī, mohammad ebn-e amyal (- 787
رساله مختصري است در حل رموز و اسرار علم كيميا به صورت رمان.
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 932/11
آغاز: الحمد الله الموصوف باحمد الصفات رازق الاحياء بكرمه و لاحث الامورات منزل الغيث و مخرج النبات برحمته... اما بعد عرض لي من ظرايف العلوم الفكرية؛ انجام: و لا حول و لا قوة الا بالله العي العظيم تم اللهم اررزقنا علمه مع عمله بنبيك محمد صلي الله عليه و آله و سلم برحمتك و فضلك و كرمك يا ارحم الراحمين تم.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (106ر-109پ)، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-199]
حل رموز رضويه- شرح حديث رأس الجالوت
hall-or romūz fī serr-ol konūz
فاني شيرازي دهدار، محمد بن محمود، 947-1016قمری
(1608-fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541
نويسنده مي گويد «در تاريخ 984 ه.ق. عزيزي از مشايخ ديار موصل به دارالملك شيراز تشريف آورد و كتاب سنجنجل الالواح كه از تصانيف قدوة المحققين و زبدة المدققين سعد الملة و الشريعة و الطريقه و الحقيقه و الدين محمد حموي قدس سره است آن عزيز همراه داشت و اراده حل اشكال الواح آن را از اين خاكسار بي مقدار محمد بن محمود دهدار المتخلص بعياني نموده چون حضرت مصنف مشاراليه الواح مذكور را از روي مكاشفات خود نوشته بودند و خالي از شرح بود اين بي مقدار آن قدرت نداشت كه از روي دريافت... جفريات سري داشت و طالب آن بود بعضي از رموزات اسرار حروف و تبييات آن و مطالب عددي با هر يك از كلمات و اسماء و حروف در اين رساله شريف به شرح و بسط مرقوم ساخت و مسمي به حل الرموز في سر الكنوز كرد اميدوارست كه الله سبحانه و تعالي از شايبه سهو و قصور و خطا محفوظ دارد». پس از اين مقدمه نويسنده مفصلاً رفع مشكل از الواح مي نمايد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2706/1
آغاز: بسمله و به نستعين الحمدلله الا حد الصمد الذي لم يلد و يولد و لم يكن له كفوأ احد و الصلوة و السلام؛ انجام: اين مناجات را بحق رسول ** كز عياني رسان بعز قبول
اين رساله در ابتداء از 324 تا 315 نثر و از 315 تا 277 شعر است و در اين قسمت صفات متعدد باري تعالي تبيين و توضيح شده؛ بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 48ص (277-324)، 27 سطر (7/5×17)، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 6-288]
ḥall-ur rumūz wa kašf-ul kunūz
تميمي، محمد بن اميل، - 170قمري
(tamīmī, mohammad ebn-e amyal (- 787
در صفت اشياء و در تدبير اكسير اعظم و تفصيل حجر ثاني و بعضي از مطالب مربوط به اين فن به گونه اي مختصر.
[سزگين 288/4؛ هدية العارفين 8/2؛ معجم المؤلفين 68/9؛ دنا 752/4]
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 546/3
آغاز: بر آدم طحمك اسرارنه واقف اولمر تسه بو علم حكمته وصولي ممكن دكلدر
خط: نسخ، كا: محمد رحيم بن حاجي رضي خوئي، تا: 1287ق؛ جلد: تيماج سرخ، 5ص، 23 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 283]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 936/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-147]
ḥall-ur rumūz wa kašf-ul kunūz
تميمي، محمد بن اميل، - 170قمري
(tamīmī, mohammad ebn-e amyal (- 787
نويسنده در ابتداء اسماء مورد بحث در اين علم را تبيين مي كند و يكايك معدنيات مود استفاده و آلات و عمل هاي متعدده را به بحث مي كشد و مي گويد اين اعمال و اين معدنيات در نزد اهل فن چه ناميده مي شوند و بعد اصطلاحات اهل فن را شرح مي دهد و غرض از هر اصطلاحي را مي گويد و در آخر اعمال چندي را توضيح مي دهد. مطالعه اين كتاب براي آشنايي با اصطلاحات و اعمال خاصه براي مبتدي مفيد است. (عبدالله انوار)
[سزگين 288/4؛ هدية العارفين 8/2؛ معجم المؤلفين 68/9؛ دنا 752/4]
آغاز: بسمله و صلي الله علي سيدنا علي محمد و آله الطاهرين... عفوك اللهم و سموه اسماء حجر الحكماء ابار نحاس و المغنيسيا؛ انجام: لان غيره يري منه ما لايري هو من نفسه نسال الله تعالي من فضله بمحمد نبيه (صلی الله علیه و آله).
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قرمز، 39 ص (258-220)، 16 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 10-2059]
آغاز: بسمله. هذا كتاب حل الرموز لابي عبدالله... قال محمد بن اميل... اعلم ايها الاخ البارع، أن للحكماء لغة اتفقوا و اصطلحوا علي التلفظ؛ انجام: علي سيدنا محمد (صلی الله علیه و آله) لا نبي بعده، و آله اجمعين. تمت هذه الرسالة المسماة بحل الرموز...
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: قرن 13؛ 9گ (3پ-11ر) [ف: 1-92]
آغاز: بسمله، و الصلوة و السلام علي محمدو آله الطاهرين اللهم اكشف هذا السر عفوك اللهم و سموه اسماء و الحجر الحكماء؛ انجام: و ان القيت مثقالا علي الف مثقال من الماء صبغة ياقوته باذن الله تعالي.
خط: نستعليق، كا: محمد جعفر بن محمد علي سواد كوهي رامكوهي، تا: 1288ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، تيماج ترياكي، 18ص (43-60)، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 10-492]
آغاز: بسمله، حمدله، اللهم اكشف هذا السر عفوك اللهم و سموه اسماء الحجر الحكماء اولها آبار نحاس؛ انجام: ان القيت مثقالا علي الف مثقال من الماء صبغة ما فوقه باذن الله تعالي و مشيته و الله مدبر الاشياء و هو بكل شيء عليم
خط: نستعليق، كا: محمد علي ذهبي تهراني، تا: 1304ق؛ كاغذ: فرنگي فلفل نمكي، جلد: ميشن سياه، 15گ يا 28ص (28پ-42ر یا 49-76)، 17 سطر، اندازه: 13/2×20/9 سم [ف: 6-275]
خط: مختلف، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 227]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 19گ (25پ-43ر)، 13 سطر (7/5×11) [ف: 17-136]
ḥall-ur rumūz wa mafātīḥ-ul kunūz
ابن غانم، عبدالسلام بن احمد، - 678قمري
(ebn-e qānem, ‘abd-os-salām ebn-e ahmad (- 1280
رساله مفصلي است در شرح و تفسير مسايل عرفان نظري، و تفسير برخي از اقوال و شطحيات عارفان، مؤلف در اثنا ابياتي به عربي از خود مي آورد و از کتاب احياء العلوم غزالي و قوت القلوب ابوطالب مکي مطلبي را نقل نموده است. هم چنين از طاهر بن بليل همداني وراق با صفت «و کان من اهل العلم و الفضل» مکاشفه اي را نقل نموده که گويا بابا طاهر همداني است. آغاز: بسمله و به ثقتي قال الشيخ الامام العالم... الحمدلله الذي فتح بمفاتيح الغيوب أقفال القلوب و رفع حجب السرائر و نور أبصار البصائر...
چاپ: قاهره، مطبعة جريدة الاسلام، 1317ق؛ قاهره، محقق: طه عبدالرووف سعد، مكتبة العلم و الايمان، 125ص، 1995م.
[کشف الظنون 686/1؛ سرکيس 196/1؛ ايضاح المكنون 416/1؛ شذرات الذهب 17/6؛ معجم المؤلفين 223/5؛ هدية العارفين 571/1؛ دنا 753/4؛ بروكلمن 451:11 و ذیل 809:1؛ الاوقاف العامة موصل 299/2]
آغاز: برابر؛ انجام: و اخيبة الآمال ان أقصيتني ** من بابهم و اخيبة الآمال
خط: نسخ، كا: محمد بن احمد بن محمد بن ابي زردبة مقدسي عمادي، تا: سه شنبه 18رجب 887ق؛ جلد: مقوايي، 25گ (30پ-54پ)، اندازه: 12×17 سم [ف: 21-3]
آغاز: برابر؛ انجام: لا جزاء لها عندالله لعباده الا الجنة.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ در حواشي شعر فارسي مولانا ابوالقاسم خراساني؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه اي، 138گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×19/6 سم [ف: 1-194]
خط: نسخ، كا: احمد بن محمود ايجي، تا: سه شنبه پايان ربيع الثاني 907ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تازه، 23 سطر [آستانه قم: - 216]
آغاز: برابر؛ انجام: وقد اضفت الي هذه الابيات ابياتاً... واخيبة الإمال ان افضيتني ** عن بابهم واخيبته الإمال
خط: نستعليق، بي كا، تا: 967ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 49گ (62-110)، 17 سطر، اندازه: 10×18 سم [اوراق عتيق: 1-108]
آغاز: برابر؛ انجام: عن صفوتي عن حكمتي و حقيقتي ** عن
ذات ذاتي عن صفات أفعال/ تم هذا الكتاب بعون الله و حسن توفيقه و الحمدلله وحده.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي ضخيم، جلد: تيماج قهوه ای، 49گ (133-181)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 30-99]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1151ق؛ جلد: تيماج مشكي، 17 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-437]
hall-ur rumūz wa miftāḥ-ul kunūz
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 4049/1
بي كا، بي تا؛ [نشريه: 13-359]
hall-e zībaq
جابر بن حيان، 120-198؟ قمری
(jāber ebn-e hayyān (739-814
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1087/20
آغاز: رساله از جابر بن حيان ره در حل زيبق حكما و تدبير او. بسمله. و به نستعين. بدان بدرستي كه حصول اين عبد امر سهل است وليكن صعوبت و دشواري در حل تفل او است؛ انجام: پس هرگاه حل شود ملح بحر مخلوط مي شود با آب بحر مخلوط شدن عنصري و مي كند... عسجدي و السلام.
بي كا، تا: با تاريخ 1289ق؛ 1ص (55پ)؛ [ف: 4-1035]
حل زيج جديد سلطاني- كنوز الصحة
حل زيج جديد سلطاني- شرح زيج الغ بيگ
(halāl-e samā = halāl-e asmā’ (al-advīye
حكيم حامد، - 1073قمري
(hakīm hāmed (- 1663
فرهنگ اسامي ادويه به ترتيب حروف معجم مشتمل بر سي «باب» باب اول در بيان تقسيم زمين؛ باب دوم باب الالف و بقيه ابواب آن افتاده. اين كتاب پس از «خلاصة الحكمة» مؤلف كه در ديباچه از آن ياد كرده، نگاشته شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 34981
آغاز: بسمله. سپاس بي قياس مر داوري را كه بقدرت كامله و حكمت شامله بيك قطره در رحم؛ انجام: انگور مويز مني افزايد آمله زمخنت و ترش شيرين و سرد بود... و شيرين و زمخنت (كذا) و ترش بود و به طبع
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: رهبري، ارديبهشت 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج فرنگي قهوه اي، 8گ، 17 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [اهدائي رهبر: 9-261]
hall-e šobhe-ye ākel va ma’kūl = ākel va ma’kūl
كوثر همداني، محمد رضا بن محمد امين، - 1247قمري
(kowsar-e hamadānī, mohammad rezā ebn-emohammad amīn (- 1832
مؤلف در اين رساله سؤالي را كه آخوند ملا علي رشتي درباره مسأله كلامي مشهور به «شبهه آكل و مأكول» پرسش نموده، جواب داده است.
آغاز: بسمله... ارجمند سعادتمند وفقك الله تعالي لفهم غموض اسراره.
انجام: و جواب شبهات قوم بطريقي كه مطابق عقل و موافق نقل باشد نوشته باشيم تا اراده خدايي بچه قرار گرفته باشد.
[فهرستواره منزوي 174/6]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7571/20
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1338ق؛ جلد: تيماج مشكي، 4گ (148-151)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 26-66]
hall-e šobahāt-e eblīse
مدني، علي خان بن احمد، 1052-1118؟ قمری
(madanī, ‘alī xān ebn-e ahmad (1643-1707
بخشي است از رياض السالكين سيد عليخان مدني (- 1120) در حل شبهات معروف به شبهات ابليسيه؛ وي نخست سخن فخر رازي را نقل كرده و سپس خود به حل و رد يكايك آن ها پرداخته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1916/13
آغاز: في شرح الصحيفه قال شارح الاناجيل فاوحي الله الي الملائكة قولو اله انك؛ انجام: و ذلك لقصور هم عن ادراك الحكمة العليه و عجزهم عن دفع الاوهام و الشبهات في الامور العقليه و الله يقول الحق و هو يهدي السبيل... نقلته من الروضه السابعه عشره من رياض السالكين في شرح صحيفه سيد العابدين.
بي كا، تا: 1220ق؛ 2ص (277-278 حاشیه) [ف: 9-578]
حل شبهة ابن كمونة- حل شبهة جذر الاصم
حل شبهة ابن كمونة- حاشية في مغالطة جذر الاصم علي شرح التجريد
حل شبهة ابن كمونة- عبرة الفضلاء
حل شبهة ابن كمونة- حيرة الفضلاء في تحقيق الجذر الاصم
حل شبهة ابن كمونة (الاولي)- حل شبهة جذر الاصم (الاولي)
حل شبهة ابن كمونة (الثالث)- حل شبهة جذر الاصم (الثالث)
حل شبهة ابن كمونة (الثاني)- حل شبهة جذر الاصم (الثاني)
حل شبهة ابن كمونة (رسالة في... )- حل شبهة جذر الاصم
ḥall-u šubhat-i ibn-i kamūna = ḥall-u šubhat-il istilzām
تبريزي، رجبعلي، - 1080قمري
(tabrīzī, rajab-‘alī (- 1670
نخست متن شبهه معروف از ابن كمونه در برهان توحيد و سپس جواب آن است.
آغاز: شبهه ابن كمونه در برهان توحيد آنست كه چون حقائق بسيطه متباينه را اشتراك در معني عرضي كه ذات و ذاتي آن حقائق نباشد.
آغاز شرح: جواب شبهه بايد دانست كه تصديق به آن كه دو واجب الوجود بالذات موجود باشد كه هر يك را حقيقتي باشد بسيط كه ميان حقيقت بسيطه.
انجام: و تغاير بديهي و غير بديهي است پس واجب الوجود در معني وجود با ممكن مشترك نمي تواند بود مگر در لفظ وجود.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 11 ص (156-166)، 14 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 10-2003]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1230ق؛ 2ص (6-7)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 32-125]
ḥall-u šubhat-i ibn-i kamūna = ḥall-u šubhat-i jaḏr-ilaṣam
تنكابني، محمد بن عبدالفتاح، 1040-1124؟ قمری
(1712-tonekābonī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-fattāh (1631
در اين رساله بسيار مختصر شبهه ابن كمونه «كل كلامي كاذب» با ادله فلسفي پاسخ گفته شده است. در اين قضيه (كل كلامي كاذب، هر چه مي گويم دروغ است) خبر با مخبر عنه دو تا نيستند تا احتمال راست و دروغ در آن برود. باز مي نويسد كه ابن كمونه در اين جا گفته است كه: احتمال حكم به راست يا دروغ بودن با اين ناسازگار نيست كه قضيه خود به خود نه راست باشد نه دروغ و خود تنكابني در گشودن اين شبهه چنين مي گويد كه خبرهاي متداول يا راست است يا دروغ و اين قضيه و خبر استثنائي است. (دانش پژوه)
آغاز: الحمدلله رب العالمين... شبهة مشهورة بشبهة جذر الاصم، تقريرها ان يقال اجتماع النقيضين واقع لانه اذا قال احد «کل كلاي غدا- مثلا، كاذب» و قال غداً کلامی امس صادق، و لم يتكلم بغير هذا الكلام يلزم من صدق كلام الاول كذب الثاني...
انجام: قد عرفت ما فيه ان الاتصاف مانع الامكان ايضاً
[دنا 753/4]
با حاشيه «منه» در حل شبهه «كل كلامي كاذب» است؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: جمادي الاول 1097ق؛ جلد: تيماج مشكي، 4گ (8پ-11ر)، قطع: خشتي [نشريه: 2-125]
آغاز و انجام: برابر؛ ايضا هذا ما تيسر للعبد... محمد بن عبدالفتاح التنكابني في حل هذه الشبهه حرره في اواسط شهر جمادي الاولي من شهور سنة 1097سبع و تسعين بعد الالف من حجرة خير البرية علي هاجرها الف الف السلام و التحيه
خط: تعليق، كا: محمد بن حبيب گيلاني، تا: 1ذيحجه 1105ق؛ محشي با نشان «منه مد ظله العالي» كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 4گ (96پ-99ر)، 18 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: نورالدين محمد شفيع، تا: 1121ق، جا: اصفهان خاتون آباد؛ با نسخه اصل مقابله شده، محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 4گ (114پ-117)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 10-536]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: ميرحسين بن شاه رضا سنكچاره پشتي،
تا: 1152ق؛ 4گ (160ر-163ر)، اندازه: 16×20 سم [ف: 47]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 4-228]
آغاز و انجام: برابر؛ صورة خط المصنف دام ظله العالي، هذا ما تيسر للعبد الضعيف محمد بن عبدالفتاح التنكابني في حل هذه الشبهة. حرره في اواخر شهر شعبان المعظم من شهور سنة ثلث عشر و مائة بعد الألف من الهجرة النبوية علي هاجرها ألف الف تحية.
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: دوشنبه 23رجب 1317ق؛ 7ص (449-455) [عكسي ف: 1-153]
ḥall-u šubhat-i ibn-i kamūna
تاريخ تأليف: يك شنبه سيزدهم شعبان 1152ق؛ محل تأليف: كاشان (مدرسه عماديه)
شبهه ابن كمونه كه معروف به «جذر اصم» نيز مي باشد، درباره جمله مشهور «كل كلامي كاذب»، در اين رساله توضيح داده شده و در آخر آن گفته هاي نصير الدين طوسي و صدر الدين شيرازي نيز نقل شده. اين مجموعه شامل اين رسائل است: 1. مقدمه كاتب در گزارش آراء ابن كمونه و طوسي درباره شبهه جذر اصم؛ 2. نامه اول صدر الدين دشتكي درباره شبهه جذر اصم؛ 3. نامه اول دواني درباره اين شبهه؛ 4. نامه دوم دواني درباره اين شبهه.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6025/2
آغاز: نفرض شخصاً دخل بيتاً ثم قال كل كلامي في هذا البيت كاذب ثم خرج منه فقوله هذا ان كان صادقاً؛ انجام: و كاذباً من حيث أنه محكوم بالكذب في القضية الصادقة. فتأمل.
خط: نستعليق، كا: يكي از شاگردان سيد ماجد بن ابراهيم حسين کاشانی، تا: 1151-1152ق، جا: کاشان جا: كاشان مدرسه عماديه؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12گ (12ر-23پ)، اندازه: 8/5×12/5 سم [ف: 16-26]
حل شبهة الاستلزام- حل شبهة ابن كمونه
ḥall-u šubhat-il istilzām
غير همانند:
آغاز: ذكر الشبهة المشهورة لابن كمونه و هي شبهة الاستلزام لو لم يكن وجود الشي مستلزما لارتفاع؛ انجام: فلم يستلزم الشي النقيضين يتبع في الكلام
از ميرزا قاضي؟ در اين نسخه آمده است «شبهة الاستلزام و حلها من افادات ميرزا قاضي سلمه الله» شايد قاضي سعيد قمي باشد؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1095ق؛ 2ص (7-8)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 32-125]
بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 1ص (39)، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31 سم [ف: 16-530]
آغاز: كل شي يكون بحيث لو وجد لم يكن مستلزما لرفع امر واقع فهل يكون موجوداً ازلا و ابداً اذ لو كان معدوما كان عدمه امرا واقعيا في ذلك الوقت فاذا وجد كان مستلزما لرفع عدمه الواقعي؛ انجام: و لا يذهب عليك ان المغالطة المذكوره لها تقريرات... و احسن لتقريرات هو الذي ذكرنا و هو مطابق لما ذكره صاحب القسطاس... ملك الناس اله الناس من شر الوسواس الخناس و صلي الله علي محمد و آله خيار الناس.
شبهه استلزام مغالطه معروفي است كه در صدر نسخه ما به ابن كمونه منسوب و از كتاب قسطاس نقل شده است؛ خط: نسخ تحريري، كا: جعفر ميرباباي تبريزي، تا: قرن 13؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 2ص (211-212)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 9-514]
ḥall-u šubhat-il jaḏr-il aṣam
رساله اي است در رد شبهه ابن كمونه معروف به شبهه جذر اصم اين رساله كه مؤلف آن معلوم نگرديده از دو بخش تشكيل شده است: 1. اين بخش خلاصه استدلال هاي بزرگان علم كلام و فلسفه است، مانند: كاتبي، تفتازاني، علامه حلي (به نقل از ديگران) و كسان ديگري كه نام آن ها ذكر نشده است. مؤلف پس از ذكر اقوال و ملاحظاتي كه بر آن ها لحاظ مي شود، می گوید: «هذا ما وصل الي في حل هذا الاشكال و لا تصفو شيء منها عن شوب الاختلال» (پايان بخش اول)؛ 2. اين بخش گويا جواب استاد مؤلف است كه بايد پس از ملاحظه تمهيدات شاگرد گفته شود.
آغاز: بسمله. ما شاء الله كان. اختار الاحبار ان الخبر كلام يصح ان يقال لقائله انه صادق او كاذب و قبل ما يحتمل لصدق و لكذب
انجام: انتهي كلام الاستاذ فهذه هي الوجوه التي ذكرها العلماء ممن له في هذا المرام كلام و الحق انها لا يخلو عن تمويهات الاوهام
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (72ر-74ر)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7-2668]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1072ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 3گ (325پ-327پ)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد حسين شريف بن محمد باقر بفروئي يزدي، تا: شب شنبه 21جمادي الاول 1276ق؛ در آغاز نسخه در حاشيه مطلبي در حل شبهه جذر اصم از آقا حسين خوانساري نقل شده كه قابل توجه است؛ كاغذ: فرنگي، 5گ (87-91)، 17 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 28-177]
حل شبهة جذر اصم- حل شبهة جذر الاصم (الاولي)
حل شبهة جذر اصم- مغلطة الجذر الاصم
حل شبهة جذر الاصم- حل شبهة ابن كمونه
حل شبهة جذر الاصم- حاشية في مغالطة جذر الاصم علي شرح التجريد
حل شبهة جذر الاصم- حيرة الفضلاء في تحقيق الجذر الاصم
حل شبهة جذر الاصم- عبرة الفضلاء
ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam = ḥall-u šubhat-i ibn-ikamūna (r.-un fī) = maġlaṭat-u jaḏr-il aṣam
دشتكي شيرازي، ميرصدرالدين محمد، 828-903قمری
(daštakī šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425-1498
در تحقيق مغالطه معروف به جذر اصم كه معركه آراء بين دانشمندان شده و در اين مورد رساله هاي متعدد نوشته شده است. جذر اصم آن است كه هرگز حقيقت آن به زبان درنيايد مانند جزر ده كه هرگز نمي توان عددي يافت كه آن را در خود ضرب كني عدد ده حاصل شود به عبارت ديگر جذري است كه راهي به دانستن حقيقت آن با عدد نباشد. جذر اصم مقابل منطق است به تعريفي ديگر آن است كه چون آن را مجذور فرض كنند براي آن جذر سالم به هم نرسد مگر آن كه كسر در آن واقع شود مانند عدد ده كه اگر براي آن جذر تجويز كنند سه عدد سالم و يك هفتم باشد. (براتعلي غلامي مقدم)
دشتكي پس از نگارش يادداشت ها كوتاه خود در مناظره با دواني درباره جذر اصم اين رساله نسبتاً مفصل را در اين موضوع به نگارش در مي آورد.
آغاز: بعد حمد من عليه تيسير العسير يسير و الصلاة علي نبي بعلم الاولين و الآخرين خبير. يقول فقير حقير بصدر الشيرازي شهير: قد سئلت عن المغالطة المشهورة التي تحير فيها عقول العقلاء و لايقدر علي افتضاضها فحول الاذكياء... فاذكر ما افاده العلماء فيها مع ما عليه اولا ثم احلها...
انجام: غاية الامر ان ما هو شرط صحة الاتصاف بالضد ههنا ليس قول غير المخبر و في المبحث قوله و لااثر لذلك في المرام ذوي الافهام فاعرف ذلك و تامل في الكلام فان هذا المقام من مزالق اقدام افهام الاعلام و لم آل فيه مقامات السهر حتي قفيت من حق تحقيقها الوطر و بالغت في التبيين و الايضاح حتي امرت بان اطف المصباح فقد طلع الصباح و من الله الهداية و التوفيق و هو يهدي الي سواء الطريق.
چاپ: در دوازده رساله در پارادكس دروغگو، (تهران، موسس حكمت و فلسفه ايران: 1386) به تصحيح احد فرامرز قراملكي؛ 1324ش در تهران در پايان سالنامه پارس به چاپ رسيده است.
[دنا 754/4؛ الذريعة 29/5؛ احياء الداثر من القرن العاشر 218]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: حدود 930ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن يشمي، 22گ (86پ-107پ)، اندازه: 12/8×18/4 سم [ف: 5-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: صفي الدين محمد بن غياث علي بن ابراهيم زواري، تا: 946ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 27ص (280-306)، 16 سطر (6×11)، اندازه: 9×15 سم [ف: 8-543]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد سعيد بن قاسم حسني حسيني طباطبايي، تا: 1036ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ در برگ نخست مغالطه اي منسوب به خواجه نصيرالدين طوسي آمده؛ كاغذ: شرقي، 6گ (207پ-212ر)، 21 سطر، اندازه: 5/5×14/5 سم [ف: 35-626]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12، واقف: رضا ناييني، مرداد 1311؛ كاغذ: شكري، جلد: مقوا، 15ص، 32 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 24-267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ واقف: نائيني؛ 32 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-379]
الاصم = نامه اول به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم/ منطق، فلسفه/ عربي
(ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam (al-ulā
دواني، محمد بن اسعد، 830-908؟ قمری
(davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503
جلال الدين دواني و صدرالدين دشتكي مناظراتي درباره شبهه جذر اصم داشته اند. حاصل اين مناظرات پنج نامه، يادداشت يا فائده كوتاه است؛ سه فائده از آن دواني و دو فائده از دشتكي، بدين صورت كه اولين فائده از آن دواني و آخرين فائده هم از دواني است. رساله حاضر اولين فائده يا يادداشت دواني است. وي در اين يادداشت به طرح معماي جذر اصم و راه حل خود مي پردازد، اما ديدگاه كسي، از جمله صدرالدين دشتكي، را نقد نمي كند.
آغاز: قد تمهد بجواب المغالطة المشهورة مقدمة هي ان حقيقة الخبر حكاية عن النسبة الواقعية، اما علي الوجه المطابق...
انجام: اتصافه بالصدق او المقدم و ليس بصادق و لا كاذب فتامل بالخير
چاپ: در دوازده رساله در پارادكس دروغگو، (تهران، موسس حكمت و فلسفه ايران: 1386) به تصحيح احد فرامرز قراملكي
[ريحانة الادب 232/2 و 172/8؛ ذريعه 92/5 «جذر الاصم» و «حل مغالطة الجذر الاصم»، همان جا، 76/7 «حل مغالطة ابن كمونه» با سرآغازي ديگر؛ دنا 754/4 (9 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حل شبهة جذر الاصم (الاولي) = حل شبهة ابن كمونة (الاولي) = الفائدة الاولي من الامير صدرالدين في جذر الاصم = نامه اول به دواني در موضوع جذر اصم؛ دشتكي شيرازي، مير صدرالدين محمد (903-828)
2- حل شبهة جذر الاصم (مكاتبات دواني و دشتكي درباره) = فوائد دواني و دشتكي درباره شبهه جذر اصم؛ دشتكي شيرازي، مير صدرالدين محمد (828-903)
3- حل شبهة جذر الاصم (الثاني) = حل شبهة ابن كمونة (الثاني) = الفائدة الثانية من الامير صدرالدين في جذر الاصم = نامه دوم به دواني در موضوع جذر اصم؛ دشتكي شيرازي، مير صدرالدين محمد (828-903)
4- حل شبهة جذر الاصم (الثاني) = حل شبهة ابن كمونة (الثاني) = الفائدة الثانية من الدواني في جذر الاصم = نامه دوم به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
5- حل شبهة جذر الاصم (الثالث) = حل شبهة ابن كمونة (الثالث) = الفائدة الثالثة من الدواني في جذر الاصم = نامه سوم به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 1گ (74ر و پ)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7-2668]
بندي به عربي در همين باره؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1072ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 1ص (327پ)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-312]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو بحق الحق و يهدي السبيل
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد سعيد بن ميرنظام حسيني مازندراني، تا: با تاريخ 1077ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قهوه اي، 3گ (167پ-169پ)، اندازه: 10×18 سم [ف: 5-343]
آغاز: برابر؛ انجام: و لايلزم من كذبه اتصافه بالصدق، اذالمعدوم ليس بصادق و لاكاذب، فتأمل فيه.
خط: نسخ و ثلث، بي كا، تا: قرن 12؛ 2ص (148-149) [عکسی ف: 1-155]
خط: نستعليق، كا: يكي از شاگردان سيد ماجد بن ابراهيم حسين كاشاني، تا: يك شنبه 13شعبان 1152ق، جا: كاشان مدرسه عماديه؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 8/5×12/5 سم [ف: 16-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و لايلزم من كذبه اتصافه بالصدق، اذالمعدوم ليس بصادق و لاكاذب، فتأمل فيه.
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ 2ص (101-102) [عکسی ف: 1-155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ پايان نوشته شده «ماخوذ من فوائد جلال الدين محمد دواني» كاغذ: فرنگي، 1گ (82)، 19 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 28-174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ اين مقاوضات و مباحثات در حاشيه نسخه تدوين شده؛ واقف: نائيني؛ 32 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-379]
اصم/ منطق، فلسفه/ عربي
(ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam (al-ulā
دشتكي شيرازي، ميرصدرالدين محمد، 828-903قمری
(daštakī šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425-1498
وابسته به: حل شبهة جذر الاصم (الاولي) = حل شبهة ابن كمونة (الاولي) = الفائدة الاولي من الدواني في جذر الاصم = نامه اول به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
صدرالدين دشتكي و جلال الدين دواني سه يادداشت كوتاه درباره شبهه جذر اصم دارند كه به «مكاتبات و فوائد دواني- دشتکی» معروف اند. رساله حاضر اولين فائده يا نامه دشتكي است كه در پي اولين فائده يا نامه دواني و در نقد و رد آن نوشته شده است. صدرالدين ابتدا با تعبير «قيل» به گزارش و تقرير معما مي پردازد و آن گاه با تعبير «اجيب» جواب دواني بر معما را گزارش و با عنوان «و فيه بحث» سه نقد بر آن بيان مي كند. پايان يادداشت، به جواب مؤلف بر معما اختصاص دارد كه پس از تقرير سه معنا از «كلامي كاذب» مورد بحث قرار مي گيرد.
آغاز: قيل لو قال قائل كلامي في هذا اليوم كاذب و لم يقل في ذلك اليوم غير هذا الكلام
انجام: و كذب ذلك يستلزم صدق هذا كما ان كذب قولك الخلا موجود يستلزم صدق قولك الخلأ موجود كاذب فتأمل
چاپ: در دوازده رساله در پارادكس دروغگو، (تهران، موسس حكمت و فلسفه ايران: 1386) به تصحيح احد فرامرز قراملكي [دنا 754/4 (16 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حل شبهة جذر الاصم (الثاني) = حل شبهة ابن كمونة (الثاني) = الفائدة الثانية من الدواني في جذر الاصم = نامه دوم به صدرالدين
دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 10؛ كتابت در فهرست حدود قرن 8 آمده كه با توجه به تاريخ تولد مؤلف نادرست است؛ كاغذ: سمرقندي ضخيم، جلد: تيماج مشكي، 2ص (232-233)، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 10-1988]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، ش 3999؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ 2ص (65-66)، 17 و 22 سطر [عکسی ف: 4-484]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در فهرست نيامده است كه به قرينه آغاز و انجام نسخ تعيين شد؛ خط: نستعليق، كا: افضل الدين محمد بن جلال الدين محمد بن احمد حسيني اصفهاني، تا: 972ق، جا: كاشان مدرسه معينه؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج آلبالويي، 3ص (50-52) [سنا: ف: 2-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شيخ اسماعيل بن عبدالوهاب بن سعيد، تا: قرن 10 و 11؛ كاغذ: ترمه، 2گ (144ر-145ر)، 19 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 6-177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ مقابلة من نسخة التي كتب هذه النسخة منه»؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (156-155)، 14 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 38-681]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقي، 2گ (28-29)، 17 سطر، اندازه: 5×8 سم [ف: 36-277]
آغاز و انجام: برابر؛ (من فوائد الامير صدرالدين محمد الشيرازي قدس سره و نور ضريحه. تمت بعون الله و حسن توفيقه)
بي كا، تا: قرن 11، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (74پ-75ر)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7-2669]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شهاب الدين علي حسني حسيني طباطبائي شولستاني، تا: شنبه 27 ذيقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 3ص (159-161)، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-312]
بندي به عربي در همين باره؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1072ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 2گ (327پ-328ر)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-312]
آغاز و انجام: برابر
برخلاف نظر فهرس تنويس اين رساله از صدرالمتألهين نيست؛ خط: نسخ ثلث، بي كا، تا: قرن 12؛ 3ص (156-158) [عکسی ف: 1-154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: طالب بن محمد تقي كرماني، تا: 1102ق؛ در نسخه حاضر و بر فراز رساله، نام مؤلف محمد بن اسعد دواني نوشته شده كه اين نسبت نادرست است؛ كاغذ: اصفهاني نخودي،
جلد: تيماج ترياكي، 2گ (193-194پ)، 15 سطر (7×11)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 13-24]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در فهرست نيامده است كه به قرينه آغاز و انجام نسخه تعيين شد؛ كا: محمد رضا بن محمد رشيد نائيني، تا: 1135ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2گ، اندازه: 14×20 سم [ف: 23-322]
خط: نستعليق، كا: يكي از شاگردان سيد ماجد بن ابراهيم حسين كاشاني، تا: يك شنبه 13شعبان 1152ق، جا: كاشان مدرسه عماديه؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 8/5×12/5 سم [ف: 16-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 1گ (84)، 17 سطر، اندازه: 14/5×18 سم [ف: 28-175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشکي، 1گ، 17 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 3-1155]
آغاز و انجام: برابر
بر خلاف نظر نويسنده فهرست اين رساله از ميرسيد شريف گرگاني نيست؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ 3ص (108-110) [عکسی ف: 1-153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ خطوط به شکل چليپا؛ جلد: تيماج سياه، 1گ، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 3-1117]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 10گ (54پ-63ر) [ف: 16-207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ واقف: نائيني؛ 32 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-379]
(ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam (aṯ-ṯānī
دواني، محمد بن اسعد، 830-908؟ قمری
(davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503
وابسته به: حل شبهة جذر الاصم (الاولي) = حل شبهة ابن كمونة (الاولي) = الفائدة الاولي من الامير صدرالدين في جذر الاصم = نامه اول به دواني در موضوع جذر اصم؛ دشتكي شيرازي، مير صدرالدين محمد (828-903)؛ حل شبهة جذر الاصم (الاولي) = حل شبهة ابن كمونة (الاولي) = الفائدة الاولي من الدواني في جذر الاصم = نامه اول به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
جلال الدين دواني و صدرالدين دشتكي مناظراتي درباره شبهه جذر اصم داشته اند كه حاصل آن پنج يادداشت، نامه يا فائده است، سه يادداشت از دواني و دو يادداشت از دشتكي. رساله حاضر دومين يادداشت دواني است كه در آن وي به پاسخ گويي نقدهاي دشتكي در اولين يادداشت خود بر يادداشت نخست دواني مي پردازد. اين يادداشت شكل حاشيه يا تعليقه دارد و به صورت «قوله»، «اقول» نگارش يافته است.
آغاز: قوله و اجيب الخ اقول قد مر الجواب علي الوجه الذي اراده ثم اورد عليه...
انجام: و كاذبا من حيث انه محكوم عليه باكذب في القضية الصادقة فتامل
چاپ: در دوازده رساله در پارادكس دروغگو، (تهران، موسس حكمت و فلسفه ايران: 1386) به تصحيح احد فرامرز قراملكي [دنا 755/4 (12 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 10؛ تاريخ كتابت در فهرست حدود قرن 8 آمده كه با توجه به تاريخ تولد مؤلف نادرست است؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 2ص (234-235)، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 10×1988]
آغاز: برابر؛ انجام: صفحاً عما لا يعني بامره فلينعم بامعان النظر فيه علي شرايط الانصاف... و الاعتساف و الله خير مرشد و دليل و هو الحق... و يهدي السبيل تمت
خط: نستعليق، كا: افضل الدين محمد بن جلال الدين محمد بن احمد حسيني اصفهاني، تا: 972ق، جا: كاشان مدرسه معينه؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج آلبالويي، 3ص (53-55) [سنا: ف: 2-173]
آغاز و انجام: برابر؛ انتهي ما افاده المحقق الدواني و يتلوه الجواب من العلامة الاول
خط: نسخ، كا: شيخ اسماعيل بن عبدالوهاب بن سعيد، تا: قرن 10 و 11؛ كاغذ: ترمه، 2گ (145ر-146ر)، 19 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 6-177]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 1گ (75ر و پ)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7-2669]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقي، 2گ (29-30؟)، 36 سطر، اندازه: 6/5×13/5 سم [ف: 36-278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شهاب الدين علي حسني حسيني طباطبائي شولستاني، تا: شنبه 27 ذيقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 3ص (161-163)، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-312]
بندي به عربي در همين باره؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1072ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 1گ (328 ر و پ)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 12؛ 3ص (159-161) [عکسی ف: 1-153]
انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: يكي از شاگردان سيد ماجد بن ابراهيم حسين كاشاني، تا: يك شنبه 13شعبان 1152ق، جا: كاشان مدرسه عماديه؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 8/5×12/5 سم [ف: 16-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (85-87)، 17 سطر، اندازه: 14/5×18 سم [ف: 28-175]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13[عكسي ف: 1-154]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 23گ (44پ-66ر) [ف: 16-207]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو يحق الحق و يهدي السبيل
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ در حاشيه نسخه؛ واقف: نائيني 32 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-379]
(ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam (aṯ-ṯānī
دشتكي شيرازي، ميرصدرالدين محمد، 828-903قمری
(daštakī šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425-1498
وابسته به: حل شبهة جذر الاصم (الاولي) = حل شبهة ابن كمونة (الاولي) = الفائدة الاولي من الدواني في جذر الاصم = نامه اول به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
اين رساله دومين فائده يا نامه دشتكي از مجموعه پنج نامه يا فائده دواني و دشتكي در موضوع جذر اصم است. دشتكي اين فائده را به صورت «قوله»، «اقول» و به عنوان تعليقه انتقادي بر دومين فائده يا نامه دواني نوشته است.
آغاز: قوله و قول القائل كلام كلامي اليوم كاذب، اشارة الي نفس ذلك الكلام
انجام: بل موضوعه هو لفظ كلامي و هو ظاهر لا سترة فيه؛ تمت چاپ: در دوازده رساله در پارادكس دروغگو، (تهران، موسس حكمت و فلسفه ايران: 1386) به تصحيح احد فرامرز قراملكي
[دنا 755/4-756 (10 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حل شبهة جذر الاصم (الثالث) = حل شبهة ابن كمونة (الثالث) = الفائدة الثالثة من الدواني في جذر الاصم = نامه سوم به صدرالدين
دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 10؛ تاريخ كتابت در فهرست حدود قرن 8 آمده كه با توجه به تاريخ تولد مؤلف نادرست است؛ كاغذ: سمرقندي ضخيم، جلد: تيماج مشكي، 3ص (326-328)، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 10-1988]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه اغاز نسخه بدست آمد؛ خط: نستعليق، كا: افضل الدين محمد بن جلال الدين محمد بن احمد حسيني اصفهاني، تا: 972ق، جا: كاشان مدرسه معينه؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج آلبالويي، 5ص (56-60) [سنا: ف: 2-173]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (75پ-76پ)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7-2669]
آغاز: و قول القائل كلامي الموم كاذب إذا جعل إشارة إلي نف
ذلك الكلام؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقي، 2گ (30×31)، 17 سطر، اندازه: 5×8 سم [ف: 36-278]
آغاز: بسمله، قول القائل كلامي اليوم كاذب اذا جعل اشارة الي نفس ذلك الكلام ان اراد بجعله اشارة الي نفس ذلك الكلام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شيخ اسماعيل بن عبدالوهاب بن سعيد، تا: قرن 10 و 11؛ كاغذ: ترمه، 2گ (146ر-147پ)، 19 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 6-178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج قهوه اي، 7ص (195-201)، اندازه: 12×20 سم [ف: 33/1-184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شهاب الدين علي حسني حسيني طباطبائي شولستاني، تا: شنبه 27ذيعقده 1019ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 4ص (163-166)، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-312]
بندي به عربي در همين باره؛ خط: نستعليق، كا: علي بن فتح الله حسيني، تا: 26شعبان 1072ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 2گ (328پ-329پ)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-312]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد سعيد بن مير نظام حسين مازندراني، تا: با تاريخ 1077ق؛ 2گ (170ر-171ر) [ف: 5-343]
آغاز و انجام: برابر
برخلاف نظر فهرست نويس اين رساله از ملاصدرا نيست؛ خط: نسخ پخته، بي كا، تا: قرن 12؛ 5ص (165-169) [عکسی ف: 1-154]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الحاشية من فوايد الفاضل المحقق و العلامة المدقق امير صدرالدين محمد الشيرازي رحمة الله. تمت.
برخلاف نظر فهرست نويس اين رساله از ملاصدرا نيست؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ 4ص (116-119) [عکسی ف: 1-154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (85-87)، 17 سطر، اندازه: 14/5×18 سم [ف: 28-176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ در حاشيه نسخه؛ واقف: نائيني؛ 32 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-379]
(ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam (aṯ-ṯāliṯ
دواني، محمد بن اسعد، 830-908؟ قمری
(davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503
وابسته به: حل شبهة جذر الاصم (الثاني) = حل شبهة ابن كمونة (الثاني) = الفائدة الثانية من الامير صدرالدين في جذر الاصم = نامه دوم به دواني در موضوع جذر اصم؛ دشتكي شيرازي، مير صدرالدين محمد (828-903)؛ حل شبهة جذر الاصم (الاولي) = حل شبهة ابن كمونة (الاولي) = الفائدة الاولي من الدواني في جذر الاصم = نامه اول به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
جلال الدين دواني و صدرالدين دشتكي مناظراتي با يكديگر در باب شبهه جذر اصم دارند كه در مجموع پنج يادداشت، فائده يا نامه را تشكيل مي دهد؛ سه يادداشت از دواني و دو يادداشت از صدرالدين دشتكي. رساله حاضر سومين نامه دواني و در واقع آخرين فائده از اين سلسله فوائد است. اين رساله با عبارت «قوله» آغاز مي شود و سپس عبارات ابتدايي يادداشت دوم دشتكي را، كه در آن يادداشت پس از «قول» بيان شده اند، ذكر مي كند و در ادامه با عبارت «اقول» به پاسخگويي به آن مي پردازد. عموماً تصور بر اين است كه مجموع يادداشت هاي رد و بدل شده ميان دواني و دشتكي چهار يادداشت بيش تر نيست و به يادداشت دوم دشتكي ختم مي شود (براي مثال قراملكي و ناجي اصفهاني در انتشار اين يادداشت ها به چهار يادداشت نخست بسنده كرده اند و ذكري از اين يادداشت پنجم به ميان نياورده اند). اما رساله حاضر نشان مي دهد كه پس از يادداشت دوم دشتكي، دواني يادداشت ديگري در پاسخ به آن نگاشته است.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم قوله ان اراد بجعله اشاره الي قوله فيرد عليه جميع ما اورده اقول ذلك صريح اللفظ و لايرجع الي تقريره اصلاً
انجام: ثم بعد هذا كله اذا كان الموضوع لفظ كلامي و لفظ كلامي موجود فكيف يكون كذبه لانتفاء الموضوع و ذلك ظاهر لاستره و السلام علي من اتبع الهدي [تم الرسائل المكتوب في مغالطه كل كلامي كاذب و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين]
[دوازده رساله در پارادكس دروغگو (احد فرامرز قراملكي)؛ دنا 756/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 10 [تاريخ كتابت در فهرست قرن 8 آمده كه با توجه به تاريخ تولد مؤلف نادرست است]؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 4ص (229-232)، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 10-1989]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقي، 3گ (31-33)، اندازه: 5×8 سم [ف: 36-279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شهاب الدين علي حسني حسيني طباطبائي شولستاني، تا: شنبه 27 ذيقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 4ص (166-169)، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-312]
(ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam (mokātebāt-e davvānī vadaštakī darbāre-ye
دشتكي شيرازي، ميرصدرالدين محمد، 828-903قمری
(daštakī šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425-1498
وابسته به: حل شبهة جذر الاصم (الاولي) = حل شبهة ابن كمونة (الاولي) = الفائدة الاولي من الدواني في جذر الاصم = نامه اول به صدرالدين دشتكي در موضوع جذر اصم؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
مذاكره و مباحثه اي است بين صدرالدين دشتكي شيرازي و جلال الدين دواني در مغلطه معروف به جذر اصم. اين مذاكره شامل پنج نامه يا فائده است. نخست دواني فائده اي در باب اين شبهه مي نگارد سپس دشتكي به نقد فائده دواني مي پردازد؛ دواني در پاسخ به دشتكي نام هاي ديگر مي نويسد و دشتكي به اين نامه نيز پاسخ مي دهد و در پايان دواني يادداشتي در پاسخ به يادداشت دوم دشتكي مي نگارد. درباره همان مغالطه با عنوان هاي «قوله، اقول» و در پايان آمده: «تمة المناظرة». نسخه هاي زير شامل چند رساله است ولي فهرست نگاران درست تفكيك نكرده اند لذا جدا آورده شده است.
[دنا 756/4]
آغاز: بسمله، قد يتمهد لجواب المغالطة المشهورة مقدمة هي ان حقيقة الخبر الحكاية عن النسبة الواقعية اما علي الوجه المطابق؛ انجام: ممنوع بل موضوعه هو لفظه كلامي و هو ظاهر لا ستره به و السلام علي من اتبع الهدي
آغاز اين نسخه آغاز نامه اول دواني و پايان آن پايان نامه دوم دشتكي است. با توجه به دوبرگي بودن رساله احتمالاً تنها همين دو نامه را شامل مي شود؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 969ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 2گ (47پ-48ر)، 23 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 6-123]
آغاز: هذه مذكرة اخري بين افضل المدققين... بسمله قد يتمهد لجواب المغالطة المشهورة مقدمة هي ان حقيقة الخبر الحكاية عن النسبة الواقعية اما علي الوجه المطابق وح يمكن صادقا او علي الوجه الغير المطابق فيكون كاذبا؛ انجام: قوله و الدور باطل لأن الموضوع عندكم موقوفة (كذا) كلامي كاذب اقول مم بل موضوعه هو لفظ كلامي و هو ظاهر للاسترة... به
آغاز اين نسخه با آغاز نامه اول دواني و انجام آن با انجام نامه دوم دشتكي تطابق دارد. لذا با توجه به تعداد برگ هاي رساله احتمالاً اين نسخه نامه اول دشتكي و نامه دوم دواني را نيز دربر دارد و يا احتمالاً اين نسخه شامل هر چهار نامه مي باشد؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ در حاشيه نسخه 22430 و 22432 نگاشته شده است؛ واقف: رضا نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 14گ، 2 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 24-267]
آغاز: من فوايد السيد... الشيرازي... بسمله قوله: و قول القائل كل كلامي اليوم كاذب... اقول ان اراد بجعله اشارة الي نفس ذلك الكلام ان يجعل
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 1گ (68ر-68ر) [ف: 16-208]
ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam
تنكابني، حسن بن ابي الحسن، ق 13قمري
(tonekābonī, hasan ebn-e abī hasan (- 19c
ساري؛ عمومي؛ شماره نسخه: 168/2
آغاز: و بعد فيقول العاصي الراجي الي غفران ربه الشيخ حسين بن حسين ابن ابي الحسين تنكابني اني كنت تفكرت في الشبهة المشهورة بالجذر الاصم سنين و تصفحت في حلها؛ انجام: و بهذا الفرق تنحل الشبهة باعتبار ساير تقاريرها ايضاً بأدني تأمل.
خط: نستعليق خوش، كا: نور محمد بن آقا باباي فقيه، تا: 1216ق؛ تذكر: در فهرست نام مؤلف «حسين» ذكر شده، به طور چليپا؛ كاغذ: فستقي، جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 12×17 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 131]
حل شبهة جذر الاصم/ فلسفه/ عربي
ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam
غير همانند:
كا: اسماعيل بن حاجي محمد كريم شيرازي، تا: 1216ق، جا: سجاس؛ جلد: تيماج [ف: 10-224]
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: گالينگور قهوه اي، 2ص (52-53)، اندازه: 18×29 سم [ف: 19-328]
پاسخ برخي از علما و فلاسفه به حل اين شبهه؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تيماج جگري، 5ص (150-154)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-41]
آغاز: بسمله قيل لو قال قائل کل کلام في
بندي در (كل كلام في هذا اليوم كاذب و لم يقل في ذلك اليوم...)؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در صفحه بدرقه کتاب شعري از ميرزا ابراهيم ادهم به فارسي و مسئله اي فقهي آمده؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ تملک: درويش محمد نجفي، سيد محمد بن محمد حسن حسيني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (124ر)، سطور چليپايي، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 1-206]
حل شبهة كل كلامي كاذب- الجذر الاصم
حل شكوك الرازي علي كتب جالينوس- البيان و التبيين
ḥall-u šukūk-i k.-il majasṭī wa jawābāt-ul masā’il-ilmaškūk fī-hā
ابن هيثم، حسن بن حسن، 354-430قمری
(ebn-e heysam, hasan ebn-e hasan (966-1039
وابسته به: المجسطي؛ بطلميوس، كلاوديوس، ش (100-178)
كتابي است كه شيخ ابوعلي حسن ابن حسن بن هيثم بنا به درخواست عده اي اشكالات كتاب مجسطي بطلميوس را حل كرده است.
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه: 78- ح/595/7
آغاز: بسمله- حل شكوك في كتاب المجسطي سال عنها بعض اهل العلم للشيخ ابي علي الحسن بن الحسن بن الهيثم رحمة الله؛ انجام: فهذا الذي ذكرنا هو تفسير قول بطلميوس لو خلطناها و ما تبعه من الكلام و هذا آخر ما ذكرناه من المسائل و الحمد لله رب العالمين.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ با جداول؛ كاغذ: مختلف، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 23گ، 14 سطر (4/5×9/5)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 2-187]
ḥall-uš šakūk min k.-il uqlīdis fi-l usūl
ابن هيثم، حسن بن حسن، 354-430قمری
(ebn-e heysam, hasan ebn-e hasan (966-1039
وابسته به: الاصول = في اصول الهندسه و الحساب = كتاب الاصول؛ اقليدس (306-283)
[سزگين 370/4ش؛ مخطوطات مصوره 42 و 92]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3433/2
آغاز: بسمله، رب اعن المقالة الاولي من كتاب الحسن بن الهيثم في حل الشكوك من كتاب اقليدس في الاصول كل معني يغمض حقيقته و يخفي بالبديهة خواصه... فالشك متسلط عليه؛ انجام: بجميع المخمسات الخمس و ذلك ما اردنا ما نبين
خط: نسخ، بي كا، تا: 15ربيع الاول 557ق، جا: بغداد مدرسه نظاميه؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: ميشن قهوه اي، 1ص (3ر)، 21 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-413]
hall-os sīyaq
حاج ميرزا آقاسي، عباس بن مسلم، 1198-1265قمری
(hāj mīrzā āqāsī, ‘abbās ebn-e moslem (1784-1849
كتابي است در صرف عربي مطابق يادداشتي كه پشت آن ملحق شده مؤلف را حاج ميزرا آقاسي نهرواني صدر اعظم محمد شاه قاجار معرفي كرده است.
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه: ف 232/1
آغاز: بسمله- احمد الله حمد الحامدين و اشكره شكر الشاكرين؛ انجام: معني شرط است- داخل كردند از آخرش الف بجزمي افتاده يوق شد و لله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ 18گ، 51 سطر [ف: 1-204]
hall-os sīyaq
غير همانند:
آغاز: بسمله، الحمدلله... و بعد اين رساله ايست مرتب بحروف تهجي و موسوم شده بحل الصيغ، چه از صيغه مشکله... و بعده
پيش از مطلب بيان کنيم احوال لفظ صيغه را چه موقوف عليه شروح در اين رساله؛ انجام: جاوء بود واو بعد از الف...
رساله اي کوتاه در حل صيغه هاي علم صرف و بيان مشکلات اين صيغ که براي استفاده مبتدئين نوشته شده است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 10گ، 13 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 2-806]
آغاز: بسمله حمدله و حمد الحامدين و شکر الشاکرين... اما بعد اين رساله ايست ترتيب کرده شده بر حروف تهجي؛ انجام: باب النون نکتل متکلم مع الغير از فعل مستقبل... و از جهت التقاء ساکنين الف را حذف کردند نکتل.
رساله کوتاهي است به ترتيب حروف تهجي در شرح صيغ مشکله به ترتيب حروف تهجي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج سرخ، 7گ (102-108)، 19 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [اوراق عتيق: 1-104]
آغاز: قولين كدام لفظ است اثبات فعل ماضي مجهول؛ انجام: لمد كدام لفظ است خود بلم فعل مستقبل معروف... لمدشه چنان چه لم يدوب يوسر.
پاسخ ها و پرسش هاي چندي است در ساختن 7 صيغه عربي مانند صيغ مشكله كه در كنار حاشيه هاي جامع المقدمات چاپ شده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج يشمي، 2ص (213-214)، 20 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 10-46]
آغاز: بعد از حمد سبحاني... به استدعاي بعضي از برادران... پاره اي از صيغ مشكله؛ انجام: و در ثلث مضاعف فتامل
از يزداني گيلاني؛ بي كا، تا: ربيع الثاني 1268ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد و آبي، جلد: ميشن قهوه اي، 20گ (76پ-95پ)، اندازه: 10×16 سم [ف: 5-403]
ḥall-u ḍābiṭat-il aškal
حفيد تفتازاني، احمد بن يحيي، - 916؟ قمري
(hafīd-e taftāzānī, ahmad ebn-e yahyā (- 1511
تاريخ تأليف: اواخر جمادي الاول 961ق
شرح است مزجي بر قاعده ايكه سعد تفتازاني در خصوص اشكال اربعه نگاشته است.
مشهد؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 27/2 فرخ
آغاز: حمدا لا له بالحمد حقيق ** اذا رشدنا الي رموز التدقيق... سالك اللهم هداية تيمنا عن غياهب الظلام
خط: نستعليق، كا: شمس الدين تبريزي آذربايجاني، بي تا؛ مجدول مذهب؛ كاغذ سپاهاني؛ جلد: تيماج عنابي، 19 سطر (5×11)، قطع: ربعی [ف: 167]
ḥall-u ḍābiṭat-il aškal-il arba‘a = ḥall-uḍ ḍawābiṭ
ملا عبدالله بن حسين يزدي، - 981؟ قمري
(mollā ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn-e yazdī (- 1574
وابسته به: تهذيب المنطق؛ تفتازاني، مسعود بن عمر (722-792) به دستور: جمال الدين محمد تبريزی (شاگرد دوانی و استاد مؤلف)
تاريخ تأليف: جمادي الاول 961ق؛ محل تأليف: شيراز
شرحي است بر مبحث ضابطه اشكال منطق تهذيب تفتازاني كه آن را در يك «مقدمه» و سه «مقصد» ساخته است.
آغاز: حمد الا له هو بالحمد حقيق ** اذ ارشدنا الي رموز الدقيق/ ما توفيقي لغيره في الامال ** طرا و كفي بالله ولي التوفيق نسالك اللهم هداية نجنبنا عن غياهب الضلام و دراية تخلصنا عن مواقع الشكوك و الاوهام... و بعد فيقول... عبدالله بن القاضي البهابادي...
انجام: انك انت الوهاب و نجز تحريره بيمين مؤلفه... عبدالله بن شهاب الدين بن ابراهيم القاضي البهابادي... في اواخر اول الجماديين لسنة احدي و ستين و تسعمائة... و الاولي اولي.
[دنا 757/4]
شرح و حواشي:
1- حاشية حاشية ضابطة اشكال الاربعة؛ طبسي، حيدر بن حسينعلي (قرن 10)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرخ ش 177؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 10 [فيلم ها ف: 2-216]
آغاز: بسمله و به نستعين. يشترط في انتاج الشكل الاول بحسب الكم و الكيف؛ انجام: فظهر لك حل عبارة الضابطة (هذا مما افاده الشيخ... مولانا عبدالله اليزدي غفر الله له)
بي كا، تا: قرن 11؛ با يك حاشيه «منه رحمه الله» كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه ای، 3گ (4ر-6ر)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7-266]
آغاز: برابر؛ انجام: عن حلها بوجوه ثمانية عشر برئية عن شوب التکلف و وصمة التعسف و ذلک فضل الله يوتيه من يشاء و الحمدلله الذي هدانا لهذا و ما کنا لنهتدي لولا ان هدانا الله
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 9گ، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 2-806]
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمادي الاول 1232ق؛ كاغذ: كبود،
جلد: تيماج ترياكي، قطع: ربعي [نشريه: 3-402]
كا: شرف الدين حسن شفائي، بي تا؛ جا: مشهد رضوي [نشريه: 5-387]
آغاز: برابر؛ انجام: و يبعدنا من الزيغ و الزلل الي الصدق و الصواب ربنا لا تزغ قلوبنا... و هب لنا من لدنك رحمه انك انت الوهاب (تم و آلائه عم)
بي كا، بي تا؛ 10گ (14پ-23پ) [ف: 510]
حل الضوابط- حل ضابطة الاشكال الاربعة
حل الطلسم- حل الطلسم
ḥall-uṭ ṭilism
بوني، احمد بن علي، - 622 قمري
(būnī, ahmad ebn-e ‘alī (- 1226
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3188/6
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق الارواح و الاجساد و مفرقهما عند الموت لحكمته... و قد فانه لما... امواج الاقدار علي ساحل بحر علم الفلاسفة الاخيار و فهمت؛ انجام: و يأخذ علي منواله لان الطريق واحد و التدابير واحد و الله ولي التوفيق خير معين و خير رفيق
خط: نستعليق، كا: محمد علي طهراني ذهبي، تا: قرن 14؛ كاغذ: فرنگي آبي فلفل نمكي، جلد: ميشن سياه، 13گ يا 25ص (81پ-93پ يا 155-179)، 17 سطر، اندازه: 13/2×20/9 سم [ف: 6-278]
ḥall-uṭ ṭilism
جلدكي، علي بن ايدمر، - 762قمري
(jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor (- 1361
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 10972
آغاز: بسمله، اعلم يا اخي وفقده الله تعالي و اياك بتوفيقه ان؛ انجام: فاحفظ قدر ما وصل اليك و هذا... ما انتهت اليه الامال و الحمدلله علي كل حل
خط: نستعليق خفي، كا: ابوطالب بن بهرام، تا: 1270ق، [رايانه]
(.ḥall-uṭ ṭilism fī tadbir-il ḥajar-il mukarram (t
وابسته به: حل الطلسم و كشف سر المبهم = سر الطلسم؛ عمري، ابوالعباس (- 905)
ترجمه رساله منسوب به ابوالعباس عمري است.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الارواح بالاجساد و فرقهما عند الموت بالحکمة اراد ورادها اليها يوم المعاد و صلي الله علي سيد الاعظم... پس به درستي مرا زماني که انداخت موج هاي تقديرات بر كنار درياي علم
[الذريعة 70/7؛ فهرستواره منزوی 3951/5]
آغاز: بسمله. حمد سزاي خداونديست كه خلق فرموده است ارواح و اجسام را و معرفت اين ارواح و اجساد... اما بعد چون كه من ديدم كه افتاد كشتي من از موج هاي بحرهاي فلاسفه اخيار بر ساحل مراد؛ انجام: مخفي مي داشتند و تكلم نكرده اند بر اين در كتب خود اصلاً. و السلام علي من اتبع الهدي، تمام شد خواص و فوايد.
خط: نسخ، كا: احتمالاً مصطفي بن هاشم حسيني، تا: قرن 13؛ 44گ (105ر-148پ)، اندازه: 17×22 سم [ف: 125]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 10رجب 1271ق، جا: تهران؛ 58گ (85ر-142پ)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 2-131]
آغاز: برابر؛ انجام: بگردان اين اسرب طلايي حايف مسي را به مقام جديد وداخل نمابر آن ازآب الهي و اکليل و نفس به وزن مقدم و حل و عقد نما هم چنين تصاعف العمل الي ما نهاية له و السلام.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 20گ، 12 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف مخ: 1-410]
ḥall-uṭ ṭilism wa kašf-u sirr-il mubham = sirr-uṭ ṭilism
عمري، ابوالعباس، - 905قمري
(omarī, ab-ol-‘abbās (- 1500‘
رساله اي است در تدبير حجر و مباحث عمده آن عبارتند از: تقسيم عمل اكسير بياض و حمرة، قسم اول و دوم از مكتوم، در تساقي و اسماء آن، در جوهريات سته، در امتحان الارض، اكاكيل سبعه، تركيب اكسير بياض، طرح اكسير بياض، تركيب اكسير حمرة، مراتب الوان اكسير حمرة، تضعيف اكسير حمرة، برخي از خواص اكسير در معالجه، عمل لو لو، زبرجد. در آن از «جلدکي»، «مجريطي» و «سيد حسين خلاطي» مطالبي نقل کرده. رساله با نام هاي گوناگون خوانده شده و تأليف آن به افراد مختلف منسوب شده: از جمله به: سيد ابوالعباس عمري و محمد
قمري
آغاز: بسمله. الحمدلله خالق الارواح و الاجساد و مفرقها بعد ذلك عند الموت... و بعد فاني لما رمتني امواج الاقدار علي ساحل علم الفلاسفة الاخيار... اعلم يا اخي وفقنا الله تعالي و اياك بتوفيقه ان الحكماء مجتمعون متفقون علي مادة الحجر الكريم
انجام: ولكن نسال الله تعالي ان يصونه ممن ليس له باهل و يسوقه الي اهله من يشاء من عباده انه علي ما يشاء قدير و بالاجابة جدير
[بروكلمان 139/2 و ذيل 173/2؛ الذريعة 70/7؛ الاعلام، زركلي 231/1؛ معجم المؤلفين 143/2؛ دنا 758/4 (27 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- تتمة رسالة حل الطلسم؛ عمري، ابوالعباس (- 905)
2- حل الطلسم في كشف السر المبهم (ترجمه) (2 عنوان)
در فهرست ناشناس؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ 2گ (35ر-36پ) [ف: 6-253]
آغاز: برابر؛ انجام: و يكون حركاتك سعيدة و افعالك مجيبة و احوالك سديدة اعلم ايها الطالب انا نترك الكتاب في هذا المحل خط: شكسته نستعليق و نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قهوه اي، 15گ (16پ-30پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-252]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله تعالي ينفع بها. و الحمدلله وحده و صلي الله علي سيدنا محمد و آله و صحبه و سلم. آمين...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: ميشن سبز، 40گ (105پ-144ر)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 9-361]
بي كا، تا: قرن 13، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 6گ (93-98)، 16 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 10-553]
آغاز: فلنأخذ في ذكرهذه السر العظميم و الحجر الكريم و ما يحتوي عليه من المنافع و الخواص و العجائب و الطلسمات و الخوارق العادات، الذي رمزتها الحكماء و فرقوه في الكتب الكثيرظ خوفاً من فساد العالم؛ انجام: و هذا القسم الرابع من المودات المتعلقفة بطوالع العالم العلوي، و شيء يسير من الاكليل الاول، بعد انتلخطخه جميعه بدم ذلك القرد، ثم احرق جميع ذلك القرد الحجر و يكون منصوباً علي نصف عمود الحجر الأسود...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ فرنگي، 4گ (2پ- 5پ)، 26 سطر، اندازه: 8/5×13/5 سم [ف: 33-30]
آغاز: اعلم ان مادة الحجر الكريم التي هي واحد بالنوع لا بالشخص و هي من نوع المعدن لا من النبات و لا من الحيوان؛ انجام: و يبخلون به علي تلامذتهم و اولادهم و لا يتكلمون عليه في الكتب ابداً فاعلمه.
خط: نسخ ريز، كا: بهائي بن احمد عاملي كاظمي، تا: اواخر قرن 12 يا اوايل قرن 13ق؛ مصحح، محشي، رکابه دار؛ كاغذ: فرنگي، 7گ (15×21)، 83 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف: 32-66]
آغاز: برابر؛ انجام: و يرجع الي ما كنا فيه من الخواص فنقول و من خواصه انك اذا اخذت قطعة من البلور الصافي.
خط: نستعليق خفي، بي كا، تا: قرن 13 [الفبائي ف: 227]
بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 7گ (34ر-40)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-339]
بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بي كا، تا: اواخر قرن 13 يا اوايل قرن 14؛ قطع: جيبي [ميراث شهاب: س 9 ش 2-35]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا يتكلمون عليه في الكتب أبداً، فاعلمه و السلام. تمت الخواص و الفوائد...
خط: نستعليق، كا: مصطفي بن هاشم حسيني، تا: قرن 13؛ 46گ (45ر-90پ)، 17 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 200]
اين كتاب در فهرست به ابوالعباس قمي نسبت داده شده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 يا 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 65گ (23پ-87ر)، اندازه: 13×22 سم [ف: 1-112]
آغاز: برابر؛ انجام: و لهذا سماها الامام جابر الفضة الي (؟) ما افصح قولهم انه لا يكون فضه الا من فضة
خط: نسخ و نستعليق، كا: اسماعيل بن يحيي مازندراني، تا: با تاريخ 1232ق؛ جلد: تيماج ترياكي، 13ص (396-408)، 20 سطر، اندازه: 15/3×21 سم [ف: 43-216]
بي كا، تا: 1257ق، كاغذ: فرنگي [نشريه: 11-946]
آغاز: برابر؛ انجام: فانهم ذلك فهذه الطلسم فانه عجيب و فيه الغناعن الناس لمن اراده ذلك السلام.
خط: نسخ، كا: سيد محمد رضا توتونچي تهراني فرزند سيد محمد سقط فروش تهراني، تا: 1260ق؛ در لابلاي سطور، تحت اللفظي به فارسي ترجمه شده؛ جلد: تيماج مشكي، 16گ (1پ-16پ)، 16 سطر (13×18)، اندازه: 18×22 سم [ف: 2-227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1265ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 7گ (154پ-160پ)، 24 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 9-424]
آغاز: برابر؛ انجام: يعرف العمل فيه و السلم و صلي الله علي سيدنا محمد و آله اجمعين الي يوم الدين... علي محمد و آله
خط: نستعليق، كا: علي اكبر، تا: 1266ق، جا: تهران [الفبائي ف: 227]
خط: نستعليق، كا: علي اكبر، تا: 1267ق، جا: تهران [الفبائي ف: 227]
خط: نسخ، كا: محمد بن حسن حسني خراساني حائري، تا: جمعه 17 محرم 1270ق؛ كاغذ: سفيد سمرقندي، جلد: تيماج آلبالويي، 29ص (371-399)، ابعاد متن: 10×14، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 1-394]
آغاز: برابر؛ انجام: و احفظ قدرما صار اليک و و صلت اليه و هذا آخر ما انتهت اليه الامال
خط: نسخ، بي كا، تا: 1277ق، جا: كربلا؛ 13گ، 15 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف مخ: 1-191]
آغاز: بمانند نقل در ذريعه؛ انجام: و اعلم يا اخي انك لم يبلغ هذه الدرجة الا بالتجريد و المجاهدة. فاحفظ قدر ما وصل اليك. و هذا آخر ما انتهت اليه الامال. و الحمدلله علي كل حال (تمت هذه الرسالة... 18جمادي الاول 1293)
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد نبي طبيب نوري مازندراني، تا: 18جمادي الاول 1293ق، كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 7گ (81پ-87پ)، 17 سطر، اندازه: 11×18/1 سم [ف: 9-283]
آغاز: برابر؛ انجام: طيب و طاهر مي كند و سلام (كذا)
خط: نستعليق خفي، كا: علي اكبر، تا: 1296ق [الفبائي ف: 227]
آغاز: بسمله اعلم ان مادة الحجر الكريم التي هي واحد بالنوع لا بالشخص
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: فستقي و شكري، جلد: تيماج، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 2-411]
خط: نستعليق و شكسته ريز، بي كا، تا: 1321ق؛ 32 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 2-464]
آغاز: نحمده مصليا علي احمده و آله و بعد فهذا هو الكتاب... و اعلم يا اخي ان اول الدخول في هذا الطريق هو معرفة المفتاح؛ انجام: كيف الوصول الي سعاد... و الرجل ما فية و ما لي مركب و الكف صفر الطريق لخوف..
خط: نستعليق، كا: ميرزا قاسم بيك اخگر، تا: 1328ق، جا: حيدرآباد؛ كاغذ: هندي، جلد: پلاستيك ابري مشكي، 6گ (4-9)، ابعاد متن: 14×26، اندازه: 21×34 سم [ف: 12-295]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمعناها في عدد من الايام و الشهور و اودعناها في هذه الرسالة بالتمام و الكمال و الله تعالي ينفع بها و الحمدلله وحده
خط: نسخ، كا: محمد حسن بن ميرزا رضا، تا: نيمه قرن 13؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي آبي، 54گ (69-122)، 17 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 34-649]
آغاز: برابر؛ انجام: به النيرين و خمرته الخمير و عجن به العحين و كن من الشاكرين.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 227]
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 227]
آغاز: برابر؛ انجام: استغفرلي من الله الغفار الغفور
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 227]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما انتهت اليه الامال و الحمدلله علي كل.
خط: مختلف، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 227]
آغاز: برابر؛ انجام: ما كانت الحكماء تصنعه و لانفسم و... تمت الكتاب الخواص بعون الله تعالي...
خط: نسخ خفي، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و نحن نذكر ما اخفوه و نجمع ما بدلوه.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
گويا اوراقي از آخر نسخه مربوط به رساله ديگري در همين موضوع است؛ بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا با رويه پارچه مشكي، 64گ (114پ-177ر)، اندازه: 13×22 سم [ف: 1-180]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در آخر نسخه اسم كتاب را مفاتيح الرموز نوشته اند و اين اشتباه كاتب است؛ 11 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 2-461]
آغاز: برابر؛ انجام: اعلم ايها الملک ان هذا الاکسير بعد التضعيف ان الدرهم منه يملا ما بين الخافقين و ضرب له مثل الرجل الذي يلعب بالشطرنج مع الملک فمناه الملک فتمني عليه ان تضاعف له
رقعة الشطرنج من الدارهم اي تضاعف له عدد البيوت فاستصغر الملک ذلک اولا فلما ضاعف له نفدت خزاينه و لم يبلغ هذه الدرجة الا بالتجريد و المجاهدة
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 5گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-806]
آغاز: برابر؛ انجام: و ينجلون به علي تلامذتهم و اولادهم و لا يتكلمون عليه في الكتب ابدا و اعلمه، و السلام
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قرمز، 153گ (61پ-213ر)، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-280]
ḥall-u ‘ibārat-in ġarība
قستنطيني، احمد بن ابي بكر
qostantīnī, ahmad ebn-e abū-bakr
مؤلف در ابتداي رساله چنين بيان داشته: برخي از اولاد مشايخ بزرگ كلماتي را از اجداد خود حفظ نموده و بر بسياري از مشايخ عصر بر سرزمين مصر عرضه نموده از حل آن كلمات و عبارات توسط آن مشايخ جوابي به دست نياورده پس از آن به من مراجعه نموده درباره آن عبارات و كلمات سؤال نمودند. سپس مؤلف مسئله مورد سوال را چنين بيان مي كند كه زماني از شيخي دستور سلوك و ترتيب را طلب مي كنند و شيخ در جواب اين عبارت رمزي و مشكل را اظهار نمود: «بر اين حظ و بهره نمي رسد مگر كسي كه مثلث الكمية مربع الكيفية مخمس الدار مسدس التركيب باشد». مؤلف در اين رساله به حل عبارات رمزي فوق پرداخته است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2529/2
آغاز: بسمله- الحمد لله رب العالمين... و بعد الحمد لله و الصلوة و السلام علي النبي (صلی الله علیه و آله) فقد سئلني بعض اولاد المشايخ الكبار؛ انجام: و هذا من باب يمحو الله ما يشاء... و هو يقول الحق و يرشد التسديد... و سلامه علي عباده الذين اصطفي.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج حنايي، 3گ (7پ-9)، ابعاد متن: 9/5×15/5، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 12-410]
ḥall-u ‘ibārat-il qawā‘id
ابن طي، علي بن علي، - 855؟ قمري
(ebn-e tayy, ‘alī ebn-e ‘alī (- 1452
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1275/3
آغاز: قوله و لو كان الاخلال من طهارتين- الي قوله مراعيا للترتيب، اختيار المصنف هو الاقوي خلافا لابي الصلاح؛ انجام: و يطلق في الباقيين و لم يعين الصبح مع انه لازم له كما تقدم
كوتاه در يك صفحه و احتمالا از يكي از نوشته هاي ابن طي جدا شده؛ خط: نستعليق نازيبا، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 1ص (278ر)، اندازه: 19×26/5 سم [ف: 4-87]
ḥall-u ‘ibārat-il qawā‘id
صيمري، مفلح بن حسن، - 900؟ قمري
(saymarī, mofleh ebn-e hasan (- 1495
وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام علامه حلي، حسن بن يوسف (648-726)
غير همانند:
شرح اين عبارت است در قواعد علامه: «اذا قال ضعاعنه اوسط نجومه» از مفلح (ظاهراً از شرح الموجز مفلح صيمري)؛ بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 1ص (320) ، اندازه: 13×19 سم [ف: 10-2052]
آغاز: الحمدلله علي سوابغ انعامه المتواترة و ترادف آلائه المتكاثرة و صلي الله علي محمد و آله و عترته الطاهرة؛ انجام: و لكن قيل يدخر للآخرين ما لا يطلع عليه الاولين و لقد سبقت العضبي الناقة الجربي و الحمدلله رب العالمين...
بياني است درباره عبارت علامه حلي در كتاب طهارت قواعد الاحكام كه مي گويد «و لو كان الاخلال بعضو من الطهارتين في جملة خمس طهارات رافعة» كه شارحان در توضيح اين عبارت اختلاف بسيار نموده اند. در آغاز اين رساله گفته فخر المحققين فرزند علامه و سيد عميد الدين و شهاب الدين احمد بن متوج بحراني نقل شده پس از آن نظر صيمري با رد و ايراد مي آيد؛
خط: نستعليق نازيبا، بي كا، بی تا؛ جلد: تيماج قرمز، 3گ (276ر-278ر)، 19×26/5 سم [ف: 4-87]
ḥall-u ‘ibārat-i qawā‘id-il ’aḥkām = ḥall-ul baḥṯ = š.-uqawl-il ‘allāma fi-l qawā‘id
شيخ بهائي، محمد بن حسين، 953-1030قمری
(šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621
وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلي، حسن بن يوسف (648-726)
رساله اي است تحليلي و تحقيقي درباره اين مسأله قواعد الأحكام علامه حلي: «اگر كسي پنج وضو بگيرد و با هر يك از
آن ها نماز بخواند بعد معلوم شود دو وضو از وضوهاي پنج گانه باطل بوده حكم چيست». عبارت علامه حلي بدين مضمون است: «و لو كان الاخلال بعضو من طهارتين في جملة خمس طهارات و قد صلي بكل واحدة من الخمس واحدة من الخمس أعاد الحاضر اربعا».
آغاز: حمداً لك يا معين و الصلوة علي نبيك و آله اجمعين أما بعد فيقول... هذا حل لطيف لعبارة معظلة في قواعد الأحكام... قال طاب ثراه و لو كان الاخلال بعضو من الطهارتين.
انجام: مع ان المسافر يتعين عليه الاطلاق في الثالثة كما عرفت و لا يجوز له التعيين لعدم براءة ذمته به. و الله ولي التوفيق. (تمت).
[دنا 759/4 (30 نسخه)؛ الذريعه 66/7 و 70 و 26/14؛ مكتبة اميرالمؤمنين 440/2 و 441/2 و 443/2]
آغاز و انجام: برابر
كا: محمد امين قاري، تا: با تاريخ 1014ق؛ محشي با نشان «منه» و «منه مدظله»؛ 5گ (261پ-265پ)؛ [ف: 5-1866]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1024ق، جا: فرج آباد؛ 4ص (649-652) [ف: 7-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شيخ محمد علي بن محمود تبريز، تا: 1034ق، جا اصفهان مدرسه شيخ لطف الله؛ محشي با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (65پ-67ر)، اندازه: 19×26 سم [ف: 23-817]
اخلال الطهارتين؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 7ذيحجه 1074ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ابري، 25 سطر [ف: 5-224]
خط: نسخ، كا: حسين تربتي، تا: 1075ق؛ جلد: تيماج قرمز، 4گ (158پ-161پ)، 25 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف:17-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 25رجب 1079ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 4ص (289-292)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-360]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2337/33
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-411]
آغاز: فی القواعد و النفساء کالحائض فی جميع الاحکام اقول المراد بها الاحکام الخمسة بمعنی ان النفساء ما دامت محکومة بأنها نفساء
نسخه اصل: مجلس شورا 1805[اين رساله در فهرست مجلس معرفی نشده]. شرح مختصری است از بهائی بر قول علامه حلی در قواعد الاحکام: «و النفساء کالحائض فی جميع الاحکام؛ خط: نسخ، بی کا: تا: 25رجب 1079ق؛ 2ص (285-286)، 25 سطر [عکسی ف: 6-410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: 25رجب 1079ق؛ واقف: ميرزا رضا ناييني، مرداد 1311؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 2ص، اندازه: 13×26 سم [ف: 21/1-564]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربايجان باكو شماره (8201) M140 ؛ خط: نستعليق ريز، بي كا، تا: با تاريخ قرن 11؛ با حواشي «منه طاب ثراه»؛ 1ص (48) [عكسي ف: 3-413]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 12-378]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 21-172]
آغاز: برابر؛ انجام: فانها لو ولدت و لم تردما، انقضت عدتها و لا نفاس لها و في المقامات، كلام طويل الذيل، ليس هذا محله.
خط: نسخ، بي كا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح، محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قرمز، 6گ (184پ-189پ)، 21 سطر (6/5×17)، اندازه: 12/5×24 سم [ف: 37-194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي، جلد: كاغذ سبز، 4گ (10ر-13پ)، 16 سطر (12×15/5)، اندازه: 17/5×26 سم [ف: 39-108]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما خطر بالبال مع سوء الحال و ضيق المجال.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ واقف: امير جبرئيل، 1037؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا با روكش پارچه، 4گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 20-172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ واگذاري سازمان حج و اوقاف آبان 1369؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن عنابي، 3گ، 27 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 20-173]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي با نشان «منه ره» 2گ، 33 سطر، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 1-242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (43پ-48ر)، 16 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-585]
شرح مشكلات صلوة (در كتاب قواعد علامه)؛ خط: نستعليق تحريري، كا: محمد علي بن محمد فاضل، تا: پنج شنبه 29ربيع الثاني 1109ق؛ اهدايی: احمد آثاري؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي روكش كاغذ ابري، 3گ (1-3)، اندازه: 20-29 سم [ف: 4-1471]
آغاز و انجام: براتبر
خط: نستعليق، كا: سيد عبدالاحد، تا: قرن 13؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (172-175)، 20 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 38-465]
آغاز: برابر؛ انجام: ان كلاً منها طريقا الي براءة الذمة و المخالف في ذلك ابوالصلاح و ابن زهرة.
خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالله بن علي بلادي بحراني، تا: 1251ق؛ افتادگي: انجام؛ واگذاري سازمان حج و اوقاف در آبان 1369؛ كاغذ: فستقي، جلد: پارچه، 3ص، اندازه: 21×33/2 سم [ف: 21/1-565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمادي الثاني 1314ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 3گ (39پ-41پ)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 8-4]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: سيد ابو القاسم موسوي اصفهاني، تا: ذيحجه 1323ق؛ محشي با عبارت «منه ره»؛ و به خط «ذوالفقار حسيني جرفادقاني در سال 1004»، مصحح؛ جلد: تيماج زرد، 14 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1-112]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا [ف: 6-124]
آغاز: برابر
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج زيتوني، 3گ (85ر-87پ) [ف: 25-208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 2گ، 25 سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 1-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق نازيبا، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 2گ (278پ-279پ)، اندازه: 19×26/5 سم [ف: 4-88]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني [نشريه: 11-927]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوايي پارچه، 3گ (56پ-58پ)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 9-161]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 5گ (129پ-133ر)، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 13-269]
خط: نستعليق، بي كا، تا: در عصر شيخ بهائي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (91ر-94پ)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 13-147]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 3گ (41پ-43پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 13-173]
ḥall-u ‘ibārat-il qawā‘id = š.-u ‘ibārat-il qawā‘id = š.-uqawl-il ‘allāma fi-l qawā‘id
وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلي، حسن بن يوسف (648-726)
رساله كوتاهي است در توضيح عبارت «الاحوط رد النساسية للعدد و الوقت الي اسوء الاحتمالات...» كه در قواعد الاحكام علامه حلي در فصل اول از مقصد ششم از كتاب الطهارة مطرح شده است. شارح در بيان مطلب، دو جدول نيز رسم نموده است. شيخ بهاء الدين عاملي در شرح «عبارات قواعد الاحكام» دو رساله ساخته است، يكي در حل عبارت مربوط به طهارت خمس و ديگري حل عبارت «و النفساء كالحائض في جميع الاحکام» كه رساله نخست در همين مجموعه آمده است. احتمال مي رود كه اين رساله نيز از آثار شيخ بهايي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15157/3
آغاز: و قال قدس سره: الاحوط رد الناسية للعدد و الوقت الي اسوء الاحتمالات في ثمانية، منع الزوج من الوطي و منعها من المساجد و قراءة العزايم و امرها بالصلوة و الغسل عند كل صلوة و صوم جميع رمضان و قضائ احد عشر علي رأي و صوم يومين اول حادي عشر قضاء عن يوم و علي ما اخترناه تضيف اليهما الثاني و ثاني عشر و يجزيها عن الثاني و الحادي عشر يوم واحد بعد الثاني و قبل الحادي عشر قوله و صوم يومين؛ انجام: و فیه
يظهر لك خلل الجدول الموضوع علي هذا المحل في جميع صورة ما عداي الاولي و هذه صورته ايام مرة الثانية ايام مرة الاولي.
خط: نستعليق، كا: سيد عبدالاحد، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (175-176)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 38-466]
hall-e ‘ebārat-e lom‘e
تنكابني، محمد بن سليمان، 1234-1302قمری
(tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819-1885
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 540/9
آغاز: احمدك اللهم ولي النعم دافع النقم و اصلي و اسلم علي سيد العرب و العجم... اين كلمه چندي است در حل عبارت لمعه و روضه در بيع فضولي كه بزبان فارسي از خامه قاصر كاسر اين فقير بظهور پيوست...
بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سياه، اندازه: 12×18 سم [ف: 281]
hall-ol ‘aqā’ed
دارابي، شاه محمد بن محمد، 1027؟ -1147؟ قمری
(Dārābī, šāh mohammad ebn-e mohammad (1618-1735
وابسته به: التوحيد = توحيد صدوق = التوحيد و نفي التشبيه و الجبر؛ شيخ صدوق، محمد بن علي (311-381)
ترجمه و شرح بسيار مختصري است از كتاب «التوحيد» شیخ صدوق، در هر باب اول گفته هاي صدوق را مي آورد پس از آن ترجمه و شرح مي كند.
آغاز: بسمله. ورد زبان حال و مقال ذرات موجودات حمد
انجام: و شرح آن خبر و اسناد آن در كتب توحيد مذكور است و زود باشد كه از براي مجرد بيان آن كتابي تصنيف كنم.
آغاز: برابر؛ انجام: اتمام نسخه معتبر اعتقاديه بيست و هفتم محرم الحرام سنه 1110
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1110ق [رايانه]
بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: باب سي و هفتم در ظالمين، باب سي و هشتم در تقيه؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 79گ(1ر-79ر)، 20 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 1-238]
حل العقال/ ادبيات/ عربي
ḥall-ul ‘iqāl
شوشتري، نورالله بن شرف الدين، 956-1019قمری
(šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1550-1611
رساله اي است بر رد نظريه اشاعره است.
آغاز: بسمله- الحمدلله الذي و هبنا عقولا فصيرنا بعد رسالته مسئولا قائلا ما كنا معذبين حتي نبعث رسولا
انجام: هو الامر من اللهو لنختم الكلام باسم الله المفضل المنعام و نجعله به مسكيه الخيام حامداً له مصلياً علي النبي و آله عليهم السلام.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 51/6
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن محمد علي تبريزي، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 34گ (297ر-330ر)، 21 سطر (12×22)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بي كا، بي تا؛ محشي؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا با كاغذ ابري، 59ص، 21 سطر (10×31)، اندازه: 16/5×29 سم [ف:2-216]
ḥall-ul ‘iqāl = al-faraj ba‘d-aš šidda
ابن قضيب البان، عبدالله بن محمد، - 1096قمري
(1685 -) ebn-o qazīb-el-bān, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad
کتابی در حکم و امثال و اخبار که مؤلف در ضمن آن قصايد و قطعه های نثری بليغی را که از قصايد مختلف جمع کرده، آورده است، دارای چهار «باب»: 1. فيما ورد في الكتاب و السنة من ذكر الفرج و الشدة؛ 2. فيما جاء في ذلك من الأمثال و الحكم؛ 3. فيما روي من الأخبار و القصص؛ 4. فيما يناسب ذلك من الأشعار الرائعة.
آغاز: الحمدلله جالي ظلم الشدائد بانوار الفرج و مونس القلوب المكتبية من وحشة الضيق... و بعد فيقول العبد الخايض...
انجام: اصبر لدهر نال منك ** فهكذا مضت الدهور/ فرج و خرت مرة ** لا الحزن دام و لاالسرور
چاپ: مصر، المطبوعات الوهبية، 117ص، 1318ق
[دنا 760/4 (3 نسخه)؛ بروکلمان 277/2 و ذیل 387/2؛ معجم المطبوعات 215؛ سركيس 215/1؛ ذيل كشف الظنون 417/3 قاهره فؤاد سيد 283/1]
خط: نسخ، كا: محمد بن ملا عمادالدين، تا: سه شنبه آخر محرم 1084ق؛ با علامت بلاغ، مجدول؛ تملك: عبدالغني بن محمد شيخ زاده ربيع الاول 1101، حسن بك نجل وزير داوود، در يك شنبه 12 محرم 1283 داخل كتابخانه عزالدوله گرديد؛ جلد: تيماج زيتونی، 191گ، 27 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 26-233]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مجدول؛ كاغذ: فستقي استانبولي، جلد: ميشن سياه، 89گ، 23 سطر، اندازه: 14/6×21/2 سم [ف: 1-194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلي، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج زيتوني، 138گ، 14 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 25-147]
ḥall-ul ‘iqāl
فاضل قندهاري، عبدالله بن نجم الدين، 1227-1311قمری
(fāzel-e qandehārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e najm-od-dīn (1812-1894
رساله ای در بيان اعمال، شامل «مقدمه» و «مطالب» و «خاتمة»: المقدمة ففي بيان الحسن و القبح.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5924/1
خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مصور، 5گ، 23 سطر (12×16)، اندازه: 17×22 سم [ف: 16-155]
hall-e ‘oqde-ye sa‘dī = feqh-e manzūm
سعدي، قرن 10ق
sa‘dī
تاريخ تأليف: 994ق
در ايام سلطنت سلطان مرادخان عثماني، سؤالاتي از مؤلف درباره طهارت، نماز وضو، تميم و ديگر مسايل فقه، سؤال شده و مؤلف اين منظومه را در پاسخ آن سؤالات در ظرف سه روز، سروده است. منظومه تائيه اي در دويست و شصت و چهار بيت مي باشد.
آغاز: خدا يه صد هزاران شکر و نعمت ** که محبوبينه قلدي بزي امت/ آني کند وايچون خلقي آننچون ** يرادوب قلدي قوللرينه رحمت
آغاز: برابر؛ انجام: اوقيوب بود دعائي ريين آمين ** هميشه بوله مقصود ينه و صلت
خط: نسخ و نستعليق، كا: ابوبكر بن حمزه، تا: 26رجب 1134ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 5گ (164پ-168ر)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 23-185]
آغاز: برابر؛ انجام: عبادت ايکوز حقه وونوگون ** وخي ايدن رسوليه بيک صلوات/ رجاسي بودَ رريا يارن فقيرک ** اقيا نلر دعا ايده تمامت
خط: نسخ، بي كا، تا: 1رجب 1228ق، جلد: گالينگور مشکي، 13گ، 20-22 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-3087]
حل عقود الجمان- شرح عقود الجمان في علم المعاني و البيان
hall-ol ‘oqūd fī š.-e hesāb-el jomal-el ma‘hūd
گيلاني، يوسف بن محمد، - 1322قمري
(gīlānī, yūsof ebn-e mohammad (- 1904
تاريخ تأليف: 1322ق
در تعريف شماره به انگشتان «حساب سرانگشتي» و شناسايي اسرار و معاني ابجد هوز حطي.
چاپ: ايران، 1325قمري، سنگي، جيبي، 49ص (صص 1-49) و 71ص
[دنا 760/4؛ فهرستواره منزوي 2670/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 761/1
آغاز: الحمدلله الواحد الاحد
بي كا، بي تا؛ 19 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-480]
ḥall-ul ‘uqūd li-‘aqd-il fuḥūl
يزدي حائري، محمد باقر بن مرتضي، 1239-1298قمری
(yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824-1881
حل مشكلات اصول فقه است. بنا به گفته مؤلف به روشي تازه و با عناوين «عقد و حل» و با استدلال و رد و ايراد.
چاپ: مشار عربي، ص 318؛ تبريز، سنگي، 1291ق، رحلي
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5333/1
آغاز: نحمدك اللهم علي أن وفقتنا لصرف نفائس الاعمار في أعز الاشغال و أبقيتنا علي أحسن الاحوال في تحصيل المسائل و
الحقائق؛ انجام: فان الجهة مختلفة كما عرفت، و ليكن هذا آخر ما نورده في هذه الرسالة...
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: مقوايي، 22گ (4پ-25ر)، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 14-120]
ḥall-u ġawāmiḍ-ul qawā‘id wa jāmi‘-ul maqāṣid
شرح كوتاهي است بر عبارات مشكل دو كتاب القواعد علامه حلي و جامع المقاصد محقق كركي. شارح، عبارات گوناگوني از آن كتاب ها را آورده و به توضيح آن ها پرداخته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15637/1
آغاز: بسملة، قد ظن بعض الأجلة إن في عبارتي القواعد و جامع المقاصد اغلاقاً و غموضاً يعسر فهمها علي أواسط الطلاب بل علي أوحدي الأصحاب... فأردت حل العبارتين بحيث لايبقي فيهما توهم الغموض؛ انجام: و إن أردت يظهر لك ذلك بالعيان فعليك بمراجعة هذا الجدول ليظهر لك خلل الجدول الموضوع علي هذا المحل في جميع صورة ما عدا الأول و هذه صورته...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشي، برخي عبارات قلم خورده؛ كاغذ: فرنگي، 12گ (1پ-12ر)، 17 سطر، اندازه: 6/5×13 سم [ف: 39-588]
ḥilf
از تحقيقات شيخ انصاري است كه به وسيله يكي از شاگردانش گرد آمده است.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22502/12
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ تملك: ابراهيم بن محمد رضوي با مهر «العبد المذنب ابراهيم بن محمد الرضوي» مورخ 1296ق؛ كاغذ: فرنگي مشقي و كاهي، جلد: تيماج عنابي، 2گ (174-175)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 2-701]
حل الفصوص- وجوديه
حل الفصوص- شرح فصوص الحكم
ḥall-ul qānūnča = š.-u qānūnča
وابسته به: القانونچه = المختصر فی صناعة الطب؛ چغمينی، محمود بن محمد (- 745ق)
شرح قانونچه محمود بن عمر چغميني (- 745ق) است. نسخه در دست ديباچه را ندارد و از آن جا آغاز مي شود كه نام كتاب آمده است. شرحي است حامل متن. براي نشاني: «المقالة الاولي من عشرة مقالات في بيان الامور الطبيعية. قيل في تعريفها و هي المباديء التي يبتني عليها وجود الانسان و بها يكون قوامه. و لو فرض عدم شيء منها لم يكن له اصلا...»
[حاجي خليفه 1311/2؛ قانونچه؛ الذريعه 390/13؛ شرح هاي قانونچه؛ مشترك پاکستان 671/1-678: شرح ها و ترجمه هاي فارسي آن؛ دنا 760/4]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 349
آغاز: بسمله. سميته بحل القانونچه لأنه يحل ما فيه... له و الناظرين عليه آن يصلحوا الخلل... بقدر الامكان و الله هو المستعان و عليه التكلان؛ انجام: و وقت اكله الشتاء و الخريف. ختم المصنف الرسالة علي الحلواء لانه قيل الحلواء يؤخر. تمت بالخير و عمت في...
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 5 شوال 1101ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج عنابي، 184گ، 20 سطر (8×16)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 1-92]
ḥalq-ul liḥya
حسيني ميبدي، علي بن محمد علي، - 1313قمري
(hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (- 1896
تاريخ تأليف: 10شوال 1301ق
رساله استدلالي است در حرمت ريش تراشي كه مؤلف معتقد است فقها اين مسئله را كاملاً آن گونه كه بايد و شايد بررسي نكرده اند با اين كه مورد ابتلاء بوده و هست.
آغاز: الحمدلله و الصلاة علي محمد و آله، اما بعد فهذه مسألة ازالة اللحية اعلم ان اللحية في اللغة اسم للشعر النازل عن الذقن
انجام: و ثمر بروز عنوان الرجولية و غيرها مما لا يخفي و لا يصغي العاقل الي هذه الترهات، و لا حول و لا قوة الا بالله.
[دنا 761/4]
كرمانشاه؛ ميبدي (خاندان)؛ شماره نسخه: 2/5 مشهد
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، مصحح؛ بي تا؛ 5ص (59-63)، اندازه: 17×32/5 سم [ف: 122]
مشهد؛ ميبدي؛ شماره نسخه: 2/5
همان نسخه بالا [ف: 1-12]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2132/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-159]
ḥalq-ul liḥya
كبه، محمد حسن بن محمد صالح، 1269-1336قمري
(kobba, mohammad hasan ebn-e mohammad sāleh (1853-1918
رساله استدلالي در حرمت ريش تراشي با استفاده از آيات و احاديث و گفته هاي بعضي از فقها.
آغاز: لاريب في حرمة حلق اللحية بل و كونها كبيرة بناء علي ان كل معصية توذن بقلة اعتناء فاعلها بالدين
انجام: مع مساواته لاستيصال الجميع في تنفر العقلاء و انكار اهل الشرع و الله تعالي اعلم بحقائق الاحكام.
[دنا 761/4؛ الذریعه 63/7 شماره 340]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: عيسي بن محمد حسن بن محمد جعفر شريعت مدار تهراني (پدر آقاي مينوي)، تا: 1رمضان 1325ق؛ از روي خط مصنف؛ 17ص (2-18)، [نشريه: 6-675]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2785/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 7-377]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 2شوال 1336ق، جا: كاظمين؛ 11گ (28پ-38پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 23-136]
ḥalq-ul liḥya = mas’alat-u ḥalq-il liḥya
امام جمعه خوئي، محمد امين بن يحيي، - 1367؟ قمري
(1948 -) emām jom‘e xūīī, mohammad amīn ebn-e yahyā
تاريخ تأليف: دوشنبه آخر جمادي الاول 1337ق؛ محل تأليف: تهران
رساله مختصر استدلالي است در اثبات حرمت تراشيدن ريش از نظر اسلام، با استفاده از آيات و روايات و اقوال علما.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان في احسن تقويم فتبارك الله احسن الخالقين
انجام: و حيث اثبتنا الحكم بما لا مزيد عليه و لا ريب فيه فلنختم الكلام بحمدالله سبحانه و الصلاة علي نبيه الاكرم
[دنا 761/4؛ معجم المؤلفين 81/9]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12270
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: دوشنبه آخر جمادي الاول 1337ق، جا: تهران؛ مصحح از سوي مؤلف، با استدراكات و افزودگي، با قلم خوردگي هاي فراوان؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 50گ، 18 سطر (9×16)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 31-113]
(ḥalq-ul liḥya (mas’alat-un fī ḥukm-i
مؤلف در اين بخش در مورد حلق لحيه در يك صفحه استدلالي بحث نموده و در آن از استادش شيخ حسن مامقاني (- 1323ق) با عنوان «الفاضل المحقق و الاستاد المدقق سلمه الله» ياد مي كند و هم چنين در آن به كتاب ديگرش در اين موضوع ارجاع مي دهد با اين عبارت: «و قد استقصيت الكلام في هذه المسئله في رسالة منفردة فمن اراد فليرجع اليها». عنوان كتاب در عطف نسخه «تلخيص الفقه» نوشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7818/5
خط: تحريري، بي كا، بي تا؛ بي كا، بي تا؛ جلد: روغني، 1ص (263پ)، 19 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 26-301]
hall-e qesmat-e hefdah šotor
همداني شيخي، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239-1319قمری
(hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammadja‘far (1824-1902
تاريخ تأليف: شب دوشنبه 18جمادي الثاني 1285ق
اين رساله به درخواست يکي از برادران ايماني نگاشته شده و درآن جريان قسمت نمودن 17 شتر در بين سه شريک را که توسط اميرالمؤمنين عليه السلام انجام شده و مرحوم مجلسي آن را نقل نموده، شرح کرده است و در پايان توضيحاتي را نيز افزوده است.
آغاز: بسمله الحمدلله و السلام علي الذين اصطفي و بعد چنين گويد اين بنده قاصر محمد باقر بن محمد جعفر... که اين چند کلمه ايست در جواب يکي از برادران ايماني... سؤال به عرض عالي مي رساند که مرحوم مجلسي... روزي سه نفر آمدند
انجام: كه قسمت به طور عدل است و هيچ يک از صاحبان سهام اربعه زياد از سهم خود و کم تر نبرده اند و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين و قد كتبت...
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 6گ، 16 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-2088]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن احمد مازندراني، تا: محرم 1298ق؛ مقابله شده، با علامت بلاغ؛ 5گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-269]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ با سرلوح گل و بوته و جدول رنگارنگ؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن لاجوردي، 11 سطر [ف: 5-194]
حلقه سلطاني- اصطلاحات حلقه اسكندري
halqe-ye krīmīye = ostorlāb
كرماني، محمد كريم بن ابراهيم، 1225-1288قمری
(kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871
تاريخ تأليف: ذيقعده 1258 تأليف و غره محرم 1259 تنظيم شده مشتمل بر يک «مقدمه» 22 «باب» کوتاه است با چند جدول، درباره آلتي بحث مي کند که ساخته خود مؤلف است و مي توان به وسيله آن اعمال اسطرلاب را با روشي بسيار آسان تر از آلت اسطرلاب معروف استخراج نمود. در مقدمه رساله گويد: «... بعد از مدتي به خاطرم رسيد كه اگر مي شد كه آلتي ساخته مي شد كه اعمال اسطرلاب از آن برمي آمد و مؤونتش كم تر مي بود بر طالبين... نيكو بود و در اغلب اعمال شرعيه كه مرتبط به علم نجوم است به كار مي آمد هم چون تعيين قبله و ساعات گذشته و مانده از روز و شب و بين الطلوعين و غروبين و تعيين زوال روز و شب و مساحان را به كار مي آمد... تا در اين اوان كه از ايام شهر ذيقعده است از سنه هزار و دويست و پنجاه و هشت هجري دو سه روزي فرصت اتفاق افتاد و خيال متعلق به اين امر گرديد و بتوفيق الله و تسديده حلقه اي ترتيب دادم صغير الحجم خفيف الوزن سهل المؤونة قليل الخطوط كثير السهولة چنان كه شكل آن را خواهي ديد. و جميع اعمال اسطرلاب را در آن حلقه قرار دادم مع زياده و مع ذلك اعمال آن بسيار بسيار اسهل از اعمال اسطرلاب است... و خطوط و دواير آن هم عشر يك صفحه از صفحات اسطرلاب نيست... و مي توان آن را از مقوا و چوب و معادن ساخت و قيمت آن هم به قدر يك صفحه از اسطرلاب بيش نيست و غالب صناع مي توانند آن را خط كشيد... و گويا كسي مرا بران سبقت نگرفته باشد...»
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد چنين گويد بنده اثيم كريم بن ابراهيم كه در اوايل سن بتشويق بعضي از اخوان چند گاهي بتحصيل علم رياضي كردم
انجام: و هم چنين است تعديل دقايق اجزاي محيط و تعديل دقايق ميل تمام شد بر دست مصنفش حقير اثيم كريم بن ابراهيم
[فهرست کتب شيخ احسائي و ساير مشايخ 233/2؛ فهرستواره منزوي 2913/4 و 2804/4 با عنوان «اسطرلاب»؛ 761/4 (11 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كاتب = مؤلف، تا: غره محرم 1259ق؛ با جداول نجومي؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: تيماج جگري، 24گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/2 سم [ف: 10-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته خوش، كا: رحيم بن ابراهيم، تا: غره ربيع الاول 1263ق؛ 18ص (190-207) [عکسی ف: 1-154]
خط: نسخ، كا: جواد بن صادق يزدي، تا: 15شوال 1265ق؛ جلد: تيماج مشكي، 20گ (32ر-51پ)، 15 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 24-272]
آغاز: برابر؛ انجام: و مصنف حقير كريم بن ابراهيم در غره شهر محرم الحرام 1259 حامداً مصليا (و قدتم هذه النسخة... بيد... محمد باقر بن ابراهيم... و اوليائهم و السلام)
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن ابراهيم خراساني، تا: 7شوال 1292ق، جا: لنگر؛ با كمند و جدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقواي، 15گ (45پ-59ر)، 21 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 14-152]
كا: علي اكبر صدرالاسلام همداني، تا: با تاريخ 1298ق [د.ث.مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد باقر خراساني، تا: 1299ق، جا: تاج آباد؛ [الفبائي ف: 228]
آغاز و انجام: برابر
كا: عبد الحسين بن محمد خراساني، تا: نوروز 22جمادي الاول 1301ق؛ مجدول؛ جلد: روغني زرين با ترسيم آلات اسطرلاب، 14گ (46پ-59ر)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 20-154]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در علم و عمل اسطرلاب» آمده؛ خط: نستعليق، كا: عبدالحميد نجم التوليه و منجم باشي آستان قدس رضوي، تا: شنبه 27ذيقعده 1306ق، كاغذ: فرنگي و اصفهاني، جلد: تيماج عنابي، 13گ، 16-17 سطر (8×14)، اندازه: 8×22/5 سم [ف: 1-469]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1306ق، كاغذ فرنگي و اصفهاني؛ جلد:
تيماج عنابي، 1گ، 16-17 سطر (8×14)، اندازه: 8×22/5 سم [ف: 1-469]
بي كا، بي تا [نشريه: 7-240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حسين همداني، تا: جمعه 21ربيع الثاني، جا: تويسرکان؛ جلد: تيماج قهوه اي، 20گ، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 2-807]
ḥall-ul qahwa wa ḥurmat-u-hā li-‘ulamā’-iš šām
فتاواي شيخ موسي حجازي حنبلي و شيخ عبدالله ابوكثير يمني شافعي و قاضي احمد شيشني مصري حنبلي و قاضي شهاب الدين احمد بن النجار و ابوالفتح محمد بن عبدالسلام تونسي مالكي و شيخ حسن بن كثير و بدرالدين زركشي و سيد محمد بن عراق جيلي در آن آمده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2864/12
آغاز: بسمله و صلي الله علي سيدنا محمد و سلم اما بعد حمدلله... فقد وقع بين علماء دمشق الشام.. في سنة ثلث و خمسين و تسعمائه كلام في القهوة التي نشأت و حدثت بدمشق و غيرها في هذا الزمان؛ انجام: نجز الكتاب ثاني عشر شهر شوال سنة اثنين و تسعمائة
خط: نسخ عربي، كا: محمد بن احمد قاضي، تا: سه شنبه 22صفر 1042ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 13گ (207ر-219پ) [ف: 10-1709]
ḥall-ul kuḥl
عجمي، نجم الدين سعيد
ajamī, najm-od-dīn sa‘īd‘
رساله مختصري است در حل مسأله كحل در باب افعل التفضيل كه نجم الدين سعيد عجمي شارح حاجبيه آن را به التماس جمعي از شرح خود بر كافيه استخراج و تصنيف كرده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 3809
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علي رسوله محمد و آله اجمعين اما بعد حمدالله فيقول المولي المعظم الفاضل؛ انجام: لما يفهم من كلام المحققين علي ما لا يخفي علي الاذكياء غاية ما يمكن في هذه المسئلة.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ واقف: ملاموسي، كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 14گ، اندازه: 9/3×18 سم [ف: 12-84]
ḥall-u kalām-il bayḍāwī
شيخ بهائي، محمد بن حسين، 953-1030قمری
(šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621
حاشيه و ورد مختصري است بر گفتار بيضاوي در تفسير آيه 11 سوره ملك «فاعترفوا بذنبهم فسحقا لاصحاب السعير» که «سحقا» را به معني «ابعدهم من رحمته» گرفته و آورده: «و التغليب للايجاز و المبالغة و التعليل». مؤلف هفت وجه براي اين تغليب ذكر كرده است.
آغاز: في جل كلام البيضاوي للفقير بهاء الدين محمد العاملي، بسمله. قال الله سبحانه في سورة الملك كلما القي فيها فوج سألهم خزنتها
انجام: يرد ما انقضت عدتها و لا نفاس لها، و في هذا المقامات كلام طويل الذيل ليس هذا محله
[دنا 761/4؛ ذريعه 72/7 شماره 382؛ مكتبة اميرالمؤمنين 442/2]
آغاز و انجام: برابر (نقلت من خطه رحمه الله)
خط: نسخ، بي كا، تا: 1079ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 1گ (144ر-144پ)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-76]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 2ص (284-285) [عکسی ف: 6-409]
ḥall-u kalām-iš šayx-ir-ra’īs
حل عبارت مشكلي است از شيخ الرئيس (ظاهراً در قانون) درباره علل پيدا شدن اشتهاء ناسالم در انسان. بر بالاي نسخه، كاتب با قلم قرمز نوشته: «رساله في الرحم للمولي الاعظم فخر الملة والدين الخجندي». وي نخست تمام عبارت ابن سينا را- كه چندين سطر است- نقل و سپس به حل فقرات آن باعنوان قوله مي پردازد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3821/7
آغاز: بسمله التمس مني بعض المخلصين ان احل عقد كلام الشيخ الرئيس رحمه الله في فساد الشهوه فبادرت الي ما التمس... قال الشيخ اذا اجتمع في المعده خلط رديء مخالف للمعتاد في كيفيته اشتاقت الطبيعه الي المضادله و المضاد لمخالف المعتاد مخالف للمعتاد غير مضادفان المنافيات من الاطراف و بالعكس و لذلك يعرض لقوم شهوة الطين بل الفحم و التراب و الجص و اشياء من هذا القبيل؛ انجام: هذا ماسنح لي في هذا الموضع و الله ولي التوفيق و منه الهداية الي التحقيق.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1006ق؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 2ص (285-286)، 19 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 10-1850]
hall-u kalamāt-i šayx aḥmad-i sarhandy
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22028
آغاز: بسمله، بدان وفقك الله سبحانه لفهم الحقايق؛ انجام: صلي الله عليهو عليهم اجمعين
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر دكن هند [رايانه]
al-ḥilal = māhīyat-ul qalb
ابن عربي، محمد بن علي، 560-638قمری
(ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166-1241
پاسخ پرسشي است درباره ماهيت قلب كه سؤال كننده جواب آن را نزد دانشمندان نيافته و ابن عربي براي جواب از آن در آغاز چهل و يك حله شمرده پس از آن سه حجاب معنوي (كه از آن ها به معراج تعبير شده) ذكر كرده پس از آن در حقيقت قلب و انوار آن و ارتباط عمل جوارح با آن و چگونگي فكر و وحي به انبيا و شناخت انسان كامل ضمن چند «فصل» بحث كرده است.
آغاز: الحمدلله القديم العظيم الكريم الرحيم خالق الأرواح و فالق الاصباح و مسخر الرياح و مصور الأشباح الذي أوجد و أعدم و دبر فأحكم...
انجام: و اجعله قبس المستبين السامعين و احشرنا و اياه مع الذين أنعم الله عليهم من النبيين و الصديقين و الشهداء و الصالحين
[دنا 762/4 (4 نسخه)]
خط: نستعليق، كا: عطاء الله بن نظام حسيني بخاري، تا: 843ق؛ 11گ (119پ-129پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1019ق؛ مصحح، محشي؛ تملك: عطاءالله؛ جلد: تيماج، 17ص (119-135)، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 32-230]
آغاز: برابر؛ انجام: جعلناكم و اياكم من القبولين... و علي كافة المسلمين.
با عنوان «ماهية القلب»؛ خط: نسخ، كا: عبدالرحيم بصري شافعي، تا: چهارشنبه 12شعبان 1117ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 28ص (145-172)، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 32-196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حاجي عبدالله بن سيد طه عرب، تا: قرن 12؛ جلد: مقوايي، 41گ (185ر-225ر)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 22-133]
hall-e lā jabr-a va lā tafvīz
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17148
آغاز: بسمله، الحمدلله الواحد بالتوحيد... البحرين... اما بعد فقدروي؛ انجام: صلي الله عليهم و شيعه هم مادام اعلم و الاسرار و الحكم و الانوار تم
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13 [رايانه]
حل اللغات- فرهنگ فارسي به فارسي
hall-ul luġāt
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 27735
آغاز: حل لغات باب الف ايجاز كوتاه كردن سخن الواح تحتها انشا آفريدن چيزي گفتن انتها سر بردن؛ انجام: تقدير كلام الصلوة نازلة علي گفتن مي شود از اينجهت علي رسول گفت است.
خط: نستعليق خفي، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام [رايانه]
hall-e loqāt-e aš‘ār-e bozorgān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16009/34
آغاز: در بيان آن كه در اشعار اكابر بعضي الفاظ كه واقع مي شود بچه معنيست شعري كه در وي حديث خط و خال و زلف و جمال و صورت و حديث فراق و وصال و آن چه عادت عشاق بود؛ انجام: اين جمله كفاي باشد كه در هر عبارتي لوازم معاني را حلويه رعايت كنند تمام شد حل لغات اشعار بزرگان.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، ركابه دار؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13ص (301-313)، 15 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 44-194]
ḥall-u luġāt-iṣ ṣaḥīfat-il kāmilat-is sajjādīya
منجم، محمد باقر بن محمد شفيع، ق 12قمري
(monajjem, mohammad bāqer ebn-e mohammad šafī‘ (- 18c
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علي بن حسين (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
توضيحات لغوي كلمات مشكله است. چنان كه در ديباچه گفته: «هذا ما استقصيته في حل لغات الكاملة السجادية عليه الف آلاف السلام و التحية علي ترتيبها المعهود» و تا دعاي 54 را شرح لغوي نموده است.
آغاز: بسمله، اناديك يا من ينادي... اما بعد فيقول الحقير... ابن محمد شفيع المنجم محمد باقر غفرالله له... هذا ما استقصيته في حل لغات الصحيفة الكامله السجاديه
انجام: ما انت ممض من الامور قاله الهروي: الحمدلله رب العالمين... الطاهرين المعصومين
[الذريعه 73/7]
آغاز و انجام: برابر؛ قد شرفت... بتسويد هذا النسخة الشريفه من خط مؤلفه... انا العبد محمد مهدي البجستاني في 1069
خط: نسخ، كا: محمد مهدي بجستاني، تا: 1069ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن يشمي، 66گ، 16 سطر، اندازه: 11/6×18/4 سم [ف: 5-29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد جعفر طبسي، تا: 20صفر 1097ق؛ 80گ، 15 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 6-229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ در الذريعه از همين نسخه ياد شده؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 66گ، 15 سطر (9×13/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-212]
hall-e loqāt-el qor’ān
لغات قرآني را به ترتيب حروف الفبا گرد آورده است.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 742/5
آغاز: الحمد لله الذي انزل علي عبده الكتاب و اوضح نبيه انواع الخطاب... باب اول الالف ابراهيم پيغمبري است عليه السلام أب چراگاه ابتر بي فرزند و دم بريده؛ انجام: يم دريا يمين سوگند و دست راست ينع پختن ميوه يوسف و يونس پيغمبرانند عليهم السلام.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 15گ (128پ-142ر)، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-554]
hall-ul luġāt-ul qurānīya
بخش بندي نشده، به ترتيب سوره هاي قرآن. نگارنده، واژه يا عبارتي را برگزيده و گزارش كرده است. براي نشاني: [سورة آل عمران] «محكمات» إحكمت عباراتها بان حفظت من الاجمال. «متشابهات» محتملات (مجلات) لايتضح مقصودها لاجمال اؤ مخالفة ظاهر الا بالفحص و النظر «زيغ» عدول عن الحق «و ابتغاء تأويله» طلب ان...
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1283
آغاز: اي الزموها الزاما لاينفك عنهم يقال ضرب السلطان؛ انجام: [سورة المطففين] «ويل للمطففين» هم الذين ينقضون المكليال و الميزان و التطفيف النجس في الكيل و الوزن، لان ماينجس طفيف ای حقیر، «اذا اكتالوا علي الناس يستوفون» اي اذا اخذوا...
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: نخودي، 108گ، 15 سطر (7×11/5)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 3-115]
ḥall-ul luġa
اختري، مصطفي بن احمد، - 968قمري
(axtarī, mostafā ebn-e ahmad (- 1561
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9963
كاتب = مؤلف، تا: سه شنبه اواخر رمضان 959ق، جا: كوتاهيه تركيه؛ قطع: رقعي بزرگ [ميراث شهاب: س 7 ش 3-4-23]
حل اللغز- شرح اللغز بسط المقال في حل ما فيها من الاشكال
حل لغز- اللغز (ميرزا زين العابدين)
hall-ul luġaz
معتقد اهرمي، حسين بن حسن سلمان، 1253-1330قمری
(mo‘taqed-e ahromī, hoseyn ebn-e hasan salmān (1838-1912
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18435
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي سيدنا؛ انجام: ظاهرا و باطنا حررذلك في سلخ شهر رمضان... سنه 1317.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1317ق [رايانه]
hall-e loqaz-e sāye
كوثر همداني، محمد رضا بن محمد امين، - 1247قمري
(kowsar-e hamadānī, mohammad rezā ebn-emohammad amīn (- 1832
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7571/9
آغاز: الحمدلله... و بعد چنين گويد اقل الاقلين محمد رضا بن محمد امين الهمداني كه اگر چه عمر اعز و اوقات اشرف از آنست كه آدمي وقت خود را صرف حل الغاز و تعميه نمايد، فاما چون فضلاي اصفهان صانها الله عن الحدثان... ما قول الفقهاء في طير يطير بالاجناح و يبيض و يفرخ في البطاح
خط: نسخ، بي كا، تا: 1338ق؛ جلد: تيماج مشكي، 5گ (81-85)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 26-64]
al-ḥilal fī š.-i abyāt-il jumal
بطليوسي، عبدالله بن محمد، 444-521قمری
(batalyūsī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1053-1128
وابسته به: الجمل فی عوامل الاعراب؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (- 471ق)
دو كتاب در نحو عربي «الجمل» نام دارد يكي از عبدالقاهر جرجاني و ديگري از ابوالقاسم عبدالرحمان پسر اسحاق زجاجي (- 339ق) و اين دو كتاب به «جمل جرجاني» و «جمل زجاجي» نامبردار گرديده اند و عالمان، بر هر يك شرح ها، حاشيه ها و گزارش ها نگاشته و پيرايه ها بسته اند. چلبي در كشف الظنون يازده شرح براي «جمل جرجاني» و 24 شرح براي «جمل زجاجی» ياد كرده است. يكي از كساني كه بر جمل زجاجي شرح نگاشته؛ ابن سيد [سيد مانند عيد به معني گرگ باشد] بطليموسي مي باشد.
آغاز: الحمدلله الذي علمنا مالم نكن نعلم. و فضلنا... قال ابو محمد عبدالله ابن محمد بن الحسن [بن السيد] البطليوسي رحمه الله: لما فرغت من الكلام في [اصلاح] الخلل الواقع في كتاب الجمل اردت ان اتبع ذلك الكلام في اعراب ابياته و معانيها و ما يحضر في من اسماء قائليها. و غرضي ان اصل بكل بيت منها ما يصل به ليكون ابين لغرض قايله و مذهبه...
انجام: و لم يذكرانه للفرزدق و لم اجد هذا البيت فيما طالعت من شعر الفرزدق فاقف منه علي حقيقته. تم الكتاب بحمدالله
چاپ: قاهره، محقق: مصطفي امام، مكتبة المثني، 499ص، 1979م.
[دنا 762/4؛ مجمع علمي عراقي 132/1 و 207/1 و 208/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نزديك به ثلث، بي كا، تا: قرن 6، با تاريخ 526؛ مصحح، محشي با امضاي «صدرالدين موسوي»؛ نوشته شده: «من كتب مولانا المتوكل علي الله رحمه الله التي لارسم فيها، و لها حكم ذكره في وصيته»، صدر الافاضل (دارنده پيشين نسخه) زير آن چنين نوشته: «شايد مقصود احمد بن سليمان بن محمد بن مطهر بن علي بن ناصر بن هادي ملقب بمتوكل، از ائمه زيديه باشد، كه وفات او را 556 نوشته اند»؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا رويه ابري، 82گ، 20 سطر (11×18)، اندازه: 18×24 سم [ف: 2-382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، كا: عبدالعلي مشهدي خراساني، تا: 1306ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 123گ، 17 سطر (6/5×13)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 38-524]
حلل مطرز- حلل المطرز في المعما و اللغز
helal-ol motarrez fe-l mo‘ammā va-l loqaz = helal-emotarrez
شرف الدين علي يزدي، - 858قمري
(šaraf-od-dīn ‘alī yazdī (- 1454
اهدا به: ابوالفتح سلطان ابراهيم بن شاهرخ
تاريخ تأليف: 832ق؛ محل تأليف: شيراز
مي گويد سال ها بر اين فكرت بودم كه كتابي در معما بپردازم و براي اين منظور چون قشون سلطان عازم آذربايجان شد به همراه سلطان بدان جا رفتم و در وقت مراجعت اساس اين كتاب را ريختم و در چند مجلد كه هر مجلد حاوي چنين جلد است و هر جلد واجد چند مطرز مي باشد بدين ترتيب: جلد 1. شرح ماهيت معمي و لغز؛ 2. نمايش و آرايش وجوهي كه تعلق بتكميل صورت اسم دارد؛ 3. بيان تحصيل ماده حرفي بحسب صورت كلامي كه اشهرو اظهر صور حرفي است؛ 4. بيان مقصد بحسب صورت كتابي؛ 5. تبيين قواعدي كه مبتني است بر صورت معنوي عددي حروف. عناوين اين كتاب غالباً با الفاط «طراز» و «پيرايه» مي آيد. در آن از قطب الدين شيرازي و بدر چاچي گرديده است.
آغاز: بعد از تيمن و اعتصام بذكر خجسته فرجام علامي كه نو آموز مكتب تعليمش چون در محفل ملاء اعلا حل معما با قامت ابناء اسماء قيام نموده كهن عابدان صوامع قدس كه دم از سخن سبح بحمدك...
[نسخه هاي منزوي 2181/3؛ مشترک پاکستان 3/14؛ الذريعة 77/7؛ كشف
الظنون 452/1؛ دنا 762/4×763 (44 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حلل المطرز في المعما و اللغز (مختصر)؛ قزوينی، محمد نصير بن حاجی خلف (قرن 11)
2- تأليفيه = تناسب تأليفي كوبناني، ابواسحاق (- 886)
3- حلل مطرز (منتخب)
آغاز: پس از خطبه حمد و ثنا چنين شروع مي شود: باعث بر تحرير اين سطور و تسطير اين زبور و داعيه تدوين فن معماست
كاتب = مؤلف، بي تا؛ 11 سطر، اندازه: 12×17 سم [نشریه: 6-627]
آغاز: برابر؛ انجام: عصمنا الله... هر كه شد محرم دل در حرم يار بماند... بماند.
خط: نسخ، بي كا، تا: 828-841ق؛ خط شرف الدين علي يزدي و ديگران در برخي صفحات؛ تملك: محمد حسين حسيني در تبريز در 1016ق؛ مهر: «عبده علي نوري 1196ه» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشكي، 2ص (374-375)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32-243]
خط: نستعليق، كا: امرالله بن بايزيد رودباري، تا: جمادي الاول 851ق؛ افتادگي: آغاز؛ اندازه: 13×18/5 سم [نسخه پژوهي: 2-156]
آغاز: رمزدان لغز گشائي روشن و هويدا گشت؛ انجام: و اين تدوين بديع آيين را بموجب موعود نوبت انتهاست، و الحمد لله الذي منه الابتداء و اليه الانتهاء...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 853ق؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول، مقابله كتاب در پنجم ربيع الثانی 853ق؛ 253گ، 15 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 24-29]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمد لله الذي منه الابتداء و اليه الانتهاء... و الصلوة و السلام علي خاتم الانبياء و سيد الاولياء محمد و آله الاصفياء و عترته البررة الاتقياء مادامت الارض و السماء.
خط: نستعليق زيبا، كا: مسيح بن جلال، تا: 12رمضان 869ق، براي «رستم ميرزا» (نوه تيمور لنگ)؛ نفيس و هنري، مجدول طلائي، مصحح؛ كاغذ: شرقي، جلد: مقوايي با روكش پارچه اي قلمكار، 176گ، 15 سطر (20×12/5)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 32-633]
منتخب؛ خط: نستعليق، كا: حاجي حسن مظفر الرشيف كاتب، تا: يك شنبه 1ربيع الاول 881ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشکی، 122ص (431-552)، 23 سطر [سنا: ف: 2-222]
آغاز: برابر؛ انجام: و السلام علي خاتم الانبياء و سيد الاولياء محمد و آله الاصفياء و عترته البررة الاتقياء مادامت الارض و السماء
خط: نسخ، كا: قنبر علي، تا: 886ق؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج مشكي، 208گ، 19 سطر (6×12)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 4-479]
خط: نستعليق، كا: محمود بن محمد بن محمود بن حاجي حمادي، تا: 892ق؛ با شمسه اي مذهب، با كتيبه، مجدول مذهب؛ كاغذ: سمرقندي شكري، جلد: تيماج قهوه اي مذهب، 243گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 3-527]
آغاز: و بلوا حق موهمه اتسام مي يابد... جلوه بر هوشمند سخندان پوشيده نماند؛ انجام: و ايراد امثله از مساعدت توفيق مأمولست و ما هو الا بالله جلوه قليح...
خط: نسخ نازيبا، بي كا، تا: قرن 9؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج ترياكي، 159گ، 17 سطر (6×12)، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-873]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ كاغذ: سمرقندي شكري زرد، جلد: تيماج، 177گ (1-177)، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 22-87]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 26گ (1-26پ)، 11 سطر (6×8)، اندازه: 12×17 سم [سنا: ف: 2-84]
منتخب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ داراي پيشاني مذهب، مجدول مذهب؛ كاغذ: ترمه،، جلد: ميشن قهوه اي، 208گ، 15 سطر، اندازه: 10/3×17/2 سم [ف: 2-220]
آغاز: برابر؛ انجام: اين تدوين بديع ائين را بموجب موعود نوبت انتهاست و الحمد لله الذي منه الابتداء و اليه الانتهاء
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ يادداشتي از سعيد نفيسي؛ جلد: تيماج قرمز، 183گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 2-332]
آغاز: برابر؛ انجام: و اين تدوين بدايع ائين را نوبت انتها است و الحمدلله الذي منه الابتداء... ما دامت الارض و السماء.
تذكر: نام مؤلف و كتاب باتطبيق آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: قرن 10؛ تملك: اعتضاد السلطنه در 1293؛ واقف: سپهسالار، 1293؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج سرخ، 203گ، 16 سطر (9×10/8)، اندازه: 13/6×16/5 سم [ف: 5-607]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 [نشريه: 7-685]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: سمرقندي، 114گ، 19 سطر (8×11)، اندازه: 13×17 سم [ف: 16-98]
آغاز: بسمله، بعد از حمد و ثناء دانائي كه هر چه بنظم سلسله وجود در آمده هستي يابد؛ انجام: و الصلوة و السلام عليالسيد محمد و اله كلما ذكره الذاكرون و غفل عن ذكره الغافلون.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 929ق؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ كاغذ: بخارائي، جلد: پارچه اي، 185گ، 15 سطر (7×11/5)، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 3-500]
آغاز: برابر؛ انجام: و اين تدوين بديع ايين را برحسن موعود نوبه انتها است و الحمد لله الذي منه الابتدا... مادامت الارض و السماء
خط: نستعليق، بي كا، تا: نزديك به پايان ذيحجه 982ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 152گ، 17 سطر (9×16/5)، اندازه: 16×24 سم [ف: 1-213]
آغاز: برابر؛ انجام: و اين هم از خصايص اثنين است نسبة با درازي احصاي فيها الغرايب من النكات و اللطايف و العجايب
خط: شكسته نستعليق متوسط، بي كا، تا: 12جمادي الاول 984ق (نسخه حاضر جديدتر به نظر مي آيد)؛ مصحح، در پايان نسخه از برگ 247 تا پايان معميات ابوالقاسم بابرخان؟ آورده شده، معدودي افتاده دارد؛ كاغذ: فرنگي حنايي، جلد: مقوايي روكش تيماج ترياكي، 265گ، 15 سطر (6/5×14)، اندازه: 12×21 سم [ف: 68]
خط: نستعليق، بي كا، تا: سه شنبه رمضان 988ق؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ تملك: محمد كاظم بن حاج محمد صادق و مي نويسد كه 937 معما درين كتاب هست و هفت معما را من نتوانستم حل كنم؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج حنايي، 164گ، 19 سطر (5×19)، اندازه: 8×13 سم [ف: 14-3680]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اندازه: 10×13/5 سم [نسخه پژوهي: 2-156]
خط: نستعليق عالي، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ قطع: رقعي [ميراث شهاب: س 8 ش 4-64]
آغاز: صدر، عموم احتياجي كه كافه خلايق را بعدد هست و شمول دخلي؛ انجام: هم ازين نوع عدد تواند بود كه زوج الزوجست.
قسمتي است مختصر و بي سروته از اواخر حلل مطرز؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ تحرير چليپا؛ كاغذ: شكري، جلد: پارچه اي، 8گ، اندازه: 17×26 سم [ف: 7-307]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله الذي منه الابتداء... مادامت الارض و السما
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: برحسب موعود نوبت انتهاست
خط: نسخ، بي كا، تا: 1020ق [رايانه]
آغاز: زنده گردانيد بر هوشمندان رمزداران لغز گشاي روشن و هويدا گشت عيسي بنام او چو بايام مژده داد ** از يمن آن سخن نفسش جان بمرده داد؛ انجام: و اين تدوين بديع ائين را بر حسب موعود نوبت انتهاست و الحمدلله الذي منه الابتداء و اليه الانتها و لا ابتدا له و لا انتها و الصلوة و السلم علي خاتم الانبيا و سيد الاوليا محمد... الارض و السما.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1023ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، مجدول؛ مهر: «محمد تقي بن علي نقي» (مربع)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 334ص، 17 سطر (6×12)، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 35-220]
آغاز: برابر
خط: نسخ عالي، كا: ابراهيم بن حاجي عبدالجليل شرواني، تا: 1047ق، جا: رشت؛ مجدول، مصحح، رکابه دار؛ تملك: عبدالحميد علاء الحكماء كه آن را از حاجي محمدرضا كتابفروش در جمادي الاخر 1340 خريده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 182گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 31-98]
آغاز: نور همه پيدا و نهان روشن ازو ** در عالم تيره گر بداني سخنست؛ انجام: آمين را بر حسب موعود نوبت انتهاست... و اقل خلق الله علي بيك 1054
خط: نستعليق، كا: علي بيگ، تا: 1054ق؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: ناييني؛ كاغذ: نخودي، جلد: چرمي عنابي، 207گ، 18 سطر (7×17)، اندازه: 11/5×23/5 سم [ف: 7-306]
آغاز: برابر؛ انجام: و اين تدوين بديع آيين را بر حسب وقت نوبت انتها رسيد
خط: نستعليق، كا: ابراهيم، تا: 1068ق، جا: تهران؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قهوه اي، 165ص، 17 سطر (7×16)، اندازه: 13×24 سم [ف: 6-160]
خط: نستعليق، بي كا، تا: نزديك پايان ذيقعده 1071ق؛ مهر: محمد الموسوي، محمد ابراهيم موسوي، محمد صالح؛ با يادداشت
1140؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج سرخ، 178گ، 7 سطر (8×14)، اندازه: 13×19 سم [سنا: ف: 1-15]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 7 ذيحجه 1086ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 187گ (109پ-295پ)، 15 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 31-97]
آغاز: برابر؛ انجام: و اين تدوين بديع آمين را برحسب موعود نوبت انتهاست و الحمدلله الذي منه الابتداء و اليه الاتقياء... و عترته البررة و الانقياء مادامت الارض و السماء.
خط: نستعليق، كا: محمد جعفر بن محمد رضا، تا: جمادي الاول 1089ق؛ مجدول مذهب، صفحه اول کتيبه و نقش گل و بوته؛ جلد: تيماج مشکي، 255گ، 14 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-1671]
آغاز: برابر؛ انجام: و اين تدوين بديع آين را برحسب موعود نوبت انتهاست
خط: نستعليق، كا: محمد تقي، تا: 3جمادي الثاني 1090ق؛ واقف: ناييني؛ كاغذ: شكري، جلد: چرمي قهوه اي، 265گ، 12 سطر (6/5×11)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 7-306]
آغاز: آدم و حوا باشد و دو ضلع ايسر... جلوه: مطلق زوج الزوج اگر چه در زوجيت كه صورت قابليت است و انوثت كامل افتاده؛ انجام: خاتمه در ذكر طرفي از لطايف عدد تام كه بر حسب موعود مقطع رساله و ختام كلام خواهد بود... جلوه در صدر اين حله بوضوح پيوست كه ماده جميع اعداد وحدتست... و مستر شد نيز.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدايی: آقاي دكتر مصدق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج کبود، 225گ، 17 سطر (5/5×11)، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 98]
آغاز: برابر؛ انجام: بالعدل و الاحسان متحلياً... الراحمون برحمتهم الرحمن
خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 12؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج ترياكي، 188گ، 21 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×18 سم [ف: 5-181]
آغاز: برابر؛ انجام: اين تدوين بديع ائين را بر حسب موعود انتهاست و الحمدلله...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 26جمادي الاول 1149ق؛ كاغذ: حنايي و نخودي، جلد: پارچه اي، 147گ، 19-20 سطر، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 17-117]
خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيقعده 1171ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 102گ، 13 سطر (7×14)، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 1-150]
خط: نسخ، كا: محمد طاهر بن ولي محمد طبيب مشهدي، تا: 1309ق؛ كاغذ: ترمه، 15ص (307-321) [نشریه: 2-107]
آغاز: بسمله، عموم احتياجي كه كافه خلق را بعدد هست و مشمول دخلي كه حساب دارد در جميع امور از شرعيات و عرفيات و فنون معاملات و مشاركات و خسوف حرفه و صناعات از آن ظاهرتر است؛ انجام: و همه از اين نوع عدد تواند بود كه زوج الزوج است و الله اعلم بحقايق الامور
در فهرست با عنوان «اعداد» و ناشناس آمده. ولي قسمتي از اواخر حلل المطرز يزدي است كه نسخه ديگري از آن در جلد هفتم آستان قدس معرفي شده. مؤلف مطالب صفحات اوليه را تحت عنوان «توشيح» و مطالب اخير كتاب را ذيل عنوان «جلوه» شرح داده؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد طاهر مشهدي، تا: 1309ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج، 14ص (281-294)، 31 سطر، اندازه: 20/2×33/1 سم [ف: 10-251]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 486/25- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-31]
بخشي از کتاب؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 3گ (169-167)، 21-24 سطر چليپايي، اندازه: 24×38 سم [ف: 4-336]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مهر: «ادحاربه بقلب سليم 1085» (مربع)؛ در آخر نسخه وصيت نامه شهيد ثاني محمد بن مكي است به بعضي از دوستانش در اخلاق در يك صفحه؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 235گ، 17 سطر (5×10/6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-99]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 160
همان نسخه بالا [نشريه: 5-25]
بي كا، بي تا؛ خريداري از احمد ميرزائي قمي [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و اين تدوين بديع ائين را بر حسب موعود نوبة انتهاست و الحمدلله الذي منه الابتداء و اليه الانتها و الابتداء له و لا انتها و الصلوة علي خاتم الانبياء سيد الاوليا محمد و آله الاصفيا و عترته البررة الاتقياء مادامت الارض و السماء
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: چرمي، 245گ، 15 سطر، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 1-435]
آغاز: برابر
تذكر: نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق خوب، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 245گ، 14 سطر، اندازه:
14/5×22/5 سم [ف: 2-488]
آغاز: برابر انجام: الاتقياء مادامت الارض و دارت السماء.
خط: مختلف، بي كا، بي تا؛ افتادگي: وسط (از ميان صحايف 1 و 2 يك ورق افتاده)؛ كاغذ: اصفهاني شكري يا حنايي و زرد، جلد: ميشن سرخ، 339ص، 20 سطر، اندازه: 9/5×24/5 سم [ف: 6-169]
آغاز: برابر؛ انجام: مادامت الارض و دارت السماء.
خط: تحريري، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اميري شكري، جلد: ميشن سياه، 328ص، 17 سطر، اندازه: 11×23 سم [ف: 6-169]
آغاز: بايام مژده داد/ از يمن اين سخن نفسش جان به مرده داد؛ انجام: و طريق استعلام آن فرد آن است كه عدد را مضاعف سازند و يكي از آن بيندازند، مثلا نسبتي كه با سه و چهار...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: چرم زرشكي، 247گ، اندازه: 11×20 سم [ف: 47/1-117]
نسخه اصل: بادليان (Marsh 683 (1345 ؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-553]
(.helal-e motarrez (mx
قزويني، محمد نصير بن حاجي خلف، ق 11قمري
(qazvīnī, mohammad nasīr ebn-e hājī xalaf (- 17c
وابسته به: حلل المطرز فی المعما و اللغز؛ شرف الدين علی يزدی (-851ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4387/5
آغاز: بسمله و به نستعين. حمد له... مقدمه چون معماي متعارف و مدلول خاص او كه اسم است از هر قبيل الفاظ اند پس لابد است كه اولا ايما باشد بصور اصلي؛ انجام: از هر طرفي زمزمه ره شنوند. تمام شد مختصر كتاب حلل مطرز كه اين بنده... ابن حاجي خلف المرحوم محمد نصير... اختصار نموده در 14 شهر محرم الحرام سنه 1130 در دار السلطنه اصفهان صينت عن الحدثان.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 14 محرم 1130ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 33گ (71-103)، سطور چليپا (10×23)، اندازه: 12×25 سم [ف: 13-3350]
(.helal-ol motarrez fe-l mo‘ammā va-l loqaz (mn
وابسته به: حلل المطرز فی المعما و اللغز؛ شرف الدين علی يزدی (- 858ق)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 4535/3
آغاز: بسمله، بدان كه ترتيب كرده شد اين رساله بريك مقدمه و بيست و چهار اصل و خاتمه؛ انجام: ز اسما مثلثي كه غشش حاصلست و بس ** مشروح بشنو از شرف حر المعي/ با هم برابرند ازو مركز و محيط ** نصف محيط مغربيش سدس مطلعي منتخب، مقدمه و بيست و چهار اصل و خاتمه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه سلخ ربيع الاول 1271ق؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: پارچه اي، 15ص (60-74)، 17 سطر (8×15)، اندازه: 14×21/3 سم [ف: 7-732]
(.helal-e motarrez (mn
وابسته به: حلل المطرز فی المعما و اللغز؛ شرف الدين علی يزدی (- 858ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 885
آغاز: بعد از حمد و ثناي دانايي كه هر چه بنظم سلاسل وجود در آمده نام هستي يابد معمائي تواند بود
خط: نستعليق، بي كا، تا: 877ق؛ با يادداشتي به سال 925؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج، 181گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×17/5 سم [ف: 3-124]
حل مالا ينحل- حل مشكلات المعينيه
ḥall-u mā lā-yanḥal
دامغاني، محمد بن نصرالله، - 775قمري
(dāmqānī, mohammad ebn-e nasr-ol-lāh (- 1374
وي در ديباجه آورده: در مجلس شاه شجاع سخن از جدال و مباحثه تاريخي رفت كه بر سر اعتراض عضد الدين ايجي به صاحب كشاف بين جمعي از علماء آن زمان اتفاق افتاده است. شاه شجاع از من خواست در اين باب رساله اي بپردازم و پرده از اين مشكل بردارم. داراي يك فاتحه (مقدمه) و «مقصد» و «خاتمه».
آغاز: الحمدلله المتفرد بسبوغ فضله المتوحد بشيوع عدله... اما بعد فقد جري في حضرة المجتني ثمار العلم من جذله... ناصب الوية السلطنة بباسه و بذله سلطان الاسلام و اهله جلال الحق و الدنيا و الدين شاه شجاع عضد امير المؤمنين و فضله خلد الله سلطانه... لازال غاب السلطنه ما هو له بشيله. كما هودا به في المذاكرة للعلوم... بعد الفراغ من امر الملك و شغله ذكر مطارحة سلفت... في قوله تعالي و ان كنتم في ريب مما نزلنا علي عبدنا فاتوا بسورة من مثله مما اورد المولي... استاد البشر عضد الحق و الدين علي صاحب الكشاف
انجام: هذا و اني اقول اعتضاد القول الاستاد ذلك الخير الفاخر الذي لمن يسمع بمثله الزمان... ان من قد يجيء للبدل و هذا غاية الشوط في هذا المضمار زادنا الله و اياكم اطلاعا علي ما في كتابه من الاسرار
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شيخ محمد علي بن محمود تبريز، تا: قرن 11؛ با يادداشت «هذه الرساله المسماه بحل ما لا ينحل تصنيف الفاضل افتخار الدين الدامغاني» و در كنار صفحه با همين خط آمده: «در برخي از مدارك صامغاني ضبط شده»؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (131ر-133ر)، اندازه: 19×26 سم [ف: 23-833]
رساله حل ما لاينحل دامغاني درباره آيه «فأتوا بسورة من مثله»؛ كا: سليمان بن محمد جيلاني، تا: ظاهراً 1081ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 6ص (319-324)، اندازه: 12/5×24 سم [ف: 5-150]
ḥall-u mā lā-yanḥal = ḥall-u jamī‘-il masā’il-il ‘ašr
خفري، محمد بن احمد، - 957؟ قمري
(xafrī, mohammad ebn-e ahmad (- 1550
اهداء به: قاضي جهان
رساله در هيأت است در مقدمه آورده كه اين رساله حل تمام ده مسئله اي است كه قطب الدين محمود شيرازي در كتاب تأليفيش موسوم به «نهاية الادراك» از حل آن ها درمانده است و اين رساله اي است كه در الذريعه (ج 7 ص 73) به نام «حل ما لا ينحل» ضبط شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11521/11
آغاز: تبارك الله سبحانه ما اعظم شانه و اظهر برهانه هو قيوم الارض و السماء؛ انجام: و تفصيل بيانه موكول الي ناظري هذه الرساله امتحانا لهم بذلك و الحمدلله علي افضاله و السلام علي محمد و آله اجمعين الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: حنايي، جلد: ساغري مشكي، اندازه: 12×19 سم [ف: 18-129]
hall-e mā lā-yanhal = š.-e qasīde-ye abo-l-mafāxer rāzī
شيرواني، عبداللطيف، ق 10قمري
(šīrvānī, ‘abd-ol-latīf (- 16c
وابسته به: قصيده نونيه = قصيده بال مرصع؛ فاخر رازي، ابوالمفاخر (- 6)
اهدا به: سپهر ملك سخا يعني حسن آقا
تاريخ تأليف: 967ق
شرح قصيده مصنوع و معروف ابوالمفاخر فاخري رازي شاعر قرن ششم هجري است، درباره طلوع شمس و اكسير جواني مختوم به مدح و منقبت علي بن موسي الرضا (علیه السلام) به مطلع ذيل: «بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن ** اشك زليخا بريخت يوسف گل پيرهن» و به دنبال آن شرح بعضي از ابيات خواجه شيرازي، اميرخسرو دهلوي، امير شاهي سبزواري، كمال خجندي و سلمان ساوجي است. اين قصيده را عبداللطيف شيرواني مشتهر به افلاطون گزارش نموده است و پنداشته كه قصيده از امام فخرالدين رازي مي باشد. اين قصيده مشتمل بر 63 بيت است كه هر بيتي را با ذكر شماره آورده است.
آغاز: آن خالق اشيا كه جهان مجمل ازوست ** در هر ره و رسم آخر و اول ازوست... در دفتر عشق حل ما ينحل ازوست... اما بعد نموده مي آيد كه مدت مديد و عهد بعيد بود... كه پرده از چهره شاهد زيباي بعضي ابيات كه معني آن پوشيده است بگشايد... آفتاب سپهر ملك سخا يعني حسن آقا... اشارت بابشارت نمود... بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن ** اشك زليخا بريخت يوسف گل پيراهن
انجام: ز غيبت از پي آخر اين مقال ** خموشي بجو گشت تاريخ سال
چاپ: ميراث اسلامي ايران، دفتر دوم، به كوشش آية الله حسن زاده، ص 19-72
[نسخه هاي منزوی 3481/5؛ دنا 764/4؛ فهرستواره منزوي 138/6]
بي كا، تا: 967ق [فيلم ها ف: 1-644]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: آكادمي بخارست روماني 178 M ؛ كا: محمود بن داود، تا: 977ق؛ 29ص (138-166) [فيلم ها ف: 3-212]
آغاز: برابر؛ انجام: با وجود اين مقدمات تواند بود كه غرض ناظم آن باشد كه حكمت حضرت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 61گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 15-244]
آغاز: برابر؛ انجام: ز غيب از پي آخر اين مقابل «خموش بجو» گشت تاريخ سال. غرض نقش ست كز ما بازماند ** كه هستي را نمي بينم بقائي
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج سرخ، 33گ
(1پ-33ر)، 18 سطر (6×15)، اندازه: 14×22 سم [ف: 16-141]
آغاز: ... نموده مي آيد که مدت مديد و عهد بعيد بود... بشرح نوشتن بر تصحيح معاني قصيده مشهور... فخرالدين الرازي... القصه فقير... عبداللطيف الشيرواني که بود مشتهر به افلاطون... ، بدين امر مخصوص گشت... و بعد از شرح قصيده مذکور بعضي که ما بين مردم مشهور بود که وجود معاني آن هم چو عنقاست چون خورشيد تابان در نقاب حجاب بر طبق عرض نهاد و اين رساله را حل ماينحل نام گذاشته؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: قورخانه، جلد: ميشن قهوه اي، 44گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×21/2 سم [ف: 2-219]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: علي بن محمد حسن مشهدي خراساني، تا: قرن 13 با يادداشت احمد گلچين معاني در 34/5/14 در سربندان دماوند در اين كه سراينده ابو المفاخر رازي است نه امام رازي؛ [نشريه: 7-257]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مهدي بن سليم، تا: 1220ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج ماشي، 55گ، 11 سطر (8×13)، اندازه: 15×20 سم [ف: 5-1503]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالكريم، تا: 1224ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 87گ، 11 سطر (5×10)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 2-169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1250ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، سطر، اندازه: 52ص (177-228)، 20 سطر، اندازه: 12/7×21/5 سم [ف: 7-766]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1250ق؛ ضميمه نسخه ش 4866 [رايانه]
آغاز: بسمله. بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن ** اشک زليخا بريخت يوسف گل پيرهن/ از بال مرصع غرض لوح زبرجد فام فلک است که بر لإلي کواکب مرصع شده و از مرغ ملمع بدن غرض پيکر آفتاب است؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 15صفر 1254ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 32گ، 17 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-1665]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: سيد شجاع الدين بن محمد صالح حسيني، تا: پنج شنبه 19محرم 1260ق، به جهت ميرزا اسدالله كلانتر قزويني فرزند حاج ميرزا اسماعيل شهريار الملك؛ مجدول، داراي يك سرلوح، با يادداشتي در معرفي اين نسخه كه مؤلف را به نام مولانا اسيري ياد كرده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 97گ، 13 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 27/2-24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه سلخ ربيع الاول 1271ق؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: پارچه اي، 58ص (1-58)، 17 سطر (8×15)، اندازه: 14×21/3 سم [ف: 7-731]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، كا: سيد عليرضا، تا: 21ربيع الثاني 1276ق؛ تملك: لطفعلي بن محمد كاظم با مهر «عبده الراجي لطفعلي» (بيضی)؛ جلد: تيماج سورمه اي، 44گ، 15 سطر، اندازه: 11/4×18/4 سم [ف: 43-16]
آغاز: برابر
خط: شكسته، نستعليق، كا: عبدالوهاب بن ميرزا اشرف، تا: ذيحجه 1277ق؛ باسه سرلوح زمينه طلا، مجدول مذهب؛ كاغذ: الوان، جلد: روغني، 11 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: سلمان (يا سليمان) بن سليم، تا: سه شنبه 15شعبان 1284ق؛ تاريخ تولد رضا قلي ميرزا در روز آدينه 11ذيحجه 1298؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 81گ، 10 سطر (6×11)، اندازه: 10×14 سم [ف: 13-3207] و [فيلم ها ف: 3-200]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ با يادداشتي از گلچين معاني در حاشيه؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 74ص (273-346)، ابعاد متن: 10×14، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 2-70]
بي كا، بي تا؛ [د.ث. مجلس]
خط: نستعليق،كا: محمد بن ابي طالب شوشتري، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 60گ (1پ-60ر)، اندازه: 10×17 سم [ف: 25-61]
آغاز: برابر؛ انجام: اميد كه دفتار قلم به رقمي كه باعث عصيان و ندم باشد جاري نشود.
خط: نستعليق تحريري، بي كا، بي تا؛ نسخه با چاپي جدايي هايي دارد، از آن ميان در سرآغاز نسخه پس از بسمله، به نادرست نام
رشيدالدين و طواط آمده، در حالي كه در ديباچه جاي نام سراينده سفيد مانده و گزارش كننده همان عبداللطيف شيرواني است؛ مهر تملك: «محمد امين طاهري»، 1328ش؛ اهدايی: دكتر صادق کیا [ف: 3-115]
آغاز: برابر انجام: مقبل شد از آن اگر چه او ياري داشت
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قهوه ای، 13 سطر [ف: 5-72]
ḥall-u mā lā-yanḥal min masā’il-il hay’a
خفري، محمد بن احمد، - 957 ؟قمري
(xafrī, mohammad ebn-e ahmad (- 1550
داراي يك «مقدمه» و هفت «مقصد»: مقدمه در تعريف هيئت و بيان موضوع و فايده و مبادي آن؛ مقصد 1. عدد افلاك؛ 2. دواير مشهوره؛ 3. اصولي كه در هيئت بدان نياز دارند؛ 4. افلاك و حركات آن؛ 5. افلاك قمر و حركاتش؛ 6. بيان افلاك زحل و مشتري و مريخ و حركات طولي آن ها؛ 7. بيان عروض كواكب خمسه و حل متعلقه به آن.
آغاز: بسمله سبحانك يا ذالعرش الاعلي و ما اجل سلطانك... و بعد فيقول الفقير الي الله الغني محمد بن احمد الخفري لما كان من اجلي العلوم
انجام: اشكالات المتعلقه بدرن العلويين و السفلين و الحمدلله الذي... و اله المعصومين الاكرمين آمين تمت
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 726/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالصمد بن شمس الدين محمد شيرازي، تا: پنج شنبه 25 ذيحجه 1091ق؛ با دوائر نجومي، مجدول؛ جلد: مقوا، 20ص، 45 سطر (10×20)، قطع: رحلی [ف: 1-420]
hall-e motašābeh-e mamzūj
مخترع اصفهاني، محمد، ق 9قمري
(moxtare‘-e esfahānī, mohammad (- 15c
تاريخ تأليف: 882ق
از محمد الحافظ الاصفهاني مشتهر به المخترع، برابر نام كتاب «حل متشابه ممزوج» در 882ق نگاشته است. حل متشابهات قرآني ست در قرآات، به ترتيب سوره ها: حمد، بقره تا ناس و پيش از آغاز «مقدمه» اي دارد و در تعريف متشابه و اقسام و احكام آن. وي نگارنده كتاب ارزشمند «نتیجة الدوله» در فیزیک و اختراعات فيزيكي است.
چاپ: به كوشش زنده ياد تقي بينش چاپ شده
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1810- عكسي
آغاز: الحمدلله الذي نور صدورنا بانوار كلمات القرآن و جعلنا واقفاً بمتشابهاته و محكماته علي سبيل الكشف و البيان... اما بعد، چنين گويد... محمد الحافظ الاصفهاني المخترع... كه چون كلام معجز نظام... منطوي و مشتمل بر متشابهات لطيفه و متماثلات شريفه بود... مسمي به حل متشابه ممزوج گشت؛ انجام: الناس و الناس. الحمدلله الكريم الوهاب الذي وفقني لترتيب هذا المختصر... انجامه نويسنده: تمام شد حل متشابه ممزوج في يوم الاحد ثان عشر شهر ذي الحجة الحرام سنه (928) فتح الله بن شمس الدين.
خط: نستعليق خوش، كا: فتح الله بن شمس الدين، تا: يك شنبه 12 ذيحجه 928ق؛ محشي با نشان «منه» 195ص، 14 سطر (8/5×14)، اندازه: 21×31 سم [عکسی ف: 1-155]
hall-e masnavī
افضل، محمد
afzal, mohammad
شرح و تأليف محمد افضل وي مقيم ال هآباد هند بوده است و در مقدمه از شروح عبداللطيف عباسي و مير نورالله احراري ياد مي کند و مي گويد که همه ابيات مثنوي در شرح آن ها روشن نشده است. شرح به نثر است با مقدمه منظوم: «مر خدا را شکر کز لطف قوي ** داد توفيقم به حل مثنوي... عرضه دارد بر ضمير اهل دل ** آن که هست از قول و فعل خود خجل/ نام او افضل ولي اجهل از آن ** کان بود مکشوف قلب عارفان... نام اين مجموعه حل مثنوي است ** کز وي اندر معنوي کهنه نوي است»
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 889
انجام: خامه تاريخ ختم او بنوشت ** به دو معني صحيفه افضل
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: 1رمضان 1142ق (دوازدهم جلوس محمد شاهي)؛ تملک: مرتضي قلي افشار در 1285؛ كاغذ: ترمه سمرقندي الوان، جلد: ميشن يشمي، 229گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×27/3 سم [ف: 2-219]
ḥall-u mas’alat-il iqbāl wa-l idbār
كوبناني، ابواسحاق، - 886قمري
(kūbnānī, ābūeshāq (- 1482
اهدا به: امير عبدالكريم
تاريخ تأليف: ربيع الاول 846ق؛ محل تأليف: ساري
حل مسألة اقبال و ادبار اختراع ابراهيم بن نصر بن سنان (359-388ق) است، در هیأت، و ناظر به شرح تذكره است.
آغاز: بسمله. و به نستعين. لله المنة علي ما يتيح من مفاتيح رحمته لعباده فيقبل بعضهم للاهتداء الي معاده... و بعد فلقد رايت من اعاظم الزمان و افاضل الاعيان ذوي المفاخر و الاقدار كثيرا ما يتسائلون عن مسئلة الاقبال و الادبار علي ما اخترعه ابراهيم بن نصر بن سنان و لعمري انها من بدايع التخيلات و دقايق المعضلات
انجام: الي استنباط ناظر هذه الرسالة، ابتلاء لهم بذلك و لنقصر ادنان الكلام هنا لك حامدين لله علي نواله و مصلين علي النبي محمد و آله
آغاز و انجام: برابر؛ في ربيع الاول سنة 846 ببلدة ساري... و رتب هولاء الكلمات... ابواسحق شيخ زاده ابن الخادم البرهاني الكوبناني
كاتب = مؤلف بي تا، جا: ساري؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج عنابي، 30ص (359-388)، 14 سطر (5×11)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 9-1053]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 576/4- عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1089ق؛ در ديباچه آن از ابراهيم بن نصر بن سنان و ثابت بن قرة ياد كرده، و رساله را تحفه درگاه نظام الملك و السلطنة و الدنيا و الدين امير عبدالكريم خلد الله ملكه ساخته است؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 5گ (5ر-9ر)، 19 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 6-421]
hall-ol masā’el
زاهدي لاري، عبدالحي بن عزالدين، ق 11قمري
(zāhedī lārī, ‘abd-ol-hayy ebn-e ‘ezz-od-dīn (- 17c
اهدا به: امام قليخان و امير ابوالحسن
تاريخ تأليف: 1038ق
کتابي در طالع بيني و غالب و مغلوب و نطاقات فلک و... است و نويسنده به تجربيات خويش و غيبگويي هاي خود از قبيل عزل و نصب برخي حکام وقت اشاره کرده. در فصل يازدهم از مقدمه که در بيان وقت روا گشتن حاجت است دو مثال آورده، در مثال دوم گويد: «مثال. در روز سه شنبه بيستم شهر ربيع الاول 1037 ه. ق. سئوال کردند که علامي فهامي امير ابوالحسن که در ممالک فارس بود از نواب مستطاب خاني امام قلي خان...» و نيز در باب ششم که در دلايل بيت ششم طالع است آمده: «مثال ديگر سئوال از مؤلف اين کتاب نمودند در روز چهارشنبه 3 شهر رمضان 1036ه. ق. در حال بيمار سئوال کردند...» و معلوم مي شود كه اين كتاب در همين حدود تأليف شده است. مؤلف از «برهان الکفاية» نام می برد. در ديباچه مي گويد پس از تأليف حل و عقد در نجوم و سراج السائلين در اعتقادات، به دستور دانشمندي اين كتاب را به نام «حل المسائل»، در يك «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمة» ساخته است: مقدمه: در بيان بعضي مسائل كه واجب است قبل از شروع در اين علم بدانند، در دوازده «فصل»: 1. بيان سائل و مسؤول عنه و طريق سؤال؛ 2. در آن كه چند نفر به يك طالع سؤال كنند حكم او چه نوع بايد نمود؛ 3. در آن كه منجم چگونه امتحان و عدم امتحان سائل داند و مدت بقاي دليل مسئله؛ 4. بيان صحت استخراج ضمير؛ 5. پيدا كردن دليل كه ضمير از آن استخراج توان كرد؛ 6. پيدا كردن ضمير؛ 7. بيان قاعده كليه در استخراج ضمير؛ 8. بيان منسوبات بيوت دوازده گانه؛ 9. بيان دلائل ابتدا و عاقبت كارهاغ 10. پيدا كردن دلائل روا شدن حاجتغ 11. بيان وقت روا شدن حاجت؛ 12. بيان استخراج خبي؛ باب 1) دليل هاي بيت طالع، 2) دلايل بيت دوم، 3) دلايل بيت سوم، 4) دلايل بيت چهارم، 5) دلايل بيت پنجم؛ و هم چنين تا آخر بيوت دوازده گانه؛ خاتمه: در بيان بعضي مسائل متفرقه نجومي و متفرقه اين كتاب.
آغاز: بسمله. بعد حمدالله سبحانه و الصلوة علي نبيه و وليه وساير الائمة الاجلة المعصومين بر ارباب خبرت و اصحاب بصيرت پوشيده ومستور نماند که أقل خلق الله الغني قطب الدين بن عبد انجام: از جواهر صدف و عقيق از اعضا سرهاي پا و کعب از بيماري ها نقرس و بدن به خواب رفتن و اختلاجات و الله تعالي يعلم و رسوله تمت...
[نسخه هاي منزوي 287/1 و 1190؛ فهرستواره منزوي 1914/4؛ فهرست كتابخانه ظاهريه دمشق بخش تصوف 97/1؛ دانشمندان و سخن سرايان فارس 215/4؛ مجالس المؤمنين 143/2؛ مكتبة اميرالمؤمنين 222/1؛ دنا 764/4-766 (51 نسخه)]
خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: قرن 11؛ نسخه حاضر كامل ترين نسخ كتاب است، امتياز اين نسخه بر ديگر نسخ، علاوه بر سخن مؤلف در ذيل خاتمه كه در بيش تر نسخه ها نيست و در آن از شاه عباس، ابوالفضل امام قليخان و ميرزا ابوالحسن (دانشمندي كه لارمي كتاب را براي او نوشته) ياده شده، در اين نسخه ذيل ديگري هست و آن استخراج طالع سال 1038 تا 1042ق است، مؤلف كه خود طالع خويش را در اين سال ها استخراج كرده در آغاز طالع سال 1038 تصريح مي كند به اين كه نامش قطب الدين عبدالحي حسيني است و اين كه سال 1038 پنجاهمين سال (شمسي) عمر او است و در آغاز استخراج طالع سال هاي بعد نيز نام و سال عمر خود را تكرار مي كند تا سال 1040 كه مي گويد «به دولت و اقبال در آمدن سال پنجاه و چهارم ناقصه شمسي از
تولد بنده كم ترين قطب الدين عبدالحي حسيني روز دوشبه سوم ماه رمضان 1042»؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 157ص (166-10)، 21 سطر، اندازه: 13/5×235 سم [ف: 10-1944]
آغاز: اجتماع يا باستقبال مقدم بر وقت تا کدام جانب را ترجيح دهند اعتماد برآن جانب کن و... فصل هشتم در بيان منسوبات بيوت دوازده گانه طالع؛ انجام: که علت غائي تأليف اين رساله اوست زان هنر مي کند جاني ** کش ستايش کند هنرداني... / اخبار فضلک في شام و في يمن ** سارت به الريح و الرکبان و الصحف...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 92گ، 14 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 3-1662]
آغاز: برابر؛ انجام: غايت في الجنوب
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1027ق؛ با اشكال نجومي؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 16 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 10-166]
آغاز: برابر؛ انجام: طالع هر روزه خوراست بدان اجرام بترتيب بطيط فح سيد هزبي ريب.
خط: نستعليق، كا: سيد حسين ابن حاجي سيد باقر موسوي، تا: پنج شنبه 17 ربيع الاول 1033ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 121گ، 13 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 12-75]
آغاز: برابر؛ انجام: اميد كه چون بنظر اصلاح رسد خطا و زلل آن بدليل الطاف عام بپوشند.
خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن حاجي شمس الدين محمد بن حاجي محمد علي آراني، تا: دوشنبه 25صفر 1057ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ افتادگی: وسط (از برگ 74 کمی افتاده)؛ در 1پ-2ر چند قاعده اي است در ستاره شماري، در 104ر-105پ هم چند قاعده اي است در ستاره شناسي و ستاره شماري از مولانا عليشاه خوارزمي و از لباب الحكمه (از رموز هرمس) و از حسين فارسي محاسب و جاهاي ديگر؛ تملك: محمد اسمعيل؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 102گ (2پ-103پ)، 21 سطر (4×14)، اندازه: 8×19 سم [ف: 6-2208]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: كتابخانه مهندس بغايري، «علي مع الحق و الحق مع علي» (مربع)؛ جلد: تيماج مشكي، 110گ، 17 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 20-220]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ محشي با نشان «محمد»؛ كاغذ: پسته اي آبي و سفيد، جلد: ميشن سياه، 72گ (43پ-114ر)، 17 سطر، اندازه: 15/7×20/5 سم [ف: 6-224]
آغاز: بعد الحمد و التحيه. چنين گويد قطب الدين ابن (چنين) عبدالحي اللاري، كه اين كتابي ست مسمي به حل المسايل، مرتب بر مقدمه و دوازده باب
خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: قرن 12؛ 195ص، 13 سطر (8×16)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-155]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي يك مورد با عناوين «اقل عبادالله محمد شاه»، يادداشتي به خط شيخ عبدالحسين ملقب به شريف الدوله به سال 1341ق؛ جلد: تيماج مشكي، 100گ، 18 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 20-383]
بي كا، تا: قرن 12 [ميراث اسلامي: 5-570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1126ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 126ص (1-126)، 21 سطر (8×15)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 6-21]
آغاز: برابر؛ انجام: فمهد العذر في نظم بعثت لکم من عنده الدر لايهدي له الصدف و موفق گشت باتمام اين کتاب.
خط: تحريري، كا: احمدبن محمد مهدي شريف خاتون آبادي، تا: ذيحجه 1138ق، جا: شوشتر؛ جلد: گالينگور آبي، 48گ، 30 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-1662]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خفي، بي كا، تا: 1155ق [رايانه]
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 9 جمادي الاول 1155ق؛ جلد: تيماج عنابي، 87گ (2پ-88ر)، اندازه: 15×20 سم [ف: 25-144]
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 3صفر 1171ق، جا: عسكران؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 37گ (210پ-246پ)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 20-21]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1174ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 144گ، 17 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 19-364]
آغاز: و هر يك از آن كم تر بود شريك او دانند و هر يك از كواكب به درجه شرف يا صاحب خانه به خانه خود يا به شرف يا حد خود بوده باشد شهادت ايشان را مضاعف مي نمايند
خط: نستعليق، كا: علي رضا بن عبدالكريم، تا: شنبه 17 شوال 1192ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، مجدول؛ جلد: مقوايي، 87 گ،
15 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1-79]
آغاز: بسمله مقدمه در بيان مسائلي که واجبست قبل از شروع درين فن علم بآنها و آن مشتمل است بر دوازده فصل. فصل اول در بيان سائل و مسؤل عنه و بطريق سئوال. بدان که غرض از تدوين علم نجوم آن بود که بدلايل ظن و تجربيات و قياس در کونيات خبر دادن قبل از وقوع آن و اکثر بوقوع پيوسته؛ انجام: نطاق چهارم در تدوير صاعدات و ناقص در عدد و حساب... و استقامت. تم.
نام كتاب و مؤلف به استناد گفته آقاي محمد حسين حكيم در فهرست دانشگاه 121/20 ذكر شد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: غره رجب 1192ق؛ كاغذ: صيقلي، جلد: تيماج مشکي، 66 گ، 16 سطر (8/5×16)، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 2-856]
آغاز: برابر؛ انجام: من عنده الدر لايهد له الصدق.
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: يك شنبه 15رمضان 1193ق؛ واگذاري بنياد مستضعفين در شهريورماه 1367؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج خرمايي، 94گ، 22 سطر، اندازه: 15/1×22/1 سم [ف: 18-56]
آغاز: برابر؛ انجام: و هندوان گويد كه خداوند مساعت در هر خانه كه باشد...
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشي؛ کاغذ: فرنگي، 32گ (89-120)، 26 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 28-501]
آغاز: برابر؛ انجام: و ناقص در عدد و حساب و تعديل و مستعلي و سريع السير در استقامت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ حديثي از امام صادق عليه السلام درباره تعبير خواب در روزهاي مختلف ماه، يادداشت هاي پايان نسخه: من تصانيف حسين ابن مدرس محاسب (82پ-83ر) اختيارات منازل جهت فتح قلاع در تاريخ 121 (1210 یا 1201ق)، برگ (83ر-83پ)، برگ آخر تعريف اصطلاحات نجومي سهم غيب و سهم الصغير و فايده اي «در تعريف طلوع و غروب در مجموع بلاد» و زايچه تولد آقا ميرزا ملقب به ميرزا عبدالحسين فرزند ميرزا معصوم در روز شنبه 15رجب 1275ق هفده دقيقه از روز گذشته طالع حوت؛ تملك ملا مهدي؛ اهدايی: حسينعلي محفوظ، مهر 1370؛ جلد: تيماج مشكي، 84گ، 16 سطر (10×15)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 20-120]
آغاز: بعد الحمدلله سبحانه الصلوة علي نبيه و وليه؛ انجام: و كار زنان و خادمان و بندكان و تهمت و حسد و چريك و دروغ
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ واقف: حسين كي استوان، آبان 1348؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا، 14 سطر، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 16-466]
آغاز: ... فصل سيم: در بيان آن كه منجم به چه نحو داند كه سائل امتحان مي كند و مدت بقاي دليل مسأله چون منجم خواهد بداند كه سؤال به امتحان است يا نه؛ انجام: و دليل كه محبوس را حال بد بود و دير بماند اگر ماه شمالي و صاعد باشد دليل بر دير ماندن اگر ماه يا عطارد منحوس دليل كه حالش در زندان بد بود
از فصل سوم به بعد را شامل است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن13؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، 55گ (68پ-122ر)، 15 سطر، اندازه: 6/5×12/5 سم [ف: 39-493]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ با اشكال و جداول هندسي و مربعات طلسم و طوالع، در آخرش جداول معرفت بلاد مشهور عالم منقول از كتاب «تحفة المنجمين» مولانا جمال الدين محمد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 168گ، 13 سطر (9×14)، اندازه: 13×15 سم [ف: 2-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن عبدالله، تا: يک شنبه 21 شوال 1215ق؛ مصحح، يادداشتي از جلال الدين همايي به تاريخ مهر 1347، در پايان نسخه مطالب متفرقه در بيان آلات اسطرلاب و نسخه معجون بقراطي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 64گ، 14 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-1661]
آغاز: برابر؛ انجام: در عدد و حساب و تعديل و مستعلي است و سريع السير و استقامت
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1219ق؛ با اشكال و جداول؛ كاغذ: حنايي و شكري، جلد: مقوا، 21 و 25 سطر، اندازه: 14/4×20/3 سم [ف: 10-103]
خط: نستعليق مخلوط به شكسته، بي كا، تا: 28جمادي الاول 1222 يا 1228؛ توضيح: در برگ 9ر از دوشنبه 20ربيع الاول 1177 ياد مي كند كه غلط كاتب است؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 70گ، ابعاد متن: 8×13/5، اندازه: 13×19 سم [ف: 1-93]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 22رجب 1226ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 51گ (83ر-133پ)، 17 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: 11-2190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: دهه دوم ربيع الثاني 1239ق، جا:
تهران؛ كاغذ: آبي، جلد: تيماج مشكي، 93گ، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 1-93]
آغاز: برابر؛ انجام: كه بر طالبان آسان تر باشد و جدول بر صفحه مقابل نموده مي شود.
خط: نستعليق، كا: نادر، تا: 22صفر 1240ق؛ مجدول؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن قرمز، 58گ (1پ-58پ)، 20 سطر، اندازه: 20/9×30 سم [ف: 7-11]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: جمعه 21رجب 1248ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج سبز، 53گ، 16 و 19 سطر (11×16)، اندازه: 15×21 سم [سنا: ف: 1-267]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 29رمضان 1258ق؛ تملك: شاهزاده فرهاد ميرزا مورخ 15ربيع الثانی 1270؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 17 سطر (10×15)، اندازه: 17×22 سم [نشریه: 3-176]
خط: نستعليق، كا: آقاجان، تا: پنج شنبه 12ربيع الاول 1259ق؛ جلد: تيماج قرمز، 75گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 1-461]
آغاز: برابر؛ انجام: و در جدي بيست و نه روز و شش ساعت و در دلو بيست و نه روز و شش ساعت و در حوت سي روز و ده ساعت و الله تعالي يعلم حقايق الامور و دقايقها.
خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن مشهدي ابوالقاسم تبريزي، تا: جلد: تيماج قهوه اي، 72گ (90پ-161ر)، 15-17 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-27]
آغاز: برابر؛ انجام: بروج ذو جسدين جوزا، سنبله قوس حوت و بهمين قدر اقتصار يافت.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1264ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 156ص (2-157)، 16 سطر، 15×21/5 سم [ف: 19-93]
آغاز: برابر
بي كا، تا: 1265ق؛ 58گ، 18 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 2-93]
آغاز: برابر؛ انجام: و به اين جداول ختم کتاب نمود اميد از کرم و همت ناظر ان اين که اين فقير را بدعاي خير ياد نمايند
خط: نستعليق، بي كا، تا: 5صفر 1265ق، جا: بمبئي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 97گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 3-1661]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علي محمد المصطفي و علي المرتضي و آله و عترته اجمعين سزاوار شكر و سپاس قادري كه از كون كواكب موجودات طالع و ساطع ساخت؛ انجام: و اقصاي هندوستان و سند و جزاير درياي جنوب و زنگبار تا بدرياي مغرب.
خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 4جمادي الثاني 1266ق؛ نام مؤلف در اين نسخه قطب الدين عبدالحي الحسيني لاري ضبط شده، اين نسخه در ديباچه و خاتمه و در برخي عبارات با نسخه هاي ديگر اندك اختلاف دارد و بخش پايان ثناءگويي را ندارد؛ واقف: محمد ايراني مجرد، بهمن 1350؛ كاغذ: فرنگي شكري و حنايي، جلد: تيماج خرمايي، 76گ، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 18-55]
آغاز: برابر؛ انجام: و مريخ هشت درجه و شمس پانزده درجه و زهره و عطارد هفت و قمر...
خط: نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد رضا كاشاني، تا: 1266ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 56گ (108پ-163پ)، اندازه: 17×21 سم [ف: 5-211]
در يك مقدمه و 12 باب و خاتمه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 29شوال 1274ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 69گ (175پ-243ر)، 19 سطر (10/5×15)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 216]
آغاز: برابر؛ انجام: چون آفتاب بر آن موضع رسد اول ظهور است خط: نسخ، بي كا، تا: چهارشنبه 18محرم 1277ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج، 27 سطر، اندازه: 14/3×22/53 سم [ف: 10-125]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1278ق؛ جلد: مقوايي، 103گ (135پ-237پ)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 22-13]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1281ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 71گ، 20 سطر، اندازه: 13/7×21/5 سم [ف: 2-220]
آغاز: برابر؛ انجام: غزنين... حمل، عطارد مدمد
خط: نستعليق شكسته، كا: اسدالله منجم مازندراني هزار جريبي، تا: 1299ق؛ اندازه: 14×19/5 سم [ف: 10-205]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ جلد: تيماج سبز، 92گ، 14 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 13-282]
آغاز: برابر؛ انجام: من عنده الدر لا يهدي له الصدف، و موفق گشت باتمام اين كتاب در يوم خميس 26شوال ختم بالخير و الاقبال سنة (1042) اثنين و اربعين من الهجرة النبوية ص
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1309ق؛ كاغذ: فرنگي، 38گ (1-38)،
22 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 31-292]
آغاز: برابر؛ انجام: غايب در راه رفتن بود و دليل آمدن نکند و اگر هر دو دليل را که ياد کرديم ساقط باشند از طالع يا بگوي ساقط
خط: نستعليق، كا: جعفر بن مولي قطب الدين سيمايي اصفهاني، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 47گ، 18-21 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 3-1662]
آغاز: برابر؛ انجام: در احوال کواکب سبعه سياره و چون احوال کواکب سبعه سياره بدين طريق باز نموديم بعضي حالات ايشان... و جدول اول اين است جدول ميل آفتاب و عروض کواکب... از اوائل کتاب تا به حکومت و امارت نشستن؛ خط: نسخ، بي كا، بی تا: افتادگي: انجام؛ در آخر مطلبي در دو صفحه با عنوان «اسماء المواليد بحسب الطالع من الذکور و الاناث»؛ جلد: مقوايي با روکش کاغذي قرمز، 83گ، 16-15 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 3-1662]
خط: نستعليق بسيار مغلوط هند، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 89گ، اندازه: 11/5×15/5 سم [ف: 16-36]
آغاز: برابر؛ انجام: مسجدها و گردابها و ساحلها... و بخارا و شام و درياي يمن... و ميوه هاي شيرين و از... و فيل و از جواهر... پاي و کعب... بخواب رفتم
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ با اشکال و جداول؛ جلد: تيماج سياه، 48گ، 24 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 2-807]
آغاز: في الامر مشورة نمود که به چه طريق بکر آن بطن را روان سازم و از چه مقوله علم در چند بيان آورم؛ انجام: به او رسيده باشد سال خلاه خوانند و در احکام نجومي آن را.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و وسط؛ با جداول نجومي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 15گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-1662]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ تملك: ابوالفضل به تاريخ 1288؛ جلد: تيماج قهوه اي، 53گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-340]
آغاز: برابر؛ انجام: از بامداد بود تا نماز پيشين، و شب از نماز شام تا وقت صبح. و الله اعلم بحقائق الامور
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 100گ (1ر-100پ)، 19 سطر، اندازه: 11/3×16/3 سم [ف: 6-306]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوايي، 224ص، 14 سطر (7×12)، اندازه: 15×22 سم [رشت و همدان: ف: - 1115]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
آغاز خطبه كتاب افتاده و برگ ها درهم صحافي شده؛ بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 57گ (175ر-231پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20-283]
hall-ol masā’el-e jabr va moqābele
نجمي تبريزي، رضا، 1257-1335شمسی
(najmī tabrīzī, rezā (1878-1956
آغاز: بسمله ستايش فزون از حد يکتا خداوندي بي مثل و مانند را سزاست که لطايف عوالم ملک و ملکوت از غرايب... و بعد در اين عصر سعادت حصر... مظفرالدين شاه... مسمي بحل المسائل جبر و مقابله نمودم... مقدمه در نسبت مقياس هاي ايران باخارجه
انجام: براي يافتن دو عدد متحابه از ثانيدن قره مهندس معتبر عرب است که در اواخر قرن نهم حيات داشته است.
چاپ: تهران، 1333ق، سنگي، 256ص
[فهرستواره منزوي 2670/4؛ الذريعة 74/7]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 7536-38/156
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم بن مرحوم ميرزا حبيب الله، تا: يک شنبه 20ربيع الثاني 1325ق؛ جلد: تيماج سرخ، 213گ، 11 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1663]
‘hall-e masā’el-e sab
نجم الدوله، عبدالغفار بن علي، 1259-1326قمری
(najm-od-dowle, ‘abd-ol-qaffār ebn-e ‘alī (1843-1908
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائی، محمد بن حسين (953-1030ق)
رساله اي است در حل مسائل هفت گانه مذكور در خلاصة الحساب شيخ بهائي و چاپي است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12075/5
خط: مختلف، بي كا، بي تا؛ كاغذ: نخودي، اندازه: 11×18 سم [ف: 10-214]
ḥall-u masā’il-in ‘aqlīya
زنجاني، عبدالله بن احمد، - 1327قمري
(zanjānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ahmad (- 1909
مسائل مشكل عقلي چندي است كه مؤلف با اختصار و بدون ترتيب و تبويب مخصوص، آن ها را حل كرده و گويا نگارش اين كتاب هنگامي بوده كه وي در كاظمين سكونت داشت.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6149/1
آغاز: حمداً ثم حمداً لمن فهمنا القضايا و نبهنا الخفايا شكراً ثم شكراً لمن اكرمنا بخير البرايا و اوصيائه علماء الاسرار و الخبايا؛ انجام: و الخامس للحروف و الصوت الا أنها عند غور البصر و تعمق النظر يشكل دخولها في حدود ما...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ گويا به خط مؤلف؛ جلد: تيماج قهوه اي، 11گ (1ر-11پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 16-147]
ḥall-u masā’il-i lā-yanḥal
بافقي، محمد حكيم بن عبدالله، ق 11قمري
(bāfqī, mohammad hakīm ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17300ض
بي كا، بي تا؛ [د.ث. مجلس]
hall-e masā’el-e mosāvāt-e mofrade va hall-e masā’el-etasāvī-ye sāde
شامل دو بخش است: 1. حل مسائل يك مجهولي داراي 96 مسئله و پاسخ آن؛ 2. حل مسائل دو مجهولي داراي 18 مسئله و پاسخ آن.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 716/5
آغاز: بسمله در بيان طريقه حل مسائل چندي است كه ملفوف بر مساوات مفرده بوده باشند، امثله معلومه مسائلي كه مقدار نامعلوم در آن ها بوده است؛ انجام: صاحب قران بوده است فهو المطلوب
خط: نستعليق، بي كا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ فرنگي؛ جلد: مقوا، 66گ، 10 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-445]
حل مسائل نجوم- حل و عقد
حل مسائل نجوم- حل المسائل
ḥall-u mas’alat-i ibn-i mu‘ṭ
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2401/6
آغاز: فائدة قال ابن معط في الفيته: مسئلة بها امتحان النشأة ** اعطي بالمعطي به الف مائة؛ انجام: لكونهما لايتعديان الي مفعولين خط: نستعليق، كا: رضا بن موسي كشميري، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج عنابي، 2ص (44-45)، 28 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 9-1013]
hall-ol mašākel
تنكابني، محمد بن سليمان، 1234-1302قمری
(tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819-1885
در سه «باب»: صيغ دشوار صرفي، الغاز نحوي، مغالطات منطقي. براي پسر خود نگاشته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4187/3
آغاز: بسمله. پس از حمد خلاق عالم... چنين گويد... محمد بن سليمان الطبيب التنكابني كه اين مقاله ايست در لغز نحو و صيغ مشكله صرف كه در قرآن وارد است و غير آن و مغالطات منطقيه؛ انجام: و بهمين قواعد حل مغالطات مي شود... تمام شد در روز دوشنبه در دست مؤلفش محمد بن سليمان الطبيب التنكابني در شهر رجب سنه 1266 اميد كه ذخيره آخرت مؤلف شود و محصلين از آن بهره مند گردند.
كاتب = مؤلف بي تا، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 24گ (241-267)، 17 سطر (10×15)، اندازه: 17×20 سم [ف: 13-3156]
حل مشكل- مشكل حل
ḥall-ul muškilāt
نخجواني، محمد بن سعد، ق 8قمري
(naxjavānī, mohammad ebn-e sa‘d (- 14c
كتابي است كه حكيم طمطم هندي آن را جمع آوري و مؤلف آن را به فارسي ترجمه كرده است. كتاب مشتمل بر دو «فصل» است و هر فصل داراي چهار «نوع» و هر نوع مشتمل بر چهار «قسم». موضوعات كتاب عبارت است از: اعداد و جفر و طلسمات و تصاوير و نيرنجات.
چاپ: بمبئي، 1312، چاپ سنگي
[دنا 766/4؛ الذريعه 74/7]
آغاز: رساله. بسمله، حمدله. صلاة. چونين گويد مترجم اين مختصر و هو ابوالمحاسن محمد بن سعيد بن محمد النخجواني المعروف بابن الساوجي... چنين گويد ابراهيم بن اسباط ابن حمزه
بعلبكي كه وقتي به رسم تجارت به سفري روان شدم... و رئيس... ابوالمكارم ذوفنون اسحق بن عبدالمسيح بن العشر الانطاكي با ما بود و از شيخ شهاب الدين مقتول روايت مي كرد؛ انجام: و آن چنان باشد كه بستاند شصت و پنج برگ و بنويسد بر سر هر برگي شصت و پنج صاد
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 17گ يا 36ص (142ر-158ر يا 282-317)، 17 سطر، اندازه: 12×25 سم [ف: 6-439]
آغاز: بعد از تسطير كلام بحمد ملك علام و تعطر مشام بدرود سيد انام؛ انجام: و اين عملها از اسم طالب آسان تر است و الله يعلم اسرار الامور كلها
كا: شيخ عبدالمحسن بن محمد شفيع صحراوردي فسوي شيرازي، تا: جمعه 27شوال 1319ق؛ در حاشيه كتاب اول جدول هاي مربوطه به شنگرف آورده شده است؛ جلد: تيماج عنابي، 60گ (1پ-60ر)، 16 سطر، اندازه: 17/5×23 سم [مؤيد: 3-78]
ḥall-ul muškilāt
تقي زاده شيمي تبريزي، عباس
taqī-zāde šīmī tabrīzī, ‘abbās
[فهرستواره منزوي 3951/5]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8318
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا لهذا؛ انجام: فهذه السبعه الكوكب
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1331ق [الفبائي ف: 227]
hall-e moškelāt
بعضي اعمال شيخ بهاءالدين محمد عاملي كه از قرائت مجموعه شيخ صفي الدين اسحق به تجربه رسانيده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1178/20
بي كا، تا: قرن 12؛ متن و حاشيه؛ محشي با فهرست؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج مشكي، 5ص (127-131) [سنا: ف: 2-158]
ḥall-ul muškilāt
وابسته به: شذور الذهب؛ انصاری مغربی، علی بن موسی (515-593ق)،
شرحي است بر برخي ابيات مشكل شذور الذهب ابوالحسن علي بن موسي اندلسي، معروف به ابن نقرات كه به ترتيب الفبايي در كيميا سروده شده است. بنابر يادداشت سلطاني حل المشكلات به چاپ رسيده است.
[حاجي خليفه 1029/2]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 17/5
آغاز: بسمله، حل المشكلات في شرح بعض الابيات... قال الشيخ العالم... الاندلسي... اذا ثلث المريخ بالزهرة امرء؛ انجام: و تلبس صورة البياض فافهم. و الي هنا شرح رحمه الله تعالي. و صلي الله علي محمد و آله و سلم تسليماً
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: دوشنبه 15ربيع الاول 1264ق؛ 71 گ (209ر-279پ) [ف: 1-93]
ḥall-ul muškilāt
از عبدالباري و در آن داستان هايي درباره رمالان آمده و نام برخي از رمالان در آن ياد شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2406/3
آغاز: بسمله. و به نستعين. بعد از كلام تسطير تحميد ملك علام و تعطير مشام بدرود سيد انام... اما بعد اين سرگشته باديه خواري عبدالباري... اين رساله مسمي بحل المشكلات بوده؛ انجام: هم برشد (تمام است- در 138 تا 143 جدول است)
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 29ص (114-142)، 21 سطر (16×20)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 9-1026]
hall-e moškelāt-ol axbār
توضيح و تفسير چند حديث، از احاديث منقول از طريق شيعه اثني عشرية است، اين رساله غير از مصابيح الانوار سيد عبدالله شبر مي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14724/30
آغاز: بسمله، روي الشيخ الصدوق في العيون، عن سيدنا ابي الحسن الرضا سلام الله عليه، انه قال: لايزال العبد يسرق حتي اذا استوفي ثمن يده، اظهر الله تعالي عليه، اقول: لعل المراد رفع استعجاب الناس في قطع يد السارق؛ انجام: الصالحات العابدات الزاهدات في امته كن اكثر و ازيد منهن، في ساير امم الانبياء (علیه السلام) كما ان قعودهن في الكنايس لاجل العبادة، سيرة مستمرة بينهن... ناتمام.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي زده، 3گ (350پ-352ر)، 15 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 37-293]
ḥall-ul muškilāt-il irṯīya fī š.-il lum‘at-id dimašqīya
مشتمل است بر «مقدمه» و «خاتمه» و ده «مسأله» 1. حساب الفرايض و مخارجها؛ 2. بيان السهام المقدرة و بيان اهلها؛ 3. بيان من ترك ثمانية اجداد في المرتبة الثانية؛ 4. بيان من له سببان اي موجبان للارث؛ 5. ميراث الخنثي. ساير مسائل و خاتمه محذوف است. بيش ترين توجه مؤلف به عبارت شرح لمعه شهيد ثاني و توضيحات آن است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 14573
آغاز: بسمله، ربنا لاتزع قلوبنا... انك انت الوهاب حمدك اللهم علي جعل العلماء ورثة الأنبياء... اما بعد فهذه نبذة من المشكلات الارثية... قاعدة من القواعد اذا اردت ان تطلب اقل عدد ينقسم علي عددين مختلفين فاعرف النسبة بينهما؛ انجام: نعم يحكم بنجاسته العضو المختص بالمرتد.
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ واقف: سيد محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 32گ، 13 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 21/1-566]
ḥall-u muškilāt-il išārāt wa-t tanbīhāt = š.-u išārāt = š.-ul išārāt
نصيرالدين طوسي، محمد بن محمد، 597-672قمری
(nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274
وابسته به: الاشارات و التنبيهات؛ ابن سينا، حسين بن عبدالله (428-370)
اهدا به: شهاب الدين
تاريخ تأليف: صفر 644ق
«اشارات و تنبيهات» كتابي برجسته از ابن سيناست مشتمل بر منطق و فلسفه و عرفان. فلسفه سينوي تمام جريانات فكري و فلسفي بعد از خود را از فلسفه اشراق تا حكمت صدرايي تحت تاثير داشته است. اشارات آخرين اثر مهم فلسفي شيخ است كه از آثار درجه اول معرفت بشري در عرفان و فلسفه و منطق محسوب مي شود و برخي آن را خالص ترين و زيباترين اثر فلسفي دانسته اند. شيخ در اشارات به اختصارنويسي تعمد داشته و خواجه طوسي معتقد است: اشارات داراي سياقي خاص است كه نمود روشن آن اختصار و دوري از تطويل است. بزرگ ترين شارحان اشارات دو تن بوده اند: فخر رازي و خواجه طوسي. فخر رازي در پي رد و نقض كلام شيخ است و طوسي كوشيده است تا كلام شيخ را از نقض هاي افراطي فخر برهاند. خواجه نصير بي ترديد يكي از ستايشگران شيخ الرئيس و انديشه فلسفي اوست و به عنوان يكي از باكفايت ترين مبلغان او در زمان خود محسوب مي شود كه در ترويج و فهم شايسته فلسفه سينوي نقش اساسي ايفا كرد، گرچه هرگز مايل نبود كه وي را در فلسفه مشاء كه نماينده آن ابن سينا بود قالب بگيرند و آشكارا مايل نبود كه تمام و كمال در حلقه فلسفه مشائي شناخته شود. اين اثر ماندگار خواجه در رد فخر رازي و مهم تر از آن در شرح مقصود و نظرات ابن سينا قدرت و دلبستگي ويژه او را را به انديشه فلسفي ابن سينا نشان مي دهد و او را به حق، استاد بشر و عقل حادي عشر لقب داده اند. او در ميان شارحان اشارات درخششي ويژه دارد و اقتدار ذهني خود را در ساحت شرح اين كتاب به روشني آشكار ساخته است. خواجه در مقدمه شرح خود گويد: « مقصود از اين شرح دفع اعتراضات امام و انتصار شيخ است»، لذا شارح در اين كتاب جز در دو سه مورد عقيده شخصي خويش را در مسائل فلسفي اظهار نكرده و فقط به توضيح سخنان شيخ پرداخته است تا اعتراضات امام را رد و جواب گويد و باز در مقدمه می گويد: «امام فخر در شرح خود بر اشارات در رد ابن سينا مبالغه كرده و در نقض قواعد از حد اعتدال تجاوز نموده است و به همين جهت بعضي ظرفاء شرح او را جرح خوانده اند» و همواره از او به عنوان «الفاضل» و یا «الفاضل الشارح» ياد كرده است. اين شرح را بنا به درخواست يكي از دوستانش ملقب به شهاب الدين تأليف كرده، كه بعيد نيست مراد از شهاب الملة محتشم شهاب كه از افاضل دانشمندان و امراء اسماعيليه است باشد. خواجه شرح خويش را به يكباره ننوشته بلكه آن به مرور زمان نوشته و خود می گويد: من اين كتاب را در مدت بيست سال به اتمام رساندم. در قصه سلامان و ابسال متذكر شده كه اين قصه را مطابق نظر شيخ، بيست سال بعد از اتمام شرح نوشته است و شايد يكي از دلايل ماندگاري كتاب همين باشد. اشارات شامل منطق و فلسفه است. بخش منطق آن است داراي ده «نهج»: 1. غرض از منطق؛ 2. الفاظ خمسه مفرده و حد و رسم؛ 3. تركيب خبري؛ 4. مواد قضايا؛ 5. تناقض قضايا و عكس آن؛ 6. بيان احوال ماديه قضايا؛ 7. تركيب دوم براي حجج؛ 8. قياسات شرطيه و توابع قياس؛ 9. علوم برهاني و مقدمات علوم؛ 10. قياس مغالطيه. بخش فلسفه آن داراي ده «نمط» است: 1. تجوهر الاجسام؛ 2. الجهات و اجسامها الاولي و الثانية؛ 3. النفس الارضية و السماوية؛ 4. الوجود و علله؛ 5. الصنع و الابداع؛ 6. الغايات و مباديها؛ 7. التجريد؛ 8. البهجة و السعادة؛ 9. مقامات العارفين؛ 10. اسرار الآيات.
آغاز: آغاز بخش منطق: الحمدلله الذي وفقنا لافتتاح المقال بتمحيده و هدانا الي تصدير الكلام بتمجيده و ألهمنا الاقرار بكلمة توحيده.
آغاز بخش فلسفه: قال الشيخ هذه اشارات الي اصول و تنبيهات علي جمل يستبصر بها من تيسر له و لا ينفع باصرح منها من تعسر
عليه... اعلم ان هذين نوعين من الحکمة النظرية اعني الطبيعي و الالهي
انجام: انجام بخش منطق: ثم ان من غلط بعد رعاية هذه الشروط و تكرار المعاودة الي تفقد كل واحد منها فهو ليس بمستعد لادراك العلوم النظرية و لعلمها. و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
انجام: فهذا ما تيسرلنا من حل مشكلات كتاب الاشارات و التنبيهات... و منه المبدء و اليه المعاد. رقمت اكثرها في حال صعب لا يمكن اصعب منها حال و رسمت اغلبها في مدة كدورة بال بل في ازمنة يكون كل جزء منها ظرفا لغصة و عذاب اليم و ندامة و حسرة عظيم... به گرداگرد خود چندان كه بينم ** بلا انگشتري و من نگينم. و ما ليس في امتداد حياتي زمان ليس مملوا بالحوادث المستلزمة للندامة الدائمة و الحسرة الابدية و كان استمرار عيشي امير جيوشه غموم و عساكره هموم. اللهم نجني من تزاحم افواج البلاء... و انت ارحم الراحمين
چاپ: شرح اشارات خواجه مكرر چاپ شده است؛ ايران، سنگي، 1305ق، رحلي؛ تحقيق سليمان دنيا، بيروت، مؤسسة النعمان للطباعة و النشر، 1413ق، همراه با متن اشارات، 4 جلد
[مدرس رضوي ص 246؛ مقدمه منزوي بر اشارات؛ الذريعة 75/7 رقم 400 و 13/90؛ فهرست مصنفات ابن سينا، مهدوي ص 135؛ يادنامه خواجه نصير از مدرس رضوي ص 246؛ هدية العارفين 131/2؛ معجم المطبوعات 1251/2؛ مكتبة اميرالمؤمنين 446/2؛ الاوقاف العامة موصل 137/4؛ دنا 767/4-774 (238 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- المحاكمات بين شرحي الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدين رازي، محمد بن محمد (694-766)
2- حاشية شرح الاشارات؛ قطب الدين رازي، محمد بن محمد (694-766)
3- حاشية شرح الاشارات؛ جرجاني، علي بن محمد (740-816)
4- حاشية المحاكمات؛ دواني، محمد بن اسعد (830-908)
5- حاشية المحاكمات؛ ابن كمال پاشا، احمد بن سليمان (- 940)
6- حاشية المحاكمات = حاشية شرح الاشارات؛ ميرزا جان باغنوي، حبيب الله (- 994)
7- حاشية شرح الاشارات؛ محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)
8- حاشية شرح الاشارات؛ حسيني قزويني، محمد معصوم بن فصيح الحق (- 1091)
9- حاشية شرح الاشارات؛ ملا شمسا، شمس الدين محمد (1016-1098)
10- حاشية شرح الاشارات؛ محقق خوانساري، حسين بن محمد (1099-1016)
11- حاشية المحاكمات؛ محقق خوانساري، حسين بن محمد (1016-1099)
12- حاشية شرح الاشارات؛ حسيني خاتون آبادي، ابوالقاسم (- 1203)
13- تعليقات بر شرح اشارات؛ قمي، عليقلي بن قره چغاي (1020-11)
14- مرآة الحقايق؛ شيرازي، محمد هادي بن معين الدين (- 11)
15- حاشية شرح الاشارات؛ شيرازي، محمد هادي بن معين الدين (-11)
16- حاشية شرح الاشارات؛ شريف رازي، محمد هادي بن محمد (-11)
17- حاشية الاشارات و شرح الاشارات و حاشية المحاكمات (2عنوان)
18- حاشية المحاكمات (2 عنوان)
19- حاشية شرح الاشارات (14 عنوان)
20- حواشي المحاكمات بين شرحي الاشارات (3 عنوان)
21- شرح شرح الاشارات
22- شرح شرح الاشارات و التنبيهات
23- حاشية المحاكمات احمد بن سليمان
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 7؛ تا صفحه 229 خط خواجه نصير و از 230 تا آخر نسخه خط ديگري؛ مصحح، در پشت صفحه اول آمده: «قد اختص بتملك هذا الكتاب المسماة بحل المشكلات الاشارات (كذا في المتن؟) بخط الشارح الفاضل خواجه نصير الدين محمد الطوسي رضي الله عنه بطريق الابتياع اصغر الطلاب محمد بن القاضي الامام ظهير الدين الدبوسي رحم الله اباه و عمر عقباه و كان ذلك في العشر الاوايل من صفر الواقع سنه ست و سبعين و سبعمائه من الهجره المصطفين»؛ يكي از امضاء ها امضاء محمد باقر بن محمد تقي است كه شايد مجلسي باشد؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 125گ، 31 سطر (13×19)، اندازه: 16×23 سم [ف: 9-143]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا ما انفتح لي من امر هذه القصة... علي الاتمام بالخير و السلامة.
خط: نسخ كهن، كا: عبدالسلام بن محمد شوشتري متطبب (ص 367) و عبدالرشيد بن احمد بن ابي بكر بن احمد محمد اصفهاني (ص 230) و محمد بن يحيي بن قاسم قزويني (ص 107)، تا: 676 و 684ق و 624ق، جا: شيراز؛ مصحح؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 369ص، 29 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 24/3-14]
نسخه اصل: موزه بريتانيا 10901 .Or؛ خط: نسخ، كا: علي بن حسن بن محمد حافظ، تا: 24جمادي الثاني 668ق؛ مقابله شده با نسخه خوانده شده بر طوسي در زمان او [فيلم ها ف: 1-529]
انجام: برابر
همه شرح اشارات را دارد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 4جمادي الثاني 672 ق؛ عبارت «رقمت اكثرها في حال صعب» تا پايان نسخه چاپ تهران (1305) را ندارد، شماره 2 گزيده كمال الدين بحراني است از داستان سلامان و ابسال ترجمه حنين بن اسحاق؛ از آغاز تا برگ 19 به نسخ ريز و از برگ 20 تا 24 به نسخ درشت تر مي باشد و اين دو خط تازه تر است و از برگ 24 تا برگ پايان به نسخ درشت و با اعراب است، محشي به تعليق و در شرح لغت ها به فارسي و به خط تازه تري است و حواشي ديگري نيز دارد؛ تملك: فضل الله حسيني، نجم الدين بن عبدالعلي، محمد تقي بن شيخ احمد جوهري در تاريخ جمادی الاول 191؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 167گ (1ر-167ر)، 12 و 25 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 3-255]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-202]
آغاز: در ديباچه افتاده: ... بعض الظرفا و شرحه جرحا و من شرط الشارحين؛ انجام: برابر منطق
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: ربيع الاول 678ق؛ افتادگي: آغاز؛ مهر: «عبده الراجي محمد كريم الرضوي» (چهارگوش)، «عبده محمد علي الرضوي» (چهارگوش)؛ تملك: محمد زمان و مهر «یا صاحب الزمان ادركني» (بيضی)؛ بندي در منطق با نشاني «بنده نظام» (گ107ر-107پ)؛ كاغذ: ترمه ضخيم، جلد: تيماج عنابي، 108گ، 20 سطر (10/5×13/5) سطر، اندازه: 14/5×18/5 سم [ف: 3-115]
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد اسدي دهستاني، تا: پنج شنبه 15 محرم 682ق؛ در پايان داستان سلامان و ابسال خواجه طوسي است همان که پس از اين در 664 در ميان کتاب گذارده است؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: ميشن سرخ، 105گ، 24 سطر، اندازه: 17×25/1 [ف: 1-195]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ 27 برگ آغاز نسخه تازه تر است، از برگ 28 تا 169 تا عبارت «اشارة الي قياس المساوات انه ربما» كهنه است، مصحح، متن خط خورده است، به نسخه اصل مي ماند، كراسه هاي آن هشت برگي است از برگ سوم كراسه سوم را دارد تا كراسه 12؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي، 171گ، 21 سطر (10×14)، اندازه: 15×20 سم [ف: 8-527]
آغاز: برابر
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث، استانبول، ش 3211 (فهرست خطي عربي طوپ قاپي 622/3)؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ مصحح؛ كتاب را در ششم رمضان 683ق عبدالعزيز بن ابراهيم مارديني بر عبدالعزيز بن جمعه، موصلي به پايان آورده؛ 336گ، 26 سطر [عكسي ف: 2-4]
از آغاز منطق (و افتاده) تا آغاز نمط 8؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7 و 8؛ محشي [نشريه: 2-150]
بي كا، تا: قرن 8؛ مصحح؛ تملك: نصيرالدين حسين حسيني؛ 60گ، قطع: وزيري [ف: 152]
خط: نسخ ريز، بي كا، تا: قرن 8؛ محشي؛ تملك: عطاءالله بن يحيي نوعي زاده قاضي من سره در 1037؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 50گ، 25 سطر (9×13/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 17-45]
منطق و فلسفه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ مقابله شده، با پيشاني، مجدول؛ تملك: مصطفي بن لطف الله حكيم، حسن تميمي قاضي دمياط؛ در پايان نسخه آمده كه تاريخ آن در نسخه اصل ميانه هاي صفر 644 است؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 233گ، 35 سطر (7×14)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 17-489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سلطان محمد خان ثاني ملقب به فاتح (از سلاطين ال عثمان)، تا: قرن 8، جا: قسطنطنيه؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ نسخه متعلق به كتابخانه سلطان محمد فاتح بوده و بعد به كتابخانه شاهزاده اعتضاد السلطنه وزير علوم انتقال يافته و در پشت صفحه اول مطالبي از طرف اعتضادالسلطنه درباره استنساخ و تذهيب نسخه آمده (سال 1296ق)؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج مشكي، 536گ، 23 سطر (3/5×9/5)، اندازه: 8/5×16 سم [ف: 8-394]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: خاتمة و وصية ايها الاخ اني قد مخضت لك في هذه الاشارة (دو صفحه بعد) و ختم به وصيته و هو آخر فصول الكتاب. فهذه ما تيسر لي من حل مشكلات كتاب الاشارات و التنبيهات مع قلة البضاعة و قصور الباع في هذه الصناعة و تعذر و تراكم الاشتغال (خوانده نشد، زير وصالي رفته است)
از نمط تا ميانه نمط دهم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ محشي بسيار با نشانه هاي «آمدي» و «ف» و «ه» و «ه نخجواني»، در 748 در مشهد غروي مقابله شده، در آغاز نسخه بندي است با اين سرآغاز: «في باب المغالطات اللفظية و هذه اشارة... انجام: العلوم النظرية و لتعلمها... و الحمدلله رب العالمين»؛ مهر: «المتوكل علي الله الغني عبده محمد علي»، «عبده محمد علي» مورخ 119 (1109)، «عبده محمد حسن»، «المذنب محمد نصير 1105»؛
كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج، 217گ، 21 سطر (7/5×12)، اندازه: 13/5×18/5 سم [ف: 11-253]
آغاز: اكثر مما ينسبه الي الله و في الحالة الثانية قريباً منه و في الحالة الثالثة أقل منه؛ انجام: برابر
خط: نسخ نازيبا، بي كا، تا: قرن 8؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ مهر: «العزة لله عبده مراد» (به شکل قلب)؛ كاغذ: شرقي (خانبالغ) نخودي، جلد: تيماج مشكي، 330گ، 21 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 3-102]
آغاز: ففي الاقسام الاربعة المذكورة في الباب ثم قسم القسم الرابع ايضاً بحسب الاحتمال العقلي الي قسمين بان ذلك الثالث يقيم كل واحد منهما اما مع الآخر او بالآخر؛ انجام: و العارف ينكر من نفسه الاستفراز المذكور لاستنكافه عن الترائي بالكمال فلذلك يوثر كتمان ما يرد عليه و يستعمل التلبيس فيه، ثم انه ليبلغ به الرياضة مبلغاً ينقلب له...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8 (بخش نخست تا برگ 79) و قرن 13 (بخش دوم از برگ 80 تا پايان)؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي با رمز «28»؛ كاغذ: شرقي، جلد: ساغري قهوه اي، 176گ، 21 سطر (6/5×13)، اندازه: 7×16/5 سم [ف: 32-681]
از «النمط الرابع في الوجود و علله» تا «اشارة قد يتغير صفات الاشياء علي وجوه»؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7 و 8؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 98گ، 25 سطر (12×19)، اندازه: 19×23 سم [ف: 15-4120]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ كاغذ: شرقي (خانبالغ) نخودي ضخيم، جلد: تيماج مشكي، 200گ، 27 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 26-36]
از طبيعيات تا آخر؛ خط: نسخ، بي كا، تا: پايان جمادي الاول 722ق؛ مجدول؛ مهر: علي اصغر بن محمد تقي بن محمد باقر يزدي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قهوه اي، 364گ، 21 سطر (7×14)، اندازه: 13×22 سم [ف: 16-418] و [فيلم ها ف: 1-317]
شامل تمام منطق و نمط دهم از قسمت فلسفه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 733ق؛ از آغاز نمط دهم نزديك به دو برگ (از برگ هاي نسخه) و بقيه قسمت فلسفه افتاده؛ از برگ 9 مجموعه برگ شرح اشارات تا 40 به خطي تازه، و قلمي ريزتر نوشته شده است، بر كنار بسياري از برگ هاي نخستين مجموعه (برگ 1 تا 29) حاشيه هايي به همان خط تازه در توضيح برخي لغات، به نقل از كتب لغت و با نشان «ق» يا بدون امضاء، بر كنار بيش تر برگ هايي كه به خط كاتب اصلي نسخه (شرح اشارات) است تصحيحات و استدراكاتي به خط كاتب متن موجود است؛ پشت نخستين برگ نسخه قسمتي از آغاز شرح امام فخر بر اشارات به همان خط تازه و نيز يادداشتي با امضاء و مهر «محمد صادق بن عبدالنبي تمامي امامی» كه مالك نسخه بوده موجود است، در اين نسخه، بر خلاف شرح اشارات طبع تهران از متن اشارات جز اندكي (قبل از شرح) نقل نشده و تنها بر كنار چندين برگ تمام متن مربوط بشرح خواجه نگاشته شده؛ اهدايی: مشكوة؛ كاغذ: پنبه اي سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 17 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 5-233]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نسخ، كا: كمال الدين عبدالرزاق كاشي و يحيي بن احمد طوسي، تا: 20جمادي الاول 743ق (بخش تكميلي)، جا: يزد خانقاه رشيدالدين فضل الله؛ مصحح، يحيي بن احمد طوسي كاشاني روي برگ اول مي نويسد كه مقداري از اين نسخه به خط كمال الدين عبد الرزاق كاشاني نوشته شده بود و پاره اي از آن به خط ديگري بود و شمس الدين اميره (؟) به من دستور داد كه آن چه ديگري نوشته شده به خط خودم بار ديگر بنويسم و من اين كار را انجام دادم و در خانقاه رشيد الدين فضل الله در يزد به تاريخ بيستم جمادي الاول 743 به پايان رساندم؛ تملك: اياس بن عبد الله، شمس الدين بن عطاء؛ كاغذ: شرقي (سمرقندي) نخودي، جلد: تيماج زرد، 167گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×24/5 سم [ف: 17-277]
خط: نسخ، كا: محمد بن سعد جاجرمي، تا: ربيع الاول 746ق، به دستور يكي از بزرگان [نشريه: 6-343]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم حسن بن داود بن حسن ابرقوهي بهمزاذي (كذ)، تا: 754ق، جا: دمشق؛ كاتب اين نسخه را با نسخه استادش برهان الدين عبيدالله مقابله نمود، تاريخ ختم مقابله: چهارشنبه 10شعبان 759، محشي از كاتب نسخه، در آخر نسخه سواد اجازه ملا قطب (الدين محمود) شيرازي به سيد برهان الدين مذكور؛ واقف: ملك زاده كوثر؛ جلد: تيماج عنابي، 233گ، 25 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 11-180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم حسن بن داود بن حسن ابرقوئي، تا: 754ق، جا: دمشق؛ توضيح: ظاهراً اين نسخه بايد از روي نسخه اي انتساخ شده باشد كه آن نسخه در 754ق تحرير يافته است؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 318گ، 19 سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 8-474]
خط: نستعليق، كا: ابراهيم بن بيرم رومي لواجي صوفي، تا: ذيحجه 819ق؛ از روي نسخه زين الدين علي سيد شريف، محشي از آقا محمد رضاي قمشه اي و با نشان هاي «س»؛ تملک: عبدالعلي ميرزاي عبدي احتشام الدوله، عبدالجليل بن عبدالرحيم حجازي در 1078، ابوالقاسم بن عبدالحميد تفرشي فاضل در 1306، حسين بن عبدالحق الهي اردبيلي، حسين خادم باشي؛ كاغذ: ترمه ختايي، جلد: ميشن قهوه اي، 236گ، 25 سطر، اندازه: 17/3×26/8 سم [ف: 1-195]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نسخ، بي كا، تا: 11صفر 844ق؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي (خانبالغ) نخودي، جلد: مقوايي، 329گ، 21 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 27-169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، كا: صفي بن محمد بن اسحاق، تا: 874ق؛ افتادگي: وسط؛ محشي بسيار (در بخش منطق)، مصحح؛ كاغذ: شرقي، 356گ (1-356)، 25 سطر، اندازه: 4/5×10/5 سم [ف: 36-153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، كا: حسين بن احمد مرزيفوني، تا: 10محرم 885ق؛ محشي؛ تملك: عبدالجميل بن نجف بغدادي رجب 1014ق؛ مهر: «لا اله الا الله المتعال عبده محمد مقيم بن عبدالعال» (مربع)، «عز من قنع و ذل من طمع محمد شريف الحسن 1117» (بيضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 245گ، 23 سطر، اندازه: 15×18 سم [ف: 333/2-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ممتاز، بي كا، تا: ذيحجه 892ق؛ مصحح، داراي كتيبه مرصع و مذهب، با دو گواهي عرض يكي مورخ 30جمادي الاخر 910ق و ديگري مورخ 22ربيع الثانی 920ق؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج قرمز، 436گ، 23 سطر، اندازه: 7/5×15 سم [ف: 24/2-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: دهه اول رمضان 895ق؛ مجدول، مصحح، محشي؛ تملك: شيخ علي بن عبدالوهاب و مهر «الفقير علي بن شيخ عبدالوهاب» (بيضی)؛ كاغذ: شرقي (سمرقندي)، جلد: تيماج مشكي، 360گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 4-297]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، بي كا، تا: شعبان 898ق؛ كاغذ: شرقي (سمرقندي) نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 142گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 27-160]
بخش منطق؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ ترمه؛ جلد: تيماج عنابي، 88گ، 30 سطر (4/5×11/5)، اندازه: 10×18 سم [ف: 1-100]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 263
همان نسخه بالا [نشريه: 5-36]
بخش منطق؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ مجدول مذهب؛ تملك: محمد فولاد بن مولاناشه محمد سمرقندي در 1032ق، محمد بديع با مهر «يا بديع السموات و الارض»، مسيح بن محمد رضوي با مهر «العبد المذنب مسيح بن محمد رضوي» مورخ 1329ق؛ جلد: تيماج سبز، 119گ، 21 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 3-763]
آغاز: برابر منطق؛ انجام: و فرغت من تسويده في اواسط صفر سنه اربع و خمسين و ستمائه حامدا مصليا... مستغفرا.
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 10؛ با دو سر لوح، مجدول، به سال 1084ق به وسيله محمد علي الحسني الاردبيلي مقابله شده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 479گ، 19 سطر (6/5×12)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 10-368]
منطق؛ خط: نستعليق، كا: محمد رحيم بن امير علي خراساني، تا: قرن 10؛ مهر: اسدالله؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قهوه اي، 103گ، 23 سطر (7×15)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16-439]
آغاز و انجام: برابر؛ قيل ان الشارح رحمه الله قرا كتاب الاشارات علي استاد فريد الدين الداماد و هو قرا علي السيد صدر الدين الرحني و هو سمع من ابي العباس الكوكري و هو سمع من بهمن يار و هو من المصنف (شايد اين عبارت خط ملا محسن فيض باشد)
بخش طبيعيات و الهيات آن؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10 يا 11؛ در پشت صفحه اول نوشته شده: «اخذت في مباحثه قراة علي الوالد الاستاد ادام الله احسانه بسبع خلون من جمادي الاول من شهور سنه ثمان و خمسين و الف الهجرية ببلدتنا قاشان و كتب الفقير الي الله محمد المدعو بعلم الهدي غفرله»، اين كتابي است كه ملا محسن از روي آن به پسرش علم الهدي درس مي داده و حواشي و توضيحات هامش شبيه بخط ملا محسن است، يادداشت ديگري نيز به تاريخ 1058 به خط علم الهدي ديده مي شود كه علم الهدي كتاب را به فرزند خود جمال الدين اسحق بخشيده؛ مهر: جمال الدين اسحق، حجة الاسلام سيد محمد باقر رشتي «محمد باقر بن محمد تقي الموسوي»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 291گ، 25 سطر (7×19)، اندازه: 12×25 سم [ف: 13-186]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ با يك سرلوح در پايان منطق؛ مجدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج حنايي، 435گ، 21 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×21 سم [ف: 4-338]
آغاز: فاذن ليس مبدائها شيئاً واحداً و اما المسئلة الجزئية فهي ان محدد الجهات لا ميل مستقيم فيه
از اوائل نمط دوم تا آخر نمط دهم؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ تملک: «ملا صالح تربتي»؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج مشکي، 21 سطر (5/5×13)، اندازه: 12×21 سم [ف: 2-776]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، با يک پيشاني زرين، مجدول مذهب، مقابله شده در 1131؛ تملک: سيد محمد بن محمد صالح حسيني؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 448گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×16/2 سم [ف: 1-196]
آغاز: قال الفاضل الشارح النهج الطريق الواضح و النمط ضرب من البسط و انما رسم ابواب المنطق بالنهج و ابواب هذين العلمين بالنمط لان المنطق علم يتوصل منه الي سائر العلوم؛ انجام: و اعلم ان ماليس بمنقسم بالفعل فلا يحتمل ان ينقسم الي مختلفات لان اختلاف الاجزاء الموجودة في الکل...
بخش طبيعيات؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج زرشکي، 96گ، 31 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 2-808]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
اين كتاب در فهرست به قطب الدين رازي نسبت داده شده؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 10؛ يادداشتي در ترتيب و تقسيم علوم در چند سطر مختصر؛ مهر: ناصرالدين شاه قاجار؛ كاغذ: ختايي نخودي، جلد: مقواي روكش چرم ماشي، 588ص، 19 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 7-460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ تملك: محمد جعفر بن صادق به تاريخ جمادي الثاني 1125؛ جلد: تيماج سرخ، 276گ، 21 سطر، اندازه: 23/15×سم [ف: 1-242]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو ليس بمستبعد لادراك العلوم النظريه و ليعلمها و الله اعلم بالصواب.
فقط شرح منطق الاشارات؛ خط: نسخ خفي، بي كا، تا: قرن 10؛ واقف: ملاموسي، كاغذ: نخودي، جلد: تيماج دارچيني، 29 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 1-342]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي سفيد نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 186گ، 20 سطر، اندازه: 13×26 سم [ف: 20-89]
كامل؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 477گ، 17 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 18/5×26 سم [ف: 4-337]
منطق را ندارد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج، 176گ، 27 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 4-339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: حدود قرن 9-10؛ مصحح، محشي؛ مهر: «شرف يافت نامم زنام محمد» (مربع)؛ جلد: تيماج سرخ، 269گ، 29 سطر، اندازه: 13/5×26 سم [ف مخ: - 58]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 146
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-161]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ المصنف من تسويده اواسط صفر سنة اربع و اربعين و ستماية.
خط: تحريري، كا: شمس الدين احمد بن ابراهيم بن محمد شهير به كوندك، تا: سه شنبه 25شعبان 903ق؛ تملك: محمد بن علي بن امرالله؛ 86ص، 23 سطر (19×22 ناهمسان)، اندازه: 21×29 سم [عكسي ف: 1-220]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 989ق؛ 385ص، 21 سطر (7×13)، اندازه: 12×21 سم [ف: 1-253]
آغاز و انجام: برابر
كامل؛ خط: نسخ كهن، كا: سيد محمد ابن سيد مير محمد كمال حسيني، تا: 991ق؛ نويسنده جلد اول و دوم دو نفر مي باشند؛ محشي؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوا، 199گ، 25 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×22 سم [ف: 2-369]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10 و 11؛ با سرلوح، مجدول؛ تملك: نوروز علي با تاريخ 1181، فخر الولات امان الله خان و الي كردستان با تاريخ 1265، فاضل توني؛ مهر: ابوتراب معتمدالدوله؛ يادداشتي از عبدالحي درباره درس خواندن فرزندش محمد جعفر با تاريخ 1096؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 356گ، 24 سطر (7/5×15)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 يا 11؛ مصحح، محشي، يادداشتي از مهدي آمده كه كتاب را به تيماج سال 1168 در نزد استادش عبدالمنيع شروع به قرائت كرده؛ مهر: «عبده محمد حسن بن احمد» (بيضی)، «محمد حسن بن احمد احسن الله حاله» (بيضی)؛ تملك: محمد ابراهيم بن محمد شفيع ملقب به نجات با مهر «المذنب محمد ابراهيم نجات» (مربع)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 188گ، 26 سطر، اندازه: 12/5×24/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-632]
فاقد ديباچه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 362گ، 15 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 1-136]
بي كا، تا: قرن 11، قطع: وزيري [ف: 152]
طبيعي و الهي؛ خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي به نام مهدي، يادداشتي از علي بن محمد بن حسن بن موسي شيرازي خفركي طوسي مورخ ايت ئيل 1222؛ تملک: محمد بن عبدالله نوري تبريزي تهراني (رئيس دفتر خانه وزارت خارجه دولت عليه ايران) در 1282ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 209گ، 23 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 332]
در منطق؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام [نشريه: 2-150]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با نشان «س، س ف، ي س ف دام ظله، ي س ف استادي دام افاداته، نخجواني [نشريه: 2-150]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ قطع: وزيري [نشريه: 4-439]
منطق است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 89گ، 27 سطر، اندازه: 12/5×23/3 سم [ف: 1-196]
آغاز: بسمله النمط الرابع في الوجود و علله اقول الوجود ههنا هو الوجود المطلق؛ انجام: بل من تلقاء جاعل فاعل مبدع مفيض.
از اول نمط چهارم تا آخر نمط ششم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي از مير سيد احمد كه گويا همان مير سيد احمد علوي حسيني متوفي 1054ق باشد كه داماد و شاگرد ميرداماد بوده؛ يادداشت وقف مولا حبيب الله ولد ملا حسنعلي به توليت مجتهد الزمان امير محمد حسيني سلمه الله خلف مير محمد صالح حسيني خاتون آبادي؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج زرد، 18 سطر (6×15)، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 4-1932]
آغاز: برابر؛ انجام: و كان قد فرغ المصنف من تتميم هذا الشرح و تسويده في اواسط صفر سنة اربع و اربعين و ستمائة حامداً لله و مصلياً و داعياً و مستغفراً
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي، مقابله شده با تاريخ مورخ 1127ق؛ تملك: ابراهيم الحسيني، محمد باقر بن علي الحسيني با مهر «عبده محمد باقر بن علي الحسيني» (بيضی)؛ جلد: تيماج حنايي، 497گ، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 24/2-168]
آغاز: النمط الرابع في الوجود و علله... آغاز موجود از نمط اول (ص 268): فليس بواجب و لا ممتنع فاذن ليس في الوجود جسم معين... قوله بل هو في نفسه كما هو عند الحس؛ انجام: مركبا من حفظ و ادراك... و يتلوه النمط الرابع في الوجود و علله
شامل 10 نمط (طبيعيات و الهيات) است؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: نخودي، جلد: پارچه اي مشكي، 509ص، 21 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 5-308]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم امر بعد وجود هذه الشرائط بالاحتياط البالغ عقلاً و رسماً حسب ما ذكره و ختم به وصيته و هو آخر الفصول.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي، نشانه بلاغ؛ جلد: تيماج سرخ، 372گ، 24 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 33/1-28]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 342گ (3پ-344پ)، 23 سطر (6/5×14)، اندازه: 12×22 سم [ف: 8-132]
بدون منطق؛ خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 209گ، 24 سطر (7×17)، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: 17-388]
آغاز: بسمله، قال المصنف النمط الرابع بعد الفراغ من الحكمة الطبيعيه؛ انجام: و وفقنا علي مقدمات الصدق انه علي كل شء قدير و بالاجابه جدير و صلي الله علي محمد و آله اجمعين.
نمط رابع بحث در احوال موجودات مجرده مي كند؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 11؛ كاغذ: بخارايي، جلد: مقوايي، 88گ، 16 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 9-413]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: «عبده الراجي محمد بن محمد جعفر» (بيضی)، «محمد و العترة الطاهرة شفيع المحسن في الاخرة» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشکي، 174گ، 19 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف مخ]
از طبيعي تا آخر؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ دو صفحه اول
و آخر نونويس و به خط حسن حسيني موسوي در ربيع الاول 1291ق؛ كاغذ: حنايي سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 240گ، 23 سطر (6/5×17)، اندازه: 13×25 سم [ف: 4-337]
آغاز: المتناهي الاجزاء و الجسم الغير المتناهي الاجزاء و هو يفيد عن الصواب لان اعتبار النسبة بعد؛ انجام: برابر
الهيات؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 273گ، 19 سطر، اندازه: 12×25 سم [ف: 3-1667]
از اول الهي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 119گ، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 4-338]
از طبيعي دارد و ناقص است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 302گ، 24 سطر (7×16/5)، اندازه: 12×24 سم [ف: 4-338]
از طبيعي تا پايان؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 260گ، 19 سطر (6/5×14)، اندازه: 12×22 سم [ف: 4-338]
از منطق شروع شده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 370گ، 21 سطر (6/5×15)، اندازه: 13×23 سم [ف: 4-337]
آغاز: برابر؛ انجام: باب المغالطات (194) و هذه اشارة الي القسم الثالث من اللفظية قوله و من التفف... (195) و لتعلمها و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع؛ تم الكتاب بعون الله و حسن التوفيق.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملك: محمد قمي به تاريخ 1298، در پايان قصيده از افخم الشعراي شيرازي درباره مجلس شوراي ملي؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 191گ، 14 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 9-290]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11، جا: جهانگير نگر؛ تملك ابوتراب؛ جلد: تيماج سبز، 133گ، 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 10-10]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: و عبارة الكتاب ظاهرة و ههنا قد صرح يكون المتذكر مركبا من حفظ و ادراك علي ما اوضحناه و الله اعلم بالصواب، قد تمت الطبيعيات
بخش طبيعيات است و سر آغاز خواجه را ندارد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: تيماج قرمز، 118گ، 26 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 17-96]
آغاز: قال الشيخ هذه اشارات الي اصول و تنبيهات... أقول و اعلم ان هذين النوعين من الحكمة النظرية اعني الطبيعي و الالهي
ديباچه كتاب نيامده؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 234گ، 25 سطر، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 2-197]
منطق را ندارد و مي رسد تا به پايان نمط سوم و افتاده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي؛ تملك: آقا حسين خوانساري؛ قطع: وزيري [نشريه: 5-653]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي؛ مهر: «عبده ابوالحسن» (بيضی)؛ «يا امام محمد تقي» (بيضی) جلد: تيماج مشكي، 281گ، 16 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 1-127]
آغاز: برابر؛ انجام: واحد منها ليس لادراك العلوم النظرية و لتعلمها. تم القسم الاول و هو المنطق
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ واقف: ملا هاشم بن محمد تقي سخت سري تنكابني، 1266ق؛ جلد: تيماج سياه، 151گ، 15 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 2-340]
نمط چهارم تا پايان؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 57]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول، داراي دو سرلوح رنگين زيبا؛ جلد: تيماج، 236گ، 23 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 78]
از نمط نهم (مقامات العارفين) تا آخر كتاب است؛ خط: شكسته نستعليق، كا: محمد اشرف شولستاني، تا: رمضان 1006ق؛ مقابله شده؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 41گ (1پ-41ر)، 19 سطر (4/5×13/5)، اندازه: 8/5×19 سم [ف: 272]
22 جزو از آن و بي منطق، با حاشيه ها از محاكمات؛ خط: نستعليق، كا: قوام الدين محمد بن نصيرالدين محمد رضوي، تا: 28رمضان 1008ق؛ كاغذ: ترمه نازك، جلد: ميشن سياه، 24 سطر [ف: 5-212]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ المصنف قدس الله روحه العزيز من تحريره اواسط صفر سنه اربع و اربعين و ستمائه.
شرح منطق از صفحه يك تا 230 و شرح فلسفه از 233 تا 667 مي باشد؛ خط: نستعليق، كا: قطب الدين بن فضل الله الاملي، تا: 1012ق؛ با دو سرلوح مذهب؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج يشمي، 334گ، 21 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 13/5×23/5 سم [ف: 7-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: كمال الدين بن محمدنصرالله عطايي، تا: 6ربيع الاول 1018ق؛ مصحح، ركابه دار؛ تملك: ابن محمد سعيد در غره رمضان 1154ق؛ مهر: «محمد جعفر بن محمد مهدي 1158» (بيضی)؛ جلد: تيماج زرد، 340گ، 27 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 44-170]
آغاز: آخر كلامه في كيفية الاخبار عن الغيب تنبيه و لعلك؛ انجام: برابر
رساله حاضر قسمتي از شرح اشارات مي باشد كه در باب كيفيت اخبار از غيب است به معني آن كه اين اخبار چگونه محقق مي شود و كيفيت تحقق آن بر چه منوال مي باشد. در آخر آن وصيت شارح است؛ خط: نسخ، كا: عبدالقادر اردوبادي، تا: 1034ق، جا: شيراز؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج مشكي، 6ص، 23 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 3-448]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نسخ، كا: رضي الدين محمد بن جمال الدين، تا: جمعه نيمه رجب 1038ق؛ مصحح؛ تملك: رضي الدين محمد بن جمال الدين، ميرزا محمد معين قزويني؛ جلد: چرم زرد، 245گ، 25 سطر، اندازه: 10×19/5 سم [مؤید:1-343]
كامل؛ خط: نستعليق، كا: نظام الدين احمد بن محمد، تا: شوال 1041ق؛ كاغذ: كبود و حنايي، جلد: تيماج سرخ، 275گ، 25 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 12×23 سم [ف: 4-337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: نورالله بن اميرخان بن زين العابدين، تا: 15 ذيحجه 1044ق؛ واقف: قائم مقام؛ 302گ، 23 سطر، اندازه: 20×26 سم [ف: 4-168]
طبيعيات و الهيات؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 19جمادي الاول 1051ق؛ محشي با نشان «عبدالصمد، من المحقق اللاهيجي علي الخفري»؛ تملك: عبدالصمد بن محمد ابراهيم، ضياء الدين دري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 212گ، 20 سطر (8×14/5)، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 545]
بخش حكمت؛ خط: نسخ، كا: محمد رضي بن قاسم علي كمره، تا: چهارشنبه 14جمادي الثاني 1052ق؛ مصحح؛ كاغذ اصفهاني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 218گ، 23 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 13×25 سم [ف: 3-848]
كا: علي بن محمد بن حاجي غانم، تا: جمعه 16شعبان 1053ق؛ 17 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 84]
خط: نستعليق، كا: ملا محمد بن حاج محمود لاري معروف به سلار، تا: 1059ق؛ 326گ، 23 سطر، اندازه: 14×26 سم [ف: 1-102]
از طبيعي تا پايان؛ خط: نستعليق، كا: محمد معصوم حسيني رضوي، تا: دوشنبه آخر ربيع الاول 1059ق؛ سپس نامه اي فلسفي از ملاصدرا است؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوايي، 23 سطر (7/5×17)، اندازه: 13×25/5 سم [ف: 4-337]
آغاز: برابر
ديباچه كتاب در اين نسخه نيامده و بخش طبيعي مي باشد؛ خط: نستعليق، كا: نورالدين محمد بن اسماعيل گيلاني، تا: چهارشنبه 6رجب 1060ق؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 131گ، 23 سطر، اندازه: 13×25/5 سم [ف: 2-212]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
قسمت منطق را ندارد؛ خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن بهادر گيلاني، تا: رمضان 1061ق، جا: حيدرآباد؛ داراي يك سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ واقف: نائيني؛ 282گ، 19 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 4-169]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 17جمادي الاول 1061ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 302گ، 23 سطر، اندازه: 10/5×21 سم [ف: 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1063ق؛ داراي يك سر لوح و كتيبه، مجدول، مصحح؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 375گ، 23 سطر (6/5×18)، اندازه: 13/5×25 سم [ف: 19-132]
منطق را ندارد؛ خط: نستعليق، كا: محمد كاظم بن ملا محمد تقي، تا: 20رجب 1064ق؛ كاغذ: سپاهاني، 234گ، 25 سطر، قطع: وزيري [آستانه قم: - 113]
آغاز: المستعملة في سائر الصناعات و مما لا يستعمل اصلا لظهور فساده... اشارة و كل تحقيق يتعلق بترتيب الاشياء حتي يتأدي عنها الي غيرها بل بكل تأليف فذلك التحقيق يحوج الي تعريف المفردات التي تقع فيها الترتيب؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن محمد علي مشهد سروي مازندراني، تا: 1064ق، جا: قم مدرسه معصوميه؛ افتادگي: آغاز؛ سال 1068 نزد ميرزا ابراهيم شيرازي فرزند ملاصدرا در مدرسه آصفيه بابليه شيراز كتاب را خوانده، مصحح، محشي بعضي به نشانی «مح» كه شايد از كاتب باشد؛ مهر: «لا اله الا الله الملك
الحق المبين عبده علي شريف» (مربع)؛ جلد: تيماج قرمز، 259گ، 23 سطر، اندازه: 17×29 سم [ف: 14-83]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نسخ، كا: محمد طاهر، تا: 1067ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 340گ، 20 سطر (6×17)، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 10-298]
كا: حسن بن مولانا شيخ الاسلام جيلاني، تا: 1068ق؛ قطع: وزيري [ف: 152]
خط: نسخ، كا: علي بن شاه حسين لوسني جيلاني، تا: 1069ق؛ مهر: کاتب «عبده المذنب علي» (بيضی)، محمد زکي طباطبائي بالارث با مهر «محمد مهدي طباطبائي» (مربع)؛ واقف: شهيد، جلد: تيماج، 23 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 86]
خط: نسخ، كا: ابراهيم بن نصير الدين رضوي، تا: 9 ذيحجه 1069ق؛ مصحح، محشي با رمز «س» و «ميرزا ابراهيم همداني»، با علامت بلاغ؛ مهر: «عبده ابوالقاسم الرضوي» (مربع)؛ تملك: محمد بن محمد معروف به سعيد با مهر «العبد الاقل محمد سعيد» (مربع)، حسين بن محمد سعيد با مهر «خاك ره آل محمد حسين» (مربع)؛ مهر: «عبدالباقي الموسوي» (مربع)، «عبده ابوالقاسم الرضوي» (مربع)؛ جلد: تيماج، 255گ، 21 سطر، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 1-38]
آغاز: منه الي سايرالعلوم فكانت ابوابه انهاجاً و هذه مقصودة بذاتها فكانت انماطاً؛ انجام: هو آخر فصول الكتاب فهذا ما تيسرلي من حل مشكلات كتاب الاشاراة و التنبيهات... وقع تتميم هذا الكتاب بان يكتب علي يداقل الاقلين ميريوسف بن مير مظفر مازندراني في تاريخ يوم الجمعه چهارم رمضان المبارك سنه 1070
فقط بخش حكمت؛ خط: نستعليق، كا: يوسف بن مير مظفر مازندراني، تا: رمضان 1070ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج خرمايي، 272گ، 21 سطر، اندازه: 13×24/5 سم [ف: 1-138]
قسمت منطق؛ بي كا، تا: 1071ق؛ قطع: خشتي [ف: 152]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
كامل؛ خط: نستعليق، كا: نورا خلف عبدالحي، تا: از غره رمضان تا سلخ شعبان 1072ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشي با نشان هاي «ح س ن سلمه» «م ن» و «س ح ن» و «س»، سه يادداشت به نقل از ملا عبدالرزاق قمي درباره برهان بر وجود واجب الوجود به قوانين و شرايط معتبره و معناي حديث ان ارواح المؤمنين في حواصل طيور... و فرق بين غرض و غايت و علت كه اين اخري در وصالي ناقص شده است، يادداشت هايي درباره عقل و نبات به نقل از ارسطاطاطيس، يادداشتي درباره جسم به فارسي و نقل قولي از شرح المواقف كه نظرات مختلف درباره معاد را در 5 دسته آورده؛ تملك: محمد رضا بن ابوالقاسم در 1254ق با مهر «الراضي بالقضاء محمدرضا 1212» (مستطيل)، احمد بن محمد رضا فاضل كاشاني كه در رجب 1284ق كتاب به او رسيده، عبدالعلي بن فرهاد بن عباس در 15 ذيحجه 1301ق در محروسه طهران با مهر «احتشام الملك» (بيضی)، نعمت الله احقاقي جهرمي زرگر در 5 شوال 1351؛ يادداشت كتابخانه محمد كريم اشراق جهرم 1355؛ مهر: «يا واحداً لنا في اول كل شيء و آخره» (بيضی)، «عبده جلال الدين 1261» (بيضی) با يادداشتي از همو كه نوشته نسخه از جناب آقا محمد رضاي شيخ به او رسيده است، «عبده جلال الدين 1260» (مربع) كه نسخه را آقا محمد رضا شيخ در 1276ق به او داده؛ اهدايی: محمد كريم اشراق برادران احقاق؛ جلد: تيماج عنابي، 229گ، 20 سطر (6/5×16/5)، اندازه: 12×23 سم [ف: 20-193]
آغاز: آخر كلامه في كيفية الأخبار عن الغيب، تنبيه: و لعلك قد تبلغك عن العارفين أخبار [لا] تكاد تأتي قطب العادة فتبادر إلي التكذيب و ذلك مثل ما يقال إن عارفاً استسقي للناس فسقوه..؛ لما فرغ عن بيان الآيات الثلثة المشهورة التي تنسب إلي العارفين؛ انجام: برابر
فقط حاوي بخش پاياني آن؛ خط: نستعليق، كا: شاه مراد بن نقد علي فراهاني وراميني، تا: 1072ق، كاغذ: شرقي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 3گ (442پ-444ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ميراث شهاب: 42-161]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، كا: محمد رضا بن عباس طبيب، تا: 24شوال 1074ق؛ محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 145گ، 23 سطر [ف: 1-113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله، تا: ذيقعده 1075ق؛ مصحح، محشي از «محمد ابراهيم حسيني» به تاريخ ربيع الاول 1119؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قرمز، 263گ، 22 سطر (10×16/5)، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 37-331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد معصوم بن نصيرالدين حسيني مازندراني، تا: اواخر جمادي الثاني 1075ق، جا: اصفهان؛ از روي نسخه قديم در داراالسلطنه در اواخر جمادي الثاني 1075هجري با مقابله و تصحيح؛ مهر: محمد بن محمد جعفر؛ كاغذ: نوعي ترمه، جلد: مقوايي مشكي، 350گ، 22 سطر (7/5×25)، اندازه: 14×20/5 سم
[ف: 16-388]
منطق را ندارد؛ خط: نسخ، كا: محمد طاهر بن حاجي محمد قلي نيريزي، تا: دوشنبه ذيقعده 1075ق، جا: اصفهان، در خدمت عباس مولوي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 207گ، 23 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 113]
آغاز: و زعموا ان تلک الاجزاء لايقبل الانقسام لاکسرا و لاقطعا و لاوهما و فرضاً و ان الواقع منها في وسط الترتيب بحجب الطرفين عن التماس ذکر للاجزاء احکاما اربعة اولها انها ليست؛ انجام: برابر
از اوايل نمط سوم تا پايان؛ خط: نستعليق، كا: اسدالله، تا: 3رمضان 1075ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج سياه، 241گ، 19-20 سطر، 13×23 سم [ف مخ: 2-808]
آغاز: برابر؛ انجام: بل اورد التعلق الذي قام مقامه في افادة معناه و لما لم يكن في الثاني قاصداً للتعريف
شامل دو جلد منطق و فلسفه (طبيعيات و الهيات). آخر جلد دوم افتاده و مطالب كتاب تا اوايل نمط ششم موجود است؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1076ق؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ كاغذ: سفيد كلفت، جلد: مقوا با تيماج سرخ، 215گ، 25 سطر (8×18)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 2-368]
بخش فلسفه؛ خط: نسخ، كا: محمد رضا ابن حاجي نوروز تهراني، تا: دهه سوم شعبان 1077ق؛ تملك: ابن محمد... محمد بزيع الشريف با مهر محمد علي بن صدرالدين عبدالباقي محمد الفيضي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 215گ، 25 سطر (6/5×15)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه جمادي الثاني 1077ق؛ محشي با علامت «5»، در ذيل نسخه نسبت سماع خواجه نصير به ترتيب ذيل آمده است: «سمع المحقق الطوسي قدس نفسه القدوسي كتاب الاشارات من استاده فريد الدين الداماد و هو سمع من رضي الدين السرخسي و هو من ابي العباس اللوكري و هو سمع من الشيخ الرئيس طاب ثراه»؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج زرشكي، 510گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 24/2-130]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1077ق، كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 19 سطر [ف: 5-252]
خط: نسخ، كا: اسماعيل بن محمد گيلاني، تا: 1شعبان 1078ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 522گ، 17 سطر (9×17)، اندازه: 16/5×16 سم [ف: 1-212]
آغاز: برابر فلسفه
بخش حکمت؛ خط: نستعليق، كا: احمد لواساني، تا: شعبان 1078ق، جا: اصفهان مدرسه التوشمال باشي؛ 245گ، 20 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 3-1666]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
در پايان اين نسخه اتمام تأليف کتاب اواسط صفر 644ق ذکر شده؛ خط: نسخ، كا: محمد شفيع، تا: غره رمضان 1079ق؛ تملک: محمد رفيع بن محمد اسماعيل حسيني در 1202؛ جلد: تيماج قهوه اي، 217گ، 25 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 3-1666]
خط: نسخ، كا: صادق بن محمد مؤمن خوانساري، تا: دوشنبه جمادي الاول 1079ق؛ محشي با نشان «س، ص، ح س ن سلمه الله» گويا پاره اي از اين حواشي از آقا حسين خوانساري است؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: روغني در زمينه مشكي، 229گ، 23 سطر (6/5×16/5)، اندازه: 13/5×25/5 سم [ف: 9-922]
خط: نستعليق، بي كا، تا: سه شنبه سلخ ذيحجه 1080ق؛ مصحح، محشي؛ يادداشت مطالعه كتاب از محمد علي بن اصغر قايني به سال 1181ق در دارالسلطنه اصفهان؛ مهر: «عبده محمد علي» (بيضی)؛ تملك محمد با مهر «صل علي محمد» (بيضی)؛ محمود حسيني؛ واقف: سيد عزالدين محمد حسيني؛ جلد: تيماج قرمز، 256گ، 21 سطر، اندازه: 13×24 سم [اوراق عتیق: 1-186]
طبيعي و الهي؛ خط: نستعليق، كا: قوام الدين محمد بن نصيرالدين محمد رضوي، تا: 28رمضان 1080ق؛ محشي از محاکمات، 22 جزو است، در پايان بندي است: «لمية اختصاص المنطقة بموضع و بعض معين من الفلک» به همين خط رضوي در همين تاريخ؛ تملک: محمد زمان بن جاني حسين در 1103؛ كاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 171گ، 24 سطر، اندازه: 12/8×24/6 سم [ف: 1-195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و شكسته، كا: محمد مفيد بن محمد تقي، حسيني، تا: 17شوال 1082ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: پارچه اي با مقوا، 268گ، 21 سطر (9×16)، اندازه: 17×25 سم [ف: 28-603]
طبيعي و الهي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: جمادي الاول 1083ق؛ محشي با نشان «م ح ق ر ه، س، محاکمات، ه»؛ کاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 244گ، 24 سطر، اندازه: 15/1×25/8 سم [ف: 1-196]
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد حسين خوانساري، تا: صفر 1083ق، به فرموده ملا محمد حسينا؛ افتادگي: آغاز؛ مقابله شده در 1099 در پايان جلد دوم [نشريه: 5-212]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست «الاشارات و التنبيهات» ابن سينا دانسته ولي آغاز و انجام جز اين است؛ خط: نسخ خوب، بي كا، تا: 1083ق؛ مجدول، كمندكشي زرين، با دو سرلوح مذهب، يادداشت بدون تاريخ به مضمون «انا العبد محمد صالح الطيب الاردبيلي الساكن في الاصفهان»؛ مهر: ناصرالدين شاه، مشير السلطنه حسين ابن هدايت محمد رضا الحسيني؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: مقواي روكش چرم ساغري مشكي، 498ص، 24 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 7-50]
بخش الهيات؛ خط: نستعليق، كا: كمال الدين محمد تويسركاني، تا: 1084ق؛ داراي دو حاشيه است با امضاي ابوتراب؛ جلد: مقوايي، 83گ (26پ-108ر)، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 5-299]
منطق و فلسفه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1084ق؛ در پايان منطق تاريخ 1084ق هست، مجدول، با يك سرلوح؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 318گ، 21 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 4-339]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه از ذيقعده 1085ق؛ مصحح، محشي، با علامت مقابله اي به سال 1086؛ مهر: «الملك لله داخل كتابخانه خصوصي داعي شد» (بيضی)، «لااله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن» (مربع)؛ از موقوفات «آخوند ملا علي محمد طهراني»؛ 175گ، 21 سطر، اندازه: 17×23/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-632]
خط: نستعليق، كا: محمد سلمان بن عبد الباقي گلپايگاني، تا: 14 رمضان 1087ق؛ مصحح؛ مهر: «الله محمد علي ولي الله»: (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 223گ، 25 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 5-127]
بخش طبيعيات و الهيات؛ خط: نستعليق، كا: اسماعيل بن محمد رضوي، تا: 1088ق؛ محشي از ميرسيد شريف در پايان منطق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 218گ، 23 سطر (7/5×18)، اندازه: 14×24 سم [ف: 545]
بخش طبيعي؛ خط: نستعليق، كا: محمد رضا بن محمد صادق بن محمد رضا درخچي قائني، تا: پنج شنبه 9ربيع الثاني 1088ق؛ 224گ، 24 سطر، اندازه: 13/5×25/5 سم [ف: 2-317]
آغاز: برابر؛ انجام: منطق: فهو ليس بمستعد لادراك العلوم النظريه و لتعلمها و الله اعلم بالصواب. فلسفه: قد صرح بكون التذكر مركبا من حفظ و ادراك علي ما اوضحناه
شامل منطق و طبيعيات؛ خط: نسخ، كا: محمد سعيد، تا: 1088ق؛ محشي؛ جلد: تيماج قرمز، 377ص، 24 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 5-231]
خط: نستعليق، كا: اسد بن حسن بيك تربتي، تا: 1089ق؛ 307گ، 17 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 1-102]
آغاز: بسمله النمط الرابع في الوجود و علله الوجود ههنا هو الوجود المطلق..؛ انجام: برابر
شامل نمط چهارم تا دهم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1090ق؛ 20رمضان مصحح، محشي با نشان هاي «محاكم» «نورالدين محمد» عفي عنه»؛ جلد: تيماج قرمز، 21 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 32-275]
بي كا، تا: با تاريخ 1091ق، بخش منطق نستعليق خوش، عبدالحسين بن محمد اصفهاني، سال 1264 به دستور مقرب الخاقان امين السلطان كه از وي ستايش بسيار شده و معلوم نشد كه كيست. باقي نسخه از قرن 11؛ در صفحه آخر خط جلال الدين محمد نقيب اصفهاني به تاريخ 1091؛ جلد: تيماج مشكي، 391گ، 20 سطر، اندازه: 11/5×23/5 سم [ف: 38]
خط: نسخ زيبا، بی كا، تا: 1092ق، جا: كاشان، استكتاب علم الهدي محمد بن محسن بن مرتضي فيض كاشاني؛ مصحح، مجدول؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد علي» (مربع)، «بمحمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي» (بیضی)، «كمال الدين اسحق» (بیضی)، «انه من سليمان» (مربع)، «المعتدی سيد محمد الموسوي» (مربع)؛ جلد: تيماج قرمز، 208گ، 27 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 1-124]
خط: نستعليق، كا: محمد قاسم ابقوري قايني، تا: با تاريخ 1093ق؛ مصحح، مقابله محمد رضا بن محمد صادق در خچي قايني در روز دوشنبه 10ذيقعده 1093 (نمط سوم) و در روز شنبه 12ذيحجه 1093 در بيداباد سپاهان؛ مجدول؛ تملك: محمد صادق بن عبدالنبي تمامي، عبدالعلي در 1297، عبدالرضا بن علي الرضا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 275گ، 20 سطر (5×14)، اندازه: 11×19 سم [ف: 12-2915]
آغاز: برابر فلسفه
خط: نستعليق، بي كا، تا: محرم 1095ق؛ كاغذ اصفهاني؛ جلد: تيماج مشكي، 207گ، 24 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 3-814]
آغاز: الانفصال ليس مما لا ينفصل بل يجب ان يكون قابلاً للانفصال كما مرفي الفصل الاول و اسباب وقوع المفاصل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شرف الدين بن زين الدين نائيني، تا: 1096ق؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ كاغذ: نخودي و بعضاً حنايي، جلد: ميشن خرمايي، 177گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 1-139]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نسخ خوش، كا: ابن محمد جعفر صالح رضوي، تا: ربيع الاول 1097ق؛ محشي؛ كاغذ: زرد، جلد: ميشن سبز.، 250گ، 22 سطر (6×17)، اندازه: 13/5×25/5 سم [ف: 80]
کامل؛ خط: نستعليق، كا: يوسف بن محمد حسيني، تا: 23ربيع الثاني 1097ق؛ مصحح، محشي؛ مهر: کاتب «بنده آل محمد يوسف الحسيني 1095» (بیضی)؛ و «العبد يوسف الحسينی 1089» (بیضی)؛ جلد: تيماج سبز، 341گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و بالله التوفيق الي حل المشكلات بالتحقيق و الحمدلله رب العالمين... تم قسم المنطق هو بتوفيق الرب الاولي و يتلوه قسما الطبيعي و الالهي و انا ارجوان يعينني علي اتمامه.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1097ق؛ سطر پاياني ساقط شده؛ واقف: سيد سعيد طباطبائي، 1332؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن عنابي، 149گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 5-54]
منطق را ندارد؛ خط: نستعليق، كا: رضي الدين ميرزا جان طولي، تا: سه شنبه 6ذيحجه 1098ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: سپاهاني حنايي، جلد: تيماج مشكي، 222گ (1پ-222پ)، 20 سطر (6/5×15)، اندازه: 14×24 سم [ف: 4-336]
بخش منطق؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگي: انجام؛ تملك: مقصود علي بن عبدالحسين، فاضل توني؛ مهر: محمد باقر حسني حسيني؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 258گ، 14 سطر (6×11/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 546]
آغاز: اشارة، قد يجوز ان يكون مهية الشيء سببا لصفة من صفاته؛ انجام: و الحدود المشتركة بين المقادير لا يكون اجزاء لها و الا لكان التنصيف تثليثا بل هي موجودات مغايرة لما هي حدوده بالنوع فاذن قد ظهر فساد الحجة المذكورة علي اثبات الجز
شرح بخش اندكي از اشارات (فصل 17 از نمط 4)؛ خط: نستعليق، كا: محمد كاظم بن محمد حسن، تويسركاني، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: سمرقندي، 29گ (124-152)، 15 سطر، اندازه: 5/5×12 سم [ف: 28-106]
از طبيعي تا پايان؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج حنايي، 315گ، 17 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 4-339]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو ليس بمستعد الادراک العلوم النظريه و لتعلمها و الحمدلله و اهب العقل و صلوته علي افضل بريته محمد و آله اولي الاحسان و الفضل.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تيماج سرخ، 120گ، 18 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-1666]
آغاز: فقد فاز فوزا عظيما والا فقد خسر خسرانا مبينا... النمط الاول في تجوهر الاجسام قال الفاضل الشارح النهج الطريق الواضح و النمط ضرب من البسط؛ انجام: خاتمه و وصيته ايها الاخ اني قد محضت لک في هذه الاشارات... و قصور الباع في هذه الصناعة و تعذر الحال و تراکم الاشغال و التزام الشرط المذکور في مفتتح الاقوال.
بخش طبيعيات و الهيات؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ در پايان يک رباعي تحرير اواخر شوال 1186 به خط محمد باقر حسيني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 325گ، 18 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 3-1667]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني [نشريه: 11-896]
آغاز: و الجسم هو الطبيعي المذکور و المفاصل هي المواضع التي تنفصل و تتصل بجسم عندها؛ انجام: ثم امر بعد وجود هذه الشرائط بالاحتياط البالغ عقلا و رسما حسب.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با امضاء «س س م»؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشکي، 237گ، 19 سطر (8×13/6)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-655]
آغاز: برابر فلسفه انجام: و لايكون مبهماً و لا محتملا لان يقال علي اشياء مختلفة الحقائق بل يقال حين يقال علي اشياء لايختلف الا بالعدد...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تيماج سرخ، 483ص (2-484)، اندازه: 18×24 سم [ف: 33/1-133]
آغاز: قال الشيخ رحمه الله النمط الرابع في الوجود و علله اقول الوجود ههنا هو الوجود المطلق الذي يحمل علي الوجود الذي لا علة له؛ انجام: لما فرغ من بيان انواع الادراكات شرع في اثبات القوي المدركة و احوالها... و اما الباطنة فلما سبقها لما مضي
خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 132گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 43-196]
آغاز: هف و ان لم يكن محسوساً فههنا موجود غير محسوس و هو الموجود المعقول
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي، با نشاني بلاغ؛ جلد: تيماج مشكي، 160گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×26/3 سم [ف: 41-116]
آغاز: برابر؛ انجام: لهذه القوه هي التي لاجلها.
كا: نس، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 136گ، 21 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 10-547]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: قبل الفرض علي وجه لايمكن و قوعها بعد الفرض في غير ذلك الموضع فكذلك
بخشي از مباحث سه نمط اول از «الاشارات و التنبيهات» در حكمت طبيعي؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي شكري و هندي نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 57گ (71پ-127پ)، اندازه: 15×22 سم [ف: 13-398]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: فهو مستعد لمقارنة الفصول ما دامت طبيعة الجنسية باقية
شرح سه نمط اول آن در حكمت طبيعي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: احتمالاً نيمه اول قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ مهر: «عبده سيد محمد الموسوي 1174» (بيضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده موسوي، 1145» (خشتی)؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: مقوا با روكش كاغذي، 59گ، 21 سطر (7×16)، اندازه: 11/5×24 سم [ف: 13-352]
آغاز: النمط الرابع في الوجود و علله الوجود هيهنا هو الوجود المطلق؛ انجام: شيئاً غير الحق علي العرفان لان غير العارف.
از النمط الرابع؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ تملك: ملا خليل؛ جلد: تيماج قهوه اي، 167گ، 19 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1-243]
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام [چهار کتابخانه مشهد- ف: 35]
بخش منطق؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ تملک: عطاءالله در 1277؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 309گ، 24 سطر (6/5×14)، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 332]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ اندازه: 27×16 سم [نسخه پژوهي: 1-45]
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ با سرلوح ناقص؛ كاغذ: متن ترمه سمرقندي حاشيه فرنگي، جلد: ميشن قهوه ای، 353گ، 19 سطر، اندازه: 15/2×22/9 سم [ف: 1-195]
آغاز و انجام: برابر منطق
قسم منطق؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي از: «کنز» «مج»، مصحح؛ تملک: علاء الدين محمد بن سليمان بسطامي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 190گ، 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 1-192]
بي كا، تا: 1102ق؛ داراي سرلوح [نشريه: 7-534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، كا: محمد معصوم بن فضل الله حسيني، تا: اواخر رمضان 1102ق؛ مجدول، داراي سرلوح رنگين، داراي نقاشي به زر؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 299گ، 24 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 3-356]
آغاز: النمط الرابع في الوجود و علله اقول الوجود ههنا هو الوجود المطلق؛ انجام: برابر
سه نمط اول را ندارد؛ خط: نستعليق، كا: محمد تقي تنكابني، تا 1105ق؛ 197گ، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-169]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، كا: محمد باقر شكرباني، تا: 1110ق؛ با سرلوحه مذهب؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج روغني، 303گ، 17 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 12/5×22/3 سم [ف: 8-324]
انجام: برابر
شامل منطق، الهيات و طبيعيات؛ خط: نسخ، كا: عبدالله پسر عبدالرزاق رضوي، تا: 1111ق؛ داراي سه سرلوح نقاشي شده، مجدول مذهب، در دست عبدالعلي ميرزا قاجار احتشام الدوله بوده و او بر بيش تر صفحات قسمت فلسفه حاشيه هايي نوشته، محشي به نقل از كتاب محاكمات و شرح ملا ميرزا جان بر شرح اشارات كه پاره اي از آن به خط مرحوم احتشام السلطنه است، وي بر پشت نخستين برگ نسخه، 3 يادداشت مفصل نوشته و يكي از
آن ها متضمن آن است كه اين كتاب را نزد آقا محمد رضاي قمشه اي درس خوانده و اين تعليقات را در همان اوقات قيد كرده، يادداشت ديگري به خط عبدالعلي ميرزا متضمن آن كه نسخه تا اين جا در نزد استاد آقا محمد رضا مباحثه و مقابله و تصحيح شده؛ اهدايی: محمود وزير؛ جلد: تيماج، 660ص، 23 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 5-232]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: و مشتاقة اليها اذا فارقته و الفاظه ظاهره لايحتاج الي الشرح و للشيخ رسالة الطبيعية في العشق بين فيها سريانه في جميع الكاينات... قدتم في محرم تسع عشر و مائة و الف 1119.
قسمت هاي طبيعي و الهي؛ خط: شكسته نستعليق، كا: علي اكبر يزدي، تا: محرم 1119ق؛ محشي با امضاي آقا حسين و «قدس سره»؛ تملك: آقاي سيد مرتضي تفرشي قمي به تاريخ محرم 1330؛ مهر: «مرتضي الحسيني بن كاظم و مرتضي الحسيني»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج، 244گ، 19 سطر (5×12)، اندازه: 10×31 سم [ف: 13-239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1120ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 276گ، 21 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 1-243]
بندي منقول از شرح اشارات؛ خط: نسخ، كا: محمد شفيع بن محمد ابراهيم نجات، تا: 1128ق، مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج عنابي، 2گ (12-13)، 17 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 3-1423]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، كا: اسماعيل بن محمد حسين مازندراني (ملا اسماعيل خواجوئي)، تا: چهارشنبه 20صفر 1129ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشي؛ مهر: «ص ر ا ط علي حق نمسكه» (بیضی)، «الواثق بالله الغني عبده علي بن محسن» (مربع)؛ کاغذ: شرقي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 266گ، 22 سطر، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 16-228]
آغاز: برابر فلسفه
بخش حکمت؛ خط: نستعليق، كا: محمد قاسم بن حكيم غلام علي الطبيب، تا: با تاريخ 1162ق؛ مقابله شده، توسط کاتب قبل از سال 1162 وقف شده، دستخط ابوالفضل ساروي که توليت کتاب در سال 1162 به وي منتقل شده و در سال 1167، مطالعه و مباحثه اين کتاب را شروع نموده؛ 170گ، 25 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 3-1666]
كا: محمد بن عبدالله بن مانع الخطي، تا: 27محرم 1166ق؛ محشي؛ تملك: عبدالله بن مبارك بن علي بن عبدالله بن ناصر آل حميدان احسائي خطي در 5شوال 1340 [تراثنا: س 18 ش 1 و 2-220]
آغاز: المقصد الثاني و الجواهر و الاعراض و فيه فصول الاول في الجواهر؛ انجام: ثم انه فرض كفايه لا فرض عين فاذا اقام...
خط: نسخ، كا: حاجي حسن، تا: 1184ق؛ با نسخه اي كه به وسيله ابوالحسن بن ملا محسن سواد كوهي (= سواد كوئي) انتساخ گرديده مقابله شده؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي تيماج يشمي، 270گ، 22 سطر (6/5×19)، اندازه: 13×26 سم [ف: 10-196]
كا: محمد بن ملك محمد، تا: 1188ق، جا: اصفهان؛ قطع: رقعي [ف: - 152]
خط: نستعليق، كا: محمد بن حسينخان، تا: محرم 1190ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي روكش كاغذ آبي، 175گ، 20 سطر (10×18)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 5-1525]
خط: نسخ، كا: محمد مومن بن حيدر الملكي، تا: با تاريخ 1194ق، جا: حيدرآباد كلكنده؛ 150گ (101ر-250 پ)، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-85]
خط: نسخ، كا: علي نقي بن شخ بهاء الدين، تا: 1199ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 103گ، 22 سطر (11×18/5)، اندازه: 16×21 سم [ف: 17-348]
بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: وزيري [ف: 152]
بخش الهيات؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 يا 13؛ اهدايی: علي نجف آبادي؛ 177گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-568]
خط: نسخ، بي كا، تا: احتمالاً قرن 13؛ 135گ (1پ-135پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-134]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: و عبارة الكتاب ظاهرة و ههنا قد صرح يكون المتذكر مركبا من حفظ و ادراك علي ما اوضحناه و الله اعلم بالصواب، قد تمت الطبيعيات
بخش طبيعيات است و ديباچه كتاب را ندارد؛ خط: نستعليق و متن كتاب نسخ، كا: محمد امين بن محمد هزار جريبي زرين آبادي، تا: محرم 1233ق؛ جا: اصفهان؛ كاغذ: فرنگي سفيد و آبي، 59گ، 17 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 22-157]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ چهار برگ آخر نوشته محمد باقر بن
قربان علي مازندراني در محرم 1238؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن ترياکي، 286گ، 24 سطر، اندازه: 14×24/7 سم [ف: 1-196]
آغاز: قوله و الا امكنت الزيادة علي اثر ما يمكن و هو ذلك الحدود من غير المحدود و ذلك محال...
از اوايل نمط پنجم تا اواخر نمط نهم؛ بي كا، تا: با تاريخ 1278ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي از حسين خوانساري و رضا عفي عنه؛ واقف: محمد محسن بن محمد رفيع رشتي، 1278ق؛ جلد: تيماج قهوه اي [ف: 1-323]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: مركباً من حفظ و ادراك علي ما أوضحناه تم النوع الثاني من الكتاب و الحمد لواهب العقل و الجناه و صلي الله علي محمد و آله الطيبين و عترته الطاهرين مفاتيح الدجا و مصابيح اليقين
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1280ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 106گ (1پ-106پ)، 19 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 29]
بي كا، بي تا؛ چاپ سنگي است كه به مباشرت محمد علي در سال 1281 چاپ شده؛ 134گ، 29 سطر، اندازه: 23×35 سم [ف: 1-117]
بخش فلسفه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1290ق؛ محشي با نشان «ع ب، ص، جع، م ن»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 433گ، 20 سطر (7/5×17)، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 545]
آغاز و انجام: برابر منطق
بخش منطق؛ خط: نستعليق، كا: احمد بن محمد حسين بن احمد شريف حكيم طبيب تنكابني، تا: 1297ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 130گ (77-206)، 22 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [نشریه: 13-77]
فقط منطق؛ خط: نسخ، كا: محمد علي كرمانشاهي، تا: صفر 1300ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار قديم؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج حنايي، 392گ، 11 سطر (5×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-339]
خط: شكسته، نستعليق، كا: ابوالقاسم بن ملا عين علي لاسمي، تا: محرم 1300ق، جا: مدرسه دارالشفاء؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 335گ، 15 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 1-195]
آغاز و انجام: برابر منطق
خط: نسخ، كا: سيد علي طباطبائي علوي زواري، تا: ربيع الاول 1301ق؛ جلد: تيماج زرشكي، 225گ، 13 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 33/1-138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج كبود، 29 سطر (5/5×13)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 15-48]
نسخه پاكيزه، خوش خط و صحيح كتابت شده؛ بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
آغاز: احمد الله علي حسن توفيقه و اسئله هداية طريقه و الهام الحق بتحقيقه... ايها الحريص علي تحقيق الحق اني مهد اليك في هذه الاشارات و التنبيهات اصولاً و جملاً من الحكمة
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ محشي بخط و تعليقات ميرزاي جلوه؛ 299گ، اندازه: 9×16 سم [ف: 2-64]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا ما تيسرلي من حل المشكلات كتاب الاشارات و التنبيهات.
از اول تا آخر قوي النفس؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي از «ع ر ق دام ظله» و «س ح ن رحمة الله» «فياض» به ضميمه چند صفحه از همين كتاب قسم منطق؛ تملك: ابوطالب بن عبدالكريم با مهر «افوض امري الي الله عبده ابوطالب» (مربع)، علي بن فضل اله حائري با مهر «و رفعناه مانا عليا» (بيضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 147گ، 20 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 123]
آغاز: لما اشار في النمط المتقدم الي ابتهاج الموجودات؛ انجام: بل انما يحتاج مع ذلك الي جوهر مناسب له بحسب الفطره. قد تم مملو امر الغلط الاغتشاش نسخته
تنها شرح نمط 9 است؛ بي كا، بي تا؛ 31ص (542-572)، [ف: 5-309]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 407ص (410-4)، 24 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 10-306]
آغاز: النمط الرابع في الوجود و علله، اقول الوجود ههنا هو الوجود المطلق؛ انجام: انما هي قائمة بذاتها لا تعلق لها بالبدن غير تعلق
خط: نسخ كهن، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مهر مالكيت: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد تقي»؛ تملک: عبدالرحمن بن سحر المتطيب»؛ كاغذ: اصفهاني حنايي، جلد: تيماج سياه، 187گ، 21 سطر (5×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 12-25]
از مبحث علم الطبيعه به بعد را دارد و از آخر نسخه چند سطري كسر مي باشد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 228گ، 21-25 سطر، اندازه:
12/5×25 سم [ف: 2-109]
انجام: او يقال يتحرك.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ تملك: اسماعيل؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج زرد، 100گ، 19 سطر (9/5×13/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 4-1235]
آغاز: انه قد يغلب علي اوهام الناس ان الموجود هو المحسوس
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ اهدايی: مهدي طاهري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرد، 146گ، 21 سطر (8×18)، اندازه: 14×25 سم [ف: 4-1431]
آغاز: الحرکات التي تفعل حدودا او نقطا هي التي يقع بها الوصول و البلوغ عن محرک موصل يکون في ان الوصول موصلا بالفعل؛ انجام: ثم امر بعد وجود هذه الشرايط بالاحتياط البالغ عقلا و رسما حسب ما ذکره و ختم به وصيته و هو آخر فصول الکتاب.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مهر: «يا هادي» (بیضی)؛ جلد: گالينگور سبز، 40گ (11ر-50ر)، 13 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: ف مخ: 2-808]
خط: شكسته نستعليق خوش، بي كا، بي تا؛ قطع: وزيري كوچك [رشت و همدان: ف: - 1323]
طبيعيات؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ اندازه: 14×24 سم [رشت و همدان: ف: - 1613]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي از نعمت الله بن علي؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1613]
نمط نهم و دهم؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ قطع: جيبي [رشت و همدان: ف: - 1568]
منطق است؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1520]
قسم المنطق؛ بي كا، بي تا [دليل المخطوطات: 1-135]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 36گ (83ر-118ر)، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-182]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: و هو فتور القوي البدنيه بسبب حلول المرض المضاد لها بالبدن و انما يحتاج الي.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ محشي كاغذ: فرنگي نخودي و شكري، جلد: مقوا با تيماج خرمايی، 192گ، 27 سطر (7×16/5)، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 2-170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن غضنفر خرم آبادي ساكن مسجد كبير عباسي، بي تا؛ جا: اصفهان؛ 245گ (1پ-245ر)، 23 سطر [ف: 129]
آغاز: قوله الخط الرابع بعد الفراغ من الحكمة الطبيعيه شرع في الفلسفة الالهية؛ انجام: و العلم من هذا القبيل فعلي تقدير جعل المرتبه الأولي للوجود وقع التعقل مع نفس المهية في
از اول حكمت الهي شروع شده؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 187گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×23/5 سم [ف: 88]
آغاز: في علم كلي مجرد لان معلومه كذلك؛ انجام: فاذن اثبات الانسان نفسه بواسطة فعلها محال
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ واقف: مهدي سبط حاتم رشتي؛ كاغذ: شكري، جلد: كاغذ، 422ص، 22 سطر، اندازه: 13×25 سم [فهرست عراقي: 1-343]
آغاز: في الحيوان واختصاص التخويف الاوسط بها لاستخدامها المتخيلة علي ما تحي و لهذا السبب ايضا قدم ذكرها علي ذكر المتخيلة
الهيات (بخش اول)؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و وسط و انجام؛ 53گ، 14 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-1668]
آغاز: تسمي مقادير و الشيخ نبه علي جميع ذلک تعريضاً بقوله من حال احتمال المقادير... قال اشارة قد علمت ان للجسم مقداراً شيخناً متصلا قول المقصود من هذا الفصل اثبات الهيولي للجسم فالمقدار بحسب اللغة هو الکمية؛ انجام: لکن لايلزم منه ان لايکون العدم المقيد اعني الذي يتعقبه الحادث الثاني النقض بالزمان
محتمل است قطعه اي از شرح اشارات خواجه نصير طوسي باشد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 45گ، 21 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 5-2412]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با رمز «صدق سلمه الله و صدق دام افادته»؛ كاغذ ترمه؛ جلد: مقوا، 88گ، 20 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 13×19 سم [ف: 1-100]
آغاز و انجام: برابر منطق
قسم منطق؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي از کتاب محاکمات؛ 126گ، 21 سطر [ف: 3-1666]
آغاز: ابتداء شروع في النقص وانما احده من الحکم الرابع... القسم الثالث مع ان المناقضة قدتمت لانه يريد الاقتصار علي نقض الحکم بل يقصد ابطال هذا الرأي في نفس الامر؛ انجام: قوله ثم اذا فتنت واجدت التأمل وجدتها قد تعري عن جميع قوي الفعالة... و اما سائر ما نسبه ذلک فقد تعري
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقواي سفيد، 66گ، 16 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 3-1667]
آغاز: علي ما لبس من شانه ان يکون محسوساً حکمها حکم المحسوسات فقوله ان الموجود و هو المحسوس قضية و قوله ان لايناله الحسن... و هم و تنبيه و لعل قائلاً منهم يقول ان الانسان... اقول هذا الوهم هو ان يقال انکم اشرطتم في الانسان المعقول تجريده من الرضع؛ انجام: اقول لما فرغ من الاحتجاجات و الجوابات ذکر ماهو الحاصل من مذهب الحکماء هيهنا
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 34گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 3-1667]
آغاز: بسمله النمط الرابع في الوجود وعلله الوجود هيهنا هو الوجود المطلق الذي يحتمل علي الوجود الذي لاعلة له و علي الوجود؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي از كاتب؛ جلد: کاغذي، 137گ، 19 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 3-1667]
آغاز: برابر
بي كا، بي تا؛ با نشان بلاغ و مقابله؛ تملك محمد علي بن أبوالقاسم الحسيني؛ [تراثنا: س 13 ش 2 و 3-322]
آغاز: الكالات شائقه قد استوقف الهمم العاليه علي الا كتناه بمعانيه و استقصر الامال الواقفه؛ انجام: استدل عي مباينتها ثلث حج انبيان و لميته...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام [رايانه]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: انه جوهر عرض هو
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 323]
آغاز: برابر؛ انجام: لادراك العدوم النظريه... و الصلوه عليمحمد و آله الطاهرين
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 323]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [الفبائي ف: 323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: معين الدين، بي تا؛ واقف: نائيني؛ 303گ، 21 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 4-168]
آغاز: برابر؛ انجام: كالامتلاء و الاستفراغ المفرطين و غيرهما شاغلة عن الادراك
تا اواسط نمط نهم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ واقف: نائيني؛ 295گ، 27-28 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 4-168]
آغاز: كان يذبوا عما تكلفوا ايضاحه بما ندب به صاحب تلك الصناعة؛ انجام: برابر
شامل بخش منطق و حكمت؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز (صفحه اول)؛ مقابله شده، محشي از سيد احمد؛ واقف: حسين كي استوان؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 375گ، 23 سطر، اندازه: 14×29 سم [ف: 11-181]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: و كان النمط السادس مشتملا.
از اول بخش حكمت تا اواخر «نمط ثالث» خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ واقف: اديب بجنوردي؛ كاغذ: آهاري نخودي، جلد: مقوا، 137گ، 21 سطر، اندازه: 12×24 سم [ف: 11-182]
آغاز: محيط بما يحدده؛ انجام: ممن يقع اليه كتابي هذا.
بخش حكمت و از اوائل «نمط ثاني»؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ واقف: خان بابا مشار؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 219گ، 21 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 11-182]
آغاز: لما اشار في النمط المتقدم الي ابتهاج الموجودات؛ انجام: مع ذاتك الي جوهر مناسب له بحسب الفطره
«شرح نمط نهم»، در فهرست به عنوان «شرح مقامات العارفين» آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائيني؛ 8گ، اندازه: 26×43 سم [ف: 4-192]
آغاز و انجام: برابر فلسفه
منطق را ندارد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ داراي يك سرلوح مرصع، مجدول مذهب؛ واقف: نائيني؛ 265گ، 21 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 4-169]
آغاز: حركة الجسم الاول بالارادة... يريد بيان ان لنفس الفلك التي يصدر عنهما الحركة المستديره ذات ارادة عقلية؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي با رمز «مح»؛ قطع: وزيري [نشريه: 5-653]
آغاز: برابر فلسفه؛ انجام: بين فيها سريانه في جميع الكاينات...
قسمت حكمت تا آخر نمط هشتم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ واقف: محمد و حسينعلي الهي؛ كاغذ: كاهي نازك سفيد، جلد: چرمي نازك، 128ص، مختلف السطر (8×17/5)، اندازه: 13×25 سم [ف: 24]
آغاز: في الاصل بالفعل بخلاف التفصيل الموجود؛ انجام: فليس ما يحكي لك من ذلك بمضار لمذهب.
از منهج اول در غرض منطق تا بخشي از نمط دهم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج سرخ، 622ص، 25 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 2-146]
قسمت منطق؛ خط: نسخ، كا: عبدالحسين بن محمد علي حسيني، بي تا؛ 160گ (1-160)، اندازه: 10×18 سم [ف: 3-128]
ḥall-u muškilāt-il išārāt wa-t tanbīhāt
طواري يزدي، عباس بن محمد، ق 15قمري
(tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 4236
بي كا، بي تا [نشريه: 13-379]
hall-e moškelāt-e osūl
؟ محمد تقي بن محمد رضي، ق 13قمري
(mohammad taqī ebn-e mohammad razī (- 19c
چند سؤال و جواب در اصول فقه شيعي است، به نام كتاب و مؤلف در مقدمه تصريح شده است. گويا غير از حل مشكلات الاصول سيد محمد باقر طباطبايي يزدي (- 1298) است كه در ذريعه (7/72) معرفي شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9507/1
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي الهمني حل مشكلات الاصول و خلصني من شبهات الفحول... و بعد اين رساله ايست مسمي بحل مشكلات اصول در جواب از سوالات بعض فحول... سوال فقها كه استدلال مي كنند در نفي عسر و حرج بآيه شريفه؛ انجام: اين جواب ها از محمد ملقب به تقي بن محمد رضي باشد بدون ملاحظه كتب و اسباب نوشته برب الارباب باين طريق كه سوالات را در نزد خود گذارده و بملاحظه هر سوالي بفكر قاصر جوابش نوشته ام الحمدلله رب العالمين
بي كا، تا: قرن 13، جلد: تيماج قهوه اي، 40گ (1پ-40ر)، 16 سطر، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 30-179]
ḥall-u muškilāt-i xuṭbat-il bayān
وابسته به: خطبة البيان = خطبة الافتخار = الملحمة؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض 6123
از اسحق سوگندي؛ خط: مختلف، بي كا، تا: 1094ق، جا: اصفهان [الفبائي ف: 227]
hall-e moškelāt-e fārsī-ye hey’at-e qūščī
؟ متطبب، تقي بن محمود، ق 14قمري
(motatabbeb, taqī ebn-e mahmūd (- 20c
وابسته به: فارسي هيئت = هيئت قوشچي = فتحيه؛ قوشچي، علي بن محمد (- 879)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2389/17
ناتمام؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ 10گ (379پ-388) [ف: 6-2]
حل مشكلات فصوص الحكم- وجوديه
حل مشكلات فصوص الحكم- شرح فصوص الحكم
ḥall-ul muškilāt fi-l farā’iḍ
انقروي، شجاع بن نورالله، ق 10قمري
(anqeravī, šojā‘ ebn-e nūr-o-llāh (- 16c
مشتمل است بر شانزده «باب» 1. الابن و ان سفل مع غيره من اصحاب الفرايض؛ 2. الأب و الجد كالأب الا في ثلاثة مسائل؛ 3. الأخ لأبوين و الأخ لأب؛ 4. ابن الأخ لأبوين اولأب و ابن الأخ لأب كابن الأخ لأب و ام عند عدمه؛ 5. العم لأب و ام و العم لأب في النصيب كالعم لأب و ام عند عدمه؛ 6. ابن العم لأب و ام و ابن العم لأب في النصيب كابن العم لأب و ام عند عدمه؛ 7. مولي العتاقة و عصبته من ابنه و ان سفل و ابيه و ان علاو...؛ 8. الموالات و عصبتها من الذكر؛ 9. الزوج مع غيره من اصحاب الفرائض؛ 10. الزوجة مع غيرها من اصحاب الفرائض؛ 11. البنت مع غيرها من اصحاب الفرائض؛ 12. بنت الابن مع غيرها من اصحاب الفرائض؛ 13. الأخت لابوين و الأخت لأب؛ 14. ولد الأم مع الام و الجدة و غيرها؛ 15. العصبات المنفردة عن اصحاب الفرائض؛ 16. ذوي الأرحام.
چاپ: بولاق، 1285ق؛ مطبوعات شرف، 213ص، 1305ق.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26001
آغاز: الحمدلله الملك العليم العلام الذي جعل العلماء ورثة الأنبياء عليهم الصلاة و السلام... اما بعد لما رأيت استخراج مسائل الفرائض مشكلاً علي بعض الاخوان و في حل معضلاتها كثير خبط اقدام الأذهان اردت بقدر بضاعتي ان اكتب كتاباً يورث سهولة المعضلات؛ انجام: و كذا ينتقل هدا الحكم الي كل مرتبة اذا وجدت عند عدم المذكور كما في العصبات اللهم اختم لهذا الكتاب في يدي بخير... و اليه المرجع و المآب.
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن علي، تا: 15محرم 1132ق؛ داراي سرلوح كم كار، مصحح؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 168گ، 19 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 21/1×567]
ḥall-ul muškilāt fī bayān-il mu‘ḍalāt
مغالطات متداول را مصنف در اين كتاب گرد آورده و طرق حل آن را ياد كرده، نخست به حل مغالطات شكل اول، دوم و سوم. و سپس به مغالطات قضايا و مسائل گوناگون منطق و فلسفه پرداخته، مغالطه معروف به جذر اصم (كل كلامي كاذب) را نقل كرده و پاسخ گفت برخي از مغالطاتي كه از نجم الدين كاتبي نقل شده آورد و می گويد «کاتبی خود اين مغالطه ها را پاسخ گفته و من در برخي از آن ها نظر دارم» (ص 21 نسخه). پنج مغالطه منطقي را نيز با پاسخ ها و طرق حل آن ها آورده و سپس پاسخ هاي علامه حلي و پاسخ هاي خود را به علامه می نويسد. عنوان هاي رساله بدين گونه است: «هذه مغالطات من المغالطات التي يتعلق بالشكل الاول... حلها»، «مغلطه اخري... حلها» «هذه مغالطات متفرقه» «هذه مغالطات خمس». از علامه حلي بدين گونه: «افضل العلماء المحققين جمال الملة و الدين الحلي ضاعف الله جلاله» ياد مي كند، از كتاب الاسرار و از شمس الدين سمرقندي و نجم الدين كاتبي نام آورده. در ديباچه كتاب از يكي از علماء كه ظاهراً از فرمان روايان نيز بوده بدين گونه و یاد کرده: «و هو الملك الاعظم و المخدوم المعظم مجمع الفضائل و الشيم كهف كافة الامم المفتخر به الزمان المدعو بكل لسان الحبر الكبير العالم النحرير ملجأ ائمه سلطان علماء الدين شافعي الثاني بحر المعاني... شمس الحق و الدولة و الدنيا و الدين جمال الاسلام و المسلمين لا زال رافع الكعب علي الفراقد، جامع شمل المناقب و المحامد...» [از جمله «ضاعف الله جلاله» كه مؤلف درباره علامه حلي آورده به نظر مي رسد كه اين رساله در زندگي علامه تأليف شده و احتمال مي رود كه در ديباچه نيز از همو ياد كرده است]. (عبدالحسين حائري)
آغاز: بسمله، رب يسر... و بعد لما خطر ببالي ان اجمع عدة من المغالطات و زبدة من المناظرات... و سميته حل المشكلات في بيان المعضلات و ارجو ممن ينظر في هذه الاوراق بطريق الانصاف لا بالبغي و الاعتساف و يتامل فيها... و يبحث فيها بحثا شافيا ان لا تبادر في انكار ما قرع سمعه... هذه مغالطات من المغالطات التي يتعلق بالشكل الاول و هي انه يصدق قولنا كلما كان الاثنان عددا كان زوجا ينتج كلما كان الاثنان فردا كان زوجا، حلها ان الكبري انكانت لزوميه ممنوعة و ان كانت اتفاقيه فلا ينتج الشكل الاول و الكبري اتفاقيه
آغاز: برابر؛ انجام: و عدمه ضروري. و ليكن هذا آخر ما اردنا ايراده في هذه الاوراق.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 15گ (72پ-86ر)، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4-339]
آغاز: برابر؛ انجام: مغلطة اخري الجزئيه و المهلة غير متلازمين لانه يصدق قولنا بعض الحيوان غير مشترك فيه و لا يصدق الحيوان غير مشترك فيه لانه طبيعة جنسيه فلا يلزم من صدق الجزئيه صدق المهمله... حلها ان نقول ان ارادان بعض الحيوان غير مشترك فيه اشتراكا شخصيا
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ آغاز ديباچه از نسخه مجلس افتاده؛ تاريخ كتابت آن از قرن 11 تجاوز نمي كند؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 33ص (1-33 دفتر)، 9-15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 5-235]
آغاز: برابر
خط: نستعليق ريز، كا: نصيرالدين محمد رضوي شاگرد آقا حسين خوانساري، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج حنايي، 5گ (10ر-14ر)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16-338]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1356/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 4-165]
حل مشكلات القرآن- سلك البيان في كشف مشكلات القرآن
hall-e moškelāt-e qerān
محمد بن محمود بن محمد بن علي سبط سيد امام ابي القاسم،
mohammad ebn-e mahmūd ebn-e mohammad ebn-e‘alī sebt seyyed emām ab-el-qāsem
نويسنده مي گويد چون به كار بسياري از حفاظ قران توجه كردم دريافتم كه آن ها قصيده «حرز الاماني» ابوالقاسم شاطبي مغربي را اصل قرار داده و هر كس فراخور فهم خود به تفسيري از آن پرداخته است من هم بر آن شدم تا شرحي در اين زمينه بپردازم
بدين سببب ابتداء كتابي در شرح قصيده مزبور به فارسي پرداختم تا مبتديان فارسي دان را به كار آيد و سپس كتابي بر طريق و شاخه بندي در علم قراأت نوشتم به نام كتاب التشجر. بعد از آن كتاب سوم خود را بنام «المبسوط في قراأت السبع المضبوط» در دسترس طالبان گذاردم. او پس از بيان اين مقدمه ضمن جداولي قراأت سبعه را نشان مي دهد. آخر نسخه تعدادي از صفحه ها آب افتاده و لايقرء مي باشد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1206
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي زين بكمال قدرته و نوال؛ انجام: من قوله آمنت بخير التقدير... لانهما صادران من الله تعالي.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: بخارائي نخودي، جلد: تيماج قرمز، 28گ، 21 سطر (12×18)، اندازه: 17×26 سم [ف: 3-241]
ḥall-u muškilāt-il qur‘ān
موسوي تنكابني، محمد مهدي بن محمد جعفر، ق 13قمري
(mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-emohammad ja‘far (- 19c
تاريخ تأليف: ذيقعده 1266ق
رساله اي است در توصيف برخي از الفاظ غريب قرآني و نيز حل اختلافات ميان برخي آيات قرآن كه به ظاهر متناقض مي نمايند، با استناد به آيات و روايات و حكايات تاريخي. اين رساله در الذريعه ضبط نشده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... ان هذه مؤلفة منيفة و مجموعة لطيفة في كشف بعض المعضلات القرآنية...
انجام: و صلي الله علي محمد و آله أبداً و سرمداً و لعنة الله علي أعدائهم كذلك.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: كاتب = مؤلف، تا: 1266ق؛ جلد: تيماج مشكي، 8گ (79ر-86)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 15-95]
آغاز: برابر؛ انجام: و دقايق و رقايق لا يفهمها الا الرقايق و الدقايق فالحمدلله علي ذلك اولاً و آخراً كما هو اهله تم
خط: نسخ خفي، بي كا، تا: قرن 13، اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نباتي فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 17گ، 18 سطر، اندازه: 11×15 سم [اهدائي رهبر: 1علوم قرآن- 178]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 613/4
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-122]
ḥall-u muškilāt-i k.-il kāfīya
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو = كافية ذوي الادب في علم كلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (646-570)
از شارحي ناشناخته كه براي پسرش ضياالدين يوسف ساخته است.
تهران؛ موزه ملي؛ شماره نسخه: 21839
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: جديد، 475ص [ف: 123]
حل مشكلات كتاب الكشاف- تحفة الاشراف في شرح الكشاف
hall-e moškelāt-e loqat-e fors
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 965- ف
نسخه اصل: ديوان هند ش 2516 اته 2455 ستون 1321؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 99گ، 12 سطر [فيلم ها ف: 1-77]
ḥall-u muškilāt-i masā’il-in ṯalāṯ
دارندي، محمد بن عمر، - 1152قمري
(dārandī, mohammad ebn-e ‘omar (- 1740
پاسخ مؤلف است به سه «مسأله» مطرح شده از سوي شاگردان وي بدين ترتيب: 1. در خصوص نماز و روزه در قطب كه شش ماه روز است؛ 2. در مورد طلوع خورشيد از شرق كه آيا عكس آن صورت پذير است يا نه؟؛ 3. آيا غير از مكه جاي ديگري هست كه قبله، به چهار جهت باشد؟
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14638/4
آغاز: بسمله، الحمد لله ذي القدرة القاهرة، و الصلاة علي رسوله ذي الشريعة الباهرة... و بعد قد سالني بعض اذكياء تلامذتي، فمن يسمع كلامه لدي رسالة في حل مشكلات مسائل ثلاث، مع تلاطم امواج المصائب؛ انجام: و غربت في موضع سادس و غير ذلك مما يتفرع عليها من المسائل الغريبة... هذا آخر ما اردنا ايراده في هذا المقام...
خط: نسخ، كا: اسماعيل حلبي، تا: نيمه دوم قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (47پ-50)، 27 سطر، اندازه: 7×16 سم [ف: 37-75]
hall-e moškelāt-e mo‘īnīye = š.-e mo‘īnīye = zeyl-e r.-ye mo‘īnīye = hll-e mā lā-yanhal
نصيرالدين طوسي، محمد بن محمد، 597-672قمری
(nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274
وابسته به: معينيه = المفيد فی الهيئة؛ نصيرالدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
اهدا به: معين الدين پسر ناصرالدين محتشم
متن «معينيه» و «حل مشکلات معينيه» هر دو از خواجه نصيرالدين طوسي است، آن را براي شاگردش شاهزاده معين الدوله ابوالشمس همان کسي که «معينيه» را براي کتابخانه او ساخته بود، تأليف کرد، خواجه در ديباجه و انجام اين رساله و رساله «معينيه» خود به مانند «اخلاق ناصري» بعدها دست برده تا رنگ الحاد اسماعيلي آن را بزدايد. مؤلف می گويد: «چون رساله معينيه براي كتابخانه اين پادشاه زاده نوشته شد در اثناي مباحثات اشاره رفت كه هر جا سخني مستغلق تر نوشته شده يا محل ابهام و غموضي هست چند كلمه مبسوط تر تعليق بايد كرد تا اگر وقتي اتفاق مطالعه بيفتد تفكر در ايضاح آن معاني كوفته نشود و اين رساله بدان جهت پرداخته شده است». (عبدالحسين حائري)
لذا دو ديباجه از اين رساله موجود است يكي ديباجه اول و ديگري ديباجه بعد از اصلاح.
آغاز 1: الحمد لله علي افضاله و الصلوة علي خير خلقه محمد المصطفي و آله. در مقدمه كتاب گويد: چون عنايت رباني حجاب انتظار از پيش چهره مراد اين سواد برداشت و سعادت خدمت پادشاه زاده ايران (مخدوم و مفخر جهانيان... انسب العالم ابوالشمس انارالله..) روزي كرد و روزگار به انجاح مأمول و اسعاف مطلوب يعني تيسير دولت... اما از جهت اتمام اين سعادت و استمرار اين شرف كه مخلص ترين خدم او را حاصل شده است نشاط مذاكره علمي فرمود. و در بحث آن رساله كه موسوم است به رساله معينيه و پيش از اين جهت كتابخانه معموره اين پادشاه زاده ضاعف الله عفاه (سقي الله ثراه؟) تحرير افتاد است شروعي رفت. در اثناء... ايزد سبحانه و تعالي هميشه ذات اين بزرگوار را منبع فضائل و مجمع مآثر داراد. انه المجيب اللطيف
آغاز 2: بعد از فراغ از تحرير رساله معينيه در هيئت يكي از بزرگان كه آن رساله به اقتراح او تحرير كرده بود، در قرائت آن رسالت رغبت كرده نمود، و التماس كرد كه در حل مشكلاتي كه در آن كتاب موجود است، ثبتي كرده آيد و شرح بعضي از مواضع كه بر وي مشكل مي آيد به آن الحاق كرده شود. به اين موجب كسر اين اوراق اتفاق افتاد تا در هر باب كه يقين مي رود نكته اي از آن چه نقش خيال اين كم بضاعت باشد، بر حسب اقتضاء حال تحرير مي افتد. انشاء الله
انجام: به سوي مغرب خط سمت بر كشيديم چنان كه در شكل ظاهر است. سپري شد ذيل رساله معينيه...
چاپ: بکوشش محمد تقي دانش پژوه در 1335ش چاپ عكسي شده است نسخه 3503 ملك
[نسخه هاي منزوي 288/1؛ الذريعة 73/14 و 288/21؛ مشار فارسي 1802/2 و 1814؛ دنا 775/4 (31 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 2915/4]
نسخه اصل: ايا صوفيا ش 4853؛ بي كا، تا: شايد اوايل قرن 7؛ 26گ (238-263) [فيلم ها ف: 1-473]
خط: نسخ، بي كا، تا: 632ق؛ تاريخ ساختگي روز پنج شنبه 2 رجب 632 در پايان معينيه گذارده اند؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 20ص (88-107)، 15 سطر (10×14)، اندازه: 15×19 سم [ف: 8-35]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: شعبان 658ق؛ دانش پژوه همين نسخه را به صورت عكسي منتشر كرده؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: رويه ابري فرنگي، 23 سطر، اندازه: 16/8×24/4 سم [ف: 6-460]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 55- ف و 21/2- عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-77 و 3-219]
آغاز: بعد از فراغ از تحرير رساله معينيه در هيات يكي از بزرگان كي آن رسالت به اقتراح او تحرير كرده بودم
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان- رم 1398؛ خط: نسخ، كا: اقران بن حاجي الفيرشهري المحرر(؟)، تا: پنج شنبه 15 ذيقعده 700 ق؛ 23ص (378-400) [عکسی ف: 4-455]
خط: نسخ، كا: غياث الدين ابو سعيد بن كمال بن غياث متطبب، تا: 844ق، به گواهي پسرش جلال؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سبز يشمي، 21 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 6-339]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: تعليق، بي كا، تا: 20صفر 889ق، براي پسر خود كمال؛ 27گ (107پ-133ر) [ف: 4-882]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 891ق؛ با اشكال هندسي، مصحح؛ 19گ (79پ-97پ)، 14 سطر، اندازه: 12×21 سم [محدث ارموي مخ: 2-633]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: ربيع الاول 897ق، با اشكال هندسي؛ كاغذ:
شرقي نخودي، جلد: تيماج دارچيني، 9گ (29پ-37ر)، 25 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 24-130]
آغاز: برابر 1؛ انجام: ... و اين از كتب علمي معلوم شود. در آن جهت ياد كنيم... [چند شكل نجومي]
خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: انجام؛ با جدول ها و اشكال رياضي؛ 12گ (25پ-36ر) [ف: 1-93]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه كاغذ، 20 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-338]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: رفيع الدين بن علي بن ضياء الدين بن يحيي اميدوار غفاري كاشاني، تا: يک شنبه شوال 963ق؛ مصحح؛ 15گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 3-1667]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 25ربيع الاول 997ق، كاغذ: دولت آبادي، جلد: رويه كاغذ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 6-280]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعليق ناخوانا، كا: محمد صالح حسيني، تا: 1047ق؛ داراي اشكال هندسي؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 15گ (67-53)، 21 سطر (6×15)، اندازه 11×20/3 سم [ف: 19-179]
خط: نستعليق، كا: طيب، تا: 55-1056ق؛ كاغذ: تركي نخودي، جلد: مقواي روكش چرم لاكي، اندازه: 24/5×36 سم [ف: 7-175]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 4ربيع الاول 1067ق؛ كاغذ: شرقي نخودي ضخيم، جلد: زرشكي، 20گ (89-108)، 15 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 31-424]
خط: نسخ، كا: محمد صالح كوكدي جردقاني «گلپايگاني»، تا: 1 شعبان 1068ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 21ص (327-347)، 25 سطر (9×17)، اندازه: 15×25 سم [سنا: ف: 1-14]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فصل در انك فلك خارج مركز جهت افتاب... تدوير اختيار كردند در باب چهارم از مقالت پنجم كفته امده است... حاصل مي شود، الا انك خارج...
اين رساله جز مقدمه ارزشمند و اندك آن كه در بيش تر نسخه ها نيست، چند برگ از آغاز آن از قلم كاتب افتاده، ليكن در ادامه با نسخ ديگر حل مشكلات معينيه همخواني دارد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1078ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد حسين بود نور چشم» (بيضی)؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: مقوايي، 2گ (1پ-2پ)، 21 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 21-256]
كا: لاريجاني، تا: چهارشنبه محرم 1087ق، جا: مازندران [نشريه: 5-386]
آغاز: برابر 2؛ انجام: درخلاف جهت ظل باشد.
خط: نستعليق، كا: محمد صالح بن حسينعلي قمي، تا: 1095ق؛ ضميمه نسخه ش 20777؛ اهدايی: رهبري، 1373؛ كاغذ: نخودي، 11گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 18-84]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي سبز، 15گ (169پ-183ر)، 19 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 39-259]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: سيد حسين حسني لاريجاني نياركي، تا: ربيع الثاني 1227ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (27پ-32پ)، اندازه: 21×35 سم [ف: 21-182]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الثاني 1239ق؛ مصحح، با نشان «بلغ مقابله» مقابله گرديده، با اشكال گوناگون هندسي؛ كاغذ: فرنگي آبي، 22گ (75پ-96پ)، 23 سطر، اندازه: 7×15 سم [ف: 39-314]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: ربيع الاول 1279ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 24گ (175پ-198ر)، 16 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 3-209]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1291ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 21 سطر، اندازه: 13×23/6 سم [ف: 6-478]
خط: نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد بن محمد امين حسيني سمناني، تا: دوشنبه 25ذيحجه 1299ق، كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 9گ (34ر-42پ)، 25 سطر (15×26)، اندازه: 9×19 سم [ف: 7-2719]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: رويه كاغذ قديمي، 23 سطر، اندازه: 11/20×25 سم [ف: 6-496]
آغاز: برابر 1؛ انجام: تمت الرساله... بحمد الله و حسن توفيقه في بلده كرمانشاهان صانها الله عن حوادث الدوران بيد المذنب
العاصي محمد بن محمد علي شيرازي.
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد علي شيرازي، بي تا، جا: كرمانشاه؛ داراي دوائر نجومي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج سرخ، 13گ، 22 سطر (10×15)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-263]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 17 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 2-98]
بي كا، بي تا؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، 16 سطر (17×23)، اندازه: 28×35 سم [ف: 2-30]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعليق متوسط، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي شكري، 546ص (209-754)، 13 سطر، قطع: رقعي باريك و بلند [ف: 19-381]
حل مشكلات النهاية- نكت النهاية
hall-e moškelāt-e vassāf
وابسته به: تجزية الامصار و تزجية الاعصار = تاريخ و صاف؛ وصاف الحضرة، عبدالله بن فضل الله (663-730ق)
متن «تجزيه الامصار و ترجمة الاعصار» از وصاف الحضرة خواجه شهاب الدين عبدالله اشرف (663-730ق) فرزند عزالدين فضل الله يزدي، در 5 جزء دنباله «جهانگشاي» جويني را گرفته، با نثري دشوار، تاريخ چنگيز و فرزندان او را، از گشودن بغداد تا پسين خان مغول را گزارش کرده است. در 34 سالگي (699) به نگارش جلد يکم پرداخته و در 712ق جلد پنجم را به پايان رسانيده و در سلطانية به اولجايتو خدابنده پبشکش کرده است.
[نسخه های منزوی 3447/5؛ فهرستواره منزوي 919/2]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 1233/2-7/133
آغاز: بسمله ديباج ديباچه کتاب کتاب فصاحت مخطط ومدبج و آفرين جهان آفرين است که غواص اراده اش؛ انجام: لامرد لحکمه گفته پوبه زن آيد و چون به تيمار بيماري قدم رنجه فرمايد سرخويش گيرد و بدل به صحت بدل شود گرفتار آن علت نقرس را طبع نفرستد.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 16گ، 18-19 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 3-1669]
ḥall-ul muškil fī masīr-il kawākib-is sab‘a
در اين كتاب مشكلات در مسير كواكب سبعه بيان شده در هفت «باب»: 1. معرفة التقويم؛ 2. معرفة الساعات و الارتفاعات؛ 3. معرفة الاجتماعات و الاستقبالات؛ 4. رؤية اهلة؛ 5. معرفة عرض القمر؛ 6. معرفة الكسوف؛ 7. معرفة الخسوف.
آغاز: بسمله هذا کتاب حل المشکل في مسير الکواکب السبعة و الجوزهر و الساعات و الارتفاعات و الاجتماعات و الاستقبالات الخسوف و الکسوف و ما يتعلق بالاعمال في هذه البابات، فمن احب النظرفيه... عن حل عقد الزيجات
انجام: الباب الثامن في معرفة جزو الاجتماع و الاستقبال. تؤخذ البعد بين النيرين درجة و دقيقه... الا ان في الاستقبال تزاد علي موضع القمر ستة بروج و الله اعلم بحقايقها قد تمت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10، كاغذ: سمرقندي شكري ضخيم، جلد: تيماج، قطع: رقعي بزرگ [نشريه: 13-420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1211ق؛ قبل اين رساله دو صفحه مقدمه مانندي در تعريف قرانات و شمه اي از احکام آن آمده؛ جلد: تيماج سياه، 6گ، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 1254ق؛ كاغذ: هندي و فرنگي، جلد: ميشن يشمي، 16ص (237-252)، 14 سطر (6/5×12)، اندازه: 13×20 سم [ف: 9-399]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
hall-e mo‘ādelat-ol jabr-e va-l moqābela
كنتوري، سراج حسين بن محمد قلي، - 1282؟ قمري
(kantūrī, serāj-od hoseyn ben mohammad qolī (- 1866
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24523
آغاز: بسمله. سؤالات جبر و مقابله فصل اول تعريفات مين 1- معادله ايك دعوي هي كه اظهار كرتاهي؛ انجام: اكو طرف 2 كي توده كون اعداد هين جواب 2 و...
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ اهدايی: رهبري، اسفند 1376؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 145گ، 22 سطر، اندازه: 12×27 سم [اهدائي رهبر: 9-142]
hall-ol ma‘āzel fī hall-e kasīr-en men-al mašākel
تنكابني، محمد بن سليمان، 1234-1302قمری
(tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819-1885
تاريخ تأليف: چهارشنبه 28جمادي الاول 1301ق
پاسخ يازده پرسش اعتقادي است كه بعضي از ارباب ايمان اهل شفت نموده اند.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 623/2
آغاز: الحمدلله و الي لواء الولاء و ما حي غواية الاغوياء و الصلاة و السلام علي سيد الانبياء و خاتم الاصفياء؛ انجام: خداوند ناوش را ؟ بر جاده محبت علي و أولاد او بر قرار فرمايد و شيطان را از ما دور كند
خط: نستعليق نازيبا، كاتب = مؤلف، بي تا؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 56گ (41پ-96ر)، 8 سطر، اندازه: 10×12/5 سم [ف: 2-225]
حل المعاقد في القواعد اللآلي- حل معاقد القواعد
حل معاقد القواعد- شرح قواعد الاعراب
ḥall-u ma‘āqid-il qawā‘id = ḥall-ul ma‘āqid fi-lqawā‘id-il la‘ālī
سيواسي زيلي، احمد بن محمد، - 1009؟ قمري
(sīvāsī zeylī, ahmad ebn-e mohammad (- 1601
وابسته به: الاعراب في قواعد الاعراب = قواعد الاعراب؛ ابن هشام، عبدالله بن يوسف (708-761)
اهداء به: سلطان سليمان خان پسر سليم خان پسر سلطان بايزيد خان
تاريخ تأليف: 967ق؛ محل تأليف: زيله
کتاب «الاعراب عن قواعد الاعراب» که به «قواعد الاعراب» شهرت دارد، تأليف ابن هشام نحوي (708-761ق) ابو محمد عبدالله بن يوسف است كه آن را در چهار «باب» نگاشت: 1. باب جمل، در معرفت جمله و احكام آن، تعريف جمله، اركان آن و انواع اسميه و فعليه و...؛ 2. جارو مجرور در بيان متعل هاي حروف جاره و احكام آن؛ 3. الفاظ مخصوصه در بيان كلماتي كه در اعراب بيش از يك وجه دارند، قط، اجل، بلي، اذ، اذا، نعم و... كه گاه دو يا سه وجه و يا بيش تر دارند؛ 4. باب ايجاز و اختصار كه عبارت است از آوردن حداقل كلمات براي بيان معني در يك عبارت. بر «قواعد الاعراب» ابن هشام، شرح هاي بسياري نگاشته اند كه چلبي در كشف الظنون (جلد 1ص 124) آن ها را آورده است و از جمله اين شرح ها «حل معاقد القواعد» تأليف زيلي، ابوالثنا احمد بن محمد است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي رفع اسماء العلماء بفعل الخشية في قوله انما يخشي الله من عباده العلماء... و بعد فيقول العبد... ابوالثناء احمد بن محمد... ان المختصر الموسوم بالقواعد...
انجام: و لقد احسن المص رحمة الله عليه في ربط الخاتم بالفاتحة اذ علق بالفاتحة الاقتضاء جادة الصواب و في الخاتمة الكفاية بالتأمل.
[دنا 776/4 (4 نسخه با نام مؤلف ابوالثناء، احمد بن محمد) و 972/6 با عنوان شرح قواعد الاعراب و نام مؤلف سيواسي زيلي، احمد بن محمد كه هر دو رساله يكي است و مؤلف نيز يكي مي باشد]
آغاز: برابر؛ انجام نسخه: و قد وقع الفراغ منه نقله الي البياض عم سبع و ستين و تسعمائه في شهر ذي القعدة... في ايام دولة... سلطان سليمان... ابن بايزيد خان... و كان التأليف في قصبة زيلي... تم الكتاب... علي يد... حسين بن شريف الدين
خط: نستعليق، كا: حسين بن شريف الدين، تا: 967ق، جا: سيواس؛ كاغذ: اصفهاني، نخودي، جلد: مقوايي رويه تيماج سياه، 104ص (1-104)، 11 سطر، 7×13 سم [ف: 11-238]
خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ جلد: مقواي، 58گ، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 31-62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن عثمان، تا: 1118ق، جا: طرابزون؛ واقف: رضا نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: شكري، جلد: مقوا، 71گ، 19 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 12-85]
خط: نسخ ريز، كا: احد پسر ملانور محمد، تا: پنج شنبه 12جمادي الاول 1133ق [فيلم ها ف: 2-13]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
خط: نستعليق، كا: شرواني مغاني، تا: جمعه 1جمادي الثاني 1232ق؛ كاغذ: كبود، جلد: تيماج ترياكي [نشريه: 3-403]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ جا: مدرسه ملا صدر الدين؛ كاغذ: ترمه، جلد: ابره كاغذي مقوايي، 76ص (1-76)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 7-220]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد وقع الفراغ من نقله الي البياض علي سبع و ستين و تسعمائه في ايام دولة السلطان الاعظم... سلطان محمد خان... و هزم اعداه بمنه و كرمه يا معين.
خط: نستعليق، كا: بي كا، تا: بي تا؛ محشي از مؤلف با نشاني «منه»؛ كاغذ: تركي نخودي رنگ، جلد: تيماج قرمز، 55ص (17-72)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 23-146]
آغاز: برابر
كا: بي كا، تا: بي تا؛ 40گ، اندازه: 16×22 سم [ف: 5-2648]
ḥall-ul mu‘ḍalāt = kāfīyat-ul ‘arūḍ fī ‘ilm-il ‘arūḍ
نظام العلماء، محمد رفيع بن علي اصغر، 1250-1326قمري
(nezām-ol-‘olamā’, mohammad rafī‘ ebn-e ‘alī asqar (1835-1908
تاريخ تأليف: دوشنبه جمادي الثاني 1270ق
در علم عروض و قافيه، نگارنده آن را براي خود نگاشته در يك «ديباچه» و دو «بخش» و يك «خاتمه». در ديباچه می گويد چون استاد عبدالكريم كتابچه كوتاهي در اين مسئله نگاشت كسي از من خواست اندكي بازتر كتابي سازم.
آغاز: الحمدلله الذي اكمل صنع مكوناته و اسبغ نعمه علي برياته و جعل في قلوب المؤمنين له بيتا اوسع من ارضه و سمواته...
انجام: فكتبت هذا المختصر و اثبتث فيه ما علي الضمير القاصر خطر...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مهدي پسر علي نقي، تا: رجب 1275ق، به دستور مؤلف؛ مجدول، مصحح، محشي كه گويا به خامه مؤلف باشد؛ جلد: تيماج مشكي، 50گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-380]
آغاز: برابر؛ انجام: في كل لمحه من الازل الي الابد
خط: نسخ، كا: علي زنوزي، تا: 1276ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: پارچه اي [الفبائي ف: 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مهدي بن علي نقي، تا: 1 ذيحجه 1287ق؛ مهر تملك: «فاني 1291» (بيضی)؛ در آغاز مالك نسخه چنين نوشته: «اين كتاب از تأليفات جناب مستطاب نائب الصداره آذربايجان است كه به طريق اهداء برايم فرستاده است سلمه الله تعالي من العاهات، حرره في سنه 1288، حرره الفقير لطفعلي غفرله»؛ جلد: تيماج قهوه اي، 73گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 43-210]
hall-ul muġāliṭa fī ḥall-i šubha-til ‘ā اiṭa
بهاري، محب الله بن عبدالشكور، - 1119قمري
(bahārī, moheb-ol-lāh ebn-e ‘abd-oš-šakūr (- 1708
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين... بعد فيقول احد من؛ انجام: و يهكن ان يكون قوله مندير اشاره اليه فتامل
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر دكن هند [رايانه]
آغاز: حل المغالطه لمرز الموسويخان يق في حل المغالطه؛ انجام: للشيخ الاجل الاكمل الشيخ عبد الرسول الكردي
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر دكن هند [رايانه]
آغاز: بسمله، من المغالطات العامه الورود المدعي؛ انجام: ذكرت بعضها في كتابي السلم فليرجع البر و الحمدلله
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر دكن هند [رايانه]
.)uqūd (mn-ا-’hall-ul ma‘qūd min-al jumal-i wa
قطب راوندي، سعيد بن هبة الله، - 573قمري
(qotb-e rāvandī, sa‘īd ebn-e hebat-ol-lāh (- 1178
[امل الآمل، ج2، ص 126؛ تراثنا، ش 39، ص 278]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8932/38
آغاز: قال الراوندي رحمه الله في حل المعقود من الجمل و العقود: حل المشكلات من افضل العبادات؛ انجام: دفن الميت في التراب افضل من دفنه في التوابيت.
خط: نسخ تحريري، كا: محمد بن علي بن حسن جباعي، تا: شنبه 18شوال 852ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن بنفش، 4ص (96-99)، اندازه: 18/2×28 سم [ف: 29/1-386]
حل معما- ديوان ضيائي اردوبادي
hall-e mo‘ammā
ضياء اردوبادي، - 927قمري
(zīyā’ ordūbādī (- 1521
اهدا به: حضرت مير
تاريخ تأليف: 912ق
آن را به نام «حضرت مير» ساخته است. او گويا همان ستايشگر سلطان حسين بايقرا در 892 باشد (مجلس 658/3) همان که ضيائي اش خوانده اند و از شناختگان امير عليشير و درگذشته 927 (دانشمندان آذربايجان 241؛ آتشكده 26؛ مجالس النفايس 64 و 237؛ تحفه سامي 119؛ الذريعه 632/9). درباره تاريخ تأليف آن در پايان چنين آمده: درو هر فوايد ضيا ماند ** اين
حل معميات ما را/ تاريخ گشودنش چو خواهي ** بشمار فوايد ضيا را. (دانش پژوه)
نويسنده در اين كتاب اسامي متعددي را به شكل معما در آورده و طرز گشايش آن ها را بيان كرده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد چنين گويد ضياء اردوبادي غفر ذنوبه و ستر عيوبه: كه در تبريز بودم كز خراسان ** رسيد اين نسخه چون سنگ خارا/ به استدعاي بعضي از عزيزان ** شدم مشغول استخراج اسما/ نوشتم حاشيه، كردم همه حل ** نهادم نام آن حل المعما
انجام: چون كلك ضيا نوشته اين فائدها ** تاريخ فوايد ضيا بنوشته
[دنا 776/4]
كا: ابوالقاسم تفرشي، تا: قرن 10 [نشريه: 5-230]
آغاز: ... كه مقصود بالتمثيل است آماده گردد... و تحصيل شراب و راح مباح باشد بعد از ديدن ماه كه شهر است؛ انجام: ب را كه بيك واسطه ديگر دوگانه لفظ قلد تحصيل پذيرد پس از آن به چندين منوال
خط: نستعليق، بي كا، تا: 918ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 84گ، 15 سطر، اندازه: 11/9×20 سم [ف: 4-864]
خط: نستعليق، كا: صديق بن ايوب، تا: قرن 11 [3-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: احمد، تا: 1014ق، جا: جزيره دروست؛ جلد: مقوايي، 44گ (85پ-128پ)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 22-169]
آغاز: بحصول پيوسته كه محل استشهاد است.
در ديباچه از استاد خود «جامي» بطور معمي ياد كرده است: ز خود بگسسته و وارسته از غير ** بشهر لامكان دل بسته از سير؛ خط: نستعليق، كا: عيسي نامراد، تا: 1029ق، جا: وان مدرسه ملك محمد؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 62گ، 14 سطر (9/5×14)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 11-2372]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علي خير خلقه محمد و اله اجمعين چنين گويد؛ انجام: از چشم صاد خواسته و از نشان نور بود الله الموفق و المعين
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 1082ق، اهداء به: صفي قلي خان؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج آبي، 105گ، 14 سطر (6×14)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 5-629]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج ترياكي، 136ص (10-145 حاشيه) [ف: 43-227]
آغاز: برابر
بي كا، بي تا؛كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقواي، 1ص (1)، اندازه: 10×15 سم [ف: 22-42]
hall-e mo‘ammā
حق نظر حكيم باشي
haqq nazar hakīm bāšī
چاپ: چاپ سنگي، 1284ق؛ در تهران نيز طبع شده.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 7308
آغاز: بسم الله... الحمدلله واجب الوجود و ستوجب السجود باري النسم و شافي السقم المتوحد بالبقاء و المتفرد بالبهاء... چنين گويد حكيم دانشمند عبراني نسب؛ انجام: جايي كه عقاب پر بريزد/ از پشه لاغري چه خيزد/ و اجعل اللهم عاقبة امورنا خيراً بمحمد و اله الا محادتم بالخير ليغفر لك الله ما تقدم من ذنبك و ما تأخر برحمتك يا ارحم الراحمين و صلي الله محمد و اله اجمعين الطاهرين.
در آداب حدوث مرض و با؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد حسن بن محمد همداني، تا: 1292ق؛ مهر كتابخانه «دادسراي عمومي تهران»؛ كاغذ: فرنگي آبي، 17گ، 11 سطر (6/2×11/2)، اندازه: 10/5×17 سم [رایانه]
hall-e mo‘ammā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7805
آغاز: بسمله الحمد الله واجب الوجود و مستوجب السجود؛ انجام: ازيشه لاغري چه خيزد و اجعل اللهم عاقبة امورنا خيرا بمحمد و آله الامجاد.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ پراكنده هاي فارسي در پايان هست، مورخ 11رجب 1214؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج يشمي، 17گ، 14 سطر (7×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16-707]
hall-e mo‘ammīyāt
شربتدار اصفهاني، ابراهيم بن محمد، ق 12قمري
(šarbatdār-e esfahānī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 18c
در حل معماي شرف الدين علي يزدي: چو در تناسب تأليفي اوفتد نه و پنج ** بجوي ثالث او را شرف بفكر صحيح/ كمال دوري اصغر بديل اصغر ساز ** كه هست زهره زهرا قرين ام مسيح؛ و معماي نصيراي همداني: در نسبت مؤلفه چون سي و دو فتاد ** اصغر بجوي و ساز مقدم بر اعظمش/ تا جلوه گر شود ز نهانخانه خيال ** نام بتي كه شادي دل ها بود غمش؛ و معماي خود مؤلف: چون دو بمؤلفه بشش بار شود ** جويي وسط ار بخت مددكار شود/ بي حد چو وسط بران دو يابد تقديم ** نام خوش آن يار وفادار شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3404/3
آغاز: بسمله. بسم الله تيمنا بذكره العلي الاعلي. بدان كه اين رساله ايست در دانستن كمال ظهوري و دوري و مناسبت تأليفي و حل و توضيح معماي مولانا شرف الدين علي اليزدي و نصيراي همداني... مرتب است بر دو حرف حرف اول در دانستن كمال ظهوري... حرف دوم در تبيين تناسب تأليفي؛ انجام: اسم شيخ كه مقصود است بحصول مي رسد ربنا تقبل منا انك انت السميع العليم.
خط: شكسته نستعليق، كا: خليل بن اسمعيل حسيني تفرشي، تا: 1263ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 12گ (78-89)، 15 سطر (5×11)، اندازه: 11×18 سم [ف: 11-2411]
hall-e mo‘ammīyāt
شرح و توضيح چند بيت معما به نام اشخاص است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/71- طباطبائي
آغاز: معما به اسم امين آتشي بيا يعني آت شب يار شيب را كه راست آت بگذاري نا آ ا ت مي شود
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 1ص (63ص) [ف: 23-735]
ḥall-ul muġāliṭāt
يحيي بن عدي، 280-364قمری
(yahyā bn-e ‘adī (894-975
قفطي: «قول فيه تفسير اشياء ذكرها عند ذكر فضل صناعة المنطق، كتاب في فضل صناعة المنطق».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4901/8
آغاز: قال ابوزكريا يحيي بن عدي: بسمله. اني لما اجتمعت مقالتي في تبيين فضل صناعة المنطق يوصف ما يفيده اهلها من القوي المعجزة ساير الصناعات الكلامية سواها يتضمنها ذكر بعض مسائل السوفطائيين المعتاصة و تركت اتباعها بحلها و ايضاح وجوه غلطهم او مغالطتهم فيها مسائل السوفطائيين المعتاصة و تركت اتباعها بحلها و ايضاح وجوه غلطهم او مغالطتهم فيها نظر فيها من [هو] اجل اعز و اعظم و اكثر من اصدقائي اطال الله باقه و بقاءهم اجمعين واجب ان اثبت له ذلك فسارعت الي محبته و بادرت باسعافه بطلبته لاستحقاقه ذلك باصالة عقله و جلالة فضله و ثاقب فهمه وسعة علمه و خلوص خيريته (؟) و حسن نيته و صحة و ده و كرم عهده اعان الله و علي اداء حقه و القيام بها يجب له و هذا حين ابتدي بذلك بمعونة الله تاييده و حسن توفيقه و تسديده. فاقول في حل المسئلة الاولي و هي قول قايل ان كل اقاويلي كاذبة اذا كان لم بخبر قبل ذلك الاباخبار كذب فيها... و اما المسئله الثانية و هي قولهم ما يقولون في هذا القياس المؤلف عن مقدمتين احديهما هي القو بان كان قايل انه حمار فهو قايل انه حيوان و الاخري منها هي القول ان كان قايل انه حيوان فهو صادق فان الذي ينتج عن هاتين المقدمتين هو ان كل قايل انه حمار فهو صادق... و اما المسئلة الثالثة و هي قولهم ان كل واحد من الناس حيوان و الحيوان ذو انواع كثيرة فهاتان المقدمتان صادقتان و الذي ينتج عنهما ان كل واحد من الناس ذو انواع كثيرة فهاتان المقدمتان صادقتان و الذي ينتج عنهما ان كل واحد من الناس ذو انواع كثيرة و هذا قول كاذب... و اما المسئله الرابعة و هي قولهم ان الجسم لايخلو من ان يكون حيوانا او ليس بحيوان اذا كان من الاضطرار ان يصدق علي كل شيء اثبات شييء بعينه او نفيه؛ انجام: فهذا حل هذه المسائل قدر شرحناه و بينا ابواب اسباب المغالطات فيها بمعونة اله ذي الجود و الحكمة و الحول ولي العدل و واهب العقل فله الحمد شكرا دايما خالصا كما هوله اهل.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 5گ (50پ-54ر)، 15 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 14-3972]
ḥall-ul muġāliṭāt
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050قمري
(sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572-1641
حل عده ای از مغالطات منقول از تفتازانی و جهجانی و ديگران.
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 7/5
آغاز: بعد حمد من عليه تيسير العسير يسير و الصلاة علي من تعلم؛ انجام: حتي أمرت بان اطف المصباح فقد طلع الصباح و من الله الهداية و التوفيق و هو يهدي إلي سواء الطريق
خط: نستعليق، كا: حسيني، تا: 974ق، جا: كاشان؛ جلد: چرم، 12گ (23پ-34پ)، 21 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [مؤيد: 3-533]
ḥall-ul muġāliṭāt
رساله اي است در حل مغالطات منسوب به ابن كمونه و در سرآغاز آن از پاسخ و حل محقق دواني ياد مي شود، و در مسئله دوم (تصور و تصديق) از اعتراض امير فخرالدين استرآبادي بر دواني ياد مي شود. كاتب آن را از افادات افضل الدين دانسته، و شايد امير فضل الله استرابادي معاصر شهيد باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4900/93
آغاز: من افادات قدوة الفضلاء افضل الدين (؟) المسئلة الاولي من الكلام في التوحيد. فيقول واجب الوجود لذاته لايمكن ان يكون متعدد لان نسبة المتعدد اليه من حيث هو واجب؛ انجام: و هذا الاتحاد غيره مستلزم لايجاد التصور في مهية التصديق الذي هو معلوم بالمجاز فلاينا في اختلاف حقيقتهما كما لا يخفي
خط: نسخ، بي كا، تا: 1081ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (245پ-246ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-98]
ḥall-u muġāliṭāt
نام كتاب در آغاز نسخه چنين آمده: «هذه رساله في بيان المغالطات النظرية مع الاجوبه عنها». مؤلف اين رساله ده مغالطه معروف را ياد كرده و پاسخ گفته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1805/13
آغاز: و ايضا رسالة في المغالطات، بسم الله الرحمن الرحيم، هذه رسالة في بيان المغالطات النظريه مع الاجوبه عنها اولها قولنا الكلمة غير منقسمة؛ انجام: فعليك ايها الحريص علي لرفع المغلطات عنك و الزام المعاندين بضبط اشكال الاربعه و شرايطها و العلم بفساد الصورة و الماده و جميع ما اورناه للدفع و الالزام.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1078ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 3ص (82-84)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-338]
ḥall-ul muġāliṭāt
مؤلف در ضمن مطالعه کتب و اسفار، مغالطاتی که طلبه در اشکال منطقی چهارگانه با آن ها مواجه می شود را جمع آوری کرده است و در اين جا به صورت مختصر به حل آن ها پرداخته است.
كرمانشاه؛ نجومي؛ شماره نسخه: 2 مجموعه بدون شماره
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم رب يسر بفضلك... و بعد لما خطر ببالي ان اجمع عدة من المغالطات و زبدة من المناظرات؛ انجام: بل مثل عذا النوع ممتنع وعدمه ضروري و ليكن هذا آخر ما اردنا ايراده في هذه الاوراق
كا: محمد طاهر بن محمد صالح، بي تا؛ 1227-1263 [دلیل المخطوطات: 1-270]
ḥall-ul muġāliṭāt-iṯ ṯalāṯīn
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 268/1
خط: نستعليق، كا: ابوالفضل بن محمد علي طبيب همداني، تا: 1185ق؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 10/5×20 سم [ف: 1-249]
حل مغالطة ابن كمونة- نهاية الكلام في حل شبهة جذر الاصم
حل مغالطة ابن كمونة- حل مغالطة جذر الأصم
ḥall-u muġāliṭat-i ibn-i kamūna
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4338/1
آغاز: ارشدك الله تعالي و اياي الي طريق الحق و الصراط المستوي، ان مغالطة المشهورة لابن كمونة قد اختلف في تقريرها و حلها اقوال الناظرين... اقول ان اريد اثبات ازلية الحوادث؛ انجام: بحسب الوجود و العدم و لا استلزام ذاتي، و تفردت بهذا التحقيق و التفصيل بعون الملك الجليل. تمت.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ محشي به تاريخ جمادي الاول 1231؛ مهر: «عبده علي اصغر»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج، 2گ (2پ-3پ)، 18 سطر (9/5×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 12-32]
ḥall-u muġāliṭat-i ibn-i kamūna
ميرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمري
(mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632
آغاز: إعلم، أرشدك الله تعالي و إياي الي طريق الحق و الصراط السوي: أن المغالطة المشهورة لابن كمونة قد اختلف في تقريرها و حلها اقوال الناظرين
انجام: و الجواب أن هناك شيئاً بحسب الوجود او العدم غيرمستلزم للرفع، و هيهنا لاشيء بحسب الوجود او العدم و لااستلزام ذاتي. و إني تفردت بهذا التحقيق و التفصيل بعون الله الملك الجليل.
چاپ: به اهتمام عبدالله نوراني در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامي دانشگاه مك گيل با همكاري دانشگاه تهران: 1353)
آغاز: جواب مغاطه الاستلزام اميرالمحققين مير باقر؛ انجام: المنافات بين هذا و بين ما تغرر في المقدمه لمهده
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 12، جا: احمد نگر؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رايانه]
آغاز: برابر
كا: محمد رضا بن عزيز الله توني مشهدي، تا: 1107ق؛ جلد: تيماج خرمايی، 7ص، اندازه: 16×23 سم [ف: 2-205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، بي تا؛ واقف: نائيني؛ اندازه: 12×22 سم [ف: 4-389]
حل مغالطة الجذر الأصم- نهاية الكلام في حل شبهة جذر الاصم
حل مغالطة الجذر الأصم- حل شبهة جذر الاصم (الاولي)
ḥall-u muġāliṭat-i jaḏr-il aṣam = ḥall-u muġāliṭat-i ibnikamūna
دواني، محمد بن اسعد، 830-908؟ قمری
(davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7705/5
به واسطه كم بودن اطلاعات فهرست مشخص نشد كه اين رساله كدام يك از نامه ها يا فوائد دواني (؟) درباب شبهه جذر اصم است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: نزديك به پايان صفر 977ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 3ص، 17 سطر (5×10/5)، اندازه: 9×16 سم [ف: 16-679]
حل المغالطة/ فلسفه/ عربي
hall-ul muġāliṭa
فياض جانپوري، غوث محمد
fayyāz-e jānpūrī ،qaws mohammad
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22016
آغاز: بسمله، رب لا احصي ثناء عليك انت كما اثنيت علي نفسك؛ انجام: فلا تكن عنه في عوج و لا ظلام بعون الفياض الفضل المنعام
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر دكن هند [رايانه]
ḥall-u maġlaṭat-i qaws-in nahār
كاشف يزدي، قاضي بن كاشف الدين محمد، - 1075قمري
(kāšef-e yazdī, qāzī ebn-e kāšef-od-dīn mohammad (- 1665
و جيزه اي است در حل مغلطه و سفسطه مشهور در قوس النهار.
آغاز: بسمله. و بك اعتمادي يا كريم. بعد حمد الله ولي الفضل و مظهر الجميل... يقول... قاضي بن كاشف الدين... هذه رسالة و جيزة في المغلطة المشهورة في قوس النها و الجواب عنها ما يخطر بالبال... فاقول قوس النهار يزيد علي المشهوري
انجام: و قد فصلنا بما لا يمكن المزيد عليه في رسالتنا الكبيرة المعمولة في هذه الاعضال فمن اراد فليرجع اليها
آغاز: برابر؛ انجام: ولا الليل سابق النهار اي قد سبقه في النهار
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: پارچه اي، 15ص (7-21)، ابعاد متن: 9×15/2، اندازه: 15/8×22 سم [ف: 8-326]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ 2گ (198ر-199پ) [ف: 356]
حل المقاعد- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب
ḥall-ul mūjaz = ḥall-u mūjaz-il qānūn
آقسرائي، محمد بن محمد، - 771؟ قمري
(āqsarā’ī, mohammad ebn-e mohammad (- 1370
وابسته به: موجز القانون = الموجز في الطب = الموجز؛ ابن نفيس، علي بن ابي الحزم (607-687)
گزارشي است با عناوين «قال، اقول» بر کتاب «موجز القانون» ابن نفيس قرشي. شارح در مقدمه اش می گويد که در اين شرح نقل نکردم جز آن چه در کتاب هاي معتبر اين فن آمده است. داراي چهار «فن»: 1. قواعد جزئي الطب اعني علميه و عمليه بقول كلي؛ 2. الادوية و الاغذية و المفرده و المركبة؛ 3. الامراض المختصه بعضو عضو و اسبابها و علاماتها و معالجاتها؛ 4. الامراض التي لاتختص بعضو دون عضو آخر و اسبابها و علاماتها و معالجاتها. وي در اين كتاب از ابوريحان، ابن سينا، ابن ماسويه، ابن هبل، القلانسي در قرابادين، سمرقندي در اصول التركيب، تقويم الابدان، التنقيح، صاحب الصيدنه، الجامع، الكامل، المنهاج، تذكرة الكحالين اربلي و غيره ياد مي كند.
آغاز: بسمله و به نستعين. الحمدلله رب العالمين و الصلوة علي
افضل انبيائه محمد و آله اجمعين. اما بعد: فان الطب علم شريف لشرف موضوعه و وثاقة دلائله و شدة الحاجة اليه... فلذلك صرفت بعض زمن تحصيلي اليه و قرأت المختصرات المشهورة فيه علي والدي و طالعت اكثر ما بلغني من المطولات و ما اكتفيت بما اكتفي به المعاصرون من الاطباء و هو القدر الذي به يتيعشون و بواسطته الي الملوك يتقربون بل حققت قواعده علي وجه يوافق الاصول الحكمية و كان من جملة ما قرأت عليه موجز القانون للحكيم المحقق ابي الحسن القرشي المعروف بابن النفيس فاردت بن اشرحه لما فيه من المشكلات افادة للطلاب
انجام: و في العسل و السكر اربع مثقال و الله اعلم (بتحقيق الحال و اليه المرجع و المآل) قال الشارح (الشيخ الفاضل... جمال الدين...) هذا آخر ما سمحت به قريحتي القريحة و فطنتي الجريحة من شرح موجز القانون و قد وقع الشروع فيه و التمام في احوال يصير بهاالذهن كليلا و القلب عليلا و المرجو من الناظر فيه اصلاح ما وقع فيه من الخطايا احسانا و الله تعالي يجازيه روحا و ر يحاناً و الحمدلله تعالي و المنة.
چاپ: اين کتاب مکرر در لکهنو چاپ شده است
[الذریعه 95/14؛ کشف الظنون 1899/2 و 1900/2؛ مشترک پاکستان 751/1؛ هدية العارفين 165/2؛ معجم المطبوعات (ج 462:2)؛ معجم المؤلفين 11-192؛ بروکمان 2-328؛ دنا 777/4 (45 نسخه)]
آغاز: يقتضي ان يكون ذلك المرض داء عارضا له كما في داء الثعلب و داء الحية لتضمن الاضافة اللام و علي هذا التقدير لا يكون للتشبيه معني؛ انجام: قال المؤلف و اما نهش السباع و الحشرات فيلتق بالمطولات و انما يكتب في هذا الكتاب عض الكلب الكلب و مداواته اقول الشيخ.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ كاغذ: نخودي، 340گ، 23 سطر، اندازه: 10/5×21/5 سم [ف: 5-710]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المؤلف الباب الرابع في الکسر و الوثي و الخلع و السقطة و الصدمة... يحتاج الي جرو تعصيب بما يحفظ العضو علي شکله بالجباير و اخراج
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: انجام؛ محشي با نشان «منه»، مصحح؛ 322گ، 21 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-1664]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: بوسعيد بن معين بن حسين طوسي خوافي، تا: چهارشنبه 24رمضان 817ق، جا: هرات؛ محشي؛ با فهرست بخش ها در آغاز به خط نسخ محمد بن محمد خواجه بخاري مورخ 1000؛ كاغذ: سپاهاني، 167گ، 31 سطر (12×21) [ف: 16-95]
خط: نستعليق، كا: احمد بن يوسف بن محمود خوافي، تا: جمادي الاول 848ق؛ يادداشت ابونصر محمد مشهور به صدر بن ناصر الشريعة منصور که در ذيحجه 957 به ابونصر نظام الدين احمد بخشيده بوده؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 350گ، 25 سطر، اندازه: 14×22/7 سم [ف: 1-196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 26جمادي الثاني 851ق؛ مصحح، محشي با نشان «م» و «س»، چند برگ در انجام از شرح كليات قانون محمد بن محمود آملي آمده؛ تملک: محمد علي بن يوسف تبر الاطبا؛ كاغذ: شرقي، 280گ (2پ-281ر)، 25 سطر، اندازه: 8×16 سم [ف: 35-324]
خط: نستعليق، كا: محمد بن حسن متطبب، تا: 1 محرم 855ق؛ محشي؛ تملك: علي رضا بن زين العابدين قمي در 1248، محمد باقر بن عبدالقادر حسيني؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 166گ، 21 سطر (11×18)، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 8-573]
خط: نسخ، بي كا، تا: 22صفر 857ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 25 سطر (6/5×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 15-4122]
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 29 ذيحجه 880ق؛ تملك: حسين ابي محمد قائني بيرجندي؛ جلد: تيماج مشكي، 244گ، 25 سطر، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 20-180]
آغاز: ... و اشرفها ما هو ابعدها عن الاختلاف؛ انجام: الفصل العاشر في الادهان. دهن البنفسح و دهن الورد و دهن النيلوفر كلها باردة رطبة... المغشوش يطفو فوق الماء...
خط: نستعليق تحريري، كا: علي بن مهدي جيلاني، تا: جمادي الثاني 882ق، جا: شيراز مدرسه دارالايتام؛ مقابله شده؛ مهر: «عبده ابوالقاسم محمد مهدي» (چهارگوش)؛ جلد: تيماج زيتوني، 90گ، 21 سطر (9×14)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 1-94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي بن محمد بن علي، تا: پنج شنبه 16محرم 887ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 302گ، 19 سطر، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 9-23]
آغاز: برابر؛ انجام: قد وقع الفراغ من كتابته... في تاريخ سنه ثمان و ثمانين و ثمانه (888) حررها العبد... منصوري قواماي؟ الحسيني... و لجميع المومنين و المومنات
خط: نسخ و تحريري، كا: منصور بن قوام الدين حسيني، تا: 888ق؛ محشي؛ 616ص، 21-25 سطر (7×8)، اندازه: 12×23 سم
[نشريه: 3-370]
آغاز: بعد القي لانه يغثي. قال لمؤلف و القي انجذب من تحت و الاسهال من فوق. اقول وجه ذلك ظاهر و لهذا يؤمر في النقرس و امراض الاسافل و اوجاع الكلي؛ انجام: في النصف الاول من الشهر قويت و اثمرت سريعاً بالنسبة الي المفروس في النصف الآخر و الينابيع يزداد
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح، محشي با علائم «منه» و «س» و «صحاح» «منه 12»؛ مهر: «محمد باقر 1247 (؟)» (بيضی)؛ انتقالي از مدرسه آيت الله بروجردي شهر ري در ارديبهشت 1370؛ جلد: تيماج مشكي، 120گ، 21 سطر (13×17/5) سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 20-62]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 900ق؛ مصحح، محشي به امضاء «منه ره» تملکي است به تاريخ 930 که در تنکابن گيلان نسخه را خريده؛ جلد: تيماج سرخ، 274گ، 24-25 سطر، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 3-1664]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ تملكي به تاريخ 983؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج زرد، 785ص، 20 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 10-1882]
انجام: و الخل الحاذق فان لم يحصل الغرض به وضع الدواء الأكال
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ تملك: محمد رضا طبيب قمي به تاريخ 1080، شرف الدين بن نور الدين به تاريخ 1077 در سمرقند، عبد الحسين حسيني، عبدالله بن لطفعلي ساوجي به تاريخ 1181 در اصفهان؛ جلد: تيماج مشكي، 230گ، 21 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 20-226]
آغاز: برابر؛ انجام: و غيره من العلاج المذكور ومن مهنا نختم الكلام
خط: نستعليق، كا: قاسم بن حسن بن قاسم بن ابراهيم السلانيكي، تا: اواخر قرن 10؛ كامل و مذيل است به سه ورق فوايد متفرقه پزشكي و نجومي و تاريخي به زبان فارسي و عربي و تركي؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 167گ، 17 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 19-173]
خط: نسخ، كا: اسدالله بن محمد حسيني سمناني، تا: پايان شوال 904ق، جا: شيراز؛ افتادگي: آغاز؛ محشي «منه رحمه الله»؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 269گ، 23 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 15-4106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: صدرالدين محمد هروي، تا: صفر 917ق؛ مهر: «حاج سيد نصرالله تقوي»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: چرمي مشکي، 317گ، 23 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×22 سم [ف: 13-167]
آغاز: ... قال كثرة الطمث إما لإمتلاء البدن من الدم و دفع الطبيعة له علامته إمتلاء؛ انجام: برابر
خط: نسخ كهن، كا: اشرف حسيني، تا: 961ق؛ افتادگي: آغاز؛ از روي خط «عبدالعلي بيرجندي» كتابت شده؛ كاغذ: شرقي، جلد: چرم زرد، 55گ، 22 سطر (8/5×16)، اندازه: 16×24 سم [ف: 36-475]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: رجب 976ق؛ نسخه را آقا عبدالله صاحب جمع خزانه عامره وكالت داده به ملا محمد صادق مدرس مدرسه صالحه تا وقف كند، تاريخ وقف 1162ق با مهر واقف «یا ابا عبدالله ادركني» (چهارگوش)؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج عنابي، 208گ، 25 سطر (10/5×21)، اندازه: 19×29 سم [ف: 512]
آغاز: ... في سائر الاعضاء من الاعصاب و الرباطات و العظام ما يردها و ما يصلبها و الطحال بخصوصه؛ انجام: فاذا وجد من منفذ السرة مفسدة انقلقت فوهات تلك العروق فانصيت المائية...
خط: نسخ و نستعليق و رقاع، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قهوه اي، 299گ، 24 سطر (6/5×15)، اندازه: 13×24/5 سم [ف: 28-600]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي كشميري، جلد: تيماج قهوه اي، 281گ، 23 سطر، اندازه: 14×29 سم [اهدائي رهبر: 9-262]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: كالينگور مشكي، 501ص، 25 سطر، اندازه: 14/5×26 سم [ف: 19-3]
آغاز: برابر؛ انجام: و المرجو من الناظر فيه اصلاح ما وقع فيه من الخطاء احساناً و الله تعالي يجازيه روحاً و ريحاناً انه خير مأمول و اکرم مسئول الحمدلله رب العالمين و الله اعلم.
از آغاز تا آخر باب ششم در سموم و احتراز از آن ها را دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي؛ تملک: محمد طاهر طبيب؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج سبز، 186گ، 21 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 1-193]
آغاز: برابر
از آغاز تا بحث حمیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 239 گ، 23 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 28×17 سم [ف: 1 - 127]
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 297، 25 سطر (18×8)، اندازه: 24/5×13/5 سم [ف: 8 - 172]
آغاز: برابر؛ انجام: الفصل العاشر في الأدهان دهن البنفسج و دهن الورد ... و توقد في النار و المغشوش يطفو فوق الماء حار يابس بلطف و نرجع الى الكتاب تم الفن الثانی فن اول و ثانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملك: عطا الله حسینی؛ جلد: تیماج مشکی، 222 گ، 19 - 17 سطر، اندازه: 25×13 سم [ف: 3 - 1664]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: حبیب الله بن ابراهيم تونر، تا: 25 صفر 1002 ق؛ محشی؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهی شیرازی، اسفند 1374؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 304 گ، 19 سطر، اندازه: 24/5×16/5 سم [ف: 19 - 174]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... و بعد فان الطلب منا قليل و الله العم بالصواب ... تمت الكتاب بعون الله تعالی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد على، تا: 21 جمادی الاول 1046 ق، جان الار؛ کاغذ: فستقی و حنایی و نخودی، جلد: میشن، 16 گ، 20 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 19 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد قائم، تا: جمادی الثانی 1049 ق، جا: کشمیر؛ دارای علامات بلاغ، مصحح، جلد: تیماج قهوه ای، 555گ، 17-20 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 3 - 1663]
خط: نسخ، كا: حافظ لاله این شیخ حیدر، تا: صفر - ذيحجه 1060 ق؛ مصحح، کاغذ حنایی و نخودی؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (16×7)، اندازه: 12×21 سم [ف: 178]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1060 ق [نشریه: 7 - 699]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن ماهانی، تا: 5 ذیحجه 1088 ق؛ با سرلوح، مجدول، محشی به نشان «12 وس»؛ تملك: اعتضاد السلطنه 1297 ق؛ واقف: سپهسالار، 1297 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 288 گ، 21 سطر (18×8)، اندازه: 25×16 سم [ف:4 - 340]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، كا: عبدالباقي بن فریدون حسینی گنابادی، تا: چهارشنبه 5 جمادی الثانی 1091 ق؛ 766 ص، 19-25 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [نشریه: 3 - 370]
آغاز: برابر؛ انجام: مما هو مذكور في المطولات و ان عرف نوعه ولا يعرف شخصه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ وقف: فروردین 1395، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 208 گ، اندازه: 23×14 سم [ف: 19 - 173]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1117 ق؛ 119 ص (47-165) [نشریه: 3 - 360]
خط: نسخ، كا: احمد بن محمد کردی شافعی، تا: شعبان 1142 ق، جان مدینه منوره، استكتاب مصطفى بن يوسف افندی؛ مجدول؛ 219 گ، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1 - 40]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع الفراق من تميق هذا الكتاب بعون الله تعالی ... في صفر ... من شهور سنه سبع عشره و تسعمائه (917) على يد اضعف العباد صدرالدین بن محمد الهروی عفی الله عن سياتهما بحر مته النبي و الله اعلم
خط: تحریری، کا: صدر الدين بن محمد هروی، تا قرن 13؛ از روی نسخه مورخ صفر 917، 11 ص (286-296)، 21-23 سطر (7/5×7)، اندازه: 23×12/5 سم [نشریه: 3 - 370]
آغاز: احتراز عن المرض و الحالة المتوسطة؛ انجام: ماء شديد البرد ثم نضد ...
خط: نستعلیق تحریری زشت، كا: نصیر بن ملا محمد دزفولی، تا: 1205 ق، جا: کربلا؛ 191 گ، 26-28 سطر، اندازه: 32×20 سم [ف: 19 - 174]
آغاز: ... و هو حار يابس في الثانية ... قال المؤلف مغاث حار في الثالثة ... اقول المغاث عروق شجرة يشبه شجرة الرمان
انجام: و زعفران و اقاقيا يعجن بلباب الخبز و لبن البقر و يطلی به از بخشی از فن دوم آغاز و تا پایان فن سوم به انجام می رسد؛ خط: نستعلیق، کا: سید اکبر علی بن یارعلی بن غلام محيي الدين رضوی، تا: 1215 ق؛ افتادگی: آغاز؛ نیمه نخست نسخه در سال 1213 ه در منزل کاظم علیخان صاحب کتابت شده، محشی با نشان «12» و غیر آن، مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی مشکی، 104 گ (81-184)، 33 سطر ( 22×9)، اندازه: 28×19 سم [ف: 34 - 604]
آغاز: برابر؛ انجام: و من عاف من اكلهامات و كان تدبیر هم واحدا و استعملوا دواء جالینوس و غيره من العلاج المذكورة فلنختم الكتاب بعون الملک الوهاب.
خط: تحریری، بی کا، تا: 2 جمادی الثانی 1283 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 421 گ، 18 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 3 - 1664]
آغاز: برابر؛ انجام: و يستحق ناعما لي ما قدر معلقة وي ندرج الى اربع ... (قال ... اقول)
خط: نسخ، كا: عبدالكافي بن محمد باقر جنابذی، تا: 29 رجب 1318 ق؛ مهر تملک: عبدالله، محمد على و غيره؛ اهدایی: جواد فیلسوفی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 198 گ، 18 سطر (16×13)، اندازه: 24×18 سم [ف: 2 - 563]
آغاز: و ياخذ من المشرق ... قال واذا عرف الاعتدال الخ اقول لما بين معنى الاعتدال المقصود للاطباء اراد ان بسمه على سوء المزاج و اقسامه فقال و اذا عرف الاعتدال عرف سوء المزاج ای المزاج الخارج عن الاعتدال لانه مقابله؛ انجام: و تخفيف الرطوبات ... فينبغي أن يدبر المعالج بماهو الاوفق و يقدم ما هو الأهم منهما فان كان الضعف قويا .. و ان كان قليلا اسند آخره الى الطبيعة فانها يصلح ذلک الا أن يكون سميا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای «منی»؛ جلد: تیماج طوسی، 138 گ، 26 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 3 - 1664]
آغاز: يجب أن نبتدأ بالأقوى ولا يقيم في المعالجه على دواء واحد؛ انجام: فيقف هناک و ... بالماء الخيالات التي لا تكون بالاسباب الباقية اذا كانت
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشى؛ 86 گ، 23 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف: 1 - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از شرح های قانون مانند سدیدی و قطبی و خجندی و از المائه و جز این ها و با نشان «منه رحمه اه»؛ کاغذ: ترمه، فاقد جلد، 225 گ، 31 سطر (18×9/5)، اندازه: 27×16/5 سم [ف: 6 - 2210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «قطب، منهاج، نفیس، منه رحمه الله»؛ تملک: حاج اسماعیل در تبر داران سرای عتیق معموره به سال 1963 و مهر او «بنده رب جليل اسماعيل»، سید عبدالقادر، محمد صالح حسنی، محمد هادی طبیب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 189 گ، 26 سطر (17×10)، اندازه: 26×18 سم [ف: 6 - 2211]
آغاز: برابر؛ انجام: و ربما اصبح الی قصد ان كان في الدم كثرة مفرطة و لا يتمكن من النظر فاذا فزع من الماء و لا يحين عن علاجه فقد عاش بعد ذلك اجلان ولكن كان احدهم غير متمكن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 234 گ، 21 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف مخ: 2 - 809]
آغاز: برابر؛ انجام: يصلح كيفية الدم ان كان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
نسخه کامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11 و اوایل قرن 12؛ واقف: قائم مقام، بهمن 1396 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 260 گ، 20 سطر، اندازه: 23/52×17/5 سم [ف: 19 - 172]
آغاز: اذ لو بقى الروح بل احرقه فلابد من تواتر؛ انجام: قال و ما كان عن سوء ... ساذج يحدث.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 480 ص، 23 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 1 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: يكون حارة في الأولى ... في الرابعة.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 200 ص، 21 سطر، اندازه: 23×17 سم [ف: 2 - 228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: سید عبدالله بن سید محمدرضا شبر؛ جلد: چرم زرد، 277 گ، 23 سطر، اندازه: 26×14 سم [مؤید: 312 - 2]
حل موجز القانون - حل الموجز
hal va tarkīb-e felezzāt
رساله ای است در حل و ترکیب فلزات و غيرها بدون خطبه و دیباچه مشحون از الفاظ و اصطلاحات هندی مشتمل بر دو «جزء»: جزء اول در یازده و جزء دوم در بیست و یک «باب».
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1997/1
آغاز: بسمله، حمدله، قسم اول در تعریف هر چیزی و اسم بعض اشیاء؛ انجام: و اگر در دست می مالید آهک وار پخته شود بعد ها نگاه دارد، بخورد فایده می دهد و السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1261 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 36 ص (1-36)، 21 سطر (15×7/5)، اندازه: 19×11 سم [ف: 3 - 1121]
hal va tarkīb-e felezzāt
ترجمه یکی از متن های اروپایی است که به نظر می رسد در مدرسه دارالفنون تهیه شده باشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10967/5
آغاز: جميع املاح را می توان یک باره در آب کرده جوشانیده از کاغذ صافی صاف نمایند و پس از آن کلروردر را در مقداری آب حل کرده داخل نموده؛ انجام: بخواهند آبی رنگ شود با اندکی آمانياک طلا می کنند. و اگر بخواهند بعضی جا های آن آبی تیره رنگ شود از کاربنات و آمانیا می آلایند. تمام شد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز (برگ شماری خود نسخه از صفحه 16 تا 36 است که نشان می دهد 15 صفحه از آغاز آن افتاده است)؛ پس از پایان کتاب 5 سطر «در قاعده چسبانیدن بلور و چینی و سایر چیز ها» نوشته شده در 1333 ق؛ 11 گ، 12 سطر (14/5×9)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 20 - 559]
hal va tafsīr-e hadīs-e «amr-ol lāh va lam yaša’»
منقول از خط استادی و استنادی علامی فهامی حاجی مولانا محمد صالحا دام فيضه العالی
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 75/4
بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [چند نسخه - ف: 219]
ḥulw-ut tanāwul wa sahl-ut tadāwul fī mas’alat-it tadāxul
خوانساری، زین العابدین بن جعفر، 1192-1276 قمری
xānsārī, zeyn-ol-‘ābedīn ebn-e ja‘far (1778 - 1860)
رساله ای استدلالی در این که آیا ممکن است چند سبب در انجام عبادتی با یکدیگر جمع شوند یا نه، مؤلف در آغاز اختلاف علما را در این مسأله آورده و در آن گفتگو می کند و گویا موضوع ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10402
آغاز: الحمدلله ميسر الصعاب من دون تداخل الأسباب و الصلاة علی محمد نبيه المستطاب و نجية المراد بالخطاب؛ انجام: ثم رواية أخرى بأن الشك بين الأربع و الخمس كذلك ايضا
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5 گ، 27 سطر، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 26 - 332]
hal va towjīh-e hadīs-e sahv-e nabī dar namāz
حل اشکال حدیث مروی در صحیح بخاری که «حضرت سهو فرمودند سلام دادند. یاران پرسیدند از نماز کم شد و یا سهوی رخ داد حضرت پاسخ فرمود «كل ذلك لم يكن».
آغاز: نقل فرمودند که در سلطانیه در زمانی که سلطان محمد خدا بنده پی مدرسه را ... ساخت در یک صفه شیخ العارفين و الواصلين و العاشقين شيخ صفي الدين درس تصوف می فرمودند ... و در صفحه دیگر درس صحیح بخاری می گفتند و به این حدیث رسیدند که حضرت سهو فرمودند و سلام دادند ...
انجام: در توجیه جمع بين الاخبار همیشه مدار بر این است و الله تعالی اعلم. در کنار این نسخه، نوشته ایست از احمد بن على محمد رشتی کاتب دفتر بنقل از استاد خود احمد بن زين العابدین درباره حديث مزبور.
[دنا 779/4؛ فهرستواره منزوی 359/9]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1916/16
آغاز و انجام: برابر بی کا، تا: 1220 ق؛ 1 ص (290) [ف: 9 - 580]
hal va ‘aqd
زاهدی لاری، عبدالحي بن عزالدین، ق 11 قمری
zāhedī lārī, ‘abd-ol-hayy ebn-e ‘ezz-od-dīn ( - 17c)
اهدا به: شاه عباس اول (995 - 1037 ق)
تاريخ تأليف: دوشنبه 6 ربيع الثانی 1017 ق در آن راه استخراج اصول ستاره شناسی و اختر بینی را روشن نموده و راز سخنان میرزائی شهید (الغ بیک) را در آن بگشوده است. در پایان آن می گوید که من نزدیک به ده سال کار کردم و این دفتر بپرداختم و از شاه عباس صفوی (985-1038 ق) یاد کرده و او را ستوده است. در آن از چند دانشمند و نگارش های آنان یاد نموده است. از آن ها است: مولانای اعظم محمد على ملقب به شمس منجم در زیج سلطان و اساس بطلمیوس و احکام الأعوام على شاه محمد شاه خوارزمی. از آن به خوبی پیداست که لاری شیعی دوازده امامی بوده است و در پایان از مهدی موعود علیه السلام نام می برد. نام مؤلف و عنوان و فهرست کتاب در دیباچه آمده است؛ در دو «مقاله» و یک «خاتمه»: مقاله یکم در آن چه تعلق به استخراج تقویم دارد و حل بعضی از سخنان الغ بیگ در پنج «باب» و هر یک در چند «فصل»: باب 1. بيان استخراج تقاويم كواكب هفتگانه سیاره، در ده «فصل»: 1) استخراج اواسط کو کب و رأس از زیج ...، 5) بسط کواکب به نظم طبیعی ... 10) ظهور و خفایای کواکب؛ باب 2. بیان طريق
بستن نظرات کواکب و اتصالات کلی در هشت «فصل»: 1) بیان بستن نظرات کواکب با قمر و ساعات اتصالات ...، 5) تحويلات کواکب از برجی به برجی ...، 8) مدخل سال عربی و فارسی و رومی؛ باب 3. خسوف و کسوف، در دو «فصل»: 1) خسوف، 2) کسوف؛ باب 4. طالع سال و طریق آن، در هفت فصل»: 1) عمل فصل الدور ...، 7) خطوط کواکب از ارباب بیوت؛ باب 5. بیان ضروریات و زواید تقویم، در شش «فصل»: 1) دانستن رئوس خمسه متحيره ... 6) سهام مستعمل در طالع سال و مواليد. مقاله دوم، در آن چه تعلق به طالع مولود دارد، در سه «باب»: باب 1. در بعضی اعمال نجومی در جیب و قوس سهم و ... در هفت فصل: 1) معرفت جيب و قوس و سهم ...، 7) مطالع طلوع و غروب و درجات آن ها؛ باب 2. طالع مولود وقت ولادت در شش فصل: 1) طالع مولود وقت ولادت به تخمین و تحقیق ... 6) معرفت مطرح اشعه و انوار کواکب؛ باب 3. معرفت انتهائات و طالع تحویل و تسييرات، در دو «فصل»: 1) انتهای طالع تحویل، 2) تسيير. خاتمه، در طریق نوشتن طالع مولود و برخی احکام متفرقه و ختم کتاب، در دو «عقد».
آغاز: بسمله و به نستعین. ستایش دورا از آلايش صانعی را سزاوار است که اطباق سموات بعضهم فوق بعض برافراشت ... و مسود این اوراق ... قطب الدین ابن عزالدين عبد الحي زاهدی الكبير الحسيني اللاري ... بعد از دانستن مقدمات علوم دینی اراده علم نجوم نمود. چند کلمه در ساختن عقد تقویم و حال بعضی از سخنان میرزاء شهيد الغ بیک بن شاهرخ بن گورگان انارالله برهانه در حیز تحریر آورده و این کتاب را بحل و عقد موسوم ساخت.
انجام: همه اضداد سازگار شوند - یکدیگر را معین و یار شوند سازد - القصه فر و دولت شاه - کارها را بموجب دلخواه ! آمین! یا رب العالمين!
[فهرستواره منزوی 2915/4؛ نسخه های منزوی 289/1؛ نشانی 17 نسخه؛ الذريعة 74/7؛ دنا 779/4 (39 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 77 گ (3 پ - 79 ر)، 22 سطر (23×14)، اندازه: 18/5×27/5 سم [ف: 4 - 342]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 165 گ، 19 سطر، اندازه: 18/7×12/8 سم [ف: 2 - 217]
آغاز و انجام: برابر؛ تمام شد تألیف این کتاب در روز دوشنبه ششم شهر ربيع الاخر سال هزار و هفده از هجرت رسول صلی الله علیه و اله و سلم امید که خواتيم امورها و جمهور بر وفق رضای رب رحیم غفور باد بحق محمد و آله الامجاد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 19 رجب 1080 ق؛ مجدول، با سرلوح، در گ 95 پ - 96 پ این گفتار «طریق درست کردن جیب ها که در جدول است ... حاصل مطالع طالع باشد افهم» آورده شده و دو بار در آن «عن زيج الخاقانی» نوشته شده و یک بار «من شرح البيرجندی» به همان خط؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 97 گ، 24 سطر (18×8/5)، اندازه: 25×14/5 سم [: ف: 4 - 883]
آغاز: برابر؛ انجام: چله تابستان اول میزان، پاییز اول جدی زمستان، و الله اعلم.
در فهرست با عنوان «معرفت تقویم» و ناشناس آمده، سرآغاز و سربند ها هماهنگی است، در آن آمده: مثال خواستیم که در روز چهارشنبه اول فروردین ماه جلالی 1028 مطابق 25 ربیع الاول 1027؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد، 49 گ (87 پ - 135 پ)، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 9 - 309]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملك: میرزا خان على اکبر اصفهانی در 7 جمادی الاول 1198؛ تأليف 28 ذیقعده 1033 در اصفهان شمرده شده است؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 117 گ، 16 سطر، اندازه: 24/7×15/1 سم [ف: 2 - 218]
آغاز: برابر؛ انجام و اتمام تألیف این اوراق زرنگار و اختتام این عقدهای جواهر آبدار در يوم الخميس بیست و هشتم ذی القعده الحرام سنه 1033
خط: نسخ، كان محمد طاهرین مرحوم علی اکبر تبریزی، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مشکی، 281 ص (1-281)، 21 سطر (19×9)، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 6 - 215]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ وقف میر قاضی محمد شریف حسینی بر دو پسرش میر محمد باقر و میر رجب علی و نواده اش میر قوام الدین حسین [نشریه: 7 - 147]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آلبالوئی، 18 گ، 19 سطر (12×7)، اندازه: 16×10 سم [ف: 16 - 49]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 148 گ، 22 سطر (20×10)، اندازه: 17×27 سم [ف: 4 - 341]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سیاه، 68 گ، 26 سطر، اندازه: 24/2×14/6 سم [ف: 2 - 218]
بخشی از آن است: عقد دوم در نمودارات که از کتاب «اساس»
هرمس و «ثمره» بطلمیوس بهره برده. «فصل» در تعیین «هیلاج» و کدخدا در چهار «عقد»؛ 1. هیلاج، 2. تعیین کدخدا، 3. تعيين عظمت کدخدا، 4. در آن چه عطيه را زیاد کند. سپس «عقد اول» در بیان طريق نوشتن طالع مولود و بعضی از احکام متفرقه نجومی. آن گاه «باب سیم» از «مقاله دوم» حل و عقد در معرفت انتها آت، مشتمل بر دو «عقد»: عقد 1. در انتها آت، 2. در طالع تحویل سال ها مولود. در آن از «میرزای سعید شهيد (الغ بیگ)» نقل می کند؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ 55 گ (173 ر - 227 ر) [ف: 91 - 2]
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مصحح، محشى؛ تملک: محمد حسین بن نائب الصدر به سال 1291 ق؛ جلد: تیماج سبز، 139 گ، 18 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 20 - 375]
خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد اقدس شریف عاملی انجدانی، تا: دوشنبه 22 صفر 1108 ق؛ مجدول؛ در این نسخه تأليف
28 ذیقعده 1033 شمرده شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 118 گ، 23 سطر، اندازه: 24/1×14/7 سم [ف: 2 - 218]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1112 ق؛ از روی نسخه مورخ 1029 که از روی اصل نوشته بوده اند؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن آلبالویی، 104 گ، 21 سطر، اندازه: 20/4×14/7 سم [ف: 2 - 217]
آغاز: برابر؛ انجام: و اتمام تألیف این اوراق .. يوم الاربعاء عشرين شهر رجب المرجب من شهور سنة 1113 [چنین]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: شاید 1113 ق؛ مجدول؛ 105 گ (1 پ - 105 پ) [ف: 1 - 94]
خط: نستعلیق، كا: اسکندر بن بهبود، تا: یک شنبه 21 محرم 1119 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 99 گ، 21 سطر (18×8)، اندازه: 21×13 سم [ف: 13 - 3053]
آغاز: پند از هریکی جدا اثری کان اثر او نه پند از دیگری ... چند کلمه در ساختن عقد تقویم وحل بعضی از سخنان میرزای شهید الغ بیگ بن شاہ رخ بن تيمور گورکان انار الله برهانه؛ انجام: شاه کار ها را بموجب دلخواه این واتمام تألیف این اوراق زرنگار واختتام این عقد های جواهر آبدار در يوم الخميس بیست و هشتم شهر ذي العقده الحرام من شهور سنه 1033.
خط: نستعلیق، کا: میر سید علیا حسینی قاری منجم رشتی بن میر سید محمد حسینی، تا: 1149 ق، جا: اصفهان مدرسه جده اکبر افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ مهر: «المتوكل على الله الغني العبد عليا الحسینی 1133» (مربع)؛ جلد: مقوا، 109 گ (1 ر - 109 ر)، 22 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعاع 1154 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر؛ اتمام تألیف این اوراق زرنگار و اختتام این عقد های جواهر آبدار در يوم الخميس بیست و هشم شهر ذيقعدة الحرام سنه 1033
خط: نسخ، كا: اسماعيل بن دین محد تیلی، تا: 1171 ق؛ جلد: چرمی، 292 گ، 22 سطر، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 1 - 436]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد شفیع اصفهانی، تا: 2 جمادی 1176 ق؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 21×12 سم [ف: 1 - 196]
خط: نسخ، كا: عطاء الله بن محمد زکی منجم سپاهانی، تا: 29 صفر 1176 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 78 گ (1 ر - 78 پ)، 15سطر (16/5×8)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 4 - 340]
نیمه نخستین کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج حنایی [نشریه: 3 - 45]
آغاز: مقاله دویم در آن چه تعلق بطالع مواليد دارد و حل سخنان میرزای شهید (= الغ بیگ) و طریق عقد آن مشتمل بر سه باب؛ انجام: از بزرگ و کوچک با مؤلف در مقام اذیت و آزار بودند
از آغاز مقاله دوم است تا اواخر کتاب؛ خط: نستعلیق تحریری بد و ناخوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاج وزیر وظایف، 1309 ش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه ای، 23 گ، اندازه: 22×16 سم [ف: 8 - 141]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر بعد مستقبل باشد آن چه ماند یا بر آید جزو اتصال بود و در جدول میرزای شهید آورده که یکی از ساعات بعد در آن جدول قوس کرده ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (بسیار)؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 28 گ (183-210)، 21 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 38 - 472]
آغاز: برابر؛ انجام: مثلا هفده درجه سنبله را در دوازده ضرب کردیم شد بر سی قسمت ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد اسمعيل بن بديع الزمان الحسینی» (بیضی)، «عبده محمد حسین بن بديع الزمان الحسینی»؛ کاغذ: فرنگی،
54 گ (1-54)، 17 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 34 - 714]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 125 گ، 17 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 23 - 15]
تاریخ فراغت از تأليف 25 ربیع الاول 1024؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12-13 [مختصر ف: - 319]
خط: نسخ، كان محمد کریم بن حاجی کرم على دره قولی، تا: دوشنبه 15 شعبان 1203 ق، در زمان فرمانروایی زین العابد خان بیگلر بیگی حاکم خوی و نخجوان؛ در آخر قاعده طریق دانستن ساعات بست است نزدیک به دو صفحه، در پنج شنبه 28 ذیقعده 1033 ساخته؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 118 گ، 23 سطر (14×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 16 - 266]
بی کا، تا: چهارشنبه 21 شعبان 1207 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج، 46 گ (52 پ - 97 ر)، 14 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 4 - 341]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 28 ذیقعده 1214 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 145 گ، 21 سطر (14×7)، اندازه: 22×16 سم [سنا: ف: 2 - 61]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 394
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 147]
خط: نستعلیق، كا: عبدالعلی کرمانی پسر میرزا، تا: 15 ذیقعده 1220 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 88 گ (1 پ -88 پ)، 21 سطر (16×10)، اندازه: 21×16 سم [ف: 16 - 262]
آغاز و انجام: برابر؛ اتمام تألیف این اوراق زرنگار و اختتام این عقد های جواهر آبدار در يوم الخميس بیست و هشتم شهر ذي القعدة الحرام سنه 1033 اتمام پذیرفت
خط: نسخ، كان محمد علی قاینی، تا: رمضان 1226 ق؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای، 125 گ، 20 سطر (14/2×7/3)، اندازه: 11/7×19/7 سم [ف: 8 - 140]
آغاز: برابر؛ انجام: «زیر این نه رواق زرین فام ** چون شود گفته این همایون نام/ آید از هر یکی بجای صدا ** خلد الله ملکه ابدا»
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: پنج شنبه 15 رجب 1228 ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: الوان فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 162 گ، 15 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 57]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1355
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 293]
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1229 ق؛ افتادگی: آغاز؛ پایانش با نسخه دانشگاه فرق دارد، اما فهرست مطالب یکی است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 76 گ، 15 سطر (14×11)، اندازه: 20×17 سم [ف: 4 - 341]
آغاز: اما وصو کف الخضیب بنصف النهار و طريق استخراج او بیان کنیم بدان که چون کوکب کف الخضیب فوق الأرض به دایره نصف النهار برسد در آن وقت دعا مستجاب شود؛ انجام: آن دلیل در بیست وجه و بیست و چهار دقیقه از برج سنبله باشد و جمله را بر این قیاس باید کرد و ترتیب اثنا عشریه بروج و ارباب آن بر این گونه باشد و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1230 ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ کاغذ: شرقی، 14 گ (117 پ - 130)، 29 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 32 - 565]
خط: نسخ، كان محمد تقی بن محمد باقر اصفهانی خادم روضه رضویه، تا: 1247 ق، برای میرزا عبدالباقي منجم باشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 113 گ، 17 سطر (13×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 16 - 26]
خط: نستعلیق، كا: علینقی رازی، تا: 1252 ق، جا: مشهد رضوی؛ مهر: «یا امام علی النقی»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 104 گ، 18 سطر (7×14/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 2 - 25]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی بن مصلح آبادی فراهانی، تا: سه شنبه 24 جمادی الثانی 1263 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 116 گ، 16 سطر، اندازه: 23/1×17/8 سم [ف: 2 - 218]
آغاز: برابر؛ انجام: یکدیگر را معین و یار شوند
خط: نستعلیق، كا: محمد تقی بن محمد رضا کاشانی، تا: جمعه 23 ربيع الثانی 1266 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 107 گ (1 پ - 107 ر)، اندازه: 21×17 سم [ف: 5 - 210]
آغاز: برابر؛ انجام: یا بر مطالع نظير جزء آفتاب اگر شب باشد حاصل مطالع، طالع باشد و الله اعلم بحقايق الامور
خط: تحریری، کا: محمد حسین، تا: پنج شنبه 7 جمادی الاول 1272 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 113 گ، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 82]
آغاز و انجام: برابر؛ اتمام تألیف این اوراق زرنگار و اختتام این
عقد های جواهر آبدار در يوم الخميس بیست و هشتم شهر ذي القعدة الحرام سنه 1033 اتمام پذیرفت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی به خط كاتب متن و بعضی به خط فتح الله، و بیشتر آن به خط محمد شريف قطب الدین حسینی الاری؛ واقف: حاج وزیر وظایف، 1309 ش؛ کاغذ: سفید اصفهانی، جلد: پارچه ای، 135 گ، 17 سطر (13/3×8/7)، اندازه: 20/7×137 سم [ف: 8 - 139]
hal va ‘aqd
کتابی است در احکام نجوم و طالع مسأله مشتمل بر «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه» و مجهول المؤلف است، در حواشی آن نیز مطالب متفرقه است به عربی و فارسی در موضوع متن.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5494
آغاز: بعد الحمد و الصلوة، چونکه یکی از دوستان جانی و اخلای روحانی ازین بنده آثم جانی استدعا کرد که در علم احکام نجوم که از اجل علوم است تألیفی نماید؛ انجام: در هفت و سه نیز آخر آید پیدا
خط: نستعلیق تحریری بدخط، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج وزیر وظایف، 309 ش؛ کاغذ: فستقی، جلد: پارچه ای، 42 گ، اندازه: 22×16 سم [ف: 8 - 141]
al-ḥal wa-l ‘aqd
شامل هجده «فصل»: 1. ذکر حل و اسرار آن؛ 2. عقود و اسرار عقد؛ 3. تصعيد؛ 4. تطهير؛ 5. استنزال؛ 6. تدبیر کبریت و زرنیخ؛ 7. تکليسات؛ 8. میزان نار شمسیه؛ 9. مقادیر اوزان؛ 10. تطهير ارکان؛ ... فصل آخر که فصل 18 می باشد (لفصل الخامس عشر آمده) در تبیضات.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 590/5
آغاز: بسمله الحمدلله ولي الحمد و الصلوات على صاحب اللواء الحمد محمد و آله اجمعین اعلم يا اخي ان هذه الصنعة على الحل و العقد و المزاج
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی و شکری، جلد: تیماج تریاکی؛ مهر: حاج سید سعید؛ 8 گ (54-61)، 18 سطر (15×11/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 - 706]
al-hal wa-l 'aqd
با عنوان «عقد» (پرسش) و «حل» (پاسخ) در مسائل ادبی به عربی و گاهی به فارسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5909/1
آغاز: بسمله. الحمد الله ... و بعد فان هذه رسالة مختصرة في الحل و العقد؛ انجام: كذا ذكره بعضهم نقلنا عبارته بلفظه ثم أن هذا ما فهمنا من اجوبة سوالا تک و الحمد الله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 11 گ (1 پ - 11 پ)، 16 سطر (12×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16 - 144]
al-hal wa-l 'aqd wa-l mizāj wa-t tašmī“
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 335/6
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 113]
حلول الصيغ - محلول الصيغ
holūl-os sīyaq
موسوی قراچه داغی، موسی بن قاسم، ق 14 قمری
mūsavī qarāče-dāqī, mūsā ebn-e qāsem ( - 20c)
در توضیح صیغه های مشکله که در آغاز تصریح کرده از تألیفات اوست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14538/8
آغاز: الحمدلله نور قلوبنا بانوار الهداية ... و بعد پوشیده نماناد آنکه بعضی کلمات و صيغ مشكله؛ انجام: اجلوز شد یعنی سرعت کرد یک مرد غایب در زمان گذشته شرح.
خط: نسخ، كاتب =مؤلف، تا: قرن 13-14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: شومیز آبی، 24 گ (56-79)، اندازه: 18/1×11/6 سم [مختصر ف: - 320]
holūl-os sīyaq
این رساله بخشی است درباره صیغه های مشکل در صرف زبان عربی که مؤلف عنوان آن را حلول الصيغ برگزیده است. در هر باب این رساله یکی از صیغه های مشکل صرف عربی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.
آغاز: بسمله. حمدله ... این رساله ای است که ترتیب کرده شده بر حروف تهجی و مشتمل است بر بیست باب و موسوم گردیده به حلول الصيغ (گ 30)؛ انجام: تنكب موکد کردند ينون تأكيد نقليه الف عود کرد نظرة الى قاعده اذا زال المانع عاد الممنوع ... مفرد مذکر تنکابن جمع مذکر تنکابن شد في سنة 1254 (گ 62 پ)
بی کا، تا: 1254 ق؛ کاغذ: فرنگی، آبی، نخودی، جلد: مقوایی، 33 ص (30-62)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 11 - 189]
آغاز: بسمله تخ صیغه امر است از باب رباعی مزید فیه مانند تفعلل؛ انجام: اذا زال الماع عاد الممنوع تنکابن شد ... جمع مذکر
خط: تحریری، كا: قربان علی بن حیدر علی دبورودی، تا: 1264 و 1265 ق، جلد: تیماج قهوه ای، 6 گ (3 پ - 8 پ)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 27/2 - 77]
helye
؟ گیسودراز، محمد بن يوسف، 721 - 826؟ قمری
gīsūderāz, mohammad ebn-e yūsof (1322 - 1423)
در آن می گوید «این حلیه وحدت مبلغ الذات و مکاشفة الأسرار راز است» با سربند های حليه.
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد مر خالقی که خلقت اشیا را برای کسوت انسانی ... حليه اول ذکرست ... حلیه دوم نفی اثبات ... حلیه سوم شناختن ذات ذوالجلال ... حلیه چهارم شناختن ذات و صفات ... حلیه پنجم دیدن و شناختن و رسیدن ... حليه ششم صراط یافتن حق ... حلیه هفتم حققت معراج
[دنا 780/4؛ ایوانف 1: 587؛ فهرستواره منزوی 317/7]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4043/2
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد مر خالقی که خلقت اشیا را برای کسوت انسانی ... حليه اول ذکرست ... حلیه دوم نفی اثبات ... حلیه سوم شناختن ذات ذوالجلال ... حلیه چهارم شناختن ذات و صفات ... حلیه پنجم دیدن و شناختن و رسیدن ... حليه ششم صراط یافتن حق ... حليه هفتم حققت معراج؛ انجام: یک ذره عنایت تو ای بنده نواز ** بهتر ز هزار ساله تسبیح و نماز ...
خط: نسخ، كا: شیخ حسن علی، تا: 1036 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 19 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 7 - 160]
helye
حسینی، محمد، ق 13 قمری
hoseynī, mohammad ( - 19c)
رساله عرفانی است در چند «حليه»: در ذکر در چهار ذکر جلی و منفخ و حقیقی و خفی، در نفي اثبات، در شناختن ذات ذوالجلال، در شناختن ذات و صفات، صراط یافتن حق، حقیقت بیان معراج، اثبات روح، معراج طه.
قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 286/3-2/106
آغاز: بسمله الحمد حمد بی حد و ثنای بی عد مر خالقی را که خلقت جميع اشياء را برای کسوت انسانی و انسان را اظهار فرمود حلية ذات معلی و مزکی ... که خمرت طنية آدم بید؛ انجام: ای عالی نظر از حليه بالا بکن که ترا به حلیه کار نیست ... فتقبل منی انك انت السميع العليم و سميع البصير.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 9 گ، 12-13 سطر [ف: 3 - 1677]
hilyat-ul adab wa hilyat-ul kitab
مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، 1037؟ - 1127 قمری
masīhā fedeškū’īí, mohammad masīh ebn-e esmāʻīl (1628 - 1715)
اهدا به: میرزا محمد امين مستوفی
در پنج «باب»: 1. منتخب منثورات عربی؛ 2. منتخب منثورات فارسی؛ 3. منتخب اشعار عربی؛ 4. منتخب اشعار فارسی؛ 5. معدودی از معميات. در نامه آخرین از حسین علی خان و سال 1090 و تألیف او رساله مناسک منظومه را در این سال یاد شده و این نامه دیباچه ای است بر آن.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2454/7
آغاز: زلال حمدی که ينابيع ظهورش از شوب کدورت مواد معرا و مشرب وحدتش از لای ترکیب اضداد متنافره مبرا؛ انجام: محملی قرار ندهند و على الله التوكل و منه الاستعانة
تنها باب دوم در نسخه هست؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101 ق، جا: دارابگرد شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 17 ص (97-113)، 25 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 9 - 1188]
hilyat-ul adab wa nuzhat-u dawi-l albab
پند و اندرز های کوتاهی است به نثر و نظم، گرفته شده از آیات و احادیث نبوی و گفته های حکما و فلاسفه و شاعران بزرگ عرب و داستان های عارفان، بیشتر آن ها در آداب و اخلاق و صفات برجسته انسانی، تنظیم شده برای فضلا و سخنگویان در شصت و چهار «باب»: 1. ما جاء في العقل؛ 2. ما جاء في ذم السفاهة و الجهل و البلاهة؛ 3. ما جاء في فضل العلم و التعلم و الدربة و التفهم ؛ 4. ما جاء في الحث على مجاورة العلماء و مزاورة الحكماء؛ 5. ما جاء في وصف القلم و الطرس و الدواة و التنس؛ 6. ما جاء في وصف الكتاب و الخط و الكتاب؛ 7. ما جاء في وصف اللسان و فضل البيان؛ 8 ما جاء في حفظ اللسان و فضل السكوت عند الامكان؛ 9. ما جاء في إيجاز الكلام و اجتناب التطويل و الإبرام؛ 10. ما جاء في حسن البلاغة و بدیع الفصاحة؛ 11. ما جاء في حصر عليه من الخطباء و أرتج عليه من
البلغاء؛ 12. الدهاء و الفطنة و الذكاء؛ 13. الحلم و التغافل و العفو و التعاقل؛ 14. إيثار التجاهل حيث لا ينفع التعاقل؛ 15. ما جاء في التواضع و خفض الجناج و التخاضع؛ 16. حسن الخلق و التودد إلى الخلق؛ 17. تجميل الكلام في الخاص و العام؛ 18. إخلاص الإخاء في الشدة و الرخاء؛ 19. ذم الغيبة و النميمة و الوقيعة؛ 20 ذم النفاق و الرياء عند الأتقياء؛ 21. الفراسة و الزجر و العيافة؛ 22. الأجوبة الحاضرة المسكتة و البداهة المقحمة المعجزة؛ 23. الترغيب في التجرد و العزلة و التفرد؛ 24. ذم الاحتجاب عن الأصحاب و الأحباب؛ 25. الرخصة في المداعبة و التفکه و المطايبة؛ 26. النهي عن المزاح إذا آل إلى السقوط و الانفضاح؛ 27. طيب عيش الأريب و التفرح بلقاء الحبيب؛ 28. غلبة الهوى و اتباع أهل التقوى؛ 29. طيب الأوطان و التحنن إلى لقاء الاخوان؛ 30. فرقة الأحباب و اجتناب الطريق إلى العتاب؛ 31. الغيبة و الأسفار من الأخبار و الآثار؛ 32. توديع الاخوان عند مفارقة الأوطان؛ 33. سرور الأحباب بالقدوم و الإياب؛ 34. تعظیم ذوی الأنساب و تقویم ذوى الأحساب؛ 35. آداب الطعام مع الخاص و العام؛ 36. الموائد و وصف ما عليها من الفوائد؛ 37. حث الأصحاب على ملازمة الشراب؛ 38. إكرام الضيف في الشتاء و الصيف؛ 39. أخبار الأكلة المنهو مين النشلة؛ 40. مدح الإقتصاد و التقدير و ذم السرف و التبذير؛ 41. فيما جاء في الدين من العار و الشين؛ 42. الحث على التحمل و النهي عن التوكل؛ 43. طلب المجد و ترک الافتخار بالجد؛ 44. ما استعمل الكرام من معاريض الكلام؛ 45. التحبب بالهدايا و التقرب بقبول العطايا؛ 46. النهي عن الارتشاء لمنع الايذاء؛ 47. الوسائل و الشفاعات في المسائل و الحاجات؛ 48. تحسين السؤال عند أهل الكرم و الافضال؛ 49. الاستبطاء و التقاضي و الاستعطاء؛ 50. السجاحة و الجود و السماحة؛ 51. البخل و الدناءة و السقوط و الرداءة؛ 52. شکر النوال و شكر المنعم على الافضال؛ 53. الكفران من الذم و الخسران؛ 54. المعاتبات؛ 55. التنصل بالاعتذار و التوسل بالاعتراف و الاستغفار؛ 56. وصف الثقيل المبرم و الوبيل المجرم؛ 57. التطفيل من الوزر و التثقيل؛ 58. العيادة من المجد و السيادة؛ 59. الفصد و الاحتجام من حسم السقم و الآلام؛ 60. طلب الشفاء من العين بالاسترقاء؛ 61. المناكح من المناجح و المكابح؛ 62. فيما استظرف من أحاديث النساء و نوادر الاماء؛ 63. السماع من الرقة والانتفاع؛ 64. وصف الحمام و من يحل له الاستحمام.
یزد؛ مدرسه خان؛ شماره نسخه: 82
آغاز: الحمدلله خالق الخلق و رازق الرزق و محق الحق و مبطل الباطل الذي جعل العقل عیارة للمعقولات و الفهم سبيلا إلى إدراك الغايات؛ انجام: و قال عليه السلام زوجوا بناتكم و ابناءكم، فقيل هذا أبناؤنا نزوجهم فكيف
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد بن النجيب الطوسی به تاریخ چهارم جمادی الثانی 607 در کوره «اخلاط»، محمود بن یحیی بن عبدالكريم بن ...... بن عبدالله بن عمر بن عبدالله بن عمرو؛ جلد: تیماج قهوه ای، 176 گ، 16 سطر، اندازه: 23/5×16 سم [ف: 61]
hilyat-ul abdāl
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad ( - 1336)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 15088
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن، تا: 1078 ق [الفبائی ف: 640]
hilyat-ul abdal (t.)
به دستور بزرگی ترجمه شده و مترجم دانسته نیست که کیست.
[دنا 780/4؛ فهرستواره منزوی 203/7]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2581/5
آغاز: بسمله. و به نستعين حمد بی نهایت و بی غایت مخصوص یزدانی است که اشیاء مكونات و ذرات موجودات عالم خلقی و امری از عدم باحاطت کبریای بارگاه عزت و عجز اصابت درگاه باقصای عظمت ... استحقار درجت و انتصاف مرتبت فرا نمودند؛ انجام: و شما را طلب و جهد وصول این منزل بصدق و احسان انه ولي التوفيق و الحمدلله وحده و الصلوة على من لا نبي بعده (تمام شد بتاریخ چاشت روز یک شنبه 25 شهر شوال سنه 62 راقمه شیخعلی)
خط: نستعلیق، کا: شیخ علی بن محمود کاتب، تا: 25 شوال 1062 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آبی، 16 ص (193-208)، 14 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 9 - 1381]
ḥilyat-ul ’abdāl wa mā yuẓhar ‘an-hā min-al ma‘ārif wa-l aḥwāl
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
اهدا به: محمد عبدالله بن بدر بن عبدالله الحبشي وابی عبدالله محمد بن خالد صوفی تلمسانی (دوستانش)
تاريخ تأليف: 12 جمادی الاول 599 ق؛ محل تأليف: طائف رساله مختصری است در علائم عارفين که وصول به حق در گرو عمل به آن است شامل هفت «فصل»: در آداب سلوک از زهد، صمت، عزلت، جوع، سهر و غیره.
آغاز: الحمد لله على ما الهم و أن علمنا ما لم نكن نعلم ... و بعد فقد استخرت الله تعالى ليلة الاثنين الثاني عشر من جمادی الاولى سنة تسع و تسعين و خمسمائة بمنزل آل امية بالطائف في زيارتنا عبدالله بن عباس ابن عم رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم) و كان سبب استخارتی سؤال صاحب ابی محمد عبدالله بن بدر بن عبدالله الحبشی عتیق ابي الغنائم بن ابی الفتوح الحرانی و ابی عبدالله محمد بن خالد الصدفي التلمساني وفقهما الله ان اقيد لهم في هذه الأيام ایام الزيارة ... سميتها بحلية الابدال و ما يظهر عنها من المعارف و الأحوال ...
انجام: بیت الولاية قسمت اركانه ** ساداتنا فيها من الابدال/ ما بين صمت و اعتزال دائم ** و الجوع و السهر النزيه العال/ و الله يوفقنا و ایاکم لاستعمال هذه الاركان و ينزلنا و ایاکم منازل الاحسان انه هو الولي المنان.
چاپ: گنجینه بهارستان، حکمت 2، مسلسل 11، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1379 ش، با تصحیح دکتر نجفقلی حبیبی
[دنا 781/4 (31 نسخه)؛ کشف الظنون 688/1 و 452/1؛ هرست مصنفات محی الدین - بكوشش گورگیس عواد در مجله مجمع علمی دمشق جلد 529:29؛ سر کیس، معجم 175/1؛ زرکلی 281/6، الأوقاف العامة موصل 295/2]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام موجود: و ربما بعض.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 7 ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی؛ 3 گ، 23 سطر، اندازه: 22×10 سم [ف: 6 - 409]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیه در استانبول، شماره 2910؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 9 ذیقعده 706 ق؛ 15 سطر [عکسی ف: 4 - 37]
نسخه اصل: حمديه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755 ق؛ در هامش [فیلم ها ف: 1 - 427]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 821 ق؛ محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 7 ص (256-250)، اندازه: 13×10 سم [ف: 33/1 - 115]
خط: نستعلیق، كا: عطاء الله بن محمد بن نظام حسینی بخاری، تا: 843 ق؛ افتادگی: انجام؛ 3 گ (144 پ - 146 ر)، اندازه: 22×16 سم [ف: 1 - 101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 9-10؛ جلد: تیماج زرشکی، 7 ص (52-58)، 25 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف: 9 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملا محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، 9 ص، 17 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 10/5×9 سم [ف: 2 - 234]
آغاز و انجام: برابر
این نسخه در فهرست از عبدالرزاق کاشی دانسته شده؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11، چلیپا و راسته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج کبود، 2 گ (21 ر - 22 ر)، ابعاد متن: 19×9/5، اندازه: 24×14 سم [ف: 14 - 173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ (190-191)، 27 سطر (15×11)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 32 - 246]
بی کا، تا: قرن 11 ق [نشریه: 7 - 538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «ها»؛ چهار بیت شعر، از علاء الدوله سمنانی در پایان نسخه؛ کاغذ: شرقی، 6 گ (24-29)، 19 سطر، اندازه: 12×5 سم [ف: 34 - 65]
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012 ق؛ 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد مؤمن، تا: 1025 ق؛ پس از پایان رساله اشعاری به فارسی از عطار و علاءالدوله سمنانی نقل شده؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 53 ص (5-57)، 23 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف: 9 - 649]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (25 ر - 28 ر)، اندازه: 24×14 سم [ف: 19 - 218]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت. في جمادی الاول 1069 ه. ق
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ شنبه 5 رجب 1069 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 4 گ (89-92)، 21 سطر، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 252]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله الكريم المنان ذوالرحمة و الرضوان و الصلوة ... و فرض مودتهم على الايمان و السلام على من تبعهم بالاحسان تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080 ق؛ جلد: تیماج، قهوه ای ضربی مذهب، 2 گ (44 ر - 45 ر)، 21-39 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: 395 - 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1082 و 1083 ق؛ مصحح، محشی، با نشان «بلغ قبالا» مقابله شده، سطور چلیپا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3 ص (117-115)، قطع: بياضي [ف: 33/2 - 65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین محمد بن محمد معصوم رضوی، تا: 1088 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (67 ر - 70 پ)، 18 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 3 - 115]
خط: نسخ، كا: حاجی عبدالله بن سید طه عرب، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 7 گ (82 پ - 88 پ)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 131 - 22]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 2 گ (1 پ - 2 پ)، 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 26 - 381]
بی کا، تا: 1106 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 6 ص (115-120)، اندازه: 15×9 سم [سنا: ف: 1 - 144]
در فهرست این نسخه از غزالی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، كان بی کا، تا: با تاریخ 1117 ق؛ چلیپا و راسته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (135 پ - 137 ر)، اندازه: 22×13 سم [ف: 24 - 118]
این نسخه در فهرست از عبدالرزاق کاشی دانسته شده؛ بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی آبی و شکری، جلد: تیماج قرمز، گ (153-151)، اندازه: 21×17 سم [ف: 22 - 17]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، كا: محمد تقی گلپایگانی نجفی (جامع جنگ)، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 2 گ، 22-23 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1672]
خط: نسخ، كا: محمد حسن جوینی شیرازی، تا: 1237 ق، جان شیراز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 4 گ (68 پ - 71 پ)، 21 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 16 - 341]
این نسخه در فهرست بدون نام مؤلف است؛ كا: محمد تقی دزفولی، تا: 1259 ق، کاغذ نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1 گ، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 1 - 518]
آغاز: برابر انجام: ما بين صمت و اعتزال دائم - و الجوع و السهر التزمه العالی. قد حصل الفراغ ...
خط: تحریری، بی کا، تا: 22 ذیحجه 1283 ق؛ 8 گ (69 پ - 76 ر) [ف: 2 - 91]
خط: نستعلیق شکسته خوش، كان يدالله (کجوری)، تا: 1356 ق؛ 4 گ (465 ر - 468 پ) [ف: 2 - 91]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1465]
آغاز: الحمد لله على، ما الهم و أن علمنا ما لم تكن نعلم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 3 گ (176-178)، 22 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 3 - 1672]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 8 گ (118-125)، ابعاد متن: 27/5×8/5، اندازه: 24×13 سم [ف: 16 - 596]
نسخه اصل: ایاصوفيا ش 2910؛ بی کا، بی تا [فيلم ها ف: 1 - 600]
بی کا، بی تا؛ محشی و اصلاحاتی به خط مرحوم میرزا طاهر تنکابنی (بدون نشان)؛ کاغذ: شکری و فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 4 ص (143-146)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 10 - 1957]
hilyat-ul abrar fi ahwal-i muhammad wa al-i-hi-1 athar
بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107؟ قمری
Bahrānī, hāšem ebn-e soleymān ( - 1696)
اهدا به: عارف ایمانی بیک تاریخ تأليف: 12 ربیع الثانی 1099 ق
دانشمند اخباری آگاه به فقه و تفسیر سید هاشم بن سليمان بن اسمعیل بن عبد الجواد حسینی بحرانی کتکانی نگارنده «مدينة المعاجيز» به سال 1090 ق، این کتاب را برای «وزیر عارف ایمانی بیک» نگاشته است. این کتاب در سیزده «منهج» هر یکی در چند «باب» و درباره نکویی های پیامبر و دخترش و دوازده پیشوای شیعی است: منهج 1. حلية نبينا ..، هفتاد باب؛ 2. حلية امیر المومنین، پنجاه باب؛ 3. حلية أبي محمد الحسن، پانزده باب ... 13. في الامام الثاني عشر، پنجاه باب. او «حلية النظر في فضل
الأئمة الاثني عشر» هم دارد که آن را هم در 1099 نوشته است.
آغاز: بسمله. رب وفقني لاتمامه. الحمدلله و سلام على عباد الذين اصطفی اما بعد فيقول ... هاشم بن سليمان بن اسمعیل بن عبد الجواد الحسینی البحراني اني لما نظرت في كتب الحديث مما عثرت عليه من القديم و الحديث رأيت أحاديث كثيرة تتضمن حلية الأبرار محمد و آله الأئمة الاثني عشر الأطهار ... متبددة لم يحوها سلك نظام كانها انفصم فتنا ثرت لئاليه ففاته الانضمام احببت ان اجمعها في كتاب يسهل تناولها على الطلاب ... و سميته بحلية الأبرار محمد و آله الأطهار و هو مبني على ثلثة عشر منهجا
انجام: قال مؤلف هذا الكتاب انشاء الله تعالی اعمل كتابا مستوفيا كثيرا من ذلك ...
[الذريعة 79/7 و 424/7 - 425؛ دنا 781/4-782 (9 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- خلاصة حلية الأبرار
آغاز: برابر؛ انجام: على هذا نقطع الكلام و الصلوة و السلام ... و كان الفراغ من تسویده ... عفى عنهم اجمعين
خط: نسخ، كا: على بحرانی، تا: 1099 ق [الفبائی ف: 228]
آغاز: برابر؛ انجام: انتھی کلام علی بن عیسی. قال مؤلف هذا الكتاب الموسوم بحلية الابرار ... على يد مؤلفه ... هاشم بن سليمن ... باليوم الثاني عشر من شهر ربيع الثاني سنة التاسعة و التسعين و الألف ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 898 ص، 21 سطر (21×14)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 155]
آغاز: برابر؛ انجام: انتهى كلام علی بن عیسی. قال مؤلف هذا الكتاب الموسوم بحلية الابرار ... على يد مؤلفه ... هاشم بن سليمن ... باليوم الثاني عشر من شهر ربيع الثاني سنة التاسعة و التسعين و الألف ... على يد العبد الجانی ... علی بن محمد الكرمانی ...
خط: نسخ پخته، كا: على بن محمد کرمانی، تا: جمادی الثانی 1272 ق؛ وقف نامه با نشان مهر «درخشنده» (بیضی) به تولیت محمد خان بر شیخیان كمان مورخ 1289 ق؛ 799 ص، 22 سطر (12×21/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 156]
آغاز و انجام: برابر؛ و كان الفراغ من هذا الكتاب الموسوم بحلية الابرار ... على يد مؤلفه ... هاشم ابن سليمان ابن اسمعيل ابن عبد الجواد الحسيني البحراني باليوم الثاني عشر من شهر ربيع الثاني سنة التاسعة و التسعين و الالف و صلى الله على الله على محمد و آله الأطهار و سلم تسليما كثيرا.
خط: نسخ، كا: على بن ابیطالب مدرس همدانی، تا: 26 جمادی الثانی 1299 ق؛ با نشان: «بلاغ شد» و «بلغ قبالا بحمد الله تعالی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 282 گ، 28 سطر (14×25)، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 5 - 1282]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسینی، تا: 6 رمضان 1301 ق؛ 229 گ، 36 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 1 - 102]
خط: نسخ خوش، كا: محمد حسینی، تا: پنج شنبه 14 محرم 1301 ق، جان همدان از روی نسخه اصل؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1323]
آغاز: برابر
كا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1310 ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 83 گ (2 پ - 84 پ)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 342 - 4]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 691/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 321]
آغاز: برابر؛ انجام: لوجب على الامام أن يجبرهم على الحج آن شاؤا وان أبوا لان هذا البيت انما وضع للحج
دارای منهج اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 301 گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 2 - 25]
ḥilyat-ul abrār wa ši‘ār-ul axyār fī talxīṣ-id da‘awāt wa-l aḏkār = al-aḏkār-un nawawīyya
نووی، یحیی بن شرف، 631 - 676 قمری
navavī, yahyā ebn-e šaraf (1234 - 1278)
تاریخ تأليف: 667 ق
رساله ای در اذکار مستحب، به ترتیب ابواب فقه و به روایت اهل سنت است. مؤلف جهت دسترسی آسان به اصل ذکر، اسانید را حذف کرده و با اصطلاح «صحیح، حسن و ضعیف» صدور آن از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) را مورد وثوق یا ضعف قرار داده است. احادیث کتاب بیشتر، از کتب «صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی داود، سنن ترمذی، و سنن نسائی» نقل گردیده. ترتیب مباحث کتاب چنین است: کتاب الصلاة، کتاب تلاوة القرآن، کتاب حمدالله تعالی، کتاب الصلاة على رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم)، کتاب الأذكار و الدعوات للامور العارضة، کتاب اذكار المرض و الموت، کتاب الاذكار في صلوات مخصوصة، کتاب اذکار الصيام، کتاب اذكار الحج، کتاب اذكار الجهاد، کتاب اذکار
المسافر، کتاب اذكار للاكل و الشارب، کتاب السلام و الاستیذان، کتاب اذكار النكاح، کتاب الاسماء، کتاب الاذکار المتفرقة. جلال الدین سیوطی کتاب را تلخیص و به «اذکار الاذكار» موسوم و سپس شرح نموده است.
آغاز: الحمدلله الواحد القهار العزيز الغفار مقدر الأقدار مصرف الأمور محور الليل على النهار تبصرة الأولى القلوب و الأبصار الذي أيقظ من خلقه من اصطفاه ... اما بعد فقد قال الله العظيم العزيز الحكيم فاذکرونی اذکر کم و قال تعالى و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون ...
انجام: کلما ذمره الذاكرون و غفل عن ذكره الغافلون ن صلواته و سلامه الأكملان على سيدنا محمد خير خلقه أجمعين ...
چاپ: السعودية، دارالمنهاج، تحقیق صلاح الدين الحمصی و عبداللطيف عبداللطيف و محمد شعبان، الطبعة الثانية، 1430 ق؛ چند بار چاپ شده است
[تاريخ الاسلام 246 (671-680)؛ معجم المؤلفين 152/1؛ کشف الظنون 689-688/1؛ معجم المطبوعات العربية و المعربة 1878/2؛ الاعلام زرکلی 184/9؛ الأوقاف العامة موصل 19/2 و 275/2؛ دنا 782/4 (17 نسخه)؛ هدية العارفین 524/2؛ دار صدام ص 136 و 137 و 139]
شرح و حواشی:
1- اذكار النووی (ترجمه و مختصر)؛ کازرونی، محمد بن مسعود (- 758)
2- اذكار الاذکار؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911)
3- الفتوحات الربانية في شرح الاذكار النووية؛ ابن علان، محمد على بن محمد (966-1057)
4- اذكار النووی (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ قدیم خوش، كا: عبدالمطلب بن عبدالحميد اعرجی، تا: قرن 7؛ با نسخه اصل مقابله و تصحیح شده و تاریخ مقابله «786» یا «686» هجری می باشد، شخصی به نام «علی بن فضل بن متوكل» در تاریخ «680» هجری این کتاب را مطالعه نموده، کاتب این نسخه، چنان که از نامش آشکار می شود، از سادات «بنی اعرج» است که نسبت آنان به «عبيدالله بن حسين الأصغر ابن زین العابدین» -عليه السلام- می رسد و این خاندان، همه از اشراف سادات و علما بوده اند؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم زرشکی، 192 گ، 27 سطر (14/5×7)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 36 - 318]
آغاز: برابر؛ انجام: فقل بسم الله و على ملة رسول الله و إذا حملته فقل بسم الله و سبح ما دمت تحمله باب 15 ما يقال عند الميت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ بخش اندکی از کتاب حلية الأبرار با نشان تصحیح در حاشیه و فهرست تفصیلی در آغاز به تاریخ 797؛ تملك: احمد بن احمد عجمی شافعی و بیان طریق وی به مؤلف كتاب بدین گونه: «اجازني بكتاب الاذکار للنووی، شیخنا العلامة، نورالدین علی بن ... العلامة عبد الرحمن الأجهوری المالکی اجازة عن الامام نورالدين العراقي الشافعي عن العلامة محمد بن ابراهیم بن خليل التتای عن ... محمد بن العلامة محی الدین، محمد بن محمد بن احمد المعروف بابن الاوجاقی الشافعی سماعة على الشريف ابي طاهر محمد بن العز ابی محمد الربعي الشافعی باجازته من الحافظ جمال الدين ابی الحجاج يوسف بن الزکی المزی باجازته من مؤلفه و کتب احمد بن احمد العجمي الشافعی» صاحب اجازه از دانشمندان برجسته شافعی بوده و در سال 1086 در گذشته است؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قرمز، 41 گ، 31 سطر (14×7/5)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 31 - 452]
آغاز: باب النهي عن رفع الصوت عند القتال لغير الحاجة روينا في سنن أبي داود عن قيس بن عباد التابعی ... باب قول الرجل في القتال أبا فلان لإرعاب العدو ... باب استحباب الرجز حال المبارزة ... كتاب أذكار المسافر؛ انجام: برابر
جزء ثانی کتاب؛ خط: نسخ قدیم، بی کا، تا: اواخر قرن 8 ق؛ مصحح، محشی، توسط «محمد البلاط مقابله گردیده و عبارات مقابله عبارتند از: «بلغ». بلغ مقابلة ولله الحمد، بلغ مقابلة محمد البلاط عفى عنه و ...» کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 150 گ، 17 سطر (18×11/5)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 31 - 608]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 چند برگ آغاز و انجام نسخه را محمد بن محمد به سال 1210 تکمیل کرده؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 174 گ، 21 سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: 26 - 33]
آغاز: و لم يشمت الاخر فقال الذي [لم] يشمته عطس فلان فشمته؛ انجام: فاطل عمره و اطل ذکره [فقره] و عرضه للفتن فكان يقول بعد ذلك شيخ مفتون اصابتني
از اواسط باب «تشميت العاطس و حكم التثاؤب» تا اواخر باب «جواز دعاء الانسان على من ظلم المسلمين او ظلمه وحده» است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1371؛ کاغذ: نخودی سمرقندی، 19 گ، 25 سطر، اندازه: 19×13 سم [اهدائی رهبر: 6 - 254]
آغاز: آیبون تايبون عابدون لربنا حامدون هذا اللفظ روایه مسلم؛ انجام: یعنی ان عبد الرحمن لم یدرک معاذاً
از اواخر «باب ما يقول اذا ركب دابته» تا اواسط «باب ما يقول اذا غضب» است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: حنایی بغدادی، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابر و باد، 36 گ، 23 سطر، اندازه: 21×14 سم [اهدائی رهبر: 6 - 255]
آغاز: ... فقد قال الله العظيم العزیز الحکیم (فاذکرونی اذکر کم) و قال تعالى (و ما خلقت الجن و الإنس إلا ليعبدون) فعلم بهذا أن من افضل حال العبد؟ انجام: فكل هذه المذكورات جاء فيها حدیث اکيد و هي مجربة، اکید و هي مجربة، باب النهى عن فع الصوت عند القتال لغير حاجة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج حنایی، 158 گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 33 - 12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خليل بن على بن خليل، تا: 6 رمضان 790 ق، جان عين الزيتون؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 182 گ، 26 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 3 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اغفر لي وارحمني و اهدنی و عافنی و ارزقنی وفي رواية أخرى لمسلم عن طارق أنه سمع النبي و اتاه رجل فقال يا رسول الله كيف اقول ...
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 9؛ مصحح، محشی با علامت «قاموس»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 165 گ، 24 سطر (20×12)، اندازه: 17×27 سم [ف: 32 - 613]
آغاز: برابر؛ انجام: كلما ذكره الذاكرون و غفل عن ذكره الغافلون و على سائر النبيين و ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام (چند کلمه)؛ مصحح، محشی، مجدول مذهب، اجازه روایت این کتاب برای جمیع مسلمانان از سوی شخصی در انجام نسخه کاغذ: شرقی، جلد: مشمع سرمه ای، 244 گ، 15 سطر (15×26)، اندازه: 33×23 سم [ف: 40 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 19 مصحح، مقابله شده، محشی در قرن دهم؛ تملك: عبدالنافع بن محمد بن عراق [عبدالنافع بن محمد علی بن عبدالرحمن ابن عراق الدمشقی حجازی حنبلی (962-920 ق در مکه)] در 953 ق در حلب، احمد بن على بن ابراهیم مصری؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ق؛ کاغذ: نخودی سمرقندی، جلد: تیماج عنابی، 172 گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 15 - 185]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 838 ق؛ 160 گ، 26 سطر، اندازه: 25×18 سم [ف: 1 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن قاسم کبشی، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن فرنگی قهوه ای، 120 گ، 38 سطر، اندازه: 31×21 سم [اهدائی رهبر: 6 - 255]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ليس لأهل الشام حدیث اشرف من هذا الحديث. هذا آخر ما قصدته من هذا الكتاب ... و الحمدلله وحده و صلواته على محمد و آله و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله.
از آغاز تا آخر کتاب الاستغفار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1161 ق؛ مصحح: تملکی به تاریخ 1161؛ جلد: تیماج مشکی، 193 گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 3 - 1672]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد طاهر، تا: رجب 1202 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 229 گ، 15 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 1 - 133]
آغاز: في جهنم قلت كذا في اصول البخاري يرفع الله بها درجات و هو صحيح ای درجاته ... باب بیان مهمات يتعلق بحد الغيبة؛ انجام: باب ما يقول جواز دعا للانسان على من ظلم للمسلمين او ظلمه وحده ... و ذكر الحديث أن قال ارسل معه عمر رجالا او رجلا الى الكوفة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، دو بیت شعر عربی منسوب به بهلول و خطاب به هارون الرشید و اشعاری در بیان حال مجنون و مسئله ای فقهی در مزارعه به نقل از فصول العمادية و جامع الصغير، در 3 برگ پایانی مطالب متفرقه ای همچون اشعاری عربی در توصیف تواضع و مطلبی در بیان بدترین مردم در سؤال از انوشیروان به نقل از کتاب روضه و رباعی منسوب به شافعی در توصیف دوست و رباعی عرفانی در مناجات؛ تملک: محيي الدين بن يحيی به سال 1233؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: مقوا با روکش کاغذی، 148 گ، 25 سطر (21×13)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 13 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله، تا: 8 ذیقعده 1241 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 231 گ، 20 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 35 - 290]
آغاز و انجام: برابر
دارای 341 باب و 231 فصل است؛ خط: نسخ خوش، كان محمد صالح، تا: 1255 ق؛ مصحح، محشی با امضا های «تبیان، تحفة المحتاج، نهایه، شرح مسلم، وضوح الواضح، مفتاح الحصين، فتح المبين، فتاوی احمد بن حجر، مظهری و جز آن؛ مهر: «افوض امرى الى الله عبده محمد ..» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 275 گ، 15 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 21/3×14 سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تاب نسخه قدیم و نفیس؛ جلد: مقوایی، 273 گ، اندازه: 17×13 سم [ف: 5 - 349]
hilyat-ul afadil wa zinat-ul mahafil
در بیان و شرح اصطلاحات و الفاظی که متکلمین و اصولیین و فقهاء در ذهن خود بکار می برند در دو «قسم»: 1. اصطلاحات اصوليين؛ 2. اصطلاحات متکلمین و هر قسم دارای قواعدی چند می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10966/4 و 1440/4 عکسی
آغاز: سبحانک یا نور النور و یا مدبر الامور اخرجنا بلطفك من الظلمات إلى النور لا اله الا انت تباركت في كبرياء قدسک؛ انجام: و منه سمي الخط كتابة لضم الحروف بعضها إلى بعض و الله الموفق
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1110 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 12 گ (39 پ - 50 ر)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 27 - 377] و [عکسی ف: 4 - 274]
hillīyat-u amwāl-i ba'd-il kuffar
لاریجانی، ملا لطف الله، - 1311 قمری
lārījānī, mollā lotf-ol-lāh ( - 1894)
در این رساله اقوال فقها، و برخی از احادیث را که دلالت بر حليت تصرف اموال کفار دارد، ذکر نموده و خود مؤلف ظاهرة معتقد به عدم جواز تصرف است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23576
آغاز: بسمله، قد حاوت افکار فضلاء الأبرار في الحكم بحلية اموال بعض صنوف الكفار؛ انجام: و الصدقة لاهلها و في خبر حفص ابن غیاث تعلیل سقوط الجزية.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ احتمالا به خط مؤلف؛ واقف: شكر الله فقیه نیا، آذر 1375؛ کاغذ: فستقی جلد: مقوا، 3 ص، اندازه: 22×17 سم [ف: 20 - 173]
helye-ye anbīyā
نشاطی ، درویش احمد دده ادرنوی (-1085 ق)
nešātī, darvīš ahmad dada adernavī
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 9688/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ (35 پ - 42 پ)، 14 سطر (6/5×15)، اندازه: 20×12 سم [ف: 17 - 452]
hilyat-ul insan wa hilyat-ul lisan
چاپ: چاپ مطبعه عامره استانبول در 1338.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3750 - ف
از روی چاپی 1338؛ بی کا، بی تا [فيلم ها ف: 2 - 242]
حلية الأولياء (منتخب) - منتخبات
hilyat-ul awliya' wa tabaqat-ul asfiya
ابونعیم، احمد بن عبدالله، 336؟ - 430 قمری
abū-na‘īm, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (948 - 1039)
چاپ: ده جلد (بیروت، دارالكتاب العربي: 1387 ق)؛ (قاهره، مطبعة السعادة: 57 - 1351 ق)
آغاز: صلى صاحبه يصلی خارجا؛ انجام: حرثنی مجاهد عن این عباس قال ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
جزو ششم (21 پ - 32 پ) جزو 25 (133 ر - 49 پ)؛ خط: نسخ، كان محمد صادق بن سید امین صالح، تا: 1328 ق؛ با عکس نویسنده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور، 29 گ (21 پ - 32 و 33 ر 49 پ)، 18 سطر (17×11)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 15 - 4195]
ḥilyat-ul ihtidā fi-ṣ ṣalāt ‘alā ahl bayt-il aṣfīyā’
علم الهدی، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)
در فهرست مجلس (جلد 9 بخش 1 ص 45) عنوان این کتاب «حلية الاهتداء في الصلوة على اهل بیت الاصطفاء» آمده ولی در نسخه شماره «7028» کتابخانه مجلس شورای اسلامی «جامع الدرر» ذکر شده است.
آغاز: اللهم يامن لا يحيط به فحص العقول و لا يحويه غوص الفكر ...
شرح و حواشی:
1- حلية الاهتداء في الصلوة على أهل بيت الاصفياء (منتخب)؛ علم
الهدی، محمد بن محسن (1039-1115)
آغاز: برابر؛ انجام: واثقة بكفايته منيبا الى عنايته في كل صغير و كبير مستطر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مشکی، 47 ص (1-47)، 15 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 25 - 36]
آغاز: برابر، انجام: و سنتهم السالكة بمن سلكها الى اغبط مقيل و انشط مستقر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بر پشت نخستین برگ ش 3 نیز مؤلف چنین نوشته: «الله الغنی کتاب حلية الاهتداء في الصلوة على اهل بيت الاصطفاء نفع الله به من يقع اليه من الاخذين بحجرة الدهاء من املاء الفقير إلى الله في الشدة و الرخاء محمد المدعو علم الهدی ابن محسن بن مرتضی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 39 ص (81-119)، 15 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 9 - 45]
ḥilyat-ul ihtidā fi-ṣ ṣalāt ‘alā ahl-i bayt-il aṣfīyā’ (mn.)
علم الهدی، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)
وابسته به: حلية الاهتداء في الصلوة على اهل بيت الاصفياء؛ علم الهدی، محمد بن محسن (1039-1115)
آغاز: بسمله، اللهم يا من لا يحيط به محض العقول ولا يحويه غوص الفكر ولا يبلغه غور الظنون؛ انجام: واثقة بكفايته منيب إلى عنايته في كل صغير كبير مستطر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قرمز، 14 گ (14 پ - 27 ر)، 15 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 6 - 64]
آغاز: بسمله، اللهم يا من لا يحويه غوص الفكر، و یا من لا يدرکه لحظ البصر، و یا رب العين و الأثر؛ انجام: و الحمدلله على الآية التي لا يطيق شکر ادناها من عباده من هو احمد و اشكر
گزیده دیگری است گسترده تر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قرمز، 10 گ (3 پ - 12 پ)، 15 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 6 - 64]
helye-ye čāhār-yār
از جودی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9688/2
جودی ؛ خط نستعلیق، بی کا، تا قرن 14؛ کاغذ: استانبولی، 6 گ (29 پ - 34 پ)، 14 سطر (15×6/5)، اندازه: 20×12 سم [ف: 17 - 452]
al-ḥilyat-ul ḥusnā wa-l ‘urwat-ul wuṯqā
بولكانی، کمال الدین بن صلاح الدين، ق 11 قمری
būlkānī, kamāl-od-dīn ebn-e salāh-od-dīn ( - 17c)
تاریخ تأليف: 7 جمادی الثانی 1096 ق
رساله ای مشتمل بر سه «فصل» و هر یک در سه «تمهيد»: فصل 1. خلقة النبي (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ 2. معجزاته؛ 3. صيغ الصلوات الواردة عنه (صلی الله علیه و اله و سلم).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34963
آغاز: بسمله. حامدا لله سبحانه و تعالى على ما أنعم و اسدی ... اما بعد فلما كان بعض الناس يدعى رؤيته في المنام؛ انجام: و يرفع بها على الدرجات و برحمته و کرمه قد وقع الفراغ من تبييضها على يد مؤلفها ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: صدیق حسن بن علی حسینی بخاری قنوجی، تا: 1274 ق؛ ضمیمه: یک برگ در کیفیت صلوات بخاری بر نبی اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 15 گ، 14 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 284]
helyat-ol helal
شرف الدین علی یزدی، - 858 قمری
šaraf-od-dīn ‘alī-ye yazdī ( - 1454)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7068
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ با خط محمد علی در 1242 در پایان؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 184 گ، 21 سطر (13×7)، اندازه: 13×11 سم [ف: 16 - 444]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 26
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 439]
helye-ye helal = r.-ye mo‘ammā'īye
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, 'abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
اهدا به: ابوالقاسم بابر بهادر بن بایسنقر بن شاهرخ (پادشاه هرات و خراسان)
تاريخ تأليف: 856 ق
در دستور معما. جامی در معما چهار رساله دارد که سام میرزای صفوی از آن ها به این قرار اسم می برد: 1. رساله كبير، 2. رساله صغير، 3. رساله متوسط، 4. رساله اصغر (تحفه سامی، ص 86). آقای دکتر صفا رساله كبير را به نام حلیه حلل نامیده است (تاریخ ادبیات در ایران 4: 517). چنان که از مقدمه رساله مزبور بر می آید «رساله منتخب» و «حلل مطرز في معما و لغز» تأليف شرف الدین علی یزدی (- 853 ق) محرک جامی در این تأليف بوده است. جامی از شرف الدین علی یزدی به حرمت یاد کرده و حلل مطرز را ستوده و به همان مناسبت مؤلفه خود را حلیه حلل نامیده است. حليه حلل از قدیم ترین مصنفات جامی به شمار می رود و در آن اصول فن تعميه و اقسام و محاسن آن را با استفاده از اصطلاحات گوهر فروشان بیان کرده و مشتمل است بر یک «افسر» و سه «عقد» و یک «خلخال: افسر: شامل تعریف و تقسیم معمی و بیان مراتب آن به حسب كمال و نقصان؛ عقد 1. اعمال تسهیلی در چهار «سمط»: 1) عمل انتقاد، 2) عمل تحليل، 3) عمل ترکیب، 4) عمل تبدیل؛ عقد 2. اعمال تحصیلی در هشت «سمط»: 1) عمل تنصیص و تخصیص، 2) عمل تسمیه، 3) عمل تلميح، 4) عمل ترادف، 5) عمل کنایت، 6) عمل تصحیف، 7) عمل استعاره و تشبیه، 8) عمل حسابی؛ عقد 3. اعمال تکمیلی در سه «سمط: 1) عمل تأليف، 2) عمل إسقاط، 3) عمل قلب؛ خلخال: در ذکر طرفی از مزایا و محاسن معما. حلية الحلل در نسخه ها با عنوان های: «الرسالة الكبرى في المعما»، «رساله اول»، «رساله کبیر» و در فهرست احمد آتش با عنوان «منتخب حليه الحلل» یاد شده است.
آغاز: بسمله، و الاعتصام بمیامن اسمه العظيم هست کلید در گنج ای حکیم فاتحه فکرت و ختم سخن بعد از گشایش مقال ستایش خجسته مآل دانای که معمای حقیقت دانش در ... نموده می شود که چون منشی این نامه نامی، عبدالرحمن بن احمد الجامی ... بشرف مطالعه حلل مطرز و منتخب آن بود در فن معما و لغز، رقم زده قلم لطایف نگار، بدایع آثار ... شرف المللة و الدين على اليزدی ... گشته بود مشرف گشت ...
[الذريعة 81/7؛ منزوی 2181 و 2183؛ دنا 783/4 (16 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیه حليه حلل؛ کردی حسین آبادی، عبدالله بن حیدر (-1107)
انجام چنین است: بر دست متجرع جام تلخکامی عبدالرحمن بن احمد الجامی وفقه الله لحل معميات اسمائه الحسنى و الكشف عن الغاز صفاته العليا في اواخر شهر رمضان المبارک على كل من فيه سنة ست و خمسين ثمانمائه
در حواشی آن رساله «حليه حلل» عبدالرحمن جامی نوشته شده؛ كاتب = مؤلف، تا: 856 ق، به خط جامی است و خط جامی با نسخه مخطوط خط این استاد که در کتابخانه فرهنگستان علوم ازبکستان در تاشکند که عکس آن را شاد روان سعید نفیسی در مجله دوم «تاریخ نظم و نثر» گرارو کرده مطابقت تام دارد و جای هیچ گونه شبهه نیست؛ 11 سطر (17×12) [نشریه: 6 - 627]
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد تسوید این بیاض و ترشيح این ریاض بر دست متجرع جام تلخکامی عبدالرحمن بن احمد الجامی، و فقه الله لحل معميات اسمائه الحسنى و الكشف عن الغاز صفاته العليا بسنة ستة و خمسین و ثمانمایه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 856 ق؛ آقای علی اصغر حکمت نیز نسخه ای از رساله مذکور را معرفی کرده که به خط جامی نوشته شده و رقم آن عین رقم نسخه ماست. لذا محتمل است نسخه ای را که آقای حکمت دیده، همین نسخه ما باشد و یا این که نسخه آقای حکمت از روی نسخه ما کتابت شده، و کاتب رقم جامی را نیز نوشته باشد. ولی در این که نسخه ما به خط جامی است، تردیدی نیست زیرا شیوه تحریر و اضافات امثال و در بعضی موارد تعاریف در هوامش نمودار اصالت نسخه ما تواند بود؛ کاغذ: متن و هامش نخودی، جلد: تیماج، 60 گ، 13 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 9 - 112]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 856 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 14 گ (362 پ - 375 ر)، 31 سطر، اندازه: 25/2×34 سم [ف: 3 - 632]
آغاز: برابر
انجام: بر دست ... جام تلخ کامی عبدالرحمان بن احمد الجامي. و فقه الله تعالی لحل معميات اسمائه الحسنى و الكشف على الغاز صفاته العلى، لسنة ست و خمسین و ثمانمائة (856)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 195 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 14 گ (362 پ - 375 ر)، 31 سطر، اندازه: 34×25/2 سم [ف: 8 - 96]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 27 سطر [ف: 3 - 634]
آغاز: برابر؛ انجام: آن را بود از نام نکوی تو خبر ** کو حسن تو سنجید بمیزان نظر. و المنة الله على الاتمام و الفوز الاختتام و الصلوة على اكمل الانام و آله البررة الكرام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با نشان «منه» و در برگ نخست با نشان «منه مد ظله»، مصحح، با نسخه اصل خط مؤلف مقابله شده ؛ کاغذ: شرقی، 26 گ (169-194)، 19 سطر (13×9)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 40 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله الكرام که شد تحریر این و تشریح این ریاض از دست مخترع جام تلخ کام عبدالرحمان بن احمد الجامی و الحمدلله وحده لا شریک له لسنة ست و خمسین و ثمانمائة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 147]
خط: نسخ، كا: محمد بن حسن معرف هروی، تا: شوال 909 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 27 سطر (15×5/2)، اندازه: 23/5×33/5 سم [ف: 90 - 17]
آغاز: برابر؛ انجام: و از آن جمله آنست که یک مصرع یا بیشتر از اشعار مشهور که بدان
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 142 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی، 38 گ (1 پ - 38 ر)، 15-16 سطر، اندازه: 11/7×16/5 سم [ف: 43 - 140]
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد تسوید این بیاض ... بر دست ... عبدالرحمان بن احمد جامی ... لسنة ست و خمسین و ثمانماية
خط: نستعلیق، كا: محمد باقر پسر حاج محمد شریفی، تا: 962-966 ق [ف: 2 - 381]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 269]
آغاز: برابر؛ انجام: آن را بود از نام نکوی تو خبر ** کو نام تو سنجید بمیزان نظر/ و الحمدلله على الاتمام ... و آله البررة الكرام. تمام شد تسویه این بیاض و ترشيح این ریاض بر دست متجرع جام تلخکامی عبدالرحمان بن احمد جامی و فقه .. لحل معميات اسمائه الحسنى و الكشف عن الفاظ صفاته العلى لسنة ست و خمسين و ثمانمائه. (پس از این در نسخه ما چنین آمده): تا طرف مهت ز شام خط یافت ظهور- شد حمره صبحگاه مستغرق نور (و پس از دو رباعی): علی شیر علی شیر الافاضل - و احرزت الفضائل بالفواضل. ابواسحاق، سودم از پابوس لبها را چو آن سرو روان ساق پسمین را نمود و شد دلم بیخود در آن.
خط: نستعلیق، کا: يوسف، تا: 1106 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 96 ص (2-97)، اندازه: 21×14 سم [ف: 17 - 308]
انجام: سید علی در سعی سوی جانان بینم عیان در منزل است ار زنم در اول پا در دوم نهد دل و می شاید که نکند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج قرمز، 26 گ (58 پ - 83 پ)، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 20 - 201]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 29 گ، 21 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 16 - 332]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: عباس بن حسن، تا: 1245 ق؛ محشی با امضای «ابراهیم صدر» و «عبدالله بن حیدر بن احمد بن حیدر»؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 103 ص، 13 سطر (7×15/5)، اندازه: 22×16 سم [ف: 2 - 131]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در پایان رمضان 856 ساخته؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 82 گ (27 پ - 108 ر هامش)، 11 سطر (8×6)، اندازه: 12×17 سم [سنا: ف: 2 - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: کو حسن تو سنجیدن بمیزان نظر. و المنة لمن قضی و قدر و الصلوة على من اوحی و اخبر و على آله الكرام البرر.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 44 - 154]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 10 گ، اندازه: 19×13 سم [ف: 3 - 115]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله على توفيق الاتمام و ... تمام شد تسوید این بیاض و ترشيح این ریاض بر دست متجرع جام تلخ کامی عبدالرحمن بن احمد الجامی وفقه الله كل معميات اسماء الحسینی و الكشف عن الفاظ صفاته العلى
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ محشی؛ خریداری از محمودی 1383؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 47 گ (1-47)، 19 سطر در متن و 13 سطر در حاشیه (16/5×9/5)، اندازه: 21/5×15 سم [رایانه]
hellīye-ye xāqānī (mn.)
ابن ایاس، محمد بن عبد الجليل، - 1015 قمری
ebn-e eyās, mohammad ebn-e ‘abd-ol-jalīl ( - 1607)
منتخبی است از دو مثنوی قبلی خاقانی که در همین مجموعه آمده شده است. در وسط صفحه در درون دایره احادیثی در توحید و نعت نبی اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) و ابوبکر و عمر و على عليه السلام آورده شده و به ترکی ترجمه شده و در بالا و پائین صفحه اشعار منتخب از دو مثنوی قبل که با احادیث وسط صفحه مناسبت دارد آورده شده است.
[فهرس المخطوطات التركية العثمانيه 367/1]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1065/4-6/155
آغاز: كيمله بو مهر شریفه بقسمه بر کر صبح و شام ** هم بوزینه سورسه ورسه صلوات تمام؛ انجام: دقت او لسه کور ينوردی نظره ** قاستی لمولده اقرب قصره
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول مشکی و مذهب؛ 3 گ، اندازه: 18/5×12 سم [ف: 8 - 4597]
helyat-ud dāʻīn
شاه عبدالعظیمی، محمد علی بن محمد، 1258 - 1334 قمری
šāh ‘abd-ol-'azīmī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (1842 - 1916)
این وجیزه را مؤلف از کتاب وسیله خود برگزیده است، تاریخ تحریر نسخه به احتمال قوی اشتباه است و صحیح آن صد سال بعد از آن یعنی 1319 می باشد با این فرض مطمئن تأليف از محمد علی بن محمد «شاه عبدالعظیمی» مترجم در نقباء البشر است زیرا ولادت ایشان سال 1258 قمری و فوت در سال 1334 می باشد و در ترجمه حال ایشان، کتاب وسيلة الرضوان و حلية الداعين و اربعین و ایقاظ را از تألیفات نامبرده آورده اند و برخی از آن ها به چاپ رسیده چنان که بررسی و تطبیق با این مجموعه شود برخی مطالب روشن خواهد شد و اگر تاریخ تحریر کتاب یعنی 1219 صحیح باشد این تألیفات از مرحوم شاه عبدالعظیمی نخواهد بود، آن مرحوم از مشایخ روایت شیخ آقا بزرگ طهرانی است با اخذ اجازه روایت در 1329 و از مشایخ ایشان شیخ محمد حسین کاظمی است که در تاریخ 1293 ق به مرحوم شاه عبدالعظیمی اجازه روایت داده است. چاپ: ایران، تبریز، بی ناشر، 1314 قمری، سنگی، خشتی، 41 ص ص (صص 104-144).
[نسخه های منزوی 417/2]
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1348/2
آغاز: بعد از بسمله و حمد له أما بعد فيقول الاحقر الجاني محمد على الحسینی، اني لما فرغت کتاب وسيلة الرضوان تسهیلا على الطالب من الاخوان؛ انجام: اقول: في الباب ادعية اخرى من ارداد فليطلبها من الوسيلة تم ما قصدناه
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا قزوینی، تا: 1219 ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 133 ص (178-310)، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2 - 417]
حلیه رسول - حلیه شریف
hilyat-ur rasul
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 15
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 14 سطر (11×6/5)، اندازه: 18×11 سم [نشریه: 3 - 176]
حليه حلل – الحلية اللامعة
helyat-oš šā‘er
صغیری دیلمی، ابراهیم بن مالک، ق 10 قمری
saqīrī deylamī, ebrāhīm ebn-e mālek ( - 16c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18434 ض
کاتب = مؤلف تا: 981 ق [د.ث. مجلس]
helye-ye šarīf = helye-ye rasūl
خاقانی. چند نسخه از رساله ای به همین نام در کتابخانه لس آنجلس معرفی شده و نام شاعر را ابن ایاس، محمد بن عبدالجليل (- 1015 ق) دانسته است.
[فهرست ترکی قرطای 2360]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9688/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج قهوه ای، 27 گ (2 پ - 28 ر)، 14 سطر (15×6/5)، اندازه: 20×12 سم [ف: 17 - 452]
al-ḥilyat-ul lāmi‘a li-l-bahjat-il marḍīyya = š.-u bahjatil marḍīyya
شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāger ebn-e mohammad naqi (1762 - 1844)
وابسته به: البهجة المرضية في شرح الألفية = شرح الفية ابن مالك = شرح الخلاصة في النحو؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بكر (849-911)
تاريخ تأليف: رجب 1204 ق؛ محل تألیف: بغداد
حاشیه متوسطی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «البهجة المرضية في شرح الألفية» جلال الدین سیوطی از آغاز تا معرف به لام و از باب استثناء تا آخر حروف جر. هنگامی که یکی از شاگردان مؤلف نزد وی «سیوطی» خوانده این حاشیه را حین تدریس آن نوشته است و در مدت چهار ماه آن را تنظیم کرده است در حالی که هیچ کتاب جز ترکيب خالد در دست نداشته است.
آغاز: بسمله. حمدلله الذي أمرنا بالابتداء في الأفعال على البهجة المرضية و اخبرنا على كلمة هي للنجاة كافية أما بعد فيقول الفقير الى الله الغني محمد باقر بن محمد تقی الموسوی ... انه قد وفقنی الله تعالی بکمال رافته و عطوفته و منه و احسانه في بعض ایام الحيوة للمجاورة في البلدة الغروية على مشرفها ...
انجام: و الجاء اليكم ايا طالبی رضاء المنان ای تلطفوا على الدعا و او بعد مرور الأزمان و آن ترجمونی باخطار ذكر في قلوبكم عند اوقات المطالعة في الليالي و الايام ایدکم الله تعالى لما يحبه و يرضاه و منعكم عن ارتكاب ما يسخطه عنكم بجاه اشرف الأنبياء عليه صلوات الله ما بقيت الارض و السماء (تمت تمت)
[الذريعة 82/7؛ دنا 783/4 (24 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: = مؤلف، تا: قرن 13؛ محشی و خط خورده و به حاشیه رفته؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 206 گ، 18 سطر (5×11)، اندازه: 16×11 سم [ف: 8 - 400]
کاتب = مؤلف تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 144 گ، 21 سطر [ف: 12 - 18]
آغاز: برابر؛ انجام: مع ياء المتكلم مع غير نون الوقاية كقولهم ماشاک فلو كان فعلا لم يخبر فيه ذلك.
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 229 گ، 18 سطر (11×6)، اندازه: 15×10 سم [ف: 13 - 173]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 157 گ، 21 سطر، اندازه: 21/3×15/3 سم [ف: 1 - 196]
آغاز: برابر
از آغاز تا حرف لام تعریف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی به خط مرتضی قلی ادیب اصفهانی صدری؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ لاجوردی، 141 گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 747]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 21 سطر (14/5×8/5) [ف: 2 - 673]
آغاز: برابر؛ انجام: و العامل اسم الإشارة و الله اعلم بالصواب ... و ليكن هذا آخر الجزر الأول ... بجاه أشرف الأنبياء (علیهم السلام) صلوات الله ما بقيت الأرض و السماء.
جزء اول از کتاب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 215 گ، 16 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 37]
آغاز: برابر؛ انجام: نقول أن الالف و النون مثلا و ان كانتا موجودين في آخر الاسم المذكور لكنهما ليستا بزيادتين ... بخلاف كلا فانه ليس بمثنی و لا وضعه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 56 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1673]
خط: نسخ، كا: حسینعلی بن لطفعلی، تا: جمعه 14 محرم 1205 ق، جان کاظمین؛ از روی نسخه خط مؤلف؛ مهر: «افوض امرى الى الله عبده ابوالقاسم» (مربع)، «ابوالقاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 220 گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 26 - 290]
تا پایان «الف لام تعریف» را دارد؛ خط: نسخ، كا: شاگرد شفتی، تا پایان ذیقعده 1218 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دو جزء در یک جلد است. آغاز جزء نخست: «الى تقدير الفعل لان مع تقدير الفعل يلزم اضمار کلتین ...»، انجام: «ما بقيت الارض و السماء»، جزء دوم: از استثناء تا حروف جر را در بردارد. انجام جزء دوم: «و انت مبتدأ حذف خبره و الثانی». جزء نخستین را در پایان ذیقعده 1218 ق به انجام رسانیده؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 182 گ، 20 سطر (14/5×9/5)، اندازه:20×15 سم [ف:4 - 342]
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد نوری، تا: 1229 ق؛ 175 گ، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 1 - 163]
خط: نستعلیق، کا: محمد شريف بن مهدی نوری، تا: 1231 ق، جا: آستانه؛ جلد: تیماج مشکی، 127 گ، 23 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 15 - 175]
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمدرضا بن محمد رفیع، تا: جمعه 10 رجب 1239 ق؛ 280 گ، 15سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 169]
خط: نسخ، كا: سید مهدی بن بهاء الدين محمد طباطبائی جندقی، تا: 29 ذیحجه 1257 ق؛ 107 گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 1 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علی بن حسین موسوی درب امامی، تا: شنبه 10 شعبان 1263 ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی محمد صادق بن محمد طاهر» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی روغنی، 178 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2 - 347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286 ق؛ محشی با نشان «منه سلمه الله» که احتمالا از روی مستنسخ عنه نوشته شده، مصحح، کاغذ:
فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 112 ص 18 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 21×17 سم [ف: 35 - 725]
آغاز: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ اهدایی: حاج صدر؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 181 گ، 17 سطر (7×11/5)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 4 - 1328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 178 گ، اندازه: 21×15 سم [نشریه: 13 - 393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، كا: ابراهيم مروستی، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 123 گ، 20 سطر (16×9/5)، اندازه: 21×15 سم [ف: 1 - 177]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو صفه اخرى ان قلت كيف يجوز أن يكون صفة لشرح مع انه مضاف الى المعرفه قلت انه و ان اصنف
خط: نسخ بد خط، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ محشی؛ 13 گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 1 - 97]
کا: محمدرضا بن محمد رفیع، تا:در 10 رجب ؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نزد: محمد محمد علی روضاتی در اصفهان [نسخه پژوهی: 1 - 146]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×15 سم [ف: 316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای «منه دام ظله»؛ واقف: مصباح نجم الممالك؛ جلد: تیماج زرشکی، 124 گ، 19 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 2 - 809]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله ما كان ملازما لذلك نحو عنيت بحاجتك ای اهتممت اليها و ذلك لما مر من أن عدم الباعث على عدم بناء التعجب من المبنى للمفعول هو الالتباس و هو مأمون منه في هذا المقام لعدم استعماله في الفاعل كما هو المفروض ..
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 282 گ، 21 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف مخ: 2 - 810]
hilyat-ul lisān fī ‘ilm-il ma‘ānī wa-l badī“ wa-l bayān
اهداء به: ابونصر ابراهیم بن عمیدالدین عبدالله بن المختار
مؤلف، کتابی در بلاغت برای مجدالدین عبدالله بن عبدالحميد نگاشته بود، پس از مدتی ابونصر ابراهیم بن عميد الدين عبدالله بن المختار از وی در خواست نمود که کتابی دیگر در همان موضوع بنگارد، وی این کتاب را نگاشته و به او تقدیم نموده است. این کتاب مختصری از قواعد علم معانی و بیان و بدیع می باشد در سه باب با عناوین «فصل» و متن نیکویی است در این فن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7754
آغاز: الحمد لله مفيض الجود على الوجود و لكل موجود المنزه عن المكان المتعالی عن الماهية و الزمان؛ انجام: و قولنا اثبات مالغيره له ذكرنا لتدخل فيه الاستعارات التخيلية و قولنا لأجل ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: گویا قرن 8 در عصر مؤلف و برای خزانه ابونصر ابراهیم؛ تملك: احمد بن عبدالرحيم بن احمد به تاریخ محرم 1158، حاج محمد بن خليل بغداد به تاریخ جمعه دهم ذیحجه 1160؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49 گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 20 - 126]
hilyat-ul mubtadī wa þilyat-ul muntahā
مسائل متفرقه ای از علم حکمت و فقه و نحو را که دارای لف و نشر مشوش هستند در این رساله با عنوان «مسألة، مسألة» جمع آوری نموده است.
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 257/4
آغاز: الحمدلله الذي قال و اتوا حقه يوم حصائه و الصلاة و السلام على محمد و آله و امنائه
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1269 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 گ (151 ر - 165 پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: 1 - 223]
hilliyat-ul muta
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14797/8
آغاز: الحمدلله الذي احل النكاح و ندب اليه ... و بعد قد سألتني یا خلیلی ان اكتب لك صيغة النكاح بأنحائها
خط: نسخ، كان معزالدین بن علی اکبر بن اسدالله بن محمد صالح بن محمد مسیح حسینی حسنی، تا: 1193 ق، برای مولی محمد تقی بن حاج محمد على اصطهباناتی؛ جلد: چرم قهوه ای شکلاتی،
3 گ (56 پ - 58 ر)، اندازه: 21/3×14/5 سم [ف: 41 - 218]
ḥillīyat-ul mut‘a
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
آغاز: روغن زنبق را ناشتا بدماغ بچکان؛ انجام: موجود زیارتی عفت زنان است و جمعی از زنان دست
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: باز پرسند که دوا از کیست خطاب رسید و از من پرسند خطاب رسید که در دل های مردم؛ انجام: معهذا شبد مصاهره امت ندبه نیست ... فرموده است که هر چه به نیست ... فرموده است که هر چه به نسبت حرام است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
ḥillīyat-ul mut‘a
بحرانی، علی بن عبدالله، - 1319 قمری
bahrānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1902)
تاریخ تأليف: 2 صفر 1284 ق
آیات و روایاتی که به طریق اهل سنت روایت شده و دلالت بر جواز متعه دارند با توضیحات لازم و رد و ایراد در گفته های آنان، در پاسخ یکی از سنیان که به شیعه در این موضوع اشکال می کرده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 46/1 و 712/1 عکسی
آغاز: الحمدلله حق حمده ... اما بعد فان بعض مخالفينا في المذهب من المتسمين باهل السنة عاب بعض اخواننا؛ انجام: و تبين الغث من السمين، و وضح السبيل للسالكين و بان الحق للمنصفین و وهنت شبه المشبهين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ جلد: مخمل نیلی، 8 گ (1 ر - 8 پ)، 17 سطر، اندازه: 25×16 سم [ف: 1 - 199] و [عکسی ف: 2 - 355]
helyat-ol mottaqīn
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تأليف: 5 رجب 1079 ق؛ محل تأليف: لاهور
آن را پس از تألیف کتاب «عين الحيوة» به خواهش جمعی از دوستان در مکارم اخلاق و آداب معاشرت ساخته است و شامل چهارده «باب» و «خاتمه»: 1. آداب لباس پوشیدن؛ 2. زیور پوشیدن؛ 3. آداب خوردن و آشامیدن؛ 4. تزویج و مجامعت و معاشرت زنان و تربیت فرزندان؛ 5. مسواک کردن و ناخن و شارب گرفتن و سر تراشیدن؛ 6. آداب بوی خوش؛ 7. آداب حمام رفتن و دارو کشیدن؛ 8 آداب خواب رفتن و بیدار شدن؛ 9. آداب حجامت و تنقيه و ادعیه و خواص دارو ها و معالجه امراض؛ 10. آداب معاشرت مؤمنان؛ 11. آداب مجالس و عطسه و معانقه کردن؛ 12. آداب داخل شدن به خانه و بیرون رفتن؛ 13. آداب سوار شدن و راه رفتن و به بازار رفتن و تجارت و زراعت نگاه داشتن چهار پایان؛ 14. آداب سفر؛ خاتمه در فواید متفرقه.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي حلى انبيائه المرسلين باحسن حلية المتقين و بعث نخبة اصفيائه
انجام: و بهترین مردم کسی است که مردم ازو منتفع شوند.
چاپ: به زبان های عربی و اردو ترجمه شده است؛ مشار عربی، ص 2، صص 1816-1817؛ ایران، سنگی، 1282 ق، رحلی؛ طهران، 1260 ق، وزیری بزرگ ایران، تهران، چاپ بوذرجمهری (مصطفوی)، 1333 ش، با تصحیح و مقابله حسن مصطفوی تبریزی، سنگی، جیبی، 260 ص؛ به سعی و اهتمام حسن مصطفوی تبریزی، 1371 چاپ گراور. 1+257+2 صص.
[دنا 784/4 -790 (213 نسخه)؛ نسخه های منزوی 1599/2 و 433/6-435؛ کتابشناسی مجلسی ص 221؛ الذريعة 82/7 و 83/7؛ فهرستواره منزوی 433/6 و 1599/2]
شرح و حواشی:
1- آداب الشريعة؛ فشار کی، محمد باقر بن محمد جعفر (1252-1314)
2- نجات المسلمات نوری جهان بنت عبدالغفار تهرانی
3- آداب
4- حلية المتقين (منتخب)
كان محمد کاظم بن محمد زمان، تا: یکشنبه 1 شعبان 1079 ق، نزدیک 25 روز پس از تألیف نوشته شده؛ 472 ص، 20 سطر (10/5×19/5)، اندازه: 17×26/5 سم [زرشت و همدان: ف: - 1115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 رجب 1079 ق؛ مجدول زرین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 38 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 جمادی الثانی 1080 ق؛ با یک سر لوح،
مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 324 گ، 17 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 5 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: ابن آقا طالب محمد حسین ابهری اصفهانی، تا: 19 شعبان 1082 ق؛ مقابله شده با خط مؤلف، با اجازه روایت متقابل نگارنده (مجلسی) با «مخدوم الاعظم الاكرم المتخلق بمكارم، الشيخ المرجع لطوایف الامم ... الميرزا محمد صادق» به خامه محمد باقر بن محمد تقی؛ مهر: «عبده على رضوی 1287» (بیضی)؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی تیماج قهوه ای پوشانده، 277 گ، 19 سطر (17×8/5)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 2 - 92]
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: رمضان 1083 ق؛ ركابه دار؛ تملک: اسماعیل سنگبر در بندر بوشهر در 1320/8/30؛ واقف: آقای نعم آبادی، امام جمعه بندرعباس؛ جلد: تیماج قهوه ای، 562 گ، 14 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 44 - 137]
خط: نستعلیق زیبا، كا: میر محمد قاسم، تا: غره شوال 1084 ق؛ مصحح؛ جلد: مجدول مذهب؛ اندازه: 23×14 سم [ف: 21]
آغاز: که جامه نگاه داشتنی را در جا های کثیف بپوشی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1084 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 250 گ، 21 سطر (17×11)، اندازه: 25×18 سم [ف:5 - 1636]
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 صفر 1085 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجلسی که در 26 ذیحجه 1081 ساخته و برخی از نسخه ها گویا تاریخ 1111 دارد [نشریه: 7 - 147]
آغاز: ... اجابت ملتمس ایشان نموده و بر چهارده باب و خاتمه مرتب گردانید باب اول در آداب لباس، دویم در آداب حلى ...؛ انجام: برابر؛ این رساله را در پنجم ماه رجب سنه هزار و هفتاد و نه از ههجرت مقدسه نبوی ادام الله ظله تمت الكتاب بعون الله الملک الوهاب قد وقع الفراغ من مشقه في ظهيره يوم الثلاثاء عاشر شهر جمادى الأولى ... العاصي ابن حاجی ابراهیم.
خط: نسخ، كا: حاجی محمد بن حاجی ابراهیم، تا: 1085 ق؛ افتادگی: آغاز (اندکی از مقدمه)؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 398 ص، 23 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 10 - 880]
آغاز: بر وجه اختصار تحریر نماید و بجهت عموم نسبت باهل این دیار مضامین اخبار را در لباس لغت فارسی قریب الفهم ... بر چهارده باب و خاتمه مترتب گردانیده شد باب اول در آداب لباس؛ انجام: برابر؛ باین جا ختم کردم این رساله را در پنجم ماه رجب سنه هزار و هفتاد و نه از هجرت مقدسه نبوی و شکر می گویم پروردگار خود را و ...
خط: نستعلیق، كا: علیرضا بن محمد حسین تهیه قهپایی، تا: 1087 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب، مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 330 گ، 19 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف مخ]
خط: نسخ، كا: مجد الدين بن محمد طاهر حسینی اصطهباناتی، تا: چهارشنبه 18 جمادی الاول 1088 ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ مصحح، مقابله شده؛ 215 گ، اندازه: 24×15 سم [ف: 1 - 39]
خط: نستعلیق، کا: پیرقلی بن على خسرو زرنه ای، تا: ربيع الثانی 1088 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 155 گ، 21 سطر، اندازه: 24×19 سم [ف: 76]
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 جمادی الاول 1089 ق؛ 204 گ، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 2 - 475]
خط: نسخ زیبا، كا: عبدالقادر بن شیخ حسام الدين، تا: 1089 ق؛ جلد: تیماج سرخ، 83 گ (1 پ - 83 پ)، 37 سطر، اندازه: 18/5×29/5 سم [ف: 31 - 41]
آغاز: از چنین تربتی چون شفا یابد ... کسی که صاحب یقین نیست با استخفاف به اموری که موجب صلاح اوست اعمال خود را فاسد می گرداند؛ انجام: برابر
بعضا اوراق نامرتب است؛ خط: نستعلیق، كا: خلیل الله نودهی، تا: 21 رمضان 1091 ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ واقف: جعفر زاهدی، دیماه 1377؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 253 گ، 20 سطر، اندازه: 24×11/5 سم [ف: 26 - 265]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین نایینی، تا: پنج شنبه 2 محرم 1092 ق؛ مجدول؛ اهدایی: علیرضا وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 232 گ، 19 سطر (10×18/5) [ف: 3 - 989]
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف بن خسرو، تا: رمضان 1093 ق، جا: شفت من اعمال دار المرز گیلان؛ جلد: تیماج سیاه، 185 گ، 17 سطر، اندازه: 24×16 سم [ف: 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد، تا: 13 محرم 1095 ق؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: تیماج، 335 گ، 17 سطر (17/5×8/5)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 1 - 171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد قاسم، تا: 14 جمادی الاول 1095 ق؛ مصحح؛ مهر: «الهی گر بود لطف تو همراه/ شود باقر از مقبولان درگاه» (بیضی)، «افوض امرى الى الله عبده الله داد 1134» (مستطیل)، «عبده نذر محمد 1131» (چهار گوش)، «وین نیز ز محمد الله داد 1138» (چهار گوش)، «وین نیز ز نذر محمد 113» (بیضی)، «حسین منی و انا من حسین 1141» (بیضی)؛ تملك: محمد تقی بن ... با مهر «بدل بنده مهر ...» (بیضی)، محمد تقی ابن ملا محمد امین با مهر «یا امام محمد تقی» (بیضی)، حمزه حسینی با مهر «حمزة الحسینی 1238» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 293 ص (1-293)، 27 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 28/4×16/8 سم [ف: 29/1 - 261]
آغاز: آن حضرت ظاهر و مبین گردیده و چون مختصری از مکارم الاخلاق در کتاب عين الحيوة بیان شده بود؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سليمان بن حسن، تا: پنج شنبه 4 رجب 1096 ق؛ تملك: محمد بن محمد علی بن محمد مهدي الحسنی؛ اهدایی: على افصح زاده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 279 گ، 19 سطر (9×17/5)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 1 - 405]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: سه شنبه محرم 1097 ق، جا: لاهور؛ در حاشیه تصحیح و مقابله شده، با سر لوح و کتیبه مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن قهوه ای [رایانه]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 290/9
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 18 ربیع الاول 1099 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج سرخ، 241 گ، 15 سطر، اندازه: 30×18 سم [ف: 3 - 1674]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1099 ق [ف: 11]
آغاز: که گوشت کبک ساق پا را قوی می گرداند؛ انجام: حضرت فرمود که ای پدر چه عجب است که بزرگتر را ترغیب می فرمایی که کوچک را.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ناقص؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی رویه کاغذ ابری، 190 گ، 10 سطر (17×11)، اندازه: 24×17 سم [ف: 1 - 86]
آغاز: که جامه نگاهداشتی را در جاهای کثیف بپوش؛ انجام: و پرهیز کار ترین مردم کسی است که مجادله ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 294 گ، 16 سطر (16/57×9)، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 1- 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاجی پور بن شیخ محيي الدين، تا: قرن 11؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ اهدایی: حسن بهشتی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 187 گ، 21 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 23×14 سم [ف: 1 - 404]
آغاز: کراهت معاصی و رذایل افعال کرده. باب اول در فضائل عقل و علم و مکارم اخلاق؛ انجام: او في آناء الساعات بعد
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: على مدرس یزدی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 139 گ، 22 سطر (18×10/5)، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 1 - 404]
آغاز: برابر؛ انجام: منقول است که هر که مست شود از شراب و بعد از آن تا چهل روز بمیرد نزد خدا مانند بت پرست باشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی: انجام؛ اهدایی: مهدی شرعیاتی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 248 گ، 20 سطر (12×18/5)، اندازه: 24×18 سم [ف: 1 - 405]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 193 گ، 23 سطر، اندازه: 28×18 سم [ف: 76]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 206 گ، 21 سطر، اندازه: 24/5×16/5 سم [ف: 2 - 99]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 191 گ، 17 سطر (17×12/5)، اندازه: 23×17 سم [ف: 1 - 39]
آغاز: برابر؛ انجام: این رساله را در پنجم ماه رجب سنه هزار و هفتاد و نه از هجرت ... كتبه الفقير مؤلف محمد باقر بن محمد تقی عفى عنهما.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، از نسخه خط مؤلف استنساخ شده؛ تملك: حاجی اعتضاد الممالک، میرزا محمد على خان تربیت؛ محمد تقی بن محمد بن شریف تبریزی ممقانی در ربيع الثانی 1301 می نویسد که نسخه خط مجلس است با مهر «اليس الله كاف عبده محمد تقی» سپس عده ای در رد و یا تأیید او یادداشت هایی کرده اند؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 572 ص، 18 سطر (16×6/5) [ف: 13 - 60]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 237 گ، 19 سطر، اندازه: 18/3×11/7 سم [ف: 2 - 220]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط و انجام کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 307 گ، 15 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 2 - 220]
آغاز: که اثر نعمت را در بنده خود به بیند یا این که جامه خود را پاکیزه کند؛ انجام: و کسی که چیزی داشته باشد و از مردم سؤال کند و از حضرت رسول صلی الله عليه و آله و سلم منقولست.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملك: محمد معصوم صاحب تاجر اصفهانی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 220 گ، 19 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 5 - 597]
آغاز: که شخصی به خدمت امام زین العابدين عليه السلام عرض کرد که فلان شخص شما را گمراه و مبتدع می پندارد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 12 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 32]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 146 گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 1 - 106]
آغاز و به مقتضای حدیث شریف نبوی صل الله عليه و آله بعثت لاتمم مکارم الاخلاق تمامی آداب پسندیده و جميع اخلاق حمیده از شرع انور؛ انجام: پس یکی از ایشان را پیش آوردند که گردن بزنند در آن حال حضرت جبرئیل نازل شد و گفت ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 229 گ، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1 - 99]
آغاز: ... گردانید. باب اول در آداب لباس، دوم در آداب حلى؛ انجام: طاغی ترین مردم کسی ست که بکشد کسی را که قصد کشتن او را ندارد، و بزند کسی را که قصد زدن او را ندارد و سزارار ترین مردم به عفو کردن کسی است که قدرت بر عقوبت بیشتر داشته باشد. و سزاوارترین مردم به گناه کاری کسی است که در حضور مردم سفاهت کند، و در غیاب غیبت کند.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 12، 370 ص، 17 سطر (14/5×22)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 156]
بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح و جدول زرین؛ قطع: وزیری [ف: 128]
آغاز: که چون عمده امتیاز بنی نوع انسان از سایر حیوانات به تخلق به اخلاق حسنه و تزیین به آداب مستحسنه ... باب اول در آداب لباس باب دویم در آداب حلى و زیور؛ انجام: فرمود که بوی بهشت از پانصد سال می رسد و عاق پدر و مادر و دویت او را نمی شنوند پرسیدند که دویت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: ساغری مشکی، 314 گ، 13 سطر، اندازه: 19×22 سم [ف: 3 - 1676]
آغاز: ایشان رفت گفتند تو از بهترین مردمی؛ انجام: و نهی فرمود از بسیاری سخن گفتن در وقت جماع و فرمود که ازین می باشد لال بودن فرزند
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 260 گ، 18 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 1 - 87]
آغاز: و مصافحه و معانقه و امثال این ها؛ انجام: اجتناب کنید که از نجس و بد که آن بت هاست.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: علی آقا ارباب؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 368 گ، 18 سطر (17×10)، اندازه: 23×16 سم [ف: 1 - 87]
آغاز: دیگر از آن حضرت منقولست که هر گاه حق تعالی نعمتی ببنده کرامت فرماید دوست می دارد که اثر آن نعمت را بر او ببیند از ما قبل «فصل دویم در بیان جامه هایی که حرامست پوشیدن آن ها» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 290 گ، 19 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 3 - 1675]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج مشکی، 173 گ، 19 سطر (18×10/5)، اندازه: 24×17 سم [ف: 4 - 343]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 233 گ، 19 سطر (13/5×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 4 - 344]
آغاز: عليهم السلام ازین ذره حقير التماس نمودند که رساله در بیان محاسن آداب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 289 گ، 18 سطر، اندازه: 23/5×13 سم [ف: 14 - 242]
تا فصل 6، باب 10؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 162 گ، 19 سطر (10×17/5)، اندازه: 25×14 سم [ف: 17 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهيم منجردی، تا: قرن 12؛ واقف: جعفر دافعيان، آبان 1371؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 273 گ، 19 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 26 - 266]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر شیطان دشمن تست پس غافل شدن از آن برای چیست و اگر همه کس را
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ واقف: حسین کی استوان، اردیبهشت 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 321 گ، 19 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 26 - 267]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، چند برگ آخر بازنویسی شده توسط «ملا عبد الجليل» در 15 صفر 1148، یادداشتی درباره خرید کتاب از «مشهدی ملا حيدر طهرانی» در 15 رمضان؟ و نیز یادداشتی از «مهدی صدر» در 15 رمضان 1274، در دو برگ آخر رساله اصول دین «ملا عبدالكریم تبریزی» ناقصا ضمیمه کتاب شده، چند بیت شعر فارسی در مدح امیرالمؤمنین علیه السلام به خط «عبدالحسین اصفهانی» در 15 ذیحجه 1283؛ تملک: مشهدی حیدر علی بن کربلایی علی طهرانی در 5 صفر 1273 با مهر «حیر على ..» (بیضی)؛ مهر: «احمد الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 200 گ، 22 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 2 - 94]
آغاز: پس از سه سطر: «و از برای خدا با بدان دشمنی می نمایند ... و ایشانند متنعم به نعیم آخرت؛ انجام: و اگر همه کس را بر صراط می باید گذشت پس عجب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید عبدالباقي آية اللهی شیرازی، اسفند 1374 [ف: 26 - 263]
انجام: که آب ایستاده خوردن مکروهست
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی مشکی، 100 گ، 11 سطر، اندازه: 14/5×24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 286]
آغاز: يا مالك الملوک یا سید السادات اشفنی بشفائك من كل داء و سقم؛ انجام: و اگر مرگ حق است پس شادی برای چیست
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام (یک ورق)؛ واقف: سازمان حج و اوقاف، آبان ماه 1369؛ کاغذ: حنایی، 162 گ، 14 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 14 - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: مذکور التماس دعا از خواننده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: جمال الدین نوری، مهر 1364؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 190 گ، 21 سطر، اندازه: 22×13/3 سم [ف: 14 - 241]
آغاز: متابعت اهل بیت رسالت عليهم السلام ازین ذره حقير التماس نمودند که؛ انجام: بسم الله دخلت و بسم الله خرجت ... اللهم انت المستعان على الأمور كلها. و از ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 118 گ، 21 سطر (16×8)، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 1 - 405]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 590 گ، 15-13 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 3 - 1675]
آغاز: و خاتمه مرتب گردانيد باب اول در آداب لباس پوشیدن؛ انجام: و هر که حق برادر مؤمنی را حبس کند حق تعالی برکت روزی را بر او حرام گرداند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: ابوالقاسم همدانی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 248 گ، 17 سطر (21×12)، اندازه: 28×19 سم [ف: 1 - 296]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 401 گ، 17 سطر (17×9)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3 - 1014]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملك: محمد حسن اصفهانی در بازار علاقبندها؛ جلد: تیماج مشکی، 346 گ، 15 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 2 - 468]
آغاز: می نامند و یاد کننده نعمت پروردگار خود ... بر او ظاهر نشود او را دشمن خدا می نامند و تکذیب کننده نعمت پروردگار خود خواهد بود؛ انجام: که ترجمه لفظیش اینست که اجتناب کنید از نجس و بد که آن بت هاست و اجتناب کنید از گفتار باطل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور مشکی، 279 گ، 21 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 52]
آغاز: که هر گاه حق تعالی نعمتی به بنده کرامت فرماید دوست می دارد که اثر آن نعمت را در او ببیند
خط: نسخ، كا: عنایت الله بن مظفرالدین شریف، تا: پنج شنبه 15 شعبان 1103 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 104 گ، 17 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 2 - 112]
آغاز: در بهشت درجه ای هست که به آن درجه نمی رسد مگر سه کس امام عادل و خویشی که احسان به خویشان کند؛ انجام: برابر
مصدر است به مجموعه مکاتبات و مراسلات چاپی از ابوالفضل علامی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 1106 ق؛ افتادگی: آغاز (یک پنجم)؛ واقف: حاج سید عبدالباقی آیت اللهی شیرازی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 198 گ، 19 سطر، اندازه: 18×28/5 سم [ف: 26 - 264]
آغاز: در فضیلت تزویج
خط: نسخ، كا: محمد علی، تا: 1107 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 264 گ، 21 سطر (13/5×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 3 - 1116]
کا: نعمة الله بن عبادالله، تا: سه شنبه دهه اول رجب 1115 ق [نشریه: 212 - 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كان عبد الله، تا: سه شنبه 19 رجب 1116 ق؛ مصحح، محشی، یادداشتی از آقا بابا خان کرمانشاهی بتاریخ 22 ذی قعده 1256؛ تملک: على اكبر اردبیلی به تاریخ ذیحجه 1298، محمد هاشم بن محمد، ملا جعفر بن تارئی ویردی الواخوانلو و مهر «عبده جعفر بن محمد مهدی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 175 گ، 24 سطر، اندازه: 16/5×24/5 سم [ف: 2 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مولانا حق بنده بن مولانا فدا علی برقی، تا: 1120 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 180 گ، 23 سطر، اندازه: 28×20 سم [ف مخ: 2 - 810]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1120 ق [ف: 11]
خط: نسخ، كان سيف الدين محمود بن حاج محمد ابراهیم، تا: 1122 ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج عنابی، 385 گ، 17 سطر (7×11/5)، اندازه: 17×11 سم [ف: 3 - 913]
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1126 ق، اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 314 گ، 15 سطر (15×7/5)، اندازه: 20×12 سم [ف: 2 - 641]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد طاهر طبیب تبریزی، تا: دهه دوم ذیقعده 1132 ق؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب، مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 210 گ، 24 سطر، اندازه: 18×11 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 285]
خط: نسخ، كا: فرخ حسینی، تا: 9 ذیحجه 1132 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 228 گ، 20 سطر (8/5×17/5)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 2 - 532]
خط: نستعلیق، کا: حاجی علی اکبر بن ابوطالب، تا: 26 شعبان 1133 ق؛ جلد: مقوا، 107 گ، 26 سطر، اندازه: 24×18 سم [ف: 64]
کا: علی اکبر بن محمد رشید، تا: 1136 ق [دليل المخطوطات: 1 - 230]
بی کا، تا: 1150 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی؛ 233 گ، اندازه: 28×17/7 سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1193 ق؛ که چند برگ آخر نو نویس است با تاریخ 1193 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 2 - 682]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد محسن، تا: رجب 1197 ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: احمد کتابی، 1308؛ جلد: تیماج مشکی، 375 گ، 17 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 1 - 63]
اصفهان، دانشگاه شماره نسخه: 463
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 896]
اصفهان؛ شهرداری اصفهان، شماره نسخه: 6
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 308]
آغاز: بشوید و مضمضه و استنشاق بکند یا دست و رو را بشوید و مضمضه بکند؛ انجام: و از حضرت رسول صل الله علیه و آله منقولست که از شرف آدمی آنست که توشه خود را نیکو گرداند هر گاه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 209 گ، 19 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 1 - 69]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ افتادگی: آغاز (برگ آغاز خطبه)؛ واقف: سید عزالدين محمد حسینی؛ جلد: تیماج قرمز، 206 گ، 25 سطر، اندازه: 24×16 سم [اوراق عتیق: 1 - 191]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، اندازه: 21×30 سم [رشت و همدان: ف: - 1690]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، قطع: رقعی [رشت و همدان: ف: - 1675]
بخش خاتمه از کتاب حلية المتقين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 12 گ (244-255)، اندازه: 11/5×20/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 156]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 75 گ، 26 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 1 - 100]
آغاز: باین قليل البضاعة رسیده باشد بر وجه اختصار تحریر نماید و بجهت عموم نفع نسبت باهل این دیار؛ انجام: از آن که در مسجد شمشیر برهنه کنند و از آن که چیزی بر روی جانوران بزنند نهی نمود از ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: سید حسن مرتضوی در سال 1356؛ مهر «حسن بن صادق الحسینی المصطفوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 268 گ، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 108]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 226 گ، 19-20 سطر (13×22/5)، اندازه: 19/5×30/5 سم [ف: 1 - 75]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 103 گ، 14 سطر، اندازه: 20/2×15/5 سم [ف: 2 - 220]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملك: محمد ابراهيم بن محمدرضا بن عبدالحسین به تاریخ 1166؛ مهر: سلام علی ابراهیم؛ جلد: تیماج قهوه ای، 270 گ، 18 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 28]
آغاز: تفسیر آیه کریمه ثم لتسئلن يومئذ عن النعيم يعني سؤال کرده خواهد شد در روز ... دنیا؛ انجام: باید که نامش را و نام پدر و نام قبیله و خویشانش را بپرسد از او که این از جمله حقوق.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور مشکی، 152 گ، 14 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 28 - 65]
آغاز: و فرمود که چه چیز مانع است مؤمن را از آن که زنی بگیرد و شاید او را فرزندی کند که سنگینی کند زمین را؛ انجام: و جادوگر و دیوث و کسی که در دبر زن بحرام جماع کند و کسی که با حیوانی جماع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: میرزا محمد تقی شیرازی؛ جلد: تیماج مشکی، 125 گ، 26 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ: 1 - 192]
آغاز: ... فصل دوم در میان جامه هایی که حرام است پوشیدن آن ها بدان که مردان را جامه حریر محض پوشیدن و جامه طلا باف پوشیدن حرام است؛ انجام: ده کس ا زامت من کشنده مردم بنا حق و جادو گر و دویت و کسی که در دبر زن بحرام جماع کند و کسی که با حیوانی جماع کند و کسی که با محرمان خود مانند مادر و خواهر جماع کند و کسی که ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 215 گ، 19 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 811 - 2]
آغاز: دیگر فرمود که در خانه رسول خدا صلى الله عليه و آله یک جفت کبوتر سرخ بود، و در حدیث
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 204 گ، 17 سطر، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 1 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ملا رجبعلی ابردهی، تا: قرن 13؛ مهر: «داود الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 165 گ، 20 سطر (12×16/5)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ با چند تاریخ تولد و وفات از سال 1257 تا 1269؛ جلد: تیماج قهوه ای، 225 گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×23/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 634]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 100 گ، 20 سطر، اندازه: 23×17 سم [ف: 2 - 469]
آغاز: پرسید که می تواند بود که مومن ده پیراهن داشته باشد؟ فرمود که بلی، گفت؛ انجام: باید تعويذی که نگه می دارد در میان پوست باشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: پسته ای، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 129 گ، 17 سطر (12×22)، اندازه: 30×19 سم [ف: 2 - 487]
انجام: شایسته ترین مردم کسی است که برای مردم شایسته تر باشد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج ماشی، 247 گ، 16 سطر (14/5×9)، اندازه: 14×20 سم [ف: 3 - 860]
آغاز: برابر انجام: و شایسته مردم کسی است که برای مردم شایسته باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، رویه تیماج مشکی، 224 گ، 18 سطر (20×12)، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 6 - 767]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 168 گ، 20 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 3 - 1674]
آغاز: از حضرت رسول منقولست که پوشیدن جامه سفید که آن نیکوتر و پاکیزه ترین رنگ هاست؛ انجام: و کسی که فحش گوید و شنود و پروا نکند و کسی که چیزی داشته باشد و از مردم سؤال کند و از حضرت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 319 گ، 19 سطر، اندازه: 12×4 سم [ف: 3 - 1676]
آغاز: فراموش کردند و در حدیث معتبر از حضرت أبی عبدالله منقولست که چون خوان را بگذارند بگو بسم الله على اوله و آخره؛ انجام: خاتمه کتاب دربیان بعضی از آداب متفرقه ... و نهی فرمود از بازی کردن به نرد و شطرنج و طبل و تنبک و طنبور و نهی فرمود.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 153 گ، 18 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3 - 1675]
آغاز: تحریر نماید و بجهت عموم نفع نسبت به اهل این دیار مضامین اخبار را در لباس لغت قریب الفهم به جلوه در آورد؛ انجام: افغير دين الله تبغون ... و در روایت دیگر منقول است که حضرت رسول (صلی الله علیه و اله و سلم)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اندازه جدول 17×9/5؛ جلد: تیماج عنابی [ف: 26 - 264]
آغاز: باب الاولی از دیدن عورت تو میان ... (به علت پارگی قابل خواندن نیست) و از حضرت امام محمد باقر عليه السلام منقول است که هر که نعلین زرد بپوشد تا آن را پوشیده باشد در شادی و سرور باشد؛ انجام: و از حضرت صادق علیه السلام منقول است که ده چیز است که اندوه را برطرف می کند راه رفتن و سوار شدن و سر در آب فرو بردن ... که باعث پریشانی می شود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 265 گ، 19 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 26 - 265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، دارای سرلوح رنگی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 283 گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 14 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: پس اگر دنیا فانیست پس دل بدنیا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، بهمن 1369؛ کاغذ: نخودی و آبی، جلد: تیماج، 215 گ، 14 و 18 سطر، اندازه: 25/2×18 سم [ف: 14 - 240]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 252 گ، 17 سطر، اندازه: 21×18 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 286]
آغاز: منقولست که مکروه است که کسی که بگوید ... و از حضرت صادق (علیه السلام) منقولست که سه کس اند که بر ایشان سلام بباید کرد
از اواخر باب هفتم و اوایل باب هشتم (آداب خواب رفتن و بیدار شدن) تا پایان نسخه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج فرنگی مشکی، 141 گ، 19 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ واقف: محمد کشمیری، شهریور 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 304 گ، 19 سطر، اندازه: 10/5×19/5 سم [ف: 26 - 263]
آغاز: خدا را یاد کنید در هنگام طعام خوردن؛ انجام: و در روایت دیگر منقولست که هشتم ماه و بیست و سیم ماه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، 144 گ، 17 سطر، اندازه: 22/7×14 سم [ف: 14 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: گنجعلی بن محمد کبیر مراغه ای، تا: 12 شعبان 1204 ق؛ محشی از جمله: «چهل اسم نوشته شیخ شهاب الدين مقتول»؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 198 گ، 20 سطر، اندازه: 20×28/5 سم [ف: 26 - 266]
بی کا، تا: 1206 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، كا: على تقی، تا: 1207 ق؛ مهر: «على تقی شریف حسینی» (مربع)؛ واقف: حاج محمد علی موحد، 1358؛ جلد: تیماج، 23 سطر، اندازه: 29×20 سم [ف: 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كان محمد کاظم بن محمد حسین اصفهانی، تا: 1216 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 185 گ، 22 سطر، اندازه: 27×18 سم [ف: 1 - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 صفر 1217 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 179 گ، 15 سطر، اندازه: 24×18 سم [ف مخ: 2 - 810]
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد کاظم تبریزی، تا: 1217 ق، جا: شیراز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 184 گ (21 پ - 204 پ)، 18 سطر (10×15)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: على محمد بن محمد على زهانی قاینی، تا: 6 جمادی الاول 1221 ق، جان هرات کاروانسرای حاج عابدین؛ جلد: تیماج مشکی، 221 گ، 24 و 22 سطر، اندازه: 11/5×23/5 سم [ف: 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 21 محرم 1221 ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (16×11)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 4 - 1994]
آغاز: برابر؛ انجام: امر رساله را در پنجم ماه رجب سنه هزار و هفتاد و نه از هجرة مقدسه نبوی نور الله مرقده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 156 گ، 26 سطر (22×11)، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 5 - 93]
خط: نستعلیق تحریری، کا: علیرضا قصاب شیرازی، تا: 11 جمادی الاول 1226 ق؛ از روی نسخه نوشته 26 ذیحجه 1025 ق؛ جلد: مقوایی تیماج مشکی پوشانیده، 310 گ، 15 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 2 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعيل بن حق وردی، تا: 1228 ق؛ جلد: تیماج سیاه، 291 گ، 16 سطر، اندازه: 24×19 سم [ف: 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدرضا، تا: جمادی الثانی 1230 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 378 گ، 18 سطر، اندازه: 21×12 سم [ف مخ: 2 - 811]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد قلی بن محمد حسین مشهور به آقا کوچک، تا: 1230 ق؛ مجدول مذهب، با سر لوح با کتیبه مرصع مذهب؛ جلد: تیماج مشکی، 193 گ، 20 سطر (22×14)، اندازه: 21/5×29/5 سم [ف: 2 - 64]
آغاز: برابر؛ انجام: درود می فرستم به روح پاک رسول او محمد مصطفی (صلی الله علیه و اله و سلم) و نعت می گویم وصی او را و ائمه طاهرین را صلوات الله علیه و علیهم اجمعین.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن حسنعلی، تا: 1231 ق، جا: اصفهان؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 271 گ، 16 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف: 3 - 1674]
خط: نستعلیق تحریری، کا: سراج الدین علی حسینی رضوی، تا: 9 ذیحجه 1231 ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج فرنگی مشکی، 386 گ، 15 سطر، اندازه: 21×12 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 286]
خط: نسخ، كا: على بن ملا عبدالله طبسی گیلکی، تا: 5 رجب 1232 ق، حسب الفرمایش امیر علی نقی خان؛ 151 گ، 20 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 1 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: میر محمد على حسنی مشهور به میربابای صحاف تهرانی، تا: چهارشنبه 23 مهر 1233 ق؛ واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا رویه پارچه، 192 گ، اندازه: 34×21/5 سم [ف: 14 - 242]
خط: نسخ، كا: محمد باقر پسر محمد هادی، تا: 18 جمادی الاول 1234 ق؛ مهر: «و آمنوا بما نزل على محمد»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 362 گ، 18 سطر (12×20)، اندازه: 28×18 سم [ف: 3 - 977]
خط: نسخ، كا: علی اکبر بن اسماعیل، تا: 21 جمادی الاول 1234 ق؛ 155 گ، 23 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1235 ق؛ واقف: محمد تقی تقدسی، مهر 1371؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی ، 180 گ، 23 سطر، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 26 - 262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن آقا محمدرضا مشهور به آقابابا، تا: غره جمادی الاول 1236 ق؛ مجدول، با سر لوح مزدوج زرین؛ جلد:
تیماج مشکی، 278 گی، 17 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: 3 - 1674]
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن میرزا محمد نوری سولدهی، تا: جمعه 5 جمادی الثانی 1236 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 174 گ، 15 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 1 - 139]
خط: نستعلیق، بی کا، تا روز چهارشنبه 24 محرم 1236 ق، جان شیراز، کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج زرد، 204 گ، 25 سطر (11/5×23/5)، اندازه: 21×35 سم [ف: 98]
خط: نسخ، كا: زین العابدین بن محمد رفیع کربلائی، تا: 6 ذیحجه 1236 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 247 گ، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3 - 32]
آغاز: بیان شده بود و جمعی از سالكان مسالک سعادت و ناهجان مناهج متابعت اهل بیت رسالت (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کربلائی زین العابدين ابن محمد رفیع، تا: 1236 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با پارچه سبز، 246 گ، 18 سطر (14×9)، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 48]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل نجف آبادی، تا: 1238 ق؛ 306 گ، 15 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 128]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 شعبان 1238 ق، جان ارومیه، برای شیخ حسینعلی ارومی خادم بارگاه امام رضا (علیه السلام)؛ 233 گ، 23 و 20 سطر، اندازه: 22×13 سم [ف: 3 - 1675]
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ذیقعده 1239 ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 230 گ، 18 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 286]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1437
آغاز و انجام: برابر
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مراد بن على محمد، تا: 1239 ق؛ واقف: محمدرضا رمضانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 192 گ، 23 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف مخ: 2 - 811]
آغاز: برابر
جلد 1؛ خط: نسخ، كا: شرفعلی بن محمد علی زنوزی، تا: جمعه 7 شعبان 1239 ق؛ تملک: محمد تقی امام جماعت سال 1331؛ مهر: «عبده ابوالقاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 21 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: 25]
آغاز: باب اول در آداب لباس باب دوم در آداب حلی؛ انجام: که هشتم ماه و بیست و سیم ماه برای سفر.
خط: نستعلیق، كا: عبدالکریم بن عبدالرحیم قزوینی، تا: شنبه 5 جمادی الثانی 1240 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مذيل به اسامی و شمار ابیات کتب علامه است از دامادش میر محمد صالح، مشتمل بر دو فصل بدین شرح: 1. در بیان تصانیف و عدد ابیات عربی تحت ده عنوان، 2. تأليفات و اعداد ابیات فارسی در چهل و نه عنوان. آغاز ذیل: «بسمله تفصيل اسامی و عدد ابيات كتب مصنفات مرحوم مغفور ...» انجام ذیل: «شصت هفت بیت و هشت حرف می شود و الله يعلم»؛ واقف: عباس فخیمی، آذر 1362؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 194 گ، 21 سطر، اندازه: 30×19/7 سم [ف: 14 - 243]
آغاز: حمیده در شرع انور و دین اظهر آن حضرت ظاهر و مبین گردیده و چون مختصری از مکارم اخلاق در کتاب عين الحيوة؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد حسين ابن اسماعیل بن ابراهیم، تا: 1241 ق، جا: طور رویدشت؛ افتادگی: آغاز؛ 230 گ، 17 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 3 - 1675]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 16 شوال 1241 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 105 گ، 15-32 سطر (11×14/5 -17)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 50]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن ملا علی یزدی، تا: 1242 ق؛ اهدایی: على؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 134 گ، 24 سطر (21×12)، اندازه: 21×30 سم [ف: 4 - 1460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد صادق، تا: 1242 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 170 گ، 15 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علینقلی خلف عیسی بیک تاجر شیرازی، تا: 1242 ق؛ مجدول؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 172 گ، 23 سطر (11×20/5)، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 4 - 162]
کا: محمد جاچی، تا: 1242 ق؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی در تاریخ 1384؛ اندازه: 20/5×29/7 سم [رایانه]
بی کا، تا: 1243 ق [نشریه: 13 - 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: دوشنبه 25 ربيع الاول 1244 ق؛ مجدول؛ اهدایی: حسن ظریف؛ کاغذ: کاهی آبی، جلد: مقوای ساغری، 232 گ، 22 سطر (10×19)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 47]
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 شوال 1244 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 152 گ، 24 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 26 - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد قاسم، تا: شنبه 27 شوال 1244 ق؛ واقف: دکتر شمس الدين جزایری، شهریور 1348؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 224 گ، 20 سطر، اندازه: 29/3×18 سم [ف: 14 - 241]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا:معصوم بن حسین بروجردی الاصل، تا: دوشنبه 25 ربیع الثانی 1247 ق؛ 209 گ، 21 سطر، اندازه: 36×22 سم [ف: 3 - 1675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: علی اکبر بن محمد زنوری، تا: پنج شنبه 15 ربیع الثانی 1248 ق؛ واقف: محمد رضا قاجار دولو، سال 1262؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 232 گ، 18 سطر، اندازه: 17/7×28/5 سم [ف: 14 - 239]
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن یحیی، تا: 15 صفر 1248 ق؛ جلد: مقوایی، 20 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 224]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 ذیقعده 1252 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 381 گ (1-381)، اندازه: 20/5×15 سم [نسخه پژوهی: 1 - 59]
آغاز: آن محاسن آداب که از طریق مستقیمه ائمه الطاهرين صلوات الله عليهم باسانید معتبره .. أعني سلطان الأعظم ... السلطان سليمان الصفوي الموسوي ... باب اول در بیان آداب جامه و کفش پوشیدن؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسن بن خان محمد قرچه داغی، تا: 1253 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملك: حاجی ملاعلى ایروانی؛ مهر: «محمد و على شفيع روز قیامت است 1272» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: ساغری مشکی، 245 گ، 17 سطر (15/5×10/5)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 40/2 - 279]
خط: نستعلیق، كا: علی اکبر بن ولی خان، تا: 1254 ق [چند نسخه - ف: 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله حسینی، تا: یک شنبه 13 ربیع الثانی 1254 ق؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 134 گ، 25 سطر، اندازه: 19×27 سم [ف مخ: 2 - 810]
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد باقر بن محمد هادی، تا: سه شنبه 20 محرم 1254 ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی، 156 گ، 21 سطر (11×22/5)، اندازه: 17/5×29/5 سم [ف: 3 - 974]
آغاز: برابر؛ انجام: بمحمد و آله رحم الله
خط: نستعلیق، كا: معصومعلی بن مشهدی سعدی نیریزی، تا: 1255 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، 219 گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 14 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 جمادی الاول 1256 ق؛ واقف: سید على اكبر موسوی محب الاسلام، اسفند 1342؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 288 گ، 16 سطر، اندازه: 30×17 سم [ف: 14 - 239]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1257 ق؛ مجدول یک بیت رباعی از «ابوالقاسم نائینی ملقب به سلطان الحکماء» در 7 صفر 1312 آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 149 گ، 30 سطر، اندازه: 20/5×32/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 635]
خط: نسخ، کا: محمد رضا محمد آبادی تفتی، تا: 1258 ق؛ دارای سر لوح، مجدول؛ با سه نسخه دارویی و تاریخ خلع قاجاریه از سلطنت 1344 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تیره، 163 گ، 24 سطر، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 12 - 168]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با جدول وفات و تولد ائمه (علیهم السلام) که کاتب به درخواست ملاحسنعلی ایروانی تبریزی در شوال 1258 نگاشته؛ 69 گ، 26 سطر، اندازه: 22×36 سم [ف: 3 - 1675]
خط: نستعلیق، كا: عبدالله بن امام وردی، تا: 1259 ق؛ 29 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 3 - 8]
خط: نسخ، كا: محمد رسول بن اسماعيل تویسرکانی، تا: دوشنبه 16 شوال 1260 ق، جهت سرکار سلطان قلی خان؛ مصحح؛ اهدایی: ورثه حاج محمد نصیری؛ جلد: مقوایی، 166 گ، 22 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 2 - 72]
آغاز: در آداب خواب رفتن و بیدار شدن؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد حسين، تا: چهارشنبه 12 شوال 1261 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اهدایی: محمد امام ممشاد؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 209 گ، 14 سطر (15×11)، اندازه: 22×16 سم [ف: 5 - 1534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: سید مرتضی بن میرزا محمد على مدرس یزدی، تا: 1261 ق؛ اشعار عارفانه و زاهدانه مرحوم سید مرتضی مدرس که در بیستم شوال سال 1263 تحریر شده؛ جلد: تیماج مشکی، 153 گ (142-294)، 27 سطر (14×9)، اندازه: 20×15 سم [میراث اسلامی: 8 - 454]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 3 ربیع الاول 1262 ق؛ كاتب نونویس: محمد حسین بن محمدرضا فراهی؛ محشی؛ اهدایی: كاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 181 گ، 21 سطر، اندازه: 30×18/4 سم [ف: 14 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن پازوکی، تا: جمعه 19 جمادی الثانی 1262 ق؛ واقف: بانو منصوره پازوکی، تیر ماه 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 137 گ، 21 سطر، اندازه: 27×16/9 سم [ف: 238 - 14]
خط: نستعلیق، كا: محمد ابراهیم معرف بن کربلائی علی اکبر غسال، تا: سه شنبه 15 جمادی الاول 1264 ق؛ جلد: مقوایی، 103 گ، 30 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 23 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عباسعلی، تا: چهارشنبه جمادی الثانی 1265 ق؛ واقف: کتابخانه آية الله بروجردی، فروردین 1379؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 141 گ، 20 سطر، اندازه: 30/5×19 سم [ف: 26 - 267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نبی بن محمد شفیع طالقانی فشندکی، تا: 1268 ق؛ واقف: استاد عبدل بن زینال نیریزی، 1268؛ جلد: تیماج قهوه ای، 220 ص، 14 سطر [ف: 1 - 114]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، كا: نوروز على، تا: 1272 ق، جلد: تیماج مشکی، 244 گ، 25 سطر، اندازه: 29×20 سم [ف: 106]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 جمادی الثانی 1272 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج قهوه ای، 242 گ، 17 سطر (12×15)، اندازه: 21×17 سم [ف: 14 - 3848]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه غره جمادی الاول 1277 ق؛ یادداشت مرحوم آیت الله دانش در 23 ربيع الثانی 1390؛ واقف: نرجس صبيه مرحوم مشهدی رمضان، 1323؛ کاغذ: شیری، جلد: تیماج مشکی، 293 گ، 18 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 101]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن میرزا علی طباطبائی، تا: جمعه 13 شعبان 1283 ق؛ 21 سطر، اندازه: 20×33/5 سم [ف: 54]
خط: نستعلیق تحریری، كا: ابن محمد على محمد هادی، تا: 1290 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 235 گ، 18 سطر (9×15/5)، اندازه: 21×14 سم [ف: 2 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالعلی بن محمد حسین نائینی اصفهانی، تا: 29 ذیحجه 1290 ق، جا: تبریز؛ بعضی صفحه ها چلیپا؛ جلد: تیماج مشکی، 145 گ، اندازه: 21×32/5 سم [ف: 3 - 8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بن کربلایی علیخان قورسوئی، تا: 1297 ق؛ واقف: نصرالله، 1305 ق؛ جلد: پارچه، 120 گ، 31 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 76]
آغاز: چنین گوید تراب اقدام مؤمنین و خادم طلبه علوم ائمه طاهرین، ... که چون امتیاز نوع انسان از سایر انواع حیوان تخلق به اخلاق حسنه؛ انجام: برای دنیا و آخرت تو نافع باشد و درد چشم تو را زایل کند؟ گفت بلی، فرمود که بعد از نماز صبح و شام مداومت نما ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 80 گ (129 پ- 208 پ)، 21 سطر (23×15)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 33 - 93]
بی کا، تا: 1310 ق [نشریه: 5 - 275]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن حاج محمد مشهدی، تا: سلخ رمضان 1319 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 211 گ، 17 سطر، اندازه: 14/6×23/6 سم [ف: 2 - 220]
آغاز: و منتظر وحی پروردگار خود می باشند ... فصل پنجم در آیات و ادعیه که پیش از خوابیدن باید که خوانده شود در حدیث صحیح از حضرت امام محمد باقر عليه السلام منقول است؛ انجام: و باین سبب نماز شب را در آن وقت مقرر ساخته اند و آیه کریمه ان نا شيئة الليل هي أشد وطنا و اقوم قيلا در شأنش فرستاده اند که حاصل مضمونش
از فصل پنجم که در آیات و ادعیه که پیش از خوابیدن است تا فصل نهم که در سبب خواب راست و دروغ است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 27 گ، 17 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ]
از فصل نهم تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 18 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 391]
آغاز: اجابت ملتمس ایشان نمود و بر چهارده باب و خاتمه مرتب گردانید باب اول در آداب لباس، باب دوم در آداب حلى و زیور پوشیدن و سرمه کشیدن و در آئینه نظر کردن و خضاب کردن باب سوم؛ انجام: ذلیل ترین مردم کسی است که مردم را خار کند این رساله را در پنجم ماه رجب سنه هزار و هفتاد و نه از هجرت مقدسه نبوی ادام الله ظله تمت الكتاب بعون الله الملک الوهاب كاتب سپس افزوده قد وقع الفراغ من مشقه مشتقه في طهيره يوم الثلثا عاشر شهر جمادى ... المذنب العاصي ابن حاجی ابراهیم حاجی محمد.
خط: نسخ، كا: حاجی محمد بن حاجی ابراهیم، بی تا؛ افتادگی: آغاز کاغذ: اصفهانی کرم، جلد: تیماج کمبود، 22 سطر، اندازه: 23×14 سم [ف: 10 - 1171]
آغاز: بجانب کوفه فرستاد که من و برادرم حسین و سایر برادران ... بگیرند تا بیعت کنیم با معاویه وهر که قبول نکند؛ انجام: برابر؛ باین جا ختم کردم این رساله را در پنجم ماه رجب سنه 1079 از هجرت مقدسه نبوی و شکر می گویم پروردگار خود را و درود می فرستم بر خاتم انبیاء محمد مصطفى و آل کرام آن حضرت صلوات الله عليهم اجمعين
خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مجدول محرر؛ 316 گ، 15 سطر، اندازه: 23×35 سم [ف مخ: 1 - 192]
آغاز: ... در همه حال مگر در جامه و عبا و موزه و اگر عمامه و عبا هم سیاه نباشد بهتر است و در چند حدیث معتبر از حضرت رسول منقول است؛ انجام: که ریشی دراز داشت فرمودند که چه می شد این مرد ریش خود را به اصلاح در می آورد چون خبر به او رسید ریش خود را میانه ساخت و به خدمت آن حضرت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 153 گ، 21 سطر، اندازه: 23×16 سم [ف مخ: 2 - 811]
آغاز: در این دو آیه مذهب تشیع و ولایت اهل بیت علیهم السلام است که در قیامت از شما سوال خواهند کرد و به سند صحيح؛ انجام: منقول است که گفت روزی به خدمت حضرت ... پیش بردم که آن حضرت سوار ... و استر را خود سوار شود ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 144 گ، 20 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف مخ: 2 - 811]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالصانع علوی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 230 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف مخ: 2 - 810]
آغاز: برابر؛ انجام: هر زنی که شوهر خود را بزبان آزار دهد، حق تعالی هیچ حسنه او را قبول نفرماید تا او را.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 305 گ، 18 سطر (15/5×8)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 2 - 49]
انجام: از ما نیست کسی که فریب دهد موسی را و فرمود که حضرت رسول صلعم نهی فرمود از آب در
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 330 گ، 17 سطر (14×8)، اندازه: 20×13 سم [ف: 2 - 325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: شکری نازک، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای سبز، 375 گ، 14 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 20×13 سم [ف: 1 - 94]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 291 گ، 15 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، با کمند کشی زرین، با یک سرلوح مذهب مرصع، با یک کتیبه بازو بندی مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار، مشيرالسلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا الحسینی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 418 گ، 21 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 1 - 301]
آغاز و انجام: برابر؛ این رساله را در بیست و پنجم ماه شعبان المعظم سنه 1079 از هجرت مقدسه نبوی و شکر می گویم پروردگار خود را و درود می گویم بر خاتم انبیاء محمد مصطفی و بر آل کرام آن حضرت و انا الفقير محمد باقر بن محمد تقی عفى عنهما
خط: نسخ و نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ مهر: مشير السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا الحسینی، ناصرالدین شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 716 ص، 15 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 1 - 303]
آغاز: چون مختصری از مکارم اخلاق در کتاب عين الحياة بيان شده بود؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 594 گ، 17 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 2 - 388]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: وسط؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 236 گ، 230 سطر، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 2 - 388]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 144 گ، اندازه: 13/7×23/5 سم [رایانه]
دارای فصل دوم در مذمت تکلف بسیار در خانه کردن و بسیار بلند ساختن و باب چهاردهم هم در آداب سفر و خاتمه در بیان بعضی آداب متفرقه و فوائد نافعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 23 سطر (16×8)، اندازه: 20×12 سم [ف: 16 - 120]
بی کا، بی تاب؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از علی جباری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از احمد کاوند [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از احمد کاوند [رایانه]
بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 141 گ (100 پ - 240 پ)، 27 سطر (12×11) [ف: 17 - 219]
آغاز: و او را بوسد صد تازیانه هر یک را می زنند و شیخ مفید رحمه الله گفته که اگر گواهان گواهی دهند که ایشان را در زیر یک جامه یافته اند؛ انجام: و در این روز مشغول مصیبت حضرت امام حسین (علیه السلام) و اهل بیت و اقربا و اصحاب او عليهم السلام که اعظم و اشد بلایاست بودن ... و گریبان گشودن و تا یک ساعت بعد از ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا با روکش کاغذی مشکی، 116 گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 223 گ، 22 سطر، اندازه: 27×17/5 سم [ف: 1 - 252]
آغاز: برابر
از اول کتاب تا دعای کسی که مال یا حیوانش گم شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 177 گ، 14 سطر، اندازه: 20×17 سم [ف: 3 - 1675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 150 گ، 23 سطر، اندازه: 20×35 سم [ف: 3 - 1674]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 140]
آغاز: برابر؛ انجام: دو مدح ما اهل بیت بگوید حق تعالی برای او شهر ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: که گروهی بخدمت حضرت امام حسین علیه السلام آمدند دیدند که آن حضرت بسیار خضاب کرده است سوال کردند دست بر ریش گذاشتند و فرمودند که امر کرد رسول خدا؛ انجام: منقول است که چون حضرت امام رضا به اشنان دست می شستند اشنان را در دهان می کردند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «مرتضی نجفی»، «عبده عباسقلی» (مربع)؛ جلد: مقوا، 157 گ، 19 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 52]
آغاز: و فرمودند که ما سزاوارترین مردمیم بتصرف کردن؛ انجام: در باب غلامان و کنیزان که من گمان.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: على دائمی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 261 گ، 18 سطر (18×10)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 5 - 1534]
آغاز: و معاشرت ایشان - باب پنجم در آداب مسواک کردن؛ انجام: پیش از طعام می خورند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: جعفر ادهم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ رنگین، 160 گ، 19 سطر (14×8)، اندازه: 12×19 سم [ف: 4 - 1208]
بی کا، بیتا [نشریه: 7 - 769]
آغاز: پنجم کنیزی که پیش مردمان نماز گزارد بی مقنعه؛ انجام: و ترک مکن یاری کردن او را.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 191 گ، 15 سطر (12×7)، اندازه: 21×15 سم [ف: 4 - 1402]
انجام: و همنشینی با عما کرد و تفکر در فقه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: محمد حسین جعفری معمار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 159 گ، 19 سطر (17×9)، اندازه: 21×15 سم [ف: 5 - 1505]
آغاز: بان نتوان پوشید هم از حریر نباشد و با احوط آنست که اجزای جامه مانند سجاف حریر نباشد و بهتر آنست که چیزی که با ابریشم یا ریسمان؛ انجام: علامت آنست که در بزرگی دانا وبردبار خواهد بود و از حضرت رسول صلى الله عليه و اله مرویست که پدر و مادر نیز گناه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 255 گ، 16 سطر، اندازه: 19×15 سم [ف: 3 - 1676]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن عبدالرحمن هاشمی، بی تا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 25 سطر (13×23/5)، اندازه: 32×22 سم [ف: 1 - 272]
بی کا، بی تا؛ [نشریه: 13 - 364]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 223 گ، 17 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 3 - 1675]
helyat-ol mottaqīn (mn.)
وابسته به: حلية المتقين؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1110-1037)
مختصری است از حلية المتقين علامه ملا محمد باقر مجلسی که مؤلف برای استفاده عامه مردم آن را در دوازده باب و هر باب در چند فصل مانند ترتيب اصل کتاب تلخيص نموده است. او در مقدمه از علامه مجلسی با دعای «اعلى الله مقامه» یاد می کند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2218-12/108
آغاز: طريق خیر و صلاح و سبیل فوز و فلاح مشخص و معین گردیده است و چون رحمت و غفران پناه مروج شریعت غرا و مبین ملت؛ انجام: و شایسته ترین که برای مردم شایسته باشد و بهترین مردم کسی است که مردم از او منتفع شوند.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: ساغرى قهوه ای، 153 گ، 15 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 8 - 4596]
ḥilyat-ul muḥallī wa buġyat-ul mubtadī fī š.-i munyatil muṣallī wa ġunyat-il mubtadī
ابن امیر حاج، محمد بن محمد، 825 - 879 قمری
ebn-e amīr-e hāj, mohammad ebn-e mohammad (1422 - 1475)
وابسته به: منية المصلی و غنية المبتدی؛ کاشغری، محمد بن محمد (-705)
شرحی بر حلية المحلی درباره نماز؛ دو جزو است دومی در 867 به بیاض برده شده است. (چلبی)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8643
آغاز: بسمله و صلواته على خير خلقه محمد و آله و صحبه اجمعین الحمدلله عظيم الفضل و الطول شديد القوة و الحول؛ انجام: يتلوه الشرط الرابع استقبال القبلة.
خط: نسخ، كا: على بن سیفی سودون بن عبدالله ابراهیم، تا: یک شنبه 21 صفر 867 ق؛ مهر: علی بن حسام قاضی؛ کاغذ: سمرقندی، 289 گ، 27 سطر (19×12)، اندازه: 25×7/5 سم [ف: 186 - 17]
ħilyat-ul murattilīn
بهشتی، محمد علی بن حسین، ق 13 قمری
Beheštī, mohammad ‘alī ebn-e hoseyn ( - 190)
تاریخ تأليف: 1209 ق
در تجوید است. نام کتاب ماده تاریخ است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/7440
آغاز: بسمله و به ثقتی، و عليه التكلان، قال الراجي رضوان ربه الباري البهشتی محمد على القاری الحمد الله الذي انزل التنزيل و امرنا بترتيله؛ انجام: ليكون الداخل من الباب و يستبين له الخطاء من الصواب و بذلك فيكمله بذلك له الثواب اصلح الله لنا و لا خواننا امر المآب
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن حاجی میرزا جعفر مراغی هندی، تا: پنج شنبه ربيع الأول 1270 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 13 ص (29-41)،14سطر (10×6)، اندازه: 16×11 سم [ف: 16 - 573]
hilyat-ul mufti wa adab-ul mufti wa-l mustafti
در بعضی اصطلاحات فقها و آداب فتوی دهندگان و فتوى خواهان ومعني اجتهادی و چگونگی فتوی و تخریج اقوال و آراء امام شافعی، ضمن یک «مقدمه» و چند «باب» دارای فصول؛ این عناوین در نسخه آمده: المقدمة: في بعض الاصطلاحات؛ الباب الأول [في الاجتهاد و المجتهدين]؛ الباب الثاني: في الافتاء.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9262
آغاز: الحمد لله الذي تطابقت الأجلة في ذاته على العزة و الجلال و تناطقت الأدلة لصفاته باقژلقدس و الكمال الذي خلق الخلائق فهداها؛ انجام: قال الضميرى الحرض أن يكون كاتبها من اهل العم و آن يدعو للمجيب و يصلي على النبي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط و انجام؛ تملکی پاک شده به تاریخ 1144؛ جلد: تیماج مشکی، 36 گ، 17 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 24 - 55]
helyat-ol movahhedīn=t.-ye rowzat-ol vā‘ezīn
زواره ای، علی بن حسن، ق 10 قمری
zavvāre’, ‘alī ibn-i hasan ( - 16c)
وابسته به: روضة الواعظین و تبصرة المتعظین؛ فتال نیشابوری، محمد بن حسن (-508)
ترجمه ای است بر کتاب «روضة الواعظين» فتال نیشابوری که مترجم چون آن را مشتمل بر فوائدی در بحث توحيد و نبوت و امامت دیده برای انتفاع بیشتر مردم تصمیم به ترجمه آن گرفته است. در یک «مقدمه» و پانزده «باب» طبق اصل که هر باب خود مشتمل بر مجالسی است با این عناوین: مقدمه: در ماهیت عقول و مراتب علوم؛ باب 1. معرفت خداوند و متعلقات آن مشمل بر هقت مجلس؛ 2. نبوت نبی (صلی الله علیه و اله و سلم) مشتمل بر شش مجلس؛ 3. ذکر امیر المؤمنین (علیه السلام) مشتمل بر پنج مجلس؛ 4. ذکر فاطمه زهرا سلام الله عليها مشتمل بر سه مجلس؛ 5. ذکر امام حسن و امام حسین (علیهم السلام) مشتمل بر چهار مجلس؛ 6. ذکر امام زین العابدین (علیه السلام)؛ 7. ذکر امام محمد باقر (علیه السلام)؛ 8. ذکر امام صادق (علیه السلام)؛ 9. ذکر امام موسی کاظم (علیه السلام)؛ 10. ذکر امام رضا (علیه السلام)؛ 11. ذکر امام محمد التقی (علیه السلام)؛ 12. ذکر امام علی النقی (علیه السلام)؛ 13. ذکر امام حسن عسکری (علیه السلام)؛ 14. ذکر مهدی صاحب الزمان (علیه السلام)؛ 15. ذكر امور متفرقه مشتمل بر شصت و هفت مجلس.
آغاز: آغاز کلام به نام حضرت ملک العلامی که گلزار موعظه قرآنی و مزغزار فایده بخش فرقانی را روضة الواعضین هر خاص و عام است ...
انجام: و الأئمة المعصومين صلوات الله عليهم أجمعين
[الذریعه ج 84/7؛ دنا 791/4؛ فهرستواره منزوی 1624/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، كا: سلطان محمد حاجی محمد قاری تبریزی، تا: 20 ربیع الثانی 964 ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: میشن سیاه، 734 ص، 21 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 6 - 250]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 926
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 136]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1067 ق؛ 440 گ، 17 سطر، اندازه: 24×19 سم [ف: 2 - 48]
helyat-on nabī
ابن ایاس، محمد بن عبد الجليل، - 1015 قمری
ebn-e eyās, mohammad ebn-e ‘abd-ol-jalīl ( - 1607)
تاریخ تأليف: 1007 ق
مثنوی مثنوی است در حدود هفتصد و پنجاه بیت، در توحید باری تعالی و مناجات باری تعالی، نعت حضرت حبیب خدا اعني به محمد مصطفی، مدح صحابه، مقاله خواص حليه خاص الحاص، حکایت هارون الرشيد، فهرس نامه نامی اعنی حضرت النبي التهامي (شرح شمایل رسول الله صلى الله عليه و آله و بعضی از اوصاف حضرت) ... خاتمة الكتاب.
[فهرس المخطوطات التركية العثمانية 367/1]
آغاز: بسمله تسملیله ایده لم فتح کلام ** فتح اولا تابو معمای به نام کو سترر آیینه سی بسمله نک ** حلیه پاكن او وجه حسنك؛ انجام: گفت کودن بودر الحق مقصود ** بر دعا ایله به لر اهل شهود/ اولما دین بیال بده تاریخی تمام ** جور سالمده تمام اولدی کلام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، دارای علامات بلاغ؛ 22 گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3 - 1676]
آغاز: بسمله ایله ایده لم فتح کلام ** فتح اوله نابو معمای بنام/ کو سزر آیینه سی بسمله نک ** حليه پاكن او وجه حسنکی؛ انجام: او لمدنی بیک بدی تاریخی تمام ** بور سالمده تمام اولدی کلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج 25 گ، 17 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 27 - 314]
helyat-on nabī
منقول از امیر المؤمنين علي عليه السلام. جزوه ای است در سه برگ، مشتمل بر صفات وجود مبارک پیامبر گرامی اسلام صلی الله عليه و اله و سلم. در آغاز آمده که این حلیه به سند صحیح از وجود مبارک حضرت علی علیه السلام رسیده و هر کس آن را بنویسد و در خانه خود بگذارد از مکاره، و آفات، و فقر و مصیبت و امثال آن در امان خواهد بود.
آغاز: هذه حلية النبي - صلى الله تعالى عليه و سلم - باسناد صحيح، عن على - كرم الله وجهه و رضی الله تعالی عنه -، انه قال: سمعت النبي يقول: ما من عبد مؤمن يكتب صفتی، ثم يضعها في بيته ... أخبرنا محمد بن الحسن الأنصاري - رضي الله تعالی عنه، عن مكحول و عن ابي هريرة - رضي الله تعالی عنه ، انه قال: سألت عن على - كرم الله وجهه و رضی الله تعالی عنه -، عن صفة رسول الله، فقال على - كرم الله وجهه - یا ابا هريرة، أن النبي رسول رب العالمين
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر كتابة صفة النبي (صلی الله علیه و اله و سلم) ... و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
نسخه اصل: امانت خزانه سی (طوپ قاپی) ش 1322 .H (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 417/3)؛ خط: نسخ زیبا معرب، كا: حاج حافظ محمد الوصفی معروف به کبه جی زاده، تا: 1235 ق؛ 3 گ، 14 سطر [عکسی ف: 2 - 421]
آغاز: برابر؛ انجام: و صل على محمد كما أمرتنا بالصلاة و صل على محمد، كما ينبغي الصلاة عليه، اللهم صل على محمد، حتى لا يبقى من صلاتک شیء.
نسخه اصل: امانت خزانه سي (طوپ قاپی سرای) ترکیه، ش 1251؛ اضافه باید گفت: این روایت را محمد بن حسن انصاری از مكحول از ابی هریره از امام علی نقل می کند؛ خط: نسخ معرب زیبا، كا: ایوب عارف (از شاگردان على وصفی و حاج محمد هاشم مأمور ضربخانه عامره)، بی تا؛ مجدول، با سر لوح مزدوج مذهب [عکسی ف: 4 - 367]
helye-ye nabī va čahār yār
ابن ایاس، محمد بن عبد الجليل، - 1015 قمری
ebn-e eyās, mohammad ebn-e “abd-ol-jalīl ( - 1607)
مثنوی ترکی است در نعت حبیب اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم)، و حلیه چهار یار پیغمبر که در آن به توصیف شمایل خلفای راشدین پرداخته است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1065/3-6/155
آغاز: بسمله منت اللهه که بر وجه كمال ** ادهه قلدی عطا حسن جمال/ شكل زیبا سنی نی مثل و نظیر ** ایلدی لوح وجوده تصویر، انجام: اوله ذیناده آکا کاد صواب ** مدح پیغمبر و آل و اصحاب/ قلم ناظم پاکيزه کلام ** و یردی بیک الیده بونظم نظام
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول مذهب، دارای علامات بلاغ، مصحح؛ 5 گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3 - 1677]
helyat-on nesvān
حسینی لاهیجانی، محمد بن احمد، ق 12 قمری
hoseynī lāhījānī, mohammad ebn-e ahmad ( - 180)
تاريخ تأليف: مبعث 1105 ق
در احکام حیض و استحاضه و نفاس و مسائلی که زنان باید بدانند تا نماز و واجبات خود را صحیح انجام دهند، با اختصار و مراعات احتياط مشتمل بر یک «مقدمه» در فواید این سه خون و سه «باب» در احکام هر یک از این سه و یک «خاتمه» در بعضی مسائل متفرقه مناسب رساله.
آغاز: بدان که چون مسائل متعلقه بحيض و استحاضه و نفاس دانستن آن بر قاطبه نسوان و اکثر بنی نوع انسان لازم و ضروری است
انجام: اما هر گاه زن حایض شود باید که تعويذی که همراه می دارد در میان پوست باشد.
آغاز و انجام: برابر؛ بتاريخ يوم المبعث در سنه هزار و صد و پنج از هجرت صورت اتمام یافت «و الحمدلله»
خط: نستعلیق، کا: مرتضی علی بن محمد يوسف افشار، تا: 1108 ق؛ با نسخه اصل مقابله شد، مصحح؛ مهر: «لا إله إلا الله الملك الحق المبين عبده محمد کاظم» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم سبز، 31 گ (27-57)، ابعاد متن: 12×6/5، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 36 - 259]
آغاز: برابر
كا: محمد بن حسين جديد الاسلام، تا: شنبه 12 جمادی الثانی 1261 ق [ تراثنا، س 2 ش 4 - 49]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 22 گ (85 پ - 106 ر)، اندازه: 15×10 سم [ف: 24 - 10]
حلية النظر - تبصرة الولی
حمار نامه - ساده دل
hemār-nāme-ye safī qolī beyg
صفی چرکس، ق 11 قمری
safī čarkas ( - 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13610/36
آغاز: دوش بستم کمر به عزم سفر ** تا زدایم ز سینه زنگ حضر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091 ق؛ جلد: مقوا، 1 گ (30 ر - 30 پ)، اندازه: 17×27/5 سم [ف: 37 - 136]
hemār-nāme-ye vahšī
وحشی بافقی، کمال الدین، 939؟ - 991 قمری
vahšī-ye bāfqī, kamāl-od-dīn (1533 - 1583)
[دنا 791/4؛ منزوی 2774/4 که نسخه ای از آن را در کتابخانه امیر المؤمنین نجف اشرف به شماره 1634 معرفی نموده است؛ مكتبة امير المؤمنین 226/1]
آغاز: بو سفیهی به سفاهت علم ** ساخته محکم به جهالت قدم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091 ق؛ جلد: مقوا، 2 گ (29 پ - 30 ر)، اندازه: 27/5×17 سم [ف: 37 - 136]
آغاز: چون از سپهر خسرو سیاره بست بار ** به عزم ره بلاشه حمادی شدم سوار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091 ق؛ جلد: مقوا، 1 ص (30 ر)، اندازه: 27/5×17 سم [ف: 37 - 135]
الحمار يحمل اسفار - منطق الحمار
al-himasa
کتابی است در شعر عربی از شعرای قدیم عرب در چند باب که این نسخه این باب ها را دارد: باب 2. تغازی؛ 4. مکارم اخلاق؛ 6. شکر و ثناء؛ 7. استعطاف و المعاتبات؛ 8. هجاء. این کتاب غیر از الحماسة ابوتمام است.
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1290
آغاز: ... كان الوصال بعید شهر منفد زمن اللوى و قبيل بين وافد. ما كان الالفتة من ناظر عجل ** بها او نضرة من وارد/ و كم من حبيب لي الى الشرق مصعد؛ انجام: عن لايرد السائلين اذا دعوا ** ويدنوا من الداعي فيعطي و يكثر/ و حاجة دون أخرى قد سمحت بها ** جعلتها للذي اخفيت عنوانا.
از باب دوم تا باب هشتم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 67 گ، 17 سطر، اندازه: 16×23/5 سم |ف مخ: 2 - 812]
al-himasat-ut taniyyat-il kubra
شامل باب الحماسه، باب المراثی، باب الادب، باب النسيب، باب الهجاء، باب الأضياف، باب السير و النعاس، باب الملح، باب مذمة النساء.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4807/1
آغاز: بسمله. باب الحماسة قال بعض شعراء: لو كانت من مازن لم تسنبح ابلی ** نبو اللقيطة من دهل بن شیبانا؛ انجام: کانما لبست او البست فنكا ** فقلصت من حواشيه عن السوق
این نسخه در فهرست به نام مجموعه اشعار عربی معرفی شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، کاغذ: فرنگی، 132 ص (13×7)، 12سطر (14×9)، اندازه: 26×17 سم [ف: 13 - 215]
حماسه انقلابی عاشورا - آیینه حق نما
al-himasat-u dat-il hawas1 = .-ul himasa
راوندی کاشانی، فضل الله بن على، 483 - 572؟ قمری
rāvandī kāšānī, fazl-ol-lāh ebn-e ‘alī (1091 - 1177)
وابسته به: دیوان ابوتمام = ديوان الحماسة؛ أبوتمام، حبیب بن اوس (190-231)
راوندی در مقدمه می نویسد: در زمان جوانی حماسه ابوتمام طائی نظر وی را جلب نموده، از این رو به تتبع شروح آن مانند شرح «ابو علی احمد بن محمد المرزوقی» (-421 ق) و شرح «ابوالفتح عثمان بن جنی» (-392 ق) و شرح «ابوالفضل عبدالله بن احمد الميکالی» (-475 ق) (کشف الظنون 2/1-691)، غير آن پرداخته و نکاتی از آن شروح را با اضافاتی دیگر از خودش را در حاشیه نسخه ای از حماسه که به خط خود نوشته بوده ضبط می کند، این نسخه از حماسه محشی را که شیخ منتجب الدين در فهرست از آن به «الحماسة ذات الحواشی» نام برده «الشيخ ابوجعفر محمد بن ابی نصر بن محمد المكتب القمی» نزد راوندی دیده و اصرار ورزیده که این حواشی پر فائده به صورت شرحی بر حماسه تدوین شود. راوندی از این عمل استنكاف نموده لكن سرانجام نظر وی را پذیرفته و کتاب، به صورت موجود تدوین شده است. علامه امین، نام کتاب را «الحماسة» ثبت نموده (أعيان الشيعه 410/8)، صاحب الذریعه نیز کتاب را تحت عنوان «الحماسة» آورده، لكن استظهار نموده که باید «الحماسة ذات الحواشی» باشد (الذریعه 89/7)، بغدادی نیز نام
آن را «حماسة ذوات الحواشی» نوشته است (هدية العارفین 821/1). (محمد علی حائری)
[الذريعة 89/7؛ دنا 791/4؛ منتجب الدين، الفهرست /96]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 876 عکسی
آغاز: عند نصيحة و الجول بك في ميادين الادب جولة ... قال مولانا ... ابوالرضا فضل الله بن على بن عبيدالله الحسنى ... اخبرنی بكتاب الحماسه؛ انجام: هذه القطعة التي قبلها باب الصفات بهما. تم کتاب الحماسة و الحمدلله حق حمده و صلواته على سيدنا محمد و آله الطاهرين.
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش 19 .Or. این نسخه بنابر آنچه قبل از باب الادب، آمده در دو جزء تدوین شده و به جز مقداری که از دیباچه آن افتاده تمام ابواب حماسه را دارا می باشد؛ خط: نسخ، كا: علی بن محمد (جزء دوم)، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز؛ به دو خط، مصحح، محشی با امضای محمود بن محمد ناذفي ربعی حلى حنبلی؛ بعد از کتاب اشعاری در یک صفحه به تاریخ 744 ق در تبریز نوشته شده؛ تملک: محمد بن ابراهیم باذلی الحنفی ظاهرة در 1110 ق یا 1150 ق؛ 294 گ، 20 سطر [عکسی ف: 2 - 353]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1821
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 283]
ḥimāsat-uẓ ẓurafā’ min aš‘ār-il muḥaddiṯīn wa-l qudamā’
زوزنی، عبدالله بن محمد، - 431 قمری
Zūzanī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad ( - 1040)
شعر های برگزیده است در ده باب.
چاپ: بغداد، وزارة الثقافة و الفنون، محقق: محمد جبار المعيبد چاپ اول، دو جزء 1392-1397 ق.
[فهرس المخطوطات المصورة 446]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 229 - ف
نسخه اصل: اونیورسیته 1455 عربی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 779 ق، جا: اصفهان؛ 178 گ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 317]
حماسه مذهبی - معجزه شاه مردان مرتضی علی
حماقت اهل اباحت - اباحیت
الحمام - وظائف الحمام
hammām-e jennīyān
اردبیلی، ابوالفيض، ق 14 قمری
ardabīlī, abolfeyz ( - 20c)
داستان اجتماعی و عبرت آموز درباره عقب ماندگی مدنی، بهداشتی و علمی جامعه یکصد سال پیش ایران است که به صورت طنز و فکاهی ترسیم شده و مزایا و امتیازات آشنایی و قبول کردن تمدن جدید و لوازم آن را گوشزد نموده است.
آغاز: امروز که روز نوروز سنه 1323 است جوانی به سن بیست و پنج خوشگل و رعنا قوی و زیبا صبح از خواب برخواسته عازم حمام است، زنی دارد موسوم بعفيفه خانم و چهار اولاد ازين زن دارد ...
انجام: جان بملك الموت سپرده شاید باز هم فامیل هشت نفره از جزئی فهم مسافر خیر خواه ما جایی در ببرند. من گنگ خواب دیده و عالم تمام کر ** من عاجزم ز گفتن و خلق از شنیدنش.
[فهرستواره فارسی 324/1؛ دنا 792/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره صفر 1323 ق؛ جلد: مقوا اسلیمی، 82 گ، 19 سطر، اندازه: 22×10 سم [ف مخ: 2 - 813]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره صفر 1323 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 165 گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 27 - 378]
al-ḥammāmīya (urjūza)
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘ali ( - 1896)
تاریخ تأليف: جمعه 19 شعبان 1285 ق؛ محل تأليف: سامراء
ارجوزه ای در حدود 100 بیت است، در حمام و چگونگی ورود به آن و کار های نظافتی که در آن انجام می شود با این عنوان ها: في اوصاف الحسنه، في جواز بنائه، في جواز دخوله، في كيفية الدخول، في التنور، في كيفيته، في الدلك، في التخضيب، في التقطر و الصب، خاتمه في الخروج.
آغاز: أحسن قول زین المجالسا ** و أطربت فوحته المعاطسا/ حمد يفوق سائر المحامد ** لحضرة الله دوام الحامد
انجام: فنسأل الله السداد في العمل ** و الصدق في القول و غفران الزلل/ فانه الولي في المطالب ** و غالب فيها و ای غالب
[دنا 792/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مؤلف (ظاهرة)، تا: جمعه 11 شعبان 1285 ق، جا: سامراء؛ جلد: مقوایی، 8 گ (1 پ - 8 ر)، اندازه: 21×15 سم [ف: 5 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 2 گ (196 ر - 197 ر)، اندازه: 11×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 1 - 105]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: جواد بن علی حسینی میبدی (فرزند ناظم)، تا: 1303 ق، جان کرمانشاه؛ 12 ص (244-255)، 10 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 1 - 31]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 8/1 مشهد
همان نسخه بالا [ف: 141]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2140/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: حتى يعود الجسم بالتدرج ** الى اعتداله فبالريت اخرج/ و ايضا الماء في منافذ البدن ** لوزال عنه عارض الحر استكن
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا قهوه ای، 4 گ، 17 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8 - 4638]
آغاز و انجام: برابر
كان عبدالكريم بن محمد اسماعيل بروجردی، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 5 ص (306-310)، اندازه: 25×16 سم [ف: 135]
مشهد، میبدی؛ شماره نسخه: 5/9
همان نسخه بالا [ف: 1 - 25]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2137/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 179]
himayat-ud din fi radd-il munafiqin-il mu'tadin
حسینی مدنی، ضامن بن شدقم، ق 11 قمری
hoseynī madanī, zāmen ebn-e šadqam ( - 17c)
در یک «مقدمه» و چند «فصل» و چند «باب» و یک «خاتمه»، به نام وزیر علی خان و ابوالقاسم خان دیوان بیگی می باشد. شاید تأليف ضامن بن شدقم باشد. مؤلف که مدتی با فرزندش در زندان به سر برده و به وساطت دیوان بیکی ابوالقاسم خان آزاد گشته، این مطالب قصه مانند و تاریخی را با انشایی موزون در رد منافقین نگاشته، با ذکر بسیاری از آیات و روایات از طریق شیعه و جز آن و بیان برخی از اشعار مناسب؛ و در ضمن به وقایع زمان خود و نام بعضی از معاصرین تصریح کرده است. پاره ای از این وقایع در ماه شوال 1083 رخ داده است.
[دنا 792/4]
آغاز: الحمدلله العالم بخفيات الضماير القادر على تكوين مدرکات؛ انجام: الامن اتى الله بقلب سليم. جعل الله مع نام مؤلف در این نسخه نیامده است؛ خط: نسخ ترکی عربی، كاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ خط زدگی دارد؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 34 گ (3 پ - 36 پ)، 23 سطر (17×8)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 4 - 345]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 193]
بس الحمد - المقابلة
hamd-ul ‘aql
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/5 - ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 753 ق [فيلم ها ف: 422 - 1]
hamd-on lah
آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، 1192 - 1265 قمری
ārānī-e kāšānī, qolām rezā ebn-e mohammad ‘alī (1778 - 1849)
رساله ای است در معنای «الحمد لله» با استفاده از آیات و روایات و مشتمل بر 17 «مطلب».
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2377/2
آغاز: الحمد لله الذي جعل الحمد اول کتابه و آخر دعوة اخل جنته و الصلاة على من اقر بالعجز عن تمجیده
نسخه اصل: کتابخانه شخصی - کاشان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات، در پایان یادداشتی از فرزند مؤلف حسین در تاریخ فوت مؤلف؛ 49 ص (145-97) [عکسی ف: 6 - 474]
hamd va sanā = alfāz-e mofrade va morakkabe = attohfa fe-l loqa = al-loqat-ot tohfa = farhang-e loqat
رشید وطواط، محمد بن محمد، - 573 قمری
rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad ( - 1178)
فرهنگ عربی به فارسی است در سه «فصل»: 1. مفردات؛ 2. مركبات؛ 3. اضداد. در برخی نسخه ها در پنج فصل است. احمد داعی کرمیانی (- 810 یا 820 ق) این فرهنگ نامه را به نظم در آورده و «عقود الجواهر» نامیده است. در فرهنگ نامه ها (ص 57-56) آمده است که اکنون نسخه ای از حمد و ثنا که به نام وطواط باشد، در دست نیست و آن چه به نام او یاد می شود، به قرینه است. (احمد منزوی)
مؤلف در سبب تأليف می گوید: «این مختصری است در الفاظ چند از مفردات و از مرکبات که به زبان ها متداول است و در نامه های فارسی مستعمل، و مبتدی چون این قدر یاد گیرد و در استعمال آرد، عبارت او در مجاورت و مکالمت مهذب و منقح
گردد و خواندن نامه ها و کتاب ها بر وی آسان شود». نسخه ای از آن در سفینه تبریز آمده که مؤلف را فخرالملة و الدين محمد بن محمد الرازی بیان کرده است.
آغاز: حمد و ثنای مبدع بیمثال و مخترع بیغرض و علت را، و درود فراوان بر سید انبياء ... اما بعد این لفظی چند است از مفردات و مركبات که بر زبان ها متداولست و در نام های فارسی مستعمل ... فصل اول در مفردات: افتتاح و مفاتحت: آغاز کردن کار، ختم و اختتام: بپایان بردن کار، بدایت و فاتحت: آغاز کار
انجام: صالح و طالح نیک مرد و بدمرد اقارب و اجانب، خویشان و بیگانگان ابتدا و انتها، اول و آخر.
[حاجی خلیفه 693/1؛ الذريعه 90/7؛ نسخه های منزوی 3/1980: نشانی 18 نسخه؛ فرهنگ نامه ها ص 56؛ راهنمای کتاب س 3 ش 1 ص 138؛ دنا 792/4 (10 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 13 محرم 721 ق؛ جلد: تیماج كرم قهوه ای، 4 ص (128-131)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41 - 74]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن جمال الدین، تا: دوشنبه جمادی الاول 885 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45 ص (2-46)، 12 سطر، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 1 - 236]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 257/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 292]
آغاز و انجام: برابر
با تحلیفات و تغییرات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ در انتها تاریخ شوال سنه 656 قمری خوانده می شود ولی نسخه از قرن 10 قمری است؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 15 سطر [ف: 5 - 32]
انجام: فیض رسید، گرفتن و کشاندن جور و عدل، ستم و داد، بغض [؟] و ابرام و شکست و پست، رحص و غلان، ارزان و کران، سعادت و شقاوت، نیک بخشی و بدبختی.
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ در ص. ع به نام «رساله در لغت» خوانده شده با شیوه فارسی کهن (ک. گ. ب. چ)؛ مهر: «عبده علیقلی» (بیضی)، «یا محمد بن عبدالله» (بیضی)؛ 15 گ (121 - 135 پ) [ف: 3 - 116]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «فرهنگنامه» و بدون مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: حنایی و مجدول، جلد: مقوایی، 38 گ، 10 سطر، اندازه: 10/2×17 سم [ف: 13 - 69]
خط نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1011 ق؛ 12 گ (95 پ - 106 پ) [ف: 1 - 94]
آغاز: برابر؛ انجام: جمع وجود و عدم هستی و نیستی صغیر و كبير، خرد و بزرگ، صالح و طالح، نیک مرد و بد مرد، ابتدا و انتها ... آخر ... پدر و مادر، شیخ و شاب، پیر و جوان كتبه العبد.
خط: نستعلیق خوش، كان العبد محمد رشيد بن ملا احمد رشتی، تا: صفر 1057 ق، ص 60؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ کاغذ: دولت آبادی، نخودی، 21 گ (2 پ - 22 پ)، 14 سطر، اندازه: 14×6 سم [ف: 3 - 116]
آغاز: برابر؛ انجام: الشمس: افتاب، القمر: ماه، النجم: ستاره، النجوم: ج، الانی: کنار، البر: نیک، الخير: بهتر، الشر: بد، رب اختم بالخير تمت بالعون الملک الوهاب.
در فهرست با عنوان «فرهنگ عربی به فارسی» و بدون مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، كا: نظر على بروجردی، تا: 1067 ق، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1537]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «لغات مفرده و مركبه» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه غره ربیع الاول 1095 ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 19 گ، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 13 - 191]
آغاز: برابر؛ انجام: معاد آن جهان معاش این جهان تمام شد کتاب تحفه
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 11 سطر [ف: 5 - 30]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «مفردات و مرکبات» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 44 گ (79 پ - 122 پ)، 10 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 35 - 40/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1143ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13 گ، 22 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 4 - 1656]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء المضمومه يسر آسانی یبوست خشکی یمن خجستکی یوسف حسرت زده، يوح آفتاب و الله اعلم بالصواب ... الطاهرين الابرار 55 م م ...
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: زرد، جلد: تیماج قهوه ای، 29 گ (59 پ - 87 ر)، 11 سطر (11×7/4)، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 37]
آغاز: برابر؛ انجام: ظلكم ظليل و عدوكم ذلیل سایه شما سایه کننده باد و دشمن شما خوار و بی اعتبار زبدة الخواتین بهترین خاتونان تمام شد این رساله بعون الملک المستعان ... المعصومين م در فهرست با عنوان «الفاظ متداوله» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: زرد، جلد: تیماج قهوه ای، 23 گ (87 پ - 109 ر)، 18 سطر (11×7/4)، اندازه: 15/5×9/5 سم [ف: 38]
آغاز و انجام: برابر
این نسخه کوتاه تر و دیباچه را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، (1 پ - 14 پ)، 15 سطر (16×8/5)، اندازه: 21×14 سم [ف: 1 - 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، كا: احتمالا عبدالرحمن، تا: 1223 ق؛ کاغذ: آبی آسمانی، جلد: چرم قهوه ای، 33 ص (61-93)، 13
سطر (13×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 47/1 - 46]
آغاز: برابر؛ انجام: اشرف الأولاد بزرگ فرزندان اشرف الاخوات
در فهرست با عنوان «فرهنگ عربی به فارسی» و بدون مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8 گ (1 ر - 8 پ)، 19 سطر (24×21)، اندازه: 30×19 سم [ف: 10 - 1770]
بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 17]
آغاز: برابر
از اول تا اجتماع گرد آمدن، تفریق و تفرقه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 21 گ (33-53)، 8 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 6 - 3040]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: دکتر اصغر مهدوی؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا [فیلم ها ف: 140 - 2]
در نسخه یک فصل بیش نیست؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج يشمی، 20 ص (185 پ -204 ر)، 15 سطر (12×7/5)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 17 - 83]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی گلدار، 5 گی (164-168)، 17 سطر (19×8)، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 11 - 2265]
آغاز: برابر، انجام: منازل: منزل ها. معطر: خوشبو. تمام شد
در فهرست با عنوان «فرهنگ عربی به فارسی». فصل یکم در حروف الف، و سپس نامرتب. همان حمد و ثنای رشید وطواط است؛ بی کا، بی تا، کاغذ: فستقی، جلد: میشن زرد، 10 گ، 13 سطر، اندازه: 10/6×16/8 سم [ف: 7 - 390]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5 - 247]
بی کا، بی تا، در 249 پ - 251 پ «معرفة اختلاجات الاعضاء» است ناقص؛ 39 گ (211 پ - 249 ر) [ف: 1 - 215]
الحمد و الشكر - معنی الحمد و الشكر (رسالة في تحقيق)
hamd va šokr
حنفی تبریزی، شمس الدین محمد، ق 10 قمری
hanafi tabrīzī, šams-od-dīn mohammad ( - 16c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه پایان رجب 923 ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 602/21
خط: نستعلیق، کا: حسین بن شاه حسن بن محمد بن محمد علوی خلوتی، تا: آغاز دهه سوم جمادی الاول 988 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 36 ص (314-349)، 26 سطر (12×5)، اندازه: 16×9 سم [سنا: ف: 1 - 389]
hamd va šokr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4350
خط: نسخ، بی کا، تا: 160 ق، جان هرات [الفبائی ف: 229]
hamd va šokr
کتابچه ای است در معنی دو واژه حمد و شکر و جدایی آن ها در لغت و نسبت میان آن ها در اصطلاح فلسفی. نگارنده: شناخته نشد و شاید همان نگارنده تبصرة الصبيان باشد که در (ص 340) یاد شد و در این جا نویسنده چنین افزوده است: دائره را حقیر ندیدم و در نسخه اصل نبود. همه کتابچه (60 بیت نوشته) دارد. (علینقی منزوی). [باید با دو نسخه بالا نیز سنجیده شود.]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 180
آغاز: الحمد لواهب العطايا و الجود و الشكر له ... و بعد فهذه فواید متعلقة على تحقيق معنی الحمد و الشكر؛ انجام: و اذا اردت الاطلاع عليها بالسهولة فعليك بالنظر إلى هذه الدائرة ختم الله لنا بالحسنی ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2 گ (52 و 53) [ف: 2 - 386]
hamd va na't
حامد
hāmed
منظومه مفصلی است در حمد و نعت، شاعر ابتدا صد و پنج قطعه در حمد (هر قطعه 16 بیت) و هر حمد در یکی از نام های خداوند سروده و پس از آن پانزده بند در تمهید نعمت نبی (صلی الله علیه و اله و سلم)، هر بند در 15 بیت و سپس سی قطعه در نعت انبیاء و سی نعت در مدح پیامبر اسلام با آغاز «ای بلبلان - ای بلبلان» سروده است. شاعر از شعرای هند و پاکستان است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1995-11/95
آغاز: «حمد پنجا هم باعث رابه نسبت نام او عزوجل» چه نامی است این نام پنجاهمم ** در این نام پنجاهم خود گمم؛ انجام: اگر زهد و تقوا تو را کامل است ** طلب آن زمان مر تو را حاصل است «دوم آن پنج در کمال طلب است» طلب هم کمالی است ...
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 12، مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور آبی، 89 گ، 17 سطر، اندازه: 22×12 سم [ف: 3 - 1679]
al-hamdīya
بردعی، احمد بن ابی یزید، ق 9 قمری
barda‘ī, ahmad ebn-e abī yazīd ( - 15c)
تأليف احمد بن ابی یزید بردعی، گویا همان احمد بردعی زنده در 850 که شرح العقائد النسفية خود را در این سال (معجم المؤلفين 173/1) به نام سلطان خليل بن شیخ ابراهیم نگاشته. در دیباچه آن این رساله چنین توصیف شده است: «في بيان معنی الحمد و الشكر و النسبة بينهما، و بیان معنى اللام فيه، و بیان آن الجمل المورد معناهما بها هل هي اخبارية ام انشائية، فحصل ثلاث مقامات». او در دیباچه از مولانا عثمان گنجی و شروانی یاد می کند، شعر فارسی در آن آمده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 498
آغاز: یا من علم البيان و الهم التبيان و انطق السنة الألسن بالعبارات و اطلق اعنة الأعين في الاعتبارات؛ انجام: و كن من امرك على بصيرة الحمدلله اولا و آخر او الصلاة على نبيه باطن و ظاهرا.
خط: نستعلیق، كا: عباس بن قاسم عتیقی، تا: 879 ق؛ محشی با نشان «منه»، در ص ع یک بیت عربی است از حسین حسینی در اوزان اسماء ثلاثی، در پایان عزالدين محمد حسن بن محمد على انصاری استرابادی حایری نجفی می نویسد که نسخه اصل این رساله بخط مؤلف نزد من است، در ص ع آمده که نسخه در 1074 به محمد امین بخشیده شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 8 گ، 21 سطر، اندازه: 17/6×12/8 سم [ف: 1 - 197]
al-ḥamdīya
حنفی، احمد بن عماد، ق 10 قمری
hanafi, ahmad ebn-e emad (-16c)
اهدا به: مصلح الدین حافظ
تاریخ تأليف: 903 ق
بعضی از دوستان مؤلف از وی خواسته اند با حاشیه ای بر «شرح دیباجة المصباح» مشتمل بر دقایق و ذکر معضلات و مجملات آن با رعایت اختصار بنگارد این کتاب در جواب خواسته آنان با عناوین «قوله - قلت» تألیف شده است.
آغاز: الحمد لمن جعل النحو نورا لثمار حديقة الكلام و نور الحدقة عيون التراكيب و النظام و عرفنا به وجوه الاعراب و البناء على الاقسام ...
آغاز: برابر؛ انجام: قوله، حصر جعلی آه اعلم ان الحصر على ستة اقسام حصر جعلی و عقلی وقوعی و استقرائی و عرفی و شرعی و انما تركت الامثلة لثلايطول الكتاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 950 ق؛ تملک: سید محمد حسین، غره شعبان 1278؛ جلد: تیماج روغنی، 56 ص (165-220) ، 17
سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 259]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 924/3
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 133]
آغاز: برابر، انجام: بحرف من حروف الفرقان ثم الصلوة على محمد صاحب الاخلاق و على آله و أصحابه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 976 ق، جان ترکیه؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 24 گ (76-99)، 21 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 12 - 395]
الحمدیه در بیان قواعد قرائت قرآنیه - محمديه (الحمدية) در بیان قواعد قرائت قرآنيه
al-humrat-ul hadita fi-1 jaww
ابن عمید، محمد بن حسین، 298؟ - 360 قمری
ebn-e ‘amīd, mohammad ebn-e hoseyn (911 - 972)
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 1686/6 - ف
نسخه اصل: ليدن 184 .Cod. Or (ش 1271)؛ بی کا، تا: با تاریخ 514 ق [فيلم ها ف: 1 - 626]
al-humrat-ul humra
طرطوس، شیخ بن وهب
tartūs, šayx ebn-e vahab
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5740/13
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فيقول الشيخ شهاب الدين احمد بن وهب الطرطوس رحمه الله في صفته باب الشمس و هو جزء الاول
بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن آلبالویی، 4 گ (200 پ - 203 ر)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 8 - 488]
hamze-nāme = romūz-e hamze = asmār-e hamze = jang-name-ye amir-al-mo'menin = qesse-ye hamze
ناصر الدین محمد
nāser-od-dīn mohammad
داستانی است که به نام رموز حمزه و قصه امیر یا اسمار حمزه یا قصه امیر المؤمنین حمزه با جنگ نامه امیر المؤمنین حمزه خوانده می شود و به شاه ناصرالدین محمد نسبت داده شده، در دوازده «بخش» هر یک بنام «اسمار» یا هفتاد یا هشتاد داستان است. این اثر که تحریر های یکسانی ندارد و نام های گوناگونی نیز بدان داده شده، ریشه آن ها حماسه جنگی است از جنگ های «حمزه» که محتملا همان حمزه بن عبدالله خارجی، همان حمزه فرزند آذرک سیستانی باشد که علیه هارون الرشید شورید و بر خراسان و سجستان دست یافت و به هند نیز تاخت که داستان سرایان داستان وی را با داستان هایی از عموی پیامبر و روزگار نوشیروان و قیصر روم و عزیز مصر در هم آمیخته اند. در جنگ های حمزه با دیوان و پریان و دشمنان و سوار شدن حمزه بر گردن دیو و به هوا رفتن او، که از شاهنامه اثر گرفته است و یا هفت گوسفند را به سیخ کشیدن و خوردن آن ها که از شاهنامه متأثر است. تعداد داستان ها نیز در نسخه ها یکسان نیست و برخی آن را از ناصر الدین محمد دانسته اند و برخی از دیگران. به ترکی و اردو نیز ترجمه شده است. حمزه نامه یکی از داستان های دینی بسیار قدیمی است که در طول تاریخ تغییر و تحول بسیار پیدا کرده تا این که در دوران صفویه به تحریر در آمده است. با این حال راوی و کاتب آن شناخته نشده و تحریری متفاوتی از آن نیز در دست است در منابع موجود اطلاعات بیشتری در مورد این اثر و تحریر های مختلف آن نیافتیم.
آغاز: بسمله. داستان اول در کیفیت اقرش و وزیر خواجه بخت جمال او را قرش کشتن. چنین آورده اند که در زمان ماضی در ایران زمین پادشاهی بود در مداین که او را قباد شهریار گفتندی شاه عادل و شهنشاه باذل و رعیت پرور و مخالف کش بود. چاپ: تحریری از آن به نام «قصه حمزه» به کوشش دکتر جعفر شعار در سال 1347 ش چاپ شده؛ تهران، 1276 ق؛ تهران، 1321 ق؛ در بمبئی و شیراز به اهتمام پرویز میرزا بن فتحعلیشاه به چاپ سنگی رسیده است.
[بنگرید به قصه حمزه، حمزه نامه، تصحیح دکتر جعفر شعار - انتشارات دانشگاه ش 2 و 1166/1 (این کتاب مؤلف درستی ندارد، حمزه خارجی از خوارج و دلاوران سیستان و حمزه عبدالمطلب ...)؛ الذريعة 36/8؛ فهرستواره فارسی 324/1؛ دنا 793/4]
داستان امیر المؤمنین حمزه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 148 گ، 17 سطر (16×8)، اندازه: 20×13 سم [ف: 15 - 4216]
آغاز: بسمله. داستان اول در کیفیت اقرش و وزیر خواجه بخت جمال او را قرش کشتن. چنین آورده اند که در زمان ماضی در ایران زمین پادشاهی بود در مداین که او را قباد شهریار گفتندی شاه عادل و شهنشاه باذل و رعیت پرور و مخالف کش بود؛ انجام: اما راوی گوید که از آن جانب آن دو لشکر بر در شهر سبايل طبل جنگ بردند (ص 1004) ... و آن گاه بفرمود تا از سر های آن کافران مناری چند بر سبایل بساختند و در براق
بگرفتن شهر سبایل بودند اکنون قصه را درین جانگه دار باقی در رزایل نامه گفته خواهد شد انشاء الله تعالی. تمام شد قصه باختر نامه و حمزه عرب بن هاشم عبد مناف بتوفيق حق تعالی بدست بنده گنه کار بایزید بن شیخ کمال در روز دوشنبه شهر تم تم تمام شد کار من خدایش بیامرزد هر که از برای کاتب بایزید بن شیخ کمال سوره فاتحه باخلاص بخواند صاحب کتاب ملک آقا صاحبه و مالكه محمد صالح بک ابن ابراهیم خان بک العباسی غفر الله ابويهما امین (با مهر «راجی لطف احد بنده محمد صالح»)
داستان اول تا داستان شصت و سیم (ص 445) را دارد و از این پس مطالب با «اما» آغاز می شود؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: هندی، جلد: تیماج تریاکی، 506 گ، 17 سطر (24×13)، اندازه: 18/5×31/5 سم [ف: 15 - 4156]
آغاز: البته بگو که او را دست بردارد بختکی که این حرف ها را شنید بانگ بر نوشیروان زد که مگر تو دیوانه گشتی که دود مشعلش به فلک لاجوردی بلند شود؛ انجام: و لشگر کشی سلطان صاحب قران در دشت خطا و جنک شهر خطا و کور شدن امیر و بنده ... و مسخر شدن خطا عجب داستانی است. ان شاء الله در جلد سیم نوشته خواهد شد.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: پنج شنبه 5 رمضان 1185 ق، جان اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 190 گ، 22 سطر، اندازه: 32×19 سم [ف: 3 - 1679]
آغاز: بسمله و به نستعين، اما راویان اخبار و ناقلان آثار سخن برشته نظم؛ انجام: احوال پرسیدن و بیان نمودن ... در خدمت گیتی ستان در جلد دیگر ذکر می شود انشاء الله تعالی و تقدس.
قسمتی از کتاب رموز حمزه معروفست؛ خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 215 گ، 18 سطر (19×11/5)، اندازه: 24×16 سم [ف: 3 - 525]
آغاز: تا جواب طبل جنگ دارند؛ انجام: دیدند برداشته خواندند
جلد چهارم و پنجم کتاب. در فهرست از محمد علی شیرازی دانسته؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: محمد صادق شیرازی، تا شوال 1263 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: علی اکبر مسنن (اهدایی)، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 256 گ، 21 سطر (26×24)، اندازه: 21×32/5 سم [ف: 5 - 1848]
آغاز: جلو کشیده ایستاد شاهزاده بديع الزمان ... ایستاد. الخ؛ انجام: شیر و آنان زنجیر شیر را گشود (ه) بملک قاسم سر دادند شیر رو به او گذاشته که ملک قاسم از ته دل بنالید و گفت ...
پایان جلد ششم؛ خط: نستعلیق شکسته، كا: جلال الدین پسر نواب، تا: 28 ربیع الثانی 1275 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 111 گ، 21 سطر (14×27)، اندازه: 34×20/5 سم [ف: 3 - 984]
آغاز: جلد اول رموز ... اما گلدسته بندان گیشن عیش و کشور گشایان اقلیم دانش که در معرکه سخنوری لاف صاحبقرانی زده اند؛ انجام: حمزه را برداشته با تمامی لشکر روزانه ذوالامان شدند و هر یک به مقام خویش رفتند تا زمان حیات در مقام خوش گذرانی قرار گرفتند تم الكتاب ...
تقریبا هر هفت مجلد این اثر؛ خط: نستعلیق، كا: تفرشی، فضل الله بن فرج الله، تا: 1320 - 1321 ق؛ در دو برگ آخر نسخه شعری در قالب مثنوی و به سبک شاهنامه فردوسی در مورد واقعه زد و خوردی که در روز اربعین حسینی در زمان سراینده پیش آمده، در صفحه بعد از آن هم حکایت منصور شاه آورده شده که به علت افتادگی از انجام ناقص است؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 409 گ، 30-27 سطر (12/5×24/5 و 14/5×29/5)، اندازه: 33×21 سم [رایانه]
کا: فتح الله حسینی، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 22×16/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 648]
نسخه اصل: بادلیان 2532، 76-75-74 .ind. ist Pers؛ بی کا، بی تا [فيلم ها ف: 1 - 107]
نسخه اصل: توبینگن 4181؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، نسخ و مصور؛ 356 گ، 17 سطر [فیلم ها ف: 1 - 77]
داستان متفاوت با نثر متفاوت نسبت به سایر نسخ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: به میدان آمد چون چشم خواجه ابوذر جمهر بر آن در گران مایه افتاد از جابر جست و چهل قدم او را استقبال کرد و این قاعده مضبوطه شد بعد از این امیر را استقبال خواهد کرد؛ انجام: یک دانه الماس را شاه گفت او را هم قیمت کن بابا گفت باصره من ضعیف شده در برون برابر آفتاب اگر مرخص فرمائید به بینم شاه گفت ببر در آفتاب ببين عمران تاج را بیرون آورده و در بغل نهاده از پی کار خود به در رفت تاج بردن عمر در جلد دوم گفته خواهد شد
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 117 گ، اندازه: 21×37 سم [ف مخ: 3 - 1018]
hamze-nāme = romūz-e hamze
شکرریز، على
Šekarrīz, ‘alī
محتملا در دوران صفوی. کتاب رموز حمزه هفت جلد کتاب است و برای دختر پادشاه هند، که به مرض دق دچار شده بود، نوشته شده است تا او بخواند و چون «پنج جلد» که خواند دق بالمره ازو برطرف شد هفت جلد را که تمام کرد آثاری از دق درونش ماند، فائده این هفت جلد بسیار است خصوص پادشاهان را در باب لشکر کشیدن و جنگ کردن با دشمنان و مدارا با ایشان.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 53
آغاز: جلد اول رموز حمزه باعث تصنيف هفت جلد رموز که هفت نفر حکیم تألیف کردند باعث تصنیف این کتاب و موجب تألیف این خطاب آنست که یکی از پادشاهان هند را نازنین دختری بود؛ انجام: بالای آن ها گذاشت بر هم بسته بر دوش کشید و از ان مقام بیرون آمده بطرف سر اندیب چون برق بدر رفت تا برسید
جلد اول؛ خط: نستعلیق بد، كا: میرزا الياس بلباسی الاصل، تا: 8 جمادی الثانی 1237 ق، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مقوایی، 199 گ، 18 سطر (21×12)، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 1 - 39]
hamze-nāme = zobdat-ur romūz
شاه نظر قصه خوان
šāh nazar qesse xān
تحریر دیگری است از داستان حمزه که مؤلف با استفاده از کتاب های مولای جای شکر ریز، مولانا علی خان قزوینی، مولانا زین العابدین تکلو خان، مولانا عنایت الله، مولا حامد، مولا شوریده و مولا حسین مشتاق تحریر و تقریر نموده است، بعد از مقدمه می گوید: «در تأليف قصه حمزه آن چه به نظر کمترین رسیده است در میان ارباب خبر اختلاف بسیار واقع شده است بعضی گفته اند که یکی از خلفای بنی عباس را مرض دق عارض شده بود و برخی گفته اند که یکی راوی این قصه عمرو بن امیه ضمیری است.»
[نسخه های منزوی 3718/5؛ الذریعه 36/8]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13855
آغاز: سپاس خداوندی را که منشور خاقانی خسروان سواد اعظم وجود را که ... نفس سرکش هوس از پای درآورده ... مخفی نماند که باعث تحریر این کلمات ... این فقیر بی بضاعت تراب اقدام درویشان شاه نظر قصه خوان قبل از قصه خوانی؛ انجام: انجام نسخه: متوجه دمشق گردیدند و روز دیگر و صاحبقران با عساکر منصوره از عقب ایشان روانه شدند تمت
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد حسن عرف میهن، تا: 25 ذیقعده 1273 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 225 گ، 21 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 37 - 418]
hamze-nāme = romūz-e hamze = asmār-e hamze = jang-name-ye amir-al-mo'menin = qesse-ye hamze
داستان حمزه که به شکل های مختلف در گذشته تحریر شده و مثل کتاب شاهنامه قصه خوانان آن را می خواندند به خصوص در دوره صفویان. این داستان حماسه جنگی است از جنگ های «حمزه» که بایستی همان حمزه بن عبدالله خارجی، همان حمزه بن آذرک سیستانی باشد که علیه هارون الرشید عباسی قیام کرد و بر سجستان و خراسان دست یافت و به هند نیز یورش برد. داستان سرایان وی را با داستان های حمزه - عموی پیامبر - و روزگار نوشیروان در هم آمیخته اند.
[الذريعة 252/11؛ مشترک پاکستان 933/6-939]
آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار و طوطیان شکرشکن شیرین گفتار بو داستانی دلگشانی بله نقل اید وبدولر اوزمان که علمشاه و قیماس خان بديع الزمانی؛ انجام: شکوهت برهم اولاقی و آخر الأمر بابای رونده کیدوب شما مرود ماهنی اولدور مکی و امیر دلاور لربينا اولمکی عجب داستان شیرین و بهجت افزا دور که آن شاء الله تعالی بو کتابون ما باقی سنده نقل اولونور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 19 جمادی الاول 1243 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 129 گ، 22 سطر، اندازه: 33×20 سم [ف مخ: 1019 - 3]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 116 گ، 25 سطر (23×13)، اندازه: 31×21 سم [ف: 15 - 4115]
hamze-nāme
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3151/1 - ف
بی کا، بی تا؛ [فيلم ها ف: 2 - 85]
hamle-ye hoseynīye
تنکابنی، محمد بن سليمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
داستان کربلا و واقعه شهادت حضرت امام حسین علیه السلام و برادران و یاران آن حضرت را در یک هزار و دویست و پنجاه و شش بیت به نظم کشیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8880
آغاز: عمر تا زدادار گرداند رو ** بکیهان خداوند شد جنگجو؛ انجام: محمد بود روز و شب سوگوار ** بنالد ز سوک شه تاجدرا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در پایان نسخه ملحقي از فرزند ناظم میرزا موسی پزشک تنکابنی بر چکامه پدرش افزوده شده شامل داستان ورود اسیران اهل بیت به شام؛ جلد: تیماج مشکی، 131 گ، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 23 - 65]
hamle-ye heydarī
فارغ گیلانی، حسین بن حسن، ق 11 قمری
fāreq-e gīlānī, hoseyn ebn-e hasan ( - 17c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3908
آغاز: بسمله و به نستعين، جنگ کردن مالک اشتر و مسلمان شدن او. بنام خداوند ارض و سما ** بصنع خود آن را نموده بنا؛ انجام: دوستان ترا بهر دو جهان ** باش غمخوار آشکار و نهان
نام مؤلف به استناد فهرستواره منزوی 835/10 کامل شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد جعفر، تا: صفر 1263 ق؛ واقف: غلامرضا مدقق (اهدایی)، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 83 گ، 18 سطر (16×12)، اندازه: 22×17 سم [ف: 5 - 1844]
hamle-ye heydarī
باذل، محمد رفیع بن محمود، - 1123 قمری
bazel ،mohammad rafi ebn-e mahmud (- 1711)
تاریخ تأليف: 1119 ق
حدود بیست و هشت هزار بیت شعر است در سرگذشت پیامبر اکرم و حضرت امیر المؤمنين عليهما السلام، به تقلید از شاهنامه فردوسی و دیگر سروده های حماسی معروف، و می گویند از روی «معارج النبوة» ملا مسکین فراهي (-907 ق) سروده است. باذل این منظومه را تا روزگار عثمان رسانیده، سپس دیگران همچون ابوطالب فندرسکی و ارجمند آزاد و جز این ها کار او را دنبال کرده اند.
آغاز: بنام خداوند بسیار بخش ** خرد بخش و دین بخش و دینار بخش/ همه کام دنیا و دین کرد کار ** ازین هر سه نعمت نمود آشکار
چاپ: مکرر چاپ شده است؛ بمبئی، 1209 ق/ 1819 م، به قطع رحلی، چاپ سنگی
[الذريعة 91/7 و 345/9؛ نسخه های منزوی 2777/4 و 4455، مشار فارسی 1223/1؛ فهرستواره منزوی 1627/3؛ مشترک پاکستان 1005/8 و 289/10؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی 77/11-79؛ دانشنامه جهان اسلام 191/1-193؛ دنا 793/4-797 (102 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حمله حیدری = تكمله حمله حیدری؛ باذل آزاد کشمیری، ارجمند بن عبدالغني بیگ (-1134)
2- حمله حیدری = جذبه حیدری؛ فندرسکی اصفهانی، ابوطالب (-12)
3- حمله حیدری؛ راجی کرمانی، بمانعلی (-1241)
4- جذبه حیدری؛ احسن بنگالی، عبدالعلی خان (-12)
5- تكمله حمله حیدری (2 عنوان)
آغاز: برابر؛ انجام: بکن غور از انصاف در این سخن ** وزان پس تو دانی بکن یا مکن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای 26 صحنه تصویر، با سرلوح، در حاشیه صفحات 332 ر - 336 پ «رساله اصطلاحات شعراء» نوشته شده؛ مهر: اعتضادالسلطنه؛ واقف: سپهسالار، 1297 ق؛ کاغذ: اصفهانی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 337 گ، 20 سطر (26×15)، اندازه: 36×24 سم [ف: 4 - 346]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1103 ق، گویا در 1103 که در آن دست برده اند؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: سوخت رنگین، 458 گ، 18 سطر (23×19)، اندازه: 35×24 سم [ف: 17 - 324]
آغاز: برابر؛ انجام: بآن گشت نزدیک چون دود آه ** شود همچو شب روز روشن سیاه.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: شوال 1105 ق؛ دارای دو سر لوح مذهب، دارای هشت مجلس رزمی، مجدول؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور ماه 1367؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 287 گ، 19 سطر چهار ستونی، اندازه: 33×19/8 سم [ف: 118 - 17]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن محمد تقی کنبلانی، تا: چهارشنبه 10 رمضان 1128 ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: چرمی قهوه ای، اندازه: 21×33 سم [نشریه: 7 - 729]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح حسینی تفرشی، تا: سه شنبه 7 جمادی الاول 1133 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 330 گ، 24 سطر (14×25)، اندازه: 32×19 سم [ف: 15 - 4215]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر آل پاکش هزار آفرین که هم ظیبینند و هم طاهرین
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1153 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دهه سوم شعبان 1154 ق؛ قطع: رحلی بزرگ [نشریه: 4 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: برین دینم برین میرم برین زادم مناز مادر موالی و محبت و چاکر و مداح حیدر را کنم خدمت برم فرمان نهم گردن شوم چاکر ... که تا بخشد مرا اسب و قبا و تاج و سیم و زر سنه 1159
خط: نسخ، بی کا، تا: 1159 ق، [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: پس آن قبله رو سوی مسجد نهاد ** به مسجد چو محراب طاق ایستاد/ بدان سان که در چرخ پنجم خليل ** چو در سدرة المنتهی جبرئیل/ نبوده جز او هیچ بیدار کس ** خوروری که مخلوق او بود بس
خط: نسخ، كان رضي الدين على عبدالعالي بن رفیع الدین حیدر عبدالعالی، تا: 1175-1177 ق؛ مجدول مذهب، دارای سر لوح و تشعير؛ جلد:چرمی، 475 گ، 26 سطر، اندازه: 40×24 سم [ف: 1 - 438]
آغاز: برابر؛ انجام: تو را جز نکویی نباید به کار ** مبر با بدی تو به سر روزگار/ چنان زی تو در این سرای سنج ** که از تو نکویان نبینند رنج
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن محمد ربیع خوانساری، تا: 1178 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج زرشکی، 271 گ، 25 سطر، اندازه: 32×21 سم [ف مخ: 2 - 814]
خط: نسخ، كا: على اكبر بن ملا محمد قاسم اصفهانی نصر آبادی، تا: چهارشنبه 10 ذیقعده 1186 ق، به دستور حاج محمد اسماعيل بن محمد على عقدائی علیابادی؛ جلد: تیماج مشکی، 253 گ، 28 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 21 - 192]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین الدین حسین بن مسیح الزمان خان اصفهانی، تا: سه شنبه 2 شعبان 1192 ق، جا: خدا آباد جديد؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 7 - 147]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، كا: احمد بن ملا محمد مومن کرونی، تا: 1195 ق؛ 260 گ، 21 سطر، اندازه: 33×20/5 سم [ف: 104]
آغاز: همان شد که روزی به تقدیر حق ** ابوطالب آن سید نامور
خط: نسخ، كا: ابو طالب بن محمد ارشد شهر بابکی، تا: سلخ رمضان 1196 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «خادم الحجة محمد علی» (بیضی)، «افوض امرى الى الله عبده عبدالله» (مربع)؛ در دو برگی آخر قصه نرجس خاتون به نظم آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 304 گ، 25 سطر، اندازه: 20×22 سم [ف: 1 - 21]
آغاز: برابر، انجام: به یاران او گفت آن نیک رای ** که پشت سر او بگیرید جای
خط: نستعلیق تحریری، كا: بدر ابن نورالدین حسینی، تا: 26 ذیقعده 1198 ق؛ 290 گ، 24 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 150]
آغاز: برابر؛ انجام: روا نیست ما را ز امرش عدول ** ندیدم بخود چاره ای جز قبول
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سر لوح زرین و آراسته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 381 گ، 22 سطر (23×12)، اندازه: 31×18 سم [ف: 13 - 3187]
آغاز: برابر؛ انجام: کجا بود دریا بهر اجنبی ز من آیتی یا حدیث از نبی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ [رایانه]
آغاز: کس کو وصی را اطاعت کند ** بفرمان پذیری صداقت کند؛ انجام: ازین داستان گشت حاصل فراغ ** نگشتم ولی فارغ از درد و داغ.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، کمند کشی، دارای یک سرلوح؛ واقف: آقای شاکری، تیر 1335، کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای، 55 گ، 20 سطر چهار ستونی، اندازه: 29/6×20 سم [ف: 17 - 119]
آغاز: برابر؛ 2- تكمله آزاد: ثنائی که سر دفتر نامه هاست ** خداوند لوح و قلم را سزاست؛ انجام: بآن گشت نزدیک کز دود آه ** شود همچو شب روز روشن سیاه
تا رحلت پیغمبر اکرم بیشتر ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: محمد علی شاهسونی و برادران، دی 1344؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی قهوه ای، 202 گ، 27 سطر چهار ستونی (33×16/5)، اندازه: 43×23 سم [ف: 7 - 309]
انجام: ترا جز نکویی نباید به کار ** مبر با بدی تو به سر روزگار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 644 گ، 21 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 91]
آغاز: برابر؛ انجام: بکن غور از انصاف در این سخن ** وزان پس تو دانی بکن یا مکن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا اوایل 13؛ کاغذ: فرنگی
شکری، جلد: تیماج حنایی، 562 ص، 25 سطر، اندازه: 18/5×30/5 سم [ف: 17 - 174]
آغاز: یکی گفت رسم این جا سجود ** نباید زائین تخلف نمود؛ انجام: کلامی بدانسان هدایت ظهور ** به هذیان نمودند حمل از غرور
خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 305 گ، 21 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 34]
آغاز: «از این پس به اصحاب باشیم یار ** نداریم دیگر به کس هیچ کار»؛
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 180 گ، 30 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 1 - 43]
آغاز: که پیجم کمیت قلم را عنان ** به مدح شه دین امام زمان؛ انجام: زمانی ببخشد تو را زن حرج ** نماید به تو روزگار فرج
خط: نستعلیق چهارستونی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 253 گ، 22 سطر، اندازه: 31×20 سم [ف: 143]
بی کا، تا: قرن 12 و 13 [د.ث. مجلس]
آغاز: بر آمد ز رکن یمانی خروش ** دگر باره زمزم بر آورد جوش/ بخاک رهش هاجر افکنده سر ** بپایش فتادند حجر و حجر؛ انجام: بخندید آن ديو انصاف داد ** که از کار تو ملک او شد بباد
در مختصر مجلس از بمانعلی راجی کرمانی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی یا پسته ای، جلد: تیماج قهوه ای، 129 گ، 25 سطر، اندازه: 35/8×23/6 سم [ف: 43 - 7]
خط: نستعلیق چهارستونی، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: اسدالله خان بن مطلب خان فراهانی به سال 1300؛ جلد: تیماج مشکی، 234 گ، 19 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 1 - 43]
آغاز: برابر؛ انجام: که رحمت کی بر همه خاص و عام ** قلم در کشی عاصیان را تمام/ نمایی بایشان رهی آن چنان ** که باشد نجات دو عالم در آن
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد امین برخواری، تا: 5 شعبان 1200 ق، جهت سید بدرالدین محمد ساکن قریه برخوار؛ جلد: تیماج مشکی، 276 گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×31/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 635]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول محرر؛ جلد: روغنی، 801 ص، 21 سطر (23×14)، اندازه: 31×21 سم [ف: 2 - 353]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی [نشريه: 2 - 74]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 33×23 سم [نسخه پژوهی: 2 - 156]
آغاز: از آن خیمه بر اختیار تمام ** بدست زنی ام معبد بنام؛ انجام: دمی از پی استراحت رسول ** به آن خیمه کرد از کرامت نزول
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ چهار ستونی؛ جلد: مقوایی، 156 گ، 20 سطر، اندازه: 19×26 سم [ف: 1 - 133]
آغاز: برابر؛ انجام: بکن غور از انصاف در این سخن ** وزان پس تو دانی بکن یا مکن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در پشت نسخه از ملارفيعا دانسته شده، وليكن متن کتاب برابر نسخه 165 می باشد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 25 سطر (14/5×26)، اندازه: 31×19/5 سم [ف: 4 - 347]
آغاز: برابر، انجام: بوصف غزای شه نامدار ** علی ولی صاحب ذوالفقار/ بسی گوهر لفظ و معنی فشاند ** کمیت قلم تا باین جا رساند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، با سرلوح مرصع، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 344 گ، 20 سطر چهار ستونی، اندازه: 19×17 سم [ف: 3 - 1680]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 896]
آغاز: منادی حکیم جهان آفرین ** صدا زد به عبدالله مه جبین/ کزین آب یک جرعه ای نوش کن ** غم و رنج جمله فراموش کن؛ انجام: بود جد او شيبه سرفراز ** بزرگ بزرگان اهل حجاز/ دویم جد اوهاشم سینه صاف ** چراغ شبستان عبد مناف
بخشی از آغاز کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 31 گ، 16 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1681]
آغاز: بود مو به مو مبدع کاینات ** برارد ز قدرت .../ ... تناسل توالد چه سازد عيان ** نماید عطا عقل و هوش و روان؛ انجام: بکش انتقام پدر از پسر ... **/ در آن وقت حلال هر مشکلات ...
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 144 گ، 18 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 3 - 1681]
آغاز: بگفتش ببر نزد آن ناکسان بادینسان پیام به آن ها رسان؛ انجام: ولی زان سر آن هدایت مطاع حدیثی که خود کده ام استماع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: یکی غور از انصاف در این سخن ** وزان پس تو دانی بکن یا مکن / دل دوستان علی شاد دار ** جهان را بر اعدا غم آباد دار.
کامل؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ در انتها «ذیل حمله حیدری باذل» در 16 برگ ضمیمه می باشد و ذیل حمله حیدری که با «در مدح جناب امیر المؤمنین و یعسوب الدین و جنگ نمودن حضرت با عایشه و گذاشتن سرای او را در کنار او» آغاز شد و انجام آن افتاده است. آغاز: «بسمله، در بحر دانش محمد رفیع ** که یادش بمحشر محمد شفیع / توفیق حق رتبه برتری ** چو او یافت از حمله حیدری / بسال هزار و صد و سی و پنج ** نجف یافت از غیب این طرفه گنج»، انجام: «نماند چه کس در جهان جاودان ** شهادة بجانها...»؛ کاغذ: آبی، جلد: مقوایی، 310 گ، 21 سطر چهار ستونی، اندازه: 20/7 × 33/2 سم [ف: 17 - 121]
آغاز: برابر؛ انجام: 1- بکن غور ز انصاف در این سخن ** وز ان پس تو دانی بکن یا مکن، 2- امیر عرب لشکر آرای شد... ناتمام خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ در نسخه ما از تکمله آزاد کشمیری کاتب تا اواسط جنگ صفین بیش تر ننوشته و باقی اوراق را سفید گذاشته است؛ مجدول، با یک سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی سبز، 406 گ، 20 سطر چهار ستونی (12 × 22/2)، اندازه: 19/5 × 32 سم [ف: 7 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: بود پیش از حق هر مدعی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: از آن قوم بد کیش بیدادگر؛ انجام: پس از خویش بر ما امام و امیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ [رایانه]
آغاز: بنی بهر آموزش از کردگار ** طلب کرد با دیده اشکبار؛ انجام: نهد بیشمارت جزا در کتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
با مقدمه مفصل؛ بی کا، تا: 1205 ق [د. ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: پی سال تاریخ طبع فصول ** ز حق خواست از عرش اعظم نزول / ندا آمد از فوق عرش برین ** که از جلوه تبغ آن طیبین / چو افتاد این نظم مرضی حق ** بجو از «کرامات منشی حق»
با عنوان «جنگ نامه خامس آل عبا» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ خوش، کا: ابو الحسن جوزانی، تا: 1207 ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 152 ص، 14 سطر، اندازه: 9 × 15 سم [ف: 8 - 54]
آغاز: برابر؛ انجام: که فرمود سید علیه السلام ** که باشد باجماع امت امام
خط: نستعلیق ناخوش، کا: عبد الله بن ابو طالب (جای دیگر: نوری پائی)، تا: جمعه 24 ذیحجه 1207 ق، جا: ذار؛ تملک: چراغ علیخان (نصیر الرعایا) در دو شنبه 29 جمادی الاول 1351 ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 654 ص، 19 سطر، اندازه: 22 × 32/5 سم [ف: 45 - 25]
آغاز: برابر؛ انجام: نبیند غیر او هیچ بیدار کس ** چه روزی که مخلوق او بود و بس / نمود آن چه بیدار بود آن پلید ** از آن زخم خنجر به دل ها خلید
خط: نستعلیق، كا: محمد نعیم اصفهانی، تا: سال 1207 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 363 گ، 22 سطر، اندازه: 19 × 28 سم [ف مخ: 2 - 814]
آغاز: برابر؛ انجام: گناهش ببخشا ز لطف و كرم ** بحق محمد شفیع امم / رضا ساز از او اهل هر حق و دین ** بتخصیص استاد وهم والدین
خط: نسخ، كا: محمد رضا بن محمد یزدی ساکن قریه ینکاباد جرقویه، تا: چهار شنبه 18 صفر 1207 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 271 گ، 25 سطر چهار ستونی، اندازه: 20 × 32 سم [ف: 3 - 1680]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حسین یزدی، تا: 1209 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه بخارائی، جلد: میشن قهوه ای، 270 گ، 25 سطر، اندازه: 21 × 33/3 سم [ف: 2 - 221]
آغاز: برابر؛ انجام: هزار آفرین بر تن پاکشان ** که بودند شان بهترین جهان
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن رمضان علی بابل کناری، تا: جمعه 14 جمادی الاول 1210 ق؛ اشعار به صورت چهار ستونی، رکابه دارد؛ مهر: «المتوكل على الله عبده محمد رضا» (بیضی)؛ جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 338 گ، 23 سطر، اندازه: 21 × 33/5 سم [ف: 44 - 116]
آغاز: برابر؛ انجام: که ای از تو پیدا چه روشن چه تار ** که در کبریائی توئی پرده دار / توئی مصدر هر چه دارد وجود ** توئی
مظهر... (ناقص)
خط: نستعلیق، کا: محمد کردبچه، تا: 6 ربیع الاول 1212 ق؛ واقف: کماسی (بانو)، خرداد 1375؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 270 گ، 25 سطر دو ستونی، اندازه: 17/5 × 32 سم [ف: 5 - 732]
آغاز: برابر؛ انجام: و از آنی پس تورانی بکنی یا مکن
خط: نستعلیق، کا: نور محمد بن محمد، تا: 1215 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، كا: محمد شفیع بن محمد تقی ساروی مازندرانی، تا: یک شنبه 29 صفر 1216 ق؛ 182 گ، 30 سطر، اندازه: 21 × 36/5 سم [ف: 75]
آغاز: برابر؛ انجام: ولی بعد هم رو نمی کرد کم ** چه کم پیش می رفت چندین قدم
خط: نستعلیق، کا: مصطفی قلی بن عبدل بیشم نوری، تا: ربیع الثانی 1217 ق؛ افتادگی: انجام (حدود 60 برگ) و تا «طلب نمودن سعد بن عباده را به مصلحت عمر و بیعت گرفتن از او و مناظره سعد عباده با ایشان و باطل نمودن دعوی خلافت» می باشد و در ترجمه خطبه حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم «منبر رفتن رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم و علی علیه السلام را با خود به منبر بردن و آیات حق بر مردم خواندن و علی علیه السلام را وصی خود نمودن» که بوسیله باذل به نظم در آمده، متن عربی آن نیز در این نسخه آورده شده؛ مجدول؛ واقف: جواد هوائی قوشچی، اردیبهشت ماه 1370؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 264 گ، 22 سطر چهار ستونی، اندازه: 20/5 × 33 سم [ف: 17 - 119]
آغاز: اختیار تو را ** بگفت بهر ده که خواهی درا / کنون پیش فهمیده بگذارم کام ** که عذر تو لنگ است حجت تمام؛ انجام: تو را دادم از کار کنه اطلاع ** که با خود بسنجی نورزی نزاع / یکن غور انصاف در این سخن ** و زان پس تو دانی بکن یا مکن
خط: نستعلیق چهار ستونی، کا: عباد الله بن ملک محمد خوانساری، تا: 26 جمادی الاول 1218 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 260 گ، 25 سطر، اندازه: 20 × 30 سم [ف: 37 - 500]
آغاز: اگر چه بود زود کز بعد من ** نماند به یاد کسی این سخن / نمایند غصب خلافت چنان ** که دانند ملک خودش بی گمان؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام ** زما بر محمد علیه السلام / که بر اهل بیتش هوا آفرین ** که هم طیبینند و هم طاهرین
خط: نسخ، کا: محمد شریف، تا: محرم 1221 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 180 گ، 23 چهار ستونی، اندازه: 20 × 29 سم [ف: 3- 1680]
بی کا، تا: 1222 ق؛ انتقالی از کتاب خانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 439 ص، اندازه: 20 × 32/7 سم [رایانه]
آغاز: برابر انجام: ولی چون بود شرط اسلام این ** که خواهند خوبی بهم مسلمین / ترا دادم از کنه کار اطلاع ** که با خود بسنجی نورزی نزاع
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: 24 ذیقعده 1223 ق، به خواهش آقا محمد باقر کجوری ساکن ساری؛ با سرلوح و کتیبه نفیس و بسیار زیبا، دو عکس نقاشی مینیاتوری زیبا؛ مهر: «عبده الراجی محمد باقر» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 245 گ، 23 سطر، اندازه: 21 × 34 سم [ف: 77]
آغاز: حمدله. نباشی جو حیوان در ادراک است بدانی از آن نقش های درست که پی نقش بند این همه نقش نیست چنین نقش هایی [کذا] پرستنده نیست نیاورد دلی از خرد این بیان که باید پرستیدن او ار چسان؛ انجام: کلامی ر مبعوث رب و دود کسی ز اهل ملت شنوده نبود نخست تابتدا کرد سالار دین بنام خدای جهان آفرین چنین گفت آن که شفیع امم که با ترجمه ذکر آن می کنم.
خط: نستعلیق، کا: مصطفی قلی بن محمد علی نوری کزنوی، تا: 1226 ق، به اشاره حاجی ابی حسن علی بیکای امیر آخر باشی سرکار خواجه شریفه؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ بعضی اشعار حمایلی؛ مهر: میرزا علی آقا یزدی مورخ 1289 ق طهران؛ یادداشت هدیه به آسایشگاه دکتر محمد بردی مورخ 1330 در پیشانی کتاب؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 270 گ، 10 - 8 سطر (16/7 - 17 × 27/7 - 28)، اندازه: 21 × 35 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: که ای از پیدا چه روشن چه ناز که در کبریائی توئی پرده دار.
حواشی اندکی ادامه ابیات با عناوین؛ خط: نستعلیق، کا: محمد زمان ابن محمد تقی گیلانی، تا: 1228 ق؛ مجدول و کمند انداز، سطر ها چهار مصرعی، یادداشت با تاریخ 1331 ش از محمد صادق گیلانی، از علی اصغر با تاریخ 1271 ق، صادق ناصحی 1331 ش، یادگاری از شکراله میرزائی با تاریخ 1336 ش؛ خرید از عاطفی، 1383؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه ای، 282 گ، 28 سطر (5 × 26)، اندازه: 21 × 34 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هزاران درود و هزاران نجف ** ز ما بر روان امیر نجف.
خط: نسخ، کا: ابو تراب بن عبد الغفور، تا: پنج شنبه 1 رمضان 1229 ق، به خواهش آقا محمد تقی و آقا محمد مهدی؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 489 گ، 18 سطر، اندازه: 21 × 31 سم [ف: 5 - 535]
خط: نستعلیق، كا: محمد رضا بن عبد الكریم، تا: 1230 ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 147]
خط: نستعلیق، كا: اسد الله بن میرزا عبد الرحیم حزین حسینی شیروانی، تا: 29 رجب 1233 ق، بدستور میرزا حسن علی حسینی تمامی امامی شیرازی؛ با سرلوح، مجدول؛ قطع: رحلی بزرگ [نشریه: 7 - 147]
آغاز: بسمله، و به نستعین؛ انجام: بگو بگریخت از جور زمانه... بنده گنه کارم
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1233 ق [رایانه]
آغاز: بسمله، هزاران درود هزاران سلام ** ز ما بر محمد علیه السلام / هزاران درود سلام دیگر ** زما یاد بر جان اثنا عشر / پیمبر چو پوشید ز اهن قبا ** شد از رشک او زرد رنگ طلا؛ انجام: بتوفیق پروردگار مجید ** باتمام این داستان هم رسید
نسخه ما به صورت کتابی مستقل تنظیم شده ولی در مقایسه با نسخه کامل از ابتدا یک چهارم کتاب حذف شده، از «غزوه احد و کیفیت سلاح پوشیدن سید انبیاء بعزم رزم ابو سفیان» آغاز و به «غزوه خیبر» پایان می پذیرد؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: على نقى نوری، تا: 1234 ق؛ واقف: آقای میرزا ابو الحسن پیش نماز آملی، فروردین ماه 1369؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 227 گ، 13 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 17 - 120]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن سید هاشم بن میر شرف الدین محمد لنگرانی فراهانی، تا: پنج شنبه 5 رجب 1235 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 303 گ، 22 سطر، اندازه: 21/5 × 29/7 سم [ف: 2 - 220]
آغاز: یکی هم چه مهر و یکی هم چه ماه ** ضیا بخش شب ها و روز سیاه
خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، تا: 1236 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مجدول، با یادداشتی از شیخ حسین عطار در 6 محرم 1295؛ جلد: مقوایی، 316 گ، 21 سطر، اندازه: 20 × 29/5 سم [ف: 2 - 23]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1189
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 476]
آغاز: امامی که از ابر شمشیر او ** زمین شست از خون کفار او؛ انجام: هزاران تحیت هزاران سلام ** بخیر البشر باد و آلش تمام خط: نستعلیق، کا: حسین حسینی، تا: 24 ربیع الثانی 1236 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 155 ص، 20 سطر، اندازه: 20 × 29/5 سم [ف مخ: 1 - 193]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1236 ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، 6 گ سفید، با یادداشت 1236 تا 1393؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی با گل و بوته رنگا رنگ، 347 گ، 25 سطر (15 × 25)، اندازه: 2 × 31 سم [ف: 16 - 35]
آغاز: ای نام تو هر کتاب را زینت و زین ** از بهر وجود تست خلق کونین / بنام خداوند بسیار بخش ** خرد بخش دین بخش دینار بخش؛ انجام: هزاران درود و هزار آفرین ** بر آل و بر اولاد او اجمعین
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کا: احمد، تا: چهار شنبه 13 شوال 1237 ق، به سفارش حاجی الحرمین الشریفین، حاجی محمد علی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کتابت شده از روی نسخه ای که ظاهراً خود حاجی محمد علی از هندوستان جهت پادشاهی یا بزرگی پیش کش آورده بوده؛ مهر: «عبده محمد على» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی قهوه ای، 272 گ، 21 سطر (13 × 22)، اندازه: 21 × 30 سم [ف: 29 - 63]
آغاز: برابر؛ انجام: سخن کرد عباس طوعا قبول - رضامند شد بر عطای رسول
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی، تا: 1237 ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نستعلیق، كا: محمد جعفر حسینی تفرشی، تا: محرم 1240 ق؛ جلد: تیماج ترنجی، 329 گ، 22 سطر (12 × 22)، اندازه: 20 × 30 سم [ف: 16 - 193]
خط: نستعلیق چهار ستونی، کا: محمد ربیع کجوری مازندرانی کالجی، تا: پنج شنبه 17 ربیع الثانی 1242 ق، جهت آقا شعبان بن کربلائی عبد الله وجه آبادی؛ جلد: تیماج مشکی، 341 گ، 20 سطر، اندازه: 20 × 33/5 سم [ف: 1 - 276]
خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، تا: 1243 ق؛ یادداشتی یادگاری از سید حسین بن آقا محمد باقر طباطبائی به سال 1275 و اشعاری از معراج نامه ای به نظم؛ جلد: تیماج مشکی، 406 گ، 21 سطر، اندازه: 20 × 30 سم [ف: 1 - 183]
آغاز: برابر؛ انجام: ولی چون بود شرط اسلام و دین ** که خواهند خوبی همه مسلمین / بکن غور از انصاف در این سخن ** وز آن پس تو دانی بکن یا نکن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 4 صفر 1243 ق؛ مجدول چهار ستونی؛ جلد: تیماج مشکی، 270 گ، 22 سطر، اندازه: 20/5 × 30/5 سم [ف: 1 - 243]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن زین العابدین، تا: 1243 ق؛ 400 گ، 19 سطر، اندازه: 22 × 32 سم [ف: 2 - 48]
آغاز: دل آزرده شدن انصار از وفور عنایات سید مختار... همان چار اشتر فکنده به پیش؛ انجام: مگر این که از اعتقاد و ادب... هزاران درود و هزاران سلام - زما بر محمد علیه السلام... سنه... 1244 و نفرین ملائکه گرفتار گردد آمین
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی، تا: 1244 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بدان سان که در چرخ پنجم خلیل ** چو در سدرة المنتهى جبرئیل / نبوده جز او هیچ بیدار کس ** چو روزی که مخلوق او بود و بس تمت الكتاب
خط: نستعلیق، کا: طالب حسینی، تا: پنج شنبه 6 ربیع الثانی 1247 ق، جا: تهران؛ مجدول چهار ستونی محرر مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 379 گ، 22 سطر، اندازه: 19 × 28/5 سم [ف: 3 -1680]
خط: نسخ، كا: اكبر بن احمد حسینی، تا: 1247 ق، جا: کشمیر، به خواهش حاجی محمد رضای تاجر اصفهانی؛ کاغذ: هندی، [نشریه: 2 - 74]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ علی بن کربلائی رستم کزازی الاصل و منکاوی المسکن، تا: 1254 ق [چند نسخه - ف: 353]
آغاز: برابر؛ انجام: بکن خود [غور] ز انصاف در این سخن ** و زان پس تو دانی بکن یا مکن
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255 ق؛ واقف: سید مؤمن فخر حسینی، اردیبهشت ماه 1371؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 325 گ، 21 سطر چهار ستونی، اندازه: 20/5 × 33/5 سم [ف: 17 - 121]
بی کا، تا: 1257 ق [نشریه: 13 - 363]
آغاز: برابر؛ انجام: این خطای رفته را تسبیح کن / از کرم و الله بفضلك و الصواب. انجامه: نوشتم من درین جمله نشانی / بماند از من مسكین نشانی.
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن اسماعیل، تا: 1258 ق؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «یا فاطمه، حسین، حسن و...» (به شکل پنجه دست)، «علی اکبر»؛ خریداری از آقای حسینی 1384؛ کاغذ: هندی حنایی، جلد: مقوایی، روکش کاغذ روغنی سیاه، 674 ص، 24 سطر (15/5 × 29)، اندازه: 24 × 37/5 سم [رایانه]
آغاز: چو قطع مراحل شد و مرحله ** به نزدیکی مکه آن عاقله؛ بخش دوم: (10 پ - 587 پ): برابر؛ آغاز (3): (588 ر - 643 پ): به نام خدا می کنم حمد را ** چه نام بزرگ است نام خدا؛ انجام: گر از اسم سکناش پرسی نشان ** بود محسن و قریه انجدان / قد فرغت... فی یوم الاحد من شهر ذی القعده الحرام من شهور سنة 1260. (3): بكن غور انصاف در این سخن ** وز آن پس تو دانی بکن یا مکن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1260 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 322 گ، 25 سطر، اندازه: 21 × 33 سم [ف: 1 - 228]
انجام: گمان بود چندان که ظلم و ستم ** بود و ز خود آن مکافات هم
خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، تا: پنج شنبه 16 شعبان 1261 ق؛ واقف: سید محمد شهشهانی؛ 295 گ، 23 سطر، اندازه: 20 × 29/5 سم [ف: 29]
خط: نستعلیق، کا: عبد الحسین بن عبد النبی کرمانی، تا: 1262 ق؛ 330 گ، 22 سطر، اندازه: 2 × 34 سم [ف: 2 - 48]
خط: نستعلیق، کا: آقا بزرگ ولد مشهدی عبد الجبار ترک، تا: 1265 ق، به دستور صاحب معظم عبد العظیم بیک مباشر توبخانه مباركه ولد غفران پناه محمد سعید یكان لو؛ 305 گ، 21 سطر، اندازه: 22 × 35 سم [ف 2 - 48]
آغاز: بسمله، مقدم در ذکر غزوه قره الکدر بیا ساقی ای گل رخ سیم تن چو گلشن بیا را یکی انجمن؛ انجام: به توفیق پروردگار مجید حکایات خیبر بپایان رسید...
نسخه ناقص بوده و تنها حدود 6200 بیت از کتاب را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل بن نقیعلی خان، تا: 1274 ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 208 گ، 15 سطر (12 × 23)، اندازه: 17/5 × 28/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بان گشت نزدیک از دوداه ** شود هم چه شب و روز روشن سیاه
جلد اول و تا وفات پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جان، تا: چهار شنبه 7 شعبان 1279 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 235 گ، 22 سطر، اندازه: 21/5 × 33 سم [مؤید: 3 - 113]
خط: نستعلیق، کا: ملا مبر بابا ولد میر سید محمد بن میر علی نقی، تا: 20 شعبان 1288 ق؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 471 گ، 21 سطر (12 × 22)، اندازه: 20 × 31 سم [ف: 55]
آغاز: به نام خداوند بسیار بخش ** خرد بخش و دین بخش و دینار بخش / همه کار دنیا و دین کردگار ** از این هر سه نعمت نمود آشکار؛ انجام: ترا دادم از گنده کار اطلاع ** که با خود بسنجی تو روزی نزاع / بکن غور و انصاف در این سخن ** وز آن پس تو دانی بکن یا مکن
خط: نستعلیق، كا: محمد علی بن حاجی میر مهدی عطار، تا: 16 جمادی الثانی 1328 ق؛ مجدول، کمند کشی شده با شنگرف، با سرلوح مزدوج مذهب و مرصع؛ مهر: «عبده اسمعیل بن عبد الله 1229» (بیضی)، کتاب خانه جعفر سلطان القرایی؛ تملک: اسمعیل بن عبد الله؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: روغنی مشکی، 275 گ، 25 سطر (13/8 × 25/9)، اندازه: 20/5 × 32 سم [ف: 29/2 - 650]
آغاز: برابر؛ انجام: هم از مهد گفتم هم از کین سخن... هزاران درود و هزاران درود و هزاران سلام زما بر محمد علیه السلام... سنه 1331
خط: نستعلیق، کا: احمد بن میرزا محمد مهدی، تا: 1331 ق [رایانه]
آغاز: با دم قدرت خدای جهان ** بپوشید چون خلعت جسم و جان؛ انجام: مرا بیش از این جای گفتن نبود ** چه گویم که تاب شنفتن نبود
خط: تحریری، کا: مشهدی شعبان زرنوشه ای (محرابی)، تا: 15 جمادی الثانی 1372 ق، جا: زرنوشه؛ اشعار در چهار ستون مجدول، اشعاری در مصائب کربلا و حضرت ابا عبد الله و ابیاتی در مدحت رسول مکرم صلی الله علیه و آله و سلم، در ظهور و اشعار عامیانه؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 453 گ، 52 سطر، اندازه: 23 × 39/5 سم [ف: 188]
آغاز: یکی زنگیی بود وحشی بنام؛ انجام: که بخشد گناهش خدای جهان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: هوشنگ لطفی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 83 گ، 15 سطر (11 × 13)، اندازه: 15 × 20 سم [ف: 5 - 1831]
آغاز: سیم معجز از وی پدیدار گشت. که دستش ز بالای او در گذشت. انجام: آمدن فضیل با سپاه و جنگ کردن با محمد حنفیه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ سبز و سفید، 19 گ (21 - 39)، 16 سطر (11 × 15)، اندازه: 15 × 21/5 سم [ف: 4 - 1486]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 896]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 220 گ، 21 سطر، اندازه: 22 × 34 سم [ف: 77]
آغاز: ز بسم الله بیان سازم خدا را ** ز مشت خاک آدم ساخت ما را / بامید گنجی، کشیدیم رنج ** ولی گنج رفت و بجا ماند رنج؛ انجام: ولی گفت این حرف آهسته تر ** که باشید از کار
خود با خبر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ این منظومه توسط میرزا ابو طالب فندرسکی اصفهانی تکمیل شده، سپس شاعری به نام «نجف» در سال 1135 ملحقاتی بر آن افزود. کاتب و تاریخ تحریر آن معلوم نگردیده، اما توسط کاتبی در روستای زرنوشه یا سفید آب به نگارش در آمده، اشعار در چهار ستون مجدول، بر پشت جلد آغاز اشعاری در سیره معصومین علیهم السلام از کربلایی جعفر درمنکی با نشان سجع «محمد تقی» و یادگاری سید رضا فرزند سید حسن کنگرانی در ص 32، با مهر چهار گوش «غلام رضا» و یادداشت مشهدی رضا گرکانی در بهای گندم سال؛ تملک: آقای حسین مشهدی آقا جان، روستای زرنوشه؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 436 گ، 54 سطر، اندازه: 20 × 34 سم [ف: 187]
آغاز: باری برای سفر کمان... رسیدن میر؛ انجام: چنین گفت جبرئیل کی مقتدا بروز قیام اول از انبیاء
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: به پهلو روان حمزه نامدار؛ انجام: کز او بشنود حكم پروردگار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: بسیار تخشی و اندک پذیری؛ انجام: تو را... نیت زین آمد خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بان گشت نزدیک گر دود و آه شود هم چو شب روز روشن سیاه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بود بهتر خلق آن کس که او...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: به نام بر آرنده گام ها ** از آغاز دانای انجام ها / گشاینده باب های سرور ** رساننده ارزو های دور / برش سهل دشوار های کلان؛ انجام: ترا دادم از کنه کار اطلاع ** که با خود بسنجی نورزی نزاع / بکن غور از انصاف در این سخن ** وز آن پس تو دانی بکن یا مکن.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب، مجدول؛ جلد: گالینگور سبز، 310 گ، 22 سطر، اندازه: 17 × 28 سم [ف مخ: 2 - 814]
آغاز: بنام خداوند بسیار بخش خرد بخش و دین بخش و دینار بخش خرد داد تا چشم دل واکنی درین آفرینش تماشا کنی؛
انجام: بپاسخ نگفت اشف انبیا که من کشته ام مستعد لقا ولی صبر فرمای تا جبرئیل بیاید ز نزد خدای جلیل.
خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه ای، 204 گ، 25 سطر چهار ستونی (13 × 20/5)، اندازه: 19/5 × 29 سم [رایانه]
آغاز: «طلب کرد از وی زد و رخ بجات ** به آزادی از نار دادش برات...» «به نام خداوند بسیار بخش خرد بخش ** دین بخش دینار بخش...»؛ انجام: «همان روز عرفه به تحریک را ** مسمی بگردید از ابتدا» «بکن غور ز انصاف در این سخن ** و زان پس تو دانی بکن یا مکن / ولی دارم امید عفو و کرم ز ارباب دانش چه پست و بلند که از خوی لطف احسان خویش پذیرند تقصیر این مستمند»
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ آغاز این اثر قطعه ای مثنوی به همان سبک و همان وزن حمله حیدری مشتمل بر سر فصل های ذیل الحاق شده است که به علت افتادگی از آغاز کافی نبودن منابع موجود معلوم نشد از کیست: رسیدن موکب همایون اعلی بسر منزل عقبه ابله با کاروان، ذکر امدن فیلق راهب بن خدمت سراسر سعادت، ذكر حیله اندوزی عد بن منظور...ذكر عقد بستن خدیجه خاتون را، ذکر بیان اولاد نبوی از رحم طاهره خدیجه خاتون، ذکر احوال ابراهیم ابن خاتم النبیین، ذكر تولد نور علوی اعلی جناب امیر المؤمنین و قاتل المشركین... کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 307 گ (1 - 307 پ)، 23 سطر (13/5 × 21/5)، اندازه: 20/7 × 29/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بیاران او گفت ان نیکرای ** که پشت سر او بگیرید جای
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 132 گ، 21 سطر، اندازه: 19 × 31 سم [ف: 12 - 172]
وقایع رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 233 گ، 16 سطر (9/5 × 15)، اندازه: 13 × 19 سم [رایانه]
آغاز: چنان خورد شمشیر اوبر سپر ** که بشکافت از یک وجب بیش تر؛ انجام: برانیم گرد از بداندیش او ** سر و جان ببازیم در پیش او
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 196 گ، 27 - 29 سطر، اندازه: 19 × 33 سم [ف: 3 - 1681]
آغاز: لباسش کبود است دائم از آن ** که بی ماتمش نگذر یک زمان / کُشد هر شبانروز این نابکار ** زپرورده خویش چند از هزار / رحلت نمودن خدیجه کبری از سرای غرور بعالم نور...؛
انجام: ولی آن نکور ای پاکیزه کیش ** هماندم پشیمان از کار خویش / بر او گریه افتاد پیش از یهود ** ز کردار خود دست بر دست سود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 211 گ، 19 سطر، اندازه: 21 × 29 سم [ف: 3 - 1681]
نسخه اصل: با دلیان 64.D؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 370 گ، 22 سطر [فیلمها ف: 1 - 77]
آغاز: برابر؛ انجام: به حق خودای خالق انس و جان ** بود تا بنای زمین و زمان / دل دوستان علی شاد دار ** جهان را بر اعدا... خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول محرر مذهب، با کتیبه در بالا و پائین و نقوش مذهب از گل و بوته بسیار زیبا، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ جلد: تیماج روغنی، 461 گ، 20 سطر، اندازه: 16 × 27 سم [ف: 3 - 1680]
آغاز: بدو گفت مالک که ای نامور ** مرا سوخت زین پرسش تو جگر / نبود این گمان بر تو هرگز مرا ** که در دین من شبهه باشد ترا
بخش کوتاهی از این کتاب است در داستان خالد بن ولید و رفتن وی به قبیله مالک بن نویره و کشتن آنان و چند داستان دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 7 گ (204 - 209)، 22 سطر، اندازه: 18 × 24 سم [ف: 3 - 1681]
آغاز: برابر؛ انجام: که او بود در عقد سالار دین ** چه آمد برش قدوه مشرکین» / زنخوت همی خواست آن بو الفضل ** نشیند به روی بساط رسول
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ این نسخه مطابق یادداشتی که از حسین پرتو بیضائی کاشانی نزیل تهران در ظهر برگ اول آمده، تقریباً حاوی 11700 بیت از چهل یا نود هزار بیت است؛ یادداشتی با تاریخ 1328 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 139 گ، 25 سطر چهار ستونی، اندازه: 22 × 33 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: شود پادشه ذات پاک خدا ** بهی قاضی و محتسب مرتضی...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اشعار در چهار ستون؛ جلد: گالینگور قرمز، 346 گ، 20 سطر، اندازه: 20 × 29 سم [ف مخ]
آغاز: کند عفو عصیان جرم عیاد ** نبخشد ولی یک سر مو عناد؛ انجام: دگر نامداران پر خاشجو ** سوی غنیمت نمودند رو
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 214 گ، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 20/5 سم [ف: 1 - 437]
انجام: بكن غور انصاف در این سخن ** و زان پس تو دانی بکن یا مکن
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با این ابیات گفتار محمد رفیع مؤلف اصلی کتاب ختم می شود، در نسخه حاضر پس از ابیات ذیل: «الهی هر آن کس که این خط نوشت ** عفو کن گناه و عطا کن بهشت / الهی بیامرز خواننده را ** عفو کن گناه نویسنده را» باقی داستان از قول میرزا محمد صادق متخلص به آزاد با ابیات: «ثنائی که سر دفتر نامه هاست ** خداوند لوح و قلم را سزاست / بلندی ده آسمان بلند ** ز کنه کمالش خرد شهر بند» آغاز می گردد ولی در نسخه 2554 باقی داستان از قول محمد نجف نام با ابیات: «در بحر دانش محمد رفیع ** که بادش به محشر محمد شفیع / به توفیق حتی رتبه برتری ** چو او یافت از حمله حیدری»، آغاز می شود. ر. ک ص 768 شماره 2554 و ص 691 نسخه حاضر؛ مجدول، مذهب دارای دو سرلوح زیبا و نفیس در آغاز کتاب و آغاز ملحقات آزاد؛ جلد: چرمی، 359 گ، 40 سطر، اندازه: 17 × 29 سم [ف: 1 - 439]
آغاز: برابر؛ انجام: بحق خودای خالق انس و جان ** بود تابنای زمین و زمان / دل دوستان علی شاد دار ** جهان را بر اعدا غم آباد دار
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد حسن، بی تا؛ دارای یک سرلوح مذهب و دارای هشت تصویر رنگ آمیزی؛ کاغذ: شکری، 1036 ص، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 24 سم [ف: 10 - 1618]
آغاز: ثنایی که سر دفتر نامهاست ** خداوند لوح و قلم را سزاست؛ انجام: دل دوستان علی شاد دار ** جهان را بر اعدا غم آباد دار
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ دارای سرلوح مذهب، با کتیبه مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: روغنی مرغش زمینه قهوه ای، 459 گ، 20 سطر (12/5 × 21)، اندازه: 19 × 30 سم [ف: 155]
آغاز: بپاسخ بگفتند کای نامدار ** چنین است فرمان پروردگار / که هر جا بود عقل و دین و حیا ** نگردند از و یک سر مو جدا؛ انجام: چه بشنید شیر خدا این مقال ** از آن کام جویان امر محال / بپاسخ چنین گفت با زهر چند ** که ای حق شناسان اخلاص مند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با تاریخ تولدی مورخ شانزدهم شعبان 1282؛ اهدایی: محمود میری، 1354؛ 264 گ، 21 سطر، اندازه: 21 × 33 سم [ف: 1 - 104]
آغاز: که جشنی نو آمد به گیتی پدید ** پیمبر ز بطحا به یثرب رسید / جهان گشت از داد آراسته ** هم رسم بیداد برخاسته؛ انجام: بپا تخت کرسی برون از جهات ** زده خیمه عرش بر کاینات / گشاده در باغ های بهشت ** صبا مشک بر خاک عنبر سرشت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354؛ جلد: گالینگور، قهوه ای، 114 گ، 20 سطر چهار ستونی، اندازه: 20 × 28 سم [ف: 1 - 87]
hamle-ye heydari = takmele-ye hamle-ye heydari-ye bāzel
آزاد کشمیری، ارجمند بن عبد الغنی بیگ، - 1134 قمری
äzäd-e kešmiri, arjmand ebn-e 'abd-ol-qani beyg (- 1722)
وابسته به: حمله حیدری؛ باذل، محمد رفیع بن محمود (- 1123) به خواهش: فخر الدین محمد خان (پسر عموی باذل)
پس از سرودن «دلگشا نامه» به دنبال کردن «حمله حیدری» پرداخت. در سبب نظم کتاب می گوید: اشارت شد از خان گردن جناب ** محمد به نام و لقب فخر دین... پسر عم باذل به همت بلند... مرا گفت ای شیر معنی شکار... چو از دلگشا نامه پرداختی ** به کنج خموشی چرا ساختی... مدد جوی از حیدر نامدار ** به اتمام این «حمله» همت گمار... مدد خواستم از جناب علی ** به اتمام این حمله حیدری. از خلافت حضرت امیر المؤمنین علی بن ابی طالب تا اعتراض خوارج درباره حکمیت به آن حضرت.
[دنا 797/4؛ فهرستواره منزوی 1626/3]
تبریز؛ علی؛ شماره نسخه: 2 ر 2541
آغاز: ثنائی که سر دفتر نامه هاست ** خداوند لوح و قلم را سزاست؛ انجام: بحق خود ای خالق انس و جان ** بود تا بنای زمین و زمان / دل دوستان علی شاد دار ** جهان را بر اعداد غم آباد دار
در فهرست به اشتباه از دیگری دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول و مذهب با حمله حیدری شماره 2541 باذل هروی در یک مجلد؛ جلد: چرمی، 51 گ، 40 سطر، اندازه: 18 × 29 سم [ف: 1 - 440]
hamle-ye heydarī = jazbe-ye heydarī
فندرسکی اصفهانی، ابو طالب، ق 12 قمری
fendereski esfahani, abü-täleb (- 18 c)
وابسته به: حمله حیدری؛ باذل، محمد رفیع بن محمود (- 1123)
تاریخ تالیف: حدود 1077 تا 1105 ق؛ محل تالیف: اصفهان منظومه مفصلی است در 5100 بیت که مؤلف در سرگذشت حضرت علی علیه السلام و جنگ های جمل و صفین و نهروان سروده است. این منظومه را مؤلف در ادامه «حمله حیدری» میرزا محمد رفیع خان بن محمد مشهدی متخلص به باذل سروده است. در آن شاه سلیمان صفوی (1077 - 1105 ق) را می ستاید و از خود بنام «ابو طالب» نام می برد.
آغاز: بنام خدا می کنم حمد ها ** چه نام بزرگ است نام خدا / جهان داوری را ستایش سزاست کش این هفت لشکر بزیر لواست
انجام: که ای از تو پیدا چه روشن چه تار ** در کبریای تو بی پرده دار / تویی مصدر هر چه دارد وجود ** تویی مظهر هر چه دارد نمود
چاپ: در هند و ایران چاپ شده است.
[نسخه های منزوی 2774/4؛ دنا 797/4 (4 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1605/3 و 1629/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 153 گ، 17 سطر (8 × 15/5)، اندازه: 13 × 21 سم [ف: 10 - 1717]
کا محمد امین الدین حسین بن مسیح الزمان خان اصفهانی، تا: 1192 ق، جا: خدا آباد جدید [نشریه: 7 - 147]
بی کا، تا: 1205 ق [د. ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 173 گ، 15 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 26 - 485]
hamle-ye heydarī
راجی کرمانی، بمانعلی، - 1241 قمری
räji kermänī, bemän ali (- 1826)
وابسته به: حمله حیدری؛ باذل، محمد رفیع بن محمود (- 1123) اهدا به: ظهیر الدوله ابراهیم قاجار پسر عموی فتح علی شاه و حاکم کرمان
مثنوی حماسی و بر وزن شاه نامه فردوسی سروده شده در حدود سی هزار بیت از زندگی مولا امیر المؤمنین علی علیه السلام در دوران حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و پس از ایشان و شرح جنگ ها و دلاوری های حضرت. ناظم را زردشتی و مانوی دانسته اند که پس از گرویدن به اسلام به سرودن این منظور پرداخته است و پس از مرگش به کوشش مظهر کرمانی گرد آمده است. در عنوان اشعار او نوشته: «راجی کرمانی، نامش بمانی، از زردشتیان ایران، مشرف باسلام شد بما نعلی نامش دادند. غزوات و واقعات حضرت رسول عربی و وصی حق را منظوم...». وی از راجی شیرازی متفاوت است. راجی ها خاندانی هستند در کرمان (از جمله سیرجان) که اجدادشان در یزد بوده اند. احتمال دارد وی نیز از همین خاندان بوده باشد.
آغاز: به نام خداوند دادار فر ** که از خاک آدم پدیدار کرد / ز صلصال ناچیز آدم کند ببزم قبولش مکرم کند / یکی گوهر تابناک آورد ** که از نور او آب و خاک آورد...
انجام: مراو را هر گونه از کجرویست ** در این پرده هر گونه جادو گریست / به یزدانیان به نهادی کند ** بیزدان ز کین دیو زادی کند / بداور همه مهر و کین آورد ** فسون با جهان آفرین آورد / ندانم از این گردش روزگار ** ز کردار دوران نا پایدار
چاپ: مشار فارسی، ج 2، ص 1822؛ بمبئی، سنگی، 1266 ق، رحلی، 592 ص؛ 1279 ق، رحلی، 576 ص (250 ص + صص 51 - 224 + 152 ص)؛ دار السلطنه طهران، سنگی، 1270، رحلی، 414 ص
[الذریعة 91/7 و 345/9؛ نسخه های منزوی 2777/4 و 455؛ مشار فارسی 1223/1؛ فهرستواره منزوی، 1627/3، 829/10؛ مشترک پاکستان 1005/8 و 289/10؛ دنا 797/4 - 798 (25 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 350 گ، 22 سطر (18 × 31/5)، اندازه: 27 × 42 سم [ف: 8 - 680]
آغاز: بسمله، بنام خداوند بسیار بخش ** خرد بخش و دین بخش و دینار بخش؛ انجام: گروهی که بودند بد اعتقاد ** بمطلب رسیدند گشتند شاد
سر آغاز همانند کار باذل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر شعبان 1154 ق؛ مهر تملک: «بر دین نبی عبد العلی»؛ اهدایی: محمد جعفر صراف نژاد سر جمعی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی تیماج قرمز، 18 سطر (17 × 27)، اندازه: 24/5 × 39 سم [ف: 1 - 167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد على؛ جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 302 گ، 27 سطر (14 × 24)، اندازه: 22 × 33 سم [ف: 1 - 100]
آغاز: برابر؛ انجام: هزاران درود و هزاران هزار ** ز ما باد بر
صاحب ذو الفقار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «یا امام محمد باقر»؛ اهدایی: وزیری؛ 1238؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 250 گ، 22 سطر (14 × 21/5)، اندازه: 21 × 30 سم [ف: 3 - 985]
آغاز: به نامی گشایم سر نامه را ** که آن نام گویا کند خامه را؛ انجام: بپایان رسانیدم این داستان ** به یاری یاری ده راستان
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 120 گ، 17 سطر (13 × 20)، اندازه: 20 × 30 سم [ف: 3 - 980]
آغاز: دریغا که روی تو مادر ندید ** ازین روی و این موشدی نا امید؛ انجام: همه بازگشتند از مهر شاه ** ز گردان تهی ماند آوردگاه
خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 239 گ [ف: 1 - 210]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، كا: لاله، تا: قرن 13؛ مهر: «افوض امرى الى الله ابن... محمد جعفر 1262» (مستطیل)، کاتب «لاله» (بیضی) و «از جان و دل غلام علی هستم 1258» (بیضی) و «از جان و دل غلام علی هستم 1252» (مستطیل)، «محمد تقی» (بیضی)، کتاب خانه جعفر سلطان القرایی؛ یادداشت یادگاری محمد على بن عبد الرحیم در چهار شنبه 13 جمادی الاول 1306 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: ساغری مشکی، 297 گ، 25 سطر (13 × 23)، اندازه: 20/8 × 30 سم [ف: 29/2 - 646]
آغاز: همای سخن باز پرواز کرد ** به بام حرم بال و پر باز کرد؛ انجام: در بیان لشکر آراستن معاویة بن ابی سفیان ملعون به محاربه امیر مؤمنان... کنون رو سوی داستان آوریم ** ز گفتار راوی بیان آوریم».
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ 17 سطر، اندازه: 19/5 × 28/5 سم [ف: 108]
آغاز: مرا چشم روشن از این آمدن ** که هم چون توئی باشد از نسل من؛ انجام: ز بیم علی آمد او را به پیش ** که از شرم زشتی افعال خویش
خط: نسخ، بی کا، تا: 1209 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با کاغذ مشکی، 249 گ، 25 سطر (14 × 25)، اندازه: 20/5 × 33 سم [ف: 1 - 105]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 11 ربیع الثانی 1229 ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 148]
آغاز: پیمبر دگر باره لب بر گشاد ** زن از نهانش بسی مژده داد / همانا که داری تو این آرزوی ** که بر پور چون من کنی تازه روی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: مهدی بن محمد علی امام جمعه، تا: 1243 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 356 گ، 27 سطر، اندازه: 22 × 32 سم [ف مخ: 2 - 813]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1259 ق، جا: همدان؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1249]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، تا: 8 صفر 1261 ق، خطوط مختلف؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 24 سطر (15/5 × 26)، اندازه: 21/5 × 33/5 سم [ف: 3 - 984]
خط: نستعلیق چهار ستونی، کا: محمد نبی بن علی محمد رضا بنجانی، تا: 1261 ق، جهت محمد على سنجانی؛ 294 گ، 21 سطر، اندازه: 20/5 × 34 سم [ف: 2 - 540]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 13 ذیحجه 1265 ق، جهت آقا ملک محمد بن حاجی علی؛ از روی نسخه اصل، با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ایرانی، جلد: روغنی، 564 ص،
27 سطر، اندازه: 22 × 36 سم [ف: 2 - 74]
آغاز: برابر؛ انجام: همه عهد بستند برنا و پسر هر آن کس که بود از امیر و وزیر...
منتخب حمله حیدری؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1266 ق؛ خریداری از محمودی، 1382؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 47 گ (16 پ -62 پ)، 15 سطر (6/5 × 14/5)، اندازه: 13/6 × 21 سم [رایانه]
خط: نسخ، كا: محمد تقی همدانی پسر علی حسینی، تا: سه شنبه 3 ذیحجه، 1274 ق، برای آقا ملک محمد پسر حاجی علی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 309 گ، 28 سطر (12 × 23)، اندازه: 21 × 35 سم [ف: 16 - 206]
آغاز: برابر؛ انجام: بزرگان آن دز اسیر آمدند ** به دستش همه دستگیر آمدند.
از مثنوی «حمله حیدری» باید باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، دارای رکابه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2 ص (743 - 744)،
اندازه: 13/4 × 21 سم [ف: 27/1 - 378]
خط: نستعلیق، کا: میرزا سید علی بن میرزا علی اکبر دشتکی شیرازی، تا: 9 ذیحجه 1303 ق [مختصر ف: - 321]
آغاز: برابر؛ انجام: یعنی آن صاحب لوای جهان ** سایه از لطف بر سر اندازد / خوش دلم آن خدا که جرم مرا ** اختیارم به حیدر اندازد /... که این شرط وفا نیست مخروش. تجمل گل بی تخمل
جایز نیست بلبل داند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ، اندازه: 15 × 21 سم [ف مخ: 2 - 813]
بی کا، بی تا؛ [نشریه: 13 - 383]
آغاز: در او عکس رخسار دلبر مشیر ** از او صورت یار، صورت پذیر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 422 ص، 24 سطر، اندازه: 19 × 29 سم [ف: 2 - 84]
آغاز: چه مالک جوان مرد در را بسته دید؛ انجام: بر حیدر آمد که ای پهلوان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: مدار از او این سخنان نهان؛ انجام: چه دادم شما را ز کار آگهی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر؛ ازین داستان شد زبانم خموش ** ز مهر على بر دلم هست جوش / كاتب در خاتمه می افزاید: «الحمد لله... یوم الجمعه و هو یوم التاسع شهر صفر... 1262... هزاران درود و هزاران سلام ** ز ما بر محمد علیه السلام / هزاران درود و هزار آفرین ** ز ما باد بر سید المرسلین / هزاران درود و هزاران هزار ** ز ما باد بر صاحب ذو الفقار
خط: تحریری، كا: ابن علی نقی مرتضی رضوی، بی تا؛ مصحح؛ اهدایی: آقای حاج مرتضی ذکایی آشتیانی؛ 48 بیت در چهار ستون؛ جلد: تیماج قهوه ای، 311 گ، اندازه: 22 × 34/5 سم [ف: 201]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم و به ثقتی. بنام خداوند بسیار بخش ** خرد بخش و دین بخش و دینار بخش / همه کام دنیا و دین کرد کار ** ازین هر سه نعمت نمود آشکار؛ انجام: در کیفیت احوال آن حضرت در شب نوزدهم ماه مبارک. شب نوزده چون در آمد ز ماه ** درو گشت روزی جهانی سیاه / ز مهری که ناگه در آمد ز پای ** فلک کرد خاکستر تیره جای / بد انسان که در چرخ پنجم جلیل ** چو در سدرة المنتهی جبرئیل
سر آغاز به کار باذل می ماند و محتملاً هموست. شامل شرح حال و زندگی و ذکر جنگ ها و حادثات و واقعات رزمی حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و حضرت امیر المؤمنین علیه السلام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با بیست و یک (21) مجلس نقاشی آب و رنگ از صحنه های رزم بفحوای مطالب و اشعار که تصویر صورت حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله و سلم و علی ابن ابی طالب علیه السلام بسبب ادای احترام با نقاب سفید رنگ مستور شده؛ مجدول مذهب در چهار ستون، با سر لوح مذهب مرصع؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روکش چرم گلی، 701 ص، 25 سطر، اندازه: 29 × 41 سم [ف: 5 - 601]
hamle-ye heydarī
قاجار، شكر الله میرزا بن لطف الله، - 1329 قمری
qājār, šokr-ol-lāh mīrzā ben lotf-ol-lāh (- 1911)
تاریخ تالیف: نیمه رجب 1308 ق
منظومه بزرگی است در حدود ده هزار بیت به روش حمله حیدری باذل و راجی، مشتمل بر فضایل و مناقب و رویداد های زندگی حضرت امیر المؤمنین علیه السلام و داستان جنگ های وی؛ و در آخر آن نظم حدیث کسا را به نام ناصر الدین شاه قاجار افزوده است.
آغاز: بنام خداوند پست و بلند ** که نامش کلید است بر قفل و بند / خداوندگاری که روز نخست ** بدی کز مخفی و تعریف جست / بنام خداوند پست و بلند ** که نامش کلید است بر قفل و بند / خداوندگاری که روز نخست ** بدی کز مخفی و تعریف جست
انجام: بنصف رجب ماه با احترام ** پذیرفت این نامه ام اختتام
[دنا 798/4؛ فهرستواره منزوی 830/10]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10101
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: نور الله بن حاج مهدی قلی ابهری، تا: یک شنبه 15 شوال 1308 ق؛ مصحح، و گویا بعضی تصحیح ها از سراینده باشد، قبل از کتاب قصیده عینیه سید حمیری در سه صفحه به خط زین العابدین بن عطاء الله (امام جمعه) ابهری به تاریخ نهم محرم 1324؛ در حاشیه صفحه اول تاریخ سرگذشت ناظم به خط همین ابهری؛ جلد: تیماج قهوه ای، 189 گ، 26 سطر، اندازه: 22 × 35 سم [ف: 26 - 68]
hamle-ye heydarī
ظاهرا غیر همانند:
آغاز: بنام خداوند جان آفرین ** حکیم سخن در زبان آفرین / (مانند آغاز بوستان سعدی)
حمله حیدری در سرگذشت علی علیه السلام در آن آمده است «شدش نام آن حمله حیدری». گویا هیچ یک از حمله حیدری که در منزوی آمده است نباشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با کمند مشکی؛ کاغذ: سفید، جلد: روغنی در زمینه گل بھی، 307 ص (1 - 307)، 17 سطر [سنا: ف: 2 - 225]
آغاز: پس از برگ اول که فهرست کتاب است، من معجزات حضرت امیر المؤمنین علیه السلام حکایت آمدن شیر و مادر حضرت: دلا گر خوفت از نار و جحیم است ** ز مرگ و حشر و نشرت خوف و بیم است... در برگ 11: رسیدم به فردوسی ارجمند ** ستاده سر راه را کرده بند / ز شهنامه بر دوش گرز گران ** ... / ببردم سوی تیغ حیدر پناه ** دلیرانه بگذاشتم پا براه... / بر آن نام ها یافت بالاتری ** شدم نامه زان حمله حیدری؛ انجام: وجودش گر در آن جا خاک گردد ** ز لطفت از گناهان پاک گردد. تمت
حماسه دینی است در حدود به هزار بیت به تقلید از شاه نامه فردوسی در تاریخ منظوم و شرح غزوات حضرت علی علیه السلام و داستان غدیر خم و مدح حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم و فتح مکه و... ازدواج حضرت زهراء علیه السلام با حضرت علی علیه السلام و معجزات امام حسن علیه السلام تا داخل شهر چین شدن امام حسن علیه السلام و وقایع آن سامان و صفت قائم آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم... در صفحه اول آمده - تخلص مجرمه شاعر -، در آخر قصیده اول کتاب آمده: گرت ای مجرمه در دست بسیار ** طبیب حاذقت باشد سرکار... در آخر آمده: تو ای چاکر کنون کن جان فدایش ** ز جان و دل فدا شود در ثنایش... / شها چاکر بود کلب سرایت ** سر تسلیم دارد در رضایت...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ای، جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر (10/5 × 15)، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 4 - 2069]
كا: ملا حیدر بن علی، تا: 1221 ق؛ انتقالی از کتاب خانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 316 گ، اندازه: 19/4 × 29/5 سم [رایانه]
آغاز: سلامی بکردند روی ادب ** برفتند بر نزد شاه عرب؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام ** ز ما بر محمد علیه السلام / و بر اهلبیتش هزار آفرین ** که هم طیبین اند و هم طاهرین
شرحی است به نظم از غزوه خیبر و فتح به وسیله حضرت علی علیه السلام و مغلوب شدن سر کرده کفار که «طال» نام داشت. باید بخشی از حمله حیدری باذل مشهدی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 29 ص (1 - 29)، 7 و 10 سطر، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 26 - 446]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتاب خانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 278 گ، اندازه: 19/5 × 32/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 19 × 27/7 سم [رایانه]
hamle-ye mo×täriye
سلطان العلماء، محمد بن دلدار علی، 1199 - 1284 قمری
soltan-ol-olamä, mohammad ebn-e deldär 'ali (1785 - 1868)
به دستور: مختار الملک سید محمد خان بهادر ضیغم وزیر سلطان غازی الدین حیدر
تاریخ تالیف: 1237 ق
کتابی است درباره مساله متعه و بیان روایات نقل و اقوال در مشروعیت آن و رد شبهات مخالفین. در پایان کتاب شمه ای از شرح حال حضرت زهرا سلام الله علیها را آورده است. آن را به دستور مختار الملک سید محمد خان بهادر ضیغم وزیر سلطان غازی الدین حیدر تالیف کرد و لذا هر دو نام آن نیز ماخوذ از اسم اوست. بر این کتاب مولوی رشید الدین شاگرد عبد العزیز فاروقی دهلوی ردى به نام «بالشوكة العمریة» نگاشت و پس از آن مؤلف نیز ردی به نام «الضربة الحیدریة لكسر شوكة العمریة» نوشت که به چاپ رسیده است.
[الذریعة 9/3 و 92/7؛ مشترک پاکستان 1045/2]
قم؛؛ طبسی؛ شماره نسخه: 78
آغاز: بسمله الحمد لله الذی متعنا بضروب من الانعام و الاكرام و سهل لنا سلوک مسالک شرایع الاسلام... اما بعد بر اخلای روحانی و برادران ایمانی؛ انجام: اعتراضات مصنف کتاب تبصره که بابت فدک بر امامیه نموده تمت فرغت من تحریر هذه الرسالة... و عاری از مدح و ثنای فقیر بودند اکتفا نمود، میر اکرم علی به تیغ قلم کرد قطع کلام ناصبیان گفت هاتف که سال تاریخش ذو الفقار امام اول فان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 177 گ، 15 سطر، اندازه: 15 × 24 سم [ف مخ: 1 - 193]
حدیث «على باطن الانبیاء» / کلام و اعتقادات / عربی
«hamliya = jawab-ul masa il = ar-r.-ul hamliya = š.-u hadit-i «alī bāțin-ul anbiya
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qäsem (1798 - 1843)
در پاسخ یکی از سادات علما که در خصوص ظواهر و روایات و زیارات که اشاره بدین معنی دارد که امیر المومنین علی علیه السلام باطن انبیای الهی است سؤال نموده، سید کاظم رشتی پس از بیان چند زیارت و چند حدیث هم چون احادیث «انا آدم و انا نوح و انا ابراهیم و انا موسى و انا عیسى و انا محمد صلی الله علیه و آله و سلم... و من رآنی فقد رآهم» و «كنت مع جمیع الانبیاء سرا و مع محمد صلی الله علیه و آله و سلم جهرا» به شرح و تاویل آن پرداخته است.
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین و صلى الله على خیر خلقه... فیقول العبد الفانی... ان بعض الساده الاجلاء و الازكیاء العلما ایده الله یصنوف الالاء و النعماء
انجام: قد ذكرنا ما یسعه المقال فی شرح هذه الاحوال فی هذه الازمان و الاحیان... و فیما ذكرنا كفایه لكل ناظر اذا تفهم ما نقول و الله ولی التوفیق و صلى الله على محمد و آله الطاهرین.
چاپ: در «مجمع الرسائل» پس از «کشف الحق» ص 58
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن رحیم و یوسف بن علی اردبیلی، تا: 1256 ق، جا: کاظمین؛ جلد: تیماج مشکی، 17 گ (120 پ - 136 ر)، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 6 - 101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد رسول بن محمد حسن، تا: 1260 ق، جا: کربلا؛ 28 ص (270 - 297) [عکسی ف: 1 - 156]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: علی بن زین العابدین، تا: 1260 ق، جا: کربلا؛ 14 گ، 18 سطر، اندازه: 16 × 22 سم [ف: 1 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد العلی بن محمد صالح مراغی، تا: 1263 ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج حنایی، 10 گ (42 پ - 51 پ)، 25 سطر (10 × 19)، اندازه: 19 × 30 سم [ف: 16 - 422]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ذیقعده 1267 ق؛ کاغذ: فرنگی قدیم، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 9 گ، 24 سطر (9/5 × 16/5)، اندازه: 16 × 22 سم [ف: 2 - 680]
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسینی، بی تا [ف: 124]
al-humma
جابر بن حیان، 120 - 198 ه قمری
jäber ebn-e hayyän (739 - 814)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3467/14
آغاز: بسمله حمدله و صلى الله على محمد خاتم النبیین و امام... قد سبق لنا قبل كتابنا هذا عشرة كتب تذكر فیها من امر الحجر المطلوب؛ انجام: و هو ان قال ان الامر من الاسفل فاوجب... (سپس آمده: من هنا كان ساقط من النسخة المنقولة منها الى اواسط كتاب الرابع عشر)
مقاله یازدهم از السبعین است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 2 گ (39 ر - 40 ر)، اندازه: 15/6 × 23/2 سم [ف: 6 - 445]
← حمیات ← تبها
← حمیات ← اقسام حمیات معرفت اقسام تبهای معروفه
al-hummayät = asnäf-ul hummayät
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jälinüs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
مشتمل بر دو «مقاله» در توصیف اجناس و انواع و دلایل تبها، این کتاب را اول بار سرجس به زبان سریانی ترجمه نمود ولی به لحاظ فساد ترجمه، حنین آن را مجدداً به همان زبان به جهت جبرئیل بن بختیشوع نقل کرد و این اولین ترجمه او از کتب جالینوس به زبان سریانی بود. بعد ها خود او آن را از یونانی به عربی ترجمه و به نام ابو الحسن احمد بن موسی موشح نمود. عناوین مقالات: المقالة 1: یذكر فیها اصناف الحمیات؛ المقالة 2: یذكر فیها اصناف الحمیات التی تتولد من عفونة الاخلاط. هدف وی آن است که اجناس و انواع تبها و نشانه های آن ها را بیان کند. در مقاله نخستین دو جنس از تبها را بیان کرده که یکی مربوط به روح است و دیگری مربوط به اندام های اصلی که اندام های سخن نامیده می شوند. در مقاله دوم، سومین جنس تب را شرح داده است که در نتیجه عفونت اخلاط پدید می آید.
[تاریخ نگارش های عربی (سزگین) ج 4: 139]
شرح و حواشی:
1- الحمیات (جوامع) = جوامع الحمیات = جوامع اصناف الحمیات؛ جالینوس (129 - 199)
مقالة الحمى. 2 مقاله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 7؛ کاغذ: ضخیم شکری، جلد: تیماج قرمز، 77 گ (1 - 77)، اندازه: 17 × 25 سم [ف: 19 - 573]
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 7؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 35 سطر، اندازه: 19 × 27 سم [ف: 19 - 283]
آغاز: فصول الحمیات فصلان فمنها جوهریه و منها عرضیه و الفصول الجوهریة هی التی توخذ من نفس الحرارة و هی ثلثة اجناس؛ انجام: اما عندما یستفرغ و اما عند ما یمرض لها الامران كلا هما. تمت جوامع الاسكندرانیی للمقالة الثانیة من كتاب جالینوس فی اصناف الحمیات و الله الحمد و المنة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی ضخیم، جلد: تیماج قهوه ای، 11 گ (231 ر - 241 ر)، 21 سطر، اندازه: 19 × 25/5 سم [ف: 19 - 28]
همراه با جوامع آن. دو مقاله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 78 ص (486 - 563)، 25 سطر، اندازه: 20/5 × 31 سم [ف: 10 - 2219]
در دو مقاله: جوامع المقالة الاولى (243)، جوامع المقالة الثانیة (252 ر)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 20 گ (243 ر- 262 ر)، 25 سطر، اندازه: 20 × 35 سم [ف: 14 - 4021]
al-hummayat
بقراط، 460 ه - 377 ه قبل میلاد
bogrät (460 ه - 377 ه)
از ابقراطس، در عنوان آمده: «رسالة حمیات من معالجات ابقراط و تصنیف الشیخ ره»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2836/9
آغاز: علاج حمى الیوم و علامتها ان كانت على هذه الحمى من حرارة الشمس یبس جلده؛ انجام: و تهرب الى غور البدن و یبرد لذلك ظاهر (تمت بحمد لله بلغ من المنتسخ الذی لا یخلو من الغلط) خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سمرقندی و فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 18 ص (163 - 180) [ف: 10 - 1679]
al-hummayat
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370 ه - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lah (981 - 1038)
در این گفتار کوتاه انواع تب ها و علامات و نشانی آن ها و علاج و درمان هر یک را با اختصار بیان کرده که به ابن سینا نسبت داده شده است و ممکن است بخشی از قانون او باشد.
آغاز: قال الشیخ الرئیس الحمى على ضربین و قسمین احدهما مرض و الاخر عرض؛ انجام: و آیة ذلك ان یعرض له فی اول مرضه شهوة الحلاوة شدیداً.
خط: نسخ، کا: نور الله حسینی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11 گ (81 پ - 91 پ)، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 16 - 95]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1521]
al-hummayat (al-maqala fi)
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ه قمری
ebn-e bäjja, mohammad ebn-e yahyä (- 1139)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1289/6 عکسی
آغاز: یسهل علیك تصور حمى العقوبة الدایمة؛ انجام: الصفراء متوسطة فی الاجتماع لان یبسها سبب للبطىء و حقوقها سبب للسرعة
نسخه اصل: کتاب خانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی، كا: عبد الله بن محمد بن یحیى بن اصبغ انصاری، تا: 667 ق؛ 4 گ (98 پ - 101 پ)، 28 سطر، اندازه: 20 × 27 سم [عکسی ف: 3 - 645]
al-hummayät
طبیب، محمد بن جلال، ق 11 قمری
tabib, mohammad ebn-e jalal (- 17 c)
رساله کوتاهی است در بیان اقسام حمیات مرکبه، ناظر بر مباحث کرمانی در شرح الاسباب و العلامات که به درخواست یکی از برداران نگاشته است.
آغاز: حمدله. و الصلوة على خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطاهرین فیقول الفقیر المحتاج الى رحمة الله المجیب محمد بن جمال الدین محمد الملقب بنور الدین الطبیب قد سالنی بعض اخوانی ان ابین له اقسام الحمیات المركبة التی ذكرها الفاضل الكرمانی فی شرحه لكتاب الاسباب و العلامات بیاناً واضحاً... تركیب الحمیات.
تهران؛ عبد العظیم؛ شماره نسخه: 713/2
آغاز: برابر؛ انجام: و من عرف ذكرناه معرفة شافیة سهل علیه استخراج الخماسی و ما فوقه، تم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3 گ، 18 سطر، اندازه: 11 × 18/5 سم [ف: 1 - 244]
hommayat = behdäšt
حسینی اصفهانی، محمد حسین بن محمد باقر، ق 13 قمری
hoseyni esfahani, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bäger (- 19 c)
اهدا به: اعتضاد السلطنة
تاریخ تالیف: جمعه 24 صفر 1280 ق
مؤلف که در دار الفنون نزد آقا بابای حکیم باشی طب و پزشکی را فرا گرفته این رساله را در یک «مقدمه» و پنج «باب» در تب ها تالیف کرده است.
آغاز: الحمد لله الذی جعل حفظ الصحة لایمان الصالحین بطب الفلاح و شفا اسقام الطالحین على قانون السداد... اما بعد بر دانایان سرایر دانش و بینش و آگاهان...
انجام: تو شاه باشی و بر سجده در تو سپهر ** سبق بجوید مر آفتاب تابان را / الفه و حرره چاکر در گاه فلک خر گاه و خانه زادجان نثار دولت خواه ابن محمد باقر... ثمانین و ماتین بعد الالف من الهجرة
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1280 ق؛ جلد: ساغری قهوه ای، 48 گ، 10 سطر، اندازه: 14 × 21 سم [ف: 3 - 1682]
آغاز: برابر؛ انجام: سبق بجوید مر آفتاب تابان را.
تذکر: در فهرست به نام بهداشت آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد باقر حسین سپاهانی، تا: جمعه 14 صفر 1280 ق؛ تملك: اعتضاد السلطنه 1281 ق؛ واقف: سپهسالار، 1297 ق؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج سرخ، 97 گ، 12 سطر، اندازه: 14 × 21 سم [ف: 3 - 267]
hommayät
شمس الاطبا
šams-ol-atebbä
[دنا 798/4؛ فهرستواره منزوی 3423/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1244
آغاز: بعد بسمله... اما بعد این پاتولژی که هر مرض راست علاج ** از شمس الاطباء به جهان دیده رواج / هم راقم این نسخه بود زاده شمس ** آقا که بود به لطف حیدر محتاج / این پاتولژی علمی است که در او گفتگو می کند از انسان در حالت مرض مثل این که در فیزیولژی گفتگو می شود از احوال بدن انسان در حالت صحت؛ انجام: و هرگاه زیاده از حد خون بیاید بواسطه معالجاتی که در مبحث نزف الدم رحمی ذکر می شود خون راسه نمایند تمام شد نوع دویم امراض پاتولوژی فی شب دهم رمضان المبارك...
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر ملقب به میرزا آقا، تا: 10 رمضان 1294 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 130 گ، 15 سطر (9 × 15)، اندازه: 15 × 21 سم [سنا: ف: 2 - 180]
al-hummayat
غیر همانند:
من باب الحمیات؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 5 ص (7 - 11)، 29 سطر (8 × 11)، اندازه: 12 × 16 سم [سنا: ف: 1 - 301]
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة على نبیه و على آله و اصحابه، و بعد فی كلام كلى فی الحمیات، اعلم ان بدن الانسانی؛ انجام: لم یحدث سب آخر بعین المرض و تضاد الطبیعة و لایرد على هذا الوجه من الایرادات ما یرد على الوجه الاول.
در انواع تب ها و آثار و علائم هر یک از آن ها، با نقل گفته ها بعضی از بزرگان اطباء یونان و اسلام، در دو باب: اول در تب ها، دوم در بحران ها؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد رحیم خوئی، تا: 1240 ق؛ جلد: تیماج مشکی روغنی، 22 گ (157 پ - 178 ر)، اندازه: 14/5 × 21 سم [ف: 12 - 123]
آغاز: القول فی الحمیات. للحمیات و سائر الامراض اربعة اوقات وقت الابتداء؛ انجام: او احدهما اغلب و الله اعلم بالصواب
گویا بندیست از کتابی مانند عیون الشفاء و قانون و غایة الامنیات و جز این ها و از موجز و قانونچه نیست؛ خط: تحریری، کا: احمد استر آبادی، تا: 1284 ق؛ صفحات 87 - 95 نا نویس است؛ 5 ص (83 - 87)، 15 سطر، اندازه: 16/5 × 21 سم [نشریه: 3 - 346]
آغاز: فی الحمیات الحمى حرارة غریبة یشتعل فی القلب؛ انجام: و ورق الخطمی و القرع و السمسم و بالجمله
به بخشی از کتابی می ماند که قسمت موجود در خصوص تب ها
می باشد به نحو شرح مزجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی و نخودی، جلد: مقوا، 68 ص (1 - 68)، 15 سطر (8 × 15/5)، اندازه: 12/5 × 20 سم [ف: 180]
hommayät
غیر همانند:
آغاز: الحمد لله رب العالمین... اما بعد بدان که حمی که به زبان فرانسه فیوره نامند عبارت است علاتی که اطبا در اکثر امراض مشاهده نمایند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11 گ (32 پ - 42 پ)، اندازه: 13 × 19/5 سم [ف: 20 - 199]
آغاز: حمیات، و او اینست که جنس مرض منقسم می شود بده نوع از قرار تفصیل ذیل
در انواع تب ها و علامات و چگونگی درمان آن ها؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن باقر الموتى، تا: 12 ذیحجه 1324 ق؛ پس از کتاب فصل ناتمامی است در تشخیص امراض؛ جلد: تیماج قرمز، 126 گ، 15 سطر، اندازه: 10 × 15 سم [ف: 167]
آغاز: و هو یشفى بلطفه الكریم و لا حولو لا قوة الا بالله العلى العظیم، به عرض اعلی می رسانند که چون مقرر فرموده اند که دستور العملی؛ انجام: به قدر یک مغز فندق کوچک می داده باشند که نافع است انشاء الله هذا آخر ما اردنا السلام على من اتبع الهدى.
رساله ای است مختصر در بیان انواع تب های کثیر الوقوع و تداوی آن ها که به درخواست بزرگی آن را تالیف کرده. کتاب شامل یک «مقدمه» و چهار «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمه: در تعریف تب، فصل 1. بیان اقسام مفرده تب های خلطی و علاج تب صفرائی، فصل 2. بیان تب دموی دایمی داخل عروق، فصل 3. بیان تب بلغمی، فصل 4. بیان علامات تب سوداوی، خاتمه: در ذکر نسخه هایی که در اثنا ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ صفحه اول با سرلوح مذهب، تمامی صفحات جدول مذهب، ادعیه معرب؛ مهر: الواثق بالله الغنى عبده عبد الله حسینی» (بیضی)، «عبده حسن علی» (مربع)؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج قهوه ای [ف: 288]
آغاز: الحمد لله رب العالمین... اما بعد چون علم تشریح و اعمال بدن انسان را در حالت صحت بیان نمودیم حال انشاء الله می رویم که از حالت امراض بدن انسان بطور عموم ذکر نمائیم؛ انجام: و اگر بخواهند جوهر کوچوله بدهند دو گندم او را حب نموده در یک ماه بدهند و اگر مرض مزمن به واسطه نرم شدن عظم است دوای خنازیر بدهند مثل بود.
بخشی از کتاب مفصلی است در طب که بخش تب های آن در نسخه حاضر آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 20 گ (129 پ - 148 ر)، اندازه: 17/5 × 22 سم [ف: 20 - 184]
آغاز: بدان که حمی را که به فارسی تب گویند حرارتیست غزیبه که در دل مشتعل شود؛ انجام: علامتش لرز و تب است و حرارت ملایم.
رساله مختصری در طب است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ [ف: 5 - 187]
hommayat-e morakkabe va rob va xoms
گرگانی، رستم، ق 10 قمری
gorgāni, rostam (- 16 c)
اهدا به: تظام شاه دکن
نگارنده پزشک خان احمد پادشاه گیلان بوده است.
[دنا 799/4؛ فهرستواره منزوی 3424/5]
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 15
بی کا، بی تا؛ [نشریه: 3 - 17]
al-hummayat-un nahariya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 513/5
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 6 ص (11 - 16)، 29 سطر (8 × 11)، اندازه: 12 × 16 سم [سنا: ف: 1 - 301]
al-humma-d damawiyya
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jälinüs (129 - 199)
بندی است در پزشکی از جالینوس.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4900/17
آغاز: آنکر جالینوس الحمى الدمویة العقبیة و اعتقد ان الدم اذ اعفن؛ انجام: عفى الصدر و اذا عرق به موضع البدن ففیه المرض خط: نسخ، بی کا، تا: 1078 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 25 سطر (15 × 29)، اندازه: 23 × 35 سم [ف: 14 - 60]
ahamiyya fi-t tibb
«قال افضل المتاخرین نجیب الملة و الدین السمرقندی تغمده الله برحمته: الحمیة راس کل داء و المعالجة فی کل دواء». در بهداشت است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:536/3
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: با تاریخ 877 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد حنایی، 2 ص، 25 سطر (9 × 12)، اندازه: 15 × 21 سم [سنا: ف: 1 - 343]
al-hamTdTya
پرپینچی، رجب علی، ق 14 قمری
parpTncT, rajab 'all (- 20 c)
تاریخ تالیف: 1319 ق
منظومه مفصلی است در صرف که شاعر آن را برای فرزندش عبد الحمید سروده و به همین جهت نام آن را «الحمیدیة» نهاده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2957/1 - 15/197
آغاز: حمد علی نحو ولیه صرف ** ذاته بذاته دل و عرف / بناءکون و سکونه اول ** بقدرته و جلاله الاجل؛ انجام: بخمسة و تسعة قلوبنا ** نور و یسر لی اموری ربنا / فذی الحمیدیة کان قد تتم ** فالحمد دنه حقیق و حتم
خط: شکسته، نستعلیق، کا: به خط شاعر، تا: 1319 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 26 گ، 12 سطر چلیپایی، اندازه: 9 × 17 سم [ف: 3 - 1683]
al-hamTdTyya (q a ed-ol qorani
قاری کاظمی، محمد بن شمس الدین، ق 12 قمری
qan kazemT. mohammad ebn-e sams-od-din (- 18 c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29742
آغاز: بسمله حمدله امام بعد چنین گوید اقل الخلیفه و احواجهم الیالله العزیز محمد بن شمس الدین کاظمینی القاری؛ انجام: بر آن که آواز حرکت شنوده شود و ناظر انضام شفتین را مشاهده کند و اعمی الشمام را در نیابد و اله اعلم بالصواب
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1344 ق، کتابت شده بنام ذبیح الله بن حسن نیشابوری؛ ضمیمه نسخه ش 17150 [رایانه]
← الحمیری ← احوال السید الحمیری و قصیدته
al-hanafiyya fl manasek-el hajj va-I ‘omra
خلخالی، محمد رضی بن محمد تقی، ق 13 قمری
alalT, mohammad razi ebn-e mohammad taqi (- 19 c)
اعمال و مناسک حج و عمره را فتوائی و با اختصار به درخواست حاج محمد حفیه نگاشته و شب سه شنبه 19 رجب به پایان برده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7378
آغاز: الحمد لله رب العالمین... چون که در زمان کوتاهی دست انام از امام علیه السلام؛ انجام: و سایر منسوباتش را بجهت این که احترام آن ها راجع است بر تعظیم صاحب بقعه سلام الله علیه و علی آبائه الطاهرین...
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: «محمد رضی شیخ الاسلام» (مربع)، «میرزا علی محمد الشریف الحسینی»، «میرزا علی محمد»؛ جلد: مقوایی، 41 گ، 14 سطر، اندازه: 16/5 × 22 [ف: 19 - 182]
al-hunqa
جابر بن حیان، 120- 198 ه قمری
jaber ebn-e hayyan (814 - 739)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3467/25
آغاز: بسمله. حمدله و صلی الله علی محمد خاتم النبیین... و اما اذکر فی هذا الکتاب الابواب المترکبة من تلک العناصر لکلام مستوفی؛ انجام: و اسلک التدبیر فانه فی الکل واحد
مقاله بیست و پنجم است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 2 گ (52 ر - 53 ر)، اندازه: 15/6 × 23/2 سم [ف:6 - 447]
hanlfe-name
مثنوی حماسی است در داستان حنفیه و عشق زنی به او و جنگ او با فضل و محتشم. منظومه های متعددی در این موضوع سروده شده است.
[دنا 799/4؛ نسخه های منزوی 2806/4]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5890/12 - 29/220
آغاز: بنام خداوند فرد کریم ** که هست او سمیع و علیم و رحیم / کسی را که ذاتش نباشد تمام ** خری باشدش کرده باشد لجام؛ انجام: چه دیدش علی را همانگه لعین ** بر آمیخت با وی به پیکار کین / بترسید لشکر از آن هی بتش ** از آن قوت روز هم صولتش
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 7 گ، 14 سطر دو ستونی چلیپایی، اندازه: 10 × 21 سم [ف: 3 - 1683]
al-hunayn ila-l awtan (r.-un fi)
جاحظ، عمرو بن بحر، 150 - 255 قمری
jähez, amr ebn-e bahr (768 - 870)
چاپ: مطبوعات المنار، بتصحیح شیخ طاهر جزائری، 38 ص، 1333 ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 517/18 - ف
نسخه اصل: داماد ابراهیم پاشا ش 949؛ بی کا، بی تا؛ 8 گ (212 پ - 219 ر) [فیلمها ف: 1 - 495]
al-hunayn ila-l awţan
کسروی، موسی بن عیسی
kesravi, müsa ebn-e 'isä
در آن آمده: «حنین الى الاوطان را با این ابواب مختلف از منتهی الکمال نوشته شده است تا معلوم باشد».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 270/6 - ف
نسخه اصل: ایا صوفیا ش 2052؛ خط: نسخ، کا: مبارک بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: با تاریخ 686 ق؛ 2 گ (109 - 110)، 13 سطر [فیلمها ف: 1 - 447]
havvä-e emrüz
در هفده «فصل» و ظاهراً ترجمه از کتب عربی است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2516
آغاز: بنام خداوند دادگر گناه بدبختی آدم دیروز به حواء دیروز نسبت داده شده؛ انجام: می آمرزد... خاتمه یافت.
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محسن کمال، تا: 16 اردیبهشت 1304 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 59 گ، 16 سطر، اندازه: 14/8 × 18/6 سم [ف: 2 - 221]
hawādit-uz zaman wa watīyāt-iš šuyü× wa-l aqrän
انصاری، احمد بن محمد، - 910 ه قمری
ansärī, ahmad ebn-e mohammad (- 1505)
وابسته به: انباء الغمر فی العمر؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733 - 852 ق)
ذیلی است بر کتاب «انباء الغمر بابناء العمر» ابن حجر عسقلانی. ابن حجر، کتاب خود را با حوادث سال 850 ق به پایان آورده، و انصاری آن را تا سال 908 ق تکمیل نموده و حوادث، و وفیات شیوخ و اقران را به ترتیب سنوات ذکر کرده است. حاجی خلیفه، نام کتاب را «حوادث الزمان و انباؤه و وفیات الاعیان و ابناؤه» ثبت نموده است. (محمد علی حائری)
[دنا 799/4؛ بروکلمان، ذیل 41/2؛ کشف الظنون 693/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 637 عکسی
آغاز: القرن العاشر من الهجرة النبویة على صاحبها افضل الصلاظ و السلام، دخلت سنة احدى و تسعمایه؛ انجام: اخر الجزء الثانی من حوادث الزمان، علقه... جامعه الفقیر احمد بن محمد بن عمر الانصاری...
نسخه اصل: کتاب خانه دانشگاه کمبریج، ش 2. Dd.. II (ادوارد برون، فهرست خطی عربی همانجا / 5 و 64). جزء دوم کتاب، مشتمل بر حوادث 901 ق تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: اواخر 908 ق؛ مصحح؛ 96 گ، 15 سطر [عکسی ف: 2 - 118]
hawädit-ul qiränat (mq.-un fi)
نبریزی، فضل بن حاتم، - 290 قمری
neyrīzi, fazl ebn-e hātam (- 904)
به دستور: المكتفى بالله خلیفه عباسی
رساله ای است از ریاضی دان و اختر شناس برجسته ایرانی قرن چهارم هجری قمری، ابو العباس نیریزی در احکام نجوم که رخداد های سال 600 ق و بعد از آن را بیان کرده است.
آغاز: مقالة النیریزی فی حوادث القرانات. من كلام ابی العباس الفضل بن حاتم النیریزی فی القرانات و الكسوفات الدالة على الفتن و الحروب و ما تدل علیه الى آخر سنة 600 للهجرة و ما بعدها. قال ابو العباس النیریزی ان الذی حدانی على استخراج ما دونته فی هذه المقالة و ذكرته من مقارنات الكواكب العلویة و الكلام على ظهور الفتن بالمغرب و ما اتصل بذلك من الكلام على الدول و الملل و الحوادث المستدل علیها من القرانات و الكسوفات هو امتثال امر مولانا المكتفى بالله امیر المؤمنین ابی محمد علی ابن المعتضد بالله امیر المؤمنین اطال الله بقاءه و عزه فنقول
انجام: الى تمام سنة 600 للهجرة و الحمد لله رب العالمین. استفتاج كلام الفضل بن حاتم النیریزی رحمه الله فیما تقدم له من القرانات و تحاویل السنین (458 ر)... ظفر فی غزوات بجنود و جیوش كمل القول بحمد الله و منه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 16 گ (252 پ - 267 پ)، 17 سطر (7/5 × 13)، اندازه: 12 × 18/5 سم [ف: 39 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسفند یار مازندرانی، تا: 16 ربیع الاول 1031 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 24 گ (442 پ - 465 ر)، 14 سطر (6/5 × 12/5)، اندازه: 12 × 20 سم [ف: 8 - 652]
havädes-e jav va kahroba
جزایری حسنی، سلیمان
jazayerī hasanī, soleymän
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10889
آغاز: بسمله. حمدا لمن جعل تغیر العالم آیة العبادة... و بعد فیقول راجی عفو ربه اللطیف؛ انجام: و هذا القدر فیه كفایة... سبعین و ماتین و الف بعد الهجرة.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1278 ق [رایانه]
havädes-e tabi'îye
ابن الحق، عبد الغفار، قرن 9 قمری
ebn-ol haq, abd-ol-qaffär (- 15 c)
اهدا به: غیاث الدین پیر احمد، وزیر شاهرخ تیموری
رساله ای است «در بیان غرائب و عجایب آثار علوی و سفلی که جزوی است از اجزای علم طبیعی». این رساله را عبد الغفار ابن الحق «از کتب اکابر حکما به عبارت فارسی نقل و ترجمه کرده» و مشتمل است بر «مقدمه» و سه «قسم»: مقدمه: در بیان بعضی مسائل و اصطلاحاتی که به منزله مبادی است مر مقاصد اقسام ثلاثه را؛ قسم 1. بیان اسباب حادثاتی که در جوسما حادث می گردد؛ قسم 2. بیان کایناتی که بروجه ارض حادث می شود و اسباب آن؛ قسم 3. بیان اسباب اشیائی که در تحت ارض متکون می شود و از معدنیات.
آغاز: بسمله. بهترین ذکری که دیباچه اوراق بیان را شاید و زیباترین دری که عروس بلاغت را بیاراید.
انجام: قبای مدت دوران تو بدان قد باد ** که دامنش ز درازی رسد به روز معاد / بالنبی و آله الامجاد و صلى الله علیه و على اصحابه اجمعین.
[دنا 799/4؛ فهرستواره منزوی 3834/5]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 135
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 (در پایان نسخه نوشته است «به تاریخ شهر محرم سنه 985» که به نظر می رسد تاریخ مزبور، تاریخ عرض باشد نه تاریخ تحریر)؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: پارچه ای زرد اخری، 11 سطر، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 1 - 120]
havädes-e karbalä
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18971
نسخه ای در رویداد کربلا؛ بی کا، تا: 1265 ق؛ انتقالی از کتاب خانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 240 گ، اندازه: 14 × 21 سم [رایانه]
← حوادث نامه ← حوادث نامه
havādes-näme = tärī×-e fotühāt = různāme-ye näpel'on = havädes-näme = tärī×-e fotühät
رضی تبریزی، محمد رضی بن محمد شفیع، - 1223 ه قمری
razī tabrīzī, mohammad razi ebn-e mohammad šafi (- 1808)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار و عباس میرزا
تاریخ تالیف: 1222 ق
ترجمه ای است از سرگذشت ناپلئون در 1222 ق برای عباس میرزا یا دیباچه ای از مترجم آن و پس از 1220 هجری که ایران و فرانسه دوست شده اند این ترجمه از ترکی رومی به فارسی شده و تاریخ پیروزی های «ایمپراطور ناپلئون» در «نمچه و روس» در آن آمده است. (دانش پژوه)
در سی و هفت حادثه با چند نامه سیاسی و مصالحه نامه.
آغاز: بسمله. درود نامحدود نثار بارگاه واجب الوجودی است که رفعت کاخ جلالش برتر از تصور وهم و خیال است.
انجام: این مراتب تصدیق و تزیین و امضاء بمهر شریف آن حضرت در بیست و هفتم ماه دزمیر که عبارت از روز پنجم شهر شوال هجری باشد در سرای شو نبرون اتفاق افتاد
[دنا 799/4 - 800 (6 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته خوش، کاتب = شاید مترجم، تا: 1222 ق،
جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 212 گ، 17 سطر (11/5 × 21)، اندازه: 19 × 30 سم [ف: 1 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه پایان دیقعده 1260 ق؛ مهر: وکیل الرعایا؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 95 گ، 17 سطر (7 × 13)، اندازه: 12 × 20 سم [ف: 16 - 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد رضای دانش آشتیانی، تا: 20 شعبان 1263 ق، جا: تبریز، برای خان ایل خانی؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 213 گ، 14 سطر (6/5 × 12)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 9 - 1450]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1263 ق؛ کاغذ: فرنگی، الوان، جلد: تیماج تریاکی، 99 گ، 91 سطر (8 × 15)، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: 5 - 402]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دیقعده 1271 ق؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج، 19 سطر (8 × 16)، اندازه: 13 × 21 سم [الفبائی ف: 98]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 74]
← حوادث و وقایع کابل ← ذو الفقار اکبری
← حواس ← نکات
haväs = ijädiye = xod šenāsī = bayän-e haväs
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730 ه - 834 قمری
ne'mat-ol-läh-e vali, ne'mat-ol-läh ebn-e abd-ol-läh (1330 - 1431)
گفتاری است عرفانی به نثر و نظم درباره خود شناسی، با عناوین «نکته» که در فهرست ها با نام های گوناگون آمده است.
آغاز: بسمله هو الدال على ذاته بذاته لذاته و صلواته على خیر مخلوقاته... بیت بخودش کس شناخت نتوانست ** ذات او هم باو توان دانست
انجام: و ذلك بضیاء ذلك النور. شعر: تا ظاهر و باطن همه در یابد ** خورشید صفت بر همگان می تابد / جعلنا الله و ایاكم منه [دنا 321/2 با نام ایجادیه (6 نسخه)، 584/2 با عنوان بیان خودش که محرف بیان حواس است (1 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 137/7 (1 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 314/7 با عنوان «حکمت خلق مخلوقات» که به رساله حواس با این آغاز، ارجاع داده است]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی كاتب، تا: غره ذیحجه 860 ق؛ در هامش؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز، 5 گ (138 ر - 142 ر)، 21 سطر، اندازه: 16/2 × 23/6 سم [ف: 8 - 272]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (51 - 54)، 32 سطر (10/5 × 19)، اندازه: 16 × 24 سم [ف: 10 - 1775]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به نام «حکمت خلق مخلوقات» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج سبز، 5 گ (37 پ - 41 پ)، 18 سطر، اندازه: 8/5 × 17 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 631]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084 ق؛ 33 سطر (9 × 20)، اندازه: 13 × 24 سم [سنا: ف: 1 - 210]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 6 ص (154 - 159)، 20 سطر (7 × 13)، اندازه: 11 × 18 سم [سنا: ف: 1 - 75]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر غلام محی الدین، تا: 1109 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 4 گ (224 ر - 227 ر)، اندازه: 17 × 25 سم [ف: 4 - 674]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1221 ق؛ 3 ص (172 - 174)، اندازه: 11/5 × 23 سم [ف: 32 - 157]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264 ق؛ 3 ص (298 - 300)، 29 سطر، اندازه: 19/5 × 32 سم [ف: 32 - 149]
آغاز: برابر
عکسی از روی نسخه آستان قدس شماره 530 عمومی [در فهرست این رساله معرفی نشده]؛ خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264 ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 2 گ (154 - 155)، 29 سطر، اندازه: 40 × 28/5 سم [ف: 3 - 1312]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در خلقت انسان» آمده؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265 ق؛ مجدول شش خطی؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری، جلد: تیماج مشکی، 1 ص (195)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 10 - 601]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد باقر گلپایگانی، تا: 1298 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا رویه ابری، 5 ص (86 - 90)، 23 سطر، اندازه: 16/7 × 21/6 سم [ف: 5 - 53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 6 ص (271 - 276) [ف: 10 - 1673]
← حواس پنج گانه ← حواس خمسه
haväs-e xamse = havās-e panjgäne
رساله ای متوسط در بیان حواس پنج گانه ظاهری باطنی به روش عرفا و صوفیه با استناد به روایات و کلمات مشایخ و اشعار گویا به خواهش شیخ صدر جهان.
ظاهراً همانند:
آغاز: باسم سبحانه الذی الذی هو الصلوة على من استحقها؛ انجام: و آن را خیال منفصل خواند و تجسد ارواح و تروح اجساد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 10 گ، 12 سطر، اندازه: 17 × 21 سم [ف: 4 - 126]
آغاز: باسمه سبحانه الذی هو الصلاة على من استحقها... پاكا خداوندی که جمله مراتب ظهور خود که کلیات خمسه اند جمع محامد مراتب تنزلات وجود و شهود خود گردانید؛ انجام: چندی منشین با غم و اندوه از دوری ** شاید که رخش جلوه کند از همه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با سر لوح مختصر، مجدول؛ جلد: گالینگور با روکش اسلیمی، 42 ص (200 - 241)، 13 سطر، اندازه: 11 × 18 سم [ف: 33/1 - 197]
آغاز: بسمله، باسم سبحانه الذی هو الصلوة على من استحقها ای گشته عیان بخود زبس شیدائی؛ انجام: و آن را خیال منفصل خوانند و تجسد ارواح و تروح اجساد
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 6 ص، 24 سطر (19 × 29)، اندازه: 25 × 38 سم [ف: 5 - 350]
← حواس ظاهر و باطن ← نکات
haväs-e modreke
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11010
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی ف: 229]
al-hawas wa-t tabäyi
قسطا بن لوقا، ق 3 قمری
qostā ebn-e luqa (- 9 c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6188/1
آغاز: بسمله. ذکر قسطا ان رجلا فی ناحیة البطریق ساله فقال الطبایع اربع فما بال الحواس خمس، فامره البطریق بالجواب عن هذه المسئلة فكان عن جوابه ان قال انا فاعل ذلك وسالك فیه السبیل الذی لم ازل و سلكه فی كل ما اعمله من الكتب، و هو ان اتشبث بالیسر من المسئلة التی الكثیر من الجواب؛ انجام: و هذه الحاسة هی الشم و المدرك بها هو الروائح، فهذا كاف فیما سال عنه السید على طریق الایجاز و الاختصار ان شاء الله. و الحمد لله رب العالمین
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن عنابی، 4 گ (2 پ - 5 ر)، 17 سطر، اندازه: 12/8 × 20 سم [ف: 9 - 222]
al-hawas wa-l mašā ir (urjūza)
شریف، علی رضا، ق 13 قمری
Šarif, ali-reza (- 19 c)
تاریخ تالیف: شب چهار شنبه دوم صفر 1277 ق
سراینده مولانا علی رضا شریف گویا از مردمان کرمان باشد. منظومه ای است به بحر رجز قریب هزار بیت در بیان مشاعر و حواس ظاهریه و باطنیه انسان.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 312
آغاز: حمدا لمن غاب عن المشاعر ** باسرها من باطن و ظاهر؛ انجام: كذلك الصلوة فی الاحوال ** على النبی المصطفى و الال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 جمادی الاول 1306 ق، واقف: نائینی، 73 گ، 11 سطر، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 4 - 14]
hawaš-in 'ala-l usül li-uqlidis
وابسته به: الاصول = فی اصول الهندسه و الحساب = كتاب الاصول؛ اقلیدس (306 - 283)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1459/31 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 23570.Add؛ کا: امیر غیاث الدین منصور، بی تا؛ 2 گ (117 - 118) [فیلمها ف: 1 - 605]
hawasi
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14509
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی ف: 229]
hawasi
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28225
آغاز: بسمله، الحمد لله الملك العلام و الصلوة على خیر الانام و آلدوله صحبه العظلم اقول فهذه حواش جمعتها لبحث زوایا؛ انجام: كان مع متساوى ایض و هذا ما اوردنا بیانه الحمد الله على ما انعم و على رسوله صلى الله علیه و آله.
خط: نستعلیق خوش جلی، بی کا، بی تا [رایانه]
hawäši-yu iršäd-il adhän
وابسته به: ارشاد الاذهان الى احكام الایمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 - 726)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11412/2
با امضای: «ح ل»، «ع ل»، «ذ ی»، «ز»، «بیان»؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 321]
al-hawäsi-yul azharīyya fi hall-i alfaz-il muqaddamat- il jazarīyya
ازهری، خالد بن عبد الله، 838 - 905 قمری
azhari, xäled ebn-e 'abd-ol-läh (1435 - 1500)
وابسته به: المقدمة الجزریة = مقدمه جزرى = منظومة الجزریة = ارجوزة فی التجوید؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751 - 833)
رساله ای مزجی در شرح ارجوزه تجوید معروف به «مقدمة الجزریة» تالیف ابو الخیر محمد بن محمد جزری شافعی است که در آن به تفسیر و حل الفاظ مبهم و مشکله مؤلف پرداخته و به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است. نام این رساله را خود مؤلف در دیباچه بدین گونه یاد کرده: «سمیتها الحواشی الازهریه فی حل الفاظ المقدمة الجزریة التی تلقیتها عن شیخی عبد الدائم الازهرى و هو تلقاها عن ناظمها محمد بن الجزری».
آغاز: رساله: بسمله اللهم صل و سلم على سیدنا محمد و آله یقول الفقیر الى عفو ربه الغنى خالد بن عبد الله الازهری الحمد لله الذی انزل على عبده الكتاب و وعد من تلاه و عمل به جزیل الثواب... اما بعد فان من اولى ما تصرف فیه الهمم العوال كلام الله الكبیر المتعال و اهم بما یبتدا به تجوید حروفه... معرفة وجوب الاظهار و الادغام... و من انفع ما رایت فی هذا الشان... ارجوزة شیخ الاسلام العلامه قدوة الانام... شمس الملة و الدین، استاد الحفاظ و المجتهدین ابو الخیر محمد بن محمد الجزری. آغاز شرح قصیده: یقول راجی عفو رب السامع - محمد بن الجزری الشافعی شرح: قوله یقول هو فعل مضارع مرفوع
انجام: و قوله تقدمه اى تحفة و هدیه و ختمها بالحمد و الصلوة لیكون میمونة الافتتاح و الاختتام الحمد لله الذی هدانا لهذا و ما كنا لنهتدی لولا ان هدانا الله.
چاپ: مصر، مطبوعات حسن الطوخی، چاپ سنگی، 39 ص؛ مطبوعات شرف، 1304 ق.
[دنا 800/4 (3 نسخه)؛ كشف الفنون 1799/2؛ معجم المطبوعات 812/1؛ ایضاح المكنون 550/2، فهرست دار الکتب چاپ 1924 ج 1901؛ الاوقاف العامة بغداد 26/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دو شنبه 4 ذیحجه 997 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 31 گ، 17 سطر، اندازه: 15 × 23 سم [ف: 3 - 1684]
آغاز: برابر شرح؛ انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نسخ كهن معرب، كا: شعبان بن عثمان الفهدی، تا: یک شنبه سه شب مانده از رجب 1081 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور سرخ، 26 گ [ف: 1 - 393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یوسف، تا: 1081 ق؛ کاتب در ذیل آن رقم کرده: «قال یوسف هذا الشرح للشیخ خالد بن عبد الله الوقاد الازهری تم بعون الله و حسن توفیقه و بی تاریخ ذی الحجه سنه 1081»؛ كاغذ: ترکی و فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 50 ص (227 - 276)، اندازه:
14/5 × 21 سم [ف: 10 - 1104]
hawasi-yul istibsär
جزائری، عبد العلی بن حسین، ق 11 قمری
jaza'eri'abd-ol-ali ben hoseyn (- 17 c)
وابسته به: الاستبصار فیما اختلف من الاخبار؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385 - 460)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16343/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ جلد: چرم نیلی، 276 ص (1 - 276 حاشیه)، 25 سطر، اندازه: 22/5 × 34 سم [ف: 45 - 165]
hawāši-yul istibşär
وابسته به: الاستبصار فیما اختلف من الاخبار؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385 - 460)
غیر همانند:
حواشی متفرقه بر هامش استبصار؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 321]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم مشکی، 402 ص (1 - 402 حاشیه)، 27 سطر، اندازه: 23 × 34 سم [ف: 45 - 166]
hawäsi-yul asfär
وابسته به: الحكمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة = اسفار اربعه؛ صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979 - 1050)
از تدوین کننده حواشی شفا شماره 884/1 کتاب خانه مجلس شورای اسلامی بر کتاب اسفار صدر المتالهین محمد بن ابراهیم شیرازی. حاشیه ها و توضیحات این بخش علاوه بر آن ها که بدون نشان و یا با نشان رمزی است، حاشیه هایی است با این نشان ها: شیخ، ملا عبد الرزاق، حاشیه شرح حكمة الاشراق از صدرا، نوری، از کتاب جذوات، از مباحث مشرقیه از رساله حشریه. تعدادی از حواشی نیز از استاد نقل شده با عنوان «من افادات الاستاد». این حواشی پنج بخش است به این گونه: 1. الهیات اسفار (فیما یتعلق بالالهیات) و آخرین عنوان این بخش «فیما یتعلق بالموقف السابع» است که ناتمام است. آغاز: «بسمله قوله انار بوجوب وجوده الباء فی هذه الفقره... صله ای نور الله وجوب وجوده على نورانیة وجوه الكائنات»؛ 2. مبحث (از طبیعیات اسفار) آغاز: «غیر محدود اى لا یقف عند حد لعدم تناهیها و كثرتها... قوله كقولهم الاختصاص الناعت قد یقال المراد بالناعت...»، پایان این بخش: «اذ فسدت ایضاً لكانت. ضمیر الفعلین یرجع الى الممتزجات... لتضاد صورها و الذبان جمع ذبات... و هیهنا قد تم ما یتعلق بالطبیعیات و الحمد لله حق حمده و الصلوة و السلام على رسوله... طه»؛ 3. (فیما یتعلق بسفر النفس) آغاز: «بسمله قوله بالفیض الاقدس. الطاهر المقدس. شیخ متعلق بكلمة یمكن و متعلق افادات محذوف...»، پایان: «قوله و لا یخطر لهم خاطر و اعلم ان الخاطر هناك ای فی الآخره الجنانیه نفس تجلى روح المؤمن الذی منزلته من الروح منزلة المشیة الالهیه... و اما كلام صاحب الفتوحات فی باب اهل النار... یظاهره غیر جار على مجرى التفرقه... من قبیل مدخلیة المادة الطبیعیة فی الفلكیات و الحركات الفلكیه و عین كونها ابداعیه نوری نور الله مرقده»؛ 4. (بخشی از کتاب نفس)، آغاز: «قوله هو جوهر لطیف قال الاستاد الذی هو جوهر لطیف... هو القوة الخیالیة التی هی من جنود النفس...»، پایان: «قوله فی جنه عرضها فكیف طولها قوله الصادع اى الشارع»؛ 5. فیما یتعلق بالموقف التاسع (حواشی موقف 9 و 10 الهیات اسفار)، آغاز: «قوله بحسب المفهوم ای من حیث التحقق فی ضمن ای فرد یتحقق لا المفهوم من حیث هو مفهوم لان الحكیم باحث عن الاعیان...»، پایان: «قوله من هویتی الزمان. الزمان عند المصنف مقدار تجرد الصور النوعیه. اوجل و علا به یمن عنایت خویش در سی ام رمضان المبارک 1292... منت فراغت از تحریر و ترتیب و تسطیر این همایون دفتر را بر این بنده شرمنده کرامت فرمود. الحمد لله على افضاله و الصلوة و السلام على رسوله و آله». (عبد الحسین حائری) تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 884/2 - طباطبائی
بی کا، تا: 1292 ق؛ کاغذ: فرنگی سفید و زرد، جلد: تیماج قرمز، 202 ص (75 - 276)، اندازه: 18 × 22/5 سم [ف: 23 - 189]
hawäsi-yul asfär
وابسته به: الحكمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة = اسفار اربعه صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979 - 1050)
حاشیه هایی است از میرزا ابو الحسن جلوه، مولى على نوری، میرزا محمد مهدی خراسانی (شهید)، آقا محمد رضا قمشه ای و نیز حاشیه هایی با نشان «محمد» حاشیه هایی جلوه و قمشه ای غالباً به خط حاج میرزا احمد شیرازی است که نام او در برخی از فقرات دیده می شود و او تعلیقات این دو دانشمند را گاه با عنوان قال سیدنا الاستاد و بیش تر با قید نام قمشه ای و جلوه نقل می کند. در برخی از صفحات حاشیه بر حاشیه نو شده به این صورت که حاشیه دوم استدراک و یا اضافه بر مطلبی است از زبان همان استاد و صاحب حاشیه. این حواشی در کنار صفحات
نسخه ای چاپی از اسفار (بخش جواهر و اعراض) قید گردیده است. پاره ای از این حواشی به خط میرزا طاهر تنکابنی است. در کتاب خانه مجلس نسخه ای خطی و کامل از اسفار نیز موجود است که در حواشی آن تعلیقات مفصل جلوه به خط او دیده می شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3942
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی با روکش کالینگور آبی، 142 ص، اندازه: 21/5 × 35 سم [ف: 10 - 2076]
havāšī-ye estelähät-e qāšānī va estelähät-e sadr-od-din- e qünavi
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 442/23 - ف
نسخه اصل: بایزید ولی الدین ش 1825؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 24 جمادى الاول 851 ق، جا: ابرقوه؛ 17 گ (355 - 371)، 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 478]
hawāši-yul alfiya
وابسته به: الالفیة فی فقه الصلاة الیومیة = الفیه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734 - 786)
محقق کرکی و شهید ثانی، هر یک حواشی و شروح متعددی بر رساله «الالفیه» شهید اول نگاشته اند. کاتب نسخه که خود از علما و فقهای امامیه در قرن 11 و 12 ق بوده، در این دفتر گزیده ای از حواشی محقق کرکی و شهید ثانی بر الفیه شهید اول را آورده است. برای حواشی شهید ثانی رمز «زین» و برای محقق کرکی رمز «ع ل» قرار داده است.
نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 65/7
آغاز: بسمله. ابتدا بالبسملة فی اول كلامه تیمنا بها و اقتداء بكلام الله الوجیز اذ هی فی اوایل السور و اقتداء بطریقة المصنفین مضافاً الى حدیث الماثور النبوى؛ انجام: علم ذلك بالشیاع او شهادة عدلین به و فی الاكتفا بشهادة العدل وجه، تم الحواشی على دقایق الالفیة من مصنفات الشیخ الشهید الاول للشهید الثانی الشیخ زین الملة و الدین طاب ثراهما...
کا: محمد معصوم بن محمد قاسم کشمیری، تا: 1091 ق، جا: قم، مدرسه ای که در جوار مرقد حضرت معصومه بوده؛ جدولی درباره کیفیت قرار گرفتن بئر و بالوعه در نسخه ترسیم شده، در برگ 99 طریق روایت محقق کرکی و طریق روایت علامه مجلسی از شیخ صدوق به نقل از رجال علامه مجلسی آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12 گ (87 پ - 98 ر)، اندازه: 17 × 24 سم [ف: 98]
hawäsi-yu anwär-il malaküt fi š.-il yäqüt
وابسته به: انوار الملكوت فی شرح الیاقوت؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 - 726)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10070/4
حاشیه بر انوار الملكوت علامه حلى؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10؛ 70 گ (8 پ - 77 پ) [مختصر ف: - 321]
havāšī bar estelähät
رساله در توضیح جمله از مصطلحات صوفیه است. عنوان رساله: «حواشی که برا ر اصطلاحات از هر جا نوشته اند و رقم آن کتاب بر محلش فرموده» (کذ).
آغاز: اعلم ان لكل مرتبة من مراتب الوجود ازلا و ابد فان لظهور الكثرة الاسمائیة...
انجام: فلا یكون له نهایه الكمال ضروره ان نهایه الكمال لا یكون متعددا... سلم تسلیما كثیرا كثیرا.
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 5 سطر، اندازه: 12 × 24/5 سم [ف: 11 - 323]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با روکش مشمع مشکی، اندازه: 11 × 17/5 سم [ف: 11 - 365]
haväšī bar osül-e feqh
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27467
کاتب = مؤلف بی تا، اهدایی: مهدی سراج انصاری، 1387 [رایانه]
havāšī bar š.-e okar-e menäläws
یزدی، محمد باقر
yazdi, mohammad bäqer
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11061
خط: نستعلیق، کا: محمد بیک، تا: 1101 ق [الفبائی ف: 230]
haväši bar sarf-e mir
ابن شعبان
ebn-e sa ban
وابسته به: صرف میر؛ جرجانی، علی بن محمد (740 - 816) رساله ای است مختصر با عناوین «قوله، قوله» بر صرف میر سید شریف جرجانی که در آخر آن قطعاتی از شعر مؤلف در تبیین قواعد صرف ضمیمه شده است. نام مؤلف در برگ اول ابن شعبان آمده که در منابع نشانی از او به دست نیامد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3420/3
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین... اما بعد چنین گوید ابن الشعبان ان هذه نكت و حاشیه علی صرف میر؛ انجام: و قرائه دوم ساقط و این مضارع است از باب مفاعله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 134 گ، 13 سطر (6 × 13)، اندازه: 10 × 16 سم [ف: 15 - 234]
haväši-ye tohfat-ol 'eräqayn
وابسته به: تحفة العراقین؛ خاقانی، بدیل بن علی (520 - 595 ق) گویا از علاء الدین
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9797/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ هامش [مختصر ف: - 322]
hawäši-yu tahdib-il ahkäm
حسینی موسوی، شبر بن محمد، ق 12 قمری
hoseyni-ye mosavi, šobbar ebn-e mohammad (- 18 c)
وابسته به: تهذیب الاحكام فی معرفة الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385 - 460)
تعلیقات مختصری است بر هامش تهذیب الاحكام شیخ طوسی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9723/2
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11 - 12؛ هامش [مختصر ف: - 322]
haväši-ye jamäliye
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 143/3
آغاز: لان المحلول المعد البعید ممتنع الوجود و بعد القریب واجب الوجود...؛ انجام: تمت الحواشی الجمالیه در آخر بهار السبت 22 شهر ربیع الثانی سنه 983 على ید العبد غیاث الدین محمود...
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین محمود بن محمد باقر، تا: 22 ربیع الثانی 983 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: زرد، جلد: مقوایی، 14 گ (38 ر - 25 ر)، 20 سطر (7/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 111]
hawäsi-yu häšīyat-i tahrir-il qawä id-il mantiqiya
اهداء به: شاه جهان پادشاه هند
حواشی متفرقه بر حاشیه تحریر القواعد. مؤلف خود حاشیه شناخته نشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10311/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 322]
hawäši-yul hudüt wa-l qidam
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ه قمری
mirdämäd, mohammad bäger ebn-e mohammad (- 1632)
وابسته به: حدوث و قدم و علم و قدرت واجب؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (- 1041)
حاشیه بر رساله حدوث و قدم خود مؤلف.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10399/4
خط: تحریری،، بی کا، تا: قرن 11؛ 13 گ (317 پ - 329 پ هامش)
[مختصر ف: - 322]
havāšī dar manteq va nahv
با عنوان: «اگر کسی بحث کند - جواب گوییم».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15466/3
آغاز:... اگر باحث بحث کند باین که در آدمی دارد چه یائیست؟ یا یاه تنکیر است و یا یاء استغراق است و یا یاء نسبت...
آغاز مطالب نحوی: اگر کسی بحث کند مصنف (به) را مقدم کرد بر (نستعین) چرا؟ جواب گویم چون که منظور آن بود که طلب اعانت منحصر به خداوند؛ انجام: در وقتی که اعتماد به همزه استفهام كند اعند ابوه الآن او غداً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1261 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجموعه رسالاتی است متفرقه که در کنار هم صحافی شده؛ جلد: چرم قهوه ای، 77 ص (53 - 129)، 11 - 12 سطر، اندازه: 11/8 × 18/5 سم [ف: 43 - 108]
haväši-ye dorůs
وابسته به: الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة؛ شهید اول، محمد بن مکی (734 - 786)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/34
خط: نسخ، کا: شمس الدین محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: قرن 9؛ 2 ص (199 - 200) [ف: 5 - 108]
haväši-yo do'a-es samat
برخی از غیاث الدین ابن طاوس و برخی از مهذب به نقل از خط شهید ابی عبد الله محمد بن مکی می دانند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2144/4
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: مقوا با پارچه زری، 3 ص (11 - 13)، اندازه: 10/5 × 23 سم [ف: 9 - 820]
al-hawāši-yud dawwānīya 'alā š.-iš šamsīya
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12145/22
کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 1216 ق، جا: سجاس؛ جلد: تیماج [ف: 10 - 224]
haväši-ye dīvan-e häfez
نیکولای فرانسوی
nikolay-e faränsavī
وابسته به: دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدین محمد (- 792)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9954
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1251 ق، در سال جلوس محمد شاه قاجار؛ رکابه دار، محشی به خط فرانسوی از نیکلا؛ جلد: گالینگور سبز، 130 گ، 12 سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 31 - 148]
haväši-yur rafiq
قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی، - 1137 ه قمری
qazvini, mohammad razi ebn-e mohammad nabi (- 1725)
وابسته به: الرفیق = آداب السفر؛ قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی (- 1137)
تاریخ تالیف: شوال 1123 ق
در آداب سفر است. در دیباچه می گوید: «چون در سنین سالفه رساله حجیه مستنبط از اخبار ائمه طاهره نوشته شده و مسمی به توفیق گردیده بود و در آن وعده شده که قرینی برای آن رساله در آداب سفر به روشی که مستخرج از آثار ائمه هادیه باشد. تالیف شود لهذا در این اوان که مطابق سنه هزار و صد و بیست و یک باشد به عزم زیارت عتبات عالیات بیرون رفتم و مشغول تالیف این نسخه گشتم و این رساله را موسوم به رفیق کردم حقا که رفیقی است مشفق و انیسی است موافق... بعد از آن بر خوردم به رساله امان الاخطار (سید بن طاوس)... پس برچیدم خلاصه آن را و کشیدم صفوه و سلاله آن را و مزید کردم آن را بر آن چه جمع کرده بودم در سالف ایام». این کتاب مشتمل است بر سه «مقدمه» و پنج «باب» دارای فصول و «خاتمه»: مقدمه 1. اقسام سفر از طاعات و غیر آن ها؛ مقدمه 2. مختار و مکروه از جمله ایام ماه؛ مقدمه 3. استحباب ترک تفال و تطیر و دعا دفع ضرر آن؛ باب 1. اختیار اوقات برای سفر و آداب وقت روانه شدن از اعلام برادران و وداع اهل و عیال و ادعیه و اذکار و احتراز از دزدان و تعویذات و غیر آن ها از مناسبات، در نوزده «فصل»؛ باب 2. در آن چه در سفر باید با این کس باشد از اسلحه و تعویذات و غیرها، در نه «فصل»؛ باب 3. دستور العمل مسافران، در هفده «فصل» و خاتمه ای؛ باب 4. خریدن چارپایان و طریق سواری و روش پیادگی، در دوازده «فصل»؛ باب 5. مسائل قصر و اتمام، در شش «فصل»؛ خاتمه: در تحقیق قصر نماز در منی و در جایی که دوری آن از موضع اقامت ده روز کم تر از قدر مسافت باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9969
آغاز: مشرفه ائمه هادیه که سرداران دنیا و دینند و راهبران شوارع... اما بعد می گوید فعل اقدام شیعیان علی رضی بن محمد نبی قزوینی که چون در سنین سالفه؛ انجام: به سبب قصد اقامت بیش از آن و الله اعلم هذا آخر ما جرى به قلم الارتحال مع تشتت البال خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ ما مصحح، محشی با نشان «منه»، متن خط خوردگی اندکی دارد، رکابه دار؛ 98 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 31 - 156]
havăši-ye š.-e asma-ol hosnä
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10300/2
از یکی از فضلاء قرن 13 - 14، بر هامش شرح اسماء الحسنى ناشناس؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 - 14؛ هامش [مختصر ف: - 323]
hawasi-yu š.-it tajrīd haväšī-ye š.-e jadid
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الكلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (- 879)
غیر همانند:
با امضای «م. ن»؛ حواشی متفرقه بر شرح تجرید قوشچی؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 323]
حاشیه های متفرقه بر شرح قوشچی با امضای: س م س، صدر الدین، م د، م ن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 323]
← حواشی شرح جدید ← حواشی شرح التجرید
hawāši-yu š.-i hikmat-il ayn
حاشیه هایی است از شاه تقی الدین محمد، نصیرا همدانی آقا جمال یا جمال الدین محمود (با نشان جم) و چند حاشیه با نشان عط و م ن، بر اول شرح حكمة العین میرک بخاری و حاشیه منقول از سید شریف «انها قال فاطر ذوات العقول و لم یقل فاطر العقول...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3351/3
آغاز: نخستین حاشیه: قال الشارح اما بعد حمد الله فاطر ذوات العقول النوریه قال بعض المحققین انما قال فاطر ذوات العقول؛ انجام: آخرین حواشی: و منع قوله كالواجب كما توهم فی الواجب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی شده، جلد: تیماج قرمز، 12 ص (135 - 146)، 21 سطر، اندازه: 13 × 22 سم [ف: 10 - 1175]
hawasi-yu š.-il 'ubab
ملا یحیى
mollä yahyä
حاشیه ای است بر شرح ابن عراق، علی بن محمد دمشقى (- 963) بر العباب (منظومه در فقه شافعی) منظوم در قرن 9. بر ابواب وضوء، صلاة، اعتکاف، بیع، تفلیس، اجاره، احیاء موات، فرایض، جراح، صید و ذبایح، اطعمه، نذر و شهادت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14713/9
آغاز: قوله و هو معقول المعنى اى الوضوء منصور معناه و حکمته و فی هذا رد على من زعم انه تعبدی؛ انجام: ذلك الحیوان حرام لوجود المعاون المشروط عدم (كذا) لئلا تجتمع... انجامه: «تعرف ان الشهادة منهم لیست مبنیة على ذلك الاعتقاد»
در فهرست مختصر «حواشی شرح العباب» و ناشناس آمده و در این فهرست «حواشی فقهیه» و از ملا یحیی دانسته؛ خط: نسخ، کا: رسول بن محمد بن شیخه بن ایوب بن احمد شرفکندی شافعی، تا: قرن 9؛ جلد: چرم مشکی، 189 گ (23 پ - 211 ر)، 25 سطر، اندازه: 22 × 35/3 سم [ف: 41 - 173]
hawaši-yu š.-i fusüş-il hikam
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (560 - 638)
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 778/4 م
بی کا، تا: 1301 ق، جا: تهران؛ جلد: چرمی، 14 سطر (6/5 × 12)، اندازه: 11 × 18 سم [رشت و همدان: ف: - 1229]
hawäši-yu š.-il kafiya
حاشیه هایی پراکنده از قاسم (غالباً با نشان ق س م) و عصام اسفراینی غالباً (با نشان عص).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3997/5
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید محمد سعید بن حسین حسینی، تا: 1327 ق، کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 815 ص (111 - 925)، اندازه: 11/5 × 19 سم [ف: 10 - 2215]
hawäsi-yu š.-il hidayat-il aţīrīya
وابسته به: شرح هدایة الحكمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدی بر هدایة الحكمة = زبدة الاسرار؛ میبدی، حسین بن معین الدین (- 911)
حواشی متفرقه بر شرح هدایة میبدی؛ از بحر آبادی، حسین خلخالی، خود شاح (میبدی)، ملا زاده، یحیی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10403/2
بی کا، بی تا؛ هامش [مختصر ف: - 324]
haväši-ye šarifiye-ye jorjäni
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17092
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد علی صفری دائم؛ اندازه: 12/8 × 17/5 سم [رایانه]
hawaši-yuš šifā
وابسته بهک الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبد الله (370 - 428)
تاریخ تالیف: 1292 ق
حاشیه هایی بر بخش طبیعیات شفاء است، که به وسیله مؤلف گرد آوری و تدوین شده. به استناد برخی از قرائن تقریرات درسی استاد و یا رو نویسی از نوشته استاد است. نویسنده نام استاد را یاد نمی کند همه جا با عنوان «استاد» از او نام می برد. بیش تر تعلیقات و توضیحاتی که در این بخش مجموعه است (تعلیقات متعلق به طبیعیات شفا) بدون نشان و بسیاری از آن ها با نشان «آقا جمال» است. برخی از این تعلیقات نیز به نقل از ملا حمزه، از کتاب اسفار، از شرح هدایه ملا صدرا، مباحث مشرقیه فخر رازی، شوارق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 884/1 - طباطبائی
آغاز: بسمله فیما یتعلق بالمقالة الاولى قوله او مشتقه منها ای من مجموعها كالفطوسه و هی تقعیر فی الانف؛ انجام: قوله و هذا محال لانه یستلزم تساوى الزائد و الناقص فصل قوله ان یكون بیانا لما الزم (دنباله در نسخه نوشته نشده و در جای آن چند برگ سفید است).
از آغاز و طبیعیات تا اندکی از فصل «فی انه لیس للحركة و الزمان شیء یتقدم علیهما الا الباری» از مقاله 4؛ بی کا، تا: 1292 ق؛ افتادگی: انجام؛ در بالای صفحه 409 این نوشته دیده می شود: «در منتصف شهر رمضان المبارک سنه 1292 ترتیب و تسطیر این حواشی بدین مقام رسید و الحمد الله الحمید ان شاء الله من بعد هر آن چه به قلم حقائق رقم فیلسوف معظم استادنا المكرم دام علاه نگاشته شود ثبت خواهد شد»، در یادداشت دیگر (در پایان نسخه) تاریخ پایان دفتر را سی ام شهر رمضان 1292 ضبط کرده، در حاشیه بالای صفحه نوشته «فیما یتعلق بطبیعیات الشفا»؛ كاغذ: فرنگی سفید و زرد، جلد: تیماج قرمز، 72 ص (1 - 72)، اندازه: 18 × 22/5 سم [ف: 23 - 188]
al-hawäši-yuş şäfiya wa-l mawäzin-ul wäfiya = häšīyat-u nahj-il balāga
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 - 1112 قمری
jazäyeri, ne'mat-ol-läh ebn-e 'abd-ol-läh (1641 - 1701)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضى، محمد بن حسین (359 - 406)
شرحی بر نهج البلاغه است که آن را در حواشی نسخه خود از نهج البلاغه نگاشته است.
[الذریعة 151/14]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 158/2
آغاز: الحمد لله وحده لاشریك له الها واحدا احداً فردا صمدا... یقول لما وفق الله سبحانه و له الحمد على الوقوف على فنون العلوم و المعارف و احتناء عیون ثمار اللطائف؛ انجام: افترقت الیهود على احدى و سبعین فرقة سبعون منها فی النار و واحدة ناجیة فی الجنة و هی التی اتبعت یوشع بن نون وصى موسى علیه السلام و افترقت النصاری...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در حاشیه کتاب نوشته شده و معلوم نیست تمام باشد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 264 گ، اندازه: 21 × 31 سم [ف مخ: 2 - 815]
havası-ye 'ajäyeb-od donyä
بهار، محمد تقی، 1265 - 1330 شمسی
bahär, mohammad taqi (1886 - 1951)
وابسته به: صور الاقالیم = عجائب بلدان = عجائب الدنیا؛ ابو زید، احمد بن سهل (235 - 322 ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9915/2
خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ هامش [مختصر ف: - 324]
hawäši-yul 'ujala
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ه قمری
davväni, mohammad ebn-e as'ad (1427 - 1503)
وابسته به: حاشیة تهذیب المنطق = العجالة = حاشیة الدوانی؛ دوانی، محمد بن اسعد (830 - 908)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1028/3
حاشیه هایی متفرقه بر عجاله از خود مؤلف، حواشی متفرقه دیگر نیز در هامش برخی صفحات موجود است؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ هامش [مختصر ف: - 324]
hawaši ala-l luma
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8932/54
آغاز: قال ابو عبید قال الفراجلس القرفصا محدود مضموم و هو ان
یجلس
خط: نسخ تحریری، كا: محمد بن علی بن حسن جماعی، تا: شنبه 18 شوال 852 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن بنفش، 2 ص (116 - 117)، اندازه: 18/2 × 28 سم [ف: 29/1 - 387]
hawāšī alā tahrir-il qawā'id-il mantiqiya
وابسته به: تحریر القواعد المنطقیة فی شرح رسالة الشمسیة = شرح شمسیه قطبی؛ قطب الدین رازی، محمد بن محمد (694 - 766)
حواشی متفرقه ای از داود، مولانا محی الدین، عماد فارسی و...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10419/2
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: 321]
hawaši 'ala tahrir-il qawa'id-il mantiqiya
وابسته به: تحریر القواعد المنطقیة فی شرح رسالة الشمسیة = شرح شمسیه قطبی؛ قطب الدین رازی، محمد بن محمد، (694 - 766)
چند فقره حاشیه است بر بخش قضایای تحریر القواعد المنطقیه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1097/13 - طباطبائی
آغاز: قوله قدس سره ضرورة ان ایجاب الشی لغیره فرع على وجود المثبت له سواء كان ذلك الشی امرا وجود یا او عدمیا لا یخفى علیك انه لو قصر ذلك الشی بالامر الوجودی لما ثبت ما هو المقصود و هو الفرق بین السالبة البسیط و الموجبه المعدوله المحمول
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 2 گ (105 - 106)، اندازه: 12 × 18/5 سم [ف: 23 - 549]
al-hawäšī alä häšīyat-i abü-tälib 'ala-s suyüți
موسوی، محمد هاشم بن زین العابدین، ق 13 قمری
müsavi, mohammad häšem ebn-e zayn-ol-äbedin (- 19 c)
[الذریعه: 96/7]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتاب خانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا؛ نسخه آن که از روی اصل استنساخ شده، در اصفهان نزد محمد علی روضاتی مذکور موجود است [نسخه پژوهی: 1 - 146]
hawaši ala š.-il manzüma li-s-sabzawäri
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمری
hojjat-e küh-kamarī, mohammad ebn-e ali (1893 - 1953)
وابسته به: شرح غرر الفرائد = شرح منظومه؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212 - 1289)
قم؛ حجت کوه کمری؛ شماره نسخه: 51/1
من الاوائل؛ خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، بی تا [ف: 50]
← الحواشی على مصباح العلوم ← حاشیة ثلاثون مسالة
hawāši-yun falsafiya
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ه قمری
mirdämäd, mohammad bäqer ebn-e mohammad(- 1632)
در نمایه مجموعه آمده: «الحواشی المنسوبة الى السید الداماد (ق) على كتابه المسمى بالصراط المستقیم فی ارتباط الحادث بالقدیم».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1976/17 - عکسی
آغاز: بسمله... البكاء دون افق غرك آه. فیه نوع من براعة الاستهال فانه سیستحقق انشاء الله تعالى ان الباری تعالى اعلى شانا
خط: نسخ بخته، بی کا، بی تا؛ 92 ص (200 - 291) [عکسی ف: 1 - 157]
hawāši-yun falsafiya
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26258
بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]
hawasi fi-l hindisa
حواشی ای شرح گونه بر عباراتی در علم هندسه.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 7/3
آغاز: الحمد لله الملك العلام و الصلاة على خیر الانام؛ انجام: مع ما یساوى الزاویة ا ح د، و هو زاویتا ا ب مساویة القائمتین و هو المطلوب
خط: نستعلیق، کا: حسینی، تا: 974 ق، جا: کاشان؛ جلد: چرم،
5 گ (18 پ - 22 پ)، 21 سطر، اندازه: 10 × 18/5 سم [مؤید: 3 - 533]
hawasi-yu qawa'id-il ahkam
وابسته به: قواعد الاحكام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 - 726)
چندین فقره حاشیه است بر قواعد علامه حلی (کتاب القضاء). با نشان ب ه قدس سره (نشان بهائی) و عبد الصمد رحمة الله.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/15 - طباطبائی
آغاز: فی قواعد الحلى طاب ثراء فی كتاب القضاء فی المقصد السابع فی المسئلة السادسة فی انتهائها قوله و ثلث دینار و سدس درهم الى آخره كما فرضه السائل فیقسم اثلاثا... قوله درهم یعدل نصف التركه؛ انجام: فیحصل للزوج 141 و للام 94 و للاب 47 و الحمد لله على التوفیق ب ه قدس الله روحه
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریزی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای تیره، 1 ص (60 پ)، اندازه: 19 × 26 سم [ف: 23 - 816]
hawāši-yu kifaya min awwal-i-h ila-l awä×ir
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمری
hojjat-e küh-kamari, mohammad ebn-e ali (1893 - 1953)
وابسته به: كفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (12355 - 1329)
قم؛ حجت کوه کمری؛ شماره نسخه: 51/4
خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، بی تا [ف: 51]
haväši-ye gowhar-e yegane
بافقی، محمد حکیم بن عبد الله، ق 11 قمری
bäfqi, mohammad hakim ebn-e 'abd-ol-läh (-17 c)
وابسته به: گوهر یگانه = گوهر یک دانه؛ بافقی، محمد حکیم بن عبد الله (- 11)
حواشی او بر کتاب گوهر یگانه خود او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10104/2
خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: 324]
hawaši-yu muti alliqa bi-l-makäsib min-al bay
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمری
hojjat-e küh-kamari, mohammad ebn-e ali (1893 - 1953)
وابسته به: المكاسب = المتاجر؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1281 - 1214)
تاریخ تالیف: 20 جمادی الاول 1333 ق
از تقریرات شیخ محمد حسین کمپانی
قم؛ حجت کوه کمری؛ شماره نسخه: 51/2
خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، بی تا [ف: 50]
haväši-ye motefarreqe bar š.-e jämi
شامل حواشی متفرقه است بر شرح جامی و مؤلف آن معلوم نیست.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف 181/9
آغاز: بسمله و به نستعین - قوله فی اول الكتاب و بداء بتعریف الكلمة و الكلام على قوله؛ انجام: یندفع الاعتراض بان الاسمین لا یكونان ظرفا للكلام فت (كذا)
بی کا، بی تا؛ 3 گ، 22 سطر، اندازه: 8/5 × 15 سم [ف: 1 - 160]
hawāši-yu majma-iz zawa'id
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn-e hajar-e 'asqaläni, ahmad ebn-e "ali (1333 - 1449)
وابسته به: مجمع الزوائد؛ هیثمی، على بن ابی بکر (735 - 807)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9710/2
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 8؛ هامش [مختصر ف: - 324]
hawasi-yul muhäkimat bayn-a šarhay-il išärät
وابسته به: المحاكمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازی، محمد بن محمد (694 - 766)
غیر همانند:
با امضای س، خ ل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: 325]
با امضای م ح د، ه. م. حواشی متفرقه در هامش نسخه بر محاکمات قطب رازی؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 325]
با امضای م. ن. حواشی متفرقه بسیاری است در هامش محاکمات قطب الدین رازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 325]
hawäši-yul madārij
به خط محشی برای پادشاه عصر بی تاریخ، در آن یاد شده است از شیخ رئیس و علاء الدوله سمنانی و فارابی و شفاه و مبدء و معاد و اشارات و رساله مائیة الجسم ابن سینا و حكمة الاشراق و لمحات و الواح و مسند احمد بن حنبل و شرح حكمة الاشراق علامه و حواشی شریف بر کتب منطقی، شعر فارسی هم در آن هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2283/2 - ف
نسخه اصل: نور عثمانی 2686؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه این مجموعه در فهرست فیلمها (ص 148) به اشتباه زیر عنوان فصل الخطاب پارسا آمده است [فیلمها ف: 2 - 10]
hawāši-yu madarik-il ahkäm
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fäzel-e hendi, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
وابسته به: مدارك الاحكام فی شرح شرایع الاسلام؛ موسوی عاملی، محمد بن علی (946 - 1009 ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9645/2
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ هامش برخی صفحات پایانی [مختصر ف: - 325]
hawāši-yu mašāriq-iš šumūs fi š.-id durüs
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری
mohaqqeq-e xänsärī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
وابسته به: مشارق الشموس فی شرح الدروس؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016 - 1099)
حاشیه بر مشارق خود او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9687/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش صفحات اواخر [مختصر ف: - 325]
hawāši-yu misbah-i kafami
کفعمی، ابراهیم بن علی، 840 - 905 قمری
kafami, ebrahim ebn-e 'ali (1437 - 1500)
وابسته به: جنة الامان و جنة الایمان الباقیة = مصباح کفعمی؛ کفعمی، ابراهیم بن علی (840 - 905 ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9480/35
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 - 12؛ 11 ص (161 - 171) [مختصر ف: - 325]
← حواشی المعالم ← مجمع حواشی المعالم
hawäši-yul ma'alim
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959 - 1011)
[الذریعه: 110/7]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتاب خانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: قوله الفقه فی الغة الفهم آه؛ و منه قوله تعالى: (و لكن لا تفقهون)
از مبحث اجتماع امر و نهی تجاوز نمی کند (الذریعه)؛ بی کا، بی تا [نسخه پژوهی: 1 - 146]
hawasi-yul mi'yär wa-l muwāzina
هشت رودی تبریزی، عبد الله بن محمد حسن، ق 14 قمری
haštrūdi tabrizi abd-ol-läh ben mohammad hasan (- 20 c)
وابسته به: الایضاح = المعیار و الموازنة؛ ابن شاذان، فضل بن شاذان (- 260)
حواشی بر المعیار و الموازنة منسوب به فضل بن شاذان
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9740/3
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: جمادی الثانی 1337 ق، 2 ص (57 و 68) [مختصر ف: - 325]
al-hawaši-yul mufahhama fi š.-il muqaddama = S.-ul
muqaddamat-il jazariyya = š-u manžümat-il jazarīyya
ابن جزری، احمد بن محمد، 780 - 835 ه قمری
ebn-e jazari, ahmad ebn-e mohammad (1379 - 1432)
وابسته به: المقدمة الجزریة = مقدمه جزرى = منظومة الجزریة = ارجوزة فی التجوید؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751 - 833)
شرحی است بر ارجوزه معروف پدرش که در قواعد تجوید و قرائت قرآن در صد و نه بیت سروده و در این شرح بیتی از ارجوزه آمده و بیش تر با عناوین «قوله، قوله» شرح توضیحی داده می شود.
آغاز: الحمد لله المتعالى فی جلال قدسه لا احصی ثناء علیه هو كما اثنى على نفسه حمد من خلفه فسویه موقن انه لارب سواه... و بعد فان اولى ما تصرف فیه الهمم العوالی كلام الله الكبیر المتعال...
انجام: و لا حاجة من حوائج الدنیا و الاخرة لك فیها رضى و لنا فیها صلاح الا اعنتنا على قضائها فی یسر منك و عافیه برحمتك یا ارحم الراحمین
[كشاف الفهارس 306/1 - 308؛ ظاهریه دمشق 157/1 و 156 و 155؛ کشف الظنون 1799/2؛ الذریعة 216/6 و 57؛ مكتبة امیر المؤمنین 448/2؛ معجم المطبوعات 1092/1 و 62؛ الاوقاف العامة بغداد 26/1؛ الاوقاف العامة موصل 89/2؛ دنا 804/4 (25 نسخه)]
بی کا، تا: پایان یک شنبه ذیحجه 888 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 27 ص (328 - 354)، 25 سطر (13 × 20)، اندازه: 17 × 29 سم [سنا: ف: 2 - 69]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمین؛ انجام: حمید الاعرج رحمه الله قال من قراء القران
خط: نستعلیق خوانا، كا: محمد بن محمود طالقانی، تا: 17 جمادی الثانی 958 ق، جا: کربلا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 28 گ، 21 سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 23 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: احمد بن زین الدین در 1187 ق، حیدر علی بن ابراهیم حسینی؛ 56 گ، 15 سطر، اندازه: 12 × 18 سم [ف مخ: 2 - 815]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، كا: صدیق بن علی محرم، تا: 1000 ق؛ مهر: «یوسف» (مكعب)؛ جلد: تیماج روغنی، اندازه: 13 × 15 سم [ف: 320]
آغاز: برابر؛ انجام: من معاملة فرمان من البلاد الرومیة حماها الله تعالی و حرسها و عمرها ببقاء مالكها اعز الله انصاره و ضاعف اقتداره.
کا: محمد بن ملک محمد شیروانی، تا: جمادی الاول 1011 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 79 ص (287 - 365)، اندازه: 12 × 18/5 سم [ف: 35 - 158]
آغاز: برابر؛ انجام: و سایر الصالحین.
خط: نسخ، كا: جعفر بن حسن حسینی عاملی، تا: 1072 ق؛ 53 گ، 23 سطر، اندازه: 10 × 19 سم [ف: 6 - 162]
آغاز: برابر؛ انجام: وافصل الحرف من الحرف الذی بعده و لا تستعجل فتدخل بعض الحروف فی بعض و لم یقتصره سبحانه و تعالى على الامر...
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1092؛ افتادگی: انجام؛ 16 گ (52 پ - 67 پ)، اندازه: 11 × 19 سم [ف: 2 - 380]
آغاز: برابر؛ انجام: و مراة یجرى مجری ابن و ابنة و حاذر الوقف بكل الحركة... بالضم فی رفع و ضم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش مشمع، 38 گ، 19 سطر، اندازه: 12 × 18/3 سم [ف: 23 - 83]
آغاز: برابر؛ انجام: استانف الاستعاذه عاد الى التلاوة و الحمد لله او لا و آخرا و ظاهرا و باطنا و فی الاول و الاخرة و الصلوة و السلام على السید المختار
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ واقف: امیر جبرئیل، 1073؛ کاغذ: نخودی دولت آبادی، 73 گ، 14 سطر، اندازه: 13 × 18 سم [ف: 23 - 81]
آغاز: بسمله... الحمد لله على الاسلام و اجتباه من الانعام، ثم الصلاة بعد حمد الصمد على النبی محمد؛ انجام: و جواز من جاز به فسلك و من تركه فهلك، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: ابری فرنگی، 2 گ (44 ر - 45 ر)، 16 و 22 سطر، اندازه: 15/6 × 21/2 سم [ف: 8 - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذ قد تم الكلام على شرح هذه المقدمة فلنختمه بفصل مختصر مشتمل على نفائس من آداب القاری حال القرائة و صفاتها و ما یتعلق یختم القرآن... و كان زبه یخاطبه بالطافه و یناجیه باحسانه و انعامه...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن؛12 افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 39 گ، 17 سطر (9 × 13/5)،
اندازه: 16 × 22 سم [ف: 32 - 846]
آغاز: بسمله. یقول راجی عفو رب سامع محمد بن الجزری الشافعی. الرجى الطمع فیما یمكن حصوله و العفو الصفح عن الذنب و ترك مجازاه التعدى؛ انجام: و الحمد لله لها ختام، ثم الصلوه بعد و السلام ای قولی الحمد لله ختام للمقدمه و الختام ما یختم به الشئ ثم الصلوه على النبی صلى الله علیه و سلم ای قولی الحمد الله ختام لها. انجامه: تمت بعون الله و حسن توفیقه الرساله المسمات بالجزری فی آخر شهر شوال فی سنه 1117 فی قریه نمشیر من محال بانه على ید اضعف العباد الیاس بن محمد بن ضامر عفى الله لی و لهما و السایر المسلمین آمین.
کامل؛ خط: نسخ تحریری، کا: الیاس بن محمد بن ضامر، تا: 1117 - 1118 ق، جا: مدرسه شیخ محمود؛ جلد: مقوا با روکش چرم قهوه ای، 17 سطر (10 × 15)، اندازه: 15 × 20 سم [ف: 47/1 - 105]
آغاز: ما الف فی ذلك الارجوزه المسماة بالمقدمه؛ انجام: انتهای صفحه 284 که سب مد سکون است به سبب وقف یا ادغام.
این شرح تا صفحه 279 ادامه دارد و از 280 تا 284 به فارسی مطالبی در لحن آمده. ظاهراً قسمتی از الحواشی المفهمة فی شرح المقدمه در آن افتاده است و هم چنین از مطالب راجع به لحن؛ کا: حسین بن حاتم، تا: 1119 ق، جا: سلطانیه؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 15 سطر (8 × 13)، اندازه: 12 × 19 سم [ف: 10 - 397]
آغاز: برابر؛ انجام: و اتضرع الیه سبحانه ان یرزقنا التوفیق فی الاقوال و الافعال للصواب انه الكریم الوهاب
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: شنبه 27 ربیع الثانی 1145 ق؛ با متن مقدمه جزری؛ مصحح؛ واقف: سید ضیاء الدین تقوی بهبهانی، دی 1367؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 65 گ، 14 سطر، اندازه: 15/5 × 21 سم [ف: 23 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: ما اعز الله انصاره و الحمد لله وحده... اخذ ملا محمد تقی ساکن داراب.
خط: نسخ خوب، کا: ملا احمد بن ملا محمد تقی دارابی، تا: جمعه 17 ذیقعده 1247 ق؛ واقف: شمس الدین جزایری، شهریور 1348؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 110 گ، 12 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 23 - 82]
خط: نستعلیق، كا: محمد علی خاکسار، تا: پنج شنبه 24 شعبان 1301 ق؛ تملک: محمد جواد طباطبایی تبریزی در رجب 1337؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 51 گ، 17 سطر،اندازه: 10/8 × 17 سم [ف: 23 - 82]
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: جمعه 28 صفر 1303 ق؛ 75 گ، اندازه: 17/5 × 22 سم [نسخه پژوهی: 2 - 156]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: بكر بن شیخ محمد رجبی شافعی مفتی بغداد، تا: 1307 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 36 ص (5 - 40)، 13 - 23 سطر، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 32 - 281]
آغاز: برابر؛ انجام: و بالاشمام ایضا مع الوجوه الثلثة و بالروم مع القصر و هذه الاوجه للوقف تحیرته - تمت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی شکری، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 42 گ، 23 سطر (5/5 × 15/5)، اندازه: 11/5 × 19 سم [ف: 2 - 199]
خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، بی تا؛ با شرح ریز نستعلیق شکسته در زیر آن ها، نوشته محمد على الحافظ بن احمد الانصاری در رمضان 1271؛ کاغذ: سفید، 18 ص (420 - 437)، 18 سطر [سنا: ف: 2 - 130]
آغاز: برابر؛ انجام: و اتفقوا على ان الغنة مع الواو و الیاء غنة المدغم و مع النون عنة المدغم فیه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 گ، 21 سطر، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 3 - 1684]
آغاز: هذه المنظومة الجزریة... یقول راجی عفو رب سامع... قوله محمد فاعل یقول بدل من راجی؛ انجام: ثم الصلاة بعد و السلام ای ختمها بالحمد و الصلاة یكون میمونة فی الافتتاح و الاختتام خط: نسخ نا زیبا، بی کا، بی تا؛ نسخه جدید می باشد؛ 13 گ، 19 سطر، اندازه: 15/5 × 20/5 سم [ف: 72]
بی کا، بی تا [چند نسخه - ف: 380]
آغاز: و بعد تجیدك للحروف لابد منه معرفة الوقف و الابتداء و هی ینقسم اذا ثلاثه؛ انجام: لكنك اذا ابتدات برب العالمین قبیح لانه صفه الله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ (حاشیه 2 پ - 3 پ)، 2 سطر، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 17 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: فیكبر عند آخر كل سورة فاذا فرغ من الختم فالمستحب ان یشرع فی اخرى.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی سفید و شکری فرنگی، جلد: تیماج سبز، 93 ص (74 - 166)، اندازه: 13 × 19 سم
[ف: 17 - 362]
al-hawäši-yul mufahhamat fi 5-il muqaddamat-il jazariyya
انصاری، زکریا بن محمد، 826 ه - 926 ه قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: المقدمة الجزریة = مقدمه جزرى = منظومة الجزریة = ارجوزة فی التجوید؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751 - 833)
مؤلف کتابی در شرح مقدمه جزریه به نام «الدقائق المحكمة...» دارد و کتاب «حواشی المفهمة...» که در فهرست آمده از ابن جزری، احمد بن محمد می باشد بنا بر این نام مؤلف یا نام کتاب در فهرست اشتباه است.
[الاوقاف العامة 93/3؛ الاوقاف العامة موصل 308/2]
تبریز؛ ثقه الاسلام؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا؛ [نشریه: 7 - 534]
al-hawāši-yul mufida
حاشیه ای است بر کتابی کلامی.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 322/5 حکمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج تریاکی، 4 ص، قطع: ربعی [ف: 2 - 59]
haväsi-ye molla 'ali-ye nūrī dar falsafe
نوری، علی بن جمشید، - 1246 قمری
nüri, ali ebn-e jamšīd (- 1831)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 387/1
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: 3 - 60]
hawäši-yu mulhaqät-iş Şahifat-is sajjādīya
احمد بن مولانا افضل، ق 12 قمری
ahmad ebn-e mowlānā afzal (- 18 c)
وابسته به: الصحیفة الكاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ على بن حسین (ع)، امام چهارم (38 - 94)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9962/8
خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: 15 جمادی الثانی 1118 ق؛ 15 گ (148 پ - 162 ر هامش) [ف: 325]
hawäši-yu mawdü at-il 'ulüm
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370 ه - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-läh (981 - 1038)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1187/28
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح های زرین؛ کاغذ: اصفهانی نازک، 1 گ (155 پ و قسمتی از برگ 156)، 24 سطر (10 × 20)، اندازه: 17 × 27 سم [رشت و همدان: ف: - 1471]
haväši-ye mo allefät-e pärsä = al-häšīyat-ul qodsiyye
جامی، عبد الرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jämi, abd-or-rahmän ebn-e ahmad (1415 - 1493)
حواشی چندی است که جامی بر کتاب های خواجه محمد پارسا بخاری از انفاس قدسیه امنای طریقت نگاشته بود، همه آن ها در این رساله گرد آورده شده است.
آغاز: بعد از گشایش مقال بستایش خجسته مآل ملک متعال و توسل بدرود فرخنده درود و صاحب امانت تکمیل و اکمال
[فهرستواره منزوی 291/7 و 322/7 و 561/7]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یجوز ان یغفل عن تبعیة نوره لنور الشمس. تم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 895 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 2 گ (346 ر - 347 پ)، 31 سطر، اندازه: 25/2 × 34 سم [ف: 8 - 95]
بی کا، تا: با تاریخ 897 ق [فیلمها ف: 1 - 163]
خط: نستعلیق، كا: ظهوری، تا: 902 ق؛ کاغذ: بخارائی شکری، جلد: مقوای روکش تیماج لاکی، اندازه: 26 × 36 سم [ف: 3 - 249]
خط: نسخ، كا: محمد بن حسن معرف هروی، تا: شوال 909 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 27 سطر (2/5 × 15)، اندازه: 23/5 × 33/5 سم [ف: 17 - 90]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، 1 گ (346 ر - 347 پ)، 31 سطر، اندازه: 25/2 × 34 سم [ف: 3 - 632]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: بخارایی شکری، جلد: مقوای روکش تیماج زیتونی، 25 سطر، اندازه: 4 × 36/5 سم [ف: 3 - 245]
آغاز: برابر؛ انجام: ولكن لا یجوز ان یعقل عن تعبیة نوره لنور الشمس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ آغاز هر رساله لوحه ای است مختصر؛ جلد: مقوایی، 3 گ (500 پ - 502 ر)، 25 سطر، اندازه: 18 × 26 سم [ف: 17 - 298]
hawasi wa fawā'id-un mantiqiya
حاشیه و فوائدی است در منطق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4693/18
آغاز: اشکال مشهور: كل شیء لا یكون وجوده مستلزم لرفع واقعی؛ انجام: و كذا یجوز ان یكون معدوماً غیر مستلزم لها فلا محذور (ه)
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 3 گ (47 ر - 49 ر)، اندازه: 13/7 × 25/5 سم [ف: 8 - 35]
hawäši-yu hidayat-il afkär ilä ma'äni-l azhär
وابسته به: هدایة الافكار الى مذاهب الائمة الاطهار؛ صنعانی، ابراهیم بن محمد (- 914)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9597/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 326]
al-hawäla
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5413/4
آغاز: بسمله. به تقتى. كتاب الحوالة و هی اسم مصدر من احال یحیل احالة؛ انجام: و تم یسقط عن المكاتب مال الحوالة لان المال صار لازماً للمحتال و البطلان طار و لا یضمن السید ما یغرمة من مال الحوالة. این بحث بعد از رمضان 1330 تبدیل بحج گردید خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در آخر رساله [بعد از رمضان. تبدیل بحج گردید...] گویا تقریر استادی بوده که بعد از آن تاریخ به بحث حج پرداخته است، 119 پ - 120 ر که در آن ها از مناظره یکی از وعاظ با دعاة بابیه گفتگو کرده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی نارنجی، 7 گ (107 ر - 113 پ)، 19 سطر، اندازه: 17 × 21 سم [ف: 16 - 321]
haväle-jät-e šäh-zäde amir-xän
حواله جات شاهزاده امیر خان، حکمران استر اباد و شاه رود و بسطام و سمنان.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9549/6
خط: نستعلیق و سیاق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، 8 ص [ف: 17 - 403]
← الحوراء فی شرح الزوراء ← شرح الزوراء
← حورائیه ← حورائیه
hürä iye = s-e robäi hürä Tye = še robā'ī abü-sa'id-e ab-ol-xayr
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730 ه - 834 قمری
ne'mat-ol-läh-e vali, ne'mat-ol-läh ebn-e 'abd-ol-läh (1330 - 1431)
وابسته به: رباعیات ابو سعید ابو سعید ابو الخیر (357 - 440)
این رساله در شرح این رباعی معروف از ابو سعید ابو الخیر است: «حورا بنظاره نگارم صف زد ** رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد / آن خال سیه بر آن رخان مطرف زد ** ابدال ز بیم چنگ در مصحف زد». وی دست کم سه بار این رباعی را گزارش کرده: 1. با دیباچه ای کوتاه که در آن ابو سعید ابو الخیر نام برده است و متنی گسترده تر. به نثر آمیخته به نظم؛ 2. بی دریاچه و کوتاه تر و از خود سروده هایی در آن نیاورده است؛ 3. به نثر و آمیخته به نظم با دیباچه ای که در آن از ابو سعید نام برده نشده است. (احمد منزوی)
این رباعی را برخی از عرفای دیگر هم شرح کرده اند.
آغاز: 1. الحمد على نعمائه العمیم و احسانه الجسیم... اما بعد در تحقیق رباعی که حضرت... ابو سعید... به مقتضای حال زبان... خود را به نظاره... یعنی حورا که مظاهر رحمت حضرت عزتنند از منظر خلوت
حمدله صلات. حورا به نظاره (تا پایان) حورا عبارت است از ارواح که مستعد شهود جمال حضرت جلال حق اند
بسمله حمد بی غایت و ثنای بی نهایت حضرت کبریائی واجب الوجودی را که جناب قدس هویت جلالش از ادراک افهام مقدس است... بعد باشارت الرفیق ثم الطریق برفاقت روح الامین در شب معراج سلطان تاجداران ممالک رسالت... از غربت بوطن مراجعت فرمود
انجام: 1. ابدال ز بیم چنگ در مصحف زد یعنی بصفات
به مقام خدمت مشغول کرد.
چاپ: به ضمیمه کتاب «حالات و سخنان شیخ ابو الخیر»، پطرزبورگ
[الذریعة 122/19؛ فهرستواره منزوی 246/10 و 666/7 و 109/7؛ فرهنگ سخنوران؛ دنا 726/6]
آغاز و انجام: برابر 2
در گزارش رباعی شیخ ابو سعید ابی الخیر؛ بی کا، تا: با تاریخ 864 ق؛ کاغذ: ترمه و رویه کاغذ فرنگی، 2 گ (142 پ - 143 پ متن و هامش)، 14 سطر، اندازه: 13/1 × 18/9 سم [ف: 7 - 281]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، تا: 878 ق؛ جلد: مقوایی، 14 گ (25 پ - 38 پ)، 15 سطر، اندازه: سم [ف: 5 - 77]
خط: نسخ و نستعلیق، كا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 1 ص (153)، 23 سطر (10/5 × 19)، اندازه: 16 × 24 سم [ف: 10 - 1777]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (217 - 219)، 23 سطر (10/5 × 19)، اندازه: 16 × 24 سم [ف: 10 - 1778]
آغاز: هذه شرح رباعیة الحورائیة من كلام قطب المحققین امیر سید نعمة الله الولى. حورا بنظاره نگارم صف رد... چون رسول خدا بامر خدا؛ انجام: تا بیابی مراد خود و سلام.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1 ص (220)، 23 سطر (10/5 × 19)، اندازه: 16 × 24 سم [ف: 10 - 1779]
آغاز: برابر 3؛ انجام: ان حال «سید» بدان رخان مطرف را ** ابدال ز بیم چنگ در مصحف زد
بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: ترمه رویه کاغذ فرنگی، 2 گ (92 پ - 93 متن و هامش)، 14 سطر، اندازه: 13/1 × 18/9 سم [ف: 7 - 277]
آغاز و انجام: برابر 3
مؤلف در فهرست ناشناس؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 913 ق؛ به نام «رساله حورائیه نوریه» و در پایان دارد: «تمام شد شرح حورائیه نوریه. و السلام»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 2 گ (56 پ - 57 ر)، اندازه: 12 × 17/5 سم [ف: 3 - 434]
خط: نستعلیق، كا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066 ق؛ 33 سطر (9 × 20)، اندازه: 13 × 24 سم [سنا: ف: 1 - 209]
آغاز: برابر 2
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا پسر علی جان طرشتی، تا: 1089 ق؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوا با روکش مشمع سبز، 4 ص (69 - 72)، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 25 سم [ف: 21 - 299]
آغاز: برابر 2
خط: نستعلیق، کا: میر غلام محی الدین، تا: 1109 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 2 گ (312 ر - 313 ر)، اندازه: 17 × 25 سم [ف: 4 - 676]
آغاز: برابر 1
خط: نستعلیق، کا: میر غلام محی الدین، تا: 1109 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 3 گ (313 پ - 315 پ)، اندازه: 17 × 25 سم [ف: 4 - 676]
آغاز: برابر 3
خط: نستعلیق، کا: میر غلام محی الدین، تا: 1109 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 1 گ (316 ر - پ)، اندازه: 17 × 25 سم [ف: 4 - 676]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: رجب علی اصفهانی، تا: 1118 ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج یشمی، 11 ص (365 - 375)، 12 سطر، اندازه: 10 × 18 سم [ف: 10 - 115]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134 ق؛ کاغذ: فرنگی، 6 ص (36 - 42)، 17 سطر، اندازه: 95 × 190 سم [ف: 3 - 520]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134 ق؛ کاغذ: فرنگی، 4 ص (42 - 45)، 17 سطر، اندازه: 9/5 × 19 سم [ف: 3 - 520]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134 ق؛ کاغذ: فرنگی، 5 ص (45 - 49)، 17 سطر، اندازه: 9/5 × 19 سم [ملی ایران: ف: 3 - 521]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264 ق؛ 3 ص (240 - 242)، 29 سطر، اندازه: 19/5 × 32 سم [ف: 32 - 148]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264 ق [الفبائی ف: 230]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 40/28 عکسی
آغاز: برابر 1
عکسی، نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ جلد: گالینگور مشکی، 2 گ (122 - 123)، 29 سطر، اندازه: 28/5 × 40 سم [ف: 3 - 1306]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265 ق؛ مجدول شش خطی؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری، جلد: تیماج مشکی، 3 ص (132 - 134)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 10 - 592]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [ف: 2 - 58]
آغاز و انجام: برابر 2
بی کا،بی تا؛ جلد تیماج مشکی، 5 ص (261 - 265)، اندازه: 13 × 18/5 سم [ف: 1 - 92]
hüra'ïye = ma'niye hürā'iye
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757 ه - 837 قمری
qäsem-e anvär, ali ebn-e nasir (1357 - 1434)
رساله کوتاهی است در شرح رباعی «حورا به نظاره نگارم صف زد...». مؤلف این رساله را به خواهش «درویشی عزیز» در دنبال تحقیق حقیقت قرب و شرح آیت «و نحن اقرب الیكم من حبل الورید» و پس از قصه مجنون ماوراء النهر آورده است. در آن از وجود و عدم و نفس و تجلی نفس و غیره در طی سی فایده سخن آمده است و از خانقاه شهر هرات و ظهیر الدین خلوتی و واقعه ملاقات سال 779 ق یاد کرده است.
آغاز: بسمله سپاس بی قیاس حضرت حق را جلت عظمته و علت کلمته که خورشید ازل از مشرق لم یزل بر قلوب قابل و نفوس دوستان خود فایض و لامع گردانید...
انجام: که آن قابلیت همه معانی و ترقی و تنزل و کمال و نقصان دارد رزقنا الله و ایاكم حلاوة الذكر و الفكر و وقفنا الله و لكم طلب التحقیق انه خیر صاحب و رفیق.
چاپ: ضمیمه «کلیات قاسم الانوار» چاپ شده
[نسخه های منزوی 2: 1133؛ فهرستواره منزوی 7: 319؛ آغاز که در این جا آمده است متعلق به رساله علم قاسم انوار است نه رساله حورائیه او]
نسخه اصل: موزه قونیه ش 137؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث جوهری، تا: 17 جمادی الثانی 859 ق؛ 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 451]
آغاز: برابر؛ انجام: بکام تو یادا همه کار تو ** خداوند بادا نگهدار تو
خط: نستعلیق، كا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866 ق؛ جلد: مخمل قرمز، 5 گ (173 پ - 177 ر)، اندازه: 12/5 × 17 سم [ف: 12 - 227]
آغاز: (مقدمه): وله در تاریخ سنه تسع و سبعین (در نسخه حاضر: تسعین) و سبعمایه که در شهر هرات در خانقاه جدیدی در جوار مولا ظهیر الدین خلوتی... ساکن بودیم وقت سحر اعلا حضرت مولانا با گریه تمام و حزن مدام از در خلوت خود بیرون آمد و عزم خلوت داعی کرد و فریاد بر آورد... قصه باین جا رسیده بود که درویشی عزیز التماس معنی رباعی شیخ ابو سعید نمود که در سلک رساله مثبت باشد و آن این است (و پس از نقل رباعی): سپاس بی قیاس حضرت حق را جلت عظمته
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886 ق؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج مشکی، 3 ص (207 - 209)، 15 سطر، اندازه: 11/5 × 16 سم [ف: 21 - 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (213 - 216)، 23 سطر (10/5 × 19)، اندازه: 16 × 24 سم [ف: 10 - 1778]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور نو، 13 سطر (7 × 12)، اندازه: 12 × 17 سم [ف: 16 - 693]
آغاز: برابر انجام: جهانت بکام و فلک یار باد ** جهان آفرینت نگه دار باد / بکام تو بادا همه کار تو ** خداوند بادا نگه دار تو
در فهرست نا شناس، نام مؤلف به استناد آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج مشکی، 3 گ، 20 سطر، اندازه: 19 × 25 سم [ف: 3 - 1685]
آغاز: بسمله. حورا به نظاره نگارم صف زد ** رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد / و آن خال سیه بر آن رخان مطرف زد ** ابدال ز بیم چنگ بر مصحف زد؛ انجام: گذر کن زین خرابات ارنه درد امتحان درکش ** که در خمخانه دوران می افتاده است بی پایان تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 7 گ (27 پ - 33 پ)، 20 سطر (9 × 17)، اندازه: 15/5 × 24 سم [ف: 16 - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: على بن محمد بن على واعظ حنفی، تا: با تاریخ 1175 ق؛ تملک: ریحان الله الموسوى، شرف الدین محمد مکی بن محمد ضیاء الدین بن شمس الدین بنحسن بن زین الدین من ذریة الشریف ابی عبد الله الشهید شمس الدین محمد بن مکی مطلبی عاملی جزینی عاملی به تاریخ 1175 ق؛ 2 ص (76 - 77)، 19 سطر، اندازه: 13 × 18 سم [ف: 32 - 47]
hürä lye = jamäliye = š.-e robäi-ye abü-sa'id
چرخی، یعقوب بن عثمان، 762 ه - 851 قمری
Čarxi, ya qüb ebn-e o'sman (1361 - 1448)
گزارش همان رباعی پر آوازه: «حورا به نظاره نگارم صف زد / رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد...» است، به خواهش درویشی صادق و دوستی موافق، و این که «در این رباعی، اشارت به صف جمال و جلال حق تعالی کرده شده است» و گویا این اشاره است که برخی نام گفتار را «رساله جمالیه» نامیده اند.
چاپ: به کوشش محمد نذیر رانجها، دانش، 1 (1364) ش 1: 34 - 47.
[فهرستواره منزوی 319/7؛ نفیسی 264/1 و 778/2 «شرح رباعیات» مشترک پاکستان 1423/3 (2 نسخه)]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 230/3 - عکسی
آغاز: حمد بی حد و ثنای فوق العد، مر واجب الوجودی را که قلوب انبیا و اولیا را مظاهر صفات جلالیه و جمالیه گردانید... و بعد می گوید... یعقوب بن عثمان الغزنوی ثم الچرخی... که درویشی صادق و دوستی موافق التماس کرد که بیان کرده شود معنی رباعی؛ انجام: از جام جان لقمه و ادخلوا هر دو یکسان داشتن. تمت الرسالة الجمالیة...
اصل نسخه: گنج بخش، ش 4484 (گنج 3/1626)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: حدود 1100 ق؛ 4 گ (72 - 75) [عکسی ف: 2 - 106]
ابو سعید ابو الخیر / عرفان و تصوف / فارسی
hüra'ïye = s.- e robā'ī hüra'iye = š.-e robā'ī abü-said-e ab-ol-xayr
احرار، عبید الله بن محمود، 806 - 895 قمری
ahrär, obeyd-ol-läh ebn-e mahmüd (1404 - 1490)
وابسته به: رباعیات ابو سعید؛ ابو سعید ابو الخیر (357 - 440)
اهدا به: امیر جلال الدین بایزید
شرح مختصری است بر این رباعی ابو سعید: «حورا بنظاره نگارم صف زد ** رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد / آن خال سیه براه زخان مطرف زد ** ابدال زییم چنگ در مصحف زد».
مؤلف در سبب تالیف این رساله می نویسد: «... شنیده شد که حضرت امیر الامرا جلال الدین امیر بایزید زاد الله توفیقه لاعانة المسلمین از بعضی از عزیزان معنی این رباعی می خواسته اند...». آغاز: الحمد لله الفیاض للحكم و المواهب و موصل الطالبین الى المطالب... اما بعد بدان که این فقیر را بسی شعف می بود بدانستن معانى قطب الاولیا سلطان ابو سعید ابی الخیر...
انجام: محب را هیچ لذتی بهتر از ملاقات محبوب نباشد. و الله اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
چاپ: پطرزبورک، 1317 ق / 1899 م؛ تهران، 1314 ش، به کوشش زنده یاد استاد احمد بهمن یار به ضمیمه اسرار التوحید؛ در مجموعه رسائل احرار (تاشکند: 1328 ق)
[نسخه های منزوى 1133/2؛ الذریعة 112/7؛ فهرستواره منزوی 318/7؛ دنا 805/4 (9 نسخه)]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 2 گ (84 پ - 85 ر) [ف: 37 - 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 913 ق؛ اندکی با نسخه چاپی جدایی دارد؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 4 گ (105 پ - 108 پ)، اندازه: 12 × 17/5 سم [ف: 3 - 433]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 940 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3 گ (252 ر - 254 ر)، 25 سطر، اندازه: 15 × 23 سم [ف: 7 - 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد تبریزی، تا: 999 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه: 15/5 × 24 سم [ف: 9 - 333]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 6417 (نه 6317) (گنج 3/1625)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ 10 ص (62 - 71) [عکسی ف: 2 - 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای سرلوح زیبا، کتیبه ای مکتب خراسان، مجدول؛ مهر: «عبده الراجی على محمد» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 5 گ (9 - 13)، 15 سطر، اندازه: 7 × 12 سم [ف: 29 - 272]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، تحریر چلیپا سه ستونی؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوایی، سه صفحه و نیم، اندازه: 29/2 × 43/5 سم [ف: 7 - 782]
خط: نسخ، کا: اسد الله بن ظهیر الدین علی دوانی، تا: قرن 11 [ف: 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ مهر: کتاب خانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 24/5 سم [ف: 32 - 267]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: شفیع بن محمد صالح یزدی، تا: 1062 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج جگری، اندازه: 10 × 19 سم [ف: 10 - 161]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا پسر علی جان طرشتی، تا: 1089 ق؛ مؤلف پس از مقدمات شرح از خویش چنین یاد می کند: «یقول العبد الضعیف عبد الله المحمود الشاشی که مراد از حوران جماعتی اند که بر سر بیمار حاضر می شوند...» در دیباچه از امیر بایزید نام می برد؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوا با روکش مشمع سبز، 4 ص (72 - 75)، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 25 سم [ف: 21 - 300]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 4 گ (2 پ - 5 ر)، 15 سطر (7 × 16)، اندازه: 14 × 25 سم [ف: 16 - 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13، جا: تهران؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 2 گ (65 ر - 66 پ)، 21 سطر، اندازه: 10 × 14 سم [ف: 37 - 624]
آغاز: رباعی حورا بنظاره نگارم صف رد؛ انجام: کزین طبیب ندارد گریز بیماری.
خط: نستعلیق، كا: علی اکبر سالیانی، تا: 1258 ق، جا: رشت؛ [الفبائی ف: 230]
آغاز: رباعی، حورا بنظاره نگارم صف نو رضوان و تعجب؛ انجام: فی سنه 1258 فی مدرسه حاجی میرزا بابا مستوفی گیلانی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258 ق [رایانه]
آغاز: بسمله، رب یسرو تتم با الخیر حورا بنظاره نگارم؛ انجام: على اكبر بن محمد كریم مقالی فی سنه 1285.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258 ق، [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: سید احمد خرسوه، تا: 1261 ق؛ کاغذ: سپاهانی، 2 گ (62 پ - 63 پ)، 14 سطر (8 × 14) [ف: 17 - 163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: رجب 1272 ق، کاغذ: نخودی، جلد: میشن خرمایی، 4 گ (254 - 258)، 17 سطر، اندازه: 16 × 21/3 سم [ف: 17 - 87]
آغاز: بسمله، شکر و سپاس و حمد بی قیاس سزاوار؛ انجام: قطب الاقطاب نجم... منها الروح و الله اعلم تمت.
آغاز این رساله با رساله علم قاسم انوار هماهنگ است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمر قندی، جلد: تیماج مشکی، 4 گ (53 ر - 56 پ)، 15 سطر (7 × 12)، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 16 - 701]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ (85 - 86)، 17 سطر (6 × 13)، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 16 - 111]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1517]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، بی تا [الفبائی ف: 230]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی ف: 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 28449 [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 23/5 سم [ف: 7 - 331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج مشکی، 4 گ، 17 سطر، اندازه: 16 × 23/5 سم [ف مخ: 2 - 816]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: فاضل خان؛ 18 - 19 سطر [ف: 33]
حورائیه = شرح رباعی حورائیه = شرح رباعی
ابو سعید ابو الخیر / عرفان و تصوف / فارسی
hürä lye = še robäi hürä lye = S.-e robā'ī abü-said-e ab-ol-xayr
جامی، عبد الرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jämi, 'abd-or-rahmän ebn-e ahmad (1415 - 1493)
وابسته به: رباعیات ابو سعید؛ ابو سعید ابو الخیر (357 - 440)
جامی می گوید «فقیر را بس شعف می بود بدانستن معانی رباعی قطب الاول... ابو سعید ابو الخیر قدس سره و رباعی این است: حورا بنظاره نگارم صف زد ** رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد / آن خال سیه بدان رخان مطرف زد ** ابدال ز بیم چنگ در مصحف زد. و این فقیر مستمند از روح مقدس ایشان می بود اما بواسطه اشنعالات کونیه از تفکر و استكشاف معنی آن ذهول شده بود... درین مدت شنید که حضرت امیر جلال الدین امیر با یزید... از بعضی عزیزان تحقیق معانی این رباعی می خواسته اند». لذا او دست به شرح معنی این رباعی می زند. (عبد الله انوار)
آغاز: بسمله رب یسر و تمم بالخیر الحمد لله فیاض الحكم و المواهب...
آغاز: برابر؛ انجام: او بما از مابسی نزدیک تر ** داند آن کس کو ز خود دارد خبر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مشکی، 8 ص (134 - 141)، 14 سطر (7/5 × 12)، اندازه: 13 × 18/5 سم [ف: 5 - 522]
کا: محمد علی، تا: 1080 ق؛ انتقالی از کتاب خانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 9/5 × 18/5 سم [رایانه]
ابو سعید ابو الخیر / ادبیات / فارسی
hürä iye = s.- e rohā'ī hürä'iye = š.-e robā'ī abü-said-e ab-ol-xayr
شیخ زاده، احمد بن قطب الاسلام، ق 9 قمری
šayx zāde, ahmad ebn-e qotb-ol-esläm (- 15 c)
وابسته به: رباعیات ابو سعید ابو سعید ابو الخیر (357 - 440)
رساله ای است کوتاه در شرح رباعی مشهور شیخ ابو سعید ابو الخیر: «حورا به نظاره نگارم صف زد ** رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد». بر این رباعی زیبا شروح بسیاری نگاشته شده، و گروهی معتقدند که در بر آوردن حوایج و شفای بیماران مؤثر است. مؤلف چهار وجه در معنای این رباعی آورده با اشعاری از شاعران و خودش، و بیتی از جلال الدین محمد بن محمد مولوی رومی (- 672 ق) آن می گوید: اجدام از کشته شدگان در راه خدا بوده اند، در جایی دیگر می گوید: «جد این فقیر شیخ شهید قدس الله سره». از این رو، گمان می رود که شارح، از نوادگان «نجم الدین کبری» (- 618 ق) بوده باشد.
آغاز: حمد و سپاس بی غایت و شکر بی قیاس بی نهایت مر ذاتی را که از اشعه اشراقات تو تجلی جمالش... اما بعد چنین گوید... که روزی ملاقات عزیزی اتفاق افتاده بود.
انجام: شیخ قدس سره از آن حال به این مصراع اشارت کرد که ابدال ز بیم چنگ در مصحف زد و الله اعلم بالصواب.
[نسخه های منزوی 1134/2؛ فهرستواره منزوی 319/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشى؛ کاغذ: شرقی، 23 گ (114 - 136)، 11 سطر، اندازه: 8 × 13 سم [ف: 32 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 940 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4 گ (319 ر - 322 پ)، 25 سطر، اندازه: 15 × 23 سم [ف: 7 - 181]
ابو سعید ابو الخیر / عرفان و تصوف / فارسی
hürā'īye = s.-e robā'ī hūrā īye = š.- e robā'ī abü-said-e ab-ol-xayr
میبدی، حسین بن معین الدین، - 911 ه قمری
meybodi, hoseyn ebn-e mo'in-od-din (- 1506)
آغاز: منسوب است به هادی مقامات سلوک میر شیخ ابو سعید ابو الخیر قدس سره «حورا بنظاره نگارم صف زد» یعنی خوبان بهشت که مجاوران عالم عقول و نفوس فلکیه اند بنظاره آدم که نفس ناطقه انسانیست صف زدند.
انجام: ابدال از ترس عصیان... متمسک شوند بقرآن و متابعت خاتم الانبیاء صلوات الله علیه و الله.
[دنا 727/6؛ فهرستواره منزوی 320/7]
آغاز: فایده منسوب است به هادی مقامات و سر شیخ ابو سعید ابو الخیر. حورا به نظاره نگارم سر زد. الحور بفتح الحاء و الراء
شدة بیاض العین فی شدة سواده یقال امراءة الحوراء و قال ابو عمر و احوران سود العین كلها مثل عین الظلمی و الحور جمعها. یعنی حوران بهشت که مجاوران عالم عقول و نفوس فلکیه اند به نظارة ارم که نفس ناطقه انسانیه است»؛ انجام: «و قبول الموجود فالعلاقة بین الموجز و معلوله اعم مراتب العلاقة»
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی نازک، جلد: تیماج قهوه ای، 1 گ (104 ر - 104 پ)، اندازه: 13 × 22/2 سم [ف: 29/1 - 549]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1056 ق؛ در پایان دارد: «در تذکره شیخ ابو سعید رحمة الله دیدم که استاد ابو صالح که مقری شیخ بوحسنه بود و شیخ خواجه ابو بکر مؤدب را که ادیب فرزندان شیخ بود بخواند و فرمود که از جهت ابو صالح حرزی اسلام یکنم بنویس و این دو بیت املا فرمود و خواجه ابو بکر بنوشت و نزد صالح برد و بر بازوی او بست در حال صحت یافت - فواید امیر حسین میبدی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 1 ص (96 ر)، 31 سطر (9/5 × 19/5) سطر، اندازه: 11 × 26 سم [ف: 3 - 434]
ابو سعید ابو الخیر / ادبیات / فارسی
hürä'iye = s.-e roba'i hürä'iye = š.-e roba'i abü-sa'id-e
ab-ol-xayr
شوشتری، نور الله بن شرف الدین، 956 - 1019 قمری
šüštarī, nür-ol-läh ebn-e šaraf-od-din (1550 - 1611)
شرحی است بسیار مختصر که قاضی نور الله شوشتری بر رباعی شیخ ابو سعید ابو الخیر که به حورائیه معروف است نوشته است.
آغاز: بسمله - قال سلطان العارفین و قدوة المتالهین - الشیخ ابو سعید ابی الخیر قدس الله سره: حورا بنظاره نگارم صف زد ** رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد / آن خال سیه بر آن رخان مطرف زد ** ابدال ز بیم چنگ در مصحف زد. مخفی نماند که این رباعی را شروح متعدده نوشته اند و تقریر آن بر وجهی که به خواطر کثیر فقیر به خدای غنی...
انجام: مشهور شده که خواندن آن بر بالین بیمار مفید است، با آن که تجربه بر آن گواهی نداده و نمی دهد و الحمد لله اولا و آخراً.
چاپ: مجموعه رسائل فارسی، دفتر هشتم، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1387 ش، به کوشش ابراهیم عرب پور
[فهرستواره منزوی 321/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی تبریزی، تا: 1227 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 1 گ (340 ر - 340 پ)، 21 سطر (12 × 22)، اندازه: 20 × 30/5 سم [ف: 127]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ ابری، 2 ص، 21 سطر (10 × 31)، اندازه: 16/5 × 29 سم [ف: 2 - 218]
ابو سعید ابو الخیر / عرفان و تصوف / فارسی
hürä iye = s.- e robäi hürä Tye = s.- e robāti abü-said-e ab-ol-xayr
نسخه اصل: با یزید ولی الدین ش 1819. با چند بیت شعر؛ بی کا، تا: قرن 9؛ 1 گ (180) [فیلمها ف: 1 - 475]
بی کا، تا: با تاریخ 913 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، اندازه: 12 × 17/5 سم [ف: 1 - 199]
آغاز: حورا به نظاره نگارم صف زد ** رضوان ز تعجب کف خود بر کف زد / آن خال سیه بر آن و خال مطرف زد ** ابدال ز بیم چنگ در مصحف زد / حورا که کنایت از مظاهر گویند و مهیات و اعیان ثابته اند؛ انجام: چون مسمای این اسماء چون این دو بیت را بر بیمار خواند اعنی در حالت اتصاف بدین اوصاف و حال آن که حال مریض نیز اقتضای فوت و موت كند فی الحال موت طاری شود باذن الله.
شرح رباعی معروف حورائیه منسوب به ابو سعید ابو الخیر. شارح، این رباعی را به سه وجه شرح می کند و در اواخر رساله از شیخ اوحد الدین کرمانی بیتی می آورد؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی شده، جلد: تیماج مشکی، 8 ص (164 - 171)، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 10 - 2050]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2296/5 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 669]
آغاز: جوامع اثنیه و مجامع محامد، حضرت واجب الوجودی را سزاوار است؛ انجام: گرمنم آن حرف در او کش قلم
این شرح جز شرح احرار موجود در (ف. دانشگاه 433/3؛ و الذریعة 112/7) می باشد و در پاسخ نامه درخواستی نور الدین عبد الرحیم خلوتی پسر شمس الدین محمد مشرقی اقطابی نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1074 ق، برای میرزا مزید الدولة از محمد نصیر حسینی نوشته است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 5 ص (322 - 326)، 21 - 34 سطر برخی
چلیپایی، اندازه: 24 × 38 سم [ف: 4 - 347]
آغاز: قصه باینجا رسیده بود که درویش عزیزی التماس معنى رباعی که شیخ الاسلام... شیخ ابو سعید قدس سره العزیز فرموده است نمود؛ انجام: این مختصر را که مشحون به بسی فواید جمیل جلیل... خداوند بادا نگهدار تو، بتاریخ... ستر عیوبه.
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: محمد امین سیاح تبریزی، تا: 1078 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 7 ص (263 - 269)، 11 سطر، اندازه: 12/6 × 19/5 سم [ف: 17 - 84]
آغاز: حورا بنظاره نگارم صف زد... حورا اشار تست به صبور لطیفه ارواح مجردات... و مصحح این تاویل اشتراک انسانیست و دیگر آن که حور قلب روح است؛ انجام: و این اشاره به تلاوة سورة الشافیه فاتحه الکتاب بود. بیت: بیا به جانب دار الشفای خالق خویش ** کزین طبیب ندارد گریز بیماری / پس از منقولاتی است به عربی و فارسی از کتاب های اخلاق و عرفان و از آن جمله از تذکره شیخ روز بهان.
شرح رباعی شیخ ابو سعید ابی الخیر؛ خط: نستعلیق، كا: محمد رضا پسر علی جان طرشتی، تا: 1089 ق؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوا با روکش مشمع سبز، 12 ص (75 - 86)، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 25 سم [ف: 21 - 300]
آغاز: قال الشیخ العارف المحقق المدقق صاحب البسط و الشهود... ابو سعید بن ابی الخیر... حورا به نظاره نگارم صف زد... حورا اشارت است بقدوسیان لاهوتی؛ انجام: و قوت روحانیت شیخ قدس سره عند قرائته چنان که گفته شد. و الله اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1092 ق، جا: اجمیر؛ تملک: محمد حسین موسوی در 1240 در سپاهان، اعتضاد در 1297 ق؛ واقف: سپهسالار، 1297 ق؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 286 ص، 37 سطر، اندازه: 21 × 32 سم [ف: 4 - 348]
آغاز: سپاسی که حواس از قیاس آن عاجز بود مرحضرت قدوسی را که عقل نکته دان بکنه ذاتش نرسد؛ انجام: خصوصیت این رباعی به بیماران آن است که قایل در حالت انشاء مظهر تجلی اسم نافع بوده است. و الله اعلم بحقائق الاشیاء
شرحی است بر رباعی ابو سعید ابو الخیر با این مطلع: «حورا به نظاره نگارم صف زد»؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (76 پ - 79 پ حاشیه)، اندازه: 10 × 17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 101]
نسخه اصل: با دلیان اکسفورد ش 94 والکر (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095 ق، [فیلمها ف: 1 - 568]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1142/22 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 568]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1117 ق؛ 3 ص (6 - 8) [نشریه: 3 - 360]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، [ف: 125]
به نثر و نظم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: تیماج حنایی، 10 ص (364 - 373)، ابعاد متن: 10 × 19، اندازه: 20 × 29 سم [سنا: ف: 2 - 57]
آغاز: بسمله. حمد بی حد احدی را سزاوار است که جمیع جوامد خود را مشتق
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سبز، 4 گ (93 پ - 96 ر)، 25 سطر، اندازه: 10/5 × 24 سم [ف: 4 - 348]
نسخه اصل: نسخه آقای افشار شیرازی. با یک مقدمه مفصل به فارسی؛ بی کا، بی تا؛ [فیلمها ف: 1 - 718]
نسخه اصل: نسخه آقای افشار شیرازی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 718]
نسخه اصل: نسخه آقای افشار شیرازی. شرح حورائیه دیگر؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 718]
آغاز: بسمله، سپاسی که حواس از قیاس آن عاجز بود؛ انجام: احكم بحقایق الاشیاء و الحمد لله رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ [رایانه]
al-hawzāt wa-r rawdat
عقیلی علوی شیرازی، محمد مهدی بن محمد نعیم، ق 12 قمری
aqīlī alavī sīrāzī, mohammad mahdi ebn-e mohammad na'im (- 18 c)
اهداه به: شاه سلطان حسین صفوی
کتابی مفصل در ادعیه و اوراد معهود و زمان دار ایام و هفته ها در چند «حوزه» و یک «خاتمه»: حوزة 1. فیما یتعلق بالفریضة الیومیة (ده روضه)؛ حوزه 2. فیما یتعلق بالنوافل الیومیة و التعقیبات المختصة (چهار ده روضه)؛ حوزه 3. فیما یتعلق بایام الاسبوع و لیالیها (هشت روضه)؛ حوزه 4. فیما یكفر به السیئات و یضاعف به الحسنات (هشت روضه)؛ حوزه 5. فیما ینجع به المارب و تقصى به المطالب (پانزده روضه).
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2427
آغاز:... و جعلته تحفة لبواب عتبة حفت حفاظة حمایة حراسها بمعاقل الوقایة وسومت سحابة سماحة سوالها بشابیب الكافیة لاحت نجوم علو قوامها من فلك الجمال؛ انجام: و بك استجیر فی جمیع اموری و انت غیاثی و عمادی و انت عصمتی و رجائی...
تا اواسط روضه پنجم از حوزه پنجم را در بر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 171 گ، 15 سطر، اندازه: 13 × 21 سم [ف مخ: 2 - 816]
حوض الحیاة - بحر الحیاة
hawd-ul hayat
عطاری، محمد خطیر الدین
attäri, mohammad xatir-od-din
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3984 - ف
نسخه اصل: رامپور 128؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شعبان 1277 ق [فیلمها ف: 2 - 289]
حوض الحیات- مرآة المعانی فی ادراك العالم الجسمانی
حوض الحیات - مرآة المعانی فی ادراك العالم الانسانی
hawz-ul hayat (t.) = t-ye hawz-ol hayat = hawz-ol hayat
پچینکه هندی
pečinke hendi
به درخواست: مولوی نجف علی صاحب هندی
مؤلف مسائل حوض الحیات یعنی علم دم و علم خواص همزاد، را که در میان هندیان از طریق آن ها پیش گویی حوادث آینده را می نمایند، از کتاب های هندی ترجمه و در رساله حاضر در پنج «فصل» جمع نموده: 1. شناختن عنصر و خلا؛ 2. دانستن احوال مستقبل خویش؛ 3. عمل نمودن کار ها؛ 4. بدادن جواب مسایل و شناخت روز و تولد پسر و دختر؛ 5. ترکیب شناخت همزاد و خواص آن و دانستن احوال مرگ و غیره و مرض مریض ها.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8261/2 - 56/111
آغاز: بسمله، الحمد لله و المنة که روزی بهنگام خجسته فرجام مجموعه خوبی ها جامع علوم بی انتها مولوی نجف علی صاحب و این بنده
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8 گ (7 - 14)، 12 سطر، اندازه: 15 × 20 سم [ف: 2 - 868]
حوض الحیوة - حوض الحیات (ترجمه)
hawd-un "asar-an fi ašar (r-un fi)
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamäl päšā, ahmad ebn-e soleymän (- 1534)
رساله ای است کوتاه در محاسبه محیط و مساحت دایره که نخست دایره را مربع فرض نموده و مساحت آن را در عدد «3/7» ضرب می نماید، سپس راه مشکل تری را پیشنهاد می کند. او در این رساله عنایتی به تعیین حدود وفق ها نیز دارد. یادآوری می شود: «غیاث الدین جمشید کاشانی» در قرن 8 هجری، محاسبه مساحت دایره را با حداکثر دقت، تا 16 رقم اعشاری به انجام رسانده است.
[كشف الظنون: 862/1؛ هدیة العارفین: 141/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12715/1
آغاز: الحوض المدور اذا كان محیطه خمسة و ثلاثین ذراعاً و نسف ذراع یكون سطحه اذا ربع عشراً فی عشر ای مائة مربع؛ انجام: و كملنا الكسر ایضاً فصار ثمانیة و اربعین هذا بمقتضى المدقمة الاولى هذا ما اردناه هذه صورته.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»، رکابه دار؛ تملک: محمد سعید کیسانی (کتانی)، حوران، ابو الحسن بن محمد حسینی به سال 1299 ق؛ کاغذ: فرنگی، 2 گ (1 - 2)، 17 سطر، اندازه: 8 × 15 سم [ف: 32 - 328]
hawd-un nahr
حسنی عامی، حیدر علی، قرن 13 قمری
hasanī āmī, heydar 'ali (- 19 c)
وابسته به: روض الزهر فی مناقب آل سید البشر؛ نودهی، محمد معروف بن مصطفی (1166 - 1254 ق)
شرحی است بر منظومه ای به نام «روض الزهر» و مانند خود منظومه دارای یک «مقدمه» و چهار «فصل» و یک «خاتمه» است، در کلیات فضائل ائمه اثنا عشر و لزوم احترام و محبت فرزندان ایشان. مؤلف شرح سید حیدر علی حسنی عامی است که با ناظم (سید محمد برزرنجی شافعی) معاصر بوده و چنان که از دیباچه بر می آید سید حیدر علی خود در پی آن بوده است که درباره موضوع کتاب تالیفی کند، روزی این منظومه را از طرف ناظم به ضمیمه نامه متضمن درخواست شرح آن دریافت کرده است، سید حیدر علی نیز منظور دیرین خود را با شرح آن منظومه عملی می کند و به هر حال بر ترجمه وی دست نیافتیم و اما ناظم را هر چند مرحوم اردو های در یادداشت خویش همان سید برزنجی مؤلف كتاب مولد النبی (ص) دانسته و از وی
تمجید کرده است ولی نام صاحب کتاب مولد النبی جعفر بن حسن بر زرنجی (- 1177) است در صورتی که نام ناظم در این نسخه سید محمد حسنی ضبط شده و این نام فقط با سید محمد بن عبد الرسول شافعی حسنی تطبیق می کند که به برزنجی معروف و در مدینه ریاست علمی داشته و در 1103 ق در گذشته است. ولی این منظومه را در شمار آثار وی نیاورده اند و نیز با سایر مؤلفات وی که از آن جمله کتاب نواقض الروافض است. تناسبی ندارد. (عبد الحسین حائری)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1369
آغاز: الحمد لله القوى الشدید المحال؛ انجام: قدر الله و ماشاء فعل حسبنا الله و نعم الوكیل و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظیم.
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 1242 ق؛ در ذیل نسخه نوشته شده که حسب الامر امیر میران سلیمان پاشا کتابت و مقابله و تصحیح شده، یادداشتی از دانشمند فقید آقا میرزا محمد علی اردوبادی درباره شارح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 340 ص، 21 سطر، اندازه: 16 × 22 سم [ف: 4 - 130]
hawl-u xabar-i nahnu ma'äšir-ul anbiya' lā-nürit
علم الهدى، على بن حسین، 355 - 436 قمری
'alam-ol-hoda, ali ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/50 عکسی
نسخه اصل: کتاب خانه آستان قدس رضوی، شماره ض 21509 (اهدایی رهبری)؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 394]
hawl-ul ilm
گنابادی، علی بن محمد
gonäbädi, ali ebn-e mohammad
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10206/1
خط: نسخ، کا: شیخ علی بحرانی، بی تا؛ مصحح [میراث شهاب: س 8 ش 4 - 63]
howl-e fazāyel-e ali
شهابی، محمود، 1282 - 1365 شمسی
Šahäbi, mahmüd (1903 - 1986)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25422
نوشته های پراکنده (5)؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ خریداری از کیومرث محمود [رایانه]
al-hayy
جابر بن حیان، 120 - 198 ه قمری
jäber ebn-e hayyān (739 - 814)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9011/11
آغاز: الحمد لله رب العالمین و صلى الله على... تسلیماً كثیراً. و بعد سبق لنا قبل كتابنا هذا عشرة كتب نذكر فیها من امر لحجر المطلوب ما فیه كفایة و غنى و لم یذكر معه غیره و ضماننا فی كتبنا ان یذكر الحیوان كله فما لم یذكر فی الحیوان شیء افضل من هذا الخجر قدمناه على سایر الحیوان فی تلك الاجزاء و نحن نستانف ههنا الكلام فی تاحیوان فذكره قریباً فی مدة تدبیره على ما شرطنا فی الباب الكبیر؛ انجام: فهذه المقدمات هی التی انا ذاكر تدابیرهم و آرائهم فی ذلك لا زیاده على هذه المقدمة و لا نقصان منها فاعرفه ان شاء الله.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288 ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (41 پ - 43 پ)، 19 سطر (8/5 × 14/5)، اندازه: 13/7 × 22/3 سم [ف: 29/2 - 612]
haya
بندی است در خصوص حیا با روایت و حکایتی.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 19283/3
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مشمع مشکی، 23 - 24 سطر (7 × 12)، اندازه: 10 × 17 سم [ف: 2 - 350]
hayat-ul abdân
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
Rāzī, mohammad ebn-e zakaryła (866 - 926)
بیماری های عارضه بر بدن را از سر تا پا در فصولی بدون شماره گرد آورده و تدبیر و علاج هر یک را آورده است. نامی که ذکر کردیم در آغاز نسخه آمده است. شاید بخشی از کتاب «الحاوی» مؤلف باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6659
آغاز:علاج الریاح الغلیظة یكون بتنقیه البدن بالابازج و ادخال المریض الى الحمام على الریق و نطل المیاه المحللة على الراس و
استنشاق المسك و المرزنجوش؛ انجام: و یفصل المریض و یطلى آخر بالمرداسج و الكافور و دهن... و علاج عض الكتب و القرد و الذئب و التمساح.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در پایان اشعاری فارسی از میرزا حبیب قاآنی کتابت سال 1277 ق؛ جلد: مقوایی، 138 گ، 21 سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 20 - 186]
hayät-ul abdän
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19206
آغاز: بسمله، حمد بی حد و ثنای بی عدد حكیم على الاطلاق؛ انجام: اما در مقدار نوشیدن آن اختلاف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1289 ق [رایانه]
hayat-ul abrär fi fada'il-il karrär
حسینی قزوینی، قریش بن محمد، - 1279 قمری
hoseyni qazvini, qorayš ebn-e mohammad (- 1863).
تاریخ زندگانی، فضایل و مناقب امیر المؤمنین علی بن ابی طالب (ع) و معجزات آن حضرت.
چاپ: پس از وفات مؤلف در سال 1279 ق به طبع رسیده
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 810
آغاز: حمد و سپاس نامحدود معبودی را جل شانه که زبان معجز بیان از ترجمان؛ انجام: بهوش آمد و حال آن که جانبی از شارب و لیحه او کنده شده بود علیه ما...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به خط مؤلف با مهر «الراجی قریش الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 185 گ، 29 سطر، اندازه: 20 × 30 سم [ف: 2 - 361]
hayat-ul arwah
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 - 1263 قمری
estarābādi, mohammad ja far ebn-e sayf-od-din (1784 - 1847)
تاریخ تالیف: 1240 ق
کتابی است کلامی در اصول عقائد امامیه. دارای «مقدمه» و پنج «باب» و در آن به اعتراض بر آراء شیخ احمد احسائی بالاخص در بحث معاد پرداخته و تفصیل را به دو کتاب خود «مصباح الهدى» و «البراهین القاطعة» حواله می دهد.
آغاز: الحمد لله الواجب بالذات المنتهى الیه سلسلة الممكنات المتعالى بكمال ذاته و عینیة صفاته الذاتیة عن نقایص الامكان... اما بعد فیقول... محمد جعفر الاستر ابادی هذه رسالة مسماة بحیوة الارواح جمعت فیها... من اصول العقائد الدینیة...
انجام: و من تولانی و نصرنی و حارب من حاربنی بفعل او قول فی سبعین الفا من جیرانه و اقرباءه و نحو ذلك اللهم ارزقنا كل ذلك تم الكتاب
[الذریعة 115/7 و 116؛ ریحانة الادب 209/3؛ مكتبة امیر المؤمنین 449/2؛ دنا 806/4 - 807 (23 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حیاة الارواح؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277 - 1333)
آغاز: الحمد لله الواجب بالذات المنزه عن نقایص الممكنات و صاحب الكمالات من الصفات و الذی یكون صفاته الذاتیة عین الذات؛ انجام: و زوجناهم بحور عین و قال تعالی و امددناهم بفاكهة و لحم ما یشتهون یتنازعون
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، در برگ اول نام کتاب و مؤلف آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 85 گ، 14 سطر، اندازه: 13/5 × 21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 636]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی على اكبر من حاجی محمد علی شاه میرزایی شهیرزادی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود و سفید، جلد: تیماج مشکی، 60 گ (2 پ - 61)، 16 سطر (9/5 × 17)، اندازه: 13 × 21 سم [ف: 9 - 1331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1240 ق؛ پس از این گفتاری است عربی از وی در مختصر اصول عقائد امامیه. آغاز پس از خطبه و نام مؤلف: «هذه رسالة فی اصول الدین على وفق اصول المذهب»؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مشکی، 52 گ، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 11 - 126]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242 ق [الفبائی ف: 230]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الله تعالى یخرجهم من جهنم... نجانا الله من عذاب القیر و البرزخ و المحشر و النار بحق محمد و آله الاطهار.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1242 ق، بی کا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50 گ (359 پ - 408 پ)، 17 سطر، اندازه: 14 × 20/5 سم [ف: 26 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن ملا محمد صادق، تا: یک شنبه از رجب 1246 ق، حسب الخواهش ملا محمد رضا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48 گ، 18 سطر، اندازه: 17 × 21 سم [ف: 3 - 1698]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250 ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: شکری، جلد: میشن، 15 سطر، قطع: جیبی [ف: 5 - 138]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبد المجید قزوینی، تا: رجب 1251 ق، جا: کربلا؛ جلد: مقوایی، 44 گ، 20 سطر، اندازه: 15/5 × 21 سم [ف: 14 - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مختلف، بی کا، تا: 1252 ق؛ کاغذ: فستقی و شکری، جلد: تیماج، 49 گ، اندازه: 18 × 21/5 سم [ف: 205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن حسین خراسانی، تا: 1254 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 49 گ (93 پ - 141 پ)، اندازه: 15/5 × 21 سم [ف: 2 - 321]
آغاز: برابر؛ انجام: و خمسة ابواب یدخل منه شیعتنا و محبونا فلا زال واقفاً على الصراط...
خط: نسخ زیبا، كا: حبیب الله بن محمد رفیع بسطامی، تا: دو شنبه 1 شعبان 7 - 1256، جا: مدرسه ام السلطان؛ جلد: تیماج مشکی، 32 گ (37 ر - 68 ر)، 21 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 1 - 490]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا محمد مهدی شهمیرزادی، تا: 1255 ق [میراث شهاب: س 9 ش 2 - 33]
شماره بازیابی اصلاح شد؛ بی کا، تا: 1256 ق؛ قطع: جیبی [اهدائی ف: - 272]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1258 ق؛ جلد: چرم زرد، 19 گ (56 پ - 74 پ)، اندازه: 2 × 10 سم [مؤید: 3 - 557]
آغاز: برابر؛ انجام: عرض نقشی است که ما بازماند که هستی را نمی بینیم بقائی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هم اولی النُهی و مصابیح الدجاء و حججک على اهل الدنیا...
خط: نستعلیق، كا: محمد حسین بن حاج علی خوانحودی، تا: از ذیقعده 1260 تا 12 صفر 1262 ق، جا: مشهد رضوی مدرسه صالحیه؛ جلد: تیماج عنابی، 25 سطر (12 × 17)، اندازه: 15 × 21/5 سم [ف: 305]
آغاز: برابر؛ انجام: و على كل فراش حور من الحور العین بین یدیها سبعون الف و صیغة كانهم بیض مكنون و على فراش كل... خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ از کتاب خانه میرزای احتشام الدوله با تاریخ 1270؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغری سیاه، 87 گ (48 پ - 134 پ)، اندازه: 11 × 19 سم [ف: 6 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 رجب 1293 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 159 گ، 11 سطر، اندازه: 10 × 15 سم [ف مخ: 2 - 817]
خط: نسخ، كا: محمد رحیم بن علی اکبر، تا: 1295 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 43 گ (9 پ - 51 پ)، 19 سطر، اندازه: 16/5 × 21 سم [ف: 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر فرزند محمد جعفر فرزند محمد کافی بهاری همدانی (متوفی 1333 ق)، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 43 گ (1 - 43)، 18 - 21 سطر، اندازه: 8 × 13 سم [ف: 31 - 225]
آغاز: برابر؛ انجام: اقوى مما فی الاجساد بنسبته ما فیها من اللطافة و الكثافة على حسب قوة الوجود و ضعفه...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 40 گ (123 - 162)، 18 سطر (8/5 × 15)، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 30 - 340]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: در عصر مؤلف [مخطوطات مرتضوی: ف: - 15]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 7 گ، قطع: خشتی [ف: 296]
hayat-ul arwäh
در چند باب در احادیث شیعی
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 543/4
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد جعفر طبیب، بی تا؛ در
پایان ننوشته مانده [نشریه: 2 - 122]
hayat-ol arväh va rüh-ol asbäh
شریف حسینی، محمد حسین بن احمد، ق 13 قمری
šarif hoseyni, mohammad hoseyn ebn-e ahmad (- 19 c)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212 - 1250 ق)
تاریخ تالیف: پنج شنبه 6 رجب 1238 ق
در پاره ای از عقائد دینی و اصول خمسه اسلامی و در پایان اشاره به بعضی از عبادت ها و اسرار آن ها دارای نه «مقدمه» و شش «نور» با عناوین «شعاع، شعاع» و «خاتمه». این کتاب به درخواست یکی از اعاظم و در زمان سلطنت فتح علی شاه قاجار تالیف شده است.
آغاز: الحمد لله الذی خلقنا فی احسن تقویم... و بعد طالب ادراک سعادت یزدانی و راغب لقای فیوضات سبحانی...
انجام: و خوف از سلطان و اعدا و امثال و اختلال و تغییر احوال و بودن در حال حل و ارتحال
[دنا 805/4 (6 نسخه)؛ از نسخه های منزوی 939/2؛ الذریعه 116/7؛ فهرستواره منزوی 322/7 و 278/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف (شاید)، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 326 گ، 23 سطر، اندازه: 17 × 21/5 سم [ف: 8 - 105]
انجام: و در این صورت رخیص حاصل می شود و باین جا ختم می کنیم این صحیفه نوریه و زبر مضیئه...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: روغنی، 165 گ، 19 سطر، اندازه: 13 × 21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 636]
آغاز: برابر؛ انجام: و حرمت غنا مجمع علیه بین الاصحاب است
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 116 گ، 19 سطر، اندازه: 12 × 20/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 636]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: گل محمد بن علی ساکن محال همدان، تا: 10 جمادی الاول 1239 ق، جا: همدان؛ یادداشت محمد حسین ابن یعقوب در سال 1239 که نام کتاب و مؤلف را نوشته و از او تعبیر به «مجتهد العصر و الزمان» کرده، چند استفتاء نیز بر روی کاغذ الوان پرسیده شده که استقتاءات را مؤلف به خط خودش پاسخ گفته با مهر «عبده الراجی محمد حسین ابن احمد» (بیضی)؛ مهر: «محمد ابن علی» (بیضی)؛ جلد: با روکش مقوای نارنجی، 152 گ، 15 سطر، اندازه: 15 × 20/6 سم [ف: 41 - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 240 ص (1 - 240)، 19 سطر، اندازه: 13 × 21 سم [ف: 33/2 - 62]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1494]
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: 1249]
بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1 - 245]
hayat-ul arwah wa miškāt-ul misbäh
کفعمی، ابراهیم بن علی، 840 - 905 قمری
kafami, ebrahim ebn-e 'ali (1437 - 1500)
اهداء به: عضد السلطان ناصر الدین محمد بن خواجه عبد الواحد بغدادی
تاریخ تالیف: سه شنبه 15 جمادی 854 ق
در هفتاد و هشت «باب» متضمن نکات لطیفه و گفته های نغز و اندرز های پر مغز و مواعظ و زواجر و نوادر منظوم و منثور و مطالبی که در ساعت های فراغ مانوس کند و ضمناً پند و اندرزی بدهد: 1. ذكر الاوقات، ایهم اطیب (چهار فصل)؛ 2. السحاب و الرعد و الثلج و النجوم؛ 3. الهواء البرد و الحر؛ 4. النار و الارض و نحوهما؛ 5. الانهار و البحار و السباحة؛ 10. السعد و النحس؛ 20. معاشرة الناس؛ 30. العداوة و الحسد؛ 40. الكذب و الزور و الكرم؛ 50. الهدیة و الرشوة؛ 60. الحكایات من القضاة و الشهود؛ 70. الاحجار و المعادن؛ 78. الحكایات و النوادر و ملح متفرقات.
آغاز: الحمد لله حمداً یتارج نفحاً اعین من تنفس نكهة الورد لدى الصباح فی الوجوه الصباح...
انجام: لازالت الاذان تستنصت الى خریر مائها الفیاض و لا برحت الانفس تهوى الى برد طلها الفضفاض.
[دنا 807/4؛ الذریعه 115/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عین على بن طهماسب ملا رجانی، تا: جمادی الثانی 1059 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 72 گ (65 پ - 136 ر)، 21 سطر، اندازه: 13 × 24 سم [ف: 1 - 410]
آغاز و انجام: برابر؛ و كان الفراغ من تربیته و تهذیبه و تالیفه و ترصیفه یوم الثلاء (15 ج 853/2 ق) بقلم جامعه العبد... ابراهیم بن
علی بن حسن بن صالح بن اسماعیل اللوترانی الجسد الجمیع الات العیما المولد. اقام الله اوره و زاد عنده...
خط: ثلث، بی کا، تا: چهار شنبه پایان رمضان 1070 ق [عكسی ف: 1 - 157]
hayat-ul amwät
آل عصفور بحرانی، احمد بن ابراهیم، 1084 - 1131 قمری
äl-e 'osfür-e bahräni, ahmad ebn-e ebrähim (1674 - 1719)
تاریخ تالیف: 21 محرم 1124 ق
رساله ای است در توضیح این که انسان پس از مرگ از طور حیات به طور ناگهانی خارج نمی شود بلکه حی و زنده است، و کیفیت زندگانی و حیات معصومین (ع) پس از مرگ ظاهری با استشهاد به اخبار و روایات، در دو «مقام»: مقام.1 فی ان الانسان بعد الموت مطلقا حی على الحقیقة؛ مقام 2. فی ان الانبیاء و الائمة (ع) یرون بعد الموت عیانا و كذا یرون سائر الاموات کذلک.
[الكواكب المنتثرة ص 38؛ الذریعه 116/7؛ دنا 807/4]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1548/1
آغاز: حمدا لك یا خالق الارواح و جاعلها فی الاشباح و الصلاة على محمد الهادی الى طریق الخیر و الفلاح و آله مفاتیح ابواب النجاح
نسخه اصل: کتاب خانه سید هادی آل بالیل - قم؛ خط: نسخ، كا: موسی بن حسن بن احمد بن محمد بن محسن محسنی احسائی، تا: 19 ربیع الثانی 1262 ق؛ 35 ص (2 - 36) [عکسی ف: 4 - 364]
hayat-ul insän
طالقانی، محمد بن علی اشرف، - 1329 قمری
tāleqānī, mohammad ebn-e 'alī ašraf (- 1911)
این گفتار جلد اول از کتاب «الغیض العام و النعیم التام من فوائد زیارة بیت الحرام» مؤلف است که بعد از تشرف او به حج و بازگشتش به سامراء در سال 1303 آن را نگاشت، او از شاگردان شیخ جعفر تستری (- 1303) است و مطالب او را در مجالس می نوشته، جلد اول در توحید و نبوت است و جلد دوم موسوم به «شرف الابد» در امامت و معاد و اخلاق.
[الذریعة 117/7؛ دنا 807/4]
آغاز: اعوذ بالله السمیع العلیم... اما بعد فقد قال الله تبارك و تعالى فی كتابه المبین فی سورة الانفال یا ایها الذین آمنوا استجیبوا الله و للرسول... و حیث ان الاستعاذة بالله تعالى واجبة من الشیطان؛ انجام: و بما ذكرنا هذا المجمل من الكلام الاحمایة لدین الملك العلام مماورد علیه من المبدعین من اشرار الانام لیهلك من هلك عن بینة و یحیى من حی عن بینة.
خط: نسخ، کا: ابو القاسم علامه تبریزی، تا: 1311 ق؛ از روی نسخه مؤلف؛ تملک: محمد موسوی جزائری به تاریخ 1367؛ جلد: تیماج قرمز، 149 گ، 2 سطر، اندازه 16 × 21 سم [ف: 3 - 1685]
آغاز: الحمد لله الذی خلق الممكنات بجوده و جعلها آیات وجوب و جوده و تنزه عن مشابهة مخلوقاته و تقدس عن مجانسة موجوداته؛ انجام: و منها تواضعه الخاص و دعاته لبعض الاشخاص ففى مكارم الاخلاق...
کتاب اول و مشتمل بر یک مقدمه و چند مجلس می باشد، و در هر مجلس آیه ای عنوان شده و به مناسبت مباحث مربوط را متعرض می شود؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح و گویا در برگ های اول به خط مؤلف باشد؛ جلد: تیماج قرمز، 220 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 22 سم [ف: 10 - 145]
hayät-ul insän
ایروانی، محمد بن زین العابدین، ق 14 قمری
īravänî, mohammad ebn-e zeyn-ol-'äbedin (- 20 c)
تاریخ تالیف: شعبان 1303 ق
کتابی مفصل در اصول و قواعد و مبانی پزشکی که در چهار جلد تالیف شده است، کتاب تقسیم بندی خاصی ندارد و در تمام مباحث دارو شناسی علل صحت بدن و روح، سمومات، دواجات و غیره بحث شده است.
آغاز: یا من اسمه دواء و ذکره شفاء صل على حبیب قلوبنا و طیب نفوسنا محمد خاتم الانبیاء و على ولیه و امینه... این آخرین جلد است از مجلدات کتاب حیات الانسان که بتائید حضرت یزدان...
انجام: ای خدای بی نیاز وای کریم بنده نواز... صحت بدن و استقامت مزاحم کرامت فرمودی این چهار جلد کتاب حیات الانسان را بنحوی که پیشنهاد خاطر بود قبل از آن که عمر بپایان رسد بسامان رساندم.
[فهرستواره منزوی 3834/5]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2366
آغاز: یا من اسمه دواء و ذكره شفاء صل على حبیب قلوبنا و طبیب نفوسنا محمد خاتم الانبیاء و على ولیه و امینه... این آخرین جلد است از مجلدات کتاب حیات الانسان که بتائید حضرت یزدان؛ انجام: ای خدای بی نیاز وای کریم بنده نواز... صحت بدن
و استقامت مزاجم کرامت فرمودی این چهار جلد کتاب حیات الانسان را بنحوی که پیشنهاد خاطر بود قبل از آن که عمر بپایان رسد بسامان رساندم.
جلد چهارم؛ خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: شعبان 1303 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 162 گ، 16 سطر، اندازه: 16 × 20 سم [ف مخ: 2 - 817]
hayat-ul insän fi xawāss-i mä-il hayawän
در خواص کبریت است، دارای سه «نهر»: 1. حقیقة وجوده؛ 2. كیفیة اخذ مائة؛ 3. طریق استعماله و الانتفاع به. مؤلف که شیعه و از موالیان اهل بیت علیهم السلام است، شناخته نشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1415/2
آغاز: الحمد لله الذی جعل الماء طهوراً و بالحكمة نوراً و الصلوة و السلام على النبی الحكیم و آله سیما قسیم النار و النعیم و بعد لما كان الكبرت منه معظم اجزاء الاكسیر؛ انجام: بقوى الروح الحیوانی و یزكی القوى النفسانی و هذا خیر الاشربه و الدواء و السلام على ممن اتبع الهدى
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1087 ق؛ کاغذ: شرقی، 3 گ (17 - 19)، 26 سطر، اندازه: 6 × 17 سم [ف: 36 - 167]
hayat-ul îmän
رشتی، مرتضی بن محمد حسن، 1277 - 1336 قمری
rašti, morteză ebn-e mohammad hasan (1861 - 1918)
اهدا به: مظفر الدین شاه (1313 - 1324 ق)
در اصول عقاید امامیه و رد شیخیان، در چند «مقصد»، یکم آن در توحید در چند فصل نخستین در معرفت ذات حضرت اقدس. مؤلف شاگرد میرزا حبیب الله رشتی (- 1312 ق) و شربیانی است.
آغاز: بسمله الحمد لله الذی جعل صحیفة عالم الایجاد مرآة لمشاهدة العوالم الملكوتیة... و بعد این بنده آثم راجی مرتضی رشتی بن جناب مستطاب محقق مدقق آقا شیخ محمد حسن شیخ الاسلام ظل ظلاله... مدعو به نظام الدین... گوید در ین وقت و عهد... مظفر الدین شاه... حسب خواهش بعض اخوان ایمان زید اعمارهم و توفیقاتهم این رساله معموله مشتمله بر عقاید اصولیه امامیه و شیخیه تماما را نقل کرده اند بعض از محققین در رساله هدیة النملة و بیان.
انجام: الحاصل اجماعی است که معرفت عدل از اصول دین است پس مخالفت فرمایش و رضای معصوم علیه السلام است و خصوصیت هم مفهوم گشت و الا اساس دین منهدم خواهد شد. و در این مقام مطالب و کلماتی است موقع ذکر آن نیست و آن چه از مساله عدل و توحید درین مختصر ذکر شده برای اهل سعادت و ایمان کفایت است ان شاء الله تعالی سه مساله دیگر را از نبوت و امامت و معاد توفیق و سعادت تالیف را واجد گردم اللهم...
[دنا 808/4؛ نسخه های منزوی 939؛ الذریعة 117/7؛ صفحه عنوان نسخه شماره 402 مشیر؛ فهرستواره منزوی 278/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد کاظم طهرانی رشتی، تا: پنج شنبه 25 شعبان 1314 ق؛ سرگذشت مؤلف در صفحه عنوان هست؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 40 گ، 19 سطر (9 × 16/5)، اندازه: 17/5 × 22 سم [ف: 4 - 348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد کاظم تهرانی رشتی، تا: چهار شنبه دهه سوم صفر 1314 ق؛ جلد: مقوا، 91 ص، 18 سطر (10/5 × 15)، اندازه: 16 × 20/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1115]
hayat-ul îmän fi ma'rifat-il arkän
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272 ه قمری
Boraqani, mohammad ali ebn-e mohammad (- 1856)
تاریخ تالیف: 9 جمادی الاول 1236 ق؛ محل تالیف: کرمانشاه مدرسه محمد علی میرزا
رساله مفصلی است در بیان اعتقادات شیخیه.
آغاز: بسمله و به نستعین و به ثقتی یا محمداً فی الصفات و یا علیاً فی الایات لك البهاء و الثناء و المجد و الكبریاء و الرحمة الواسعة و المكتوبة
انجام: و على التسعة من ولده التاسع منهم المنتظر صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین ابد الابدین و دهر الداهرین اللهم عجل فرجهم و سهل مخرجهم و فرجنا بحقهم یا ارحم الراحمین.
[الذریعة 117/7؛ دنا 808/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 62 گ، 20 سطر، اندازه: 15 × 20 سم [ف: 3 - 1686]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س 9 ش 2 - 31]
hayat-ul a'imma
نسخه موجود صدراً و ذیلاً ناقص است بدین جهت مؤلف و نام کتاب معلوم نگردید. مشتمل است بر ابواب دهم تا سیزدهم در حالات، فضایل و معجزات امام علی بن موسى الرضا، محمد بن علی، علی بن محمد و حسن بن علی علیهم الصلاة و السلام. مؤلف از علمای قرن دوازده و سیزدهم است که آن را به شیوه بحار الانوار نگاشته و از کتب قدیم تا بحار الانوار نقل حدیث نموده و از اشعار عربی نیز فراوان آورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17948
آغاز: معكما من المال و الكتب الى ابی الحسن موسى (ع) و لا یعلم بكما احد؛ انجام: قال السید فهذا هو اخبار مولینا الحسن العسكری... من نسخة عندنا الآن تاریخ كتابتها سنة...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ کاغذ: حنایی، 173 گ، 29 سطر، اندازه: 17 × 28 سم [ف: 26 - 268]
hayat-e jämi
جیراج پوری، محمد اسلم
jeyrāj pūrī, mohammad aslam
چاپ: سنگی، مطبع احمدی علی گره ای در 1329 (1911)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6157 - ف
بی کا، بی تا؛ [فیلمها ف: 3 - 204]
hayat-e jän
قادری پنجاپوری، محمد مخدوم
qäderī panjapürī, mohammad maxdüm
رساله مختصری است در سلوک.
تهران؛ نور بخش؛ شماره نسخه: 7/6
آغاز: الحمد لله رب العالمین... یا شیخ عبد القادر؛ انجام: بحرمت و لیک غوث الاعظم شیخ عبد القادر جیلانی... قدس سره.
بی کا، تا: 1256 ق، جا: ناکپور؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مقوایی، 31 ص (164 - 194)، اندازه: 14/5 × 22/5 سم [ف: 1 - 9]
hayät-e jävedäni
قاری، محمد رضا بن محب علی، - 1055 قمری
qarī, mohammad rezā ebn-e moheb-ali (- 1646)
وابسته به: حرز الامانی و وجه التهانی = قصیدة الشاطبیة؛ شاطبی، قاسم بن فیره (538 - 590)
اهدا به: شاه صفی (1038 - 1052 ق)
«حرز الامانی» شاطبی را به نظم در آورده و روز شنبه دهم جمادی الثانی موافق جمله «درة التاجی» به پایان رسیده است.
آغاز: درین منظومه کردم ابتدا اول به بسم الله ** که رحمن و رحیم است و ز حال بندگان آگاه
انجام: مخاطب ساختم او را در آن دم یشنو ای ناجی ** برای سال اتمامش بگفتم درة التاجی / چو آمد این لآلی گوهر درج كلام الله ** همان بهتر که باشد ختم این منظومه بر الله
[نسخه های منزوی 86/1؛ الذریعة 118/7؛ فهرستواره منزوی 831/10 به نام محمد رضا قاری مشهدی خراسانی شیرازی قادری (د 1083)؛ دنا 808/4]
آغاز: بود حرز الامانی نام آن منظومه وین احقر ** «حیات جاودانی» نام کردم تحفه درگاه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد زمان بن مقری سلطان، تا: 4 ربیع الاول 1053 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 182 گ، 12 سطر، اندازه: 9/5 × 16 سم [ف: 3 - 93]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابن علی محمود گنج علی یارندی، تا: 1072 ق [د. ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: قیاس وقف و صلش را بسوره کن ز بسم الله ** اگر آخر منون با سکون باشد بشعر آگاه / فی بیان المعایب فی القراءة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی شکری، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 156 ص، 14 سطر (5/5 × 9/5)، اندازه: 10 × 17 سم [ف: 2 - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 64 گ (2 پ - 65 ر)، 18 سطر [ف: 81]
hayat-ul hayawan-iş şuğra
دمیری، محمد بن موسی، 742 - 808 قمری
damīrī, mohammad ebn-e müsä (1342 - 1406)
وابسته به: حیاة الحیوان الكبرى دمیری، محمد بن موسی (742 - 808)
علم الحیوان علمی است در بیان احوال و خواص انواع حیوانات و عجایب و منافع و مضار آن ها و این کتاب مشهوری است در این علم، اگر چه مصنف آن مانند جاحظ اهل این فن نیست اما کتاب جامع و خوبی است و خود نیز که فقیه و محقق است در اول کتاب به این نکته اشاره کرده است. در آن اسامی حیوانات را به ترتیب حروف اوایل اسامی آن ها مرتب کرده و به
خصوصیات آن ها پرداخته است. مطالب آن را از 65 کتاب و دویست دیوان شعر استخراج کرده و به مناسبت به بسیاری از مسائل ادبی تاریخی، تراجم و... پرداخته است. دمیری مؤلف خود کتابش را تلخیص نموده که به «حیاة الحیوان الصغرى» مشهور است که همین کتاب است.
[كشف الظنون 696/1 و 457/1؛ هدیة العارفین 178/6؛ مكتبة امیر المؤمنین 450/2؛ مخطوطات المصورة معهد المخطوطات قاهره، ادب، ج 2، ص 279 - 280؛ اعلام الحضارة العربیة الاسلامیة، ج 4، ص 389 - 392؛ آریری چستربیتی، ج 1، ص 46؛ اوقاف بغداد، ج 4، ص 187 - 188؛ ظاهریه، طب، ج 1، ص 379 - 383؛ المخطوطات الجغرافیة العربیة فی المكتبة البریطانیة، ص 215 - 223؛ دنا، ج 4، ص 808 - 810؛ بروکلمان، ج 10 - 11، ص 574 - 576؛ خزانة مفتی 149/5]
آغاز: بسمله و به ثقتى باب الدال المهملة الدارم الضفد قاله ابن سیده... ما كان الا لمعرس الاول... و الیه ینسب ابو الاسود الدولی على فعل غیره؛ انجام: و الغیهب المدنی الذی لا عقل له قاله السهیلی فی تفسیر شعر مكدر بن حفص فی اوائل غزوة بدر
جزء دوم از حیوة الحیوان صغری است که از حرف دال تا غین را در بردارد؛ خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: 993 ق؛ در صدر صفحه عبارت «یا کبیکج» موجود است؛ تملك: علوان بن عبد النبی تذکره چی دیوان عثمانی مورخ 996، نظام الدین احمد گیلانی ملقب به حكیم الملک، شخص اخیر از افاضل اطبای قرن 11 و از مقربین سلطان عبد الله قطب شاه بوده است و از جمله آثار وی می توان مراة الآله، خواص الخضرات و البقول را نام برد؛ کاغذ: ترکی بغدادی، 182 گ، 17 سطر، قطع: وزیری [ف: 24 - 159]
تلخیصی از حیات الحیوان كبرى خود مؤلف؛ خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: 993 ق [مختصر ف: - 326]
hayat-ul hayawan-il kubrä
دمیری، محمد بن موسی، 742 - 808 قمری
damiri, mohammad ebn-e müsä (1342 - 1406)
تاریخ تالیف: 773 ق
کتاب معروفی است مشتمل بر دو جزو از تالیفات ابو البقا کمال الدین محمد بن موسى بن عیسى بن على الدمیری الشافعی در بیان خصوصیات و مشخصات ظاهری انواع حیوانات بری و بحری به ترتیب حروف معجم و ذکر منافع و مضار و خواص طبی آن ها که به لحاظ اشتمال بر بعضی احادیث و روایات و اشعار و امثال عربی در خصوص تقریبا هر یک از حیوانات و ضبط لغوی اسامی آن ها و فوائد تاریخی و ادبی و فقهی نیز دارای اهمیت به خصوصی است. بنا به گفته مؤلف از پانصد و شصت کتاب و نزدیک دویست دیوان شعر انتخاب شده است. گفته شده که این کتاب را دو مرتبه تالیف کرده است ولی به نظر می رسد مرتبه دوم آن همان تلخیص این کتاب باشد که به حیاة الحیوان صغری نام بردار شده است.
آغاز: بسمله الحمد لله الذی شرف نوع الانسان بالاصغرین القلب و اللسان و فضله على سائر الحیوان بنعمتى النطق و البیان و رحجه بالعقل الذی وزن به فصیلة القیاس فی احسن میزان
انجام:... ان النبی صلى الله علیه و سلم قال لعلى انت یعسوب المؤمنین و المال یعسوب الكفار... هذا ما انتهى الیه الغرض ما یحصل به فی هذا الشان... و ابتدى بملك الوحش الذی منه الشجاعة یقتقى.
چاپ: بمبئی، 1906 و 1908 م؛ استانه، 1272 ق؛ مصر، 1313 ق
[كشف الفلنون 696/1 و 457/1؛ معجم المطبوعات ص 887؛ هدیة العارفین 178/6؛ مكتبة امیر المؤمنین 450/2؛ مخطوطات المصورة معهد المخطوطات قاهره، ادب، ج 2، ص 279 - 280؛ اعلام الحضارة العربیة الاسالمیة، ج 4، ص 389 - 392؛ آربری چستربیتی، ج 1، ص 46؛ اوقاف بغداد، ج 4، ص 187 - 188؛ ظاهریه، طب، ج 1، ص 379 - 383؛ المخطوطات الجغرافیة العربیة فی المكتبة البریطانیة، ص 215 - 223؛ دنا، ج 4، ص 808 - 810 (66 نسخه)؛ كشف الظنون، ج 1، ص 696 - 697؛ بروکلمان، ج 10 - 11، ص 574 - 576]
شرح و حواشی:
1- حیاة الحیوان الصغری؛ دمیری، محمد بن موسی (742 - 808)
2- دیوان الحیوان للسیوطی = مختصر حیاة الحیوان للدمیری؛ سیوطی، عبد الرحمن بن ابی بکر (849 - 911)
3- حیات الحیوان (ترجمه)؛ قزوینی، محمد بن مبارک (- 966)
4- صفات الحیوان = ترجمه حیوة الحیوان = خواص الحیوان؛ ایجی، منصور بن حسن (- 10)
5- حیاة الحیوان (منتخب)؛ مصطفى بن محمد (- 11)
6- حیاة الحیوان (ترجمه) = خواص الحیوان؛ تبریزی، محمد تقی بن محمد (- 11)
7- حیاة الحیوان (منتخب)؛ طبیب، محمد بن جلال (- 11)
8- حیات الحیوان (ترجمه)؛ هروی، علی بن محمد (- 13)
9- حیات الحیوان (ترجمه)؛ علامی، ملا محمد حفید ملا سلیم (- 13)
10- حیات الحیوان (ترجمه) = عین الحیوة؛ انورى، عبد الرحمن
11- حیاة الحیوان (مختصر) حنفی، عمر بن یونس
12- تحفة النورانیة فی خواص الحیوانیة
13- حیاة الحیوان (مختصر) (4 عنوان)
14- حیاة الحیوان (منتخب) = المنتخب من خواص الحیوان
15- دیباچه بر ترجمه كتاب حیات الحیوان = مقدمه ترجمه حیاة الحیوان
آغاز: برابر؛ انجام: و له. و استان و اضراس...» اعلى و الاسفل و هو
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام (از واژه «یربوع»
به بعد افتاده)؛ کاغذ: سمرقندی شکری ضخیم، جلد: تیماج نارنجی، 252 ص، 31 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 17 - 128]
آغاز: و عن رسوله فنعطيه سلبه و سياتي في باب الضاد و هو انواع كثيرة قال ارسطو رایت نوعا منها يشبه وجه الانسان و جسده شدید الحمرة و ذنبه شبيه بذنب العقرب لعل هذا هو الذي يقال؛ انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ عقیق، بی کا، تا: قرن 8، عصر مؤلف (در پایان با عبارت «اطال الله حياته و ادام النفع بعلومه ...» مؤلف را دعا کرده است)؛ افتادگی: آغاز(یک برگ)؛ مصحح، محشی، مقابله شده، از روی نسخه خط مؤلف کتابت و مقابله شد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 159 گ، 35 سطر، اندازه: 18×14سم [ف مخ: - 59]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 158
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-179]
خط: نسخ، كا: عبدالبر بن محمد سیوطی، تا: 809 ق؛ کاغذ: فستقی استانبولی، جلد: میشن سیاه، 444 گ، 31 سطر، اندازه: 29/4×20/6 سم [ف: 1- 198]
آغاز: ... صلى الله عليه و سلم قال أتدرون ما يقول الأسد في زئيره قالوا الله و رسوله اعلم قال يقول اللهم لا تسلطنى على احد من اهل المعروف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 رمضان 823 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، لامیه از ابن الوردی و اشعار دیگر به کتابت محمد بن عزوان عاملی در شعبان سال 933 در پایان، در انجام کتاب «رضا قلی» یادداشتی دارد با استدلال بر این که دمیر شیعه است نه شافعی، نیز دیباچه ای برای کتاب آقا میرزا علی پیشخدمت در 18 شعبان 1273 به قلم دیباچه نویس، در آغاز نسخه اشعاری به نستعلیق زیبا کتابت شده از وزیر «سلمه الله» بدین مطلع: هر آن که نیست نهادش بعاشقی محبوب ** کشیدنش نتواند کسی بسلک قبول؛ و این یادداشت: «قد وهب لي هذا الكتاب مولائي الاجل و سيدي الأكمل محمد علی بیک صانه الله تعالى عن النوائب و اكلل في سنه 1264»، یادداشتی به خط مسعود (میرزا؟) مشاور الملک در شب 17 ربیع الاول 1342 که کتاب را یادگاری به سید الواعظین آقای سید حسین عندلیب تقدیم کرده؛ جلد: تیماج كرم قهوه ای، 308 گ، 27 سطر، اندازه: 24×15/3 سم [ف: 41 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 826 ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 285 گ، 15 سطر، اندازه: 17×27 س م [ف: 19 - 605]
از حرف عین تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 21 رمضان 832 ق؛ در 884 ق مکین طوغان شیخ طرخان آن را خوانده، دارای ترنج و سرلوح، سید اسماعیل خاتون آبادی آن را به مبلغ سبع هزارات در 1061 ق به ناصر بن حسین کربلایی فروخته؛ تملك: رفیع الدین محمد بن جلال الدين محمد حسینی در اردبیل در 1027 ق، قطب الدین محمد بن شیخ علی شریف لاهیجی در سه شنبه 15رجب 1061 ق در اصفهان که شاید اشکوری صاحب «محبوب القلوب» باشد؛ کاغذ: سمرقندی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 212 گ، 21 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 4 - 350]
خط: نسخ و ثلث، كا: ابوبکر بن محمد بن احمد بن اشقر شافعی محوی طائی، تا: جمادی الثانی 863 ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقند ضخیم، جلد: تیماج قهوه ای، 448 ص، 27 سطر، اندازه: ×18 سم [ف: 19 - 485]
آغاز و انجام: برابر؛ قال مؤلفه رحمه الله تعالی و رضي عنه الشيخ كمال الدين الدمیری رحمه الله و كان الفراغ من مسودته في شهر رجب الفرد سنة ثلاث وسبعين و سبعمائة جعل الله تعالی ذلک خالصا لوجهه الكريم ...
نام کاتب و سال کتابت از رایانه آستان قدس فهرست شده؛ خط: نسخ، كا: عیسی بن على (جزو دوم)، تا: یکشنبه 6 شعبان 871 ق، كاتب جزو اول نامعلوم و تاریخ تحریر جزو اول آخر شوال 783 ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی بغدادی، جلد: مقوا، 466 گ، 33 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 19 - 601]
آغاز: برابر انجام: تم الكتاب ... و من كمل الجزء الثاني من كتاب حيوة الحيوان و الحمد لله ... على محمد و آله النجوم الزاهرة.
خط: نسخ، بی کا، تا: 884 ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 387 گ، 25 سطر (20×12/5)، اندازه: 17×25/5 س م [ف: 10- 426]
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 885 ق؛ محشی، ظاهرا برای کتابخانه پادشاه یا بزرگی ساخته شده و پشت برگ اول آن تذهیبی دارد به شیوه عصر تیموری در بالای صفحه کتیبه ای مربع است که در میان آن سه دائره به هم پیوسته (به صورت سه حلقه درهم رفته) است و جمله «الجزء الثاني من حيوة الحيوان» با سفید آب در زمینه طلا در آن نوشته؛ تملک: نور الدين محمد مورخ 1031، علم الهدی فیض، فرهاد میرزا؛ کاغذ: سمرقندی ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 449، 25 سطر، اندازه: 18/5×26/5 سم [ف: 19-226]
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 216 MaVI؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9 با یادداشت محمد بن خلیل مالتی سعودی؛ تملک: حسین رفیق بن ابراهیم در 1179، حافظ نعمان افندی؛ رجب بن يوسف بن سلیمان خیری مالقی آن را خوانده است؛ [فیلم ها ف: 3- 163]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 274 گ، 25 سطر، اندازه: 26/8×17/7 سم [ف: 1- 198]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سرخ، 283 گ، 25 سطر، اندازه: 27/3×18/7 سم [ف: 1- 198]
آغاز: برابر؛ انجام: و اربع كتب في الاربعة كتب و هم التورات و الا تا اوایل حرف نشین (الشحرور) را بیشتر ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید رضا قوچانی، مرداد 1324؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن، 163 گ، 22 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 19 - 605]
آغاز: بسمله. باب الفاء الفاخته وحده الفواخت من ذوات الأطواق و هي بفتح الفاء: انجام: فاعرضوا على بناتكم. فعرضوا عليها فقالت لى كل واحده.
جلد 2، از باب الفاء تا کلمه - ورقاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور مشکی، 344 گ، 18 و 20 سطر (13/5×18/5)، اندازه: 22×16 سم [ف: 2-621]
جلد 2؛ خط: نسخ، كا: ابی بکر بن احمد، تا: شنبه 6 شوال 901 ق؛ کاغذ سمرقندی؛ جلد: تیماج عنابی، 23 سطر (12/5×19/5)، اندازه: 18/5×26/5 سم [ف: 2 - 421]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محمد ابوالفتح بن داود بن محمد مقدسی منشاء و بلدة الأشعري عقيدة القادری نسبا، تا: پنج شنبه 19 ربیع الثانی 903 ق، جا: مرقلیه از قرمان، در زاویه کبیره معروف به شهابيه؛ در آن آمده: «قوبل على نسخة المصنف رحمه الله تعالی»؛ تملک: عبدالرحمان بن حسن القاضي با مهر «الراجي عون المستعان الفقير عبدالرحمان» (بیضی)؛ مهر: «الله كفى بمرام مصطفی 1208» (کروی)؛ از موقوفات رمضانيه 1230؛ جلد: روغنی، 266 گ، 23 سطر، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 78]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 387
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 444]
آغاز: برابر؛ انجام: الضوع بضاد معجمة مضمومة ... كما أن النظر الى الزهرة يفيد فرحا و سرورا ... فرغ من تحصيل الجزء الأول من کتاب حيوة الحيوان في اليوم الثاني عشر من شهر صفر الواقع في سنة ست و تسعمائة من الهجرة الطاهرة النبوية ...
جزو اول؛ خط: نسخ، كا: عبدالرحمان بن عبدالعلیم، تا: 916 ق؛ محشى؛ تملک: فرهاد میرزا؛ واقف: رضا نائینی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 195 گ، 21 سطر، اندازه: 21×37 سم [ف: 19 - 604]
آغاز: برابر؛ انجام: و ختم بملك النحل الذي استخرج الله تعالی من لعابه العسل و الشمع و جعل أحدهما ضياء ...
خط: نسخ، كا: على بن احمد، تا: پنج شنبه غره شعبان 494 ق؛ با علامت بلاغ؛ تملك: محمد شفیع بن محمد رفیع تبریزی؛ جلد: تیماج مشکی، 474 گ، 31 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 11- 289]
خط: نسخ، كا: ابوضياء بن حسن بن على خولانی شافعی وفائی، تا: یک شنبه 25 ربیع الاول 994 ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 453 گ، 30 سطر (20×10)، اندازه: 26/5×17 سم [ف: 4 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: چهارشنبه 15 جمادی الاول 998 ق؛ مجدول؛ تملک: صفي الدين محمد در 1044 ق با مهر «یا صفی لك الصفاء 1016» (بیضی)؛ مهر: «عبدالوهاب الرضوی 1142» (بیضی)، «الواثق بالله الغني عبدالوهاب الرضوی 1127» (مربع)؛ جلد: تیماج سرخ، 276 گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف مخ]
خط: نسخ، كا: ابراهیم مکی، تا: 11 محرم 999 ق؛ نسخه کوچک کامل (در نسخه «وسطی» نامیده شده)، با یک سرلوح، مجدول محشى؛ تملک: داود بن آقاخان نوری در 1275 ق، اعتضاد السلطنه 1296ق؛ واقف: سپهسالار، 1297 ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 301 گ، 23 سطر (1679)، اندازه: 17×27 سم [ف: 4 - 351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام، به این جا می رسد: «اليعسوب اسم مشترک ... كما يدبر الملک امر رعيته»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 343 گ، 21 سطر (20×13)، اندازه: 28×19 سم [ف: 4 - 351]
کامل است اما کوچکتر از نسخه 3266 می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ شاید مختصری باشد که چلبی یاد کرده است؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 263 گ، 27 سطر (18×8)، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 4 - 349]
آغاز: الأمثال قالوا لاتنقط في هذا الأمر عناق ای لا تعطس و النقيط من العناق مثل العطاس من الانسان؛ انجام: فلا يبقى طائر من جنسه الا اتى الى رومية في منقاره زیتونة فاذا اجتمع ذلك عصر و كان منه زيتهم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از موقوفات «میرزا عبدالقادر خان» بر طلاب مدرسه زهان؛ 169 گ، 24 سطر، اندازه: 17/5×30/5 سم [ف: 28]
منقولات پراکنده ای از کتاب اوست؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 5 ص (123-126 و 128)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1- 476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1033 ق؛ جلد: چرمی، 318 گ، 31-25 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 1- 441]
آغاز: برابر؛ انجام: انه طائر مع الحمر و الغنم ياكل الذباب سبحانه و تعالی و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: با تاریخ 1049 ق؛ تملک: محمد باقر بن حسين در مکه مورخ رجب 1049 ق، کاغذ: ترکی بغدادی، جلد: تیماج قهوه ای، 228 گ، 33 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 77 -24/2]
آغاز: برابر؛ انجام: و من عيسى الى نبينا ... ستمائة و خسمون سنة و الله تعالی اعلم. این نسخه گزیده ای است از این کتاب و کسی در پایان نوشته که از عیسی تا زمان ما (1279) 7531 سال است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ذیقعده 1061 ق؛ با یادداشت مورخ 1279 در پایان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [نشریه: 3- 177]
آغاز: بسمله باب الشين المعجمة و هو اول الجزء الثاني من حيوة الحيوان الكبرى. حرف الشين المعجمة. الشادی؛ انجام: برابر
جزء ثانی (از اول حرف شين تا آخر حرف یاء)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 2 جمادی الاول 1061 ق؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «محمد بن عبدالله 1248» (بیضی)؛ جلد: مقوا آبی، 254 گ، 29 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3 – 1687]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا ما انتهى اليه الغرض مما يحصل به في هذا الشان الاكتفا و ختم بملك النحل ... تم حياه الحيوان بمنه 1062
کامل؛ خط: نسخ، كا: ركن الدين محمد بن عبد الحق حسینی، تا: دوشنبه محرم 1062 ق؛ نسخه را همو نیز مقابله نموده، دارای یک سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ واقف: رضا نائینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن، 322 گ، 28 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 603 - 19]
آغاز: اللبؤة بضم الباء و بعدها همزه اثنی الاسد و اللبأة و الملبوة ساكنه الباء غير مهموزة؛ انجام: فقال قتلني بكل قتيل قتلة واحدة و قتلني بسعید بن جبیر سبعين قتلة بخش کوتاهی از کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1080 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نخودی و حنایی، جلد: میشن عنابی، 2 گ، (105 پ- 106 ر)، 17 و 20 سطر (17×11/5)، اندازه: 25/4×18/3 سم [ف: 29/1 - 510]
خط: نسخ، كا: محمد بن اسدالله، تا: سه شنبه 26 شوال 1093 ق؛ مصحح، محشي از «ابن خلکان»، «صحاح»، «نهایه»، «سلوة الغريب»، «فتح الله الحسینی»، «لمحرره محمد الموسوی»، در اوراق اول مطالبی از زهر الربيع، نهایه، دورس، مجمع الامثال، میرزا
جعفر قزوینی، مفردات راغب، قواعد علامه، میر محمد قاسم رازی، قیدی کرمانی، صحاح، قاموس، تذکره اسحاق بیک، بحار الانوار، و یادداشتی که نمایانگر بودن کتاب جزء کتابخانه سید نعمت الله جزائری بوده، با چند بیت شعر از انوری، مطلبی از اربعین شیخ بهائی، تسلية الفؤاد و ...؛ جلد: جلد مقوایی، 228 گ، 26 سطر، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 2 - 21]
خط: نسخ خوش، كا: حبیب الله بن مولانا بخشی همدانی، تا: 1097 ق؛ محشی به خط كاتب؛ تملک: محمد مهدی حسینی، محمد بهاء الدين بن محسن بن زین العابدین عاملی؛ مهر: عبدالله بن محمد قلی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 37 ص، 24 سطر، اندازه: 25×18 سم [ف: 19 - 487]
کامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح زرین کوچک؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 307 گ، 29 سطر (14×25/5)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 4 - 351]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ کاغذ: حنایی، جلد: حنایی، 20 گ، 22 سطر، اندازه: 24×18 سم [ف: 19 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاندرویش على بن شمس الدین، تا: پنج شنبه 24 رمضان 1110 ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 263 گ، 35 سطر، اندازه: 28×19 سم [ف: 19 - 602]
آغاز: برابر؛ انجام: و من قواعدهم الخاصة ايضا تحلل كل ذي طوق و لقاط و طيور الماء كلها الا اللقلق ...
خط: نسخ، كا: سلیمان، تا: 17 محرم 1138 ق؛ پایان نسخه حاضر کتاب را «حاوی الحسان من حياة الحيوان» نامیده اند و شاید تحریر اول کتاب باشد و بعضی تعبیر ها با نسخه معروف فرق هایی دارد؛ تملک: سید ابراهیم سیانزاده به تاریخ 16 ذیقعده 48 (1348؟) با مهر «سید ابراهیم» (دایره)؛ مهر: «عبده شهاب الدین الموسوي» (بیضی)، «محمد بن محمد الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 213 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2 - 407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عثمان «في بلدة القينة في دار نقیب زاده، و وطن الكاتب زیله»، تا: رمضان 1149 ق، جا: قینه در دار تقیب زاده؛ مجدول؛ واقف: حاج میرزا موسی خان، 1261؛ کاغذ: شکری و حنایی، جلد: میشن، 223 گ، 27 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف: 19 - 605]
جلد 1؛ خط: نسخ، كا: محمد بن شقده، تا: نیمه رجب 1197 ق؛ دارای یک کتیبه؛ تملك: محمد بن شیخ عبدالرحمان شقداری در 1187 ق، عبدالوهاب بن عبدالله بن سکزی، مصطفی بن سید عبدالوهاب صلاحی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر (12/5×19/5)، اندازه: 26×18 سم [ف: 2 - 420]
جلد 1؛ خط نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ قطع: وزيري [نشریه: 7 - 148]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه تمام پاکنویس از نسخه اصل؛ تملك: احمد خرناجی در 1206 ق؛ کاغذ: سمرقندی سفید، جلد: تیماج سبز، 434 گ، 29 سطر (24×14)، اندازه: 20×29 سم [ف: 4- 349]
خط: نسخ، كان محمد حسین بن ابراهيم معلم، تا: 2 ربیع الثانی 1254 ق؛ از روی نسخه نوشته محمد نامی در 805؛ کاغذ: فستقی جلد: میشن سیاه، 213 گ، 25 سطر، اندازه: 26×16/1 سم [ف: 1-198]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274 ق؛ افتادگی: انجام؛ 284 گ، 30 سطر، اندازه: 36×21/5 سم [ف: 2 - 449]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الجزو الأول من كتاب حيوة الحيوان بحمد الله تعالی و عونه
جزو یکم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1274 ق؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح؛ 435 ص، 27 سطر، اندازه: 28×18 سم [نشریه: 3-370]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم. باب الشين المعجمة و هو اول الجزر الثاني من حيوة الحيوان الكبری؛ انجام: تم الجزء الثاني من حيوة الحيوان الكبرى في يوم الثالث من شهر جمادى الأخرى سنه 1274 ... و اصحابه اجمعين.
جزء دوم؛ این کتاب در معرفت حیوانات به ترتیب حروف معجم است و پس از تألیف، دیگران بر آن افزوده اند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 3 جمادی الثانی 1274 ق، 406 ص، 27 سطر، اندازه: 19×28 سم [نشریه: 3 - 370]
خط: نسخ، كا: اسدالله بن فرج الله بن محمد تقی بن سليمان بن محمد قزوینی بهشتی، تا: پنج شنبه 8 شوال 1275 ق؛ کاغذ: ترمه [نشریه: 2 - 150]
آغاز: بسمله و ما توفیقی الا بالله توكلت و اليه انيب الحمدلله الذي؛ انجام: و قد انتهت كتابة هذا النسخه يوم الأربعاء سبعة عشر شهر ربيع الثانی 1275
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275 ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زر، 308 گ، 29 سطر (12×25)، اندازه: 20/5×35 سم [ف: 8-420]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1275 ق؛ تملک: ابوالنصر عبدالباقی قاجار در 1275؛ کاغذ فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 190 گ، 29 سطر (24/8×12/5)، اندازه: 22/5×35/5 سم [ف: 1-101]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 162
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 25]
آغاز: بسمله، باب الشين المعجته و هو أول الجزء الثاني من حيوة الحيوان الكبرى حرف الشين المعجة الشاری؛ انجام: و حسبنا الله و کفی و سلام على عباده الذين اصطفى تسليما كثيرا يرتضی.
خط: نسخ جلى، كا: اصفهانی، بدیع بن مصطفی، تا: 1275 ق. [رایانه]
خط: نسخ، كا: باقر بن سید رضی هزار جریبی، تا: 16 جمادی الاول 1277 ق [نشریه: 2 - 150]
کامل؛ خط: نسخ، كا: ملا آقا تبریزی، تا: 1285 ق، برای کتابخانه عمیدالملک امیراصلان قاجار والی گیلان؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 362 گ، 27 سطر (12×25)، اندازه: 21×35 سم [ف: 4 - 350]
منتخب آن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طباطبائی یزدی، تا حدود 1285 ق؛ 7 گ (3 پ - 9 ر) [مختصر ف: - 326]
آغاز: برابر؛ انجام: من الشعب بن سعید و بن ماجه من حديث ابی بن کعب أن رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم بخش کوتاهی از ابتدای کتاب؛ خط: نستعلیق، كا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: با تاریخ 1285 ق، جا: تهران؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشین قهوه ای، 7 گ (3 پ - 9 ر)، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 29/1 - 56]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله سبحانه و تعالی اعلم بالصواب واليه المرجع ... عبد ابن جواد بن عقيل العلوی سمت اختتام پذیرفت سنه 1286.
کامل؛ خط: نسخ خوش، كا: عبدا [لله] بن جواد بن عقیل علوی، تا: 1286 ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی و
حنایی فرنگی، جلد: تیماج نیلی، 361 گ، 29 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 19 - 603]
آغاز: بسمله ... و هو اول الجزء الثاني من حيوة الحيوان الكبرى حرف الشين المعجمة .. الشادن؛ انجام: تلوذ النحل يبعسونها و من هنا قيل ... من حياه الحيوان الكبرى في يوم الثلثا من شهور رجب سنه سبع و ثمانین و مائتان بعد الألف من الهجره النبويه (صلی الله علیه و اله و سلم)
جزو ثانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1287 ق؛ مجدول مذهب، با کمند؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج نیلی، 276 گ، 27 سطر، اندازه: 31×20 سم [ف: 19 - 603]
آغاز: کتاب الهمزه الاسد مراده الذكر يجعل للمعقود عن النساء و من علق عليه قطعة من جلدها
یک صفحه از کتاب؛ خط: مختلف، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 170]
آغاز: برابر؛ انجام: و في رواية يعسوب المنافقين اي يلوذبک المؤمنين و يلوز الكفار و الظلمة و المنافقون بالمال كما يلوذ النحل بیعسوبها و من ههنا قيل لعلي (عليه السلام) امير النحل، هذا ما انتهى اليه الغرض ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد علی بن علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 277 گ، 26 سطر، اندازه: 28×18 سم [ف مخ: 2 - 818]
آغاز: برابر؛ انجام: اليعسوب اسم مشترك يقع على طائر نحو الجرادة له اربعة اجنحة ... و ذكر ابن خلكان في ترجمة الحسن بن عبدالله العسكري ... فسلب زوجته يوما عن حاله و كانت قد ضجرت فقالت لا هو حي فيرجی و لامیت فیبکی فسمعها ادى ام محن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با قلم خوردگی در بعضی صفحات؛ جلد: گالینگور سبز، 360 گ، 27 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف مخ: 2 - 818]
جلد 1؛ خط: نسخ، كان احمد بن محمدبن ابی بکر قسطلانی شافعی، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 134 گ، 27 سطر (18×10/8)، اندازه: 21/5×33 سم [ف: 1 - 101]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 161
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 25]
آغاز: بسمله. [رب تمم] بالخير و يسر اختتامه باليسر و صلى الله ... و آله و ... الأسد من السباع معروف و له اسماء كثيرة قال ابن خالویه؛ انجام: برابر
گزیده حیات الحيوان؛ بی کا، بی تا، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 324 گ (1-324)، 15 سطر (10×21/5)، اندازه: 29×16 سم [ف: 10 - 1847]
آغاز: برابر؛ انجام: شبه به ابواسحاق ابراهيم ... كان اذا ظفر بمحدث سمع جميع حتى لا يبقى شي من حديثه تم الجزء الاول من كتاب حياه الحيوان
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی، ترنج و دو سر ترنج، جداول و منگنه، 254 گ، 27 سطر (11×17/5)، اندازه: 19×29 سم [ف: 15 - 44]
آغاز: حرف الألف الأسد من السباع معروف و جمعه اسود و اسد و اسید و اساد و الانثی اسده و في حديث أم زرع زوجي أن دخل فهد اوان خرج اسد
فاقد مقدمه مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در حواشی آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 395 ص (125-519)، اندازه: 34×22 سم [ف: 364 - 2]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
ḥayāt-ul ḥayawān (t.)
قزوینی، محمد بن مبارک، - 966 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e mobārak ( - 1559)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
اهدا به: سلیم خان اول عثمانی
آن را برای سلیم خان اول عثمانی ترجمه کرده و برخی مطالب بر آن افزوده است. وی یکی از سه مترجم «مجالس النفائس» میر علی شیر نوایی نیز هست.
آغاز: باب الالف اسد. معروف است و جمع آن اسود است، بر وزن خلود ...
انجام: همه کس در شجاعت اقتفا بدو کنند. و صلى الله ...
[الذريعة 262/9؛ دنا 810/4؛ کشف الظنون 697/1؛ فهرستواره منزوی 3835/5]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3270
آغاز: باب الالف اسد. معروف است و جمع آن اسود است، بر وزن خلود؛ انجام: همه کس در شجاعت اقتفا بدو کنند. و صلی الله ... دیباچه را ندارد. و از باب الف شروع شده است. و به کلمه یعسوب پایان می یابد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سبز تیره، 341 گ، 29 سطر، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 3- 409]
ḥayāt-ul ḥayawān (t.) = xawāṣṣ-ul ḥayawān
تبریزی، محمد تقی بن محمد، ق 11 قمری
abrīzī, mohammad taqī ebn-e mohammad ( - 17c)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
به دستور: میرزا محمد ابراهيم بن صدرالدین محمد شیرازی
مؤلف کتاب «حياة الحيوان» را برای شاه عباس مختصر و سپس ترجمه کرده است. بعضی اسامی حیوانات را به ترتیب عربی و فارسی و ترکی آورده و خواص و منافع و مضار و تعبیر هر یک را در خواب بیان کرده است. ترجمه در 28 «باب» به ترتیب تهجی و هر باب سه فصل (مفتوح الأول، مكسور الأول، مضموم الاول) است. نام کتاب و مؤلف و مترجم و شاه و دستور دهنده و فهرست در دیباچه هست.
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد خداوندی را سزد ... و بعد بر ضمایر ارباب بینش ... مستور نماند ... باب اول ... فصل اول در الف مفتوحه، اسد: به فارسی شیر و به ترکی اصلان نامند و موضع او اكثر بیشه ها بود ...
انجام: در فصل دوم یاء مضموم، يويو، و یا مرغی است که کنیت وی «ابودیاح» است ... در بینی صاحب صداع صعوط کنند نفع عظیم بخشد. الحمدلله
چاپ: مشار فارسی، ج 2، ص 1929؛ در السلطنه تبریز، سنگی، 1275 ق.، وزیری؛ يکبار چاپ سنگی شده: (تبریز)، 1245 = 1283 ق.
[نسخه های منزوی 420/1؛ الذريعة 272/7؛ کشف الظنون 696/1؛ معجم المطبوعات 887/1؛ دانشمندان آذربایجان ص 33؛ فهرستواره منزوی 3845/5؛ دنا 810/4 -811 (41 نسخه)]
انجام: قال لعلي انت يعسوب المؤمنين و المال يعسوب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 522 گ، 17 سطر، اندازه: 24×16 سم [ف: 16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 141 گ، 17 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 29×16 سم [ف: 4 - 397]
آغاز: (از حاشیه صفحه اول) ... المنصور بتأيدات السبحانية خاک استانه خير البشر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا اواخر قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 168 گ (حاشیه 1-168)، 17 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 6 - 584]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1080 ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح؛ جلد: میشن خرمایی، 508 ص، 15 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: 6 - 137]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: بدون شماره
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرست واره مینوی: - 171]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ف 95
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 996]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد کاظم بن محمد تقی تبریزی (فرزند مترجم کتاب)، تا: 1082 ق؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهی شیرازی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن، 147 گ، 17 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 19 - 607]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: عجمی، تا: 1090 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 399 گ، 15 سطر (19×10)، اندازه: 29×17 سم [ف: 5 - 18]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، كا: عسکر بن حاجی علی تبریزی، تا: 1096 ق؛ دارای یک سرلوح، ابواب و فصول به آب طلا مرقوم، نسخه در شعبان 1259 در کتابخانه شاهزاده بهمن میرزا بوده؛ 197 گ، 16 سطر، اندازه: 28×17 سم [ف: 2 - 450]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2226-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 80]
خط: نستعلیق، کا: کریم بن حسین علی تبریزی، تا: 17 شوال 1096 ق؛ مجدول مذهب، دارای سرلوح؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: ساغری سیاه، 192 گ، 16 سطر، اندازه: 17/4×27/5 سم [ف: 238 - 2]
آغاز: بمطالعه و مباحثه علمیه با آن که کتاب دیگر سوای کتاب مذکور که اعتماد را شاید در نظر نبود به امر مسطور قيام نمود ... الباب الأول من كتاب خواص الحيوان يشتمل على ثلاثة فصول الفصل الأول في الألف المفتوحة الاسد به فارسی شر و به ترکی اصلان نامند؛ انجام: او را زایل کند اگر مغز سر او را با خود دارد مردم او را دوست دارند.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح، محشی مختصر با عناوین «مقدم»؛ جلد: میشین، 315 ص، 19 سطر، اندازه: 24×15 سم [ف: 403]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 790
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 475]
آغاز: برابر؛ انجام: مگر شتر مرغ و سوسمار که قوه شامه ندارد مع هذا آب نیز نیاشامد شتر ...
تا بخش هایی از باب 25 را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «12» و غیر آن، مصحح؛ تملک: على بن محمد قاسم طباطبایی زواری (ظاهرة) در سال 1230 ق همراه مهر «... عبده الراجي على الطباطبایی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی مشکی، 192 گ، 14 سطر (13×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 34 - 794]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمد لله الذي وفقنا على الاتمام و صلى الله على محمد و آله الطاهرين بالتمام.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج مشکی، 121 گ، 20 سطر (22×12)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 3 - 167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 128 گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 21×15 سم [ف: 12 - 2765] و [فیلم ها ف: 3 - 88]
آغاز: و مستور نماند که چون در زمان پادشاهی دین پناه انجم سپاه گردون اشتباه فریدون فرسکندر ظفر دارای دادگستر فرمان فرمای شرع پرور خاقان گیتی ستان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد لطیف کجوری، تا: ربيع الاول 1134 ق، جان مدرسه حضرت معصومه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 187 گ، 17 سطر، اندازه: 18×14 سم [ف مخ: 2 - 856]
آغاز: برابر؛ انجام: بس هر که بیند استری سوار شده اگر از مسافرین
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن محمد یوسف چرکس، تا: 1140 ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: ابره، کاغذی، 43 ص (230-272)، 14 سطر (18/5×13)، اندازه: 21×15 سم [ف: 4 - 377]
آغاز: مذکور که اعتمادی را شاید در نظر نه بود با مر مسطور قیام نمود که العذر عند كرام الناس مقبول و من الله التوفيق؛ انجام: و اگر چشم او را کسی در کلاه بندد راه رفتن بر وی آسان شود هر چند پیاده راه رود مانده نشود اگر خانه را بسر گین کبوتر مخلوط ساخته موش یا هر جانوری که بخورد بمیرد ...
خط: تحریری نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 121 گ، 15-17 سطر (16×9/2)، اندازه: 17/5×21/5 سم [رایانه]
آغاز: ماده اش را دختر زاید و اگر زنی خون او را بیاشامد هرگز بار نگیرد ... اتان خر ماده؛ انجام: باب بیست و هفتم در و او مشتمل بر یک فصل ... وحش يحاء مهمله ... ممن يكیدنی استترت
از فصل دوم از باب اول (خرگوش، اتان، افال و اخيل) تا اول باب بیست و هفتم است؛خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: مقوا، 241 گ، 14 سطر، اندازه: 18×12 سم [اهدائی رهبر: 9 - 465]
آغاز: باب اول در الف است مشتمل بر سه فصل: فصل اول در الف مفتوحه است اسد به فارسی شیر و به ترکی اصلان نامند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی،20 گ، اندازه: 21×17/5 سم [ف: 1- 263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1211 ق؛ پشت نخستین برگ اشعاری به خط محمد نصیر بن آخوند ملا محمد باقر؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 318 ص، 17 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 74 - 21]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1213 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 196 گ، 17 سطر، اندازه: 10/6×15/1 سم [ف: 2 - 238]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1220 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 207 گ، 14 سطر [ف: 16 - 405]
خط نستعلیق، کا: حاج ابراهیم بن ملاعبدالرسول حسینی، تا: 1235 ق؛ 128 گ (1-128)، اندازه: 23×17/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 147]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 26 رجب 1238 ق؛ کاغذ فستقی؛ جلد: مقوا، 161 گ، 20 سطر (12×6)، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن زین العابدین، تا: 1238 ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 17 سطر [ف: 5 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249 ق؛ جلد: گالینگور، 158 گ، 17 سطر (14/5×9)، اندازه: 14×20 سم [ف: 89]
خط: نستعلیق، كا: اودحیینی، تا: 1252 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ:
نخودی، جلد: تیماج آلبالوئی، 83 گ، 20 سطر (13/5×21/5)، اندازه: 20/8×29/7 سم [ف: 1 - 112]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 71
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 15]
آغاز: فوكزه موسی ... و کیله ملخ و پشه گریزان شوند ... نبات الروم ماهیان چندند در بحر روم شبيه بزبان مردار ... الباب الثالث من کتاب خواص الحيوان يشتمل على ثلثه فصول الفصل الاول في التاء المفتوحة تنين مار بزرگ؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 16 ربیع الاول 1253 ق؛ افتادگی: آغاز کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 166 گ، 17 سطر (14/5×7)، اندازه: 24×14 سم [ف: 15 - 4088] و [فیلم ها ف: 3- 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كان على رضا بن زین العابدین خوانساری، تا: 23 رجب 1257 ق؛ مهر: «عبده رجبعلی بن محمد» (مربع)، «یا الله المحمود في كل فعاله» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 132 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 18 - 186]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن محمد صادق ویری سلجردی، تا: 25 جمادی الاول 1259 ق؛ جلد: تیماج حنایی، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 18]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4691 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، كا: محمد حسن بن آقا علی اکبر خوئی، تا: رجب 1278 ق؛ محشی، با دو تصویر آبرنگ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 94 گ، 22 سطر (14/5×26/5)، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 33 - 542]
خط: نستعلیق، كا: سید حسین بن ابوطالب موسوی، تا: یک شنبه 25 ربیع الثانی 1282 ق، جا؛ تهران، کاغذ: الوان، جلد: تیماج خرمایی، 205 گ، 19 سطر (38×16)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 112 - 1]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 70
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 15]
خط: نستعلیق، كا: ممد حسن بن آقا على اكبر خوئی، تا: رجب 1287 ق؛ قطع: رحلی بزرگ [میراث شهاب: س 8 ش 4 - 61]
آغاز: که هر گاه تصویر صورت کودک نیکو روی نموده، در وقت مباشرت مقابل روی زن نهند، بحیثیتی که نظر وی بر آن صورت بود فرزندی که از آن نطفه صورت بندد شبیه بآن صورت بود؛ انجام: تعبیر دیدن او در خواب دليل مرد غریب بزرگیست که دلالت بر اخبار و رسل کند چه جز ...
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: حسینی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذ حنایی، 392 ص، 15 سطر (15×9)، اندازه: 21×15 سم [ف: 47/1 - 195]
بی کا، بی تا، خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
ḥayāt-ul ḥayawān (mn.) = sirr-ul ḥayāt
بدر الدين بن قاضی شهبه
badr-od-dīn ben qāzī šahba
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (742 - 808)
گزیده ای از کتاب حياة الحيوان دمیری در کتاب حاضر گرد آمده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فقد وقفت على كتاب حياة الحيوان للشيخ الإمام العلامة كمال الدين الدمیری رحمه الله تعالى فالتقطت من احاسن محاسنه ما وقع اختياري عليه
انجام: و من ههنا قيل لعلى امير النحل قال المؤلف هذا ما انتهى اليه الغرض مما يحصل في هذا الشأن الاكتفاء و ختم بملک النحل الذي.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مایل به رقعی، کا: عبدالوهاب بن ابی عمر بن قاضی شهبه اسدی شافعی، تا: 18 شوال 840 ق؛ مصحح، دو یادداشت بلاغ با نسخه مؤلف یکی به خط محمد بن قاضی شهبه؛ تملك: محمد باقر، ناصر بن حسین، یحیی بن عقیل خادم حسینی حائری به سال 1046 ق، محمد کاظم بن محمد باقر طهرانی؛ وقف نامه کتاب از حاج علی بن حصرم بر طلاب مدرسه زینبیه (زینیه) در حله سیفیه؛ جلد: مقوا، 263، 17 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 20 - 301]
آغاز: برابر
نام مؤلف به استناد فهرست مجلس (ج 20/301) ذکر شد؛ بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: خشتي [اهدائی ف: - 237]
ḥayāt-ul ḥayawān (mn.)
طبیب، محمد بن جلال، ق 11 قمری
tabīb, mohammad ebn-e jalāl ( - 17c)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 78/9 - ج
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 محرم 1043 ق؛ کاغذ: سپاهانی رنگارنگ، جلد: تیماج قهوه ای، 10 گ، (151 پ- 160 پ)، 22 سطر (20×11)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 1- 163]
ḥayāt-ul ḥayawān (mn.)
مصطفی بن محمد، ق 11 قمری
mostafā ebn-e mohammad ( - 17c)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
چون بسیاری از مطالب کتاب «حياة الحيوان» كمال الدين دمیری برای خوانندگان آن سودمند نبود لذا با رعایت ترتیب اصل، آن را در این مجموعه خلاصه نموده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 490
آغاز: الحمدلله الذي شرف نوع الإنسان بالاصغرين القلب و اللسان و فضله على سائر الحيوان؛ انجام: و ختم بملك النحل الذي استخرج الله من لعابه الشمع و العسل و جعل احدهما ضياءأ و آلاخرشفاء أ.
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: دهه اول ربیع الثانی 1094 ق، جا: حماة؛ اول نسخه «قتل پاشازاده صالح بک در مصلى يوم الخميس 28 ذیحجه 1157 در قلعه بوغاز کسن»؛ از موقوفات رمضانيه 1230؛ واقف: ابراهیم شریف حسینی، 1230؛ جلد: تیماج قهوه ای، 129 گ، 24 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 253]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 833
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 29]
ḥayāt-ul ḥayawān (mx.)
حنفی، عمر بن يونس
hanafī, ‘omar ebn-e yūnos
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
رساله ای است در ذکر اسامی جانواران معروف و توصیف زندگی و عادات و خصایص آنان به ترتیب الفباء که از «اسد» آغاز نموده و به «یعسوب» پایان یافته است. این کتاب مختصر حياة الحيوان دمیری می باشد، در این نسخه اثری از سر آغاز و نام مؤلف نیست، مؤلف اهل لغت و ادب است و از قزوینی صاحب عجائب المخلوقات و ابن اثیر و جوهری نقل می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11224/19
آغاز: الأسد من السباع معروف و جمعه اسود واسد و اسد و الانثی اسدة و في حديث أم زرع زوجی: ان دخل فهد و آن خرج اسد؛ انجام: قال الجوهري هو اطول من الجرادة لا يضم جناحه اذا وقع شبهت به الخيل الضمرة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 52 گ (160-211)، 29 سطر، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 28 - 330]
ḥayāt-ul ḥayawān (t.)
علامی، ملامحمد حفید ملا سلیم، ق 13 قمری
‘allāmī, mollāmohammad hafīd mollā salīm ( - 19c)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
به دستور: خسرو خان والی کردستان تاريخ تأليف: 1249 ق از ملا عبدالحميد فاوجی که چند برگی ترجمه کرده و در گذشته و سپس ملا محمد حفید ملا سلیم آن را به پایان برده است، با دیباجه على بن محمد هروی که در بحر المتقارب سرگذشت خسرو خان را می گوید و او از دو مترجم نام برده است.
[نسخه های منزوی 404]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1240
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1275 ق؛ با یادداشت حاجی محمد ولی در ص ع آورده که این کتاب را برای خسرو خان والی کردستان در 1249 ترجمه نمودند و در 1271 در قزوین مهدی میرزا پسر اسحق میرزا که نوه خودم است آن را برای من خریده ولی افتادگی داشته از عبارت لفظ عنکبوت و در تهران دادم نوشتند تا پایان آن؛ تملک: سید محمد علی صمدی گنابادی در 19 رمضان 1349؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: تیماج تریاکی، 472 گ، 27 سطر (15×25)، اندازه: 30×20 سم [سنا: ف: 2 - 178]
ḥayāt-ul ḥayawān (t.)
هروی، علی بن محمد، ق 13 قمری
heravī, ‘alī ebn-e mohammad ( - 19c)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
به دستور: خسرو خان فرمانروای کردستان و آذربایجان
تاريخ تأليف: 1249 ق
متن از دمیری است، با کمک ملاعبدالحميد فاوجی و ملامحمد حفيد مرحوم ملا سلیم ساخته شده است. در ابتدای کتاب مترجم
گفته است که در عهد ایالت خسرو خان در کردستان و همدان و آذربایجان یکی از رجال او موسوم به هدایت الله ملقب از جانب او به امین الاياله دو نفر را على حده یکی ملاعبدالحمید فارجی و پس از او ملاسلیم را به ترجمه این کتاب مأمور نمود. ترجمه فارجی به اتمام نرسید ولی ملاسلیم ترجمه خود را تمام کرد، و من بعد از او (ظاهرا باشاره امین الاياله) این ترجمه را در سنه 1249 هجری شروع نموده به پایان رسانیدم. (غلامعلی عرفانیان)
آغاز: بسمله حیات حیوان عاجل و ثبات انسان کامل باظهار آلای و تذکار نعمای حی است توانا که آثار مشیت ما يشا و انوار قدرت غراى حضر تش لاله غيره (كذا) از هر عینی از اعیان ثابتات و از فردی از افراد ممکنات پیدا و ظاهر است (تا این که پس از چند سطر گوید) مؤلف این رقم ... ملتزم تحریر دل پذیر نسخه ایست که محتویست بر جميع حقایق افرینش از دقایق دانش و بینش که قبل ازین منتظم گشته و قرن های گذشته که احدی از ثقات اسلام باین مهم که اهم مهام دین است اقدام نکرده و ملهم نشده که آنرا از لغات تازی و عبارات عربی بالفاظ مناسب به فارسی ترجمه نویسد تا عامه طبقات عجم از فيض عامش بی نصیب نمانند ... هم چنان سال ها شاهد این حجله مدعا در ذیل خفا مخفی و دستور (كذا) مانده و سوای علما احدی اصلا بمرور و عبور آن کتاب مسطور رغبت نکرده تا ...
انجام: و همه کس در شجاعت اقتفا باو کند.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج، 434 گ، 30 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 19 - 606]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275 ق؛ 397 گ، 31 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 2 - 447]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2315 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ خط: نسخ، كا: آقا بابا پسر ملامحمد مهدی شاهمیرزادی، تا: 1275 ق، برای بهاء الدوله [فیلم ها ف: 1-49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1290 ق، به جهت آقا میرزا سلیمان نائب الصدر؛ جلد: تیماج قرمز، 446 گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×35/5 سم [ف: 9 - 364]
ḥayāt-ul ḥayawān (t.)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (742 - 808)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18208
برگ هایی از حیات الحيوان؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 29/3×22/2 سم [رایانه]
ḥayāt-ul ḥayawān-ul kubrā (muxtaṣar(-
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (742 - 808)
مختصر کننده شناخته نشد، اما احتمالا در قرن 10. می زیسته است. مختصری است از «حياة الحيوان الكبرى» دمیری که همانند اصل آن به ترتیب الفبا مرتب شده و ذیل هر حیوانی با عناوین «فائدة، الحكم، الامثال، الأشعار، الخواص و التغبير» خصوصیات، فوائد، احکام شرعی، اشعار و ضرب المثل های مرتبط، خواص پزشکی و تعبیر در خواب دیدن هر حیوان بیان شده است. میزان حذفیات در این به نسبت سایر تلخيص های حياة الحيوان بسیار ناچیز است، اما گاهی اسامی برخی حیوانات را که دمیری در کاتب خود ذکر نکرده به طور مفصل آورده و گاهی نیز مطالبی افزون بر دمیری بیان کرده است؛ به عنوان مثال ضمن ماده «الأوز» همان مطالب دمیری درباره اخبار خلفاء از پیامبر (صی الله علیه و اله و سلم) تا زمان ملک منصور قلاون (-689 ق) آمده، اما بعد انقراض خلافت عباسی، اخبار خلفای عباسی که از 659 ق در مصر به حکومت رسیدند [از المنتصر بالله احمد بن الظاهر بالله عباسی تا المستكفى بالله سلمان بن المتوكل على الله (845 ق. -؟)] نیز به تفصیل به اصل کتاب افزوده شده و پس از آن مطالب موجز دمیری در خصوص خلفای فاطمی، ایوبی و جرکسی (اتراک) بیان شده است، سپس به تفصيل همان خلفاء پرداخته و اخبار خلفای بعد از ملک منصور قلاون [از اشرف خليل بن قلاون تا ملک اشرف قانصوه غوری ( 850- 906- 922 ق.)] نیز به اصل کتاب اضافه شده و این بیانگر آن است که مؤلف كتاب حاضر احتمالا معاصر ملک اشرف قانصوه بوده یا پس از او می زیسته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 41665
آغاز: [الافعی] ... و بهم اربعة مضر و ربيعة و ایاد و انمار و قال ... الانميان الفيل و الجاموس قال زوبة لطيف؛ انجام: اليوا و [ناخواناست] طائر كنيته ابورياح و هو الحلم و هو من جوارح الطير ... و الجمع الياووی و كذا جاء في الشعر
موجودی آن از اوایل باب الهمزه (افعی) تا اوایل باب الياء (يأجوج و مأجوج و يأمور و یاوری؟) است؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی:
رهبری، دی 1388؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 336 گ، 33 سطر ، اندازه: 19/6×28/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 458]
ḥayāt-ul ḥayawān (mx.)
وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (808-742)
چون آغاز و انجام این نسخه افتاده افتاده است شناخته نشد.
[کشف الظنون 696/1]
قم: فیضیه؛ شماره نسخه: 1067
آغاز: باب العين المهملة العاتق قال الجوهري هو فرخ الطائر فوق الناهض؛ انجام: باب النون الناب النافقة المسنة من النوق و الجمع نیب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 58 گ، 29 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 1 - 232]
حياة الحيوان (منتخب) > تحفة النورانية في خواص الحيوانية
ḥayāt-ul ḥayawān (mn.)
وابسته به: حياة الحيوان الكبرى دمیری، محمد بن موسی (742-808)
غیر همانند:
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... باب الضاد المعجمة، الضأن ذوات الصوف من الغنم و هی جمع ضائن
در این منتخب، بیشتر خصایص خلقتی و فوائد پزشکی حیوانات را آورده است. این نسخه باب الضاد تا آخر کتاب را دارد؛ خط: نسخ، كا: علامی بن محمد شریف (شاید همین شخص انتخاب کننده باشد)، تا: محرم 1061 ق؛ با خط محمد علم الهدی (فرزند فیض کاشانی) و تملکی بدون نام به تاریخ شوال 1279 که کتاب را در مدرسه شاه کاشان خریده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 91 گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 15 - 215]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي علم آدم الأسماء و هداه الى احكام الدين و خواص الحكماء اما بعد فقد سالني من يعز على من الاصحاب ان اجمع له اسماء الحيوان و خواصها و احکامها ... فجمعت له ما الله ... محمد بن موسی بن عيسى الدمیری؛ انجام: في سبقه الى الاسلام باليعسوب.
گزیده ای است از حيوة الحيوان دمیری و دانسته نشد از کیست. منتخبی از حياة الحيوان در آستان قدس به شماره 5061 با عنوان «تحفة النورانية في خواص الحيوانية» معرفی شده است که حياة الحيوان سرآغازی مشابه این منتخب دارد، خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ صفحه آخر نونویس به خط عبدالله در 1232؛ تملک: تقی بن حسن على عاملی و شیخ العراقين نصرت؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 80 گ، 15 سطر (12×6)، اندازه: 10×19 سم [ف: 5 - 663]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين و لا عدوان الا على الظالمين و الصلاة و السلام على سيدنا محمد و على سائر النبيين؛ انجام: و القوم يعرفون انه كلام السعلات فلا يخلصها أحد فيأكلها الذئب انتهي و الله أعلم.
در این انتخاب بیشتر مطالب تاریخی مربوط به خلفاء راشدین و بعضی خلفای امویان و عباسیان، گزیده شده و مطالب متعلق به حیوانات را که کمال الدین دمیری در کتاب «حياة الحيوان» خود آورده، ذکر نمی کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 16 ربیع الاول 1112 ق؛ جلد: مقوایی، 95 گ (1 پ- 95 ر)، 13 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 6 - 301]
آغاز: بسمله. قال الشيخ كمال الدين الدميري في حيوة الحيوان عن ذکر خواص الحيوانات الصدف: الصدف من الحيوانات البحر و في حديث ... قال القزويني الصدف ينفع من وجع النقرس؛ انجام اليعسوب ملک النحل ... و ينبغي أن يخلط مع نورة العنبر و المر و الحنطل من كل واحدة درهما ليأمن من الحمة و البرودة و الله اعلم من كتاب حيوة الحيوان الكبرى للدميري.
منتخبی است از کتاب «حياة الحيوان» دمیری که در آن اسماء برخی حیوانات به همان ترتیب اصلی (ترتيب هجا) آمده و پس از معرفی بسیار کوتاه هر حيوان، خواص پزشکی و جادویی آن ها با عناوین «الخواص» بیان شده. این منتخب به لحاظ نوع گزینش (که فقط مشتمل بر خواص حيوانات است) همانند «سر الحياة» اما کوتاه تر است. موجودی از باب الصاد (الصدف) تا آخر کتاب (اليعسوب) است؛ خط: نستعلیق، کا: اسمعيل بن عبدالله خوانساری، تا: 1273 ق؛ ضمیمه 1: مصدر است به 3 برگ در «خواص ناد علي مظهر العجائب» به زبان فارسی که در آن چهل خاصیت بیان شده اما فاقد تحمید است، آغاز: خواص ناد علية مظهر العجائب ** تجده عونا لك في النوائب. ... مظهر بفتح میم و هاء باین تقدیر معنی چندین باشد که ...»، انجام: «ده روز هر روز هزار بار بخواند از مکر و طغيان دشمن ایمن گردد ... اگر شكل آورد مراد حاصل نشود و بیم هلاک باشد و الله اعلم بالصواب»، ضميمه 2: مصدر است به 2 برگ در نسبت حروف به افلاک تسعه به زبان فارسی، ضمیمه 3: مذيل است به یک مثنوی 62 بیتی درباره جفر، آغاز: «بسمله. ابتدا کردم بنام کردگار ** کو دواها آفرید از هشت و چهار»، انجام: «يا الهي ما نمی دانیم هیچ ** روی لطف مرحمت از ما مپیچ»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ (جمعا 20 برگ)، 17
سطر، اندازه: 17/2×10/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 460]
ḥayāt-ul ḥayawān (mn.)
وابسته به: حياة الحيوان الكبرى دمیری، محمد بن موسی (742-808)
فوائدی که در حیوانات و گوشت و پوست و موی آن هاست به طور بسیار مختصر از کتاب «حياة الحيوان» دمیری، انتخاب شده است. از حروف الف شروع شده و به حرف واو به پایان می رسد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 657
آغاز: اسد؛ پنجه او را اگر یک دانق بخورده مراره آب اسب غول و پودینه برای پرقان نفع بسیار دارد؛ انجام: و طلای پیه او عظیم کننده قضيب و طلای خاکستر او موجب انتشار عضو است.
خط: نستعلیق شکسته، كا: میر نعمت الله هندی خیر آبادی، تا: 24 ذیحجه 1208 ق، جا: مقام وادی تربان (مدينه منوره)؛ از بیاض سید عبید؛ مجدول، روی برگی قبل از کتاب نام محمد علیم الدین تاجر کتب دیده می شود؛ جلد: تیماج قرمز، 52 گ، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 2 - 252]
hayāt-e xošnevīsān
علوی، محمد حسین بن حسن، ق 13 قمری
‘alavī, mohammad hoseyn ebn-e hasan ( - 19c)
سروده در 1277
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3836 - ف
نسخه اصل: سالار جنگی 601 (2/250)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 جمادی الثانی 1305 ق [فیلم ها ف: 3 - 111]
hayāt-e donyā va haqīqat-e ān
اصفهانی، عبدالرحيم بن کرمعلی، ق 14 قمری
esfahānī, ‘abd-or-rahīm ebn-e karam-‘alī ( - 20c)
رساله ای است در بیان زندگانی در دنیا و حقیقت و بی اعتباری آن تا آن که مؤمنان اعتماد و اعتباری بدان نکنند، با استفاده از آیات و روایات.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 646/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي جعل الآخرة دار البقاء و الدنيا دار الفناء و جعل الآخرة خيرا من الدنيا و الدنيا مزرعة الآخرة؛ انجام: بلکه همیشه در فکر آخرت خواهد شد ان شاء الله و صلی الله على محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، كا: سید محمود بن محمد مهدی، تا: صفر 1290 ق؛ 12 گ (22 پ -33 ر)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 2 - 474]
hayāt-e sa‘dī
امیر خیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1255 - 1344 شمسی
amīr-xīzī, esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (1876 - 1965)
شرح حال سعدی است با توجه به گفته ها و تحقیقات مستشرقین در این زمینه، گویا بخشی از مقدمه تصحیح بوستان سعدی باشد، چرا که امیر خیزی بوستان و گلستان را تصحیح کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9842
آغاز: اصل اول - حیات سعدی مطالعه و تحقیق در خصوص یک نفر نویسنده بدون تطبيق زندگانی او؛ انجام: ولی این تاثیر منحصر نبوده است زیرا هنوز
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ متن خط خوردگی دارد؛ یادداشتی از مجتبی عشق پور از 1310/4/6 به ابتدای نسخه؛ جلد: تیماج فرنگی مشکی، 77 گ، 20 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 31 - 109]
ḥayāt-us sayyid-iš šarīf ‘abd-ul-‘aẓīm al-ḥasanī
شرح حال مختصری است از شاهزاده عبدالعظیم حسنی مدفون در ری
[دنا 812/4؛ الذریعه 121/7؛ خاتمة مستدرک الوسائل 404/4]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2626/1
آغاز: قال الصاحب رحمه الله سألت عن نسب عبدالعظیم الحسنی المدفون بالشجرة صاحب المشهد قدس الله روحه و حاله و اعتقاده نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، كا: سید حسن بن عبدالهادي بن موسی بن حسن بن على بن شکر بن مسعود موسوی خرسان، تا: شنبه 21 ذیقعده 1351 ق؛ از روی نسخه سید عبدالرزاق مقرم؛ 3 ص (1-3) [عكسي ف: 7 - 231]
al-ḥayāt-uṭ ṭayyiba ‘alā taqlīd-il mayyit
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله، 1297 - 1391 قمری
allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lāh (1880 - 1971)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 3 ذیقعده 1337 ق؛ محل تأليف: بارفروش
مازندران
رساله ای است مبسوط در حرمت ابقاء تقليد میت در یک «مقدمه» و سه «مقاله» و یک «خاتمه»: المقدمة ففي ذكر الأقوال و تحقیق حال الشهرة و معاقد الاجماعات على وجه الاستقصاء بل على قدر الكفاف؛ مقاله 1. تأسيس الاصول العقلية و العمليه و اللفظيه مع اشارة اجماليه الى حال الاستصحاب؛ 2. ذكر الحجج على المرام و هو المنع المطلق؛ 3. حجة المجوزین مما قيل او يمكن أن يق وجوه؛ الخاتمه ففيها فوائد الأولى الظاهر أن فتاوی الرواة في تمييز الروايات.
آغاز: الحمد لوليه و الصلوة على محمد نبيه وصفيه و عترة نبيه ... و بعد فيقول .. انه لما ورد لغى الامام الهمام ... السيد محمد كاظم اليزدي الطباطبایی طاب مرقده ... و العوام عامه في امر البقا على تقليد الميت و عدمه فامرتهم بالرجوع إلى مولانا الأعظم ... الشیخ میرزا محمد تقي الشيرازي ابقى الله ايامه و اوضع اعلامه مع انه سلمه الله تعالى لم يكن له فتوى في مسئلة البقا على تقلید الميت ...
آغاز: برابر؛ انجام: بقوة الاسلامية في استخراج الحكم من الدليل و انه الهادي إلى سواء السبيل
خط: مختلف، بی کا، تا: 1337 ق؛ کاغذ: نخودی و مشقی، جلد: تیماج خرمایی، اندازه: 10×17 سم [ف: 16 - 400]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اختم لي بالسعاده فيمن ختمت و اقسم لي من فضلك فضل ما قسمت و اختم لي في قضائك خير ما ختمت انك حميد مجيد.
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ ضمیمه: ضمن 2 صفحه قصیده ای در مدح وجود مقدس امام عصر عج - سروده شده در 7 ربيع الثانی 1377، کاغذ: مشقی نخودی، جلد: میشن خرمایی، اندازه: 21×10 سم [ف: 16 - 402]
hayāt-ol ‘ārefīn
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795 - 869 قمری
nūrba×s-e ×orāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
در چندین «باب» مشتمل بر اشعاری عرفانی در تفسیر برخی از آیات و کلمات نبوی و احادیث علوی علیهم السلام و هر باب در چندین مرتبه با ذکر حکایاتی مناسب با مطلب. روی برگ اول نام رساله چنان است که ذکر کردیم
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4394/13
آغاز: دلا خاموش و حد خویش بشناس ** بدست خود منه بر حلق الماس/ تو و توحید حق هيهات هيهات ** بگو استغفر الله زین مقالات؛ انجام: دگر دندان کج مكرست و تزویر ** چو هموار ست پس نیکوست تدبیر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 50 گ، 17 سطر، اندازه: 8/5×17 سم [محدث ارموی مخ]
hayat-ul fu'ad = hayat-ul qulub
کوهساری، محمد علی بن حسنعلی، ق 11 قمری
kūhsārī, mohammad ‘alī ebn-e hasan-alī ( - 1Vc)
رساله ای مختصر و مفید در اصول علم قرائت و تجوید. بعد از خطبه و نام مؤلف در معرفی رساله و علت تأليف آورده: جمعی از برادران ایمانی به این فقیر حقير كثير التقصير التماس نمودند که رساله تصنيف كنم در علم تجوید قرائت زیرا که این فقیر مدت مدیدی عمر خود را در این علم صرف کرده بودم و خدمت استادان ماهر و حاذق کرده بودم و اگر چه رسايل و کتب در این علم بسیار بود اما رساله که به تدقیق و تحقیق مصنف و مؤلف شده باشد بسیار نادر بود بلکه اکثر رسايل آن چه مقصود از این علم است در آن رسایل نبود مثل آن که ایضاح واضحات کرده بودند و از برای یک قاعده قریب به سی و چهل مثال آورده بودند و آن چه مقصود بود از خفيات و مستورات این علم ترک کرده بودند. این رساله در هفده «فصل» و یک «خاتمه» است: 1. کیفیت تعوذ و احکام آن؛ 2. کیفیت بسمله و
اختلاف قراء در آن؛ 3. احكام تنوین و نون ساکن؛ 4. اختلاف قرا در ادغام و اظهار ذال؛ 5. اختلاف قرا در ادغام و اظهار دال؛ 6. اختلاف قرا در ادغام و اظهار تاء تأنيث؛ 7. اختلاف قرا در ادغام و اظهار لام؛ 8 ادغام متفق عليه فيما بين قراء؛ 9. اختلاف قرا در ادغام و اظهار بعضی کلمات؛ 10. هاء کنایه؛ 11. احكام راء؛ 12. احکام مد؛ 13. احکام وقف؛ 14. همزه قطع و وصل؛ 15. مخارج حروف؛ 16. احکام صفات؛ 17. احکام میم ساکن؛ خاتمه: در بیان تکبیر.
آغاز: الحمدلله العلى الذي رفع اهله و خاصة قراء القرآن المجید مكانة عليا شکر و سپاس خدای را که منور ساخت ...
[دنا 813/4 (3 نسخه)]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در پایان این دفتر نام خویش را چنین یاد می کند: اگر خواهی تو نام كاتب از من ** بود شمعی که در شب گشته روشن؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 76 ص (106-31)، 12 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3 - 7]
آغاز: برابر؛ انجام: و صاحب تیسیر و صاحب مبسوط و غیر ایشان
نیز در کتب خود تصریح بانچه مذکور شد کرده اند و الله يعلم.
خط: نسخ خوب، كا: نوروز علی همدانی، تا: 1019 ق؛ تملك: ... الله اصفهانی (قرن 12 ق)؛ کاغذ: نخودی، 76 گ، 14 سطر، اندازه: 8/5×18/5 سم [ف: 23 - 83]
آغاز: برابر، انجام: چنان چه حافظ طاهر در قصیده طاهره تصریح باین کرده و ام الکتاب اقرأ الى المفلحون أن ** اردت ارتحا؟ بعد حلک منزلا یعنی ...
عناوین برخی از فصول این نسخه با نسخه 5340 تفاوت هایی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، برخی از موارد با نشان «منه عفى عنه» است و به همین دلیل احتمال دارد که این حواشی به خط مؤلف باشد؛ مهر: «محمد «احمد» ... بفریادم» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 84 گ (18-101)، 15 سطر (5×8/5)، اندازه: 13×9 سم [ف: 38 - 77]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعضی نسبت تكبير داده اند به بزی از آخر ليل که اول و الضحی باشد تا آخر قرآن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 17 محرم 1117 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 94 گ، 12 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 14 - 126]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13، 92 گ، 12 سطر، اندازه: 17×10 سم [ف: 2 - 49]
hayat-ul qalb
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4057/21
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256 ق [ف: 7 - 184]
حياة القلوب - حياة الفؤاد
hayāt-ol qolūb
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105 ق)
تاریخ تأليف: محرم 1089 ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
این کتاب در واقع ترجمه احادیث جلد های 5 و 6 و 7 بحار الانوار است. زندگی نامه پیامبران و امامان است، در سه مجلد: مجلد یکم، پیامبران، سی و هشت «باب» و «فصل» هایی: باب 1. فضایل پیامبران، چهار «فصل»؛ 5. هود، دو «فصل»؛ 10. يعقوب و يوسف؛ 15. اسماعیل؛ 20. داود، چند «فصل»؛ 25. شعيا و حيوق؛ 30. يونس؛ 35. پیامبرانی که نام ایشان تصریح نشده؛ 38. هاروت. مجلد دوم، پیامبر اسلام شصت و پنج «باب» و فصل»هایی: باب 1. نسب ایشان، آفرینش نو محمدی، شش فصل»؛ 5. خديجه؛ 10. وجوب اطاعت از ایشان و محبت ایشان؛ 15. نظیر معجزات دیگران؛ 20. معجزات ایشان؛ 25. هجرت به حبشه؛ 30. جنگ بدر؛ 35. جنگ خندق؛ 40. نامه نوشتن به پادشاهان؛ 45. غزوه تبوک؛ 50. نوادر اخبار؛ 55. عایشه و حفصه و ماریه قبطيه؛ 60. اباذر غفاری؛ 65. حالات پس از رفتن. مجلد سوم، در امامت، در دو «باب» و «فصل» هایی: باب 1. وجوب وجود امام در هر زمان، نه «فصل»؛ 2. آیت ها در شأن امامان، چهل و سه «فصل». بارها چاپ شده و به زبان های انگلیسی، آلمانی، عربی و اردو ترجمه شده است.
آغاز: ج 1: حیات القلوب مرده دلان بوادي ضلالت ... اما بعد، خامه تراب اقدام طالبان.
ج 2: الحمدلله و الصلاة على عباده الذين اصطفی ... اما بعد، این کتاب دوم است از کتاب حیات القلوب.
ج 3: الحمدلله الذي اوضح لنا مناهج الهدی ... اما بعد، این مجلد سوم است.
انجام: ج 1: در کتاب روح الاروح (كذا) بیان خواهیم کرد.
ج 2: خصوصا کسانی را که قدرت بر حل آن ها نداشته باشند و به این جا ختم کردم ... و از ملامت حق ناشناسان پروا ندارم و هو حسبی و نعم الوكيل و كان ذلك ... و صلى الله على محمد سید المرسلين و اهل بيته الطاهرين.
ج 3: این آیه در شأن حضرت قائم [عجل الله تعالی فرجه] است که چون ظاهر شود انتقام خواهد کشید از بنی امیه و از آن ها که تکذیب ائمه علیهم السلام کرده اند و از آن ها که عداوت ایشان داشته اند.
چاپ: مشار فارسی، ج 2، صص 1827-1829؛ ایران، 1267 ق، سنگی، رقعی کوچک؛ ایران، 1324 ق، سنگی، رحلی، 439 ص ص، (ج 2)، ایران، 1274 ق، سنگی، رحلی، 324 ص؛ ایران، تبریز، سنگی، رحلی، 494+1 صص؛ ایران، 1319 ق، سنگی، وزیری بزرگ، 287 ص، (ج 3)، به سعی و اهتمام عبدالکریم بن آقا مولی حسن کتابفروش.
[الذريعة 124/5 رقم 512 و 126/5: ترجمه عربی و هندی آن، 94/4: دو ترجمه اردوی آن، 393/22: منتخب آن؛ فهرستواره منزوی 1605/3؛ مشار فارسی 1567/2 و 496؛ نسخه های منزوی 4445/6: نشانی 105 نسخه؛ کتابشناسی مجلسی ص 202–205؛ دنا 680/3 (386 نسخه)]
آغاز: باب ششم در بیان اسامی سامیه و نقش خواتیم کریمه و دواب و اسلحه و غیر آن هاست؛ انجام: در این حال ابوجهل عليه
اللعنة بر او گذشت و نیزه بر دل او زد و او را شهید کرد.
قطعه ای از جلد دوم، خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب مصحح، با اضافات؛ تملك: محمد حسین بن محمد هاشم موسوی اصفهانی به تاریخ رجب 1339، امام تستری؛ مهر: «عبده محمد تقی الموسوی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 108 گ، 21 سطر، اندازه: 26×19 سم [ف: 8 - 86]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مصحح، دارای سرلوح زیبا، مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی مشکی، 488 گ، 25 سطر، اندازه: 23×35 سم [ف: 30 - 296]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملك: محمد باقر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 408 گ، 23 سطر، قطع: وزيري [آستانه قم: 113]
جلد 2، این نسخه از باب 31 تا باب 65 را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 266 گ، 21 سطر (11/5×20/5)، اندازه: 17×30 سم [ف: 3 - 946]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 291 گ، 23 سطر (17×9/5)، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 1- 429]
آغاز: انجم سپاه سلیمان نشان دار در بان غیب؛ انجام: منقولست که جمعی از امت های پیشین از پیغمبر خود سئوال کردند ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: شمس الدینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با پارچه قهوه ای، 369 گ، 21 سطر (10/5×17/5)، اندازه: 24×17 سم [ف: 2 - 599]
كا: محمد باقر بن ...، تا: 1031 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 364 گ، اندازه: 21/6×34 سم [رایانه]
جلد یکم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: وسط شوال 1085 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 275 گ، 21 سطر (22×12)، اندازه: 27×17 سم [ف: 12 - 114]
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد رشيد العطار، تا: 1085 ق؛ 115 گ، 13 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 2 - 49]
خط: نسخ متوسط، کا: محمد مؤمن بن حاج محمد ابهری، تا: 1085 ق، جا: مشهد رضوی؛ 415 گ، 25 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 46]
بی کا، تا: 1089 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 257 گ، اندازه: 18×25/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر1
جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، كا: محمد رضا بن عابدین حسنی لاریجانی، تا: 10 رمضان 1091 ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن محمد صالح، رضا قلی بن منوچهر «با مهر ما بنده ایم و مصلحت ما رضا بست» (مربع)، نجفقلی بن رضا قلی؛ مهر: «لا اله الا الله الملک الحق المبين» (بیضی)، «افوض امرى الى الله عبده منوچهر» (مستطیل)؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 302 گ، 25 سطر، اندازه: 36×23 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 637]
آغاز: بسمله، در بیان عمده وقایع و عمره قضا و نوشتن نامه ها، به پادشاهان و سایر وقایع است؛ انجام: برابر 2
جلد 2. از باب چهلم تا پایان باب شصت و پنجم؛ خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن میرزا حسین حکیم آبادی، تا: 1095 ق؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج قهوه ای [ف: 26 - 262]
آغاز گفته اند که غایر اسم آن حضرت بود و اختوخ ادریس علیه السلام است؛ انجام: که من دیشب حضرت رسول صلی الله عليه واله را در همین موضوع دیدم و او را در بر گرفتم.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 363 گ، 28 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 29×17/5 سم [ف: 6 - 44]
آغاز: ... مؤلف گوید: که احادیث در ابتدای ... و بعضی در کتاب امامت مذکور خواهد شد ان شاء الله تعالی اما اختلافی که در مدت سبق خلق انوار؛ انجام: بیست و نهم راوندی روایت کرده که مردی بخدمت حضرت رسول صلی الله عليه و آله آمد و گفت که دو روز است که طعام نخورده ام ...
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج سیاه، 118 گ، 28 سطر، اندازه: 31×22 سم [ف مخ: 2 - 820]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله على محمد سید المرسلین و اهل بيته المعصومين المطهرین. تمت
جلد دوم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، دارای یک سرلوح زرین، مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 408 گ، 27 سطر (11/5×22/5)، اندازه: 32×18 سم [ف: 3 - 1654]
آغاز: بحمد خداوند بی مانندیست که مقربان درگاه؛ انجام: بیان خواهیم کرد انشاء الله و بر این موضع ختم کردیم جلد اول حیات
القلوب را ... على اعدائهم اجمعین.
مجلد اول آن است در بیان احوال انبياء عليهم السلام در سی و هفت باب که آن را در مشهد رضوی در وسط ماه شوال 1085 ق ساخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، جلد: 25 سطر (11×21/5)، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 4 - 1890]
جلد دوم؛ خط: نسخ، كان محمد على، تا: ذیحجه 1100 ق؛ 468 گ، 26 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 12]
جلد 2 از باب 20 تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 21 سطر (10/5-15/5×16/5-21) [ف: 703]
آغاز: برابر 2؛ انجام: سؤال می کنند ای محمد از تو حکم غنیمت های کافران بگو که آن ها از خدا و رسول است چون.
جلد دوم؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، با سرلوح، مصحح؛ وقف نامه نسخه بر کافه شیعه اثنا عشریه که به قدر احتياج از مطالعه آن بهره مند گردند و تولیت آن با هر کسی که قابلیت داشته و شیعه اثنا عشری و عادل باشد به تاریخ ربیع الاول 1158؛ جلد: تیماج قهوه ای، 326 گ، 326 سطر، اندازه: 28×20 سم [ف: 1- 244]
آغاز: برابر 1
جلد اول؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، دارای سرلوح زرین نفیس؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی گل و بوته دار، 387 گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×27 سم [ف: 2 - 48]
آغاز: آسمان و زمین بوده باشد و به عدد هر رکعتی ثواب هزار هزار رکعت برای تو می نویسد و برات بیزاری از آتش جهنم و گذشتن بر صراط از برای تو می نویسد؛ انجام: روایت کرده از ابن عباس از رسول خدا صلی الله عليه و آله که آن حضرت فرمود سابق هذه الأمة على بن ابی طالب عليه السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 245 گ (25 ر -269 پ)، اندازه: 20×25 سم [ف: 1 - 159]
قطعه ای از کتاب حياة القلوب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 191 گ، 29 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 66]
آغاز به یکدیگر سپردند تا آنکه این نور بزرگوار به ما رسید و کرامت ما به سبب آن مضاعف گردید؛ انجام: آیا به چه سبب سالم را در این امر داخل گردانیدند و حال آن که او نه از قریش بود و نه از مهاجرین.
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاج حسنعلی کارگر اردکانی؛ 297 گ، 27 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 2 - 122]
آغاز: نرسیدم پس گفت ای بزرگان قریش آیا کسی از شما مانده است که حاضر نشده باشد؛ انجام: و لوحی به من داد که این را به او برسان و به عالم بقا ارتحال نمود من او را غسل دادم و کفن کردم و لوح را بر گرفتم ...
حالات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) و از اواسط باب پنجم تا اوائل باب پنجاه و هفتم؛ خط نستعلیق، بی کا، تا قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 351 گ، 21 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 2 - 31]
آغاز: پرستی و خدا و اطاعت و فرمانبرداری و متابعت امر او و عهد بهشت نمود؛ انجام: دوم لعن کردن در نسب های خود سیم آمدن باران را از اوضاع کواکب دانستن و اعتقاد به علم نجوم داشتن.
تاریخ پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 347 گ، اندازه: 21×35 سم [ف: 1 - 10]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بيان ولادت موسی و هارون عليهما السلام و سایر احوال ایشان است تا ...
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 162 گ، 28 سطر، اندازه: 17/5×31/5 سم [ف: 2 – 345]
گزیده حیات القلوب در داستان فيل و معراج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 2 - 122]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 363 گ، 22 سطر، اندازه: 17/5×27 سم [ف: 2 - 421]
آغاز: بسمله و به نستعين، حيات قلوب مرده دلان بوادي ضلالت و حرمان به حمد خداوند بی مانندیست ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3-16]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد 1؛ خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول مذهب؛ کاغذ: حنایی، جلد: ساغرى مشکی، 298 گ، 25 سطر، اندازه: 30/2×17/6 سم [ف: 14 - 244]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای سرلوح منقش کوچک، با کمند، مجدول؛ واقف: محمد رضا امتی، مهر 1363؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 447 گ، 23 سطر، اندازه: 28×17 سم [ف: 14 - 245]
چند برگ است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 272 گ، 21 سطر (17×12)، اندازه: 18 سم [ف: 17 - 238]
آغاز: برابر 1؛ انجام: از چه راه او را گمراه خواهی کرد گفت از راه زنا ابلیس گفت ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 422 گ، 18 سطر (11/5×20/5)، اندازه: 18×28/5 سم [ف: 1- 27]
آغاز و بر روی زمین هیچ چیز نمی گذاشت؛ انجام: برابر 1
جلد 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (از باب 1 تا مقداری از باب 6 ساقط است)؛ مصحح؛ واقف: فاضل خان، 1065 ق، کاغذ: نخودی آهاری نخودی، جلد: تیماج مشکی، 244 گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×28/5 سم [ف: 14 - 246]
آغاز: قرار دهند پس حق تعالی وحی کرد بسوی او؛ انجام: از خدا سؤال کرد که روزی کند او را پسری.
جلد 1، از اوایل باب 1 تا اواخر باب 7؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 97 گ، 26 سطر، اندازه: 34/8×22 سم [ف: 14 - 246]
آغاز: سفید نورانی را که طینت مقدس پیغمبر آخر الزمان صلی الله عليه و آله؛ انجام: و چون ملایکه نور و ضياء آن را مشاهده می نمودند استقبال می کردند آن را به تحیت و سلام و تعظیم.
جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا روغنی زیتونی، 338 گ، 21 سطر، اندازه: 6/3×16/5 سم [ف: 14 - 247]
آغاز و انجام برابر 1
ج 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ واقف: محمد جعفر شریعتی، فروردین 1371؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 389 گ، 23 سطر، اندازه: 28/2×16/5 سم [ف: 26 - 257]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و هر که خواهد که بر آن قصه مطلع گردد به کتاب عين الحياة رجوع نماید باب سی و هشتم.
جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (حدود چهار برگ)؛ مجدول؛ واقف: على بن على شوشتری، ذیحجه 1206؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 384 گ، 23 سطر، اندازه: 29×17 سم [ف: 26 - 257]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد 1؛ خط: نستعلیق، کا: غلام علی، تا: قرن 12؛ مجدول، یک سرلوح منقش شرفه دار؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی مشکی، 377 گ، 21 سطر، اندازه: 26/2×17 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 – 288]
آغاز: برابر 2؛ انجام: در ماه شعبان سال سیم هجرت حضرت رسول (صلی الله علیه و اله و سلم) حفصه دختر عمر را به عقد خود در آورد ... و در نیمه ماه مبارک این سال حضرت امام حسین علیه السلام متولد شد.
جلد 2. از ابتدای جلد دوم تا باب سی و یکم در بیان غزوات و وقایعی می باشد که بعد از جنگ بدر تا غزوه احد واقع شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای یک سرلوح منقش شرفه دار؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 560 گ، 26 سطر، اندازه: 27×16/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 289]
انجام: حضرت فرمود امیر المؤمنین (علیه السلام) مو های سر او را گرفت و همه جا او را کشید
جلد 2؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، 244 گ، 23 سطر، اندازه: 25×15/7 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-290]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و چندان که جفا از مخالفان بیشتر می کشند رغبت در زیارت ایشان می کنند و الله يعلم
جلد 2. این نسخه از باب اول تا پایان باب بیست و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: جعفر زاهدی، دی ماه 1377؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 250 گ، 21 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 26 - 260]
آغاز و انجام: برابر 2
جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 487 گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 26 - 261]
آغاز: برابر 2؛ انجام: در آن می گذاریم و او را در آن جا می گذاریم و راهش را مسدود می کنیم که کسی به نزد او ...
کتاب دوم در تاریخ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 167 گ، 27 سطر، اندازه: 17/5×30 سم [ف مخ: - 82]
آغاز: برابر 2؛ انجام: اعمال شما بر آن حضرت عرض می شود و چون معصیتی از شما می بیند آزرده می شود و کلینی و صفار و دیگران به سند های معتبر از
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز،
546 گ، 29 سطر، اندازه: 17×29 سم [ف: 3- 1689]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حاج وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 254 گ، 24 سطر (24×13/5)، اندازه: 30×20 سم [ف: 3 - 986]
آغاز: فصل پنجم در بیان احوال اولاد حضرت آدم عليه السلام و کیفیت بهم رسیدن نسل از ایشان است ... که هر سال تازه کنند اقرار را بحج کردن؛ انجام: گفت ای برادر من بهیچ تعلق و اهتمام ندارم.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ آبی، 407 گ، 20 سطر (19×10)، اندازه: 23/5×16 سم [ف: 2 - 609]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و حزن مفارقت تو برطرف شدنی نیست پدر و مادر ما فدای تو باد و یاد کن ما را نزد پروردگار ...
جلد دوم کتاب و شامل 65 باب و 26 فصل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملك: محمد بن محمد باقر مؤمن؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، 260 گ، 22 سطر (21/5×22)، اندازه: 29×18 سم [ف: 1 – 281]
آغاز: معانی خلق متعدد و مراتب هر بیت مختلف است؛ انجام: مردی بخدمت حضرت امیر المؤمنین آمد در وقتی که آن حضرت بیل در دست.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: دانش رضوی؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی با پارچه شنکائی یزدی، 403 گ، 28 سطر (23×13)، اندازه: 29×19 سم [ف: 1- 282]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، کا: مبین بن محمد على خوانساری، تا: 18 ربیع الثانی 1107 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 363 گ، 28 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف مخ: 2 - 819]
جلد 2، آغاز فصل دوم حدوث نور پیغمبر تا وقایع بعد از وفات پیغمبر صلی الله علیه و اله و سلم؛ خط: نسخ، كان محمد نصیر بن محمد علی ایجی ابهری اصفهانی، تا: 20 شوال 1108 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 487 گ، 25 سطر (10/5×22/5)، اندازه: 29/5×17/5 سم [ف: 50]
جلد دوم در احوال پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد شفیع حسینی، تا: پنج شنبه 26 جمادی الثانی 1109 ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ تملك: علی رضا بن عبدالكريم بن عبدالغنی گیلانی، نواده شاه سلیمان ثانی صفوی (که نام او ظاهرا محمد اسماعيل است)؛ جلد: تیماج زرشکی، 313 گ، 33 سطر، اندازه: 30×17 سم [ف: 42]
آغاز و انجام: برابر 1
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: بین 1085 تا 1111 ق؛ مجدول، یک لوح مذهب و کتیبه زرپوش؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فستقی، جلد: گالینگور، 336 گ، 25 سطر، اندازه: 23/5×15/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1- 287]
آغاز: برابر 1
جلد 1؛ خط: نستعلیق، كا: محمد معین بن محمد فصیح، تا: از یک تا پایان رمضان 1117 ق [ف: 3 - 16]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: حاج محمد قاسم بن خوارقانی، تا: 14 رمضان 1119 ق؛ جلد: تیماج مجدول، 277 گ، 24 سطر، اندازه: 29×18 سم [ف: 3 - 1688]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1123 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 564 گ، 23 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 1 - 101]
خط: نسخ، كا: محمد فضائل بن ملا محمد معین احمد آبادی، تا: 27 رمضان 1123 ق، به فرموده حاجی الحرمین محمد على بزاز اصفهانی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 312 گ، 19 سطر، اندازه: 32×21 سم [ف: 1- 275]
آغاز: بسمله، و در حدیث معتبر از حضرت موسی بن جعفر صلوات الله عليه؛ انجام: بيان عمره قضا و نوشتن نامه ها به پادشاهان و سایر وقایع است تا غزوه موته
از باب شانزدهم تا باب سی و نهم و پاره ای از انتهای باب پانزدهم و ابتدای باب چهلم «زندگانی حضرت رسول (صلی الله علیه و اله و سلم)»؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالصمد بن ملا محمد صادق خطیب خسروشاهی، تا: 12 ذیقعده 1123 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 189 گ، 19 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 2 - 345]
آغاز: برابر 1
جلد اول، خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1123 ق، جا: در تکیه فیض در خدمت درویشان بیکتاشی؛ مهر: «المتوكل على الله محمد حسین بن محمد مهدی» (مربع)؛ واقف: میر محمد تقی، جمادی الاول 1168؛ جلد: تیماج قهوه ای، 241 گ، 23 سطر، اندازه:
22×37 سم [ف: 16]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نسخ جلی، کا: ابرادهی، محمد حسن، تا: 1126 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 16 جمادی الاول 1127 ق؛ مجدول محرر مرصع ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 421 گ، 21 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: 3 – 1687]
آغاز: حضرت به غدیر خم رسید و آن موضع در آن وقت، محل نزول قوافل نبود
تاریخ حضرت پیامبر و فاطمه زهرا (علیها السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 صفر 1141 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 394 گ، 19 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 3 - 1693]
آغاز: باب بیست و نهم در بیان جوامع و نوادر غزوات آن حضرت است. و بیان غزواتی که تا بدر کبری واقع شده و بسنده های صحیح و حسن؛ انجام: برابر 2
جلد 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1148 ق؛ تملک: شیخ فضل الله نوری، علی نقی، محمد عسکری؛ جلد: تیماج قرمز، 304 گ، 22 سطر، اندازه: 21×12 سم [ف: 25 - 395]
در امامت است و شامل 12 باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا، 174 گ، 20 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 1- 257]
آغاز: مقدسه گرداند و بدرستی که خبر تو طولانی است و نعمت تو بسیار است؛ انجام: پرسید که مجوس به حق نزدیک تر بودند یا عرب در ایام کفر و جاهلیت فرمود که عرب در جاهلیت به دین
جلد 2. موجودی تا اواخر باب 32 است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 337 گ، 14 سطر، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 26 - 260]
آغاز: ... پس نور آن حضرت را هفتاد هزار سال در بهشت ساکن گردانید، پس هشتاد هزار سال دیگر او را در سدرة المنتهی ساکن گردانید؛ انجام: باب چهاردهم در بیان تاریخ ولادت السعادة حضرت صاحب الامر صاحب الزمان و خليفة الرحمن ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 266 گ، 26 سطر، اندازه: 31×20 سم [ف مخ: 2 - 820]
آغاز: پس با او آمدیم تا بحر ورا رسیدیم که محل اجتماع خوارج نهروان بود ... مؤلف گوید که شیخ کشی خطبه طولانی از حضرت سلمان رضي الله عنه روایت؛ انجام: باب پنجاه و چهارم در بیان احوال ام سلمه رضي الله عنها است ابن بابویه بسند معتبر از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده است ... رسالت رفت پس ام سلمه زوجه رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم گفت ای حسرت چرا دیر بنزد ما آمدی گفت
تا باب 54 در بیان احوال ام سلمه رضي الله عنها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 300 گ، 22 سطر، اندازه: 28×19 سم [ف مخ]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 264 گ، 21 سطر، اندازه: 29/6×20/4 سم [ف: 2 - 221]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و اگر کشته ایشان زن باشد مرد را به عوض او می کشند و یک مرد ایشان.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مرداد 1366؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 377 گ، 20 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 5 - 691]
جلد دوم در بیان تاریخ ولادت و وفات و معجزات و غزوات و سایر احوال شریفه خاتم النبيين (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: فستقی و شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 382 گ، 21 سطر (19×9/5)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 1- 290]
آغاز: باب سی و چهارم در بیان غزوات و وقایع که مابین جنگ احد و غزوہ احزاب واقع شده و در آن چند فصل است فصل اول در بیان غزوه رجیع است شیخ طبرسی و ابن شهر آشوب رحمة الله روایت کرده اند؛ انجام: پس حق تعالی آیه تخیر را فرستاد که یا ایها النبي قل لاز واجك ان كنتن تردن الحياة الدنيا و زينتها فتعالين امتعكن واسر حکن سراح جميلا و ان كنتن تردن الله
از باب 34 در بیان غزوات بين احد و احزاب تا باب 52 در بیان عدد زنان پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 325 گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف مخ: 1- 194]
آغاز: که در طی مراحل و قطع منازل اصلاب طاهره و ارحام طيبه افواج؛ انجام: و خبر منتشر شده تا بیاد شاه ن زمان رسید پس پادشاه با سایر مردم به معبد او روان شدند ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «محمد بن محمد شفيع» (بیضی)؛ اهدایی: محمد قاضی سعیدی با مهر «محمد قاضی سعیدی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی» (مستطیل)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 334 گ، 20
سطر، اندازه: 32×24 سم [ف: 2 - 94]
جلد 2 با تاریخ تأليف رجب 1079 ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 287 گ، 27 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 113]
آغاز: ازو پرسیدم که چه حال داری گفت ظاهر شد اثر آن چه مولایم فرموده بود؛ انجام: فرمود که از کسی که حضرت رسالت پناه صلى الله عليه و آله ترا برای او خواستگاری کرد پس از و پرسید که ... از حالات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) تا شرح حال حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 248 گ، 23 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 2 - 113]
آغاز: چهل شب گریست و از پروردگار خود سؤال کرد که باو پسری ببخشد پس از برای او فرزندی متولد شد؛ انجام: و به الطاف الهی نتوانستند به حرمت هیچ یک از بنی اسرائیل دست دراز کنند بلکه حق تعالی به برکت محمد و آل محمد رفع این بليه از ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 284 گ، 25 سطر، اندازه: 20×35 سم [ف: 2 - 175]
آغاز: از نام های مقدس خود اشتقاق پس خداوند صاحب عرش محمود است؛ انجام: و سایر ائمه علیهم السلام فرستاد و بسم الله گفت و آیه ای که گذشت تلاوت نمود پس حضرت امام حسن عليه السلام فرمود ...
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 398 گ، 20 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 2 - 185]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، كان احمد بن ملا محمد تقی دارابی، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 584 ص، 23 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 21 - 69]
جلد دوم؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلي [ف: 129]
جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 110 گ، 30 سطر، اندازه: 32×19 سم [ف: 2 - 49]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 369 گ، 25 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 48]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 297 گ، 27 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 3- 525]
انجام: خدا به کردار مردم ثواب می دهد و عقاب می کند نه به علم خود و لقد كنتم تمنون الموت من قبل أن ...
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 253 گ، اندازه: 31×21 سم [ف: 2 - 505]
گزیده ای است از خبر های این کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ قطع: جیبی (چهار کتابخانه مشهد ف: 4)
آغاز و خشنود می شود برای خشنودی فاطمه و ابن بابویه بسند معتبر از حضرت موسی بن جعفر روایت کرده است؛ انجام: بمرتبه ای تو را در غضب دیدم که هرگز چنین غضبی از تو مشاهده نکردم تا آن که شمشیر را به قدر یک شبر از غلاف کشیدی و باز به قدر یک ذراع کشیدی و بعد از آن شمشیر را برهنه کردی و بعد از آن شمشیر را برهنه کردی و بعد از آن.
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 189 گ، 24 سطر [ف: 114]
آغاز: و این دعا را بخوانند اللهم انی ایمانا بک و وفاء بعهد ک و تصدیق نبیک ... قصه موسی پیغمبر (علیه السلام) روزی موسی پیغمبر در مناجات بود خداوند تبارک و تعالی فرمود یا موسی مرا؛ انجام: چون خبر به معاویه رسید که جعده آمده است گفت ... و آنانی که بغض محمد مصطفی (صلی الله علیه و اله و سلم) و على المرتضی و ائمه هدی در دل داشته باشند الا لعنة الله على القوم الظالمين.
جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 200 گ، 23 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 3 - 1690]
آغاز: بسمله باب سیم در بیان تاریخ ولادت شریف حضرت سید البشر و بیان غرایب و معجزاتی است که در آن وقت به ظهور آمده بدان که اجماع علمای امامیه منعقد است؛ انجام: امید که حق تعالی به فضل کامل خود جميع بندگان خود را از شر شیطان و نفس اماره در پناه خود نگاه دارد.
بخشی از تاریخ حضرت پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم) (جلد دوم)؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج قهوه ای، 62 گ، 16 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 3- 1689]
آغاز: پس نبوده است و نخواهد بود که حق تعالی با بنده سخن گوید مگر به عنوان وحی که الهام کند بر دل او یا در خواب بر او القا کند؛ انجام: باب پنجم در بیان قصه های حضرت هود ... منقول است که قوم هود چندان بلند بودند که مانند درخت خرمای بسیار بلند یکی از ایشان دست
خط نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، جلد: تیماج قرمز، 130 گ، 23 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 3-1692]
آغاز: در اسلام شخصی نمی کند و اگر کسی خواهد که بداند در این مسأله فرق میانه مذهب شیعی و سنی ... فصل دویم در بیان امام باید که افضل از رعیت باشد؛ انجام: فرمود که من ترا بحال او شنا ساگردانم این فرزند زاده حبابه البنيه است که نیکی داشت.
خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 173 گ، 21 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 3 - 1693]
آغاز: علی بن ابی طالب سخنی چند که ما را به اندوه می آورد حضرت فرمود که چه می توانند گفت در حق برادر من و پسرعم من گفتند می گویند که علی را چه فضیلت هست؛ انجام: و چون ابوبکر و عمر آن حضرت را برای استخاره فرستاده بودند و انتظار بیرون آمدن آن حضرت می کشیدند سر راه بر آن حضرت گرفتند و پرسیدند چه خبر داری.
زندگانی ائمه (علیهم السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوای زرد، 119 گ، 22 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 3 - 1692]
آغاز: بدو قسمت کرد و هر قسمت را دو قسمت کردم تا محمد و علی و حسن و حسین صلوات الله عليهم بهم رسیدند؛ انجام: و آن مشتمل بر جمیع احوال آینده تا روز قیامت و آن کتاب اکنون.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حاج وزیری؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی با کاغذ قرمز، 330 گ، 29 سطر (14×22)، اندازه: 19×29 سم [ف: 1- 297]
آغاز: از آن درخت خورد او را بزمین فرستاد پس از برای او متولد شد هابیل و خواهرش در یک شکم؛ انجام: چون ایشان او را دیدند ترسیدند آن سائل گفت وضع شما آدمی را به شک می اندازد.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 313 گ، 26 سطر (12×22)، اندازه: 31×21 سم [ف: 2 - 486]
آغاز: شریکان قرار دادند در آنچه خدا به ایشان عطا کرده بود؛
انجام: که با آن ... شد و چون
جلد 1. از اواخر باب ششم تا اوایل باب سی و ششم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، 25 سطر [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 289]
آغاز: و چون متولد شد آن نور از او ساطح بود و چون بحد وصایت رسید شیث امانت ها را به او سپرد؛ انجام: تو بهترین مائی چگونه ترا خواهد آن که بقرعه قرار دادند و سه مرتبه قرعه افکندند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: شکری، 325 گ، 19 - 20 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: 26 - 258]
آغاز: قلوب ارباب یقین می رساند کمال قال عز من قائل و آن من شيء الا يسبح بحمده و لكن لا تفقهون تسبيحهم؛ انجام: از آن چه خلق تو در زمین می کنند و از آن چه در حق تو
جلد 1؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام، مصحح، مقابله شده؛ واقف: محمد رضا بروجردی، تیر 1376؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 367 گ، 23 سطر، اندازه: 17/8×30/5 سم [ف: 26 - 258]
آغاز: ابن زین بن سری ابن اعراق الثرى پس ام سلمه گفت زید هميسع است؛ انجام: و برای آنان که بلغت عرب آشنا نبودند ترجمه نمودم تا بر اخلاق و اطوار و علوم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 349 گ، 30 سطر، اندازه: 20×29/2 سم [ف: 14 - 247]
آغاز: ان مرد پیر گفت یا رسول الله من حاضرم حضرت فرمود که بیا و از من قصاص کن؛ انجام: و میمنه لشکر را به عبدالرحمن بن عوف داد ... حضرت با جمعی از منافقین
جلد 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی و آبی، جلد: مقوا، 339 گ، 24-27 سطر، اندازه: 28×19/7 سم [ف: 14 - 248]
جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 523 گ، 19 سطر، اندازه: 23×16 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 289]
آغاز: در ازباب شامات گذاشت چون مدتی گذشت از ساره؛ انجام: کسی نبود که مرا بسردست علم کند و دیگر بدان که من. بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و نمی گذارم که از این ها چیزی را بیرون برد سپس سندوم گفت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مذيل است به «عين الحياة» علامه مجلسی، نسخه ناقص و موجودی شش برگ می باشد، آغاز: «بسمله، لآلی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال كبرياء حکیمی»، انجام: «و او را به دوزخ نسبت مده که حضرت رسول (صلی الله علیه و اله و سلم) فرمود که آسمان سایه»؛ واقف: سیاوش افشین، خرداد 1376؛ جلد: مقوا، رویه گالینگور [ف: 26 - 261]
آغاز: برابر 2؛ انجام: حضرت روی مبارک را به آسمان بگردانید و گفت الهی ... و گویند که عمر شریف او در وقت شهادت چهل و یکسال بود ... بعد از این مذکور خواهد شد ان شاء الله.
جلد 2. از ابتدای جلد دوم تا پایان باب چهل و یکم در بیان غزوه موته است؛ خط: نستعلیق و آیات شریفه نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج فرنگی، 442 گ، 18 سطر، اندازه: 26/3×16 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 291]
انجام: معارضه ایشان را و جنگ کردن و جلال
جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 200 گ، 20 سطر، اندازه: 23×13 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 291]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و شأن ملائکه عظیم است و مرتبه ایشان جلیل است و ایشان از این امور منزهند باین جا منتهی شد از آن چه از تفسیر امام عليه السلام نقل کرده ایم و سایر احوال.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 506 گ، 21 سطر (16/5×9)، اندازه: 25×17 سم [ف: 1- 179]
آغاز: آغاز: [نسخه]: در بیان مجملی از احوال سلاطین و امر او معاشرت نمودن با ایشان و عدل وجود ایشان است و ذکر ... آغاز: [اصلی نسخه در گ 7]: خصوصیات بعد از موت از عذاب قبر و سوال منكر و نكير در همین بدن سوال می کنند؛ انجام: شراب طهور و حقایق و معانی جرعه بر گیرند در حيوة و ممات این حقیر خاک سار و ذره بی مقدار را از دعا و طلب مغفرة سيات و دفع درجات محروم نگردانند بمنه و کرمه و جوده.
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد مهدی، تا: 1240-1247؛ افتادگی: آغاز؛ با سرلوحی ساختگی، کاتب ضمن در یادداشت به خط خود و دیگری در برگ آخر کتاب به ناهمخوانی خط نسخه اشاره کرده و نوشته نسخه را تا چهار جزء و آخر در 1240 ق تحریر نموده و پس از وقفه ای طولانی به دلیل تحصیل اجزاء باقیمانده را به مرور کتابت کرده، این نسخه نمونه بارز جعل در نسخ به قصد کسب سود مادی بیشتر است. شش برگ اول نسخه که بیشتر مطالب آن درباره احوال سلاطین است مربوط به اواخر نسخه و اوراق میان برگ های 142 و 143 است این اوراق به عمد جدا شده و به ابتدای نسخه الصاق شده است. جاعل بر روی چند سطر اول گ 1 سرلوحی جعلی با کاغذ ابره ساخته و در میان کتیبه ای طلایی عنوان محو شده احوال سلاطین را به نسخه داده و بدین ترتیب نسخه عین الحیات با آغازی افتاده را به صورت نسخه کاملی با عنوان احوال سلاطین فروخته است، در تطبیق با نسخه شماره (ش 1654) 5-11654 نسخه در آغاز و میان افتادگی دارد. شش برگ اول نسخه اوراق میان گی 142 و 143 است که به قصد جعل به ابتدای نسخه منتقل شده. گ 6 مطابق با ص 548 نسخه تطبیقی و مربوط به بخش ساقيه نهم در بیان فضایل و فواید بعضی آیات و سور (ص 522 همان نسخه) است و گ 1-5 مربوط به بخش (ينبوع سیم) در بیان مجمعی از احوال سلاطین (ص 552 نسخ تطبیقی) است در نسخه این عنوان نانویس است و جاعل به جای آن عنوان (عدل و جور) و به جای عنوان (جدول اول) عنوان (احوال کلی) نوشته و در ابتدای نسخه گ 1 قرار داده. گ 7 در حقیقت آغاز نسخه است و مطابق با ص 164 نسخه تطبیقی مربوط به مبحث (مقصد سیم در بیان مجمعی از معاد) است؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی، روکش کاغذ نخودی، 184 گ، 24 سطر (22×12/3)، اندازه: 26/8×16/8 سم [رایانه]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 228 گ، اندازه: 21×18 سم [ف: 2 - 343]
آغاز: برابر1
جلد اول؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: یک شنبه 14 محرم 1209 ق، به دستور حاج حسن شریعتی؛ با مهر پنج تن؛ اهدایی: شیخ مهدی خاتمی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 347 گ، 21 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 30/5×18 سم [ف: 1 - 280]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و ترا ملک باقی اخرت بخشیدم و بهشت را در بسته بتو عطا کردم و ترا شفاعت کبری کرامت کردم مؤلف گوید که سایر احادیث معراج در ابواب اتیه این مجلد و سایر این مجلدات مذکور خواهد شد انشاء الله تعالی و ذكر آن ها در این جا موجب تکرار می گردد.
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1215 ق؛ جلد: تیماج سرخ، 88 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ: 2 - 818]
بی کا، تا: 1216 ق؛ خریداری از غلامرضا یزدی محمدی [رایانه]
خط: نستعلیق، كا: عبدالله بن حاج محمد جعفر، تا: جمعه 17 ذیقعده 1217 ق با کاغذ: فرنگی، 19 سطر (11×16/5- 17-23) [ف: 703]
خط شکسته نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1218 ق؛ 380 گ، 21 سطر، اندازه: 24×18 سم [ف: 25]
جلد سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد مؤمن اصفهانی، تا: 1221 ق؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: ترمه
اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 222 گ، 22 سطر (19×15)، اندازه: 22×14 سم [ف: 3 - 1038]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن محمد حسینی اصفهانی، تا: محرم 1223 ق؛ مجدول؛ مهر: «على رضا بن محمد تقی الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 342 گ، اندازه: 20×29 سم [ف مخ: 2 - 820]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و جمعی دیگر از معتمدان اصحاب است و روایت بعضی در بعضی داخل است و تمام شد ...
جلد دوم (نصف اول)؛ خط: تحریری، كا: اسماعیل بیگ بیكانی، تا: 18 رمضان 1224 ق، جلد: تیماج مشکی، 300 گ، 20 سطر، اندازه: 39×20 سم [ف: 3 - 1688]
آغاز: هزار سال و با آن نور دوازده حجاب خلق نمود حجاب قدرت و حجاب عظمت ... فصل سیم در بیان احوال آبای عظام و اجداد کرام آن حضرتست بدان که اجماع؛ انجام: برابر 2
جلد دوم (زندگانی حضرت محمد صلی الله عليه و آله)؛ خط: نسخ، كا: حيران بن محمد علی، تا: غره شعبان 1226 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: تیماج قهوه ای، 551 گ، 24 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 3 - 1691]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد 1، خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1226 ق؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 342 گ، 25 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 5 - 133]
جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1227 ق؛ مهر: ولی 1212؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 176 گ، 20 سطر [ف: 16 – 328]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الأول 1227 ق؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 30×20 سم [نسخه پژوهی: 2 - 156]
خط: نستعلیق، کا: حاجی میرزای ابن مرحوم میرزا کریم اناری (درازی؟)، تا: محرم 1227 ق، به حسب امر نواب ولی عهد امام (دیانت؟) السلطنه؛ دو جلد حیات القلوب را به دستیاری دوستان هنگام توجه امور دیوانی در خلخال به اتمام رسانیده؛ جلد: روغنی قهوه ای، 363 گ، 23 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 100]
کا: ابن محمد اسماعیل، ابوالحسن البشرویی، تا: 1227 ق؛ مهر: احمد بن عبدالرحیم؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: چرمی مشکی، 370 گ، اندازه: 20×29 سم [نشریه: 7- 729]
از ابتدا تا انتها؛ خط: نستعلیق، كا: غلامعلی بن علی محمد مازندرانی، تا: شعبان 1228 ق؛ با کتیبه زیبا، مجدول؛ جلد: تیماج سیاه، 303 گ، 20 سطر [ف: 1 - 115]
آغاز: فصل اول در بیان فضیلت حضرت آدم و حوا و علت تسميه ایشان و ابتدای خلق ایشان؛ انجام: معاذ الله دروغ بسته اند ملایکه رسولان خدایند ... (وصالی شده) روانیست بر ایشان نیز روا نیست. درین موضع ختم کردیم جدلو اول حیات القلوب. تمت.
جلد اول، این نسخه مقدمه ندارد؛ خط: نستعلیق، كا: هاشم على، تا: 1229 ق؛ افتادگی: آغاز؛ در حاشیه جلد اول روضة الصفا به صورت چلیپا؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: کشمیری نخودی، جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 201 گ (7 ر-207 پ)، اندازه: 34×27 سم [اهدائی رهبر: 8- 202]
آغاز و انجام: برابر 2
جلد 2؛ خط: نسخ، كا: محمد حسین بن اسد بیگ، تا: 20 رمضان 1229 ق؛ افتادگی: وسط (قبل از برگ آخر چند ورق)؛ مجدول؛ واقف: ملاهادی لشته نشانی، ذیحجه 1282 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن زرشکی، 575 گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 26 - 259]
آغاز و انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: شیخ علی احمد بن مرحمت شاه طهرانی، تا: سه شنبه 23 رمضان 1230 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 466 گ، 23 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3 - 1688]
آغاز: و عربی زبان اهل بهشت است پس چون حضرت آدم؛ انجام: و بر این موضوع ختم کردیم جلد اول حياة القلوب را در وسط ماه شوال سال هزار و شانزدهم از هجرت ...
خط: نستعلیق، کا: محمد ربيع بن ابوالقاسم کجوری، تا: 1230 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر تملک: «عبده الراجي على رضا»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 374 گ، 18سطر (21×24/5)، اندازه: 29×19سم [ف: 1 – 281]
آغاز: آن چه نازل ساخت ... در جنگ بدر و مسلمان شوید پیش از نزول غضب حق تعالی بر شما ... قل للذين كفروا ستغلبون و تحشرون الى جهنم و بئس المهاد؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، كان محمد تقی بن علی نقی یزدی، تا: ذیحجه 1231 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 332 گ، 23 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 3 - 1691]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: ملا محمد بن ملا عبدالله خوانساری، تا: پنج شنبه ذیحجه 1231 ق؛ مجدول؛ مهر: محمد ابراهیم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 309 گ، 32 سطر (20×12)، اندازه: 30×20 سم [ف: 12 - 163]
آغاز: برابر 3؛ انجام: این آیه درشان حضرت قائم (علیه السلام) است که چون ظاهر شود انتقام خواهد کشید از بنی امیه و از آن ها که تکذیب ائمه کردند و از آن ها که عدوات داشته اند تمام شد.
جلد سوم: امامان و خلفا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1231 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 162 گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×26/5 سم [ف مخ: 1- 194]
جلد اول، خط: نستعلیق، كا: عبدالعلی مازندرانی، تا: 27 ربیع الثانی 1232 ق؛ 311 گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 1- 109]
آغاز: برابر 2؛ انجام: در بدر مجروح شدند و با آن جراحت مردند و الله اعلم بالصواب.
مجلد دوم آن است در بیان تاریخ ولادت و وفات و معجزات و غزوات و سایر احوال حضرت محمد (صلی الله علیه و اله و سلم) شامل سی باب، باب اول در بیان نسب شریف ... آن حضرت ... باب سی ام در بیان کیفیت جنگ بدر؛ خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن میرزا محمد ملا محمد مبارکه لنجانی، تا: پنج شنبه 27 ربیع الثانی 1233 ق؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (13×21/5)، اندازه: 30×21 سم [ف: 4 - 1862]
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 ربیع الاول 1233 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 288 گ، 30 سطر، قطع: رحلي [آستانه قم: - 113]
جلد اول، خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 رجب 1233 ق، جا: اهر، حسب فرموده میرزا رمضان؛ 401 گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 2 - 25]
جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: علی عسکر بن حاجی محمد صادق خیاط اصفهانی، تا: 27 ذیقعده 1234 ق، 425 گ، 19 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 2 - 16]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: روح الله بن رمضان على، تا: دوشنبه 6 ذیحجه 1234 ق؛ 374 گ، 28 سطر، اندازه: 23×20 سم [ف: 2 - 201]
خط: نسخ جلی، کا: محمد طاهر بن علی اکبربن کربلائی ابوطالب دیلمقانی، تا: 1234 ق؛ مهر: «یاتی من بعدي اسمه احمد» (مربع)، «عبده محمد قلی» (مکعبی)، «عبده الراجي محمد بن حسن» (بیضی)، «عبده محمد صادق» (بیضی)، «عبده الواثق صادق» (بیضی)، «عبده اسماعيل» (مربع)، «عبده الراجی محمد جعفر » (بیضی)، «عبده الراجی محمد علی» (بیضی)، «عبده الراجی خداویردی» (بیضی)؛ واقف: حاج حسن صراف خوئی، 1246؛ جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 31×22 سم [ف: 43]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: نستعلیق. آیات نسخ معرب، بی کا، تا: سه شنبه 12 صفر 1235 ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی در مورد وقف کتاب از طرف «حاج ملا شریف واعظ»؛ مهر: «سيد الحسینی عبدالجواد بن حسین»، «عبد محمد حسن»؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی روکش تیماج قهوه ای، 523 گ، 20 سطر (11/5-12/5×22/5)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 162]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد رفیع کرجی، تا: سه شنبه شعبان 1236 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 30 سطر، قطع: رحلی [ آستانه قم: - 188]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و همین سال عاص بن وائل و ولید بن مغیره بجهنم واصل شدند جلد دوم در حالات پیامبر مکرم اسلام؛ خط: نسخ، كا: ملا محمد بن ملا نوروز، تا: 20 ذیحجه 1236 ق؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 257 گ، 21 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 106]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد یکم؛ خط: نسخ پخته، كا: ابن محمد علی محمد جوزجانی، تا: شنبه 8 ربیع الثانی 1236 ق، 547 ص، 25 سطر (13/5×22/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 158]
خط: نستعلیق، كا: محمد مومن باورچی کالجی، تا: 1236 ق، جان در محال کجور از بلوک کرهبر در قریه اویل؛ جلد: تیماج قهوه ای، 245 گ، 21 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 78]
انجام: برابر 2
جلد 2. کامل؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: صفر 1236 ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 487 گ، 25 سطر، اندازه: 31×20 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 290]
آغاز و انجام: برابر 2
جلد 2؛ خط: نسخ، كا: قدیم بن نظر على مشهور به جانی، تا: 1236 ق؛ مجدول؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج زرشکی، 348 گ، 29-20 سطر، اندازه: 20/7×30/7 سم [ف: 14 - 246]
خط: نستعلیق، كا: نورالدين محمد معلم مشهور به بابا بن کربلائی
محمد شفيع معلم، تا: چهارشنبه غره رمضان 1237 ق، جهت کربلائی محمد نصیرای دماوندی؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه ای، 506 گ، 21 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 2 - 44]
جلد یکم؛ خط: نستعلیق، كان ابن شريف ملا علی تبریزی، تا: 16 محرم 1238 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 249 گ، 27 سطر (13/5×27)، اندازه: 21×35/5 سم [ف: 50]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، كا: على بن عباسعلی قزوینی، تا: 1238 ق؛ 285 گ، 14 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 2 - 49]
آغاز: برابر 2؛ انجام: مؤلف گوید که تحقیق معانی این اخبار در کتاب بحار الانوار بیان شده است ... و باین جا ختم کردم این مجلد را ... في الخامس و العشرين من شهر ذي الحجه الحرام من شهور سنه 1087
خط: نسخ، كان محمد ابراهيم بن محمد نجف آبادی اصفهانی، تا: شنبه 22 ذیحجه 1238 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج روغنی، 379 گ، 28 سطر، اندازه: 31×20 سم [ف: 3 - 1688]
آغاز: برابر 1؛ انجام: راویان گفته اند به ما روایت رسیده است که چون حضرت رسول صلی الله عليه و آله نص فرمود بر حضرت امیر المؤمنين عليه السلام به امامت، عرضه کرد خداوند عالمیان ولایت آن حضرت را بر ملائکه بر گروهی بسیار قبول ولایت.
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: سید رضا مازندرانی، تا: 1239 ق، جان فرضه رودسر؛ مجدول، با سرلوح مزدوج با گل و بوته؛ جلد: تیماج سیاه، 334 گ، 23 سطر، اندازه: 33×20 سم [ف مخ: 2- 819]
آغاز: برابر 3؛ انجام: این آیه در شأن حضرت قائم [عجل الله تعالی فرجه] است که چون ظاهر شود انتقام خواهد کشید از بنی امیه و از آن ها که تکذیب ائمه علیهم السلام کرده اند و از آن ها که عداوت ایشان داشته اند.
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 149 گ، 18 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف مخ: 2 - 819]
جلد اول؛ خط: نستعلیق نازیبا، كا: محمد باقر بن محمد عطار، تا: ربيع الثانی 1240 ق، جان خوانسار؛ 26 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 49]
آغاز: برابر 2؛ انجام: مشرکان مکه در این سال عاص بن وائل و ولید بن مغیره بجهنم واصل شدند.
جلد دوم (= تاریخ زندگانی حضرت محمد صلی الله عليه و آله)؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالعلی بن میرزا ابوطالب قزوینی، تا: 1241 ق، جان حسین آباد زهراء؛ مهر: واقف «المذنب عبد العلی» (بیضی)؛ واقف: عبدالعلی ابن ابوطالب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 315 گ، 20 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 2 - 344]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، كا: سید نصرالله بن اسماعيل حسینی مازندرانی کیاکلائی، تا: ذیحجه 1241 ق، جان سمن کلا؛ مهر: «عبده الراجی سعید بن محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 410 گ، 22 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 46]
آغاز: نسخه: در بیان مبعوث گردیدن حضرت رسالت پناه و مشقت هایی که آن جناب از جفا کاران امت کشید؛ انجام: برابر 2
جلد دوم (از باب 23 تا پایان جلد)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 14 ربیع الثانی 1241 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 310 گ، 20 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 1 - 205]
آغاز و انجام: برابر 2
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 شعبان 1241 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 311 گ، 21 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 3 - 1688]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و فاطمه علیها السلام را تعزیت گفتند و گریه بسیار کردند و هر کدام مرثيه گفتند.
جلد 2؛ خط: نسخ، كا: سید علی اهری، تا: شوال 1241 ق؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 226 گ، 29 سطر، اندازه: 28×15/5 سم [ف: 26 - 260]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242 ق؛ مهر تملک: «عبده على اكبر»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فستقی رنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 258 گ، ابعاد متن: 22×13، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 1 – 281]
آغاز: برابر 2؛ انجام: ملتمسم که بر خطای لفظ و معنی مؤاخذه ننمایند.
خط: نسخ، كا: سید مهدی جندقی، تا: 8 رمضان 1242 ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر تملک: «حسین بن بهاء الدین طباطبائی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 240 گ، 29 سطر (22×13/5)، اندازه: 30×20 سم [ف: 1 - 282]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن میرزا احمد وزیر نخجوانی، تا: 1242 ق؛ 165 گ، 11 سطر، اندازه: 17×29 سم [ف: 49 - 2]
آغاز: ارتکاب معاصی و بدارد ایشان رابر اطاعت ... دليل دویم آن است که شریعت حضرت رسول (صلی الله علیه و اله و سلم) را حافظی ضرور است که از تحریف و تغییر وزیادتی ونقصان آن را نگاهدارد، انجام: برابر 3 جلد سوم، امامت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 15 ربیع الاول 1244 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 153 گ، 20 سطر،
اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1690]
آغاز: در بعضی از کتب روایت کرده اند مثل روایت ابوذر که اسماعیل در آن داخل نیست؛ انجام: و بر این موضوع ختم کردیم جلد اول حیات القلوب را در وسط ماه شوال سال هزار و هشتاد و پنجم از هجرت ...
خط: نسخ، كان محمد علی بن حاجی میرزا حسین ایراند آبادی، تا: 1245 ق؛ افتادگی: آغاز کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 321 گ، 25 سطر (22×19)، اندازه: 19×28 سم [ف: 2 - 493]
قسمت دوم از جلد دوم (باب سی و یک تا باب شصت و پنج)؛ خط: نستعلیق، كا: اسمعيل بن حسین مبارکه، تا: 26 محرم 1245 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 369 ص، 27 سطر (23×12/5)، اندازه: 20×30 سم [ف: 1- 92]
آغاز: دانایانند و حق تعالی ایشان را به علم و حکمت تأديب نموده است و ایشان را مبعوث به حکمت؛ انجام: برابر 1
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن آقا غیاث الدین، تا: دهه اول ذیحجه 1245 ق؛ برای میرزا فتح الله بن میرزا محمد بروجردی گلپایگانی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 240 گ، 26 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 113]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245 ق؛ تملك: دکتر کارواون میناسیان؛ جلد: تیماج مشکی، 430 گ، 23 سطر، اندازه: 29×21 سم [ف: 1- 229]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 540
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 896]
خط نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1246 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «جلال الدين»؛ کاغذ: فرنگی، قطع: سلطانی [رشت و همدان: ف: 1675]
خط: نسخ، كا: عبد الصمد بن آقا احمد، تا: یک شنبه 16 ذیحجه 1246 ق، به خواهش حاجی میرزا محمد تاجر شیرازی و با سعی سید محمود شیرازی؛ 184 گ، 21 سطر (10/5×19/5)، اندازه: 17/5×28/5 سم [ف: 1 - 40]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و الحمدلله اولا و آخرا و صلى الله على محمد سيد المرسلین و اهل بيته المعصومين المطهرين.
خط: نسخ، كا: محمد علی بن علی نقی حسینی، تا: 27 ربیع الاول 1252 ق؛ مهر: «وقف بر شیعه علی»؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: مقوایی با پارچه قهوه ای، 337 گ، 25 سطر (22×12)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 1 - 280]
جلد 3، بی کا، تا: 1252 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 30×20 سم [رایانه]
جلد اول؛ خط: نسخ جلی، کا: محسن بن محمد جعفر، تا: 1253 ق؛ واقف: اسد الله بيک ياور، 1257 ق با مهر متولی وقف «عبده شرف خان بیک» (بیضی)؛ مهر «عبدالله» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی ساده، 22 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 42]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 18 رجب 1255 ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، اندازه: 34×21 سم [رشت و همدان: ف: 1690]
آغاز و انجام: برابر 3
سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 جمادی الثانی 1255 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 220 گ، 16 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3-1689]
جلد اول در تاریخ انبیاء می باشد؛ خط: نسخ، كا: محمد حسین بن ... ساکن محمد آباد چاهوک، تا: 10 شعبان 1257 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 216 گ، 27 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 1-11]
جلد سوم؛ خط: نستعلیق. آیات نسخ معرب، كا: ابوالقاسم بن میر محمد رضا حسینی، تا: شب عرفه 1258 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 181 گ، 19 سطر، اندازه: 21/5×14/5 سم [ف: 1- 229]
آغاز و انجام برابر 1
جلد 1؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد باقر بن محمد علی یزدی، تا: پنج شنبه 12 جمادی الثانی 1258 ق؛ مجدول؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 376 گ، 22 سطر، اندازه: 18×30/5 سم [ف: 14 - 245]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد اول، خط: نسخ، كا: محمد حسین بن حاجی محمد، تا: 20 جمادی الثانی 1259 ق؛ 378 گ، 24 سطر [ف: 18]
آغاز و انجام: برابر 3
جلد سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1259 ق، حسب خواهش میرزا محمد صادق بن میرزا محمد علی کرمانشاهی؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 165 گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 107]
جلد 2 از باب 25 در بیان هجرت به حبشه تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق خوش، كا: عبدالراجی، تا: 1259 ق؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد - ف: 4]
آغاز و انجام: برابر 3
جلد سوم در امامت؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملا محمد تقی نائینی تهرانی، تا: شنبه 12 صفر 1260 ق؛ مصحح؛ تملك: لطفعلی بن محمد کاظم در سال 1337؛ جلد: تیماج قهوه ای، 175 گ، 21 سطر، اندازه: 28×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 638]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن استاد آقا بابا بزاز تهرانی، تا: 1 ربيع الثانی 1260 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، 232 گ، 16 سطر (17×9/5)، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 4 - 351]
آغاز: او را مسن کند و در بعضی از کتب معتبره روایت کرده اند که حبیب زید را اسیر کردند و رفقای ایشان را کشتند و ایشان را به مکه بردند و به کفار قریش فروختند؛ انجام: برابر 2
جلد دوم؛ خط: تحریری، كا: محمد بن محمد افضل قاینی خراسانی دشت بیاضی، تا: 13 شعبان 1261 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 231 گ، 21 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 3 - 1690]
آغاز و بسند معتبر از حضرت امام محمد باقر عليه السلام منقول است که رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود که حق تعالی
مجلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بن كبلایی اله وردی هرزند جدیدی، تا: پنج شنبه 1 ذیحجه 1261 ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملك: على اكبر بن کربلایی جلیل در روز جمعه 13 جمادی الاول 1340؛ جلد: تیماج مشکی ساده، 349 گ، 24 سطر، اندازه: 32/5×22 سم [ف: 2 - 93]
جلد 2؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1262 ق؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد ف: 4]
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد على مازندرانی، تا: غره شوال 1262 ق، جا: طبرستان؛ مجدول، دارای یک سرلوح مرصع جلد: تیماج قهوه ای، 230 گ، 15 سطر (19×11)، اندازه: 17/5×26/5 سم [ف: 1 - 102]
آغاز و انجام: برابر3
جلد 3؛ خط: نسخ، كا: زین العابدین بن مشهد رقلی قرجه داغی، تا: 7 جمادی الثانی 1263 ق؛ واقف: عباس فخیمی، آذر 1362 کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 164 گ، 25 سطر، اندازه: 20/7×30 سم [ف: 14 - 248]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق شکسته، كا: ابوالقاسم شریف موسوی ابن حاج میرزا على اکر مرحمت پناه مشهور به اشتهاردی، تا: 24 ذیحجه 1263 ق؛ 396 گ، 25 سطر، اندازه: 29×17/5 سم [ف: 36]
کتاب دوم؛ بی کا، تا: 1265 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 30×20 سم [رایانه]
آغاز: بخود ایشان نبودی احدی از طفلان موالید از آباء و امهات؛
انجام: و بر این موضوع ختم کردیم جلد اول حيوة القلوب را در وسط ماه شوال سال 1085.
خط: نسخ، كا: محمد بن حاج رحیم، تا: 16 شوال 1265 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: شیخ مصطفی علمیه؛ کاغذ: مختلف، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 302 گ، 30 سطر (13/5×25)، اندازه: 20×32/5 سم [ف: 1- 283]
جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: حسين بن محمد حسن موسوی، تا: 10 رمضان 1266 ق؛ 230 ص، 24 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 24]
جلد 1؛ بی کا، تا: 18 شعبان 1266 ق [تراثنا: س 18 ش 1 و 2 – 217]
جلد سوم؛ خط: نسخ، كا: مرتضی قلی بن محمد نصیر بن سليمان بن محمد بن سليمان بن محمد محسن بهشتی، تا: جمعه 16 رمضان 1266 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 86 گ (218 پ -303 ر)، 30 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 20 - 102]
خط: نستعلیق، كا: جواد بن محمد باقر بن سلطان محمد، تا: 7 جمادی الاول 1268 ق؛ 610 ص، 28 سطر (24×12)، اندازه: 33×21 سم [ف: 1- 92]
جلد 1؛ خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، بی کا، تا: 12 ربیع الاول 1270 ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، کاغذ: نخودی کشمیری، جلد: میشن قهوه ای، 287 گ، 21 سطر، اندازه: 31×19 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 289]
آغاز: برابر 1؛ انجام: از امثال این امور منزهند ... جمادی الثانی 1276
جلد 1؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن پازوکی، تا: 26 جمادی الثانی 1276 ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، و بعضا آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 278 گ، 21 سطر، اندازه: 32/8×20/5 سم [ف: 14 - 245]
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن رجبعلی چله پرانی، تا: جمادی الثانی 1277 ق؛ جلد: گالینگور، 138 گ، 15 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 78]
خط: نسخ، كا: خداداد بن محمد على دهنوی محمود آبادی برخواری، تا: پنج شنبه شعبان 1277 ق؛ کاغذ: فرنگی، 32 سطر،
قطع: رحلي [ آستانه قم: - 191]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد على مازندرانی، تا: 6 ربیع الثانی 1279 ق، به دستور آخوند ملانصرالدوله ملاهادی روضه خوان ملقب به سلطان الذاکرین؛ واقف: سلطان الذاکرین، 5 شوال 1309؛ جلد: تیماج قهوه ای، 181 گ، 23 سطر، اندازه: 22×29 سم [ف: 42]
مجلد اول در بیان تاریخ پیامبران (صلی الله علیه و اله و سلم) شامل 37 باب که آن را در نیمه شوال 1085 ق در مشهد رضوی تألیف کرده؛ خط: نستعلیق، کا: سید حسن حسینی اصفهانی، تا: شنبه 29 شعبان 1286 ق، جا: قمشه؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 494 گ، 16 سطر (11×15/5)، اندازه: 22×17 سم [ف: 2 - 555]
جلد دوم؛ كا: سید جعفر بن محمد حسن حسینی اصفهانی، تا: چهارشنبه 27 ربیع الاول 1289 ق؛ یادداشت قرائت کتاب از میرزا حسن بن سید محمد محرر؛ تملک: محمد جعفر، میرزا احمد بن سید مهدی به سال 1331، جلد: تیماج مشکی، 292 گ، 32 سطر، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 1 – 181]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 536
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 896]
خط: نسخ، كا: احمد بن محمد بحرانی، تا: 1291 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج نیلی، 711 ص، 25 سطر [نشریه: 7 - 766]
آغاز: الحمدلله ... اما بعد این کتاب دوم است از کتاب های ... در بیان تاریخ ولادت و وفات و معجزات و غزوات و سایر احوال شریف؛ انجام: « سال های بسیار سبب قلت اعتنای مردم مهجور و متروک گردیده بود برای شیعیان جمع کردم و ترتیب دادم.
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 1296 ق؛ مصحح، محشي بعضا با عنوان «فرهاد بن ولیعهد» به سال 1296، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 458 گ، 25 سطر، اندازه: 17×26/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 637]
گزیده ای از حیات القلوب؛ بی کا، تا: قرن 14؛ 1 ص (106)، قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1206]
جلد سوم؛ خط: نسخ خوانا، کا: محمود بن عبدالرحمن، تا: 1326 ق؛ وقفی کاتب به اولاد ذكور در شعبان 1328 ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن زرشکی، 412 گ، 15 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 107]
آغاز: بسمله، سید بن طاوس رض ذکر کرده که در زبور داود (علیه السلام) در سوره دیم نوشته که ای داود ترا گردانیدم خلیفه خود در زمین؛ انجام: و به همین حالت مرد بس است این قصه ایشان را تا عبرت گیرند سبحان خالق نور.
نصایح زبور آن است. در این اثر سوره هایی از زبور حضرت داود (علیه السلام) به نقل از حياة القلوب مجلسی آورده شده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: جمادی الاول 1330 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: کاغذ فرنگی نخودی، 2 گ (36 پ -37)، 21 سطر (20×15)، اندازه: 22/2×17/6 سم [رایانه]
آغاز: بسمله؛ باب بیست و نهم از جلد دویم حيوة القلوب علامه مجلسی (رحمه الله علیه) در بیان جوامع و نوادر (غزوات حضرت رسول صلی الله عليه و آله و بیان غزواتی که تا بدر کبری واقع شد.)
از باب 29 (غزوات حضرت پیامبر) تا آخر باب 65 (پایان حالات حضرت فاطمه)؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن عبدالرحیم باغابادان شهری معروف به واعظ (قسمت نونويس 31 برگ)، تا: 16 ذیقعده 1332 ق، جا: مسجد الحکیم؛ افتادگی: وسط؛ 212 گ، 25 سطر، اندازه: 36×22 سم [ف: 3- 1689]
آغاز و انجام: برابر 3
جلد 3؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1334 ق؛ 211 گ، اندازه: 22×16 سم [نشریه: 13 - 391]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
جلد 1؛ بی کا، بی تا، خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز: از طلب محتاج نشدم به برکت آن حضرت به کسب این ها و امثال این ها نعمتی چند بود از آن حضرت بر من در امور دنیا؛ انجام: و چون حضرت قدری آن تناول فرمود آن ذراع جز داد که من زهد آلودم پس حضرت آن را انداخت و پیوسته آن زهر در بدن آن حضرت اثر می کرد ...
جلد دوم از اوایل باب دوم تا اواخر باب پنجم و ششم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: گالینگور زرشکی و قهوه ای [رایانه]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: نسخ، كا: مسیح بن حاجی صادق، بی تا، تا حدود برگ 86 در بعضی مواضع ذیل عنوان «مؤلف گوید»، نه کنار آن، عبارت دعایی «دام ظله» و «مدظله العالی» با مرکبی هم رنگ نوشته شده، در برگ 315 عبارت «مؤلف عفی می گوید». این احتمال هست که نسخه در زمان حیات مؤلف و بعد از او کتابت شده باشد و نیز در محل نانویس عناوین به قصد تزویر نسخه نوشته شده، با علامت بلاغ با خط غیر کاتب: «بلغ مقابله معه نسخه بخط
المصنف ضاعف قدره» اگر این عبارت به قصد تعتیق نسخه نوشته نشده باشد از عبارت «ضاعف قدرة» می توان نتیجه گرفت نسخه در زمان حیات مؤلف نوشته شده؛ مصحح، تملك: مورخ 1316-1341 ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 354 گ، 23 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 18×24/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
جلد 3، بی کا، بی تا؛ خریداری از پوراندخت اربابی [رایانه]
آغاز: برابر 2؛ انجام: در قیامت حساب خلایق را می کنند مؤلف گوید که آن چه این روایت بر آن دلالت کرد که فوت نجاشی در بلاد حبشه واقع شد اشهر و ظهر [كذا] است.
کتاب اول از جلد دوم و تا پایان باب بیست؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ مهر: «عبده الراجی ابوالقاسم بن محمد جواد الحسینی» (بیضی)، «ابوالقاسم الحسینی»، «یا امام حسن» (بیضی)؛ تملك: على الحسینی مورخ 1293 ق، ابوالقاسم الحسینی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: روغنی، بوم مشکی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 17/5×29 سم [رایانه ]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد 1، در بیان تاریخ انبیا است و مرتب است بر سی و هفت باب. تاریخ ختم تألیف این جلد نیمه شوال 1085 در مشهد رضوی بوده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب دارای یک سرلوح مزدوج مذهب، مجدول مذهب؛ واقف: صديق الملك، 1312 ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: روغنی، 421 گ، 23 سطر، اندازه: 28/5×15/5 سم [ف: 5 - 131]
آغاز: باب سی ام در بیان کیفیت جنگ بدر است؛ انجام: برابر 2
جلد 2، این نسخه 29 باب اول را ندارد، و از باب 30 نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ دارای یک سرلوح مزدوج، مجدول مذهب، با کمند کشی؛ واقف: صديق الملک، 1311؛ کاغذ: نباتی، جلد: روغنی، 301 گ، 23 سطر، اندازه: 29×15 سم [ف: 5 – 132]
جلد 2، بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 29/9×19/8 سم [رایانه]
جلد 1؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20/5×33/9 سم [رایانه ]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 430-1966/1029؛ بی کا، بی تا؛ [فیلم ها ف: 1- 78]
آغاز: قرآن کتابی بیاورد؛ انجام: سر و ریش او سفید می بود و خاک
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر 2؛ انجام: به دست چپ خود آن در را
جلد 2؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائی ف: 230]
آغاز: از مطالعه از هرش خیره گردید در مرآت عرش انور عکس جمالش مشاهده می نمود؛ انجام: برابر 1
جلد 1. برگ اول ساقط و دومی ناقص است؛ خط: نسخ، كا: ابن محمد باقر نودهی (نام کاتب خوانده نشد)، بی تا، افتادگی: آغاز (برگ اول و دوم)؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 272 گ، 30 سطر، اندازه: 26×11 سم [ف: 26 - 256]
آغاز: رو به سوی خیابان بر قهر خود تکیه زده است پس چون نظرش بر عبدالمطلب افتاد در غضب شد و با غلامان خود گفت که کیست این مرد
از ما قبل «باب دوم در بیان بعضی از احوال مکه و سایر عربست پیش از بعثت آن حضرت» تا اواسط پنجم در فضایل خدیجه «رضي الله عنها»؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 60 گ، 20-18 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1693]
آغاز: برابر 2
جلد دوم، تاریخ پیامبر اسلام، خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 252 گ، 21 سطر، اندازه: 36×22 سم [ف: 3 - 1690]
آغاز و اخنوخ ادریس (علیه السلام) است و مادر آن حضرت آمنه و دختر وهب پسر عبد مناف بود پسر زهره پسر کلاب بود و ابن بابویه به سند معتبر از جابر انصاری روایت کرده است؛ انجام: و به خدا سوگند ای عایشه اگر چه آن چه تو کراهت داری از دفن حسن نزد پدر او اگر میان ما و خدا جایز می بود هر آیینه می دانستی که دفن می شد.
جلد دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و
جلد 13 انجام؛ جلد: گالینگور طوسی، 200 گ، 16 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 3 - 1692]
آغاز: اعلى است و برادرم على است، پس مرا برای رسالت و پیغمبری مقرر نمود و علی را برای وصایت و امامت
جلد دوم تا آخر باب شصت و هفتم؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 331 ص، 27 سطر، اندازه: 32×21 سم [ف: 3 - 1693]
آغاز: وجود امام در هر عصری و آن که هیچ عصر خالی از امام نمی باشد بدان که خلاف است میان علمای است و در وجوب اطاعت ... و در آن چند فصل است فصل اول در وجوب امامت و آن که هیچ زمانی خالی از امام نمی باشد؛ انجام: فصل چهل و دویم در بیان آن که آیات صبر و مرابطه و عسر و پسر در شأن ائمه ... اول و العصر ان الانسان لفي خسر یعنی بحق عصر سوگند یاد می کنم ... دویم یا ایها الذین آمنوا اصبروا ... یعنی ای کسانی که ایمان آورده اید صبر کنید ... از آشیانه ای خود پرواز کنند نسخه مرحوم آخوند فرصت نداشت اتمام نماید مرحوم شد.
فصل اول تا فصل چهل و دوم از جلد سوم کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 293 گ، 14 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1691]
آغاز: اکتفا به آن قدر نمودند و همگی قبول کردند ... که حضرت رسالت پناهی (علیه السلام) در بیماری رخصت داده که ابی بکر ... نماز به او بکند ... فصل سیوم در طريق تعيين عليه السلام چون معلوم شد که زمانه از امام نتوان خالی بود؛ انجام: و آن حضرت در میان رکن و مقام ظاهر شود جبرئیل ... عیسی بن مریم علیه السلام از آسمان نزول کند به بام خانه کعبه ... و چهار تن از فرزندان حسین بن على صلوات الله عليه
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 230 گ، 26-27 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 3 - 1692]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 374]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 388]
آغاز: دعوی کند که از جانب خداست پس خون او مباح ... مترجم گوید که این حديث وحدیث شامی دلالت می کند بر این که حضرت اسماعیل عرب بوده ... فصل سیم در بیان عصمت انبیاء و ائمه؛ انجام: باب 36 در بیان نوادر اخبار غیر پیغمبران از بنی اسرائیل و غیر ایشان است ... و هشتاد درهم در تجهیز او خرج کرد و بیست درهم در دست او ماند پس
جلد اول، از باب سیم تا باب سی و ششم در بیان نوادر اخبار غیر پیغمبران از بنی اسرائیل و غیر ایشان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 278 گ، 20-28 سطر، اندازه: 32×20 سم [ف: 3 - 1692]
آغاز: و سهل بن حنیف از جمله ایشان بودند ... فصل چهارم در بیان غزوہ ذات الرقاع و غزوه عسفانست؛ انجام: برابر 2
جلد دوم (تاریخ پیامبر اسلام)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 345 گ، 25 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 3 - 1690]
آغاز: منع نمود و خطاب نمود؛ انجام: پس حضرت منذر بن عمرو را با هفتاد نفر و به روایتی با چهل.
جلد دوم (احوالات حضرت رسول صلی الله علیه و اله و سلم)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 184 گ، 27 سطر (14×22/5)، اندازه: 31×20 سم [ف: 4 - 1467]
آغاز: برابر 1
جلد اول (زندگانی پیغمبران صلی الله علیه و اله و سلم)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد کاظم»؛ اهدایی: سید محمد امام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 301 گ، 25 سطر (31×21)، اندازه: 22×13 سم [ف: 4 - 1471]
آغاز: برابر 2
جلد دوم (از فصل پنجم در بیان احوال بنی اسرائیل بعد از بیرون آمدن از دریا تا باب سی و هشتم در قصه هاروت و ماروت)؛ خط: نسخ، كا: صفی بن نظر محمد، بی تا، 276 گ، 19 سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: 3- 1689]
آغاز: و چون مطلب را دیدند پرسیدند که این کیست که با خود آورده برای مصلحت گفت بنده من است پس شیبه را عبدالمطلب نامند
از «باب سیوم در بیان تاریخ ولادت با سعادت پیامبر اکرم» تا فصل دوازدهم در بیان توجه حضرت سید الشهداء و امام سعدا بجانب مکه معظمه»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 248 گ، 19 سطر، اندازه: 16×2 سم [ف: 3 - 1694]
آغاز: برابر 1
از اول تا «باب سیزدهم در بیان قصص موسی و حضرت هارون عليهما السلام»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ 198 گ، 21 سطر، اندازه: 24×15 سم [ف: 3-1690]
آغاز: که زمانی بر امت من بیاید که علما را نشناسند مگر بجامه
نیکو و قرآن را نشناسند مگر با واز خوش و عبادت نکنند خدا را مگر در ماه رمضان
جلد دوم از اول باب شصت و سوم در بیان وصية نبی تا آخر شرح حال حضرت پیامبر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 84 گ، 20 و 18 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 3 - 1693]
جلد دوم؛ بی کا، بی تا [ف: 11]
گویا در شش باب؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5- 212]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و هو حسبی و نعم الوكيل و كان ذلك في الخامس و العشرين من شهر ذي الحجه الحرام من شهور سنه 1087 سبع و ثمانين بعد الألف الهجريه و الحمدلله اولا و اخرا و صلى الله على محمد سيد المرسلین و اهل بيته المعصومين
جلد دوم؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ مجدول، یک سرلوح ساده، نوشته شده: «هو الله تعالی. جلد دوم حیات القلوب ابتیاعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزای موید الدوله بتاريخ شهر محرم الحرام توشقان ئیل 1297 و اصل کتابخانه مبارکه موزه سر کاری شد»؛ مهر: مشير السلطنه، علی اکبر بن حسین الحسینی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 896 ص، 27 سطر، اندازه: 30×17/5 سم [ف: 1- 305]
جلد 2؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [چهار کتابخانه مشهد - ف: 28]
آغاز: برابر 2؛ انجام: مطبوع شد کتاب جلد دوم حيوة القلوب در ماه ذیقعدة الحرام سال هزار و دویست و چهل و هشت.
جلد دوم و مشتمل بر 64 باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب دارای سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی شکری براق، جلد: روغنی، 404 گ، 23 سطر (22×12/5)، اندازه: 30/5×20/5 سم [ف: 2 - 318]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج صورتی، 443 گ، اندازه: 28×19 سم [ف: 43]
آغاز: عبادت نکرده است پدرم و نه جدم عبد المطلب و نه هاشم و نه عبد مناف بتی را هرگز؛ انجام و قرآن با ایشان است از هم جدا نمی شوند بسبب ایشان یاری می یابند امت من و باران می بارد بر ایشان و بدعا های مستجاب ایشان رفع می شود بالا یا از امت من عرض می کردم که یا رسول الله نام
زندگانی حضرت پیامبر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 107 گ (222 ر -328 پ)، 27 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 1- 354]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در حاشیه صفحه آخر نوشته «صورة خط مؤلفه دام ظله العالی»؛ مصحح، مجدول، با سرلوح مذهب کوچک؛ 336 گ، 25 سطر، اندازه: 23/5×15/5 سم [مؤيد: 189-3]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و يوم القيامة يردون الى اشد العذاب.
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 800 ص، 24 سطر، اندازه: 28×20 سم [ف: 1 – 175]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 151 گ، 25 سطر، اندازه: 39×20 سم [ف: 78]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشى؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 151 گ، 25 سطر، اندازه: 20×39 سم [ف: 78]
جلد 1، كا: ابن مرحوم محمد مدعو به حسن، بیتا [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 323]
جلد دوم؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: 9]
انجام: و گوینده می گفت بی آن که او را ببیند: السلام عليكم
جلد دوم است. و تا 4 برگ از باب 64 را دارد؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا، 246 گ، 30 سطر، اندازه: 29×19 سم [آینه پژوهش: سال 4 ش 22 – 97]
آغاز: برابر 3؛ انجام: و از آن ها که تکذیب ائمه معصومین صلوات الله علیهم اجمعین کردند و از آن ها که عداوت ایشان را داشتند
جلد سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 168 گ، 21 سطر، اندازه: 34×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 638]
آغاز و انجام: برابر 1
جلد اول؛ خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجي رجبعلی»؛ کاغذ: فرنگی حنایی و آبی، جلد: مقوایی روکش تیماج، 430 گ، 23 سطر (23×13)، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 145]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ با سر لوح زرین، مجدول؛ جلد: چرمی، 980 ص، 19 سطر (10×19/5)، اندازه: 16×25/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1116]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج
قهوه ای، 300 گ، 33 سطر، اندازه: 24×36/5 سم [ف: 5 - 133]
آغاز: انوار ایشان بر سایر مخلوقات هست پس معانی خلق متعدد و مراتب هریک مختلف است ممکن است که هر یک بر یکی از آن ها محمول باشد چنان چه در کتاب بحار بيان شده است؛ انجام: حق تعالی حکم کرده است و سوگند یاد نموده است که از او نگذرد ظلم ستمکاری پس سوگند می دهم شما را به خدا که هر که او را نزد محمد مظلمه بوده باشد البته برخیزد و از او قصاص بستاند که قصاص دنیا نزد من محبوب تر است از قصاص.
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 418 گ، اندازه: 30×20 سم [ف مخ: 2 - 820]
آغاز و انجام: برابر 3
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 127 گ، 22 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف مخ: 2 - 819]
ḥayāt-ul qulüb
میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبد النبي، 1212؟ - 1286 قمری
ebn-e 'abd-on-nabī
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem (1798 - 1870)
درباره حديث آفرینش
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1543/2
آغاز: هذه رسالة تسمى بالالهام الغيبي بحيوة القلوب. بسمله. و به نستعین. قال الشيخ ابو الحسن البكري. مروی عن امیر المؤمنين على (علیه السلام) بن ابیطالب و انا اقول هو الامام الاعظم
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ شاید نگارنده، با خط خوردگی ها و بخش هایی سفید در میانه؛ 171 گ (34 پ -204 پ) [ف: 3- 116]
hayat-ul qulub fi hubb-i ahbab-i allam-il guyub
عدلی، عبدالله سعد مولد، ق 13 قمری
adlī, 'abd-ol-lāh sa'd movalled ( - 19c)
احادیث نبوی در فضایل و مناقب امیر المؤمنین امام علی (علیه السلام) به نقل از اصحاب و گاهی به نقل از امامان شیعی. نام کتاب و مؤلف فوق در صفحه عنوان نسخه عکسی مرعشی ثبت گردیده. در فهارس و منابع کتاب شناسی زیدیه نشانی از این کتاب و مؤلف آن به دست نیامد. بسیاری از صفحات این مجموعه به خط همین عبدالله سعد مولد است و در برگ 128 نسخه مرعشی تاریخ کتابت را به سال 1219 ق درج کرده. و در نسخه عکسی گلپایگانی در صفحه عنوان نام مؤلف عبد الحمید ذکر شده. آغاز: بسمله. و به نستعين و صلی الله على سيدنا محمد و على آله اجمعین الحمدلله الأول في ديموميته الاخر في ازليته العدل في قضيته الرحيم بريته الواحد في ملکه و برهانه ... روی عن رحية العربي عن أمير المؤمنین علی بن ابی طالب عليه أفضل الصلوة و السلام قال قال رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم) أنا سيد الأولين و الاخرين و أنت يا على سيد الخلايق بعدی ...
آغاز: برابر، انجام: نسخه: قال النبي (صلی الله علیه و اله و سلم) النظر الى امير المؤمنين علی بن ابی طالب و ذکره عبادة.
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، شماره 1111؛ خط: نسخ، كان عبدالله سعد مولد زیدی عدلی، تا: 1219 ق؛ 23 گ (2-24)، 17-32 سطر [عکسی ف: 3 - 235]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم ركبوا خيولهم و انصرفوا و صلى الله على سیدنا محمد و على آله و سلم تسليما تمت القصه
عکسی؛ خط: نسخ، كا: عبدالله سعد مولد زیدی شیعی عدلی، بی تا؛ پس از آن شرح قصيده ابن وزیر از احمد بن سعد الدين بن حسین بن محمد المسروری است که فقط متن قصیده در نسخه موجود است، پس از آن رساله ای است که در آغاز آن نوشته شده: «هذا اظن محاسن الأزهار» (با محاسن الأزهار معرفی شده در فهرست عکسی مرعشی 102/2 متفاوت است)، سپس خطبه شقشقیه و حديث جاثلیق و مطالب پراکنده دیگری در نسخه درج شده که بدلیل ناقص بودن و نامنظم بودن آن ها مشخص نشد از چه کتاب هایی گرفته شده؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 90 گ، 22 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 3- 1694]
hayat-ul qulub = hayat-ul qulub wa gaya-tul matlub
جد حفصی، علی بن عبدالله، - 1216 قمری
jad hafsī salī ben ‘abd-ol-lāh (- 1802)
کتابی است مشتمل بر تمام ابواب فقه همراه استدلالات اصولی و نقل اقوال سایر فقهای شیعه. مؤلف از شاگردان شیخ حسین آل عصفور برادرزاده شیخ یوسف بحرانی صاحب حدائق می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15424/1
آغاز: بسملة، الحمدلله الهادي من يشاء إلى صراط المستقيم، صراط النبي المصطفى الكريم ... و بعد، فيقول ... ان الواجب على سائر المكلفين بأحكام الدين هو الرجوع الى الكتاب المبين و سنة سید المرسلين و آله الهادین المعصومین؛ انجام: و لو أتلف على الذمي ما يملکه ضمن و إن لم يملکه التالف، كالخمر و الخنزير و
أمثال مما حرم على المسلم ملکه لخبر مسمع من عبدالملک و قد مضى شطر من الكلام على الإتلاف ...
خط: نسخ، كا: حسین بن زين الدين كرزكانی بحرانی، تا: ذیحجه 1283 ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 253 گ (1 پ -253 پ)، 25 سطر، اندازه: 17×11/5 سم [ف: 39 - 206]
hayāt-ol qolūb fī zīyārat-el mahbūb
تتوی، محمد هاشم بن عبد الغفور، 1014 - 1174 قمری
Tatavī, mohammad hāšem ben 'abd-ol-qafür (1606 - 1761)
تاریخ تأليف: 27 رمضان 1135 ق
رساله فتوایی در بیان مناسک حج طبق فقه عامه شامل «مقدمه» و چهارده «باب» دارای فصول: مقدمه در سه «فصل»؛ باب 1. بیان احرام حج و عمره در ده «فصل»؛ باب 2. ذکر صفت دخول مکه ... ؛ باب 14. بیان زیارت سید المرسلین شامل چهارده «فصل».
چاپ: بمبئی، 1882 م
[دنا 821/4 ؛ فهرستواره منزوی 214/1 ؛ مشار فارسی 1827/2؛ مشترک پاکستان 292/10 و 26؛ فهرست سنگی گنج بخش ص 216؛ نسخه های خطی فارسی کتابخانه جامعه همدرد تغلق آباد دهلی نو 24؛ فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانه ندوة العلماء کهنو 69؛ فهرست کتاب های فارسی چاپ سنگی و کمیاب کتابخانه گنج بخش 216/1-217]
آغاز: بسمله. سبحانک لا علم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم ... اما بهد می گوید فقیر حقیر پر تقصير امیدوار برحمت حضرت ملک غنى محمد هاشم بن عبدالغفور سندی؛ انجام: و الشهور و الأعوام و لا حول ولا قوة الا بالله العلى العظيم مؤلف این رساله احسن الله تعالى حاله و جعل الى كل خير مآله می گوید که شورع کرده بودم ... مدت بیست روز تقریبا و الحمد الله رب العالمين و صلى الله تعالی علی سيدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لكهنو، هند، شماره 36 (ردیف 42)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258 ق؛ 458 ص، 13 سطر [عکسی ف: 5 - 105]
آغاز: بسمله سبحانک لاعلم لنا الاما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم ... اما بعد می گوید فقیر حقیر پر تقصیر امیدوار به رحمت ملک غنى محمد هاشم بن عبدالغفور سندی ... این رساله است مختصر در ذکر کیفیات مناسک حج و کیفیات زیارت حضرت سيد الاولین و الاخرين؛ انجام: لهذا گفته حسن بصری رضی الله عنه که علامت الحج المبرورن يرجع زاهد في الدنيا راغبة في العقبی.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 201 گ، 15 سطر [ف: 3-1695]
hayāt-ul qulüb fi ma'rifat-i ihyā’-i ‘ibādat-i ‘allām-il guyūb
ایمنی، احمد بن یحیی، 775 – 840 قمری
yamanī, ahmad ebn-e yahyā (1374 - 1437)
تنبيهاتی است اخلاقی درباره غفلت از مرگ و مناجات و معانی الفاظ نماز، در سه «فصل» کوتاه: 1. سبب الغفلة عن الاهتمام بامر الموت و عدم الفزع منه؛ 2. سبب غفلة العبد في حال قيامه المناجاة مالك السموات و الأرض؛ 3. ذكر الصلوات الخمس التي فرضها الله تعالى على عباده.
[اعلام المؤلفين الزيديه ص 137؛ مؤلفات الزيديه 438/1]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1575/2
آغاز: الحمد لله ونستهديه و نسالة العصمة من معاصيه و نصلی على نبيه المختار و آله و صحبه الابرار.
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1152؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1043 ق؛ 16 ص (207-222) [عکسی ف: 4 - 428]
hayat-ul qulub min mawizat-il margub
سینوبی، عبدالباري بن طورخان، ق 10 قمری
sīnūbī, 'abd-ol-bārī ebn-e tūr×ãn (- 160)
تاریخ تأليف: 936 ق؛ محل تأليف: ادرنه ترکیه کتابی است در مواعظ و اخلاق و از کتاب های گوناگون گرد آوردی و به آیات و روایات استناد شده است، دارای حکایاتی در رد خلوتیه و صوفیه می باشد. این کتاب در نود و هفت «باب» تأليف شده: 1. ثواب التعوذ من الشيطان الرجيم و حکایته و موته و عذابه؛ ... 5. ثواب الايمان و الاسلام و الاحسان؛ ... 10. ثواب العالم و التعليم و مجلس العلم؛ ... 15. ثواب الاذان و الاقامة؛ ... 20. ذم رفع المأموم رأسه قبل الامام؛ ... 25. ثواب اداء الزكاة و ذم المانع؛ ... 30. ثواب صوم شهر رمضان و قيام ليله؛ ... 35. ثواب شهر الله المحرم و الصلاة في اول ليلة و صوم يوم عاشوراء؛ ... 40. ثواب من يسر المعسر؛ ... 45. ثواب لبس الأبيض من اللباس و ذم طول القميص و الازار.
آغاز: الحمد لله هدانا بالقرآن المجيد الذي نزل علينا من الحكيم الحميد و فضلنا على سائر الأمم با کرم انبيائه بالتأیید ...
[دنا 821/4؛ فهرست مخطوطات دار الكتب الظاهرية، دمشق، تصوف: 489/1؛ کشف الظنون: 698/1؛ معجم المؤلفين: 67/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13265
آغاز: برابر؛ انجام: لو كن و راء كم أمة من الأمم خدمهن نساؤكم كما خدمكم نساء الاممم قبلكم، رواه ابن حبان ... افتاده.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 164 گ، 29 سطر (11×23/5)، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 33- 483]
hayat-ul qulub wa gaya-tul matlub
بحرانی، علی بن عبدالله، - 1319 قمری
bahrānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1902)
تاریخ تأليف: 10 صفر 1215 ق
کتاب فقهی مهمی است در 2 جلد از طهارت تا دیات، همراه با استدلال و نقل أقوال عالمان به ویژه استادش شیخ حسین بن محمد آل عصفور درازی بحرانی (- 1216 ق).
آغاز: الحمدالله الهادي من يشاء إلى الصراط المستقیم ... و بعد، فيقول الفقير الجاني ... ان الواجب على ساير المكلفين بأحكام الدين هو الرجوع الى الكتاب المبين ... كتاب الطهارة، الطهارة اسم للوضوء و الغسل و التيمم على وجه له تأثير في استباحة الصلوة ...
چاپ: ایران، قم، 1415 ق؛ با تحقیق شیخ حسن آل عصفور بحرانی، قم، 1424 ق
[دنا 821/4 ؛ الكرام البررة، قسم سوم 67، انوار البدرين 226؛ الذريعة 122/7؛ حياة القلوب چاپ قم 1424 ه ق]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15808/1
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في كتاب الزكوة، النصوص في فضل الزكوة كروایتی تفسير العسكري و غيرهما ... و صحیح اسحق ابن عمار ...
جلد 1. شامل جلد نخست و با چند سطر از کتاب زکات به پایان می رسد؛ خط: نسخ، كا: على بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ع ل» و جز آن، مقابله شده با نشان «بلغ مقابلة»؛ مطالب فقهی پراکنده در آغاز و پایان نسخه آمده، عبارت «لجدنا الشيخ احمد البحرانی الكرزكانی» در آغاز نسخه؛ کاغذ: فرنگی، 90 گ (2-91)، 20-23 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 40 - 195]
hayāt-e kīmīyāvī
ایمان طبیب، افضل الله خان، ق 13 قمری
īmān tabīb, afzal-ol-lāh ×ān ( - 19c)
در بیماری ها و شناخت آن ها از دید شیمی و چگونگی معالجه آن ها، اصل کتاب از دکتر (شوسلر) می باشد و ایمان آن را به فارسی ترجمه کرده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3798-19/128
آغاز: بسمله ممزجه های ترتیب عضو آدمی، خون ازآب و قند و چربی و البومین و سدیم کلراید؛ انجام: مع ذلك در این اثنا بطور درستی به لغات و کلمات تشخیص مرض را تلقی می کند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الاول 1344 ق؛ جلد: مقوایی، 98 گ، 10 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 3 - 1696]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds = r.-un fi usul-id din
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: 15 ربیع الثانی 1231 ق
رساله کوتاهی است در اصول دین شامل یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: باب 1. توحید و متعلقات آن، دارای شانزده فصل؛ 2. عدل و متعلقات آن از ثواب و عقاب و اختیار و بطلان جبر و تفویض؛ 3. نبوت و مسائل مربوط به آن، در چهار فصل؛ 4. امامت و براهین امامت ائمه اثنی عشر، در سه فصل؛ 5. اثبات معاد جسمانی و کیفیت قیامت، در دوازده فصل؛ خاتمه در لزوم اعتقاد به رجعت و ظهور و این که آجال و ارزاق و اسعار به دست خداوند است، در چهار فصل.
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فيقول العبد المسكين احمد بن زین الدين الاحسایی، انه قد التمس مني بعض الاخوان الذين يجب اطاعتهم ان اكتب ...
انجام: على كرم عدله و آلائه و الرضا في كل حال بقدرة و قضائه فانه ولی کل خیر و صلى الله على محمد و آله الطاهرین. تمت الرسالة بعون الله. في كل حال بقدرته و قضائه فانه ولی کل خیر و صلى الله على محمد و آله الطاهرين.
چاپ: مشار عربی 326؛ مشار فارسی، ج 3، ص 1287؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1273 ق، رحلی، (جوامع الكلم: ج 1، قسم 1؛ صص 2-14)؛ بمبئی، سنگی، 1288 ق.، رقعی؛ تبریز، 1381 ق.
[فهرست مشایخ 30/2، الذريعة 124/7 رقم 664 و 98/4؛ ایضاح المكنون 425/1؛ ریحانة الادب ج 1: 39، ج 2: 77، مكتبة امير المؤمنين 451/2؛ دنا 821/4 - 825 (131 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه دوم)؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259)
2- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه)؛ مرندی، علی محمد (- 1259)
3- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه)؛ حایری عظیم آبادی، حسن (-1260)
4- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه اول)؛ نظام العلماء تبریزی، محمود بن محمد (-1271)
5- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه)؛ رشید یزدی، محمد بن على (-13)
6- اصول الدین (ترجمه)؛ تبریزی، محمد بن محمد (13)
7- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه سوم)؛ جوانرودی، محمد (14)
8- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه)؛ دامغانی عمروانی، محمد
9- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه) (5 عنوان)
10- حياة النفس في حظيرة القدس (ترجمه) = ترجمه رساله اصول عقاید
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1232 ق؛ جلد: مقوا، 16 گ، 22 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف مخ: 2 - 821]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا [رایانه]
آغاز: پس از دیباچه: المقدمه اعلم ان الله سبحانه؛ انجام: فاجتنبوه لعلكم تهدون
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ پس از این رساله در حقیقت عقل و نفس و روح و هشت رساله و مقاله در پاسخ پرسش ها و توضيح مسائل مختلفه از مؤلف ضمیمه است؛ واقف: نائینی؛ 43 گ، مختلف السطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 4 – 97]
آغاز: پس از دیباچه: اما المقدمة اعلم ان الله سبحانه لم يخلق العباد عبثا لانه حکیم؛ انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: شکری و نخودی، جلد: تیماج خرمایی، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 11 - 336]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 57 ص (45 -101)، 19 سطر (11×15/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 10 - 246]
آغاز: في بعبض ما يجب على المكلفين في معرفة أصول الدين اعني التوحيد و العدل و النبوة و الامامة و المعاد، انجام و المنازع بالمسالة و الجواب و مناقلة اللسان و هدايته لا يجوز أن يجلس صاحبه و مبلغ صوته
بخشی از کتاب؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 24 گ (135 - 158)، 22 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 28 - 483]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: احمد فرزند ابراهیم، تا: قرن 13، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 22 گ (11-32)، 18 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 30 - 72]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 21 گ، 20 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 3 - 741]
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13؛ اندازه: 14×20/5 سم [نسخه پژوهی: 2- 156]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 16 گ (81-96)، اندازه: 12×19/5 سم [نسخه پژوهی: 3-176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13، 23 ص (104-126) [عکسی ف: 1-158]
كا: زین العابدین گلپایگانی، تا: قرن 13 جلد: تیماج قهوه ای، 17 گ (245 پ-261 ر)، اندازه: 15×21/5 سم [كتابخانه های گلپایگان: ف: - 112]
آغاز: ... لئلا تبطل حجة الله البالغة على المكلفين ... فصل و العلة الموجبة لنصب على بن ابیطالب بنفسها هي العلة الموجبة لنصب ابنه الحسن ثم الحسين ثم على بن الحسين (علیه السلام)؛ انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد. قسمت هایی از باب چهارم و تمامی باب پنجم را که در معاد است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7 گ (1 ر-7 پ)، مختلف السطر (11×9)، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 - 329]
خوئی خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج پشمی، 17 ص (336-352)، 30 سطر، اندازه: 25×16 سم [ف: 7- 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 گ، اندازه: 21×14 سم [ف مخ: 1 – 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 13 گ (51 ر -63 پ)، 22 سطر [ف: 229]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی کوچک [نشریه: 5-596]
خط: نسخ، كا: محمد حسن بن محمد، تا: 1231 ق، جان کرمانشاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 22 گ (1 پ - 22 پ)، 17 سطر
(17×9)، اندازه: 21×15 سم [ف: 12 - 2906]
نبوت و معاد را دارد؛ بی کا، تا: با تاریخ 1233 ق، جا: قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 8 ص (12-5)، 18 سطر (15×9) [ف: 12 - 2624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد نصیر هزار جریبی ولوئی دانکه از محال استر آباد، تا: 29 صفر 1234 ق، کاغذ: فستقی الوان، جلد: میشن مشکی، 26 ص (354-379)، 17 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 5 – 102]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: على بن آخوند ملا محمد سیورجانی من محال گرگر، تا: 3 جمادی اول 1235 ق، جان کربلا؛ تملک: شیخ عبدالله؛ عاریه میر عبدالشکور 18 ربیع الثانی 1308؛ جلد: تیماج مشکی، 23 گ، 18 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 330]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 873/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 – 62]
خط: نسخ، كا: اسماعيل بن محمد حسن حسینی زنوزی، تا: 1236 ق، جان کربلا؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24 سطر، اندازه: 31×12 سم [ف: 365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236 ق [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش لاجوردی، 27 سطر (10×15)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 - 823]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسین بن رستم استر آبادی، تا: 1237 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 18 گ (125-142 پ)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 1 – 482]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 3 رجب 1237 ق؛ 37 گ (1-37)، 14 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 3 - 1696]
كا: محمدرضا بن محمد علی کرمانشاهی، تا: پنج شنبه 12 صفر 1237 ق [تراثنا: س 2ش 4 - 42]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1238 ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1421]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد قاسم قزوینی، تا: 1238 ق؛ مصحح، با امضای بلاغ با نسخه اصل؛ تملك: «ابوالقاسم بن کریم لاهیجی»؛ جلد: تیماج مشکی، 15 گ (1 پ -15 ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 1- 639]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: جعفر بن محمد زنوزی، تا: 1238 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 16 گ (141 پ -156 ر)، 23 سطر (1/5×9/5)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 2 - 135]
کامل؛ خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد جعفر ارومی، تا: پنج شنبه رجب 1238 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 29 گ (1 پ-29 ر)، 14 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 2 - 262]
خط: نسخ و نستعلیق، كا: على عسكر، تا: جمعه 5 رمضان 1238 ق؛ جلد: مقوا، 20 گ (1 پ -20 ر)، 16 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1- 589]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن جعفر موسوی، تا: 1238 ق؛ واقف: حسن بن على دهنوی، 1252؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×10 سم [ف: 5 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد محسن یزدی، تا: محرم 1239 ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 5 - 618]
آغاز: برابر
خط: نسخ تحریری، كا: مراد طباطبائی بروجردی، تا: جمعه 9 شعبان 1239 ق، جا: تبریز؛ 32 گ (25 پ -56 ر) [ف: 2 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: اسماعیل موسوی تولمی رشتی، تا: 1 رمضان 1239 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 24 گ (138 - 161)، 21 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 4 - 352]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج روغنی، 28 گ (1 پ - 28 ر)، 22 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 3 - 134]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين؛ انجام: بفهم و نگاه دار و
پنهان دار.
خط: نسخ، كا: على نقی، تا: 1240 ق [الفبائی ف: 231]
خط: نسخ، كا: نظر علی بن سبز على زرندی قزوینی، تا: 1240 ق، جان رشت؛ جلد: چرم زرد، 25 گ (111 پ - 135 ر)، اندازه: 11×17 سم [مؤید: 2 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن حبیب الله آشتیانی، تا: ربيع الاول 1241 ق؛ جلد: گالینگور سبز، 14 گ، 22 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف مخ: 2 - 821]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1241 ق؛ 28 ص (275-302) [عکسی ف: 1 - 158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1241 ق؛ ضمیمه: 6 صفحه: خواص اسماء الحسنی، استخاره با تسبیح، ختم سوره الم نشرح، اوصاف ششگانه نفس؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15/8×10/4 سم [ف: 17 - 435] و [ف: 11 - 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسنعلی، تا: 21 محرم 1241 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 31 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1696]
خط: نسخ، كا: محمد على بن احمد، تا: 15 جمادی الثانی 1242 ق؛ اندازه: 14×20 سم [ف: 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1243 ق؛ 23 ص (471-493) [عکسی ف: 1- 158]
خط: نسخ، كان محمد طاهر بن محمد صالح حسینی، تا: 23 ربیع الأول 1243 ق، جان اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6 گ (206 پ -
211 پ)، اندازه: 21×15 سم [ف: 16 - 336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: غلام علی بن حسن مازندرانی، تا: ربيع الثانی 1243 ق، جان گیلان؛ در حاشیه کتابت شده؛ جلد: مقوا، 14 گ، 48 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف مخ: 2 - 821]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابوالحسن بن زین العابدین، تا: دوشنبه 7 ذیقعده 1244 ق؛ 39 گ (109-147)، 13 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 31 - 62]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغ من تحرير هذه الرساله الشريفه في يوم الخميس من عشر الثالث من شهر الشوال من سنة أربعون و اربعة بعد الالف و الماتين من هجرة رسول هاشمی (صلی الله علیه و اله و سلم) جعفر بن مصطفی خواجه نوری.
خط: نسخ شکسته و نستعلیق، کا: زین العابدین تاکری نوری، تا: شوال 1244 ق، کاغذ: فرنگی متوسط، جلد: تیماج قرمز، 28 ص (489-462)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 9 – 568]
آغاز: برابر؛ انجام: بحق محمد و آله و علی و فاطمه و الحسن و الحسين سنه 1245
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1245 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قربانعلی، تا: جمعه 9 رمضان 1245 ق، كان قربانعلی ساکن نور قریه ناحیه؛ مصحح، محشی؛ 16 گ (53 ر - 68 ر)، 21 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 638]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه جمادی الاول 1246 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 19 گ (26 پ -44 ر)، اندازه: 19×12 سم [ف: 356-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن على، تا: 24 صفر 1247 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 35 گ (18 ر- 52 پ)، اندازه: 15×8/5 سم [ف: 2 - 200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالمطلب، تا: 1248 ق، برای مشهدی محمد تهرانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 31 گ (47 پ - 77 پ)، 14 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 4 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1248 ق؛ 21 گ (174 پ - 194 ر) [ف: 4-353]
خط: نستعلیق، كا: احمد بن موسی حسینی، تا: 3 شوال 1248 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ (21 پ - 52 پ)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2 - 204]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 26 ربیع الثانی 1250 ق، جان کربلا [نشریه: 2 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250 ق [الفبائی ف: 231]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل ... بالذوات من غير فرق بينهما وافی
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد حسین بن محمد على، تا: 1250 ق [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1251 ق؛ 14 گ (130 پ - 143 ر) [ف: 25-5]
خط: نستعلیق، کا: رضی حسینی فرزند کربلایی میر سعید انوری مازندرانی، تا: 4 جمادی الاول 1251 ق، جلد: تیماج مشکی، 25 گ (117 پ -141 ر)، اندازه: 22×18 سم [ف: 34]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بالورودی، تا: چهارشنبه دهه دوم شعبان 1252 ق؛ 12 گ (1 پ - 12 پ)، 17 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد کاظم خراسانی قائنی، تا: 1253 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 27 ص (325-351)، اندازه: 21/5×13 سم [ف: 24/3-94]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1254 ق؛ اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد على بن ملا نور محمد شاهرودی، تا: 21 صفر 1254 ق، جا: مشهد رضوی مدرسه میرزا جعفر؛ مصحح؛ مهر: «محمد حسن بن محمد علی 1210» (بیضی)؛ 27 گ، 19 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 2 - 821]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین شیرازی - قم؛ كا: محمد علی بن عبدالعلی، تا: 15 ربیع الاول 1255 ق؛ 24 ص (252) [عکسی ف: 5-68]
کا: سید علی اصغر پسر محمد قاسم طباطبائی زواره ای، تا: پنج شنبه 5 محرم 1255 ق، جا: کچویه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5 گ (280 ر -284 پ)، 35 سطر (28×14)، اندازه: 39×22 سم [ف: 17-411]
خط: نسخ، كا: حسین بن محمد باقر تهرانی سرجربی، تا: رجب 1255 ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 1283؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21 سم [نشریه: 3 - 222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1256 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 25 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 1-442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد على فاضل ادیب پسر مرحوم ملا صالح مدرس تبریزی، تا: 1256 ق، جا: تبریز (احتمالا)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 34 ص، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 5 - 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كان محمد علی حسینی کاشانی، تا: پنج شنبه صفر 1257 ق؛ محشی از محمد علی، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 گ، 17 سطر، اندازه: 23×18 سم [ف: 3 - 1696]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1257 ق؛ جلد: تیماج سیاه، 40 ص (467-428)، اندازه: 22×16 سم [ف: 33/1 - 150]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 شوال 1257 ق، قطع: ربعی [نشریه: 5-647]
آغاز: برابر
خط: نسخ پخته، كا: محمد ... الطالقانی، تا: 1258 ق؛ سپس ترجمه فارسی آن؛ 32 گ (25 پ - 56 ر) [ف: 2 - 92]
خط: نسخ، كا: محمد صالح بن محمد رضا طالقانی، تا: 14 ربیع الاول 1258 ق؛ 15 گ (7-21 ر)، اندازه: 16/5×25/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1259 ق؛ 20 گ (121 پ - 140 ر) [ف: 1- 94]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ من تسویدها مؤلفها العبد المسكين احمد بن زين الدين الاحسائي ليلة الخامسة عشر من شهر ربيع الثانی سنة الحادية و الثلاثين بعدا لمأتين و الالف من الهجرة على مهاجرها السلام
نام کتاب، «حياة النفوس في حظير القدس» نوشته شده نگارنده نسخه ای دیگر از این کتاب ندیده است اما گذشته از صراحت ذریعه و دیگر مدارک، هم سجع نبودن «حياة النفوس» با «حظيرة
القدس» خود قرینه ای است بر این که صواب «حياة النفس» است. در نسخه ما و همچنین در فهرست مشار حظیره، «با ضاد» نوشته شده و مسلما غلط است؛ خط: نستعلیق، كا: فرج الله پسر آقا گل محمد گلارستاقی، تا: 1259 ق، جان بالورود نور؛ کاتب، این نسخه را برای شادی روح پدرش «گل محمد» نوشته و وقف کرده؛ تملک: محمد طاهر طبرسی؛ جلد: تیماج قرمز، 68 ص (1-68)، 14 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 5 - 11]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 جمادی الاول 1260 ق، جا: سولده؛ 23 گ (1-23)، 18 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 3 - 1696]
کا: ولی محمد بن محمد حسن مهاجر لنکرانی، تا: رجب 1261 ق [دليل المخطوطات: 1- 277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، بی کا، تا: 1261 ق [رایانه]
خط: نسخ، كا: محمد بن کربلای حسین بیرجندی، تا: شوال 1261 ق؛ 34 گ (1 پ -34 پ) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفي، كان لاریجانی، محمدرضا، تا: 1262 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، كا: ابوالحسن بن ملاعلى ونرى لنجانی، تا: 7 رجب 1262 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 19 گ (158-176 پ)، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 5 - 371]
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد خان خوانساری، تا: 1263 ق، جان همدان؛ جلد: تیماج مشکی، 25 گ (14- 38)، 19 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه صفر 1263 ق؛ جلد: تیماج سیاه، 17 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف مخ: 2 - 821]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن حسنعلی بن صالح بن محمد لاری، تا: پنج شنبه 19 رمضان 1265 ق؛ 50 گ (1-50)، 11 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 3 - 1696]
کامل؛ كا: احمد بن عباس بن علی یزدی، تا: 1266 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 26 گ (27-52)، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 1110]
خط: نسخ، كا: احمد بن عباس بن علی یزدی، تا: شنبه 1 ربیع الثانی 1266 ق؛ جلد: مقوایی، 22 گ (38 پ - 59 پ)، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 161]
آغاز: آغاز ترجمه: حمد مخصوص است از برای خداوند رب العالمین و صلوات فرستاده است خداوند بر محمد و آل طاهرين او
خط: نسخ، كا: عبد الخالق بن عبدالرحیم یزدی، تا: 1266 ق؛ ترجمه زیر نویس و به خط مترجم که ملاعبدالخالق بن عبدالرحيم یزدی الاصل طوسي المسكن، به درخواست میرزا محمد زمان مستوفی دیوانخانه سلطانی، انجام داده؛ جلد: تیماج مشکی، 101 گ (1 پ - 101 پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 13 - 310]
خط: نسخ، كا: مرتضی قلی بن محمد نصیر بن سليمان بن محمد بن سليمان بن محمد محسن بهشتی، تا: سه شنبه 9 شعبان 1268 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10 گ (208 پ - 217 ر)، 30 سطر، اندازه: 34×24 سم [ف: 20-102]
آغاز: برابر؛ انجام: بزوال الدنيا.
خط: نسخ، كا: نمکوری، محمد بن لطفعلی، تا: 1269 ق [الفبائی ف: 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن علی محمد نوری بابورودی، تا: سه شنبه 24 ربیع الثانی 1270 ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، بالای بیشتر صفحات عبارت «رب وفقنی بالا تمام بحق محمد و آله البرزة الكرام» یا «ا م ع» نوشته شده؛ مهر: کتابخانه شيخ فضل الله نوری با نقش «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احق فضل الله النوریست 1311» (مربع)؛ خریداری از کیوانی در فروردین 1327 ش؛ کاغذ: فرنگی و نخودی، جلد: تیماج عنابی، 47 گ (51 پ - 97 ر)، 17-9 سطر (14×7/5)، اندازه: 11/9×18/6 سم [ف: 17-29/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابراهیم، تا: 1271 ق؛ کاغذ: فرنگی، 15 گ (74 پ - 88 پ)، 20 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 9 - 357]
بی کا، تا: چهارشنبه 7 صفر 1273 ق؛ کاغذ: رنگارنگ، جلد: میشن قهوه ای، [ف: 5-423]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1281 ق؛ واقف: آقای شجیعی، 1315 ش؛ کاغذ: الوان، 47 گ، 12 سطر، اندازه: 13×8 سم [ف: 4 - 97]
بی کا، تا: دوشنبه رجب 1282 ق؛ کاغذ: فرنگی، نخودی، جلد: تیماج مشکی، 42 ص (59-100)، 11 سطر [ف: 11 - 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: على، تا: دوشنبه 15 ربیع الثانی 1287 ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ (56-86)، 14 سطر (125×7/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 29 - 557]
خط: نسخ، كا: ابو تراب محمد بن محمد صادق مشهور به جناب، تا: 1293 ق؛ جلد: تیماج سبز، 25 گ (75-99پ)، اندازه: 17×11 سم [ف: 24 - 37]
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة. أما بعد، فيقول
بی کا، تا: ذیقعده 1299 ق؛ 19 گ (1 پ - 19 پ) [ف: 2 - 92]
خط شکسته نستعلیق، کا: احمد بن محمد بن على محمد بن محمد گیلانی، تا: 1300 ق؛ 1 ص (87) [رشت و همدان: ف: 1194]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 19 گ (50 ر -68 پ) [ف: 5 - 425]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 12 گ (10 ر - 21 پ)، 26 سطر (15×8)، اندازه: 20×13 سم [ف: 12 - 2604]
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: خشتي [نشریه: 5 - 591]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1294-1306 ق؛ جلد: تیماج زرد، 37 گ (2-38)، 11 سطر (10×6)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 3-880]
آغاز و انجام: برابر
کا: مهدی بن رسول رشتی، تا: پنج شنبه 22 ذیقعده 1307 ق، جان رشت؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم
[ف: 1 - 410]
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن میرزا علی محمد حسینی لاریجانی سيد الحكما بقائی، تا: 1307-1309 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 گ (24 ر -41 پ)، اندازه: 17×11 سم [ف: 19 - 85]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 10 گ (19 ر - 28 ر)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 19 - 162]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج سرخ، 32 گ ( 140-109 ر)، 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 4 - 352]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 25 ص (7-31) [ف: 4 - 352]
بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 14 ص (20-33)، اندازه: 20×15 سم [ف: 5 – 1547]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر (15/5×9)، اندازه: 21×16 سم [ف: 1- 406]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 19 گ (79 پ - 97 ر)، اندازه: 20×14 سم [ف: 19 - 342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: نائینی؛ 14 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 4 - 97]
بی کا، بی تا، خریداری از رامبد دبستانی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و غیر رسوله و اهل بيته عليه السلام فعلی هذا لا يكون الحرام ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، بوم تریاکی، 51 ص (199-249)، 16 سطر (12×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 48-7]
آغاز: برابر، انجام: و هذا هو العدل في أفعال العباد فان عصوا باختيارهم. مباحث باب اول و بخشی از مباحث باب دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج تریاکی، 8 گ (1 پ - 8 پ)، 14-18 سطر (10×7/5 و 13/5×7)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 16 - 453]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 25744 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فاجرى دعوى الى ههنا اشری ما اوردنا و
الحمدلله.
خط: نسخ خفی، کا: محمد رحیم بن محمد باقر، بی تا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالوهاب کازرانی، بی تا، جان کرمانشاه؛ جلد: تیماج مشکی، 21 گ، 15 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 3-1695]
خط: نسخ، كا: محمد بن ابراهيم على آبادی، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 38 گ (1-38)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3 - 1109]
انجام: و بفضله في الرخص فقد اصبت.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 31 گ (140-170)، اندازه: 14×8/5 سم [ف: 4 - 1298]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: اخوان مصلائی؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 26 گ (1-26)، اندازه: 16×10 سم [ف: 4 - 1301]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 356]
انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 20 ص (262-243) [ف: 5 - 1825]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ، 13 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 1- 407]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 18 سطر (11×6)، اندازه: 14×10 سم [ف: 16 - 576]
در یک مقدمه و پنج باب و یک خاتمة؛ بی کا، بی تا، 16 گ (35 ر - 51 ر)؛ [ف: 1 - 215]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 17 گ (17 پ - 33 ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1 – 181]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 22 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 407]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23 سطر، قطع: جيبي [چهار کتابخانه مشهد - ف: 292]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 33 گ، 11 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 1- 103]
نسخه اصل: کتابخانه ای شخصی - بحرین؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 75 ص (2-76) [عکسی ف: 6 - 190]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، 25 گ (1 ر- 25 ر)، قطع: بياض رقعی [چند نسخه - ف: 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، مشکی، 13 گ (128 پ - 140 پ)، اندازه: 21×15 سم [ف: 1-466]
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 25 گ (1 ر - 25 ر)، اندازه: 14×10 سم [ف: 2 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 45 گ، 27 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف مخ: 1- 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح جلد: تیماج قهوه ای، 10 گ، 26 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 2-821]
آغاز: في ملكه الذي اقامه بقيومه امره و فعله كما قال تعالى و اسروا قولكم او اجهروا به انه عليم بذات الصدور الا يعلم من خلق و هو اللطيف الخبير؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 90 گ، 12 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد سلطان فولادی، بی تا، جلد: چرم سیاه، 8 گ (123123 پ - 130 پ)، 35 سطر، اندازه: 18/5×29/5 سم [ مؤيد: 1- 108]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [تراثنا: س 13 ش 2 و 3-323]
آغاز: برابر
از ابتدا تا آخر باب رابع؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، اندازه: 21×15 سم [ف: 259]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds (t.)
مرندی، علی محمد، - 1259 قمری
marandī, “alī mohammad (- 1843)
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166-1241)
ترجمه رساله کوتاه «حياة النفس في حضيرة القدس» تألیف شیخ احمد احسایی است که در اصول دین و معتقدات شیعه بر طبق مشرب شیخیه نگاشته و در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.
[فهرستواره منزوی 204/9]
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 306/2
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام على محمد و عترته الطاهرین چون رساله عالم ربانی جناب شیخ احمد احسایی در باب اصول عقاید به لغت عرب مؤلف بود؛ انجام: چون مخالفين، رجعت را منکرند پس مفاد آن اخبار حق است چه رشد در خلاف ایشان است نص اخبار ائمه هدی است که فرموده اند الرشد في خلافهم خاتمه رساله در آجال و اسعار است.
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 27 جمادی الثانی 1259 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 30 گ، 17 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف مخ]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds (t.-ye avval)
نظام العلماء تبریزی، محمود بن محمد، - 1271 ؟ قمری
nezām-ol-'olamā tabrīzī, mahmūd ebn-e mohammad (1855)
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166-1241)
اهدا به: محمد تقی میرزا
تاريخ تأليف: شنبه 14 جمادی الاول 1236 ق؛ محل تأليف: کرمانشاه
ترجمه از محمود بن محمد تبریزی، که نام او در انجامه آمده و می گوید آن را به دستور استاد خود انجام داده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الواحد الأحد الفرد الصمد ... چنین گوید بنده پریشان حال احمد بن زين الدين الاحسائی که نظر به مضمون آیه وافی هدایت: و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون
انجام: مترجم گوید که چون از جانب استادی ... به ترجمه این رساله مامور بودم ... و لولا امره «طول الله بقاه» ... و انا العبد الجاني و الاسير الفانی ... محمود بن محمد التبریزی ... فرغ المترجم في صبيحة يوم السبت رابع عشر شهر جمادى الأول من شهور (1236) ... في دار الدوله کرمانشاهان صانها الله و اميرها عن طوارق ...
[الذریعه 124/7؛ نسخه های منزوی 917؛ دنا 8825/4 (8 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 205/9]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 62 گ (112 پ -173 پ)، 18 سطر (14×8)، اندازه: 21×15 سم [ف: 17 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج سرخ، 41 گ، 17 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 3- 409]
آغاز: برابر انجام: در هر حال بقضاء و قدر او زیرا که اوست صاحب هر خیر صلی الله على محمد و آل محمد
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن ملا محمد باقر خرقانی آوجی، تا: 1207 ق، جلد: تیماج قهوه ای، 24 گ (26 پ - 3 پ)، 16 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [مؤيد: 3 - 260]
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 شوال 1236 ق، جان کرمانشاه؛ افتادگی: آغاز کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 17 سطر [ف: 5 - 376]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 12 رجب 1237 ق، جان کرمانشاه؛ 61 گ (37-97)، 14 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 2 - 868]
آغاز: ... عوارض خارجيه از شناختن حق جل و علا؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1238 ق؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه)؛ 53 ص (ص 1-53) [عكسي ف: 1 - 70]
آغاز: برابر
بی کا، تا: ربيع الاول 1241 ق [دليل المخطوطات: 1- 157]
کا: محمد بن علی، تا: یکشنبه پایان رجب 1242 ق، برای آخوند ملا محمد دانا؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2 - 122]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 41 گ (168 پ - 208 ر)، 15 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 1 - 140]
آغاز: برابر؛ انجام: ولكن واجب بر عباد شکر اوست بر نعماء و
آلاء او رضا و خوشنودیست در هر حال به قضا و قدر او، زیرا که اوست صاحب هر خیری، صلى الله على محمد و آل محمد الى يوم القيام.
خط: نستعلیق، كان محمد کاظم، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، 21 گ (52 پ - 72 پ)، 22 سطر (17×9)، اندازه: 21×13 سم [ف: 2 - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: و ممكن نمی شود تو را توجه بآن چیزی که در صددش هستی از طلب حق و معارف الهیه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 125 گ (11 ر - 135 ر)، 16 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 19 - 41]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds (t. dovvom)
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زين الدين (1166-1241)
خاتمه این کتاب همان باب پنجم و خاتمه کتاب اعتقادیه است. در دیباچه از متن به «کلمات شریفه» نام برده نه «حیات النفس».
آغاز: بسمله. ای مجيب دعوت مضطران و چاره ساز بیچارگان و محرومان ... اما بعد، چنین گوید این ذره بی مقدار و خاکسار ... الرشتی مولدة ...
انجام: و رضا در هر حالی به قدرش و قضایش. پس به درستی که او تعالی ولی هر چیزی است ...
چاپ: مشار فارسی، ج 1، ص 1287؛ ایران، سنگی، 1276 ق، وزیری کوچک، 44 ص
[فهرستواره منزوی 234/9 و 204/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 23 گ (76 ر - 98 پ) [ف: 1 - 52]
خط: نستعلیق، كا: حاجی عزیز، تا: 1243 ق؛ جلد: تیماج قرمز، اندازه: 14×20 سم [ف: 92]
خط: نسخ، كا: محمد رضا بن محمد صادق شیرازی، تا: 14 رجب 1258 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 34 گ (2 پ- 35 ر)، 21 سطر (13×7/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 5 - 38]
آغاز و انجام: برابر در فهرست «رساله در توحید» آمده ولی سر آغاز و انجام با ترجمه دوم حياة النفس هماهنگ است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1262 ق؛ 36 گ (91 پ - 126) [ف: 5 - 38]
آغاز: برابر؛ انجام: و تامل در بسط در بعضی مقامات و تادیه کلام بوجه احسن از این نشده و الميسور لا يسقط بالمعسور.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 73 ص (1 - 73)، 21 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 33/2-173]
آغاز: برابر؛ انجام: به عبارت نزدیک به فهم مطالب ادا می شود، و الله الموفق للصواب
بی کا، بی تا، 5 گ (116 پ - 120 پ)، 21 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 2 - 313]
آغاز: برابر؛ انجام: الى الله ترجع الامور و السلام علی من اتبع الهدی و خشی عواقب الردی
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین ارومی، بی تا، جان کربلا؛ 25 گ (3 پ - 27 ر)، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [مؤيد: 3 - 66]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds (t.)
حایری عظیم آبادی، حسن، - 1260 ؟ قمری
hāyerī-ye ‘azīm ābādī, hasan (- 1844)
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زين الدين (1166-1241)
نام نگارنده و مترجم در دیباچه آمده.
آغاز: بسمله، الحمدلله ذي الكبرياء و الالاء ... و بعد چنین گوید ... حسن حایری عظیم آبادی که چون بحكم أن لنا في كل خلف عدو ...
انجام: بدرستی که حق تعالی صاحب هر چیز است و رحمت خدا نازل باد بر سید ما پیغمبر ما محمد مصطفی و آل طاهرين معصومین منتخبين او، تا این جا ختم شد ترجمه باختتام حسن و الله المحسن.
چاپ: هند، بمبئی، 1288 قمری، سنگی، رقعی
[الذريعة 98/4؛ نسخه های منزوی 917/2؛ فهرستواره منزوی 204/9]
بی کا، تا: 1103 ق؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، با یک سرلوح رنگارنگ، مجدول، با کمند؛ جلد: میشن قرمز، 157 گ، 14 سطر، اندازه: 13/7×18/6 سم [ف: 2 - 132]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 132 گ، 12 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 2 - 32]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب کاغذ: سفید، جلد: مقوا، 264 ص، 12 سطر، اندازه: 21×13 سم [فهرست عراقی: 1-296]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds (t.)
رشید یزدی، محمد بن علی، ق 13 قمری
rašīd yazdī, mohammad ebn-e ‘alī (- 190)
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زين الدين (1166-1241)
مشتمل بر مقدمه و پنج باب و خاتمه.
آغاز: بسمله حمدله و بعد این ترجمه ... که ... شیخ احمد ... در اصول دین ... تصنیف فرموده اند
[دنا 826/4 ؛ فهرستواره منزوی 204/9]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محمد رضا، تا: محرم 1239 ق؛ اهدایی: سید محمد انوری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 69 گ، 15 سطر (11×7)، اندازه: 11/5×15/5 سم [ف: 5 - 1588]
خط: نستعلیق، کا: محمد علي بن عبد القیوم صفائی، تا: با تاریخ 1242 ق [فیلم ها ف: 2 - 98]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds (t.-ye sevvom)
جوانرودی، محمد، ق 14 قمری
javānrūdī, mohammad (- 20c)
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166-1241)
[فهرست احسایی 30/2؛ الذریعه 124/7؛ دنا 826/4؛ فهرستواره منزوی 203/9]
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 219/1 - ج
آغاز: (این است ترجمه کلمات شریفه اش) بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ... احمد بن زین الدین احسائی که بعضی از برادران ایمانی که بر آوردن حاجت او را بر خود لازم گردانیده؛ انجام: و سیاه کردن این اوراق عبد مسکین احمد بن زين الدين الاحسائي (تا این جا تمام شد ترجمه کلام شریف ایشان و حقیر ... در دو روز ترجمه اش بانجام رسانیده ... حرره المخلص ... محمد الجوانرودی)
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: تیماج سبز، 215 گ، 12 سطر (15×7/5)، اندازه: 20×13 سم [ف: 98]
hayat-un nafs fi hazirat-il quds (t.)
دامغانی عمروانی، محمد
dāmqānī ‘amrovānī, mohammad
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166-1241)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18249
نسخه نادر؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
hayāt-un nafs fi ħaļīrat-il quds (t.) = t.-ye r.-ye osūl-e 'aqāyed
وابسته به: حياة النفس في حظيرة القدس = رسالة في اصول الدين؛ احسائی، احمد بن زين الدين (1166-1241)
چند ترجمه نامعلوم
آغاز: بسمله ای مجيب دعوة مضطران و چاره ساز بیچارگان محرومان تویی که جمله موجودات را از فيافي ... بقصور مشیده مدينه طيبه ... رسانیدی؛ انجام: و واجب است بر بندگان شکر حق تعالی بر نعمت هایش و حمدش بر کرم والايش و رضا در هر حالی بقدرش و قضایش بدرستی که او ... هر چیزیست ... و فارغ
خط: نستعلیق، کا: مترجم، تا: شعبان 1258 ق؛ بعد از جای خالی عبارت «و واجب است بر مكلف» یا «و واجب است این که» آمده است؛ جلد: تیماج حنایی، 26 گ (79 پ -104 پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ]
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة. اما بعد، پس می گوید بنده مسكين احمد بن زين الدين الاحسائی، بدرستی که التماس کردند از من، بعضی از برادرانی که واجب بود بر من، اطاعت ایشان، این که بنویسم برای ایشان رساله ای، در بیان بعضی معارف، که واجب است بر مكلفين، از اصول دین، که آن توحید و عدل و نبوت و
امامت و معاد است، با چیز هایی که تعلق به اصول خمسه مذكوره دارد، انجام: مگر انکار نمودن مخالفین که می باشد، اشد در خلاف نمودن با ایشان. هر آینه کفایت می کرد ما را. قد تمت ...
با کار رشتی مقابله شد، آن نبود، ترجمه ای است در یک «مقدمه» و پنج «باب»: 1. توحید، در هفده فصل، 2. عدل، 3. نبوت در پنج فصل، 4. امامت، در چند پنج فصل، 5. معاد، در دوازده فصل، خاتمه، در رجعت؛ خط: نستعلیق پخته، كا: ابن محمد على نوری کامی عبدالوهاب، تا: 1258 ق؛ نام متن در دیباچه «حياة النفوس» آمده است؛ مهر: «اللهم صلى على محمد و آل محمد» (بیضی)؛ 28 گ (29 پ -56 ر) [ف: 2 - 47]
آغاز: و احباء روحانی حقیر را امر فرمودند به ترجمه آن پس امتثالا لامرهم وانقيادة لحكمهم اقدام به ترجمه آن نمود مستعينة بالله امره اليه لان حساب الخلق اليه و ایابهم اليه؛ انجام: و لنبلونكم بشيء من الخوف و الجوع و نقص من الأموال و الأنفس و الثمرات و بشر الصابرین یعنی هر آینه البته ابتلاء و امتحان می نمائیم شما را به چیزی از ترسیدن از اعدا و گرسنگی
خطبه را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 46 گ، 15 سطر، اندازه: 19×15 سم [ف مخ: 1- 411]
بی کا، بی تا، خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]
hayāt-on nofūs
شریف حسینی، محمد حسین بن احمد، ق 13 قمری
šarīf hoseynī, mohammad hoseyn ebn-e ahmad (- 19c)
این نسخه فقط باب دوم کتاب را که مبحث الهيات است دربردارد و دارای یک «مقدمه» و شش «قسم» می باشد و مطالب با عبارت «سؤال» و «جواب گوییم» آمده است.
آغاز: بسمله الحمد الله الملهم للحق و الصواب ...
[فهرستواره منزوی 323/7]
آغاز: برابر جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: احمد شیشه بری؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج عنابی، 167 گ، 21 سطر (15×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 4 - 1262]
آغاز: باب دوم در الهیات و آن مشتمل بر شش قسم و مقدمه که تقدیم آن بر اقسام واجب بود؛ انجام: فرق نبود میان حال تعقل نفس مرذات خود را و همچنین ادراک نفس مر بدن خود را و قوت های بدن خود را چنان که معلوم شد و تواند بود که به صورت
تذکر: نام مؤلف به استناد فهرستواره منزوی 323/7 ذکر شد؛ وجود وماهیت، مقولات، جواهر و اعراض؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نصف صفحه آخر صفحه مانده و مطلب ناقص می باشد. از موقوفات حاج محمد رمضانی است؛ جلد: تیماج زرشکی، 44 گ، 21 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 2 - 822]
hayāt-on nofūs
فارسی، لطف الله بن محمد رفیع، ق 13 قمری
fārsī, lotf-ol-lāh-e bn-e mohammad rafi (- 19c)
اهدا به: منوچهر خان معتمدالدوله
در این رساله از اصلهای پنجگانه دین (توحید، عدل، نبوت، امامت، معاد) گفتگو نمود و آن در یک مقدمه و پنج باب است و دیباچه آن به عربی می باشد. در پایان می گوید که در روزگار محمد شاه قاجار (1193-1211) در شیراز زاده و فارسی را در آن جا نزد پدر خوانده ام، او که سفر رفت من برای فرا گرفتن علم های ادب همراه او بودم. هنگامی که منوچهر خان معتمدالدوله در سپاهان فرمانروایی می کرد من بدان جا شدم و پدرم از نزدیکان او بود. من دست از آموختن دانش نکشیدم و این نگارش را بپرداختم و به منوچهر خان ارمغان دادم. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... فيقول ... ابن محمد رفیع الفارسي المدعو بلطف الله ... انه قد التمس مني بعض الاخوان الذين، يجب اطاعتهم ...
انجام: و ظل عاطفش بر مفارق قاطبه بندگان پاینده باد الى يوم التناد اللهم طول عمرا ... بحق محمد و آله الطاهرین.
[دنا 826/4؛ فهرستواره منزوی 279/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 ربیع الثانی 1262 ق؛ جلد: تیماج روغنی زرشکی هنری، 66 گ، 10 سطر [ف: 33/1-14]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق زیبا، بی کا، بی تا، دارای سرلوح و حاشیه زرین، مجدول؛ کاغذ: برقی، جلد: تیماج مشکی، 51 گ، 12 سطر (15×7/5)، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 3 - 573]
حیات المعانی - مرآة المعاني في ادراك العالم الانسانی
hayāt-ol mohlekīn va nejāt-ol mo'menīn
على بن زین العابدین
‘alī ebn-e zayn-ol-"ābedīn
مصائب پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) و اهل بیت (علیهم السلام) را در یک «مقدمه» و شش «باب» و یک «خاتمه» آورده و هر باب شامل یک یا چند مجلس است: مقدمه در حكمت ابتلاء اوليا، به بلا؛ باب 1. ذکر وقایع وفات سید کائنات؛ 2. وفات حضرت زهرا (سلام الله علیها)؛ 3. شهادت امیر المؤمنين (علیه السلام)؛ 4. شهادت امام حسن (علیه السلام)؛ 5. شهادت امام حسین (علیه السلام) در سی و هفت مجلس؛ 6. شهادت امام رضا (علیه السلام)، مؤلف به نام خود و نام کتاب در مقدمه تصریح نموده است و اشعاری را با عنوان «المؤلفه» می آورد.
سمنان؛ مدرسه صادقیه، شماره نسخه: 59
آغاز: مقدمه في الجمله حکمتی که از مبتلا شدن اولیاء به بلاء متصور خطور اذکیاء می شود جدا ساختن عبودیت از ربوبیت و خواص دانستن اوليا من المخلوقين؛ انجام: و امددنا بالخير و الظفر و احشرنا معهم بالنعيم و اجعلهم شفيعنا عندك في يوم المحشر و هي لنا ثوابنا عندک بشرف ... سعادت خدمتهم بالعين و النظر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ متن خط خوردگی دارد؛ جلد: گالینگور زرد، 250 گ، 15 سطر، اندازه: 27×18 سم [ف مخ]
hiyād-ul jinān
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26266
کا: سید محمد باقر قزوینی، بی تا؛ مجموعه اقا رفيع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]
hiyad-uz zarif wa riyad-ut tarif
دزفولی، محمد تقی بن علی، 1223 - 1295 قمری
dezfūlī, mohammad taqī ebn-e ‘alī (1808 - 1878)
اهداء به شاهزاده احتشام الدوله
دزفولی می گوید این کتاب را از کلمات برگزیده چه نظم و چه نثر عربان فراهم آوردم و در آن شعری ذکر نکردم جز آن که سحر حلال است و نثری نیاوردم جز آن که آب زلال. غرض من آن بود که هر که را نظر در آن افتاد و از اهل اصطلاح و نظر باشد از آن بهره برد. (عبدالله انوار)
آغاز: الحمدلله الذي كرم بنی آدم بالنفس الناطقة ... و بعد ... هذا مجموع لطيف و كتاب منيف تستلذ به الأسماء و تميل اليه الطباع بل فيه ما تشتهي الأنفس و تلذ الأعين من ابيات رايقة ...
[دنا 827/4]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما تيسر لنا جمعه و تأليفه في المجلد الأول من كتابنا الموسوم بحياض الظريف و رياض الطريف و يتلوه المجلد الثاني من الكتاب مرتبا بالفصول و الابواب و الحمدلله ... و ظاهرة في غرة شعبان من 1290.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 153 گ، 19 سطر، اندازه: 10/4×17 سم [ف: 1- 198]
آغاز: برابر؛ انجام: جعل ينفق من ذلك الكنز و يطعم منها الناس و يفعل المعروف انتهى
جلد اول؛ خط: نسخ، كان حسین خوانساری، تا: 1271 ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی (الوان)، جلد: روغنی، 178 گ، 14 سطر (13×7)، اندازه: 20×12 سم [ف: 8 - 349]
al-hiyad-ul mutraa
على بن جعفر
'alī ebn-e ja far
قم: مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 410
در نسخه این بحث ها آمده است: الموالاة في الوضوء، احکام الوضوء، کتاب الزكاة، کتاب التجارة، الإجارة، الغصب، حاشية الروضة البهية، احكام النفقة، معنى الصحة و الفساد، قاعدة اقرار العقلاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1317 ق؛ 521 گ، 17 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 2 - 260]
al-hiyad-ul mutra'a fi wifq-il arba'a fi-1 arbaa
ابن حنبلی، محمد بن ابراهیم، 908 – 971 قمری
ebn-e hanbalī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1503 - 1564)
اهداء به: مولانا حسن چلبی
تاریخ تأليف: اواسط رجب 943 ق
در طريقه استخراج مغیبات به روش خانه های چهار در چهار، مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: في الاصطلاحات الوفقية؛ باب 1. كيفية أوضاعه السرية؛ باب 2. خواصه السرية؛ الخاتمة: في وضع اشکال جلية.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2361
آغاز: الحمدلله الذي قد فهدی و لم يزل تأثیر قدرته على وفق ارادته أبدا و الصلاة و السلام على من سمى في الانجيل محمد؛ انجام: و الله تعالی نسأل أن يثبتنا على صحيح الاعتقاد و يحفظنا من سوء القدح و فظيع الابعاد و هو على كل شيء قدير.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 8 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 342]
حي بن يقظان - شرح قصة حي بن يقظان
حي بن يقظان - خاصیت آحاد اشکال در اعداد اوفاق
ņayy ibn-i yaqzān (ʻalā bayān-in ā×ar)
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
غير از رساله مشهور او در بیان قصه حي بن يقضان است.
آغاز: قد تيسرت و اليسر من الحضرة جلت نهضة و انبعاث بقوای المستخدمة في المادة للتعقل عن حالة ما كنت بصدده من مراعاة أحوال البدن الى عالم العقل الفعال المنزه عن التدلس بعالم العناصر فينا ...
انجام: و بعث على تعقل المتعقلات ما امكن فوالله ما ضاع سعیی في النهوض الى خدمة ذلك الشيخ البهي لاستفادة الأنوار منه و لقد قضى حق سعیی و ما اترك لى جهد في نصحی و ارشادی و هدایتی
چاپ: قاهره، محقق: محمد سلیم سالم، مطبعة الشبكشی، 86 ص، 1950 م.
[دنا 827/4؛ مجمع علمی عراقی 268/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2264/35 - ف
نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4829؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 3 گ (140 پ - 142 پ) [فيلم ها ف: 1- 663]
hayy ibn-i yaqzan (t. Was.)
جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، - 438 قمری
jawzjānī, 'abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (- 1047)
وابسته به شرح قصة حي بن يقظان = الرسالة المرموزة؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428)
به دستور: علاء الدوله ابو جعفر امیر المؤمنین کاکویه
در اخلاق و مواعظ شبیه نمایشنامه که به نام حي بن يقظان، و مراد از این نام تلويح به هشیاری و بیداری جان است. اصل کتاب از ابن سینا، به عربی بوده و مترجم آن را بر حسب دستور علاء الدولة به فارسی ترجمه نموده ولی اصل عربی را نیز آورده و متناوبا عربی و فارسی است و از این جهت حائز اهمیت است.
آغاز: بسمله. ستایش و آفرین مر یزدان کیهان دار را، آفریدگار جهان و دارنده زمین و آسمان و گرداننده ستارگان ...
انجام: و مختصر آن اندر کتاب دانشنامه علایی سپری شد این رسالت بتوفیق ایزد عزوجل، و درود ایزد بر محمد و بر اهل بیتش پاکان و گزیدگان.
چاپ: به کوشش هانری کربن (تهران، انجمن آثار ملی: 1331)
[الذريعة 7: 30-129، 92/17؛ ریحانة الادب 436/1؛ مهدوی (مصنفات ابن سینا) ص 95؛ فهرستواره منزوی 300/1 و 180/6]
نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4829؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 3 گ (15پ - 17 پ) [فیلم ها ف: 1- 662]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با یادداشتی درباره این رساله درهامش برگ های (78 ر - 84 ر) و این که از آن بابا افضل است؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن سیاه، 12 گ (78 ر - 89 ر)، 30 سطر، اندازه: 33×21/7 سم [ف: 8 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كان شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072 ق؛ در فهرست (1: 328) با شماره 286/39 آمده؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 17 گ (336 پ - 352 ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [میراث شهاب: 42 -150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 47 ص (211-257)، 25 سطر [سنا: ف: 2-191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، 16 گ (72- 87)، 29 سطر، اندازه: 21/5×10 سم [ف: 28 - 328]
آغاز و انجام: برابر
مانند نسخه هایی است که هنری کربن نسخه خود را به سال 1331 ش از روی آن ها چاپ کرد، و همه سه بخش را در بر دارد؛ بی کا، تا: جمعه 14 محرم 1310 ق؛ کاغذ: فرنگی زرد، 23 گ (70 ر - 92 ر)، 17 سطر [ف: 11 - 588]
آغاز: سپاس وافر، کیهان را و آفریدگارن دو جهان را وادارنده زمین و آسمان را، و درود بر رسولان او على الخصوص محمد ... این رسالتی است که شيخ رئيس ابوعلی انشا کرده است در شرح قصه حي بن يقطان و پدید کردن رمزهایش. قال. و بعد فان ... التفسير: گوید اتفاق افتاد مر آن که؛ انجام: قال ولد بما هاجر اليه افراد من الناس ... الترجمه: گوید که بود که یکی از مردمان بنزدیک او شود و چندان نیکی بجای او کند که ... شریعت آمده بود از ... کار کند و این پایگاه دانایان بود
بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی ضخیم، جلد: میشن قرمز، 14 گ (172-159 پ)، اندازه: 17/6×11/7 سم [ف: 9 - 339]
hayy ibn-i yaqzan (manzum)
ابن هباريه، محمد بن محمد، 414 - 509 قمری
ebn-o habbārīyya, mohammad ebn-e mohammad (1024 - 1116)
وابسته به شرح قصة حي بن يقظان = الرسالة المرموزة؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428)
ابن هبارية محمد عباسی زاده آذربایجان و نشأت یافته در بغداد و اصفهان است که در کرمان درگذشت، او شاعری عارف بود و چون معتقدات مبتنی بر توحيد عددی و دارندگان آن اعتقادی حتی وزیر و خلیفه را به مسخره می گرفت، از این رو نوسنیانی چون عماد کاتب در خريدة القصر او را به هجا بودن شهرت دادند. او داستان حی بن یقظان را به شعر عربی سروده است.
آغاز: حي بن يقظان ما حي بن يقظانا ** سبحان موجود ذاک الشيخ سبحانا/ شيخ من البلد القدسي منشأه ** سرى الينا فحيا و احيانا ...
[دنا 827/4]
نسخه اصل: احمد 3 ش 3268؛ خط: نسخ، كا: محمد بن عیسی بن على بن هياج طبیب، تا: ذیحجه 580 ق [فیلم ها ف: 1 - 551]
آغاز: برابر؛ انجام: لا شيء الطف منها ان من عرف القديم اصفی جميع الخلق اذهانا.
نام نویسنده با استناد به مهدوی (مصنفات ابن سینا) ص 95 تعیین شد؛ خط: نسخ خوش، كا: ناصر الدین حسین بن نورالدین محمد کرمانی، تا: 1097 ق، جان کرمان؛ در چهار ستون چلیپا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5 ص (168-172)، سطور چلیپای (20×11/4)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3 - 258]
آغاز: برابر؛ انجام: مموه كل ما یاتی به کذب ** و لست مستغنية عنه و ان خانا
خط: نستعلیق شکسته، كا: فرهاد میرزا، تا: پنج شنبه 11 شعبان 1264 ق، جا: تهران؛ کاغذ: حنایی نازک، جلد: میشن قهوه ای، 1 گ (5 پ)، 27 سطر (10/5×20/5)، اندازه: 28/6×17/9 سم [ف: 451-29/1]
hayy ibn-i yaqzan = asrar-ul hikmat-il masriqiyya
ابن طفيل، محمد بن عبدالملک، 494؟ – 581 قمری
ebn-e tofayl, mohammad ebn-e ‘abd-ol-malek (1102 - 1186)
رساله پس از ذکر مقدمه در اجلیت حکمت اشراقی داستانی است فلسفی در بیان امکان ترقی و تکامل انسان به تفکر و مشاهده در عالم خلق و دریافتن برخی از اسرار نهفته در طبیعت که به صورت داستان سیر طبیعی کودک بی مربی در آورده، رساله ترجمه بلاتینی و انگلیسی نیز شده است.
چاپ: قاهره، مطبعة النيل: 1904 م؛ به کوشش احمد امین (مصر، دار المعارف مصر: 1952 م)؛ به تحقیق فاروق سعد (بیروت، دار آفاق جديدة: 1294 ق)
[دنا 827/4]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 111 ص (17-127)، 14 سطر (16×6)، اندازه: 27×17 سم [سنا: ف: 1- 43]
آغاز: پس از دیباچه: ایها الكريم الصفى الحميم منحك الله تم البقاء الأبدی؛ انجام: و السلام علیک ایها الاخ البار الرحیم ایدک الله تعالى اسعافه و رحمة الله و بركاته
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ خط نسخه با نسخه 5908 یکی است و کاتب آن نسخه احمد بن محمد علی اسفیدواجانی کرونی اصفهانی است و از این رو این نسخه هم در 1238 باید نوشته شده باشد؛ مجدول مذهب، دارای سرلوح مذهب؛ واقف: نائینی؛ 18 گ، 27 سطر، اندازه: 30×18 سم [ف: 4 - 126]
نسخه اصل: اسكوريال ش 696 (فهرست در نبورگ ص 492) یا 693 (کاسیری ص 302)؛ بی کا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 40]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی سیر، 40 گ (94 پ - 133 پ)، 20 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 5 – 317]
al-ḥayy-ul fa''āl
علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, “alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
آغاز: بسمله مسئلة في بيان حقيقة الحى الفعال و ذكر الخلاف فيه و الدلالة على الصحيح في ذلك السيد المرتضی علم الهدی ... قال رحمه الله ذهبت الفلاسفة الى ان الحي الفعال هو النفس ..؛ انجام:
و كل ما يأتي مني مع شفل قلبی و تقسم فكرى ... لازال للدين عضدا و لاهله كنفا و سندا ان شاء الله تعالی ... و نعم الوکیل.
خط: نستعلیق، کا: حيدر بن محمد بن احمد طبرانی یا طیرانی، تا: 958 و 961 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 9 ص (66-74)، 17 سطر، اندازه: 14×9/5 سم [ف: 32 - 225]
آغاز: و ذكر الخلاف فيه و الدلالة على الصحيح من ذلك، املاء سیدنا الشريف المرتضی ... قال ذهبت الفلاسفة الى ان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه غره ربيع الاول 1124 ق؛ 3 گ (84 پ -86)، اندازه: 12/5×19 سم [نسخه پژوهی: 3 - 122]
al-ḥaytīyyat-ut taʻlīlīyya wa-l ḥaytīyyat-ut taqyīdīyya (al-qawl fi-1 farq bayna)
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1290/4
بی کا، بی تا، 1 ص، اندازه: 21×14 سم [ف: 3 - 76]
به حیدر آملی - احوال حيدر بن على آملی (ترجمه)
heydar beyg (dāstān)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27143
بی کا، بی تا؛ خریداری از سارا مجتهدی [رایانه]
heydar-beyg-nāme = heydar-beyg va do×tar-e qāzī-ye kešmīr
داستانی عشقی است که بنا به گفته ناظم، در زمان شاه عباس دوم صفوی اتفاق افتاده و حیدر بیک نامی، ظاهرا از غلامان شاه عباس دوم (1052-1077 ق) در هنگام شکار، چشمش به ماه رخساری افتاده که نام او در تحريرها «سیمنبر» «سنمبر» و «صنوبر» آمده و دلباختن به او و ادامه داستان ... این منظومه به نام حیدر بیک و دختر قاضی کشمیر نیز نامیده شده است. داستانی است از جنگ و بزم و وصال و در ضمن حکایت در آمیختن فرهنگ ایران و کشمیر هند، که آن جا را «ایران صغیر» می خواندند.
چاپ: چاپ تهران 1326 به نام داستان حیدر بیگ و سمن بر
[مشترک پاکستان 1410/8؛ مرعشی 306/29؛ داستان حیدر بیک و سنمبر، شرکت سهامی طبع تهران؛ آذر ماه 1326؛ الذريعة 175/7؛ فهرستواره منزوی 833/10]
آغاز: ... دانم که بتوانم ستانم ** اگر نه من جوابش بر تو خوانم/ بگفتا گرستم آری همین یاد ** که این سازی نخواهی داد بر باد؛ انجام: به گرمابه بشد خود کرد طاهر ** بر او آمد به خلعت های فاخر/ همی بودند با هم خرم و شاد ** به کام دوستان با خاطر شاد
منظومه مفصلی است در عاشق شدن حیدر بیک به دختر قاضی کشمیر و درگیری با قاضی در این رابطه، وقوع این داستان در اصفهان و گویا زمان صفویه ساخته شده است؛
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوای سفید، 16 گ، 13 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 3 - 1648]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 134 گ، 15 سطر، قطع: وزيري [آستانه قم: 113]
آغاز: الا ای طوطی نطق شکرخاه ** به زندان قفس تاکی کنی جاه
خط: نستعلیق، كا: حمزة بن رستم خان، تا: 1249 ق؛ قطع: ربعی؛ [نشریه: 7- 253]
آغاز: ألا ای طوطی نطق شکر خوای ** بزندان قفس تاکی کنی جای؛ انجام: نقاب از روی چون ماهش بر انداخت ** دو دستش را بگردن چنبر انداخت
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: محرم 1272 ق؛ تا حدودی بد خط و اغلاط املایی و دستوری فراوان دارد، نسخه حاضر با نسخه چاپی آن اندکی اختلاف دارد و ابیات آن بیشتر از چاپی می باشد؛ تملک: شیخ محمد علی، حاج احمد خلف؛ مهر: «لا إله إلا الله الملک الحق المبين» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 19 گ (2-20)، 19 سطر، اندازه: 15×8 سم [ف: 29 - 306]
آغاز: کتاب حیدربیک، در ستایش ذات حضرت خداوندی گوید اللهم قبل. بسمله ... سپاس خدای جهان آفرین ** خداوند یکتای جان آفرین؛ انجام: نباشد اگر لایقت ای نجيب ** که این نسخه ماند ... یادگار
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید حسن فرزند میر عبدالمجيد واعظ، تا: 19 جمادی الاول 1302 ق، برای زبدة المخدرات والده میرزا علی محمد خان؛ مجدول محرر، کمند کشی، با رکابه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45 گ، 12 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 44 - 22]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 94 گ، اندازه: 18×10/8 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، الا ای طوطی نطق شکر خا ** به فرزندان قفس تا
کی کنی جا؛ انجام: بعیش و نوش بعد از رنج بسیار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 32 گ، 11 سطر (14×9)، اندازه: 19×13 سم [ف: 4-1414]
heydar-beyg-nāme = heydar-beyg va do×tar-e qāzī-ye kešmīr
تحریری از همان داستان پیشین است به لهجه کردی. در تحریر فارسی آن که در اسلام آباد پاکستان دیده بودم آمده بود: به خواهش بزرگی از مردم عراق اصفهان، که از سراینده داستانی خواسته بود سروده شده است: «چنین باشد اگر خواهی ره راست ** بزرگی از عراق اصفهان خواست/ بگو نقلی تو از معشوق عشاق ** که از یادگاری اندر آفاق از کشمیرش برون آور، به ایران ** بیان سرگذشت نره شیران/ جلوس شاه دین عباس ثانی ** که او زد سکه صاحبقرانی/ از آن جمله بودی او را جوانی ** جوان بهتر ز جان جهانی/ غلام شاه، حیدر بیگ نامش ** ...». نام سراینده تحریر کردی آن نیز به این نا آشنا به لهجه کردی به دست نیامد. شاید در بخش پایانی بوده است که در نسخه افتاده است. تحریر کردی آن آغاز می شود با حمد باری و ستایش از پیامبر و حضرت علی و خاندان (77 بیت) به گونه ای که شیعی بودن سراینده و تبلیغات روزگار صفوی را نشان می دهد. سپس به شاه عباس ثانی و داستان می پردازد: «دمای شیخ صفی عباس ثانی ** سکه ش داورذی صاحبقرانی .../ «حیدر بیگ» نامی غلام شاهی ** شیر شیرانی، طور يوسف القایی». در منابع در دسترس نشانی از نسخه دیگر این تحریر به دست نیامد. (احمد منزوی)
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1618/3
آغاز: بسمله، شهنشای بی باک (چنین) ** الا لاشریک شهنشای بی باک/ فرد فریادرس، ذات تینا پاک ** باعث بر ایجاد عرض (ارض؟) روی افلاک/ بیخورد و بیخواب، بی رود، بی فرزند؛ انجام: صنوبر و ناز و ات ای شهریار ** به توفيق حق بنای کردگار - تا دور مهدی صاحب زمانی
نسخه دارای 975 بیت است؛
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: محرم 1249 ق، جا: شهر سقز، افتادگی: انجام؛ 18 گ (59 ر - 76 پ)، سطور راسته و چلیپا [ف: 3 - 116]
حیدر بیگ و دختر قاضی کشمیر - حیدر بیگ نامه
heydar-nāme
مثنوی حماسی است که شاعر در آن دلاوری های علی (علیه السلام) را در جنگ بدر و احد و سایر غزوات به نظم کشیده است. نسخه حاضر از آغاز و انجام افتادگی دارد و به همین جهت تشخیص نام شاعر ممکن نشد. گویا بخشی از حمله حیدری باذل مشهدی است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2221/4-12/111
آغاز: دماغم ز فکر سخن سوخته است ** لبم را تفکر به هم دوخته است/ مرا خوانده در بزم خود روزگار ** به مجلس رود کس چنان پر خمار؛ انجام: نخست او ستاننده دل زشیر ** بشد روبرو با هشام دلیر/ که در قوم او صاحب رتبه بود ** عمو زاده شيبه و عتبه بود
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ، 12 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 3 - 1697]
heydar va senowbar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9786
آغاز: قادر قدرت ** يا حي يا قيوم قادر قدرت/ فرست بخشنده فرسان فرست ** قلمزد بروی لوح قلم خط؛ انجام: تکیا نکامش الاله هرمزی ** قرمز نما بی پارچه انیزی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 14 ذیقعده 1288 ق؛ رکابه دار؛ جلد: مقوای سبز، 30 گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 31 - 88]
heydarīye (t.)
حسینی گیلانی، احمد بن فضل الله
hoseynī gīlānī, ahmad ebn-e fazl-o-llāh
در چهار «باب» و متن از شیخ احمد احسائی است.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1342
آغاز: بسمله، حمد له، المستحق للعبادة بين خلقه اجمعين؛ انجام: بعد از حمد و رکعت اول سوره اعلی بخواند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: محمود شیخی زاده؛ جلد: مقوایی تیماج مشکی، 17 سطر (15×9)، اندازه: 21×14 سم [ف: 3- 934]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 24
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 377]
حیدریه شیخ احسائی - نجاة السالكين (ترجمه)
الحيرة - العروس
al-ḥayra
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 116/2
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 699]
heyrat-ol abrār
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906 ؟ قمري
amīr ‘alī-šīr-e navā’ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 -1501)
تاریخ تألیف: 888ق
شاعر منظومه خمسهاي در تقلید نظامی به ترکی دارد، شامل: 1. حیرت الابرار، 2. لیلی و مجنون، 3. شیرین و فرهاد، 4. سبعه سیاره، 5. سد سکندري. نخستین مثنوي خمسه اوست که در 888 ساخته و نزدیک 3800 بیت است. در آن آمده: نکته تاریخی که احسن ایدي ** سکیز و سکیز یوزو سکسن ایدي.
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ** رشته غه چکتی پنجه در یتیم/ کنج وطن کونکی انینک گنج خیر ** خاطري کنجور دیتلی کنج ریز
[فرهنگ سخنوران، خیامپور 616؛ الذریع 7/ 125؛ فهرست آثار نوایی چاپ 1970 تاشکند ص 41]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ نسخه در کتابخانه دختر سلطان سلیمان بن سلطان سلیم عثمانی 926-974 بوده؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج، 325گ، 21 سطر، اندازه: 17×5/ 24سم [ف: 4 - 353]
آغاز: برابر؛ انجام: حبیبان کز او قوسه بیر مقالات ** نوایی سوز لري تا بغاي نوایی/ میدیم بار تو رور کیم کاتبی غه ** عنایت برله قیلغاي گر دعایی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ مهر: محمد مورخ 1243؛ در برخی جاها تصویر دارد؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 148گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×19سم [ف: 12 - 2649]
آغاز: برابر؛ انجام: ساقی آلیپ کیل تولا پیمانه اي ** یوق غلط اتیم تولا ضم خانه اي/ تاآنی کوپ کوپ آبسان سیقاراي ** کوپ کوپ ایحسب بپردم اوزومدین باراي. تمت الکتاب بعون الملک الوهاب
نسخه حاضر حیرت الابرار و فرهاد و شیرین را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 10 شوال 1040ق؛ مجدول؛ تملک: محمد حسین بن محمد رضا بیک ذوالقدر؛ 119گ، 17 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 3 - 1697]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012 و 1065 و 1077ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 274گ، 25 سطر، اندازه: 21×5/ 32سم [ف: 4 - 353]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1065ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: تا آنی کوپ کوپ آلپنان سیقاراي ** کوپ کوپ ایچیب بیردم اوز و مدن باراي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1103ق؛ کاغذ: خطایی، جلد: چرمی، 204گ، 12سطر، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 1 - 444]
آغاز: برابر؛ انجام: قالب بانو بواش فکریدا حیران ** بولوب حالی غاهروم کونکلی ویران/ قبلا آلماي دمی براشکا مشغول ** که مهلک غم دین اولقاي جانی مقردل
خط: نسخ، کا: سلیمان ... ( من قرایا سراب)، تا: 1128ق؛ 15گ، 15سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 144]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 769]
آغاز: برابر؛ انجام: تا آنی کوپ کوپ آلبیان سپقاراي ** کوپ کوپ ایجیب بیردم اوزومدین یاراي
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ابریشمی و ترمه، جلد: چرمی سیاه، 43ص، اندازه 5/ 23×34سم [ف: 3 - 1108]
در فهرست جامع الابرار ثبت شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول زرین و فیروزه اي، با یک شمسه مذهب مرصع ممتاز، دو صفحه اول تمامی متن مذهب مرصع ممتاز به سبک کار هرات، سرآغاز هر باب یک سرلوح مرصع مذهب مزدوج ممتاز؛ تملک: سلیمان بن محمد خان قاجار؛ کاغذ: عادلشاهی، جلد: مقوا روکش چرم مشکی ساغري، 27 سطر، اندازه: 24×35سم [ف: 3-90]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 13 و 15 سطر، اندازه: 5/ 12×5/ 18 سم [ف: 2 - 282]
heyrat-os sarf
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9747/10
آغاز: چه لفظ است قولین اي نامور؛ انجام: از براي مد صوت با عنوان هاي «س، ج»؛ بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندي، 3گ
(71پ-73ر)، اندازه: 15×23سم [ف: 17 - 475]
حیرة العقلاء - حیرة الفضلاء فی تحقیق الجذر الاصم
ḥayrat-ul fuḍalā’ fī taḥqīq-il jaḏr-il aṣam = ḥasrat-ul fuḍalā’ = ḥayrat-ul ‘uqalā’
خفري، محمد بن احمد، - 957 ؟ قمري
xafrī, mohammad ebn-e ahmad ( - 1550)
ارسطو در فصل 9 کتاب عبارت ارغنون در مبحث تناقض قضایاء ممکن استقبالی و در فصل 3 دفتر 11 الهی در مبحث امکان و استعداد با گروه مگارا مانند اوبولیدس و دیودروس کرونوس و فیلون مخالفت نموده است و این اوبولیدس در زمان افلاطون و ارسطو میزیسته و میان آنها پیوسته جنگ و ستیز بوده و گاهی کار به دشنام میکشید و فیلون دیالکتیکی شاگرد او بوده است و فیلون هم از بزرگان جدلیان گروه مگارا به شمار میآید و چند مغالطه از اینها به یادگار مانده است مانند: پوشیده شاخدار، نهفته، کچل، ارزن، پیدایش، دروغگو. مغالطه اخیر چنین است: کسی دروغ میگوید و سپس میگوید دروغ میگویم آیا راست گفته است یا دروغ چنان که اپیمنیدس کریتسی گفته است: همه مردم کریتس دروغگویند آیا خود راست گفته یا دروغ؟ این مغالطه به دانشمندان خاوري رسید و بدان شبهه جذر اصم نام دادند و کتابها در حل آن نوشتند چنان که افضل الدین محمد ترکه در طوس براي شاگردان خود رسالهاي به نام «انموذج العلوم» در حل مسائل دشوار نوشته و در آن از این شبهه که به شکل «کل کلامی کاذب» در آمده پاسخ گفته است. صدرالدین دشتکی و دوانی هر دو چند رساله در رد یکدیگر درباره گشودن این مشکل نوشته اند و سید داماد در الافق المبین نیز به حل آن پرداخت و در الذریعه به نام بسیاري از رسالهها که در این باره نوشته شده برمیخوریم. فیلسوف و متکلم قرن دهم محقق خفري شمس الدین محمد بن احمد شاگرد صدرالدین محمد دشتکی شیرازي نیز دو رساله در حل مغالطه «کل کلامی کاذب» دارد یکی «عبرة الفضلا» و دیگري «حیرة الفضلاء» یا «حل مالاینحل» که در دو «مقصد» است در یکی راه حلهایی که آورده اند یاد کرده و از آنها خرده گیري نمود و در دومی که نیم این رساله است حلی که خود کرده است آورده. وي از تفتازانی و سید المدققین و صاحب قسطاس و کاتبی یاد میکند و تاریخچه حل این مسئله از این رساله بهخوبی به دست میآید. (دانش پژوه)
در برخی نسخهها یک مقدمه و چهار مقصد آمده است.
آغاز: الحمدﷲ... اما بعد فیقول الفقیر... محمد الخفري هذه رسالة فی بیان حل المعضلة المشهورة التی اعیت علماء الامصار... مشتملة علی مقدمه و مقصدین اما المقدمه ففی تقریر الشبهه و اعلم ان لها تقریرات اربعه...
انجام: فلا یلزم اجتماع النقیضین و لا اجتماع الصدق و الکذب فیهما و لا یخفی علیک الاجراء فی باقی التقریرات. فلنختم الرساله المسماه بحیرة الفضلاء بالحمد و الصلوة فالحمدﷲ علی افضاله و الصلوة علی محمد و آله.
چاپ: در دوازده رساله در پارادکس دروغگو، (تهران، موسسه حکمت و فلسفه ایران: 1386) به تصحیح احد فرامرز قراملکی
[الذریعه 7/ 14-13؛ دنا 4/ 828-829 (14 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: ملاموسی گیلانی؛ کاغذ: سمرقندي، حنایی، جلد: پارچهایی زرد اخري، 32ص (1- 32)، 18 سطر، اندازه: 5/ 10×20سم [ف: 1 - 116]
در یک مقدمه و دو مقصد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ، 17 سطر [ف: 5 - 455]
بیکا، تا: 987ق، جا: شیراز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 22گ (48-69)، 17 سطر (5/ 11×17)، اندازه: 11×19سم [ف: 11 - 2440]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد یحیی قزوینی، تا: اوایل رجب 1071ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 17گ (165پ-181ر)، اندازه: 12×19سم [مؤید: 3 - 289]
آغاز: برابر؛ انجام: هذه النسبة العقلیة حکایة عن النسبة الخارجیة فقط مقدمه و مقصد اول آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: کرم اﷲ عطاء، تا: دوشنبه 18 شوال 1083ق، جا: مکه مکرمه؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (72پ-73ر)، اندازه: 23×5/ 36سم [ف: 17 - 125]
در مقدمه و دو مقصد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد سعید بن میرنظام حسینی مازندرانی، تا: 1089ق؛ در 180ر-181ر پرسشی است خواجه طوسی است از جمال ایدن درباره «کل مالا حاصل لامکان وجوده و عدمه غیر ذاته» و بندي از ارشاد المقاصد؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 10گ (171پ-180ر)، اندازه: 10×18سم [ف: 5 - 343]
آغاز و انجام: برابر
در مقدمه و دو مقصد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1124ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 35ص (32-66)، 15 سطر، اندازه: 3/ 10×15سم [ف: 43 - 233]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: پیرامون قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (340پ-346پ)، 25 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 37 - 291]
کا: محمد کاظم بن محمد صادق بن محمد رضا، تا: 4 صفر 1228ق [دلیل المخطوطات: 1 - 53]
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم موسوي اصفهانی، تا: ذیحجه 1323ق؛ جلد: تیماج زرد، 14 سطر، اندازه: 14×5 /19سم [ف: 1 - 112]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ مجدول مذهب، داراي سرلوح؛ کاغذ: شکري، 61 ص (1-61)، 14 سطر، اندازه: 8×23سم [ف: 5 - 237]
بیکا، بیتا؛ [د. ث. مجلس]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 12گ (43پ-54ر)، 20سطر (5 /6×13)، اندازه: 14×21سم [ف: 8- 155]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 28 جمادي الاول 1021ق، جا: سپاهان؛ کاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: مقوا، 16 سطر (5/ 4×12)، اندازه: 9×5/ 16سم [ف: 3 - 45]
ayrat-ul fuqaha’
کردري، عبدالغفور بن لقمان، - 562 قمري
(1167 - ) ‘abd-ol- qafur ben loqman ,1kardar
این اثر مشتمل بر مسائل مشکل فقهی طبق مذهب حنفی و بر اساس ترتیب کتب فقه و گاهی همراه با نقل اقوال بعضی از اصحاب ابی حنیفه.
آغاز: بسمله، قال ولو ان رجلا سئل عن هره اخذت فاره فوقعتا فی البئر فما تاکم ینزح فان قال ماء البئر کله فقد اخطأ...
[دنا 4/ 829؛ هدیه العارفین 1/ 587]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ولدان رجلا ابق عبده من بلد الی بلد آخر و اخذ مولاه کتابا من قاضی البلد الی قاضی البلده الذي هو فیها بقبل هذا الکتاب ام لافی قول ابی یوسف بقبل و یاخذ به کفیلا و یستلم العبد الیه...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی، روکش کاغذي ابري، 31ص (37-67)، 21سطر (5×14)، اندازه 10×19سم [ف: 14 - 115]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم طلقها قبل الدخول فللزوج أن... فی نصف العبد و اﷲ أعلم و أحکم.
خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ نسخه قدیم، مصحح؛ جلد: مقوایی، 71گ (2پ-72ر)، 11 سطر، اندازه: 13×5/ 17سم [ف: 6 - 242]
ayrat-ul fuqaha’
چند مسأله مشکل فقهی است با ذکر جواب هر یک بعد از هر مسأله.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14248/8
آغاز: مسئله امة حل فی الظهر و حرم فی العصر ایضا حل فی المغرب و حرم؛ انجام: فالجواب یقع لکل واحده منهن فبقین طلقه علی طلقتان.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور مشکی، 13گ (160پ-172ر)، 16 سطر، اندازه: 5/ 14×20سم [ف: 38 - 360]
حیرة القاري - صرة الفتاوي
heyrat-ol qolub va nahayat-ol ‘oqul
قریشی، رفیع الدین بن محمد،
Qorayšī, rafī‘-od-dīn ebn-e mohammad
رساله مفصلی است در رمل مشتمل بر دو «مقاله»: 1. علمی شامل یازده «فصل»؛ 2. عملی شامل بیست و هشت «فصل».
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5476/1-27/146
آغاز: بسمله الحمد مرحکیمی را که یزال ولاتغیر عن... اما پس از حمد ونعت چنین گوید مؤلف... که اشارت بابشارت حضرت؛
انجام: دلیل سفر سفري که واقع شود دور و دراز وبی فایده بود دیدن خوابها آشفته و صلاح و عقب خانه زنان و کثرت مال و حاملت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 32گ، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1698]
heyrat-ol moftīn
مباحث غسل و طهارت و اصول دین اسلام آمده است ظاهرا
نویسنده بر مذهب شافعی بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2/ 1217
آغاز: مسلمان نماز کرده اند... نماز او درست نبود چگونه بود؛
انجام: مثلا غصب کرد.
خط: نستعلیق، کا: محمد طالب بن حاجی حیدر جلیلی، تا: 1049ق، جا: اورنگ آباد دکن؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج قرمز، 149گ، 18 سطر (6×14)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 253]
heyrat-nāme-ye sofarā = safar-nāme-ye engelestān
ایلچی، ابوالحسن بن محمد علی، 1190 - 1262 قمري
Īlčī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad ‘alī (1776 - 1846)
روزنامه سفر ماموریتی اوست به انگلستان سال هاي 1224-1225ق ورویدادهاي آن روزگار در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه».
آغاز: اعلم بود، احمد نامی که سرور عالم بود. یعنی محمد مصطفی صلی اﷲ علیه و آله افضل التحیه و الثناء... اما بعد بر سیاحان روزگار و جهان دیدگان تجربه کار پوشیده نماناد که حقیر... این رساله را به حیرت نامه سفراء موسوم گردانید...
[فهرست واره منزوي 1/ 76؛ دنا 4/ 829]
آغاز: برابر؛ انجام: همه روزه را تکرار و ایشان سخنانی چند مبنی بر تسلی خاطر من
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: وزیر گفت سه روز دیگر تصدیع کشیده پیش شاه این جا خواهید آمد ایلچی اسپانیال امشب بدیدن آمد بسیار
خط: نستعلیق، کا: عباس حمیدي (تندنویس مجلس شوراي ملی)، تا: 20 بهمن 1317ش، مطابق با 19 ذیحجه 1357ق، جا: تهران، براي دکتر قاسم غنی؛ از روي نسخه اصل که در تصرف حسین خان سمیعیان معاون کارپردازي مجلس شوراي ملی بوده، کاتب فهرست مطالب سفرنامه را در 6 برگ تنظیم کرده و در ابتداي نسخه آورده؛ مهر: کتابخانه دکتر قاسم غنی مورخه1320؛ جلد: مقوا رویه کاغذ، 197گ، 18 سطر، اندازه: 22×5/ 34سم [ف: 31 - 134]
ḥayrat-un naḥwī = š. -ul uḥjīyyāt wa-l luġazīyyāt-in naḥwīyya
جمال ابزري، حسین بن حسن، ق8 قمري
jamāl-e abzarī, hoseyn ebn-e hasan ( - 14c)
اهداء به: شاه شجاع (760-786)
در شرح برخی از شعرهاي عربی از رهگذر اعراب و دستور زبان و سپس تفسیر آن با عنوان «تخلیصه».
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي نورالعالمین بانوار علوم العالمین و ابهج الارضین بریاض عدل العالمین... اما بعد فقد شاع بین اهل العلم منظومات فیها من جهة الاعراب تشکیکات فمن تأمل فی اعرابها وقع فی الشبهات و تحیر فی توجیه تلک المشکلات... فها انا اذا الفقیر الجاهل حسین بن حسن الملقب بجمال الابرزي... فان الشاعر حدثونی ان زید اضاحکا، قائل فی حب هند تسعف. حدثونی فعل و فاعل مفعول...
انجام: اولان خالد لیس بجید او مررت بزید و الحال زیدا اخبر اباه المسمی بحسین ان خالد یأن. و الصلاه و السلام علی خیر الخلایق اجمعین محمد و آله الطیبین الطاهرین الی یوم الدین. [دنا 4/ 829]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ در ص ع مالکی بنام عبداﷲ حسینی آن را حیرة النحو خوانده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 49گ، 15 سطر، اندازه: 4 /8×8/ 13سم [ف: 1 - 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: علی رضا، تا: 12 جمادي الاول 996ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 48گ، 15 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 12 - 86]
hayyez-e zat
در وجه و نفس و صفت اسماء و افعال و صورت جامعه و متفرقه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5771/2
آغاز: بسمله. حمد له... اما بعد این رساله ایست در بیان و وجه و نفس؛ انجام: و بعد از تقدس است و اﷲ ﷲ... اجمعین.
خط: نستعلیق هندي، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندي، جلد: گالینگور، 3گ (12ر-14پ)، 14 سطر (6×17)، اندازه: 16×24سم [ف: 16 - 86]
حیض- احکام حیض
al-ḥiyḍ
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمري
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
رساله مختصري است در احکام و علائم حیض: تعریف الحیض، استقرار العاده عددا و وقتا، استقرار العادة وقتا، حکم المبتدئة، حکم المضطربه، لو ذکرت المضطربه الوقت خاصه، حکم المبتدئة التی لها تمییز، حکمالمبتدئة التی لاتمییز لها، حکم المعتادة عادة مضبوطة و لها تمییز، حکمالمعتادة عادة مضبوطة و لا تمییز لها.
آغاز: بسمله، الحیض هو الدم الاسود او الاحمر العبیط الغلیظ المنتن الذي یخرج بدفع و حرقة من الا یسر غالبا
[دنا 4/ 829؛ مکتبه امیرالمؤمنین 2/ 518]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذ استقرت کذلک و حصل الاستمرار
خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن هلال، تا: 936ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (24ر-25پ)، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2/ 27- 33]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا استقر کذالک حصل الاستقرار خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرحیم رستمداري، تا: 964ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (111پ-115ر)، اندازه: 13×5/ 18سم [ف: 13 - 130]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا استقرت کذلک حصل الاستمرار.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 9ص، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 21 - 568]
al-ḥiyḍ
حجت کوه کمري، محمد بن علی، 1310-1372 قمري
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893 -1953)
مفصل در بحث حیض است و تقریرات درس بعضی از اساتیدشان میباشد.
قم؛ حجت کوهکمري؛ شماره نسخه: 48/1
آغاز: اعلم ان الحیض هو الدم المخصوص المتکون فی الرحم المعروف بین النساء
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 26ص (226-251) [ف: 48]
قم؛ مرکز احیا ؛ شماره نسخه: 185/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 205]
عبدالواحد، ق14 قمري
‘abd-ol-vāhed ( - 20c)
احکام حیض است بنابر مذهب اهل تسنن در فصول و ابواب پراکنده، نویسنده، که به نظر میآید شافعی مذهب است، در بعضی احکام اختلاف آراي مذاهب اربعه اهل سنت را ذکر میکند و نقل و ترجمههایی از کتب مالکیه دارد. از عایشه، ابن قاسم، رملی، ابن حجر و منهج و جز آن نام میبرد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6252
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلاه علی سیدنا محمد القائل من یرد اﷲ به خیرا یفقهه فی الدین... اما بعد بدانکه؛ انجام: اگر چه قصدش تعظیم باشد ولی بعی از علما گفته اند که ان حرام نیست و اﷲ اعلم الحمدﷲ علی تمام ذلک... و الحمدﷲ رب العالمین (ص 45)... حاجتی به تقلید ندارد بلکه بمذهب خود عمل نماید واﷲ ولی التوفیق و هو حسبی و نعم الوکیل (ص 52)
کاتب = مؤلف تا: 1340ق، کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور مشکی، 52ص، اندازه: 8 /14×23سم [رایانه]
al-ḥiyḍ
رساله کوتاهی درباره حیض است.
بشرویه؛ امیرالم منین؛ شماره نسخه: 67/2
آغاز: بسمله الحیض فی المشهور عند اللغویین هو مطلق... من قولهم حاض الوادي ارسال و عن القاموس الدم؛ انجام: و الاصل عدم الانتقال فیتسا قطان و یبقی الاستصحاب الاول بلا معارض و قد یقرر الاعتراض بهذا التقریر و هو ان
خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (189ر-197ر)، 29 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ]
heyz va nefas
به فارسی به روش عربی از قرن 13.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8064/1
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندي، جلد: مقوا، 9 سطر (8×14)، اندازه: 5/ 13×21سم [ف: 17 - 22]
al-ḥīyal
شیبانی، احمد بن عمر، 181 - 261 قمري
Šeybānī, ahmad ebn-e ‘omar (798 - 876)
«علم الحیل الشرعیه» بابی از ابواب فقه و فنی از فنون آن است و
در این باب کتابهایی به تألیف رسیده که به گفته کشف الظنون، مشهورترین آن همین کتاب حاضر است. مؤلف در این کتاب با استناد به اقوال صحابه و تابعین، حیلهها و راه هایی را بیان نموده که با به کارگیري آن در مسائل فقهی میتوان از محدودیتهاي برخی احکام به طریق شرعی رهایی جست. بیشتر مسائل این کتاب با استناد به اقوال سعید بن مسیب و در مسائل عقود و معاملات و معارضات با عنوان «قلت، قال» میباشد.
چاپ: مصر، 129ص، 1314و1316ق.
[دنا 4/ 829؛ کشف الظنون 1/ 695؛ اعلام زرکلی 1/ 178؛ معجم المطبوعات العربیة 1/824]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2678
آغاز: قال ابوبکر احمد بن عمر بن مهیر الشیبانی حدثنا سملة بن صالح عن... عن عبداﷲ بن ابی بریدة قال... عن آیة فی کتاب اﷲ تعالی فقال لا اخراج مسجد حتی اخبرك فقام رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) من مجلسه و اخرج احدي رجلیه بالایة قبل ان یخرج رجله الیمنی؛ انجام: قلت فان لم یتهیأله بیعه و لیس هو فی ملکه و لیس علیه فی یمینه خنث کیف السبیل فی ذلک قال ان کان یستحلفه تم و کمل خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ تملک: محمد هبة اﷲ ثانی به سال 1219، حسین بن محمود قزوینی حنفی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 15 سطر (9×12)، اندازه: 13×17سم [ف: 13 - 103]
al-ḥīyal
بدیع الزمان الخوزي، ابوالعز بن ابی بکر، ق7 قمري
badī‘-oz-zamān-e alxūzī, abūl‘ezz ebn-e abī bakr ( -13c)
در جرثقیل است. در صفحه عنوان نسخه شماره 5/ 708 سپهسالار (گ 28ر) که ترجمهاي است از این کتاب آمده: «کتاب ترجمه الحیل لبنی موسی» ولی چنین نیست، چه کتاب الحیل بن موسی در فهرست برلین (ش 5562 ) شناسانده شده و جز این نسخه ماست و به گواهی نسخه ما و بروکلمان این کتاب از ابوالعز (المعز) بن ابی بکر بن اسماعیل بن زراد (الرزاز) الخوزي (الجزري - الجوزي) ملقب به بدیع الزمان میباشد که به نام الناصرلدین اﷲ ابوالعباس احمد امیرالمؤمنین (575-622) در پنجاه شکل (قضیه) و شش نوع ساخته است (آداب اللغه جرجی زیدان 3/ 253). در نسخه ش 359 کتابخانه بهار هند که مانند این نسخه ما و در شش نوع است و به نام «فن جرثقیل» خوانده شده نیز این کتاب به نام «کتاب حیل بنی موسی» یاد گردیده و فهرست مطالب کتاب در فهرست آنجا آمده است ( فهرست بهار 2/ 393). در فهرست رامپور به نام رساله فی رسم الات الساعه المعروف بالبنکام (ص 414) و در فهرست پاریس ش 2477 (ص 439) به نام کتاب البناکیم از نسخهاي از این کتاب تألیف 602 ق یاد شده است. بروکلمان (1/ 494 و پیوست 1/902) نیز نسخه هاي همین کت اب را نشان داده و از آن به نام «کتاب فی معرفه الحیل الهندسیه» یا «الجامع بین العلم و العمل النافع فی صناع الحیل» یاد نموده است. نسخهاي که در فهرست پاریس شناخته شده است مورخ 890ق می باشد، و در آن آمده که این کتاب در سال 602ق ساخته شده است. عبارت زیر در نسخه بهار دیده میشود: «عند اتصالی بخدمه الزعیم الصالح ابی الفتح محمود بن محمد بن قرا ارسلان (597-618ق) زعیم دیار بکرمن آل ارتق ابقاه اﷲ و ذالک علی اثر خدمتی ابیه و اخیه خمس و عشرین سنه اولها سنه سبعین و خمسمأه الی ان افضی الامرالیه »....از عبارت بالا چنین برمیآید که مؤلف از نزدیکان و شناختگان ابوالفتح محمود ارتقی 597-618ق فرمانرواي دیار بکر میباشد، و همو در سال 602ق و گویا در شهر آمد بود که این کتاب را براي او ساخته است.
فهرستی بدین گونه دردیباچه نسخه ما آمده است: نوع 1. عمل بناکیم و قیل فیاکین؛ نوع 2. عمل اوان وضوء یلیق بمجالس الشراب؛ نوع 3. عمل اباریق وطساس للفصد و الوضوء؛ نوع 4. عمل فوارات فی برکه متبدل و آلات الزمر الدائم؛ نوع 5. عمل آلات رفع الماء من غمره؛ نوع 6. عمل اشکال مختلفه غیر متشابهه. این کتاب اصل عربی کتاب حیل شماره هاي 707 و 708 این کتابخانه است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 712
آغاز: قال الشیخ رئیس الاعمال بدیع الزمان ابوالعزبن اسماعیل بن الزراد الخوزي رحمة اﷲ علیه: الحمدﷲ المبدع صنعه فی السمائیات، المودع اسرارحکمته فی الارضیات، فهی نسخه من عالم ملکوته... فانی تفحصت من کتب المتقدمین و اعمال المتاخرین اسباب الحیل فی الحرکات الرحائیه و الالات المتخذه للساعات... و نقل الاجسام بالاجسام عن المقدمات الطبیعیة..؛
انجام: الفصل الخامس فی کیفیة القسمة التی قسمت بهاالدائره لمخرج الماء و ذلک یکیل الماء اذا فرض الماء المکیل فی الخابیة 145 کیلا... (پس از او صفحه و نیم : ) و هو برج الحمل و هو (یط) درج من الغیر المعثره.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و12؛ یک صفحه شکل مکانیکی رنگی دارد؛ تملک: اعتضادالسلطنه در 1270ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج مشکی، 235گ، 15 سطر (5/ 7×14)، اندازه: 14×22سم [ف: 4 - 354]
hīyal = jarasqāl
شادي آبادي، محمد بن داود، 806 - 956 قمري
šādī ābādī, mohammad ebn-e dāvūd (1404 - 1550)
این رساله ترجمهاي است از کتاب الحیل شماره 712 و داراي یک مقدمه و شش نوع و هر نوع چند شکل و هر شکل چند فصل میباشد. نخستین نوع آن «عمل پنکام» است و در آن آمده: که این کتاب، یعنی اصل عربی آن، در زمان امام ناصرلدین اﷲ ابوالعباس ساخته شده است. دو نسخه که در این کتابخانه هست یکسان نیست. مترجم رساله چنانکه در نسخه شماره 5/ 708 آمده است. محمد بن داود علوي شادي آبادي است.
آغاز: بسمله. رب سهل و یسر و لاتعسر. شیخ ابوالعزبن اسماعیل زراد خوزي رحمة اﷲ علیه، رئیس اعمال و بدیع الزمان بود چنین گوید: که تفحص کردم از کتابهاي متقدمان و علماي متاخران، اسباب حیل از حرکات شبیه به روحانیه، و آلات مستقدمه ساعات سنوي و زمانی را، و نقل اجسام به اجسام از مقدمات طبیعی؛
انجام: و خواهند که بریزند شیرك را به پیچند، آب از دهن شیرك بصحنه آید. و صورت طشت با اسباب مذکور این است: از س 4 گ 164ر. تا پایان با نسخه 708 اختلاف دارد.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ این نسخه از پایان اندکی نسبت به نسخه 708 کم دارد و به جاي آن افزوده هایی نیز در آن هست؛ شکل هاي مکانیکی رنگارنگ؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج حنایی، 164گ، 19 سطر (14×5/ 20)، اندازه: 5/ 20×5/ 25سم [ف: 4 - 356]
انجام: منتسب کرده و ایستاده کرده بشد. و اﷲ اعلم بالصواب.
تمت الکتاب ترجمه حیل ابوالعزیز بن اسماعیل الزراد الخوزي رحمة اﷲ علیه، علی یدالعبد الحقیر...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مکرر شماره پیشین، ولی درست با آن یکسان نیست و چنین آغاز میشود: «بر قرص و بر باطن او ناودانست و بر وي مري اجزا است»...، برابر با س 16 گ رش 707 در فصل پنجم. در این نسخه چند برگ افزوده هست. از سطر 9برگ 246پ. تا آخر 259ر. یکی از فصل هاي افزوده شده شرحی است به عنوان «لغاتی که آن را این کتاب شامل است». و در آن اصطلاحاتی را تفسیر کرده است. این ترجمه مثل اصل شش نوع دارد، و هر نوع مرتب بر چند شکل و هر شکل داراي چند فصل میباشد، این رساله در این نسخه پس از برگ 27 آغاز شده و تا برگ 259 پایان مییابد و در بالاي برگ 28 نوشته شده: «کتاب ترجمه الحیل لبنی موسی و سقط من اوله عده اجزاء و المترجم محمدبن داود العلوي الشادي آبادي» [ف: 4 - 357]
al-ḥīyal (mq. -un fī)
در این گفتار از شناخت ساعت، و آیینه سوزان، و پنجره و روشنایی خانه، و ساختن انگشتري و مکحله ساعت گفتگو شده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3/ 708
آغاز: فی اتخاذ خاتم لاخراج الساعات: اذا اردت اتخاذ خاتم لاستخراج الساعات، فصغ خاتما مدور الحلقة علی البرکار کصناعة الصفیح؛ انجام: یکون سمت القبلة فی ذلک البلد. و صورة الرخامة هذه (انتقل من نسخة سقیمة و اﷲ اعلم).
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ با اشکال رنگارنگ؛ کاغذ: ترمه سپاهانی زرد، جلد: تیماج حنایی، 15گ (8پ-22ر)، 17 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 4 - 358]
al-ḥīyal
فوایدي در پزشکی و غیر پزشکی همچون شعبده است با عنوانهاي «حیلة، حیلة».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 17/ 1179
آغاز: بسمله. صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم، الحیلة فی المراة یعیش لها و لاتاخذ اذا ولدت؛ انجام: حیلة اذا اردت ان تجعل النار فی ثوبک و لایحترق فاغسله بملح... و اترکه حتی یجف و ارم به فی النار، کمل بحمداﷲ و حسن عونه.
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، ش 1656؛ خط: مغربی، کا: عبیداﷲ محمد بن محمد بن علی بکري، تا: با تاریخ 1006ق؛ 2ص (316-317) [عکسی ف: 3 - 406]
hīyal-ur ribā
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
خط: نستعلیق، کا: عبدالغنی بن عبدالصمد بن عبدالغنی، تا: رجب 1200ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 14گ (62ر-75پ)، 18سطر (7×13)، اندازه: 13×17سم [ف: 291]
آغاز: بسمله، استدل هؤلاء الاعلام علی الحیلة و علی الصحة با صل و العمومات مثل احل اﷲ البیع و فیه انه و ان قال الا انه انضاف له و حرم الربا و ایضا روي الفقهاء عن النبی صلی اﷲ علیه و آله ان کل قرض یجر منفعه فهو حرام؛ انجام: فکیف یستدلون
بامثال هذه الروایة سیما و یبطلون بها ماد [ل] علیه ادلة الفقهاء الکثیرة الصحیحة الواضحة الدلالة فتأمل
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: جعفر زاهدي، 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 6ص، 28 سطر، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 1/21- 569]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صل (کذا) اﷲ علی محمد و آله الطاهرین اللهم امددنی و ایدنی و سددنی و وفقنی لما تحب و ترضی بمحمد و آله المعصومین صلوات اﷲ علیهم اجمعین... ان جمعا من علماء هذا الزمان ایدهم اﷲ اعتقد و احلیة القرض بشرط المعالمة المحاباتیة و مرادي منها ان یبیع المقرض من المستقرض بازید من ثمن المثل او یشري منه با نقص منه او یوجر بازید من المثل او یستاجر منه با نقص منها او یصالح کذلک او یملک عینا او منفعة بعقد هبة او غیره؛ انجام: و مثل ان تؤخذ بنت رجل بعنوان النکاح طمعا فی البکاره او الوجاهة من دون شرط
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ صدر نسخه، مقاله اي است ضمن یک صفحه در «اصالة الطهار» گمان میرود از افادات بهبهانی باشد؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا، 13گ، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 5 - 503]
al-ḥīyal-ur rawḥānīyya wa-l asrār-uṭ ṭabī‘īyya fī daqāyiq-il aškal-il handasīyya
؟ فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمري
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
تاریخ تألیف: 321ق
منسوب به فارابی در ده «مقاله». ترجمه روسی آن چاپ شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5187 -ف
نسخه اصل: اوپسالا در سوئد ش 324 فهرست ترنبرگ؛ بیکا، بیتا [فیلمها ف: 3 - 141]
al-ḥīyal-uš šar‘īyya wa ġayr-u-hā
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
ظاهرا از آقا محمد باقر بن محمد اکمل معروف به بهبهانی. ایشان در این رساله استدلالی حیله را به پنج قسم: واجب، مستحب، حرام، مکروه و مباح تقسیم نموده و براي هر یک مثالی آورده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 14876
آغاز: بسمله، حمدله، قال شیخنا العلامة ابن اخت استادنا المحقق ادام اﷲ بقاهما اما بعد فهذه رسالة معمولة من الاقل فی باب استقصاء موارد الحیل... اقول ان حیل الشرعیة تدوي مع ا حکام الخمسة واجب... اما الحیلة الواجبة: فهی حیلة الفقیه فی الصلاة... و اما حیلة المندوبة (کذا): فهی حیلة المسلم المعدم تعلق فی ذمته فی زمان حق من الزکاة و غیرها ثم صارفی زمان آخر محوج و فقیر فهذا الرجل یستحب للمسلمین استحبابا مؤکدا انقاذه من الهلکة و تخلیصه من النار بأن یحتسب ما فی ذمته من الحقوق و یضمن له ذلک بلاقبض و لا اقباض فهذه المندوبة. و اما الحرام: فهی حیلة اصحاب السبت؛ انجام: و فی یوم کذا و فی حالة کذا لم یحنث انتهی ما التقطه من کتاب خزانة الاکمل.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 9گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1/ 21- 570]
ḥīlat-ul bur’ (jawāmi‘) = jawāmi‘-u ḥīlat-il bur’
جالینوس، 129 - 199 میلادي
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمري
وابسته به: حیلة البرء؛ جالینوس (129-199)
کتاب در چهارده «مقاله» است و به نوشته عیون الانباء «جالینوس نخست شش مقاله اول را براي مردي به نام ایارن نوشته و چون او بمرد، جالینوس نیز دنبال کتاب را ناتمام گذارد تا اینکه به خواهش (متعلم) دیگري به نام او جانیانوس هشت مقاله دیگر را نوشت». شاید به همین دلیل است که جالینوس آغاز مقاله هفتم فهرست چهارده مقاله و اغراض و اغراض هر مقاله را یاد کرده است. در آغاز مقاله نخست، جالینوس از روش بقراط و ارسطو و از کتابها و مؤلفات آنان و نیز از پیروان فلسفه ارسطو- مشائیان و رواقیان - یاد کرده و نیز روش خود را در این کتاب به تفصیل روشن ساخته و در اواخر مقاله 6 باز جالینوس به سخن درباره بقراط پرداخته و از کتاب ها و آراء او یاد میکند. عنوان این بخش چنین است: «وصف ما ذکره جالینوس مماقاله بقراط و ما ترکه من اقاویله» وي می گوید: بقراط نخستین کسی است که دریافت بدن انسان از اسطقسات ترکیب شده و ارسطو نخستین کسی است که اسطقسات همه اجسام منحصر در چهار عنصر دانست. مقالات این کتاب (به نوشته ابن ندیم) همه ترجمه حنین است و در پایان نسخه مجلس آمده که هفت مقاله آخر ترجمه ابوالفرج عبداﷲ بن طیب است. فهرست مقالات کتاب حیل البرء که جالینوس در آغاز مقاله 7 آورده: کتاب حیله البرء ینقسم الی
اربع عشره مقاله الاولی منها یتکلم فی اشیاء تجري مجري التوطئه للصناعه الطبیه و فی الثانیه عدد الامراض و فی الثالثه فی مداواه القروح البسیطه و فی الرابعه مداوة القروح المرکبه و فی الخامسه مداواة القروح التی معها اعراض و فی الساسه مداوة الخلوع و الاعصاب و الثقب و فی السابعه ینظر فی الامراض المتشابهة الاجزاء و فی الثامنه یتکلم فی علاج حمی یوم و فی التاسعه فی علاج الحمی الدمویه و فی العاشره... حمی الدق و فی الحادیة عشر علاج الحمیات التی من عفونة الاخلاط و فی الحادیه عشر علاج الحمیات التی من عفونة الاخلاط و فی الثانیه عشر الحمیات التی معها اعراض و الثانیه عشر و الرابعه عشر فی علاج الامراض الالیه. (عبدالحسین حائري)
[دنا 4/ 830؛ معجم المؤلفین 4-87؛ عیون الانباء 1-93؛ طبعات الاطباء 41، 68؛ تاریخ نگارش هاي عربی 3/ 142-144؛ فهرس المخطوطات الطبیة المصورة 14-15]
آغاز: بسمله. رب اعن هذا الکتاب هو جوامع اربعة عشر مقالة من کتاب جالینوس فی حیلة البرء ترجمة حنین بن اسحاق الأشیاء التی اذا قصد نحوها عرف مقدار أمراض العامة
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4001؛ خط: تعلیق، کا: حسن بن علی طبیب طبري، تا: 735ق؛ 6ص (9-14)، 26 سطر [عکسی ف: 3 - 587]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1610/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 16]
آغاز: انه قد ینتفع بمعرفة القانون و الدستور فی حیلة البرء فی امرین احدهما مداواة الابدان و الاخر مداواة الانفس و هذا هو الفلسفه... الذي یقصد قصده الفلاسفه؛ انجام: فیکفی الافسنتین فی قتلها و اما العراض فسرخس تمت المقاله الرابعه عشر من جوامع الاسکندرانیین لکتاب جالینوس فی حیلة البرء و تم الکتاب نقل ابی الفرج عبداﷲ بن طیب الفیلسوف من اول المقالة السابعه الی آخر المقاله الرابعه عشر و الحمدﷲ.
در چهارده مقاله؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادي ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 126گ (241ر-366پ)، 21سطر، اندازه: 19×5/ 25سم [ف: 19 - 28]
آغاز: بسمله جوامع الاربعة عشرة مقالة من کتاب جالینوس فی حیله البرء ترجمه حنین بن اسحاق. الاشیاء التی اذا قصد نحوها عرف مقدار للامراض عامة ثلثة... و انا جامع الامراض التی ذکرها جالینوس علی البیان و الایجاز و الاجمال و الشرح و التخلیص باسهل ماخذ لیقر بن علی جمیع من نظر فی هذا الکتاب... و نبتدء بذکر اول مرض ذکره جالینوس علی الترتیب و التوصیف الی ان انتهی الی آخر مرض ذکره جالینوس بالفاظه غیره مقدم منها شیا و لا مؤخر قال جامع الکتاب وجدت ابواب الکتاب کلها مفصلة سنة فصول ان اتخذلها جدولا و تشجیرا لیکون الکتاب (دو صفحه ارزه خورد و همچنین مرهم خورده است نوشته نشده - هامش)؛ انجام: و ذلک ان جالینوس امر ان الادویة التی یکون فی حیلة البرء التی عرضنا فی کتابنا هذا هو هذه الادویة المشفیة و اماما ذکرناه فی الاجناس فی بعض العلل ادویة لم یذکر جالینوس زیادة مع ما ذکره جالینوس لانی رایت فی اقلیمنا هذه الجملة و هو ایضا قریب المآخذ و انا ما ذکرت هذا لان یجد الطاعن مساغا فیطعن فی ذلک ان جالینوس ذکر ما کان فی مدینته و اقلیمه فالحقت معه ماذکر غیره من الثقات غیر المتهمین ممن لو کانو ایام جالینوس او قبله لجاز لهم اقاویلهم و صحها و اما فی اسماء العلل و طبایعها و فی النبض و البول فانی لم ازد فیه شیا و هو کلام جالینوس بلفظه غض (گویا: فص) و قد اتحفتک اعزك اﷲ ایها الوزیر بتحفة تغنیک عن النظر فی الکتب الشاسعة و هو کنز و ذخر... (جاي دو کلمهاي سفید گذارده شده) ذکرك لیبین فضله فرغت الی اﷲ... (یک کلمه اي سفید مانده) و ایاه نسئل العقو بمنه انه ولی ذلک و القادر علیه و هو [... ] و نعم الوکیل تم کتاب جالینوس فی حیلة البرء ترجمة حنین بن اسحاق و الحمدﷲ و الصلوة علی محمد و آله اجمعین و سلم تسلیما.
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیحجه 1101ق؛ مطالب رساله در جدول و ستون بندي است مانند زبده الطب گرگانی و تقویم الابدان این جزله و تقویم الصحة ابن بطلان، اصل آن مشجر نیست و به گواهی این نسخه کسی آن را مجدول و مشجر کرده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 8گ (95پ-102ر)، اندازه: 15×22سم [ف: 15 - 4159]
ḥīlat-u raf‘-il aṯqāl
ایرن بن کسطینیوس
īren ben kostīnīūs
شامل: مقاله 1. القوي الخمس التی یحرك بها الثقل المعلوم بالقوة المعلومة؛ مقاله 2. العلل التی تجري بها الاثقال العظیمة بقوة الیسیرة؛ مقاله 3. حیل ینتفع بها فی تسهیل ما تقدم وجوده و استعماله.
[نسخههاي منزوي 1/ 158 (مقاله دوم این رساله درضمن رساله شماره 1370)]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2025/1
آغاز: المقالة الاولی... نریدان یحرك الثقل المعلوم بالقوة المعلومه بتراکیب فلک ذات استاره فیعمل بشکلا ثابتا شبیها بالصندوق ولیکن فی حیطانه الطوال المتوازیة مجاور متوازیة؛ انجام: هذا الاسفین بالضرب مرة بعد مره حتی ینحفر اللولب الاثنی الحفر الذي نرید فیکون قد حفرنا اللولب الاثنی وهو ما اردنا ان نعمل... والحمدﷲ رب العالمین والصلاة والسلام علی
سیدنا محمد النبی وآله الطاهرین
خط: نسخ کهن معرب، بیکا، تا: قرن 6؛ با اشکال هندسی، مصحح، یادداشتی از «الحسین بن محمد بن الحسن بن الفاخر الحسینی» درسال 632ق؛ مهر: «عبده زین العابدین الشریف الخادم 1166» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 53گ، اندازه: 17×24سم [ف مخ: 4 - 1582]
al-ḥīla fi-š šuf‘a
امیر صنعانی، محمد بن اسماعیل، 1099 - 1182 قمري
amīr-ol san‘ānī, mohammad ebn-e esmā‘īl (1688 - 1769)
تاریخ تألیف: شب 5 شنبه 17 رجب 1145ق
پاسخ از اشکالی است درباره حیله در شفعه و عدم جواز آن بر مؤلف که در بعضی از کتابهایش داراي این نظریه بوده و به صورت سؤال به وي تقدیم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5015/11
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین... رأیت ما تشکک به المعترض علی ما اخترناه فی حیلة الشفعة و عجبت من تردد کم لاجل ما ذکره؛
انجام: و اﷲ هو یهدینا سواء السبیل و نصلی و نسلم علی محمد و آله خیر قبیل
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن علی بن محمد بن عامر، تا: شنبه 26 صفر 1167ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 7گ (66پ- 72پ)، اندازه: 5/ 15×21سم [ف: 13 - 214]
الحیلة لحفظ الصحة- تدبیر الاصحاء
al-ḥīla li-daf‘-il aḥzān
کندي، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252 ؟ قمري
kendī, ya‘qūb ebn-e eshāq (802 - 867)
چاپ: در رسائل فلسفیة (بیروت، دارالاندلس: 1983م)، به تحقیق عبدالرحمن بدوي
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 4گ (175-178) [فیلمها ف: 1 - 470]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 11گ (186پ-196ر) [فیلمها ف: 1- 519]
الحیوان - معرفة الحیوان
حیوان - منافع حیوان
al-ḥayawān
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمري
(1139 - ) ebn-e bajja, mohammad ebn-e yahya
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10/1289 عکسی
آغاز: کل جسم فهو مؤلف اما من متشابه الاجزاء و اما من مرکب و المرکب منه بالذات؛
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060. آغاز مقاله سیزدهم؛ خط: مغربی، کا: عبداﷲ بن محمد بن یحیی بن اصبغ انصاري، تا: 667ق؛ 1ص (129ر)، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3 - 645]
heyvan
در باب اسامی، احکام و خواص حیوانات و منافع دارویی و سود و زیان آنها. نامها به عربی، فارسی، ترکی و دکنی و بترتیب الفبا نوشته شده. در شرح «باشق» از سلطان قطب شاه یاد میکند (دنباله این حرف از نسخه افتاده).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6244/4
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن عمادالدین اسلام رودي، تا: 1115ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 14ص (159-172)، اندازه: 12×19سم [ف: 19 - 215]
al-ḥaywānāt-ul latī taḥillu bi-lā-xilāf fī maḏhab-iš šāfi‘ī
سمنانی، افضل الدین
semnānī, afzal-od-dīn
چاپ: چاپ شده در مجله دانشکده ادبیات (س 11 ش 1 ص 87-92)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 849/3
نسخه اصل: پاریس 1356 S. P. ؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 877ق؛ 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 542]
al-ḥaywānāt-ul latī taḥillu bi-lā-xilāf fī maḏhab-iš šāfi‘ī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 473/11
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 3ص(460-462)، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 10×17سم [سنا: ف: 1-276]
heyvān-šenāsī
میرزا محمد خان، ق13 قمري
mīrzā mohammad xān ( - 19c)
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 33
آغاز: آغاز: مقدمه: خداوند عالم است که آفریده است این محصول متحرانه (کذا فی النسخه) را و در او گذاشته است؛
انجام: پایان کتاب: این رساله بیاناتی است که متعلق به طبیعت و صفات عمومی و عمده آنها است و فی الحقیقه تذکره مانندي است بجهة حفظ و ضبط رؤوس مسائل در پنجشنبه 25 شهر محرم الحرام 1289 اتمام. پایان نسخه: این کتاب مستطاب را که موسوم است بحیوان شناسی و از تصانیف جناب جلالتماب آقاي آقا میرزا محمد خان الشهیر بدکتر محمد الحیات...
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1289ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 492ص، 13 سطر (7×14)، اندازه: 5/ 11×5/ 17سم [ف: 65]
heyvān-šenāsī
آشتیانی، جواد، ق14 قمري
āštīyānī, javād ( - 20c)
تاریخ تألیف: 1337ق
نویسنده - که عضو دارالترجمه و دارالتألیف وزارت فرهنگ بوده - این کتاب را در جانورشناسی براي دانش آموزان سال اول مدرسه متوسطه آن روزگار تألیف و ترجمه کرده است و در آن از تشریح اعظاء حیوانات و مختصري از فیزیول آنها و کمی از خواص رده بندي جانوران بحث شده.
آغاز: تاریخ طبیعی حیوان شناسی، مقدمه تمام اجسامی که در طبیعت وجود دارند بر دوقسمند...
انجام: بدنشان از صدق آهکی نازکی پوشیده شده است که در آب مرسوب شده لجن سفیدي در قعر بحار تشکیل می دهد انتهی.
[دنا 4/ 830؛ فهرست واره منزوي 5/ 3836]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1026
آغاز: تاریخ طبیعی حیوان شناسی، مقدمه، تمام اجسامی که در طبیعت وجود دارند بر دو قسمند؛ انجام: بدنشان از صدق آهکی نازکی پوشیده شده است که در آب مرسوب شده لجن سفیدي در قعر بحار تشکیل می دهد انتهی.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1337ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ مشکی، 53گ، 16 سطر (10×17)، اندازه: 5/ 17×22سم [ف: 3 - 31]
heyvān-šenāsī
منقولات پراکنده اي بدون ذکر منبع درباره حیوانات مختلف است. در آن از این حیوانات یاد شده: الذي یحیض من الحیوان، الخجل، انسان الماء، النون، کلب الماء، الهد الهد، العنکبوت، الاسد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8960/44
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 11؛ 45. وجه تسمیه امیر النحل و یعسوب الدین خواندن امیرالمؤمنین (علیه السلام) (ص159)، 46. معناي کلمه قیصر (ص159)؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 6ص (153-158)، اندازه: 3 /11×7/ 21سم [ف: 1/ 29- 478]
heyvān va nabāt šenāsī sehr ast
در آن آمده است: «قال افلاطون، قال اسحق، ثم ساق ابی فی هذه المقالة بعد ذلک عمل حیوان آخراتی به افلاطن فی کتاب النوامیس - قال ابی رحمه اﷲ هذا الحیوان یکون کثیرا حوالی البصره - قال الفیلسوف - ثم ذکر ابی رحمه اﷲ بعد هذا عمل بنموس آخر- قال جالینوس فی هذا الکتاب الذي غیر فیه کتاب النوامیس الافلاطون بجوامع ما اتی به الفیلسوف انما سمی بکتابه هذا کتاب النوامیس..».
آغاز: و ذلک اذا قاربت السعودیتم ثم الکلام علی الطالع (سفید) انظر فی الثانی انظر المال من الثانی و صاحبه فان کانا سلیمین من المباحن لم یصغر المولود و ان کان بیت المال منحوسا اصابه عن النصف الاول من عمره؛ انجام: قد یکون فی الماکول و فی غیره فلینبخبه علی العموم حتی فی طلب الریاسة و لمکارم الاخلاق کتب فیها تدبیر ما یحتاج الیه من ذلک فانه من لزم ذلک کان حقیقا بالظفر لما یرومه من دقایق العلوم انشاء اﷲ تعالی. (تمت)
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 105گ (70ر-174ر)، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 12 - 207]
al-xābīya
در جفر و رمل است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 571/2
آغاز: بسمله. اعلم ان تهب المرزیان شاهانشاه ابن الجان فالجان هو المستتر الخبیر اللطیف الفاعل؛ انجام: و القوة تصلح نسبته الیه، لانه غیر عاجز عن شیء. و الحمدﷲ وحده.
خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالغنی انصاري جفري اعدادي رمال، تا: 1041ق، جا: احمد آباد گجرات؛ کاغذ: هندي زرد، جلد: تیماج سبز، 21گ (25پ-45پ)، 21 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 4 - 358]
xātam-u abī ḥāmid al-ġazzālī
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمري
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
به روایت ارزابی اسحاق ابراهیم بن محمد بن ابراهیم گرگانی، در جفر؛ «قال الشیخ الامام... ابوحامد الغزالی فی خاتمه المشروح و هو المزوج و المفرد کلاما فی الاعداد و هذا شعره: اعجب لتسعه ابیات مسطر ** قد سطرت لمعان سرها العدد». چندین بیت است سپس نثر عربی است درباره عزیمت خاتم.
شرح و حواشی:
1- شرح ترکیب خاتم ابی حامد الغزالی = وفق الزحل = مستوجبه المحامد فی شرح خاتم ابی حامد؛ ابن بنت ابی سعد، محمد بن عثمان (653-713)
2- شرح الخاتم ابی حامد
بیکا، تا: قرن 12، محشی؛ کاغذ: سفید برخی رنگین، جلد: تیماج
مشکی، 6ص (107-113) [سنا: ف: 2 - 158]
خط: نسخ، بیکا، تا: گویا شنبه 16 رمضان 1282ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سپاهانی سیاه، 23گ (87-110)، 14 سطر (6×10)، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 158]
xātima (r. )
طغرائی، حسین بن علی، 455 - 514 قمري
toqrā’ī, hoseyn ebn-e ‘alī (1064 - 1121)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 730/4
آغاز: نحمد اللهم لک بلسان الذل و الانکسار المعلوم لک
در تکمیل مسائل سابقه؛ خط: نستعلیق و شکسته ریز، بیکا، تا: 1321ق؛ 32 سطر، اندازه: 5/13×21سم [ف: 2 - 464]
xātimat-ot tasānīf
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، ق13 قمري
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (- 19c)
در شرح خطبه شقشقیه حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به نظم و نثر، قطعه از خطبه را آورده پس از آن ترجمه نثري و نظمی میکند و بعد از ترجمه به شرح به نظم و نثر میپردازد، و در شرح اشاره به بعضی از مراتب عرفانی و اخلاقی کرده و مطالبی راجع به علم و علما میآورد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2659/6
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین چه بهتر آنکه دهم اول کتابت را ** طراز ترجمه کز ویم خطل ندهند؛ انجام: و قال ایضا کفی بالعلم ناظرا...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: غره رجب 1267ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 69گ (268پ-337ر)، اندازه: 17×22سم [ف: 7 - 240]
xātimat-ol hayāt
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، ق13 قمري
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (- 19c)
تاریخ تالیف: 19 محرم 1288ق
کتابی است در اعتقادات، اخلاق و تاریخ که در دوازده «فصل»، دوازده «عنوان» و دو «خاتمه» ترتیب یافته که هر فصلی از سه مجلس، یک مقاله و پنج تکمله برخوردار میباشد. مؤلف در مقدمه این اثر میگوید که داراي بیش از هفتصد تألیف میباشد، نیز در مقدمه یکی از آثار تألیفی خود، تعداد تألیفات خود را به یک هزار جلد رسانده، چون از سنین جوانی عهد کرده بود که آثار خود را به یک هزار جلد برساند و سرانجام موفق گردید.
[تذکر القبور 341؛ الذریعه 8/ 107 و 25/90]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14727/1
آغاز: بسمله، الحمدﷲ علی آلائه، و الشکر علی نعمائه... و بعد عرضه میدارد مسود این اوراق، سیاه روي ترین همه خلق از متمکنین به عوالم انفس و آفاق... چون از وطن مالوف یعنی دارالسلطنه اصفهان، به خواست حضرت اله، جلاي وطن شده متوطن؛ انجام: بر شهادت در رکاب آن زبده ناس که آري، الاناء یترشح مما فیه، از کوزه همان طراود که در اوست، تمام شد تا به اینجا ثبت مجالس و ترقیم مراثی...
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1288ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی آبی، 333گ (1پ-333پ)، 17 سطر، اندازه: 10×5/ 14سم [ف: 37 - 301]
xātimat-os selsela
این رساله در بیان این است که هر یک از عرفا قبل از فوت نیابت را به یکی از مریدان میدادند و همچنین در بیان حکایتهایی از عرفا میباشد.
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 60/3
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 41گ (71-112)، اندازه: 5/ 11×5/ 16سم [ف: 1 - 85]
xātimat-uṣ ṣawārum-ul ilāhīyya
نقوي نصیرآبادي، دلدار علی بن محمد معین، 1166 - 1235 قمري
naqavī nasīr-ābādī, deldār-‘alī ebn-e mohammad mo‘īn (1753 - 1820)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24700
آغاز: بسمله. فانحه کل خاتمة کریمه و خاتمة... حمد اﷲ سبحانه علی نعمائه المثکاثره؛ انجام: کلام بعضی اعلام که اراده ذکر آن نمودیم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [رایانه]
خاتمة منظومة لغات القرآن- الکلمة الباقیة
xātam-e soleymān
دعایی است که گفته شده از طرف باري تعالی به حضرت سلیمان وحی شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 9118/3- 60/58
آغاز: بسمله و من اﷲ الی اﷲ و هذا کتاب من اﷲ العظیم من نقش خاتم سلیمان ابن داود و هو ملک الجن و الانس
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 3گ (45-47)، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1698]
xātam-e soleymānī
حسینی مدرس، ابراهیم، ق11 قمري
hoseynī modarres, ebrāhīm (- 17c)
اهداء به: شاه سلیمان صفوي
رساله استدلالی در اصول دین است و داراي «مقدمه» (در وجود و عدم) و پنج «مطلب»: اثبات واجب تعالی (در سه فصل)؛ نبوت (در پنج فصل)؛ امامت (در دوازده فصل)؛ معاد (در دو فصل).
[دنا 4/ 835؛ فهرستواره منزوي 7/ 323]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12749/1
آغاز: حمد و ثنائی که هر فردي از افراد موجودات و هر ذره از ذرات کاینات در هر شانی از شیون (کذ) و هر حالی از احوال بزبان حال یا بلسان مقال بان تکلم نماید. و چون بعد از اثبات معادین معا اعاده دلیل قایلین (کذ) بمعاد جسمانی فقط یا روحانی فقط موجب تکرار بود اعاده آن نکرد و اﷲ اعلم بحقایق الامور و هو علی کل شی شهید و هو المبدي و المعبد و له الحمد فی جمیع الاحوال و صلی اﷲ علی محمد و آله خیر آل؛ انجام: فی شهر شعبان سنه 1141
خط: نستعلیق، کا: ابوالمفاخر، تا: شعبان 1141ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 23 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 11 - 327]
xātam-e soleymānī
حسینی، محمد غنی بن رفیع الدین محمد، ق12 قمري
hoseynī, mohammad qanī ebn-e rafī‘-od-dīn mohammad (- 18c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوي (1077-1105)
مجموعه دعاهایی است که مؤلف از کتاب هاي مختلف جمع آوري نموده است. مؤلف این کتاب را در سی سالگی در یک «مقدمه» و پنج «فص» و یک «خاتمه» تألیف نموده: مقدمه: در آداب داعی؛ فص 1. اعمال متعلقه به طلوع صبح و تعقیب صلوات خمسه و متعلقات آن؛ 2. ادعیه متعلقه به هنگام نوم و برخاستن به نماز شب و آداب آن؛ 3. حجب در ادعیه مرویه از ائمه هدي علیهم السلام؛ 4. فضیلت قرآن خواندن و خواص بعضی از سور و آیات قرآنی و ادعیه متفرقه به جهت قضاي حاجات و شفاي امراض؛ 5. آداب سفر و ادعیه متعلقه به آن؛ خاتمه در فضیلت تختم به عقیق و سایر انگشتريها.
آغاز: «الحمدﷲ الذي خلق الانسان من طین و جعل نسله من سلالة من ماء مهین و صیر الدعاء ذریعة لقضاء حوائج السائلین».
[فهرستواره منزوي 7/ 323]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12356
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق الانسان من طین و جعل نسله من سلالة من ماء مهین و صیر الدعاء ذریعة لقضاء حوائج السائلین؛ انجام: و از سیئات درماندگان بیابان ضلالت به عفو خود درگذرد انه رحیم غفور.
خط: نسخ، کا: محمد قاسم شریف بن محمد صالح یزدي، تا: پنجشنبه 25 ربیع الاول 1096ق؛ مهر: «عبده الراجی احمد الحسینی 1118» (بیضی)، «افوض امري الی اﷲ عبده عبدالمجید بن عبدالحمید 1135» (بیضی)؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 93گ، 15 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 35 - 315]
xāteme bar favāyed va nokāt dar bāb-e tāle‘ va qavāte‘- e ‘omar
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1705/5
خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1234ق [ف: 5 - 340]
xāteme-ye tasavvof
رساله اذکار. از املاء سید محمد گیسو دراز حسینی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8004/4
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 32گ (1-32)، 15 سطر (5/ 10×5/ 14)، اندازه: 15×18سم [ف: 17- 5]
xāteme-ye rowzat-os safā = ‘ajāyeb va qarā’eb-e rob‘-e maskūn
خواند میر، غیاث الدین بن همام الدین، 880-942قمري
xānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn (1476 - 1536)
متن از میرخواند، خاتمه از نوه دختري او یا خواهرزاده اش خواندمیر نگارنده «حبیب السیر». در آن آمده اکنون که سنه تسمأه هجري است یک محله از محلات خوارزم باقی است. کتاب، در آغاز داراي هفت عنوان «صفت» است، سپس به ذکر عجایب و غرایب، بحار، انهار، عیون و آبار، جزایر، جبال و فوائد آن، براري و قفار، ارباع الارض، اقالیم سبعه، بیان ابوعلی سینا، بعضی مواضع که خارج از اقالیم است و بناي دارالسلطنه هرات و ما یتعلق بها پرداخته. ظاهرا در زمان امیر تیمور گورکان نوشته شده است. هنگامی که امیرخواند در سال 903ق درگذشت، میرخواند کار نیاي خود را ادامه داد. ظن غالب آن است که فقط قسمت کوتاه دیباچه ظاهرا نگاشته امیر خواند است و باقی بخش کتاب به قلم خواند میر میباشد که آن را از کتاب حبیب السیر نقل کرده و بر جلد هفتم روضة الصفا افزوده است. این کتاب به نام تکلمل الصفا نیز شهرت دارد.
آغاز 1: خاتمه دربدایع صنایع ملک صانع وآنچه نگاشته کلک قدرت اوست بی مانع ومنازع بر راي ارباب خیرت بصیرت پوشیده نماند که بعضی از علماي تاریخ چنان گفته اند که...
آغاز2: بر راي ارباب خبرت و اصحات بصیرت پوشیده نماند که بعضی علماي تاریخ چنین گفته اند که حضرت باري
انجام: به مقتضاي کما تموتون تحشرون او را با صدیقین محشور گردان پادشاها پروردگارا بارها گفته ام وباردیگر میگویم: درآن ساعت که مامائیم وهویی ** زبخشایش فرومگذار مویی/ تمت بالخیر تمت
[دنا 4/ 833 (26 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 1/ 214؛ مشترك پاکستان 10/12؛ نسخههاي منزوي 6/ 3964؛ الذریع ج 6-93، تاریخ ادبیات در ایران 4/545؛ تاریخ نظم و نثر در ایران 1/239؛ الذریعه 4/ 413]
آغاز: و از عبداﷲ عباس مروي است که لوح محفوظ از ذره بیضا است؛ انجام: ساخته و پرداخته نسیم عنبر بیزش مانند دم مسیحا روح پرور
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 130گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 12×20سم [ف: 2/ 24 - 27]
تام کتاب و مؤلف به استناد فهرستواره 1/ 214 معین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 80ص (662-741)، اندازه: 16×28سم [سنا: ف: 2 - 122]
نام کتاب به استناد فهرستواره منزوي 1/214 تصحیح گردید؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: خانبالغ [رشت و همدان: ف: - 1676]
نسخه اصل: مونیخ 202؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حسن حافظ طبسی، تا: 3 جمادي الثانی 994 ق [فیلمها ف: 3 - 137]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 998ق؛ مهر: «عبدالفتاح الصدر 1127» (مربع)؛ جلد: مقوایی با روکش مخملی بنفش، 105گ، 21 سطر، اندازه: 13×5/ 24سم [ف: 3 - 1699]
آغاز: برابر2 انجام: جزیره سر ندیب معظم است... دیگر عجائب و غرائب.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 40گ، 15 سطر، اندازه: 3/ 10×2/ 17سم [ف: 3 - 555]
آغاز: برابر2. ؛ انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف است. وباتوجه به آغاز معین گردید؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ به شیوه چلیپایی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن تریاکی، 64ص (119-182)، اندازه: 30×21سم [ف: 9 - 270]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد هفتم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول، داراي سرلوح زرین؛ تملک: محمد کاظم بن حاجی محمد مازندرانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 60گ، 25 سطر، اندازه: 5/ 19×30سم [محدث ارموي- مخ: 2 - 768]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
تذکر: در فهرست بنام جغرافیا و ناشناخته مانده و باتوجه به آغاز نام کتاب تعیین گردید؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخدي سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 103گ (389ر-491ر)، 19 سطر، اندازه: 5/ 18×5/ 29سم [ف: 4 - 359]
جغرافی اقالیم سبعه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادي شکري، جلد: تیماج مشکی، قطع: وزیري [نشریه: 13 - 442]
آغاز: الحمد ﷲ الذي زین سماء الدنیا بزینة الکواکب و نوروجه الغبراء... اما بعد بر ضمیر ارباب فطنت و خاطر مستطیر اصحاب خبرت واضح و لایحست که معرفت هیات اقسام سفلی و اوضاح اجرام علوي از اشرف علوم چه غایت آن معرفت قدرت صانع... که در این خجسته فرجام مختصري مشتمل بر مساحت سطوح اجسام و مقادیر ابعاد و اجرام و تحقیق مبادي اقالیم و نهایات آن و تبین مواضع و اعجوبات هر یک از آن در قید تقریر و سلک تحریر مرتبط و منخرط؛ انجام: که بعد مقعر هر فلک را از بعد محدب او اسقاط کنند باقی ثخن آن فلک بود پس بآن طریق بعد مقعر هر فلک و بدرجات...
نام کتاب از فهرستواره 1/214 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1گ (519) [ف: 15 - 197]
آغاز: برابر2؛ انجام: او را باصدیقان و ارباب یقین محشور گردان (تمت الکتاب بعون الملک الوهاب)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 152گ، 15 سطر (8×17)، اندازه: 5/ 12×24سم [ف: 10 - 1729]
آغاز: برابر2 انجام: محشور مگردان آمین یا رب العالمین.
تنها شامل خاتمه است و از این رو میتوان آن را متمم جلد سابق به شمار آورد؛ خط: تحریري، بیکا، تا: جمادي الثانی 1004ق؛ کاغذ: امیري شکري، جلد: کاغذ سرخ، 136ص، 20 سطر، اندازه: 5/ 17×24سم [ف: 6 - 260]
آغاز: برابر2؛ انجام: او را با صدیقین و ارباب یقین محشور گردان آمین یا رب العالمین و الحمدﷲ رب العالمین
نام مؤلف باتوجه به آغاز تعیین شد، جلد هفتم کتاب و خاتمه آن است؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین محمد بن مظفر، تا: 8 ذیقعده 1004ق؛ مصحح، محشی، دستخط عبدالباقی بن صدرالدین محمد بن ابی ترابفیضی کاشانی و مهر وي «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)، یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی در سال 1327ش؛ مهر: ابوتراب بن نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدي کاشانی فیضی «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده ابو
تراب» (بیضی)، عبدالباقی بن صدرالدین محمد فیضی کاشانی «الیس اﷲ بکاف عبده عبدالباقی» (مستطیل)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج یشمی، 123گ، 19 سطر، اندازه: 6×15سم [ف: 34 - 344]
انجام: برابر
جلد اول است و در آخر جلد هفتم ضمیمه شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن سلطان احمد حسینی طیبی گیلکی، تا: 25 ربیع الثانی 1010ق؛ مهر: «غلام شاه عباس است یوسف» (بیضی)، «یا رب» (مربع)؛ تملک: محمود غفاري در اصفهان به سال 1271، محمد علی ناصح در 1342، محمد کریم بن عبداﷲ یزدانی با مهر «یا رحمن یا رحیم 1097» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 370گ، 25 سطر، اندازه: 23×36سم [مؤید: 3 - 109]
آغاز: برابر2
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن محمد حسینی مداح، تا: 1021ق؛ جلد: روغنی با تیماج، 99گ (1پ-100ر)، اندازه: 16×23سم [نسخه پژوهی: 3 - 132]
تهران؛ صنعتیزاده، همایون؛ شماره نسخه: بدون شماره خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1032ق [نشریه: 7 - 799]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1471/2-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 1577 Or. (ریو ص 421). خاتمه جغرافیایی حبیب السیر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 13 شوال 1056ق [فیلمها ف: 1 - 606]
آغاز: بسمله و به نستعین، بعد از حمد و ثناي صانع جهان غرابت آیین و بس از درود و دعاي خاتم انبیاء مرسلین؛ انجام: و آن مملکت بخیر تسخیر فرمانفرماي عالمیان درآمد و الحمدﷲ رب العالمین... تمت.
این نسخه از «اختتام در ذکر بدایع و غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع جهان بوقلمون» تا اول مبحث «ذکر بعضی از غرایب حکایات که از جنیان منقول است» میباشد؛ خط: نستعلیق خوش، کا: ناطق (ظاهرا)، تا: غره ربیع الاول 1072ق؛ کاتب نسخه در ذیل عنوان «جبل العظم» که خواند میر نقل نموده مطالبی به متن افزوده و از عجایب قاین نوشته است بدین شرح: «در ولایت تابعه قاین مشهور بقلعه گاو کوبیست و در دامن آن کوه تل ریگست بغایت بلند که بواسطه ارتفاع و نرمی ان ریگ صعود بر آن تل دشوارست مگر بدست یاري مدد دیگران و قبر بلندي در آن مکانست مشهور بمزار امام زاده زید علی بعد از آنکه بزیارت آن قبر مشرف شده قصد فرود آمدن نمایند و از طرف قرینه محل صعود عازم اسفل آن کردند و چند نفر که با هم باشند در وقت پایان رفتن از فراز تل تا رسیدن بزمین صداهاي عظیم میکه گویی صد هزار نفیر و کره ناي و نقاره در نوازش است و چه آن کسی نمی داند و کاتب اینحروف دو مرتبه بان موضع رسیده ملاحظه و مشاهده او نموده بدین واسطه جرأت نوشتن نمود و خود را مقرض اهل فطانت و ذکا ساخت و کاتب در تاریخ اربعین و الف هجري موافق قوئیل ترکی در خدمت حضرات عالیات خصوص شاهزاده بایسنغر ولد دانیال ولد اکبر شاه که در چنگ شهر بار و بلاقی (کذ) در هندوستان از آن معرکه رو گردان شده از راه کشمیر و تبت و درواز به بلخ آمده از انجا بدار القرار قندهار آمده بود و متوجه پابوس شاه مرتضوي اوصاف... شاه صفی... بود کمترین در ملازمت ایشان حسب الفرموده نواب عالیجاه علیمردان خان تا دارالسلطنه اصفهان بهشت نشان بسر می بردند وقتی که بولایت قاین رسید خصوص قصه موت و این خبر مسموع ایشان شده بود در ملازمت خدام بایسنقري بدان مغازه داخل شد الحق که بعینه ان مردم را از ذکور و اناث و طفل مشاهده نمود که بغیر از نفس دیگر همه چیز از اثار زندگان با ایشان است»، کم نطقه، مجدول، محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 93ص (472-565)، 20 سطر، اندازه: 15×6/ 27سم [ف: 17 - 413]
آغاز: برابر1؛ انجام: ارمنیه ناصیه یست از آذربائیجان و روم و بر بسیاري از غرایب عجایب... و در زیر آن حوضیست بزرگ که در آن آتش کده...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 32گ، 19 سطر، اندازه: 5/ 20×5/ 29سم [ف: 3 - 1699]
آغاز: برابر1؛ انجام: و ارباب صدق و یقین محشور گردان، آمین یا رب العالمین. تمت الرسالة الموسومة المعروفة بخاتمة الروضة الصفا بعون اﷲ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد جعفر شیرازي، تا: 10 محرم 1248ق؛ راسته و سپس چلیپا؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 50گ (44ر-94پ)، 19 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 8 - 100]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن محمد صادق شیرازي، تا: 1251ق، جا: بغداد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 45ص (110-155)، اندازه: 5/ 14×5/ 21سم [ف: 19 - 419]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 23542 . Or. نام کتاب و مؤلف به استناد فهرست واره 1/ 214 معین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1251 ق [فیلمها ف: 1 - 605]
آغاز: برابر2؛ انجام: بر ضمیر ضیاء گستر اولوالالباب روشن باشد که بیمن همت او تقصیري نکرده ام... او را با صدیقان محشور گردان آمین یا رب العالمین قد فرغ من تحریر هذا الکتاب بعون الملک الوهاب سنة ثلث و خمسون و مأتین بعد الالف من
الهجریة النبویه فی شهر رمضان المعظم سنه 1253
در فهرست بنام جغرافیا و ناشناخته مانده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1253ق؛ مهر: «فتح اﷲ»؛ جلد: چرمی سیاه، 54گ، 21 سطر، اندازه: 5/ 20×5/ 30سم [ف: 1 - 330]
آغاز: برابر2
نام کتاب و مؤلف از فهرستواره 1/214 تعیین گردید؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ 26 سطر، اندازه: 5/ 14×27سم [ف: 2 - 372]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12-13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 46گ (41-87)، اندازه: 15×6 /21سم ]نشریه: 13 - 222]
نسخه اصل: مجلس ش 5503. نام کتاب و مؤلف از فهرستواره 1/ 170 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [فیلمها ف: 1 - 541]
xāteme-ye š. -e maqāmāt-e harīrī = xāteme-ye hāšīye-ye maqāmāt-e harīrī
صاحب قبله، شمس الدین محمد، ق13 قمري
sāheb qeble ، šams-od-dīn mohammad (- 19c)
وابسته به: مقامات حریري = المقامات حریري، قاسم بن علی (446-516)
خاتمهاي است که پس از نوشتن شرح یا حاشیه مقامات حریري نگاشته شده است. در آغاز نسخه چنین آمده است: «خاتمه که بعد از تحشیه بر مقامات حریري نوشته آمد». کاتب نیز در پایان نسخه عباراتی آورده (این عبارات را در ترقیمه آوردیم) و شاید از عبارات وي برداشت شود که شارحان مقامات دو نفر میباشند. این شرح به درخواست منشی قمرالدین احمد نوشته شده و از شرح مطرزي، مسعودي، میدانی، سریشی، علوي و اسماعیلی یاد نموده است. در فرهنگ سخنوران (ص 474) و تذکره روز روشن ( ص 663) از قمرالدین احمد خان بن فخرالدین احمد خان لکهنوي (درگذشته در نیمه قرن 13) یاد شده است و نمیدانیم آیا همان است که این کتاب به درخواست وي نگاشته شده یا کسی دیگر است. همچنین در کتاب ارمغان نیز که در همین نسخه آمده از منشی قمرالدین احمد «زاد عنایته» در برگ 75 و غیر آن یاد شده است. شمس الدین محمد نیز بایستی همان شمس الدین محمد تسلیم مؤلف کتاب ارمغان باشد. براي توضیح بیشتر به کتاب ارمغان رجوع شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 13700
آغاز: مقامات سپاس بیقیاس مرد پیري را شاید خواند که کتاب ارض و سما از قلم انشایش؛ انجام: سوادي خود از تألیف دو کلمه هم در شبستان خاطر روشن نساخت اعاذنا اﷲ من شر حاسد اذا حسد فقط
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1219ق؛ ترقیمه: «الحمدﷲ و المنه که خاتمه مقامات حریري من تصنیف جناب خواجه صاحب و قبله خواجه شمس الدین محمد ادام اﷲ برکاتهم بتاریخ بیست و یکم شهر شعبان سنه 1219 هجري نبوي صلی اﷲ علیه و آله و اصحابه و سلم صورت اتمام پذیرفت»؛ مصحح، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (4-6)، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 34 - 616]
xateme-ye s. -e mavaqef darbare-ye feraq
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 426/4
کا: علی اکبر بن مهدي، تا: 1238ق [ف: 5 - 27]
xāteme-ye farhang-e jahāngīrī
جمال الدین انجو، حسین بن حسن، - 1035 قمري
jamāl-od-dīn anjū, hoseyn ebn-e hasan (- 1626)
فرهنگ جهانگیري خاتمهاي دارد که در نسخه چاپی و بیشتر نسخههاي خطی موجود نیست و خود بخشی بزرگ است داراي 5 «در» و هر در داراي درها و جلوهها و با همان شیوه الفبایی فرهنگ. موضوع «درها» در خاتمه به ترتیب از این قرار است: کنایات و استعارات؛ لغات مرکب از پارسی و عربی؛ لغاتی که یکی از حروف هشتگانه در آن یافت نشود؛ لغات زند و پازند روستا (اوستائی)؛ لغات غریبه (نه عربیه). این بخش چندان تقطیع شده و برخی از قطعهها (درها) ي آن بهصورت رسالههاي جداگانه درآمده که به تدریج پیوندش با کتاب « فرهنگ جهانگیري» نادیده گرفته شده و نگارنده خود چند نسخه از در 4 (= لغات زند و پازند) دیده ام که با نام «فرهنگ لغات زند و پازند» و از مؤلف ناشناس شناسانده شده است.
فرهنگ جهانگیري مشتمل است بر مقدمه و دوازده آیین و بیست و چهار باب و خاتمهاي در باب کنایات و اصطلاحات و استعارات، و مرکبات ولی غالبا کسانی که فرهنگ مزبور را استنساخ کرده اند، خاتمه را به قلم نیاورده اند. مؤلف خاتمه را در مقدمه کتاب چنین تعریف کرده است:... « و خاتمهاي در آخرش ملحق گردانیدم، و کنایات واصطلاحات و استعارات، و لغات مرکبه از پارسی و عربی و لغاتی که یکی از حروف هشتگانه در آن یافته شده، و لغات زند و پازند و لغات عربیه که دانستن آن ضروري بود و از آن گریزي نبود، و داخل اصل کتاب که مشتمل بر فرس قدیم است کردن مناسب ننمود، هر کدام را در دري علی حده درج نمودم، و هر دري را بر چند
جلوه مرتب گردانیدم، بدانکه در خاتمه «دَر» بهجاي «باب» واقع شده و «جلوه» به منزله فصل، چنانکه معلوم خواهد شد، السعی منی والتوفیق من اﷲ تعالی. نظم: بدین دلفریبی سخن هاي بکر ** بسختی توان زادن از راه فکر/ سخن گفتن بکر جان سفتن است ** نه هرکس سزاي سخن گفتن است. «احمد گلچین معانی».
[نسخههاي منزوي 3/ 1927؛ الذریعه 16: 198؛ دنا 4/ 834]
آغاز: جواب دادم و گفتم که او مبشر بود ** با حمد قرشی جمع خلق را واله/ مبشر از پی آنرا که مژده زود آرد ** روا بود که منزل یکی رود در راه/ جلوه تاي فوقانی بتلخ و ترش رضا دادن کنایه از راضی شدن بمحنت و مشقت روزگار. جلوه تاي فوقانی تتق سپهر کردن کنایه از دو چیز است اول کنایه از پیاله کبود است که از مینا سازند و دویم کنایه از پرده کبود باشد؛ انجام: جلوه تاي فوقانی. تقریر کردن کنایه از سخن گفتن است در تطاول و تغلب که مولانا ظهوري گوید: سالها حامل دیوان خموشی بودم ** هیچکس را بمن اندازده تقریر نبود/ جلوه حا ازقاف [کذا. . ؟] حفظ الغیب کنایه از پاس خاطر غایب داشتن است که ظهوري گوید. زهر کس هر چه خواهد در حضور حاضران گوید» ز شومی هیچ حفظ.
بیکا، تا: با تاریخ978 ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 21ص (163-183)، اندازه: 16×22سم [ف: 10-395]
خط: نستعلیق، کا: شیخ علیقلی شاه جهان آبادي، تا: 1147ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 146ص، 23 سطر، اندازه: 17×5/ 27سم [ف: 21 - 146]
آغاز: دَر الف جلوه الف - آب آتش رنگ وآب آتش زاي و آب آتش نماي. ؛ انجام: سیف اسفرنگی راست: نموده باد درآیینه تصور خلق ** زطول وعرض جمال تو عالم معنی/ زمهر و ماه که تأثیر بخش هیلاج اند ** دوام عمر تو دارد عطیه کبري
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم ساروي، تا: 21 شعبان 1224ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: چرمی، 232ص (1-232)، 17 سطر، اندازه: 5/ 17×7/ 29سم [ف: 13 - 119]
آغاز: در چهارم مشتمل است بر لغات زند و پا زند و وستا جلوه الف از در الف آبهی باباي مکسور؛ انجام: هیبت باباي معروف عاقبت باشد.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 13 یا قرن 14؛ پشت برگ اول نوشته شده که «این نسخه از لغت زند و پازند داخل کتابخانه نواب مستطاب شاهزاده علیقلی میرزا شد»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج یشمی، 58ص، 11سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 10-488]
آغاز: خاتمه مشتمل است بر پنج در، در اول مشتمل است برکنایات واستعارات، جلوه الف از درالف آب آتش رنگ، آب آتش زاي، آب آتش نما، آب آذرسا، آب ارغوانی، آب شنگرفی؛ انجام: سیماب شدن کنایه از دوچیز است اول کنایه از گریختن وناپدید شدن باشد دویم کنایه از بی قراري. سیمبر گشتن کنایه از جوان شدن است.
خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 40گ (19پ-59پ)، 27 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 2 - 822]
xāteme k. -e maqsad-ol mo’menīn = r. ye dr xotūm
مشتمل بر بیان بعضی ختمها و دعاهاي معتبر و سریع الاثر که از علما و بزرگان نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16441/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین... اما بعد خاتمه کتاباز مقصد المؤمنین در بیان بعضی از ختم هاي سریع الاثر؛ انجام: پریشان حال ختم احزاب را بخوان مه و سال، تمت الکتاب.
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین، تا: دوشنبه 27 رجب 1258ق، جا: تبریز؛ کاغذ: آبی یا سبز، جلد: تیماج قهوه اي، 141ص(4-144)، 18 سطر، اندازه: 5/ 10×2/ 17سم [ف: 45 - 239]
خاتمه ناصریه- جهادیه
xādemīye
حسینی مرعشی، محمد علی بن محمد خلیل، 1155ق-12 قمري
hoseynī mar‘ašī ، mohammad ‘alī ebn-e mohammad xalīl (1742 - 18c)
مسائلی است مفصل و استدلالی در موضوع ربا و اینکه شرعا جایز نیست با حیله (کلاه شرعی) پول به منفعت داد و این گونه معامله مخالف است با قرآن و سنت، عناوین کتاب «مسألة، مسألة» میباشد.
آغاز: الحمدﷲ الذي أنزل القرآن بلسان عربی مبین... اما عبد چون فقیر حقیر محمد علی بن المرحوم میرزا محمد خلیل الحسینی المرعشی حیله ربا را مخالف آیات متکاثره و اختبار متواتره با معنی و قانون عقلا و قران کثیره و اقوال مفسرین و اجماع عصر شارع و مثل عمل یوم سبت و ام الفساد شریعت و مجموعه مخاطر عظیمه یافت... [دنا 4/ 835]
آغاز: برابر؛ انجام: فاعتبرو ایا اولی الابصار و صلی اﷲ علیه خیر خلقه محمد سیدالابرار و آله الاطهار و اتباعه الاخیار
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج قهوه اي، 58گ، 19 سطر (5/ 9×5/ 21)، اندازه: 13×24سم [ف: 10 - 1578]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن را بأهل بیت علیهم السلام می دهند مطلقا خبري مذکور نشده است، و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 118گ، مختلف السطر، اندازه: 12×24سم [ف: 1 - 260]
خارستان-روضة الخلد
xārestān
ادیب کرمانی، قاسم بن زین العابدین، 1238-1308 شمسی
adīb-e kermānī, qāsem ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1859 - 1929)
تاریخ تألیف: 1300ق؛ محل تألیف: کازورن
طنزي است ادبی به تقلید از «گلستان» سعدي شیرازي در یک «اصل» و دوازده «فرع»، به لهجه کرمانی و مفید به جهت فهم لغات و اصطلاحات آن سامان. این طنز در هجو محمد علی خان نامی ساخته شده و دزدان و بیعاران و بسیاري از عادات و اخلاق اجتماعی را به باد مسخره گرفته و از آنها نکوهش مینماید. فهرست فروع چنین است: 1. فایده کسب و هنر؛ 2. بخت و اتفاق؛ 3. بی اعتباري دنیا؛ 4. ضرر غربت؛ 5. علامات غرتی، داراي سه شاخه؛ 6. علامات کله؛ 7. فوائد بیعاري؛ 8. فواید نان خویش خوردن و منت از بد اندیش نبردن؛ 9. ضرر طمع و گول رندان خوردن؛ 10. حسن انفاق و روزي بدون استحقاق؛ 11. مقامات دوستی؛ 12. عشق؛ اصل: در پند و حکمت.
آغاز: بسمله و به نستعین- صنعت خلوشی را خف و ذل، که تار شالش در کمال ظرافت است و بپود اندرش مزید لطافت. هر مکوئی که فرو میرود مفرج تار است و چون بر میگردد مدرج پود. پس از هر مکویی پودي لازم و پس از هر پودي دو دفتین واجب...
انجام: حکمت: نان نان گندم، گوشت گوشت بره، دین دین محمد صلی اﷲ علیه و آله. قطعه: اصل را گیر و فرع را بگذار ** اصل متن است و هامش است چرند/ خاك بر سر مکن زمن بشنو ** ور کنی هان بپاي تل بلند
چاپ: کرمان به سال 1312 و 1327ش؛ تهران، 1336 ش
[نسخههاي منزوي 5/ 3556؛ الذریعة 7/ 132؛ مشار 591؛ دنا 4/ 835 (6 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: بهوا میرفت، شعر: صدایی بدان گونه بشنیدئی ** چو دکان خراطیان دیده اي/ مختصرا بیعاري پیشه کرده چندان که...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 18گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1700]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 14؛ رکابهدار؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج سرخ، 41گ (1پ-42پ)، 20 سطر، اندازه: 5/ 17×9/ 27سم [ف: 1/27 - 255]
آغاز: برابر؛ انجام: حکمت: از خود غافل شو و بحق و اصل؛ شعر: تا نگردي ز خویشتن فانی ** می نه بینی جمال یزدانی
خط: نستعلیق، کا: غلام حسین شریف کرمانی، تا: 1316ق؛ جلد: چرمی سوخته، 78گ، 12سطر، اندازه: 15×5/ 21سم [ف: 1- 448]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حسین حسینی، تا: 1322ق؛ جلد: چرمی، 42گ، 20 سطر، اندازه: 19×5/ 28سم [ف: 1 - 447]
آغاز: برابر
انجام: کار چون بامدار گردون است ** لا جرم کار و بار وارون است
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسن چترودي، تا: 9 ربیع الثانی 1323ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 50گ (17پ-66ر)، 20 سطر، اندازه: 5/ 18×19سم [ف: 15 - 138]
نسخه تا سطر 18 ص 68 چاپی را دارد، در صفحه عنوان «بعدي» خوانده شده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: آقاي دکتر محمود آقا افشار، تا: رمضان 1328ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: ایرج افشار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 62گ، 9 سطر (9×5/ 14)، اندازه: 12×5/ 18سم [ف: - 99]
کا: سید روح اﷲ کشفی، تا: 21/5/21، جا: کازرون [دلیل المخطوطات: 1 - 50]
xārestān
قائم مقام فراهانی، علیاکبر بن علی، 1269-1329قمري
qā’em maqām-e farāhānī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1853 - 1911)
اهدا به: ناصرالدین شاه و مظفرالدین ولی عهد
تاریخ تألیف: 7 جمادي الاول 1300ق تا پایان جمادي الثانی
1305 ق
در چهار «فصل»: فضایل پادشاهان، فضایل درویشان، محامد اخلاق و عوائد حکمت، لوازم صحبت و لوازم تربیت. همانند گلستان سعدي است و نظم و نثر آن همه از خود او است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2977
آغاز: بمزید امعان و شرط تأنق نظري باید که حق سبحانه و تعالی بحسن صنع و یمن قدرت بساط افلاك برآورد (دیباچه)؛ انجام: که برفتیم ما چه آن گفتیم. و الحمدﷲ اولا و آخرا... کتبه مصنفه... علی اکبر الحسینی الفراهانی... بیمناه... فی آخر یوم جمادي الاخر سن 305 تمت بالخیر.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ با خط خوردگی، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 109گ، 12 سطر (9×15)، اندازه: 5/ 14×22سم [ف: 10 - 1883]
xārestān-e soleymānī
برگشاطی، سلیمان خان ﷲ، ق14 قمري
bargšātī, soleymān xān-ol-lāh (- 20c)
تاریخ تألیف: 1327ق
کتابی است به نثر و نظم به روش هزل و شوخی، به پیروي از گلستان سعدي و در هشت «فصل»: 1. شرح حال مؤلف (که تنها به ذکر نام خود اکتفا نموده است)؛ 2. در شوخیهاي بحر طویل؛ 3. پستی دنیا؛ 4. مذمت آدم لجوج و لجباز؛ 5. تکذیب زن بد نامهربان به شوهر؛ 6. تعریف زن خوب و نجیب؛ 7. حکایات متفرقه؛ 8. تعریف جراح با وقوف. اینک نمونهاي از نثر آن: «همچه قلیانی در دست داشتم و تحمل ایام گذشته میکردم و بر عمر تلف شده میادراریدم و سنگ نجس شده سراچه دل را به آب دیده میشستم و این چرند چا را میبافتم... دشنه محمد رحیم رنگرز در نیام و زبان سلیمان خان در کام».
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8935
آغاز: بسمله، اما بر دوستان یکدیگر را ندیده و بر برادران یکدیگر را نشناخته و بر رفقاي با هم نه نشسته سربسته و پنهان باشد؛ انجام: میزنند از این سخن شورید را آخر سیاهان ** لطمه بر رویش برقی ست بر گلشن پیرو کی
خط: نستعلیق مغلوط، کاتب = مؤلف، تا: 1327ق؛ مجدول؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهرماه 1340؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن زرشکی، 49گ، اندازه: 16×21سم [ف: 17 - 122]
خارصینی - الخار الصینی
al-xār-uṣ ṣīnī = k. -ul xār = xār-e sīnī
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
خار صینی مخلوطی است مرکب از روي و مس و آهن. اسمعیل مظهر صاحب الفکر العربی میگوید: «و یرجح انه ترکیب من الزنک و الحدید». علامه دوزي آن را اسم صرف زنک دانسته است. صاحب نزهت نامه میگوید: «اما تولد خارصینی چنان بود که بخار زیبقی و بخار کبریتی در غایه صفا بود و هر یک نضج تمام یابد و چون به هم بیامیزند بیشتر از آنچه با یکدیگر نضج شوند و مستحیل کردند برودت برو پیوندند و آن را بسته گرداند جوهر خارصینی گردد و فرق میان او و جوهر زر آن است که زر از بس آمیختن نضج کامل یافته است و خارصینی آن نضج نیافته است و از آن سبب به آتش بسوزد و رطوبت زنگار شود». در گوهر نامه سلطانی مینویسد: «در خارصینی خلاف است بعضی برانند و چنین روایت کرده اند که در حدود چین فلزي زرد رنگ غیر متطرق مشابه هفت جوش است که آن را خارصینی گویند. « (یوسف اعتصامی)
شرح کتابی است در کیمیا که قسمتی از متن را با عنوان «قال الاستاد رحمه اﷲ» آورده و با عنوان «أقول فی شرح ذلک» به شرح آن پرداخته است و در پایان کتاب چنین آمده است: «قال الاستاد رحمه اﷲ و قد تممنا هذا الکتاب و هو کتاب الخارآخر الکتب السبعه السبعه مما کنا اعتمدنا ترکیبه فیما تقدم و فیه أصل خطیر من علم الطلسمات فاعرف قدره و تدبر ان اﷲ بکل شیء علیم». در فهرست کتابخانه مدرسه صدر، کتاب به جابربن حیان منسوب شده است.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ کثیرا کما یجب الثناء. و صلی اﷲ علی... و قد تکملنا عن کل جسد من الاجساد الذاتیة فی کتاب له منفرد منسوب الیه... و قصدنا فی ذلک تعریف العمل بالمیزان...
[دنا 4/ 835؛ الذریعه 17/264]
آغاز: أسود یشوب سواد حمرة و هو جسد حار یابس و یعمل الاعمال الحارة و یوجد ذلک فیه و یبوسة عظیمة جدا مفرطة
نام کتاب در این فهرست «کتاب الخار» آمده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: هدایت اﷲ بن عبدالرحیم کشمیري، تا: شنبه 28 صفر 1112ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 70ص (1-70)، 11 سطر، اندازه: 6×14سم [ف: - 211]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 1790
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 258]
آغاز: برابر؛ انجام: من عمل الطلسمات. فاعرف قدره و تدبیره...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن13؛ 6گ(101پ-106پ) [ف: 1 - 96]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 19 جمادي الثانی 1273ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 944]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 11 سطر، اندازه: 14×5/ 21سم [ف: 2 - 462]
xās-ol heyvānāt
نویسنده که متأسفانه نامش از متن کتاب به دست نیامد در اینجا به شناخت حیوانات مختلف به شیوه علمی امروزي دست زده و ضمنا محل زندگی هر دسته از آنها را با مدرك علمی روز تألیف نامبرده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 657
آغاز: هو، از سردسته انواع حیوانات هیچ کدام در هیئت و مشابهت بانسان مانند میمون نیستند؛ انجام: و بعضیها بذره بین. تمام گردید ترجمه مختصر کتاب خاص الحیوانات.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج سیاه، 47گ، 9 سطر (7×5/ 13)، اندازه: 5/ 12×20سم [ف: 2 - 161]
xāṣ-ul xāṣ fi-l amṯāl
ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350 - 429 قمري
sa‘ālebī ، ‘abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)
چاپ : معجم المطبوعات 1/658؛ مطبوعات السعاده، 191ص، 1326ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 132/4 - ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4824؛ کا: محمد بن عمر بن احمد زیور آبادي، تا: ربیع الثانی 513ق؛ 62گ (66-127)، 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 417]
xāsīyat-e āhād-e aškāl dar a‘dād-e owfāq
از ناشناس، علوم غریبه است، بخشبندي نشده، با سربندهاي در خور.
[فهرستواره منزوي 4/ 2601 تا 2605 «اعداد، اعداد وفق»]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 472/2- عکسی
آغاز: بسمله. و لاحول و لاقوه الا باﷲ العلی العظیم، الحمدﷲ و الثناء ﷲ... اما بعد، به التماس یکی از دوستان، بعضی از شرح و خاصیت آحاد اشکال در اعداد اوفاق نوشته شود؛ انجام: زن و فرزند و غیر آن در آمان خدای تعالی باشد. و الحمدﷲ اولا و آخرا. اصل نسخه: گنج، ش 1027؛ خط: نسخ پخته، بیکا، تا: قرن 11؛ 29ص (117-145) [عکسی ف: 2 - 107]
xāsīyat-e asmā’-e ashāb [kahf]
اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 28/1
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: چهار بغل، 2گ (119- 120پ)، اندازه: 13×15سم [نشریه: 5 - 134]
xāsīyat-e asmā’-ol-lāh
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 2/23737
آغاز: روزي حضرت امام فرمودند که خاصیت اسماء اﷲ بسیار است... و اصل این نسخه عربی بود جهت فارسی خوانان ترجمه کردم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 995ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج عنابی، 15گ (28-42)، 12 سطر، اندازه: 5/ 11×17سم [ف: 3-998]
xāsīyat-e parandegān va gīyāhān va javāher va sang-hā va...
اهدا به: محمد کریم خان فرزند حاج ربیع مسیح نشان
خاصیت پرندگان و گیاهان و جواهر و سنگها و روغنها، و دعاها و درمانها و جایگاه ماه و اختیارات روزها.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 930
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 27 جمادي الاول 1249ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 67گ (1پ-68پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 216]
xāsīyat-e xotbe-ye ādam ‘alay-he-salām
اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 30/ 1
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 9، کاغذ: چهار بغل، 2گ (126- 127ر)، اندازه: 13×15سم [نشریه: 5 - 134]
xāsīyat-e dāyere
نصیبی، محمد بن طلحه، 582 - 652 قمري
nasībī ، mohammad ebn-e talhe (1187 - 1255)
[دنا 4/ 836؛ فهرستواره منزوي 4/ 2671 و 7/ 323]
شرح و حواشی:
1- شرح خاصیت دائره؛ ابن جلال حمصی، احمد بن عبدالکریم (-7)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3466/4
آغاز: این رساله ایست که شیخ علامه... کمال الدین ابو سالم محمد بن طلحة بن محمد بن حسن عدوي جمع کرده است در معنی خاصیت دایره که مشتمل است بر اسم اعظم چنانکه تفصیل خواهد آمد، اما بعد از حمد خداوند و درود بر مصطفی؛ انجام: و این شرح به حسب اشاره امیرالمؤمنین... در مجلس شریف حضرت (صلی الله علیه و آله) که اکثر ائمه و صلحاء و صحابه حاضر بودند نوشته شد به توفیقات ربانی سبحانی
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شریف محمد پسر احمد مهدي حسینی، تا: گویا قرن 10 و 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 29ص (179-207)، 17 سطر، اندازه: 12×25 سم [ف: 6 - 438]
xāsīyat-e ‘elm-e horūf
نخجوانی، محمد بن سعد، ق8 قمري
naxjavānī, mohammad ebn-e sa‘d (- 14c)
رسالهاي کوتاه در ترجمه «خواص الحروف» نگاشته شیخ شهاب الدین اشراق سهروردي (549 -587ق) که مترجم در اصفهان بدان دست یافته و به ترجمه آن اقدام نموده است. رساله به ترتیب حروف تهجی تنظیم و پس از ذکر عنوان حروف خواص هر کدام نوشته شده است.
آغاز: اما بعد چنین گوید مترجم این عبارت مختصر و بشارت معتبر... که در سنه و شهورت در شهر اصفهان نسخه مختصر در علم حروف تهجی و خواص آن از مصنفات حکیم ربانی...
[دنا 4/ 836؛ فهرستواره منزوي 7/ 298]
آغاز: برابر؛ انجام: از آشنا و بیگانه هر که باشد و ببیند مطیع و فرمانبردار او گردد و به هرچه اشاره کند به جان منت داشته خدمت او کنند و از حکم او عدول ننمایند و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
از اواخر باب الطاء تا باب الحاء افتاده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1160ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: وسط؛ با اشکال هندسی، در ادامه فواید مطالب متفرقهاي در اوراد و ختومت و طلسمات و خاصیتهاي حروف آمده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 35گ، 16 سطر،
اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 823]
آغاز: برابر؛ انجام: روغن داده باشند و ان حروف و اشکال را بالاي.
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی: - 242]
xāsīyat va ma‘āden-e javāherāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/5
آغاز: مروارید در مفرحات و معاجین دل را قوت دهد و اندوه از دل ببرد؛ انجام: جزع بدان که وي از معدن یمن است... و او چند نوع است سفید و سیاه فام نیز باشد و نیز هست که رنگ بسرخی می زند.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 3گ (30ر-32ر)، 15 سطر (5/ 9×17)، اندازه: 15×5/ 24سم [ف: 8-606]
xāsīyat-e yek robā‘ī-ye manqūl az hazrat-e amīr
رباعی عربی و شرح آن به فارسی، آن رباعی این است: حمدا لک رب نجنی منک فلاح ** شکرا لک فی کل مساء و صباح.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 405/1
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 1ص، 16 سطر، قطع: نیم خشتی باریک [ف: 1 - 409]
xāterāt
بغایري، عبدالرزاق، 1246 - 1332 شمسی
baqāyerī, ‘abd-or-razzāq (1867 - 1953)
خاطرات روزانه سرتیپ مهندس عبدالرزاق بغایري است که مطالب مختلف دیگري نیز در لابه لاي خاطرات، از تواریخ و عجایب جهان میآورد. بغایري از پیشکسوتان علوم مهندسی جدید ایران در دوره قاجار بوده. او مردي متدین و غیور بوده، تقریبا تمامی حدود فعلی ایران بهوسیله او ترسیم گردیده است.
[دنا 4/836؛ شرح حال رجال ایران 6/ 140]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11658
آغاز: جمعه غره محرم 1336 صبح تا بعد از ظهر مشغول کار، عصر خانه شیخ المشایخ؛ انجام: یکشنبه 5 صبح مشغول عین کتاب شدم و بعد رفتم بحمام باقی را در سفرنامه خراسان رجوع کنید.
1 محرم 1336ق تا ذیحجه 1340ق؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب =مؤلف، بیتا، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی شطرنجی، جلد: تیماج آجري، 283گ، 23 سطر(16×20)، اندازه: 18×24سم [ف: 29 - 438]
xāterāt
فرزاد، مسعود، 1284 - 1360 شمسی
farzād, mas‘ūd (1905 - 1981)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16891
بیکا، بیتا [د. ث. مجلس]
xāterāt
شهابی، محمود، 1282 - 1365 شمسی
šahābī, mahmūd (1903 - 1986)
خاطرات سال هاي 1308 و 1309ش
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25427
کاتب = مؤلف، بی تا؛ خریداري از کیومرث محمودي [رایانه]
xāterāt
مجتهدي، میرزا عبداﷲ، ق14 قمري
mojtahedī, mīrzā ‘abd-ol-lāh (- 20c)
یادداشتهاي روزمره مؤلف - از تاریخ شب دوشنبه 12 آذر 1324 شمسی (27 ذیحجه 1364 قمري) تا 21 آذر 1325. درباره سرگذشت و حوادث جاري در آذربایجان و تبریز میباشد وي در ضمن با دقت جریانهاي سیاسی را پیگیري کرده و اخبار مهم رادیوهاي داخلی و خارجی و روزنامهها را بیان میکند. این یادداشتها از جهت دربرداشتن جریان پیشهوري ها حائز اهمیت است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1377
آغاز: از امشب که شب دوشنبه بیست و هفتم ذي الحجه 1364 مطابق دوازدهم آذر 1324 است خیال دارم
نسخه اصل: کتابخانهاي شخصی - ایران؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 17 محرم 1366ق؛ 674ص [عکسی ف: 4 - 223]
xāterāt
سپهري، منوچهر
sepehrī, manūčehr
خاطرات روزانه و شخصی اوست که از 29 اسفند 1326ش آغاز میشود تا پایان 1327ش. تیراندازي به شاه را گذرا آورده است. سپهري در آن تاریخ در کاشان و نطنز میزیسته است.
تهران؛ دائره المعارف؛ شماره نسخه: 1741
آغاز: خاطرات. ساعتی از غروب 29 اسفند 1326 میگذرد؛
انجام: یک سال از سال هاي عمر خود را به پایان رسانده. پایان.
همراه است با خاطرات او از 21/1/ 1319 تا 28/1/ 1320ش؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 30 جمادي الاول 1369ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا کاغذ ابري نارنجی پوشانده شده، 188ص (137+50)، 15 سطر (3/9×3/ 14)، اندازه: 17×2/ 18سم [ف: 3 - 118]
xāterāt
چند خاطره ناشناس:
آغاز: اهالی آذربایجان ما را بجهت وکالت از جانب خودشان با کثریت آراء انتخاب نموده بمجلس شورا که در تهران پایتخت مملکت منعقد شده فرستادند؛ انجام: اجتماعاتی که تولید فتنه و فساد کند قدغن است و ژاندرام حق دارد در مجمع اجتماعات حاضر شود.
کتاب میان سال هاي 1324 و 1327ق نگارش شده. کتاب در شرح حال و وقایع روزانه آغاز مشروطیت و مجلس است و وقایع گاهی روز بروز و گاهی بافاصلههاي بیشتري و پشت سرهم بنگارش در آمده و این وقایع و کارها و نیات و کلا و وزراي مظفرالدین شاه و محمد علی شاه در آن شرح و تحلیل شده و نویسنده درباره آنها که خود گواه بوده داوري نموده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین قادري، تا: 1242ق؛ تملک: مهندس هدایت اﷲ کلانتري پسر مؤلف؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: گالینگور سرخ، 387ص، 18 سطر (13×24)، اندازه: 18×30سم [نشریه: 3 - 137]
خاطرات یک سرباز آلمانی؛ بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 24گ، اندازه: 13×20سم [رایانه]
دستنوشتهاي در خاطرات؛ بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 177گ، اندازه: 4/ 17×7/ 21سم [رایانه]
دستنوشتهاي در خاطرات؛ بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 35گ، اندازه: 5/ 14×9/ 20سم [رایانه]
خاطرات ادیب الملک حکمران قم- تفصیل حالات قم
xāterāt-e e‘temād-os-saltane
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259 - 1313 قمري
e‘temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843 - 1896)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18442
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 185گ، اندازه: 4/ 14×4/ 21سم [رایانه]
xāterāt-e benyāmīn ، safīr-e āmrīkā dar īrān (t. ) = īrān va īrānīyān
در سال هاي 1883-1885 میلادي در عصر ناصر الدین شاه قاجار است. نسخه حاضر از فصل دهم تا فصل هفدهم را دربر میگیرد. این مجموعه در آشکار شدن دیدگاه سیاسی آمریکا، در قرن 19 میلادي و مقایسه آن با نگرشهاي امروزي آن کشور، بسیار شایسته دقت و کنکاش است. مؤلف، این کتاب را در سال «1886» میلادي به چاپ رسانده و خود، در «19» جولاي «1914» میلادي درگذشته است.
چاپ: این خاطرات به نام ایران و ایرانیان با ترجمه رحیم رضا زاده ملک در سال 1363ش و با ترجمه محمد حسین کردبچه، در سال هاي 1363 و 1369ش به چاپ رسیده است
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12886
آغاز: فصل دهم تفرج در کوه هاي ایران، وضع سر آسیاب حشم الدوله نهایت مطلوب و خوش آیند بود وقتی شخصی در جلو خان آن عمارت مینشست صداي آبی که بحوض میریخت مسموع بود و شخص میتوانست ایام کار خود را با منتهاي خوش گذرانی در آنجا بسر برد؛ انجام: امریکائی ها که با هر دو دولت سمت دوستی دارند اقبال و شوکت حقیقی دولت روس را طالبند ولی بهمان درجه آرزومند هستند که آن شوکت و اقبال مضر صلح و وجود یک ملت قدیمی مثل ملت ایران نباشد.
بخش دوم خاطرات و سفرنامه «ساموئل گرین ویلر بنجامین» نخستین سفیر آمریکا در ایران؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شده، جلد: تیماج حنایی، 283گ، 11 سطر (6×11)، اندازه: 5/ 11×5/ 17سم [ف: 32 - 679]
xāterāt-e tārīxī
فلسفی نائینی، تاج الحکماء، ق14 قمري
falsafī nā’īnī, tāj-ol-hokamā’ (- 20c)
برخی از خاطرات و یافتههاي تاریخی را مؤلف از کتابهاي مختلف تاریخی گزینش نموده و حاصل پنجاه سال مطالعه در کتابهاي تاریخ جدید و قدیم از فرنگی و ایرانی و عربی و هندي است، مشتمل بر یک «مقدمه» و هفت «مقاله» و یک «ضمیمه» و یک «خاتمه»، و در حقیقت کتاب حاضر مقایسهاي است بین ایران ما قبل اسلام و بعد از آن.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 113
آغاز: از قارئین محترم این مجموعه ناقص معذرت میخواهم اولا از بابت سستی عبارات این کتاب که اغلب جملههاي آن معلوم نیست اولش کجاست
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، در ده برگ آغازین یادداشتی از جلال بقائی نائینی به سال 1348 درباره مؤلف کتاب و فهرست مطالب آن آمده؛ جلد: پارچهاي مشکی، 288گ، اندازه: 5/ 16×5/ 21سم [ف: 1 - 87]
xāterāt-e jang-e jahānī-ye dovvom be naql az rūznāmeye ettelā‘āt
قهرمان رئوفی بهاري همدانی، ق14 قمري
qahramān ra’ūfī-ye bahārī-ye hamedānī (- 20c)
خاطرات جنگ دوم جهانی از (10 مه تا 25 ژوئن 1940) که از روزنامه اطلاعات از اول خرداد 1320 شمسی استخراج شده و تا 7 شهریور 1320 ادامه یافته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14766
آغاز: بنام خداوند بخشنده مهربان، یکتا و بی همتا قادر توانا، اقتباس از روزنامه اطلاعات شماره 4541 پنج شنبه اول خرداد 1320؛ انجام: آن سیاست بر کنار ماند و جنگ ادامه یافت.
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ در آغاز نسخه ترغیب زیادي به فراگیري علم و قرآن و مطالعه و نوشتن کتاب کرده و حاضر است تألیف خود را براي مطالعه تقدیم کند ولی کسی که طمع کند لعنت شود مورخ 17/3/1320ش؛ جلد: تیماج تریاکی، 146گ، 24 سطر، اندازه: 5/ 13×5/ 21سم [ف: 41 - 203]
xāterāt-e rūzāne
خاطرات یک نفر ایرانی در سرزمین فرانسه است که وقایع روزمره خود را به رشته تحریر درآورده است. تاریخ حوادث از 3 ژوئیه 1912 م تا 4 آوریل 1913 م ادامه یافته است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2402
آغاز: چهارشنبه 3 ژوئیه 1912، 17 رجب مثل معمول گذشت، پنجشنبه 4 [ژوئیه] و 18 [رجب]: امروز محسن خان نبا برکسی که دارد پنجشنبه و یکشنبهها پاریس می آید، آمده او را دیدم گفت خانم براي او کاغذ نوشته؛ انجام: و سایر مرکبات چیده ودور آنها را تخته بندي کرده بودند سرما نخورد چون هنوز هوا سرد است قریب چندین هزار مرکبات بودند.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1331ق؛ جلد: مقوا، 43گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 2 - 891]
xāterāt-e sadīd-os-saltane
سدید السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291-1362قمري
sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (1874 - 1943)
[فهرست واره منزوي 2/ 955]
در 1 محرم 1310 (چهارم اسد) تا جمعه 29 و 1 محرم 1310 تا پنجشنبه 24 ذیحجه (راهنماي کتاب 187: 56 و 866) دو بخش است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا 28ص، 20 سطر (15×17)، اندازه: 16×20سم [ف: 17 - 362] و [فیلمها -ف: 3 - 119]
از یادداشتهاي پراکنده او؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ گویا اصل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 164گ، 19 سطر (7×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 360] و [فیلمها ف: 3 - 119]
از شنبه 16 ربیع الاول تا یکشنبه 24 جمادي الثانی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ یک رو، نسخه آماده براي چاپ نزدیک به چهل سال پیش؛ کاغذ: فرنگی، 417گ، 14 سطر (13×24)، اندازه: 18×29سم [ف: 17 - 365]
xāterāt-e sardār zafar-e baxtīyārī
سردار ظفر بختیاري، خسرو بن حسینقلی، 1316 قمري
(- 1899)
یادداشتهاي وقایع روزانه از 7 آبان 1304ش تا 30 فروردین 1307ش است. تا صفحه 136 کتاب مربوط به خاطرات سفر اروپاست (فرانسه، آلمان، مسکو و باکو) و از تاریخ سهشنبه 24 آذر 1304ش روزنوشت هاي وقایع اتفاق افتاده در ایران و بیشتر منطقه بختیاري. یادداشتهاي اخیر او لحن انتقادي دارد براي نمونه در آخرین نوشتهاش در 30 فروردین 1307ش نوشته:
«تقریبا سه ماه و پنج روز است طهران هستم. از کار بختیاري بنا به میل پادشاه وقت- رضا شاه پهلوي - استعفا کرده، در طهران با کمال بدي میگذرانم». سردار ظفر به جز این کتابچه دفترهاي خاطرات دیگري هم داشته که تا کنون دو بخش از آنها چاپ شده است: 1. بخشی به اهتمام سیف اﷲ وحیدنیا در شماره هاي مختلف مجله وحید، از سال 1346ش تا 1356ش، که در سال 1362ش با نام یادداشتها و خاطرات سردار ظفر بختیاري، تهران، انتشارات یساولی، با مقدمه همو جداگانه هم به چاپ رسید؛ 2. خاطرات حکومت اصفهان و سفر فرنگ 31-1330ق، به کوشش سیروس سعدوندیان، در تاریخ معاصر ایران: مجموعه مقالات، کتاب پنجم مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی، زمستان 1372ش، ص 177-254. از روي نسخه خطی شماره 16013 کتابخانه آستان قدس رضوي. (حکیم، محمد حسین)
آغاز: بسمله. فصل دوم این کتاب که مشتمل بر مسافرت و حکومت اصفهان است؛ انجام: در سرحدهم نفري چهارمنات براي پلاسی کارد گرفتند
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: به نام خداي یکتا. امروز که 7 آبان ماه جلالی سنه 1304 شمسی است. 11 ربیع الثانی سنه 1344قمري است. 29 اکتبرماه فرنگی سنه 1925 مسیحی است. مدت چهار ماه است از بختیاري و سه ماه است از طهران حرکت نموده ام. تقریبا دو ماه و پنج روز میباشد در پاریس هستم. چون حرکت از بختیاري تا طهران و از طهران تا پاریس که دیروز باشد در کتاب الاصل نوشته ام بقیه مسافرت را که روزنامه طور نوشته ام بقیه مسافرت را که روزنامه طور نوشته ام درین کتاب جدید مینویسم
خط: تحریري بدخط و ناخوانا، بیکا، تا: در فهرست 1304 تا 1307ش آمده (که اشتباه میباشد)؛ روي جلد نوشته شده: «نمره دویم سفر فرنگستان اخیر سنه 1304»؛ اهدایی: علی اصغر حکمت، 1340؛ 323ص، اندازه: 17×22سم [ف: 20 - 354]
xāterāt-e safar-e šowravī
انصاري، محسن
ansārī, mohsen
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18784
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 67گ، اندازه: 8/ 21×13سم [رایانه]
xāterāt-e sīyāsī
ظاهرا غیر همانند:
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 77گ، اندازه: 5/ 17×8/ 22سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 210ص، اندازه: 2/ 13×21سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 76گ، اندازه: 18×5/ 22سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 44گ، اندازه: 8/ 16×6/ 21سم [رایانه]
xāterāt-e tabātabā’ī
طباطبائی سنگلجی، محمد بن صادق، - 1330 قمري
tabātabā’ī sangelajī, mohammad ebn-e sādeq (- 1912)
سید محمد طباطبائی (معروف به سنگلجی) که از اعلام خاندان طباطبائی تهران و رهبر روحانی بزرگ مشروطه بود و مجموعه طباطبائی که به وسیله فرزند او سید محمد صادق طباطبائی به هنگام ریاست مجلس به کتابخانه مجلس اهداء گردید در اختیار و ملک او بوده، خاطرات خود را در برخی از مجموعهها و حاشیه برخی از کتابها یادداشت کرده و مجموعه حاضر یکی از آن موارد است که بر دو صفحه، خاطراتی از گذشته ها و اوایل جوانی خویش نگاشته اما قسمتی از این خاطرات را - معلوم نیست به چه دلیل - سیاه کرده اند و خوانده نمیشود و قسمت دیگر که خوانده میشود مربوط به سال 1277 است که طباطبائی تعدادي از استادان اوایل تحصیل خویش را معرفی کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 616/10- طباطبائی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 1گ (26پ-27ر)، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 22 - 327]
xāterāt-e zahīr-od-dowle = safar-nāme
ظهیرالدوله، علی بن محمد ناصر، 1281 - 1342 قمري
zahīr-od-dowle, ‘alī ebn-e mohammad nāser (1865 - 1924)
از ربیع الثانی 1324 آغاز شده است و میرسد به ماه ذیقعده از تهران به قم و عراق و سلطان آباد و همدان.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3300-ف
نسخه اصل: انجمن اخوت ش 239. (چاپ ایرج افشار)؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 117]
xāterāt-e motefarreqe
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18265
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 83گ، اندازه: 5/ 9×15سم [رایانه]
xāterāt-e mīrzā seyyed ‘alī-xān-e sa‘īdī tabātabāīī
سعیدي طباطبائی، سید علی خان، ق14 قمري
sa‘īdī tabātabā’ī ، seyyed ‘alī xān (- 20c)
در چهار قسمت: 1. شرح زندگانی نویسنده تا سال مشتمل بر سه بخش؛ 2. مختصري از تاریخ زندگانی اجداد نویسنده؛ 3. بعضی مقالات تاریخی و مذهبی نویسنده که در طی سالهاي گذشته نوشته و اغلب در جراید محلی چاپ شده است. مؤلف بنا داشته در ادامه این مطالب بخشی از اشعار خود را که پیش از اینها به چاپ رسیده بود را هم بیاورد که جاي خالی آن در نسخه باقی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16970
آغاز: بنام خدا. در سال هاي 1313 تا 1315 یادداشتهاي پراکنده بخط خودم را که حامی مجملی از شرح زندگانی نگارنده بود جمعآوري کردم و آن ها را در دو جلد بنام آشیانه امید بخط خودم نوشتم؛ انجام: خدا را شکر که توفیق کلاه برداري و شیادي و حقه بازي نیافتیم و با وجدانی آسوده فرمان بازنشستگی را دریافت کرده ایم.
جلد اول، مشتمل بر زندگی شخصی او و بررسی اوضاع اقتصادي سیاسی و فرهنگی ایران؛ خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: اواخر دهه چهل شمسی؛ نسخه پس از کتابت اولیه مورد بازبینی قرار گرفته و در موارد عدیده جرح و تعدیل و حذف و اضافه در آن صورت گرفته؛ تملک: محمد گلبن؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوایی با روکش پارچه اي، 178ص، 35 سطر (14×31)، اندازه: 21×34سم [ف: 1/47 - 94]
xāterāt-e nafīsī
داراي 1. درد دل یک تریاکی که در دهلی در 6 فروردین 1337 آغاز کرده است؛ 2. درباره یک مستشار از آن ور دنیا؛ 3. خاطرات یک تریاکی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9054
خط: شکسته نستعلیق، کا: سعید نفیسی، تا: 4 شوال 1346ق؛ کاغذ: فرنگی، 109گ، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 17-281]
xāterāt-e vazīr nezām
وزیر نظام، فضل اﷲ، 1213 - 1289 قمري
vazīr nezām, fazl-ol-lāh (1799 - 1872)
از میرزا فضل اﷲ خان وزیر نظام پسر میرزا اسداﷲ خان نوري و برادر بزرگ میرزا آقاخان صدراعظم نوري. وي در این دفتر به شرح حال و بیان ماجراهاي زندگی خویش پرداخته است. نام میرزا فضل اﷲ خان به تکرار در ضمن تاریخ صدارت میرزا آقاجان یاد شده و بامداد در شرح حال رجال ایران در ضمن ترجمه اعتصام الملک خانلرخان - که منشی وزیر نظام بود - اطلاعات کوتاهی درباره او به دست میدهد. از جمله اطلاعاتی که درباره وزیر نظام در این خاطرات آمده شاعر بودن اوست. وي در آغاز این خاطرات میگوید (در پی نذري که براي رهایی از تبعید در کاشان بر عهده داشتم) 14 قصیده درباره معصومین سلام اﷲ علیهم سروده ام. در ادامه این خاطرات که درباره روزگار صدارت امیرکبیر و پس از آن سخن میرود به پناهنده شدن میرزا آقاخان به سفارت انگلیس و تحت حمایت آنجا قرار گرفتن نیز اشارت رفته است. به یاري بی ثمر مهدعلیا به میرزا آقاخان پس از عزل او و نیز به این نکته که فرمان عزل او را ناصرالدین شاه به وسیله حاجب الدوله میرزا علی خان ارسال داشت اشاره دارد. این خاطرات داراي خطبهاي و خاتمهاي بدون الف است که هر یک چند صفحه از نسخه را فراگرفته است. مؤلف در اواخر خاطرات به پند و اندرز پادشاه میپردازد و لزوم رعایت عدالت و آگاهی از حال مردم را با همان قلم دشوار به او یادآور میشود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1026/1-طباطبائی
آغاز: بسمله الحمدﷲ المحمود المالک الودود و مصور کل مولود و مآل کل مطرود... و بعد... خامه وقایع نگار می خواهد که نامه نگار شود... و حادثات را در معرض جلوه ظهور و بروز آورد... مع هذا به قدري مقدور... حالات گذشته در سلک تحریر... میآورد که از زمان شباب... صقر همت را... در پرواز آورده... در تحصیل علوم ساعی و جاهد آمد؛ انجام: چون در بلده طیبه قم دلی تنگ و عوض شهد در ذوق شرنگ... در مضیق فم نهنگ رفته بودم جمعی از متعلق و ولد... توقعی نمودند که صورت وقعه گذشته به قلم دور سلک به رشته شهود کشتم بدین جهت مختصري ز صدمه ز من که بر من رفته بود مکتوب کلک خیر کلمه قل و دل گردید... و عروس معنی هر هفت کرده ز پرده کمون به عرصه... بروز و ظهور نمود... و ختم صحف و صحیفه بدین نمط نمود که حرف نخستین تهجی درو مذکور و مسطور نگردد و هو هو
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ در حواشی بخش خاطرات نوشتههایی است به قلم شکسته نستعلیق خوب در توضیح پارهاي از وقایع تاریخی. در حاشیه ص 49-52 در کنار خاطرات مربوط به امیرکبیر - که مؤلف با قلم خصمانه به بیان آن میپردازد - «حکایت خروج طائفه ضاله بابیه» است و نویسنده در شرح قلع و قمع با بیان به دستور امیرکبیر پرداخته و میگوید: «معادل سه هزار نفر از سپاه نصرت پناه از تیغ... ایشان (با بیان) در معرض تلف آمده آخرالامر به تایید حضرت پرودگار جمیعا گرفتار... شده و رؤس منحوس ایشان گوي میدان... اسلامیان گردیده... بعد از آن که دولت میرزا تقی خان امیر نظام سپري و مهتري و برتري به پستی و کمتري رسید قدري از آن طائفه ضاله... که در زوایا... پنهان بودند... مجمعی در دارالخلافه انجمن نموده»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قرمز، 76ص (1-76)، 11سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 23 - 312]
xāterāt va safar-nāme
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 5
خاطرات و سفرنامه 1299 به عتبات از یکی از رجال مملکتی؛ خط: شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ در هیجده ورق صاحب خاطرات [نشریه: 7 - 1]
xāterāt va monša’āt
منشآت نظم و نثري است که مؤلف در سالهاي 1291-1293ق ق، هنگامی که متصدي مناصب دولتی بوده، در اوقات مسافرت تحریر نموده است؛ او از دوستان خود: میرکریم و موید الدوله حسن خان و میر محمد صادق و نصیر خان نام میبرد. اغلب این خاطرات ذکر جلسات دوستانه و مذاکرات علمی و مذهبی مؤلف با دوستانش که به طور خلاصه ذکر کرده و در پایان هر جلسه مطالبی از خود و دیگر به نظم و نثر و همچنین حکایتهایی کوتاه آورده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3308-88/17
آغاز: جنگ هاي خلق بهر آشتی است ** رام راحت دائما بی راحتی است... / یکشنبه غره شهر صفر المظفر 1293 انشاءاﷲ
تعالی مبارك ومیمون وفرخنده باد این ماه بر بندگان خدا؛ انجام: آقا پناه میجوییم به حق از اینکه من دروغ گویم وژاژ خایم و سخن بی اندازه گویم زیراکه میدانم درپناه حقم فحمداﷲ ثم حمداﷲ استغفر اﷲ.
خط: نستعلیق شکسته زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1293ق؛ در لابهلاي نسخه دو برگ از دیوان میرزا اسماعیل تایب تبریزي که به خط خودش است، موجود است؛ جلد: کاغذي، 29گ، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1700]
xāterīyye
رسالهاي است در شرح نیایش نامه و مناجات شافعی. اصل این نیایشنامه قطعهاي است دعائی منسوب به محمد بن ادریس (امام شافعی). این نیایشنامه منظومهاي است به قافیه عین در 12 بیت و آن را شافعیان کرد محترم میشمارند و شخصی به نام شیخ محمد کرد سهري آن را شرح مزجی کرده.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 124/6
آغاز: آغاز اصل دعا این شعر است: یا من بري ما فی الضیر و یسمع ** انت المعد لکل ما یتوقع/ آغاز شرح: هذه المناجات لحضر الامام الشافعی (رحمه الله) ان اهل الحلب شکوا الیه الطاعون فتوجه الی اﷲ تعالی. و خاصیه هذه المناجات ان یقرء للقحط سبعه...؛ انجام: شرح: لاهل الکبائر من امته الذین لم یتعظوا بالزواجر من سنته (صلی الله علیه و آله) تمت النسخه...
خط: نسخ متوسط، کا: سلیمان قاضی بن محمد مکري، تا: ربیع الاول 1195ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (73-79)، 9 سطر (8/ 6×8/ 11)، اندازه: 10×16سم [ف: 1 - 104]
al-xāfīya
رساله کوتاهی است در بیان اسرار حروف بیست و هشتگانه که با استفاده از کتابهاي ابوحامد غزالی ساخته شده. کتابی به همین نام به غزالی نسبت داده شده که در کتابخانه لس آنجلس است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15583/1
آغاز: بسملة، بو علم خافيه يكرمي سكز حروفك اسرار خفيات كشفنه و براهين ظاهره لرنك شرحنه افلاطون الأمة حضرت ابي حامد غزالي الطوسي نك تأليفاتندن، معلوم اولاكم بو أسرار مكتوملر، و برهاين ظاهريه؛ انجام: اما شعباد تفريق و تأليف عزيميه احتياجي يوقدر، اما اظهار الخبية و زونك ده اضمار ملك الف و ملك باء ايكده معكوس يازه...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (9پ-15پ)، 11 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 39 - 512]
xāfīyat-u aflāṭūn = al-xāfīya fī ‘ilm-il ḥarf
منسوب به: افلاطون و سامور هندي. در خواص حروف 28 گانه و ذکر خواص عناصر و منازل آنها و دوائري به شکل دوائر رمل و ذکر طریقه استنتاج طالع اشخاص است. انتساب این قبیل رسائل به افلاطون هیچگونه وجه و استنادي نمیتواند داشته باشد.
[کشف الظنون 1/ 699]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 11398
آغاز: الحمدﷲ الذي علم الانسان ما لم یعلم و فهمه ما لم یفهم و کان فضل اﷲ عظیما؛ انجام: و هذا آخر ما جربناه بالتمام و الکمال و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ داراي جداول، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 11گ (1-11)، 23 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 28-661]
xāfīye-ye jafr-e jāme‘
به نظر ترجمه همان رساله منسوب به امام صادق علیه اسلام است که با عنوان «الخافیة الشمسیة» معرفی میشود.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 259- ج
آغاز: بسمله. ابتداي کتاب خافیه جفر جامع و این کتاب محقق است و منسوب بامام جعفر صادق (علیه السلام) و بوي از امیرالمؤنین (علیه السلام) رسیده است و از رسول (صلی الله علیه و آله) با ملانبشته است و بعضی می گویند که آن را از خزانه علم سلیمان پیغمبر... بیرون آورده اند و از آنجا بآصف بن برخیا افتاده است... و بوي از ذوالقرنین نقل کرده و ذوالقرنین اط صحف انبیا نوشته است و ایشان از سفر آدم (علیه السلام) یافته اند بتوفیق باري تعالی. فصل بباید دانستن که حروف معجم سی و دو حرف است؛ انجام: ععقغقعق تمام شد هشتاد و شش نام تاج میثاقهم از باب متصل بکلم غثب و اﷲ اعلم بالصواب 1230 قوبل من البدایه الی النهایه بید علی الحسینی الخویی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، 25گ، 16 سطر (5/ 9×15)، اندازه: 16×5/ 21سم [ف: 1 - 216]
al-xāfīyat-uš šamsīya
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمري
ja‘far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
در علم حروف و اعداد و جفر منسوب به امام جعفر صادق
است.
آغاز: بمسله. عن اهل دراسة الكتب عن خزانة علم لسليمان بن داود (علیه السلام) عن آصف بن برخيا... عن ذي القرنين عن زبر الاولين عن سفر آدم، تفسير اسماء الرسوم بهجاء اهل اللغات وهي زبرأ حرف الف. ب. ت؛ انجام: هذه اثنان و عشرين بابًا من ابواب المتصل حرز و جلب للسلطان و لكل ماتريد. هذا آخر الكتاب، و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: مصطفی بن شیخ عبدالغنی انصاري، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندي زرد، جلد: تیماج سبز، 26گ (1پ-25پ)، 21 سطر (10×17)، اندازه: 16×26سم [ف: 4 - 359]
رساله نهم؛ کا: سردار کابلی و دیگران، تا: 1312ق [گلپایگانی-ف]
آغاز: عن اهل دراسة الکتب عن خزلة علم سلیمان بن داود بن آصف بن برخیا عن ذي القرنین.
با عنوان: الخافیة فی الصنعة و الکیمیاء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 32گ (205-237)، 14 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 5/ 12×19سم [ف: 16 - 585]
الخافیة فی علم الحرف - خافیه افلاطون
خاقان نامه - تاریخ عضدي
خاقانی- احوال (ترجمه)
al-xāqānīya = ajwibat-u masā’il-i fatḥ-‘alī-šāh
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تألیف: اوایل رمضان 1223ق
در پاسخ فتح علی شاه قاجار (1211-1250ق)، مشتمل بر پنج سئوال: 1. از کیفیت موت و مفارقت روح و نزول در جنت مثالی که آیا با بدن مثالی است یا جسم دنیوي؛ 2. تنعم جنت مثل تنعم دنیاست یا طور دیگر؟؛ 3. استفسار از کیفیت نکاح اهل جنت؛ 4. استفسار از احوال مختلفه که بر انسان وارد میشود از قبیل حزن و سرور و اقبال بر طاعات و معاصی؛ 5. اهل جنت بیش از چهار زن عقدي میتوانند تزویج نمود یا نه؟
آغاز: بسمله الحمدلله العالمين... اما بعد... ان حضرة الجناب العالي الشان... فتحعلي شاه الممدود بالنصر... قد القي الي داعيه الفقير... مسائل عظيمه... قال ادام الله دولته اذا فارق الانسان هذه الدار و قد كان من المؤمنين... فما الذي يلحق بالجنه هل هي صورة الروح و حدها
انجام: سبحان لاتفني خزائنه ولاينقص فضله و لايقل عطاوه لا اله الا هو اليه المصير الي هنا انتهي الجواب لخدمة الحضرة المحترمه السلطنية مد الله الظل الظليل علي البلاد و رحم ببقائه العباد علي يدالداعي للحضرت السلطانية بالدوام و اقل الانام العبد المسكين احمد بن زين الدين ابراهيم الاحسايي في اوايل شهر رمضان المبارك ثلاث و عشرين بعد المأتين من الهجرة...
چاپ: دارالسلطنه تبریز: دارالطباعه مشهدي حاجی آقا، سنگی، 1276ق، رحلی (جوامع الکلم: ج2؛ صص245-249)
[الذریعه 5/ 210؛ فهرست کتب مشایخ، ص303؛ دنا 4/ 838-839 (32 نسخه با دو عنوان)]
شرح و حواشی:
1- منتخب الخاقان در کشف حقائق ایمان و عرفان؛ زنوزي، عبداﷲ بن بیرمقلی بابا خان (-1257)
آغاز: بسمله و به ثقتی الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین فیقول العبد؛ انجام: و ان من مات قتل و من قتل بعث حتی یموت... فقل علیه السلام ما معناه...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: کرمانشاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5ص (84-89)، 15 سطر (5/8×14)، اندازه: 5/ 14×5/ 21سم [ف: 7 - 181]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: آغاز رمضان 1223ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1421]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1229ق؛ 13گ (558ر-570ر)، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 160]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1229ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 945]
خط: نسخ، بیکا، تا: 4 رمضان 1230ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (6×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1232ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 18گ (45-62)، 15 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 40 - 122]
بیکا، تا: با تاریخ 1233ق، جا: قزوین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 17ص (197-213)، 18 سطر (9×15) [ف: 12 - 2625]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محسن بن محمد رضا، تا: 18 رجب 1234ق؛ 16ص (364-379) [عکسی ف: 1 - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: 1235ق؛ 40ص (34-73) [عکسی ف: 1 - 181]
خط: نسخ، کا: احمد بن جعفر موسوي، تا: 1238ق؛ 17 سطر، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 292]
آغاز: برابر؛ انجام: اي فاضل طینة النساء و النساء من فاضل طینة (ناقص).
خط: نسخ، کا: احمد بن جعفر موسوي، تا: 1238ق؛ واقف: حسن بن علی دهنوي، 1252؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×10سم [ف: 5 - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن محمد رفیع آذربایجانی، تا: جمعه رمضان 1239ق، به فرموده آخوند ملا محمد تقی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 5 - 392]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالرحیم بن ولی محمد اردبیلی، تا: 1240ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 6ص (184-189)، 30 سطر (5/ 9×21)، اندازه: 18×5/ 29 سم [ف: 8 - 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و نسخ تحریري، بی کا، تا: حدود 1243ق [عکسی ف: 1 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته ریزنویس، بیکا، تا: 1245ق؛ 30ص (113- 142) [عکسی ف: 1 - 181]
آغاز و انجام: برابر
کا: سید عبدالباقی حسینی کاشانی، تا: 1247ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 3ص (134-136)، اندازه: 5/ 10×14سم [ف: 23 - 360]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1254ق؛ اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابن محمد الرضوي زین العابدین، تا: 1255ق؛ 31ص (112-142) [عکسی ف: 1 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مجتبی حسینی، تا: 17 ربیع الثانی 1263ق؛ مهر: «نصراﷲ التقوي» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 20گ (1-19ر)، 18 سطر، اندازه: 5/ 11×5/ 18سم [ف: 14 - 259]
خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ حسینی، تا: 14 رمضان 1263ق [نشریه: 2 - 111]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ علی محمد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1264ق [رایانه]
کا: سید علی اصغر پسر محمد قاسم طباطبائی زواره اي، تا: سهشنبه 15 ربیع الاول 1266ق، جا: کچویه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (222ر-225ر)، 35 سطر (14×28)، اندازه: 22×39سم [ف: 17 - 412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 24 ربیع الثانی 1270ق، کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 13گ (38پ-50پ)، 17-9 سطر (5/ 7×14)، اندازه: 9/ 11×6/ 18سم [ف: 1/ 29 - 16]
آغاز: قال الشيخ في اجوبة السلطان فتحعلي شاه كلاماً يناسب المقام، قال: ما قول النبي سليمان رب هب لي اه. ؛ انجام: و هم محمد و اهل بيته الطاهرين صلوات الله عليهم اجمعين فالحق ما قالوا.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی اصغر قاینی، تا: رمضان 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (10پ-11ر)، مورب، 25 سطر، اندازه: 19×5/2سم [ف: 33 - 410]
خط: نسخ، بیکا، تا: 12 ذیقعده 1294ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 22 سطر [ف: 11 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ، 22 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 1 - 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12گ (15ر-27ر)، 20 سطر (10×16)، اندازه: 5/ 14×20سم [ف: 12 - 34]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 896]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ 28ص (2-29) [عکسی ف: 1- 181]
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن عوض قراچه داغی، تا: قرن 13؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن مشکی، 9گ (263پ-272ر)، 23 سطر، اندازه: 2/ 15×6/ 21سم [ف: 5 - 165]
آغاز: برابر؛ انجام: و بالجمله فهو الجواب بالتلویح و هذا الدلیل بالاشاره و فیها انه کیف.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 4گ (59پ- 62پ)، 20 سطر، اندازه: 5/ 15×21سم [ف: 1 - 26]
بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 29 سطر (13×22)، اندازه: 21×30 سم [ف: 16 - 305]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن محمد مؤمن تبریزي، تا: قرن 13، جا: تبریز؛ کاغذ: سفید و کبود، جلد: تیماج مشکی، 55ص (1- 54)، 14 سطر (6×15)، اندازه: 11×20سم [سنا: ف: 1 - 73]
آغاز: برابر؛ انجام: علی هاجرها افضل الصلوه و ازکی السلام و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 174ص (1-174)، 23 سطر (10×17)، اندازه: 17×5/ 25سم [ف: 9 - 515]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [ف: - 125]
آغاز: مع الروح فهو الجسم الحقیقی المرکب من الهیولی و المثالی و هو...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچهاي، 17 سطر (9×5/ 15)، اندازه: 15×5/ 21 سم [ف: 2 - 701]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ با ترجمه فارسی زیر سطور؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 66گ، 8 سطر، اندازه: 6/ 9×5/ 15سم [ف: 1 - 14]
آغاز: بسمله. حمد له، اما بعد فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین احسائی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قلنا لیس کل اصلح فی الدنیا اصلح فی الاخرة بل قد ینعکس فان الاصلح فی الدنیا المنع من شرب الخمر و لبس الحریر و الذهب للرجال و فی الاخره بالعکس مع انه لامانع من الزیادة.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 5 گ (211ر-215پ)، 27 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قرمز، 7گ (147پ-153ر)، 30 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 6 - 190]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 44گ (85-129)، 13 سطر (6×10)، اندازه: 11×17سم [ف: 13 - 3465]
خاقانیه- کلام الملوك ملوك الکلام
xāk-šenāsī
رسالهاي درباره خاكشناسی از جهت کشاورزي است و نیز مطالبی چند درباره آماده ساختن زمین براي کشت و بذر است. در آن به تفصیل از انواع خاكها و سنگهاي مفید و مضر بحث شده و زمین زراعتی نیز توصیف گردیده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1553/3
آغاز: الاولی لارباب الفلاحة علی ارض الزراعة و الجیر؛ انجام: من حجر الجیر الذي یغلی دائما فی ذلک الماء ثم ینحل فیه بالکلیه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 19ص (120-138)، 23 سطر (12×23)، اندازه: 15×5/ 34سم [ف: 4 - 46]
خالد بن ولید - اسلام خالد بن ولید
xāled ebn-e valīd va emām ‘alī
داستان منظوم کردي است که براي قرائت در مجالس مذهبی سروده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9782
آغاز: بنام بیچون پادشاي بی باك ** لاشریک له فرد تیناي تاك؛
انجام: هر چند حاضریان چه مجلس یکسر ** صلوات بدان و روي پیغمبر/ هزاران درون هزاران سلام ** زما بر محمد علیه السلام
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن شیخ مصطفی کلانی، تا: 7 صفر 1327 ق، براي سید عبدالرحمان اویهنگی؛ رکابهدار؛ جلد: مقواي صورتی، 12گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×5/ 17سم [ف: 31 - 87]
خالد و زهره - زهره و خالد
al-xāliṣ
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
بخشبندي نشده، با سربندهاي در خور. آغاز میشود با عبارتی که نشان میدهد که این گفتار به نقل از کتاب «الخالص» است، و در انجامه آن را گزیده از کتاب «الخالص» یاد کرده است.
آغاز: بسمله قال جابر فی الکتاب الخالص المبارك ما صورته و اعلم یقینا ان الماء الخالد حق و هو الزیبق لخلوده مع کل جسد و ثباته فیه حتی لایخرج عنه، فان احسن تدبیره...
[الذریعه 7/ 136 «کتاب الخالص»؛ اعلام 1/ 410 جابر؛ سزگین 4/ 306؛ ریحانه، 5/ 108]
آغاز: برابر؛ انجام: فافهم ما یرد علیک فانه یغنیک عن التعب و باﷲ التوفیق.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (124ر- 125ر)، 18 سطر [ف: 36 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: قد صب علیه الزیت و یؤخذ ما لم یتصعد. فافهم انشاء اﷲ تعالی. هذا آخر المختار من کتاب الخالص و الحمدﷲ تعالی. تم.
خط: نسخ روشن، بیکا، تا: 1263ق؛ 10ص (132-141) [عکسی ف: 1 - 159]
xālese
طب فارسی است که انتخابی است از کتابهاي طبی که آن را در اول کتاب «خالصه» نامیده و از معجون ها و مرکبات و خواص اشیاء که دانستن آنها ضروري است شروع کرده است. این کتاب 24 «باب» میباشد و بعضی بابهاي مشتمل بر چند « فصل» میباشد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1963/2
آغاز: حمدله... اما بعد بدان اي طالب که این کتاب را خالصه نام نهاده اند و این کتاب انتخابی است که از هر جا چیزي انتخاب کرده اند و در اینجا نوشته اند... به معاجین و مرکبات و خواص اشیاء؛ انجام: فصل اندر خنازیر اما سی بود که آن را غوك گویند و از غذاهاي غلیظ تولد کند... جمله را کوفته و بیخته با لعاب تخم کتان وروغن گل بپزند تا سهرا شود و بردارند و بمالند نیک و به کار دارند.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا، 82گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
xāliṣat-ul ḥaqā’iq (mn. )
فارابی، محمود بن احمد، - 607 قمري
fārābī, mahmūd ebn-e ahmad (- 1211)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 129/4 -ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 855ق؛ 21گ (84-105)، 14 سطر [فیلمها ف: 1 - 412]
xāmes-e sa‘īdī
از قول ابوصالح سید محمد سعید صوفی، در یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3587/8
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل السدعا وسیله النجاه للمؤمنین و الصلاة و. . اما بعد بدانکه این مختصریست از قول ابوصالح سید محمد سعید صوفی در علم جفر و نامیده شده بخامس سعیدي؛ انجام: ظاهر و باطن رافع السماء و باسط الارضین
خط: نستعلیق بد و مغلوط، بیکا، تا: 1262ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن قرمز، 7گ (25ر-31پ) [ف: 7 - 4]
xāndān-e amīr-al-mo‘menīn ‘alī ‘alay-he-s-salām
این نسخه که دو رساله است و از طریق هاشم بن سلیمان بن عبدالجواد الحسینی البحرانی خلاصه شده در فضائل علی بن ابیطالب و خاندان رسالت آمده است؛ رساله اول: رسالهاي است که از روي رساله به خط عبداﷲ بن حسن طبري اخذ و خلاصه شده و ابتداي بحثی در مباحث «خصومات» و سپس به مسائلی و فضائلی می پردازد که حکایت از فضائل خاندان علی میباشد. رساله دوم: رسالتی است خلاصه شده در ترجیح و فضل علی علیه السلام بر سایر صحابه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2/ 1203
آغاز: قال الشیخ الفاضل الورع التقی علی بن عیسی رحمه اﷲ تعالی؛ انجام: لدلاله الکتاب و السنه و هذا اخر رسالة ابی عثمان عمر بن... الجاحظ.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن عنابی، 4ص (476-480)، 33 سطر
(12×5/ 20)، اندازه: 20×29سم [ف: 9 - 191]
xāndān-e daštakī
ضیاء السادات، حیدرعلیخان بن عبدالرحیم، ق14 قمري
zīyā’-os-sādāt, heydar-‘alī-xān ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 20c)
تاریخ تألیف: 1314ق
شرح حال آباء و اجداد خود را که از خاندان دشتکی شیرازي معروف میباشد با اختصار براي آقاي لقمان الممالک به رسم یادگار نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7294/2
آغاز: در سنه هزار و سیصد... این مختصر کتاب را تحریر نمود که ودیعه بیادگار خدمت جناب مستطاب اجل اشرف؛ انجام: قلم باینجا برسید سربشکست، یمحو اﷲ ما یشاء و یثبت و عنده ام الکتاب.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (14پ-23ر)، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 19 - 82]
xāndān-hā va zendegī-nāme-ye pīrān
با سربندهاي زیر آغاز میشود: حبیبیان، کازرونیان، طواسیان، سهروردیان، فردوسیان، عیوضیان، هبریان، سپس پیران: شیخ معروف، ابوالحسن سري سقطی، ذوالنون مصري، با یزید بسطامی، جنید بغدادي، سفیان ثوري، بهلول، شفیق بلخی... و پایان مییابد با حسین منصور طوسی. همراه با حکایتها.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1070/26
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ راسته و چلیپا؛ اهدایی: علی نقی منزوي؛ 20گ (112ر-131ر) [ف: 2 - 93]
خانقاهی- حاشیة شرح العقائد العضدیة
خانوار و انفاس مملکت استرآباد - آمار استرآباد
xāne-dārī
روحی
rūhī
یادداشتهایی از کلاسهاي خانم روحی درباره اغذیه و تهیه آنها در کارهاي خانهداري است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3878
آغاز: غذا موادي است که میتواند احتیاجات بدن را برطرف کند. اقسام اغذیه - اغذیه برچند قسم است 1- سلول هاي بدن را میسازند وترمیم میکنند شیر، تخم مرغ، گوشت، که تخم مرغ داراي پروتید وپروتئین است؛ انجام: مایونیز را با خیارها مخلوط کرده درگوجه فرنگی... میکنیم ولپه را روي گوجه فرنگی ریخته تزیین میکنیم اگر مایونیز برید یک قاشق آب جوش اضافه میکنیم
خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 23گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ]
xāne-hā-ye 16-gāne-ye raml
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10684/8
آغاز: خانه اول شاد شوم یا نه در دل من چیست عمر خودش گذرد یا نه طالع من چون است؛ انجام: 15 بر تردد خواطر از قبل دوستان اگر از سعدین متولد شود. 16 دلیل است بر آن که مطلوب دیگر به دست آید و اﷲ اعلم بالصواب خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (26پ-30ر)، 15-21 سطر (12×5/ 15)، اندازه: 17×5/ 20سم [ف: 20 - 187]
xāne-hā-ye davāzdah-gāne
رسالهاي است در احکام نجوم که به دو زبان فارسی و اردو تألیف شده است و در فهرست کتابخانه ندو العلماء (ص 599) و فهرستواره کتاب هاي فارسی (ج4ص 3095) به عنوان «نجوم، ناشناخته» معرفی شده است. بخشی از اوایل رساله نقل میشود: «نظرات خانههاي دوازده گانه بیان میکنم چون بحسب مذهب مصنف این کتاب یعنی جیمس زکهه [؟] احکام موت مقدم است لهذا نظرات ستارگان را بموجب احکام موت باید دانست و بیوت دوازده گانه مذکور بر سه قسم است: روان و قائم و ذوي الکیفین... ».
آغاز: هر کی هاتهه پناه، نظرات خانههاي دوازده گانه بیان میکنم چون بحسب مذهب؛ انجام: عمر زیاده کند در حساب مذکوره در مالکان خانه دوم جیم لگن و هشتم جیم لگن [؟] هرکه باقوت شد.
نسخه اصل: کتابخانه ندو العلماء، لکهنو، هند، شماره 17 (ردیف 7)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ احتمالا از قرن سیزدهم هجري؛ 56ص، 9 سطر [عکسی ف: 5 - 173]
xāne-hā-ye raml = sa‘d va nahs-e ayyām = jadāvel-e raml
جداوال و خانههایی است در رمل، سعد و نحس ایام.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12680/3
آغاز: لحیان، سعد خارج منسوب به مشتري، آتش فانوس، این خانه را لحیان گویند. ؛ انجام: 16 دلیل بود بر عاقبت کار که راحت و منفعت یابد به مدعا.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 11؛ رکابهدار، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (26-33)، 17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 32-231]
xāne-hā-ye raml
غیر همانند:
باب هجدهم در معرفت بیوت دوازده گانه و منسوبات ایشان؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن تاج الدین حسن، تا: چهارشنبه 11 شعبان 1081ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 39]
آغاز: باب اول در احوال خانه اول، در این خانه را مشرق شارق و مطلع طالع و و تداول نامند؛ انجام: و عاقبت هر چیزي و حصول مراد و نتایج و ثمرات...
پانزده باب است در تعیین پانزده خانه از خانههاي رمل و چگونگی استخراج از آنها، که هر باب در احوال خانه اي میباشد، و گویا از کتابی جدا شده باشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 25گ (78پ-103ر)، اندازه: 9×17سم [ف: 17 - 198]
xāne-hā-ye kavākeb
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 577/15
بندي در خانههاي کواکب. در یک صفحه به فارسی و قطعهاي به شعر در هبوط کواکب در یک صفحه به فارسی و سه جدول نجومی در یک صفحه؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد نقنی، تا: 1268ق؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (138-140)، 17 سطر (9×15)، اندازه: 5/ 15×5/ 21سم [ف: 2 - 689]
خاوران نامه- خاورنامه
xāvar-nāme = xāvarān-nāme
ابن حسام، محمد بن حسام الدین، - 875 ؟ قمري
ebn-e hosām, mohammad ebn-e hosām-od-dīn (- 1471)
تاریخ تألیف: 830ق
خاورنامه بر وزن شاهنامه فردوسی و به شیوه آن سروده شده و داستانی است که اصل آن عربی بوده و ابن حسام آن را به شعر فارسی درآورده است. موضوع آن حماسهاي است از فتوحات حضرت علی (علیه السلام) و یارانش که کاملا تخیلی است مانند: جنگ مالک اشتر و ابوالمعجن، جنگ با طهماس شاه و شاه خاوران، فتح ایالات ایران، عاشق شدن مالک به دختر جمشید شاه و برخورد با دیو و جادو که به هیچوجه جنبه تاریخی ندارد.
آغاز: نخستین بدین نامه دلگشاي ** سخن نقش بستم بنام خداي/ خداوند هوش و خداوند جان ** خداوند روزي ده رهنماي چا : مشار فارسی، «خاورنامه» (9 چاپ)؛ ایران، سنگی، 1300، خشتی، 95ص
[الذریعه 9/20 و7/ 137؛ نسخههاي منزوي 4/ 2777؛ فهرستواره منزوي 3/ 1633؛ مشار، فارسی 2/ 1859؛ دنا 4/ 840 (10 نسخه)]
نسخه اصل: موزه هنري تزیینی، ش 7570؛ با جدول و ستون بندي و مصور و اکنون 115 تصویر دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 854 ق؛ کاغذ: حنایی، 645گ [فیلمها ف: 2 - 20]
بیکا، تا: 877ق [نشریه: 4 - 339]
آغاز: بیکدست منجوق شاه عجم کله گوشه دولت احمدي ** چو بر سر نهد دولت سرمدي؛ انجام: چو خورشید با تخت زرین سپر ** نهاد از بر...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ واگذاري بنیاد مستضعفان در شهریور ماه 1367؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 237گ، 24 سطر چهار ستونه، اندازه: 17×7/ 28سم [ف: 17 - 123]
آغاز: برابر؛ انجام: افتاده در دنبال عنوان «گفتار اندر کشته شدن صلصال ابن دال». که ما را گشایش ز بند تو بود ** ز فرسودگی از تو دیدیم سود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج تریاکی، 634گ، 15 سطر (8×16)، اندازه: 5/ 11×21سم [ف: 15 - 4079]
آغاز: آغاز خاورنامه موجود: جهان تایدر را بکشت اي پسر ** پسر چون نشیند بجاي پدر
13500 بیت؛ خط: نستعلیق جلی، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی و کشمیري، جلد: میشن قهوه اي، 283گ (437-720)، 26 سطر، اندازه: 5/ 18×30سم [ف: 8 - 412]
خط: نستعلیق، کا: ملا علی اکبر پسر محمد رضاي نخجوانی مشهدي، تا: 1264ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 7 - 148]
آغاز: سپاه اندر آمد چو دریا ز جاي ** نه سر بود پیدا سپه را نه پاي؛ انجام: چو عمرت سرآید بپولاد تیز ** چو سنگ سیاهت کنم ریز ریز/ بدو گفت صلصال ایستاده ام ** میان را ز بهر تو بگشاده ام
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 163گ، 23 سطر، اندازه: 16×5/ 23سم [ف: 36 - 299]
بیکا، بیتا [د. ث. مجلس]
آغاز: چو امکان ندارد درین داوري ** زبان آوران از زبان آوري/ زبان بسته را چون نباشد مقال ** که بگشاید آن را زبان مقال؛ انجام: داستان در سال 35 آمدن امیر المؤمنین علی کرم اﷲ وجهه با جمیع یاران و سپاهان در شهر مدینه با دولت. چو دیباي زربفت بنمود روز ** نهان زیر چرخ اطلس سیم ودوز
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 331گ، 18 سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
آغاز: زجوشن سواران فولاد پوش ** همی کر شد از ناله گوش گوش [... ]/ سواران شده تیر میغ ** گرفتند همه گرز زوبین تیغ؛ انجام: بدو گفت گودرز کی پهلوان ** ترا کی بود این نهیت وتوان/ همانا که تو مالک اژدري... **
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 169گ، 22 سطر، اندازه: 19×24سم [ف مخ]
xāvar-nāme
به نظم و نثر فارسی و افسانه است، کسان آن: ملک رضا، گل رخ، کلک رعنا، ملک شاه، ماه خاور، جهان گیرشاه، فیاض و جز اینها، یکی از جایها در ان خاوریه است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9315
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: کبود فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 197گ، 13 سطر (14×28)، اندازه: 23×34سم [ف: 17 - 345]
xāvar-nāme
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 15845
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و... اما بعد شاگرد فردوسی چنین روایت میکند که روزي جناب پیغمبر آخر الزمان و شفیع انس و جان یعنی محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله) در بالاي منبر قرار گرفته بودند؛ انجام: کسی نبود که مرا بسر دست علم کند و دیگر بدان که من...
روایتی است به نثر از خاوران نامه منظوم ابن حسام خوسفی (- 875ق) با همان سرفصل ها و عناوین، که به صورت افسانه چندین بار به طبع رسیده است؛ خط: نستعلیق کتابتی، کا: محمد شفیع بن محمد علی نجار، تا: ذیحجه 1271ق، جا: فراو کلات نادري؛ این نسخه مصدر است به: 1. قسمتی از حیات القلوب محمد باقر بن محمد تقی مجلسی (1111ق) (ص 1-126)، 2. داستان بلوهر و بوزآصف (ص 127-254)؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 277گ، اندازه: 15×3/ 21سم [ف: 17 - 124]
xāvar-nāme
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25701
بیکا، بیتا؛ خریداري از میردادخان [رایانه]
xabāya-z zawāyā fīmā fi-r rijāl min-al baqāyā
خفاجی، احمد بن محمد، 979؟ - 1069 قمري
xafājī, ahmad ebn-e mohammad (1572 - 1659)
کتابی در رجال ادبی است که مؤلف ادیبان عصر خود اعم از استادان خویش و پدرش را با پرداختن مفصل به آثار ادبی و نثر آنان معرفی نموده و مطالب کتاب را در پنج «قسم» و یک «خاتمه» تنظیم نموده: قسم 1. محاسن الشام و نواحیها؛ 2. اعیان مکه و من بحماها؛ 3. اعیان ا دباء و الفضلاء بمصر و نواحیها؛ 4. محاسن اهل المغرب؛ 5. من أدرکناه او رأینا من رأه بدیار الروم؛ خاتمه الکتاب: فی نظم المؤلف و نثره.
آغاز: حمدا لک اللهم یطوق جید البلاغه نظم عقوده و ینسج بنان البیان علی منوال البراعه رقیق بروده و شکرا تدفقت موارده و مصادره...
[کشف الظنون 1/ 699؛ دنا 4/ 841؛ مجمع العلمی العراق 2/ 126 و 3/ 294]
آغاز: برابر؛ انجام: فتنشرح به الصدور فنقول الحمدﷲ الذي اذهب عنا الحزن ان ربنا لغفور شکورتم.
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج،
244گ، 19 سطر (7×5/ 13)، اندازه: 14×21سم [ف: 9 - 480]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابراهیم تبریزي، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا تضیقه بهم قد نزل ** و مالغیر اﷲ فیه من محل/ فاشرحه بالنور الطیف القدسی ** و صیر البسط انیس النفس
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابراهیم تبریزي الاصل، تا: 1278ق، جا: تبریز؛ مصحح؛ افزودگیهایی در خصوص کتاب و مؤلف آن از مرحوم ثقه الاسلام تبریزي شهید روي برگ نخست؛ کاغذ: فرنگی، 95گ (1-95)، 27 سطر، اندازه: 11×25سم [ف: 31 - 36]
xabar-ul iṯnā ‘ašar-il laḏīn ankarū ‘alā ’abī-bakr = asmā’-ul munkirīn ‘alā ’abī-bakr
روایتی است در اسامی و اقوال دوازده نفري که خلافت ابوبکر را انکار و آن را با دلیل محکم به آیات و فرموده هاي پیامبر اعظم حق مسلم علی بن ابی طالب علیه السلام دانسته اند این روایت با اختلافاتی در رجال برقی صص (63/ 66) آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1385/4
آغاز: لما غضب الخلاف من علی (علیه السلام)... منبر رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و هم سته من المهاجرین و سته من الانصار جمعوا رأیهم و قالوا یتقدم هذا علی بن ابی طالب؛ انجام: و من معک فی الاصل فقائلا انا هاهنا قاعدون و مکث الی ان مات الاول و الثانی و الثالث.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ در انجام روایتی آمده که صفوان بن صعصه بن صوحان در آن چند پرسش از حضرت علی بن ابی طالب نموده و آغاز آن در نسخه چنین آمده «قال صفوان بن صعصعه بن صوحان حضرت امیرالمومنین... فقلت یا مولاي فی قلبی مسائل اشتهی ان اسالک..».؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (15ر- 18ر)، 21 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 35 - 205]
xabar-e enšeqāq-e qamar
فرهنگ دستگاهی عربی به فارسی است مانند السامی فی الاسامی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4037/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 21 شعبان 1236ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 18گ (79ر-97پ)، 14 سطر (9×16)، اندازه: 14×20سم [ف: 13 - 3026]
xabar-e enšeqāq-e qamar
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 426/2
بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 1ص [نشریه: 11 - 947]
xabar-ut tābūt wa aṣḥāb-i-h
جابر بن عبداﷲ انصاري، - 78 قمري
jāber ebn-e ‘abd-ol-lāh-e ansārī (- 698)
گفتارهایی است درباره حدیث «ان فی النار تابوتا یحشر فیه اثناعشر رجلا من اصحابی».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13856/12
آغاز: عن الحسن البصري قال حدثنی جابر بن عبداﷲ الانصاري قال بعثنی امیرالمومنین (علیه السلام) و محمد بن ابی بکر رضی اﷲ عنه؛
انجام: قال جابر رضی اﷲ عنه ما حدثت به احد الا بعد قتل محمد رحمه اﷲ و الحمدﷲ.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (75پ-77ر)، 23 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 35 - 210]
xabar-e telegrāfī va nāme-hā-ye dowlatī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3516/4- ف
خطی نمره دار و بی نمره. از روي اصل؛ بیکا، بیتا [فیلمها ف: 2- 158]
xabar-ut tawassul ‘an abi-l wafā’ šīrāzī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1626/9
خط: نسخ، بیکا، تا: 854ق [ف: 5 - 312]
xabar-uṯ ṯalāṯat-id darāwīš ma‘a-l jiwārī wa ḥamīd-il ḥimālī wa hārūn-ir rašīd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5084/2
آغاز: هذا خبر الثلثة الدراویش مع الجواري و حمید الحمالی و هرون الرشید؛ انجام: استغفراﷲ تعالی عن الزیادة و النقصان و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ... الطاهرین. تمت.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 16گ (40ر-56پ)، 20سطر (5/ 12×21)، اندازه: 15×25سم [ف: 15- 4108]
خبر چهار نفس- اقسام النفس
al-xabar-ud dāll ‘alā wujūd-il quṭb wa-l awtād wa-n nujabā’ wa-l ’abdāl
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
چاپ: قاهره، مطبعة المنیریة، 15ص، 1353ق، در جزء اول کتاب الحاوي للفتاوي چاپ شده.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1470/9 عکسی
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الذي فاوت بین خلقه فی المراتب
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره 1545؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ رکابهدار؛ 10ص (67-76)، 23 سطر [عکسی ف: 4 - 332]
xabar-e zo-n-nūn-e mesrī va rāheb
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 14832/4
آغاز: بسمله ذکرو و اﷲ اعلم و احکم و اعز و اکرم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 3گ، 16 سطر [ف: 2 - 135]
خبر السبعة عباد و ما جري مع الملک من امر الجاریة- اخبار السبعة العباد
xabar-u suqūṭ-in najm fī dār-i ‘alī
نیریزي، قطب الدین محمد، 1100 - 1173 قمري
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
داستان فرود آمدن قمر در شب چهارم جمادي الاول سال 51 به خانه حضرت علی (علیه السلام) به روایت هاي مذهبی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4889/9
آغاز: هذا خبر سقوط النجم فی دار علی (علیه السلام) الحمدﷲ الذي علم الانسان ما لم یعلم الذي خلق الوجود من العدم هو اﷲ لا اله الا هو... و بعد قال الشیخ الواقدي (رضی الله عنه) ان خبر النجم الذي هو فی دار علی بن ابیطالب (علیه السلام) و سببه؛ انجام: یا رسول اﷲ انی قد عتقت هذا الثور کرامة لک و عاش الثور زمانا طویلا الی ان قضی نحبه، و هذا من بعض معاجز محمد (صلی الله علیه و آله) و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد حسینی، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (114پ-119پ)، 12 سطر (8×5/ 10)، اندازه: 15×5/ 20 سم [ف: 14 - 37]
xabar-ut ṭawq
جابر بن عبداﷲ انصاري، - 78 قمري
jāber ebn-e ‘abd-ol-lāh-e ansārī (- 698)
این روایت در کتاب ارشاد القلوب دیلمی چاپ بیروت 2/378 آمده است.
[ارشاد القلوب: 2 /378]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13856/13
آغاز: عن جابر بن عبد اﷲ و ابن عباس قالا کنا جلوسنا عند ابی بکر فی ولایة و قد اضحی النهار و اذا بخالد بن الولید المخزومی قد اقبل؛ انجام: و الجماعه یکبرون لذلک و یهللون و یتعجبون من القدرة التی اعطاها اﷲ لعلی بن ابی طالب صلوات اﷲ علیه و رجعوا شاکرین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (78ر-81ر)، 22 سطر، اندازه: 10×5/ 15سم [ف: 35 - 211]
xabar-u ṭīnat-il mu’min
حدیثی است در مورد طینت مومن که ابیاسحاق لیثی از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) نقل نموده این حدیث در کتاب شریف بحار الانوار علامه مجلسی (5/ 228-233) آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13856/10
آغاز: عن ابی اسحق التمیمی انه سال الباقر (علیه السلام) قال له یابن رسول اﷲ اخبرنی عن المومن من شیعتکم؛ انجام: و یحسبون انهم مهتدون خذها الیک یا ابراهیم فانک و اﷲ من غرائب احادیثنا و فوایدنا و انصرف و الحمدﷲ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (70پ-73پ)، 22 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 35 - 209]
al-xabar ‘an-il bašar
مقریزي، احمد بن علی، 766؟ - 845 قمري
maqrīzī, ahmad ebn-e ‘alī (1365 - 1442)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 25 ذیحجه 844ق؛ محل تألیف: قاهره در تاریخ قبائل عرب نسب پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) در شش «جزء».
آغاز: الحمد ﷲ الذي احسن کل شی خلقه و بدا خلق الانسان من طین... و سمیته کتاب الخبر عن البشر
[کشف الظنون 1/ 700؛ بروکلمان 2/ 37؛ دنا 4/ 841]
آغاز: برابر؛ انجام: و حکی الحافظ ابو الفرج ابن الجوزي...
فاتبعوا الصوت فجعلوا یسمعونه و لا یرون شخصا تم بحمد اﷲ و عونه
نسخه اصل: کتابخانه سلطان احمد سوم - استانبول ش 1/ 2926 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 3/ 387). نسخه حاضر طبق تجزیه مصنف جز اول کتاب است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 9؛ 203گ، 27 سطر [عکسی ف: 1 - 342]
آغاز: ذکر بنی عدنان و انسابهم و شعوبهم و ما کان لهم من الدولة و الملک؛ انجام: و هنا تم الجزء الثالث من کتاب الخبر عن البشر من تجرئة المصنف
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 3/ 2926 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 3/ 387). جزء سوم کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ از روي نسخه اصل به خط مصنف؛ 220گ، 25 سطر [عکسی ف: 1 - 343]
آغاز: فصل فی ذکر التبابعة ملوك الیمن اعلم ان الناس قد اختلفو فی التبابعة؛ انجام: قال: الاعشی... اخر الجزء الثانی والحمد ﷲ وحده
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2/ 2926 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 3/ 387). جزء دوم کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 15 ذیحجه 892ق؛ کاتب این جزء را جهت محمد بن احمد دوادار حنفی نوشته؛ مصحح؛ تملک: محمد بن احمد دوادار حنفی؛ 198گ، 27 سطر [عکسی ف: 1 - 342]
آغاز: ذکر ایام الفجار الفجار بکسر الفاء بمعنی المفاجره، کالقتال و المقاتله؛ انجام: تم الجزء المبارك بحمد اﷲ و عونه و حسن توفیقه... و سلم تسلیما کثیرا و صلاة و سلاما دائمین الی یو م الدین
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 4/ 2926 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 3/ 387). جزء چهارم کتاب؛ خط: نسخ، کا: عمر بن عبد اﷲ منظر اوي، تا: 4 شعبان 894ق؛ وي کتاب را براي محمد بن احمد دوادار حنفی نوشته؛ مصحح، محشی؛ 168گ، 25 سطر [عکسی ف: 1 - 344]
آغاز: قال فی صحاح الجوهري: و النباء الخبر تقول نبا و نبا و انبا اي اخبر؛ انجام: هذا اخر ما وجد بخط المصنف رحمه اﷲ من کتاب الخبر عن البشر و اﷲ الموفق للصواب و الیه المرجع الماب نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 6/ 2926 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 3/ 388). جزء ششم کتاب؛ خط: نسخ، کا: علی بن عیسی مرحومی، تا: جمعه 29 ربیع الثانی 897ق؛ کاتب این مجلد را براي محمد بن احمد دوادار حنفی نوشته، مصحح؛ 242گ، 27 سطر [عکسی ف: 1 - 345]
xabar-ul ġadīr
شامی، محمد بن علی، ق11 قمري
šāmī, mohammad ebn-e ‘alī (- 17c)
اهداء به: شاه عباس صفوي
ذکر فضایل و مناقب امیرالمؤمنین (علیه السلام) مخصوصا حدیث غدیر خم است: «و بعد فانی طال ما لازمت العلماء الراسخین و باحث مع الفضلاء الممارسین و اطلقت عنان الفکر فی تحقیق المسایل و قیدت خیول الجد فی السوال عن البراهین و الدلایل فلم اجد ما یصلح مطلبا للطالبین و لاظفرت بما یفید فایدة المستفیدین سوي نقلهم لاغلب الاحادیث حکایه لاروایة و اعتمادهم علیها و جادة لا درایة و خصوصا الخبر المشهور... خبر الغدیر ». سپس از این که در مشاهد مشرفه به این حدیث بیتوجهی میشود گله کرده است: «و هذا من اعجب العجایب و اغرب الغرایب و اعظم المصایب ان مثل هذا الخبر العظیم... بصیر حاله الی هذا الحال و ماله الی هذا المال... و کلما توجهت الی ابراز حاله عاقبنی عوایق الحدثان و اشغلنی نوایب الدهر الخوان خصوصا لما فی المشاهد المشرفه علی ساکنیها السلم من کثرة التشاوش و الاراجین و تراکم الاهوال و الاحاویق». کتاب در سه «فصل» و «خاتمه» تنظیم شده است، اما به واسطه افتادگی. نسخه ما فصول دوم و سوم را ندارد و تنها عنوان فصل اول و خاتمه کتاب در آن دیده میشود: الفصل الاول: فیذکر مناقب امیرالمؤمنین علیه السلام؛ الخاتمه: فهی سلمنا ما ذکرته ایها القایل من الاخبار و وعینا ما وعینه من الاثار و الاشعار لکن یلزم ههنا شی آخر و هو ان یکون علی علیه السلام افضل من الانبیاء عدا رسول اﷲ. نام مؤلف در مقدمه کتاب نیامده اما از یادداشت کوتاه او در پایان کتاب اسمش مشخص میشود . در این یادداشت که به احتمال بسیار زیاد به خط خود مؤلف است آمده:... «الفانیه مصنفه محمد بن علی الشامی غفراﷲ له و لوالدیه و للمؤمنین». کسی بعدا سعی کرده اثر این سطور را محو کند و عبارت جدیدتري روي آن نوشته است: «بلغ قبالا بحسب الجهد و الطاقه و کتب بیده الفانیه محمد بن علی العاملی». بر این اساس حدس میزنیم وي همان محمد بن علی بن محمود بن یوسف شامی عاملی باشد که ادیب و شاعر بزرگی بوده و چند سفر هم به ایران و مکه و هند داشته است. (رك: طبقات اعلام الشیع ، قرن 11ه-، ص 522).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 8972
آغاز: الحمدﷲ الذي نور قلوبنا بمتواترات الاخبار و شرح صدورنا بصحیح الدرایة و الاثار و حسن اخلاقنا بمعرفة الحکم و الاسرار؛
انجام: فوا عجبا ممن یروم لنفسه ** خلاصا و لم یرغب بها عن حریره/ و غایه مقدوري فعلت و انما قبولک ** مما لیس فی وصع قدرتی/ هذا ما یسر لی ایراده و اﷲ اعلم بحقائق الامور
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد امین یزدي، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ مصحح، در صفحه عنوان نام کتاب «کتاب خبر الغدیر فی مناقب امیرالمؤمنین (علیه السلام)» نوشته شده؛ مهر: «قطب الدین بن صالح الطباطبائی» (مستطیل)؛ وقفنامه اي از سلطان بن سلطان... بر شیعه اثنی عشریه در شهر اصفهان. متن وقفنامه و مهر بیضوي پاك شده آخر آن که شبیه به مهر علامه مجلسی است به احتمال بسیار فراوان آن را متعلق به حمام نماي اصفهان میدانم؛ کاغذ: فرنگی نخود ، جلد: مقوا، با رویه کاغذي ابر و باد مرمري، 9گ (119پ-120پ و 132ر - 138ر)، 19-25 سطر (5/ 12×5/ 18)، اندازه: 9/ 17×4/ 24سم [ف: 1/ 29 - 507]
xabar-e fath-e nahāvand
تهران؛ مینوي؛ شماره نسخه: 390بخش3
بیکا، بیتا؛ گویا از تاریخ طبري؛ 17گ [ف: - 157]
خبر فی الملاحم- خبر الملاحم
xabar-u mārīyat-il qibṭīya = jawāb-ud dāmġānī
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمري
mofīd ، mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
پاسخ به اشکالات بعضی از معتزله است که در داستان ماریه قبطیه همسر پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) است.
آغاز: سألني اطال الله بقاء السيد الشريف الفاضل رجل من المعتزلة عن الخبر المروي عن النبي في قضية مارية القبطبة...
انجام: و لاينبغي للعاقل ان يظلم نفسه بمكابرة الحق و اللجاج
چاپ: بغدا، مطبعة المعارف، 1955 م، في نفائس المخطوطات، المجموعة الخامسة، نشرها محمد حسن آل ياسين
[دنا 4/ 841؛ الذریعه 20/386؛ التراث العربی 2/ 440]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 5ص (341-345)، 23 سطر، اندازه: 3/ 13×2/ 26سم [ف: 7 - 104]
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثانی 1056ق، جلد: مقوایی، 3گ (174ر-177پ)، 23 سطر، اندازه: 13×5/ 25سم [ف: 1 - 286]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوي - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیز اﷲ بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 6ص (28-33) [عکسی ف: 7 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، 1374؛ کاغذ: نخودي ، 5گ، 12 سطر، اندازه: 5 /15×20سم [ف: 26 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 3گ(170پ- 173ر)، 17 سطر، اندازه: 12×5 /18سم [ف: 1 - 96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1336ق؛ کاغذ: دفتري، 6گ (30پ- 33پ)، 15 سطر (5/ 8×15] (ف: 32 - 525]
نسخه اصل: کتابخانه عمومی حکیم در نجف؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 127]
xabar-ul mubāhila
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7564/1
از الاقبال العالی ابن طاوس؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج حنایی، 72گ (1-72)، 14 سطر (5 /6×11)، اندازه: 6×5/ 12سم [ف: 16 - 629]
xabar-e mot‘e az salmān-e fārsī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3/ 3029
خط: نسخ، بیکا، بیتا [ف: 6 - 192]
xabar-e mojtahed
سلطان العلماء، حسین بن محمد، 1001 - 1064 قمري
soltān-ol-‘olamā’, hoseyn ebn-e mohammad (1593 -
(1654
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 248/2
تحقیقی از سلطان العلماء درباره خبر مجتهد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1222ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 934]
xabar-u madīnat-in nuḥās wa qaṣr-ir raṣāṣ
عبدالملک بن مروان مطالبی درباره شهر نحاس و قصر رصاص و قماقم سلیمانی در زمان حضرت سلیمان (علیه السلام) شنیده است. بعضی به وي خبر دادند که آن مکان هنوز موجود است. عبدالملک امیر خود بر بلاد غرب و اندلس را به نام موسی بن نصیر، بدان دیار میفرستد. وي وقایع عجیب و غریبی مشاهده نموده که در این رساله به توضیح آن پرداخته است.
قم؛ مرکز احیا ؛ شماره نسخه: 619/6
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین... و بعد فهذا خبر مدینة النحاس و قصر الرصاص و فی ذلک عبره لمن اعتبر و تبصرة لمن انزجر
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی-رم 333. خط: نسخ، کا: راشد بن محمد بن عبداﷲ ظفري الزیدي مذهبا و العدلی اعتقادا، بیتا؛ مجدول؛ 38گ (539-577) [عکسی ف: 2 - 236]
خبر معرفة امیرالمؤمنین بالنورانیة- حدیث «المعرفة بالنورانیة»
xabar-e mo‘allā ebn-e xonayyes (t. ) = nowrūz-e sī rūz
؟ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمري
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
این خبر درباره نام سی روز ماه پارسی است و کارها که در آنها رخ داده و خواص این روزها. متن عربی آن در آسمان و جهان بحار مجلسی (ج14ص206-210 چاپ 1305) از یکی از کتابهاي معتبر به روایت از فضل اﷲ بن علی بن عبیداﷲ بن... بن علی بن ابی طالب از ابی عبداﷲ جعفر بن محمد دوریستی از ابی محمد جعفر بن احمد بن علی مونسی قمی از علی بن بلال از احمد بن محمد بن یوسف از حبیب الخیر از محمد بن حسین صائغ از پدرش از معلی بن خنیس آمده است. معلی عراقی و در مدینه میزیست و برده امام صادق (علیه السلام) بوده است. ابن الغضائري و کشی و نجاشی و علامه او را ضعیف دانستهاند. گرچه مامقانی از روي گفتار شیخ طوسی و برخی از روایات کشی میخواهد او را ثقه بداند (رجال مامقانی ج3 ص230).
حاجی نوري در سرگذشت سلمان مانند این خبر از خود او آورده است. در بحار نیز (ج14ص199) مانند آن دیده میشود. مانا این سخنان از نوشتههاي زردشتیان گرفته شده و از پیشوایان شیعی پنداشتند. اینگونه تقویم احکام نجومی را یهودان و ترسایان و رومیان و ایرانیان داشته اند و براي هر روز ماه عربی نیز چنین چیزهایی گفتهاند. دانشمند بیرونی در ا ثار الباقیه در «القول علی ما فی شهور الفرس من الاعیاد» و پس از آن از روزشماري ایرانی و سغدي و خوارزمی به همین گونه گفتگو نمود و روزشماري یهودان و ترسایان و مسلمانان را نیز آورد (ص 215 و پس از آن). در پایان این ترجمه پارسی که گویا از فیض کاشانی باشد بیتهایی است از خواجه طوسی درباره هفت روز نحس ماه پارسیان آن چنانکه امام جعفر صادق (علیه السلام) فرموده اند. (دانش پژوه)
آغاز: ستایش و سپاس بیقیاس خداوند زمین و آسمان را... چنین روایت کرده معلی بن خنیس که در روز نوروز نزد... جعفر صادق... رفتم. فرمود آیا می دانی امروز چه روز است گفتم... روزیست که عجمان تعظیم آن روز می نمایند و هدیه بیکدیگر می فرستند.
انجام: و هر کس بنده از او بگریزد یا چیزي گم کند بزودي می بابد انشاء اﷲ. تمام شد شرح حدیث. چون محقق طوسی بعضی از مضامین این حدیث را نظم نموده بذکر آن اختتام می پذیرد. نظم. بقول جعفر صادق خلاصه سادات - زماه فارسیان هفت روز مذموم است... مکن دوازدهم با کسی مناظره - که در خصومت این روز صلح معدوم است.
چاپ: دکتر معین همراه گفتاري تحت عنوان روز شماري در ایران باستان در سال 1325ش، توسط انجمن ایران شناسی چاپ کرده است.
[فهرستواره منزوي 4/ 3103]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 314/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: میان 1061 و 1076ق؛ 15گ (1پ-15ر) [ف: 4 - 855]
xabar-ul miqdām ma‘a ba‘ḍ-il a‘rāb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15825/8
به روایت حماد بن عمرو؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: قباد بن شهقباد مهرانی، تا: 948ق؛ 1گ (255پ-256پ)[مختصر ف: 327]
xabar-ul malāḥim
خبر فی الملاحم؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن ملاسلطان علی کزازي کواري، تا: قرن 13؛ از روي خط عبدالرضا ابن احمد جزایري مورخ روز یکشنبه 11 صفر 1096 از روي خط حر عاملی از روي نسخه شیخ نصراﷲ حسینی قزوینی مورخ 1015 در کربلا و از روي خط ملا رحیم شیخ الاسلام از روي نسخه منصور بن حسن بن حسین آبی در 374 در موصل از روي نسخه ابوالحسن محمد بن حسن بن حسین بن ایوب قمی که از تلعکبري شنیده بوده؛ مهر: اسداﷲ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 453]
«خبر في الملاحم الشيخ ايده الله قال حدثنا ابوالقاسم علي بن الحسن اليشكري الخراز الكوفي المعروف بابن الطبال في المحرم سنة ثماني و عشرين و ثلثماة من حفظه بالكوفة باب منزله في موضع يعرف بالقلعة (بالتعلة) في ظهر السبيع قال مولدي سنة ثلث و ماتین..». این خبر در دنبال نسخه شماره 13/962 دانشگاه (ص 1094ف) هست و شیخ حر در اثبات الهداه آن را آورده؛ خط: نسخ، کا: نصراﷲ قزوینی، تا: 1308ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (62پ-63ر)، 17 سطر (5/5×8)، اندازه: 15×22سم [ف: - 246]
تذکر: شماره بازیابی اصلاح شد؛ کا: سید احمد صفائی خوانساري، تا: 1328ق [اهدائی ف: - 378]
xabar-ul malḥama
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9285/35
به روایت از امام صادق علیه السلام؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 1گ (107پ-108پ) [مختصر ف: - 328]
خبر من اخبار بنی اسرائیل- قصة الرخ
xabar-e mūled-e ‘alī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1045/6
آغاز: (کتاب فیه خبر مولد... علی بن ابیطالب. . ) (عنوان در گ 56 الف) بسمله. اخبرنا الشیخ الامام العالم الورع الناقل ضیاءالدین شیخ الاسلام ابوالعلا الحسن بن احمد بن یحیی العطار الهمدانی قدس اﷲ روحه و نور ضریحه فی همذان فی مسجده فی الثانی و العشرین من شعبان سنه ثلث و ثلثين و مائه (ستمائه - چاپ نجف) قال حدثنا ركن الدين احمد بن محمد بن اسمعيل القادسي (الفارسي) قال حدثنا عمر بن روق الخطابي قال حدثنا (الحجاج بن) المنهال بن (عن) الحسن بن عمران عن شاذان بن العلاء قال حدثنا عبدالعزيز عن عبدالصمد عن سالم بن (عن) خالد عن ابي السرني (ابي السرلي) (عن خالد بن السري) عن جابر بن عبدالله الانصاري قال سألت رسول الله صلی الله علیه و آله ميلاد علي بن ابيطالب علیه السلام فقال اه اه سألت عجبا يا جابر عن خبر مولود ولد بزمان المسيح (بعدي علي سنة المسيح)؛ انجام: و لايجوز احد علي الصراط الا بالبراءة من اعداء علي بن ابيطالب علیه السلام (و هذا ما انتهي الينا من مولده علیه السلام علي التمام و الكمال و الحمدلله علي ما اولانا من موالاته و البرائة من اعدائه و له الشكر علي ما من علي من معرفته و حبه).
این خبر در فضائل شاذان (ص 70 و 79 چاپ ایران و ص 57-63 چاپ نجف) دیده میشود و هر دو چاپ با نسخه ما یکی نیستند و نسخه ما درست مینماید. این خبر رنگ غلو و ارتفاع هم دارد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالحسین حسینی، تا: سه شنبه 23 محرم 1056ق، جا: اصفهان؛ نسخه ما را عارف منشی که گویا نویسنده نسخه هم هست حاشیههایی نوشته و در آنها از فصول النجات و آیات الاشارات و حاشیه الفتوحات یاد نموده، محشی با نشانه «م ح ع ل» [ف: 5 - 1284]
al-xabar-ul wāḥid
غیر همانند:
آغاز: بسمله و حمد له و بعد فهذه کلمات یسیرة فی العمل بخیر الاجاد اعلم وفقک اﷲ تعالی ان کل من نظر فی الاحادیث و تاملها حق التأمل؛ انجام: سبیلا الی الخلاص من تبعات یوم المعاد و الحمد ﷲ رب العالمین... اجمعین
در این رساله از حجیت خبر واحد در فقه شیعی گفتگو شده است در ذریعه (270/6) از رساله حجیه الاخبار بدر الدین عاملی و شیخ قاسم عاملی و ابن ابی جمهور و سراب تنکابنی و سید معز الدین محمد قزوینی یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ در 314پ-315پ بحثی است از نماز آدینه به عربی؛ 4گ (311پ- 314ر) [ف: 1 - 216]
آغاز: هل یجوز التعبد بالخبر الواحد عقلا أم لا بمعنی أن العقل هل یدرکه جهانه الواقعیة من الحسن و القبح. ؛ انجام: لایخفی لأن المراد السؤال فی الواقعة الخاصة لا عن کل ما یریدون کما مر... بحث مختصري در شرایط عمل به خبر واحد است؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، داراي قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (112-118)، 25 سطر،
اندازه: 5/ 9×16سم [ف: 30 - 96]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1258ق، جا: کربلا [الفبائی: - 232]
آغاز: بسمله. اختلف الاصولیون فی جواز ان یجعل الشارع خبرالواحد العادي؛ انجام: و بعد التنزل عن المقامین یقول بما یکون محمد ابن بابویه عند تکلمه بهذا الکلام.
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: تیماج حنایی، 21 و 22 سطر، اندازه: 5/ 15×23سم [ف: 4 - 360]
خبر الواحد و ابطال العمل بها - ابطال العمل باخبار الاحاد
xabar-ul wāḥid wa-t ta‘ādul wa-t tarājīḥ
در این رساله مباحثی درباره خبر و اینکه خبر صحیح چیست و خبر معلل چگونه میباشد و طرز استفاده از اخبار و خواص آنها آمده متأسفانه رساله ناقص است و از آخر آن صفحاتی افتاده با آنکه بر اثر رنگ پریدگی عبارات آن به اشکال خوانده میشود ولی آنچه از محتوي آن برمیآید باید شرح و متنی باشد که متن آن با کشیدن خط قرمز روي عبارتش مشخص میشود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1556/4
آغاز: بسمله، لک الحمد جعل اﷲ تعالی مخاطبا تنبیها علی؛ انجام:
دلیل علی صدقه فلایکون صحیحا فح
خط: نسخ، کا: عبدالعزیز بن ابی الفضائل کاشی، تا: 693ق، جا: بغداد مدرسه مستتنصریه؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: میشن تریاکی، 9ص (213-215)، 17 سطر (5 /7×11)، اندازه: 5/ 11×5/ 15سم [ف: 10 - 80]
al-xabar wa anwā‘-u-h
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8/ 10183
آغاز: الخبر علی نوعین متواتر و آحاد و الاول ما اخبر به جماعة یفید العلم بنفسه...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1111ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 44ص، اندازه: 5/ 11×5/ 18سم [ف: 32 - 217]
xabar va tafa’’ul va nahv
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1819/5
پراکنده ها در... ؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 و 14 [ف: 5 - 374]
xabar-e vafāt-e salmān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3207/14
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 9گ (121ر-130ر) [ف: 6 - 299]
xabar-u wafāt-i sayyidat-in nisā’-il batūl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4826/4
آغاز: بسمله. خبر وفات سیدة النساء البتول فاطمة الزهراء علیها السلام و قد نقلته من بعض المجامیع کما رایته مسطورا و وجدته مزبورا غیر منقب؛ انجام: هذا ما انتهی الینا من حدیث فاطمة علیها و علی ابیها و بعلها و بنیها افضل الصلوات و اکمل التحیات آمین رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 7گ، 15 سطر (12×18] (ف: 13 - 238]
xabar-e vafāt-e mūsā ebn-e ‘emrān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/12
به نقل از امالی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1ص (26- همان) [مختصر ف: - 328]
xabar-hā-ye mo‘an‘an az emām mohammad-e bāqer dar mowred-e mošaxxasāt-e mo’men-e ‘āref
محمد بن علی (علیه السلام)، امام پنجم، 57 - 114 قمري
mohammad ebn-e ‘alī (‘) ، emām-e panjom (678 - 733)
منقول از «الفقیه الصالح داود رحمه اﷲ تعالی».
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 134/1
آغاز: بسمله. الحمدﷲ علی ولایة الائمه... قال سیدنا و مولانا الفقیه الصالح داود رحمه اﷲ تعالی؛ انجام: و خاب من انکر فصلک. و حجه حقک. صلی اﷲ علیک و الک و سلم.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 17 سطر، اندازه: 5 /10×18سم [ف: 1 - 201]
xabar-u hišām ibn-il ḥakam ma‘a-r rašīd
روایتی است به نقل از ثقات و شیخ مفید در مناظرهاي که بین
هشام بن حکم با هارون الرشید اتفاق افتاده است.
قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه: 109/4
آغاز: حدث الثقات والمفید أبو عبداﷲ محمد بن محمد. . قال حدثنی ابوالحسن کثیربن عبداﷲ قال حدثنی محمد بن عبداﷲ بن الحسین بن فضال الشیبانی البصري
بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد بن علی قائنی، محمد شریف به سال 1182؛ 11گ (180-190)، اندازه: 5/ 9×5 /16سم [کتابخانههاي قائن: ف: - 96]
xabar-u hišām ma‘a-l farazdaq wa qaṣīdat-i-h
جاستی، ابوالقاسم بن محمد
jāstī ، ab-ol-qāsem ebn-e mohammad
در برخورد هشام بن عبد الملک با امام زین العابدین علیه السلام به هنگام طواف حج و قصیده معروف فرزدق «هذا الذي تعرف البطحاء و طأته..». در مدح آن حضرت.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 228/4
آغاز: قال العبد الضعیف الراجی غفران اﷲ تعالی ابوالقاسم بن محمد ابن ابی القاسم بن محمد الجاستی
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن ابی الحسن آوي، تا: ربیع الثانی 708ق؛ 4ص (15-18) [عکسی ف: 1 - 254]
xabarī az ‘abd-ol-lāh-e ansārī
پرسش عبداﷲ سلام و پاسخهاي محمد (صلی الله علیه و آله) است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9068/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود، 8گ (2ر- 9ر)، 17 سطر (10×15) [ف: 17 - 285]
xabarī darbāre-ye rūz-e nohom-e rabī‘-ol-avval
علم الهدي، مرتضی بن داعی، ق6 قمري
‘alam-ol-hodā, mortazā ben dā‘ī (- 12c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1626/19
به روایت مرتضی بن داعی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 854 ق [ف: 5-313]
xabar-e yamāme
حدیث مفصلی است که یمامه نقل میکند از سلمان فارسی که در نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) با عدهاي از اصحاب و فرزندان آن حضرت نشسته بودند و امام حسن (علیه السلام) از پدر بزرگوارش سؤالاتی نموده و آن حضرت پاسخ فرموده اند. ترجمه روایت بهصورت زیرنویس در لابهلاي سطور درج شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 967/2-6/57
آغاز: فی خبر الیمامه مارواه ابوعبداﷲ ابن زکریا بن دینار العلانی عن ابی حبیب الاسود عن محمد ابن عبداﷲ یرفعه الی سلمان... درخبر یمامه چیزیست که روایت کرده او را ابوعبداﷲ پسر زکریا؛
انجام: لعن اﷲ من غصب حقک وجحدك وأعرض عنک و ضاعف علیهم العذاب الالیم.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ترجمه به شنگرف؛ 12گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 12×21سم [ف: 3 - 1701]
xabar-ul yahūd wa-n naṣārā wa su’āl-i-him li-muwlānā imām-ul ḥākim
هادي المستجیبین، حمز بن علی، - 433 قمري
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī (- 1042)
گزارشی است از گفت و گوي عده اي از یهود و نصارا با رهبر دروزیه درباره ویران کردن خانهها و پارهک ردن کتاب ها. پاسخهاي حاکم است به اعتراضات یهود و نصارا که شارع اسلام ما را آزار نکرده و به جبر به اسلام وادار نکرده و تو با ما بدرفتاري میکنی و دستور دادي که تورات و انجیل را در بازارها کالا بپیچند. این گفتگو در نهایت به قانع شدن اهل ذمه میانجامد.
آغاز: خبر اليهود و النصاري و سولهم لمولانا الامام الحاكم بامرالله اميرالمومنين صلوات الله عليه عن شيء من امر دينهم باعتراض اعترضوه فيه و انكار انكروه عليه و الجواب علي ذلك بما اختصهم من القول و اسكتهم و انصروفول مقهورين و الحمدلله رب العالمين. بسمله حرث من وثق و سكن الي قوله مع اشهار الحديث في ذلك الوقت انه حضر في موقف من مواقف الدهر و صاحب العصر مولانا الامام الحاكم بامرالله اميرالمومنين سلام الله عليه اذ وقف بين يديه بالقرافه في مقابر تعرف بقباب الطير نفرًا فسلموا عليه فوقف عليهم...
انجام: و لانرتاب به قد سنعنا لو فهمنا و لله الحجة البالعة رب العالمين و صلي الله علي نبيه و آله الطاهرين. تم الكلام في هذا الفصل و حسبنا الله و نعم الوكيا و الحمدلمولانا وحده و به استعين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن معرب، بیکا، تا: قرن 7؛ کاغذ: نخودي ضخیم، جلد: تیماج، 8گ (9ر-17پ)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 7/ 12×8/ 18سم [ف: 2/ 29 - 726]
آغاز: حدث من وثق به و سکن الی قوله مع اشهار الحدیث فی ذلک الوقت انه حضر فی موقف من مواقف الدهر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 909؛ خط: نسخ معرب درشت، بیکا، تا: قرن 12؛ 18گ (20-38) [عکسی ف: 2 - 447]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس، نام مؤلف به استناد نسخه مجلس ش 9086 تعیین شد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بیتا؛ کاغذ: بغدادي، جلد: تیماج تریاکی، 10گ (11ر-20ر)، ابعاد متن: 11×16، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 349]
خبیثات - دیوان سعدي شیرازي
الخبی و الضمیر - استخراج ضمیر
al-xabī wa-ḍ ḍamīr
با عنوان هاي «باب»، بیشتر بیشماره، باب صدم: فی معرفة النظر فی تحویل سنة العالم. باب صدویکم فی معرفة سنی الکواکب الشمس.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3648/1
آغاز: للسایل و المسئول ان یوفها قبل المسئله و الحکم فیها؛
انجام: فالاسم ناقص محذوف...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 8گ (1پ-4پ و سپس در پایان کتاب 202-205)، 21 سطر، اندازه: 9/ 18×9/ 31 سم [ف: 7 - 10]
xetām-ol mesk
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736؟ قمري
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5525/4- ف
بیکا، بیتا؛ 4گ (141-144) [فیلمها ف: 3 - 165]
xetān
نجفی جیلانی، یوسف بن احمد، 1245 - 1327 شمسی
najafī jīlānī, yūsof ebn-e ahmad (1866 - 1948)
که به مناسبت ختنه سوران یتیمان دار الایتام مژدهی ساخته است.
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 373ر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1365ق، 26ص، قطع: نیم خشتی
باریک [رشت و همدان: ف: - 1116]
xatm-e āyāt-e qor’ānī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3505/10
چند جدول با یک ختم آیات قرآنی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 1ص (78ر) [ف: 6 - 461]
xatm-os sa‘āda
در برخی از اسرار شهادت، مشتمل بر چند «فصل» و «وصل» و یک «خاتمه».
گلپایگان؛ کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 64
آغاز: الحمدﷲ الذي المعبود الحق المسجود الحمید المحمود عالم الغیب و الشهود الذي اکرم اولیائه بالشهادة؛ انجام: و ظاهر هم و باطنهم و العن اعدائهم بدوا و أخصهم عددا و هذا آخر ما اردنا تنمیقه فی هذه الرسالة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 ربیع الثانی1311ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 180گ، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 52]
xatm-ol qarā’eb
خاقانی، بدیل بن علی، 520 - 595 ؟ قمري
xāqānī, badīl ebn-e ‘alī (1127 - 1199)
حکیم خاقانی شروانی بنابر نسبت دادن نویسنده نسخه منظومهاي به وزن مثنوي به نام ختم الغرائب انشا نموده و جز این نسخه (سپهسالار 272) و نسبت دادن نویسنده آن با جستجوي زیاد در کتب سیر و تذکره ها و فهرستها چنین نسبت و آثاري از نسخهاي از آن نیافتم جز اینکه مجموعهاي که به سال 1035 نگارش یافته در کتابخانه سپهسالار با شماره 600 موجود است و به مناسبت اینکه در ابتداء آن دیباچه تحف العراقین را کاتب به نام دیباچه ختم الغرائب معرفی نموده در دفاتر مدرسه به نام «ختم الغرائب» ثبت و به همین نام وقف گردیده است و مسلما این نام به غلط بر این نسخه گذارده شده و با تتبعی که در این
موضوع نگارنده نموده «تحفة العراقین» بدین نام (ختم الغرائب) نامیده نشده و این جمله غلط احتمال را قوي میکند که خاقانی بدین نام اثري داشته و گذشته از این راه طرز فکر و انشاء این منظومه که در تقلید حدیقه سنائی میباشد صحت انتساب آن را به خاقانی تأیید میکند. براي اثبات مدعی چند بیت از آن را در اینجا میآوریم: «فی حدوث العالم. اینها همه محدث اند و محبور ** در قبضه قهر اسیر و مقهور/ خلاق همه یکی قدیم است ** رزاق همه یکی عظیمست/ جبار مهیمن روان بخش ** قهار قدیم ذات جان بخش/ معبود جهان خداي بی عیب ** بل جاعل عین و خالق غیب/ از علت ناقص است صنعت (کذا) ** پس مردم کاملست عایت (کذا)/ تا کاملگی که آرد از خاك ** زینگونه هزار آدم پاك/ سبحان اﷲ چه جاي این است ** کو ایزد ایزد آفرین است/ گر ایزد نافریده بودي ** کی آدم برگزیده بودي/ گر دست تو را خداي عالم ** در عالم کدخداي آدم/ نه خانه نه کدخداي ماند ** کد نیست شود خداي ماند/ چون خانه کدخداي دیدي ** کد نیست شد و خداي دیدي/ چون خانه و کدخداي خود نیست ** درخانه بجز خداي خود نیست». بدبختانه فقط قسمتی از این مثنوي به نسخهاي از تحف العراقین پیوسته و 644 بیت بیشتر نیست.
چاپ: به کوشش ضیاء الدین سجادي، فرهنگ ایران زمین، 13: 155-187
آغاز: بسمله. مقدمه کتاب ختم الغرائب نفثة المصدور الی قدوة الصدور خیرما مااعتصم المرء بحباله کلمة العجز من قصور باله...
تحفه تذکره اي است بل تبصره عقلاي عهد را؛ انجام: رعایت کرم واکرام تواند بود لازال منعمأ، مازال تبدل الکبیر وتقبل الیسیر، والسلام
خط: نستعلیق، کا: عبدالباري بن عطاء اﷲ نوري نطنزي، تا: 1035 ق؛ دیباچهاي است که شباهت به دیباچه تحفة العراقین دارد. (سپه 2/ 502) دفتر را از 1035 تا 1037 ق نوشته است؛ کاغذ: سپاهانی زرد، جلد: تیماج سرخ، 27گ (1ر-27پ)، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 4-360]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3640/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 208]
آغاز: بسمله. بر کره خاك تنگ میدان ** کم باش چو گوي اسیر چوگان؛ انجام: آب از تشنگی روان است ** ور گرسنه شفات نانست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ از پاصفحه آخرین صفحه معلوم میشود که در این نسخه برگهاي دیگري بوده و از میان رفته است؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 17گ، 10 سطر، اندازه: 15×5/ 20سم [ف: 2 - 503]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2532/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 711]
xatm-ol qarā’eb
خواجگی شیرازي، محمد بن احمد، ق10 قمري
xājagī-ye šīrāzī ، mohammad ebn-e ahmad (- 16c)
شرحی است بر قصیده خاقانی که در آن بیت «ازین مشتی سماعیلی ایام ** ازین جوقی سرائیلی بر زن/ عمود رخش را سازند قبله ** زنند آنگاه تهمت بر تهمتن» شرح شده است.
آغاز: حمدي چون رحمت ایزد متعال بی پایان و شکري چون نعمت کریم ذوالجلال فراوان، ذاتی را شایسته و سزاوار است که بقدرت کامله و حکمت بالغه جمله موجودات را از عدم به وجود آورد و از نیست هست گردانید... اما بعد چنین گوید... محمد بن خواجگی گیلانی استرابادي... و این نسخه را «ختم الغرائب» نام نهاده شد...
آغاز: برابر؛ انجام: تخت طاقدیس تختیست که خسرو پرویز ساخته بود و در هر پایه آن تخت شیري از زر قرار داده می گویند چنان خسان و دو نان از صفاهان مال و نعمت و پادشاهی دارند و کام تو اي که از اصفهان به من می رسد کین و دشمنی وعداو تست تو اي صفاهان، مرا کین بودن کنایه از آنست، رعایت سواد اصفهان نیز کرده که نام نیکست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1023ق؛ تملک: ابن میر عبدالصمد المعلم با مهر «العبد المذنب سید محمد»؛ جلد: چرمی، 82گ، 15 سطر (16×20) [ف: 1 - 449]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3097-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 75]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: کبود، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 641]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 53گ (1-54)، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 12]
آغاز: برابر؛ انجام: و در اینجا نیز ذکر آن کرده دوم سدان سد را میگویند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه ذیقعده تخاقوي ئیل 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 136گ، 12 سطر (9×5/ 14)، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 361]
xatm-ol manāhej
سمهودي، علی بن عبداﷲ، 844 - 911 قمري
samahvodī ، ‘alī-ye-bn-e ‘abd-ol-lāh (1441 - 1506)
وابسته به: منهاج الطالبین و عمد المفتین؛ نووي، یحیی بن شرف (631-676ق)
شرح خاتمه کتاب «منهاج الطالبین» ابوزکریا یحیی بن شرف نووي است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1471/15 عکسی
آغاز: بسمله. قال سیدنا و شیخنا الامام العالم... الحمد ﷲ الذي ختم لمن أحبه بالحسنی... و بعد فهذا تعلیق أفردته لشرح خاتمة کتاب المنهاج فی الفقه للامام... یحیی بن شرف النووي
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1798؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ رکابهدار؛ 41ص (195-235)، 15-19 سطر [عکسی ف: 4 - 336]
xatm-e an‘ām
دستور ختم سوره انعام و نثري منقول از شیخ علی بن عبدالعال.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7540/9
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (75-77)، اندازه: 10×5/ 16سم [ف: 26 - 41]
xatm-e besmelah
رساله مختصري است در چگونگی ختم بسم اﷲ.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12824/3
آغاز: ختم بسم اﷲ الرحمن الرحیم بر سه وجه است یکی فتحیه ملکیه و عدد آن یکهزار و یکصد و سی و دو هزار و ملکیه بجهت آن گویند که مداومت بر آن باعث تصرف در عالم ملک شود؛
انجام: و ببسم اﷲ الرحمن الرحیم و بحرمه محمد و آله ان تدرکنی بعد از آن فاتحه و اخلاص بخواند ختم الختم.
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 28 جمادي الاول1230ق؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 1گ (3)، 13 سطر، اندازه: 5 /8×5/ 12سم [ف: 32 - 563]
xatmat-uṣ ṣajā‘ī
صجاعی، ابوبکر بن ابراهیم
sajā‘ī ، ābūbakr ebn-e ebrāhīm
در علم تجوید و قرائت و بعضی از علوم قرآنی دیگر در یک «مقدمه» و هشت «فصل» کوتاه: المقدمة: فضل القرآن الکریم؛ فصل 1. القراء السبعة و الرواة عنهم؛ 2. علم الرسم؛ 3. علم الوقف و الابتداء؛ 4. علم ضبط المصحف الشریف؛ 5. علم السور المکیة و المدنیة؛ 6. علم السورة و عدد الایات و الکلمات و الحروف؛ 7. علم تحزیب القرآن؛ 8. فضل القرآن الکریم سورة سورة.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2416/1
آغاز: الحمدﷲ الذي یسر للذکر کتابه المجید و جعل أهله اهل التفضیل و التمجید فأخصهم علی تعلمه و تعلیمه من فضله بالمزید؛
انجام: و ارزقنا شفاعته و شفاعة نبینا المختار فهو عنوان سعادة دار الاخرة و هذه الدار.
خط: نسخ، کا: محمد شریف ارجقی، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج قرمز، 24 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 7 - 15]
al-xatmat-ul maġribīyyat-us sulṭānīyya wa-l xullat-ul ibrāhīmīyyat-ul burhānīya
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3248
در دعا و ختومات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 7 رجب 630ق، جا: حمص؛ کاغذ: کاغذ دولت آبادي، جلد: میشن تریاکی، 137گ، 14 سطر، اندازه: 13×6/ 17سم [ف: 1 - 199]
xatm-e xājegān
کتابخانه توبینگن 79 Ma III؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 [فیلمها ف: 3 - 159]
خط: ثلث زیبا، بی کا، بیتا؛ مجدول مرصع مذهب؛ جلد: تیماج سوخت، 2ص(51-52)، 13سطر، اندازه: 5/ 11×18سم[ف: 35 - 408]
نقل از خواجه عبدالخالق غجدوانی؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 2گ (68پ-69ر)، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 10×16سم [ف: 17 - 378]
xatm-e sovar-e qor’ān va ‘azā’em
این جزوه شامل ختم سوره یس و چند سوره دیگر و بعضی عزائم است که گویا شخصی به نام سعدالدین محمود حموي
آنها را تألیف کرده است.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 218
آغاز: بسمله - قاعده احضار جن میباید که در خواندن عزیمه جامی پر آب کند؛ انجام: یا ارحم الراحمین - بعد از آن دست بسوي آسمان بر دارد و حاجتی که دارد طلب نماید.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با پارچه سبز، 32 گ، 63 ص، 19 سطر (9×5/ 13)، اندازه: 5/ 15×21سم [ف: 1-94]
xatm-e sūre-ye vāqe‘e
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 553/4 -طباطبائی
آغاز: ابتداء از شب جمعه بنماید سوره اذا وقعت
بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 1گ (14پ)، اندازه: 11×5/ 21سم [ف: 22 - 258]
xatm-e sūre-ye yāsīn
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1651/7
آغاز: ختم سوره یس بطرق میر سید علی همدانی... بسمله یس و القرآن الحکیم؛ انجام: ما ینظرون الا صیحة واحدة.
خط: نسخ، بیکا، تا: رجب1013ق؛ افتادگی: انجام؛ قرن 11 و 12؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: میشن مشکی [ف: 5 - 65]
xatm-e ‘abd-ol-qāder-e gīlānī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7914/4
خط: نستعلیق راسته و چلیپا، کا: غلام حیدر، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور مشکی، 1گ (125ر)، 14 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 5/ 12×19سم [ف: 16 - 734]
xatm-e qor’an dar yek hafte
طریقه ختم قرآن درمدت یک هفته را به نظم و نثر در چهار صفحه بیان کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1295/4
آغاز: ختم القرآن علی طریق النبی صلی اﷲ علیه و آله فی الاسبوع عبداﷲ عباس روایت کرده که هر هفته پیغمبر صلی اﷲ بدین طریق مداومت مینمود؛ انجام: السادس اگر میم ساکن به هرحرفی رسد آن را اظهار باید کرد واﷲ اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 3گ، 12 سطر، اندازه: 13×23سم [ف مخ]
xatm va xavas-e sūre-ye yāsīn (r. dar)
بهاءالدین محمد
bahā-od-dīn mohammad
رساله بسیار مختصري است در بیان طریقه ختم سوره مبارکه یس و ذکر برخی از خواص آن. مؤلف به گفته خود، پس از طلب اجازه از ارواح ائمه معصومین که مستخرج از علم جفر است، رساله حاضر را نگاشته است و در آن چنین بیان داشته: بیشتر علماي جفر بر این باورند که اسم اعظم در همین سوره است؛ و سه موضع خاص در این سوره محل اشاره به مقصود است که چون قاري به آن سه موضع برسد و با حضور دل و صدق کامل مطلب خود را در نظر آورد مرادش حاصل می شود؛ و علماي فن این سه موضع را به آشکارا ننوشتهاند که اگر فاش شود کارهاي بزرگ اتفاق خواهد افتاد و سپس خود مؤلف نیز، بدین مواضع سهگانه با رمز اشاره میکند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2698/3
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه علی محمد و آله اجمعین. اما بعد، چند کلمه در بیان ختم سوره مبارکه یس است و بعضی از خواص آن که بعد از استجازه ارواح ائمه معصومین سلام اﷲ علیهم اجمعین؛ انجام: و بعد از دانستن مواضع مذکوره هر چه خواهی از منافع و مضار بر حصول آن قدرت یابی. انشاء اﷲ تعالی و اﷲ اعلم بالصواب
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ضمیمه: در اوراق 167پ تا 177پ احادیث و روایاتی مختلف در بیان ادعیه جمعآوري شده همچون: از طرق ختم سوره یس، طریقه استخاره ذات الرقاع (با کاغذ)، طریقه ختم دعاي «یا من تحل» موجود در صحیفه سجادیه، طریقه ختم سوره ملک، تلاوت سوره یس به طریق ماثور، دعاي نادعلی، طریقه ختم سوره حشر، دعاي امیرالمؤمنین به روایت محمد باقر داماد، طریقه استجابت دعا به نقل از زبد الدعوات، طریقه دانستن روا شدن حاجت به نقل از کشکول، حدیث کساء، اشعاري در مدح امام علی (علیه السلام)، دعاي دفع ظلم به روایت از امام علی، دعاي فرج و مناجات امام علی (علیه السلام). آغاز ضمیمه: «از طرق ختم سوره مبارکه یس آن است که در یک هفته بیست و یک مرتبه بخواند، هر روز سه مرتبه بخواند، و بعد از اتمام آن دعاي با من تحل که در صحیفه کامله است بخواند». انجام ضمیمه: «من نار تنفج الاکباد و الکلی آه من نار نزاعه للشوي آن من غمزه من لهیات لظی»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي،
جلد: تیماج عنابی، 2 گ (166-167)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 134 - 13]
ختم ولایت - اثبات وجود حجة الله عجل الله تعالی فرجه الشريف
xatm-e yāsīn va fāl-nāme va ad‘īye
جزوه ای است که در اول آن فال نامه ای از آیات قرآنی نگاشته و سپس به شرح ختم پس پرداخته و آخر آن بعضی ادعیه و طلسمات برای بر آمدن حاجات ذکر کرده است.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 175
آغاز: طریقه ختم یا من تحل به عقدة المكاره؛ انجام: و چهار فرزند بطالعش باشد و آن را سازد و از روز ها چهارشنبه و از جام ها (كذا) سبز.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 58 گ، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: - 95]
ختومات - مجمع الدعوات
xotūmāt (r.)
موسوی خوانساری، محمد بن محمد صادق، ق 13 قمری
mūsavī xānsārī, mohammad ebn-e mohammad sādeq ( 19c)
جامع محمد بن محمد صادق شریف موسوی خوانساری به نقل از مجموعه میرزا محمد مشهور به نواب. ملتقطات از کتاب «عمان المنافع في خواص الكتاب الرابع» اثر خامه عمادالدین محمود بن مسعود طبيب، دعای «كفاک ربک کم یکفیک واكفة» معروف به چهل كاف مردی از امیر مؤمنان حضرت علی (علیه السلام) به نقل از آثار ابن طاوس، رساله اختیارات و اختلاجات منسوب به ارسطو و لقمان حکیم، فصل دهم از کتاب «تحفة المسافرين» میرزا حسن بن عبدالرزاق فیاض لاهیجی، ادعیه رفع ملمات نقل از بیاض سید محمد شفیع شوشتری، آیات استجابت دعاء به نقل از ظهر قران محمد بن محمد ابراهیم قزوینی، دعای استشفاع، رساله در بیان اعجاز و تاثیرات اسماء الهی در عمل قرطاس از شیخ بهایی، آغاز: «الحمدلله الذي جعل خزائنه بين الكاف و النون»، منتخبات از کتاب «روضة المني»، عزایم و طلسمات، شرح دعاء جنه و رساله در ختومات.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10637/1
آغاز: آغاز بعد از بسمله و خطبه: و بعد فيقول جامع هذه اللئالی المخزونة المكنونة أقل الخلائق ... ان هذه مما التقطته من مجموعة شريفه لطيفة نظيفة جمعها مولانا ... الحاج میرزا محمد الشهير بنواب طوبی له و حسن مآب خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 13 محرم 1266 ق، در منزل استادش شیخ محمد باقر؛ كاتب از جمله تلامذه میرزا محمد شهشانی در اصفهان، کاتبان دیگر: سید محمد علی بن محمد صالح الحسینی و رضا بن محمد. تاریخ تحریر:رجب 1283؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج يشمی، اندازه: 15×10 سم [ف: 15 - 429]
xotūmāt
کاشانی، ابراهیم بن محسن، - 1345 قمری
kāšānī, ebrāhīm ebn-e mohsen (- 1927)
در برخی از ختومات بر گرفته از آیات و سوره ها و کلمات قرآنیه و دعوات مأثوره از ائمه علیهم السلام.
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1318، جیبی، 257+7 صص
کاشان؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: 25
آغاز: اما بعد فيقول ... چون در این عصر انواع معصیت ها آشکارا شده است و ظلم ظالمين طغيان نموده است و چاره ای از برای دفع آن ها فعلا میسر نیست.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 24 گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: - 29]
xotūmāt
غیر همانند:
آغاز: بسمله در بیان جمله از ختوم مجربه و اسرار که بعض آن از جمله عنایات و افاضات ربانیه است خط: نسخ، كا: رضا بن حاج عباس، تا: 1280 ق؛ اهدایی: على خرمی بنادکی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 23 گ (122 - 144)، اندازه: 17×10 سم [ف: 4 - 1294]
آغاز: ختم بسم الله الرحمن الرحيم آنست که در محل خلوت که علایق و عوائق نباشد دو رکعت نماز بگذارد در هر رکعتی نوزده بار بسم الله الرحمن الرحیم بگوید و بعد از آن فاتحه و توحید بخواند و در رکعت دویم بهمین قاعده چون از نماز فارغ شود؛ انجام افتاده و آن گاه سر از سجده بردارد و سوره انعام را تمام کند و بعد از آن صد بار صلوات
مشتمل بر فوائدی در بیان دعا های روز های هفته، ختومات و سور قرآن، خواص و فوائد آن در بیان حصول مطالب و بر آمدن حوائج؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «ص»؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی، 13 گ (11 پ -23 پ)، 23 سطر (1510/5×8/1)، اندازه: 2110/5×14/5 سم [رایانه]
xotūmāt-e sūre-hā-ye qor'ānī
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 12718/1
آغاز: قسم اول در ختمیات سوره های کلام الله و خاصیت و برکت هر یک؛ انجام: المعوذتين که ختم کتاب مبین ختم وی بجهت ابطال سحر و امان از آن هفتاد و پنج بار باید خواند.
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 محرم 1292 ق، کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 433 - 15]
xotūmāt-e šeʻrī
این مجموعه رباعیاتی است که برای حاجات مختلف هر یک از آن ها را یک یا چند مرتبه باید خواند.
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 226/4
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 30 گ (215 پ -229 پ)، 17 سطر (16×9)، اندازه: 21×15سم [ف: - 188]
xotūmāt-e mojarrabe
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (1632)
رساله مفصلی است در بیان ختم های تجربه شده که برای روای حاجات و دفع مصایب و آفات مفید هستند. در چند «باب»: عنوان باب هایی که در این نسخه موجود است: 1. توسعه رزق و توانگری، شامل شصت و هفت ختم؛ 2. بيان ختوم و آداب مجرب که مداومت کردن بر آن ها محفوظ می باشد از بلیات و دفع شداید، شامل سی ختم؛ 3. بیان ختوم و اورادی که به جهت دفع اعادی و هلاکت ایشان وارد شده، شامل پنجاه ختم؛ 4. بیان ختوم و اورادی که برای دفع سحر، شامل شش ختم؛ 5. بیان ختوم و اورادی که برای دفع بیماری و شفای آن، بیست ختم؛ 6. بیان ختوم و اوراد اداء ديون، بیست دعا؛ 7. بعضی خواصات مجرب و اسرار کلمات تامات که از جبرئیل امین صادر شده (و در آن خواص نادعلی را ذکر نموده است)؛ 8 کیفیت ختم صلوات. در این رساله از شیخ بهایی و اربعین وی نقل شده است.
[الذريعة 141/7]
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5557-27/227
آغاز: توسعه رزق و توانگریست و آن سی و هفت ختم می باشد الأول ختم آیه شریفه من يتق الله يجعل له مخرجا و يرزقه من حيث لايحتسب و من يتوكل على الله؛ انجام: نهم اقرار می کنید بموت و حال آن که مهیا نمی شوید از برای آن دهم دفن می کنید مرده های خود را و عبرت نمی گیرید پس از این جهت است که مستجاب نمی شود دعای
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 78 گ، 14 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 1702]
xotūmāt va ad'īye
در خواص آیات و سور برای قضای حوائج، مؤلف در این کتاب از شیخ و سید بن طاوس و علی بن عبدالعالی کرکی نقل دارد.
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 226/3
آغاز: باب لحصول المطالب و قضاء الحوائج. بسمله. بحق بسم الله الرحمن الرحیم شب دوشنبه در وقتی که مردم بخواب باشند ابتداء کرده تا دوازده شب هر شب هفتصد و هفتاد مرتبه بخواند و بوی خوش؛ انجام شد او اضبط في قلنسوتك فانك مخفي عن نظر الاشرار و الأعداء و قطاع الطريق بحول الله و قوته و هذا العمل مجرب است ... بجهت الرجال این آیه را باین نحو بمشک و زعفران بطاس بنویسد و بگلاب بشوید و بخورد ... (باب لحل المربوط ایضا)
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 21×15 سم [ف: - 188]
xotūmāt va zīyārāt va ad'īye va telesmāt
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 6410/2
آغاز: روایت است از حضرت رسالت پناہ صلى الله عليه و آله که اگر کسی خواهد که حضرت را در خواب ببیند؛ انجام: ما شاء الله كان و صلی الله على محمد و آل محمد و سلم تسليما كثيرا كثيرا
بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن مشکی، 171 گ (19 پ - 190 ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5×12/5 سم [ف: 9 - 371]
الختوم (رسالة في) - اللآلي المخزونة في الادعية و الاذکار و الختوم
xojaste andarz
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269)
چاپ: به کوشش محمد جعفر یاحقی، کتاب پاژ، ش 11-12 (زمستان 1372): 87-92.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 863/8-ف
نسخه اصل: دانشگاه کمبریج نسخه برون 19 .D (10) (ص 38 فهرست نیکولسون) و سه گفتار دیگر کاشانی، بی کا، تا: 14 محرم «احمد احمد سپاه» 1161 ق، 15 سطر [فیلم ها ف: 1- 544]
xojaste raqam
حسینی بخارائی، شیر شاه بن ملوک شاه، ق 13 قمری
hoseynī boxārāli ošīr-šāh ebn-e molūk šāh (- 19c)
وابسته به: خلاصة الفقه الكيدانی - مطالب المصلی؛ نسفی کیدانی، لطف الله (-900)
تاریخ تأليف: 1253 ق
گزارش منظوم «خلاصه کیدانی» است، با عنوان های: در نعت نبی (صلی اللهعلیه و اله و سلم)، فضیلت فقه و صلاة، در بیان هشت اقسام احکام (دارای هشت باب)، شکر اتمام و تاریخ اختتام و تسمیه.
[دنا 845/4 ؛ فهرست کتابخانه گنج بخش منزوی 3/1734؛ مشترک پاکستان 1267/8]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2099/2
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** خلعت الطاف ز شاه قدیم
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 3538؛ خط: نستعلیق، کا: مرید، تا: قرن 13؛ محشی؛ 17 ص (39-56) [عکسی ف: 6 - 125]
xujandīya
در نه «فصل»: 1. [در نسخه ما نیست]؛ 2. قوانين العلاج و هو ثلثة انواع: التدبير و العلاج بالدواء و اعمال اليد؛ 3. نصوص هي كالفصوص؛ 4. القوانين الكلية للاستفراغ؛ 5. القوانين الجزئية للاستفراغ؛ 6. قواعد تبديل المزاج؛ 7. تدبير الناقه على وجه کلی؛ 8. احکام البحران؛ 9. اختیارات نجوميا.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1129/1
آغاز: المتخذ سريع الانهضام و يجب ان يراعي العادة في جميع الأحوال و خصوصا في امرالغذا (بخش پایان فصل یکم)؛ انجام: و انما يعمل بهذه الاختبارات عن اتساع الوقت و خوف التشنيع من يعتقدها. و ليكن هذا آخر کلامته في هذا المختصر. فمن حفظ فهو خلیق بالاصابة في اعماله و بالتحقيق في افعال. و صلى الله على محمد رسوله و آله الطيبين الطاهرين. تمت الرسالة الشريفيه الخجندية في شهر جمادی الاول سنة 1005 الف و خمس في بلدة اصفهان صانها الله تعالى اهله عن حدوث الحدثان.
خط: نستعلیق ریز، کا: سالک الدين محمد بن مؤيد طبیب حموی، تا: جمادی الاول 1005 ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز، 4 گ (1 ر - 4 پ)، 25 سطر (15×10)، اندازه: 19×13 سم [ف: 6 - 2234]
xodā bā māst
کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمسی
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
تاریخ تأليف: 1322 ش
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/26-4754 ف
بی کا، بی تا [فيلم ها ف: 3 – 100]
خداشناسی - توحید
xodā-šenāsī
نسفی، عزیز الدین بن محمد، ق 7 قمری
nasafi, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad (- 13c)
[فهرستواره منزوی 324/7]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8793/10
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ... که جماعت درویشان كثره الله از این بیچاره درخواست کردند که می باید که در معرفت خدای شناسی چیست که جمله اهل عالم این دعوی می کنند؛ انجام: جهد آن کن که راست شوى و راست گفتار و راست کردر گردی که نجات نیست الا در راستی.
خط: نستعلیق، كا: صنيع الله، تا: 1069 ق، جلد: تیماج عنابی، 8 گ (201 ر - 208 پ)، اندازه: 21×15 سم [ف: 28 - 270]
xodā-šenāsī
پرسش و پاسخ در خداشناسی. نگارنده این گفتار دانسته نشد و چنین آغاز می شود: «بسمله و به نستعين سئوال واجب الوجود چه چیز است؟ - جواب واجب الوجود موجود آن چنانی است که از عدم او محالی لازم آید» و انجام آن چنین: «و این اقوى است هم
در این جا و هم در سایر قوای ظاهره».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1026
خط: تعليق، بی کا، بی تا، 30 گ (163 پ -192 ر) [ف: 3- 194]
al-xuddām xazanat-u dār-is-salām
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
احادیثی که در ثواب خادمان و مجبوبان (اختگان) وارد گردیده جمع آوری نموده است.
[دنا 846/4]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22208
آغاز: بسمله. حمدله. الى يوم الدين الذين بهم تتنزل الرحمة و تغاث الأمة؛ انجام: قال سمعت اسرافیل صلى الله عليه و سلم يقول قال الله عزوجل هذا دين ارتضيه لنفسي لن يصلحه الا السخا و حسن الخلق فاکر موه بما صحبتموه و صلى الله على سيدنا محمد و على آله ... الى يوم الدين
خط: نسخ، كا: زکریا بن محمد شافعی، بی تا؛ مجدول، با کمند؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 3 گ، 23 سطر، اندازه: 25×16 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 291]
xodāvand-nāme
؟ صبا، فتحعلی بن محمد، - 1238 قمری
sabā, fath-alī ebn-e mohammad (- 1823)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212-1250 ق)
تاریخ تأليف: قرن 13
حماسه دینی است در بحر متقارب مشتمل بر تاریخ پیامبر و جنگ های حضرت علی و کربلا تا داستان ليلة الهريز: در قیرگون شب ز مردان کار ** به سی و سه آمد شمار هزار. بیش از سه هزار بیت و در سه سال سروده است. برخی آن را از صباحی بیدگلی (-1218 ق) دانسته اند.
آغاز: بنام خداوند بینش نگار ** خرد آفرین آفرینش نگار/ خداوند این گوهرین بارگاه ** برافراز این عنبرین کارگاه
انجام: کشان جان روشن بمینو در است ** دگر هوش ها خار شد آذر است
[الذريعة 142/7؛ حماسه سرایی در ایران از دکتر صفا 385 فهرست نسخه های فارسی 2778/4-2779؛ دنا 846/4 (24 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1634/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: عبد الوهاب اصفهانی، تا: 1224 ق، جان: تهران (احتمالا)؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 300 گ، 20 سطر (27×16)، اندازه: 39×25 سم [ف: 4 - 100]
آغاز: برابر، انجام: که این بوده بر نای آن سخت کاز ** که آن کرده این را بکون از فراز
خط: نستعلیق چهار ستونی، كا: عبدالباقی بن صدر الدین محمد فیضی، تا: ذیحجه 1230 ق؛ افتادگی: انجام؛ قبل از کتاب نه برگ است دارای فرهنگ واژه های خداوند نامه به ترتیب حروف تهجی؛ مهر: «عبدالباقی» (بیضی)، «عبدالباقی بن صدر الدین محمد الفيضی» (بیضی)؛ تملك: علامه فیضی کاشانی به تاریخ 10 مهر 1327 در قمصر کاشان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 250 گ، 25 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: 3 – 267]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238 ق؛ با سرلوح، ص 1 و 2 آراسته با گل و بوته، مجدول زر و لاجورد؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [نشریه: 7 - 545]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حضرت السلطانی، تا: جمادی الثانی 1240 ق؛ با سر لوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، بوم زرد، 308 گ، 20 سطر (28×17)، اندازه: 40×27 سم [ف: 4 - 65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چهار ستونی، کا: زین العابدين بن علی همدانی، تا: شوال 1242 ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ واقف: سپهسالار، 1297 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 263 گ، 23 سطر (16×27)، اندازه: 39×26 سم [ف: 4 - 362]
تا سر گذشت و مرگ پیامبر را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد، تا 1243 ق؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی در زمینه سرخ، 181 گ، 19 سطر (14×20/5)، اندازه: 30×20 سم [ف: 1572 - 10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد ابراهیم، تا: 1274 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 274 گ، 22 سطر (14×25)، اندازه: 34×21 سم [ف: 1- 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعيل، تا: 14 محرم 1282 ق؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج ارغوانی، 243 گ، 25
سطر چهارستونی (14/5×23/5)، اندازه: 34×21/5 سم [ف: 7-325]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای کتیبه، مجدول؛ مهر: وزارت امور خارجه (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، 620 ص، 20 سطر 4 ستونی، اندازه: 40×27 سم [ف: 21 - 70]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 189 گ، 17 سطر (14×7)، اندازه: 20×15 سم [ف: 17 - 163]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ تملك: ابوطالب حسینی در 2 محرم 1264؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 266 گ، 23 سطر (28×17)، اندازه: 40×26 سم [ف: 16 - 207]
از زمان پیغمبر تا جنگ ليلة الهریر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 302 گ، 20 سطر (28×18)، اندازه: 26×40 سم [ف: - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: کشان جان روشن بمینو در است ** دگر هوش ها خار تند آور است
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جان تهران؛ باسر لوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گل و بوته زر، زمینه سبز، 347 گ، 19 سطر (20×13)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 1 - 101]
آغاز: برابر انجام: پزیرفت و اعمر بگشاد قهر ابر نام او مصر ... نام کرد تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مباد اختر جاه اورا زوال ** نگهدار پیغمبرش باد و آل.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوحه مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 307 گ، 19 سطر (25×13)، اندازه: 21/5×35/5 سم [ف: 3 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: همی گفت در پهنه کارزار ** ز هر سو سرافکند از ذوالفقار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، بوم سبز، 243 گ، 25 سطر (30×17)، اندازه: 43×27/5 سم [ف: 4 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: روغنی، بوم تریاکی گل و بوته زر، 251 گ، 20 سطر (16×26/5)، اندازه: 38×25 سم [ف: 4 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، با سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، بوم مشکی، 301 گ، 20 سطر (26/5×16)، اندازه: 38×26 سم [ف: 4 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول، با یک سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 186 گ، 25 سطر (39×20/5) با حاشیه، اندازه: 26×40 سم [ف: 4 - 363]
آغاز و انجام: برابر
شامل مقدمه منظوم، 650 بيت (ص 1-19) و 22350 بیت اصل کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول چهار ستونی، با کمند زر و سیاه، صفحه 1 و 2 حاشیه تشعیر سازی مذهب مرصع، با سرلوح مذهب مرصع کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی ریخته بوم سیاه، 652 ص، 18 سطر (14×21/5)، اندازه: 19×29 سم [ف: 8-64]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب، کمند اندازی، با یک سرلوح مذهب؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت الله محمد رضا الحسینی»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی بوم زیتونی، 600 ص، 20 سطر، اندازه: 25/5×38/5 سم [ف: 1- 307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول زرین، یک سرلوح مذهب مزدوج مرصع خوب، نشان القاب و نام فتحعلیشاه قاجار در ترنج زرین کنار سرلوح صفحه اول؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 675 ص، 18 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 3 - 713]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 312؛ بی کا، بی تا، 693 ص [فیلم ها ف: 1- 78]
آغاز: برابر؛ انجام: در آن قیرگون شب ز مردان کار ** بسی و سه آمد شما را هزار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج قرمز، 302 گ، 20 سطر، اندازه: 25×37 سم [ف: 7 - 56]
آغاز: برابر
تا داستان جنگ صفین؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول،
دارای سرلوح دقيق؛ جلد: روغنی گل و بوته دار، 325 گ، 18 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 3 - 328]
xodā-ye fowj-dār
عبدالرحمن بیگ، ق 14 قمری
‘abd-or-rahmān beyg (- 20c)
داستانی است به روشی نوین در گفت گوی خدایی فوج دار با خدمتگذارش بدهو و رویداد های عشقی به همراه طنز و شوخی و با نثر آمیخته به نظم و مشتمل بر چندین «فصل».
[دنا 846/4 ؛ فهرستواره منزوی 326/2؛ فهرست مشترک 1071/6]
قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2006
آغاز: فصل سوم اکنون خدایی فوجدار نیز قدری به هوش آمد و از خواب خرگوشی بیدار شده به آواز نرم بده و را صدا کرد
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 1534. جلد دوم کتاب و از فصل سوم؛ خط: نستعلیق، كان: محمد عمر احمد زائی، تا: قرن 14؛ 243 ص [عکسی ف: 6 - 12]
al-xuda
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
مقاله شصت و چهارم از مجموعه «السبعين» است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و سلم تسليما. قد سبق لنا ثلثة و ستون كتابة في فنون و انا ذاكر في هذا الكتاب امر تدبير الزرنيخ ان شاء الله. الزرنيخ انواع كثيرة فاشرفها الاحمر و الأسفر ...
انجام: فتلقى على مثقال فضة صبغها ذهبا قائما في الخلاص و هما مما يصلح للمخرقين فاعرفه ان شاء الله عزوجل.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288 ق، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (141 پ -143 ر)، 19 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 22/3×13/7 سم [ف: 29/2 - 620]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قرمز، 2 گ (72 پ - 73 پ)، اندازه: 23/2×15/6 سم [ف: 6 - 451]
xadamāt-e hāj šeyx ab-ol-qāsem-e harandī-ye ardestānī-yol-asl dar kermān
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق 14 شمسی
šafī'ī ardestānī, morteza ebn-e ahmad (- 20c)
رساله کوتاهی است درباره خدمات حاج شیخ ابوالقاسم بن محمد اسماعیل هرندی اردستانی الاصل در کرمان. هرندی، صاحب کتابخانه بزرگی بوده در کرمان که بیش از 17000 جلد کتاب داشته و حدود 3200 جلد آن خطی و دستنویس می باشد. این کتابخانه، وابسته به کتابخانه آستان قدس رضوی بوده و هم اکنون دایر و مورد استفاده پژوهشگران می باشد. رساله موجود در 30 آذر سال 1382 شمسی در تهران به انجام رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15290/9
آغاز: مرحوم حاج شیخ ابوالقاسم هرندی فرزند محمد اسماعيل معروف به میرزا آقا از شاخص ترین بازماندگان مولانا محمد صادق اردستاني الشهير به پلوی و پلی در کرمان بود؛ انجام: در هر شهری که مردمی از اردستان ساکن بودند جزء افراد برجسته و مشهور آن شهر به شمال می آمدند.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1382 ق؛ 1 گ (64)، 32 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 38 - 815]
xadamāt-e fannī dar ketabxāne
Technical Services in the Library از هاپکینز.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2928 - ف
بی کا، بی تا [فيلم ها ف: 2 - 14]
xadamāt-e mīrzā mūsā xān
شرح خدمات حاجی میرزا موسی خان به آستانه مقدسه امام هشتم در مشهد است از جمله احیای دارالشفای آستانه، و تعمیر مطبخ و گلدسته حرم و نصب ساعت زنگی در صحن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9338/2
آغاز: حمد بی حد مر خداوندی را سزاست که بشیرازہ بندی اوراق عالم بسی کارکنان گماشته ... ؛ انجام: بردار متاع و عرض کن خدمت خان کین هدیه من تو دانی و حکم خدا
خط: نسخ معرب و نستعلیق، كا: محمد حسن هروی، تا: شعبان 1257 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6 گ (25 ر - 36 پ)، 9 سطر، اندازه: 19×13/5 سم [ف: 30 - 80]
xidmat-ul agirbīnā
يوحنا فم المذهب
yūhannā fam-ol-mozahhab
[كتاب المخطوطات العربية لكتبة النصرانية، ص 52 - 53 و 153 و 218-220]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8921
آغاز: بسم الأب و الابن و الروح القدس. لا اله الا الواحد آمین. کتاب خدمة الاغربنیا و رتبت افاشین السحرية و خدمة اسرار القداس احتياج الكاهن و الشماس تأليف يوحنا فم المذهب و القديس الكبير فاسيليوس و البروجين مانا المنسوب إلى القديس غريغوريوس. صلاة الاغربنیا. ياتي الكاهن و الشماس و ينتصبان امام الابواب المقدسة مكشوفية الروس؛ انجام: و يلتفت إلى الشعب و يباركهم معلنا و قايلا ايها الرب الاهنا احفظنا جميعا بنعمتك و محبتك للبشر كل حين من الان والى كل اوان والی دهر الداهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ با علامت قوبل، رکابه دار، جزوهای این نسخه 10 برگی است و در هر کدام از آن ها کلمه «کراس» تکرار شده؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی به شماره 139، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 148 گ، 15 سطر (10×14/5)، اندازه: 19/4×14 سم [ف: 29/1 - 339]
xadame va 'esq-e šīler-e ālmānī
اعتصامی، یوسف، 1253 - 1316 شمسی
etesami, yusof (1874 - 1937)
ترجمه میرزا یوسف خان اعتصام الملک آشتیانی، ترجمه الكساندر دوما به فرانسه از آلمانی (مشار 600).
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9938
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، گویا برای چاپ در مطبعه فاروس تهران یا از روی آن در 1352؛ کاغذ: فرنگی، 107 ص، 15 سطر (13×11)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 17 - 507]
xadīm-uz Zurafā' wa nadīm-ul lutafā'
کتابی است دارای دوازده بخش (قسم) در ادبیات زبان عربی (نظم و نثر)، و در هر بخش منتخباتی از اشعار و از شعر مؤلف برای نمونه آورده شده و غالبا در کنار نام شاعران تاریخ در گذشت آنان و نیز وزن عروض شعر با قلم قرمز قید گردیده است؛ فهرست «قسم» ها را مؤلف در دیباچه چنین می آورد: 1. نشر الازهار في مدح المختار؛ 2. الروض الأفيق في التغزل الرقيق؛ 3. العرف الخزامي في الطريق الغرامی؛ 4. البحر الرفيع في شواهد البديع؛ 5. الروض الفتان: في الجواري و الغلمان؛ 6. نور الاقداح في اوصاف الملاح؛ 7. الطراز الباهي في الروض الزاهی؛ 8. بلوغ المني في ما يحتاجه مجلس الهنا؛ 9. نسيم الحجاز في التصحيف و الألغاز؛ 10. الدر المضمون في السبع فنون؛ 11. منهاج التوسل في الطائف الترسل؛ 12. العقد الفاخر في الأسمار و النوادر. اینک نام شاعران و ادیبانی که در این کتاب اثری از آنان (با ذکر نام) آورده شده است: ابن نباته (- 767 ق)، زین الدین عبدالرحمان قرقشندی (- 466 ق)، شیخ بدر الدين دما مینی، شیخ جمال الدين يحيى الصرصری (- 577 ق)، ابن حجر، شمس الدين محمد قادری مصری (معاصر با مؤلف)، علاء الدين ابن سودون، ناصر الدين بن قرقماش مصرى احد فضلاء العصر، ابن سعد الدين، بدر الدين محدث (- 707 ق)، قاضی سناء الملك (658 ق)، صلاح الدين صفدي (- 697 ق)، جمال الدین ابن مطروح، ابراهيم السلامی (- 640 ق)، شرف الدین احمد الحلاوی (- 650 ق)، تقی الدین ابن ابی الیسر (- 672 ق)، عمادالدین الماردانی، ابوالسعود مصری، محمد بن العفيف الشاب الظريف (- 680 ق)، حسن بن شاور، رکن الدین عبد العظيم بن ابی الاصبغ (- 654 ق)، برهان الدين قيراطی (- 781 ق)، شمس الدين محمد بن خطيب التابتیه (معاصر مؤلف)، شهاب الدین احمد حجازی (معاصر مؤلف)، بدرالدین ابن لؤلؤ الذهبي (- 680 ق)، شمس الدین نواجی (- 852 ق)، شیخی و اخی زین الدین عمر الاسدی (معاصر مؤلف)، شمس الدین بن بركة الحریری (معاصر)، الوأواء الدمشقی، ابن زريق كاتب، ابن سيد الناس (- 734 ق)، صدر الدين بن الوكيل (- 604 ق)، عزالدين موصلی، جمال الدین سوسی، زین الدين بن الوردی، جمال الدين الباعونی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 87/2
طباطبائی خط: نستعلیق، كا: ظهير الدين بن محمد سرمچی حنفی، تا: 980 ق، جا: قسطنطنیه؛ در کنار صفحه 100 قطعه شعری است از کاتب نسخه کاغذ: ترکی، جلد: تیماج مشکی، 100 گ (12-111)، 19 و 21 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 22 - 14]
خذ اللباب - معنی خذ اللباب
al-xarā’ij wa-l jarā’iḥ= al-xarāyij wa-l jarāyiḥ
قطب راوندی، سعید بن هبة الله، - 573 قمری
qotb-e rāvandī «sa'id ebn-e hebat-ol-lāh (- 1178)
تاريخ تأليف: قرن 6
کتابی است در بیان معجزات معصومین (علیهم السلام)، شامل بیست «باب»: .. معجزات رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ 2. معجزات امير المؤمنین (علیه السلام)؛ 3. معجزات الحسن (علیه السلام)؛ 4. معجزات الحسین (علیه السلام)؛ 5. معجزات على بن الحسين (علیه السلام)؛ 6. معجزات محمد بن على الباقر (علیه السلام)؛ 7. معجزات جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام)؛ 8 معجزات موسی بن
جعفر (علیه السلام)؛ 9. معجزات علی بن موسی الرضا (علیه السلام)؛ 10. معجزات محمد بن على التقی (علیه السلام)؛ 11. معجزات على بن محمد النقي (علیه السلام)؛ 12. معجزات الحسن بن على الزکی العسکری (علیه السلام)؛ 13. معجزات صاحب الزمان (علیه السلام)؛ 14. اعلام النبي و الائمه علیهم السلام يشتمل على أربعة عشر فصلا؛ 15. الدلالات على صحة امامة الاثني عشر امام عليهم السلام؛ 16. نوادر المعجزات؛ 17. الموازاه بین المعجزات؛ 18. ام المعجزات؛ 19. الفرق بين الحيل و المعجزات؛ 20. العلامات و المراتب الخارقة للعادات لهم عليهم السلام. در نسخه های کتاب اختلاف دیده می شود و نسخه چاپی بسیاری از روایات را ندارد و حدود یک سوم از نسخه های خطی کم دارد.
آغاز: اما بعد حمدلله الذي هدانا الى منهاج الدليل و الصلوة على محمد و آله الذين سلكوا بنا سواء السبيل ...
انجام: اذا قام قائم آل محمد عليه السلام يبني في ظهر الكوفه مسجدا في الف باب تم كتاب الخرائج و الجرائح.
چاپ: مشار عربی، ص 328؛ تهران، سنگی، ذیقعده 1305، رحلی، 106 ص (صص 182-287)، ضميمه اربعین مجلسی؛ بمبئی، 1301 ق، وزیری، 200 ص؛ تهران، به اهتمام ملک الكتاب شیرازی
[الذريعة 145/7؛ ریحانة الادب 307/3؛ دنا 847/4-848 (47 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- كفاية المؤمنين في معجزات الائمة المعصومين - ترجمة الخرائج و الجرائح - كفاية الموحدين؛ خادم، محمد شریف (-10)
2- الخرائج و الجرائح (ترجمه)
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ربیع الثانی 895 ق (جز چند صفحه اول که باید به خط دیگری باشد)؛ مصحح؛ تملک: سید محمد على روضاتی، عنایت علی بهرام به تاریخ 952، میر سید حسین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 256 گ، 21 سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف:17-96]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه امام جمعه - زنجان؛ خط: نسخ، كا: كمال الدین حسین بن محمد بن عماد حسینی استر آبادی، تا: 15 جمادی الثانی 958 ق؛ 554 ص (1-554) [ف: 5 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: قطب الدین و شیر احمد نوائی، تا: 985 ق، جا: قندهار [الفبائی: - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ واقف: محمد زمان قزوینی، 1111؛ جلد: تیماج قهوه ای، 180 گ، 22 سطر [ف: 1 - 116]
آغاز: برابر، انجام: فصل، و كان في بعض الأزمان ... و كل مشمشة اكلها منافق كان نواها مر ...
تا بخشی از باب هفدهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، یک بیت از سروده های عربی نراقی به خط خودش، حديث سفينه مستند به خط علامه سید ابوالولی بن شاه محمود انجوی شیرازی؛ تملك: ملا احمد نراقی، محمد علم الهدي إبن فیض
کاشانی، محمد جواد بن احمد به سال 1254 ق با مهر «عبده الراجی محمد جواد بن احمد» (بیضی)؛ مهر: نصیر الدین سليمان بن محمد علم الهدی «انه من سليمان 1182» (بیضی)، محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی «بمحمد علم الهدی علم الهدى علم الهدی» (بیضی)، جمال الدین اسحاق بن محمد علم الهدی (بیضی)؛ یادداشت: «قد وهبت هذا الكتاب لولدي و قرة عینی ... الفؤاد محمد جواد وفقه الله تعالى لتحصیل زاد المعاد و سلوک ... الرشاد بمحمد و آله سادات العباد» همراه مهر «عبده احمد بن محمد مهدی» (بیضی) این یادداشت نیز باید از ملا احمد نراقی باشد؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 122 گ، 28 سطر (11×17)، اندازه: 26×18 سم [ف: 34 - 518]
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: - 16]
خط: نسخ، كا: حاجی محمد باقر اصفهانی، تا: قرن 11؛ مقابله شده، مصحح در روز چهارشنبه 6 محرم 1067 ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 148]
انجام: قال سمعت رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم) و قد ذكر المهدي فقال انه يبايع ما بين الركن ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 226 گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كان محمد باقر کاتب اصفهانی، تا: قرن 11؛ محشی، مقابله شده به سال 1067 ق، مصحح؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد تقی، 1216» (بیضی)، «الواثق بالله الغني عبده محمد علی»، «عبدالحسین»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: میشن زرشکی، 213 گ، 25 سطر (18×9)، اندازه: 25×15 سم [ف: 16 - 275]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 206 گ، 24 سطر (17×11/5)، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف:3-982]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال ادخل فدخلت فسلمت فاذا مولای (علیه السلام) قاعدا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (از اواخر باب 17 تا پایان کتاب ساقط است)؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف در آبان 1369؛ کاغذ: حنایی، جلد: مشکی، 335 گ، 16 سطر، اندازه: 19/4×11/7 سم [ف: 14 - 250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالمطلب بن شاه بداق شیرازی، تا: چهارشنبه 23 ربيع الثانی 1030 ق، جان حیدر آباد؛ واقف: فاضل خان، 1065 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 284 گ، 18 سطر، اندازه: 13/3×23/6 سم [ف: 14 - 249]
خط: نسخ، كا: شمس الدين محمد بن قاسم گیلانی استرابادی، تا: 28 شوال 1032 ق، جان مکه؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن آلبالویی، 354 گ، 15 سطر، اندازه: 23/4×14/2 سم [ف: 1- 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علی بن موسی بن علی متولد و مقیم نجف اشرف، تا: 1034 ق؛ جلد: چرمی، 142 گ، 29 سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 1 - 452]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد شريف بن جبرئیل، تا: 1047 ق؛ مهر: «الواثق بالله الصمد عبده عبد الحسين بن محمد»؛ کاغذ: هندی، جلد: چرم، 262 ص (260+2)، 23 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 3 - 1065]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن حسین، تا: 1060 ق؛ اهدایی: نجم الهدی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ آلبالویی، 138 گ، 25 سطر (17×13)، اندازه: 24×19 سم [ف: 4 - 1393]
آغاز: برابر؛ انجام: اهل بيتهم الذين سعيهم في الدارين ناجح صلاة و ائمة متوالية متواترة ما لاح لايح و ناح نايح.
خط: نسخ، كا: حسین، تا: 29 شوال 1065 ق؛ مصحح؛ تملك: عباس بن حسن بلاغی نجفی به سال 1208 یا 1280 در نجف اشرف با مهر «الواثق بالله الغني موسی به جعفر» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 236 گ، 17 سطر، اندازه: 25×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 640]
آغاز: برابر؛ انجام: رفع امير المؤمنين (علیه السلام) را سه اليه و قال له مالك یا ابا سعد بن الفضل بن الربيع بن مدركة بن نجيه بن الصلت بن الحرث بن الأشعث بن السميمع الذوبی سل.
خط: تحریری، كا: سلیم بن عبدالله مغربی، تا: 9 رمضان 1066 ق، جا: طائف؛ جلد: گالینگور سبز، 261 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
خط: نسخ، كان حاجی محمد باقر، تا: سه شنبه 15 ربیع الاول 1066 ق؛ افتادگی: آغاز (نیمه دیباچه را دارد)؛ با گواهی محمد باقر مجلسی درباره مقابله و تصحیح به خط او؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 257 گ، 21 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 4 - 363]
آغاز: برابر انجام: اهل بيتهم الذين سعيهم في الدارين ناجح صلاة و ائمة متوالية متواترة ما لاح لایح و ناح نایح.
خط: نسخ، كا: محمد یوسف بن محمد قاسم طبيب نطنزی نجفی، تا: پنج شنبه غره ربیع الاول 1066 ق؛ مصحح، محشی با عنوان «لمحرره محمد حسن الحسینی»، یادداشتی درباره کتاب و مؤلف از محمد حسن بن احمد موسوی با مهر «عبده حسن بن احمد الموسوی» (بیضی) و تملک وی به سال 1329؛ تملک: محمد حسن بن محمد صادق الحسینی، ابن محمد مقیم رضوی با مهر «عبده سيد محمد الرضوی» (بیضی) در ربيع الاول 1134؛ جلد: تیماج قهوه ای، 187 گ، 18 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 639]
خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد على، تا: ربيع الثانی 1070 ق؛ 200 گ، 18 سطر، اندازه: 24×14 سم [ف: 1- 103]
کا: محمد باقر بن محمد على، تا: 1091 ق [ف: - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092 ق؛ مصحح؛ تملک: محمد تقی بن حاجی آقا محمد؛ تاریخ وقف: رمضان 1236؛ جلد: تیماج مشکی، 296 گ، 23 سطر، اندازه: 24×12 سم [ف: 3 – 175]
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 جمادی الاول 1092 ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ جلد: پلاستیکی کرمی، 180 گ، 19 سطر، اندازه: 26/5×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 639]
از نیمه باب نخستین در کشتن مغيرة بن ابی العاص، تا آخر؛ خط: نسخ، كا: ولی بن محمد، تا: 1094 ق؛ مصحح در 1096؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 204 گ (1 پ -204 ر)، 23 سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 4 - 363]
خط: نسخ، كا: عبدالرشید بن عبدالرحیم کرمانی ساکن مدرسه خان شیراز، تا: جمعه دهه دوم صفر 1095 ق؛ مصحح، در صفحه
آخر انهائی است که شیخ صالح بن عبدالكريم بحرانی به تاریخ 22 ذیقعده 1095 نوشته؛ تملک: محمد بن عاشور کرمانشاهی، محمد ابراهيم بن محمد قاسم حسینی شهریاری به تاریخ 1170 در اصفهان؛ مهر: «العبد المذنب محمد ابراهيم الحسینی» (هشت گوشه)، «سلام علی ابراهیم»، مهر هشت گوشه ای که چهار مرتبه لفظ «محمد» در آن نوشته شده؛ جلد: مقوایی، 154 گ، 23 سطر، اندازه: 24×13 سم [ف: 4 - 84]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 13 جمادی الثانی 1098 ق؛ محشی با نشان «ق، م ق»، مقابله شده با تاریخ 1151؛ تملك: جليل بن محمد جعفر با تاریخ 1122، فاضل تونی؛ مهر: على الموسوی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 226 گ، 21-26 سطر (18×9)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: - 546]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ مصحح، محشى؛ تملک: محمد باقر بن محمد باقر بن ملا محمد علی لاری با مهر «یا باقر العلوم» (مربع)، محمد بن حسن در 8 شعبان 1349 با مهر «الواثق بالله محمد بن محسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 312 گ، 15 سطر، اندازه: 18×27 سم [ محدث ارموی مخ: 2 - 640]
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمد بن جمال الدین احمد جیلی، تا: 26 شعبان 1151 (تاریخ به درستی معلوم نیست)؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 431 گ، 18 سطر، اندازه: 19×12 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 640]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ وقف با تولیت محمد مهدی بن اسماعیل؛ تاریخ وقف: پایان رمضان 1239؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 285 گ، 21 سطر (7×17/5)، اندازه: 14×25 سم [ف:16-684]
آغاز: اذلم يكونوا من أوصيائه فيعلم بذلك تصديقه لدعواه لهم و منها ما وجدت في كتب الانبياء قبله؛ انجام: يبكي عليه اهل السماء و اهل الأرض و كم من مؤمن متأسف حیزان حزين عند فقدان از معجزات الرسول تا باب في العلامات التي يكون قبل خروج المهدی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ مصحح؛ جلد: مقوا، آبی، 191 گ، 22 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف مخ]
از داستان خسرو و باذان است تا نیمه نخستین باب 20؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «م و ب عفى عنه» لمحرره مؤمن عفى عنه» و برخی هم فارسی است؛ تملک: سردار کابلی در 1234؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 177 گ، 24 سطر (17/5×9)، اندازه: 25×15 سم [ف: 8- 701]
خط: نسخ، كا: ابدال بن درویش اسماعیل کربلائی، تا: سلخ محرم 1114 ق، جان اصفهان؛ مصحح، محشى؛ تملك: اسدالله بن اسماعیل، شیخ محمد بن حاجی قاسم شتم، حیدر بن ابراهیم حسنی در سال 1248، على بن لطفعلی تبریزی به سال 1277 در نجف اشرف، علی نقی بن علی بن لطفعلی تبریزی با مهر «الواثق بالله عبده علی نقی بن علی» (مربع)؛ 196 گ (1 پ - 196 پ)، 24 سطر، اندازه: 9/5×29/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 640]
آغاز: برابر؛ انجام: و هم يعملون لما يدعوهم الحسن بن محمد فلما تكالموا اثنى للرضا عليه السلام از ابتدا تا معجزات حضرت امام ثامن ابوالحسن الرضا (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1118 ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوای، 36 گ، 21 سطر، اندازه: 28×17 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 293]
خط: نسخ، كا: عبدالاحد آشتیانی، تا: 10 ذیقعده 1132 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 97 گ (3 پ - 100 پ)، 25 سطر [جنگ: 1- 499]
آغاز: برابر؛ انجام: في يد محمد مقیم بن احمد الجيلانی
خط: نسخ، كا: جیلانی، محمد مقیم بن احمد، تا: 1132 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر نسخه بر چاپی فزونی بسیار دارد؛ خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: 1140 ق؛ وقفنامه بر گروه شیخیان کرمان نوشته 1289؛ تملك: علی عسگر؛ 500 ص، 20 سطر (21×11/5)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1- 159]
انجام: تخرب الشام ثم يختلفون على ثلاثة رايات راية الأصهب و راية الأشهب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی درباره مؤلف و کتاب از «محمد باقر بن محمد قمی» در 14 ذیحجه 1347؛ تملك: علی بن عباس طباطبائی با مهر «على الطباطبائی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 301 گ، 23 سطر، اندازه: 17/5×22/5 سم [محدث
ارموی مخ: 2 - 640]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی فرنگی ، 159 گ، 20 سطر، اندازه: 22×13 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 293]
خط: نسخ، كا: عبد الحميد بن نجف قلی، تا: رجب 1263 ق؛ کاغذ: فرنگی ، جلد: رویه پارچه، 329 گ، 14 سطر، اندازه:
21×14/7 سم [ف: 1- 199]
کا: حاج محمد علی کاظمی، تا: 1271 ق؛ قطع: خشتی [ف: - 290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، كا: محمد کریم بیگدلی، تا: 1272 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج عسلی، 160 گ، 22 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 11 - 24/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علی اکبر بن مرحوم حاجی محمد حسین کاشانی، تا: 1287 ق، جان کاشان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 317 گ، 17 سطر (14/5×8)، اندازه: 22×15 سم [ف: 10 - 219]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن ابراهیم، تا: 1288 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر [ف: 5 - 251]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد كنت جمعت [خمس] مختصرات تتعلق بهذا الفن من العلوم فأضفتها إلى ... و کتاب الموازات بین المعجزات و کتاب علامات النبي و الامام (الائمة عليهم افضل الصلوات)
شامل پانزده باب نخست کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13 و قرن 14؛ تاریخ وقف: خرداد 1373، کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 240 گ، 14 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 292]
آغاز: و قال في ذلك السيد الحميري في قصيدة؛ انجام: فتبين ارتداده بعد التوقيع احد عشر يوما.
کا: عباسقلی تهرانی، تا: 1319 ق با افتادگی: آغاز؛ قسمت مهمی از اول آن افتاده و با کتاب شماره 1240 در یک مجموعه است؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 23 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 4 - 41]
خط: نسخ، كان محمد رشيد بن محمد حکیم حسنی، تا: في اول نصف من نصف الاخر من اول خمس من سدس الاخر من اخر نصف من نصف الأول من عشر السابع من عشر التاسع من عشر الأول من الف الثاني من الهجرة؛ واقف:محمد صفی بن محمد رفیع اردکانی، 1177؛ 243 گ، 23 سطر، اندازه: 12×25 سم [ف:1-152]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 149 گ، 25 سطر، اندازه: 24×13 سم [ف: 5 - 133]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبدالله» (شلجمی)؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: - 204]
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ آغاز و انجام نو نویس در 1346؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: لاهور [الفبائی: - 232]
al-xarā’ij wa-l jarā’iḥ (t.)
یزدی، محمد جعفر بن زین العابدین
yazdī, mohammad ja'far ebn-e zayn-ol-'ābedīn
وابسته به: الخرائج و الجرائح = الخرائج و الجرايح؛ قطب راوندی، سعید بن هبة الله (-573)
به خواهش: محمد علی میرزا حاکم یزد
تاريخ تأليف: 1241ق؛ محل تأليف: یزد
ترجمه خرائج و جرائح سعيد بن هبة الله راوندی است. بر روی برگ اول آمده: «ترجمه ای که عالی جناب میرزا جعفر یزدی حسب الاشاره سر کار اشرف والا به جهت کتاب الخرائج و الجرائح، تألیفی شیخ بزرگوار شیخ محمد مکی در بیان معجزات باهرات ائمه هدات در دارالعباده یزد در سال 1241 هجری، سال پنجم سرکاری در ماه ربیع الثانی مرقوم و تعارف نموده است و از جمله کتب متملکی سرکاری گردید. تحريرا شهر جمادی الأولى 1241.»
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1112
خط: نسخ، بی کا، تا: 1214 ق؛ اندازه: 20×14/5 سم [نسخه پژوهی: 128 - 2]
al-xarā’ij wa-l jarā’iḥ (t.)
وابسته به: الخرائج و الجرائح = الخرائج و الجرائح قطب راوندی، سعید بن هبة الله (-573)
ترجمه تحت اللفظی است از کتاب «الخرائج و الجرائح» قطب راوندی در کرامات و معجزات و نشانی حقانیت حضرات معصومین علیهم السلام.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1875
آغاز: برداشت بر دعا و فرو نگذاشت تا که همچو کوه ها میغ پدید آمد؛ انجام: نزدیک من وقت نیکو بود ستوده قصد را پس وی مرا بخواند در وقتی که از ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛
جلد: مقوایی، 151 گ، 22 سطر، اندازه: 28/5×20 سم [ف: 5-303]
به الخرایج و الجرايح (منتخب) - الخرائج و الجرائح (منتخب)
al-xarā’ij wa-l jarā’iḥ (mn.) = al-xarāyij wa-l jarāyiḥ (mn.)
وابسته به: الخرائج و الجرائح - الخرائج و الجرائح قطب راوندی، سعید بن هبة الله (-573)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/150
منتخبی از آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1 گ (341 - همان) [مختصر ف: - 837]
xarābāt
حزين، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمری
hazīn, mohammad alī ebn-e abī-tāleb (1692 - 1767)
چاپ: هند، كانبور، مطبع نامی منشی نول کشور، 1311 قمری، سنگی، وزیری، با تقریظ منشی شیو پرشاد صاحب (مدیر مطبع اود اخبار) و نیز قطعه تاریخ طبع از ابوناظم محمد حامد علی حامد بن حافظ غلام علی خان شاه آبادی (مصحح مطبع)، 1893/1311 م، (کلیات حزين: 839-862 صص).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 971/9
آغاز: ثناهاست پیر خرابات را ** که شست از دلم لوث طامات را انجام: خرابات ما فیض بنیاد باد ** خراباتیان را روان شاد باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1228 ق؛ در حدود 470 بیت می باشد [ف: 219 - 3]
xarābāt = tazkere-ye xarābāt
هلاکو قاجار، - 1271 قمری
holākū qājār (- 1855)
تاریخ تأليف: 1255- 1256 ق
از هلاکو میرزا پسر شجاع السلطنه حسنعلی میرزا (فرزند فتحعلی شاه قاجار) متخلص به «خراب» (او به امر مرشد خویش حاج سید کاظم رشتی تخلص خود را از عشق به خراب تبدیل کرده است). تذكره عمومی است مشتمل بر تراجم شعرای قدیم و جدید با مطالب گوناگونی در معميات و صنایع و بدایع شعری و پاره ای حکایات و روایات و منتخبات بسیار از اشعار شعرای متقدم و متأخر بدون ترجمه حال. در این کتاب از یکصد و هفتاد و دو شاعر ماضی و سیصد و سی و هفت شاعر معاصر شعر و شرح حال ذکر شده است و ترتيب تراجم به حروف تهجی است. مؤلف پس از روی کار آمدن محمد شاه به حجاز و سپس کشور های عربی و عثمانی و فرنگ رفت و این تذکره را در همین سفر ها، 1255-1256 ق نگاشته است.
چاپ: به کوشش دکتر خيامپور، در تبریز
[دنا 848/4 (2 نسخه)؛ تاریخ تذکره های فارسی، گلچین معانی 482/1-512؛ فهرستواره منزوی 1902/3]
آغاز: بسمله اللهم صل على محمد خاتم النبيين ... این نسخه کز آراستگی چون چمن است ** چون صحن چمن پر از گل و یاسمن است/ تشبیه توان کرد به صحن چمنش ** ليكن چو نظر کنی در این جا سخن است
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، صفحات چلیپا؛ در آغاز فهرست اسامی و یادداشتی در معرفی کتاب و مؤلف به خط آقای همایون فرخ (به نقل از آقای گلچین معانی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 269 گ، اندازه: 19×28 سم [ف: 3 - 538]
آغاز: بسمله. درود خداوند و دودی را چه سزد کی بی منت خلق روزیم فزد و ستایش کریمی را چه سزا ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی ها در متن اصلاحات و زیادات در حواشی، رکابه دار؛ جلد: تیماج سبز، 272 گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 44 - 181]
آغاز: خواجه عوفی منشی در تذکره خود آورده که نظامی گنجه ای ... هم جرس جنبید و هم در جنبش آمد کاروان ** کوچ کن زین خیل خانه سوی دارالملک جان/ چون درای ناله او کاروان سالار توست ** مونسی کن با جرس در حلقه این کاروان؛ انجام: درویش دلا تو چه شو در تک و پوی ** از نیک و بد زمانه در تافته روی/ سودی نکند موی سر افکندن تو ** تا در تو کژی بود همی یک سر موی
خط: شکسته نستعلیق ساده، كا: حسن انصاری، تا: 26 ربیع الثانی 1325 ق؛ جلد: مقوا، 35 گ، 14-18 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 481 - 37]
xarābāt-e faqīr
فقیر اصطهباناتی، علی، 1256؟ - 1310 شمسی
faqīr-e estahbānātī, “alī (1877 - 1931)
دارای یک «مقدمه» و چهار «باب» و یک «خاتمه».
چاپ: مشار فارسی، ج 2، صص 1870- 1871؛ شیراز: مطبع سعادت، 1347 ق.، رقعی کوچک، 1+271 صص
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3547
آغاز: حكيم على الاطلاقی را بندگی رو است؛ انجام: گر طلای سرخ با خاک سیه گردد قرين ** ذره ذره زر خالص بینی از آن تیره خاک / لیک نادان را به ناپاکی چو خاک تیره دان ** هر چه را جفت خود آرد عاقبت سازد هلاک
خط: شکسته تعليق، كاتب - مؤلف (ظاهرا)، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 92 گ، 19 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 1 - 450]
xarāb-ul bilād fī āxir-iz zamān
در ملاحم و فتن.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3101/8
آغاز: بسمله، ذکر خراب البلاد في آخر الزمان روينا من حديث المباسی؟ اسنده الى حذيفة قال حذيفة قال رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ انجام: فيموتون قيبقى شرار الخلق عليهم تقويم الساعة و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، كا: عبدالرحمن بن احمد بسطامی، تا: 822 ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 2 گ (46 ر - 47 پ)، 21 سطر، اندازه: 22/2×15/2 سم [ف: 6- 218]
خراب قاجار - خرابات
al-xarāj
قدامة بن جعفر، - 337 قمری
qodāmet ebn-e ja‘far (- 949)
چاپ: ليدن، 1892 م؛ عراق، محقق: محمد حسين الزبیدی، و زارة الثقافة و الاعلام، دار الرشيد للنشر، 622 ص، 1981 م.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 469 - ف
نسخه اصل: کوپرولو محمد ش 1076؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 215 گ، 17 سطر [فیلم ها ف: 1 - 18]
al-xarāj
خوانساری نجفی، موسی بن محمد، - 1322 شمسی
xānsārī najafi «mūsā ben mohammad (- 1943)
آغاز: فافضاء الاستصحاب الضمان في مورد لانقيض ثبوته فيما الايجري فيه الاستصحاب؛ انجام: و اما شیخنا الاستاد مد ظله فلم يتعرض له الا على سبيل الإجمال و اختصار، و الحمدلله اولا و آخرة و صلی الله على محمد و آله الاطهار. و قد حرره على يد مؤلفه في سلخ شهر جمالي الأولى من شهور سنة الف و ثلثماة و ثمانية و اربعین من الهجره ...
خط: نستعلیق تحریری، کاتب - مؤلف، تا: سلخ جمادی الاول 1348 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: محسن خوانساری فرزند آیت الله خوانساری؛ 9 ص (376-384)، 25 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 3 - 118]
بخشی از آن؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب - مؤلف، تا: جمادی الاول 1348 ق؛ اهدایی: محسن خوانساری فرزند آیت الله خوانساری کاغذ: فرنگی، 9 ص (376-384)، 23-27 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 3 - 158]
الخراجية - قاطعة اللجاج في تحقيق حل الخراج
al-xarājīya
شیبانی، ماجد بن فلاح، ق 10 قمری
šeybānī «mājed ebn-e fallāh (- 160)
وابسته به: الخراجية الأولى؛ مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (993)
پاسخ رساله خراجيه ملا احمد مقدس اردبیلی است که در رد نظر محقق کرکی مبنی بر تحریم خراج در زمان غیبت نوشته شده و تثبیت گفته های محقق کرکی، با عناوین «قال دام ظله» و «اقول». در این رساله مؤلف در پی تثبیت نظر محقق کرکی مبنی بر حليت اخذ خراج در زمان غیبت است.
آغاز: الحمد لله الذي أحل خراج بلاده للمؤمنين من عباده و ألهم قلوب من يعتد بكلامه حل تناوله و اختصامه ... انه قد اشتهر آن مولانا احمد الاردبیلی سلمه الله تعالی و ابقاه يقول بتحريم الخراج ...
انجام: و اعترف لاهل الفضل بفضلهم و نزل الناس بمنازلهم و ليكن هذا آخر ما خطر لهذا الفقير القاصر. تمت
چاپ: ضمن هفده رساله مقدس اردبیلی، قم، کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی، 1375 ش
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5151/9
آغاز: برابر؛ انجام: و الا فالعفو من کرام الناس مأمول و صلی الله على محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1116 ق؛ جلد: مقوایی، 18 گ (314 پ - 332 پ)، 15 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 13 - 358]
al-xarājīya
نجفی، محمد تقی بن محمد علی، ق 14 قمری
najafi, mohammad taqī ebn-e mohammad ‘alī (- 20c)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6113
آغاز: بسمله. الحمدلله باسط الارض بقهر عزیز سلطانه ... اما بعد فيقول ... محمد تقی بن محمد الشهير بملاکتاب الاحمدي البيانی؛ انجام: سبيل الرشاد في المعاش و المعاد، انه الرؤوف الرحيم بالعباد. وليكن هذا آخر مانورده في هذه الرسالة و نرسمه في هذه العجالة ... و آله الطاهرين
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 67 گ، 16 سطر (11/5×7/5)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 4 - 365]
al-xarājīyat-ul ūlā
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585)
رساله ای است استدلالی بر حرمت گرفتن خراج زمین و مالیات، و بیشتر ناظر بر رد گفته های محقق کرکی است. مقدس اردبیلی دارای دو رساله کوتاه و مجزا در این مسأله است که هر دو ناظر بر نظر محقق کرکی و به گونه ای رد آن نظریه است.
آغاز: اعلم وفقك لمرضاته أن الخراج لايخلو عن شبهة فانه على مافهم من كلامهم انه كالاجرة المضروبة على الأرض التي فتحت عنوة و كانت عامرة حين الفتح ...
انجام: و لا لزومه على الزارع نعم يلزم الاجرة على من تصرف في الارض الخراجيه ان ثبت فيكون دينا في ذمته ياخذه الوالي او وكيله و يصرفه في مصالح المسلمين من افادات المرحوم المغفور مولانا احمد رحمه الله.
چاپ: در حاشیه «درر الفوائد في شرح الفرائد آخوند خراسانی و شیخ انصاری» چاپ 1318 ق تهران ص 323-335؛ ضمن كلمات المحققین، سال 1315 ق، چاپ سنگی؛ ضمن هفده رساله مقدس اردبیلی، قم، کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی، 1375 ش
[دنا 849/4 (13 نسخه که رساله خراجیه اول و دوم او مخلوط شده)]
شرح و حواشی:
1- الخراجية؛ شیبانی، ماجد بن فلاح (-10)
آغاز: برابر؛ انجام: هذا المعنى جيد لا أن اللفظ لا يساعده و هو ظاهر فتامل.
خط: نسخ، كا: محمد کاظم بن محمد شریف خاتون آبادی، تان 21 رمضان 1016 ق؛ با یادداشتی از کاتب و مهر «العبد محمد کاظم» (بیضی)؛ تملک: سید محمد بن محمد زمان حسینی؛ واقف: جعفر پیش نماز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 7 گ، 19 سطر (13/5×8)، اندازه: 13×19 سم [ف: - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: نازک شکری، جلد: تیماج زرشکی، 11 ص (80-90)، 12 سطر، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 17 - 343]
خط: نسخ، كا: محمد محسن بن فضلعلی تفرشی مشهدی باررجانی، تا: 1106 ق؛ جلد: مقوایی، 6 گ (39 ر - 44 ر)، اندازه: 19×10 سم [ف: 21 - 226]
آغاز: برابر؛ انجام: و كذا المعطى و يفهم عن شرح الشرایع أيضا خط: نسخ، بی کا، تا: 1116 ق، جلد: مقوایی، 5 گ (339 ر - 344 پ)، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 13 - 360]
خط: نستعلیق، کا: محمد على گلپایگانی، تا: 1117 ق؛ در ص 437 حدیث ها است و در ص 438 بحثی در اجزاء سه گانه علوم کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 4 ص (432-435)، 20 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 4 - 364]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد شفیع، تا: 1121 ق، جان اصفهان خاتون آباد؛ این رساله نقل از نسخه ای شده که مقرؤ بر مصنف بوده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر (13×7)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 10 - 533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 4 گ، 19 سطر، اندازه: 24×18 سم [ف: 3 - 1702]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد احتمل الشيخ ابراهيم في النقض على كون الجائر مخالفا بظن امامته و كذا المعطى و يفهم عن شرح الشرائع ايضا، تمت.
خط: شکسته نستعلیق، كا: سید محمد علی حسینی کاشانی، تا: صفر 1324 ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ: دفتری، 4 گ (5 ر- 8 ر)، 17 سطر، اندازه: 16×8/5 سم [ف: 37 - 670]
در دیباچه از «الشيخ ابراهيم في نقض الرسالة الخراجية للشيخ على بن عبدالعالی» یاد شده؛ بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2 گ (392-394)، ابعاد متن: 23×13، اندازه: 31×21 سم [ف: 16 - 534]
بی کا، بی تا، 6 گ (87 پ - 92 ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2- 146]
al-xarājīyat-uṯ ṯānīya = muxtaṣar-ul xarājīya = r.-un muxtaṣara fi-l xarāj
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585)
مؤلف رساله ای در مسئله خراج و رد نظریه محقق کرکی نگاشت؛ سپس فاضل شیبانی معاصر محقق اردبیلی در حمایت از نظر محقق کرکی رساله ای با عنوان «حل الخراج» نگاشت و بعد از آن محقق اردبیلی رساله ای دیگر در تأكيد نظر خود و ظاهرا در رد نظر فاضل شیبانی تألیف کرد که همین رساله است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... فائدة الذي أظن تحریم ما يأخذون في هذا الزمان باسم الخراج
انجام: فيكون دينا في ذمته يأخذه الوالي او وکيله يصرفه في مصالح المسلمین و الله أعلم بالصواب
چاپ: ضمن هفده رساله مقدس اردبیلی، قم، کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی، 1375 ش
خط: نسخ، كا: محمد محسن بن فضلعلی تفرشی مشهدی باررجانی، تا: 1106 ق؛ جلد: مقوایی، 3 گ (36 پ- 38 پ)، اندازه: 19×10 سم [ف: 21 - 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1116 ق، جلد: مقوایی، 4 گ (344 پ- 348 پ)، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 13 - 360]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد شفیع، تا: 1121 ق؛ محشی احتمالا از مؤلف؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر (13×7)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 10 - 533]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، كا: سید محمد علی حسینی کاشانی، تا: صفر 1324 ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ: دفتری، 2 گ (8 ر- 9 ر)، 18 سطر، اندازه: 16/5×8 سم [ف: 37 - 671]
بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 190 گ (242-431)، 20 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 4 - 364]
خراجيه - رسائل خراجيه
al-xarājīya (t.)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105)
تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تاب این نسخه همان نسخه ای است که برای شاه تهیه شده با خط زیبا و سرلوح و جلد مینیاتور و نام شاه با طلا بر بالای صفحه [نشریه: 7 - 532]
الخرارة في شرح العجالة - حاشية حاشية الدواني تهذیب علی المنطق
خراسان و سیستان - گزارش خراسان و سیستان
الخراسانية - اجوبة المسائل الخراسانية
xarrātī
در این رساله ابزار و آلاتی که در خراطی کاربرد دارند معرفی و شكل هر کدام به نحو ماهرانه ای کشیده شده، و نمونه ای از نقش هایی که در خراطی بر چوب ها حک می شود، با اقلام هندسی ترسیم شده است. در آغاز نسخه فهرست مطالب کتاب نوشته شده و بعد از آن عکسی مؤلف اصل کتاب ترسیم شده که کتاب حاضر ترجمه اردوی آن است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12601
آغاز: دستی کتاب خراطی آلیکی بیان مین - دو آله جو خراط کرینکی واسطی عمل مین لاتی هین اگر اوس.؛ انجام: دانا اور هوشیار هو جایگاء اس علم کاجو سیکرون برس سی عمل مین هي اور پسندهی ...
بی کا، بی تاب با نقوش هندسی خراطی و هم چنین تصویر آلات خراطی به نحو زیبا؛ جلد: پلاستیکی قهوه ای، 100 گ، 11 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 36 - 155]
الخرایج و الجرايح - الخرائج و الجرائح
xarj-e esfahān
کتابچه خرج اصفهان در سال 1302. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1056
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، با مهر و یادداشت على الأعلى، در 20 رجب 1305، کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 36 گ، ابعاد متن: 11×25، اندازه: 36×23 سم [سنا: ف: 2 - 109]
xarj va daxl
صورت در آمد و هزینه ابواب جمعی مشیر السلطنه و مفاصا حساب مورخ ذیحجه 1319 است و در آن تاریخ هایی از سال 1317 و 1318 دیده شد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5211
آغاز: کتابچه مفاصا حساب هذه السنة سيقان ئیل خیرت تحویل خزانه مبارکه ابواب جمعی جناب مستطاب اجل اکرم مشير السلطنه وزیر خزانه مبارکه و بیوتات
خط: شکسته و سیاق، بی کا، تا: 1319 ق؛ مهر: وزیر دفتر، عضدالممالک، محمد رضا بن نصر الله، صدر الملک، غلامحسین بن محمد، علیرضا بن محمود، عين الممالک، عبده الراجی محمد حسین، معاون السلطنة، اتابک اعظم؛ کاغذ: فرنگی آبی، 200 گ، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 16 - 43]
خردنامه - ظفرنامه
خردنامه - سمر الفلاسفة
خردنامه - چکامه هنری سوم
خرد نامه - اسکندرنامه
xerad-nāme = mīnū-ye xerad
راوی، مرزبان
rāvī, marzbān
دستورات دینی و فلسفه زرتشتی است. در 1440 بیت.
آغاز: سپاس و ستایش دادار اورمزد را يومند خوره مند بلند سود رهنمای نباه فریادرس فیروز کر روزی دهنده ...
آغاز: برابر؛ انجام: بارد شیر بابک اندر آمد و یزد گرد شهریار سر بود فرجفت بدرود و شادی
خط: نسخ، كا: فریدون بن مرزبان، تا: 11 بهمن ماه الهی 996 برزجرد بن شهریار، 1036 ق؛ جلد: پارچه (برزنت) مشکی، 3 گ (1343 ر- 346 پ) [ف: 37 - 273]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1036 ق ؛ جلد: مقوایی آبی، 3 گ (144 ر-147 ر)، 18 سطر [ف: 37 - 405]
اندازه: 20/5×12 سم [ف: 9 - 1379]
آغاز: برابر؛ انجام: خجسته باد. بروز و همن و ماه شیر قدیم به فرعی و فیروزی تمام شد اوستاء زند بدانای و بینو خرد که بر خرداربه و اگر خواند و فیش بداند ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگوز سبز، 5 گ (45 ر - 49 پ) [ف: 36 - 158]
خردنامه اسکندری - اسکندرنامه
xerad-nāme-ye eskandarī = eskandar-nāme
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تاریخ تأليف: 890 ق
مثنوی اخلاقی است به بحر تقارب «فعولن فعولن فعول» مانند اسکندر نامه نظامی در آغاز نام احرار (-895 ق) و نام سلطان حسین بایقرا آورده و همه جا از پیری نالیده است. در پایان، این مثنوی را پسین مثنوی خمسه خود بر شمرده و آن را بر دیگر پنج گنج ها برتر دانسته، و از پنج گنج ترکی میر علی شیر نوائی نامبرده. (علینقی منزوی)
آغاز: الهی کمال الهی تراست ** جمال جهان پادشاهی تراست
انجام: که تا پنبه از گوش دل بر کشیم ** همه گوش گردیم و دم در کشیم
چاپ: تاشکند، سنگی، 32-1333 ق/1913 م، وزیری، 499 ص.
[الذريعة 147/7؛ حکمت جامی ص 2010؛ فهرستواره منزوی 956/2؛ دنا 852-850/4 (70 نسخه)]
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی 204 .D؛ خط: نسخ، كاتب - مؤلف، تا: 21 دیحجه 890 ق؛ 31 سطر [فیلم ها ف: 1- 163]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 886 ق؛ مجدول مذهب، دارای 5 سرلوح کتیبه ای مذهب مرصع سبک هرات بسیار عالی، انتقالی از قصر بلور؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329، «و في الكتاب له اسمعیل 1118»؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای، اندازه: 24×17 سم [ف: 3 - 178]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 886 ق؛ جلد: تیماج حنایی، 37 گ (216-179)، 19 سطر (به صورت ستونی و 4 فرد)، اندازه: 12/5×16/5 سم [مرعشی: ف: 30 - 151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 886 ق؛ کاغذ: ایرانی، 59 ص (320-378)، 21 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 2 - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 892 ق (این تاریخ به نظر درست نمی آید)؛ مجدول؛ مهر: «المتوكل على الملك الاله صاحب المهر مروانة بن عبدالله» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 70 گ (114 ر- 184 ر)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 3- 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 197 ق، جان تربت جام [ف: 21 - 341]
خط: نستعلیق، كا: ظهوری، تا: 902 ق، کاغذ: بخارایی شکری، جلد: مقوای روکش تیماج لاکی، اندازه: 36×26 سم [ف: 3 - 250]
خط: نسخ، كا: محمد بن حسن معرف هروی، تا: شوال 909 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 27 سطر (2/5×15)، اندازه: 23/5×33/5 سم [ف: 90 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ذیقعده 921 ق؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری ، 25 سطر (15 متن 10 هامش) (13×7)، اندازه: 20/7×13 سم [ف: 7 - 891]
خط: نستعلیق عالی، كا: علی حسینی هروی، تا: 928 ق؛ نستعلیق - رقاع، کتابت بسیار عالی سلطان محمد شاهی، حیدر على خواهرزاده استاد بهزاد، قاسم علی چهره گشای، مظفر على برادرزاده استاد بهزاد، مقصود شاگرد استاد بهزاد. این نسخه نفیس و یگانه که جامع نمونه های بسیار عالی و ارزنده خط، مینیاتور، تجلید، تذهیب از استادان بنام اوایل قرن دهم هجری است اختصاص به خمسه مولانا عبدالرحمن جامی یافته که به ترتیب شامل بر یک مقدمه منثور، مثنوی تحفة الأحرار، سبحة الابرار، يوسف و زلیخا، لیلی و مجنون و خردنامه اسکندری می باشد که ضمن مثنوی های مزبور در مواضع مناسب اشعار را با طرح و نقش مینیاتور های بسیار زیبا صد چندان گویا تر جلوه داده اند و متأسفانه اغلب متون تصاویر ریخته و اکثر صفحات نیز در مرمت وصالی دچار زیان و خسران گردیده است، این نسخه از کتب اکتشافی است و بالطبع يادداشت ها و امهار و تاریخ ورود به کتابخانه و ثبت ها را عمدا محو کرده اند که در ضمن این عمل نابخشودنی قسمتی از تشعیرسازی ها و نقوش بديع صفحات اول نسخه از بین رفته و چهره زیبای کتاب را زشت نما کرده اند ولی مسلم است که این نسخه به امر سلطان حسین بایقرا به وسیله استادان وقت تهیه و تنظیم گردیده است، مجدول مذهب، کمند کشی زرین و فیروزه، سر آغاز چهار مثنوی سبحة الأبرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خردنامه اسکندری 4 سرلوح مذهب مرصع مزدوج ممتاز، عناوین و سر حکایات در کتیبه های مختلف الشكل، حواشی صفحات مینیاتور با یک حاشیه قاب سازی مذهب مرصع و یک حاشیه مذهب تشعیر سازی؛ جلد: مقوای روکش تیماج مشکی دارای تزیینات، اندازه: 23/5×34/2 سم [ف: 3 - 172]
آغاز: برابر خط: نستعلیق، کا: محمود بن نظام، تا: 937 و 938، مجدول مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 21 سطر (در 4 ستون) سطر، اندازه: 28×18 سم [ف: 2/10 - 648]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 945 ق؛ کاغذ: متن و حاشیه سمرقندی متن زرفشان غبار، جلد: میشن قهوه ای، 63 گ (587-650)، 19 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 8- 244]
خط: نستعلیق، كا: على بن حسام شاعر، تا: 947 ق؛ مجدول، با سه سرلوح زرین و لاجورد؛ کاغذ: سمرقندی، 19 سطر (17×11)، اندازه: 23×17 سم [ف: 11 - 2087]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن سلطان محمد، تا: 955 ق [ف: 507 - 37]
خط: نستعلیق، کا: خليل ابن درویش محمد جامی، تا: رجب 972 ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج، 82 گ، 15 سطر (13×5)، اندازه: 22×14 سم [سنا: ف: 2 - 66]
تهران: مفتاح، شماره نسخه: 629
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 148]
خط: نستعلیق، کا: صفی الدین فخرالدین حاجی شمس جهرمی، تا: شوال 977 ق کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 19 سطر چهار ستونه، اندازه: 27/6×18/5 سم [ف: 17 - 534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: عبدالعزیز، تا: 980 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 77 گ (395-472)، 58 سطر، اندازه: 22×12 سم [ف: 8- 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محرم 983 ق، جان هرات؛ مجدول چهار ستون؛ کاغذ: ختائی صورتی، جلد: میشن قرمز، 21 سطر [ف: 9 - 120]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 جمادی الثانی 984 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (21×12)،
اندازه: 32×20 سم [ف: 17 - 315]
خط: نستعلیق، کا: شجاع بن حسين بن عبداللطيف، تا: 985 ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج سیاه، 8 گ (235-243)، 19 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 3 - 77]
خط: نستعلیق، کا: خواجه خداوند بن میرک، تا: 990 ق، جا سمرقند (باغ میدان)؛ با سرلوح و حاشیه سازی زرین، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج آلبالویی، 130 گ، 15 سطر (13/5×7)، اندازه: 28×18 سم [ف: 16 - 750]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین کاتب هروی، تا: 992-993، جان مکه مکرمه و مصر؛ دارای سرلوح زمینه طلا و مرصع به شیوه مکتب هرات، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج سرخ، 22 سطر (12/5×30/5)، اندازه: 17×34/5 سم [ف: 1- 604]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 670/3
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 106]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 124 ص (410-533)، 17 سطر [سنا: ف: 2 -231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای، 21 سطر (15 سطر متن 6 سطر هامش) (12/4×7/3)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 7- 733]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ به شهادت طرز خط و تذهیب یکی از صفحات در اوایل قرن دهم نگارش یافته، برگ نخستین که شامل سه بیت اول کتاب بوده و اطراف آن چون اطراف نخستین صفحه کنونی مذهب بوده برداشته اند و میانه برگ اول و دوم کنونی برگ هایی که تقریبا شامل 850 بیت بوده جابجا شده و برگ آخر که نیز شامل 5 بیت بوده افتاده است. تمام برگ ها متن و حاشیه می باشد و حواشی بیشتر آن ها به طرزی مخصوص گل و بوته و حيوانات نقش گردیده است؛ کاغذ: متن خان بالغ حاشیه بخارایی، جلد: تیماج، 140 گ، 10 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 3 - 160]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با یک سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 81 گ، 15 سطر (13×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 4 - 366]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 36 ص (321-356) [ف: 11-127]
خط: نستعلیق، کا: خواجه خواوند بن میرک، تا: قرن 10؛ با یک شمسه مذهب مرصع ممتاز، هفت صفحه از آغاز این کلیات شامل فهرست و اعلام کتاب نفحات الانس و نام عرفا و صوفیانی که در این کتاب از احوالات آنان بحث رفته است و همچنین نام 34 نفر از زنان عارفه و شاعره از جمله رابعه عدویه، فاطمه بنت المثنی، فاطمه نیشابوریه و غيرهما، مجدول مذهب، دارای 16 سرلوح مذهب مرصع بسیار عالی، یازده 11 ترنج پروانه ای و سروی شکل مذهب مرصع بسیار عالی، در صفحات 529-530 یادداشتی به خط مرتضی قاجار ولد اسکندر میرزا ابن نائب السلطنة عباس میرزا درباره حادثه وحشتناک زلزله شهر اسلامبول در ششم محرم سال 1312؛ مهر: ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار «بر ملكت ناصری ولیعهد - بر رایت نصر حق مظفر - 1282 نقش شیر و خورشید و شمشیر»، «بروز قیامت بلرزد جسد - محمد بفریاد جعفر رسد 1165»؛ کاغذ: بخارایی نباتی، جلد: مقوای روکش تیماج زیتونی، اندازه: 43×35 سم [ف: 3 - 235]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول مذهب، سرآغاز رساله ها و مثنوی ها روی هم 20 سرلوح مذهب مرصع عالی، با شرحی به این مضمون که به موجب دستور فتحعلیشاه قاجار میرزا محمد شفیع صدر اعظم مربی و معلم شاهزاده محمود میرزا کتاب حاضر را به جهت شاهزاده مزبور در تاریخ ذیحجه 1230 ضبط نموده با مهر محمود میرزا ... «چون طالع خسروی است مسعود / محمود آمد صفات محمود 1217»؛ مهر: مشير السلطنه 1322، ناصر الدين شاه قاجار 1274؛ کاغذ: بخارایی شکری، جلد: مقوای روکش میشن تریاکی، 25 و 27 سطر، اندازه: 25×35/5 سم [ف: 3 - 240]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ دارای 14 مجلس مینیاتور، با جدول و سرلوح، نسخه در آستان شیخ صفی بوده، در پایان نسخه به خطی غیر از خط متن رقم محمود بن احمد نیریزی در 1091 آمده، خردنامه اسکندر از صفحه 1 تا 86 خسرو شیرین (فاقد صفحه افتتاح) از صفحه 86 تا 240، لیلی و مجنون (فاقد صفحه افتتاح) از صفحه 240 تا 364، شروع متن خسرو و شیرین برابر است با شروع متن صفحه 65 خسرو شیرین چاپ وحید دستگردی، شروع متن لیلی و مجنون برابر است با شروع صفحه 8 لیلی و مجنون چاپ وحید دستگردی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سرخ، 364 ص، اندازه: 21/6×15/2 سم [نشریه: 2 - 204]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، یک سرلوح در آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مشکی، 82 گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 19×11 سم [ف: 4 - 366]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی با گل و بوته، 34 گ (201 پ - 234 پ)، 23 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 4 - 367]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آبی، 63 ص (358-421)، 19 سطر (16×13)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 6 - 11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1008 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن امة جرفاد قانی، تا: 1 رجب 1008 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: رویه میشن سیاه، 25 گ (220 پ - 245 ر)، 28 سطر، اندازه: 29/8×18/2 سم [ف: 3 - 633]
خط: نستعلیق خوش، کا: میر محمد حبيب بن حاج میر یعقوب کشمیری، تا: 15 رمضان 1023 ق؛ در هامش به طور چلیپا، مجدول مذهب؛ جلد: مقوا، 56 سطر (14×21/5)، اندازه: 22×35 سم [ف: 1 - 8]
بی کا، تا: 3 شعبان 1033 ق، جا: خاتون آباد اصفهان؛ مهر: «یا رحیم»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مشکی سوخت روغن، 29 گ (159 پ - 187 پ)، 22 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 4 - 366]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038 ق؛ مجدول مذهب؛ مهر: عبد الوهاب الموسوی، مشير السلطنه، حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسینی، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: اصفهانی نباتی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 20 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 3 - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كان محمد رحیم، تا: 1055 ق؛ با سرلوح و کتیبه مذهب ، مجدول؛ مهر: «محمدرضا» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی الوان، 68 گ، 12 سطر (11/8×6/5)، اندازه: 24×15 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: جمادی الثانی 1056 ق؛ با سر لوحه مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: سیاه مقوایی، از 567 تا آخر کتاب، 19 سطر (11×19/5)، اندازه: 31×19 سم [ف: 2 - 523]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علاء الدين، تا: جمادی الثانی 1056 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 116 گ، 15 سطر (13/5×8)، اندازه: 19×13 سم [ف: 1 - 304]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 22
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 11]
خط: نستعلیق خوب، كان شاهمراد بن نظر على كاتب، تا: جمادی الاول 1074 ق؛ مجدول در چهار ستون؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 24×19 سم [ف: 5 - 274]
آغاز: برابر؛ انجام: ولی تا جهان هست ماند سخن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1085 ق؛ در متن و حاشیه نوشته شده؛ کاغذ: ایرانی، 150 ص (836-986)، 18 سطر [ف: 2 - 114]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، قطع: رحلي [آستانه قم: - 185]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور آبی، 11 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 3 - 1768]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1187 ق، جا: اصفهان؛ صفحه اول یک سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب، مجدول مذهب، با کمنداندازی؛ مهر: «عبدالوهاب الموسوي 1225»، «محمدرضا الحسینی»؛ کاغذ: ترمه شکری، جلد: مقوای روکش چرم ساغری مشکی، 21 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 3 - 220]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1199 ق و جمادی الثانی 1201 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر (10/5×14/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2 - 860]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 148]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: حدود 1216 ق [مختصر ف: - 328]
آغاز: خرد تشنه فيض فيض تعلیم اوست ** ترشح کش از چشمه میم اوست
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1223 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حاج علی اکبر مروج الاسلام؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: کاغذ سفید، 23 گ (79-102)، اندازه: 22×16 سم [ف: 4 - 1378]
آغاز و انجام: برابر خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 11 رجب 1229 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر (11×15)، اندازه:
17×22 سم [ف: 4 - 1993]
خط: شکسته نستعلیق، كا: سید حسن حسینی، تا: شنبه 7 جمادی الاول 1231 ق؛ دارای سرلوح مرصع بزرگ زمینه طلا، مجدول مذهب؛ جلد: ساغری سوخت های مطلا، 21 سطر چهار ستونی (20/8×11/5)، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 1 - 603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: شكرالله اردلانی سنندجی، تا: 1231 ق، برای میرزا معصوم طبیب اصفهانی؛ کاغذ سفید فرنگی، جلد: چرمی قهوه ای، ابعاد متن: 23×11/5، اندازه: 21/5×31/2 سم [ف: 7- 673]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق خالدی، تا: 1241 ق، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 9 - 366]
همراه سلامان و ابسال؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ علیرضا بن محمدعلی مشهدی، تا: ربيع الثانی و محرم 1345 ق، کاغذ: سفید فرنگی، جلد: مقوا، 98 گ، 18-19 سطر (10/1×14/5)، اندازه: 21×16 سم [ف: 1 – 102]
خط: نستعلیق خفی، کا: محمود بن فقيه احمد الكاتب، بی تا؛ کتابت قدیمی متوسط، مجدول مذهب، به سال های 1282 و 1322 به ترتیب از عرض کتابخانه گذشته؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش تیماج عنابی، 19 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 3 - 225]
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب، سرآغاز هر 5 مثنوی این نسخه 5 سرلوح کتیبه ای مذهب مرصع ممتاز به سبک هرات؛ مهر: حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسینی مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بخارائی، جلد: مقوای روکش تیماج سرمه ای مذهب، اندازه: 24×16 سم [ف: 3 - 176]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 – 262]
آغاز: برابر؛ انجام: به نظم در نظم اوراق
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 232]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای یک سر لوح، مجدول و مذهب، 103 گ، 12 سطر، اندازه: 18×9 سم [ف: 2 - 193]
بی کا، بی تا؛ با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی زرد، جلد: تیماج حنایی، 29 گ (18 پ - 46 ر)، 21 سطر، اندازه: 29×18 سم [ف: 4 - 366]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 42 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 3 - 1407]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 3- 1409]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با سر لوح، مجدول؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 1- 207]
خط: تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 18×11 سم [ف مخ]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، مجدول، دارای سر لوح رنگین زیبا؛ جلد: تیماج قرمز، 21 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 1- 289]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ (214 پ - 246 ر) [ف: 37 - 369]
نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4209؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27 سطر [فیلم ها ف: 1 - 162]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: 2 - 329]
xerad-nāme-ye mozaffarī
هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری
hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī (1801 - 1871)
اهداء به: مظفرالدین شاه
این دیوان شامل حمد و ثنای الهی و نعت پیغمبر اسلام و ذکر انبیاء بنی اسرائیل است و سپس در آن ضمن حکایاتی چند نصیحت و اندرز بزرگان یونان به شعر کشیده شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 734
آغاز: بسمله، سر آغاز هر نامه باید نگار ** بنام جهان داور کردگار؛ انجام: تو دانای امروز و فردای ما ** بما كيفر ما دهی
وای ما.
خط: نستعلیق، كا: فضل الله منشی طباطبائی، تا: رمضان 1281 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 46 گ، 11 سطر
(7×11/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 2 - 257]
xerad-nemā-ye jān-afrūz= xerad-nāme
مستوفی، یوسف بن على، ق 6 قمری
mostawfī, yūsof ebn-e ‘alī (- 12c)
سخنانی از فرزانگان و حضرت على آورده با سروده هایی از فردوسی در آمیخته است، با سربند های درخور، در خرد ورزیدن، در خون ناریختن پادشاه، در استزادت (زیادت طلبی و دلتنگی) ناداشتن پادشاه، در پادشاه که طريق عدل نسپرد، در آن چه که پادشاه ممسک نباید، کینه ناداشتن پادشاه از کسی ... در پادشاه ظالم، در نگاه داشتن از دوست، در وزیر ناصح، در دبیری، در راستی، در مردم مسرف، ستایش هنر ... (احمد منزوی)
آغاز: چنین گوید ابوالفضل يوسف بن على مستوفي رحمة الله علیه که قربت و منادمت مجلس پادشاهان و بزرگان مرد خردمند سخن خوب باید خاصه که بر سر وقت گوید و نیز الفت میان خردمندان به گفتار لطیف استوار گردد و نهاد مردم بر آن است که چون سخن حکمت به نظم و نثر بشنود حالی جان او بیاساید و چون معنی آن به خاطر او پیوندد و به کار بندد نام خردمندی بر وی افتد بدین سبب این چند تألیف کرده آمد و به امثال امیر المومنین و امام المتقين علي رضي الله عنه و کرم الله وجهه و به نظم آراسته گردانیده شد تا هر که تامل کند جان بیفروزد
چاپ: تهران، به کوشش عبدالعلی ادیب برومند، از سوی انجمن آثار ملی، 1347 ش
[نسخه های منزوی 1601؛ دنا 852/4؛ فهرستواره منزوی 43616]
نسخه اصل: چستر بیتی ش 308 (72/3)؛ خط: نسخ، كا: ابن الساوجی، تا: یک شنبه 23 ذیقعده 729 ق [فيلم ها ف: 2 - 141]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 756 ق؛ در هامش، 8 گ (303 ر - 311 ر) [فیلم ها ف: 1- 486]
نسخه اصل: نسخه برومند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ قطع: ربعی [فیلم ها ف: 1 – 719]
آغاز: برابر
نسخه اصل: ایاصوفيا 4811؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 861 ق [فيلم ها ف: 1- 666]
آغاز: کلمات حکما بر وفق صد کلمه و مطابق. اشعار فردوسی. بسمله و به القوة. الحمدلله. بدین معنی این چند سخن ایراد افتاده و تألیف کرده آمد بامثال امیر المؤمنین علی ابن ابیطالب ... و با شعار فردوسی ... آراسته گردانیده؛ انجام: یکی از جز بنیکی جهان نسپرد ** همی از نژندی خرد پژمرد. تمت الكتاب بعون الله ... الطاهرین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 8 ص (249-256)، 27 سطر، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 13 - 314]
آغاز: برابر؛ انجام: قال على كرم الله وجهه ملاك المروة سعی الجميل و اصطناع المعروف، بیت: ستوده تر آن کس بود در جهان ** که نیکی کند آشکار و نهان .../ نماند همی نیک و بد پایدار ** همان به که نیکی بود یادگار/ انجامیده شد دفتر خردنمای حال افروز ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ نسخ زیبای ترکی؛ 20 ص (296-315)، 19 سطر [عکسی ف: 3 - 333]
xorde avestā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6108
بخشی است از کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 138 گ، 11 سطر (9×6)، اندازه: 16×10 سم [ف: 16 - 199]
xorde avestā va vandīdād
چاپ: تهران، 1343 ش، به کوشش پورداود
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 630
بی کا، بی تا، خط پهلوی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 302 گ، 17 سطر (24×16)، اندازه: 44×27 سم [سنا: ف: 1 - 404]
xorde tarīqat (r.-ye adabīyye)
؟ حسین بن مصطفی
hoseyn ebn-e mostafā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2558/4
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي هدانا الصراط المستقیم و ... بعد بلكل و آگاه او لعل قجن بر طالب حق طريق تصوفه شروع ایلسه؛ انجام: و لا تجعلنا مع المقصرين الغافلين الفاتحة مع الصلوات، اللهم صلي على سيدنا محمد و آله و سلم
خط: نستعلیق ، بی کا، تا قرن 13، جا: عثمانی؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه ابری، 5 گ (27 ر - 31)، 17 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 6-46]
خرقه - آداب صوفيه
xerqe
تنکابنی، محمد بن محمد مؤمن
tonekābonī, mohammad ebn-e mohammad mo’men
اهداء به: شاه سلیمان صفوی
رساله ای است در بیان آلام و اسقام تناسلی مردان و زنان و ذکر علاج و ادویه مقوی برای سلامتی و تندرستی و صحت رحم و اولاد قبل از ولادت و بعد از آن، مرتب شده بر 30 «بخیه» و «خاتمه»؛ اسم کتاب و فصول آن مأخوذ از اصطلاحات خیاطان است. صاحب الذریعه (149/7)، آن را از محمد بن محمد مومن دانسته و معتقد است که شاملو به دروغ به خود نسبت داده است.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 5
بخیه اول: در باب معرفت عدم فرزند که از جانب مردان باشد، بخیه 30: در خلوت خانه عالم صورت هر کس میلی و هر طبعی را خواهش می باشد؛ خط: نستعلیق نازیبا، كا: عبدالعظیم ابن کربلایی نجف، تا: دوشنبه سلخ شوال 1268 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ باب های آن با دیگر منابع کمی اختلاف دارد؛ 120 گ، 11 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1- 19]
xerqe
طباطبائی یزدی، محمد بن محمد کاظم، - 1334 قمری
tabātabā’īl-ye yazdī «mohammad ebn-e mohammad kazem (-1916)
فوائدی است متفرقه به نظم و نثر و لطائف و نوادر تاریخی، ادبی و اخلاقی.
[الذریعه 148/7؛ دنا 852/4]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1289
آغاز: و له الحمد و المجد و لنبيه و آله عليهم صلواته التحية و النجد دلم از قیل و قال گشته ملول ** ای خوشا خرقه و خوشا کشکول
خط: نسخ و نستعلیق، كا: محمود بن محمد، تا: 1330 ق، به امر مؤلف؛ اولین نسخه ای است که از روی نسخه اصل نوشته شده، خطوط راسته و چلیپا و گاهی دوستونی، مجدول؛ 390 ص [عکسی ف: 4 - 114]
al-xirqa
نسبة خرقة الشيخ شهاب الدين السهروردی
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2367/10 - ف
نسخه اصل: مراد بخاری 318؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 676]
xerqe-ye baxīye
شاملو، مرتضی بن حسن، ق 11 قمری
šāmlū, morteza ebn-e hasan (- 17c)
اهدا به: امان الله خان
رساله ای در بیماری های تناسلی و جنسی مردان در سی «بخیه» و مشحون به کنایات و تشبیهات و ابهامات و استعارات فراوان ادبی. در بیشتر نسخه ها مؤلف این کتاب مرتضی قلی خان بن حسن شاملو از امیران صفویه معروف به «شمشیر بردار» وزیر اردبیل در سال 1089 ق دانسته شده و به این نام نیز چاپ شده است ولی به احتمال قوی مؤلف آن میرزا محمد بن محمد مؤمن طبیب تنکابنی است همان طور که الذریعه (149/7) معتقد است و آورده نسخه ها در ذیل نام شاملو به علت کثرت انتساب است نه تایید آن: بخیه 1. تحریک صورت بستن فرزند از صلب خواهشمندان در رحم پاک طینتان؛ 2. شیوه جماعی که هر کس مباشر حرکات آن گردد ... از لذت جماع بهره برد؛ 3. رستن گیاه مواز نسترن زار بدن گلرخان و مزلف عذاران ... 4. بر آمدن حاجت بی عاقبت جمعی که در تنهایی خویش بیگانه وار زندگانی کنند ... 5. دانستن ضمير الهام تصویر این معنی که در پرده تقدیر پسر است یا دختر؛ 6. بیان این که شهوات مرد افکن هر روز مخصوص کدام عضو است؛ 7. ادویه و معاجين و شراب ها و خواص سفوف ها که در این امر نشأة جان فزا بخشد ... 8. پیچیدن رشته بدن ضعيفان بر پیچش و بی تاب شدن رگ های تن در علاج بی قراری این فن؛ 9. استمساك منی .... 10. ادویه ای که مخصوص زنان است و به کار برند؛ 12. فروغ ماهرویان چارده شبه و شناختن امزجه زنانی که طالب شهوت و راغب عزلتند؛ 13. نحوست اجزائی چند که موجب سقوط فرزند شود؛ 14. اختیار اوقات جماع؛ 15. اغذیه ای که موجب قوت مباشرت است؛ 16. جلادت حلويات برای قدرت قوه باه؛ 17، وزیدن نسیم خلد شمیم چند که که اگر در دهان گیرد بد بوی شراب را زائل کند؛ 18. ذکر بزرگ نمودن ذکر؛ 19. ادویه مانع سرعت انزال؛ 20. ادویه ای که موجب بیهوشی مرد و زن می شود؛ 21. صفت ادویه چند خاطر پسند که در جماع به کار می آید؛ 22. آثار ادویه مفرده که در تأثير قوت باه مؤثر است؛ 23. قطع تریاک؛ 24. علامت ورم خصیه؛ 25. معالجات بواسير؛ 26. ادویه لازم برای بواسیر؛ 27. علاج درد گوش؛ 28. درد گلو گیر و خناق؛ 29. رنج ... سوزنک و اتشک؛ 30. ادویه چند که مورث حکه زنان شود.
آغاز: دیباچه تنکابنی 1: سبحانك اللهم يا ذا الملك القديم ... اقل عباد الله الحسیب میرزا محمد بن ...
دیباچه شاملو 2: سبحان الله رنگ آمیزی بساط حمد و سپاس حکیمی را که خرقه معرفت را بر قامت صحیح مزاجان درست اعتقاد بریده داشته ... موسوم بخرقه ساختند ...
انجام: و دامن هر برهنه تنی می گردد قماش دو رویه ظاهر و باطن آرایش آستین خرقه شهرت باد.
چاپ: چند بار چاپ شده؛ ایران، تهران، کارخانه عبدالحسین، 1283 قمری، سنگی، جیبی
[الذريعة 150/7 و 149/7؛ نسخه های منزوی 525/1: نشانی 20 نسخه؛ مشترک پاکستان، 549/1: نشانی 2 نسخه؛ مشار فارسی 1876/2: نشانی 3 چ؛ فهرستواره منزوی 3426/5؛ دنا 852/4-854 (64 نسخه در دو عنوان)]
شرح و حواشی:
1- خرقه بخیه (منتخب)
بی کا، تا: 1025 ق [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 324]
آغاز: نسخه شاملویی است نه محمد بن محمد مؤمن طبيب؛ انجام: با شیره خرقه برطرف خواهد شد
کا:غلامرضا، تا: 1099 ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 29 گ (106 ر - 134 ر)، 21 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 4 - 367]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 44 ص (287-330)، 12 سطر (13×7)، اندازه: 19×14 سم [سنا: ف: 1 - 85]
بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: هندی، 12 گ (1 پ - 13 پ)، 17 سطر (18×8)، اندازه: 23×15 سم [ف: 16 - 88]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: قرن 11 یا اول 12؛ افتادگی: آغاز؛ دو نوشته یکی فرهنگ اسامی ادویه و دیگر مقارير و اوزان افزوده شده؛ جلد: تیماج مکی، 16 ص، 17 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 113 - 7]
آغاز: برابر 2؛ انجام: تمت الكتاب بعون الملک الوهاب این نوشتم تا بماند روزگار ** من نمانم خط بماند یادگار
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11، 125 ص (206-331)، 17 سطر، اندازه: 18×11 سم [نشریه: 3 - 356]
آغاز: یعنی خسرو سلیمان تخت آسمان؛ انجام: سررشته هر سخن انجمن آرایی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا با رویه پارچه، 37 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 19 - 176]
آغاز: بسمله. چون این چمن خوش آب و رنگ که از هر گل
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ در ص. ع آمده: ... مرتضی قلی خان شاملو که به جهت نواب مستطاب نادری تصنیف کرده اند؛ 53 گ (24 ر - 76 ر) [عکسی ف: 2 - 107]
آغاز: برابر 2؛ انجام: بعد قليلی پنبه را در آب بگذارند و تمر را داخل کرده ضماد نمایند. تمام شد کتاب موسوم بخرقه خاتم در لته كوه من تومع عامل (كذا)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، جا: لته کوه از توابع آمل؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 39 گ (1-39)، 15 سطر، اندازه: 12×6 سم [ف: 36 - 181]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 84 گ، 12-18 سطر (10×8/5- 13)، اندازه: 20×14 سم [ف: 16 - 608]
آغاز: کرده از حریر بگذرانند و بعد از آن بر قضيب طلا کرده بگذارد که خشک شود ... بخیه سیم که در این باب مجرب است؛ انجام: صفت معجون دیگر که مبهی و از اسرار اطباست و تأليف شمس الدین محمد هلال اردبیلی است باه راز ياد کند ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 23 گ، 21 سطر، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 3 - 1705]
آغاز: بن حسن شاملو در لباس عریانی طبیعت اقتباس و ببای دوریه معرفت خواص اشیا از قانون صحبت اطبا نموده جهت برهنه تنان پوشیدگی را انجام: مژده که این خرقه به پایان رسید میمنت قدوم این نامه نامی این رساله را که از لباس شکستگی باطن آرایش آستین خرقه شهوت باد بحق محمد و آله الامجاد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوای زرد، 27 گ، 15 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 3 - 1704]
آغاز: بسمله حمداله اما بعد این رساله ائیست مختصر در معالجات مسمی بخرقه سی بخیه اول در تحریک صورت بستن؛ انجام: و سر باز کردن دمل بسیار مجربست تمر هندی را بکوبند قدری پیه داخل او کرده ضماد نمایند و السلام و الاكرام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28 گ، 8 سطر، اندازه: 21×18 سم [ف: 3 - 1704]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن سیاه [ف: 5 - 291]
آغاز: دندان را قایم کند؛ انجام: بحق نبی و آله الأمجاد تم
از نیمه نخبه هفدهم شروع می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 37 ص (154-191)، 19 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [نشریه: 3 - 352]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
در نسخه با نام «رساله مسمی به خرقه من تصنيف مرتضی قلی خان شاملو است»؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بديع، تا: 6 شوال 1107 ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 11 گ (124 ر - 134 پ) [ف: 29/1 - 135]
آغاز: اگر کسی را سر درد کند و از سردی بود سه درم سپند بکوبد و بآب چغندر نرم کند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه سلخ صفر 1127 ق؛ افتادگی: آغاز؛ قبل از کتاب برگی است از آغاز نسخه هایی که اسد چند قانی اردبیلی گرد آورده؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين سید محمد ابن شبر» (مربع)؛ جلد: تیماج سبز، 79 گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 16 - 236]
آغاز: ترک و تجرید و بیدار دلان خوابگاه آرام ... بخیه پنجم در دانستن ضمير الهام تصویر این معنی ... بخیه ششم ... بخیه اول در معرفت عدم فرزند که از جانب مرد باشد یا از طرف زن؛ انجام: مژده که این خرقه به پایان رسید ** خرقه پیرزن به جوانان رسید/ میمنت قدوم نام نامی این رساله که از لباس شگفتی سر به خرقه ... آرایش آستین خرقه شهرت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1136 ق؛ افتادگی: آغاز (از مقدمه اندکی افتاده) ؛ جلد:مقوا، 69 گ، 14 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 3- 1704]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1143 ق؛ 48 گ، 14 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 2 - 50]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا 1152 ق؛ با سر لوح مذهب، مجدول، چند بخیه از وسط افتاده ظاهرا مثل آن است که صفحات چندی از آن افتاده و بعد به آن اضافه گردیده؛ کاغذ: حاشیه فرنگی و متن ترمه، جلد: تیماج سبز، 29 گ، 20 سطر (23×13)، اندازه: 19/5×41/5 سم [ف: 4 -1]
کامل نیست؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالحمید، تا: 15 ربیع الثانی 1161 ق، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 48 گ، 18 سطر (11×16/5)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: - 100]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ جمادی الاول 1190 ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 36 گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف:134]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ بالای صفحه اول آمده: «طبی که لباس جان بیماران است ** آن خرقه مرتضی قلی سلطان است»؛ 16 گ، اندازه: 20×16 سم [ف: 3 - 33]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 111]
آغاز: برابر 2؛ انجام: با زرده تخم برابر هم زده ضماد کنند. خاتمه کتاب بعون الملک الوهاب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ مهر: ناصر الدین شاه در اول 1573؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 39 ص (1-139)، 21 سطر (12×22)، اندازه: 31×21 سم [ف: 4 - 140]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و هر روزی یک دانگ آن را بخود بر گیرند روز هفتم بردارند حکه در او پدید آید و تا شش ماه باقی بماند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 34 گ (25 ر - 58 ر)، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 159]
آغاز: برابر 2؛ انجام: کلب در آن داخل باشد در دم و در ساعت ساکن گرداند مجرب است.
خط: نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج قهوه ای، 51 گ (1 ر - 52 پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 296]
آغاز: اندیشه زنند و ذکر ادویه مفرده مركبه که قطع رجولیت کند و بمقراض تنفر قطع شهوت سالكان تجرد و بیدار دلان خوابگاه آرام؛ انجام: از هر یک دو مثقال پنج نی سوخته چهار مثقال ساوج هندی که بر وی تابه گرم کند تا نزدیک بسوختن شده باشد ده مثقال عود هندی مجموع را نرم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 54 گ، 12 سطر، اندازه: 18×14 سم [ف: 3 - 1704]
آغاز: برابر 2؛ انجام: نیارد سستی چندان که رانی
خط: نستعلیق زشت، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در هامش نسخه «ترجمه عجایب المخلوقات» محفوظ تحت رقم 8703 (بقیه مشخصات مطابق است عین نسخه ترجمه عجایب المخلوقات مذکور) [ف: 19 - 176]
آغاز: بخیه دوم در شیوه جماع که هر کس مباشر حرکات آن؛ انجام: بیت، مژده که این رقعه به پایان رسید ** خرقه پیران و جوانان رسید. به میمنت قدوم نام نامی، این رساله را به خرقه اظهار کشید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 59 ص (302-
244)، 21 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 443]
آغاز: برابر 2
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ نام مرتضی قلیخان شاملو و «خسرو سلیمان تخت شاهنشاه ایران» در دیباچه آمده؛ 70 گ (19 ر - 88 پ) [ف: 3 - 118]
خطبه کتاب افتاده ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ بین رساله اول و دوم چند یادداشت به نقل از مجربات كمال الدين حسين جیلانی و زکریای رازی و خواجه رشید و ابن سینا و عمادالدین محمود آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 43 گ (2 ر - 45 ر)، 14 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 20 - 372]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کاغذ فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 70 گ، 15 سطر، اندازه: 10/6×17/5 سم [ف: 2 - 53]
آغاز: برابر 2؛ انجام: بخیه نهم دراستمساک منی و خواص حبها که قوت جماع دهد ... آهسته بجوشانند تا منعقد شود آن گاه هر یک وقيه آن را نیم دنک محموده ازرق
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ برگ های نسخه جابجا شده، قبل از رساله چند نسخه و فایده طبی درج شده از جمله: مفرح سعیدی، مفرح دلگشا، حب جدوار محمد زمان خان و محمد نبی زکریا و حب بدل شیخ محمد على و تریاق المعده میرزا امین و معجون چوب چینی از حکیم محمد حسین و ...؛ جلد: مقوا عطف پارچه قرمز، 38 گ، 14 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز (چند سطری از آغاز مقدمه)؛ بسیار مغلوط؛ جلد: تیماج مشکی، 33 گ (119 پ - 152 ر)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 20 – 186]
آغاز: برابر 2
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی سفید، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 2 - 612]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1225]
آغاز: برابر 2؛ انجام: مژده که این رقعه به پایان رسید ** خرقه پیران به جوانان رسید/ ... آستین خرقه شهرت باد ** بحق النبي و آله الأمجاد
خط: نسخ، كان محمد على، تا: رجب 1202 ق؛ مصحح، افزودگی هایی منظوم با مهر «الراضي بالقضاء محمد حسین بن عليرضا» (بیضی)؛ مهر: «عبده محمد صادق بن علیرضا» (بیضی)، «لا إله إلا الله الملك الحق المبين، محمد صادق» (مربع)، کتابخانه آیت الله نجفی کاشانی در بمبئی؛ کاغذ: فرنگی، 39 گ (1 پ - 39 ر)، 22 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 39 - 531]
آغاز: برابر 2؛ انجام: با شیره خرقه بر طرف خواهد شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1202 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 21 گ (11 پ - 31 پ)، 17 سطر (16×9)، اندازه: 24×17 سم [ف: 17 - 373]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4 شوال 1222 ق؛ 48 گ، 12 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 194]
آغاز: برابر 2؛ انجام: خاتمه کتاب موسوم بخرقه و خاتم کار سخن و بانجام کلام تعریف این انجمن که هر سطور رنگین ... در خامه بیان نمی گنجد بشارت باد عاشق نوایان آتش پرست و معشوقه پیشگان بالا دست را که شراب باب این خمخانه اند تمام شد کتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ذیحجه 1227 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49 گ، سطور چلیپایی، اندازه: 15×10 سم [ف مخ]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1228 ق؛ 81 گ (49 پ - 129 ر) [ف: - 280]
خط: نستعلیق، کا: حسین بن علی محمد رشتی متطبب، تا: 1229 ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 53 گ (1 پ - 54 پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: - 69]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: شکسته، بی کا، تا: شنبه 24 شعبان 1231 ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 133 گ، 11 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 19 - 174]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر خط: نسخ، كا: محمد على بن صفر جهرمی، تا: جمعه 27 جمادی الأول 1233 ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 50 گ (105 ر - 154 ر)، 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 37 - 115]
آغاز: برابر 2؛ انجام: بتاریخ سیم شهرة الحجه الحرام من شهو رسنه 1234
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234 ق [رایانه]
بی کا، تا: سه شنبه 10 شوال 1236 ق؛ در آخر کتاب فوائد طبی و ادعیه و طلسمات اضافه شده [ف: - 16]
خط: نسخ، كا: احمد بن زین العابدین، تا: حدود 1238 ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 17 سطر [ف: 5 - 114]
آغاز: عقده خاطر علاج طبیبان دار الامان اخلاص باد؛ انجام: تحريرا يوم الاحد ثالث شهر ربيع الثانی سنه 1239 تسع و ثلثين و ماتان بعد الالف من الهجرية. ص 141
خط: تحریری، بی کا، تا: یک شنبه 3 ربيع الثانی 1239 ق؛ افتادگی: انجام (حدود یک صفحه)؛ از صفحه 142-153 نسخه بعضی روغن ها را به دست می دهد و از صفحه 154 تا آخر ص 232 نسخه های مختلف طبی است؛ 232 ص، 12 سطر (6×5/5)، اندازه: 11×15/5 سم [نشریه: 3 - 310]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1242 ق؛ جلد: تیماج سیاه، 43 گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه اول ربیع الاول 1244 ق، جلد: گالینگور قهوه ای، 31 گ، اندازه: 12×20/5 سم [ف: - 86]
آغاز: برابر 2؛ انجام: شش روز و روز هفتم بر ندارند و حکه در او پدید و تا شش ماه باقی ماند و السلام اتمام یافت کتاب خرقه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252 ق؛ ضمیمه نسخه ش 29836 [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1254 ق؛ با یادداشت های پزشکی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 62 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: - 73]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255 ق، جان آمل مسجد جامع؛ یادداشتی در طریقه ساختن رنگ قرمز، و یادداشتی درباره نادعلی و خواص آن؛ جلد: کاغذی مشکی، 50 گ (2 پ - 51 پ)، اندازه: 21×13 سم [ف: 2 - 472]
انجام: بخیه چهارم ... کشنیز خشک بوداده و تخم خیار و تخم کاهو
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 1258 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 6 گ (30 پ - 35 پ)، اندازه: 24×15 سم [ف: 215 - 19]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و هر روز يكدانک آن را بخود برگیرند تا شش روز روز هفتم بردارند که در او پدید آید و تا شش ماه باقی بماند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1267 ق، چاپ سنگی است؛ 50 گ، 17 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: علیرضا قزوینی، تا: 19 صفر 1268 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 133 گ (2 پ - 178 پ)، 16 سطر (14×6)، اندازه: 21×11 سم [ف: 4 - 367]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، كان محمد صادق بن محمد تقی، تا: 6 ذیحجه 1271 ق، به خواهش محمد مهدی بن زین العابدین؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 44 گ، 17 سطر (16×8)، اندازه: 12×20 سم [ف: 1 - 96]
خط: نستعلیق، كان محمد رضا بن میرزا فریدون مشرف فوج اخلاص افشار، تا: پنج شنبه 16 جمادی الثانی 1281 ق، به فرمایش خانلرخان در کرمانشاهان [نشریه: 7 - 234]
آغاز: برابر 2
خط: نستعلیق، كا: آقا جان بن حاجی محمد شفیع نوری اصل تهرانی المسکمن، تا: پنج شنبه شعبان 1283 ق، جا: خانه ملا محمد على لواسانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر، اندازه: 16×2 سم [ف: - 121]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: حسین فرزند عبدالله طبیب، تا: 24 شعبان 1284 ق؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی قهوه ای، 59 گ، 14 سطر (14×9)، اندازه: 21×15 سم [ف: 30 - 70]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و هر روز یک دانک آن را بخود بر گیرند روز هفتم بردارند که در او پدید آید و تا شش ماه باقی بماند.
خط: نستعلیق، كان محمد حسين الشريف، تا: 5 جمادی الاول 1286 ق، جلد: تیماج مشکی، 60 گ (133 پ - 192 پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 11-266]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام على خير خلقه محمد و آله اجمعین. این رساله ایست مختصر در معالجات امراض ... در تحریر ک صورت بستن فرزند در صلب؛ انجام: بعد از آن این قدر او را بدوانند که از حرکت بماند پس او را همان دم ذبح نمایند و در دیگ کرده طبخ دهند و شوربای.
مقدمه کتاب را ندارد و در آغاز به اشتباه و با خطی جدیدتر این گونه معرفی شده: «رساله در طب که برای مهد علیا به حسب الفرموده او نوشته»؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: محمود بن جلال
الدین محمد نصیر قلندرشاه خویی، تا: صفر 1289 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: میشن قهوه ای، 16 گ (202 پ - 217 ر)، اندازه: 12/8×21/5 سم [ف: 29/1 - 333]
آغاز: برابر 2؛ انجام: تمت هذه الرسالة قد وقع الفراق في تحريره في يوم الاثنين تسع من عشر الأول من شهر جمادى الأولى سنه خمس و تسعين و ماتين بعد الألف من الهجرية النبوية عليه و على الله الف التحية و الثناء. (سپس شش سطر دیگر علاوه دارد)
خط: تحریری، بی کا، تا: دوشنبه 9 جمادی الاول 1295 ق؛ 31 ص (411-380 )، 15 سطر، اندازه: 24/5×16/5 سم [نشریه: 3 - 335]
آغاز: برابر 2؛ انجام: چنان که یک ورید می گردد و الله اعلم بالصواب.
دو تصویر دارد؛ در فهرست با عنوان «اعضاء مركبه» و ناشناس آمده؛ بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 56 گ (185 - 241)، 14 سطر (12×8)، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 11-2118]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و اگر شب پره را خشکانیده و سائیده با روغن بر زکر مرد بسته بمالد گشاده شود و زکر را قوت دهد
فقط شرح شش بخیه را شامل است، در فهرست با عنوان «رساله در قوه باه» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نیلی، جلد: چرمی، 13 گ، 14 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 2 - 766]
آغاز: برابر 2؛ انجام: باب در ذکر ادویه چند جهت دراز نمودن قضيب و درشت نمودن آن ... اجزاء را با زرده تخم مرغ
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 46 ص (120-166)، 17 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [نشریه: 3 - 344]
آغاز: بجوشانند تا به قوام آید و ... صبر نماید که بقدر حرارتش کم شود و بعد از آن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بین این رساله و رساله سوم مجموعه فوائدی به نقل از ارسطو و منافع و مضرات برخی از حیورانات و میرزا محمد طاهر وزیر آذربایجان به نقل از میرزا محمد صالح بیک و محمد بن زکریای رازی و محمدرضا بیگی به نقل از میرزا هادی در تبریز و لقمان و حکیم مؤمن و عمادالدین محمود و خواجه رشید وزیر و روایتی به نقل از امام صادق (علیه السلام) در نظر کردن به اشیاء در ماه های مختلف سال و بابی در معرفت حیات و ممات و خاصیت قطب الاقطاب و رجال الغيب و احکام دانستن غره هر ماه و خاصیت ستاره سكزیلدوز به سال 1126 ق و فال نامه امام صادق (علیه السلام) از قرآن و اشعاری در تجوید به نقل از حافظ و روز های نحس هر ماه به نقل از امام علی (علیه السلام)؛ جلد: تیماج مشکی، 31 گ (13 ر- 44 پ)، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 20 - 180]
آغاز: برابر 2؛ انجام: پنج يوم بخورند و غذا مناسب میل کند تمام شد کتاب مسمی بخرقه بخیه مرتضی قلی شاملو. انجامه: ... بتاريخ یوم پنج شنبه ... بحسب الفرمایش سر کار با اقتدار خداوندگار اعظم افخم ظاهر خان سرتیپ ... قلمی گردید.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج ماشی، 40 ص (78 پ - 117)، 17 سطر (14/5×8)، اندازه: 14/5×20/5 سم [رایانه]
آغاز: زبانی همت در گذرند بخیه بیست و چهارم در علاج ورم خصيه ... بخیه سی ام چون در خلوتخانه عالم صورت ... بخیه اول در معرفت عدم فرزند که از جانب مرد باشد یا از جانب زن و علاج و علامات آن باید قدری؛ انجام: نوع دیگر بستانند زبد البحرور مادود و قصوم مساوی یکدیگر و نرم صلایه نمایند و با روغن زیتون کهنه مخلوط ... نوع دیگر که مو برویاند بگیرند ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 16 گ، 17 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 3 - 1705]
آغاز: جهت برهنه تنان پوشیدگی راز وخاموش طبعان حیات را از همزبانی در پرده انشاء نشانید که چون نقاب لفظ از روی معنا بر دارند قماش مدعا و نیرنگ مقصود؛ انجام: نوع دیگر اگر خواهد که زن زود حامله گردد یک مثقال تخم اسپند را خوب بساید و با انگبین بیامیزد و شافع کند سه روز با او جماع کند بار گیرد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 53 گ، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و جغد این خرابه را بلبل شناسند. مژده که این خرقه به پایان رسید ** خرقه پیران به جوانان رسید
بی کا، بی تا؛ 53 گ (364-417) [ف: 23 - 636]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد جعفر طبیب، بی تا [نشریه: 2 - 122]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 232]
xerqe-ye baxıye (mn.)
وابسته به: خرقه بخیه؛ شاملو، مرتضی بن حسن (-11)
گزیده ای است از خرقه بخیه تنکابنی ولی منسوب شده به شاملو
که برخی مطالب آن را انتخاب نموده، در نسخه حاضر ترتیب مطالب اندکی پراکنده شده است.
[دنا 854/4؛ الذريعة 149/70]
قم، مرعشی؛ شماره نسخه: 12589/65
آغاز: بعض امور از رساله ... انتخاب می شود بر این موجب، بخیه اول: در معرفت عدم فرزند که از جانب زن و علاج و علامت آن باید قدری خاک در طغاری کرده از جو و گندم و باقلا درو پاشند؛ انجام: مژده که این خرقه بپایان رسید ** خرقه پیران بجوانان رسید. میمنت قدوم نام نامی این رساله ... و آله الأمجاد، تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 رمضان 1116 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: شرقی، 12 گ (170 پ - 181 پ)، 37 سطر، اندازه: 16/5×29/5 سم [ف: 31 - 727]
xerqe pūšīye jabarūtīye hāšemī ‘aqīlī va pesaraš (r. dar)
لاهیجی، محمد بن يحيى، 840 - 912 قمری
lāhījī, mohammad ebn-e yahyā (1437 - 1507)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23026
آغاز: بسمله ن به نستعين و عليه توكل مقاتيح القلوب؛ انجام: لم ينفع بعلومه في الاخرة .. سیدنا محمد و آله و صحبه
خط: نسخ، كا: نوربخش، عبدالله بن محمد امین، تا: قرن 11 [رایانه]
xerqe-ye ‘olamā
اصفهانی، روزبهان بن عماد، ق 11 قمری
esfahānī, rūzbehān ebn-e 'emād (- 17c)
اهداء به: سلطان عبدالله قطب شاه
کتاب در هفت جلد تنظیم یافته و هر یک مشتمل بر چند «فصل» و «باب» و «فائده» است به این شرح: 1. به نام «منتجب التفاسیر» که شمه ای از مطالب آن درباره تفسیر برخی از سور قرآن کریم و شأن نزول آیات و فرق بين تفسير و تأویل و ...؛ 2. موسوم به « مسلک المحدثین» شامل تسبیح حضرت زهرا (علیها السلام)، ارکان ایمان و قواعد اسلام، حالات امام حسین (علیه السلام)، ابتدا و انتهای دنیا، مفاهیم پاره ای از احادیث، از جمله «اکثر اهل الجنة بله» و «ان الله خلق آدم على صورته»؛ 3. «مجمع الدقایق» در مسائل فقهی و اقوال علما؛ 4. «کاشف الاسرار» که غالب مطالب آن گزیده ای است از علل الشرایع و دیگر کتب معتبر درباره آفرینش آدم و حوا (علیهم السلام)، علل اسماء انبيا و ... 5. «معتقد المؤمنین» در الهیات و اصول دین؛ 6 و 7. به ترتیب «زبدة العلوم» و «درر الطبايع» در امثال قرآنی و عربی و فارسی و حکایات لطیف و ظریف، احوال سلاطین و کشورها و مراسلات و ...، و خود نیز سروده های فراوان دارد.
آغاز: بسمله، حمد و ثنای بی حد و نهایت و شکر و سپاس بی عدد غایت پادشاهی را سزد ...
آغاز: برابر؛ انجام: محبان در جهان بسیار باشند ** ولی تا با که باشد لطف محبوب
خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن بن محمد ابراهیم قزوینی، تا چهارشنبه 15 شعبان 1266 ق؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: شکری و بعضا حنایی، جلد: گالینگور، 129 گ، 21 سطر، اندازه: 19/7×29/5 سم [ف: 14 - 250]
آغاز: برابر؛ انجام: و انفصال و انقطاع آن از بدن عبادت از مماتست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
al-xirqa fi-1 libās
رشت؛ شاد قزوینی؛ شماره نسخه: 11/12
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 396]
al-xirqa li-l-ḥarqa
در مسائل اخلاقی و نصایح در صفحه عنوان آمده است که در این مجموع تائيه عبدالقادر بن حبیب صفدی و عروض المنفرجه احمد بن محمد مقدسی و کشف اللبس عن تجريد النفس ماردینی و نشر الورده في طي البرده عمر بن عباس مغربی و قصاید و اشعار سیدی ابو الوفا وجود دارد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 528/24
بی کا، بی تا، کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 15 سطر [ف: 5 - 61]
xerqe-name-ye nurbaxs
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری
nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
سلسله مشایخ نوربخش است از خود او.
آغاز: الحمدلله الذي البس عراة ظلمات الاعیان لباس النور و استتر بملابس تعینات المظاهر في مراتب الظهور ... فقد ساقني سائق المشية الأزلية .. وقت مراجعتنا من زيارة المكة إلى بلدة زبید من بلاد اليمن ...
انجام: من لم يهذب علمه اخلاقه لم ينتفع بعلومه في الاخرة
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، كا: مقصود مسعود افشار ترکمان، تا: 1257-1256 ق؛ جلد: تیماج، 3 ص (233-235)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 32 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: محمد علی پسر محمد صادق رازی، تا: 1262 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 2 گ (11 ر - 13 پ)، 15 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [نشریه: 13 - 48]
xerqe va baxīye
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25063
بی کا، بی تا؛ خریداری از فاطمه قدمی [رایانه]
al-xirqa wa-l xalwa
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, 'abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
نورالدين عبدالرحمن جامی در آداب طریقت نقشبندی رساله ای دارد که جز این است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3456/37
آغاز: بسمله: طريق الخرقه البس رسول الله صلى الله عليه و سلم الخرقه علي رضي الله عنه و البس على الحسن البصری و کمیل بن زیاد و البس كميل عبدالواحد بن زید انجام: و اخذ هو عن الحسن البصري و اخذ هو عن على بن ابیطالب رضي الله عنه و اخذ هو عن سيد المرسلین محمد صلوات الله و سلامه عليه و آله و اصحابه أجمعين.
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی نباتی رنگ، جلد: مقوایی آبی، 3 ص (306-308)، اندازه: 23×13 سم [ف: 10 - 1394]
خرمن ماه - قوس و قزح
خرقه پوشی - خرم و زیبا
xorram va zībā
فدائی، محمد بن مؤمن، ق 12 قمری
fadā’ī, mohammad ebn-e mo’men (- 180)
منظومه عشقی و جنگی. داستان عشق خرم به زیبا بر وزن خسرو و شیرین نظامی و گوینده آن از شاعران متوسط ساكن هندوستان بوده. تعداد اشعار منظومه بیش از 5000 است و در میان داستان: از جنگ های شمایل شاه و ملکشاه و بنگاله یاد شده و اینک نمونه ای از ابیات آن: بر آشفتن زیبای طناز بر خرم بیچاره و التماس نمودن عشق خود را در نزد معشوق خود. بر آشفت از جواب او سمنبر ** رخش ز افروختن شد رشک آذر/ بخرم گفت کی آشفته احوال ** برو نانت به پشت شیشه میمال/ همانا برده دیشب دزد مالت ** نموده زین سبب آشفته حالت/ از آن روز از خرد بیگانه کشتی ** ز عشق مال خود دیوانه گشتی/ کجا دیدی مرا شب بود یا روز ** که ظاهر گشته از من در دلت سوز/ به بیداری مرا دیدی و یا خواب ** که از عشقم دلت گردیده بی تاب/ کجا از خانه بیرون آمدم من ** مگر امشب که کردم خانه روشن. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بغیر از ذات او هر هست را نیست ** مراد نیستی هرگز روا نیست/ روان بخش سحر از صبح صادق ** بوجه آیتش هر شیی ناطق ...
انجام: مرا گر یاد عالی یاد آرد ** خدایش در دو عالم شاد دارد. چاپ: بمبئی، 1329، 1331؛ تهران، 1325، سنگی
آغاز: که هست او مظهر اسرار هر غيب ** طفیلش ما سوی رادان بلاریب
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: شميز سبز، 42 گ، 17 سطر (12/5×6)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 3 - 913]
آغاز: بر قاصی پسرهای مؤلف ** گرفته هر یکی یک جام بر کف/ دماغ جملگی سرشار از می ** نوائی کرده هر یک ساز چون نی؛ انجام: نشسته مادر خرم بدربار ** دو چشمش گشته در راه پسر چار/ چه خرم زد قدم در صحن خانه ** چه او را دید بانوی زمانه
در فهرست بدون مؤلف است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام برخی از صفحات چلیپا؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری و آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 448 ص، اندازه: 21×13 سم [ف: 10 - 1449]
خط: نستعلیق، کا: سید میرزا بن میر سید احمد، تا: چهارشنبه 4 ربيع الثانی 1263 ق، جا: نودوک؛ تملك: جلال بقائی نائینی؛ جلد:
تیماج مشکی، 162 گ، 14 سطر، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 1- 86]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 506
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 896]
آغاز: اوراق نونویس: بغیر از ذات او هر هست را نیست ** مراد نیستی هرگز روا نیست/ روان بخش سحر از صبح صادق ** بوجه آیتش هر شیی ناطق .../ متن اصلی: ... بمحض نام او آنش نسوزد ** سقر بر دوستانش کی فروزد ... بلی آسان شود خاموشی از خاک ** که هم نامست با آن گوهر پاک؛ انجام: متن اصلی نسخه: ... سلیمان را خوش آید هدیه مور ** وگرنه بود از تحسین بسی دور ... صفحه نو نویس خاتمه نسخه:.. مرا گر یاد عالی یاد آرد ** خدایش در دو عالم شاد دارد.
مثنوی زیبا و خرم اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی و هندی، جلد: گالینگور، 422 گ، 11 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 3 - 1204]
xorram va zībā
منظومه ای است بوزن مثنوی. چنین است نام کسان داستان: خرم، عشور شاه، زیبای گلرخ، شهزاده فرخ دیده؛ در آن آمده: تویی نامحرم از نامحرمی دور ** بشد زنگی سفید از نام کافور/ چو این تمثیل بر محرم بیان کرد ** چو خویشش همدم آه و فغان کرد/ که چون شد کشتی محرم تباهی ** بدریا غوطه ور شد همچه ماهی/ بمحرم گفت بر گو از کجایی ** چو داری نام پاک آشنایی/ پس باید «محرم» سراینده این داستان باشد یا یکی از کسان آن.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5175
آغاز: ندادش پاسخی جز آه و ناله ** خروشان بود چون ابر بهاری/ چو محرم دید این بر پایش افتاد ** بذات پاک يزدانش قسم داد؛ انجام: سپاس آن که داد از بس عنایت ** مرا توفيق نظم این حکایت/ کنون مرگم اگر گردد تلافی ** بر جانم بماند نام باقی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، 213 گ، 13 سطر (13/5×8)، اندازه: 21×15 سم [ف: 15 - 4137]
xorram V
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29144
آغاز: بسمله، بنام خرمی بخش روان ها كزا و زیباست معنی و زبان ها ز نامش نامور سرنام هاری؛ انجام: چه غرقش در عرق و بدان هنرمند لحاف چند پژلابش افکند ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
xar-nāme
زندگی نامه الاغی است از زبان خودش، که سال ها با آدمیان معاشرت کرده و برای آنان بار کشیده و زحمت ها و رنج های فراوان برده و بی عقلی های بی شماری از آنان دیده و تعجب می کند که خود را عاقل فرض می کنند و مخلوقات دیگر را بی عقل و ادراک می دانند. این کتاب طنز آمیز در هفده «فصل»، بسیاری از آداب و سلوک اجتماعی را انتقاد می کند. نقل قول ها و اسامی خاص در آن نشان می دهد که متن اصلی به زبان ترکی بوده است و احتمالا کاتب آن ابوالقاسم بن محمد تقی آشتیانی مترجم آن به زبان فارسی است که در ضمن ترجمه مقدمه مختصری به آن افزوده است و در آغاز متن نیر اشاره ای به این مطلب دارد.
چاپ: گزیده ای از آن در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش مهدی ارجمند چاپ شده
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8269/1
آغاز: دانشوران و بزرگان ما بنصاب علم و تجربت زکاتی واجب شمرده و بگنج های خدائی که جز بغره ایزدی نصیب کس نیست صدماتی مقرر کردند؛ انجام: و غرور و مناعت را باید از یکدیگر دانست و تشخیص عزم و لجاج را از هم توانست
خط: نستعلیق، كا: ابوالقاسم بن محمد تقی آشتیانی، تا: شوال 1313 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 152 گ (1 پ - 152 ر)، اندازه: 18×11 سم [ف: 21 - 229]
xurūj-ur rūḥ min-al badan
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 7547/9
خط: نستعلیق، كا: ملا شكر الله بن ملا رضا قلی مازندرانی شاگرد اشرفی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 37 گ (209-246)، 20 سطر (14×8/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16 - 621]
Xuruj-ul muqim an hudud-il balad
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī salī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
این رساله بحث در این است که: اگر مسافر در جایی قصد اقامت ده روز کند سپس از آن جا خارج شود و به حد مسافت نرسد از شش حال بیرون نیست: 1. تصمیم به بازگشت و دوباره ده روز ماندن؛ 2. قصد بازگشت ولی بدون اقامت؛ 3. عدم
بازگشت؛ 4. تردد در بازگشت؛ 5. تردد در اقامت؛ 6. حالت پریشانی و سردرگمی.
آغاز: بسمله، لونوي المسافر اقامة عشرة في غير بلده ثم خرج من موضع الاقامة
انجام: اذ لا يصير بذلك مسافرا من دون قصد المسافة و هو منتف بقصد الاقامة قبله و الله اعلم.
[دنا 855/4 (6 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: على بن احمد بن هلال، تا: 936 ق، جلد: تیماج قهوه ای، 1 گ (18 ر - 18 پ)، 23 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 33 - 27/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسین بن عبدالرحیم رستمداری، تا: 964 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2 گ (109 پ - 111 ر)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 13 - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 5 ص، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 21 - 572]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 1 ص، اندازه: 29×18 سم [ف: 21/1 - 572]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: ظاهرة احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1333 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی، 3 گ، 14 سطر، اندازه: 17/5×10/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضای حسینی، تا: 1333 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 4 ص، 14 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 21/1 - 571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، سبز، 2 گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 1705]
خروج المقيم عن محل الاقامة - نتایج الأفكار في حكم المقيمين في الاسفار
خروج دجال - دجال
خروج مختار - چهار باغ
xorūj-e moxtār
مشهدی، عبدالله بن محمد جعفر، ق 11 قمری
mašhadī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad ja'far (- 17c)
همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 10212/3
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1098 ق؛ اندازه: 19×12 سم [رشت و همدان: ف: - 1597]
خروس - بانگ خروس
xorūs-nāme
بهادر، باقر علیخان بن شاہ میر خان
bahādor, bāqer ‘alīšān ebn-e šāh mīr xān
در تربیت خروس های (بطيران) جنگنده و چگونگی حفظ آن ها از نظر بهداشتی و تغذیه و واداشتن به جنگ، به دستور نواب میرزا جنگلی صاحب برادر نواب آصف الدوله که شاگرد مؤلف در این فن بوده، با اصطلاحات هندی وارد و نسخه هایی در آغاز کتاب به نقل از دیگران، این کتاب دارای هفت «مقاله» می باشد مشتمل بر فصول و ابواب: 1. بیان قوم و شناخت بطيران؛ 2. ترکیب تیاری بطيران و طریق جنگاندن آن ها؛ 3. بیان تبیاری بطيران جنگنده؛ 4. دانستن گریز و تدبیر گریز خوردن؛ 5. بیان تشخیص امراض نو و گریز؛ 6. تیاری گریزان؛ 7. فواید متفرقه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9444/4
آغاز: حمد لکه حق کی اویر نعمت نبی ** بهر دل و جانسی کهه ثنای علی؛ انجام: و قابل تحریر نیست لیکن شنیده شده است تعریف های بسیار نگر آزموده نشده است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 محرم 1252 ق؛ جلد: مقوایی، 64 گ (325 ر - 388 پ)، 15 سطر، اندازه: 25/5×13 سم [ف: 24 - 206]
al-xarīdat-ul ḥabība = al-alfīya fi-n naḥw
موسوی کاشانی، محمد بن ابراهيم، - 1362 قمری
mūsavī kāšānī ،mohammad ebn-e ebrāhīm (- 1943)
تاریخ تأليف: 1303 ق
منظومه يا الفيه زیبایی است، در علم نحو عرب، شامل باب اسم، معرب، غیر مصرف، فاعل، عطف بیان، بدل مبنی، لازم، متعدی
و بسیاری دیگر از ابواب نحو. این منظومه در سال 1303 ق به پایان رسیده و ماده تاریخ آن، همان «الخريدة الحبيبة» می باشد: «ابرزتها في شارة عجيبة ** سميتها الخريدة الحبيبة/ و کاسمها تاريخ الاختتام ** فالحمد لله على الاتمام». لازم به یا آوری است: طبق تصريح مؤلف، حرف «ة» در کلمه خریدة به حساب ابجد، معادل 400 و حرف «ه» در کلمه حبیبه، معدل 5 است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: احمد اللهم بارى النسم ** على التي ائلتين من النعم/ و بعد فالراجي تمام النعمة ** المنتمي لسابع الأئمة/ المبتغى لعفو العميم ** غدا محمد بن ابراهيم ...
انجام: و کاسمهاه تاریخ الاختتام ** فالحمد لله على الاتمام.
[اعلام الشيعة، تصویر از اصل نسخه مخطوط، قرن 14، برگ 62؛ تراجم الرجال: 351/2؛ الذريعة: 277/18؛ لباب الالقاب، چاپ قم، 1414 ه: 158؛ دنا 855/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، شب پنج شنبه 18 ذیقعده 1303؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 56 گ، 10 سطر (12×6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 33 - 227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، كا: سید ابراهيم بن علی اکبر رضوی، تا: قرن 14 [چند نسخه ف: - 12]
xarīdat-ul ‘ajāyib wa farīdat-ul ġarāyib = ‘ajā’ib-ul maxlūqāt
ابن وردی، عمر بن مظفر، 691 - 749 قمری
ebn-e vardī, “omar ebn-e mozaffar (1293 - 1349)
اهدا به: شاهین مویدی نائب السلطنه قلعه حلب
محل تأليف: حلب
مؤلف دائره ای برای کره زمین تصور نموده و ضمن چند فصل پیرامون آن گفتگو کرده است. نیمه اول آن درباره اقالیم و نیمه دوم درباره معادن و نباتات و حیوانات می باشد. فصول کتاب: فصل: في ذكر البلدان و الاقطار؛ فصل: في الخلجان و البحار؛ فصل: في الجزائر و الاثار؛ فصل: في العجائب و الاعتبار؛ فصل: في مشاهير الانهار؛ فصل: في العيون و الابار؛ فصل: في الجبال الشواهق الكبار؛ فصل: في النبات و الاحجار؛ فصل: في المعادن و الجواهر و خواصها؛ فصل: في البقول و النباتات و خواصها؛ فصل: في حشائش مختلفة و خواصها؛ فصل: في البره و خواصها؛ فصل: في الحيوانات و الطيور و خواصها؛ خاتمة الكتاب: في ذكر الملاحم و علامات الساعة. چنان که از دیباچه برمی آید این کتاب پس از نوشته شدن شرح تذکره خواجه طوسی و عجائب المخلوقات ابن اثیر جزری و المسالک و الممالک مراکشی و کتاب الابتداء و تقویم البلاد نوشته شده و در آن از بليناس و مسعودی و محمد بن زکریا و جاحظ و ابوریحان بیرونی و جولقی و ابو حامد اندلسی و اصطخری و جغرافیای بطلمیوس و تاریخ صاحب حلب كمال الدين بن العديم و کتاب العجائب و الغرائب و کتاب المسالك و الممالك الشرقيه از جیهانی به نقل محمد بن زکریای رازی و محمد بن شرف قیروانی و صاحب کتاب الفلاحة و صاحب کتاب المناهج و المباهج و ابن منقذ در کتاب ازهار الانهار و ابن ابی الاشعب یاد شده است. مدرس رضوی به استناد نظر آثار الشيعة آن را در زمره کتاب های منسوب به خواجه طوسی آورده، که مسلم چنین نیست و سال های بعد از خواجه تأليف شده.
آغاز: بسمله. قل لا يعلم من في السموات و الأرض الغيب الا الله. الحمدلله غافر الذنب و قابل التوب شديد العقاب عالم الغيب راحم الشيب ساتر الغيب ... و بعد فان خالق البرية و من له الارادة او المشية قد ميز الملوک و الرعايا عمن دونهم من الرعية ... فحينئذ اشار الى الفقير الخامل من اشارته الكريمة محمولة بالطاعة على الروس و سفارته المستقيمة ... المخدوسي السيفی شاهین المویدی مولانا نائب السلطنة الشريفة بالقلعة المنصورة الجليلة المحروسة ... ان اضع له دائرة على دائرة الأرض صغيرة توضح ما اشتملت من الطول و العرض و الرفع ...
چاپ: لوند، اسوج، 310 ص، 1284 ق؛ السويد، اوبسالا، 2 ج، 1839-1835 م؛ قاهره، مطبعة الوهبية، 1298 ق، نطبعة الشرفية، 192 ص، 1300 ریال - 1314 ق.
[کشف الظنون 701/1؛ معجم المؤلفين 3/8؛ الاوقاف العامة موصل 215/2]
شرح و حواشی:
1- خريدة العجائب (مختصر)؛ کاشانی، محمد بن مرتضی (-1115)
2- خریدة العجائب (ترجمه)؛ خطیب، محمود بن مصطفی (-10)
3- ترجمة الغرائب في جزيرة العجائب؛ نظمی، عثمان
آغاز: دایره ثانیست در صفحه اول، و از اول صفحه ثانی توضیح دایره شروع می شود بدین عبارت: «بسمله، هذه رسالة لطيفة باهرة بالشرح في توضيح هذه الدایره»؛ انجام: ذکرها داخل الورقه و الله تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ، كا: مصطفی ذويب، تا: قرن 8 نسخه قدیمی و تحریر آن همزمان تأليف است ولی از آغاز نسخه دیباچه و یک دایره از نقشه ربع مسکون ساقط است، در آخر نیز شانزده ورق اضافه بر برخی نسخه ها دارد؛ واقف: نایینی، کاغذ: حنایی، جلد: چرمی عنابی، 132 گ، 21 سطر (14/5×9/5)، اندازه: 18/8×14/4 سم [ف: 8 - 473]
آغاز: فرسخ و الفرسخ ثلاثة أميال و الميل ثلاثة آلاف ذراع بالملکی و الذراع ثلاثة أشبار
نسخه اصل: کتابخانه ملی - پاریس 888؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 14 رجب 885 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، یادداشت مطالعه ای به سال 1003؛ 225 ص [عکسی ف: 7 - 25]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای یک دایره جغرافیایی؛ تملک 1034؛ کاغذ: فستقی استانبولی، جلد: میشن مشکی، 176 گ، 19 سطر، اندازه: 19/6×13 سم [ف: 1- 199]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه خاتمة الأرجوزة ** و ما حوت من حكم عزيزة. تمت الكتاب بحمدالله و عونه و حسن توفيقه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1004 ق؛ نود و نه برگ از اول روی کاغذ کهن و قدیمی و با رسم الخط قدیم تر نوشته شده و قسم باقی که بعدا نوشته شده دارای تاریخ تحریر 1004 می باشد، اوراق قدیم هر صفحه دارای هفده سطر و اوراق الحاقی هر صفحه دارای بیست و یک سطر است؛ 265 گ، 17-21 سطر، اندازه: 19/5×14 سم [ف: 1 - 451]
آغاز: برابر
در این نسخه نام مؤلف ذکر نشده و با توجه به نسخه مرعشی (84/6) مستند گردید؛ خط: نسخ، كا: عبد المغان بن ولی بغدادی شافعی، تا: صفر 1023 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج زرد، 125 گ، 21 سطر (18×10)، اندازه: 25×15 سم [ف: 7 - 2761]
خط: نسخ، كا: همام الدين حسن بن مهدي، تا: رجب 1063 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: کاغذ گلدار، 89 گ، 16 سطر، اندازه: 20/1×14/9 سم [ف: 1 - 200]
آغاز: المسافات فمن مصر الى اقصى الغرب نحو مائة و ثلاثين مرحلة فكان ما بين اقصى المغرب الى اقصاها بالمشرق نحو اربعماية مرحلة ... فصل في صفة الارض و تقسيمها من غير الوجه الذي تقدم ذكره؛ انجام: نشر صبا و اهتز نبت ربا ** وفاح طيب شذا في نسمة السحر ... ست عشر بعدها ماية ** كلامها و عظه ابھی من الدرر
خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد مهناوی، تا: دوشنبه 24 شوال 1088 ق؛ مجدول، مصحح، با علامت بلاغ مقابله با نقشه ای از خانه کعبه؛ تملك: احمد افندی سیواسی مقاطعه خزینه محروسه بصره؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده على بن لطفعلی» (مربع)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ اهدایی جعفر سلطان القرایی در آذر 1348 ش؛ واقف: حاجی علی تاجر خویی، 1253 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 179 گ، 17 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 20/4×14/6 سم [ف: 29/2 - 856]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله بن احمد بن عثمان شافعی بغدادی، تا: پنج شنبه 3 ذیقعده 1095 ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرد، 148 ص (4-152)، 23 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 1 - 151]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 400/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف:1 - 455]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت بالخير عمت و هذا آخر کتاب خریدة العجایب و فريدة الغرايب تأليف الشيخ الامام العالم العلامه سراج الدين عمر بن الوردی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج، 126 گ، 22 سطر (15/7×9/5)، اندازه: 21/8×15/6 سم [ف: 8 - 474]
آغاز: فائدة لطيفة، تبين للناظر فيها احوال الجبال و الجهات و البحار و الفلوات؛ انجام: صورة طير يدور مع الشمس
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13؛ افتادگی: آغاز (سه صفحه)؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ:سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 244 گ، 15 سطر (14×9)، اندازه: 17/2×11/8 سم [ف: 8- 474]
آغاز: برابر؛ انجام: ابياتها تسع عشر بعدها مائة ** كلامها و عظة ابھی من الدر [الدرر]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: حنایی روشن، جلد: تیماج عنابی، 180 گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [ اهدائی رهبر: 9 - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه خاتمة الأرجوزة ** و ما حوت من حكم عزيزة (تم کتاب خريطة الاعجاب)
گزیده ای از کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1 شوال 1208 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 107 گ، 27 سطر (14×8)،
اندازه: 21×14 سم [ف: 11 - 2385]
خط: نسخ، كا: احمد فرحاط فيومی مالکی، تا: 1216 ق؛ کاغذ: فستقی استانبولی، جلد: میشن زرد، 212 گ، 18 سطر، اندازه: 15/4×20/5 سم [ف: 1 - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر الكلام من اخبار الملوک الماضية، والله اعلم بالصواب
خط: نسخ، كا: احمد بن عثمان، تا: 1238 ق؛ کامل ولی نقشه مدور صورة الارض را ندارد؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ سفید فرنگی، جلد: چرمی عنابی، 142 گ، 20 سطر (11×16/5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8- 475]
آغاز: برابر؛ انجام: و عن عمر أن النبي صلى الله عليه و آله قال أن الله رفع الى الدنيا و انا انظر اليها و الى ما هو كائن الى يوم القيامة كما انظر الى كفى هذا و منه خبر الهاشمى و السفياني و القحطانی و الترك و الحبشه و الدجال و يأجوج و مأجوج خروج النار و الدخان
خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد بن عبدالله شریکی بحرانی، تا: عصر 15 رمضان سال 1270 ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «احتشام الدوله» (بیضی)؛ جلد: پارچه، 104 گ، 21 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه خبر الهاشمى و السفياني و القحطاني و الترك و الحبشه والدجال و يأجوج و مأجوج و خروج الناس و الدخان، هذا آخر الكتاب و الله الموفق للصواب
خط: نسخ، كان محمد علی شویکی بحرانی، تا: 10 رمضان 1271 ق؛ در آخر نسخه 29 ورق اشعار مختلف عربی است که در نسخه منقول عنه بوده و کاتب عينا نقل کرده. آغاز: «و قال: ليت شعري عن الذي تركونا ** بعدنا همان هل يذكرونا»، انجام: «اذا انت لم تشرب مرارا على القذا ** ضميت وای الناس تصفو مشاربه»، ابن الوردی در اوایل کتاب فتح اسکندریه را به دست عمرو عاص از تاریخ طبری نقل کرده و درباره مناره آن از همان مأخذ آورده است که الى الآن که سنه 385 هجری است باقیست و مالک سابق نسخه خریده (عبدالصمد میرزا عزالدوله) آن را تاریخ تأليف كتاب پنداشته و بدین مناسبت در پشت کتاب نوشته است: «تاریخ تصنيف الكتاب الخريدة على ما وجد في اوایل الكتاب في أحوال الاسكندريه سنة خمس و ثمانين و ثلثمائه ... الخ»؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی، 123 گ، 5/13×5/22 سطر، اندازه: 22/2×30/7 سم [ف: 8- 471]
آغاز: برابر؛ انجام: ماهب نشر صبا واهتز نبت ربا ** وفاح طيب شذا في نسمة السحر/ ابياتها ست عشر بعدها مائة ** کلامها وعظه ابھی من الدرر
خط: نسخ، كان محمد رسول بن يعقوب سرابی، تا: سال 1287 ق؛ مصحح، در ابتدای نسخه اشعاری از حاج میرزا لطف على در مدح مولا علی علیه السلام با مطلع: «داروی دل زارم در کوی بتان باشد ** نی در چمن ارشد في در سبلان باشد ...» در 105 بیت و 24 بیت شعر ترکی در مدح میرزا جواد مجتهد؛ این نسخه از روی نسخه مورخ 1088 کتابت شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 131 گ، 21 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف مخ]
آغاز: برابر، انجام: فأقول تمنيت أن أكون ترابة و في هذا القدر كفاية.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: مقوایی، 177 گ، 19 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 6 - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه خاتمه الأرجوزه ** و ما حوت من حكم عزیزه. تم الكتاب بحمد الله و عونه و حسن توفيقه على يد العبد الفقير الحقير المعترف بالتقصير فتح الله بن عبدالله بن عبدالقادر الشهير بابن الهرمزی نسبا و الشافعی مذهبا غفر الله له و لوالديه و لمن دعا له بالمغفرة و الرضوان و لجميع المسلمین آمین وصل الله على سيدنا محمد و آله و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ کهن، كا: فتح الله بن عبدالله بن عبدالقادر ابن الهرمزی، بی تا؛ دارای یک دایره جغرافیایی و یک جدول، نسخه بسیار قدیمی و سال تحریر آن قید نگردیده؛ کاغذ: نخودی کلفت قدیمی، جلد: مقوا با تیماج خرمایی، 121 گ، 25 سطر (13×20/5)، اندازه: 17×26 سم [2 - 198]
آغاز: برابر؛ انجام: الذيب قال اصحاب الكلام في طبايع الحيوان الذيب کلب بری متوحش الا انه مخالفه لغدره و قلة محافظته و يقولون ايضا ان الاسد و الذيب مختلفان في الجوع و الصبر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با اشکال جغرافیایی؛ تملك: يوسف بن شیخ حسین بن احمد بن زين الدين احسایی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 17 سطر (16/5×9) [ف: - 769]
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی رم 333؛ خط: نسخ، كا: راشد بن محمد بن عبدالله ظفری الزیدی مذهبا و العدلی اعتقادا، بی تا؛ در پایان قصیده ای نسبتا مفصل در 119 بیت که در آن اکثر علامت ها و اشراط الساعة - مذکور در فصل پایانی - بیان شده، با نام «قلادة الدر المنثور في ذكر البعث و النشور»، مجدول؛ 392 گ (444-52) [عکسی ف: 2 - 235]
xarīdat-ul ‘ajā’ib (mx.)
کاشانی، محمد بن مرتضی، - 1115 ؟ قمری
kāšānī, mohammad ebn-e morteza (- 1704)
وابسته به: خريدة العجایب و فريدة الغرايب - عجائب المخلوقات؛ ابن وردی، عمر بن مظفر (691-749)
از نورالدين محمد بن مرتضی برادر فیض کاشانی در جغرافیای زمین.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 656/2
آغاز: بسمله. هذه طائفة من صنوف عجائب المصنوعات و فنون غرائب المخلوقات المتعلقة بالارض و ما فيها و ما عليها من البلدان الواسعة و المدن الجامعة و الأبنية الرفيعة و المتنزهات المنيعة و الجبال الشاهقه و العيون الدافقه ... انتخبتها من كتاب خريدة العجائب لما فيه من زيادة الاعتبار؛ انجام: فجاء الجواب برد البيت
الى ما كان و ترک ذلك على حاله انتهى ما اردنا تخليصه فالحمدلله اولا و آخرا
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: محرم 1116 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 91 ص (82-173)، 15 سطر، اندازه: 16/5×9/7 سم [ف: 5 - 131]
xarīdat-ul qaṣr wa jarīdat-u ahl-il ‘aṣr
عماد الدین کاتب، محمد بن محمد، 519 – 597 قمری
‘emād-od-dīn-e kāteb ،mohammad ebn-e mohammad (1126 - 1201)
کتاب مفصل و مشهوری در شرح حال شعرای قرن های پنجم و ششم هجری است، که در کشورهای مختلف اسلامی می زیستند. عماد الدین اصفهانی این کتاب را در ده مجلد سامان داده و در آن شرح حال شعرای ایران (اصفهان، خراسان و هرات)، عراق، شام، حجاز، یمن، مصر، مغرب و اندلس را آورده است. مؤلف ضمن شرح حال شاعران، به نمونه هایی از سروده های آن اشاره می کند و در خلال تراجم شعرا نکات تاریخی ارزنده ای را مطرح می نماید. تاکنون بخش های مربوط به عراق، شام، مصر، مغرب و اندلس و فارس از این کتاب تحقیق و تصحیح شده و در بیش از بیست جلد به چاپ رسیده است. محمد بهجت اثری، مصحح قسم شعرای عراق از این کتاب و عدنان محمد آل طعمه مصحح قسم فارس آن، در مقدمه تصحیح شان به تفصیل درباره عماد الدين كاتب اصفهانی و خریدة القصر سخن گفته اند.
آغاز: بسمله الحمدلله مودع ارواح المعانی اشباح الألفاظ ...
چاپ: قاهرة، دار نهضة مصر، تحقیق عمر الدسوقي و على عبد العظيم، 1964 م، الطبعة الأول؛ دمشق، المجمع العلمي، الجزء الثالث، تحقیق شکری فیصل، 1964 م؛ بغداد، المجمع العملی العراقي، قسم شعراء العراق، الجزء الثانی، تحقیق محمد بهجة الأثري، الطبعة الأولى، 439 ص، 1964 م؛
[دنا 856/4 ریحانة الادب: 128/3-129 و 330؛ لغت نامه دهخدا: 6315/11 و 17897/12؛ کشف الظنون: 701/1-702؛ موسوعة المصادر و المراجع: 219-221؛ مجمع العلمي العراقي 36/2 و 38/2 و 39/2 و 40/2 و 41/2 و 42/2 و 4372 و 44/2 و 45/2 و 48/2؛ فهرست کتابخانه نور عثمانیه: 215]
شرح و حواشی:
1- يعود الشباب = عود الشباب؛ رضائی رومی، علی بن محمد (- 1039)
آغاز: برابر
قسم اول کتاب (در محاسن شعراء بغداد و نواحی آن)؛ بی کا، تا: قرن 9 (احتمالا)؛ افتادگی: وسط و انجام؛ پشت صفحه نخستین یادداشت هایی از مالکین پیشین نسخه موجود و پیش ترین تاریخی که ثبت گردیده به سال 1099 بوده و از یادداشت دیگری که به سال 1132 مرقوم گردیده معلوم می شود که در آن سال این نسخه در دمشق؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 248 ص، 25 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2 - 509]
نسخه جزو یکم است از آغاز چند سطری از بالا پاره شده و از خطبه است، سرگذشت المستضى بالله تا القاضی نور الدين ابوطاهر يحيى المولد بن كمال الدين الرازی (پس از عنوان علماء البصرة) آن گاه آمده «يتلوه في الثاني الاديب ابوالحسن علی بن الحسين بن اسماعيل العبدى المصرى»؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ در ص ع آمده که عاملی آن را در ذیقعده 1073 خوانده و همچنین لطف علی بن محمد کاظم در 1310 و محمد بن حسن و عبدالقادر بن احمد بن عبدالقادر بن القاصر در 4 و 26 جمادی الاول 1094؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 314 گ، 27 سطر (26×9)، اندازه: 34×25 سم [سنا: ف: 1- 352]
نسخه اصل: بورساحسین چلبی ش 871؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 24 شوال 642 ق [فيلم ها ف: 1- 318]
آغاز: برابر؛ جلد 1: محمد بن ناصر فیما اجاز لنا قال انشدنا ابوزکریا التبریزی؛ جلد 2: و هو غیر حاضر سقيا لدارك هذه من جنة
اصل نسخه: نور عثمانیه؛ خط: نسخ پخته، بی کا، بی تا؛ 158 گ 1- (گ 1-80) 2-(81-158) [فيلم ها ف: 1- 318]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 57/1 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 108]
آغاز: در 3 جلد: جلد 1: بسمله ... ابوالمحاسن بن البوشنجی؛ جلد 2: في الأوان و انت حي عالم بعوائق؛ جلد 3: القاضی ابن المعافی
نسخه اصل: نور عثمانی ش 4774. ج 2 و 4 و 5 و 9؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 235 گ، 27 سطر [فیلم ها ف: 1 - 318]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 56/1 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 108]
تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 56/2 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 108]
xarīd-nāme
سید رضی الدین محمد رضوی از علی رضا بیک پسر درمش برکلی استاجلو وکیل جهان بانو خانم دختر میرزا شاه قلی بیکا استاجلو کشتزار جرمق طوس را که میان کشتزار های باباقوی، داسکا، سردوغ، طاهونه علاء الدین است به نود و پنج تومان و نه
هزار و سیصد و سی و سه دینار عراقی در 27 رجب 1052، با سجل حسن رضوی قاینی و على رضا و محمد بديع متولی آستانه و محمد الغ بیک داماد شاه عباس و پدر میرزا ابوصالح رضوی صاحب مدرسه نواب و دیگران که مهر های نشان خوانده نمی شود. در شجره طیبه میرزا محمد باقر رضوی (ص 472) از میرزا رضی الدین محمد رضوی یاد شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8431
خط شکسته و سیاق، بی کا، بی تا؛ شکسته و سیاق اصل؛ کاغذ: سپاهانی طوماری [ف: 17 - 134]
xarīd-nāme-ye šahrbānū xānom doxtar-e xāje šāhī sāvajī hamsar-e e'temād-os-saltane
با نام سلطان محمد حسینی صفوی بهادر خان در 989
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4584/3 - ف
نسخه اصل: سازمان اسناد ملی؛ بی کا، بیتا [فیلم ها ف: 3 – 75]
xarīțat-ul fuṣūs
صفوت تبریزی، محمد علی، 1259 - 1335 شمسی
safvat-e tabrīzī ،mohammad ‘alī (1880 - 1956)
کتابی است به شیوه کشکول شامل مطالب گوناگون از میرزا محمد علي صفوت فاضل معاصر. نام کامل کتاب خريطة الفصوص من النوادر و النصوص و دارای 2 مجلد است.
مجلد اول است؛ كا: طاهر بن عبدالرحمان تبریزی، تا: 1343 ق؛ همه بر یک روی برگ نوشته و ظاهرا نسخه ایست که برای چاپ آماده شده؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 468 ص، به استثنای صفحات سفید، 17 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 17 - 298]
مجلد دوم؛ کا: طاهر بن عبدالرحمن تبریزی، تا: 1343 ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 508 ص، 17 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 17 - 299]
xazānat-ol ahkām
منزوی، سدید الدین، 1107 ق 12 قمری
monzavī, sadīd-od-dīn (1696 - 180)
منظومه ای است در کف شناسی در یکصد و سی و شش بیت.
آغاز: خط حمد و منت سزاوار داور ** که دانش زوهم و گمان است برتر
انجام: ز نقش گوهر اسرار و نقد معنی ها ** تمام کرده شد این جا خزانة الأحكام
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1157 ق؛ جلد: مقوا، 8 گ، 15 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 1 - 454]
كاتب = مؤلف، بی تا [فیلمها ف: 2 - 62]
xazā'in
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245؟ قمری
narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
مولی مهدی بن ابی ذر نراقی (-1209 ق) کتابی کشکول مانند به زبان فارسی نگاشته که حاوی مسائل عقلی و فکری و آن ها که حل مشکلی دارند از روایات و آیات و لغز ها و معميات و امثال و اشعار و جملات و مغالطات و حساب های ریاضی و مسائل مشكله عقلی و نقلی و گفتار هایی که دارای فوائد و آثار بسیارند و عجائب و غرائب ... به نام «مشكلات العلوم» که شبیه کشکول شیخ بهائی می باشد. مولی احمد بن مولی مهدی بن ابی ذر نراقی تتمیم و ذیلی بر کتاب پدرش نگاشته که همین کتاب می باشد و در آن مسائل مشکله و معضلات علوم به تفصیل و مهارت بحث شده است. مؤلف گوید: «چون پدرم کتابی به نام مشکلات العلوم نوشته و کتاب بسیار خوبی بود و چون در آن اکتفا شده بود به حل مشکلات و شرح معضلات، و از نکات متفرقه اشعار، و قطعه های تاریخی خالی بود لذا به فکر تألیف این کتاب افتادم».
آغاز: یا مالک الملک و الملکوت و صاحب العظمة والجبروت و یا رب اللوح والقلم و مولج الظلم في الانوار و الانوار في الظلم انجام: يعني الاستتار أي يسترون من الناس و لا يسترون من الله انتهى فخلط بین مادة الخفت و الخفاء.
چاپ: تهران، سنگی، 1307، خشتی؛ تا کنون حداقل 5 بار در ایران به صورت سنگی و سربی به چاپ رسیده است
[الذريعة 152/7 رقم 824؛ مشار فارسی 1880/2؛ دنا 857/4]
شرح و حواشی:
1- تكملة شرح لغز خزائن نراقی؛ دیزجی زنجانی، اسمعیل بن ابراهیم (1378-1309)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی بعضا از کاتب؛ 122 گ (31 پ - 153 ر)، 25 سطر، اندازه: 18×11 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 641]
انجام: در منزل مابين جوجی لشکر را بحدود گرجستان فرستاده جمعی از ایشان را کشته
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با اشکال هندسی و جداول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 267 گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 641]
آغاز: برابر؛ انجام: و امر کند تا کرسی بیارند و بر جنب کرسی ملک محمدبن سلیمان نهد و او را از مقربان ملکيائيل ملک باشد و ملک محمد بن سلیمان گوید که اکنون عهد و سوگند را به نزد من.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: کاغذ، 52 گ، 20-22 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 1707]
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ احتمالا این نسخه پیش نویس مؤلف باشد؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: گالینگور مشکی، 257 گ، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 30 - 229]
آغاز: برابر؛ انجام: مجموع را به تیغ گذرانیده سر شبیک را جدا و آورده در پای سم ستور خدیو زمان انداختند
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذی با مقوا، 194 گ، 23 سطر (20×11)، اندازه: 20×29 سم [ف: 29- 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابوتراب بن احمد پسر دختر ملا احمد نراقی، تا: 1249 ق؛ از روی نسخه ای که به خط مصنف بوده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 23 سطر (15×9)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2 - 883]
آغاز: و نقلية و فوائد عجيبة و دقائق غريبة و لكنه طاب ثراه اقتصر فيه على المشكلات ... و سميتها بالخزائن
خط: نسخ، كا: محمد مسیح موسوی خوانساری، تا: 1250 ق؛ از دیباچه کمی ندارد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 133 گ، 22 سطر (14×10)، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1256 ق؛ مهر: «یا صادق الوعد» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 193 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاشانی آرائی، ابوالقاسم، تا: 1264 ق [رایانه]
خط: نسخ، كان محمد علی بن محمد خوانساری، تا: 1277 ق؛ محشی؛ مهر: «محمد علی بن محمد حسن» (بیضی)؛ یادداشت به تاریخ 22 جمادی الثانی 1278؛ جلد: تیماج مشکی، 145 گ، 22 سطر، اندازه: 21×12 سم [ف: 1 - 36]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 15 جمادی الثانی 1322 ق، جلد: مقوایی، 104 گ (236 پ - 339 ر)، اندازه: 16/5×21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 152]
خط: نستعلیق، كا: ابو تراب بن احمد (نواده دختری مؤلف)، بی تا؛ از روی نسخه اصل، برابر با نسخه چاپی، با این یادداشت از کاتب در پایان، و بقي من الكتاب عدة كراريس في التواريخ [ف: - 12]
خط: نسخ، كا: جمال الدين ابو جعفر یوسف بن ابی القاسم موسوی گلپایگانی، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 195 گ (2 پ - 196 ر)، اندازه: 14×21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 136]
xazā'in
عریضی خراسانی، حسن بن محمد على، - 1306 قمری
‘arīzī norāsānī, hasan ebn-e mohammad ‘alī (- 1889)
مطالب متفرقه ای در موضوعاتی مانند توحید، غیبت، استصحاب، احكام الصلوة و احکام الحيض است که مؤلف با عناوین «خزينة - خزينة» آورده است.
بشرویه؛ امیر المؤمنین؛ شماره نسخه: 58
آغاز: بسمله ... قال الأثيم الجانی محمد حسن ... و بعد ان اول ما افترض على العباد و خیر ما يسلك فيه من سبل الرشاد معرفة التوحيد و تحصيل اليقين السديد في المعارف الحقه؛ انجام: و على هذا يلزم القائلين باعتبار مضى الثلثة القول بان الحيض في بعض الأحيان لا يوجب
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا، اوراقی در میانه نسخه سفید مانده؛ جلد: تیماج سرخ، 150 گ، 23 و 26 و 27 سطر، اندازه: 21/5×15 سم [ف مخ]
xazā’en
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10012
آغاز: خزینه پنجم در هیئت مشتمل بر یک مفتاح و پنج حرز و
خاتمه. مفتاح در بیان حد و موضوع و مبادی. حرز اول در بیان هیئت افلاک کلیه و بسایط سفلیه و کیفیت نضد این اجرام و توابع آن. حرز دویم در بیان آلات رصدی و طريق رصد و معرفت مقادير قسی حرز سیم در هیئت افلاک جزئيه و بیان کیفیت و کمیت حرکات آن به ضبط قوانین رصدی. حرز چهارم در هیئت ارض و خواص بقاع و آن چه بدان تعلق دارد. حرز پنجم در ابعاد و اجرام. خاتمه در بیان منشأ اختلافاتی که میان مدرکات راصدان واقع شده است (انجام جدول است)
حرز دوم در نسخه نیست. حرز های چهارم و پنجم و خاتمه در نسخه نیست. گویا باید چندین دانش در آن باشد. حرز سوم در ده انکشاف است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 94 گ، 14سطر (15×9)، اندازه: 21×15 سم [ف: 17 - 524]
xazā'en-ol ahzān
آستارایی، علی اشرف بن آخوند ملا بابا، ق 13 قمری
āstārā’ī salī ašraf ebn-e āxūnd-e mollā bābā (- 19c)
تاريخ تأليف: 25 رجب 1290 ق
مجالسی است در موعظه و پند و اندرز که در آن مؤلف به تفسیر برخی آیات و روایات و درج حکایات مناسب مقام پرداخته است. نسخه حاضر جلد دوم کتاب است و در آن چهار مجلس آن موجود است. مؤلف در آغاز هر مجلس آیه ای می آورد و سپس به آوردن مطالبی در مورد آن می پردازد. آیات وارده در آغاز مجالس چنین است: مجلس 1. قوله تعالى: و النجم إذا هوى و تفسیر مفصل این سوره و بیان معراج و مسایل مربوط به آن؛ مجلس 2. آیه وافی هدایه فاذا نفخ فك الصور فلا انساب بينهم؛ مجلس 3. آیه یا ایها الناس انا خلقناكم من ذكر و انثی؛ مجلس 4. آیه خير امة اخرجت للناس تأمرون بالمعروف و تنهون عن المنکر.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8162/1-56/12
آغاز: بسمله، الحمد لله الذى ذلت السموات و الأرضون لعظمته و سخرت الثوابت و السياراة لالوهيته و حقرت الملوك و السلاطين العز سلطانه
جلد دوم، از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 رجب 1290 ق، 238 گ، 18 سطر، اندازه: 34×20 سم [ف: 3 - 1711]
xazā’in-ul aḥkām = al-xazā’in-ul ḥā’irīyya fī š.-id durrat-il ġarawīyya
دربندی، آقا بن عابد، - 1285 ؟ قمری
darbandī, āqā ben ‘ābed (- 1869)
وابسته به: الدرة البهية - الدرة النجفية - الدرة المنظومة - الدرة الغالية في مسائل العالية؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1212-1155)
شرح استدلالی مفصلی است بر منظومه «الدرة النجفية» سید مهدی بحر العلوم نجفی (1212)، که به سال 1250 یا 51 بدان شروع نموده و شرح احکام شک و سهو را که در اصل نبوده بر آن افزوده است. در آغاز این کتاب فوائد سودمندی اضافه شده و مقدمه مانندی است بر کتاب. این کتاب در پایان بحث اغسال «الخزائن الحائرية في شرح الدرة النجفية» نامیده شده است. جلد اول از کتاب صلوة آن را در ذیقعده 1256 به پایان رسانده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله اظهر في احكامه آیات دالات على صدورها من قدره قاهره و حكمة بالغه ...
چاپ: تهران، سنگی، این مجلد شامل العناوين، خزائن الاصول (فن الأدلة العقلية)، فن الاستصحاب، و حجية الأصول المثبة بأقسامها، بخط محمد علی بن محمد رضا خوانساری؛ 1284 ق. رحلی
[الذریعه 152:7؛ اعلام الشيعه قرن 152 ص: 13؛ دنا 857/4 (7 نسخه)]
آغاز: برابر، انجام: و عن موسی بن جعفر (علیه السلام) انا اهل البيت الحج ... و مهور نسائنا و اكفاننا من طهور الال الحديث تمت جلد اول که مباحث کتاب طهارت را در دو جزء دربر دارد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1250-1251 ق؛ نسخه ظاهرا به خط شارح؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 363 گ، 31 سطر (12×21/5)، اندازه: 31/4×22 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي توحد بالتقديس فوق التمام و تفرد بالغناء عن تماجيد الأنام ... کتاب الصلوة و هو مشتمل على خزائن و فرائد خزینه اعلم ان الصلوة؛ انجام: و فيه انه لو بنى الأمر على اكمل على التاكيه لكان تنزيلها على كثيره الشك او لسهو اولی من امثال هذه التأويلات واحد من نظایر هذه التنزيلات ...
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه ظاهرا به خط شارح نوشته شده؛ مصحح، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 342 گ، 31 سطر (12×21/5)، اندازه: 31/2×21/5 سم [رایانه]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد ف: - 11]
آغاز: بسمله الماء و هو العنصر الذي احد الاسطسقات المكنونات و منه خلق الكائنات؛ انجام: قد ثم المجلد الأول من الخزائن الحائرية في شرح الدرة الغروية بعون الله و حسن توفيقه الخ
خط: نسخ، كان محمد على خراسانی، تا: 1264 ق؛ قطع: ربعی
[چهار کتابخانه مشهد ف: - 11]
آغاز: جلد دوم: في القول في مبطلات الصلوة فاعلم انه يبطلها الحدث؛ انجام: لكان تنزيلها على صورة الشك او السهو اولی من امثال هذه التاویلات.
جلد دوم صلوة؛ خط: نسخ، كا: ابوالحسن نیریزی، تا: 1269 ق؛ 230 گ، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1 - 104]
آغاز: ثم اعلم أن اللحن مثل ما مرفی ابطال؛ انجام: هذا آخر المجلد الأول من كتاب الصلوة قد فرغ مصنفه ...
جلد اول صلوة؛ خط: نسخ، كا: ابوالحسن نیریزی، تا: 1269 ق؛ 256 گ، 19 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف: 1 - 104]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مهر: «عبده سلیمان» (لوزی)، «محمد الموسوي الجزائری»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 368 گ، 31 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 18 - 10]
xazā'in-ul ahkām
حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی، ق 13 قمری
hoseynī mar‘ašī ،mohammad ebn-e ‘abd-ol-mahdī (-19c)
فقه استدلالی است مشتمل بر کتب: بيع، وکالت، وقف، صدقه، مضاربه، مزارعه، مساقات، اجاره. اغلب مباحث ابواب مزبور ناتمام است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13500
آغاز: يوجب عدمه هذا و قد يناقش فيه ايضا فتنقض طورة من جهة انه يدخل فيه عقد المتعة؛ انجام: بمعنى انه سارع المالك و بادر الى تعمير بحيث لم يفت على المستأجر شیء من المنافع.
از مبحث بيع تا بخشی از اجاره است؛ خط: نسخ، كاتب - مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 244 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 20 - 174]
xazā’in-ul ahkām fī š.-i talxīş-il marām
تهرانی، علی بن خليل، - 1296 قمری
tehrānī, ‘alī ebn-e xalīl (- 1879)
وابسته به: تلخيص المرام في معرفة الأحكام؛ علامه حلی، حسن بن يوسف (648-726)
شرحی است استدلالی و تحقیقی با نقل اقوال فقهای بزرگ بر کتاب «تلخيص المرام» علامه حلى (رحمه الله علیه)؛ در الذریعه به نقل از سید حسن صدر الدین می نویسد: مرحوم تهرانی تلخيص المرام را از ابتدای طهارت تا انتهای دیات در چند جلد شرح نموده است (الذريعة ج 153:4).
آغاز: بسمله. و يجب فيه ای في الوضوء امور الأول النية و الكلام فيه يقع في موارد الاول النية؛ انجام: اذا دلت الآيات على حرمة العمل به هذا كله اذا لم يتمكن من تحصیل شامل طهارت و صلات؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن خرمایی، 151 گ، اندازه: 21×15 سم [ف: 21/1 - 575]
آغاز: بسمله. كتاب الغصب و هو على ما عرفه المصنف التسليط اراد به التسلط على مال الغير ظلمة و عدوانا؛ انجام: و عدم الزيادة يصدق الأداء يدفع المثل مع عدم الزيادة.
از ابتدای کتاب غصب تا انتهای آن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: نخودی، 71 گ، اندازه: 21×14 سم [ف: 21/1 – 575]
xazā’in-ul asrār fi bayān-i ba'd-i išārāt-i faşi-il xiţāb
ذهبی زنجانی، عبدالکریم بن محمد علی، 1299 قمری
zahabī zanjānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad ‘alī ( 1882)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24255
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي طهر بما يشاء لمن شاء بمشيته؛ انجام: فتأمل تقدم جواهر هذاه الاسرار
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ ضميمه ش 19283 [رایانه]
Xaza'in-ul usul
دربندی، آقا بن عابد، - 1285 ؟ قمری
darbandī, āqā ben ‘ābed (- 1869)
تاريخ تأليف: خلال سال های 1258 تا صفر 1267 ق
مؤلف پس از تألیف کتاب «خزائن الاحکام» در شرح «الدرة النجفية» سید محمد مهدی بحر العلوم نجفی (-1212 ق) به درخواست بعضی از شاگردانش، کتاب حاضر را در مباحث اصول فقه نگاشته است. وی در سال 1258 بواسطه زلزله ای که در کربلا آمده به بلاد عجم آمده و جلد اول آن را در روز چهارشنبه 29 ربیع الاول 1258 در آن بلاد به پایان رسانده است. در آن مباحث ادله عقلیه (حسن و قبح عقلی، برائت، استصحاب) را با تطویل فروع و توابع آن ها در عناوین «باب و فصل (هر باب و
فصل شامل چندین خزينه)» مورد مداقه قرار داده و در خلال مطالب از افادات استادش، شریف العلمای مازندرانی سود برده است.
آغاز: بسمله، حمد المبدع عقيلة العقل و المشرف بها الانسان ...
چاپ: تهران، سنگی، 1284 ق.، رحلی، 78 ص، الخزائن، ج 2: صص 1-78
[ذريعة 153/7؛ مشار عربی ص 329؛ دنا 858/4؛ مكتبة امير المؤمنين 452/2]
شرح و حواشی:
1- العناوين - عناوين المسائل - عناوين الاصول - مختصر خزائن الاصول؛ دربندی، آقا بن عابد (1285)
در استصحاب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ گویا اصل ؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد ف: - 10]
آغاز: في المقصد الاشرف الأهم من مقاصد الأدلة العقلية و هو باب الاستصحاب. اعلم انه قال بعض اجلة الافاضل هذا الأصل هو العمدة بعد الكتاب و السنة؛ انجام: كما في الخبر المتضمن لقضية زرارة و الطيار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با تقریظ و دستخط مؤلف، مصحح، محشی، مقابله شده با عبارت «بلغ قبالا». مقابله کننده ظاهرا آخوند ملا محمد کاظم بن شیخ الاسلام شیروانی است که ذکرش در تقریظ مذکور آمده؛ مهر: «اهدایی سید کاظم کمالی الحسینی همدانی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه ای، 162 گ (1-162)، 22 سطر (14/5×9/5)، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 40 – 463]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو كما ترى في التحقيقات الثالثه من الشرع و الفائده في نقله في هذا الكتاب هو ما اشرنا اليه، قد تم من کتاب خزائن الأصول المطلب الاهم و المقصد الأسنی مبتدئا من مبحث التحسين و التقبيح العقليين الى هذا البحث الذي هو في الصل السعد من متعلقات مباحث اصل البرائة و يتلوه في الجلد الآخر الكلام في المقصد الأقصى من مباحث الاستصحاب.
جلد اول، از مسائل علم اصول تا اول استصحاب؛ خط: نسخ، كا: غلامحسین بن حسین مقشاعی، تا: 1260 ق؛ مصحح، در آخرش «قد قوبل هذه النسخه مع نسخه الاصل بالجد و الجهد»؛ تملك: مهدی الموسوی تهرانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 452 ص، 23 سطر، اندازه: 42×21 سم [ف: - 146]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1276
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 101]
آغاز: بسمله و به نستعين في المقصد الاشرف الأهم من مقاصد الأدلة العقلية و هو باب الاستصحاب اعلم انه قال؛ انجام: و موارد ذلك اكثر من أن تعد و تحصى كما لا يخفى على الفطن
خط: نسخ، كا: ابراهيم بن محمد على القمی، تا: غره شوال 1264 ق؛ اهدایی:وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 227 گ، 21 سطر (15×8/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 3 - 1102]
خط: نسخ، كا: آقا پسر ابوالقاسم شیرازی، تا: 1265 ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 345 گ، 22 سطر (11×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 3 - 1107]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو كما ترى في التحقيقات الثابته من الشرع و الفائدة في نقله في هذا الكتاب هو ما اشرنا اليه
از ابتدا تا اول مبحث استصحاب؛ خط: نسخ، كا: ابوالحسن تبریزی، تا: 1265 ق؛ محشی از مؤلف؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج عنابی، 310 گ، 19 سطر، اندازه: 21/3×15/5 سم [ف: 16 - 208]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1267 ق؛ گویا اصل. سه برگ در پایان در تقیه است و احکام آن؛ قطع: خشتی باریک [چهار کتابخانه مشهد - ف: - 10]
آغاز: بسمله في المقصد الاشرف الأهم من مقاصد الادلة العقلية و هو باب الاستصحاب؛ انجام: فهذا آخر ما اردنا في فن المباحث العقلية و القواعد المحكمة الشرعية و التمرينات التدقيقية.
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1269 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 241 گ، 35 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 25 - 305]
آغاز: في المقصد الاشرف الأهم من مقاصد الادلة العقلية.؛ انجام: و اصحابه المرضيين.
از مبحث استصحاب تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، كا: عباس بن ملا محمد حسین دامغانی (قسمت آخر)، تا: 1271 ق، جا: کربلا؛ نسخه بخط دو كاتب است، پس از آن ضمن 9 برگ منتخباتی است از این کتاب، ظاهرة مؤلف (منتخبات) كاتب قسمت آخر نسخه است و او هم از شاگردان مؤلف باشد؛ واقف: حاج قائم مقام، 337 گ، اندازه: 22×16 سم [ف: 6 - 38]
خط: نسخ، كا: محمد حسن بن نظر گلپایگانی، تا: ذیقعده 1280 ق؛ کاغذ: فرنگی ، جلد: میشن سیاه، 227 گ، 25 سطر، اندازه: 18×22/7 سم [ف: 1 - 200]
xazā’en-ol anvār dar zekr-e fazā’el-e a'emme-ye athār
یزدی، احمد بن حسن، - 1310 ؟ قمری
yazdī, ahmad ebn-e hasan (- 1893)
در حالات حضرت پیغمبر و ائمه هدا عليهم السلام و ذکر مناقب و فضایل و مصائب آنان، مشتمل بر چهارده «خزانه» و هر کدام دارای چند «نور».
[دنا 858/4؛ الذریعه 153/7؛ فهرستواره منزوی 1634/3]
آغاز: الحمدلله الذي جعل قلوب المحبين خزينة لانوار محبة أوليائه ... از خزانه سوم از کتاب خزائن الانوار؛ انجام: و خلفای بني العباس سی و هفت نفر بودند و مدت ملک ایشان پانصد و بیست و چهار سال است
از خزانه سوم تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، كان محمد بن حسین عینابادی، تا: 1281 ق؛ مصحح، مقابله شده در سه شنبه 20 ذیقعده 1281؛ چند یادداشت از محمد على صفا بیرجندی بتاریخ 1322؛ جلد: مقوایی، 176 گ، 23 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 8- 150]
تمام کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1286 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 227 گ، 27 سطر، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 19 - 290]
xazā'en-ol anvār va maʻāden-ol axbār fi manqabat-el a'emmat-el axyar
امامی خاتون آبادی، محمد رضا بن محمد مؤمن، - 1127؟ قمری
emāmī xātūn-ābādī, mohammad rezā ebn-e mohammad mo’men (- 1715)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135 ق)
تفسیری است روان که گاه به اشعار خویش استناد جسته است؛ با مقدمه ای که شامل یک فاتحه است در معانی حروف و چهارده «خزانه»: 1. اختلاف قراء؛ 2. معجزه قرآن؛ 3. بیان اشتمال قرآن بر انحاء علوم و جامعیت آن بر انواع فنون ... که مفسر را در تفسير آن ضرور است؛ 4. بیان کیفیت و آداب تلاوت؛ 5. بیان جمع و تغییر و زیاده و نفصان قرآن و معنی آن؛ 6. بیان معنی قرآن و فرقان و معنی ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه و تأويل و تفسیر و ظهر و بطن ... و منع تفسیر کردن به رأی خود؛ 7. بیان آن که جمله قرآن در باب اهل بیت رسول خدا و دوستان ایشان و ذم دشمنان ایشان نازل شده و علم قرآن بتمامه نزد ایشان است؛ 8. بیان تقسیم و تعداد آیات و سور مکی و مدنی و معنی تفسیر و تأويل و وحی؛ 9. عدد آیات و قصص و کلمات و حروف و نقطه و اعراب و مد و تشدید و جزم و معنی این ها؛ 10. بيان اسامی شریفه و القاب قرآن و مدت نزول آن؛ 11. بیان استعاذه؛ 12. بیان افتتاح کار ها به تسمیه و تمجید و صلوات و فضیلت این کلمات؛ 13. بیان فضائل و خواص سوره مبارکه فاتحه و اسامی شریفه آن و بعضی فوائدش؛ 14. بیان نکات لطیفه که در باب اختصاص سوره فاتحه به عدد هفت گفته شده و برخی اسرار آن. نام کتاب و نگارنده و فهرست بخش ها در دیباچه آمده است. در انگیزه این تفسیر آورده: «و از تفاسیر شیعه آن چه جامع فوائد عظيمه و فراید جسیمه است و جمهور ارباب دانش و بینش از آن بهره مند حظ وافرند به عربی تألیف شده اواسط الناس را از استشمام روایح آن نصیبی نبود از تفاسیر ... که مقنع طبایع ارباب ذهن و ذكاء و مضامین آن از کتب معتبره بين العلماء و مستندش بائمه هدی رسیده ... بخاطر فاطر این بی بضاعت می رسد که انشاء الله تعالی تفسیری کامل و شرحی شامل بر قرآن مجید ... فقراتش مستند به اسانید معتبره از مفسرین و بیان نکات صداقت آیاتش منتسب به احادیث مرویه ائمه معصومین». روش کار او این است که نخست ترجمه و بیان مدلول آیات را آورده و سپس نکات و لطائف تفسیری را در عنوان «خزانه» برای نمونه: «الحى القيوم دو خبر مبتداء سابق يعنی او است زنده پاینده. خزانه: بدان که حی آن کس را گویند که اطلاق علم و قدرت بر وجه صحت بر وی کنند با عدم زوال این دو صفت از وی ازلا و ابدا چه صفات او بالذات است نه بالقوة و الامكان پس زندگی هرذی حیاتی بعلم و قدرت اوست و حیات دائمی او را اصلا مجانست و مشابهت بحیات ذوی الحیات نیست بچند وجه». می خواسته آن را در 4 مجلد بسازد. مجلد یکم از مقدمه تفسیر تا آخر سوره نساء و ظاهرا بیش از همین یک جلد را تألیف نکرده است.
آغاز: معمار خزاین فکر غواصان امواج وجود از بحر وسیع سبع المثانی و معیار معانی سنج سر صرافان نقود از گنج خانه معانی ...
[الذريعة 153/7؛ نسخه های منزوی 45/1 (2 نسخه)؛ دنا 858/4 (8 نسخه)]
آغاز: بدنش بلرزید و موهایش راست شد و برخاست و بخانه خود برگشت. پس قریش؛ انجام: و يزدهم من فضله ... که آن از قرار یک در ده و یک در هفتاد و یک در هفتصد باشد و زیاده.
از وجه چهارم از خزانه دوم (که برگ اول وارونه صحافی شده) از مقدمه تفسیر را دارد تا آیه 173 از سوره نساء «فأما الذين آمنوا و عملو الصالحات فيو فيهم اجورهم و يزيدهم من ...» که شامل جلد اول آن است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام (یک برگ) شامل پنج جزء کامل از اول و کمی از جزء ششم قرآن را دارد؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حاج سید سعید، جلد: تیماج مشکی، 400 گ، 31 سطر (14/5×27/5)، اندازه: 21/5×33/5 سم [ف: 1- 17]
آغاز: برابر؛ انجام: و نور در دیده وی پیدا شود و هیبت او داخل شود بدل های کافران.
از اول کتاب تا آخر سوره بقره ختم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر رجب 1119 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 325 گ، 24 سطر،
اندازه: 21/5×32/5 سم [ف: 1 - 360]
جلد یکم؛ كا: محمد علی پسر فدا علی بیرقی، تا: ربيع الأول 1121 ق؛ تفسیر است به فارسی [نشریه: 7 - 534]
آغاز: برابر؛ انجام: تم المجلد الأول من المجلدات الأربع من تفسیر خزائن الانوار بتأييد عالم الاسرار و يتلوه في المجلد الثاني سورة المائدة ان شاء الله تعالی ... بگیرد جهان شهرت این کتاب ** چو در بر و بحر مطلع آفتاب
مجلد 1 «از فاتحة الكتاب تا آخرین سوره نساء «يبين الله لكم ان تضلوا و الله بكل شيء عليم»؛ خط: نسخ، كا: عباس ابن علی، تا: 20 رمضان 1121 ق؛ کاغذ: سفید سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 493 گ، 29 سطر (28×15)، اندازه: 36×24 سم [سنا: في: 2 - 275]
آغاز: برابر انجام بگیرد جهان شهرت این کتاب ** چو در بحر و در مطلع آفتاب
خط: نسخ، كا: شیخ محمد رفیع بن محمد نصیر برجسی، تا: اواخر محرم 1122 ق؛ در پایان آمده: «تم مجلد الأول من المجلدات الأربع من تفسیر خزائن ... و يتلو المجلد الثاني سورة المائده»؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن ساغری پشمی، 444 گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×32/5 سم [ف: 2 - 222]
آغاز: و مایکون که در معموره بی شخم كاف و نون كاشت؛ انجام: آیت آخر سورة المائدة تم المجلد الأول من مجلدات الأربع من تفسیر خزاين الانوار ... و يتلوه في المجلد الثاني سور المائدة ... لمؤلفه ... چراغ امم قبله خافقین. گل باغ امید سلطان حسین ... بگیرد جهان شهرت این کتاب ** چو در بحر و بر مطلع آفتاب.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پیش از 1132 ق؛ افتادگی: آغاز (چند سطر)؛ با یادداشت محمد المدعو به مؤمن در 1132 ق، که نسخه از جمله کتاب های مرحمتی میرزا ابوالحسن ادیب الممالک است؛ مهر چهار گوش یادداشت انتقال به «فرزند عزیز نور چشمی محمد حسین» نوشته ذیحجه 1251 و انتقال از میرزا محمد حسین در 1272 [عکسی ف: 1 - 159]
خط: نستعلیق، کا: سید صادق مرزون آبادی، تا: 1239 ق؛ 2 گ، 20 سطر، اندازه: 22615 سم [ف: 3 - 37]
آغاز: ... مرکز عالمين، دو قطب شریعت حسن با حسین؛ انجام: همچون قطاری شتر که از پس دیوار نزد کسی که از طرف دیگر دیوار از رخنه مشاهده کند بجز یک شتر که در محاذی.
موجودی تا اواسط تفسير آية الكرسي؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول)؛ کاغذ: نخودی، 145 گ، 30 سطر، اندازه: 37×13 سم [ف: 11 - 621]
xazā'en-olīmān
جرجانی، ضیاء الدین بن سديد الدين، ق 10 قمری
jorjānī zīyā-od-dīn ebn-e sadīd-od-dīn (- 160)
آغاز: حمد له ... چنین گوید ضیاء الدین علی بن سديد الدين داود که این رساله ای است مختصر در معرفت اسلام بنابر مذهب اماميه ... و خزائن الايمانش نامیدم ... اگر پرسند که ایمان اجمالی کدام است بگو: که ایمان اجمالی ایمانی را گویند ...
چاپ: تصحيح معصومه نورمحمدی، در رسائل فارسی جرجانی (تهران، اهل قلم و میراث مکتوب: 1375)
[دنا 858/4؛ فهرستواره منزوی 280/9]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1015/5
آغاز: بسمله و به نستعين الحمدلله رب العالمين ... چنین گوید ضیاء الدین علی بن سديد الدين داود که این رساله ایست مختصر در معرفت و اسلام بنابر مذهب اماميه ... و خزائن الايمانش نامیدم ... اگر پرسند که ایمان اجمالی کدام است بگو: که ایمان اجمالی ایمانی را گویند؛ انجام: جواب گوئیم که مراد پیغمبر ... در این جا از اسلام ثمرات و علامات اسلام بودند حقیقت اسلام. تمت الرسالة الشريفة بعون الله و حسن توفيقه و الصلوه ... و اله الطاهرین.
بی کا، تا: با تاریخ 913 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 2 گ (9 پ - 11 پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 1 - 198]
xazā’en-ot tadbīr fi 'elm-et taksīr = t.-ye šams-ol āfāq
وابسته به: شمس الآفاق في علم الحروف و الاوفاق؛ بسطامی، عبدالرحمن بن محمد (-858 ق)
ترجمه ای است از کتاب «شمس الآفاق» عبدالرحمن بسطامی. در این رساله دو بخش از آن کتاب در مورد تکسیر اسما و حروف و خواص مربعات وفقی ترجمه شده و در اندک مواردی توضیح و تفسیر کوتاهی داده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12628/1
آغاز: الحمدلله الحي القيوم القائم بذاته و الشكر لاله الملک الديوم دائم بصفاته ... اعلم عرفک الله تعالى في معاني العلوم بمعرفته و وفقنا بالعمل بقدر المعلوم بمشيته ان اردت ان تفق غوامض هذا العلم و تصير من أرباب البصيرة و الواصلين الى الحق و الحقيقة؛ انجام: آتش خاک باد آب (جدول است)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 76 گ (1 ر -
76 پ)، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 36 - 193]
xazā’en-ol javāher-e soltānī
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری
xātūn ābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh (- 1739)
کتابی مفصلی است در دعا ها و اعمالی که در روز ها و شب های دوازده ماه سال بجا آورده می شود و شامل تحقیقات فقهی است و به این جهت از دیگر کتب مشابه ممتاز است. جملاتی از دیباچه کتاب: «علماء اماميه رضوان الله عليهم در این باب کتب متعدده تأليف نموده اند لیکن اکثر آن ها به لغت عربی و عامه خلق از عمل به مضمون آن ها به این جهت محرومند و بعضی که به لغت فارسی تألیف شده اکثر آن ها در نهایت اختصار است لهذا این فقیر حقیر حسب الأمر بعضی که اطاعت ایشان بر این فقیر متحتم بود به تألیف این کتاب اقدام نمود و آن چه در این باب از کتب اصحاب به نظر رسیده در این کتاب درج نمود و آن چه از مسائل شرعیه متعلق به هر مقامی بود به تفصیل آن را با بعضی از فوائد که از کتب اصحاب استفاده نموده با آن چه به خاطر فاتر این شکسته قاصر رسید اضافه نمود و این کتاب مسمی گردید به خزائن الجواهر السلطانی». کتاب دارای یک «فاتحه» و دوازده «خزینه» و «خاتمه» است: فاتحه در آداب دعا و دوازده خزینه در اعمال دوازده ماه که از ماه رجب شروع می شود و خاتمه در اعمال و دعا های متفرقه.
آغاز: جواهر خزاین ثنائی که زیب و زینت بر دوش شاهد از حجال عالم ملکوت بوده باشد و در کنوز محامدی که آویزه گوش معتكفات صوامع جبروت گردد سپاس و ستایش جناب قاضی الحاجات است که قدسیان سماء و ساکنان ملاء اعلى از تسبیح و تقدیس و تمجید ذاتش پیوسته در خروش ...
[دنا 859/4؛ الذريعة 154/7؛ فهرستواره منزوی 327/7]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ... که این خزینه سوم است از کتاب خزائن الجواهر سلطانی در بیان فضائل و اعمال ماه مبارک رمضان؛ انجام: و این نوع تابع حقیقت و بطلان علم نجوم است و علی ای تقدیر مراعات آن ضرر ندارد و الله تعالى يعلم
مجلد اول از خزینه سوم در اعمال ماه رمضان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ تملک: محمد علی بن محمد جعفر حسینی؛ جلد: مقوایی، 251 گ، اندازه: 18/5×24/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 641]
آغاز: برابر؛ انجام: نصف آخر ماه شعبان توان خواند کو قبل اغز جمعه آخر بوده باشد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تاریخ وقف: 1147؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، 346 گ، 14 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 20×13 سم [ف: 36 - 365]
آغاز: برابر
شامل فاتحه و چهار خزینه می باشد: 1. در اعمال ماه رجب، 2. اعمال ماه شعبان، 3. اعمال ماه رمضان و در این خزینه بسیاری از احکام روزه را تذکر داده و راجع به شب قدر تحقیقات کامله ای دارد، 4. در اعمال ماه شوال و در آخر این خزينه اعمال و ادعیه عید نوروز را ذکر نموده است هر یک از فاتحه و خزینه ها به چند باب تقسیم گردیده و پس از این بر اوراق ننوشته ای که نسخه داشته، دوازده امام خواجه نصیر طوسی و انتخابی از آیات سور قرآن کریم (از فاتحه تا ناس) نوشته شده و بر حاشیه این قسمت اخیر نسبت انتخاب این آیات به امير المؤمنین علی علیه السلام داده شده و نسبت دهنده گوید که این آیات شامل اسماء اعظم الهی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهرة قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 228 گ، 25 سطر، اندازه: 22×31 سم [ف: 3 - 49]
آغاز: برابر؛ انجام: مفهوم می شود که این دعا را در اکثر اوقات نصف آخر ماه شعبان تواند خواند کو قبل از جمعه آخر ماه بوده باشد.
دارای فاتحه و اعمال ماه رجب و شعبان؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد مهدی هرندی اصفهانی، تا: رجب 1154 ق، حسب الأمر آقا زین العابدین؛ مقابله شده در روز چهاردهم رجب 1155، مصحح، بین سطر ها ترجمه به فارسی شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 323 گ، اندازه: 23×17 سم [ف: 2 - 327]
آغاز: برابر؛ انجام: و بنفش و عنابی و پوشیدن جامه سفید یا سبز یا آل یا کبود و مراعات این نوع تابع حقیقت و بطلان علم نجوم است و علی ای تقدیر مراعات آن ضرر ندارد و الله تعال يعلم».
خط: نسخ، كا: محمدرضا بن محمد علی اصفهانی مشهور به آقاجانی، تا: جمادی الاول 1222 ق؛ جلد: روغنی، 300 گ، 25 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 35 - 424]
آغاز: برابر؛ انجام: مراعات آن ضرر ندارد.
خط: نسخ، كا: رفيع بن محمد علی اصفهانی، تا: 15 ربیع الاول 1252 ق؛ واقف: احترام السلطنه، دی 1330؛ 362 گ، اندازه: 29×19 سم [ف: 6 - 229]
آغاز: برابر؛ انجام: و جامه خود را پاکیزه نسازد ... بحق محمد و اله
خط: نسخ خوش، كا: محمد رضا، تا: 7 رجب 1263 ق؛ مصحح؛ مهر: «عبد الراجی محمد ... اسدالله الموسوی»؛ کاغذ: فرنگی مایل
به حنایی، جلد: مقوایی روکش تیماج، 348 گ، 29 و 15 سطر (20×11)، اندازه: 31×19/5 سم [ف: - 167]
بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
خط: نسخ ادعيه معرب، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ با یادداشتی از فرزند مؤلف؛ تملک: ريحان الله الموسوی به تاریخ شعبان 1317 با مهر «العبد ريحان الله الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 264 گ، مختلف السطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 16 - 199]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی و این کار به گواهی آقای روضاتی توسط مؤلف انجام شده، با یادداشتی از سید محمد على روضاتی که سال تأليف 1120 دانسته شده؛ جلد: تیماج قرمز، 342 گ، 24 سطر، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 16 - 215]
خزائن الجواهر في اعمال السنة - خزائن الجواهر سلطانی
xazā'in-u jawāhir-il qur'ān
قمی، علیقلی بن قره چغای، 1020 ؟ - ق 11 قمری
qomī, ‘alī-qolī ebn-e qara čoqāy (1612 - 17c)
تاریخ تأليف: 1083 ق
در تفسیر آیات فلسفی و کلامی و اخلاقی قرآن است در برابر آیات الاحکام اردبیلی و قصص الانبياء راوندی درست مانند احمد عاملی در لطائف غیبی آیات اعتقادی قرآن کریم را جمع نموده و پس از هر آیه احادیثی که در تفسیر آن روایت شده با نقل پاره ای از مطالب کلامی و فلسفی آورده و به طور مختصر تفسیر می نماید. در الذریعه (154/7) می گوید: مؤلف چون آیات الاحکام اردبیلی و قطب راوندی را دید، بر آن شد که آیات اعتقادی را گرد آورد و تفسیر کند، و در ماه رمضان 1083 بدین کار شروع نمود و کتاب را در چهار جلد پرداخت و به آیات توحید شروع کرد و به آیات بهشت و جهنم ختم نمود و هر جلد دارای چند خزینه و دارای چند فصل می باشد و مجموع کتاب بیست و سه خزینه و دارای شصت فصل در هفت باب است. در آن یاد شده است از: اثولوجيا و ابن رشد و رد تهافت او (در هامش و متن) و ابن کمونه و شبهه او و شهید ثانی و سید داماد و تشریفات و قبسات و تعلیقات کافی او و فاضل میرزا ابراهیم همدانی و رسائل او و العارف الشيرازي و شرح الكافی او در دو جا و باید از آن صدرای شیرازی خواسته شده باشد و «صاحب الوافی دام فيضه».
[دنا 859/4، الذریعه 154/7]
جلد سوم مشتمل بر خزینه پانزدهم و شانزدهم و از پایان افتاده است؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تاریخ وقف: 1123؛ جلد: تیماج قهوه ای، 245 گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×27/5 سم [ف: 23 - 272]
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب با علامت بلاغ، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 252 گ (1 پ - 252 ر)، 22 سطر (11×17/5)، اندازه: 25×19 سم [ف: 8- 411]
تا خزينة هشتم است و خود کتاب باید در بیست و سه خزینه و یک خاتمه باشد و در پنج مجلد دارای دو مقاله و هفت باب و شصت فصل؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ اصل خط خورده مؤلف و پر از حواشی؛ واقف: محمد مهدی قلی خان (پسر مؤلف)، ربيع الأول 1123؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 130 گ، 24 سطر، قطع: رحلي [آستانه قم: - 114]
آغاز: و في ارشاد المفيد عن أبي عبدالله، قال: يخرج القائم من ظهور الكوفة، سبعة و عشرين رجلا خمسة عشر من قوم موسی، الذين كانوا يهدون بالحق؛ انجام: الاخلاص نزلت بالمدينة في زید بن ربيعة العامري و عارم بن الطفيل و قیل و هي مكية لا ناسخ فيها و لا منسوخ و كذا المعوذتين و اختلف في نزولها، تمت.
خط: نسخ، كا: حبیب الله، تا: 1086 ق؛ افتادگی: آغاز؛ سه سال پس از تألیف در حیات مؤلف کتابت شده، مصحح، محشی، مقابله شده؛ مهر: «عبده زین العابدین الحسینی» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی، 126 گ، 18 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: 33 - 62]
بی کا، بیتا [نشریه: 13 - 371]
آغاز: و لا كبيرا الا و اذا ضم اليه مثله صار اكبر و في ذلك زوال و انتقال عن الحالة الأولى و لو كان قدیما مازال و ما حال لان الذي يزول و يحول يجوز أن يوجد و يبطل فيكون لوجوده بعد دخول في الحدث ... و قال في لقمان و لئن سألتهم من خلق السموات و الأرض ليقولن الله، في الصافي لوضوح البرهان بحيث اضطروا الى الاذعان، في التوحيد عن الباقر عليه السلام قال قال رسول الله صلعم كل مولود يولد على الفطرة؛ انجام: الخزينة الثانية فيها الآيات المتعلقة بصفات الله تعالی و تقدس و هي مشتملة على ثلثة فصول ... و الذي هو ذات الباری فرد خاص منه و ذلک الفرد الشدة نوریته و فرط ظهوره مجهول لنا محتجب عن عقولنا و ابصارنا.
بخش آخر از خزینه اول و بخش اول از خزینه دوم. عنوان خزینه دوم چنین است: «الخزينة الثانية فيها الآيات المتعلقة بصفات الله
تعالی و تقدس و هي مشتملة على ثلاثة فصول، الفصل الاول في علمه تعالی و تقدس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، قهوه ای، 21 گ (137 ر - 158 پ)، 21 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 38 - 335]
جلد سوم مشتمل بر خزینه پانزدهم و برگی از آغاز خزینه شانزدهم که اول آن ها در قصص انبيا و دوم در مدح انبيا عليهم السلام می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملکی بدون نام به تاریخ جمادی الثانی 1331 با مهر «الراجی محمد بن نصر الله الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 443 گ، 20 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 15 - 110]
آغاز: الفصل الحادي عشر فيه ذكر المأمورات المتفرقة و الصفات القدسية و الأخلاق الكريمة للمؤمنين و العارفین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 190 گ، اندازه: 28×21 سم [ف: 4 - 90]
xazā'in-ul jawāhir wa maxāzin-ul zawāhir = tafsīr-u bismilah
خادمی، محمد بن مصطفی، - 1176 قمری
xādemī «mohammad ebn-e mostafā (- 1763)
تاریخ تأليف:10 صفر 1156 ق
تفسير مفصلی است بر بسم الله الرحمن الرحیم، که مؤلف آن را در چند بخش قرار داده و در هر بخش بسمله را بر طبق یک علم تفسیر نموده است. بخش های آن عبارتند از : تفسیر بر طبق نظر اهل لغت، من حيث الوضع، من حيث الاشتقاق، من جهة الصرف، من جهة النحو، من جهة المعانی، من جهة البيان من جهة البديع، من جهة الكلام، من حيث الأصول، من حيث المنطق، من حيث الإداب، من حيث الفقه، من حيث التفسير، من حيث الاسناد، من حيث القرائة، من حيث التصوف.
آغاز: بسم الله الذي جعل البسملة شريعة للافتتاح الرحمن الذي جعلها لوصول كل بركة هو المفتاح الرحيم الذي جعلها لقاصد كل خير النجاح
انجام: أن یذکرونی بخاصة دعواهم اجمعین سبحان ربنا رب العزة عما يصفون و سلام على المرسلين و الحمدلله رب العالمين
چاپ: استانه، 1261 ق.
[دنا 859/4، معجم المؤلفين 301/11]
شرح و حواشی:
1- ايضاح ابداع حكمة الحكيم في بيان «بسم الله الرحمن الرحیم»؛ علیش، محمد بن احمد (1217-1299)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 41 گ (49 پ - 89 ر)، اندازه: 21×15 سم [ف: 21 - 315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: عبدالکریم بن علي بن حاجی عمر معروف به فقیه، تا: 1182 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 59 ص (280 -338)، 21 سطر، اندازه: 22×18 سم [ف: 33/1 - 74]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1203 ق؛ 46 گ، 19 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 3 - 1706]
الخزائن الحائرية في شرح الدرة الغروية - خزائن الأحكام
xazā’en-oš šefā’-e nāserī
محسن بن عبدالمولی، ق 14 قمری
mohsen ebn-e ‘abd-ol-mowlī (- 20c)
اهدا به: محمود خان احتشام السلطنه
تاريخ تأليف: 1307 ق؛ محل تأليف: زنجان
در یک «مقدمه» و ده «مقاله».
آغاز: ... تلک عشرة كاملة. مقاله اولی در امراض آلات تنفس 1- ورم حنجره یا نزله حنجره. بدان که نزله در نزد قدماء از حکماء عبارت بود از نزول ماده از دماغ به انف و حلق و حنجره و ...
انجام: از داخل محلول يدور دوپطاسيوم و ارسنیک و حمام و دوش با روما کو کردی و حمام عمومی قلیائی و آب ... و مسهلات تجویز کنند.
[دنا 859/4، فهرستواره منزوی 3427/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 156 گ، 15 سطر (14×8)، اندازه: 22×15 سم [سنا: ف: 2 - 185]
تا اواخر مقاله ششم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 22 ذیقعده 1309 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: جلد: تیماج قهوه ای، 109 گ (72 پ - 181 پ)، 17 سطر، اندازه: 21/5×17/5 سم [ف: 20 - 364]
xazā’in-ul ‘alā’im wa jawāhir-ul malāḥim
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352
قمری
bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan (1860 - 1934)
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي هدانا لحمده و جعلنا من اهله
آغاز: برابر؛ انجام: على النبي و آله المطهرين ... تمام شد
خط: نستعلیق تحریری، كا: بیرجندی، فضل الله بن محمد باقر، تا: 1337 ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن مشکی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بتاریخ 27 رجب المرجب سنه 1343
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1343 ق [رایانه]
xazā’in-ul ‘ulūm= xulāșat-u mawā'id-il ‘awā’id
استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 14 ذیقعده 1243 ق
مؤلف مسائل اصولی مورد نیاز مجتهد را در یک «مقدمه» و سه «فن» و یک «خاتمه» گرد آورده: مقدمه در بیان پنج امر یعنی تعریف، موضوع، نیاز به این علم، دلیل شرعی هم عقلی است و هم نقلی. حکم شرعی آیا اقتضا است یا تخییر ...؛ فن 1. ادله لفظی شامل پنج باب؛ فن 2. ادله نقلی در چند باب؛ فن 3. ادله عقلی در چهار باب؛ خاتمه در اجتهاد و تقلید و تعارض و تعادل و تراجیح است. این اثر مختصری از کتاب خود مؤلف تحت عنوان «موائد العوائد في بيان القواعد و الفوائد» می باشد.
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي أفاض بجود الوجود اما بعد فيقول خادم بساتين المذهب الجعفري ... محمد جعفر الاستر آبادی ان هذه المختصره کالفهرست لما في كتابنا المسمى بموائد العوائد ... ذكرت فيه ما هو المختار في المسائل مع الاشاره الى ما هو دلیلی ... و هو مرتب على مقدمه و ثلثه فنون و خاتمه ...
چاپ: این کتاب چاپ شده است.
[الذريعة 214/23 و 212/20؛ دنا 860/4 (18 نسخه)]
آغاز: اعلم أن علم الأصول هو العلم بالقواعد الممهدة للاقتدار على استنباط الأحكام الشرعية الفرعيه عن ادلتها التفصيليه؛ انجام: و الازالة اصل الاصل مما تستلزم العسر المعدم بقوله تعالى يريد الله بكم اليسر و لا يريد بكم العسر.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1234 ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج عنابی، 64 ص (266-329)، 21 سطر، اندازه: 21×18 سم [ف: 19 - 39]
آغاز: برابر
خط: نسخ جلی، کا: مهدی بن عبدالرحيم، تا: 1243 ق، در زمان حیات مؤلف؛ مهر: «وقفه حاجی عبدالله» (شلجمی)؛ واقف: حاجی عبدالله؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 47]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا منافات بين تقديم الاصل على الظاهر و کون بناء الشرع هلي الظ اظهر الله من يجعل الأصل ظاهرا و حشرنا مع من جعله طاهراً.
خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الثانی 1243 ق، صدر نسخه ضمن 34 برگ قطعه در حجیت مظنه تألیفی شیخ محمد تقی صاحب هداية المسترشدین و هم از دیگری ضمیمه است؛ 371 گ، 16 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 6 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن وقع التعارض بين الاصل و الظاهرا عنى ظاهر الحال الظني حسيا كان او حدسيا الاغيره من الظواهر التي عليها بناء الشرع يقدم الاصل الا ماخرج بالدليل كما في شهادة البنية.
خط: نسخ، كا: غلامرضا بن محمدعلی آرانی کاشانی، تا: ذیقعده 1243 ق؛ محشی با امضای «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج سبز، 18 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: عليها بنا الشرع يقدم الاصل الا ما خرج بالدليل كما في شهادة البينة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245 ق؛ واقف: حاج میرزا مهدی قزوینی کولچی، 1309؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40 ص (1-40)، 21 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 2 - 108]
آغاز: برابر؛ انجام: عليه بناء الشرع يقدم الأصل الاما خرج بالدليل كما في يد المسلم و شهادة البينة.
خط: نسخ، كا: اسماعيل حسینی کتمری، تا: 1250 ق؛ مصحح؛ 38 گ (12 پ - 50 پ)، 16 سطر، اندازه: 21×16 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1409]
بی کا، تا: 1251 ق؛ قطع: رقعي [ف: - 329]
آغاز: برابر؛ انجام: لأن ظاهر المقال الذي عليه التي بناء الشرع يقدم الأصل الا ما خرج بالدليل كما في يد المسلم و في شهادة البينة.
خط: نستعلیق، كا: محمد قلی کجوری، تا: یک شنبه 25 ربيع الثاني 1252 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 67 گ (41 پ - 108 پ)، 12 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 642]
خط: نسخ، كا: آقا بابا بن محمد مهدی شهمیرزادی، تا: 1255 ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26 گ (45 ر - 70 ر)، 25 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 11 - 26]
خط: نسخ، كا: آقا بابا بن محمد مهدی شهمیرزادی، تا: 1256 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49 (106 پ - 154 ر)، 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 8 - 289]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي تنزه بوجوب وجوده عن شوائب نقایص الامكان؛ انجام: اظهر الله من يجعل الأصل ظاهرا ... المومنین و المومنات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فيكون الواحد المنهم منها واجبا بالاصاله و ما عداه واجبا من باب المقدمه
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن مازندرانی، تا: 1261 ق، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 134 گ، 18 سطر (15×8/5)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 15 - 98]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین لواسانی، تا: 1261 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 18 گ (175 ر - 192 پ)، 25 سطر (24×12)، اندازه: 21/5×32/5 سم [ف: 9 - 915]
آغاز: برابر؛ انجام: و منهم الكشی و منهم البرقی و مشایخ الاجازة كثيرة تعلم من ملاحظة كتب الرجال.
خط: نستعلیق، کا: محمد ربيع نوری، تا: یکشنبه 15 ذیقعده 1266 ق؛ جلد: مقوایی، 46 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 4 - 332]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محمد جعفر جوزانی، تا: 1268 ق، برای حاج آقا محمد؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج مشکی، 53 گ (18-70)، 16 سطر (6×12/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 - 740]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج بنفش، 20 گ (45-64)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 22 - 38]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1505]
انجام: و على الاول انها متحدة أو متعددة و عند التعدد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 43 گ (112 پ - 154 پ)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 10 - 245]
آغاز: برابر؛ انجام: و كونه ممن يستحيل في حقه صدور القبيح و كون المقام مقام البيان
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6 گ (83 ر - 88 پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: 24 – 267]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 517]
خزاین الفوايد - خزائن الفوائد
Xaza'en-ol fava'ed
مجذوب تبریزی، محمد بن محمد رضا، - 1093 قمری
majzūb-e tabrīzī, mohammad ebn-e mohammad rezā (-1682)
مثنوی در بیش از ده هزار بیت در توحید و نبوت و امامت با استفاده از ادله عقلی و کلامی و روایات مرویه از روات شیعه و اهل سنت است، در پایان دارای ترجیع بندی است در چهارده بند در مدح و ستایش حضرت امیر مؤمنان (علیه السلام).
آغاز: بحری است لباب از فراید ** شد نام خزائن الفوائد/ مفتاح خزینه های توحید: سبحان الله عز شأنه ** من جل و عمم امتنانه
انجام: القصه هر آن چه کرد مولی ** فرموده کردگار یکتا/ روزی که قلم گرفت معبود ** لوحش كف مرتضی علی بود
[دنا 860/4 (31 نسخه)؛ الذريعة 455/7 و 973/9 و 155/7 و 963/9؛ فرهنگ سخنوران ص 510؛ دانشمندان تبریز، تربیت 1314 شمسی: 326؛ قاموس الاعلام: سامی، 4169/6؛ نسخه های منزوی 2784/4؛ فهرستواره منزوی 437/6 با همین آغاز ناشناس آمده]
آغاز و انجام: برابر/ تمت الكتاب بعون الملک الوهاب في شهور سنه 1077.
خط: نستعلیق، كا: كمال بن عين على، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشانی «ب» و موارد کمی با علامت «س»، دارای بلاغ قرائت، رکابه دار، یادداشت مطالعه و معرفی کتاب از رمضان بن على کاشانی (وی از مؤلف با دعای زندگان یاد می کند)؛ تملک: هادی حسینی نسب با مهر «عبده هادی الحسینی» (بیضی)؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی نخودی و شکری، جلد: تیماج عنابی، 308 گ، 15 سطر (17/5×8/5)، اندازه: 29×18/1 سم [ف: 29/2 - 809]
آغاز: برابر؛ انجام: خاک ره شیعیان مجذوب ** این نسخه نمود روضه مکتوب.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1077 ق، ولی نسخه تازه تر از این تاریخ است به گواهی خط و کاغذ آن؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 350 ص، 17 سطر، اندازه: 28×20 سم [ف: 1- 184]
آغاز: برابر؛ انجام: هم لعنت حق جهان جهان باد ** بر کفر و نفاق و ظلم و الحاد
خط: نسخ دو ستونی، بی کا، تا: نیمه شعبان 1077 ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «بنده آل محمد» (بیضی)، «لا اله الا الله الملک الحق المبين عبده محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 244 گ، 19 سطر، اندازه: 19×28 [سم محدث ارموی مخ: 2 - 643]
آغاز: برابر؛ انجام: هم لعنت حق جهان جهان باد ** بر کفر و نفاق و ظلم و الحاد و بعد ترجیع بندی در مدح حضرت امیر المؤمنین علی بن ابیطالب در چهارده بند آغاز می شود و بعد (تم الكتاب الخزاین بعون الملک المهيمن و صلی الله على محمد و آله الطيبين)
خط: نسخ، بی کا، تا: 1077 ق؛ مجدول و مذهب، محشی، در آخر عبارت «متن بنظر رسید تا توفيق مقابله حواشی که یابد في سنه 1077» با همان خط متن، ظاهرا مقابله کننده خود ناظم بوده؛ مهر: «الراجي الى الله نصر الله بن نور الدين»؛ جلد: چرمی سوخته، 271 گ، 17 سطر، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 1 - 453]
آغاز: ای بر احدیت تو بر حق ** کونین دو عادل موثق/ در معرفت بچشم عرفان ** باشد دو جهان دو چشم حیران؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن حاجی «اخی جان»، تا: 1078 ق؛ افتادگی: آغاز (چهارده بیت)؛ نسخه ای نفیس و هنری است، در حیات شاعر کتاب شده، جدول مذهب، مرصع، دارای کمند طلائی است، مصحح با عبارت «متن بنظر رسید تا توفیق تصحيح حواشی که یابد، في 1087 ه ...»، محشی با نشان «ب، س»؛ مهر: «محب شاه دین میرزا محمد» (بیضی) و احتمال می رود از مؤلف باشد؛ کاغذ: شرقی، 243 گ، 19 سطر، اندازه: 8/5×19/5 سم [ف: 547 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: از لشکر ظلمت است دوزخ ** عمر ابد و بهشت از ماست/ القصه هر آن چه کرد مولی ** فرموده کردگار یکتاست
خط: نسخ، كان محمد طالب ابن عبدالله، تا: ربيع الثاني 1079 ق؛ افتادگی: آغاز؛ با سرلوح مزدوج مذهب، مجدول مذهب مرصع؛ جلد: تیماج مشکی، 245 گ، 19 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 36 - 450]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: آغاز جمادی الاول 1079 ق؛ با سر لوح، محشی لغوی؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 249 گ، 19 سطر (20×10)، اندازه: 18/5×27 سم [ف: 17 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد قلی بن حیدر على شبستری، تا: پنج شنبه غره جمادی الاول 1091 ق، جان خليل لو؛ جلد: گالینگور سبز،
110 گ، 15 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف مخ]
آغاز: برابر، انجام: هم لعنت حق جهان جهان باد ** بر کفر و نفاق و ظلم و الحاد
خط: نسخ، كا: ملا عبدالكريم بن ملا محمد کاظم تبریزی، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ با چند بیت شعر عربی به سال 1195 آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر، اندازه: 18/5×28/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 643]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه شوال 1108 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 486 گ (1-486)، 19 سطر (18/5×8)، اندازه: 28×18 سم [ف: 10 - 1935]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1112 ق؛ در متن و هامش؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 200 گ، 23 سطر (22×7)، اندازه: 30×19 سم [ف: 16 - 174]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، كا: احمد بن قاسمعلی، تا: 21 جمادی الثانی 1155 ق؛ محشي با نشان «ب»؛ تملك: احمد آل اسحاق، حاج تقی بک دستجردی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 272 گ، 15 سطر (14×8)، اندازه: 22×18/5 سم [ف: 28 - 541]
آغاز: برابر؛ انجام: هر فرقه رهی گزیده حق دانندش ** با مهر علی و یازده فرزندش/ دین دین نبی است بر محمد صلوات
خط: نسخ، كا: محمد حسین تبریزی، تا: 20 ربیع الثانی 1190 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج نارنج، 247 گ، 18-21 سطر، اندازه: 29/5×20 سم [ف: 3 - 1707]
آغاز: ... بی ذکر تو از طلب چه یابند ** از غيهب این غهب چه یابند/ بی ذکر خوشت لب از تسنم ** می یابد کنج و می کند کم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره صفر 1190 ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «ب»، مجدول سه خطی مذهب؛ تملک: شاه ولد با مهر «العبد شاه ولد» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی،
242 گ، 19 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 39 - 325]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی لغوی؛ کاغذ: کبود و خاکستری، قطع: رحلي [نشریه: 5 - 624]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، با سرلوح مذهب، مجدول؛ اندازه: 18/5×29 سم [نسخه پژوهی: 2 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 271 گ، 17 سطر، اندازه: 29×18/6 سم [ف: 2 - 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 175 گ، 25 سطر، اندازه: 34/6×20/6 سم [ف: 2 - 224]
آغاز: برابر؛ انجام: یک یک لمه از کلام معصوم ** در طی کتاب عقل پیداست
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 217 گ، 21 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: 1 - 398]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد کریم، تا: چهارشنبه 12 رجب 1203 ق، کاغذ: فرنگی، 267 گ، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: عبدالکریم بن محمد حسین اشتیانی قمی نخعی، تا: 9 ربیع الثانی 1223 ق؛ محشى؛ تملک: میرزا محمد تقی فیض قمی به تاریخ 1345؛ جلد: تیماج مشکی، 218 گ، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 7 - 16]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالغفور شریف بابچی، تا: شنبه 11 رمضان 1227 ق؛ محشی با نشانی «ب»؛ جلد: مقوایی، 241 گ، اندازه: 20×28/5 سم [ف: 15 - 137]
خط: نستعلیق، كا: عبدالكريم بن محمد حسین بن عبدالکریم بن احمد بن زمان بن فضل الله بن عبدالله آشتیانی آهوئی قمی نجفی، تا: شنبه 10 صفر 1230 ق؛ تملک: عبدالحسین بیات به تاریخ 25 شهریور 1342 ش در تهران؛ جلد: تیماج مشکی، 219 گ، 21 سطر، اندازه: 30×18 سم [ف: 18 - 228]
خط: نستعلیق، كا: آقا علی، تا: 15 رمضان 1246 ق، جا: لكهنو؛ برای کربلایی حاج محمد حسین علی خان بهادر؛ با سر لوح، مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج سرخ، 209 گ، 12 سطر (17×9)، اندازه: 25×16 سم [ف: 16 - 187]
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: 20 محرم 1257 ق [مختصر ف: - 328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1260 ق، جا: مشهد رضوی؛ محشى؛ جلد: تیماج مشکی، 138 گ، 21 سطر، اندازه: 22×14 سم [مؤيد: 3 - 329]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: ابن محمد اسماعیل، تا: 22 رمضان 1276 ق؛ کاغذ کاهی؛ جلد: تیماج مشکی، 229 گ، 20 سطر (10×21/5)، اندازه: 22×35 سم [ف: 3 - 1002]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، كا: سید حسین، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 172 گ، 17 سطر (17/5×9)، اندازه: 23×15 سم [ف: 1 - 103]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 163
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 25]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تاب 257 گ، 18 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: 1707 - 3]
آغاز: یا احکام است یا حکایات ** یا اخبار است از خفيات/ آن چار ازین سه وجه عاریست ** ظاهر کن اگر کلام باریست؛ انجام: از لشکر ظلمت است دوزخ ** عمر ابد و بهشت از ماست/ القصه هر آن چه کرد مولی ** فرموده کردگار یکتاست
خط: نستعلیق، بی کام، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج ساغری مشکی، 192 گ، 17 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 36 - 421]
بی کا، بی تا [رایانه]
Xaza'en-ol qor'an
حافظ علوی، محمود بن محمد، ق 13 قمری
hāfez-e ‘alavī «mahmūd ebn-e mohammad (- 19c)
اهداء به: نصرت الدوله فيروز
میرزا نویسنده می گوید چون علاقه مبتدیان را به علم تجوید و ترتیل بسیار یافتم بر آن شدم که این کتاب را پس از استقصاء كتب
متقدمان این فن به خصوص کتب والدم به رشته تحریر کشم. در یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در بیان آنچه به حسب شرح و طریقه قراء در صحت قرائت معتبر است؛ باب 1. فضیلت قرآن و حمد آن و بیان ترتیل و محاسن و معایب و لحن و تاکیدات در تصحیح قرآن و حمد و سوره؛ 2. بیان کیفیت قرائت قراء و آداب تلاوت ... 3. بیان مخارج و صفات حروف و اقسام دندان ها و بیان تنوین ... 4. بیان احکام حروف مد و همزه مجففه... 5. بيان رسم الخط قرآن ... 6. بیان اشباع و ترک آن و مشکلات و مشتبهات بعضی از کلمات؛ 7. بیان ترتیب نزول و مکی و مدنی سور ... 8. اسماء و کنی و القاب موجود در قرآن؛ 9. بيان كلمات كثير التكرار در قرآن ... 10. بیان مختصری از احوال ادوات؛ خاتمه: در بیان آداب و تعقیبات مشتر که نماز و شک و سهو و مقدمات و مقارنات نماز.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أنزل على عبده الكتاب بافصح اللغات و تبارک الذي نزل الفرقان على نبيه باوضح النكات ...
آغاز: برابر؛ انجام: و ان اول ناس الناس ... المناص.
خط: نستعلیق خوش، کا: محسن بن محمد شریف، تا: 19 رجب 1273 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 54 گ، 24 سطر (19×10)، اندازه: 25×26/5 سم [ف: 5 - 28]
خط نستعلیق، کا: محسن بن محمد شریف، تا: 1292 ق [نشریه: 2 - 74]
Xaza'in-ul qasida
در دیباچه بعد از ذکر نام سلطان حسین بهادر خان و امیر بابا محمود می نویسد که پادشاه دستور نوشتن کتابی مشتمل بر قصاید متین متقدمین و متأخرین داده است، سپس گفته شده که این کتاب بر وجه انتخاب مرقوم گشت و به خزاين القصيده که تاریخ این سال است موسوم شد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4992
آغاز: الحمدلله المحمود کتابه و كل له و المسعود خطابه و ختامه ... بعد از سپاس و ستایش که صدر القصايد جراید سخن؛ انجام: افتاده: یکجو بنا حق ارشکند ابلق سپهر ** یابد ز سنگ عدل تو دندانش انکسار/ پای ترا رکاب چو بوسید و شد پديد ** از آهن رکاب زر کوفت را عیار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ دارای سر لوح، مجدول مذهب، با کمند؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج قرمز، 14 سطر (20×11) [ف: 14 - 283]
xazā'en-ol masā’eb
جرمقی، حاجی بن محمد حسین، ق 13 قمری
jermeqī hājī-ye-bn-e mohammad hoseyn (- 19c)
کتاب ذیلا ناقص و مشتمل بر سه «مقدمه» مبسوط و چند «باب» و «خاتمه» در فضائل و مناقب و مصایب آل رسول (صلی الله علیه و اله و سلم) که ابواب موجود آن بدین شرح است: 1 و 2. درباره زندگانی نبی اکرم و دختر گرامش فاطمه علیهما صلوات الله؛ 3. فضائل و مناقب و حالات وصی پیامبر علی (علیه السلام) و سایر ابواب و خاتمه ساقط است. مؤلف در هر بخش از مباحث به آیات و روایات استدلال کرده و نیز از منشآت خود و اشعار شعرا فراوان آمده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13439
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعلنا من أمة أشرف الأنبياء و افضل اهل الأرض و السماء؛ انجام: و پدرش حرب و بروایتی اظهر و مادرش حیدره و بروایتی اسد و دایه اش میمون و خداوندش على خواند الا لعنة الله على الظالمين.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب - مؤلف، بی تا، افتادگی: انجام؛ با چهار سر لوح منقش با شاخه گل و بلبل؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 205 گ، 24 سطر، اندازه: 35/3×21/6 سم [ف: 14 - 251]
xazā’en-on nasāyeh
عزلتی خلخالی، ادهم، - 1052 قمری
‘ozlatī xalxālī, adham (- 1643)
تاريخ تأليف: 1037 ق
این کتاب شانزدهمین تأليف اوست. در ابتدا ء کتاب یک مثنوی با 145 بیت آمده.
شرح و حواشی:
1- خزائن النصایح (منتخب)؛ حسینی طباطبائی، محمد جعفر بن محمد رضی الدین
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 96
آغاز: حمد بی حد خدای عالم را ** آن که جان داد و هوش آدم را/ سجده فرمود تا کند ملكش ** قد بر افراشت برتر از فلکش/ ... جامع این صحیفه قليل المباني و بانی این حديقه خطيره كثير المعانی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 26 ربیع الثانی 1274 ق؛ 89 گ، 14 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 1 - 40]
xazā’en-on nasāyeh (mn.)
حسینی طباطبائی، محمد جعفر بن محمد رضی الدین
hoseynī tabātabā’ī ،mohammad ja‘far ebn-e mohammad razī-yod-dīn
وابسته به: خزائن النصایح؛ عزلتی خلخالی، ادهم (-1052)
منتخبی از خزائن النصائح ادهم عزلتی متخلص به خلخالی است.
[دنا 4/ 861؛ فهرستواره منزوي 6/ 437]
خط: نستعلیق شکسته، کا: موسی موسوي، تا: 1254 ق؛ 36گ (298-334)، اندازه: 5/ 11×5/ 20 سم [نسخه پژوهی: 3 - 156]
بیکا، بیتا؛ 8گ [چند نسخه-ف: - 385]
xazānat-ul adab wa ġāyat-ul arab = š.-u badī‘īyya
ابن حجة، تقی الدین بن علی، 767 - 837 قمري
ebn-e hejja, taqī-yod-dīn ebn-e ‘alī (1366 - 1434)
این کتاب شرح بر قصیده بدیعیه میباشد که خود مؤلف سروده است. این بدیعیه نیز مانند بیشتر قصایدي که در این موضوع و این سبک گفته شده، میمیه و در مدح حضرت رسول صلی الله علیه و آله است. این شرح از نظر جامعیت و اشتمال بر قواعد و استطرافات ادبی بسیار ممتاز است و دانشمندان فن بدیع بسیار آن را ستوده و تمجید کرده اند، اما قصیده از نظر شعري متوسط است و به پایه بدیعیه صفدي و سید علیخان کبیر نمیرسد اینک مطلع آن براي نمونه: لی فی ابتدا مدحکم یا عرب ذي سلم ** براعة یستهل الدمع فی العلم. (عبدالحسین حائري)
آغاز: بسمله و ما توفیقی الا باﷲ علیه توکلت و الیه انیب قال شیخنا الشیخ الامام العلامة فرید دهره و وحید عصره ابو المحاسن تقی الدین ... الحمدﷲ البدیع الرفیع الذي احسن ابتداء خلقنا بصنعه ...
انجام: و قد انتهت الغایة بحمداﷲ تعالی الی حسن الختام و اوردت فیه ما لا خفیت محاسنه علی المتأمل و ما ضمه صدر کتاب و انا اسأل اﷲ حسن الخاتمة
چاپ: مطبعه خیریة 1304، 571ص؛ بولاق 1273،الخیریه 1304ص467
[کشف الظنون 1/ 233؛ الاعلام زرکلی 2/ 43؛ معجم المطبوعات ص77؛ دنا 4/ 861-862 (8 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 833ق؛ یادداشتی است که در آن اصل قصیده را به شیخ صفی الدین علی نسبت داده و فوت تقی الدین را در (800ق) یاد کرده اند که هر دو اشتباه است زیرا اولا تقی الدین قصیده صفی الدین شرح نداده بلکه خود قصیده اي به نام «تقدیم ابوبکر» سروده و دوباره آن را شرح داده و خزانة الادب نامیده است در ثانی آغاز قصیده صفی الدین این است: «ان جئت سلعا فسل عن جیرة العلم ** و اقرء السلام علی عرب بذي سلم ...»، در صورتی که آغاز قصیده تقی الدین عبارت است از: «لی فی ابتداء مدحکم یا عرب ذي سلم ** براعة تستهل الدمع فی العلم ...» می باشد؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 213 گ، 27 سطر، اندازه: 18×5/ 26 [ف: 2 - 860]
آغاز: وتري الروح منه فی حیوان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد، تا: 861ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائی ف: 327]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 174گ، 27 سطر (5/ 12×30)، اندازه: 20×29سم [ف: 9 - 954]
آغاز: برابر؛ انجام: ببرکة ممدحها حسن الخاتمة.
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالعالی بن شریف سریاقوسی شافعی، تا: 18 محرم 1013ق؛ مجدول، داراي سرلوح و یک ترنج ظریف؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودي ، جلد: چرمی، 438گ، 25 سطر (3 /8×5/ 16)، اندازه: 7/ 13×23سم [ف: 7 - 327]
آغاز: الشیخ جمال الدین بن نباته الاانه جمع من نظمه ونظم الشیخ صلاح الدین رحمهمااﷲ
خط: نسخ، کا: لطف ... بن محمود، تا: 26 جمادي الاول 1038ق؛ افتادگی: آغاز؛ 321گ، 27-29 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 3 - 1709]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المؤلف تغمده اﷲ برحمته هذا المصنف المبارك اعنی البدیعیة و شرحها ... شرف نفسه عن النظر فی غیره من تذاکر الادات فانی ما ترکت نوعا من انواع البدیع.
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا سلیمان بن ملا احمد بن ملا حسین بن ملاعلی، تا: پنجشنبه 27 جمادي الثانی1041ق؛ تملک: فرهاد میرزا به تاریخ 1252؛ جلد: تیماج آبی، 269گ، 23 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 25 - 359]
آغاز: و ما اخصک فی برء بتهنئة ** اذا سلمت فکل الناس قد
سلموا؛ انجام: قال المصنف قد وقع الفراغ من هذا المصنف المبارك فی شهر ذي القعد الحرام سنة احدي و ثمانمأة.
بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ایرانی ضخیم و ناصاف، جلد: تیماج قرمز، 392ص، 27 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 4 - 337]
از بیان مطلب در براعة الاستهلال تا نوع سی و سوم «التصدیر»؛ بیکا، بیتا؛ نسخه قدیمی؛ ناقص؛ کاغذ: گلی و شکري ضخیم،
156گ، 21 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 2 - 193]
xazānat-ol asrār
قاري، مظهرالدین محمد بن علی، ق10 قمري
qārī, mazhar-od-dīn mohammad ebn-e ‘alī (- 16c)
تاریخ تألیف: 962ق
در خواص آیات و سور قرآنی است که به ترتیب موضوعات آنها در بیست «باب» تنظیم شده: 1. خواص حروف بیست و هشتگانه؛ 2. حسنات؛ 3. دفع بلیات؛ 4. فتح و نصرت و امان؛ 5. دفع بخل و ترغیب به نماز؛ 6. بغض و تفرقه و دفع ظالم؛ 7. دفع موذیان؛ 8. قبول موعظه و فتح الرجال؛ 9. جهت حافظه و جاه و قبول خلایق؛ 10. صلح میان احبا و زوجین؛ 11. ثمره اشجار و دفع آفات؛ 12. طلب گریخته و دزد؛ 13. دفع سحر و جنون و چشم زخم؛ 14. نیرنجات و طلب دفاین؛ 15. عقد اللسان و دفع حمله کلب؛ 16. طلب اولاد و آسانی وضع حمل؛ 17. ازدیاد ذهب و ترك سفر؛ 18. سهولت طلب علم و صلاح؛ 19. معموري مواضع و تخریب آن؛ 20. ختم بعضی از سوره هاي قرآنی.
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذي نزل الفرقان علی عبده لیکون نذیرا للعالمین ...اما بعد یقول صادق صدق علمت علم الاولین و الاخرین و کنت نبیا و آدم بین الماء و الطین ...
انجام: دفع وسواس سوره ناس را در چهاردهم ماه بر ظرفی نویسد و از آب [آن] وضو سازد و از وسواس ایمن گردد و اﷲ اعلم بالصواب.
[نسخههاي منزوي 1/ 112؛ دنا 4 /862 (11 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 7 /325]
آغاز: برابر؛ انجام: از امام جعفر صادق علیه السلام منقول است که چون خواهد که میان دولشکر صلح کند سورة الواقعة صد وهشتاد بار بخواند. واﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی 1011ق؛ جلد: گالینگور، 52گ، 15 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 3 - 1709]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 382]
آغاز: بسمله از بعضی منقول است که چون این حروف ا ل م ص و ك و ي ع ظ من ج ف ن بر صنادیق اقمسه و بر در و دیوار و سراها؛ انجام: و به قل اعوذ برب الفلق و میکائیل علیه السلام به قل اعوذ برب الناس روایت است که پیغمبر صلی الله علیه و آله امام حسن و امام حسین علیهما السلام را بسیار به این دو سوره تعویذ کردي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1054ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 77گ، 15-16 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 3 - 1710]
خط: نستعلیق، بیکا، تا:1122ق؛ 104گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 16×24سم [ف: 2 - 398]
آغاز: برابر؛ انجام: البته میان آن دو لشکر بصلح انجامد و اﷲ اعلم خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: آغاز شعبان1130ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 62گ، 13 سطر (8×12)، اندازه: 13×16سم [ف: 3 - 956]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2408- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 78]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر آیینه که به غایت جلا داده باشند پیدا کنند.
خط: نسخ و نستعلیق مختلف، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی فرسوده، اندازه: 10×17سم [ف: - 540]
آغاز: برابر؛ انجام: این اسم رابه زنگار بنویسد بر پاره کاغذ اسم خودش واسم مادرش برد حاضر شود یا استنقفاطیس تمت کلمات بعون اﷲ
خط: نسخ، کا: ابوالحسن ابن مرحوم محمدرحیم بقال من ذریة حبیب بن مظاهر اسدي، تا: شوال 1229ق؛ جلد: تیماج مشکی، 164گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1710]
آغاز: برابر؛ انجام: ختم سوره واقعه را بجهت صلح میان دو لشکر صد و هشت بار بخواند البته صلح واقع شود
خط: نسخ، بیکا، تا: 11 ربیع الثانی 1259ق؛ بسیار مغلوط؛ جلد: مقوایی، 109گ (1پ-109ر)، 15 سطر، اندازه: 5/ 15×21سم [ف: 13 - 401]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر این آیه را سه مرتبه بر سیب یا حلوا بخوانند مطیع او گردد و هر کس بخورد اللهم انی اسئلک باسمک انت اﷲ الصمد الذي لم یلد ... کفوا احد و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم و اﷲ اعلم بالصواب. تمت الکتاب
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 113گ (10پ-122ر)، 17 سطر (5 /8×16)، اندازه: 15×21سم [ف: - 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فضل اﷲ بن محمد باقر سرچاهی، تا: 1320ق؛ مصدر است به رساله فارسی در مبحث امامت و غیره و مذیل است به پیشبینی سالهایی که در یکی از روزهاي محرم اتفاق میافتد؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 85گ، 20 سطر،
اندازه: 17×22 سم [ف: 244]
xazanat-ol asrar
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 3125
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: وسط؛ اهدایی: حافظ الصحی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 123گ، 14 سطر (5/ 8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 5 - 1541]
xazānat-ul akmal fi-l furū‘
جرجانی، یوسف بن علی، ق6 قمري
jorjānī, yūsof ebn-e ‘alī (- 12c)
فروع فقه حنفی را در شش مجلد گزارش کرده و بنا به گفته مؤلف اکثر مصنفات اصحاب را در بر دارد. شروع این کتاب روز عید اضحی سال 522 بوده است.
]کشف الظنون 1/ 702؛ دنا 4/ 862]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 185
آغاز: کتاب الایمان، قال اﷲ سبحانه و تعالی لا یؤاخذکم اﷲ باللغو فی ایمانکم و لکن یؤاخذکم بما عقدتم
تا انتهاي مجلد دوم، از کتاب الایمان تا ابتداي کتاب الصرف؛ خط: نسخ نازیبا، کا: عمر بن بلال بن ابراهیم حنفی نصیبی، تا: دهه آخر ذیحجه 634ق، جا: دمشق مدرسه عز الدین ایبک؛ مصحح، با علامت بلاغ، در برگ اول نام کتاب و مؤلف به خط «محمد خوانساري» مکتوب؛ مهر: «فیض ... محمد» (بیضی)؛ تملک: ابن ابراهیم الحسینی، حسین بن محمد سعید بن عبداﷲ بن حسین بن مرغی بن ناصرالدین سویدي بغدادي با مهر «حسین السویدي» (بیضی) در سال 1207، محمد بن سلطان المصري الحنفی؛ جلد: تیماج قهوه اي،235گ،19سطر،اندازه:5 /15×5/ 22سم[ف:1 - 134]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 386
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 443]
الامثال/ گوناگون/ عربی
xazānat-ul xayāl-il mašḥūna bi-durar-il aqwāl wa ġurar-il amṯāl
جزایري شیرازي، محمد مؤمن بن محمد قاسم، 1074ق-12 قمري
jazāyerī šīrāzī ،mohammad mo’men ebn-e mohammad qāsem (1664 - 18c)
تاریخ تألیف:9 شوال 1130ق
کتابی است مانند کشکول شیخ بهائی و همچنان که نامش حاکی است شامل مطالب متفرقه علمی و ادبی نظم و نثر و حکایات مناسبه اهل ذوق است. نویسنده میگوید: «ان هذه منثورة و غرر مشهوره و كلمات مأثوره و فقرات مسطوره و عبارات سانحة و اشارات لايحة و بشارات فائحة و انذارات قارحة مما اقتبسته من الاحاديث و الاثار المروية في الدفاتر او التقطته من كلام البلغاء و الفصحاء من الاوائل و الاواخر و رتبت رسالتي هذه علي احسن الترتيب و النظام»
آغاز: حمداً لمن جعل خزانة خيال اهل الکمال مشحونة بدرر الاقوال و غرر الامثال وفضل مداد العلماء علي دماء الشهداء ...
انجام: فاجعله زخرا لانفرادک اذبه يستنشط الفرد الغريب و يأنس هذا و الشکر لله علي نعمة الاتمام و الحمدلله الموفق العزيز العلام
چاپ: در سال 1393 ق، با مقدمه مرحوم آیت اﷲ العظمی مرعشی نجفی، به نام: کاشفة الحال فی ترجمة مؤلف خزانة الخیال، در قم، به چاپ رسیده است.؛ 1393ق./1352ش (چاپ تصویري)، وزیري، 4+635+7صص
[الذریعة 7/ 156؛ معجم المؤلفین 12 /69؛ اعیان الشیعة 46 /212؛ دنا 4 /862- 863 (13 نسخه)]
خط: نسخ، کا: شیخ عبد محمد، تا: سهشنبه 25 رمضان 1074ق؛ تملک: خانلر میرزاي احتشام الدوله در 1270؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (5/ 16×20)، اندازه: 20×5 /28سم [نشریه: 3 - 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 307گ، 27 سطر، اندازه: 5/ 20×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 644]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد مهدي، تا: قرن 12؛ با یادداشت مورخ 1259؛ کاغذ: ترمه هندي، جلد: میشن تریاکی، 461گ، 25 سطر، اندازه: 17×2 /31سم [ف: 1 - 200]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز [ف: 16 - 407]
آغاز: برابر؛ انجام: و اساله ان یکف عن کتابی هذا السنة المکابرین و یکل عنه اسنة اقلام المناقشین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش کاغذي، 194گ (85-279)، 25 سطر (5/ 14×25)، اندازه: 5/ 20×31 سم [ف: 28 - 29]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد ﷲ العزیز العلام الکریم المتعال و الصلوة؛ انجام: و الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا. تم الکتاب بعون اﷲ الوهاب فی شهر صفر المظفر سنة 1232
خط: نسخ، بیکا، تا: 1232ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج سرخ،240گ،29سطر (10×21)، اندازه: 5/ 20×31سم [ف: 9 - 48]
کا: علی اصغر بن محمد رفیع گوبارهاي یا تبریزي، تا: 1247ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن تریاکی [ف: 5 - 270]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ الموفق العزیز العلام و الصلاة علی محمد خیر الانام و آله المعصومین الکرام، و الحمدﷲ أولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 9 جمادي الثانی 1252ق؛ تملک: شیخ محمد نهاوندي به تاریخ 1366؛ جلد: تیماج مشکی، 321گ، 25 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 11- 164]
آغاز: برابر؛ انجام: والهمنی ملهم الصواب فی المقال ان المدرس هو مؤلف خزانة الخیال.
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: یحیی حسینی همدانی کبودرآهنگی، تا: رجب 1310ق؛ واقف: درةالسلطنه ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج عنابی، (8×15)، اندازه: 5/ 14×22سم [ف: 7 - 327]
آغاز: فاتحة کل کتاب کریم و مفتتح کل خطاب عظیم؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: یحیی حسینی همدانی کبودر آهنگی، تا: محرم 1311ق؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج یشمی، 117گ، 22 سطر (8×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 7 - 328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسداﷲ مازندرانی، تا: 1321ق [الفبائی: - 233]
آغاز: ان السلامة ان لو الهمت نطقت ** یا رب انک لی فی سیفه جار/ اعانه الدهر قد ماثم غادره ** کذلک الدهر نفاع و ضرار؛
انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 227گ، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1710]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا [ف: 4 - 412]
xazānat-ur rusūm
خواجه محمد بن محمد رحیم
xāje mohammad ebn-e mohammad rahīm
اهداء به: ابو الفتح سید سبحانقلی محمد بهادر خان
در رسم الخط قرآن کریم و قواعد نوشتن آن به روشی شاطبیه که در چند اصل و فرش تنظیم شده بود، مؤلف ما در اصول کلیات قواعدي را آورده که در همه جا به کار آید و در فرش تفصیل را به ترتیب سوره ها نگارش داده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6890
آغاز: یا من نور قلوبنا بقراء القرآن و شرح صدور نا بتلاوة الفرقان و زینمصاحفنا برسوم العثمان؛ انجام: یدا با لف ذات لهب حمالة من مسد کفوا النفث اله الجنة
خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ یادداشتی از جمال الدین احمد؛ جلد: مقوایی، 100گ، 13 سطر، اندازه: 5/ 11×16سم [ف: 18 - 82]
xazānat-ur riwāyāt
هندي، چکن بن احمد
hendī, čekan ebn-e ahmad
در این کتاب بسیاري از اخبار و فتاوي و معارف حنفیه جمع گردیده است. مؤلف در دیباچه آن گفته است که در جوانی به جمع نمودن مسائل فقهی و روایات و فواید دینی اشتیاق بسیار داشتم و در هر جا به فایده یا فتوایی دست مییافتم آن را با ذکر سند یادداشت میکردم. این یادداشتها به تدریج جمع گردید و مجموعهاي شد ولیکن در آن هیچ گونه ترتیبی وجود نداشت. مسائل و موضوعات گوناگون به هم آمیخته بود و مراجعه به آن نفعی نمیداد و مطلوب از آن حاصل نمیشد. لذا ناچار شدم آن یادداشتها را موضوعی نمایم و هر مطلبی را در باب و فصل مربوط بهآن یاد کنم. کتاب خزانة الروایات داراي عناوین «کتاب، باب: و فصل» میباشد. ولیکن این عناوین نظم و ترتیب خاصی ندارد. این کتاب از جهاتی اهمیت دارد و بعضی از محاسن آن یاد میگردد: 1. منابع اخبار و فقه حنفی از دانشمندان ایرانی و غیره؛ 2. امثال عامیانه فارسی متداول درگذشته؛ 3. اصطلاحات فقهی و حقوقی فارسی قدیم؛ 4. فتواهاي عجیب فقهاي حنفی ایرانی و غیره؛ 5. ترکیبات و مفردات فارسی؛ 6. نام بسیاري از دانشمندان حنفی ایرانی و غیره؛ 7. چگونگی استدلال به اخبار و احادیث و استنتاج از آنها در گذشته. فهرست اجمالی کتاب ها و ابواب و فصول: کتاب العلم، کتاب الطهارة ،کتاب الصلوة ؛ کتاب الزکاة؛ کتاب الصوم؛ کتاب النکاح؛ کتاب الطلاق؛ کتاب العتاق؛ کتاب الحدود؛ کتاب السرقة ؛ کتاب السیر؛ کتاب اللقیط؛ کتاب الایق؛ کتاب المفقود؛ کتاب الاستحسان و
الاكراهية؛ باب في فصل القرآن؛ فصل في آداب كتاب القرآن تعظيمه؛ فصل في ادب الكتابه الي الاحباء و الاخوان؛ باب في تعظيم اسم الله و اسم نبيه و التسبيح؛ فصل في الدعا؛ باب في الاسلام و المسافحه ... باب تسميه العاطس؛ باب في الكلام و سننه؛ فصل في الغيبة؛ باب في الامر بالمعروف و النهي عن المنكر؛ باب ما يمنع الناس و مالا يمنع؛ باب في الاكل و الشرب؛ فصل في الضيافة و الولوليمة؛ باب اللبس؛ فصل في استعمال الذهب و الفضة؛ باب النظر و المس؛ باب النوم و آدابه؛ باب في الكسب؛ باب في شعور الانسان؛ باب في التداوي و العلاج؛ باب قتل الانسان و الحيوان؛ باب في المسائل النشورة؛ باب في القطيب. مؤلف از کتابهاي اخبار و احادیث و فقه فارسی و عربی حنفیان که اکنون کمیاب است بسیار یاد کرده و در بسیاري از مواضع عین عبارات کتابها را نقل نموده و اینک بعضی منابعی را که او یاد کرده است: المدارك، شرعة الاسلام، احياء العلوم، فتاوي السراجيه المضمرات، الكافي، الحميدي، الخوارزمي، حصن الايمان، التاتار خانية، الروضة، الخلاصة، تفسير الدر، كفاية الشعبي، الكشاف، النبيه الفقيه، الملتقط الناصري، التجنيس، الغياثيه، الظهيرية، جواهر الفتاوي، نصاب الاحتساب، البدوي، بستان الفقيه، دستور السالكين، روضة العلما، القنية، الامتناع، الحسامي، حاشية البزدوي، كشف القناع الرسالة الترصيع، مجموعة الروايات، الفتاوي الصوفيةالذخيرة، الهداية، الفصول العمادية، المزيد، الرسالة الكرخية، عين العلم، دستور القضاة الخانية المحيط، منيه المصلي، جوامع الفقه العتابية، شرح الوقاية، النهاية، الشاهان، الصيرفية، التهذيب، كنز العباد، الحمادية، البقالي، المنهاجية، مفيد المستفيد، السغناقي عمدة الاسلام، المستصفي، التحفة المنظومة، التبيين، الاوزجندي، الزاهدي، نوادر الفتاوي، عقد اللئالي، المسافري، ترغيب الصلوة، رساله صدرالدين بن حسام، رساله الكنز، معدن الكنز، البداية مجموعة الواقعات، الجامع الصغير الخاني، العقايد النسفيه، شرح العقايد النسفية، الفرايد، العيون، المنصفي، القرالخوانيه، نصاب الفقة، الينابيع، المتفق، شرح المتفق، العوارف، كشف القناع، تفسير ام المعاني، الشفام، اقلامم الاسلام، فوايد الدراية، شمال الاتقياء، غنية الاصول، رساله في اسباب الغني و الفقر من مولي احمد بن ابي القاسم دولت آبادي، المصابيح، مختار الفتاوي، تفسير العسر الاسراف. فوايد الفواد، التعليقه، دليل المالكين، المتفق، الامتاع، مختصرالاحياده.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه البيان و رفع مدارج العالمين ... اما بعد فان اشرف العلوم قدرا و اهمها احتياجا و اقواها اعتمادا
انجام: پس در استعمال از خوشبوي ناپاك چه فایده بود بوجود خوشبویی ها پاك و اﷲ اعلم بالصواب.
[دنا 4 /863]
آغاز و انجام: برابر در آغاز نسخه فهرست ابواب و فصول کتاب نوشته شده و نیز یادداشتهاي بسیاري در مورد فقه و اخبار آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: «مفتی شرع حافظ نور محمد 1216» (بیضی)، «سلام علی ابراهیم 1284»؛ کاغذ: ایرانی، جلد: مقوایی، 722ص، 23 سطر، اندازه: 5/ 16×5/ 25سم [ف: 2 - 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 12 رمضان 1091ق؛ داراي یک سرلوح مرصع با نقش گل و بوته، مجدول 3 خطی مذهب، مصحح، محشی؛ تملک: گل محمد درویش قادري؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقواي یشمی، 470گ، 19 سطر (6×15)، اندازه: 13×22سم [ف: 35 - 351]
آغاز: برابر؛ انجام: باب وقت الصوم و نیته فی الکنز هو ترك الاکل و الشرب
جلد اول و از کتاب العلم تا کتاب الصوم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد عبدالوهاب و مهر «محمد عبدالوهاب» (مربع)، محمد امین؛ جلد: مقوایی، 218گ، 23 سطر، اندازه: 5/ 13×23سم [ف: 6 - 109]
xazānat-ul ‘ulamā’
انصاري، محمد رضا بن محمد صالح
ansārī, mohammad rezā ebn-e mohammad sāleh
کتابی است مبسوط و استدلالی در فقه اهل سنت. این نسخه از ابتداي کتاب البیع تا انتهاي کتاب الشهادات و شامل: کتاب البیع، داراي شانزده باب؛ کتاب الکفالة، داراي چهار باب؛ کتاب الحوال ، داراي یک باب؛ کتاب الوکالة: داراي هفت باب؛ کتاب الشهادات، هفده باب به شرح: باب الشهادة بالشهرة و التسامع، باب فیما یقبل من الشهادة و ما لا یقبل، باب فیما ینبغی للقاضی أن یفعل و ما لایفعل، باب فی شهادة المتهم، باب الشهادة فی العقار، باب مسائل الشهادة، باب الاختلاف فی الشهادة و الدعوي، باب الشهادة فی المواریث و غیر ذلک، باب الشهادة علی الشهادة، باب الشهاد علی النفی، باب شهادة الکافر، باب ما تقبل الشهادة بدون الدعوي و ما لا یقبل، باب الشهادة و حرمة الغلیظة و تأخیرها فی حقوق اﷲ و غیره، باب الرجوع عن الشهادة، باب الجرح بالتزکیة.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11482
آغاز: الحمدﷲ الذي ناط نظام الکائنات من الخواص و العوام بشعایر الشرع و ا حکام؛ انجام: من مباهل الحکام و قلت
المبالات ان الشهود العوام ...
جلد2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ تاریخ وقف: اردیبهشت 1352؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 160گ، 24 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 1/ 21 - 572]
xazānat-ul ‘ulūm
گزیده اي است از احیاء العلوم غزالی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3423
آغاز: بسمله ... الحمد اﷲ الذي یستفتح به کل کتاب و بذکره یصدر کل خطاب ... اما بعد هذا کتاب خزانة العلوم فی الدین مختصر مما الفه ... محمد ... الغزالی الطوسی؛ انجام: الحمد اﷲ الذي من علینا بعصمة من الامراض و الاسقام الی اتمامه.
خط: نسخ، کا: محمد قدقی، تا: قرن 11 و 12؛ نوشته شده براي قطب بلال؛ جلد: شمیز مشکی، 327گ، 18 سطر (11×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 11 - 2427]
xazānat-ul fatāwā
حنفی، احمد بن محمد، - 561 قمري
hanafī, ahmad ebn-e mohammad (- 1166)
این کتاب مختصر کتاب «مجمع الفتاوي» اوست.
[دنا 4/ 863؛ الاوقاف العامة بغداد 1 /429]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی به تاریخ 1263 و اینکه از سید محمد خوش پوش به سال 1283 بخشیده شده، تملکی بدون نام بتاریخ 25 جمادي الثانی 1292؛ جلد: تیماج روغنی، 223گ، 21 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: - 55]
کا: علی بن الحاج، تا: 1222ق؛ خریداري از مصطفی حسینی؛ اندازه: 8 /14×6/ 20سم [رایانه]
xazānat-ul farā’id
شریف رازي، عباسقلی بن قنبرعلی، 1291-1374قمري
šarīf-e rāzī, ‘abbās-qolī ebn-e qanbar ‘alī (1874 - 1955)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8539
آغاز: بسمله، هذا کتابنا خزانه الفرائد جمعنا فیه ما استظرفناه من الکتب؛ انجام: من قیل فافهم فافهم و لا تغفل
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [الفبائی: - 233]
xazānat-ul fiqh
سمرقندي، نصر بن محمد، - 375 قمري
samarqandī, nasr ebn-e mohammad (- 986)
رساله مختصري است فتوایی مشتمل بر همه ابواب فقه، نامبرده به جهت حفظ مسائل و سرعت فهم مطالب، همه ابواب را از ابتدا تا انتها به صورت اعداد و ارقام تنظیم نموده است. به عنوان مثال: و السنة في الوضوء عشرة أشياء؛ نوافل الصلاة عشره أشياء؛ عشرة أشياء يمنع جواز الهبة؛ ثلاثة عشر شيئا يصير لها محجورًا. وي درباره حکم آب مضاف مینویسد: «و اما الماء المقید فانه یجوز ازالة النجاسة و لا یجوز الوضوء به» و نیز درباره طلاق چنین آورده است: «ثلاثة من النساء لا یکره طلاقهن عقیب الجماع الائسة و الصغیرة و الحامل.» آخرین باب آن الفاظ الکفر است که 70 لفظ است و عبارتهاي فارسی هم دارد.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قال الشیخ ...: اعلم ان الفقه علم حسن و هو اجل من سائر العلوم و هو علم الدین ...
انجام: و لو قال الرجال: چرا حلال نکردي، فقال: با حرام یابم حلال را چه کنم کافر نگردد
چاپ: بغداد، محقق صلاح الدین الناهی، چاپ اول، 1386-1387ق.
[کشف الظنون 1 /703؛ مجمع علمی عراقی 1 /53 و 1/ 54 و 1/ 56؛ الاوقاف العامة بغداد 1/ 428 و 1 /429؛ دنا 4/ 863 (4 نسخه)]
آغاز: الحرب لاعشيرة له و لاقوم الارجل، ثم حفر بئرا في الطريق ثم حول ولاه الي غيره قبل ان يوقع فيه احدا ... كتاب السير، اعلم بان الجهاد فرض علي الكفاية اذا قام به فريق من الناس سقط عن الباقين؛ انجام: لايكفر و يستحق اللعن و لو قذف نسوة النبي صلي الله عليه و سلم و رضي عنهن لايكفر و يستحقق اللعن الا عايشه رضي الله تعالي عنها. و الله سبحانه و تعالي اعلم باالصواب
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1007ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی و فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 20گ (4-24)، ابعاد متن: 4×10، اندازه: 5 /8×5/ 14سم [ف: 13 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: فان امر الدین دقیق و باﷲ العصمة و التوفیق
خط: نسخ، بیکا، تا: 1112ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج سوخته، 122گ، 17 سطر (7×5/ 14)، اندازه: 14×5 /20سم [ف: 28 - 495]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 114گ، 13 سطر، اندازه: 5/ 11×5 /19سم [اهدائی رهبر: 3 - 269]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 408
همان نسخه بالا [مؤید: 1 - 332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا عمر تحمسچی براهیم آغا (کذ) باجلان زاده، تا: 1219ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 77گ، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 /21 - 574]
xazānat-ul laṭā’if fī š.-il miṣbāḥ
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1/ 721-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 6316 Or.؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن شعبان بن الیاس ختنی، بیتا؛ 51گ (1پ-52ر)، 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 528]
xazānat-ul matīn
سمنقانی، حسین بن محمد
samanqānī, hoseyn ebn-e mohammad
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25164
آغاز: و الکف صفر و الطریق مخوف؛ انجام: یوقف جمیع الدار... تقبل و اﷲ اعلم
خط: نسخ کهن، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
xazān va bahār
کاشف شیرازي، محمد شریف بن محمد، 1001 - 1060 ؟ قمري
kāšef-e šīrāzī ،mohammad šarīf ebn-e mohammad (1593 - 1650)
به خواهش: محمد اسماعیل (برادر کوچکش)
تاریخ تألیف: 1060ق یا 1061ق
داستان ها و حکایاتی را که متضمن آسایش پس از ناراحتی است، با نثر ادبی شیوا گرد آورده است و اشعار فارسی که به کار رفته بنا به گفته مؤلف از خودش می باشد، و در اول کتاب حروف «صراط علی حق نمسکه» را که هر کدام رمز یکی از القاب حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام میباشد شرح کرده است. بیشتر داستانها از کتاب «الفرج بعد الشده» ابن الجوزي انتخاب شده و بقیه را خود مؤلف گرد آورده است. شامل یک «مقدمه» و چهارده «اساس» و «خاتمه:» 1. صبر، 2. رحم، 3. ادب، 4. طهارت، 5. عبادت، 6. لطف، 7. یقین، 8. حلم، 9. نصرت، 10. مروت، 11. سخاوت، 12. کرامت، 13. هدایت. این کتاب گذشته از رهگذر نثر فارسی در ایجاد امید در انسانها بسیار مؤثر و فرج بعد از شدت را بیان میدارد و در هر اساسی حکایات عجیبهاي نقل میکند که بسی آموزنده است. در خاتمه به احوال خویش میپردازد و میگوید که پدرش از مردم شیراز بوده است و در کربلا ازدواج کرده و مؤلف این کتاب، در کربلا متولد یافته آن گاه پدرش در سال 1006ق به اصفهان برمیگردد و در این سال، مؤلف پنج سال داشته. پس از آن در سال 1010ق با پدر به خراسان میرود و در 1029ق به اصفهان برمیگردد و در سال 1035ق پدرش به ري میرود و در آن جا وفات مییابد. همچنین در خاتمه این کتاب آمده است که مؤلف، ادبیات و منطق و کلام را نزد پدرش خوانده و برخی از آثارش را نام میبرد.
آغاز: بسمله چمن آراي فرج بعد از شدت درخزان و بهار روزگار لطف شامل حضرت سبحانی است که ذات کامل انسانی را از وحشت سراي رحم
انجام: بتاریخ وي گفت راي رزین ** که «باید خزان و بهار این چنین
چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1883؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276ق، خشتی، 129ص
[الذریعة 7/ 151 و ج 7-251؛ نسخههاي منزوي 2/ 1601؛ فهرست نسخ فارسی سن پترزبوك شماره 107 این کتاب بتفصیل معرفی شده است؛ گنج بخش منزوي 915؛ مشترك پاکستان 4/ 2315: نشانی 4 نسخه؛ فارس شناسی ص 91؛ فهرستواره منزوي 6 /436-437 و 1/ 327؛ معجم المؤلفین ج 10: 67؛ اعیان الشیعه 45: 222 ؛ دنا 4/ 864-866 (85 نسخه)]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1060ق [الفبائی: - 233]
آغاز: ... نواي ناله بهزاد است که باد صبا از گرانی این غائله با خفقان همزاد است
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي رازي، تا: سهشنبه 22 ذیحجه 1067ق؛ افتادگی: آغاز؛ 77گ، اندازه: 14×5/ 24سم [ف: - 34]
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: مهدي نجف قلی بن مرحوم حاجی ایمان الاصل قمی بن مرحوم حاجی ایمان الاصل ساکن شماخی، تا: یکشنبه 10 محرم 1096ق؛ کاغذ: فرنگی قسمتی الوان، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 203گ، 10 سطر (5×10)، اندازه: 5 /10×5/ 17سم [ف: - 24]
آغاز: برابر؛ انجام: بر من مطیع تنگ مساز
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم ابن میرشاه قوام الدین حسینی، تا: 26 صفر 1097ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 102گ، 17 سطر (8×5/ 13)، اندازه: 5/ 13×20سم [ف: - 91]
آغاز: در ربع مسکون مربع نشینی بر وساده شرف چون ذات شریفش ندیده و صدف گوش گهر سنجان نطق و اشارت عبارتی چون موج خروش بشارتش نشنیده ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: «علی اکبر» (بیضی)؛ تملک: رضاقلی بن علی اکبر بقال به سال 1291ق؛ جلد: تیماج مشکی، 104گ، 17سطر، اندازه: 5/ 13×23سم [ف: 28 - 328]
آغاز: برابر؛ انجام: دست و گردن بسته زبانیه جهنم را به طغراي سندع الزبانیه به دوزخ کشند مرا در زیر لواي نصر من اﷲ و فتح قریب مکان ده و چون زاده خاك ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده علی نقی الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قهوه اي، 131گ، 15 سطر (8×5/ 13)، اندازه: 15×5/ 19سم [ف: 39 - 291]
آغاز: ... بلارك پنجمین فلک جون بهرام جوبین ...
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (در مقده کمی افتاده)؛ مهر: «عبداﷲ 1251» (بیضی)، «عبده محمد ولی 1266» (بیضی)، ...« فتح اﷲ» (بیضی)، «عبده شمس الاطباء»؛ کاغذ: نباتی ، جلد: تیماج مشکی، 150گ، 15 سطر (5/ 8×5 /15) سطر، اندازه: 5/ 14×5/ 20سم [ف: 3 - 118]
آغاز: برابر؛ انجام: بجة عزیز القدري معلی مقداري محمد طاهر بیک قلمی گردید
خط: نسخ، کا: محمد بن کلبعلی تبریزي، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 104گ، 15 سطر (9×5/ 15)، اندازه: 5 /14×5/ 20سم [ف: 5 - 403]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 145گ، 16 سطر، اندازه: 4/ 13×4/ 20سم [ف:2-224]
آغاز: برابر؛ انجام: در هیچ وقتی از نغمه ناله خواموش (کذ) نیست و در هیچ زمان از شدت فرح خالی نیست علیه توکلت.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ واگذاري بنیاد مستضعفان در شهریور ماه 1367؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 128گ، 17 سطر، اندازه: 8×3/ 16سم [ف: 17 - 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 19 ربیع الاول 1116ق؛ جلد:
روغنی،94گ،22سطر،اندازه:13×25سم [محدث ارموي مخ:2-644]
خط: نستعلیق، بیکا، تا:1120 ق؛ 66گ (71پ-136ر) [ف: 1-218]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن اسماعیل همدانی، تا: 29 صفر 1122ق؛ مجدول، با کمندي به زر و مشکی؛ جلد: روغنی، 138گ، 15سطر، اندازه: 16×5 /24سم [ف: 28 - 82]
آغاز: کرامت به معنی قصد نیکی کردن است خواه مطابق اندیشه صاحب امید بوده باشد و خواه مخالف. فاما اغلب اوقات مطابق واقع میشود که قلوب مؤمنین آیتهاي راز یکدیگرند؛ انجام: یعنی قصد نیکوخواهی و صاحب این صفت به اتفاق جمهور عقلا ممدوح و محمود است. من خزان و بهار
خط: نسخ، بیکا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مشکی، 1ص (12پ)، اندازه: 12×5/ 24سم [ف: 20 - 382]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن سیف علی غسال تبریزي، تا: سهشنبه 10 جمادي الاول 1130ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده صفی علی بن رفیع» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 125گ، 14 سطر، اندازه: 15×5/ 20سم [ف: 7 - 182]
آغاز: لؤلؤ منثورا برگزیده که از خمار خجلتش؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، کا: اسحاق بن علی نقی بن محمد تقی بن مهراب رکن مازندرانی، تا: 1174ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ مهر: «سلام علی ابراهیم» (چهارگوش)؛ کاغذ: سمرقندي کلفت نخودي، جلد: مقوایی، 126گ، 14 سطر (10×15)، اندازه: 5/ 14×20سم [ف: 2 - 93]
آغاز: هند و بچه سومنات بلاست ** بیت ز تشریف او لاله گلگون قباست؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1183ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج سرخ، 19 سطر (7×15)، اندازه: 5/ 12×5/ 19سم [ف: 4 - 2141]
آغاز: برابر؛ انجام: و اﷲ اعلم بالصواب. شکر که این نامه بعنوان رسید. پیشتر از عمر بپایان رسید.
خط: نستعلیق، کا: محمدباقر بن محمدعلی آشتیانی، تا: 1196ق؛ 228ص(2-230) [ف: 7 - 114]
آغاز: برابر؛ انجام: مشاطه زلف پریشان این شاهد لولی ادا و نوازنده این ساز ناساز خارج نوا المذنب الاسف ابن شمس الدین محمد، محمد شریف المتخلص بکاشف کمیت قلم را
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (نیمه صفحه 231
نسخه نانوشته است و از خاتمه جز دو سطر، باقی نانوشته است)؛ مجدول؛ یادداشت مورخ 1264؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 117گ، 17 سطر، اندازه: 5 /13×5/ 20سم [ف: 24 - 325]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، قطع: خشتی [چند نسخه-ف: 354]
انجام: در زمان طلاقش داده و وجه صداقش در کنارش نهاده به خانه پدر فرستاده و بعد از انقضاي عده باز به نزد وي ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 172گ، 12 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 105]
آغاز: آن چهار نفر غریب افتاد آغاز ملایمت و تفتیش احوال ایشان نمود؛ انجام: زبان استعاذه با استغفار نمی گشایم که هنوز از ذخایر معاصی.
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز (20 برگ) و انجام (یک برگ)؛ در شناسنامه تحت عنوان «مجموعه قصص» نامگذاري شده بود؛ واقف: عباس فخیمی، آذر 1362؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: مقوا، 101گ، 15 سطر، اندازه: 6/ 15×7/ 20سم [ف: 17 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: این نقش بدیع همواره بوقلمونی پیشه نمود.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي و آبی، جلد: مشمع سبز، 152گ، 12-13 سطر، اندازه: 5/ 13×6/ 19سم [ف: 17 - 127]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 166گ، 14 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1708]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 696]
آغاز: برابر؛ انجام: از راه خودستاي ببازار دنبه گدازان در آیم جز عالم الغیب هیچ آینه وجودي پی غبار شوب و زنگ عیب نیست؛ تمت الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: اواخر قرن 13، بخش نونویس: 22 محرم 1271ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: ...« حسین 1313» (بیضی)، «اللهم صل علی محمد»، «عبدالرزاق» (مربع)، «نجقلی 1298» (به شکل بز کوهی)، «عبداﷲ 1336» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی نخودي ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 175گ، 11 سطر (9×15)، اندازه: 16×20سم [ف: 2 /40 - 86]
آغاز: برابر؛ انجام: این نقش بدیع همواره بوقلمونی پیشه نمود.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: صفر 1201ق؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 122گ، 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 17 - 126]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 1جمادي الثانی1206ق [نشریه:5- 377]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: 1206 ق [الفبائی: - 233]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1209ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 161گ، 15 سطر (7×5/ 14)، اندازه: 5 /13×22سم [ف: 5 - 259]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: عبدالرسول بن محمد هادي منشی رشتی، تا: 1187 الی 1213ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه مشکی، 76گ، 16 سطر، اندازه: 20×23سم [ف: 17 - 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 ذیقعده 1215ق؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ کاغذ: نخودي و شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 123گ، 17 سطر، اندازه: 7 /10×6/ 19سم [ف: 17 - 128]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1218ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج قهوه اي، 139گ، 14 سطر (5/ 9×16)، اندازه: 5/ 16×22سم [ف: 1 - 218]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن علی رضا خان مرندي، تا: 1218 ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، قطع: وزیري [نشریه: 13 - 438]
آغاز: که دیده امهات اربعه در ربع مسکون مربع نشین برو ساده عز و شرف چون ذات شریفش ندیده؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1222ق، براي بوداق خان؛ افتادگی: آغاز (اندکی)؛ تملک: حاجی نایب نجف آبادي به تاریخ22شوال 1316 به خط محمد علی یزدي ولد حاجی محمد باقر یزدي؛ جلد: تیماج قهوه اي،100گ، 15 سطر، اندازه: 21×5 /30سم [ف: - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: علیه توکلت من الشرور و الشدائد و الیه انبنا من النعم الفوائد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1226ق؛ مهر: «عبده محمد حسین 1230« (مربع)، «یحیی 1286» (به شکل قلب)، «عبده الراجی
حسینعلی 1227» (بیضی)، «... محمد ...» (بیضی)، «عبده حسین 1225» (بیضی)، «یوسفعلی» (بیضی)، «عبده زین العابدین 1267» (بیضی)، «عبده یوسف» «مربع)، «العبد المذنب فتح اﷲ1226» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 94گ، اندازه: 17×21سم [مؤید: 3 - 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک محمد بن کربلایی عبدالعلی اندجانی، تا: 1226ق؛ واقف: عباس فخیمی، آبان 1362؛ کاغذ: آبی و نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 270ص 3/ 15×21سم [ف: 17 - 283]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد، تا: 27 جمادي الثانی1230ق، جا: خوي؛ مهر: «الراجی محمد علی» (بیضی)، «عبده محمد باقر»؛ جلد: مقوایی، 14 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: - 305]
خط: نسخ، کا: سجانو ... بن مشهدي محمد رضا دزماري، تا: 1232ق؛ محشی؛ مهر: «عبده علیقلی» (بیضی)، «عبده علی نقی» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 126گ، 19 سطر، اندازه: 5 /14×5/ 20 سم [ف: 1 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: محبت موالیانت را در آغوش دلم تنگ است در آن عرصه طرح مبانیت مینداز
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل خوئی، تا: 4 شعبان 1234ق؛ گویا از روي نسخهاي که بیستم ذیقعده 1226 نوشته شده بود؛ جلد: مقوایی، 85گ، 18 سطر، اندازه: 5 /15×5/ 23سم [ف: 3 - 308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 80گ، 14 سطر (9×5 /14)، اندازه: 15×21سم [ف: 6-236]
آغاز: بلارك پنجمین فلک چون بهرام جوبین ...
خط: نستعلیق پخته، کا: علی اکبر بن سلطان لورجانی، تا: 1236ق؛ 60 گ (158ر-217پ) [ف: 3 - 118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 21 ذیحجه 1237ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچهاي، 200ص، 12 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 2 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 2 جمادي الثانی 1239ق؛ 65گ (40پ-104پ) [ف: 1 - 217]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1240ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 101گ، 17 سطر، اندازه: 5 /13×19سم [مؤید: 3 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1240ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر، اندازه: 7 /14×2/ 20سم [نشریه: 6 - 87]
آغاز: برابر؛ انجام: چون اسب چوبین بازمانده و هو المبداء و المعاد.
خط: تحریري متوسط، بیکا،تا:1241ق؛کاغذ: فرنگی سفید، جلد: میشن سیاه، 300، 15-17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6-189]
آغاز: برابر؛ انجام: شکر که این نامه به عنوان رسید ** بیشتر عمر به پایان رسید
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید لاریجانی، تا: شوال 1243ق؛ جلد: مقوایی، 418ص، 13 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی آشتیانی قمی، تا: جمادي الاول 1245ق؛ مهر: «م ح م د ت ق ي» (بیضی)، «یا امام محمد تقی 1226»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 134گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن احمد شریف تفرشی، تا: 26 شعبان 1247ق؛ تملک: علی قلی میرزا؛ مهر: ...« الشریف»؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز،121گ، 16 سطر (9×18)، اندازه: 17×28سم [سنا: ف: 1 - 133]
آغاز: برابر؛ انجام: در آیم جز عالم الغیب هیچ آینه وجودي بی غبار شوب و زنگ غیب نیست.
نسخه کامل و پاکیزه؛ خط: نستعلیق، کا: موسی ثمري، تا: یکشنبه 28 ذیقعده 1247ق؛ مهر: «فخر الاطباء 1278» (بیضی)، «محمد علی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 128گ، 17 سطر (5 /8×16) سطر، اندازه: 5 /13×5/ 20سم [ف: 51 - 83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1248ق؛ واقف: عباس فخیمی، آذر 1363؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مشکی، 101گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 17 - 127]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب در فهرست «فرج بعد از شدت» آمده که با توجه به آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج سیاه، 109گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: - 102]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 18 محرم 1252ق؛ قطع: وزیري [نشریه: 7- 148]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1253ق؛ اندازه: 15×22سم [نسخه پژوهی: 3 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 11 شوال 1254ق؛ جلد: مقوا با روکش کاغذي قهوه اي، 62گ (104پ-165پ)، اندازه: 19×29سم [ف: - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد قاسم، تا: جمعه محرم 1255ق؛ مهر: «عبده الراجی یعقوب» (بیضی)؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 149گ، 12-15 سطر (5 /9×14)، اندازه: 5 /13×20سم [ف: 2 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1255ق؛ محشی، برخی واژه هاي عربی به فارسی ترجمه شده؛ مهر: «صدر الذاکرین» (بیضی)، «ادرکنی یا محمد» (چهارگوش)؛ تملک: حاج سید اسماعیل بن محمد بن حسین حسینی در 1333؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 262ص، 13سطر، اندازه: 18×5 /22سم [ف: 10 - 378]
آغاز: اصولان عشق در آورده و محبوب تحقیقی را به ترنم لعمرك انهم لفی سکرتهم یعمهون شهره شهر محبت کرده خط: نستعلیق، کا: محمد رضا صرافیانی، تا: پنجشنبه جمادي الاول 1256ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجی جلیل» (بیضی)، «عبده الراجی محمد علی»، «مظهر نور الهی عبدالجلیل»، «یا رب جلیل»؛ جلد: مقوایی، 113گ، 16 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 6 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 6 صفر 1256ق؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 95گ، 17 سطر، اندازه: 7/ 16×4/ 21سم [ف: 17-127]
آغاز: ... پس بقرینه ذلک الکتاب لاریب فیه کلمه محذوفه منحصر است درلفظ اﷲ پس بقرینه کلام معجز نظام برین تقدیر است که علی کلام اﷲ وحروف هدایت مألوف مزبوره که؛
انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر علی بن فتحعلی موسوي طالشی، تا: ذیحجه 1256 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 69گ، 14سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: صفر 1256ق [الفبائی: - 233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 121ص (111-332)، 13 سطر (5 /9×15)، اندازه: 15×5/ 21سم [ف: 6 - 234]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: یکشنبه 14 شعبان 1259ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج مشکی، 137گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 16×25سم [ف: 26 - 209]
آغاز: برابر
خط: تحریري، بیکا، تا: سهشنبه 8 جمادي الاول 1259ق؛ 108گ، 17 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 3 - 1708]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ جلد: گالینگور لیمویی، 182گ (17-199پ)، جز صفحات چلیپا 14 سطر، قطع: رقعی [نشریه: 13- 130]
خط: نستعلیق، کا: سید عبداﷲ بن سید صالح بن سید یوسف بن سید حق ویردي بن سید هادي گرمرودي، تا: 28 ذیقعده 1261ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 151گ، 15 سطر (11×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 15 - 4089]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 15 جمادي الثانی 1264ق؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: چرمی ماشی، 63گ، 22 سطر (5/ 12×24)، اندازه: 22×35سم [ف: 7 - 326]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 جمادي الثانی 1265ق؛ جلد: تیماج مشکی، 13 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 10]
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 15 ربیع الاول 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 111گ (41پ- 151پ)، 19 سطر (5/ 8×15)، اندازه: 13×19سم [ف: 8 - 243]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1269ق؛ 114گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 92]
آغاز: برابر؛ انجام: همانا در خواب غفلت تارپود هر زمان.
خط: تحریري متوسط، کا: علی اصغر ولد حاجی بابا ملقب به محب الفقراء، تا: 1272ق، جا: ارومیه؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: کاغذ ابري قهوه اي، 194ص، 13 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 188]
خط: نستعلیق، کا: اقل السادات؟، تا: 1273ق؛ جلد: تیماج مشکی، 138گ، 15 سطر، اندازه: 5 /14×21سم [محدث ارموي مخ: 2-644]
خط: نستعلیق، کا: قلی بیات ملایري همدانی روشتی مراغی، تا: پنجشنبه 14 ذیقعده 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 83گ، 21 سطر (5/ 11×5/ 22)، اندازه: 5 /20×22سم [ف: - 100]
خط: نستعلیق، کا: فتح اله تویسرکانی، تا: 5 شوال 1276ق، به نام و براي سید صادق خوانساري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه پارچه بنفش، 104گ، 17 سطر، اندازه: 8/ 14×22سم [ف: 2 - 224]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن ملا محمد، تا: ذیحجه 1281ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ نارنجی، 103گ، 12 سطر، اندازه: 7/ 16×8/ 21 سم [ف: 2 - 224]
آغاز: موج خروش بشارتش نشنیده طلیعه جمال بی همالش مطلوب حقیقی را به زمزمه لولاك لما خلقت الافلاك در دایره صاحب اصولان عشق در آورده
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 4 ذیحجه 1283ق، جهت ملا علی اکبر؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج ساغري، 94گ، 17 سطر، اندازه: 17×5 /21سم [ف: 2 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: و کثرت عسرت گریبان گیر و از هر طرف هجوم آور بودند.
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد تقی بن میرزا رفیع دماوندي، تا: 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن مشکی، 100گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 15×3/ 21سم [ف: 2 - 224]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الثانی1300 ق؛ 92 گ، اندازه: 13×19سم [ف: - 84]
خط: نستعلیق شکسته، کا: اختر خانم صبیه آقا میرزا ابراهیم آشتیانی، تا: قرن 14؛ 132گ (1پ-132پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 261]
آغاز: برابر؛ انجام: چون کوکب راجع به صورت تبدیل از مشرق دولت طالع گشته پس چون صفه بار از ازدحام اغیار خلوت شد و بجز وزیر که (تمت کتاب)
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: علی بن اسماعیل، تا: 1313ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا سبز، 85گ، 13-17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1709]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالخالق خلخالی، تا: جمادي الثانی 1313ق، در ایام کهولت، تحریر یافته تا داخل کتابهاي آقا میرزا عبدالکتاب باشد؛ داراي یادداشتهاي مذهبی و تاریخی مهم در حواشی صفحات بین سالهاي 1327 تا 1348 نوشته شده، یادداشتها ظاهرا از محمد تقی خان خلخالی است، از جمله یادداشتهاي مهم تفصیل خشکسالی است که سال 1335 در زنجان اتفاق افتاده به طوري که حتی در قریهاي اطراف زنجان یک نفر پسر خود را خورده و عدهاي به گیلان و رشت فرار کردند اما همه مردند، و تشریح کیفیت انجمن مشروطه در سال 1325ق؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج قهوه اي، 103گ، 13 سطر، اندازه: 16×3/ 21سم [ف: 41 - 328]
آغاز: برابر؛ انجام: پس موازي ده هزار دینار از زر سرخ از عین المال خود نقد کرده بشفاعت جمعی از مقبلان روي بدان قبله حاجات نهادم و قصه گم شدن ...
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 28گ (99پ- 126پ) [ف: 15 - 242]
آغاز: برابر؛ انجام: فردوس گلی زبوستانش ** عرش آمده فرش آستانش/ در حشر بود رداي او بس ** تنپوش برهنگان بی کس
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ پس از کتاب: پر کردن مربع، صیغه ازدواج، طلاق، قبالجات و جز اینها آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 136گ (1پ-137ر)، اندازه: 5/ 15×5/ 21سم [ف: 1 - 372]
آغاز: برابر؛ انجام: تا از خمار لیس لهم طعام الا من غسلین آسوده نشینم نفس ضحاك پرستم که همیشه از آسیب.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 212گ، 12 سطر، اندازه: 10×5 /16سم [ف: 2 - 275]
بیکا، بیتا؛ چون این نسخه بسیار ناقص و خیلی مغلوط است از شرح حال مؤلف هم غیر از دو صفحه آن هم مختلف در این نسخه نیست [ف: - 198]
نسخه اصل: ش 431 کتابخانه گنج بخش؛ بیکا، بیتا [فیلمها ف: 3
آغاز: برابر؛ انجام: در آن عرصه طرح مبانیت میاندازد.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: ایرانی، 200ص، 14 سطر، اندازه: 5/ 17×22 سم [ف: 1 - 76]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
xazāne-ye tasānīf = jāme‘-ot tasānīf
سیاح محقق، محمد احمد، 1232 - 1288 ؟ قمري
sayyāh mohaqeq ،mohammad ahmad (1817 - 1871)
تاریخ تألیف: 1293ق (= جامع التصانیف)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3735-ف
نسخه اصل: نسخه آقاي سید علی رضاي ریحان یزدي؛ خط: نستعلیق هندي، بی کا، بیتا؛ 179گ، قطع: ربعی [فیلمها ف:2-235]
xazāne-ye javāher-e mahmūd šāhī
قریشی، ابوالفتح علاء، ق10 قمري
qorayšī, ab-ol-fath ‘alā‘ (- 16c)
کتاب در خواص و فوائد قرائت سور وآیات قرآنی است.
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 513
آغاز: و چون اضافه کنی بضمیر مخاطب گریی؛ انجام: و آن آخر سخن است در اسرار پوشیده و علمی که بدو کسی نرسیده و اﷲ اعلم بالصواب نویسنده این کتاب را نکند خدایتعالی عذاب تمت هذا الکتاب بعون الملک الوهاب.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 104گ، 11 سطر (9×5 /14)، اندازه: 5/ 15×5/21سم [ف: 2 - 448]
xazāne-ye dārāb-šāhī
قادري، محمد شاه بن محمد شاه
qāderī, mohammad šāh ebn-e mohammad šāh
بعید است که مؤلف کتاب «خزانه دارابشاهی» شاه محمد دارابی صاحب «لطیفه غیبیه» و «معراج الکمال» باشد، چه اسلوب عبارتی این کتاب مشابه به آن کتاب نیست و دیگر آنکه مؤلف آن کتاب بر مذهب امامیه است و مؤلف این کتاب پیرو مذهب سنت و جماعت. مؤلف در سبب تألیف این کتاب آورده است: «شب اول ماه رمضان سنه هشتاد و چهار هجري (کذ) جمال جهان آراي سرور انبیاء برهان الاصفیاء سید المرسلین خاتم النبیین احمد مجتبی محمد مصطفی صلی اﷲ علیه و سلم را به خواب دیدم غمگین التماس کردم یا رسول اﷲ باعث غم چه باشد، آن حضرت علیه السلام فرمودند فرزند از گناهان امت عاجز آمدم چنان گناهان شده اند که ما بین زمین و آسمان پردود شده است و اهل اﷲ پنهان شدند و اکثر مردان کاذب گندم نماي جوفروش سر به دعوي برآورده اند و خود به خدا مرید و آدم بسیار را مرید میگیرند و اکثر زنان را و با ایشان نظر بد میکنند و همیشه به سرور و غیره لاشرعی مشغول میباشند» تا آنجا: «پس بدان اي فرزند درویش را باید که پیروي نکند و همه سنتهاي ما «کذ» بجاي آرد و متابعت قرآن کند که امام ایشان قرآن است که آن و احادیث درس و نبوي فرماید (کذ) و قول مشایخ بر آن عمل کند و خلق اﷲ و غضب (کذ) روباد شه اندازند تا کید به عدل کند و هدایت به خلق اﷲ کند» تا آنجا: «پس التماس کردم یا رسول اﷲ کمال محال است هر کسی را در آن درك نیست و علم بر آن بسیار نیست و همه علماء در مباحثهاند و از بطن قرآن اهل ظاهر خبر ندارند در پی شریعت حیراناند و همیشه بحث میکنند و در معانی طریقت و معرفت و حقیقت اصلا خبر ندارند پس چیزي آسانتر باشد که هر کس بر آن و برابر علم کمال باشد جواب فرمودند اي فرزند آن هزار کتاب را یک کن» تا آنجا: «و ترا این خزانه شاهد کردم پس به حکم آن حضرت علیه السلام نام این کتاب خزانه داراب شاهی نهادم». کتاب مجموعهاي است در تصوف از آداب شریعت و ریاضت و انواع اذکار و منازل سالکان. در دیباچه آمده است که کتاب مرتب است بر نود «باب» لکن در فهرست ابوابی که در مقدمه مذکور است نود و یک باب ذکر شده: باب اول در توبه ... ؛ باب نود و یکم در رسیدن به لاهوت. مطالب جمله از ابواب جنبههاي شریعت و طریقت و معرفت و حقیقت در چهار فصل بیان شده نسخه ناقص است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آل و اصحابه و ذراریه اجمعین.
[فهرستواره منزوي 7/ 326]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8325
آغاز: برابر؛ انجام: روي نماید باوازه کن.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 237گ، 13 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 6 - 409]
xazāne-ye ‘āmere
آزاد بلگرامی، میر غلامعلی بن نوح،1116-1200 قمري
āzād-e belegrāmī, mīr qolām-‘alī ebn-e nūh (1705 - 1786)
به خواهش: میر اولاد محمد (برادرزاده اش) تاریخ تألیف: 1176ق
تذکره اي است به ترتیب تهجی در سرگذشت شاعران از انوري تا میر محمد یوسف بلگرامی.
چاپ: چند بار چاپ شده؛ کانپور، سنگی، 1871، وزیري بزرگ، 462ص
[تاریخ تذکره هاي فارسی 513؛ فهرستواره منزوي 3/ 1903]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 18 ربیع الثانی 1255ق؛ با سرلوح؛ کاغذ: کبود فرنگی، جلد: مخمل، 483گ، 11 سطر (5/ 9×13)، اندازه: 5/ 14×5/ 18سم [ف: 17 - 8]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 232 Or.؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 98 گ [فیلمها ف: 1 - 78]
xazāne-ye mālīye-ye dowlat-e ‘osmānī
ملکم، 1249 - 1326 قمري
malkam (1834 - 1908)
کتابچه واردات سال (1277-1278) دولت عثمانی است و ارقام به سیاق.
[فهرستواره منزوي 6/ 437]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3257/11
آغاز: مقدار واردات عمومیه خزانه مالیه و اسامی محل واردات دولت عثمانی که به پنج قسم منقسم شده است در سنه 1277 هجري
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 4گ (298-302)، 13 سطر (9×5 /16)، اندازه: 15×5 /22سم [ف: 11 - 2215]
xazānīye-ye bāq-e eram = bāq-e eram dar ādāb-e ‘ajam
سعیدي قمی، محمد حسین بن محمد تقی، ق14 قمري
sa‘īdī qomī ،mohammad hoseyn ebn-e mohammad taqī (- 20c)
مطالب اخلاقی، طنز و برخی مباحث گوناگون است که در چهار جلد تدوین شده است: 1. خردنامه باغ ارم، که شامل چهارده گلزار است و یادداشتی از مرحوم میرزا محمد تقی اشراقی در تقریظ و تشویق به چاپ آن تا مورد استفاده قرار گیرد در نسخههاي خطی آن دیده میشود، این جلد پس از وفات مؤلف در سال 1345ق چاپ شده است؛ 2. بهاریه باغ ارم، شامل دوازده چمن که چمن دوازدهم آن در مضحکات و هزلیات است؛ 3. خزانیه باغ ارم، شامل سیزده برگ ریزان که برگ ریزان سیزدهم آن در موت و مراثی است. (طیار مراغی)
کاتب = مؤلف، بی تا؛ 454ص، قطع: خشتی [ف: - 76]
آغاز: بسمله در ماه میزان که موسم خزان یود در محفل جمعی از دوستان وارد شدم؛ انجام: جائک المذنب برجو العفو عن حرم یدیه انا ضعیف و جزاء الضیف احسان الیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 195گ، 15 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2/ 33 - 123]
خزرج - اخبار قبائل الخزرج اخی الاوس
خزرجیة - الرامزة
xaz va sanjāb va javāb-e ān (so’āl dar bāb-e)
مازندرانی، عبداﷲ بن زین العابدین، ق13 قمري
māzandarānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15777/3
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی بن شیخ علی معروف به میرزا کوچک چنجانی گیلانی، تا: چهارشنبه 13 رجب 1318ق؛ رکابهدار؛ جلد: تیماج سرخ، 1گ(72ر)، 24 سطر، اندازه: 15×5 /20سم [ف: 44 - 60]
xazīne
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3369-ف
نسخه اصل: ترکیه؛ خط: نستعلیق، کا: ابوبکر بن رستم بن محمود بن احمد شیروانی، تا: 18 ربیع الثانی 1076ق [فیلمها ف: 2 - 132]
xazīnat-ul asrār
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18025
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین رب السموات السبع؛ انجام: تمت الکتاب بعون الملک الموهاب ... غفر اﷲ ذنوبه
خط: نستعلیق شکسته، کا: اندواري، امین بن زال، تا: 1219ق [رایانه]
خزینه الاسرار/ دعا/ فارسی
xazīnat-ol asrār
رساله مفصلی است در دعاها و حرزها و طلسمات براي روا شدن حاجات، که به صورت نامنظم از منابع مختلف جمعآوري شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8427-57/97
آغاز: بسمله، در باب بسم اﷲ الرحمن الرحیم و لاحول و لاقوة الا باﷲ العلی العظیم پنج روایت است 1- سه مرتبه بعد از نماز صبح و نماز مغرب 2- هفت مرتبه 3- ده مرتبه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 14 رمضان 1363ق؛ 52گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1712]
xazīnat-ol aš‘ār fe-l hekāyāt va-l qarā’eb va-l asrār
دیوان عرفانی صوفی.
کرمانشاه؛ فی مهدوي (کتابخانه)؛ شماره نسخه:بدون شماره
آغاز: بشنو اکنون ز سر مقدمه ي ** کین بنا را بود چه قائمه ي/ هر چه بر لوح ذهن بنگارد ** خارج آن تحققی دارد
کا: فتح اﷲ بن عزیز اﷲ کرد، تا: شعبان 1299ق [تراثنا: س2ش4 - 31]
خزینة الاصول - مخزن الفوائد (فرائد)
xazīnat-ol bayān
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:بدون شماره
جلد 1و2؛ بیکا، بیتا؛ نسخه اصل [میراث شهاب: س 5 ش3و4-149]
xazīnat-ul jawāhir fī zīnat-il manābir
نهاوندي، علی اکبر بن محمد حسین، 1292 - 1369 قمري
nahāvandī, ‘alī akbar ebn-e mohammad hoseyn (1875 - 1950)
تاریخ تألیف: 1336ق
در عقاید و اخلاق در چهار «باب»: 1. آیات؛ 2. روایات؛ 3. مواعظ؛ 4. حکایات. هر یک در سه عنوان، مثلا: اصول دین، فروع دین، اخلاق.
چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1885؛ طهران، سنگی، 1358ق، رحلی، 376ص
خزانه مالیه - خزین الزاد
[دنا 4/ 866؛ فهرستواره منزوي 6 /437]
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 524
کاتب = مؤلف، بی تا [ف: - 12]
xazīnat-uz zād-il ma‘ād
بستان، مصطفی بن پیرمحمد، 904 - 977 قمري
bostān, mostafā ebn-e pīrmohammad (1499 - 1570)
رساله مختصري در علم کیمیا مشتمل بر نکات عجیبه و حکایات غریبه است با عنوان «یا ابا السعادة و السعود». مؤلف در مقدمه میگوید: «... أن یکتب رسالة بهیة مشتملة بنکات عجیبة و حکایات غریبة عبقریة الالفاظ و دریة معانیها واضحة اشکالها کاشفة رموزها فامتثل بالاشارة الالهیة الی ما هو دأب من افتخر بالعبودیة لتکون خزینة الزاد للمعاد للاخوان و ا وراد ...». به نام مؤلف و نام کتاب در مقدمه تصریح شده است. «نجات الاحباب» در کیمیا از تألیفات دیگر همین مؤلف است. زرکلی کتابی به نام «خزینة الاسرار و هتک الاستار» از بستان افندي معرفی کرده که ممکن است همین رساله باشد. هم در نام رساله و هم در نسبت آن اختلاف است.
آغاز: حمدا لمن من بنیل المراد وبلغ المقصود فضلا وزاد ... وبعد فقد اظهر اﷲ تعالی سر الکاف الکائن فی خزینته ...
انجام: فلا تغتر بظاهر قولهم اول هذا العلم تکلیس الحجر و کن علی بصیرة من کلامی و کلامهم
[دنا 4/ 866؛ ا علام، زرکلی 7/ 240]
آغاز و انجام: برابر؛ تم خزینة الزاد المعدن للاخوان و الاولاد، و لمصنف الجدید علی الچلبی المشتهر بشیخ القمري.
در فهرست با عنوان «خزینة الزاد المعدن» آمده و در دیباچه به این عنوان اشاره شده و در پایان بدین نام خوانده شده و به شیخ علی چلبی مشهور بشیخ قمري نسبت داده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جلد: میشن سرخ، 4گ (373پ- 377پ)، اندازه: 7/ 16×6/ 29سم [ف: 8 - 309]
خط: نسخ، کا: رجبعلی بن عبداﷲ صراف، تا: با تاریخ 1277ق؛ جلد: چرم زرشکی، 8ص(241-248)، 15 و 22 سطر، اندازه: 5/ 17×22سم [ف: 45 - 170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا قاسم بیک اخگر، تا: 1328ق، جا: حیدرآباد؛ سبک نگارش هندي؛ کاغذ: هندي، جلد: پلاستیک ابري مشکی، 2گ (14-15پ)، ابعاد متن: 14×26، اندازه:
21×34سم [ف: 12 - 297]
آغاز و انجام: برابر در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی طهرانی ذهبی، تا: شنبه 19 ذیقعده قرن 14؛ کاغذ: فرنگی آبی فلفل نمکی، جلد: میشن سیاه، 12ص (125-136)، 17 سطر، اندازه: 2/ 13×9/ 20سم [ف: 6 - 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ، 16 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1712]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سرخ، 4گ (104پ-107ر)، اندازه: 17×22سم [ف: - 70]
xazīnat-uz zāhid
قمري، محمد، ق5 قمري
qomrī, mohammad (- 11c)
از شیخ محمد قمري مصري که روزگارش به دست نیامد. در مجموعه رسالههاي کیمیاوي موجود در این کتابخانه، این کتابها از وي دانسته شده است: خزینة الزاهد، سحاب الاحباب، سر المصون و مفتاح الکنوز. نام کتاب در دیباچه آمده است. مؤلف می گوید: چون چهل سالگی گذشت و به پنجاه نزدیک شدم، به تألیف این کتاب پرداختم. در یک «مقدمه» و دو «مقاله» و چند «فصل»: مقدمه، در 2 فصل.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 217/14
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. اما بعد، قال الشیخ الفاضل و الحبر ... حکیم المصري، شیخ محمد القمري ... لتلمیذه. اعلم یا بنی؛
انجام: و هذا الامر التی نحن فیه. و الصلاة و السلام علی رسول اﷲ و ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن13؛ 23 گ (199ر-221پ) [ف:1 - 96]
xazīne-ye tarab = xazāne-ye tarab
طرب نایینی، محمد جعفر بن محمد حسین، 1210ق13 قمري
tarab-e nāyīnī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad hoseyn (1796 - 19c)
جنگ اشعاري است شامل قصاید و غزلیات شامل چند «حقه» (حقه سوم در منظومات ترکیه) شامل: قصیده در مدح سیف الدولة، قصیده هاتف در مدح علی علیه السلام و اشعار ترکی در مدح برخی از شاهزاده گان.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3295- 17/75
آغاز: گهی هست درآب چون رود عمران ** گهی هست برنار چون پور آذر/ اگر راه دعوي اعجاز پوید ** کسی را چه انکار کش هست درخور؛ انجام: اگر نیست صالح پس از حکم باري ** نرفته است یک ره چرا درجهانی/ و گر نیست طالح چرا شرب غسلین ** دراسفل درك داشتند ش مقرر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ 18گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 1711]
xazīnat-ul ‘ulamā’ wa zīnat-ul fuqahā’
بلغاري، محمد بن محمود، - 821 قمري
bolqārī, mohammad ebn-e mahmūd (- 1419)
در حل مشکلات و نوادر و حکایات. مشتمل بر هجده مجلس.
[کشف الظنون 1/ 704]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16940
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي لم یلده و ال و لا یرثه مولود. العظیم الذي لا ینازعه معبود. الواحد الذي لا یقوم بذاته حادث. القادر لا باعوان و انصار؛ انجام: و الثانی قله النوم، و الثالث ان یصلی رکعتین بعد فراغ التکرار الرابع الاحتراض عن الکلام الحرام، و الخامس الدوام علی الطهاره صدق رسول اﷲ و صدق حبیب اﷲ.
کامل؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ احتمال انتساب این نسخه به زمان مؤلف با توجه به اصلاحات متن و حواشی نسخه تا حدي قوت میگیرد. حتی این احتمال منتفی نیست که نسخه توسط مؤلف اصلاح نهایی شده باشد، بهویژه که صفحه پایانی نسخه با قلم دیگري مشابه یکی از اقلامی که برخی حواشی را نوشته و در لابهلاي سطور اصلاحاتی صورت داده یکی است؛ جلد: گالینگور مشکی،140ص، 15سطر(8×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 1/ 47-58]
خزینة العلوم و الفوائد- کنز الولد
xazīnat-ol fonūn
رضوي قمی، مهدي بن علیرضا، ق14 قمري
razavī qomī ،mahdī-ye-bn-e ‘alī-rezā (- 20c)
تاریخ تألیف: 3 رجب 1319ق
کشکول مانند است و نسب مؤلف در آن آمده است.
[دنا 4/ 867؛ فهرستواره منزوي 7/ 328]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:- 5878
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 28 ربیع الثانی 1356ق؛ واقف: علی آقا جهانبانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 56گ، 27 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 116]
xazīnat-ul luġāt fī bayān-i muṣṭalaḥāt-il mufradāt wa-l murakkabāt
در چند باب و فصل به ترتیب تهجی و فرهنگی است عربی و فارسی به فارسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2/ 3830
آغاز: بسمله. حمد و ثناي فراوان و شکر و سپاس بی پایان مر آفریدگار بیچون و مبدء کن فیکون ... هذا الکتاب خزینة اللغات فی بیان المصطلحات المفرد و المرکبات باب اول فصل الف استقصا نهایت مبالغت و آخرت. فصل س در یواس ... چوپ که پس در نهند ... در سموس مروارید درخشنده
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سبز، 148ص (2-149)، 17سطر (7×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 12 - 2816]
xazīnat-ol vā‘ezīn (jong)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17617
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
خستلرینه معالجه لري - طیب نامه
خسرونامه - گل و خسرو
xosrow-nāme
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627 ؟ قمري
‘attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
از دیگر مثنويهاي عشقی عرفانی شیخ فریدالدین عطار است که موضوع آن ماجراي خیالی عشق دو دلداده خسرو و گلرخ میباشد. در علت نظم کتاب میگوید: از شخصی به نام بدر اهوازي، داستانی به نثر به دست آورده و به خواهش یکی از دوستان به نظم درآورده است. « که من از بدر اهوازي هم امروز ** بدست آورده ام نثري دلفروز/ چو پر کردي بهر چیزي جهان را ** هم امشب ابتدا کن داستان را/ درین شب این رفیقم بود در بر ** چو شمع از آتش دل دود بر سر/ به من گفت اي بمعنی عالم افروز ** چنین مشغول طب گشتی شب و روز». ... این مثنوي بعد از عطار به نام «گل و هرمز» «خسرو و گل» نیز معروف شده است. (فاضل هاشمی)
آغاز: بنام آکه گنج جسم و جان ساخت ** طلسم گنج جان هر دو جهان ساخت؛
چاپ: در سال 1355 ش، به تصحیح و اهتمام احمد سهیلی خوانساري چاپ شده
نسخه اصل: کتابخانه ملی (دولت علیه ایران) ش443؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن علی بن محمد اسفرایینی معروف به باکان، تا: شعبان 731ق [فیلمها ف: 1 - 167]
آغاز: برابر؛ انجام: کسی کو در دعا آرد مرا یاد ** همه وقتی نگه دارش خدا باد
خط: نستعلیق کتابتی، کا: محمد سعید بن ابوالقاسم تربتی، تا: رجب 1005ق، جا: لاهور؛ چهار ستونه؛ واگذاري بنیاد مستضعفان در شهریور ماه 1367؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 101ص (518- 720)، 19 سطر، اندازه: 3/ 12×20سم [ف: 17 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت هستیم از زمین شوره زار ** آب آن تلخ و هواي آن غبار.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: محتملا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 389ص، 27 سطر (14×24)، اندازه: 22× 35سم [ف: 6 - 31]
xosrow-nāme-ye eskandarī
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمري
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:8/ 317
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمود ابن فیروز بخت حسینی، تا: 978 ق؛ مجدول، سرآغاز مثنوي ها 8 سرلوح مذهب مرصع بسیار عالی؛ مهر: «لیس اﷲ بکاف عبده عبدالوهاب الموسوي»، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی، مشیرالسلطنه 1322؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقواي روکش میشن گلی، 21-22 سطر، اندازه: 17×5/ 29سم [ف: 3 - 216]
(xosrow va berjīs (javānī va jānfešānī)
فروغی، ابوالحسن، 1263 - 1338 شمسی
forūqī, ab-ol-hasan (1884 - 1959)
صفحه عنوان رساله نوشته شده: «هو المعین. تئاتر منظوم موسوم به داستان خسرو و برجیس یا جوانی و جانفشانی، تراژدي در پنج پرده. سنه 1336». در دیباچه مینویسد: «مقصودي که بیان آن از همه کمتر در نظر بود معرفی این داستان یا تئاتر منظوم است که آن را داستان خسرو و برجیس یا جوانی و جانفشانی نام نهاده ام و همچنین است توضیح قصد و منظور اخلاقی گوینده چه این هر دو به خوبی از اصل حکایت به دست میآید. اما علت نظم این تئاتر یا تراژدي بعد از داستان شیدوش و ناهید آن که به سبک معمول اروپائیان تراژدي باید تا آخر کم یا بیش شامل امور دردناك باشد و تئاتر شیدوش و ناهید چون کاملا به خوشی و شعف ختم شده درست به تعریف تراژدي درنمیآید. پس خواستم در نظم این داستان نمونه بالنسبه کاملی از تراژدي به دست داده باشم هر چند شخصا به اقتضاي طبع شرق زمینی به قول یکی از دوستان حسن خاتمه را بیش از حزن خاتمه میپسندم». و پس از آن توضیحی درباره سرودن آن به بحر تقارب در برج جدي سال 1336. نمایشنامه در یک «مقدمه» و 5 «پرده» است.
آغاز: دیباچه بسمله. بعد التحیة و الثناء. هر چند با آیات بینات فصاحت و مشعلهاي پر نو حکمت و درایت که استادان مسلم سلف مانند حضرت شیخ اجل سعدي؛ انجام: در حالی که برگشته مشت خود را از روي غضب به سر غزال میکوبد و او را از پا در میآورد. تو خندي برین منظر دردناك ** به اقبال ایران در آیی به خاك
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1336ق؛ 47گ (49پ-95پ)، اندازه: 14×22سم [ف: 20 - 446]
خط: نستعلیق و تحریري، بیکا، بیتا؛ 91ص [ف: 20 - 454]
خسرو و شیرین - محمود و ایاز
خسرو و شیرین- شور و شکر
خسرو و شیرین - شیرین و خسرو
خسرو و شیرین - شیرین و فرهاد کوثري
xosrow va šīrīn
نظامی، الیاس بن یوسف، 530؟ - 614 ؟ قمري
nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218)
دومین مثنوي از «پنج گنج» اوست. مثنوي است بزمی، در 6500 بیت. به نام اتابک شمس الدین محمد جهان پهلوان ایلدگز (568-581ق) که سراینده پس از آن در آن دست برده نام طغرل پسر ارسلان سلجوقی (573-576ق) و قزل ارسلان ایلدگز (581-587ق) را نیز در آن آورده است. در داستان خسرو با شیرین شهزاده ارمنی است، که بعدها از زنان نامی حرمسراي خسرو گردید. داستان عشق خسرو و شیرین، از داستانهاي پایان روزگار ساسانی، که در المحاسن و الاضداد جاحظ و غرر أخبار ملوك الفرس ثعالبی و شاهنامه فردوسی آمده است. (احمد منزوي)
آغاز: خداوندا در توفیق بگشاي ** نظامی را ره تحقیق بنماي/ دلی ده کو یقینت را بشاید ** زبانی کافرینش را سزاید
انجام: خدایا هر چه رفت از سهو کاري ** بیامرز از کرم کامرزگاري/ سخن را بر سعادت ختم کردم ** ورق کاینجا رساندم در نوردم
چاپ: ایران، سنگی، 1249، رقعی، 275+2صص
[الذریعة 7 /264 و 7/ 159 و 9 /1207؛ مشار فارسی 2/ 1919؛ نسخههاي منزوي 4/ 2685 و 4/ 2790؛ مشترك پاکستان 7 :88 نشانی 74 نسخه؛ مکتبة امیرالمؤمنین 1/ 235 و 1 /236؛ دنا 4 /867-868 (74 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- امثال فارسی در خسرو و شیرین؛ تنکابنی، فریدون (1316-)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 712ق؛ 143ص (54-196)، 23 سطر (9×15)، اندازه: 14×21سم [سنا: ف: 1 - 251]
آغاز و انجام: برابر
منتخب آن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 19 ربیع الثانی 721ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه اي، 5ص (560-564)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 96]
آغاز و انجام: برابر
در 7020 بیت میباشد؛ خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن 8؛ در هامش «شاهنامه» خاندان سعدلو؛ اهدایی: خاندان سعدلو بیگلر؛ 142گ (47ر-188پ) [ف: 2 - 94]
آغاز: برابر؛ انجام: افتاده هزار بارم این کار ** از چاره گذشت کارم این بار
از صفحه یک تا 131 خسرو و شیرین نظامی و از 133 تا 213 لیلی و مجنون آمده؛ خط: نسخ خوش، کا: طیفور بن حاجی کمال، تا: قرن 8 (شاید 742ق)؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 107گ، 21 سطر (11×16)، اندازه: 17×5 /23سم [ف: 5 - 571]
خط: نستعلیق کهن، بیکا، تا: 816ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 65گ (26پ-91ر)، 25 سطر (10×16)، اندازه: 5/ 14×22سم [ف: 1 - 53]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 902ق [ف: 3 - 164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 5 شعبان 903ق، جا: کرمان؛ مصحح، داراي سرلوح کوچک زیباي مرصع، مجدول مذهب؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قرمز، 76گ، سطور چلیپا (5/ 13×20)، اندازه: 5 /17×25سم [ف: 37 - 321]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 909ق؛ مجدول، با شش سر لوح آراسته [سنا: ف: 1 - 76]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 10070 (مشترك 7/ 89)؛ خط: نستعلیق خوش، کا: احمد بن علی شیرازي، تا: 910ق؛ 133ص (2-135) [عکسی ف: 2 - 108]
نسخه اصل آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانههاي یوگسلاوي؛ کا: درویش حافظ بن فخرالدین کاشی کوچک بابا محمد میرغیاثی، تا: 915ق، جا: کفه [فیلمها ف: 1 - 637]
خط: نستعلیق، کا: اخی جان بن خواجه همدانی، تا: 919ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 73گ (28پ-101پ)، 19 سطر (12×18)، اندازه: 17×24سم [ف: 1 - 54]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 962ق؛ با سرلوح و پنج مجلس نقاشی، مجدول، نسخه در آستانه شیخ صفی بوده؛ کاغذ: صافی فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 201ص، اندازه: 12×3/ 22سم [نشریه: 2 - 204]
خط: نستعلیق خوش، کا: سلطان محمود شاگرد سلطان علی مشهدي از خوشنویسان معروف خراسان، تا: رمضان 972ق؛ داراي یک سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج مشکی، 56گ، 14سطر (5×5/ 13)، اندازه: 11×5 /19سم [ف: 120]
آغاز: بسمله. خداوندا بعشقم زندگی ده ** بفرقم تاج عز بندگی ده؛ انجام: به نیکوئی چنان کن نامدارش ** که باشد بر سعادت ختم کارش
خط: نستعلیق خوش، کا: مظفر حسین بن محمد امین، تا: 980ق؛ چهار مجلس مینیاتور؛ مجدول؛ جلد: مقوا روکش تیماج سرخ، 168ص، 12 سطر، اندازه: 16×5/ 22سم [ف: 4 - 1355]
آغاز: الهی نور علم و زندگی ده ** به فرقم تاج عز و بندگی ده/ من از سرگشتگی گم کرده ام راه ** کن از لوح دلم تعلیم اﷲ؛
انجام: چنانش کن بخوبی گرم بازار ** که باشد مشتري ازجان خریدار/ به نیکویی چنان کن نامدارش ** که باشد بر سعادت ختم کارش
خط: نستعلیق، کا: محد الکاتب رزه اي، تا: صفر 991ق؛ با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول مذهب؛ مهر: «عبده جعفر بن محمد صادق» (بیضی)؛ جلد: روغنی با زمینه سبز، 82گ، 12سطر، اندازه: 13×5 /19سم [ف: 37 - 38]
بیکا، تا: 996ق؛ دو نسخه یکی مورخ 996، نیز دو نسخه دیگر [نشریه: 7 - 566]
بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام [نشریه: 7 - 109]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 272گ (1پ-272پ)، 17 سطر (9×17) [ف: 17 - 213]
آغاز: خداوندا بعشقم زندگی ده ** بفرقم تاج عز بندگی ده/ من نادان که هستم طفل این راه ** کن از لوح دلم تعلیم اﷲ؛ انجام: چنانش کن ز خوبی سور بازار ** که باشد مشتریش از جان خریدار/ به نیکویی چنان کن نام دارش **که باشد بر سعادت ختم کارش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سفید، جلد: پارچهاي سرمهاي، 142ص (172-313)، 15 سطر (4×10)، اندازه: 11×15سم [سنا: ف: 2 - 49]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح و مجلس نقاشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سوخت قهوه اي، 592ص، اندازه: 2/ 13×8/ 24سم [نشریه: 2 - 204]
آغاز: در آن جرگه که خونریزي کمانیست ** نه از کفر و نه از ایمان نشان است/ ر آن دریا که گوهرهاي راز است ** مه و خور مهرهاي حقه باز است؛ انجام: که زخم تیشه چون بر سنگ آید ** صداي سنگ شیرین میسر آید/ چنان سنگش تراش از تیشه گیرد ** که نقش از نام شیرین میپذیرد
خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (13ر-21پ) [ف: 37 - 520]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج تریاکی، 25 سطر (11×21)، اندازه: 18×29سم [ف: 17 - 469]
آغاز: پدر ترتیب کرد آموزگارش ** که تا ضایع نگردد روزگارش/ بدین گفتار درنگذشت یکچند ** که شد در هر هنر
خسرو هنرمند؛ انجام: چو برزد بار برد بر خشک رودي ** بدین تري که بر گفتم سرودي/ دل شیرین بدان چربی برافروخت ** که چون روغن دماغ عقل را سوخت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 176گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1713]
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: ربیع الاول 1011ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: ترمه گرد تیماج ترکی، 70گ، 14 سطر (3×8)، اندازه: 6×5/ 10سم [ف: 17 - 129]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم رودباري، تا: 1 جمادي الثانی 1012ق، جا: حسن آباد رودبار قزوین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 223گ، 13 سطر (5×13)، اندازه: 5/ 12×5/ 19سم [ف: 16 - 748]
در «پنج گنج»؛ خط: نستعلیق ریز و خوش، بیکا، تا: 1019ق؛چهار ستونی، با سرلوح زر و رنگها؛ 73 گ(1پ-73پ) [ف: 3 - 119]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن حیدر آشتیانی قمی، تا: 1059ق؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، 76ص (55-130)، 32 سطر (11×19)، اندازه: 18×30سم [سنا: ف: 1 - 253]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1060ق؛ داراي سه سر لوح، مجدول؛ 228گ، 21 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 2 - 238]
خط: نستعلیق، کا: معز الدین حسین بن محمد میرك حسینی، تا: 1062ق؛ مجدول؛ 150ص (292-441)، 21 سطر (10×19)، اندازه: 16×25سم [سنا: ف: 1 - 128]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بمشچی، تا: 1078ق؛ 91گ (73پ163) [ف: 37 - 508]
آغاز: جهان ناگه شبیخون سازي کرد ** پس آن پرده لعبت بازي کرد/ به شیرین خنده هاي شکرین ساز ** درآمد شکر شیرین به آواز؛ انجام: چو نقش کارگاه رومیت هست ** زروي کار از من دورکن دست/ تو کاريهاي روم از دست مگذار ** که تا ناید ز از من کار درکار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 121گ، 12 سطر، اندازه: 13×16سم [ف: 3 - 1713]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی خان، تا: قرن 12، جا: هندوستان؛ کاغذ: ترمه، جلد: بیاضی، 24گ (126ر-150پ)، 16 سطر، اندازه: 5 /14×27سم [ف: 8 - 440]
آغاز: برنج و راحتش در کوه غاري ** حرم ماري و محرم سو سماري.؛ انجام: نشسته جهانجوي با بخردان ** از آن دایره دور چشم بدان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دنباله متن در حاشیه به خط حمایلی آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 191گ، 12 سطر (5/5×5/ 14)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 531]
خط: نستعلیق هندي، بیکا، تا: 1115ق؛ کاغذ: کشمیري، جلد: مقواي روکش تیماج مشکی، اندازه: 5/ 17×29سم [ف: 4 - 1267]
آغاز: برابر؛ انجام: سخن را با سعادت ختم کردم ** ورق کآنجا رساندم درنوردم/ روانش باد جفت شادکامی ** که گوید باد رحمت بر نظامی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی، 25 /8/ 1339؛ جلد: تیماج قهوه اي، 231گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 17×29سم [ف: 1 - 246]
خط: شکسته نستعلیق، کا: مرتضی قلی کرد (39)، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 37گ (53- 90)، سطور چلیپا (7×14)، اندازه: 12×19سم [ف: 13 - 3210]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 329]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ راسته و چلیپا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 99گ، 15 سطر (12×20)، اندازه: 5/ 14×22سم [ف: 15 - 4078]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 559]
آغاز: برابر؛ انجام: بهشتی شربتی از جان سرشته ** ولی نام طمع بر یخ نوشته.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ داراي سرلوح مزدوج و مذهب، مجدول مذهب، داراي 11 مجلس تصویر؛ کاغذ: نخودي، جلد: روغنی، 195ص (102- 196)، 9 سطر، اندازه: 6 /8×7/ 10سم [ف: 17 - 462]
آغاز: برابر؛ انجام: بدین افسوس می خوردم دریغی ** زدم بر خویشتن چو شمع [تیغی.]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 12 جمادي الثانی 1202ق؛ نسخه مذیل است به منظومه لیلی و مجنون سومین مثنوي خمسه نظامی که حدود نصف بیشتر آن ساقط شده است. آغاز موجود: اي عقل مرا کفایت از تو ** جستن زمن و هدایت از تو/ انجام موجود: گفت
گرش گذارم از دست ** آن شیفته گشت آن دگر مست؛ کاغذ: نخودي، 85گ، 21 سطر، اندازه: 5/ 13×21سم [ف: 17 - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1216ق؛ مجدول الوان و محرر؛ جلد: تیماج سوخت، قهوه اي، 186گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1713]
آغاز: خداوندا بعشقم زندگی ده ** بفرقم تاج عز بندگی ده؛ انجام: به نیکوئی چنان کن نامدارش ** که باشد بر سعادت ختم کارش
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن عبدالرحیم، تا: 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 56گ (48-104)، 21 سطر (15×26)، اندازه: 22×35سم [ف: 6 - 200]
آغاز: برابر
خط: شکسته، بیکا، تا: 1224ق؛ داراي سر لوح، دو صفحه اول مذهب؛ 141گ، 24 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 194]
خط: نستعلیق، کا: نجفعلی، تا: 1228ق؛ 107گ (84-پ190پ) [ف: 37 - 141]
آغاز: برابر؛ انجام: پدید آمد بمومی آتش انگیز ** به گلگون ماند درآخر به شبدیز
بیکا، تا: 17 ربیع الاول 1239ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول محرر مذهب، صفحهها به هشت مربع شنگرف تقسیم و اشعار در داخل هر مربع یک بیت به صورت چلیپایی تحریر شده؛ جلد: تیماج با روکش پارچهاي، 70گ، 10 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3- 1713]
آغاز: بی نوایی چو من بملک عراق ** که ... بتو مشتاق/ این دو شاخ از پی برومندي ** بست بر من چو نخل پیوندي؛ انجام: زهی پیعمبري کز بیم و امید ** قلم راند بر افریدون و جمشید/ زهی سر خیل سر هنگان اسرار ** سخن را تا قیامت تو نبی وار
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 21 رجب 1240ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 84گ (1ر-84پ)، 16 سطر [ف: 37 - 421]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز و خوش، بیکا، تا: 1247ق؛ با سرلوح بسیار زیبا، جدولبندي 5 راه، کمند 2 راه؛ 126 ص (52-178)، 25 سطر (چهار ستونی) [عکسی ف: 1 - 160]
آغاز: بنام آنکه در عنوان نامه ** بود نامش نخستین نقش خامه؛ انجام: زیان یاوه گورا زوبکن دور ** زچشم عیبجویش دار مستور
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1252ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 146ص (1-146)، 15 سطر (8×5/ 14)، اندازه: 5/ 11×5/ 21 سم[ف: 5 - 514]
کا: محمد شریف، تا: 1252ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 115گ، اندازه: 5 /12×9/ 20سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: سید علی حسینی، تا: 28 ذیحجه 1262ق، براي میرزا علی؛ مجدول در چهار ستون که فاصل آنها خطوط زرین و لاجورد و شنگرف و بسیار آراسته و زیبا است؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج،88گ،21سطر (13×21)، اندازه: 18×28سم [ف: 7 - 2707]
آغاز: برابر؛ انجام: روانش باد جفت شادکامی ** که گوید بار رحمت هر نظامی
خط: نستعلیق جلی، کا: داوري فرزند وصال شیرازي، تا: 1278ق؛ در خاتمه نسخه قصیدهاي است از کاتب در شرح حال و چگونگی نوشتن این مثنوي که در سن چهل سالگی کاتب اتفاق افتاده و همچنین شرح تقدیمی کتاب به ناصر الدین شاه قاجار، مجدول، کمند دار زرین، یک سرلوح مذهب مرصع ممتاز و دو سرفصل با همان امتیازات، در صفحات 28 و 39 دو مجلس تصویر آب و رنگ بسیار عالی؛ کاغذ: قطعه فرنگی شکري، جلد: مقواي ابره تیماج گلی مذهب، 198ص،13-17 سطر، اندازه: 5/ 21×5 /35سم [ف: 4 - 1265]
آغاز: خداوندا بعشقم زندگی ده ** بفرقم تاج عز بندگی ده/ من نادان که هستم طفل این راه ** کن از لوح دلم تعلیم اﷲ؛ انجام: چنانش کن ز خوبی گرم بازار ** که باشد مشتریش از جان خریدار/ به نیکوئی چنان کن نامدارش ** که باشد بر سعادت ختم کارش
خط: نستعلیق خوب، بیکا، بیتا؛ با پنج مجلس مینیاتور آب و رنگ بسیار عالی، با یادداشتی به این شرح «هو اﷲ تعالی شانه. این کتاب خوش خط خسرو شیرین را مرحوم مغفور صدراعظم به این بنده التفات فرموده اند هر کس بدزدد یا طمع کند بلعنت خدا و نفرین رسول گرفتار شود تحریرا فی یوم شنبه دوازدهم شهر جمادي الاولی 1288»، مجدول، کمند دار زرین، با یک سرلوح مذهب مرصع، در برخی از صفحات لچکیهاي مذهب مرصع؛ کاغذ: متن سمرقندي زرافشان، حواشی اصفهانی، جلد: مقواي روغنی بوم مرعشی، 161ص، 12 سطر، اندازه: 5/ 16×9/ 26سم [ف: 4 - 1357]
آغاز: اگر چه شاه خسرو بی نظیر است ** رخش ماننده بدر منیر است/ مشو دنبال مردان چون زلیخا ** به عشق اندرصبوري کن چو عذرا؛ انجام: چه خوش گفته است فرهاد وفادار ** که کوه بیستون شد بر دلم بار/ زنم از بهر شیرین تیشه بر سنگ ** او درآغوش خسرو خفته است تنک
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمدحسین بن میرزا محمد آقایی بمرودي، تا: 1290ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 65گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1713]
آغاز: برابر؛ انجام: کز این کودك جهانداري نشاید ** پدر کش را جهان داري نشاید/ چه دید الحق بتانی شوخ و دلبند ** سرائی پر شکر شهري پر از قند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مذیل است به منظومهاي دیگر تحت عنوان «داستان نواب مستطاب اشرف ... شاهزاده سالار الدوله دعوي سلطنت و سرکشی و طغیان و خودسري نمودن او باغواي الوار غدار و اشرار نابکار» در شش برگ. آغاز: «پس از الف چون سیصد و بیست و پنج ** زهجرت گذشت از سراي سپنج«، انجام: «در آنهفته جز باده در جام نی ** درینهفته ماذون حمام نی«، خسرو و شیرین چهار ستونه، منظومه سالار الدوله دو ستونه، کمندکشی، مجدول؛ واگذاري بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن قهوه اي، 38گ، 18 سطر، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: 17 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندي، بیکا، بیتا؛ داراي یک سرلوح مذهب مرصع، کتیبهدار، با هفده تصویر متوسط کشمیري، مجدول مذهب، معانی واژه ها و کلمات در هوامش؛ کاغذ: کشمیري، جلد: روغنی دو روي گل و بوته دار به قلم مویی آقاي عبدالعلی بروسان مذهب کتابخانه، 291گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 17×5 /29سم [ف: 9 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی فستقی و الوان، جلد: تیماج مشکی، 210گ، 15 سطر (9×5 /15)، اندازه: 5/ 15×5/ 21سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 3/ 15×3/ 26سم [رایانه]
مثنويها؛ بیکا، بی تا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قلم درکش به حرفی کوهوایی است ** علم برکش به علمی کان خدایی است/ نه با موسی که گوید عقل نامی ** زهی فرخنده فرزند نظامی
خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور، 52گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 1713]
آغاز: برابر؛ انجام: ز خرگاه کبود سبزپوشان ** چو کرده پیشواي انبیا را/ از ین گردابه چون باد بهشتی ** گرفته پیش را کبریا را
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید حسین مصطفوي؛93گ(165-257)،23سطر، اندازه: 16×25سم [ف مخ]
آغاز: خداوندا بعشقم زندگی ده ** بفرقم تاج عز بندگی ده
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ داراي سر لوح، مجدول و مذهب؛ جلد: نقاشی قلمی که در اطراف آن چند شعر در توصیف کتاب نوشته شده، 88گ، 11 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 194]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 3/ 20×33 سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 5/ 17×8/ 23 سم [رایانه]
کامل؛ بیکا، بیتا؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 49گ (320-369)، ابعاد متن: 22×34، اندازه: 5/ 28×40سم [ف: 8-433]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 89گ (205پ-294پ)، 25 سطر (12×17)، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 53]
آغاز: برابر؛ انجام: بیک پشه کند فیل افسري را ** بموري بر دهد پیغمبري را ...
خط: نستعلیق، کا: ملایوسف کجوئی، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 207گ، 19 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3 - 1258]
خط: نستعلیق، کا: خلیل بن درویش، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 16 - 722]
خط: شکسته نستعلیق، کا: منتخب، بی تا؛ 46 ص (703-748) [ف:8 - 441]
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن محمد حسین نائینی، بیتا، جا: اصفهان؛ 242ص (1-242) [ف: 3 - 171]
خط: نستعلیق، کا: شرف الدین حسین بن حبیب اﷲ، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: روغنی زمینه سبز، 22 سطر (5/ 7×17)، اندازه: 13×25سم [ف: 16 - 192]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 829ص (121-949 حاشیه) [ف: 8 - 9]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 68گ (1پ-68پ) [ف: 38 - 79]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 252]
کا: ابراهیم بن میر مفتی، بیتا، جا: کشمیر [نشریه: 5 - 366]
xosrow va šīrīn
؟ جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمري
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13834
آغاز: سخن پرداز این کاشانه راز ** چنین بیرون دهد از پرده آواز
در نسخه حاضر این مثنوي به جامی نسبت داده شده. منتخب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 24ص (179ر-202) [ف: 37 - 389]
xosro va šīrīn
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه،844-906؟قمري
amīr ‘alī-šīr-e navā’ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 - 1501)
بخشی از خمسهاي که شاعر به تقلید از خمسه نظامی سروده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:3/ 1770
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول زرین و فیروزهاي، با یک شمسه مذهب مرصع ممتاز، مجدول مذهب، به سبک کار هرات، در چهار کتیبه صدر و ذیل در زمینه طلا کشیده تزئینی به سفیداب چنین رقم رفته «کتاب کلیات افصح المتکلمین علامة الزمان و املح المتاخرین نادرة الدوران حضرت امیر علیشیر نوائی علیه الرحم و الغفران»، سرآغاز هر باب یک سرلوح مرصع مذهب مزدوج ممتاز؛ تملک: سلیمان بن محمد خان قاجار؛ کاغذ: عادلشاهی، جلد: مقواي روکش چرم مشکی ساغري، 27 سطر، اندازه: 24×35سم [ف: 3 - 90]
xosrow va šīrīn
امیدي طهرانی، ارجاسب بن علی، - 925 ؟ قمري
omīdī tehrānī, arjāsb ebn-e ‘alī (- 1519)
[نسخههاي منزوي 2786]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3844/33
آغاز: صباحی ز آب کوثر روي شسته ** گلی از چشمه خورشید رسته
تنها پنجاه بیت آن مانده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ راسته و چلیپا، شعرها در چهارستون؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، اندازه: 3/ 13×5/ 23سم [ف: 7 - 92]
xosrow šīrīn
قاسمی گنابادي، محمد قاسم، - 982 قمري
qāsemī gonābādī, mohammad qāsem (- 1575)
اهداء به: سام میرزا پسر شاه اسماعیل
تاریخ تألیف: 950ق
در 3000 بیت به پایان رسانده است.
[دنا 4/ 869]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی، 378گ، چلیپا سطر (5 /13×5/ 23)، اندازه: 17×28سم [ف: 14-3889]
آغاز: سخن پرداز این افسانه نو ** چنین زد داستانی ... خسرو/ که خسرو نام شاهی محترم بود ** سرو سرخیل شاهان عجم بود؛ انجام: گلی ندهد بکس بی زخم خاري **خزان آرد ز بعد هر بهاري
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ راسته و چلیپا، شعرها در چهارستون؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (180ر-181ر)، اندازه: 3/ 13×5 /23سم [ف: 7 - 91]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 98گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 16×5/ 21 سم [ف: - 55]
xosrow va šīrīn
وحشی بافقی، کمال الدین، 939؟ - 991 قمري
vahšī-ye bāfqī, kamāl-od-dīn (1533 - 1583)
[نسخههاي منزوي 2/ 166؛ دنا 870 (7 نسخه)؛ مکتبة امیرالمؤمنین 1/ 238]
منتخب؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: عبداﷲ دنبلی خویی بن کبیر، تا: 1225ق، جا: خانه آقاکبیر؛16ص(413-428) [ف: 37 - 287]
بیکا، تا: ذیقعده 1283ق [نشریه: 5 - 284]
خط: نستعلیق، کا: میرزا آقاي شیرازي دادبیکلو، تا: محرم 1317ق؛ مجدول، با دو سرلوح رنگارنگ؛ نسخه در قوچان در صفر 1317 به فرمانرواي آنجا بخشیده شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، 92گ، 13سطر (5× 5 /12)، اندازه: 13×20سم [ف:9-955]
بیکا، تا: 1327ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 151گ، اندازه: 8/ 13×6/ 21سم [رایانه]
کا: میرزا سید علی خاکی، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 5 /12×6/ 20سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 8×4 /12سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 5/ 7×7/ 11سم [رایانه]
xosro šīrīn = farhād va šīrīn
عرفی شیرازي، محمد بن علی، 963؟ - 999 قمري
‘orfī šīrāzī, mohammad ebn-e ‘alī (1556 - 1591)
مثنوي است در بیش از چهار صد بیت.
آغاز: خداوندا دلم بی نور تنگ است ** دل من تنگ و کوه طور سنگ است/ دلم را غوطه ده در چشمه نور ** تجلی کن که موسی هست در طور/ وگر زین ناسزا عار داري ** کرم بسیار و دل بسیار داري
انجام: کسی را کز زبان این هرزه خیزد ** اگر من خون نریزم عشق ریزد
[الذریعة 7/ 160 و 9 /712 و 16 /189و 19/ 167و 258؛ نسخههاي منزوي 4/ 2787؛ مشترك پاکستان، 7/ 705؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 237؛ دنا، ج4، ص870 (23 نسخه)]
آغاز: صباح دلگشا چون خنده حور ** که شادي مست بود اندوه مخمود
فقط یک بند ازاین مثنوي با عنوان «رفتن شیرین به تماشاي باغ»؛ خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج سرخ، 2ص (70-72)، اندازه: 11×21سم [ف: 37 - 147]
آغاز: ز خویشاوند فرهادم نه مزدور ** که بی روغن چراغش راد هم نور؛ انجام: برابر
گزیده آن و حدود 300 بیت است؛ خط: نستعلیق پخته، بیکا، تا: قرن 11؛ 18ص (272-289) [ف: 1 - 97]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 12×21سم [سنا: ف: 1 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 25گ (90-115)، 18 سطر، اندازه: 7×15سم [ف:8-326]
آغاز: صباح دلشگا چون خنده حور ** که شادي ... بود اندوه مستور/ تتق میبست ابر نوبهاران ** چمن مشتاق شیرین بود و باران؛ انجام: سمند معنیت در زیر زین باد ** دو عالم گوهرت در آستین باد
خط: نستعلیق هندي، بیکا، تا: قرن11؛ 26 ص (435-460) [ف:8-332]
آغاز: الهی سینه یی ده آتش افروز ** در آن سینه دلی و آن دل همه سوز؛ انجام: که عشقم در رگ و پی می زند شور ** چراغان میکند گل بانگ منصور
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب، راسته و چلیپا؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 23گ (108پ- 81 پ)، اندازه: 18×26سم [ف: 4 - 369]
آغاز و انجام: برابر
گزیدهاي از آن حدود 410 بیت؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 16گ (50ر-66ر)، 15 سطر، اندازه: 13×4 /22سم [ف: 8 - 140]
آغاز و انجام: برابر
حدود 405 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: مغزي قهوه اي، 12گ (44ر-56ر)، 18-19 سطر، اندازه: 13×5/ 22سم [ف: 8 - 143]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1040ق [نشریه: 5 - 376]
آغاز: برابر؛ انجام: نکو خواهش صلاح اندیش بادا
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1050ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی زرد، جلد: تیماج قرمز، 15گ (257-272)، 18 سطر، اندازه: 9×20سم [ف: 8 - 330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1050ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 14ص (251-265)، اندازه: 14×24سم [ف: 1 - 127]
آغاز و انجام: برابر
حدود 425 بیت دارد؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1058ق؛ در انجامه به نام «فرهاد و شیرین» آمده؛ 13گ (گ 134ر-146پ) [ف: 3 - 119]
کا: میر محمد مشهدي تا: 1078ق [نشریه: 7 - 211]
خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: 22 شعبان 1099ق؛ با سرلوح؛ کاغذ: هندي، جلد: گالینگور، 12 سطر (15×20)، اندازه: 13×23سم [ف: 16 - 698]
آغاز: صباي دلگشا چون خنده حور ** که شادي هست بود اندوه مخمور؛ انجام: که تا مالیده فرهاد آستین را ** ندیده پشت گلگون روي زین را
منتخبی است از خسرو شیرین عرفی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ هر دو بیت شعر در یک سطر، بین مصاریع فاصله است؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 1ص (154)، 24 سطر (14×5 /22)، اندازه: 5/ 20×30 سم [ف: 1 - 94]
آغاز: صباح دلشگا چون خنده حور ** که شادي ... بود اندوه مستور/ تتق میبست ابر نوبهاران ** چمن مشتاق شیرین بود و باران؛ انجام: سمند معنیت در زیر زین باد ** دو عالم گوهرت در آستین باد
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثانی 1100ق، در چهار ستون چلیپا؛ کاغذ: ترمه رنگارنگ نازك، جلد: میشن قهوه اي، 6گ (177ر-183پ)، اندازه: 3 /12×8/ 22سم[ف:8-342]
آغاز: صباح دلشگا چون خنده حور ** که شادي ... بود اندوه مستور/ تتق میبست ابر نوبهاران ** چمن مشتاق شیرین بود و باران؛ انجام: سمند معنیت در زیر زین باد ** دو عالم گوهرت در آستین باد خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ 29ص (111-139) [ف: 8 - 333]
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: احتمالا قرن 12؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج تریاکی، 30ص (79-108)، 14-22 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 45 - 83]
آغاز: برابر؛ انجام: شده پر دامن صحرا و پشته ** ز خون مرده سیماب گشته/ صف دشمن ز گوشش گشت دلگیر ** سپر انداختند از بیم شمشیر.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نیلی ، جلد: میشن قهوه اي، 16ص (96-111حاشیه)، سطور چلیپا، اندازه: 4/ 16×3/ 28سم [ف: 1/ 29 - 405]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سده11و12؛ 6گ (261-266) [ف:10- 1840]
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد بن محمد قاسم، تا: 1179ق؛ از جمله مطالب متفرقهاي که در این کتاب ثبت شده: خطبه نکاح (14پ-15پ)، رقعه منصور الحسن به طالبخان (20پ)، رقعه نصیراي همدانی (21ر)، اشعار شفائی در شأن حضرت باري (27پ)، از سبحه الابرار (36ر به بعد)، مناجاتها و حکایات زیادي نیز در حواشی مسطور است. در (123پ) قصیدهاي از لامع ثبت شده به خط وي چنانچه برفراز صفحه تصریح شده با خط نستعلیق ممتاز. اشعاري از طالب مازندرانی (133پ)، شفائی (138پ)، مجلسی (139پ - 141پ)، در مدح قبسات میرداماد از ملا فریب عاصی کمرهاي (143پ)، اشعار نویدي صفاهانی (144پ)، عشرتی (148ر)، مؤمن حسینی (152پ)، حکیم شفایی (153پ)، ملکه نساء (160پ). 14ر که مدح امیرمؤمنان علی علیه السلام را نگاشته) نیز (94ر) که شعري ترکی نگاشته به ذي الحجه سال 1179 اشاره کرده، سطور راسته یا چلیپا در متن با حاشیه؛ مهر: «المهدي من هدیت»، «الهی بحق نبی ولی ببخشا گناه علی النقی»؛ جلد: تیماج مشکی، 7ص (12پ- 15پ)، اندازه: 4/ 16×4/ 29سم [ف: 43 - 28]
کا: محمد علی شیرازي، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (643-645)، ابعاد متن: 17×29 اندازه: 5/ 21×5 /33سم [ف: 8 - 440]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد آقا علاقبند کاشانی، تا: غره جمادي الثانی 1318ق؛ جلد: تیماج مشکی، 15ص (44پ- 58ر)، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 267]
منتخبی است در حدود 250 بیت؛ کا: محمد جعفر شیرازي، بیتا؛ کاغذ: الوان، جلد: چرمی ماشی معرق، 7گ (581-588)، اندازه: 5/ 14×5/ 23سم [ف: 7 - 591]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 14 (50-63) [ف: 37 - 181]
آغاز: برابر؛ انجام: چو عاشق کرد از و این داستان گوش ** تف
غیرت نهادش بر جگر دوش
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 29گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 992]
xosrow va šīrīn
سالم تبریزي، محمود بیگ بن ابوالفتح بیگ، ق10 قمري
sālem-e tabrīzī ،mahmūd beyg ebn-e abolfath beyg (- 16c)
منظومهاي است ترکی از سالم تبریزي، ناظم یوسف و زلیخا و لیلی و مجنون و جز آن.
[دنا 4/ 870؛ الذریعه 9: 421]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3048
مثنوي است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحافظ فرزند قاضی یحیی بن قاضی وجیه الدین دهولقهاي، تا: جمعه 11 ربیع الاول 1026ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب و منقش؛ جلد: تیماج قهوه اي، 1340ص، 29 سطر، اندازه: 17×30سم [ف: 10 - 492]
xosro šīrīn
فیضی، ابوالفیض بن مبارك، 954 - 1004 قمري
feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak (1548 - 1596)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4778/3 -ف
نسخه اصل: بادلیان 89 Ouseley؛ بیکا، بیتا [فیلمها ف: 3 - 106]
xosrow va šīrīn
جعفر قزوینی، - 1021 قمري
ja‘far-e qazvīnī (- 1613)
مثنوي «خسرو و شیرین« در بحر هزج از آصف خان، میرزا قوام الدین جعفر بن بدیع الزمان قزوینی متخلص به «جعفر» و «جعفري» در هند میزیسته و به قولی وزیر جهانگیر پادشاه (1014-1037ق) بوده است. نام مثنوي وي «خسرو و شیرین» و قسمتی «فرهاد و شیرین» نامیده شده و قبل از سال 995ق به پایان رسیده است . ابیاتی از مثنوي وي: «خداوندا که اکنون چند گاهست ** که اقلیم سخن بی پادشاهست/ درم بی سکه و بی خطبه منبر ** اگر نوبت زنی وقتست جعفر/ همان دختر که شیرین بود نامش ** هزاران یوسف مصري غلامش/ سخن را از اثر زان گونه آراست ** که از جا کوهکن بیخواست برخواست/ ز پرسشهاي گرمش گشت فرهاد ** سراپا آتش و در کوه افتاد/ بیا مگذار شیرین را بفرهاد ** که کوه از عشقشان آمد بفریاد/ شکر شیرین و خسرو گشت فرهاد ** ملک آمد ببزم خویشتن شاد/ چو خسرو را زفیض صبح امید ** شبستان گشت آبستن بخورشید/ ز اقبال مساعد هم مدد یافت ** صنم را دل نهاد وصل دریافت.« (فاضل هاشمی)
[دنا 4/ 871]
آغاز: همه مانده ز همراهیش واپس ** خدا همراهی او کرده و بس؛ انجام: گرو برده ز چالاکی ز افلاك ** سر خورشید را برداشت از خاك
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ راسته و چلیپا، شعرها در چهارستون؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 6ص (174-179پ)، اندازه: 3/ 13×5/ 23 سم [ف: 7 - 91]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی با گل و بوته رنگارنگ در زمینه مشکی، 334گ، سطور چلیپا (5/ 13×5/ 23)، اندازه: 17×28سم [ف: 14 - 3889]
نسخه اصل: بادلیان ش 88 اوزلی (ش 1070)؛ کا: محمد کاظم اردبیلی، تا: 15 جمادي الاول 1184ق [فیلمها ف: 1 - 554]
آغاز: خداوندا رهی از غیب بنماي ** زغیبم چشم دل بر عیب بگشاي؛ انجام: چو موج بحر دایم در تک و دو ** چو کشتی با کران باري سبکرو
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ سه ستونه بعضا چلیپایی، در دو صفحه این سفینه دو شعر یکی از شاعري با تخلص شهرت نوشته شده و دیگر از محمد امین الحسینی قائینی که هر دو نوشته اند به دستور میرزا محد مقیما، و تاریخ یکی از آنها ربیع الاول 1040 میباشد؛ مجدول؛ واگذاري بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج سرمهاي، اندازه: 18×5/ 19سم [ف: 17-290]
xosrow va šīrīn
سنجر کاشانی، محمد هاشم بن حیدر،980-1021قمري
sanjar-e kāšānī, mohammad hāšem ebn-e heydar (1573 - 1613)
نزدیک ششصد بیت، مثنوي در بحر هزج با عنوانهاي: فی التوحید، معراج رسالت پناه، فی المنقب ، نصیحت کردن مهین بانو شیرین را، رفتن خسرو عقب شیرین، تعریف صبح، رفتن شیرین به باغ. با عنوان «فرهاد و شیرین» نیز یاد شده است.
آغاز: الی سینه اي درد آشنا ده ** غم از هر دل که بستانی بما ده/ دلی خواهم تجلی را سزاوار ** نه چون موسی که نارد تاب
دیدار
[الذریعه 9/ 472: دیوان سنجر کاشانی و 19/ 166؛ نسخههاي منزوي 4/ 2785: نشانی 7 نسخه؛ دنا 4/ 871 (8 نسخه)]
آغاز: شبی با درد جفت و طاق از نور ** به هم نرخی در آن شب زنگی و حور/ متاع زنگبار و جنس فرخار ** به یک قیمت در آن تاریک بازار؛ انجام: از این آن در حجاب عشق و این زان ** دو سرو از بیم هم چون بید لرزان
خط: نستعلیق پخته، بیکا، تا: قرن 11؛ 11ص (262، 272 هامش) [ف: 1 - 96]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی با گل و بوته رنگارنگ، 377گ، سطور چلیپا (5 /13×5/ 23)، اندازه: 17×28 سم [ف: 14 - 3889]
آغاز: برابر؛ انجام: که رشک طور گردان منزلم را ** نجات ازتیه ظلمت ده دلم را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن آلبالویی، 1گ (140ر)، 19سطر، اندازه: 5 /9×1/ 18سم [ف: 3 - 655]
آغاز: صباحی عالم آرا چون مه بر ** پدر نوروز و مادر لیل القدر؛ انجام: باول کام چون شد قامتش راست ** صنم صد ره ز پا افتاد و برخاست نسخه از رفتن شیرین بباغ آغاز میگردد و حدود 300 بیت دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ راسته و چلیپا، شعرها در چهارستون؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 5گ (181پ- 185ر)، اندازه: 3 /13×5/ 23سم [ف: 7 - 91]
مثنوي او در تعریف خسرو و شیرین؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، اندازه: 2/ 17×2/ 26سم [ف:8 - 60]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد لاریجانی حسینی شهرستانی، تا: 1194 ق؛ شکسته نستعلیق زیبا و چلیپائی؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (179پ)، 14 سطر، اندازه: 5/ 14×5/ 25سم [ف: 36 - 432]
آغاز: برابر؛ انجام: به مظلومان زیر تیغ جلاد ** به حسرتهاي گوناگونی فرهاد/ که رشک طور گردان منزلم را ** نجات ازتیه ظلمت ده دلم را
خط: نستعلیق، کا: باستانی راد، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 21گ (1ر-22ر)، ابعاد متن: 5/ 7×16، اندازه: 14×23سم [ف: 16 - 540]
آغاز: برابر؛ انجام: که رشک طور گردان منزلم را ** نجات ازتیه ظلمت ده دلم را. از آنجاست: در آن فرخ صباح پویه دشمن ** بآن شوقی که سنجر داند و من.
منظومه ناتمامی است مشتمل بر چهار صد و سه بیت، از آغاز فرهاد و شیرین که میرسنجر بن میر حیدر معمایی کاشی در گذشته به سال 1021ق سروده است؛ کا: محمد جعفر شیرازي، بیتا؛ کاغذ: الوان، جلد: چرمی ماشی معرق، 9ص (797-806)، اندازه: 5/ 14×5/ 23سم [ف: 7 - 595]
xosrow va šīrīn
جهانگیر پادشاه بن اکبر شاه، امپراتور هند، 977 - 1037 قمري
jahāngīr pādešāh ebn-e akbar šāh, emperātūr-e hend (1570 - 1628)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:69/ 8173
آغاز: شبی تاریک چون دریاي پر قیر ** بدریا در فکنده چشمه شیر/ ز جنبیدن فلک بیکار گشته ** ستاره در رهش مسمار گشته؛ انجام: براه این امید پیچ در پیچ ** مرا لطف تو میباید دگر هیچ
بخشی از مثنوي «خسرو و شیرین» (با همین نام) از جهانگیر شاه (از سلسله اکبریان هند) است با عنوان «شاه جهان گیر دهلوي المشتهر المکنی بابی عبداﷲ فی وصف اللیل و الاستغاثة باﷲ من شدة الویل، من خسرو و شیرین» که نام و نشانی از آن در منابع به دست نیامد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابهدار؛ کاغذ: نازك کاهی، جلد: تیماج قهوه اي، 2ص (236-238)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 1/ 27 - 337]
xosrow va šīrīn
روح الامین، محمد امین، 971 - 1047 قمري
rūh-ol-amīn, mohammad amīn (1564 - 1638)
اهدا به: محمد قلی قطب شاه
تاریخ تألیف: 1018ق
مثنویی است عرفانی از میرزا محمد روح ا مین مخاطب به میر جمله شهرستانی از شاعران عهد جهانگیر و شهاب الدین شاه جهان (1037-1068ق). نخستین عنوان در بیان بیوفایی و ناسازگاري ایام، دومین در بیان آگاه شدن شیرین از ویرانی دیار عشق یعنی مرگ فرهاد: چنین آید به گوش از هوشیاران ** که
شیرین بود روزي پیش یاران، در آن آمده: بیا روح الامین داري اگر هوش ** بکن این پند را چون حلقه در گوش. بازپسین عنوان: صفت بزم آرایی خسرو و شیرین در شبی که دعوي زیادتی داشت بر روز ... و شیرین ساختن روح الامین کام خامه را بنوشتن شرح این مقال.
آغاز: اي بسته بدست جود تو قطب کمر ** واي مکرمتت نهاده تاجش بر سر/ خواهم که کند زبان عریان امین ** از مرحمتت جامه شکري در بر/ خطیب زبان را بر منبر دهان عصاي بیان بدست دادم و خود در پاي. منظومه: خداوندا به عشقم راه بنماي ** دري بر رویم از تأیید بگشاي
[الذریعه 7/ 260 و 14 /269 و 19/ 231 ؛ دنا 4/ 871]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: ظاهرا در نیمه اول قرن 11؛ مجدول مذهب، با سرلوحی زیبا، با مقدمهاي را که خود شاعر مرکب از نظم و نثر بر این کتاب نوشته دار است؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج، 279گ، 15 سطر، اندازه: 2 /22×1/ 14سم [ف: 3 - 368]
آغاز: برابر؛ انجام: درود از حد برون آن پاك بنیاد ** به اولاد عطامش هم فرستاد/ یزد بر مخزن اسرار پس جنگ ** چو باطن ظاهرش گردید یکرنگ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: روغنی با نقوش گل و بوته، 137گ (45پ-182ر)، 23 سطر (9×8 /17)، اندازه: 15×2 /28سم [ف: 2 /29 - 844]
آغاز: برابر؛ انجام: کند چون روحم از هر علتی پاك ** شود جانم فراز بام افلاك
داراي دیباچهاي است مفصل درباره مثنوي مزبور؛ خط: نستعلیق هندي، بیکا، تا: 1121ق؛ داراي سرلوح مذهب مرصع، مجدول؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 294گ، 14 سطر، اندازه: 14×26 سم [ف: 9 - 116]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: رحلی [نشریه: 5 - 619]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 190]
xosrow va šīrīn
شاپور تهرانی، ارجاسب بن خواجگی، ق11 قمري
šāpūr-e tehrānī, arjāsb ebn-e xājegī (- 17c)
مثنوي است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16213/8
خط: نستعلیق، بیکا، تا: احتمالا قرن 12، کاغذ: الوان، جلد: تیماج تریاکی، 3ص (184-186)، 14-22 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 45 - 83]
xosro va šīrīn
معموري، عبدالوهاب بن محمد، ق11 قمري
ma‘mūrī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad (- 17c)
منظومهاي است در داستان خسرو شیرین با مقدمهاي در مدح پیامبر و امام علی و ائمه علیهم السلام و مدح نورالدین جهانگیر و بیان عشق مجازي و حقیقی و شروع داستان با بیان تمثیلات و اشاره اي به داستان فرهاد و شیرین و یوسف و زلیخا و نصیحت به فرزندش.
آغاز: نمی شاید بر او سبقت ملک را ** به چندین میل بگذارد فلک را؛ انجام: بدلها از گرانی بار مگذر ** ز ... در خاطري آزار مگذر.
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 10 یا اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: جلال قائی نائینی؛ جلد: تیماج قرمز، 115گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 12×5 /21سم [ف: 1 - 84]
آغاز: به نام صورت اراي معانی؛ انجام: چو اقبال شهان افاق گیرش.
تذکر: در فهرست حاضر بنام «گلشن نیاز» شناخته شده؛ مثنوي داستان خسرو و شیرین از غنائی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [الفبائی: - 477]
xosro va šīrīn
خاناي قبادي، ق12 قمري
xānāy qobādī (- 18c)
داستان عشقی خسرو و شیرین است به نظم کردي. در فراز صفحه آغاز و انجامه آمده است: کلام خاناي قبادي.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9792
آغاز: بنام او کس شیرین ارمن ** پیدا کرد فرهاد پیش بی بکو کن؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام ** زما بر محمد علیه السلام
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1298ق؛ رکابهدار؛ جلد: گالینگور سبز، 154گ، 18 سطر، اندازه: 5 /11×5/ 21سم [ف: 31 - 90]
خسرو و شیرین/ شعر/ فارسی
xosro va šīrīn
نامی اصفهانی، محمد صادق، - 1204 قمري
nāmī esfahānī, mohammad sādeq (- 1790)
یکمین مثنوي از مثنويهاي پنجگانه (نامه نامی) شاعر است در حدود سه هزار و هفتصد بیت در بحر متقارب. عنوانهاي این منظومه همانند «خسرو و شیرین» نظامی است و شاعر در سبب نظم کتاب از حاجی آقاسی نام میبرد.
آقاي سعید نفیسی در مقدمه تاریخ گیتیگشا تألیف نامی، از نگارستان دارا دو مثنوي درج گهر و یوسف و زلیخا را به نامی نسبت داده اند.آقاي سعید نفیسی معتقدند که خود وي تمام مثنويهاي نام برده را «نامه نام» نام نهاده است.
براي نشان دادن سبک و قریحه نامی و معرفی مثنوي خسرو و شیرین وي چند بیت زیرین را از مقدمه این مثنوي را میآوریم: مرا در موکب سالار کشور ** خدیو ظلم سوز عدل گستر/ وکیل قائم آل محمد ** که دور دولتش بادا مخلد/ گذر افتاد سوي ملک شیراز ** چه شیراز آنکه بر جنت کند ناز/ مبارك منزلی از چشم بد دور ** بهشتی جایگاه جلوه حور/ هنرور حاج آقاسی که ایام ** نماید فخر چون او را برد نام/ در این کشور بر او جا گرفتم ** به قرب لطف او مأوي گرفتم/ به بحر ژرف طبعم چون نظر کرد ** دهان از این حکایت پر درر کرد/ که بحر عالیت بحریست مواج ** در او پنهان گهربا در خور تاج / بفرمانش گشادم در ازین گنج ** شدم از کلک این معنی گهر سنج/ اگر چه این بود نظم نخستم ** ورق از نظمهاي عشق شستم/ به عرف شاعران شخصی ازین پیش ** نهاده گر چه نامی نام بر خویش/ به ملک نظم نام آور نبود است ** عبث بر خویشتن تهمت نمود است/ چو من شاهی این کشور گرفتم ** به عنف این نام را زو بر گرفتم/ به من میزیبد این نام گرامی ** که هستم من به ملک نظم نامی. (ابن یوسف شیرازي)
آغاز: بنام آنکه در عنوان نامه ** بود نامش نخستین نقش خامه/ گهر بخشنده نطق گهر سنج ** که گوهر بر فشاند گنج در گنج؛ انجام: نهانش از حسودان ز من دار ** ز لطفش در پناه خویشتن دار/ زبان یاوه گورا زان بکن دور ** ز چشم عیب جویش دار مستور
[نسخههاي منزوي 4/ 2789 و 2790؛ الذریع 7/ 120 و 7/ 160 و 19/ 169 و 9/ 1168؛ مقدمه مجمل التواریخ چاپ مدرس رضوي، تهران 1345؛ مقدمه تاریخ گیتی گشا چاپ سعید نفیسی؛ مشترك پاکستان، 8/ 1172؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 234؛ دنا 4/ 871-872 (29 نسخه)]
آغاز: شنیدم نقش بندان حکایت ** چنین بستند نقش این حکایت؛ انجام: یک امروزي که در گیتی جوانیم ** بیا کام دل از شادي ستانیم
گزیده اي از آن است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن سبز، 128گ (100ر-228) هامش، 23 سطر، اندازه: 3 /19×2/ 32سم [ف: 8 - 184]
آغاز: شنیدستم که چون فرزانه شاپور ** بپاي سعی طی کرد آن ره دور
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 14 سطر، قطع: بیاض رقعی [ف: 9 - 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صفی حسینی، تا: دوشنبه 29 ذیقعده 1105ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 186گ، 12 سطر (5×11)، اندازه: 11×16سم [سنا: ف: 2 - 67]
خط: شکسته نستعلیق، کا: صفی حسنی، تا: 1105ق [نشریه: 7-148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب رشتی، تا: محرم 1124ق، جا: رشت، براي حاجی آقا محمد حسین؛ مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن یشمی، 150گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 13×2/ 21سم [ف: 2 - 225]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 17 ذیحجه 1189ق؛ قطع: وزیري [نشریه: 7 - 248]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد ابراهیم، تا: 25 شوال 1191ق؛ هشت مجلس تصویر و میناتور ممتاز، مجدول مذهب، حواشی طلا اندازي به گل و بوته؛کاغذ:کاغذ ترمه اصفهانی،جلد: رویه پارچه گلدار، 171گ، اندازه: 4 /8×6/ 18سم [ف: 2 - 225]
آغاز: بنام آنکه در عنوان نامه ** بود نامش نخستین نقش خامه/ جمال آراي بکران سخن نام ** سخن آموز کلک بی لب و کام؛ انجام: بخش از ره عاطفت پناهم ** بخشاي بحق مصطفایم
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد حسین حسینی، تا: 15 شعبان 1197ق؛ مجدول؛ تملک: محمد جعفر بن محمد علی شریف نائینی و مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد جعفر» (مربع)؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن محمد علی» (بیضی)، «محمد جعفر» (مربع)؛ کتاب به تاریخ شعبان 1214 به اخوي میرزا محمد جعفر با مهر «عبده محمد حسین الحسینی» (بیضی) (گویا کاتب نسخه) هبه شده؛ جلد: تیماج قرمز، 160گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 12×5/ 19 سم [ف: 10 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: سلخ ذیحجه 1198ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج سیاه، 131ص (1- 131)، 17 سطر (5/ 10×5 /17)، اندازه: 5/ 15×20سم [ف: 1 - 308]
انجام: بترس از قید این زلف پریشان ** که زنجیر وي است و کردن جان
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 100گ، 10 سطر، اندازه: 11×5 /15سم [ف:2-503]
آغاز: به معماري چه وضع لایزالی ** زحکمت بانی این قصر عالی/ بدور آرنده این چرخ دولاب ** پدید آرنده مهر جهانتاب؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 116گ، 9 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1714]
آغاز: به نام آنکه درعنوان نامه ** بود نامش نخستین نقش خامه/ معانی بخش طبع نکته جویان ** سبق آموز کودکهاي نادان؛ انجام: چه میدانی که این دوران ناساز ** چه محنت ها به پیشت آورد باز/ سرود چنک ونی این است این است ** که چشم زخم دوران در کمین است
از انجام ناتمام مانده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: ساغري قهوه اي، 21گ، 11 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1714]
آغاز: برابر؛ انجام: بخش از ره عاطف پناهم ** بخشاي به حق مصطفایم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ خطوط چلیپا؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 190گ، 11 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 /33 - 179]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 169گ، 14 سطر (6×13)، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 164]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ در متن و هامش؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: مقوا، 92گ، 12 سطر (5×10)، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 200]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضاي فراشبندي، تا: 22 ذیقعده 1201ق، براي عبدالمهدي بن ملا محمد رفیع فراشبندي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 211گ (16-227)، سطور چلیپا (9×17)، اندازه: 12×20سم [ف: 13 - 3295]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: 1216ق؛ 87ص (663-750) [مختصر ف: - 329]
آغاز: برابر؛ انجام: بخش از ره عاطفت پناهم ** بخشاي به حق مصطفایم ...
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: 8 ذیقعده 1229ق، به سفارش محمد حسینی؛ با سرلوح زرین؛ 93گ (1پ-93پ) [ف: 1 - 97]
آغاز: برابر
خط: شکسته خیلی خوب، کا: احمد حسینی انجو شیرازي، تا: 1239 ق، به خواسته میرزا محمد علی مستوفی و سر رشته دار فارس؛ با یک سرلوح ظریف دارد، اطراف دو صفحه اول نسخه و میان سطرهاي آن تذهیب و میناکاري و طلااندازي شده، مجدول مذهب؛ کاغذ: بخارایی، جلد: میشن، 96گ، 20بیت در متن و حاشیه، اندازه: 5/ 13×20سم [ف: 3 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ پسر رئیس جعفر نوبندگانی، تا: 1240ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 96گ (1-97ر)، اندازه: 5/ 14×5 /20سم [نشریه: 13 - 52]
آغاز: عبیر آمیز زلفین دلاویز ... ** جعد مویان مشک تر ریز؛ انجام: اهل حسد را که تو دانی و من ** منع بکن از کرم خویشتن
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1241ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد: پارچه سیاه، 145گ (1ر-146پ)، 15 سطر، اندازه: 7/ 11×18سم [ف: 8 - 233]
خط: نستعلیق، کا: محمد مراد پسر خدا مراد خان، تا: 1246ق؛ این نسخه چند شعر در پایان بیش از نسخه 1/ 661 دارد. پایان نسخه حاضر (پس از چند صفحه از آخرین شعر موجود در نسخه پیش): از این بی به ره از لذات عالم ** بیاد آرید و خوش باشید با هم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 172گ، 13 سطر، اندازه: 5/ 14×20سم [نشریه: 13 - 55]
آغاز: بنام آنکه در عنوان نامه ** بود نامش نخستین نقش خامه/ جمال آراي یکسر آن سخن نام ** سخن آموز کلک بی لب و کام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن محمد کاظم رشتی مؤذن، تا: چهارشنبه ذیحجه 1247ق؛ با کمند سرخ، مجدول، 7 مجلس تصویر رنگی زیبا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 140گ، 15 سطر (9×17)، اندازه: 15×24سم [ف: 11 - 90]
آغاز: بسمله. خوشا روزي که عشق عافیت سوز ** شود بر خرمن دل آتش افروز/ خوشا روزي که عشق آتش فروزد ** همه رسم و ره بیداد سوزد؛ انجام: جهان از عدل کسري بود آباد ** در آخر هم جهانش داد بر باد/ تو اي خواجه باین نظم جهانسوز ** چه امید از جهانت باشد امروز
دیباچه را ندارد و از خود کتاب بر نمیآید که از نامی است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی جواد کرمانی، تا: چهارشنبه 12 ذیحجه 1315ق؛ مهر: محمود بن عبد الرحیم مورخ 1317؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 105گ، 14 سطر (8×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 2451]
آغاز: برابر؛ انجام: که بر گیرند هر یک قسمت خویش ** شود زان محتشم محتاج درویش
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام (به قدر هشت سطر نسخه 3594)؛ جلد: چرمی نرم، 179گ، 12سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 1 - 455]
آغاز: خوشا وقتی که عشق خانه پرداز ** کند رسم و ره بیداد
آغاز؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1247 و 1248ق، دو کاتب؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچهاي، 269ص (1-269)، 15سطر (5/ 9×5/ 14)، اندازه: 15×21سم [ف: 7 - 761]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ سپاهانی؛ داراي یک سرلوح کوچک، مجدول، با کمند صفحات زرین و مشکی و لاجورد؛ جلد: تیماج عنابی، ابعاد متن: 5/ 6×5/ 12، اندازه: 9×5/ 14سم [ف: - 169]
آغاز: که بنماید به هم آن هر دو را راه ** زحال یکدگرشان سازد آگاه/ چه ازفرهاد شاپور هنر کیش ** به ایران آمد از چین سالها پیش؛ انجام: گلستانی است این باغ شکفته ** درآن گلها نمایان ونهفته/ گل معطر کن دماغت ** بیفروز از نسیم آن چراغت
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول زرین و لاجوردي؛ جلد: گالینگور سبز،71گ،اندازه:14×21سم [ف مخ]
آغاز:از او مشاطه باد بهاري ** رخ گل را نماید غازه کاري؛
انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: سیاه، 118گ (58ر-176پ)، 18 سطر، اندازه: 6/ 16×26سم [ف:8-392]
xosro šīrīn
وصال شیرازي، - 1210 قمري
vesāl-e šīrāzī (- 1796)
تاریخ تألیف: 20 ربیع الثانی 1210ق (غري)
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 749
آغاز: برون ذاتش ز ادراك و حواس است ** فزون قدرش ز معیار وقیاس است؛ انجام: دوش کند شیرین مذاق از این گفتار ** خواهد آمرزش زبهر کاتب از آمرزگار
خط: نستعلیق، کا: سید محمد رضا، تا: شنبه 28 شوال 1277ق؛ اهدایی: شمس الدینی؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی با پارچه سربی،184گ، 12 سطر (8×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 632]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 52
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 382]
xosro va šīrīn
دشتی، محمد خان بن حاجی خان، 1246-1298 قمري
daštī, mohammad xān ebn-e hājī xān (1831 - 1881)
اهداء به: ناصرالدین شاه
به نام ناصرالدین شاه سروده و به دست میرزا یوسف مستوفی الممالک به او داده شده.
[فرهنگ سخنوران 209؛ ذریعه 9: 326 و 7: 161دنا 4/ 872]
خط: نستعلیق عالی، کا: حبیب اﷲ، تا: 1278ق؛ تصاویر زیباي آن عمل کاتب است [نشریه: 1 - 13]
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: گویا 1278ق؛ در متن و هامش، با نه مجلس نقاشی آبرنگ کار میرزا حبیب اﷲ شاگرد صنیع الملک در 1278؛ کاغذ: سفید، جلد: روغنی مذهب، 77گ، 17سطر (5×11)، اندازه: 13×20سم [سنا: ف: 1 - 92]
xosro va šīrīn
جرعه تبریزي، ابوالفتح، ق13 قمري
jor‘e-ye tabrīzī, ab-ol-fath (- 19c)
نسخه در دست در برگیرنده حدود 2400 بیت است با این عناوین: معراج خاتم الانبیاء، مراتب عشق جسمانی و مجازي، ظهور عشق که از عالم تجرد خاست، تفریح کردن زلیخا پیش دایه و یاري طلبیدن، مأمور فرمودن زلیخا معماران را در طرح اندازي کاخ هفت منظر.
آغاز داستان: شهنشاه عجم آزاده خسرو ** که رفتی بر مرادش چرخ کجرو/ آگاهی یافتن خسرو از طلوع کوکبه حسن شیرین
و عاشق شدن غایبانه بر او، ناچار شدن پرویز در استکشاف راز خود و چاره جستن از شاپور، سفر گزیدن شاپور به طلبکاري شیرین، باز نمودن شاپور صورت خسرو در منزلگاه شیرین، گزارش آوردن شیرین به جانب تصویر پرویز و استکشاف حال او. مجلس آراستن شیرین و طلب نمودن شاپور به دعوت خاص، پاسخ گزاردن شاپور مر شیرین را در مجلس. (احمد منزوي)
آغاز: خداوندا عنایت کن زبانی ** که پردازد بمعنی داستانی/ زبانی عنصرش از عشق و مستی ** ز هر وصفی بذوقش چیره دستی
[الذریعه (1) 9/ 193 «دیوان جرعه» همانجا 19/ 165 «مثنوي خسرو و شیرین»؛ خیامپور 1/ 209]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:2/ 1812
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته خوش، بیکا، تا: پیش از1284ق؛ افتادگی: انجام (انجام نسخه چنان مینماید که دست کم یک صفحه زیر وصالی رفته است)؛ رکابه دار، در آن چگونگی سرودن داستان و هزینه به کار رفته در آن را گزارش میکند. کوتاه سخن مینویسد: در تاریخ 1284 ق سراینده نسخه را خوشنویسی کرده تحویل داده، و در همان سال در دیه نظرلو بیمار شده و درگذشته است؛ اهدایی: دکتر عبدالحسین زرین کوب؛ 83گ (176پ- 258ر) [ف: 3 - 119]
xosro va šīrīn
وفائی، ق13 قمري
vafā’ī (- 19c)
شاعر بخشی از این مثنوي را مدت ها قبل سروده بوده و در اثناي آن وقفهاي رخ داده و پس از مدتی باقی آن را سرده است چنانکه میگوید: شبی هنگام دي افسرده بودم ** ز دلتنگی بسی پژمرده بودم/ رموز قصه شیرین و خسرو ** بخواندم داستان هاي نو از نو/ حکایاتش ز بس شیرین نمودي ** ز هر شرحش گره از دل گشودي/ به توفیق جهان آرام ایام ** رسانم این حکایت را به انجام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13696
آغاز: نوا پرداز این گنیجینه راز ** زدلتنگی چنین برداشت آواز/ حکایت سنج این شیرین حکایت ** چنین پیمود شرح این روایت؛ انجام: بحمدي هر که ما را شاد سازد ** خدا از هر غمش آزاد سازد/ از این دنیا چه رحب عیش بستم ** به محنت خانه حسرت نشستم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ این مثنوي در نسخه حاضر قریب 1340 بیت است؛ مهر: «شعاع« (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ،104گ،12سطر،اندازه: 5 /9×5/ 14سم [ف: 37 - 221]
xosrow va šīrīn = farhād va šīrīn
شعله نیریزي، محمد جعفر بن محمدباقر،-1316؟قمري
šo‘le neyrīzī ،mohammad ja‘far ebn-e mohammad bāqer (- 1899)
اهداء به: شاهزاده معتمد الدوله فرهاد میرزا
از میرزا محمد جعفر شعله تبریزي یا نیریزي که آن را «خسرو و شیرین» هم خوانده اند. حدود سه هزار و پانصد بیت است.
آغاز: بنام آنکه شیرین آفرین است ** بر او از آفرینش آفرین است/ به خوبان جایگاه خسروي داد ** بتان را عشوه هاي معنوي داد
انجام: سعادت یار دولت رهنمونش ** قوي دل همچو کوه بیستونش/ از این فرهاد شهرا دولت و دین ** منور چون دل خسرو ز شیرین
[الذریعه 7/ 160 و 9 /128 و 19 /167؛ فرهنگ سخنوران 300؛ مشار 606 و 2139؛ دنا 4 /872]
آغاز: یکی پرسید از پروانه ** که اي در کوي مشتاقان گرفتار/ تو را معشوقه اي بس تندخو هست ** بعینه حجت سنگ سبو هست؛ انجام: نسیم عدل او دایم وزان باد ** بهار گلشن خصمش خزان باد/ سعادت یار دولت رهنمونش ** قوي دل همچو کوه بیستونش
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ خلف محمد ... محمد بنگالی، تا: 9 ربیع الثانی 1302ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سرخ، 141گ (1پ-141پ)، 13سطر [ف: 37 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی ولد آقا محمد حسن نیریزي، تا: دوشنبه 12 شوال 1304ق؛ با یادداشتی از شعاع شیرازي در مورد شاعر و مثنوي، در این یادداشت از مثنوي دیگر مؤلف به نام یوسف و زلیخا یاد شده؛ مهر: «شعاع» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 163گ، 10 سطر، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 38 - 173]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: سید محمد نیریزي، تا: 1307ق، براي میرزا ابوالحسن خان منشی باشی؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: روغنی مذهب، 130گ، 14 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 3 - 576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 128گ، 14
سطر، اندازه: 11×5/ 17سم [ف: 2 - 112]
xosro va šīrīn
چند مثنوي به این نام ولی نامشخص:
تنها دو صفحه از آن را آورده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص [ف: 7 - 92]
آغاز: زجا جست از پی مهمان نوازي ** کمر بست از براي چاره سازي/ سراي خیش را پرداخت زاغیار ** تهی کرد آن چمن را از خس و خار؛ انجام: فریب دل گلشن چون روي دلبر ** شمیمش جانفزا چون موي دلبر/ چو چشم یار نرگس در کرشمه ** زلال خضر هرسو چشمه چشمه
تخلص شاعر هم دراشعار دیده نشد، باخسرو و شیرین نظامی مقابله شد، غیر از آن بود؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقواي سفید، 68گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1714]
آغاز: خداوندا دلی ده شاد از اندوه ** در او گنجایش غم کوه تا کوه/ دلی از خار خار عشق پر نیش ** ز هر نیشی دو صد جا پیشتر ریش؛ انجام: چشمه فیض از دل دانا طلب ** گوهر سیراب ز دریا طلب/ نغمه ناهید زناهید پرس ** راه به خورشید ز خورشید پرس.
این مثنوي به روزگار جهانگیر (1014-1037) سروده شده است. جوان شد باردیگر عالم پیر ** بعهد شاه نورالدین جهانگیر؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 152گ، 15 سطر، اندازه: 15×24سم [ف مخ]
آغاز: به فرمانت سفیدي وسیاهی ** مطیع امرت از مه تا به ماهی/ تو آن مهمان صاحبخانه سوزي ** که درمهمان سرا آتش فروزي؛ انجام: گهی درکام شهد وگه شرنگ است ** گهی با دل به صلح وگه به جنگ است/ زجادویی به کشورهاي عالم ** اگر خواهد دوتن را مایل هم
عناوین این منظومه تقریبا شبیه به منظومه خسرو و شیرین نظامی است اما همو نیست؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول، در ابتداي نسخه چند تحریر از قرائت و تجوید، بخشی از عقد الدرر ابو بدر سلمی شافعی، کلام فارسی از میرزا جواد شیرازي دعا، شعر، فقه، آیاتی در حقوق، تفسیرونامههایی به مدیر موسسه خاور؛ 301گ، اندازه: 5/ 10×5/ 17سم [ف مخ]
آغاز: بنام آنکه ما را زندگی داد ** وز آن پس مژده پایندگی داد؛ انجام: بود سال تاریخ آن کان نور ** زهی جاي عیس و مقام سرور
مثنوي مفصلی است در داستان خسرو و شیرین از شاعري مجهول که در سال 1069ق آن را سروده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 15گ (187پ-202پ)، 16سطر [ف: 37 - 421]
آغاز: چو شکر جام در لب برد در حال ** بحیله از نظر غائب شد آن زال؛ انجام: چه شد کوباش کامی تا در کام ** چوپا نبود چه یک فرسخ چه یک گام
مثنویاتی در عشق و عاشقی از لسان خسرو و شیرین است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، با یک عکس مینیاتوري؛ 107گ، 15سطر، اندازه: 9×5/ 14سم [مؤید: 3 - 236]
آغاز: خسرو شیرین اوجنی یاران ** او یاران خاص عنبر چه داران؛
منظومه مفصلی است در داستان شیرین و خسرو، اغلب الفاظ اشعار این منظومه به فارسی و شاید هم به یکی از لهجههاي فارسی ایران (گویا گیلانی یا مازندرانی) باشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 37گ (1-37)، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1712]
بخش نشستن خسرو به پادشاهی؛ خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ 7گ، 10سطر (10×17)، اندازه: 5/5×5 /11سم [ف: 20 - 561]
غنائی، روزگار جهان گیر؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ متن زرافشان [نشریه: 11 - 896]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 181گ، اندازه: 7/ 13×19سم [رایانه]
خسرو و گل - گل و خسرو
خسوف - احکام خسوف
xosūf (maqāle dar)
حسینی، فخرالدین
hoseynī, faxr-od-dīn
به خواهش: زینل خان
محل تألیف: اصفهان
نسخهاي با همین سرآغاز در دانشگاه تهران است که با نام «نوروز» آمده و از ابراهیم حسینی مدرس دانسته شده است محتملا این دو رساله یکی باشد.
آغاز: بسمله، حمد و سپاس یگانه یی را که از فیض بهار اعتدال مزاج اسطقسات اربعه هشت بهشت اقالیم سبعه هستی را ...
[فهرستواره منزوي 4/ 2916]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه:2/9021
آغاز: برابر؛ انجام: شد خارج قسمت ح- دقیقه و مط ثانیه
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی از داود الحسینی؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج عنابی، 14ص (7-20)، 17 سطر (5×11)، اندازه: 5/ 10×7/ 15سم [ف: 8 - 400]
xosūf va kosūf
قاري، مظهرالدین محمد بن علی، ق10 قمري
qārī, mazhar-od-dīn mohammad ebn-e ‘alī (- 16c)
شاید شامل سه بحث: 1. عمل کسوف؛ 2. عمل خسوف؛ 3. احکام خسوف و کسوف.
آغاز: بسمله، این رساله مرتب است بر سه بحث، بحث اول در عمل کسوف بحث دوم در عمل خسوف بحث سوم در احکام خسوف و کسوف انجام: و شانزده روز معظم تاثیرش پنجاه و دو روز واﷲ اعلم
[دنا 4 /873؛ فهرستواره منزوي 4/ 3020]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف کلکنی، تا: 15 ذیحجه 1001ق؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ، 24 سطر (2/ 7×5/ 16)، اندازه: 10×5/ 21سم [مشهد: ف: 1 - 355]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 478/3
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 68]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شرح بیرجندي و زیج خاقانی و برخی به لفظ «منه»؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج جگري، 33گ، 14 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 10 - 53]
xosūf va kosūf
غیر همانند:
آغاز: باب هفتم در احکام کسوف و خسوف و آن 12 فصل است. الفصل الاول، در کسوف نیرین در حمل. بطلمیوس گوید که تأثیرات کسوف در برجی است که در آن برج آفتاب و ماه گرفته شده باشد؛ انجام: که به آن کوکب و یا به آن برج منسوب بود
ناشناخته. باب هفتم از کتاب بزرگ تري است، در دوازده فصل: 1. در کسوف نیرین در حمل، 2. در کسوف نیرین در ثور، 3. در کسوف نیرین در جوزا، ... 12. در کسوف نیرین در حوت. سپس باب هشتم در نکات و حکایات متفرقه به روایت از اهل نظر و اصحاب تجربه، چون ابوالمظفر، علاء الدین طبري و صاحب کتاب فلاحت؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 10؛ به دنبال دو رساله از ابو معشر بلخی؛ 5گ (114پ-118ر) [ف: 1 - 97]
آغاز: بسمله، هر استقبال حقیقی که بشب باشد یا در دو طرف روز کمتر از؛ انجام: در بعد مطلوب باشد و برین قیاس اختلاف منظر عرض
قسمتی از شرح زیج الغ بیگی است؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: شفیع بن محمد صالح یزدي، تا: 1062ق، کاغذ: حنایی، جلد: تیماج جگري، اندازه: 10×19سم [ف: 10 - 159]
آغاز: در احکام خسوف. اگر در ماه محرم خسوف واقع شود و از جانب مغرب؛ انجام: در ولایت زنگ و کوهستان و امنیت روزگار ...
برگرفته از کتابی بزرگ تر؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ 3گ (13ر-15ر) [ف: 1 - 97]
بندي در احکام خسوف و کسوف و دو ضابطه درباره دائره هندي؛ خط: نستعلیق، کا: عبد اﷲ بن امام وردي، تا: 1259ق؛ 29سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 8]
آغاز: بسم اﷲ هو شأنه العزیز: فصل ششم. در ترجمه حدیث شریف که مشتمل است بر احکام خسوف و کسوف و حوادث هر سال؛ انجام: نصف روز است بر ذان. تم بالخیر.
ناشناخته. فصل ششم و هفتم کتاب بزرگتري است. پیش بینی رویدادها در پیامد خسوف و کسوف، بر حسب رخداد آنها، از یکشنبه تا شنبه. و این جز «خاتمه» «اختیارات» مجلسی میباشد؛ بیکا، تا: 1294ق؛ 9گ (23ر-31ر) [ف: 2 - 94]
آغاز: ... هر اجتماع که بعد از او از عقده بعد از رأس بتوالی یا پیش از ذنب بتوالی کمتر از؛ انجام: تأثیرش پنجاه و دو روز، و اﷲ اعلم بحقیق الاشیاء تمت
نامبوب از عمل کسوف، طریق استخراج ساعات نصف النهار از زیج خمسه معدله و اجتماع حقیقی، طریق تعدیل اصابع و دقایق بدوانیق و طسوجات و غیره، عرض مرئی، طریق استعلام ساعات زمانیه از ساعات متفرقه، معرفت استخراج طالع خسوف، طریق معرفت جه خسوف، مدت تأثیر خسوف؛ خط: شکسته نستعلیق،
بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 21گ (136ر-156ر)، 19 سطر، اندازه: 3 /11×3 /16سم [ف: 6 - 307]
آغاز: بسمله، این رساله مرتب است برسخ بحث، بحث اول بر کسوف؛ انجام: مدت تاثیرش پنجاه و دوروز و اﷲ اعلم و احکم بالصواب
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی: - 234]
آغاز: بسمله. در ترجمه حدیث شریف است، که مشتمل است بر احکام خسوف و کسوف و حوادث هر سال، و احکام محرم. شیخ بزرگوار (رح) قطب الدین راوندي؛ انجام: چشم ها بسیار باشد. و اﷲ اعلم بالصواب ...
به روایت قطب الدین راوندي؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13-14؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 16ص (255-270) [ف:3-119]
xašxāš-nāme
تائب تبریزي، اسماعیل بن حسین، - 1374 قمري
tā’eb-e tabrīzī, esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1955)
تاریخ تألیف: نیمه شوال 1346ق
مثنوي است حدود 700 بیت در توحید خالق یکتا و شناخت باري تعالی از راه مخلوقات گوناگون زمینی و آسمانی و پند و اندرزهاي عرفانی و اخلاقی، گاهی را طنز و انتقاد از مدعیان دانش روز، داراي مقدمه و دیباچهاي است به نظم و نثر. در چهارده روز به نظم کشیده شده است.
آغاز: دیباچه: این دیباچه نمایش ناظم است نی نگارش اعاظم، نظم بسیار ساخته تاکنون به نثر نپرداخته ... خشخاش نامه: مرابد سالها یک عقده در دل ** دل آزرده بدم زان عقد مشکل/ کنون آمد همان عقده بیادم ** صفا آورد در نور فؤادم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ اندازه: 11×13سم [ف:3-164]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ناظم، بیتا؛ مصحح؛ در پایان اشعاري متفرقه از ناظم افزوده شده؛ جلد: گالینگور سبز، 46گ، اندازه: 11×14سم [ف: 3 - 208] و [عکسی ف: 5 - 160]
al-xašya
رسی یمنی، یحیی بن حسین، - 298 قمري
rasī yamanī, yahyā ebn-e hoseyn (- 911)
رساله مختصري است در معناي خشیت و مصادیق مختلف آن
[دنا 4/ 874؛ مؤلفات الزیدی 1/ 439؛ اعلام المؤلفین الزیدیة ص 715]
قم؛ مرکز احیا ؛ شماره نسخه: 1608/8
آغاز: قال يحيي ... أصل الخشية لله العلم و فرع الخشية لله الورع وفرع الورع الدين و نظام الدين محاسبة الانسان
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1162؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 709ق؛ مصحح؛ 2ص (372-373) [عکسی ف: 5 - 19]
xašyat-ul ‘ulamā’
بارفروشی مازندرانی، محمد بن مقیم، 1196 - 1281 قمري
bārforūšī māzandarānī, mohammad ebn-e moqīm (1782 - 1865)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10922
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ قطع: جانمازي [میراث شهاب: س9ش2 - 12]
xasā’es-e ebrāhīm
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
رسالهاي است در خصائص حضرت ابراهیم مانند: یقین، علم، شجاعت، حلم، سخاء، امر به معروف، نهی از منکر، دفع سیئه با حسنه و غیر ذلک که از آیات شریفه قرآن استفاده میشود و اینکه آن حضرت از خداوند جل جلاله استدعاي لسان صدق نموده بود و آن نعمت وجود مبارك امیر المؤمنین است و مطالب متفرقه دیگر در معارف، در این رساله نام مؤلف ذکر نشده و لکین سیاق عبارات و قرائن رسالههاي قبلی احتمال این مجموعه انتساب این رساله را به شیخ احسائی تقویت میکند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11314/16
آغاز: ... و الاقرب الاخر من الاستیلاء ان یبتلیه حتی یصیر فیما یبتلیه به فیکون ما یعطیه من العطاء علی سبیل الاستحقاق؛ انجام: فهل ملکت فیما ملک سلیمان بن داود فقال و الذي فلق الحبة و بري النسمة
خط: نستعلیق شکسته تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 6گ (179- 184)، 21 سطر، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 28 - 487]
xaṣāyiṣ-ul aḥkām
حسینی، کاظم بن اسماعیل، ق14 قمري
hoseynī, kāzem ebn-e esmā‘īl (- 20c)
رساله مفصلی است در فقه که مؤلف براي فرزندش نگاشته است. مؤلف در حواشی مطالبی به خط خودش در سال 1319ق اضافه نموده است. همچنین در باب خلل الصلو منظومهاي که خودش دراین موضوع سروده تماما درج نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3283- 17/63
آغاز: بسمله و الصلوة والسلام علی اشرف الاولین و الاخرین محمد صلی الله علیه و آله الطاهرین هذا الکتاب نافع لولد صالح اصلح اﷲ دنیاه لاخرته و سمیته بحصایص الاحکام ثم الفقه بحر لایحیطه احد؛ انجام: لان ثبوت الکیفیة بالغسلتان و المسحتان من الواضحات ورفعها یحتاج الی رافع اذلیس فلیس و علی ان الخروج من الشیء و الدخول فی غیره فیه اقوال جاري فی المقام اللهم اختم امورنا بالخیر و العافیة
طهارة وصلوة؛ خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق، جا: محله شیخ آباد؛ مؤلف قبل از شروع رساله، فوایدي در فقه و اصول در 24 برگ و بعد از پایان رساله مطالبی در نکاح و طلاق به فارسی و بخشی از منظومه عربی خود را و برخی فوائد فقهی و اصولی از برگ 180 تا آخر درج نموده؛ جلد: گالینگور مشکی، 205گ، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1718]
xaṣā’iṣ-ul a‘lām fī š.-i šarā’i‘-il islām
برغانی قزوینی، عبدالوهاب بن محمد صالح، - 1250 قمري
baraqānī qazvīnī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad sāleh (- 1835)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
وي بهطوريکه از دیباچه این کتاب پیداست خواسته است کتاب خصائص الاعلام را در شرح شرایع محقق حلی بنویسد و نخست در مقدمه ترجمه اجمالی عده اي از علما و فقها شیعه را آورده و نسخه 1/1808 کتابخانه مجلس همین مقدمه خصائص الاعلام است و هیچ معلوم نیست مؤلف بر این مقدمه چیزي افزوده و از خود شرح شرایع چیزي نوشته است یا نه. در الذریعه و کشف الحجب از این شرح یاد نشده و نیز در ترجمه مؤلف در اعلام الشیعه نیز اشاره به تألیف این کتاب یا کتاب هاي دیگري از عبدالوهاب نشده است. وي این مقدمه را با ترجمه شیخ الطایفه طوسی آغاز کرده و با ترجمه میرزا ابوالقاسم قمی صاحب قوانین پایان داده است. وي در ترجمه حال کسانی که یاد کرده (جز در مورد شیخ طوسی و سید مرتضی) به اجمال برگذارده و به ذکر نام و فهرست اجمالی مؤلفات بسنده کرده است. (عبد الحسین حائري)
دو نسخه موجود همین مقدمه را دارد.
آغاز: الانوار سبیلک اللهم و الاشراق دلیلک انت ربنا و رب مبادینا ... و بعد الحمد و الصلوة فیقول الفقیر ... عبد الوهاب رضوان الدین بن محمد صالح القزوینی هذا ماسئلت اﷲ ... من تحریر کتاب جامع ... و سمیناه بخصایص الاعلام فی شرح شرایع الاسلام ...
آغاز: برابر؛ انجام: و قد روي عن البهبهانی و الشیخ الفتونی و غیرهما انتهی ما اردنا ایراده علی وجه عزیز من الاختصار فی احوال هولاء الابرار الاخیار
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز روشن، 40ص (6-45)، اندازه: 17×5 /21سم [ف: 9 - 405]
آغاز: برابر؛ انجام: انتهی ما أردنا ایراده علی وجه عزیز من الاختصار فی أحوال هؤلاء الابرار الاخیار
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 15گ، 20 سطر، اندازه: 15×5 /21سم [ف: 14 - 45]
xaṣā’iṣ-ul imām ‘alī = al-xaṣā’iṣ fī faḍl-i ‘alī ibn-i abī- ṭālib
نسائی، احمد بن علی، 215 - 303 قمري
nesā’ī, ahmad ebn-e ‘alī (831 - 916)
مؤلف که از اکابر علماء اهل سنت است این کتاب را در فضائل و مناقب امیر المومنین علی علیه السلام تألیف نموده است. کتاب در نوع خود از حیث سند و متن حائز اهمیت میباشد. وي پس از تألیف کتاب، مورد طعن و شماتت شامیان قرار گرفت، بهطوري که به او گفتند: چرا در فضایل شیخین تألیف نکردي؟ گفت: بعد از ورود به دمشق بسیاري از اهالی شهر را منحرف از آن حضرت دیدم و این کتاب را به امید هدایت ایشان تألیف نمودم؛ شامیان پس از تعقیب و سرزنش او را از مسجد بیرون و به رمله تبعید نمودند.
آغاز: بسمله قال الشیخ الامام الحافظ ابوعبدالرحمن احمد بن شعیب النسائی ذکر صلا امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب رضی اﷲ عنه اخبرنا محمد بن المثنی قال انبأنا عبدالرحمن ...
انجام: تم الخصائص بعون اﷲ تبارك و تعالی و توفیقه ... الیه المرجع و الماب و اﷲ.
چاپ: قم، مجمع احیاء فرهنگ اسلامی، 1419ق، تحقیق محمد کاظم محمودي و نجف؛ محقق: محمد هادي الامینی، چاپ
جدید، 172ص، 1388 ق؛ قاهره، مطبع الخیری ، 40ص، 1308ق.
[وفیات الاعیان 1 /77؛ الوافی بالوفیات 6/ 416؛ بروکلمان 1، 163 /171؛ اهل البیت علیهم السلام فی المکتبة العربیة ص 144-156؛ معجم المطبوعات ص 1851؛ دنا 4/ 874]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و اله صحبه اجمعین؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملا قرن 10؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 56گ، 15سطر (8×12)، اندازه: 13×18سم [ف: 9 - 229]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:320عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 283]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال لزید انت اخونا و مولانا و قال لجعفر اشبهت خلقی و خلقی هذا آخر الکتاب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ بعضا داراي حواشی تصحیحی با رمز صلی الله علیه و آله؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 22گ،21 سطر، اندازه: 14×5/ 23سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 297]
خط: نسخ، کا: سید رضا رضوي حائري، تا: 191296 ق؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقوا، 60گ، 13 سطر، اندازه: 16×5/ 25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1- 296]
آغاز: برابر؛ انجام: قال و قال لی انت منی و انا منک و قال لرزید انت اخونا
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: یکشنبه 25 رجب 1297ق؛ اهدایی: رهبري، آبان 1372؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 41گ، 14سطر، اندازه: 5 /17×27 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 296]
خط: نسخ، کا: سردار کابلی، تا: سهشنبه 26 ذیقعده 1336ق؛ از روي نسخهاي مغلوط؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 38گ، 19 سطر (8×16)، اندازه: 14×23سم [ف: 8 - 566]
آغاز: برابر؛ انجام: وقال لزید انت اخونا ومولانا وقال لجعفر شبهت خُلقی وخَلقی
این نسخه عکسی است از روي نسخه چاپ بیروت با تحقیق ابواسحاق حوینی حجازي داراي مقدمه و فهرست و پاورقی؛ خط: نسخ، کا: چاپی، تا: قرن 15؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 73گ، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3 - 1715]
xaṣā’iṣ-ul a’immat-il iṯnā ‘ašar = xaṣā’iṣ-u amīr-ilmu’minīn ilmu’minīn ‘alī
شریف الرضی، محمد بن حسین، 359 - 406 قمري
šarīf-or-razī, mohammad ebn-e hoseyn (971 - 1016)
تاریخ تألیف: 383 ق
سید شریف به درخواست فرزند خویش، با این دفتر شالوده سرگذشتنامهاي را ریخته بود و میخواست سرگذشت و زندگی دوازده پیشواي شیعی را در آن بنویسد ولی پس از نوشتن سرگذشت امیر مؤمنان علی به نگارش نهج البلاغه پرداخت و این نامه را به پایان نبرد. او در دیباچه میگوید از من خواستی در سرگذشت و اندیشه دوازده امام بنویسم گرفتاري روزگار نگذاشته بود. تا اینکه بزرگی می خواست از من نکوهش کند و در شام عرفه سال 383 بود که من به مشهد موسی بن جعفر و محمد بن علی بن موسی میرفتم او به من برخورد و پرسید کجا میروي گفتم به آن دو مشهد میروم، او گفت تا کی این کار ! او می خواست بگوید که همه موسويها به وقف میگویند و از قطع برائت دارند. با اینکه میدانست من امامی هستم چنین گفت و میخواست به من بد گوید به او پاسخی دادم و عزم کردم این کتاب را بنویسم. او پس از نوشتن سرگذشت علی علیه السلام به گردآوري نهج البلاغه پرداخت و دیگر گرد این کتاب نگشت (آغاز نهج). او تنها چند باب و فصلی از خصائص علی علیه السلام و سخنان او را آورد و همه آن نزدیک 1500 بیت است و یک سوم آن سخنان کوتاه علی علیه السلام است (الذریعه 7: 164؛ کنتوري ص 205). او در آغاز نهج که در رجب 400 به انجام رسید می گوید که من در جوانی به نوشتن کتابی در «خصائص الائمه» می پرداختم که اخبار دلپسند و سخنان نغز و گوهرین آنها در آن بود و روي چه غرضی بود در آغاز آن گفتهام. من از یاد کردن خصائص علی بیاسودم و گرفتاريهاي روزگار هم نگذاشته بود که آن را بپایان برم. در پایان آن سخنان کوتاه خردمندانه علی علیه السلام را آوردم و دستهاي از یاران و برادران من آنرا که بدیدند پسندیدند و از من درخواستند که گزیده سخنان علی را در همه فنون از خطب و کتب و پندها و آداب در کتابی جداگانه که در آثار پیشینیان آن را مانندي نباشد گرد آورم - در چند جاي آن «قال السید الرضی ابوالحسن» یا «قال الشریف ابوالحسن» و مانند اینها دیده میشود که نویسندگان بر اینها «ره» یا «رض» افزوده اند. سید رضی چنانکه از این نامه برمیآید دلباخته سخنان علی( علیه السلام) بوده است چنانکه از گفته او در پایان آن پیدا است. نوري در مستدرك (3: 369) از این خصائص یاد نمود و در طرف ابن طاوس و بحار مجلسی و کشف الظنون چلبی (آنجاییکه از نهج گفتگو میدارد) یاد گردیده. اردبیلی در حدیق الشیعه و نگارنده دمعه ساکبه آن را از سید مرتضی پنداشتند و درست نیست. حر عاملی در اجازه خود به شیخ محمد فاضل بن محمد مهدي مشهدي در طوس به سال 1085 رشته سند روایت خصائص را چنین یاد کرد: از
شاذان قمی از احمد بن محمد موسوي از ابن قدامه از رضی و نیز از ابن شهر آشوب از ذي الفقار بن معد حسینی از محمد بن علی حلوانی از همان رضی (ص 161 اجازات بحار). (دانش پژوه)
آغاز: بسمله و به ثقتی. کنت حفظ اﷲ علیک دینک و قوي فی ولاءالعترة یقینک سألتنی ان اصنف لک کتابا یشتمل علی خصائص اخبار الائمة الاثنی عشر ... علی ترتیب ایامهم و تدریج طبقاتهم ذاکرا اوقات موالیدهم و مدد اعمارهم و تواریخ وفایاتهم و مواضعه قبورهم و اسامی امهاتهم و مختصرا من فضل زیاراتهم ثم موردا طرفا من جوابات المسائل التی سئلوا و استخرجت اقاویلهم فیها و لمعا من اسرار احادیثهم و ظواهر و بواطن اعلامهم و نبذا من الاحتجاج فی النص علیهم و حقیقة البرهان فی الاشار الیهم.
انجام: قال الشريف الرضي ذوالحسبين (ابوالحسين رضي الله عنه) ره و لو لم يكن في هذه الفقرات المذكورة الا هذه الكلمة الاخيرة لكفي بها لمعة ثاقبة و حكمة بالغة و لا عجب ان تفيض الحكمة من ينبوعها و تزهر البلاغة في ربيعها (الحمدلله الذي تم هذا (هذه ؟) الكلمات التي لا ياتيها الباطل).
چاپ: بيروت، انتشارات اعلمي؛ مكتبة الحيدرية؛ 1406 ق؛ نجف اشرف، 1368 ق؛ قم، 1395 ق؛ مشهد، آستان قدس رضوي، 1406 ق
[الذریعه 7/ 164-165؛ کشف الحجب و الاستار ص 205؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 1 /612؛ دنا 4/ 874 (12 نسخه)]
نسخه اصل عکس 7046 از کتابخانه رامپور هند؛ خط: نسخ، کا: عبدالجبار فراهانی خومجانی، تا: 4 شوال 553ق؛ در آغاز فضل اﷲ بن علی حسینی ابی الرضا راوندي در ذیقعده 555 گواهی مینویسد به خط خود که آن را شیخ رئیس الولد وجیه الدین فخرالعلماء ابوعلی عبدالجبار بن الحسین ابی القسم الحاج الفراهانی خومجانی بر من خوانده و من آن را از شیخ خود ابوالفتح اسمعیل بن الفضل بن احمد بن اخشید سراج از ابوالمظفر عبداﷲ بن شبیب از ابوالفضل خزاعی از رضی روایت دارم، از کتابهاي خوانده شیخ ابوعبداﷲ اصفهانی در 866. و خوانده در ذیقعده [556]، با شعر عماد الدین رشید الاسلام طوسی به عربی درباره ائمه [فیلمها ف: 3 - 127]
منقول از خط شمس الدین محمد بن عبدالهلی بن بحده؟ کرکی؛ خط: نسخ، کا: شمس الدین محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: قرن 9؛ 1ص (357) [ف: 5 - 111]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء-نجف اشرف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1069ق؛ ظاهرا همان نسخهاي است که شیخ آقا بزرگ تهرانی دیده و در الذریعه بدان اشاره کرده، نسخه خطی مجموعهاي بوده که خصائص کتاب اول آن بوده چنانکه در صفحه اول تصریح شده؛ تملک: هادي بن عباس بن علی کاشف الغطاء؛ 67ص [عکسی ف: 5 - 369]
بیکا،تا:20 شعبان 1070ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2-35]
خط: نسخ، کا: درویش فرج بن محمد صفی اردبیلی، تا: 1070ق؛ 54 ص، 21 سطر (9×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه جمادي الاول1071ق؛ در پایان نسخه جدولی در 36 خانه در بیان اوزان درهم و مثقال و تحویل و تبدیل آنها به شعیر؛ جلد: تیماج سرخ، 44گ (139-182)، 17 سطر، اندازه: 5/13×20سم [اوراق عتیق: 1 - 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ افزودگیهایی از منتخب نهج البلاغه بعد از انجام، دستخط مرحوم آیت اﷲ میرزا محمد اشراقی قمی معروف به ارباب مبنی بر آنکه این کتاب از سوي میرزا سید حسن قمی، نزد وي امانت است، به تاریخ 1227ق؛ تملک: سید کاظم طباطبائی معروف به آقا میرزا، منشی مرحوم حاج میرزا حسین نوري طبرسی؛ کاغذ: شرقی، 28گ (1پ-28پ)، 18 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 37 - 168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی، نام کتاب و مؤلف در ابتداي نسخه چنین درج شده است: «خصایص الائمة لکراجی (رحمه الله) قال لولده» و در صفحه عنوان آمده است: «الخصایص الوصیة للکراجکی الی ولده ظاهرا»، همچنین یادداشتی بدین مضمون : «بسم اﷲ خیر ا سماء این کتاب امانت است از جناب شریعتمدار حجة الاسلام آقاي حاج میرزا سید حسن قمی سلمه اﷲ نزد ابن بنده محمد القمی حجة الاسلام آقاي حاج میرزا سید حسن قمی سلمه اﷲ نزد این بنده محمد القمی 1227ق» ، در آخر نسخه، کلمات امام علی علیه السلام منتخب از نهج البلاغة درج شده است؛ 56ص، 21 سطر [عکسی ف: 4 - 553]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن زرشکی، 28گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 26 - 269]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی محمد، تا: 1282ق، براي میرزا حسین بن محمد تقی نوري؛ مهر: «جزو کتابخانه ضیاءالدین النوري»؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 19 سطر (8×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 1285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید عبدالحسین بن سید علی کلیدار زاده، تا: 1339ق؛ از روي نسخه مغلوط، رکابهدار؛ جلد: تیماج سبز، 31گ، 18 سطر، اندازه: 5/ 16×21سم [ف: 31 - 60]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم (محرر) موسوي اصفهانی، تا: محرم 1347ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج قرمز، 52گ (219پ- 270پ)، 13 سطر، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: - 30]
آغاز: برابر؛ انجام: و لقد و اﷲ ظفرت بمدعاي و فزت بمتمناي.
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسین بن زین العابدین ارموي، تا: ذیحجه 1348ق؛ از روي نسخه شیخ هادي آل کاشف الغطاء مکتوب در 1069ق استنساخ شده؛ کاغذ: خط دار مشقی، جلد: مقوا، 33گ، 17 سطر، اندازه: 16×3/ 20سم [ف: 14 - 252]
خصائص امیرالمؤمنین علی علیه السلام - خصائص الائمة الاثنی عشر
xaṣā’iṣ-ul jum‘a
مؤلف در مقدمه می گوید که شمس الدین بن قاسم در کتاب الهدي لیوم الجمعه متجاوز از بیست خصوصیات براي جمعه ذکر کرده ولی من در این رساله صد خصوصیت براي روز جمعه جمعآوري نمودهام.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2354/3- 13/34
آغاز: بسمله وصلی اﷲ علی محمد وآله الحمدﷲ الذي خص هذه الامة المحمدیة بما ذخر من الفضائل ... و بعد فقد ذکر الاستاذ المفنن شمس الدین؛ انجام: لایطوفون تعجبا حتی یدخلون الجنة لایخالطهم احد الا المؤذنون المحتسبون. تمت
خط: نسخ، کا: یوسف بن محمد رضا، تا: رجب 1189ق؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ، 26 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1715]
خصائص الحسین علیه السلام و مزایا المظلوم - الخصائص الحسینیة
al-xaṣā’iṣ-ul ḥusaynīyya = xaṣā’iṣ-ul ḥusayn ‘alay-his- salām wa mazāya-l maẓlūm
شوشتري، جعفر بن حسین، 1230 - 1303 قمري
šūštarī, ja‘far ebn-e hoseyn (1815 - 1886)
این کتاب معروفترین اثر شوشتري است. مؤلف در دیباچه میگوید: سیصد ویژگی امام حسین را در سی عنوان گردآوري کردم لیکن در عمل در این کتاب جز 11 عنوان دیده نمیشود و به گفته الذریعه معلوم نیست بیش از این از قلمش تراوش کرده باشد. در یک مقدمه و چند عنوان خصائص مربوط به انتقال نور آن حضرت در عوالم. ولادت و حالات و طفولیت امام حسین ... در آنچه متعلق به خاتم الانبیاء است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی ... اما بعد فیقول الاحقر ابن الحسین جعفر التستري لما اشتعل الراس ...
انجام: والی متی اقول محمد صلی اﷲ علیه و اله و سلم و قد قال محمد صلی اﷲ علیه و اله و سلم حسین منی و انا من حسین ... و کفی ذلک عنا ملاحظة التطبیقات فی الفضائل و الابتلاءات فجمیع ابتلاءات الحسین علیه السلام قد وردت علی النبی صلی اﷲ علیه و آله و سلم.
چاپ: مشار عربی، ص330؛ طهران، سنگی، 1306ق، وزیري، 233ص؛ بمبئی، سنگی، رقعی، 293+4صص؛ نیز در سال 1303ق
[الذریعة 7/ 166و 167 و ج 7ش888؛ دنا 4/ 875 (17 نسخه)؛ طبقات قرن 14، 284]
شرح و حواشی:
1- نفایس در شرح خصایص؛ کاشانی، اسداﷲ بن مهدي (-13)
2- بصابص الیدین فی شرح خصائص الحسین علیه السلام؛ یزدي، احمد بن حسن (-1310)
3- فیوضات المسعودیه = ترجمه خصائص الحسینیه؛ دزفولی، مهدي بن حسین (-14)
4- خصائص الحسینیة (ترجمه)؛ برهان استرآبادي، محمد صالح بن محمد تقی (-14)
5- الخصائص الحسینیة (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الانوار الحسینی» آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن سبز، 142گ، 14 سطر، اندازه: 5 /15×22سم [ف: 1 - 52]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن احمد شوشتري، تا: سهشنبه 22 ربیع الاول 1298ق؛ 180گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 15×21سم [ف: - 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین شوشتري، تا: 1298ق [الفبائی: - 234]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد قال محمد صلی الله علیه و آله حسین منی و انا من حسین ...
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد جواد، تا: 29 ذیقعده 1299ق؛ مهر تملک: محمد ابراهیم؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 114گ، 21سطر (8×15)، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 897]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1300ق، براي حاج شیخ فضل اﷲ نوري؛ 126گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [صد و شصت نسخه: - 17]
آغاز: برابر؛ انجام: الی عصر عاشورا کلها کانت ذکر اﷲ و تذکر المیثاق و تعاهد اله حتی ادي امانته ...
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: ضخیم، جلد: تیماج زرشکی، 74ص (342-415)، 16 سطر، اندازه: 5/ 15×3/ 21سم [ف: 45 - 192]
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: دوشنبه 24 جمادي الاول 1300ق؛ پرغلط است؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: مقوایی، 138گ، 17 - 19 سطر (5 /11×18)، اندازه: 5/ 16×5/ 21سم [ف: 11 - 677]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ تملک: مهدي بن ملاباقر واعظ حائري؛ جلد: پارچهاي قرمز، 169گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 645]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: فضل اﷲ بن عباس (شهید) نوري به تاریخ 1300؛ جلد: تیماج قرمز، 124گ، 20 سطر، اندازه: 14×5/ 21سم [ف: 20 - 205]
آغاز و انجام: برابر
جلد اول و شامل دوازده عنوان است؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 27 ذیحجه 1301ق؛ مهر: «اسمعیل الحسینی صدرالذاکرین» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 157گ، 16 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1301ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر (5/ 6×5/ 12)، اندازه: 5/ 10×18سم [ف: 3 - 1416]
مجلد نخست؛ خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن سید علی انجدانی، تا: شنبه 3 صفر 1302ق؛ 280گ، 14 سطر، قطع: خشتی [چند نسخه-ف: - 17]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 15×5/ 20سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر
از اول تا اواسط عنوان تاسع (فی خصائصه مما یتعلق ببیت اﷲ)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 373ص، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1716]
آغاز و انجام: برابر
در نسخه تنها نه عنوان تا برگ 116ب دیده میشود؛ خط: نسخ پخته، بیکا، بیتا؛ در برگ 151ر شعري از حسان بن ثابت و در 151پ شعري از بحر العلوم میباشد؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا رویه تیماج زیتونی، 152گ، 18 سطر (5/ 8×2/ 16)، اندازه: 15×6 /21سم [ف: 17 - 163]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحسن و الحسین و التسعة المعصومین من ذریة الحسین علیهم السلام.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 110گ، اندازه: 11×5/ 15سم [ف: 16 - 37]
xaṣā’iṣ-ul ḥusaynīyya (t.)
برهان استرآبادي، محمد صالح بن محمد تقی، ق14 قمري
borhān-e estarābādī, mohammad sāleh ebn-e mohammad taqī (- 20c)
وابسته به: الخصائص الحسینیة= خصائص الحسین علیه السلام و مزایا المظلوم؛ شوشتري، جعفر بن حسین (1230 -1303)
به درخواست: معتمدالسلطان عبدالصمدان خان سر تیپ استرآبادي
تاریخ تألیف: 1311ق
ترجمه تحت اللفظی نسبتا روانی است از کتاب «خصائص الحسین» حاج شیخ جعفر شوشتري که در برخی نسخه ها آمده: چهارم ماه صفر 1311 به این ترجمه شروع شده است ولی این
تاریخ با تاریخ چاپ آن ناهماهنگ است و محتملا یا آنچه در تاریخ چاپ آمده صحیح نباشد و یا اینکه دو تحریر از آن شده است.
آغاز: ترجمه کتاب خصائص الحسین است ... ستایش مرخداي راست و درود برآن بندگان او که آنان برگزیده اویند.
چاپ: تهران، 1305ق، سنگی؛ بمبئی، 1313ق، سنگی.
[دنا 4/ 875؛ فهرستواره منزوي 3/ 1587]
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، تا: 6 ربیع الاول 1311ق؛ 405ص [ف: - 7]
قم؛ مرکز احیا ؛ شماره نسخه: 1507
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 322]
آغاز: برابر؛ انجام: پس همه ابتلائات حسین بتحقیق که وارد شده است بر پیغمبر.
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن زین العابدین بن محمد تقی استرآبادي، تا: 1313ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 478گ، 14 سطر، اندازه: 22×5/ 17سم [ف: 15 - 116]
al-xaṣā’iṣ-ul ḥusaynīyya (t.)
وابسته به: الخصائص الحسینیة = خصائص الحسین علیه السلام و مزایا المظلوم؛ شوشتري، جعفر بن حسین (1230-1303)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5208
آغاز: بسمله. حمد و سپاس مرذات حضرت واجب الوجود، یکتا معبودي را سزد که ذات اقدسش منزه از نقایص ... و بعد چون کتاب مستطاب خصایص الحسینية از تألیفات؛ انجام: زیر پوست بدن او نمایان بود، حسین سرخی خون از جمیع بدن ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ محشی به نشان «مترجم محمد حسین عفی عنه»، در صفحه عنوان آمده: «کتاب ... من تألیفات والد ماجد ... متفرقه بود، حقیر ... اوراق را جمع آوري نمودم و صحافی نمودم و ورق صفحه اول را نوشتم و دو ورق از آخر و تاریخ آن مضمحل شده بود. حرره محمد شریعتی»؛ جلد: تیماج یشمی،158گ،20سطر(10×16)، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 39]
xaṣāyiṣ-u ḥaḍrat-i muḥammad ṣall-al lāh-u ‘alay-hi wa āl-i-hī wa sallam
فصلی از کتابی است، شامل 47 ویژگی مربوط به خاتم پیامبران.
آغاز: بسمله کان لمحمد 6 خواص لم یکن لغیره من الانبیاء الماضیین: منها انه کان یري من خلفه کما یرا من قدامه؛ انجام: و لم یفعل بما قبله من الانبیاء: الا عیسی علیه السلام فانه لما ولد منعوا اربع السموات.
خط: نسخ خوش، کا: ملک حسن بن ابوالحسن تونی، تا: 1116- 1117ق، جا: اصفهان؛ محشی با امضا «شیخ بهاء الدین محمد»، صحیح بخاري، شرح مواقف؛ تملک: جمال الدین قاسم محمد عاملی؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (22-24)، اندازه: 13×19سم [ف: - 32]
xaṣā’iṣ-ud du‘ā’
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 694/45
از علاء الرافعی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ فرنگی و فستقی؛جلد:تیماج عنابی،3ص،اندازه: 5/ 13×5/ 22سم [ف: 1-541]
xaṣā’iṣ-ur rasūl
انصاري، ساسی بن محمد
ansārī, sāsī ebn-e mohammad
رساله در اینکه نام مبارك حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در آثار آسمانی و زمینی و انواع حیوانات و نباتات ذکر شده. داستانهایی در این موضوع نقل کرده و بعض از آنها به تاریخ 904 منتهی میشود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2102/4
آغاز: الحمدﷲ الذي اختص قوما بمحبته و اصطفاهم بخلقه سقاهم یوم ألست کأسا دهاقا؛ انجام: و أرشدنا برشدك حتی نرشد لما یرضیک برحمتک یا ارحم الراحمین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد خاتم النبیین.
خط: نسخ مغربی، بیکا، تا: 1186ق، جلد: مقوایی، 3گ (78ر- 80پ)، اندازه: 5 /15×20سم [ف: 6 - 115]
xasā’es-or razavīyye
فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227 - 1309 قمري
fāzel-e bastāmī, nowrūz ‘alī ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1892)
اهداء به: آقا میرزا محمد شفیع قزوینی اعتماد التولیه تاریخ تألیف: 1307ق
مؤلف این کتاب را براي ذاکرین و واعظین نگاشته به مناسبت دهه آخر صفر نگاشته است. این کتاب جز کتاب تحفة الرضویه اوست که چاپ شده است. در ده «باب» (مجلس): 1. بیان ولادت حضرت رضا علیه السلام و امام حسین علیه السلام ؛ 2. فضیلت زیارت آن حضرت؛ 3. وفات آن حضرت؛ 4. بیان حدیثی که هر صد سال از هجرت در رأس مائه مروجی یافت شود که ترویج ملت و مذهب نماید و مروجین مذهب؛ 5. ذکر برخی حکایات مربوط به زندگی امام رضا علیه السلام ؛ 6. آداب زیارت آن حضرت؛ 7. خصائص آن حضرت؛ (مجلس هشتم را ندارد)؛ 9. سخاوت حضرت رضا علیه السلام باب دهم را هم ندارد.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي جعل روضة الرضویة محل الفیوضات و الاسرار و کشف حقایق ... اما بعد چونکه در این زمان که سال هزار و سیصد و هفت است از مدایح و مناقب حضرت سلطان خراسان علیه السلام ...
[دنا 4 /875؛ فهرستواره منزوي 3/ 1635]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در زمان حیات مؤلف نگاشته شده با توضیحاتی به خط مؤلف در هامش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 101گ، 14 سطر (5 /6×5/ 12)، اندازه: 5/ 10×5/ 17سم [ف: 2 - 547]
آغاز: برابر
مقداري از آغاز کتاب آمده و در نیمه دوم کتاب مجالس متفرقهاي از بیانات آخوند ملا محمد باقربه سال 1305 آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14، در عصر مؤلف؛ 82گ، اندازه: 5/ 10×5 /17سم [ف: 1 - 52]
xasā’es-oz zahrā’
حائري سنقري، محمد علی بن حسن علی،-1378قمري
-) hā’erī sonqorī, mohammad ‘alī ebn-e hasan ‘alī (- 1959)
کتاب مفصلی است در بیان فضایل و مناقب حضرت زهرا سلام اﷲ علیها با استفاده از آیات و روایات، بدین ترتیب که چهل حدیث که هر حدیث مشتمل بر تأویل و تفسیر آیهاي درباره حضرت زهرا (سلام الله علیها) میباشد را آورده و شرح کرده است. شش نسخه از این کتاب به خط مؤلف در این فهرست معرفی میشود و کاملترین نسخه از این کتاب نسخه شماره 577 کتابخانه حاضر است. در این نسخه شروع تألیف کتاب حاضر در اول ربیع الثانی 1340ق و پایان آن 15 رجب 1340 درج شده است.
آغاز: بسمله الحدیث الاول بالاسناد المتصل الی استاد مشایخنا ثقة الاسلام والمسلمین مولینا الکلینی فی الکافی
انجام: الرابع و الخامس هکذا الی السبعین عددا من المستحقین للنار فیدخلهم اﷲ الجن لننظر زائر قبر امیر المؤمنین علیه السلام الیهم الحدیث والحمدﷲ اولا وآخرا
[الذریعة 7/ 167]
آغاز: برابر؛ انجام: باللعن علی اعدائهم والبرائة منهم والی هنا تم الجزء الاول من خصائص الزهراء ویتلوه الجزء الثانی انشاء اﷲ و الحمدﷲ ...
جزء اول؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی از مؤلف؛ جلد: مقواي مشکی، 105گ، 28 سطر، اندازه: 22×35سم [ف مخ]
آغاز: الحدیث الثانی عشر علی بن ابراهیم القمی ره فی تفسیره عن الامام علیه السلام فی قوله تعالی فی سورة ق وجائت سکرة الموت بالحق نزلت سکرة الحق بالموت؛ انجام: فاطلاق هذه العمومات بحکم دعوة الجمیع الی قوله فاطلاق هذه العمومات علیهم بالخصوص هو علی حد قوله لیس علی اﷲ بمستنکر ان تجمع العالم فی واحد. الی هنا تم الجزء الثانی
جزء دوم حدیث 12 تا حدیث 35؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا مشکی، 102گ، 32 سطر، اندازه: 21×32سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: از اول ربیع الثانی تا نیمه رجب 1340ق، در 100 روز؛ مصحح؛ در اول نسخه قصیدهاي از ابن ابی الحدید معتزلی در مدح امام علی علیه السلام درج شده با مطلع: «هذا ضمیر العالم الموجود عن عدم»، درپایان نسخه قطعهاي از قصیده رائیه ابن ابی الحدید در مدح امیر المؤمنین علیه السلام آمده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 320گ، 19 سطر، اندازه: 17×23سم [ف مخ]
آغاز: الحدیث السابع و الثلثون روي الشیخ الثبت الثقة الجلیل النبیل الفاضل الرضی القزوینی فی کتابه تظلم الزهراء باسناده عن الحسن بن حمدان عن محمد بن اسماعیل ... قال المفضل یا مولاي؛ انجام: برابر
جلد سوم از حدیث 37 تا حدیث 40 و کتاب فدك و خاتمه در وفات حضرت زهرا (علیها السلام)، تکرار شماره 33؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 15 رجب 1340ق؛ پس از پایان کتاب در آخر نسخه فهرست کتب مؤلفه درباره حضرت زهرا به خط مؤلف که 35 کتاب را نام برده است؛ جلد: مقوا، قهوه اي، 182گ، 30 سطر، اندازه: 20×31سم [ف مخ]
آغاز: تظلم الزهراء للشیخ الثبت الجلیل الرضی القزوینی وکتاب المختصر للشیخ الجلیل حسن بن سلیمان الحلی کلاهما عن الحسن بن حمدان؛ انجام: برابر
جزء سوم شامل تظم الزهراء و کتاب فدك و خاتمه در اخبار وفات فاطمه زهرا (علیها السلام)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1340ق؛ در آخر نسخه مؤلف فهرست کتاب هایی که درباره حضرت فاطمه (علیها السلام) نوشته شده در دو صفحه آورده است و پس از آن شجره نسب فاطمه زهرا (علیها السلام) را در یک صفحه آورده که به حضرت ابراهیم علیه السلام رسانده و پس از آن در سه صفحه به آیاتی که بر بنی امیه تأویل شده و احادیث و نقل علما و مفسران در مذمت بنی امیه پرداخته است؛ جلد: مقوا مشکی، 132گ، 30 سطر، اندازه: 21×34سم [ف مخ]
آغاز: الحدیث الثانی عشر علی بن ابراهیم فی تفسیره من سور ق قال اﷲ تعالی وجائت سکره الموت بالحق قال نزلت سکرة الحق بالموت ذلک ما کنت منه تحید قال نزلت فی الاول؛ انجام: وان دعوتهم فی المباهلة بحکم دعوة الجمیع الی قوله فاطلاق هذه العمومات علیهم بالخصوص علی حد قوله: لیس علی اﷲ بمستنکر** ان الجمیع العالم فی واحد
جلد دوم از حدیث 12 تا حدیث 36؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ در اول نسخه در 3 برگ بخط مؤلف فهرست آیات مأوله به حضرت زهراء و ذکر مدارك و کتب منقوله از آن در کتاب حاضر و یادداشتی از مؤلف مبنی بر اینکه در زیارت قم و در حرم حضرت معصومه (علیها السلام) استخاره براي تألیف این کتاب نموده و آیه انی عبداﷲ آتانی الکتاب آمده به تاریخ 1340 ؛ جلد: مقوا قهوه اي، 225گ، 28 سطر، اندازه: 21×33سم [ف مخ]
xaṣā’iṣ-u ‘adad-il arba‘īn
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمري
torke esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433)
این رساله را دانش پژوه در فهرست ادبیات تهران (3 /48) از ترکه دانسته ولی در فهارس دیگر ناشناخته معرفی شده است. آغاز: بعد حمداﷲ والصلوة علی ... اذ قد هدانی قائد التوفیق الربانی الی التشرف بادراك ملاحظ ...
انجام: و مورد شربهم و کمالهم الاصلی و الذي اشیر الیه من آثار الحضرة الختمیة ما روي عنه صلعم ان الزمان قد استدرك هیئة یوم خلق السموات و الارض و اﷲ اعلم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 828-841ق؛ مصحح؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ مهر: «عبده علی نوري 1196 ه-» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (120-121)، 23 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 32 - 236]
بیکا، تا: 1086ق؛ 2گ (175پ- 176پ) [ف: 1/ 47 - 26]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس و با عنوان شرح حدیث «من حفظ علی امتی اربعین حدیثا» آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الثانی 1272ق؛ جلد: تیماج [ف: 1 - 314]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناخته است؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: تیماج سرخ، 4گ (115پ-118ر)، 19 سطر، اندازه: 5/ 12×5/ 21سم [ف: 4 - 371]
xasāyes-e ‘aql
ساري؛ عمومی؛ شماره نسخه: 168/3
خط: نستعلیق خوش، کا: نور محمد بن آقا باباي فقیه، بیتا؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، سطور چلیپایی، اندازه: 12×17سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 131]
al-xaṣā’iṣ-ul ‘alawīyya (mn.)
روایاتی در بیان فضیلت و فرمایشات امام علی علیه السلام از کتاب «الخصائص العلویة فی خصائص علی امیرالمؤمنین» تألیف محمد بن علی بن فتح یا محمد بن احمد نطنزي (معرفی شده در الذریعة ج7 ص170) که علامه حلی در «کشف الیقین» خود از آن نقل روایت کرده، اختیار و در رساله حاضر نگاشته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2/ 2828
آغاز: بسمله، فی کتاب الخصائص العلویه من خصائصه ان علی ابواب الجنه مکتوب لا اله الا اﷲ، محمد رسول اﷲ، علی ولی اﷲ مروي صحیح؛ انجام: فاصبر علیه انه سیزول و لا تشتکی یوما الی الناس انما صدیقک عند النائبات قلیل
خط: نسخ، کا: تاج الدین امیر بن رضی الدین مازندرانی، تا: 1080ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: میشن عنابی، 7گ (187- 194)، 15 سطر (8×16)، اندازه: 14×24سم [ف: 13 - 330]
الخصائص فی فضل علی بن ابیطالب- خصائص الامام علی علیه السلام
الخصائص فی فضل علی بن ابیطالب- الخطب
xaṣā’iṣ-ul luġat min k.-i nasīm-is siḥr
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:13/ 270-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052؛ خط: نسخ، کا: مبارك بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: پنجشنبه 24 جمادي الثانی682ق؛ 10گ (189-198)، 13 سطر [فیلمها ف: 1 - 448]
xasā’es-ol mohebba = xesāl-ol mohebba
همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین، - 1216 قمري
hamadānī, ‘abd-os-samad ebn-e mohammad hoseyn (- 1802)
در اخلاق عرفانی و رفتار با دوستان.
آغاز: الحمد لمن هواه فی هواي ... شکسته بسته است از بنده جانی عبدالصمد همدانی که بخواهش برادري از برادران روحانی تسوید یافته
انجام: اقبل معذرة من جناك لو اعتذر الیک و الثالث لم اکلفک عمل غد فلاتطلبنی رزق غد.
[دنا 4/ 876؛ فهرستواره منزوي 8/ 833 با عنوان «محبت نامه»]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: محمد تقی، تا: 1235ق؛ 12گ (111پ-122ر)
[ف: 3 - 435]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی مردان چناري، تا: ذیقعده 1275ق؛ بر فراز صفحه اول نسخه، کتاب را به نام «محبت نامه» شناسانده است؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ، 18 سطر، اندازه: 15×5/ 21سم [ف: 3 - 1716]
xaṣā’iṣ-un nabī
ابن ملقن، عمر بن علی، 723 - 804 قمري
ebn-e molaqqan, ‘omar ebn-e ‘alī (1324 - 1402)
تاریخ تألیف: 758ق
کتابی است در بیان خصایص پیامبر گرامی اسلام که در پایان آن معجزات آن حضرت را ذکر میکند. نسخه هایی از آن در دارالکتب مصر، چستربیتی و پاریس نگهداري میشود.
[نک دائرة المعارف بزرگ اسلامی 4 /691؛ دنا 4 /876]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1004/2
آغاز: بسمله. قال الشیخ الامام العلامة ... احمداﷲ علی افضاله و اشکره علی توالی آلایه و اصلی علی أشرف مخلوقاته و خاتم انبیائه و علی آله ... و بعد فهذا مختصر نافع ان شاءاﷲ تعالی فیما یتعلق بخصائص أشرف المخلوقین ... افتتح کتاب النکاح بها
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3902؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن خلیل مقدسی سعدي شافعی، تا: دهه اول ربیع الاول 791ق؛ مصحح، محشی، با بلاغ مقابله؛ یادداشت بدین عبارت: «انتقاه داعیا لمؤلفه و معیره احمد بن علی المقریزي سنه 835»؛ 46ص (93-138) [عکسی ف: 3 - 22]
xaṣā’iṣ-un nabī
غیر همانند:
آغاز: بسمه تعالی هذا کتاب خصائص النبی صلی الله علیه و آله . و قد افتتح کثیر من الاصحاب بذکر شیی من خصائصه صلی الله علیه و آله . اذکرها مستحب لئلایراها جاهل فیعمل بها و لنذکر طرفا منها علی وجه التبرك. و نقول هی انواع. احدها الواجبات؛ انجام: قاله الاصطخري و لم یصل علیه جماعة. بل صلی الناس افرادا.
نام کتاب بر فراز نسخه آمده است. سیرت و ویژگیهاي پیامبر صلی الله علیه و آله را در چند نوع آورده است:1. واجبات بر ایشان، 2. محرمات بر ایشان،3. تخفیفات به ایشان، 4. همسران پیامبر صلی الله علیه و آله ؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1327ق؛ 4گ (15ر-18پ) [ف: 3 - 120]
آغاز: الحمدﷲ الذي فضل نبینا عل سائر الانبیاء و شرفه علی سائر المرسلین الامناء؛ انجام: منها أنه أحلت له لاغنام لقوله: «قل الانفال ﷲ و الرسول» قال: صلی الله علیه و آله أعطیت خمسا لم یعطخ أحد قبلی و ذکر من جملتها الغنائم
رسالهاي است گزیده، در بیان خصایص پیامبر صلی الله علیه و آله از حیث مراتب و سنن و أحکام شخصیه و همچنین خصایص ایشان صلی الله علیه و آله در وصی خود، حضرت امیر المؤمنین صلی الله علیه و آله و حضرت صدیقه کبري (علیها السلام)؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ در پایان نسخه، مقدمه کتاب «جواهر الکلمات» آمده؛ کاغذ: شرقی، 2گ (115-116)، 25 سطر، اندازه: 9×13سم [ف:36-355]
خصائص النبی صلی اﷲ علیه و آله و سلم - تفضیل النبی علی سائر انبیاء
xaṣāyiṣ-ul waḥy-il mubīn fī manāqib-i amīr-il
mu’minīn
ابن بطریق، یحیی بن حسن، 523 - 600 ؟ قمري
ebn-e betrīq, yahyā ben hasan (1130 - 1204)
در این کتاب آیاتی از قرآن که در حق امیر المؤمنین علیه السلام نازل شده در 25 فصل تفسیر میشود. مؤلف شاگرد عماد طبري شاگرد بوعلی فرزند شیخ طوسی و استاد فخار بن معد (- 630ق) است
چاپ: ایران، تهران، دارالطباعه آقا سید اسداﷲ بن آقا میر باقر، 1311 قمري، سنگی، وزیري، 148ص؛ مشار عربی، ص331
[دنا 4/ 880؛ الذریعه 1: ش393، 3: ش981، 7: ش 907، 15: ش2155]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2 /3919
آغاز: الحمدﷲ الذي نبه ذوي العقول علی حسن معارفه (مطابق چاپی و ذریعه) ... و بعد فانی لما صنفت کتاب العمده من صحاح الاخبار؛ انجام: الفصل الخامس و العشرون قوله تعالی هذان خصمان اختصموا ... من طریق ابی نعیم ... و من تفسیر الثعلبی ... و من الجزء الثانی من کتاب الفردوس ... و ما طریق الحافظ ابی نعیم ... فان اﷲ هو مولاه و جبریل و صالح المومنین قال
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛کاغذ: ترمه بخارائی نخودي، 56گ (1پ-56پ)، 19سطر (5/ 11×5 /17)، اندازه: 19×26سم [ف: 17 - 171]
al-xaṣā’iṣ wa-l mafāxir
مؤلف: از افاضل اهل سنت است و از شیخ ابوعبداﷲ محمد بن اسمعیل بن ابراهیم انصاري روایت میکند. نام و ترجمه مؤلف دانسته نشد. از نسخه و عبارت کاتب نسخه استفاده میشود که مؤلف از مردمان قرن 9 هجري قمري است؛ در دیباچه، نامی به کتاب داده نشده، در پشت برگ صفحه اول «کتاب الخصائص و المفاخر» و «کتاب خصائص النبی» رقم شده. کتاب در بیان فضایل اختصاصی حضرت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله است که نخست به بیان فضایل و مفاخر انبیاء أولوالعزم علیهم السلام و ذکر برتري آن حضرت بر آنها پرداخته و بعد مناقب و مقامات برخی از انبیا غیر اولوالعزم و تقدم آن بزرگوار را بر آنها مشروحا ذکر نموده است. کتاب داراي دیباچهاي مفصل و سی و هفت «فصل» است. عناوین و جملات اول فصول کتاب: 1. اعلم ان التفضیل انما یکون اذا ثبت للفاضل من الخصایص ما لایوجد للمفضول مثله؛ 2. فاما فضیلة نوح فظاهرة؛ 3. و اما ابراهیم علیه الصلوة و السلام فهو خلیل اﷲ و ناهیک بها فضیلة قد جمع اﷲ تعالی له بین النبوة و الرسالة و الخلة؛ 4. فاما موسی علیه الصلوة و السلام فهو صفی اﷲ تعالی و نجیه؛ 5. و اما عیسی صلی اﷲ علیه و سلم فروح اﷲ و کلمته القاها الی مریم؛ 6. قال اﷲ تعالی و اذکر فی الکتاب ادریس انه کان صدیقا نبیا و رفعناه مکانا علیا و لاریب ان منزلة محمد صلی اﷲ علیه و سلم؛ 7. و اما صالح علیه السلام فقیل ان فضیلته فی ان اخرج اﷲ له ناق جعلها له علی قوم حجة؛ 8. و اما رد الشمس لیوشع بن نون علیه السلام فانها لم ترد بعد غروبها و لکنها وقفت؛ 9. و اما داود علیه السلام فقد قال اﷲ تعالی فی حقه و لقد اتینا داود منا فضلا؛ 10. و اما ما اوتی سلیمن علیه السلام فانه قال رب اغفرلی؛ 11. فاما ما اوتی یعقوب علیه السلام فلاشک فی فضله و لا مزی فی نبله؛ 12. و اما یوسف الصدیق الکریم صلی اﷲ علیه و سلم الموصوف بالحسن و الجمال و العلم العقل و الافضال الذي قصه فی القرآن؛ 13. فان قیل ان یحیی بن زکریا علیهما الصلو و السلام اوتی الحکم صبیا و کان یبکی من غیر ذنب؛ 14. و لم نوردما اوردناه غضا علی احد من انبیاء اﷲ علیهم السلام؛ 15. اما فضله صلی اﷲ علیه و سلم علی سایر الانبیاء علیهم الصلو و السلام فمن ذلک ما روي البخاري؛ 16. و اما الخصایص التی اختص بها محمد صلی اﷲ علیه و سلم دون غیره فانه خص بواجبات و محظورات و مباحات؛ 17. و من خصایص محمد صلی اﷲ علیه و سلم ایضا یضاعف الصلوة علی من صلی علیه صلی اﷲ علیه سلم روي الامام؛ 18. و من خصایصه صلی اﷲ علیه و سلم رفیه (کذا) الی فوق سبع سموات؛ 19. و من خصایصه صلی اﷲ علیه و سلم انه لما ولد فخرج من بطن امه وقع صلی اﷲ علیه و سلم علی الارض ساجدا؛ 20. و من خصایصه صلی اﷲ علیه و سلم التی اختص بها دون الامه انه لم یکن یحتلم قط؛ 21. فی طیب ریحه؛ 22. و من خصایصه انه لم یکن احد یعلیه بالقوه؛ 23. و من خصایصه صلی اﷲ علیه و سلم فی اسمایه؛ 24. و من خصایصه صلی اﷲ علیه و سلم الاسراء و الرویه؛ 25. و اختص بان جمع فیه معانی و صفات؛ 26. و من خصایصه الکبار ما قدمنا الاشار الیه فی لیلة الاسراء به؛ 27. فان قیل انما قال اﷲ تعالی سبحان الذي اسري؛ 28. و فی حدیث الاسراء و المعراج فواید جلیلة؛ 29. و اختلف السلف و الخلف رضی اﷲ عنهم فی رؤیة؛ 30. جامع لمقاصد الکتاب کل معجزة؛ 31. فیما خصه اﷲ به وفاته؛ 32. فیما خصه اﷲ تعالی به فی الاخرة؛ 33. کل ما فی هذا الکتاب من حدیث فیه ضعف؛ 34. و قد قدمنا فصلا لطیفا فی ذکر الصلوة علیه؛ 35. و من خصایصه صلی اﷲ علیه و سلم فی ذکر اسمه؛ 36. محمد صلی اﷲ علیه و سلم اعظم الخلق اجرا؛ 37. قد ذکرنا من خصایصه فی هذا المختصر ما اشتهر.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 2009
آغاز: الحمدﷲ الذي رفع بعض الکائنات فوق بعض درجات و فضل و اتحف من شاء ماشاء؛ انجام: و الی صاحبیه و الی من جاهد بین یدیه صلوة دائمة الی یوم الدین و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، کا: موسی بن هارون موسی (کذا) عمري جیانی، تا: نیمه صفر 891ق؛ رونویس شده از نسخه اصلی؛ واقف: نادرشاه، 1140؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 75گ، 27سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 5 - 135]
al-xaṣā’iṣ wa-l muwāzina bayn-al ‘arabīyya wa-l fārsīyya
حمزه اصفهانی، حمزه بن حسن، 280؟ - 360 ؟ قمري
hamze-ye esfahānī, hamze bn-e hasan (894 - 972)
«و منها فی سیاقة اسماء و صفات یزید عددها علی الاربعمائة واقعات علی شیء واحد و هی اسماء الدواهی مفرقات فی سبعة و عشرین مثالا». فرهنگ دستگاهی عربی است و در مجموعه ش 8190 کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران پاره هایی از آن هست. (دانش پژوه)
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ع 204
نسخه اصل: قاهره 808 لغت 1574 /1922 (فهرست یکم 4/ 172 و دوم 2/ 12)؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در نسخه برابر فارسی آن نیست و تنها واژه هاي عربی آمده است [فهرستواره مینوي: - 171]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ع 204
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 998]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4023-ف
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فیلمها ف: 3 - 3]
xasāyes va šamāyel va sīrat-e payāmbar
شاید از «عبدالعزیز» که در میانه منظومهاي به عربی آورده که در پایان آن گوید: «عبدالعزیز - تلمیذ اهل التمیز - یهدي یهدي الوجیز - لجده الارشد» (گ 11پ). شاید فصلی از کتابی بزرگتر باشد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 125
آغاز: ستایش ذات سیمرغ وهمش ما عرفناك گویان بال و پر، از گرد راه بیفشاند ... بسم اﷲ ابتدي فی کل محترم ...
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 21گ، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 120]
xaṣā’iṣ-u-h (faṣl-un fī)
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 465/16
آغاز: اللهم صل علی سیدنا محمد المکرم المشرف الممجد نبی الرحمة و امام اولی العزم و العصمة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ در آخر نسخه «طالع فی هذا الکتاب... احمد بن عبدالقادر بن عمر الماردینی الحنفی» و «طالع فی هذا الکتاب.. محمد بن عبدالقادر عمر بن محمد بن عبدالخالق الماردینی الحنفی» و «طالع فی هذا الکتاب عمربن محمد بن عبدالقادر سنه 878» و «طالع فی هذالکتاب احمد بن عبدالقادر بن عمر بن محمد عبدالخالق الماردینی الحنفی»؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح اﷲ شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج سوخت، 9ص (120-128)، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 238]
xaṣā’iṣ-u yawm-il jum‘a
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رسالهاي است درباره یکصد خصوصیت مربوط به روزهاي جمعه که با استفاده از احادیث اهل سنت، نگاشته شده است.
آغاز: الحمد ﷲ الذي خص هذه الامة المحمدیة دخولها الفضائل السیئة ... و بعد فقد ذکر الاستاذ المفنن شمس بن القیم فی کتاب الهدي ...
انجام: لایطرفون تعجبا حتی یدخلوا الجنة لا یخالطهم أحد الا الموذنون المحتسبون آخر الکتاب و ﷲ الحمد و المنة علی کل حال، تمت.
چاپ: دمشق، تحقیق محمد ریاض المالح، الطبعة الاولی، 1964م، 140ص
[دنا 4/ 877؛ هدی العارفین:1/ 534؛ الاوقاف العامة بغداد 1/ 633]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عمر بن حسین، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (171ر-186پ)، 21 سطر، اندازه: 7×5/ 14سم [ف: 33 - 302]
خط: متن نسخ، ترجمه نستعلیق، کا: محمد بن حیدر، تا: شوال 1277ق؛ واگذاري بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 57ص (170-226)، اندازه: 5/ 13×7/ 20سم [ف: 17 - 458]
xaṣā’iṣ-u yawm-il jum‘a = xawāṣṣ-ul jum‘a = faḍīlat-u yawm-il jum‘a
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمري
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
رسالهاي است مختصر در فضیلت روز جمعه که مؤلف، در آن براي جمعه چهل خصوصیت و فضیلت بیان نموده و در مقام بیان
هر یک از خصایص چهلگانه، روایاتی در تأیید آن خصوصیت نقل میکند.
آغاز: الحمدﷲ الذي فضل الایام بعضها علی بعض و شرف یوم الجمعة علی غیره لخصوص السنة و الغرض ... و بعد فان اﷲ سبحانه من وفور رافته بالعالمین ...
انجام: قال ان العبد المؤمن یسأل اﷲ تعالی الحاجة فیؤخر اله عزوجل قضاء حاجته التی سأل الی یوم الجمعة.
[دنا 4/ 877 (6 نسخه)؛ الذریعة 7/ 175]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1006ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا با روکش مشکی، 14گ (120-133)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 985]
آغاز و انجام: برابر
در چهل خصوصیت آن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 7گ (59ر-65ر)، 25 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 6 - 7]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: حسن بن زین الدین، تا: 1111ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 19ص (88-106)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بهاءالدین محمد عاملی فتونی نجفی، تا: 1114ق؛ مصحح جلد: تیماج مشکی، 9گ (97پ-105ر)، اندازه: 5/ 11×17سم [ف: 1 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: دوست محمد قاینی نهار جانی فرزند حسین علی، تا: رجب 1120ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 30ص (108-137)، 14-15 سطر، اندازه: 5 /9×5/ 16سم [ف: 7 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد فرزند علی مختار، جرفادقانی (گلپایگانی)، تا: 1231ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (314-317)، 30 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 29 - 47]
xasāyel-e sardār
مستوفی، میرزا ابوطالب، ق13 قمري
mostawfī, mīrzā abū-tāleb (- 19c)
تاریخ فتح هرات و غوریان و سرگذشت مأموریت محمد حسن خان (خان بابا خان سردار) سردار ایروانی براي جنگ با ترکمان استرآباد و گرگان است. در زمان محمد شاه قاجار است. در مقدمه نام کتاب و مؤلف و سردار فاتح هرات و شاه و میرزا آقاسی آمده است.
آغاز: بسمله. حمد شایسته و مخصوص بخشنده را شایسته و مخصوص ...
انجام: با همسر اندوه الم قرین و با همدم تحیر و تحسر همنشین است و اﷲ الملک
[فهرستواره منزوي 2/ 957]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1461
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مالک: اعتضاد السلطنه؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: روغنی قهوه اي، 107گ، 15 سطر (5/ 15×5/ 19)، اندازه: 19×30 سم [ف: 4 - 370]
xasā’el-ol molūk = xesāl-ol molūk
گیل گیلانی، اسداﷲ بن عبدالغفار، ق13 قمري
gīl gīlānī, asad-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-qaffār (- 19c)
تاریخ تألیف: 1255ق
به نثر آمیخته به نظم، با سروده هایی از نگارنده، در بیست «خصلت»: 1. ذکر لزوم ترك دنیا و عبرت گرفتن از امثال و ماسواست؛ 2. ذکر لزوم احقاق حقوق و ارتفاع عقوق است؛ 3. ذکر لزوم نظام و نسق است در عالم از جهت تمثیت مهام بنی آدم؛ 4. ذکر لزوم سلطنت است از براي رفاه اهل مملکت و ایمنی شرع و ملت؛ 5. ذکر فواید عدل و داد است از براي کافه عباد خاصه ملوك سعادت بنیاد؛ 6. ذکر آداب جنگ و جدل است و نصایح ارسطاطالیس معلم اول به اسکندر ذوالقرنین از جهت دفع شور و شین؛ 7. ذکر لزوم فکر صائب از براي مالکان و رقایب از جهت ارتفاع و نقایص و عوایب؛ 8. ذکر لزوم توکل است بر سبیل جزم در عزم؛ 10. ذکر لزوم تواضع است از براي اقاصی عالم و ادانی بنی آدم؛ 11. ذکر لزوم حفظ امانت است از براي ارکان ملک و ملت؛ 12. ذکر لزوم وفا است از براي خداوندان آلاء و نعما؛ 13. ذکر لزوم صبر و تأمل و تانی است از براي ملوك عالم و خواقین بنی آدم؛ 14. ذکر لزوم غیرت است از براي صاحبان عزت و شوکت؛ 15. ذکر لزوم مشورت و تدبیر است از براي ملوك و سعادت تخمیر؛ 16. ذکر لزوم کتمان سرایر و اخفاي ضمایر است از براي ملوك و اکابر؛ 17. ذکر لزوم تحصیل نام نیک است از براي ترك و تاجیک؛ 18. ذکر
لزوم تربیت کردن اقاصی است بر ادانی و فوائد آن است چنانکه دانی؛ 19. ذکر لزوم علم فراست است از براي اصحاب سیاست؛ 20. ذکر لزوم اغتنام فرصت است از براي خداوندان ابهت و نصفت.
آغاز: بسمله. و به نستعین. مالک ملک و ملکوت واجب واهب لایموت جهان آرایی است ... این کتاب منحصر است بخصائل الملوك و مرتب است بر بیست خصلت ...
انجام: از هجرت الی یومنا هذا هزار و دویست و پنجاه و پنج سال ... در ذیل کتاب ریاض الاخبار که تاریخ تألیف کتاب مسفور و مقطع بهشت جنبت است بعون عنایت خداوند مجید برشته تحریر خواهد رسید و هو حسبی [و] نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر.
[دنا 4/ 877؛ فهرستواره منزوي 6/ 438]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4972
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محرم 1256ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 254گ، 18 سطر (9×16)، اندازه: 14×20سم [ف: 15 - 4071]
al-xiṣāl
غیر همانند:
منتخب؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (185- 188) [مختصر ف: - 107]
اخباري است شیعی و گویا از ابن بابویه با پراکنده هاي دیگر به عربی؛ خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 16 سطر (7×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 16 - 270]
آغاز: من الواحدة بعشره فقال تد فعها الی رجل صحیح الیدین و الرجلین؛ انجام: و قال النبی لا یدخل الجنة تمام و فی حدیث آخر لا تدخل الجنه فتات ... من اساء علی کل مسلم - یشینه بها بغیر حق شانه
در این بخش ابواب و فصلهاي زیر دیده میشود: الفصل الاول من الاحادیث القدسیه ... یا عبادي ستة منی و ستة منکم المغفرة منی و التوبه منکم. الفصل الثانی فیما ورد عن النبی اربعه انا شفیع لهم. لافصل الثالث مما ورد من کلام ائمه علیهم السلام عن الحسن بن علی علیه السلام روي عن محمد بن الحسن بن علی العسکري علیهم السلام انه قال. علامات المومن خمس صلوة الخمسین و زیارة الاربعین و التختم بالیمین؛ بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 3گ (152-155) [ف: 23 - 697]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فقد جمعت متن الحدیث من کتاب خصال؛ انجام: ان منع فی الدنیا اخذها یوم القیمة و افیه احوج مایکون الیها.
منتخب. از انتخاب کنندهاي نامعلوم است که او تنها متن احادیث کتاب خصال را برگزیده و سلسله اسناد را رها کرده و مذیل ساخته به گزیده هایی از احادیث معتبر ج10 بحار درباره فضایل و مصایب حضرت فاطمه و حسنین علیهم السلام؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ آغاز ذیل: «بسمله، فی فضائل فاطمه علیها السلام فی ولادتها.« انجام موجود»: و حملتی و صولتی فی الحرب»؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج مشکی، 81گ، 26 سطر، اندازه: 8/ 13×2/ 20سم [ف: 14 - 254]
al-xiṣāl-ul maḥmūda wa-l maḏmūma
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمري
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
کتاب از معتبرات کتب اخبار امامیه و در بیان آداب و محاسن و مساوي اخلاقی و خصایل محموده و مذمومه مرویه از خاندان عصمت علیهم السلام است. شیخ صدوق در کتاب با ذکر اسناد و سلسله روات شماره و اعداد کردارهاي پسندیده و نکوهیده را تا چهارصد خصلت تحت چند باب بیان کرده و در هر یک به مقدار شماره همان باب، خصال را ذکر نموده است. شیخ صدوق در آغاز آن میگوید که چون دیدم خواجگان و پیران در گونه گون دانشها نامه نوشتند و دفتري نساختند که رفتارها و خوی هاي پسندیده و نکوهیده را در آن برشمرند با اینکه چنین کاري بسیار سودمند است این بود که من بدین نگارش پرداختم.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي توحد بالوحدانیة و تفرد بالالهیة و فطر العباد علی معرفته ...
انجام: باب خلق اﷲ عزوجل الف الف عالم والف الف آدم ... و انت فی آخر تلک العوالم و اولئک الادمیین و الحمدﷲ رب العالمین.
چاپ: مشار عربی، صص331-332؛ تهران، سنگی، 1374ق، وزیري، 340ص؛ 1302ق.، 345ص (165+180صص)
[الذریعة 7/ 162؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 453؛ دنا 4/ 877-880 (99 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الخصال (ترجمه)؛ روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر (- 1075)
2- ترتیب اسانید الخصال طباطبائی؛ بروجردي، محمد حسین (1253- 1340)
3- الخصال (منتخب)
4- نخبة الخصال
آغاز: ابن بابویه القمی الفقیه مصنف هذا الکتاب ادام اﷲ عزه حدثنا أبوالعباس محمد بن ابراهیم؛ انجام: عن عمرو بن شمر عن جابر الانصاري قال سألت أبا جعفر علیه السلام ...
خط: نسخ معرب، کا: حسین بن محمد بن حسن جویانی، تا: چهارشنبه 25 ذیقعده 801ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، باعلامت بلاغ دارد، پایان جزء اول انهائی خط خورده به خط فاضل مقداد سیوري به تاریخ 19 ربیع الثانی 808 دیده میشود، با اجازهاي که حسن بن سلیمان بن محمد (صاحب بصائر الدرجات) به تاریخ 23 محرم 802 به جهت کاتب نسخه عزالدین حسین نوشته؛ جلد: مقوایی، 195گ، اندازه: 17×5/ 26سم [ف: 11 - 276]
آغاز: باب السبعة ورد الامر بدفن سبعة أشیاء، عن عائشة أن رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله؛ انجام: حدثنا ابی و محمد بن الحسن و احمد بن محمد بن یحیی العطار ... عن ابی بصیر عن ابی عبداﷲ علیه السلام.
از باب هفتم تا اواخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوایی، 16گ (40پ-156پ)، اندازه: 13×5 /18سم [ف: 1-106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا:23 جمادي الثانی 968ق، جا: کربلا؛ محشی با نشان «کنز، 12» و غیر آن، مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ» و «بلغ قبالا»؛ مهر: «عبده نصیرالدین محمد المکنی ابوجعفر ابن سیدیان؟» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 307گ (1-307)، 15 سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 38 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالهادي بن عبداﷲ شریف، تا: دوشنبه 27 محرم 975 ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشنی قهوه اي، 124گ، 21سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 5 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاه حسین بن شمس الدین رستمداري، تا: 982ق، جا: قزوین؛ کاغذ: کاهی صیقلی زرد تیره، جلد: مقواي چرمی، 516ص، 16 سطر (7×15)، اندازه: 12×5 /22سم [فرهنگ و هنر مشهد- ف: - 48]
نیمه دوم کتاب و از باب «السبعة» شروع میشود؛ خط: نسخ، کا: حسن بن احمد بن علی بن محمد بن سنبغه العاملی، تا: سهشنبه 15 ربیع الاول 1011ق؛ افتادگی: وسط؛ مجدول، مصحح؛ تملک: محمد بن علی تنکابنی با مهر «شرف یافت ز نام محمد» (بیضی)، علی کربلائی؛ جلد: تیماج زرد، 216گ، 13 سطر، اندازه:
12×5/ 19سم [ف: 14 - 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 14 ذیحجه 1014ق؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادي کلفت، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 171گ، 26 سطر (10×5/ 18)، اندازه: 5 /16×27سم [ف: 2 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و ثلث، بیکا، تا: جمعه 8 جمادي الاول 1024ق؛ با یادداشتهایی در آغاز و انجام، از آن میان گفتاري کوتاه با سرآغاز: «بسمله، در بیان اصطلاح چند است، که در این رساله دانستن آنها ضروري است. بدان ارشدك اﷲ تعالی که چیزهایی که در نماز در کار است»؛ 602ص، 21 سطر (11×5/ 21)، اندازه: 20×30سم [عکسی ف: 1 - 160]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: احمد بن علی مکی شیرازي، تا: چهارشنبه 11 ربیع الثانی 1026ق، جا: حیدرآباد؛ محشی، مصحح؛ واقف: فاضلخان، 1065ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 324گ، 20 سطر، اندازه: 5 /14×24سم [ف: 14 - 253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کم اعجام، کا: هارون بن شیخ خمیس جزائري، تا: یکشنبه 27 شعبان 1035ق؛ مصحح؛ تملک: نظام الدین احمد بن محمد معصوم حسنی حسینی در 1055، منصور بن احمد حسینی در 1088، محمد بن ابوعلی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 189گ، 24 سطر، اندازه: 14×5/ 23سم [ف: - 108]
خط: نسخ، بیکا، تا: 22 شوال 1050ق؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 147گ، 20 سطر (11×19)، اندازه: 19×27سم [سنا: ف: 2 - 311]
کا: سید عبدالقادر بن سید احمد بن حسن بن ابی الحسن رفاعی حسینی حسنی، تا: 1054ق، جا: مکه مکرمه؛ قطع: رحلی [ف:129]
بیکا، تا: 1054ق؛ قطع: وزیري [ف: - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ابوالفتح بن محمد حسینی، تا: سه شنبه 27 ربیع الثانی 1055ق؛ مصحح، محشی، به وسیله کاتب در سال 1060ق مقابله گردیده با مهر وي «عبده أبوالفتح بن محمد الحسینی»؛ وقفنامهاي با تاریخ دوشنبه 17 شوال 1261 آمده؛ مهر: «حسن علی ...» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج
زرشکی، 202گ، 20 سطر (5 /7×5/ 15)، اندازه: 5/ 12×24سم [ف: 29 - 440]
آغاز: اما بعد فانی وجدت مشایخی و اسلافی رحم اﷲ علیهم قد صنفوا فی فنون العلم کتبا و اغفلوا عن تصنیف کتاب یشتمل علی الخصال المحمودة؛ انجام: باب اربعة آلاف عن زکریا بن آدم عن الرضا قال سمعته یقول الصلوة لها اربعة آلاف باب ...
خط: نسخ معرب، کا: محمد امین قمی، تا: سهشنبه 15 ذیحجه 1056ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 197گ، 15سطر [ف: - 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاه محمد بن علی دوست تونی مشهدي، تا: شوال 1056 ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح؛ واقف: ملا شاه محمد قزوینی، 1111؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 200گ، 23سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 5 - 138]
خط: نسخ، کا: عزیز اﷲ بن یوسف طباطبائی اردستانی، تا: دوشنبه 5 ربیع الثانی 1059ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 233گ، 24 سطر (10×24)، اندازه: 5 /16×32سم [ف: 3 - 955]
خط: نسخ خوش، کا: عزیز اﷲ بن یوسف طباطبائی اردستانی، تا: 1059ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: وزیري [نشریه: 5 - 596]
آغاز و انجام: برابر؛ علی اکبر بن بدیع الزمان
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1067ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: سید علی بن فتح اﷲ حسینی فارسکی، تا: دهه اول رمضان 1068ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ و کار مقابله را محمد شفیع بن محمد حسین استر آبادي به تاریخ جمعه 24 شوال 1068 در مشهد مقدس به پایان برده؛ تملک: محمد ابراهیم بن رین العابدین نصیري طوسی؛ تاریخ وقف: 1339؛ جلد: تیماج مشکی، 234گ، 19 سطر، اندازه: 5/ 19×5/ 25سم [ف: 17 - 309]
آغاز: ... قال ان نجدة الحروري کتب الی ابن عباس یسأله عن أربع أشیاء هل کل رسول اﷲ ص یغزو بالنساء و هل کان یقسم لهن شیئا و عن موضع الخمس ... العلامات فی الشیب فی أربعة؛ انجام: و قد أخرجت ما رویته فی هذا المعنی فی کتاب کمال الدین و تمام النعمة فی اثبات الغیبة و کشف الحیرة؛ فی السواك اثنتا عشر خصلة ... (116پ) یقول سبحان ربی العظیم و بحمده ثم أظهر عزوجل اسمه علی اللوح فکان ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 1069ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ با نشان بلاغ، محشی، در هامش و میان سطور به فارسی و عربی دارد؛ تملک: حاجی سید محمدرضا لغوي؛ کاغذ: شرقی (سمرقندي)، 116گ، 22 سطر (10×17)، اندازه: 16×23سم [ف: 2 /40 - 329]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1069ق [نشریه: 6 - 343]
خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد بن فتح اﷲ حسینی، تا: محرم 1071ق؛ واقف: میرزا بابا سبزواري؛ 19 سطر (11×17)، قطع: وزیري [تراثنا: س6ش1 - 117]
آغاز و انجام: برابر جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد بیگ سبزواري، تا: 3 صفر 1071ق؛ با نسخهاي که خود با نسخ متعدد مقابله شده تصحیح گردیده، محشی؛ واقف: میرزا محمد علی رضوي، بهمن 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 275گ، 21 سطر، اندازه: 7 /12×25 سم [ف: 14 - 253]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد بن فتح اﷲ خادم حسینی، تا: 11 محرم 1071ق؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 256گ، 19 سطر، اندازه: 19×9/ 24سم [ف: 14 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جزایري، احمد بن محمد، تا: 1071ق، جا: سبزوار [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد تقی موسوي، تا: یکشنبه 27 شوال 1071ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، در آخر نسخه اشعار عربی در مصائب حضرت زهرا (علیها السلام) از شیخ محمد بن احمد بن عصفور شامی؛ واقف: ابراهیم بن موسی، 1080؛ جلد: تیماج قهوه اي، 217گ، 22 سطر، اندازه: 13×5 /23سم [ف: 3 - 1717]
خط: نسخ، کا: محمد بن میر فقیه تبریزي مشهدي، تا: 1071ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 334گ، 19 سطر، اندازه: 13×5/ 19سم [ف: 13 - 167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خواجه میر تربتی بن درویش بیک، تا: 1071ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن ماشی، 313گ، 19 سطر (5/ 8×11)، اندازه: 17×32سم [ف: 10 - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، كا: محمد بن خواجه شان علي، تا: با تاريخ 1072ق؛ با نشان ها از محمد بن خواجه شان علي كه در «مشهد مقدس معلي مزكي» مي زيست به سال 1072، محشي از فرهنگ هاي «مصباح- كنز- صحاح- قاموس»؛ تملك: شبر بن محمد حسيني موسوي فخاري كه در نجف مي زيسته است در 1175، محمد رضا ابن محمد امين استرابادي، علي بن اسمعيل ترك اردوبادي نجفي؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 238گ، 23 سطر (12×17/5)، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 1290-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: با تاريخ 1073ق؛ نسخه سه بار مقابله شده يك بار در سال 1073 و بار ديگر در مشهد مقدس با نسخه هاي معتمد ملا عبدالله در روز يك شنبه 25 رجب 1076 و بار سوم در شعبان همان سال توسط ابوالولي محمد بن علي، با علامت بلاغ، مصحح؛ واقف ثانويه: حاجي عبدالوهاب قزويني، 1089ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 162گ، 21 سطر [ف: 1-171]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1073ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 219گ، 21 سطر، اندازه: 13/3×25/6 سم [ف: 201-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1073ق [رايانه]
آغاز: ان اعرابيا قام يوم الجمل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: خواجه مير، تا: 1073ق [الفبائي: - 234]
آغاز: حمدله. وصلي الله علي محمد و آله الطاهرين أبواب التسعة ورد لاأمر بدفن سبعة أشياء قال الشيخ... بن بابويه القمي الفقيه مصنف هذا الكتاب رحمة الله عليه حدثنا محمد بن جعفر البندار؛ انجام: برابر
از خصال هفتگانه تا آخر كتاب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 25 ذيقعده 1075ق؛ مجدول، مصحح، در آخر نسخه فايده اي با عنوان «باب الكرات و حالتها و ما جاء فيها» به نقل از «مختصر البصائر» سعيد بن عبدالله بن ابي خلف قمي، پس از آن 12 بيت عربي در توسل به چهارده معصوم (علیهم السلام) با مطلع: «بحسيب حسبي و حبيب نسبي و طبيب أدبي و لبيب نجبي»؛ واقف: احمد جلد: طاهري، 1351/5/13؛ تيماج قهوه اي، 167گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-247]
آغاز: برابر؛ انجام: و يتلوه في الجلد الثاني انشاء الله تعالي ابواب السبعة...
جزو اول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1076ق؛ جلد: چرمي، 160گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 457-1]
خط: نستعليق، كا: محمد طاهر بن محمد تقي مشهدي، تا: 5 ربيع الثاني 1076ق، جا: مشهد رضوي مدرسه خيرات خان؛ تملك: محمد ابراهيم بن محمد معصوم حسيني؛ واقف: محمد مهدي حسيني، 1162 [نشريه: 6-343]
آغاز: بسمله و الحمد لله رب العالمين و الصلوه علي خيرخلقه محمد و آله الطيبين و بعد فهذه فهرست؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد فاضل بن سلان محمد توني، تا: 1076ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: ميشن عنابي، 493گ، 17 سطر (6×15)، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 359-7]
خط: نسخ، بي كا، تا: ربيع الثاني 1077ق؛ واقف: محمد صالح چلبي؛ 153گ، 28 سطر، اندازه: 14×26 سم [ف: 2-318]
خط: نسخ، كا: محمد يوسف مشهدي، تا: 1078ق؛ جلد: تيماج مشكي، 90گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: - 134]
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه 2 محرم 1078ق؛ طريقه ختم صغير سوره فتح از شرف الدين علي حسني حسيني شولستاني (استاد علامه مجلسي) از مشايخ ايشان در يك برگ در پايان اين نسخه؛ 262گ، 19 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 1-105]
آغاز و انجام: برابر
نسخه قابل اعتنايي است؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد هاشم بن حاج محمد كاظم استرابادي، تا: با تاريخ 1079ق؛ كاتب فهرست كتاب را در پنج شنبه 20 شعبان 1079ق نگاشته، نسخه در آخر شوال همين سال توسط كاتب با نسخه مولا عبدالله توني تصحيح و مقابله گرديده؛ مهر: «اللهم صل علي النبي الهاشمي» (بادامی شکل)؛ واقف: محمد تقي بن سلطان محمود كرماني، ربيع الاول 1085ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 227گ، 19 سطر (10/5×17)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: - 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن حاجي قاسم سبزواري، تا: 5 محرم 1080ق؛ مصحح، با علامت مقابله اي از «محمد امين بن عبدالوهاب خادم استرآبادي» در اواخر ربيع الثاني 1083 در مشهد رضوي، يادداشتي از «عبدالحسين مرثيه خوان» آمده که کتاب را خريده و بعد فهميده کتاب متعلق به کتابخانه «امام الجمعة و الجماعة آقا اسدالله» است بدان جا برگردانده بسال 1300؛ مهر: «الواثق بالله الغني محمد مهدي الحسني الحسيني» (مربع) به سال
1188ق؛ جلد: تيماج زرشکي، 185گ، 22 سطر، اندازه: 16×25 سم [محدث ارموي مخ: 2-646]
خط: نسخ، كا: نظام الدين بن محمد كليدري، تا: 1080ق؛ مصحح، محشي بعضاً با عناوين «قهستاني»، با علامت بلاغي بدون نام در پنجم ربيع الثاني 1098؛ تملك: سيد معصوم بن رضي قهستاني به سال 1356؛ جلد: تيماج مشكي، 212گ، 23 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [مدرسه جعفريه زهان: ف: - 131]
خط: نسخ خوش، كا: محمد تقي بن برج علي قزويني، تا: رمضان 1081ق؛ قطع: وزيري [چهار كتابخانه مشهد - ف: - 36]
آغاز: قال حدثنا محمد بن سعيد بن يحيي... حدثنا ابراهيم بن الهيثم... (باب اثنين برگ 9) حدثنا احمد بن ابي هارون القاضي؛ انجام: تم الكتاب الخصال تصنيف الشيخ الجليل... ابي جعفر محمد، الحسين بن بابويه القمي. خط: نسخ، كا: حسن بن سليمان، تا: غره رجب 1081ق؛ افتادگي: آغاز؛ مهر تملك: «الراجي محمود بن علي اصغر»؛ اهدايی: خاندان شيخ محمود فرساد؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 19 سطر (10/5×17)، اندازه: 17×24 سم [ف: 2-615]
خط: نسخ، كا: حسن بن سليمان بن حسين بن محمد بن احمد بن سليمان، تا: 8 رجب 1081ق؛ افتادگي: آغاز [نشريه: 4-382]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين... و بعد فهرست التفصيل؛ انجام: اولئك.. تم كتاب الخصال... و اله الطهار و الاخبار، م
جلد 1-2؛ خط: نسخ، كا: محمدتقي بن برجعلي قزويني، تا: رمضان 1081ق؛ مصحح؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 259گ، 21 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 14-254]
كا: محمد زمان بن قوح احمد سمناني، تا: پنج شنبه سلخ ذيحجه 1082ق [دليل المخطوطات: 1-231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 19 شعبان 1083ق، نويساونده محد علم الهدي؛ مهر: محمد علم الهدي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مقوايي، 171گ، 21 سطر (9/5×18)، اندازه: 15/7×25/5 سم [ف: 38-13]
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1083ق؛ محشي از محمد موسي در ربيع الاول 1083؛ تملك مورخه 1085ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 398گ، 21 سطر (6×16/5)، اندازه: 13×26 سم [ف: 103-1]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 164
همان نسخه بالا [نشريه: 5-25]
خط: نسخ، بي كا، تا: 25 ربيع الاول 1084ق؛ نسخه اي است كه با چهار نسخه ديگر به همراهي چهار نفر در 1119 به وسيله محمد تقي بن محمد حسين سبزواري مقابله شده؛ كاغذ: سپاهاني، 18 سطر (10×17)، اندازه: 18×25 سم [ف: 16-211]
آغاز: برابر؛ انجام: علي يد كتابتها العبد المذنب المحتاج الي ربه المعين ابن محمد محمد امين الكمره عفي عنهما في غرة شهر ربيع الثاني من شهور سنه خمس و ثمانين بعد الالف من الهجرة النبويه صلي الله عليه و آله. تم
خط: نسخ متوسط، كا: محمد امين كمره بن محمد، تا: ربيع الثاني 1085ق؛ افتادگي: انجام؛ مهر: مشيرالسلطنه، حسين بن هدايت الله، رضا الحسيني، ناصرالدين شاه قاجار؛ مجدول مذهب، با يك نيم ترنج مذهب، يك كتيبه مذهب مرصع؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقواي روكش چرم مشكي، 518ص، 21 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 71-1]
خط: نسخ، بي كا، تا: ذيحجه 1088ق؛ تملك محمد شفيع بن محمد رفيع تبريزي؛ جلد: تيماج سبز، 301گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 242-16]
بي كا، تا: ذيحجه 1088ق [نشريه: 4-325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوعلي بن كمال الدين حسيني تميجاني، تا: چهارشنبه 22 محرم 1092ق؛ نوشته اي از محمد رضا بن المبرور محمد باقر بن تاريخ 1170؛ تملك: محمد حسين بن مهر علي 1208؛ جلد: تيماج قهوه اي، 302گ، 21 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 122-25]
خط: نسخ، كا: محمد كاظم بن محمد جعفر، تا: اول 10 جمادي الثاني 1093ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 20 سطر، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 123-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: شوال 1094ق؛ مصحح؛ واقف: نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج ترياكي، 297گ، 18 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 5-138]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن استاد علي تنكابني، تا: 6 ذيقعده 1094ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: روغني سبز، 333گ، 17 سطر، اندازه:
12/5×36/4 سم [ف: 201-1]
جلد اول (تا آخر باب خصال ش شگانه)؛ خط: نسخ، كا: حسيني عاملي عيناثي، تا: قرن 11؛ 361ص، 19 سطر (9×15)، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-243]
منتخب آن؛ خط: نستعليق، كا: محمد طاهر اراسنجي، تا: قرن 11؛ 44ص (177-133) [مختصر ف: - 329]
بي كا، تا: قرن 11؛ محمد رضا ضياي گلپايگاني نواقص آن را در آغاز و ميان و انجام نسخه در شب پنج شنبه پايان رجب 1337 كامل نموده، مقابله شده، محشي از او؛ كاغذ: سپاهاني و فرنگي، جلد: مقوا، 209گ (2پ-210ر)، 21 سطر (8×13)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 594-8]
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ تملك: «ابن محمد مهدي دهابادي» مورخ 1179 با مهر «محمد جعفر»، زين الدين علي شريف خوانساري مورخ 1146، ابن سيد حسن موسوي بفروئي؛ كاغذ: سمرقندي شكري، جلد: تيماج مشكي، 493ص، 18 سطر، اندازه: 12/5×22/5 سم [ف: 1865-10]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اندازه: 20 سم [نسخه پژوهي: 2-156]
با حواشي؛ خط: نستعليق ريز، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 3-86]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: ميشن قهوه اي، 178گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×23/5 سم [ف: 201-1]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ در برگ 2ر نوشته شده كه «بعد از فتح قندهار بدست آمد»؛ تملك: محمد بقار در شهر پشاور با تاريخ 1151؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج مشكي، 398گ، 19 سطر (8×13)، اندازه: 12×19 سم [ف: - 547]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 352گ، 19 سطر، اندازه: 12×23/5 سم [ف: - 67]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ در حاشيه به خط علامه مجلسي با چند نسخه تصحيح شده و در پايان جزء اول و دوم توضيحاتي به خط وي نيز آمده؛ تملك: محمد تقي بن محمد بن حسين الشريف تبريزي مامقاني به تاريخ 1290 و 1294 با مهر «محمدتقي» (بيضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 260گ، 22 سطر، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 9-26]
آغاز: برابر؛ انجام: ناجي الله عزوجل موسي (علیه السلام) بماية الف كلمه و...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصححح؛ واقف: ولي الله موسوي رضوي، ذيحجه 1120ق؛ جلد: تيماج، 208گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حيدر همداني، تا: 1100ق؛ در برگ 321پ با خامه نستعليق غير از خط متن به فارسي چنين دارد: «بتاريخ سه شنبه غره جمادي الاول سنه ماءه بعد الالف... بقلم كم ترين حيدر همداني ابن حاجي رضا... اتمام يافت...»؛ كاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: مقوا، رويه پارچه گل و بوته، 323گ، 17 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 17-254]
آغاز: برابر؛ انجام: و الوالدي و جيميع المومنين و المومنات محمد و اله
خط: نسخ، بي كا، تا: 1104ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
دو جلد با دو سرآغاز، جزء دوم با «ابواب سبعة» آغاز مي شود؛ خط: نسخ خوش، كا: ابن محمد زمان هدايت الله الشريف، تا: 12 صفر 1109ق؛ وقف نامه براي گروه شيخيان كرمان به توليت محمد (خان) نوشته 1289ق با نشان مهر «ابوطالب»؛ (چهارگوش)؛ 428ص، 23 سطر (11/5×20/5)، اندازه: 21×30 سم [عكسي ف: 1-160]
خط: نسخ، كا: محمد شفيع بن محمد رضا، تا: جمعه رجب 1110ق، جا: مشهد رضوي درالحفاظ؛ 258گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1-180]
آغاز: محمد بن صلت، قال حدثني احمد بن ابي عبد الله البرقي عن ابيه عن يونس؛ انجام: تم كتاب الخصال بعون الملك الكبير المتعال في يوم...
خط: نسخ، كا: محمد امين بن عبد الله، تا: 5 جمادي الاول 1110ق؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج آلبالويي، 257گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 2-725]
خط: نسخ، بي كا، تا: ذيحجه 1111ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 214گ، اندازه: 14/5×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-646]
خط: نسخ، كا: شكرالله بن محمد حسيني، تا: رجب 1116ق؛
توسط احمد بن حاج محمد بشروي خراساني با نسخ متعدد مقابله شده، در رجب 1191 شروع در نوشتن حواشي و لغات شده؛ تملك: عيسي حسيني در 9 صفر 1120؛ تملك: ميرزا ابوطالب مجتهد قمي؛ جلد: تيماج قرمز، 265گ، 21 سطر [جنگ: 1-492]
خط: نسخ، كا: عبدالحي بن عبدالرزاق رضوي (كاشاني)، تا: شنبه 19 رجب 1125ق؛ مصحح، محشي، مقابله شده به تاريخ اواخر شعبان 1135؛ تملك: عبدالغني الثاني بن حسن حسيني بن عبدالغني الماضي به تاريخ 1173، رضي الحسيني به تاريخ 1199 با مهر «الواثق بالله الغني رضي الحسيني» (بيضی)، سيد مهدي به تاريخ 1269ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 247گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 19-95]
خط: نسخ زيبا، كا: محمد صادق بن محمد تقي منجم، تا: 1125ق (از ابتدا تا خصال اربعه و در اول كتاب به اين مطلب تصريح نموده) و عبدالقيوم بن واثقي جنابدي (تا پايان نسخه)، حسب الامر ميرزا محمد صادق؛ تملك: كاتب اول با مهر «المتوكل علي الرازق المنعم محمد صادق المنجم 1066» (بيضی)، محمود بن شرف الدين علي منجم، معزالدوله جمعه 25 ذيقعده 1292، محمد اشرف بن محمد صادق منجم؛ جلد: تيماج قهوه اي، 187گ، 23 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 26-270]
خط: نسخ، كا: محمد تقي بن حاجي عبدالله يزدي، تا: سه شنبه 23 ربيع الثاني 1126ق؛ مصحح، محشي؛ مهر: «يا رفيع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 180گ، 21 سطر، اندازه: 18×25 سم [محدث ارموي مخ: 2-646]
خط: نسخ، كا: زين العابدين بن ابي الحسن، تا: چهارشنبه 13 رمضان 1133ق، جا: قمصر كاشان؛ مصحح، با علامت بلاغ در 1135ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 258 گ، 17 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 12×17 سم [ف: 4-370]
آغاز: برابر؛ انجام: فكيف تصنع الشاه بين اسد و ذئب و ثعلب و كلب و خنرير
جلد اول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1136ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 254گ، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 217-15]
آغاز: و انا اشهدان لا اله الا الله و انك رسول الله (در خصال سه گانه)؛ انجام: قالوا اللهم لا قال انشدتكم بالله هم فيكم احد له عم (در خصال 43 گانه)
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ اهدايی: حسين شيخ زاده؛ جلد: مقوايي رويه كاغذ آبي سفيد، 104گ (163-266)، 26 سطر (12×17)، اندازه: 18×24 سم [ف: 1-56]
بندي از خصال؛ خط: نسخ، كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13 [ف: 6-136]
آغاز: لقد خلق الله تبارك و تعالي الف الف عالم و الف الف آدم انت في آخرتك العوالم و اولئك الآدميين؛ انجام: من ناصح الله عزوجل أعطي خصلتين عن معاوية بن وهب قال: سمعت أبا عبدالله عليه [السلام] يقول...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ 125گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 45]
آغاز:... قام يوم الجمل إلي أميرالمؤمنين عليه السلام فقال: يا أميرالمؤمنين أتقول إن الله واحد؟ فحمل الناس عليه و قالوا: يا أعرابي أما تري ما فيه أميرالمؤمنين من تقسم القلب؛ انجام: هي الزهد في الدنيا و خصلة هي الشكر كل نعمة، حدثنا الحسن بن احمد بن ادريس رضي الله عنه عن أبيه عن محمد بن احمد... الزهد في الدنيا قصر الأمل و شكر كل نعمة الورع عما حرم الله عزوجل من أسخط بدنه أرضي ربه و من لم يخط بدنه عصي ربه
بخش اندكي از آغاز خصال؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (1ر-4ر)، 23 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 39-185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمدرضا بن ابي الحسن شهركي، تا: 13 جمادي الثاني 1206ق؛ كاغذ: نخودي نخودي، جلد: ميشن عنابي، 127گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-295]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 182/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-177]
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: 1218ق؛ اندازه: 20×26/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1116]
خط: نسخ، بي كا، تا: 7 صفر 1219ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج زرد، 230گ، 17 سطر، اندازه: 11×14/5 سم [ف: - 124]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن حسنعلي، تا: 2 صفر 1262ق؛ 203گ، 20 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 1-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1286ق؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1384؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج عنابي، 175گ، 29 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 294-1]
آغاز: بسمله. عن كتاب الخصال من الجزء الثاني...
بخشي از آن، برابر ص610 تا پايان ص637 چاپ قم، 1362ش؛ خط: نسخ پخته، كا: محمود موسوي، تا: 1286ق؛ 19گ (98پ-116ر) [ف: 3-119]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1287ق؛ 125گ (83-207)، 31 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 3-71]
آغاز: و اسلافي رحمة الله عليهم قد صنفوا في فنون العلم؛ انجام: بکر بن حبيب عن ابي جعفر قال قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) في مرضه الذي توفي فيه.
خط: نسخ، بي كا، تا: صفحه اول و آخر نونويس در ربيع الثاني 1383ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: گالينگور سرخ، 157گ، 17 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-1717]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، كا: سيد مهدي ركن الديني عز آبادي، تا: ربيع الاول 1388ق؛ سند احاديث حذف شده؛ اهدايی: سيد مهدي ركن الدين؛ كاغذ: مقوايي، جلد: مقوايي روكش كاغذ قرمز، 126گ، 16 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 4-1493]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مهر تملك: «محمد حسين بن محمد ابراهيم»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 208گ، 21 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 18×24 سم [ف: 4-1479]
آغاز: حدثنا ابي رضي الله عنه يرفعه الي الصادق جعفر بن محمد عن ابيه عن آبائه عن علي (علیه السلام)؛ انجام: حدثنا ابي و محمد بن الحسن.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي، 242گ، 18 سطر (7×13/5)، [ف: 1369-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: چرمي، 159گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 1-456]
آغاز: ححج الله علي اهل الدنيا و اشهد ان... اما بعد فاني وجدت مشايخي و اصلا في رحمة الله عليهم قد صنفوا في فنون العلم کتباً؛ انجام: فلم يذل يحدثه فلما خرج لقياه... فقالا له ما حدثک قال حدثني بابا يفتح الف باب کل باب...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقواي با روکش پارچه، 423گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ]
خط: نسخ، كا: محمد معصوم بن محمد تقي، بي تا؛ نسخه تصحيح و مقابله شده؛ جلد: تيماج ترياكي، 22 و 24 سطر (6/5×17)، اندازه: 13×24 سم [ف: 227-2]
آغاز: برابر؛ انجام: اميران و ليسا
تا اواسط باب دوم؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ واقف: فهرستي، تير 1310؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا با روكش پارچه، 37گ، 17 سطر، اندازه: 12×24 سم [ف: 5-139]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 216گ، 20 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 105-1]
آغاز:... فعن قليل تذوقون وبال امرکم وما الله بظلام للعبيد ثم قام سلمان الفارسي رحمة الله عليه فقال يا ابا بکر الي من تُسند امرک اذا نزل بک القضاء؛ انجام: حدثنا ابي رضا قال حدثنا سعد بن عبدالله عن محمد بن عيسي عن عبيد عن احمد بن حمزة الغروي عن ابان بن عثمان عن زرارة عن ابي جعفر عليه السلام.
باب خصال اثني عشر را دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 88گ، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: فعند ذلک يکون في الدرجة العليا مع الانبياء و الاوصياء عليهم السلام وانما يدرک الفوز بمعرة العقل وجنوده و مجانبة الجهل وجنوده وفقنا الله و اياکم لطاعته و مرضاته
ازاول تا «اعطي الله تعالي العقل خمسة و سبعين جندا و اعطي الجهل خمسة وسبعين جندا» يعني قبل از ابواب الثمانين و سند روايات دراين نسخه نيامده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: وسط و انجام؛ مصحح، محشي (لغات در حاشيه از کتاب قاموس و نهايه معني شده)؛ يادداشتي از محمد باقر در 1270ق؛ جلد: تيماج سرخ، 121گ، 21 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و في يوم الجمعة ساعة لايحتجم فيها احد الامات
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 95گ، 14 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-1717]
بي كا، بي تا؛ خريداري از اصغر توحيدي اديب [رايانه]
xiṣāl-ul murīd
خفيف شيرازي، محمد بن خفيف، 268-371 قمري
xafīf-e šīrāzī, mohammad ebn-e xafīf (882 - 982)
اين رساله مختصر يكي از رسالات ابوعبدالله محمد ابن خفيف معروف به شيخ كبير است. در اين رساله خصال مريدي كه قصد سلوك طريق عرفان دارد ذكر شده است. در اين رساله براي مريد 27 خصلت شمرده شده است.
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 289/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد قال الشيخ العالم الرباني - الواحد الصمداني... ابوعبدالله محمد بن الخفيف الشيرازي؛ انجام: پايان - حتي يصل بالحق الي الحق ان شاء الله تعالي و هو حسبنا و نعم الوكيل و نعم المولي و نعم النصير و صلي الله..
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا با كاغذ لاكي، 6ص، 12 سطر (6×7/5)، اندازه: 12×16 سم [ف: 2-297]
خصال الملوك- خصائل الملوك
xiṣāl-ul mu’min
هفتاد و سه خصلت که لازم است مؤمنين مقيد بدان باشند را از آيات قرآن کريم آورده است.
آغاز: بسمله ينبغي ان يکون في المؤمن ثلاثة وسبعون خصلة موافقاً لعدد قوله (صلی الله علیه و آله) ستفرق امتي علي ثلثة و سبعون فرقة 1- المعرفة؛
انجام: 73 حفظ اوقات الصلوة لقوله تعالي و الذين هم علي صلواتهم يحافظون من کان له و فيه و عليه هذه الخصال کان ايمانه کاملاً بعون الله وحسن توفيقه
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11، جلد: تيماج مشکي، 2گ، 15 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 3-1717]
آغاز: يکون في المؤمن ثلاثة وسبعين خصلة المعرفة قوله و ماخلقت الجن و الانس الا ليعبدون؛ انجام: 65 طلب المغفرة في الصلوة لقوله تعالي ربنا آمنا و اغفرلنا ذنوبنا 66 الخشوع في الصلاة لقوله و الذينهم في الصلوة خاشعون
73 صفت از صفات مؤمن همچون معرفت، اطاعت، طهارت و امثال آن را مي آورد و براي هر کدام آيه و يا روايتي مناسب بيان مي کند؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ]
al-xiṣāl (t.)
روغني قزويني، محمد صالح بن محمد باقر، - 1075 قمري
rūqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad bāqer (- 1665)
وابسته به: الخصال المحمودة و المذمومة؛ شيخ صدوق، محمد بن علي (311-381)
تاريخ تأليف: شروع در 1080ق
ترجمه اي است كامل با تجديد نظر و اصلاحات بر كتاب «الخصال» شيخ صدوق در دو مجلد، جلد اول تا آخر خصال شش گانه، و جلد دوم از باب خصال هفت گانه تا انتهاي كتاب.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد فقير حقير محمد صالح بن محمد باقر قزويني عفا ربهما عنهما گويد به اشارت بعضي از اخوان.
انجام: از قلم حال من دگرگون شد ** دلم از دست اين قلم خون شد.
[فهرستواره منزوي 383/6]
زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 146
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1080ق؛ مصحح، با خط خوردگي و اضافات در حاشيه، با وقف نامه كتاب به خط علي بن رضي قزويني، يادداشتي از علي بن محمد صالح كه كتاب را به محمد رضي به سال 1124ق هبه نموده، نام كتاب و مؤلف به خط سيد عزالدين حسيني، مهر دايري وقف كتاب بر خزانه مجتهديه؛ جلد: تيماج قرمز، 429گ، اندازه: 19×25 سم [اوراق عتيق: 1-179]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 585
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-175]
al-xiṣāl (mn.)
وابسته به: الخصال المحمودة و المذمومة؛ شيخ صدوق، محمد بن علي (311-381)
منتخب كتاب خصال شيخ صدوق مي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11570/3
آغاز: المذمومة ووجدت في تصنيفه نفعاً كثيراً لطالب العلم و الراغب في الخبر؛ انجام: و إن نجوت حين يحمل الناس علي الصراط فأنت و إلا هلكت و إن...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي، 23گ (70×92)، 14 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 29-267]
xiṣb-ul badan
جالينوس، 129-199 ميلادي
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنين بن اسحاق، 194-260 قمري
رساله كوتاهي است درباره تنومندي بدن. سزگين از آن به عنوان كتاب في خصب البدن ياد كرده است. ترجمه عربي اين رساله، در برخي فهارس به ابوعلي سينا (428ق) منسوب شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1094/6
آغاز: بسمله. رب اعن، مقالة جالينوس في خصب البدن قال جالينوس قد جرت عادتنا معشر اليونانيين بصرف اسم خصب البدن علي كل شي؛ انجام: حتي لايكون لها نفس تروج به. كملت المقالة في خصب البدن و الحمدلله وحده.
نسخه اصل: كتابخانه اياصوفيا در استانبول تركيه، ش 4838؛ خط: نسخ معرب، بي كا، تا: جمعه 6 صفر 638ق؛ 6گ (100-105)، 11 سطر [عكسي ف: 3-187]
xuṣūṣīyyāt-u bāqī-yiṣ ṣalāt
حاشيه اي با عناوين «قوله، قوله» بر خاتمه الفيه شهيد اول در باب ساير نمازهاي واجب غير يوميه است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1666/2
آغاز: في خصوصات اي في امورالواجبة؛ انجام: قوله و لو جهل الترتيب... بان ياتي الغايت (كذا) علي وجه.
خط: نسخ تحريري، بي ك، تا: 1026ق؛ خطوط دو صفحه اول مورب و صفحه سوم 25 سطري است؛ كاغذ: نخودي [ف: 5-81]
الخضر- احوال الخضر عليه السلام
xazrā’-od daman fī ehyā’-el vatan
در تاريخ و جغرافيا و لغات مخصوص منطقه گرگان، با روشي ادبي و به طور شوخي و طنز، به درخواست دوستي نوشته شده؛ در يک «مقدمه» و دو «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در اوصاف اين ممالك فسيحة المسالك؛ باب 1. بيان جغرافي طبيعي و مصنوعي و حدود آن؛ باب 2. لغات مختصه بمملكت محروسه؛ خاتمه: در حقيقت حال اين سرزمين.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4755
آغاز: سپاس ايزد پاك و روان بخش آب و خاك كه بمقتضاي كريمه منه اختلاف ألسنتكم و الوانكم؛ انجام: يوف گفتن ترك كردن و قطع نظر از چيزي كردن است.
اين نسخه پيش نويس مي باشد و خاتمه را ندارد؛ خط: نستعليق كاتب = مؤلف، بي تا؛ جلد: مقوايي، 57گ، اندازه: 15×23 سم [ف: 317-12]
xezr ‘alay-he-s-salām
به نقل از تفسير برهان، التحفة الخضرية، طبقات ناصري.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/279
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (556) [مختصر ف: - 598]
xezr-nāme
امير خسرو، خسرو بن محمود، 651-725 قمري
amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
تاريخ تأليف: 715ق
مثنوي است شامل داستان خضرخان خلجي حاکم دهلي و معشوقه او دول راني دختر رائي که در 4519 بيت سروده است.
او نخست داستان را به نثر برای خضرخان نوشته، سپس به دستور او داستان را در چهار ماه به نظم درآورده است. [برای نسخه های بيش تر از اين اثر رجوع کنيد به ديوان اميرخسرو]
آغاز: سرنامه بنام آن خداوند ** که دل ها را بخوبان داد پيوند/ زعشق آراست لوح آب وگل را ** بدان جان زندگي بخشيد دل را
چاپ: بمبئی، 1336ق
[نسخه هاي منزوي 2815/4 و 1856/3؛ دنا 881/4]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5/100-810/1
آغاز: برابر؛ انجام: در فشان از لب که خسرو را براي تهنيت ** نوشاري... سلطان خوبان واجبست
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ با سرلوح، با کتيبه مذهب، مجدول مذهب؛ جلد: تيماج قهوه اي، 73گ، 12-14 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 1718-3]
الخط- آداب الخط
خط- اصول و قواعد خطوط سته
خط- توصيف قلم خوب (منظوم)
خط- آداب خط
الخط- آداب المشق
خط- خط تعليق
xat
مادهلي، محمد
mādhelī, mohammad
نوشته محمد المادهلي الشافعي.
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 156 بخش 3
بي كا، بي تا؛ 11گ (57-67) [ف: - 119]
xat
وحيدي تبريزي، ق9 قمري
vahīdī tabrīzī (- 15c)
رساله كوتاهي است در آموزش علم خط و اصطلاحات آن.
آغاز: اصل اقلام كه در زمان هر پيغامبري صلوات الله عليهم پديد گشت شش است. اول، آدم عليه السلام قلم سرياني داشت... بدان كه اول قلم كتابت عربي بود بكوفي مي نوشتند...
انجام: و مراد دنيوي و اخروي از دانستن اين علم حاصل است.
[دنا 881/4 (1 نسخه)؛ نسخه های منزوي 1910]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (93-92)، 25-27 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 143-40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1248ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن يشمي ضربي، 15 سطر [ف: 5-395]
xat
سلطان علي مشهدي، 841؟-926؟ قمري
soltān ‘alī mašhadī (1438 - 1520)
چاپ: عكس اين رساله جز مجموعه «الشرقيه» ج 2 (لنين گراد چاپ 1957) طبع شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3828- ع
نسخه اصل: فيلم كتابخانه ملي. آكادمي علوم شوروي CDLIV.
دو رساله در خط؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 9؛ 17گ [فيلم ها ف: 1-78]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: عكسي بدون شماره
همان نسخه بالا [نشريه: 3-102]
xat
نيريزي، احمد، - 1151قمري
neyrīzī, ahmad (- 1739)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2519/1- ف
دو صفحه خط؛ كا: احمد نيريزي، تا: 1115ق [فيلم ها ف: 1-708]
xat
اصفهاني، احمد بن محمد شفيع، ق12 قمري
esfahānī, ahmad ebn-e mohammad šafī‘ (- 18c)
تاريخ تأليف: 1194ق؛ محل تأليف: شهر بابك
رساله كوچكي است.
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 364/43
آغاز: بسمله. احمده علي نواله... و بعد ايها التحرير... اعلم ان احمد المحامد... فضيلة الخط؛ انجام: قد سلكها في سلك الجمع و التأليف... احمد بن محمد شفيع الاصفهاني... في سنة 1194 في قصبة شهر بابك
كا: علي بن احمد رشتي، تا: 1269ق، جا: يزد؛ سپس چند بند ادبي و عرفاني است به عربي و چند بيت فارسي و عريضة الي صاحب العصر و الزمان، فقرة دعاي ندبه؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 3ص، 19 سطر، قطع: جيبي [نشريه: 2-180]
xat
عمادالكتاب، محمد حسين، 1247؟-1315 شمسي
emād-ol-ketab, mohammad hoseyn (1868 - 1936)‘
نمونه خط
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 590
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1316ق؛ مجدول؛ متن كتاب با رنگ زرد رنگ آميزي شده؛ كاغذ: فرنگي كلفت، جلد: مقوا، 21گ، 2 سطر (5/5×11/5) [ف: - 51]
xat
ملكم، 1249-1326 قمري
malkam (1834 - 1908)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 583/2
خط: نستعليق، كا: محمد ابراهيم منشي آشتياني، تا: ذيقعده 1296ق؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن مشكي، 11 سطر [ف: 90-5]
xat
قوام السلطنه، احمد، 1252-1334 شمسي
qavām-os-sāltane, ahmad (1873 - 1955)
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 19535
بي كا، بي تا؛ خريداري از محمد مهدي ابراهمي [رايانه]
xat
حكيم الهي، هدايت الله، 1296 شمسي
hakīm elāhī, hedāyat-ol-lāh (1917 -)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7096- عكس
بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-277]
xat
كاتب، دوست محمد
kāteb, dūst mohammad
به نام شاه طهماسب و بهرام ميرزا، مفردات و مركبات است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1380/7- ف
نسخه اصل: نسخه اي در تركيه (خزينه 2154) كه «برسم كتب خانه شهريار ابوالفتح بهرام جم اقتدار» نوشته شده؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ به طريق ابن خواجه امير علي تبريزي و كمال الدين جعفر تبريزي [فيلم ها ف: 1-678]
xat
رساله اي است در آداب خوشنويسي و فضيلت خط خوب و تعليم كيفيت نگارش حروف در خط محقق، شامل «مقدمه» و دو «مقال» و «خاتمه».
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1135/6
آغاز: بسمله. بلكل كيم بوكتاب مقدمه سي ايكي مقال و بر خاتمه اورزه ترتيب اولنوب اما مقدمه مشتملدر اوج فصل اوزرينه فصل بوعلمك فضيلتني و شرفني و بوعلمي بنياد ايدن.؛ انجام: بيوك لكده برابر اوله پس بو مقدار كه بو رساله ده ذكر اولنشمدر عمله كتوره و ضبط ايده كافي اوله بعناية الله تعالي تمت الحروف بعون الملك الرؤف.
بي كا، تا: 991ق؛ 16ص (48-63) [عكسي ف: 3-279]
xat
اين رساله پس از «شافيه» به صورت مستقل آمده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 937/6
آغاز: بسمله الخط تصوير اللفظ بحروف هجائه الاسماء الحروف اذا قصد المسمي؛ انجام: و انما کتبوا بالياء لقولهم يک وکلا تکتب علي الوجهين.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج عنابي، 4گ (61-64)، 18 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1285-3]
xat
غير همانند:
آغاز: بسمله. حمدله... اما بعد اين رساله مشتمل است در علم خط و آن عبارت است از معرفت تصوير... الفاظ بحروف هجا و كيفيت تركيب ان؛ انجام: و ما آن چه خلاصه اين فن باشد در فصلي و دو باب ايراد كنيم ان شاءالله
در يك فصل و دو باب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ تنها ديباچه رساله است؛ جلد: تيماج قهوه اي، 5ص، قطع: ربعي [نشريه: 33-3]
آغاز: باب در معرفت تراشيدن قلم، بدنكه در علم خط معرفت تراشيدن قلم از لوازم است پس از اين «باب دويم حروف مقصور و مكسور» و «در بيان بعضي از حروف هاي ملفوظ» است.؛ انجام: «و موجب ازدياد هنروري گردد و بالله المتعال و به التوفيق و الحمدلله رب العالمين... الطاهرين»
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ گويا دنباله رساله پيش باشد؛ جلد: تيماج قهوه اي، قطع: ربعي [نشريه: 3-33]
اثر سلطان علي مشهدي خوشنويس مشهور (در احوال و آثار
خوشنويسان تأليف دکتر مهدي بياني 241/1 آمده که در 920 سروده شده است) در اصول و آداب خوشنويسي [و محتملاً همان آداب الخط او باشد]؛ خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 11؛ داراي يک سرلوح مذهب، مجدول، مطلا؛ كاغذ: متن و حاشيه سمرقندي، جلد: ميشن قرمز، 16گ، 10 سطر، اندازه: 14/6×22/1 سم [ف: 225-2]
آغاز: باسمه سبحانه. نكته اي چند در بيان خط و كتابت و آن چه بدان تعلق دارد، بدان و فقك الله في الدارين كه نويسنده بايد كه پاك دست و پاك جامه باشد، و از كارهاي سخت پرهيز كند؛ انجام: چون بر كاغذ نهد جاي خط سرازير آيد. تمت النكات.
در آداب نوشتن، از پاكي دست و تراش قلم، و قلم در دست گرفتن، در يك فصل؛ خط: نستعليق، كا: محمد حسن بن ملاعلي، تا: 26 ربيع الاول 1080ق؛ كاغذ: فستقي، رويه ميشن ترياكي، 2گ (1پ-2ر)، اندازه: 10/2×21/2 سم [ف: 287-7]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 25/1- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-108]
آغاز: ديگر بدانك ه اين مطلب است در بيان تعداد حروف تهجي؛ انجام: مولانا محمد حسين كشميري است كه بر كاتبان روزگار چيره دستي مي كند.
از: شايد محمد قاسم شيرازي (كاتب نسخه)؛ رساله بسيار مختصري است كه در ابتدا تعداد حروف تهجي را بيان نموده و سپس انواع خطوط و نام كاتبان مشهور را ذكر كرده است؛ خط: نسخ، كا: محمد قاسم شيرازي، تا: 1131ق؛ جلد: مقوايي با روكش پارچه، 245گ، 17 سطر (14×27) سطر، اندازه: 24×35/5 سم [ف: 76-51]
آغاز: علم خط كه عبارتست از معرفت الفاظ بحروف هجاي آن و كيفيت تركيب و احوال كه باعتبار كتابت طاري شود؛ انجام: پس معرب واقع باشد چه اجماع ايشان در اينصورت حجت است و العلم عند الله
رساله اي در آداب حروف و فوائد املاء مي باشد كه در پنج «فائده» نگارش يافته: 1. بيان واضع لغات؛ 2. اندر آن كه حكمت در وضع لغات چه بود؛ 3. اندر اين كه دلالت الفاظ بر معاني به حسب وضع است يا بحسب ذات؛ 4. تقسيم لغات؛ 5. بيان كلمات معربه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ در پايان رساله مطالب متفرقه بدين ترتيب آمده: در نوشتن برات فارسي و عربي، حواله، فوائدي در آداب نگارش، عدد كتاب هاي آسماني، اسامي سوره هاي قران، در آداب دعا، صيغه هاي گوناگون با معني واحد و فوائدي در احكام نجوم و طب (از برگ 214 تا 230)؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (211-214)، 29 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 28-331]
آغاز: ببايد دانست كه تعليم خط نسخ تعليق واضح مولانا ميرعلي است. نورالله مرقده بدين طريق است: «الف» بايد سه حركت داشته باشد مثل الف همزه و اصوليش (!) مثل جو باشد ميان پر و سرش تند و تيز. و از سه نقطه بيش نباشد. به هر قلمي كه باشد؛ انجام: «ي» مثل هذاي... و ياي معكوس بايد كه دو نقطه گردنش باشد و سينه اش مثل باز با مرغايي بوده باشد مثل هذا است. و السلام.
گفتاري است كوتاه، در آموزش خط نسخ تعليق به روشن مولانا ميرعلي [سلطاني فرزند علي علوي تبريزي د 850ق] به ترتيب الفبايي از الف تا ياء؛ خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: 1233ق؛ 2گ (41پ-42ر) [ف: 3-120]
نسخه اصل: انقره ش 297؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-523]
باب در بيان خط و مخترع آن و قلم تراشيدن و نامه نوشتن و جز اين ها؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ با دو سرلوح رنگارنگ، مجدول؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قرمز، 13گ (151پ-163پ)، 16 سطر [ف: 5-174]
نسخه اصل: به نام كتابخانه بايسنغرخان، عبدي، علي كاتب در 932، عبدالله؛ بي كا، بي تا؛ كه «برسم كتب خانه شهريار ابوالفتح بهرام جم اقتدار» نوشته شده است [فيلم ها ف: 1-678]
بي كا، بي تا [نشريه: 3-17]
شماره 2 و 7 مجموعه 16؛ بي كا، بي تا [نشريه: 3-17]
بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-78]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [نشريه: 5-673]
خط (مختصري در اصول)؛ بي كا، بي تا [نشريه: 3-17]
آغاز: بسمله قلم نقشبند است چهره گشاي قلم را دو نوع آفريده خداي... و اول خط كه در زمان حضرت رسول بود خط كوفيست؛ انجام: درين فن هفت اصل معتبر است، اسلامي، خطائي، فرنگي، فصال، ابرواق، كو، يكي را سهو كرده بود و السلام
رساله اي است در خطوط سته و خطاطين؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ فرنگي و فستقي؛ جلد: تيماج عنابي، 1گ، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 1-549]
قطعه خط ميرعلي كاتب دو رباعي است با چهار تصوير كه بالا و
پايين آن ها بيتي فارسي است؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-25]
نسخه اصل: نسخه آقاي سيد علي رضاي ريحان يزدي؛ قطعه خط ميركمال الدين حسيني در 114 (= 1104 يا 1014)؛ بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [فيلم ها ف: 2-235]
بندي از رساله اي در خط؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ ركابه دار؛ جلد: تيماج سرخ، 12ص (85-96)، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 160-44]
آغاز: آمد سحري ندا ز ميخانه ما...
158 رباعي از حكيم عمر خيام نيشابوري (د 515 يا 517ق، 1121 يا 1123م) است؛ خط: شكسته، كا: عبدالحميد، بي تا؛ 3 چليپا، هر ستون 4 بيت؛ 29گ [عكسي ف: 2-108]
xat (r. dar)
غير همانند:
آغاز: شكر و سپاس فراوان و ثنا وستايش بي پايان؛ انجام: بدان عمل نمودن قابل مستعد را كافيست
خط: نسخ، كا: تبريز، تا: 1010ق [رايانه]
آغاز: نقطه باشد با شمره و سراو سه حركت دارد كه به گردش تمام قلم ظاهر شود حركت اول ميل به جانب يمين و حركت ميان راست و حركت آخر ميلي به جانب يسار؛ انجام: و چون توفيق به اراده حق است و استكمال در عمل مندرج نه در حكايت اقتصار كلام اولي مي نمايد و الا اعلم خداي رب العزة را نهايتي نيست و الله الموفق و المعين.
چگونگي كتابت حروف الفبا را به ترتيب آورده است؛ خط: نستعليق، كا: علي بن خليل الله حسيني نطنزي، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تيماج مشكي، 8گ (71ر-78پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 20-76]
xetābāt-e ‘abdo-l behā’ dar mamālek-e xāreje (montaxabāt)
عبدالبهاء، عباس بن حسينعلي، 1260-1340 قمري
abd-ol-bahā’, ‘abbās ebn-e hoseyn-‘alī (1844 - 1922)‘
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 23688
آغاز: بسمله، منتخبات از جلد اول كتاب خطايات عبد البهاء؛ انجام: دوم رحيق مختوم در صفحه 1041 مفصلا نقل نموده است خط: نستعليق شكسته، بي كا، بي تا [رايانه]
xetābāt va nāme-hā
در اين اثر علاوه بر قسمت هايي از خطابات و نامه هاي عباس افندي طريقه خواندن نماز بهائيان، مناجاتها و اشعاري در چند مدح حسينعلي بهاء و طريق وي آورده شده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 6580
آغاز: المقتدر العزيز الحكيم ثم اعف يا الهي من سمعي بمحمد قبل علي الذي فاز بعرفانك؛ انجام: يا تولايش ز آتش چون سياوش كن گذر در رهش بشتاب چون اسفنديار از هفت خوان
نسخه بررسي شده؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 58گ، 14-11 سطر (6×14)، اندازه: 8/7×16/5 سم [رايانه]
xetābāt va vasāyā
در اين رساله تعدادي خطاب هاي شرعي (بعضي به عربي و برخي به فارسي) در زمينه وصيت و ادعيه و مناجات و... مي باشد. در بعضي موارد به اشعار فارسي نيز استشهاد شده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 586/13
آغاز: يا اخا وحيد قد قضي فلتحمدن اله ربك علي ما جري عليك و لتبصرن في الله حق البصر انه لايضيع اجر الذين هم في جنته يبصرون؛ انجام: آن چه خداونديت را شايد يا جبار شكور الحمدلله الذي اذهب عناالحزن النار ربنا الغفور و شكور.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 23ص، 19 سطر (8×16)، اندازه: 14×22 سم [ف: 2-94]
al-xiṭāb ila-l mujtahidīn
كياء گيلاني، احمد بن محمد، ق10 قمري
kīyā’ gīlānī, ahmad ebn-e mohammad (- 16c)
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1160ق؛ 2گ (14پ-15پ) [ف: 5-237]
مکرر؛ خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1160ق؛ 1گ (58 ر و پ) [ف: 5-238]
xiṭāb-u amīr-il-mu’minīn ‘alī ibn-i abī-ṭālib bi-ṭāriq ibn-i šahāb
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
خطابه اي است درباره امامت.
تبريز؛ ملي؛ شماره نسخه: 3165
آغاز: في المجلد الثالث من البحار و الثالث من العوامل عن امير المؤمنين قال الطارق بن شهاب، يا طارق الامام كلمة الله و حجة الله و وجه الله؛ انجام: ان العرش لم يستقر حتي كتب عليه با النور لا اله الي الله محمد رسول الله علي ولي الله
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مجدول و مذهب؛ جلد: چرمي، 9گ، 10 سطر، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 1-459]
xetāb-e amīn-os-soltān be mošīr-e laškar-e pīškār-e gīlān
رشت؛ ملي؛ شماره نسخه: 6
درباره صد تومان حق استيفاي ميرزا رضاي مستوفي؛ بي كا، تا: محرم 1306ق [نشريه: 5-391]
xetāb dar qor’ān
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 21126
بي كا، تا: قرن 13؛ خريداري از رضا شيخان [رايانه]
الخطاب الشفاهي- حجية الادلة الاربعة و خطاب المشافهة
خطاب المشافهة- حجية الادلة الاربعة و خطاب المشافهة
خطاب المشافهة- حجية ظواهر الكتاب
xiṭāb-ul mušāfiha
مجذوبعلي شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175-1238 قمري
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 - 1823)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1105/4
آغاز: المعروف من مذهب الاصحاب ان ما وضع لخطاب المشافهة من قبيل يا ايها الذين امنوا و يا ايها الناس؛ انجام: و كذلك حمل النكاح علي مجرد الدخول ارتكاب خلاف ظاهر لا دليل عليه.
بي كا، بي تا؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1462]
xetābe-ye ferānčesko gābrīyellī (t.)
ترجمه خطابه فرانچسكو گابريلي درباره ابن سينا در فلورانس در 5 ژون 1950 م.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8663/3
خط: نستعليق، كا: عباس اقبال، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، 81ص، قطع: بياضي ربعي [ف: 17-189]
xetābe-hā
عبدالبهاء، عباس بن حسينعلي، 1260-1340 قمري
abd-ol-bahā’, ‘abbās ebn-e hoseyn-‘alī (1844 - 1922)‘
مجموعه اي است از سخنراني هاي عبدالبهاء عباس افندي پيشواي فرقه بهائيان در آمريكا، با عناوين زير: خطابه در كليساي بابليت در خيابان پنجم برك امريكا، خطابه در دارالفنون كلارك، نطق وي در خصوص جنگ دنيا، خطابه در انجمن آزاد آمريكا، نطق در كنيسه يهودي ها منابوليس آمريكا، نطق در كنگره ارتباط شرق و غرب در واشنگتن، نطق در منزل ميس پارسم در دوبلن...
آغاز: مژده باد مژده باد كه نور شمس حقيقت طلوع نمود مژده با مژده باد؛ انجام: تنها انسان ترقيات تامه ننمايد بل ناقص مي نمايد.
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 14؛ ارسالي دادستاني مشهد در مرداد ماه 1364؛ كاغذ: فرنگي مشقي، جلد: مقوايي با روكش گالينگور، 32گ، اندازه: 14/5×19/6 سم [ف: 17-132]
آغاز: تواند و اين مشتاقان آشفته و پريشان تو سرگشته كوي تواند و پر جذبه در وي تو كله آهوي تو در بيابان هجران سرگشته و حيران هستيم؛ انجام: طوبي لمن يزين مضجعك البديع لعمرالله انه لمن الفائزين و في جنته الخلد لمن الخالدين اين اثر با توجه به محتويات آن به نظر مي رسد كه قسمتي از خطابات و نامه هاي عباس افندي معروف به عبدالبهاء فرزند و جانشين حسينعلي بهاء مي باشد؛ خط: نستعليق، كا: محمد حسين ابن كربلايي اكبر شاه آبادي، تا: 1328ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي نازك نخودي، 17گ، 14-12 سطر (9-7×15-14)، اندازه: 11/2×17/7 [رايانه]
al-xiṭābīya = jawāb-u mas’alatayn = kayfīyyat-ul qaṣd li-l-muṣallī wa-t tajallī li-l-ḥaq
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاريخ تأليف: 17 ربيع الثاني 1224ق
مشتمل بر دو مسئله: 1. گوينده اياک نعبد و اياک نستعين که را قصد مي کند؟ آيا قصد ذات مي کند يا چيز ديگري؟ و نماز غافل چگونه صحيح است و حال آن که شعور و قصدي ندارد؟ 2. استفسار از حديث ان الله تجلي لعباده في کلامه.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين بعد، فيقول العبد المسكين... انه قد أرسل الي بعض الاخوان المحصلين من العلماء العارفين الطالبين للحق و اليقين
انجام: و قد اختصرنا الجواب اعتماداً علي حسن الاستماع و الفهم اللماع و لضيق الوقت و استعجال الجواب و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [: 45-3]
شايد از احسائي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 2گ (214ر-215پ) [مختصر ف: - 330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (5-7)، 24 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 71-30]
كا: سيد محمد بن نعمت الله موسوي، تا: قرن 13؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 2ص (20-21)، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1084]
آغاز: برابر؛ انجام: و فرغ من تسويدها العبد المسكين احمد بن زين الدين... 1224 ه.ق
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: فرنگي، رويه كاغذي ساغري، 5ص (45-49)، 23 سطر (10×17)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 519-9]
خط: نستعليق، كا: محمد قلي بن عوض قراچه داغي، تا: قرن 13؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن مشكي، 3گ (55ر-57ر)، 23 سطر، اندازه: 15/2×21/6 سم [ف: 5-163]
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 8 شوال 1232ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 17 سطر (6×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 16-372]
آغاز: برابر
خط: تحريري، كا: علي بن محمد برغاني، تا: شوال 1233ق؛ 6ص (62-57) [عكسي ف: 1-181]
بي كا، تا: با تاريخ 1233ق، جا: قزوين؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 6ص (427-432)، 18 سطر (9×15) [ف: 2627-12]
آغاز: برابر؛ انجام: لايقع من نار او جنة تاوي الاتباع.
خط: نسخ خوش، كا: محمد شريف بن عبدالعلي الكاتب، تا: صفر 1236ق؛ 68ص (98-165) [عكسي ف: 1-181]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1237ق؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا با روکش لاجوردي، 27 سطر (10×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-824]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن رستم استرآبادي، تا: 1237ق؛ جلد: تيماج مشكي، 3گ (155پ-157ر)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 483-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1239ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج روغني، 3گ (59ر-61پ)، 22 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 3-136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، كا: ابن ملا بدر زنگنه دودئي شهير به خام عابد، تا: يك شنبه 18 صفر 1239ق؛ 7ص (73-79) [عكسي ف: 1-181]
آغاز و انجام: برابر
كا: عبدالرحيم بن ولي محمد اردبيلي، تا: 1240ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج مشكي، 2ص (353-354)، 30 سطر (9/5×21)، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 237-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: حدود 1243ق؛ 5ص (60-64) [عكسي ف: 1-181]
خط: نسخ، كا: محمد هادي بن محمد صادق يزدي، تا: 1252ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 4ص (93-96)، اندازه: 14×19 سم [ف: 1100-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحريري، كا: صادق بن حسن بافقي كرماني، تا: 21 ذيقعده 1253ق؛ 11ص (121-131) [عكسي ف: 1-181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته، كا: زين العابدين بن محمد رضوي، تا: 4 ربيع الثاني 1253ق؛ 9ص (67-75) [عكسي ف: 1-181]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: ميرزا بابا سواد كوهي، تا: 1257ق؛ كاغذ: ترمه و پسته اي، جلد: ميشن مشكي، 4گ (18ر-21ر)، 18 سطر، اندازه: 15×24/4 سم [ف: 5-118]
خط: نسخ، كا: محمد رحيم خوئي، تا: 1264ق؛ جلد: تيماج قرمز، 5گ (47ر-51ر)، اندازه: 13×26 سم [ف: 23-58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: عباس بن علي محمد زنوزي، تا: جمعه 24 جمادي الثاني 1265ق؛ 6ص (361-366) [عكسي ف: 1-181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن هادي، تا: جمادي الاول 1266ق؛ واقف: شهاب الدين مرعشي نجفي؛ 4گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 186-1]
كا: محمد رضا بن عبدالغفار بن عبدالرزاق نجف آبادي اصفهاني، تا: 1266ق؛ 3گ (27پ-29پ) [ف: 5-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1268ق؛ 5ص (93-97)، 19 و 23 سطر، اندازه: 14/8×21/3 سم [ف: 45-98]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 10گ (62-53)، 13 سطر (6×10)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3465-13]
بي كا، بي تا؛ قطع: رحلي [ف: - 276]
كا: سيد علي اصغر پسر محمد قاسم طباطبائي زواره اي، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 3گ (217پ-219ر)، 35 سطر (14×28)، اندازه: 22×39 سم [ف: 17-413]
آغاز: برابر؛ انجام: فليطلب مبتفيه ذلك من كتب ذوية و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 10گ (39پ-48پ)، 16 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-590]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشکي، 3گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-968]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشکي، 3گ، 30 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1323]
آغاز: برابر؛ انجام: الي حياة القيظة فافهم.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ در حاشيه 5 و 6 بندي است درباره علم از همو و «تفسير آيه نور» و «تفسير قل الله او ادعوا الرحمان»؛ 3ص (6-4) [ف: 5-26]
خطاطان- آشنايي با احوال و آثار خوشنويسان و خطاطان اردستان
al-xaṭa’ fi-l qirā’a
نسفي، عمر بن محمد، 461-537 قمري
nasafī, ‘omar ebn-e mohammad (1070 - 1143)
خطا و اشتباه در قرائت را مؤلف اين رساله در شش جهت مي داند، خطاي در آيه يا كلمه يا حروف يا اعراب يا قطع كلمه يا وقف و ابتدا. اين رساله مختصر مشتمل بر بيان اين شش موضوع مي باشد.
[دنا 884/4؛ مكتبة امير المومنين 202/1]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9215/2
آغاز: قال الشيخ الامام الأجل الأستاد... اعلم ان الخطأ في القراءة علي ستة أنواع؛ انجام: و هو اختيار شمس الأئمة محمد بن احمد الحلوائي
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1251ق؛ جلد: تيماج مشكي، 7گ (13پ-19پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: 24-17]
xaṭa’-u man qāla inna-l kammīyat-a jawhar = alkammīyat- u laysat bi-jawhar
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
آغاز: ان الكمية والحرارة و البرودة و ما تبعها أعراض و ليست
بجواهر و ان كانت ملازمة للجواهر و ليس الجسم من حيث هو جسم بجوهر بل من حيث هو مركب من جاهر و هو الهيولي و الصورة الملازمة للهيولي و نعني بالصورة الملازمة للهيولي الطبيعة التي تمسك الكمية في الهيولي بتوسط الحرارة و البرودة
انجام: و الكمية ليست بجوهر و مجموع العرض و الجوهر لايكون جوهراً من حيث مجموعهما بل من حيث الجوهر فقط و ذلك المعني موجود فيه قبل تركبهما و الله اعلم بالصواب.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/15- ف
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: اياصوفيا 4849/12؛ بي كا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 2گ (54ر-55ر) [فيلم ها ف: 1-576]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 359/13- عكسي و 371/13- عكسي و 437/13- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-226]
خطا من قال: «أن الكمية جوهرية» و من قال: «أن شيئاً هو جوهر و عرض معاً» (رسالة في)- خطأ من قال: «أن شيئاً هو جوهر و عرض معاً» (مقالة في)
«xaṭa’-u man qāl: «anna šay’-an huwa jawhar-un wa ‘arḍ-un ma‘ā
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در بيان اين كه يك چيز نمي تواند هم جوهر مستقل و هم عارض بر چيز ديگر باشد.
آغاز: بسملة، مقالة... قال: قال ان قوماً لما استشكل عليهم فقيل الفصول البسيطة فقيل: إن الفصول البسيطة المقومة للأنواع الجوهرية مثل النطق مثلاً في تقويمها وجودها
انجام: ولكن لأن الصورة أخري أعدمت و فعلت في الأقامة فعلها فهذه كاف و الحمد لله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً؛ تمت المقالة للرئيس أبي علي
[مصنفات ابن سينا ص 98]
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 570ق؛ اندازه: 11×19/5 سم [ف: 2-357]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1094/11- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-564]
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4853؛ بي كا، تا: شايد اوايل قرن 7، 25گ (108-132) [فيلم ها ف: 1-472]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گويا در كتابخانه دانشگاه پرينستون آمريكا؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 677ق؛ 4ص (14-17)، 23 سطر [عكسي ف: 4-305]
آغاز: بسمله، مقاله في شيئا و اخذ يكون عرضا و جواهرا تمت؛ انجام: من قال ان شيئا واخذ يكون عرضا و جواهرا تمت
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
خط: نستعليق، كا: عبد الرشيد، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 6ص (101-106)، 25 سطر (8/5×18)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 1120-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شاه مراد بن نقدعلي فراهاني وراميني، تا: 1072ق؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 3گ (172ر-174پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ميراث شهاب: 42-136]
آغاز: بسملة. مقالة في خطاء من قال ان شيئا جوهر و عرض معاً للرئيس قدس الله رمسه. قال ان قوماً لما استشكل عليهم فقيل الفصول البسيطة (گ 24پ)؛ انجام: برابر
بي كا، تا: 1310ق؛ كاغذ: فرنگي، زرد، 6گ (24پ-29پ)، 17 سطر [ف: 11-580]
انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مدعو به طاهر تنكابني، تا: 1315ق؛ 8ص (132-139)، اندازه: 13×21 سم [ف: 9 -693]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4002/6- ف و 4128/6- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-1 و 19]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1334ق؛ مصحح؛ جلد: مقوايي ابر و باد، 4گ (9پ-12ر)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 20-86]
xatt-e awhal
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4767/12
آغاز: خط اوهل، شخصي كه بقوت طبع فياض و قدرت دل مرتاض يگانه زمان و فرزانه اوان خود بوده خطي وضع كرده و ضابط و بيرون آورده و مستحسن افتاده و طريقه آن چنانست كه از مجموع حروف تهجي چهارده حرف كه غير منقوط است
اختيار كرده چون... و هر دو حرف را با هم ضم كرده مقدر برآن كه قايم مقام يكديگر باشند و مجموع تركيبي ساخته است چنان كه «كم صلا او خط در سع له» و هر حرف كه منقوط است بر اصل خود باشد و بدين خط و اصطلاح همه چيز توان نوشت و بدين خط ضابطه سخن گفت... بايد گفت بدين ترتيب ابيات بنويسد: «وي كانع ردايشون و كداز مجوباري» ترجمه: اي مونس درويشان، امروز كجا بودي... اما تا كسي ازين اصطلاح نيك واقف نباشد بر هيچ لغت او مطلع نتواند شد خط مشجر اين خط را يكي [پايان نسخه]
خط: نستعليق، كا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: رمضان 1100ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ رساله اي ناقص و تنها چند سطري از آغاز دارد كه در بالا نقل شده؛ كاغذ: اصفهاني ترمه، جلد: ميشن سرخ، 97گ، 25 سطر (6/5×14)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 162-13]
xatāy-nāme
خطايي، علي اكبر، ق10 قمري
xatāyī, ‘alī akbar (- 16c)
اهداء به: سلطان سليم خان
تاريخ تأليف: نزديك به پايان ربيع الاول 922ق
چاپ: ايرج افشار در تهران، 1357
نسخه اصل: عاشر فندي در سليمانيه 610؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ وقف مصطفي رئيس الكتاب در 1154؛ 129گ [فيلم ها ف: 3-108]
نسخه اصل: طرازي ش 528 ش 5؛ بي كا، تا: 1273ق؛ در 129 شعرهاي فارسي است؛ 62گ (67-128) [فيلم ها ف: 3-104]
xatāy-nāme
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 155 بخش 3
آغاز: بسمله. جمله اشياء و ذرات زمين و آسمان مسجع حقند... خداوندا منزه پاك و بي عيب
در نوزده باب: 1. راه هاي انتهاي از ديار اسلام، 16. بيان قلماق به نوبت هر سال، 17. بيان زراعت و قحطي و قيمتي و آتش شهر سوختن، 18. بيان زر و نقره و پل و كاغذ براي پل، 19. بيان قانون و قواعد نگاه داشتن؛ بي كا، بي تا؛ در آن از سلطان سليمان ستايش شده و فصلي در تقسيم دنيا دارد و ياد شده كه الغ بيك سلطان علي قوشچي شهير را به خطاي فرستاد؛ 15گ [ف: - 119]
al-xuṭab
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
چند خطبه از حضرت علي (علیه السلام) و بعضاً با ترجمه فارسي.
آغاز: مما نقل من كتاب الخطب الكبير لامير المؤمنين (علیه السلام) خطب علي منبر الكوفة فقال: ان امرنا صعب مستصعب لا يحمله الاملك مقرب او؛ انجام: و انا الهادي بالولاية. هذا ما وجد منها. و الحمدلله رب العالمين، و الصلاة و السلام علي اشرف المرسلين، محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ كهن، بي كا، تا: قرن 8؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج، اندازه: 13/6×19 سم [ف: 230-14]
آغاز: لا تقولون احد كم اني اعوذبك من الفتن لانه ليس احد الا هو مشتمل علي فتنه و لكن من استعاذ؛ انجام: نفسي عن جزاء الغيبة و كل اغتياب جهد من لاله جهد (نهج البلاغة)
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1گ (174) [ف: 15-148]
آغاز: من خطب سيد الاوصياء اميرالمؤمنين... في التوحيد... ما وحدة من كيفية و لا حقيقة اصاب من مثله؛ انجام: و ان افرط به اشبع نطقه البطنة فكل تقصير به مضر و كل افراط له مفسد
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با نشانه «12/5»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج كبود، 9گ (26پ-34ر)، ابعاد متن: 9/5×19، اندازه: 14×24 سم [ف: 177-14]
آغاز: هذه خطب الامام علي الثلاث كرم الله تعالي وجهه و هذه الثلاث الذين عليهم مدار الجفر... بسمله. عن جابر بن عبدالله الانصاري رضي الله عنه ان امير المؤمنين علي بن ابي طالب رضي الله عنه و كرم وجهه و شرفه و عظمه و... صعد ذات يوم علي المنبر فقال معاشر المسلمين رحمكم الله؛ انجام: علي الارض ظلاً غامراً تمت الخطبة الثالثة من خطب البيان لأمير المؤمنين...
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، شماره 4212؛ خط: نسخ، بي كا، تا: ذيقعده 1003ق؛ مجدول؛ 26ص (115-140)، 19 سطر [عكسي ف: 160-4]
آغاز: و من خطبه له عليه السلام يعلم عجيح الوحوش في الفلوات و معاصي العباد في الخلوات؛ انجام: و تقشعت بطول استغفارهم ذنوبهم.
بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 33ص (210-178- حاشيه)، 19 و 20 و 27 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 71-23]
آغاز: و من خطبة له ع. يذكر فيها ابتداء خلق السماء و الارض و خلود آدم علیه السلام. الحمدلله الذي لايبلغ مدحته القائلون. و لايحصي نعمائه
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ با قصيده ها و شعرهايي از سرايندگان نامور عرب [عكسي ف: 1-161]
آغاز: خطبه: بسمله انا الذي عندي مفاتيح الغيب لا يعلمها الا هو
سرآغازي همانند خطبة البيان دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 1ص (61) [ف: 23-734]
آغاز: من كتاب «ينبوع الحياة» بسمله. و من خطبة له... الحمدلله الذي فتق الاجواء؛ انجام: و منهم نصرة الارض (كتبتها كما وجدتها و فيها، نقص حروف).
داراي خطبه هاي طتنجيه و افتخار و خطبه او پس از بازگذشت از جنگ خوارج [انا اول المسلمين...] و خطبه [الحمدلله مدهر الدهور...] و خطبه بيان و خطبه [في معرفتهم بالنورانية و انهم ممسوسون في انوار الربوبية...] با روايتي كه برسي با اختلاف روايت كرده است و نيز منتخب آن [انا صاحب الرجعات] و خطبه اي به روايت از سلمان و ابي ذر، و خطبه اي به روايت از طارق بن شهاب و «خطبه رضا» به روايت ابومحمد قاسم بن العلي، از الكاني كليني درباره «اختلاف الناس» و «خطبه مخزون» علي به روايت ابن طاووس؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي نخدي، جلد: تيماج كبود، 40گ (17ر-56پ)، 13 سطر، اندازه: 15×17/5 سم [ف: 372-4]
آغاز: ترجمه خطبه جناب اسدالله الغالب ع - مؤمن كسي است كه در دين خدا بينا و بمراسم آن دانا باشد و در دين صلب تر از كوه گران و در طاعت خدا. سخت تر از سنك و سندان باشد. كوه را با تيشه توان شكافت و دستي بر دين مؤمن نتوان يافت. رويش شگفته و خندان و دلش محزون و گريان؛ انجام: و اگر بشر مذكور گردد از گفته ايشان آشفته نگردد. اگر چنانست استغفار كند و اگر نه چنانست شاكر باشد. خطبه ايست از امير مؤمنان (علیه السلام) درباره مؤمن كه چگونه باشد؛ خط: نستعليق، كا: عباسعلي بن نعمت الله كرماني احمد آبادي، تا: 1212ق؛ 3گ (116پ-118پ)، 14 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 1215-5]
شامل خطبه طتنجيه و خطبه ديگري از ايشان؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 3 شوال 1250ق، جا: تبريز؛ كاغذ: فرنگي نخودي و حنايي، جلد: تيماج مشكي، 3ص (282-284)، اندازه: 14/3×20/1 سم [ف: 274-29/1]
گزيني از خطبه هاي نهج البلاغه و جز آن است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 22 ربيع الثاني 1235ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي، 37گ، 18 سطر (12×16)، اندازه: 18×22 سم [ف: 4-373]
آغاز: يكم: حدثني احمد بن محمد الخراساني عن... فسألوه عن قريش... و قام خطيبا فحمدالله... و ثم قال: معاشر الناس قالنا و لقريش. دومين (خطبة البيان): الحمدلله بديع السماوات و فاطرها. سومين: الحمدلله حمد معترف بحمده، معترف من بحارمجده
در مجموعه، سه خطبه است، دومين آن ها «خطبة اليبان» است؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: 1262ق [عكسي ف: 1-161]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين الحمد لله رب العالمين و صلي الله علي محمد و آله اجمعين، و بعد هذه الكلمات منسوبة الي امير المومنين عليه السلام و هي المشتملة علي الخطبة الطتجبية و الخطبة المسماة بالافتخار و الخطبة الروحيه و الخطبة الكواهليه و الكلمات الجامعة لمعرفة النورانية و نورانية الائمه؛ انجام: و ايضا قال امير المومنين لرميله و هو مريض يا رميله مامن مومن و لا مومنته يمرض الا مرضتا لمرضه و لا حزن... ايضا من كلامه تم لا تخضعن لمخلوق علي طمع... فلقمه من جريش الخبز تشبعني و جرعة من قراح الماء ترويني و رقعة من خشين الثوب.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: بياض رقعي [رشت و همدان: ف: 1558]
خطبه طتنجيه و به جز آن؛ بي كا، تا: قرن 13 [اوراق عتيق: 1-256]
آغاز: و من خطب اميرالمؤمنين عليه السلام، فا تعظوا عبادالله بالعبر النوافع.؛ انجام: و قالت الملائكه ما قدم الله اباءكم تقدموا.
ده خطبه (برگزيده) از خطب حضرت مولي علي عليه السلام است؛ بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي سفيد شده، جلد: تيماج مشكي، 17ص (104-120- حاشيه)، اندازه: 10×21 سم [ف: 68-23]
منتخب؛ خط: نسخ، كا: علي بن عباس... بحراني، تا: 1283ق؛ مصحح، مقابله شده؛ كاغذ: فرنگي، قطع: وزيري [ميراث شهاب: س 8ش 2-22]
آغاز: العاص عن عبدالواحد بن الصواف عن محمد بن اسماعيل الهمداني عن ابي الحسن موسي عليه السلام قال امير المومنين عليه السلام يوصي اصحابه و يقول اوصيكم بتقوي الله فانها غبطة الطالب الرامي
وصاياي امير المومنين علي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 1گ (131 ر و پ)، 23 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 130-22]
آغاز: خطبه اول: الحمدلله الذي بدء كل شيء منه و عود كلشيء اليه.؛ انجام: خطبه دوم: الحمدلله الواصل الحمد بالنقم و النعم
بالشكر اهل الكبرياء.
دو خطبه منسوب به امام علي؛ خط: نستعليق، كا: محمد حسين هزار جريبي، تا: رمضان 1233ق، جلد: تيماج، قهوه اي، 20 سطر [ف: 36-297]
شامل اين عناوين: خطبه طتنجيه از امام علي (علیه السلام)، خطبه افتخاريه آن حضرت، خطبه روحيه آن حضرت، خطبه كواهليه، خطبه آن حضرت پس از رجوع از نهروان، خطبه آن حضرت في بيان نورانيته و نورانية الامام، با اشعاري منسوب به محمد بن ابي بكر و امام علي (علیه السلام) و امام سجاد (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1285ق؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج مشكي، 32گ (53پ-84پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 293-20]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1338ق؛ جلد: تيماج مشكي، 8گ (184-191)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 67-26]
آغاز: خطبة اليبان - آن چه موجود است - قلب الله - ان الينا ايابهم ثم ان علينا حسابهم. دل خدا بدرستي كه سوي ماست بازگشت ايشان كه بر ماست حساب ايشان. مناجات - بسمه - الحمدلله الملك المحمود المالك الودود مصور كل مولود؛ انجام: هر چه در دنيا و دين بالاتر از وي هيچ نيست ** ميتوان خواندن تو را الا اله العالمين. مناجات - و له الحمد و السرمد و المدح لرسوله احمد و صلي الله علي محمد و آله و سلم.
اين قسمت كه اول آن افتاده شامل دو خطبه حضرت اميرالمؤمنين علي عليه السلام است. اولي خطبة البيان است كه ترجمه كتاب آن با جوهر سرخ در زير آن ها نوشته شده است. دومي مناجات آن حضرت است كه از كلماتي تركيب يافته كه حروف آن ها بدون نقطه است؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 7گ، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-342]
دو خطبه «طتنجيه» و «بيان»؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سبز، 5گ (82-86)، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-373]
آغاز: (و من مناقبه عليهم الصلوة و السلام خبر الدهقان في قتال النهروان يروي بعد حذف الاسانيد) ان اميرالمؤمنين صلی الله علیه و آله لما خرج الي قتال النهروان نزل بقرية تدعي بنهر نيل بين المنزل و النهروان فلما عرس خفقت بوقات العسكر و قرعت طبولهم فقال ما الخبر قالو وارد آخر العسكر يقول؛ انجام: واعلم ان يومك هذا يوم مميت - و لم يبق من عسكرهم الا عشرة و لم يقتل من عسكره الا العشرة (و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علي سيد المرسلين محمد و آله الطيبين الطاهرين)
در سماء و عالم بحار (149:14) از رسالة الاستخارات ابن طاوس حديثي به دو روايت آمده كه يكي از محمد بن رستم بن جرير طبري امامي (در جزء دوم دلائل الامامة) از حسين بن عبدالله حربي و (ابوالحسين) محمد بن هرون تلعكبري از (ابو محمد هرون تلعكبري از ابوالحسين) محمد بن احمد بن مخزوم (مقري مولي بني هاشم) از احمد بن القاسم (بري) از يحيي بن عبدالرحمن از علي بن (حي بن) صالح كوفي از زياد بن منذر از قيس بن سعد، دومي از اصبغ بن نباته است در اين حديث علي (علیه السلام) در جنگ نهروان با «سر سفيل» دهقان سوار مدائن گفتگو مي دارد.
(نيز سفينه البحار قمي 473:1) اين دو روايت همين حديث نسخه ما است آن هم با اختلاف و هر سه هم جز آنست كه در احتجاج طبرسي ص125 آمده است. اين هم گفته شود كه رسالة الاستخارات اگر همان «فتح الابواب بين ذوي الالباب و بين رب الارباب» (ش 617) باشد كه من هر چه گشتم آن دو روايت را در آن نيافتم ولي در فرج المهموم ابن طاوس ص 102 همين دو روايت آمده است و سند نخستين آن چنان است كه نوشته ام و با بحار يكنواخت نيست. در دلائل الامامة چاپي هم اين حديث را نديده ام و گويا از آن بخشي از اين كتاب باشد كه اكنون در دست نيست و ابن طاوس داشته بود (الذريعه 245:8). باز در همين جلد بحار (ص144) خبري ديگر است درباره گفتگوي علي با دهقاني ايراني آن چنان كه در احتجاج طبرسي (ص 125) آمده است. همچنين خبري ديگر در ص153 همين جلد از احتجاج (ص 125) و نهج البلاغه (124:1 ش 76 چاپ با شرح عبده) آورده شد. گفتگوي علي با دهقان هاي انبار در مختار حكم نهج البلاغه (ش 38) كه نجومي نيست و سخن او هنگامي كه به جنگ خوارج مي رفته (160:3) هم روايت گرديد. پس از حديث دهقان در گ 201پ دارد: و من مناقبه (علیه السلام) ماوردت بها الاحاديث... المروية و اتصلت بها الاخبار عن النبي المختار ص ما ادلهم ليل عسعس فجر و اضاء نهار. من ذلك استخراج الاحاديث الاربعين عن سيد المرسلين في مناقب اهل بيته المكرمين نقلا من كتاب بخزانة مشهد اميرالمؤمنين ص استخرجه و نسخه السعيد المرحوم جلال الدين محمد بن العمر الطاهر رحمه الله تعالي و نقلته انا من تلك النسخة من يد مملوكه و عتيقه آتش الرومي و هو رواية اسعد بن ابراهيم الاربلي عفي الله عنه ما صورته: بسمله. قال الراجي رحمة رحمة الله المستغفر من ذنبه اسعد بن ابراهيم بن الحسن بن علي الاربلي. در ذريعه از اربعين اسعد بن ابراهيم بن حسن بن علي بن علي حلي كه از استادان سني خود در يك مجلس به سال 610 روايت نموده و در آغاز آن گفته كه از بسياري از مشائخ حديث شنيده ام و از امام شافعي و حنبلي روايت كرده كه از چهل حديث آن هائي خواسته شده كه در منقبت اهل بيت باشد ياد شده است (410:1) و مي نويسد كه در الدمعة الساكبة نيم صفحه اي از آن آمده و اين اسعد سني و اربلي خوانده شده (مانند نسخه ما) و گويا او را با سعد اربلي كه شيخ حسن حلي زنده 802 در المحتضر از او بسيار مي آورد (الذريعه 416:1) يكي پنداشت با اين كه او يكي از دانشمندان حلي و امامي است؛ خطب و ملاحم؛
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ [ف: 5-1291]
آغاز: رواة الشيخ رجب محمد بن رجب البرسي الحلي رحمه الله في كتابه المسمي بمشارق انوار اليقين في كشف اسرار
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ اين نسخه نزديك به 93 كلمه مي باشد گ 95پ-96پ و چنين است: «رواه الشيخ رجب محمد بن رجب البرسي الحلي رحمه الله في كتابه المسمي بمشارق انوار اليقين في كشف اسرار اميرالمؤمنين علیه السلام قال و من خطبة له عليه السلام: انا عندي مفاتح الغيب لايعلمها بعد رسول الله صلی الله علیه و آله الا انا. انا ذوالقرنين المذكور في الاولي انا صاحب خاتم سليمان انا ولي الحساب انا صاحب الصراط و المواقف انا قاسم الجنة و النار انا آدم الاول انا نوح الاول انا آية الجبار انا حقيقة الاسرار انا مورق الاشجار انا منونع الثمار انا مفجر العيون انا مجري الانهار انا خازن العلم - انا القائم بالقسط انا محمد و محمد انا و لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم. و امثال هذه الكلمات منه عليه السلام كثيرة و خطبة البيان عنه مشهورة و قد ذكر الشيخ رجب في كتابه كلمات آخر له ص من هذا القبيل برواية سلمان و ابي ذر رض في حديث لهما و برواية جابر رض في الخطبة الطنجية و برواية الاصبغ بن نباته في خطبة الافتخار الي غير ذلك و قال في آخر الخطبة الطنجية بعد كلام له في الاخبار الاتية و الحوادث للغيبة: الاوكم عجائب تركتها و دلائل كتمتها لا اجدلها حملة. ثم قال بعد كلام طويل من هذا القبيل: كاني بالمنافقين يقولون فص علي علي نفسه بالربانية الا فاشهدوا شهادة اسالكم بها عند الحاجة اليها ان عليا علیه السلام نور مخلوق و عبد مرزوق و من قال غير هذا فعليه لعنة الله و لعنة اللاعنين»، پس از اين شعرهايي است غلوآميز به فارسي در ستايش از علي (علیه السلام)، در كنار گ 95پ دارد: «اين خطبة البيان را در مناقب مرتضوي كشفي ذكر كرده و گفته كه صد و چهار كلمه است و حكايت دشت «ارژن» را هم نقل كرده»؛ در كنار گ 96پ دارد: «و لهذا ورد عنهم ع: حديثنا صعب مستصعب لا يفهمه الا ملك مقرب او نبي مرسل او مؤمن امتحن الله قلبه بالايمان و ايضا وقع عنهم في عدة (احاديث) صحيحة قولوا فينا كل شي و كل (قول) خطر ببالكم الا الربوبية»، در گ 97ر-99پ پراكنده هاي كلامي است، در گ 100پ- 200 از نهاية العقول امام رازي است در امامت و خلع افعال؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 200گ، 22 سطر (8×14)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 1298-5]
آغاز: ايها الناس من طلب الدنيا و جد الحسرة و الندامة...
بي كا، بي تا؛ جلد: ميشن آلبالويي، 15 سطر [ف: 9-59]
al-xuṭab
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6511/7
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1334ق؛ مصحح؛ جلد: مقوايي ابر و باد، 2گ (25پ-26پ)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 20-87]
xutab
خجندي، عبداللطيف بن محمد، 535-580 قمري
xojandī, ‘abd-ol-latīf ebn-e mohammad (1141 - 1185)
من انشاء صدرالدين عبداللطيف الخجندي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/90- ف
نسخه اصل: حمديه ش 1447؛ بي كا، تا: با تاريخ 755ق؛ در هامش [فيلم ها ف: 1-427]
xutab
ابن عربي، محمد بن علي، 560-638 قمري
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
درين نسخه چند خطبه از محي الدين آمده است به اين شرح: 1. خطبه اي با آغاز: «اللهم افض صله صلواتك و سلامة تسليماتك»؛ 2. خطبه اي با اين آغاز: «بسمله و به نستعين الحمدلله رب العالمين حمداً ازلياً»؛ از صفحه 21 تا 23 عبارتي است حاوي در شرح حال محي الدين و بعضي كارهاي او.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 877
آغاز: بسمله، اللهم افض صله صلواتك و سلامة تسليماتك؛ انجام: خلاصة عترة صفوة المرسلين صلوات الله و سلامه عليه و عليهم اجمعين
خط: نستعليق، كا: محمد ابراهيم حسيني شيرازي، تا: 1297ق؛ اهداء به ميرزا مهديخان نايب اول؛ با سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 12گ، 10 سطر (5×9)، اندازه: 9×15 سم [ف: 387-8]
xutab
بحراني، احمد بن عبدالسلام، ق11 قمري
bahrānī, ahmad ebn-e ‘abd-os-salām (- 17c)
خطبه هايي است كه بحراني در مناسبت ها و موضوعات گوناگون ايراده نموده است.
[دنا 901/4؛ الذريعة 183/7]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14318
آغاز: الطاوون لاتمام دينهم علي سغب الاكباد الظامية القايلون
لمقاصده في اظلة سمايم صيوفها النازلون للفوز بعطائه ببر وافياء مأنوسها و مألوفها؛ انجام: بسمله الحمدلله مالك الملك و مقدر الاقدار... ذات بينكم و اطيعوا الله و رسوله ان كنتم مؤمنين عبادالله استنزلوا رحمته بالاكف الممدودة بالدعاء.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج سرخ، 125گ، 24 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 38-448]
xutab
صدرالدين شيرازي، محمد بن ابراهيم، 979-1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
سه خطبه از ملاصدراي شيرازي
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6319/8
بي كا، بي تا؛ پيش از آن پراكنده هاي فلسفي است؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 15گ (344-355 و 355ر-358پ)، 19 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 4-372]
al-xuṭab
سماهيجي، عبدالله بن صالح، 1076؟-1135 قمري
Samāhījī, ‘abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
اين خطبه ها را براي دو خطبه نماز جمعه و خطبه هاي غدير و سوگواري بر حسين (علیه السلام) در سال هاي 1121 تا 1125 و پيش از 1128 ساخته و در برخي از خطبه هاي جمعه از شاه سلطان حسين بهادرخان و شاه صفي قليخان نام برده و ستوده است و بسياري از آن ها تاريخ دارد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1203
آغاز: هذه الخطب انشاء رئيس المحدثين و عمدة المحققين و زبدة المدققين الشيخ الاواه عبدالله بن صالح السماهيجي البحراني. بسمله. الحمدلله الذي ابتدع الموجودات بقدرته القاهرة الازلية و اخترع المخلوقات بمشيته الباهرة السرمدية؛ انجام: و اذل اضداده و عدوانه بحق محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ معرب، بي كا، بي تا؛ از عنوان خطبه ها برمي آيد كه در روزگار مؤلف نوشته شده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 475گ، 10 سطر (6×10)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 2212-6]
al-xuṭab
بحراني، يوسف بن احمد، 1107-1186 قمري
bahrānī, yūsef ebn-e ahmad (1696 - 1773)
خطبه هايي است مرتب به جهت خواندن آن ها در روزهاي جمعه مناسب با ايام سال، از براي هر روز جمعه اي دو خطبه داراي پند و اندرز كه از آيات قرآني و روايات اهل بيت عليهم السلام استفاده شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 763
آغاز: لك الحمد يا من هدانا الي واضح طريقه و سقانا بكأس تحقيقه و وفقنا لا داء الجمعة و الجماعة؛ انجام: ان الله يأمر بالعدل و الاحسان و ايتاء ذي القربي و ينهي عن الفحشاء و المنكر، استغفر الله لي و لكم.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ با اين نسخه خطبه هاي فراواني است كه به جهت روزهاي جمعه تنظيم شده و معلوم نشد كه از كيست، مصحح، از روي خطبه ها به سال هاي 1207-1208 استنساخ شده و در حاشيه ها مذكور است، قسمت غير اصلي كتاب شايد به خط مؤلف خطبه ها باشد؛ جلد: تيماج قرمز، 310گ، اندازه: 16×21 سم [ف: 371-2]
al-xuṭab
ساروي، محمد علي بن محمد رضا، - 1193 قمري
sāravī, mohammad ‘alī-ye-bn-e mohammad rezā (-1779)
مجموعه اي از خطبه هايي است كه مؤلف در روزهاي مختلف و مناسبت هاي گوناگون انشاء نموده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3613/13
آغاز: الحمدلله نحمده و نستعينه و نستغفره و نستهديه و نعوذ بالله من شرور انفسنا؛ انجام: ان الله يأمر بالعدل و الاحسان الي آخرما اللهم اجعلنا ممن تذكر فتنفعه الذكري.
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 47گ (125ر-171ر)، اندازه: 10/5×16 سم [محدث ارموي مخ: 2-646]
xutab
بارفروشي، محمد نصير بن محمد معصوم، ق12 قمري
bārforūšī, mohammad nasīr ebn-e mohammad ma‘sūm (- 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5341/15
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه 9 شوال 1182ق؛ كاغذ: فرنگي [ف: 254-16]
خطب/ ادبيات/ عربي
xutab
كرمانشاهي، محمد محسن بن محمد سميع، - 1223قمري
kermānšāhī, mohammad mohsen ebn-e mohammad samī‘ (- 1808)
دو خطبه بليغ و نيكوئي است كه براي جمعات و اعياد انشاء گرديده است.
[اعيان الشيعة 47/10؛ الذريعة 459/1؛ سطر آخر؛ مرآة الاحوال 191/1]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13611/5
آغاز: الحمدلله الذي خلق و صورنا في احسن تقويم من علق، الخالق البارئ المصور الذي لم يخلق؛ انجام: اللهم اجعلنا ممن يذكر فتنفعه الذكري
خط: نسخ زيبا، كاتب = مؤلف، تا: اوايل قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرشكي، 4گ (136-139)، 23 سطر (10×20)، اندازه: 18×28 سم [ف: 482-34]
al-xuṭab
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاريخ تأليف: 1222ق
چند خطبه ادبي و زيباست كه براي جمعات، اعياد و نكاح انشاء شده است. نسخه يكي نيستند.
آغاز: «الحمدلله الذي فتق السمك و مد السلك و نظم الاكوان في فوارة متعاظم الامكان و دور الفلك و زين الحبك و شق المكان في تيار متلاطم الزمان»... آغاز خطبه دوم: الحمدلله الذي شق العمق بعماء وفتق الرتق بالجواء...؛ آغاز خطبه سوم: الحمدلله الذي تجلي بزوار اسمائه جهة كل ذي بال و تزين بغوالي لئالي حمده و ثنائه عذار عذراء المقال...
چاپ: دارالسلطنه تبريز، سنگي، 1276، رحلي، (جوامع الكلم: ج2، صص306-311)؛
آغاز: برابر؛ انجام: اقول و قولي هذا و اوصيكم و نفسي بتقوي الله الواحد القهار واستغفر الله لي و لكم انه تواب غفار.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 15گ (86-72)، 14 سطر، اندازه: 6×10/5 سم [ف: 96-38]
آغاز: برابر؛ انجام: فانه ارحم الراحمين و الملتمس من الحاضرين قراءة الفاتحه و الدعا
حاوي دو خطبه است؛ كا: عبدالرحيم بن ولي محمد اردبيلي، تا: 1240ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج مشكي، 3ص (149-151)، 30 سطر (9/5×21)، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 216-8]
آغاز: برابر؛ انجام: و نسئل الله الكريم من فضله العميم ان يصلح. در 51 روايتي از علي درباره اقسام نفس است
خط: شكسته نستعليق، كا: ميرزا بابا سواد كوهي، تا: 1258ق؛ كاغذ: ترمه و پسته اي، جلد: ميشن مشكي، 8گ (43ر-50پ)، 18 سطر، اندازه: 15×24/4 سم [ف: 5-120]
آغاز: هذه خطبة من خطب جناب الشيخ احمدالاحسائي اعلي الله مقامه بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين الحمدلله الذي فضلنا بحب محمد و آله علي البشر و رزقنا من الطيبات نشکره من شکر و ختم علينا بالموت؛ انجام: مايرغب في دولة العاقل اللبيب و سارع اليه الموفق المصيب فاولي الناس بالله من اتبع امره وانفذ حکمه و رضي قضائه و رجي جزائه فلذا خطب العبد الصالح... الکريمة لعل الله ان يلحم... و يختم بالموافقة والرضا انه سميع الدعا لطيف لما يشاء
اين رساله ظاهراً متفاوت است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشکي، 8گ، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: انه هو القريب المجيب و نسأل الله الكريم من فضله العميم ان يصلح...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 10گ (149پ-158پ)، اندازه: 15×21 سم [مؤيد: 2-288]
دوازده خطبه است؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سبز، 24گ (3پ-25پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 5-363]
xutab
رشتي، كاظم بن قاسم، 1212-1259 قمري
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
خطب عيد الفطر و التعازي و اوقات الوعظ و النصيحة و المراثي و الوعظ و عيدالاضحي و النكاح.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي مدنقطه الكينونه؛ انجام: فيها غايه الغيات و نهايه النهايات
خط: نسخ، بي كا، تا: 1257ق [الفبائي: - 235]
دو خطبه است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سبز، 4گ (26ر-29ر)، اندازه: 15×20 سم [ف: 5-363]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 27گ (14پ-40پ)، 16 سطر (6×14) [ف: 17-249]
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي: - 235]
al-xuṭab
استرآبادي، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198-1263 قمري
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
چندين خطبه است از منشآت مؤلف در خطبه نكاح و خطبه براي آغاز سخنان منبري ها و جز اين ها؛ نسخه ها همگي يكي نيستند.
آغاز: الحمدلله علي نواله و... اما بعد جمع خطب من کلام استاذي دام ظله، الخطبة الاول: الحمدلله الذي اعطانا بعد الوجود من الجود مقاليد سلاسل الاحکام؛ انجام: والسلام علي المبعوث لتقوية العقول وشفيع العرصات لنجاة امته عن نار ودخول الجنات محمد و آله الذين هم سادة السادات العظام. مجموعه دوازده خطبه در مدح و ثناء خداي تعالي و اهل بيت که در اول کتاب ها و خواندن آن ها در منابر قرائت مي شود؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 6گ، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي المتعالي بكمال ذاته عن حجل عرايس افكار ابكار الناظرين؛ انجام: ثمرة فؤاد رسول الله ابي عبدالله الحسين عليه السلام الله رب المشرقين و المغربين
حاوي دوازده خطبه كه براي خواندن قبل از صيغه نكاح گردآوري شده است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1252ق؛ توضيح: نام مؤلف از آغاز و انجام معلوم گرديد؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 8گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [اهدائي رهبر: 3-269]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اعطا فا بعد الوجود الجواد (كذا)؛ انجام: في جنه النعيم المخلوقين الان باخبار المخبر العليم
خط: نسخ، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: بسلمه الحمدلله الذي ينتهي اليه سلسلة الممکنات التي لاتخلو عن الحرکات و السکنات؛ انجام: و من لم يشکر علي نعمائي و لم يقنع علي عطائي فليطلب رباً سوائي
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 10گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1719]
آغاز: الحمدلله الذي اعطانا بعد الوجود من الجود مقاليد مواليد الأحكام و أرشدنا بمشارع ينابيع الحكمة الي شوارع عقائد الاسلام؛ انجام: و تنعيم امثال الأخبار في جنة النعيم المخلوقين الآن باخبار المخبر العليم.
بيست و يك خطبه است ساخته شده براي اهل منبر و آغاز كتاب ها، جز مجموعه اي كه به شماره 3848 در همين فهرست گذشت؛ خط: نسخ، كا: محمد بن ملك محمد زرندي، بي تا؛ جلد: تيماج سبز، 16گ (1پ-16ر)، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 6-22]
آغاز: الحمدلله المتعالي بكمال ذاته عن حجل عرائس افكار ابكار الناظرين الناثر بجمال صفاته لالي آثاره؛ انجام: ثمرة فؤاد رسول الله ابي عبدالله الحسين عليه سلام الله رب المشرقين
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 29گ (1پ-29پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 10-231]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 14گ (1ر-14ر)، اندازه: 10×15 سم [ف: 10-233]
al-xuṭab
يزدي، عبدالخالق بن عبدالرحيم، - 1268 قمري
yazdī, ‘abd-ol-xāleq ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 1852)
خطبه نماز جمعه و دو عيد است.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1778/3
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سبز، 4گ (29پ-33ر)، اندازه: 15×20 سم [ف: 5-363]
xotab
رشتي اصفهاني، محسن بن محمد رفيع، ق13 قمري
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (- 19c)
چند خطبه ادبي است با تضمين قصيده هايي از مؤلف كه در مناسبت هاي متبركه انشاء شده و در هريك از آن ها در چهار مرحله سخن مي رود: 1. خطبه فارسي؛ 2. قصيده اي به فارسي؛ 3. خطبه به عربي؛ چهارم نام يكي از علماي بزرگ. اين رساله هنگامي نوشته شده كه بيست و پنج سال و نيم و ده روز از عمر مؤلف گذشته، و علمايي كه از آن ها ياد شده سيد محمد باقر حجة الاسلام شفتي و ملا محمد ابراهيم كلباسي خراساني و ملا محمد ابراهيم قزويني مي باشند.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2068/6
آغاز: الحمدلله الذي خلق في أحسن تقويم الانسان و علمه البيان و بني بناء التركيب فيه ليخرج منه اللؤلؤ و المرجان؛ انجام: لب ببند از گفت لايعني و در دعوت بكوش ** درگذر زين وادي و بنيان برهبانان سپار
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ در آن تجديد نظر شده و افزودگي دارد؛ جلد: مقوايي، 17گ (153پ-169ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 82-6]
al-xuṭab
عليان، حسين بن محمد، ق13 قمري
alīyān, hoseyn ebn-e mohammad (- 19c)‘
خطبه هايي كه مؤلف در مناجات و مدايح و صلوة بر ائمه (علیه السلام) هنگام اقامت خود در تهران و يزد در سال هاي 1205-1223ق
انشاء نموده است. او در اثناي اين خطب احاديثي از جمله وصيت حضرت پيامبر به ابوذر و مناجات حضرت موسي با باري تعالي را نيز درج كرده است. همچنين در آغاز نسخه دعاي توسل آورده كه از امام دهم تا دوازدهم در نسخه موجود است و پس از آن دعاي كميل را تحرير نموده و بعد از آن خطب را آورده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 9024-59/244
آغاز: خطب (برگ 13) بسمله، الحمدلله رب الارباب و مالك الملوك و ماسواه مربوب و مصنوع و مملوك الازلي السرمدي الغني الذي ما سواه حادث
آغاز: و السلام عليك يا ابا جعفر يا محمد بن علي ايها التقي الجواد يابن رسول الله
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1205-1223ق؛ 128گ، 18 سطر، سطر، اندازه: 10×20 سم [ف: 3-1720]
al-xuṭab
يزدي، حسين بن علي حسين، ق13 قمري
yazdī, hoseyn ebn-e ‘alī hoseyn (- 19c)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 4030
بي كا، بي تا [نشريه: 13-356]
al-xuṭab
شيخ الاسلام سليمان
šayx-ol-eslām soleymān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7551/2
سه خطبه است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 11گ (15-25)، 13 سطر (6×11)، اندازه: 11×15 سم [ف: 625-16]
al-xuṭab
غير همانند:
تأليف قرن 11؛ مجموع خطبه هايي است كه به مناسبت هاي مختلف نظير جمعه، عيد قربان و فطر، نكاح، قباله املاك، عيد غدير، روز عاشورا، و غيره تنظيم شده و بيش ترين خطبه ها به روز جمعه اختصاص يافته است. در اين موضوع از قديم كتاب هاي متنوعي تأليف شده مانند الخطب النباتية ابويحيي عبد الرحيم بن محمد ابن نباته (- 374ق)، الخطب البهائية شيخ بهاء الدين محمد بن حسين عاملي(1030ق) الخطب ملا محسن بن مرتضي فيض كاشاني (1091ق)، الخطب للجمعات و الاعياد علم الهدي محمد بن مرتضي فيض كاشاني (1115ق)، المنتخب في جمع المراثي و الخطب فخر الدين بن محمد علي طريحي (1087ق). كتاب حاضر به نظر مي رسد در عصر صفوي تأليف شده باشد. در صفحه 30 نامي از سلطان ابوالمظفر بهادر خان خلد الله ملكه آمده و جاي نام سلطان خالي مانده كه شايد شاه اسماعيل اول صفوي باشد. بعضي از مطالب نيز از شيخ بهائي نقل شده است؛ خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ در صفحه 154-159 نيز سه لعنيه نقل كرده اولي از شيخ علي عليه الرحمه بدين آغاز: «اللهم العن من شيد الكفر و اكنافه...»، در اوايل و اواخر نسخه خطبه ها و مطالب متفرقه اي از حاج شيخ محمد جواد بن مهدي شريف رضوي (خازن الحضره) در نيمه اول قرن چهاردهم قمري ثبت شده. وي در صفحه 253 شرح حال خود را نگاشته و اين كه از شاگردان آخوند خراساني و سيدكاظم يزدي (صاحب عروه) و غيره بوده و اينكه در حال حاضر (سال 1330 خزانه دار كل موقوفات و نذورات است)، در آغاز نيز دعاي قنوت را به تاريخ 4 محرم 1310 ثبت كرده، در صفحه 274 خطبه اي به اسم مرحوم شريعتمدار شيخ مهدي مجتهد ساخته، كاتب صفحات الحاقي حاج شيخ محمد جواد بن مهدي شريف رضوي است كه در صفحه 241 سه مهر متنوع از خودش به يادگار گذاشته كه مهر مياني عبارت «خازن الحضرة» بر آن حك شده؛ مهر: سلطان العلماء كه نظام التوليه هم بوده، مير محمد خازن التوليه در روز عيد غدير 1334؛ جلد: چرم قهوه اي، 142گ، اندازه: 10/5×17/7 سم [ف: 104-43]
آغاز: الحمدلله العظيم لكبريائه الكريم بآلائه و أشهد أن لا إله الا
الله وحده لاشريك له الشاهد بوحدانيته... عبادالله اعتصموا؛ انجام: خطبة في اول رجب... هذا شهر رجب الحرام و اول الشهور البركة الكرام...
رساله اي است شامل چندين خطبه بدين ترتيب: خطبة في النهي عن الزنا: خطبة في النهي عن الغيبة: خطبة في رجب و خطبة في اول رجب؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج زرشكي، 2گ (8ر-9پ)، 26 سطر (17×24)، اندازه: 19×26 سم [ف: 109-39]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ پس از اين يك صفحه از سفينة النجاة فيض كاشاني است نوشته 1120 [ف: 3-42]
خطبه شيخ فيضي بدون نقطه؛ خط: نسخ، كا: اسدالله بن ظهيرالدين علي دواني، تا: قرن 11 [ف: - 358]
خطبه منوچهر شاه، به نقل از روضة الصفا؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 2ص (438-439) [مختصر ف: - 332]
آغاز: خطبه رمضان: بسمله الحمدلله الذي لايدرك العلماء علمه
مجموعه اي از خطبه هاي گوناگون براي مناسبت هاي مختلف؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ اندازه: 12/5×18/5 سم [نسخه پژوهي: 2-156]
سپس قباله ملك مولانا خليل الله كه كامران بيك اوحدي خريده است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، رويه ميشن قهوه اي، 3گ (145ر-147ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 101-7]
مجموعه اي از خطبه هاي نماز جمعه و خطبة الوداع رمضان و...؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ اندازه: 8×11 سم [نسخه پژوهي: 2-156]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي فتق... الأجواء و مد عروش سكايك الهواء و... أطناب قباب الأنوار و الاضواء و مد أرايك برود الأطلة... (253ر) الخطبة الثانية بسملة الحمد لله الذي أجلس عباده الثديقين علي موايد الرضا؛ انجام: الخطبة السابعة عشرة (270پ) الحمدلله الذي شواهق... و لا يران جعلنا عنوة ** فارس الملك و فزنا بالكرم و الآحاد المجتمعة وقت العدد و الحساب و القوالب المعدة لقبول الثواب و العقاب...
تعدادي خطبه مناسب اعياد و جمعات و... است كه در اين رساله تعداد 17 خطبه (خطبه 12 ساقط شده است) همراه ابياتي عربي آمده است. آغاز خطبه هاي موجود: (251پ)، خطبه 1: «الحمدلله الذي فتق... الأجواء»، (253ر)، خطبه 2: «الحمدلله الذي أجلس عباده الصديقين علي موايد الرضا»، (254پ)، خطبه 3: «الحمدلله الذي شيد بروح الإسلام و أقام بنيانه»، (256ر)، خطبه 4: «لحمدلله الذي خلقكم و خلق لكم الحواس»، (257ر)، خطبه 5: «الحمدلله الذي دور الدوابر و حرك بقدرته الفلك الداير»، (258ر) خطبه 6: «الحمدلله علي ما أسدي إلينا صنايع رغاذبه»، (259پ)، خطبه 7: «الحمدلله الذي جعل في السماء منازلاً و بروجاً»، (261پ) خطبه «الحمدلله الذي عرفكم من رحمته ببقاع عرفاتها»، (265ر) خطبه 10: «الحمدلله الذي ركب البنية الأنسانية علي ما تدهش الألباب»، (265پ) خطبه 11: «الحمدلله الذي خلق الموت و القضاء»؛ خطبه 12: افتاده است، (267ر) خطبه 13: «الحمدلله الذي جعل يوم الجمعة عنده سيدة الأيام»، (268ر) خطبه 14: «الحمدلله الذي أطلع فجر النبوة عن غسق الجبلة الإنسانية»، (268پ) خطبه 15: «الحمدلله الذي جعل الشجرة علي فضائله»؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مشمع مشكي، 21گ (251پ-271پ)، 24 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 100-35]
آغاز: الحمدلله الذي جعل من امة حبيبه و خليله محمد المصطفي رب العالمين الذي ربانا من زمرة وليه و صفيه علي المرتضي...
دو خطبه است كه در يكي ضمن سوره حمد اسامي دوازده امام را آورده و به دعا ختم كرده است و در ديگري سوره حمد را به صورت مزجي با كلماتي آميخته و انشايي در دعا ساخته است؛ خط: نسخ، كا: علي بن مجدالدين بن حسن بن جلال حسيني، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج فرنگي قهوه اي، 2گ (19پ-20پ)، 18 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 30-102]
آغاز: الخطبة الثانية الحمدلله الواحد الأحد القادر الفرد... (106پ) خطبه ديگر الخطبة الثالثة الحمد لله الولي الودود الواجد الموجود... (107ر) خطبه ديگر الخطبة الرابعة الحمد لله الذي نور بأنوار معرفته أفئدة العارفين... (128ر) خطبه ديگر الخطبة الخامسة الحمد لله الحي الحليم الحنان؛ انجام: و نشهد أن محمداً عبده و رسوله و نشهد أن علياً ولي الله و وصي رسوله صلي الله عليه و آله و أولاده.
از ناشناخته، تعدادي خطبه گويا براي اعياد و جمعه ها و يا حتي براي مقدمه آثار در قالبي شيعي است در اين اثر از خطبه دوم تا خطبه پنجم درج شده و بقيه نيز نانوشته مانده است. اين مطالب بعد از خطبه دوم آمده «بعد از آن دوازده امام سپس دعا اللهم و المن...» البته اين احنمال وجود دارد كه بخشي از ادعيه يا كتابي بوده باشد؛ خط: نسخ معرب، بي كا، تا: 1023ق؛ برخي قلم خوردگي هايي در متن وجود دارد، در انجام (برگ 108ر-109پ) فوايدي ادبي در صرف و نحو خصوصاً حروف جاره به عربي و فارسي به نقل از برخي كتاب هاي نحو ديده مي شود. اين برگ ها به نظر مي رسد بعداً به اين مجموعه الصاق گرديده و به قرينه برگ (126پ) در سال 1023ق و احتمالاً در اصفهان كتابت
گرديده، خطبه اي ديگر الخطبة الخامسة در برگ 127ر آمده كه مي بايست بخشي از همين اثر تلقي گردد؛ 3گ (106ر- 107پ و 128ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 35-158]
خطبه اي در مذمت دنيا؛ خط: نسخ و نستعليق و شكسته، كا: محمد مهدي بن محمد صالح رضوي، تا: با تاريخ 1096ق؛ كاغذ: الوان نازك، جلد: ميشن ترياكي، 1ص (165)، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 219-29/1]
بي كا، تا: قرن 12 [ميراث اسلامي: 5-619]
خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ قطع: بياضي رحلي [نشريه: 7-135]
خطبه مرقع؛ خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ قطع: بياضي رحلي [نشريه: 7-135]
آغاز: خطبه تفسير بعضي از آيات سوره فتح، يا فاتح ابواب علوم و حكم يا رافع اعلام ايادي و نعم؛ انجام: هنر تابد از مردم گوهري ** چو نور ازمه و تابش از مشتري.
درين رساله خطبي چند از بعضي ازتفاسير آيات قراني و كتب تاريخي و نثرهاي ادبي و كتب پند و اندرز جمع آمده و جامع كه ظاهراً هندي است مستند كار خود را كتب نوشته شده به وسيله هنديان قرار داده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12، جا: هندوستان (احتمالاً)؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: تيماج ماشي، 162گ، 21 سطر (7×14)، اندازه: 12×19 سم [ف: 295-3]
آغاز:... حقراء و الأغنياء منهم فقراء، ثم ورت جميعهم في التراب غرباء؛ انجام: و لا يغتب بعضكم بعضا فإن الغيبة أشدمن الزنا و لا تأكلوا أموالكم بينكم بالباطل...
خطبه هاي چندي است كه مؤلف آن ها را براي سخنراني در مناسبت هاي گوناگون مذهبي در ايام سال و ماه و جمعه از قبيل خطبه روز اضحي، و خطبه ايام عاشورا، خطبه جمعه ماه رمضان، خطبه انشاء عقد نكاح، خطبه نماز جمعه و خطبه عيد فطر، جمع آوري نموده است؛ خط: نسخ و شكسته نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 73گ، 19 سطر (6/5×18/5)، اندازه: 8×21/5 سم [ف: 167-29]
آغاز: دوازده امام هايي كه تعلق به جمعات شهر رمضان المبارك دارد. اول: بسمله. الا و اعلموا ايها الناس ان الله سبحانه أمركم بأمر بدا فيه بنفسه؛ انجام: الرب الملك الديان، شاه سلطان حسين الصفوي الموسوي الحسيني بهادرخان. الا فيا عصبة اهل العرفان فاقرؤا فاتحة كتب الله الملك المنان.
خطباتي ست در صلوات بر چهارده معصوم (علیهم السلام) همراه با ذكر اوصاف و القاب ايشان و لعن بر دشمنان اهل بيت و غاصبان حق ايشان. در اصطلاح به اين گونه صلواتيه ها دوازده امام گفته مي شود. مؤلف، اين خطبه ها را براي مناسبت هاي مختلف در ماه مبارك رمضان و محرم و ذيقعده و ذيحجه انشاء كرده و در خاتمه هر يك از آن ها، به شاه سلطان حسين صفوي دعا مي كند. به نظر مي رسد تصحيحات اين نسخه به خط مؤلف بوده و احتمالاً منحصر به فرد باشد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ با خط خوردگي هايي در متن، مصحح، ركابه دار؛ مهر: كتابخانه مجدالدين نصيري؛ جلد: تيماج سرخ، 213گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 87-44]
آغاز: (الحمد) لله الذي جعل الزهد في الدنيا الدنية اعلي مراتب التقي و السعي و الرغبة في لذاتها؛ انجام: و هو دهره صائم قائم تاج الماجدين خيرالساجدين أبي محمد علي بن الحسين زين العابدين.
مجموعه اي است از خطب و صلوات و تحيات بليغ در مدح ائمه اطهار (علیهم السلام)؛ خط: نستعليق، كا: گويا عبداللطيف بن حسن بن غيثان هجري احسايي، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، 12گ (43-54)، 29-27 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 70-38]
آغاز: بمنك وجودك وجودك يا كريم، عباد الله اتقو الله حق؛ انجام: و المنكر و البغي يعطكم لعلكم تذكرون
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [رايانه]
آغاز: خطبه محرم الحرام الحمدلله الذي خالق الارواح و الاقوام و الاجسام و مصرف جميع الدهور و الازمنة و الاعوام... حديث عن ابي هريرة رض: افضل الصيام؛ انجام: اللهم صل علي محمد الذي عند ولادته قال امتي امتي صدق الذي قال في حديثه رجب شهر الله و شعبان شهري و رمضان شهر امتي.
مجموعه اي است که براي استفاده خطبيان نمازهاي جمعه و عيد قربان و غدير و اضحي و ديگر مناسبت هاي مذهبي فراهم شده است. در اين مجموعه عبارت هاي کوتاه و دعاهايي که براي ايراد در خطبه هاي اعياد و مناسبت هاي مذهبي مناسب است، انتخاب و نقل شده است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: پارچه مشکي، 36گ، 12-13 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 1719-3]
آغاز: اي خطبه حمد تو تمناي سخن ** معراج خيال تست اقصاي سخن... الحمدلله الملك المحمود المالك الودود؛ انجام: ان يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله و الله واسع عليهم و ورد في الخبر مجموعه اي است كه از هفت خطبه تشكيل يافته و شامل خطبه اي
از مقامات حريري، دو خطبه نكاح از انشاي خواجه نصيرالدين طوسي و چند خطبه ديگر مي باشد؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشي، مجدول، كاتب از نوادگان فيض كاشاني است؛ كاغذ: شرقي، 5گ (12-16)، سطر، اندازه: 7/5×13/5 سم [ف: 99-34]
آغاز: خطبة في شهر محرم. بسمله. و به نستعين. الحمد الله الذي البس اولياءه سرابيل محنه و مصائبه؛ انجام: و استغفرالله لي ولكم انه غفور رحيم.
خطبه هاي عربي اي است كه در جشن هاي ديني در مسجدها و مجلس ها و گويا در زمان صفويان مي خوانده اند و در بسياري از آن ها ستايش دوازده امام است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي كبود، جلد: تيماج مشكي، 117گ، 17 سطر (8×15)، اندازه: 11×21 سم [ف: 3296-13]
در برانگيختن مردم بر دشمني با افغان ها در زمان فرمانروايي سديد السلطنه در خراسان در سال 1242 به عربي و درباره روز آدينه و عاشورا و جز اين ها؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [نشريه: 3-229]
آغاز: الحمدلله الذي غمر العباد بلطافته وعمر قلوبهم بانوار الدين و وظايفه. الذي فارق الملوک مع التفرد بالجلال و الکبرياء بترغيب الخلق في السؤال؛ انجام: ورعاة الرعية سيما المؤيد بلطف الله السلطان ناصر الدين نصره الرحمن واعانه من کيد الشيطان بمحمد و آله اشرف ولد عدنان.
پنج خطبه مفصلي که مؤلف درروزهاي جمعه ايراد نموده در اين کتاب جمع آوري شده است. مؤلف از خطباي جمعه عهدنامه ناصرالدين شاه قاجار بوده و در برخي از اين خطبه ها مدح وي نموده است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: گالينگور نارنجي، 72گ، 10 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-945]
چهار خطبه از خطب حضرت علي عليه السلام است؛ خط: نسخ، كا: محمد حسن غريب الوطن تبريزي المسكن، تا: 1253، براي پادشاه آن عصر؛ 10گ [چند نسخه- ف: - 320]
خطبه هاي مجالس، به نام پادشاه و وزير و حاكم (به فارسي)؛ كا: علي بن احمد رشتي، تا: 1269ق، جا: يزد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 19 سطر، قطع: جيبي [نشريه: 2-180]
آغاز: بسمله الحمدلله الولي الحميد الحکيم المجيد الفعال لما يريد علام الغيوب و خالق الخلق و منزل المطر و مدبر امر الدنيا و الاخرة؛ انجام: حتي لايستخفي بشيء من الحق مخالفة احد من الخلق اللهم بيض به وجوهنا... و انصرنا به علي عدوک و عدونا اله الحق آمين. ان الله يأمر بالعدل... يعظکم لعلکم تذکرون.
در نسخه حاضر خطبه هايي را که يکي از خطبا در نماز جمعه در طي يک سال در طي دو خطبه نماز، به عربي ايراد نموده، بدون هيچ توضيحي تحرير شده است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ جلد: تيماج سرخ، 162گ، 9 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف: 1721-3]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق الجنة و زخرفها بالنعيم و ملاها بالانعام و شوق اليها الاتقياء
مؤلف يكي از عالمان عصر صفوي است. خطبه هايي است شامل حمد و ثناي باري تعالي و صلوة و درود بر چهارده معصوم و در يك خطبه دعا بر يكي از سلاطين صفويه، كه گويا مؤلف آن ها را براي قرائت در نمازهاي جمعه و عيد فطر و قربان انشاء نموده است؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 52گ، اندازه: 7×11 سم [ف: 1720-3]
خطبه هاي اعياد است و در برخي نام ناصرالدين شاه قاجار آمده، سپس متن رساله تاريخي است كه شيخ نصرالله در سال 1279 نوشته و بعد هم رد آن آمده است و هر دو فارسي است، سپس قصيده فارسي در رثاء رئيس العلماء ملا محمد رضا استرآبادي آمده است؛ بي كا، بي تا [ف: - 17]
آغاز: الحمد الله الذي افتتح علينا بقاتحة الكتاب
اسامي سور قرآن را در آن گنجانيده و از خواص السور كفعمي اقتباس كرده است. وي در عنوان خطبه مي گويد: «خطبه شريفه مشتمل است بر ذكر اسامي يكصد و چهارده سوره قرآن... محض تيمن و تبرك و سلامتي حضرت دستور اعظم... آقاي امين السلطان... نظر به خواص السور كفعمي في الواقع... زان سپس شرحي است مشتمل بر شناسائي روح به طرز رائق و لائق»؛ كاتب = مؤلف، تا: 1303ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج يشمي، 25ص (25-1)، 16 سطر، اندازه: 13/5×21/5 [ف: 235-21]
نسخه اصل: حميديه ش 1447؛ بي كا، تا: با تاريخ 755ق [فيلم ها ف: 1-425]
آغاز: هذه خطبة علي (علیه السلام) مشتملة علي الشكوة من اخذ حقه و ظلمهم له (علیه السلام). و قد روي عن علي (علیه السلام) في هذا المعني هذه الخطبة الحاوية لجميع قبائحهم
خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن شجاع الدين نجفي، تا: 1067ق، جا: اصفهان؛ جلد: ميشن زرد، 3گ (187ر-189پ)، 33 سطر، اندازه: 13/9×24/8 سم [ف: 159-9]
آغاز: الحمد لله الذي افتتح بفاتحة الكتاب؛ انجام: علي الانبياء
تفضيلا.
خطبه ايست كه در آن تمام سوره هاي قرآن را تضمين نموده است؛ بي كا، تا: قرن 12؛ نوشته شده در حاشيه؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج ترياكي، 3ص (232-234)، اندازه: 13×24 سم [ف: 70-1]
مجموعه اي از خطبه ها براي مناسبت هاي مختلف، مؤلف از اهل سنت (احتمالاً شافعي) و علاقه مند به اهل بيت عليهم السلام است؛ عنوان خطبه ها: أخري في ذكر الموت و الحث علي الاعتبار عن مضي من القرون الحمدلله المتعالي عن أن يحيط بكمال هويته...؛ - أخري في ذكر الموت؛ - أخري أيضا في العظة؛ - أخري في ذكر سرعة تغيير أمور الدنيا و تقلب أحوالها؛ - أخري في الموعظة؛ - أخري في الموعظة و النصيحة؛ - خطبة تناسب قرائتها في أيام الفتنة و البلية؛ - وصية في ذم النيروز و المهرجان؛ - أخري في فضل العلم و العلماء؛ - أخري في ذكر موت العلماء كثرهم الله تعالي؛ - وصية أخري فيه؛ - أخري في اختتام شهر رمضان؛ - خطبة فيها ذكر فضيلة ليلة القدر و وداع شهر رمضان؛ - وصية في فضل ليلة القدر و بيان وقتها؛ - وصية أخري في شهر رمضان؛ - خطبة لعيد الفطر؛ - خطبة أخري أيضا في الفطر؛ - خطبة في شهر شوال؛ - خطبة أخري في شهر ذي القعدة؛ - خطبة أخري في شهر ذي الحجة؛ - وصية في فضيلة الحج و حجاج بيته؛ - خطبة أخري في فضل يوم عرفه؛ - خطبة أخري في عيد الأضحي؛ - وصية
أخري في عيد الأضحي. من هنا شروع في الخطب العامة في النصايح و المواعظ: أخري في ذكر تقلب أحوال الدهر و سرعة انقضاء دوله؛ - أخري في يوم عاشوراء و فيها ذكر مقتل الحسين رضي الله عنه؛ - أخري في فضل عاشوراء؛ - أخري في شهر صفر ختم بالخير و الظفر؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ وقف بر اولاد ذكور سيد عبداللطيف؛ 46گ، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 3-33]
در نعت ائمه كه در 28 جمادی الاول 1272 ساخته شده است؛ خط: نسخ، كا: محمد صالح بن ابوالحسن گرهي، تا: قرن 13، به دستور ملا نصرالله شيرازي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [نشريه: 230-3]
آغاز: بسم الله العزيز الحكيم الله لا اله الا هو الميهن القيوم لن يعحزه؛ انجام: و هادو نهما كل و كل بامره يعملون.
خطبه اي است كه در آن به خداوند و مقامات شامخ او خطاب مي شود و نيز در آن تعريض به بيان و اين كه بيان از طريق او آموخته مي شود مطالبي دارد سبك نگارش مي رساند كه اين خطبه مي بايست از خطب بابيه باشد ولي در آن جز حمد خدا و بيان عظمت او مطلب ديگري وجودي ندارد؛ بي كا، تا: 1277ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: رويه كاغذي گل و بوته رنگي، 1ص (229)، 19 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 48-10]
آغاز: سبحانك اللهم و بحمدك الكبرياء... و العظمة ازاك و العوالم العلوية انوارك، و الاجرام السفلية خزائن اسرارك و النفوس النامية اثر؛ انجام: يا منتقم بافعال، انت هو ان ترسل علي من بغي علي العذاب الاليوال م. ذال كال كت اب ال... ب ي ن. تم. و الحمدلله وحده
ناشناخته، همراه 3 رساله از رجب برسي؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: محرم 1282ق؛ 8ص (343-350) [عكسي ف: 1-161]
آغاز: حمدله. صلاة. اللهم لك الحمد علي ما جري به قضاؤك في اوليائك الذين اصطفيتهم لنفسك و ارتضيهم لدينك و خصصتهم بجميل البلاء و جعلت لهم عندك بذلك رفيع المقام و جزيل العطاء؛ انجام: و الحمدلله وحده، آمين آمين، لارضي بواحدة حتي اضيف اليها الف آمينا. الحمدلله الذي وفقني لاتمام هذه الرسالة الشريفة الموسومة به مشارق انوار اليقين (نك: هف)
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: محرم 1282ق؛ 9ص (351-359) [عكسي ف: 1-161]
از پيامبر كه به روايت شيعي در روز غدير خوانده است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 7گ (84ر-90پ)، 18 سطر (6×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 3197-13]
آغاز: بسمله. قال الامام الهمام امام جعفر الصادق ع اللهم اني اشهد بك و اشهد بسمائك و ارضك؛ انجام: و تعاليت عن قول الملحدين علوا كبيرا.
نيايش و راز و نياز است با خدا و بسيار شيوا؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي و فرنگي، جلد: تيماج سبز، 4ص (36-39)، 12 سطر (5×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3682-14]
آغاز: اعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله الذي يعلم عجيج الوحوش في الفلوات...
نسخه اصل: آكادامي علوم شرقي در باكو آذربايجان، شماره Q-737 خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ آيات نسخ معرب؛ 1گ (2)، 25 سطر [عكسي ف: 3-469]
آغاز: بسمله. و به نستعين. تجويد فاتحة انساب اولاد بزرگوار حضرت با رفعت نبوت اصطفاء و تكميل خاتمه اعقاب احفاد عالي مقدار ولايت انتماء... شرح نمايد احوال ايشان را علي اوجه الاجمال كتاب فاخر تدوين كرد كه حالا دستور علماء
خطبه كتابي در انساب سادات، مؤلف آن نواده يحيي بن حسن بن جعفر الحجة است؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 1ص (362)، س 13×23 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 534-16]
آغاز: الخطبة الاولي من خطب المحرم الحرام. الحمدلله الابدي القديم الواحد الاحد الرب العظيم سبحانه اله قادر، و من قدرته؛ انجام: و يعرض الماء عليها قبله و تذبح...
براي روزهاي مذهبي از ماه محرم آغاز و م يرسد به عيد اضحي؛ خط: نسخ تركستاني، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: پسته اي، جلد: رويه ميشن قهوه اي، 37گ (24ر-60پ)، 18 سطر، اندازه: 12/9×18/5 سم [ف: 6-310]
خط: نسخ، بي كا، بي تا [ف: 7-38]
دو خطبه روز جمعه و خطبه نكاح؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ 7ص (77-83)، اندازه: 10×24 سم [ف: 95-32]
آغاز: بسمله، الحمدلله الاول قبل القبل فلابد ايه؛ انجام: انه غفور رحيم وجواد كريم
خط: نسخ، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي خلق الجنة و الناس اجمعين و الذي ليس له شريك في ملكه و لاشبه له في عظمته؛ انجام: و نسألك أن تؤيد السلطان و تحفظه عن كيد الشيطان آمين يا رب العالمين دو خطبه نسبتاً كوتاه با سجع و صنعت هاي ادبي، كه به جهت امامان جمعه ترتيب داده شده است؛ خط: نسخ معرب، بي كا، بي تا؛ مجدول به لاجورد؛ جلد: مقوايي، 14گ، 12 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 8-106]
آغاز: الحمدلله الذي لا تدركه الشواهد و لا تحويه المشاهد و لا تراه النواظر و لا تحجبه السواتر فهو الدال علي ذاته بذاته
داراي دو خطبه: در خطبه اول اشاره به بعضي احكام فقهي عيد فطر و زكاة فطره رفته و در خطبه دوم صلوات بر حضرات معصومين عليهم السلام و در پايان نام ناصر الدين شاه قاجار آمده است؛ خط: نسخ معرب، كا: كمال الدين ابراهيم بن محمد، تا: چهارشنبه رمضان 1306ق؛ مصحح؛ 13گ، 11 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1-149]
آغاز: حمدله... ايها الناس ان من طلب الدنيا و جد الحسرة و الندامة؛ انجام: و العنهم في بلادك و اسكنهم اسفل نارك و احط بهم اشد عذابك و اضلهم حر نارك
نسخه اي است به قطع بياضي، كه در آن خطبه هايي مناسب منبر براي مناسبت هاي مختلف (نماز جمعه و عيدين و خطبه نكاح و...) جمع آوري و انشا شده است؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مجدول محرر؛ جلد: تيماج قهوه اي، 198گ، اندازه: 6×13 سم [ف: - 53]
از فيلسوف عصر، به نام ناصرالدين شاه؛ بي كا، بي تا؛ 1گ (19ر و پ) [ف: 6-168]
خطبه اي منبري؛ بي كا، بي تا [ف: 6-131]
آغاز: هو الله تعالي شانه العزيز، بهترين لئالي و درري كه درة التاج تارك اعتبار اريكه آرايان عالم بالا...
خطبه ميرزا اسماعيل نيشابوري، در اين خطبه صنعت ترصيع بسيار به كار رفته و مربوط بعصر قاجاري است (سلطنت فتحعلي شاه قاجار)؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (1پ-2پ)، اندازه: 13×19/3 سم [ف: 384-9]
آغاز: اي جمله كاينات زتشريف جود تو ** پوشيده اند خلعت ايجاد رنگ رنگ
خطبه ميرزا باقر، از عصر فتحعلي شاه؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 1گ (3ر و پ)، اندازه: 13×19/3 سم [ف: 9-385]
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربايجان باكو، ش (8201) 140M. خطبه كتاب شارع النجات ميرداماد؛ خط: نستعليق چليپا، بي كا، بی تا؛ 1ص (266) [عكسي ف: 3-431]
al-xuṭab = al-xuṭabāt
وي خطيب اهل تسنن است كه تعداد 11 خطبه روز جمعه و يك خطبه عيد فطر را بيان داشته است. در بين خطبه ها اشعار فارسي وجود دارد كه غزل هاي آن داراي تخلص مي باشد، از جمله در اوراق 16، 42، 62 و 102 كه به ترتيب تخلص هاي منصور، سيد عبدالقادر، حافظ، شمس الدين به چشم مي خورد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 34712
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق النبات لكل ذي روح لطيف؛ انجام: و لذكر الله تعالي اعلي و اولي و اعز و اجل و اهم و اتم و اكبر تمام شد
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدايی: رهبري، ارديبهشت 1386؛ كاغذ: نخودي كشميري، جلد: تيماج قهوه اي، 106گ، 9 سطر، اندازه: 12×20 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-296]
الخطبات- الخطب
xotabāt
صادقي افشار، صادق، 940-1022؟ قمری
sādeqī-ye afšār, sādeq (1534 - 1614)
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 67/3
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 13 سطر چليپايي (7/5×13)، اندازه: 12×18/5 سم [نشريه: 3-223]
xutab-u ba‘ḍ-il ayyām-il ma‘rūfa
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 228/4
خطبه هايي براي بعضي روزهاي معروف نظير 19، 23، 21 ماه رمضان و روز عاشورا و... در اين مجموعه گرد آمده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ خطوط چليپا براي سيد محمد بن مير محمد صادق حسيني در سال 1128 نگارش يافته؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 14/7×20/5 سم [ف: 185-1]
al-xuṭab-ul bahā’īya
شيخ بهائي، محمد بن حسين، 953-1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
مجموعه اي است از خطبه هاي گوناگون كه در مناسبات و ايام مختلف، آن ها را انشاء نموده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 842
آغاز: قال العالم العلامة اتضرع اليك اللهم يا من في قدرته مؤيدات النصر و الاقبال و في يد عنايته الازلية حفظ نظام الاستقامة و الاعتدال
نسخه اصل: كتابخانه برلين- 97/160؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 8 شعبان 1038ق؛ 225ص [عكسي ف: 3-34]
الخطبة- الخطب
al-xuṭba
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/34- ف
آغاز: نبدأ بمبدع الهيولي و الاجرام و مؤلف الارواح و الاجسام ناظم الجواهر و الاعراض؛ انجام: و نهي النفس عن الهوي فان الجنة هي الماوي و لله الحمد و المنة تمت خطبة الشيخ...
نسخه اصل: اياصوفيا 4849؛ بي كا، تا: با تاريخ 697ق؛ مقابله شده در 697ق؛ 1ص (142پ) [فيلم ها ف: 1-577]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 437/32- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-109]
xuṭba
قشيري، عبدالكريم بن هوازن، 386-465 قمري
qošayrī, ‘abd-ol-karīm ebn-e havāzan (997 - 1073)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 131/4- ف
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4819؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-416]
al-xuṭba
عبيد زاكاني، عبيدالله، - 772 قمري
obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh (- 1371)‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3663/9- ف
خط: نستعليق، بي كا، تا: 868ق [فيلم ها ف: 2-217]
xuṭba
محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017-1090 قمري
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 4/2
دو خطبة؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [نشريه: 6-659]
al-xuṭba
ابن ابي الرجال، احمد بن صالح، 1029-1092 قمري
ebn-e abe-r-rejāl, ahmad ebn-e sāleh (1620 - 1681)
در مرگ المتوكل علي الله اسماعيل بن قاسم به منبر جامع مقدس صنعاء خوانده است.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1288/2
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [ف: 5-257]
xuṭba
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
گويا يكي از آن چه در فهرست مشايخ (36/2) آمده است.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6368/4
آغاز: بسمله. الحمدلله الملك الديان الساطع البرهان الذي لامن شيء كان؛ انجام: و صلي الله علي محمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين المكرمين و رحمة الله و بركاته
بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، 1گ (89ر-89پ)، 20 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 9-357]
xuṭba
باب، علي محمد بن محمد رضا، 1236؟-1266 قمري
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 2024/4
شامل: 1- خطبة ذكرها قبل شرح البسملة 2- خطبة اخري له بعد شرح البسملة 3- خطبة اخري له قبل شرح سورة البقرة؛ بي كا، بي تا؛ 7گ، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-169]
xuṭba
امير جمال الدين محمد
amīr jamāl-od-dīn mohammad
در چند بند هر يك داراي صنعت رد عجز بر صدر اقربا بر رقا - فعله امل داع.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8771
در چند بند هر يك داراي صنعت رد عجز بر صدر اقربا بر رقا - فعله امل داع؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ در ترجمه، اصل نوشته 7 صفر 1342 است، با مهر جمال الدين محمد 1327، طوماري، 54س در متن به جز ترجمه؛ كاغذ: فرنگي، 1گ، اندازه: 16/5×20 سم [ف: 17-217]
xotbe-ye
غير همانند:
آغاز: اسماؤه مساعدت نموذ بعد از رسيدن به عرصه گجرات بر سبيل مسارعت به زمين بابركت و ولايت با فصول و ابواب دارالملك دولت آباد آمذه شد؛ انجام: و قال الله سبحانه اعوذ بالله من الشيطان الرجيم ولله علي الناس حج البيت من استطاع اليه سبيلا. وليكن هذا آخر ما جمعناه من الخطب و قد وقع الفراغ من كتابته مصححا في اول جمادي الاخرة سنه ثمان و سبعين و سبعمائه و الرجاء واثق ان يصل الي من يعرف قدره و يرفع ذكره. انجامه: «و بعد هذه التحرير منه انتقل في تاريخ ليلة يوم الثلثاء عشرين شهر ذي القعده سنه سبع و خمسين و ثمانمائة و الله المستعان و اليه التفويض و عليه التكلان و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله و صحبه اجمعين اليبين الطاهرين و الحمدالله رب العالمين» و در حاشيه آن: «هذه النسخة المباركة الشريفه... و التحرير المغشوشة العبد الضعيف المحتاج الي رحمة الملك المعين نواب... مسعود المعروف بصادق القول... (پارگي دو كلمه)».
خطبه هاي جمعه ساخته اول جمادي الثانی 778ق. مؤلف در زمان ابوالمظفر حسن گانگو علائالدين بهمن شاه (748-759ق) و محمد شاه اول (759-776ق) از سلاطين بهمني هندوستان عهده داراقامه خطبه هاي نماز جمعه احسن اباد - پايتخت - بوده است. به همين مناسبت بعضي از اين خطبه ها را در اين كتاب جمع كرده است تا اثري از او باقي بماند. بخشي از مقدمه كتاب افتاده است و از نام مؤلف و كتابش اطلاعي نداريم. تا آن جا كه جستجو كردم نسخه ديگري هم از كتاب نيافتم. در مقدمه می گويد: «بعد از رسيدن به عرصه گجرات بر سبيل مسارعت به زمين با بركت و ولايت با فصول و ابواب دارالملك دولت آباد آمذه شد و در آن ايام... سلطان اعظم علاءالدنيا و الدين ابوالمظفر بهمن شاه السلطان... دولت آباد را مخيم عظيم گردانيذه بود. اتفاق كرد مع از دولت آباد سمت دارالملك احسن اباد... روان شوذ. بنده كم ترين نيز در ركاب همايون در احسن اباد آمذه و بر اندازه تعارف ارواح با اكابر علما و اشراف ملوك و ان را آشناييي كه مقتضي روشناييي در امور دو جهانيست حاصل گشت و اين حديث بروايت بعضي دوستان مخلص بسمع اشرف حضرت سلطنت... رسيدو در اثناي اين احوال خطيب حال دار الملك احسن آباد مريض شد و جمعه نزديك بوذ روي بذين محب قديم آورد و فرموذ كه چند سال متواتر در شهر معتبر هراة يك جا بوذه ايم و حق نمك و جز آن در ذمه يكديگر بسيار داريم جون الله درين غربت و بعد مسافت ملاقات روزي كرده طريق مرضي و سبيل متحسن آن باشد كه در مهمات احوال... استعانت از يكديگر طلبيم و زمان اقامت خير جمعه نزديك شده باستعداد آن ترا مشغول بايد شد. اين محب در اجابت اين سؤال بعذر پيش آمذ و گفت كه خواندن خطبه و اداء نماز جمعه كاري عظيم است علي الخصوص در محل تختكاه باذشاه... و امثال اين عذرها كه بزعم اين ضعيف مطابق والقع بوذر بسيار گفته شد اما سيد خطيب مرحوم به سمع قبول اصغا نفرود [نفرمود]... و چون سيد خطيب مرحوم بدين غايت مبالغت نموذ بهمان استظهار كه بر زبان مبارك او رفته بوذالتزام كرده آمذ و خطبه هم از انشاء خود مرتب
كرده ياد گرفته شد و چون روز جمعه رسيد متوكلا علي الله بر منبر برآمد خطبه خواند... و در جمعه ديگر در اثناء هفته سيد مرحوم بجوار حق پيوست و بادشاه دنيا پناه... علاء الحق و الحقيقة و الدين و الدنيا... در جمعه گذشته اداء خطبه و نماز جمعه ازين ضعيف به حضور معاينه كرده بود چون روز جمعه رسيد اين ضعيف را از بندگي تخت طلب آمذ و شرف خاك بوس دركاه باركاه جهان پناه حاصل شد و به مرحمت فرمان اعلي صادر گشت كه شغل خطير خطابت دارالملك احسن آباد بتو مفوض فرموديم... و بمرحمت از حضرت سلطنت جامه اين شغل تشريف يافت... و بنده كم ترين به اقامت اين خير مشغول شد و در هر جمعه خطبه جديد مناسب وقت و زمان انشاء كرده مي خواند [تا آن كه] سلطان اعظم... بجوار رحمت رحمان پيوست و خان اعظم ظفرخان... بر تخت سلطنت نشست... نام نامدار همايون... ابوالظفر محمد شاه... يافت... و شغل خطابت دار الملك را هم بذين ضعيف مقرر فرموذ و بمراحم خسروانه مخصوص گردانيد و تا حد بيست و چند سال در اقامت اين خير اقدام نموده آمد و درين مدة هيچ خطبه مكرر خوانده نشد بل كه در هر جمعه بر اندازه استعداد... عطبه ديگر انشا كرده خوانده كشت و از جمله خطب بعضي را كه فرصت وفا كرد نسخه كرده آمد تا اثري از آثار اين خطيب بر روي روزگار بماند... و بيش از بدايت كتابت هر خطبه كيفيت مضمون آن خطبه متصل بارسي در قلم آورده شد»؛ بي كا، تا: سه شنبه 20 ذيقعده 857ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 145گ (12ر-156پ)، ابعاد متن: 10/5×17/5، اندازه: 14/6×23/3 سم [ف: 244-29/1]
آغاز: الحمدلله الاول باوليته الازلي بازليته المتملك في جبروته و المتجبر في ملكوته؛ انجام: و كل فاقد حس لها ليس يمكنه ادراك محسوسة من باب تخيل. هزار جهد كردم كه سر عشق بپوشم ** نبود بر سر آتش میسرم كه نجوشم
با عنوان «خطبه بليغه» و احاديث و رواياتي است در مورد روز قيامت به عربي؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: ابن شرف الدين علي جمال الدين محمد كردالاني، بي تا؛ نسخ و نستعليق متوسط؛ كاغذ: اصفهاني مايل به حنايي، جلد: مقوايي روكش تيماج مشكي، 5گ (101پ-105ر)، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 38]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي عجزت الاحلام عن ادراك ماهيته و قصرت الافهام عن الاحاطة؛ انجام: و ليوفوا... و ليطوفوا العتيق و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ خفي، بي كا، تا: قرن 13؛ ضميمه نسخه ش 26659 [رايانه]
خطبه بي نقطه؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 340-7]
آغاز: خطبه بياض حافظ محب علي از منشات ميرزا فصيحي هروي. بيت الله الحرام عبارت از سويداي دل بي حاصل دشت
خط: نستعليق و شكسته نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1042ق؛ كاغذ: الوان، جلد: گالينگور بنفش، 3ص (263-265)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 427-29/1]
خطبه ترسل؛ بي كا، بي تا [نشريه: 7-566]
آغاز: بدان كه سطر مرقومه بسرخي را در اين خطبه در علم بديع حذف مي گويند و مرقوم بسواد را توقيع مي گويند
شامل شانزده خطبه، در جداول كلماتي به شنگرف و مشكي مرتب گشته كه با تركيب برخي از آن ها با برخي ديگر خطبه اي ساخته مي شود؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 10 شعبان 1305ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قرمز، 2گ (1ر-2ر)، 12 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 9-404]
آغاز: هو المتقدر المجري العليم الحكيم، قد احاطت ارياح البغضا سفينة البطحا بما... اوست با قدرت، جزا دهنده، داناي استوار، بتحقيق فرو گرفته بادهاي مخالف دشمن كش بطحاي وجود را به سبب آن چه كسب كرد دست هاي ستمكاران
خطبه اي است به عربي با زيرنويس فارسي و روان؛ خط: شكسته نستعليق و ثلث، بي كا، تا: 1315ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوايي، تيماج زيتوني، 16گ (1پ-16پ)، 12-14 سطر (11×16)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 68-2]
آغاز: بسمله و به نستعين.ديباچه ديوان چو نگارد سخن آرا ** بايد كه كند بر سر آن حمد تو انشا/ شد نام تو مفتاح در گنج معاني ** بر صفحه انديشه بود اسم تو طغرا. جواهر زواهر حمد و سپاس كه عنقاي قاف عقول فكرت انسان؛ انجام: قرون ديگر ز تو هم نميكند طيران.
بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج خاكستري، 5گ (90پ-94پ)، اندازه: 13×18 سم [ف: 8-715]
xuṭbat-u ādam ‘alay-hi-s-salām
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15733/5
آغاز: بسمله. الحمد ثنائي هو الله الذي لا اله هو بحق الوهيتك و بحق قدرتك.
خط: نستعليق، كا: حيدر علي كاتب، بي تا؛ محشي، ركابه دار؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (45پ-46ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 31-44]
xuṭbat-u iblīs
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 270/12- ف
نسخه اصل: ايا صوفيا ش 2052. با پراكنده هاي ديگر. به عربي؛ خط: نسخ، كا: مبارك بن اصيل بن محمد بن نجيب ملقب به نجم قرطاسي، بي تا؛ 5گ (184-188)، 13 سطر [فيلم ها ف: 1-448]
الخطبة الاثني عشرية- دوازده امام
الخطبة الاثني عشرية- ادعيه
xotbe-ye ezdevāj
مرشدي، عبدالرحمن بن عيسي، 975-1037 قمري
moršedī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘īsā (1568 - 1628)
خطبه اي كه شيخ عبدالرحمن عيسي بن مرشد عمري براي ازدواج امير محمد معصوم دشتكي با دختر عمويش نصير الدين دشتكي خوانده است.
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 74/49- ب
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (220پ-221پ)، 27 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 158-1]
xotbe-ye ezdevāj
مالكي، احمد بن ابراهيم، ق11 قمري
mālekī, ahmad ebn-e ebrāhīm (- 17c)
خطبه ازدواج زيد بن محسن با سيد حمزة بن موسي بن بركات از قاضي تاج الدين احمد بن ابراهيم مالكی
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 74/50- ب
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (222پ-224ر)، 27 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 158-1]
xuṭbat-ul ašbāh
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9258/3
آغاز: روي مسعدة بن صدقه عن جعفر بن محمد الصادق عليه السلام انه قال خطب اميرالمومنين عليه السلام بهذه الخطبة علي منبر الكوفة و ذلك ان رجلا اتاه فقال يا اميرالمومنين صف لنا ربنا
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج عنابي [ف: 30-38]
xotbe-ye eftetāhīye-ye madrese-ye loqmānīye
خطبه افتتاحيه مدرسه لقمانيه تبريز است و در آن از چگونگي افتتاح مدرسه و باني آن لقمان الممالك بزمان ولايت عهدي مظفر الدين ميرزا در تبريز و وزارت نظام السلطنة ما في مفصل سخن رفته است. اين مدرسه يكي از مدارس جديدي است كه در تبريز افتتاح شد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1393
آغاز: خطبه افتتاحيه مدرسه مباركه لقمانيه، الحمدالله الذي خلق الانسان و علمه البيان؛ انجام: باد وليعهد زير سايه سلطان ** سايه سلطان فراز فرق وليعهد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 5گ، 16 سطر (9×15)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 454-3]
خطبة الافتخار- خطبة البيان
خطبة الافتخار- اختلاج الاعضاء
xuṭbat-u aflāṭūn allatī ḏakara-hā abū-bišr an-nūfilī fī nawādir-il ḥukamā’-il yūnānīyyūn
افلاطون، 427؟-347؟ قبل ميلاد
aflātūn (-427 - -347)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2514/5
خط: نسخ، بي كا، تا: 1012ق [ف: 6-30]
xuṭbat-ul aqālīm
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2936/11
خط: نستعليق، كا: سلطان محمود بن علي طبسي، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 24گ (304-327)، 21 سطر (8/5×15)، اندازه: 13×19 سم [ف: 1812-10]
xotbe-ye emām zayn-ol-‘ābedīn (t.)
تميمي، محمد حسين بن ابومحمد
(-) tamīmī, mohammad hoseyn ebn-e abū-mohammad
ترجمه اي است از خطبه امام زين العابدين (علیه السلام) كه در روزهاي جمعه در مدينه قرائت مي كرده اند و مشتمل است بر اعتقادات ضروري انسان.
زهان؛ مدرسه جعفريه زهان؛ شماره نسخه: 139/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد چون خطبه اي كه حضرت امام زين العابدين (علیه السلام) در هر روز جمعه در مدينه طيبه در مسجد رسول خدا به آن موعظه فرموده اند
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 11گ (8پ-18پ)، اندازه: 11/5×18 سم [مدرسه جعفريه زهان: ف: - 107]
xotbe-ye emām zayn-ol-‘ābedīn dar masjed-e šām
علي بن حسين (علیه السلام)، امام چهارم، 38-94 قمري
alī ebn-e hoseyn, emām-e čahārom (659 - 714)‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1131/7- طباطبائي
آغاز: بسمله الحمد لله القائم الذي لا بداية له
بخشي از خطبه معروف امام سجاد عليه السلام است در مسجد شام؛ بي كا، تا: قرن 13؛ 25گ [ف: 23-577]
xuṭbat-u amīr-il-mu’minīn (t.)
رساله اي است مشتمل بر ترجمه خطبه منسوب به اميرالمؤمنين (علیه السلام) با مطلع «و الله ما دنياكم عندي الاكسفر علي منهل» كه آن را به خواهش جمعي از سادات ترجمه نموده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18698
آغاز: بسمله. حمد و ستايش و ثنا مخصوص خالقي است كه انبياء را براي ارشاد عباد فرستاده؛ انجام: فدعوني اكتفي من دنياكم بمحلي
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كلمات حضرت (علیه السلام) به نسخ خوش معرب؛ اهدايی: رهبري، فروردين 1372؛ كاغذ: نخودي كشميري، 10گ، 12 سطر، اندازه: 12×20 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-297]
xotbe-ye amīrīye
همداني، علي بن محمد، 714-786 قمري
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
رساله اي است مختصر در تشويق سالكان به قرائت اذكار با استشهاد به آيات قرآني.
[احوال مير سيد علي همداني ص 201-202]
آغاز: الحمد لله الذي جعل الليل والنهار خلفه لمن اراد ان يذكر او اراد [أن يكون] شكوراً و تستر موائد نعيم الاذكار علي
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 2ص (580-581) [عكسي ف: 3-303]
نسخه اصل: موزه بريتانيا 16840. Add؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 2-107]
xotbe-ye owrang zīb
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4137/2
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اعز الاسلام بنصره و اذل الكفر بقهره؛ انجام: و اشكروه يزدكم و لذكر الله اكثر، و الله يعلم ما تصنعون.
كه در آن پس از پيامبر و حضرت امير از پادشاهان و اميران هند ستايش شده است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1041-1050ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ميشن يشمي، 2گ (10پ-11ر)، اندازه: 15/9×29/5 سم [ف: 212-7]
خطبه بدون الف- الخطبة المونقة
xuṭbat-ul bayān = xuṭbat-ul iftixār = al-malḥama
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
اين خطبه منسوب به امام علي عليه السلام است که آن را در کوفه و به نقل برخي در بصره انشاء فرموده؛ سيدرضي آن را در «نهج البلاغه» و ابن شهر آشوب در «مناقب» ذکر نکرده اند. اين خطبه چهار بخش است: 1. ديباچه اي كه در آن نام هاي خدا و پيامبر آمده است؛ 2. گزارش آسيب ها و آزارها و ستم ها كه در آينده رخ داده خواهد شد و امام آن ها را پيش بيني مي كند؛ 3. پرسش سويد بن نوفل هلالي كافر خارجي از امام كه بر بالاي منبر جامع كوفه بوده و پاسخ او به سجع در 268 نام در ستايش از خود و مردن همين سويد پس از شنيدن آن؛ 4. آسيب ها و آزارهاي آخر زمان و فرمان رواياني كه خواهند آمد (نسخه هاي بدوي و غالب). اين خطبه در نسخه ها يك نواخت نيست و به گفته برخي، بزرگ تر آن ها نزديك به 500 بيت مي شود و نسخه هايي از آن نزديك به دو برابر مي باشد. از نگريستن به آن به خوبي مي توان دريافت كه ساختگي است و گويا در سال هايي كه بر
آن گذشته دستبردهايي هم در آن كرده اند و چيزهايي بر آن افزوده اند. از نام شهرها و كسان كه در آن ياد شده هر خواننده اي در شگفت خواهد ماند و پيداست كه سازندگان آن مردمي چندان ناآگاه نبوده اند.
آغاز: 1 الحمد لله بديع السموات و فاطرها و ساطح المدحيات و وازرها و موطر الجبال و تاغرها و مفجز العيون و باقرها و مرسل الريال و زاجرها...
آغاز: 2 انا الذي عندي مفاتح الغيب لايعلمها بعد محمد غيري و انا بکل شيء عليم، انا ذوالقرنين المذکور في صحف الاولي...
انجام: لانه عذاب علي الكافرين و شفاء للمؤمنين ويظهر و له من العمر اربعون سنة و يمكث في القوم ثمانين سنة و قيل لهم سلاماً سلاماً، تمت.
چاپ: نجف، مطبعة الحيدرية، 1385ق، 84ص
[الذريعة 200/7 و 120/13؛ دنا 892-890/4 (69 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- شرح خطبة البيان؛ جرجاني، علي بن محمد (740-816)
2- خطبة البيان (ترجمه و شرح) = نظم خطبة البيان؛ كاشاني، شاپور (-9)
3- خلاصة الترجمان في تأويل خطبة البيان = شرح خطبة البيان؛ فاني شيرازي دهدار، محمد بن محمود (947-1016)
4- شرح خطبة البيان؛ مجلسي، محمد تقي بن مقصود علي (1003-1070)
5- خطبة البيان (ترجمه) = شرح خطبة البيان؛ نورعليشاه، محمد علي بن عبدالحسين (1160-1212)
6- شرح خطبة البيان؛ ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
7- معالم التأويل و التبيان في شرح خطبة البيان؛ ميرزا بابا شيرازي، ابوالقاسم بن عبدالنبي (1212-1286)
8- حديقة الاسلام = ترجمه خطبة البيان؛ موسوي، محمد كريم بن محمدحسين
9- شرح خطبة البيان؛ حسين بن سيد غيبي
10- خطبة البيان (ترجمه)
11- شرح خطبة البيان (11 عنوان)
12- حقايق الاسرار في كشف الاستار = شرح خطبة البيان
13- حل مشكلات خطبة البيان
آغاز: برابر 1.؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 836ق؛ مصحح، بعد از انجام افزودگي هايي در موضوع رساله و فضيلت امير المؤمنين بر انبياي قبل از اسلام در 2 برگ آمده است؛ كاغذ: فرنگي، 5گ (10پ-14پ)، 24 سطر، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 32-662]
آغاز: برابر 2؛ انجام: انا باب حطتهم و لاحول و لا قوة الا بالله العلي العظيم و صلي الله علي محمد و آله اجمعين.
كا: محمد بن احمد زرين قلم، تا: قرن 10؛ كاغذ: سمرقندي نباتي، جلد: تيماج يشمي، 19ص (6-24)، 11 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 72-17]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي، 27گ (1پ-27ر)، 11 سطر (8×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 365-16]
آغاز: بسمله خطبة البيان الصادره عن سيدنا و مولانا و امامنا اميرالمؤمنين و سيد الوصيين قائد الغر المحجلين الصديق الاکبر الفاروق الاعظم ليث ابي طالب مقلد الکتايب علي بن ابي طالب؛ انجام: برابر؛ و درنگ کند در قوم هشتاد سال و گفته اند مر ايشان را سلام بر ايشان باد سلام بر ايشان باد و صلوات خدا بر پيغمبر او
با ترجمه فارسي زيرنويس همراه باچند روايت نبوي درج شده؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: معين شيرازي، تا: 909ق، جا: تبريز؛ جلد: تيماج مشکي، 19گ (340پ-358پ)، اندازه: 18×25 سم [ف مخ]
بي كا، تا: 10 محرم 912ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 39ص (1006-1044)، 20 سطر (12×20)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 1002-9]
بي كا، تا: با تاريخ 913ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 199-1]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر؛ ابن جمال الدين المقري درويش علي.
خط: نسخ، بي كا، تا: 923ق [الفبائي: - 235]
آغاز: حدثنا محمد بن احمد الانباري قال حدثني الحسن بن محمد الجرجاني قاضي الري.. عن عبدالله بن مسعود يرفعه الي علي بن أبي طالب عليه السلام؛ انجام: ثم تخرج الدابة الناكثة فيكون ذلك في آخر الزمان.
خط: نسخ، كا: حسن بن علي بن حسن بن علي بن حسين حسيني بحراني توبلي تتكاني، تا: يك شنبه 8 ذيقعده 971ق، جا: جزيره جرون؛ جلد: تيماج قهوه اي، 28گ (228پ-255ر)، 19 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 1-273]
آغاز: برابر 2؛ انجام: انا باب حطتهم التي يدخلون فيها
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج حنايي، 6گ (1پ-6ر)، 17 سطر (6×14)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 371-4]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فبعد هذه بکلام صاح سويد بن توفل الهلالي
صحية عظيمة ارحلت منه القلوب واقشعرت منه الابدان من نازله ثم هلک في وقته وساعته فاعقب مولانا امير المؤمنين عليه السلام، تمت.
سلسله سند خطبه و ديباچه آن نيامده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 7گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف مخ]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 331]
آغاز: برابر 2؛ انجام: العلي العظيم و صلي الله علي محمد و آله اجمعين صلوة دائمه مترادفه متواليه و سلم كثيراً كثيراً.
خط: نسخ، بي كا، تا: محتملاً قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: مقوايي، تيماج مشكي، 16گ، 16 سطر (4/3×10)، اندازه: 7×14 سم [ف: 42-9]
آغاز: برابر 2؛ انجام: انا اظهر كيف اشاء اناباب حطيتهم
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 5ص (551-555)، اندازه: 9/8×18/7 سم [ف: 70-5]
آغاز: و من عجب الدنيا تزل الضر اغم ** و ترفع ذا جهل و تخفض عالم؛ انجام: و لو كان يمكن شرحها لشرحتها ** اذا ارتفع القرآن من صدر عالم
اشعار منسوب به اميرالمومنين (علیه السلام) در اخبار ملاحم و فتن در 112 بيت؛ خط: نسخ تركي، بي كا، تا: قرن 11؛ روي برگ اول نام رساله و يادداشتي تركي و نام محمد چلبي (يا حلبي) و يادداشتي تركي در خطاب به خليل شادنا آمده؛ جلد: كاغذي آبي، 5گ (1پ-5ر)، 16 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 20-134]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 19گ، 11 سطر [سه كتابخانه اصفهان: ف: - 40]
آغاز: قد ثبت عند العلماء الطريقة و مشايخ الحقيقة بالنقل الصحيح و الكشف الصريح أن اميرالمؤمنين
بدنبال «مشارق الانوار» رجب برسي (ص 466-482)؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 11؛ با سرلوح زيبا [عكسي ف: 1-162]
آغاز: برابر 2؛ انجام: انا اظهر کيف اشاء انا عبدالله وابن عم رسول الله تمت خطبة البيان من کلام اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب عليه السلام.
اين نسخه عکسي است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 25 جمادي الاول 1027ق؛ جلد: مقواي سفيد، 10گ، 12 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 3-1722]
خط: نستعليق، كا: محمد تبريزي معروف به برهان المنجمين، تا: 1042ق؛ جلد: تيماج سبز، 4گ (80ر-83پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 17-107]
آغاز: بسمله، خطبة البيان امير المؤمنين و امام المتقين اسدالله الغالب علي بن ابيطالب كه بمعاوية عليه اللعنة نوشته اند؛ انجام: چون آينه ذات و صفاتش بيقين - يك روي محمد و دگر روي عليست، تمت بعونه.
خط: نستعليق، كا: محمد تقي فراهاني، تا: 1060ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ماشي، 9گ، ابعاد متن: 7×12/5، اندازه: 11×16 سم [ف: 909-3]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش معرب، كا: محمد مطيع بن نظام الدن افضل، تا: 1070ق؛ وقف نامه براي گروه شيخيان نوشته ذيقعده 1292؛ مهر: «قاسم بن كريم» (گرد)؛ 114ص، 7 سطر (9/5×12/5)، اندازه: 21×30 سم [عكسي ف: 1-161]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بي كا، تا: 1079ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج مشكي، 157گ، 21 سطر (7×15)، اندازه: 12×22 سم [ف: 1299-5]
خط: نستعليق، كا: سلطان محمود بن علي طبسي، تا: 1081ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 31گ (266-296)، 291 سطر (8/5×15)، اندازه: 13×19 سم [ف: 1812-10]
به روايت ديگر از مالک اشتر که علی در روز چهاشنبه 5 صفر 33 در نيمه روز در بصره خوانده است؛ خط: نستعليق، كا: سلطان
محمود بن علي طبسي، تا: 1081ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (327-330)، 21 سطر (8/5×15)، اندازه: 12×19 سم [ف: 1812-10]
كا: محمد افضل پسر قيصر علي تفرشي، تا: ربيع الثاني 1098ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج قهوه ای، 25 سطر (5×14)، اندازه: 10×18 سم [ف: 231-2]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول؛ تملك: حاج سيد حسين نايب التوليه؛ مهر: ركن الدولة با تاريخ 1307؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 41گ، 11 سطر (6×10/5)، اندازه: 10×15 سم [ف: - 547]
آغاز: برابر 2؛ انجام: أنا أمر الله و الروح، كما قال الله تعالي: و يسئلونك عن الروح قل الروح من أمر ربي...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ به صورت چليپا؛ كاغذ: شرقي، 2گ (195ر-196پ) [ف: 127-39]
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 10 ربيع الاول 1163ق؛ مصحح؛ قطع: رقعي [ميراث شهاب: س 8ش 4-68]
آغاز: برابر 2؛ انجام: أنا معني لا يقع علي اسم و لا شبه أنا اظهر كيف أشاء أنابا حتطهم و لا حول و لاقوة الا بالله العلي العظيم.
خط: نستعليق، بي كا، تا: ربيع الاول 1163ق؛ مهر: «يا حسن التجاوز» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي، 2گ (1ر-2پ)، 18 سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 33-671]
آغاز: برابر 1
خط: نسخ، كا: طه بن يحيي بن سبحان بن محمد كردي خوشناري، تا: 1192ق؛ ضميمه: مذيل است به كلمات قصار حضرت كه در نهج البلاغه آمده؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛
كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ، 21 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-297]
آغاز: أنا سر الأسرار، أنا شجرة الأنوار، أنا دليل السماوات، و أنا أنيس المسبحات؛ انجام: حتي افترقنا في صلب عبدالمطلب فجزء أنا و جزء علي فردوس
خط: نسخ، كا: طه بن يحيي بن سليمان بن محمد كردي خوشناري، تا: 1192ق، جا: دمشق؛ جلد: چرم سياه، 3گ (70پ-72ر)، 21 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [مؤيد: 3-565]
آغاز: بسمله، هذه الرسالة مشتملة علي بعض خطب اميرالمومنين صلوات الله عليه و بعض فضائله عليه السلام و رواه الشيخ رجب في كتابه المسمي بمشارق الانوار باسناده رواه من سلمان و ابوذر عن اميرالمومنين انه قال من كان ظاهره في ولايتي اكثر من باطنه خفت موازينه؛ انجام: انا الشاهد لاعمال الخلايق في المغارب و المشارق انا محمد و محمد انا انا المعني الذي لايقع عليه اسم و لاشبه باب حطة (كذا) و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم.
انجام: يا ايها الناس اووا بعهدالله في علي يوف لكم في الجنة في يوم القيمة
در اين نسخه علاوه بر «خطبة البيان» برخي از روايات در فضائل و مناقب حضرت علي عليه السلام، ماجراي امام حسين (علیه السلام) با اعرابي و مطالب متفرقه ديگر نيز مي باشد. بايد بگوييم: عبارات خطبة البيان از جهت كمي و آغاز و انجام در منقولات مختلف ناهمگون است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13، واقف: رضا نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: شكري، جلد: مقوا، 23گ، 13 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 26-271]
آغاز: برابر 2؛ انجام: انا اظهر كيف اشاء، انا باب خطيتهم.
خط: نسخ معرب، كا: علي اكبر بن عبدالوهاب، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 9ص (107-115)، 11 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 214-8]
آغاز: الحمدلله الذي بين البيان لاهل العرفان في كل زمان و اوان بما اودع في الفرقان من اسرار حركات
بي كا، تا: با تاريخ 1228ق؛ ترجمه فارسي خطبه آمده؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 26-161]
منقول از مشارق الانوار برسي؛ خط: نستعليق، كا: محمد بن جمشيد مراغي، تا: 1241ق؛ 2گ (70پ-71پ) [مختصر ف: 331]
كا: محمد بن حسين جديد خراساني، تا: يك شنبه 20 جمادي الثاني 1246ق [تراثنا: س 2ش 4-57]
آغاز: بسمله انا الاول و الاخر؛ انجام: انا باب حطتهم و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم
كا: سيد عبدالباقي حسيني كاشاني، تا: 1247ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 6ص (2-7)، اندازه: 10/5×14 سم [ف: 365-23]
آغاز: هذه خطبة البيان المنسوبة الي جناب امير المومنين (علیه السلام) و هي في استفاضتها بين العلماء الخاصة كلها قيل؛ انجام: الا له الخلق و الامر انا عبدالله و لا حول و لاقوة الا بالله العلي العظيم صدق ولي الله صلوات الله و سلاام عليه و آله.
خط: نسخ جلي خوش، كا: لاريجاني، محمد رضا، تا: 1252ق [رايانه]
آغاز: خطبة العجماء؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «خطبة العجماء» آمده؛ خط: نسخ، كا: عبدالمطلب، تا: 1258ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: چرمي، 8گ، 24 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-461]
آغاز: برابر 1
همراه 2 خطبه ديگر؛ خط: نسخ خوش، بي كا، تا: حدود 1262ق؛ 59ص (52-111) [عكسي ف: 1-162]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: كسي كه از خود به شماره 195 ياد مي كند؛ تا: 29 شوال 1263ق؛ مصحح؛ 28ص (334-361) [عكسي ف: 1-162]
آغاز: بسمله - و من خطب اميرالمؤمنين (علیه السلام)؛ انجام: و لعنة الله علي اعدائهم و المنكرين لفضلهم اجمعين
خط: نسخ، كا: هاشم ابن احمد ابن موسي موسوي، تا: 1263ق؛
كاغذ: سفيد، جلد: مقوا با كاغذ مشكي، 15ص، مختلف السطر (5×9/5)، اندازه: 9×13 سم [ف: 224-2]
كا: محمد شفيع بن حاج محمد سعيد قراگوزلو، تا: 1264ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 9گ (218-226)، 16 سطر (7×16)، اندازه: 13×21 سم [ف: 3165-13]
آغاز: برابر 2؛ آغاز خطبه تطنجيه: بسمله، الحمدلله الذي فتق الاجواء و خرق الهواء و علق الارجاء؛ انجام: انجام خطبه البيان: انا باب حتطهم (كذا) التي يدخلون فيها و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين. انجام خطبه تطنجيه: فقال نعم و اضيف اليها الثلاثة عشر اسما و ضمن ثم ركب و مضي
كامل و مذيل است به شكايت امام حسن (علیه السلام) از بي وفايي مردم به پدر بزرگواش و همچنين نامه آن حضرت به عايشه و پاسخ او به ايشان و مطالب متفرقه ديگر، و مصدر است به خطبه تطنجيه امام علي (علیه السلام) كه در آن پس از سپاس و درود، شمه اي از فضائل و علوم خود را بيان فرموده و مردم را به بيعت خويش فرا خوانده است؛ خط: نسخ، كا: محمد رضا بن ميرزا شاه، تا: 1266ق؛ واقف: فخرالدين شيرازي، مراد 1375؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 10/2×20 سم [ف: 26-270]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق ريز، كا: محمد جعفر بن محمد نصير حسيني، تا: پنج شنبه 13 شعبان 1278ق؛ به شيوه چليپا، در حواشي و بين سطور شرح و ترجمه هايي دارد؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي با روكش تيماج قهوه اي، 8گ (182-189)، اندازه: 11/3×17/9 سم [ف: 132-27/1]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: الوان، جلد: مشما، 13ص (247-259)، ابعاد متن: 7×14، اندازه: 13×21 سم [سنا: ف: 2-125]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: احمد موسوي بحريني، تا: جمادي الثاني 1307ق؛ «وقف كتابخانه مرحوم آقاي حاج عبد... اعلي الله مقامه»؛ 78ص، 11 سطر (9×16/5)، اندازه: 21×30 سم [عكسي ف: 162-1]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: ذيقعده 1308ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 6گ (56پ-61پ)، 12 سطر (8×14) [ف: 2629-12]
آغاز: برابر 2؛ انجام: عذابا شديدا لاحول و لاقوة الا بالله قدتمه هذا الخطبه الشريفه...
تنها اوايل اين خطبه را كه مربوط به اوصاف حضرت علي (علیه السلام) مي باشد در بردارد؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد حسين
تفرشي، تا: 1314ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج اناري، 3گ (72پ-74پ)، 12 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 18×22/2 سم [رايانه]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن علي بن محمد برغاني قزويني، تا: چهارشنبه 13 ذيقعده 1351ق، جا: نجف اشرف؛ كاتب چنين ياد كرده: «اين دو خطبه شريفه از خط قديم قديم كه بديد اهل خبره خط ياقوت مستعصمي بود نوشته شده»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي رويه كاغذي، 1گ (334)، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-21]
آغاز: برابر 2؛ انجام: انا اظهر الاشياء الوجودية كيف اشاء فيها انا باب حطتهم التي يدخلون فيها و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم... و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بي كا، تا: غره ربيع الاول 1353ق؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 5گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 26-271]
آغاز: و مزين السماء و زاهرها و مدبر الافلاك و مسيرها و مقسم المنازل و مقدرها و منشيء السحاب و مسخرها؛ انجام: و منصور بن عبدالله و فارق قسنطنيه و جزائرها و سواد مجاورهم و هم من ارض اصفهان تمت
خط: نسخ جلي، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و وسط؛ يادداشتي مبني بر مطالعه خطبه و خصوصيات و آثار آن در سال 1303ق تحرير؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 40گ، اندازه: 15×25 سم [دارالحديث: - 53]
آغاز: و من خطبه هذه رواها اصبغ ابن بنانه قال خطب اميرالمومنين عليه؛ انجام: اسعد الناس به اهل الكوفه و قول اعدائه مقلده العلماء عسي ان تطلع علي مرامه
خط: نسخ خفي خوش، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: بسمله. الحمد الله خالق السموات و الارض؛ انجام: و ضبطمن كلامه... الغيوب من غياهب القلوب.
خط: نسخ، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: الحمدلله رافع السماوات و فاطرها و ساطح الأرضين المدحيات و واردها و موطد الجبال و ثاغرها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد جواد بن محمد رضا بن يوسف خراساني، بي تا؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 15گ (1پ- 15پ)،
اندازه: 13/5×21 سم [ف: 390-5]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ يادداشت آية الله مرعشي كه نسخه را ميرزا محمد همداني فرزند حاج آقا رضا همداني به وي بخشيده و گويا گفته است كه به خط پدرش مي باشد؛ جلد: مقوايي، 21گ، 21 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 17-113]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 9گ (1پ-9ر)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 6-275]
آغاز: برابر 2؛ منم آن کس که نزديک منست کليدهاي غيبت نمي داند آن را بعد محمد غير من منم بهمه چيز دانا منم ذوالقرنين؛ انجام: انا باب خطيهم ولاحول ولاقوة الابالله العلي العظيم و صلي الله علي محمد و آله اجمعين الطيبين منم درب ده ايشان و نيست برگشتي و نيست قوه مگر بخداي بزرگ بزرگ و رحمت خداي بر محمد و آل او تمام که طيب و پاکند
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوايي، 10گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 3-1722]
آغاز: بسمله انا الذي عندي مفاتح الغيب لايعلمها احد بعد محمد غيري من آنم که نزديک من است کشف احوال آخرت وظهور فرزندم صاحب الزمان؛ انجام: و قال (علیه السلام) من استعان الي الخلق فقد نسب ربه الي العجز... و من استخلي بالذنب فقد نسب ربه الي الجهل
خط: نسخ معرب، بي كا، بي تا؛ ترجمه فارسي خطبه به خط نستعليق شنگرف زيرنويس شده؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 11گ، 11 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-1722]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و لا حول و لا قوه الا بالله العلي العظيم و صلي الله علي خير خلقه محمد واله اجمعين الطيبين الطاهرين برحمتك يا ارحم الراحمين
خط: نسخ متوسط، بي كا، ب يتا؛ مصحح؛ در سه برگ آخر نسخه حكايتي نقل شده به روايت حجاج بن يوسف ثقفي در مورد غلام ده سال هاي كه بدون سلام وارد محضر وي شده و با شجاعت و فصاحت تمام با وي و بر ضد وي بحث كرده و در آخر حجاج به علت صغر سنش او را بخشيده و در نزد افراد حاضر در آن مجلس شجاعت و فصاحت وي را ستوده است؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (41پ-48پ)، 11 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 11/4×17/3 سم [رايانه]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم و صلي الله علي خير خلقه محمد و اله اجمعين تم...
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 6گ (1پ-6پ)، 9-11 سطر (9-8/5×17) اندازه: 13/5×21/5 سم [رايانه]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ بسيار خوش، ساخته به نام علاء الدين محمد تبريزي مورخ 958، تاريخ گويا نادرست باشد، مجدول مذهب؛ تملک: حاج عمر حرباوي در 1155؛ با يادداشت نوري در برتري نويسنده نسخه بر ملا علي بيک خوشنويس؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سرخ، 49گ، 7 سطر، اندازه: 14/2×20/8 سم [ف: 1-201]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ از روي نسخه اي که در ذيحجه 923 استنساخ شده و در کتابخانه امام رضا (علیه السلام) بوده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 73گ، 9 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 3-1722]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، عطف تيماج، 20گ، 14 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 3-1722]
در دنباله نسخه خطبه ططنجيه، گزارش كوتاهي آمده و در آن روايت هايي از جابر و امام باقر دارد؛ خط: نسخ بدخط، بي كا،
بي تا؛ در دفتري جا دارد كه كتابچه هايي به نام: وفات الزهراء (گ 20-1) و مصاب المظلومين (گ 67-21) خطبة البيان (78-67) و خطبه ططنجية (84-78) و شرح آن (84-92) و چند كتاب چه ديگر را دربر دارد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 18 سطر (11×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 703-2]
انجام: أنا المعني الذي لايقع علي اسم و لا شبه أنا أظهر كيف أشاء أنا باب...
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مجدول، داراي سرلوح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 18گ (42پ-59پ)، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 2-169]
آغاز: برابر 1؛ انجام: قبل ان تقول نفس يا حر تا علي ما فرطت في جنب الله يوم لا ينفع مال و لا بنون الا من اتي الله بقلب سليم.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قرمز، 31گ (53پ-83ر)، 12 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 257-12]
خط: نسخ، كا: محمد بن احمد زرين قلم، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول، ضميمه خطبه تعدادي از كلمات قصار علي (علیه السلام) نيز به خط كاتب نوشته؛ كاغذ: سمرقندي زرد و حاشيه سفيد، جلد: تيماج يشمي، 23ص، 11 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 17-165]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ كاغذ: شكري، 17ص (53-69)، اندازه: 11×18 سم [ف: 9-599]
آغاز: برابر 2
خط: نسخ خوانا، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا قهوه اي، 3گ (115پ-117پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-414]
انا الذي عندي الف كتاب من كتب الانبياء و نانوشته مانده؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 14گ (56پ-69پ)، 12 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 232]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ با ترجمه فارسي زير سطرها، مجدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 4گ (56پ-59پ)، 12 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 232]
بي كا، بي تا [نشريه: 2-74]
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ قطع: رحلي [ف: - 277]
آغاز: الحمدلله الذي بين البيان لاهل العرفان في كل زمان و اوان؛ انجام: فبكا عليه السلام بكاء شديداً حتي بل لحيته بدموعه ثم انحدر عن منبره و قد اشرفت الناس علي الهلاك من هول ماسمعوه منه صلوات الله عليه و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 28گ، 16 سطر، اندازه: 20×25/5 سم [ف: 35-421]
آغاز: بسم الله الحمد و الصلوة و السلام علي محمد و آله الدين هم آل الله و بعد فيقول العبد المذنب الواثق عبدالخالق عفي عنه في سنة ثمانية و خمسين و مأتين بعد الالف في زمان مجاورتي بارض طوس علي مشرفيها آلاف التحية و الثنا وجدت هذه الخطبة الشريفة المنيقة المسماة بخطبة العجما ذات البيان من النسخة المنقولة عما وجدني خزانة سيدي و مولاي و امامي في الدنيا و الآخرة علي ابن موسي الرضا عليه و علي آبائه و ابنائه آلاف لصلوة و السلام ثم رايت في هذه المشهد الشريف نسخة اخري بخط العالم العامل المحدث محمد بن الحسن الحر العاملي عامله الله بلطف الخفي بادني اختلاف و كان فيها انها من الفصل السادس من الكتاب الحقير و هي هذه - بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله بديع السموات و فاطرها و ساطح المدحيات و وازرها و موطر الجبال و ثاغرها؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «خطبة العجماء» آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: چرمي، 11گ، 19-18 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-460]
xuṭbat-ul bayān
نصيرالدين طوسي، محمد بن محمد، 597-672 قمري
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
چنين خطب هاي در جايي به خواجه منسوب نشده و در ضمن مؤلفات او نيامده است.
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 3218/6
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين، الرحمن الرحيم سامع مناجات المذنبين؛ انجام: اناباب حطتهم و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 17ص (129-145)، 7 و 13 سطر (7×11) [ف: 1576-5]
al-xuṭbat-ul bayān
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6115/15
آغاز: بسم الله الاعلم الاعلم. الحمدلله الذي لا اله الا هو... و بعد فاشهد ان الله سبحانه لذلك الخلق معرفتين، معرفة تقديس؛ انجام: ما بينهما لايحصي درجاتها كل بامرالله و كل له ذاكرون.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: ميشن قهوه اي، 19 سطر [ف: 9-173]
xotbat-ol bayān (t.) = š.-e xotbat-ol bayān
نورعليشاه، محمد علي بن عبدالحسين، 1160؟-1212 قمري
nūr-‘alī-šāh, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (1747 - 1798)
وابسته به: خطبة البيان = خطبة الافتخار = الملحمة؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
ترجمه منظومي است از خطبة البيان كه منسوب به حضرت علي مي باشد، در قالب مثنوي، در 205 بيت؛ در الذريعة به عنوان «شرح خطبة البيان» آمده است.
آغاز: بنام خداوند عزوجل **که هم لايزال است هم لم يزل/ بگيرم زين رازجان خامه اي ** نويسم بر اوراق دل نامه اي
انجام: مرکب زترکيب گردد بسيط ** يکي گردد اندم محاط و محيط/ شود سر توحيد فاش و عيان ** نمانند کسي غير او در ميان
[الذريعة 219-218/13: چند شرح از اين متن، از آن ميان همين شرح؛
نسخه هاي منزوی 1233-1231/2: چند شرح فارسي و نشاني 2 نسخه از اين شرح؛ مكتبة اميرالمؤمنين 118/1؛ فهرستواره منزوي 546/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: ختايي، جلد: ميشن قهوه اي، 6گ (161ر-166ر)، 15 سطر، اندازه: 8/2×14/7 سم [ف: 160-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: قهوه اي تيماج، 14 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
نسخه شماره 11306/2 اين كتابخانه داراي 155 بيت است ليكن نسخه موجود شامل 102 بيت مي باشد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (19-21)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 570-38]
آغاز:برابر؛ انجام: روشن اندر وي هزاران عالم است ** لوح محفوظ است و اسم اعظم است
در 205 بيت؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ 6گ (87پ-92ر) [ف: 1-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي بن سيد عرب حسيني، تا: 1231ق؛ 10ص (203-212) [ف: 432-3]
في ذكر الغزليات و تفسير خطبة البيان؛ خط: نستعليق، كا: امير الشعراء رضا قلي خان هدايت صاحب مجمع الفصحاء و غيره، تا: 1239ق، جا: شيراز؛ كاغذ: آبي فرنگي، جلد: تيماح مشكي، 16 سطر، اندازه: 17/5×22/4 سم [نشريه: 6-107]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته، كا: محمد حسين بن خواجه محمد رفيع، تا: 1275ق؛ خط: شكسته زيبا؛ كاغذ: فرنگي، 6گ (86-91)، 16 سطر، اندازه: 6×14 سم [ف: 28-467]
xuṭbat-ul bayān (t.)
وابسته به: خطبة البيان = خطبة الافتخار = الملحمة منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
غير همانند:
آغاز: بسمله، انا الذي عنده مفاتيح الغيب لايعلمها بعد محمد غيري؛ انجام: و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم و صلي الله علي محمد و اله اجمعين.
زير سطور خطبه ترجمه تحت اللفظي است و مترجم آن نامعلوم مي باشد؛ خط: نسخ، كا: احمد بن تاج الدين، تا: شعبان 875ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا رويه پارچه، 10گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×16/8 سم [ف: 138-14]
آغاز: بسمله، انا الذي عنده مفاتيح الغيب لايعلمها بعد محمد غيري؛ انجام: و صلي الله علي محمد و آله اجمعين.
نسخه اي است كهن مترجم به فارسي تحت اللفظي روان از مترجمي نامعلوم كه با فقره «انا الذي عنده مفاتيح الغيب لايعلمها بعد محمد غيري انا بكل شي عليم منم آن كس كه نزد اوست كليدهاي غيب نمي داند پس از محمد غير از من منهم به همه چيز دانا» آغاز و با فقره «انا اظهر كيف اشاء انا باب خطيتهم و لاحول و لاقوة الابالله العلي العظيم و صلي الله علي محمد و اله اجمعين منم كه ظاهر مي شوم هر گونه كه مي خواهم منم در گناه ايشان و نيست هيچ تواناي و قوتي مكر بخداي بزرگ بزرگ به پايان رسيده تحرير شعبان 875 مي باشد»؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 875ق؛ متن خطبه عين متن خلاصه الترجمان محمد بن محمود دهدار از عرفاي قرن يازده و زنده در 1013 ه ق است [ف: 26-149]
آغاز: بسمله، و به ثقتي. اما بعد اين رساله اي است كه منقول است به اسناد متصل از سلمان فارسي و ابوذر غفاري... انا الذي عندي مفاتح الغيب لا يعلم ما بعد محمد غيري... معني اين كلام فرح انجام آن است كه من گشاينده علم غيبم و بعد از حضرت خاتم النبيين (صلی الله علیه و آله) علم غيب كسي بهتر از من كه عليم نداند؛ انجام: انا موصوف بتسعاية و تسع و تسعون صفات من صفات الله بغير الالوهية و الخلق و امر چنان چه حضرت باري عز اسمه در صفات خود فرنوده الا له الخلق و الامر. اما در آخر خطبه فرموده انا عبدالله و لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم.
خط: نسخ كهن معرب، كا: محمد ابراهيم، تا: ذيحجه 1056ق؛ هيچ يك از شروح و ترجمه هاي معرفي شده در فهرستگان حديث 69-68/3 و 375-371/4 نيست؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (79پ-82پ)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 733-29/2]
آغاز: بسمله. روايت است از ابن عبدالفتاح (رض) كه او از محبان خاندان بود، و او از عبدالرحمان مكي كه چون عثمان را بقتل آوردند... انا الذي عندي مفاتيح الغيب... و تأويل اين كلمات آن است كه؛ انجام: و صلي الله علي محمد و آله اجمعين، تمت الكتاب خطبة البيان اميرالمؤمنين (علیه السلام)...
خطبه از حضرت علي (علیه السلام)، ترجمه ناشناخته. پس از ذكر هر بند بعربي ترجمه اش بفارسي آورده شده؛ خط: نستعليق، كا: محمد سعيد بن محمد تقي خاتون آبادي، تا: 1081ق؛ با يك سرلوح و دو پيشاني، مجدول و كمند به زر؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه روغني زمينه قهوه اي، 8گ (76ر-83پ هامش)، 19 سطر، اندازه: 16/8×24/7 سم [ف: 325-7]
آغاز: بسمله، خطبة البيان الصادرة عن سيدنا و مولانا و امامنا اميرالمؤمنين... الحمدلله بديع السموات و فاخرها... اين خطبه بيانيست كه صادر شده از سيد ما و مولي ما و امام ما اميرالمؤمنين... ستايش مر خدايرا كه نو آرنده آسمان هاست و نيكوكننده آن ها؛ انجام: كقوله تعالي و انذرالناس يوم ياتيهم العذاب هو ظهور قائمنا المغيب لانه عذاب علي الكافرين و شفاء و رحمة للمؤمنين يظهر و له من العمر اربعين عاما و يمكث في القوم ثمانين و قيل لهم سلاما سلاما و صلي الله علي نبيه محمد و آله اجمعين الطيببين الطاهرين چه حق سبحانه فرموده است و بيم كن مردم را روزي كه بيايد بايشان و آن عذاب ظاهر شدن قايم ماست كه غايب كرده شده باشد زيرا كه آن حضرت عذابست بر كافران و شفاست و رحمت است بر مؤمنان را ظاهر شود و مر او را از عمر چهل سال باشد و درنگ كند در قوم هشتاد سال گفته اند مرايشان را سلام... و آل او همشان.
خط: نسخ خوش، كا: معزالدين محمد بن سلطان محمد قاري نيريزي، تا: 1085ق؛ داراي سرلوح مزدوج مذهب، مجدول، با كمند؛ واقف: محمد حسام واعظي، 1397؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج، 24 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 5-552]
آغاز: بسمله، روايتست از ابن عبدالفتاح رضي الله عنه كه او از محبان خاندان بود و او از عبدالرحمن مكي كه چون عثمان را به قتل آوردند بعد از چند روزي معاوية بن ابي سفيان به نزديك اميرالمؤمنين علي عليه السلام فرستاد كه دست بيعت بمن ده؛ انجام: الا له الخلق و الامر تبارك الله رب العالمين و لا حول و لا قوة... و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله اجمعين [تمت الكتاب خطبة البيان].
مترجم شناخته نشد؛ خط: نسخ خوش، كا: معزالدين محمد بن سلطان محمد قاري نيريزي، تا: 1085ق؛ واقف: محمد حسام واعظي، 1397؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج، 24 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 564-5]
آغاز: حمد بي حد و ثناي بي عد مر واجب الوجودي را كه در معاني را در تحت صور بيان مي كند... و اين كلمات معجز آيات مشتمل بر صد و چهارده كلمه است كه آن را منظور نظر افريدگار خواجه محمد دهدار نور مضجعه شرح كرده و موسوم به خطبة البيان نموده و كلمات مذكور... قال علیه السلام... انا الذي عندي مفاتيح الغيب؛ انجام: و لهذا اكابر انبياء عليهم السلام را اقطاب اعصار بودند در قرآن مجيد هر جا ذكر شده موسوم به عبد الله گردانيده كما قال... اني عبدالله اتاني الكتاب... به تاريخ 15 صفر در بندر هو كلي از نسخه سيادت و نجابت سپاه مير زين العابدين قلمي شد سنه 1122 هجري.
خط: نسخ، كا: مير زين العابدين، تا: 15 صفر 1122ق؛ قطع: وزيري كوچك [رشت و همدان: ف: - 1501]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛. هامش 31ص به خط سده 13؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 17 سطر (11×16)، اندازه: 16×23 سم [ف: 297-16]
xotbat-ol bayān (t. va š.) = nazm-e xotbat-ol bayān
كاشاني، شاپور، ق9 قمري
kāšānī, šāpūr (- 15c)
وابسته به: خطبة البيان = خطبة الافتخار = الملحمة؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
اهداء به: شمس الدين محمد فرمانفرمای کاشان
تاريخ تأليف: 846ق
اين ترجمه و گزارش منظوم از شاپور كاشاني است.
آغاز: حرف اول بنام آن معبود ** كوست في الارض و السما موجود
چاپ: به كوشش محمد تقي دانش پژوه، مجله دانشكده ادبيات، 11: 410-385
[دنا 892/4؛ فهرستواره منزوي 545/7]
آغاز: برابر؛ انجام: انا اظهر كيف اشاء. صدق علي. منم آن كس كه مي شوم ظاهر ** همه حالي بقدرت قادر
كا: محمد افضل پسر قيصر علي، تا: 1097ق؛ در پايان هر جمله از خطبة البيان نوشته [صدق علي] علي راست گفته؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج قهوه ای، 19گ، 25 سطر (5×14)، اندازه: 10×18 سم [ف: 115-2]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ تاريخ وقف: 1376؛ 33گ، 10 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-67]
آغاز: برابر؛ انجام: روز دريا گذشت همچون برق ** گشت فرعون نامسلمان غرق
خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: قرن 14؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: رهبري، تير 1381؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا، 7گ، اندازه:
19×30/5 [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-378]
xotbat-ol bayān (š.)
لطفي، لطفعلي، ق10 قمري
lotfī, lotf-‘alī (- 16c)
بند بند خطبه مزبور به قطعات دو بيتي ترجمه منظوم شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17062/3
خط: تحريري، كاتب = مؤلف، تا: 926-929ق؛ جلد: چرم قهوه اي، 19ص (44-62)، 27 سطر (8×16)، اندازه: 13×21 سم [ف: 198-47/1]
خطبه بي نقطه- خطبة مهملة (با ترجمه)
خطبه بي نقطه- خطبة مهملة
xotbe-ye bī-noqte
نواب، علينقي ميرزا
navvāb, ‘alī-naqī mīrzā
در ستايش پادشاه از نواب علينقي ميرزا [ركن الدوله] صاحب اختيار دارالملك قزوين.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6077/8
بي كا، بي تا؛ جلد: ميشن قهوه اي، 5گ (101پ-105پ)، 12 و 14 سطر، اندازه: 15/9×21/7 سم [ف: 140-9]
الخطبة التطنجية- الخطبة الطنتجية
xuṭbat-un tuqālu awwal-a mulid-i rasūl-il lāh
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 465/9
آغاز: الحمدلله الذي اطلع من بروج السعود بدرأ اناربه الاكوان و انبع من بحار العيون عينا سقي بها الظمآن
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ از موقوفات رمضانيه مرحوم ابراهيم بن فتح الله شريف حسيني 1230؛ جلد: تيماج سوخت، 2ص (69-70)، 22 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: - 236]
xuṭbat-ut tawḥīd
علي بن موسي (علیه السلام)، امام هشتم، 153-203 قمري
alī ebn-e mūsā, emām-e haštom (771 - 819)‘
شرح و حواشي:
1- شرح خطبة التوحيد = ترجمه و شرح خطبه توحيديه حضرت رضا (علیه السلام) = توحيد الرضا؛ مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي (1037-1110)
2- فيروزجات طوسيه = شرح خطبه توحيد امام رضا (علیه السلام)؛ يزدي حائري، محمد باقر بن مرتضي (1239-1298)
منقول از كتاب توحيد بحار الانوار؛ بي كا، بي تا [ف: 9-264]
آغاز: اول عبادة الله معرفته...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 1گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-50]
al-xuṭbat-ut tawḥīdīyya = al-xuṭbat-ul ġarrā’ = attamjīd = al-‘aṭīyyat-ul ilāhīya = at-tasbīḥīyya
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
خطبه اي است در حمد و ثناي باري تعالي و ذكر صفات ثبوتي و سلبي خداوند كه به سبب احتواي آن بر چكيده فلسفه مشايي ابن سينا مورد توجه قرار گرفته و ترجمه ها و شروحي به فارسي و عربي دارد. اين خطبه به اسامي مختلفي ناميده شده است.
آغاز: سبحان الملك الجبار الإله القهار لا تدركه الأبصار و لا يمثله الأفكار لا جوهر يقبل الأضداد فيتغير و لا عرض فيشتق وجوده الجوهر لا يوصف بكيف
انجام: ربنا نصلي و نصوم و عليك المعول و أنت المبدأ الأول نسألك التوفيق و العصمة و التنبه عن الغفلة و إفاضة الهداية و كشف الشبهة إنك ولي ذلك و أوله و آخره و نصلي علي صاحب الشريعة الشريفة محمد و آله الطاهرين
چاپ: به همراه متن به چاپ رسيده است.
[فهرست نسخه هاي مصنفات ابن سينا 99؛ الذريعة 202/7؛ مكتبة اميرالمؤمنين 456/2؛ مجمع علمي عراقي 248/3؛ دنا 894-893/4 (25 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- شرح خطبة التوحيد = ترجمه خطبة الغراء = شرح خطبه تمجيديه = شرح خطبه تهليليه؛ خيام، عمر بن ابراهيم (- 517)
2- شرح خطبة الغراء؛ مسعودي غزنوي، محمد بن مسعود (- 6)
3- شرح خطبة الغراء (6عنوان)
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 8؛ كاغذ: سمرقندي ضخيم، جلد: تيماج مشكي، 12ص (32-43)، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 1978-10]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه 26 صفر 723ق؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي، 1ص (323)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-85]
با ترجمه فارسي زير سطور كه گويا از خيام هم نباشد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 22 صفر 857ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 25 سطر (6/5×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 15-4122]
نسخه اصل: روان كوشكو، ش 2042؛ كا: عبدالرحمن بن علي بن مويد، تا: ربيع الاول و الثاني 888ق، جا: شيراز [فيلم ها ف: 1-437]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 904ق، جا: شيراز؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 15 سطر، اندازه: 12/4×17/2 سم [ف: 7-446]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، بي كا، تا: با تاريخ 962ق؛ تملك: مصطفي بن عبدالله در 962، خليفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشك تفرشي در 1135، محمد ابراهيم قزويني در 2 ذيقعده 1245؛ كاغذ: سمرقندي كلفت، جلد: تيماج ترياكي، 2گ (48پ-49ر)، 31 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-2403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مقابله شده با نشان «بلغ»؛ كاغذ: شرقي، 4گ (14-17)، 14 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 663-38]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: شرقي، 2گ (96پ-97ر)، 24 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 31-704]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: شرقي، 2گ (160پ-161ر)، 19 سطر، اندازه: 14/5×15/5 سم [ف: 726-31]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 3گ (136پ-138ر)، 19 سطر (4/5×13)، اندازه: 9×19/5 سم [ف: 741-8]
آغاز: مناجات للشيخ الرئيس ابي علي بن سينا رحمه الله، الهي و اله الموجودات من المعقولات و المحسوسات يا واهب النفوس و العقول و مخترع ماهيات الاركان و الاصول؛ انجام: و اليك الجود و البقاء فسبحان الذي بيده ملكوت كل شييء و اليه ترجعون و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله اجمعين
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (182پ) [ف: - 480]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج ترياكي، 1گ (192پ-192ر)، قطع: وزيري [ف: 2-45]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (15پ) [ف: 16-182]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1035ق؛ 1ص (145ر) [مختصر ف: - 331]
نسخه اصل: بادليان ش 95 اوزلي (1422)؛ بي كا، تا: 1042ق [فيلم ها ف: 1-557]
خط: نسخ و نستعليق، كا: صفي الدين محمد، تا: 1050ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج جگري، 2ص (204-205)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-43]
آغاز و انجام: برابر
كا: رجبعلي بن جواد علي مازندراني، تا: 1062ق؛ 1گ (96ر و پ) [ف: 3-512]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1067ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 2گ، 19 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 296-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: با تاريخ شنبه 5 رجب 1069ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج سبز، 21 سطر، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: - 255]
خط: نسخ، كا: احمد سروي، تا: 1071ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 1گ (2 ر و پ)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31 سم [ف: 16-309]
آغاز: اذا شئت ان تحيي فمت عن عوائق عن الحس خمس ثم عن مدركاتها و قابل بوجه النفس عالم قدسه فذاك حيوة النفس عند مماتها
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1073ق [نشريه: 2-99]
بي كا، تا: 1079ق [نشريه: 7-712]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1081ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج
قهوه اي، 2گ (200پ-201ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 90-14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1081ق؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 2ص (386-387)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-373]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2337/51
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 6-417]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: كمال الدين محمد تويسركاني، تا: 1084ق؛ جلد: مقوايي، 2گ (4ر-5ر)، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 296-5]
آغاز: بعد بسمله. اللهم ليس لك شريك فارجوه و لا وزير فارسوه اطعتك بمنك فلك المنة؛ انجام: اللهم في زمرة المتقين بعيد امن النار المنحطة برحمتك يا عزيز يا متعال با ارحم الراحمين.
خط: نستعليق، كا: محمد بن نعمت طبسي، تا: 1091ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج حنايي، 1ص (170)، 25 سطر [سنا: ف: 2-190]
خط: تعليق، كا: شهاب الدين علي حسني حسيني ديباجي، تا: با تاريخ 1098ق، جا: كرمان؛ در ص 267 آن نيز دو بيت از ابن سينا است: «صانوا جمالك بالتبرقع ضلة ** واري السفور لحسن وجهك اصوانا/ كالشمس يمتنع اجنلاءك نورها** و اذا اكتسي برقيق غيم امكنا»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 1ص (271)، سطور چليپايي (11/4×20)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 513-3]
آغاز: اللهم ليس لك شريك فارجوه و لا وزير فارسوه اطعتك بمنتك فلك المنة
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (108پ)، 29 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 624-38]
آغاز: ايضا مناجات للشيخ الرئيس روح الله روحه - الهي و اله الموجودات المحسوسات، يا واهب النفوس و العقول؛ انجام: و اليك الجود و البقاء. فسبحان الذدي بيده ملكوت كلشيئي، و اليه ترجعون.
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 18 ذيقعده 1283ق، جا: توس [ف: 3-512]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج حنايي، 1ص (20)، 21 سطر (7/5×14)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 142-13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: حدود شوال 1317ق [عكسي ف: 1-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: يد الله كجوري نظر پاك، تا: 1352ق؛ 3گ، 12 سطر، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 1-248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته تحريري، كا: يدالله، تا: 1357ق؛ 3ص (37-39) [ف: 3-121]
بي كا، بي تا؛ جلد: ميشن سياه، 17 سطر [ف: 9-188]
نسخه اصل: ليدن (2479-1464 Cod. 1020a Warn)؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-613]
نسخه اصل: ليدن 177 .Cod. Or؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-626]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 1گ (180ر و پ) [ف: - 479]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (37)، 23 سطر (11/5×22)، اندازه: 17×28 سم [ف: 1483-9]
نسخه اصل: آستان رضوي. گويا در دنبال الحكومة (ش 694)؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-254]
al-xuṭbat-ul jāmi‘a
كرماني، محمد كريم بن ابراهيم، 1225-1288 قمري
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
خطبه اي است در اشاره به برخي از مسائل فلسفي با استفاده از خطب مأثوره ائمه عليهم السلام.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 302/2
آغاز: الحمدلله الذي لا من شيء كان و لا من شيء كون ما قد كان اعجز الاوهام ان تنال الا وجوده و حجحب العقول ان تتخيل ذاته؛ انجام: من صف فقد أثبت و من لم يصف فقد نفي كلا الامرين خطا سبحانه و تعالي مما يقول الظالمون علواً كبيراً.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 6گ (26پ-31ر)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 1-222]
متفرقه/ فارسي
xotbe-ye jolūs-e šāh soltān hoseyn bar taxt-e saltanat
مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، 1037-1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2721/9
آغاز: خطبة لمولانا العلامه الملا محمد باقر المجلسي اعلي الله مقامه في جلوس الشاه سلطان حسين الصفوي علي سرير السلطنه، بسمله، تبارك الذي بيده الملك و هو علي كل شي قدير نحمدك اللهم يا مالك الملك توتي الملك من تشاء و تعز من تشاء بيدك الخير و انت علي كل شي قدير ملك العظمه و القدره؛ انجام: ظلال عدالت امين الدين سلطان سلاطين روي زمين و خاقان خواقين باعز و تمكين برمفارق عالميان مخلد و بر دوام بوده باشد بمحمد و آله الطاهرين تمت و الحمد لله.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 8ص (359-352)، 17-18 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 50-9]
xotbe-ye hazrat-e rasūl
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 96
آغاز: بسمله - الحمدلله الذي خلق السموات و الارض
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ خطبه ها و استغفارنامه به خط نسخ و شرح آن ها و طريقه بدوح به خط نستعليق است؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا با كاغذ سبز، 12گ، مختلف السطر (8×15)، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 310-1]
xotbe-ye hazrat-e zahrā
درباره ازدواج.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8890/4
آغاز: خطبة معروفة للزهراء عليها السلم. بسمله. الحمدلله الذي خلق آدم من صلصال كالفخار و خلق حواء منه جليلة المقدار؛ انجام: واقول قولي هذا و انا استغفرالله لي و لكم ايها الحاضرون انه غفور رحيم جواد كريم.
بي كا، تا: قرن 9؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 1ص (8ر)، ابعاد متن: 10/5×17/5، اندازه: 14/6×23/3 سم [ف: 244-29/1]
خطبه حضرت زينب (علها السلام)- احتجاج حضرت زينب (علیها السلام) با يزيد
xuṭbat-un xutiba bi-hā
باب، علي محمد بن محمد رضا، 1236؟-1266 قمري
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 3725/18
خط: نسخ، كا: غلامرضا متخلص به حيران، ب يتا؛ مجدول؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي روكش تيماج ماشي، 4ص (197-200)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 1765-5]
الخطبة الخمرية = دعاء التقديس/ عرفان و تصوف/ عربي
al-xuṭbat-ul xamrīyya = du‘ā’-ut taqdīs
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در اين نيايش شيخ به خدا باز مي گردد و به او مي گويد كه من پيرو محمدم و مي پذيرم كه مي گساري ناروا است مگر اين كه سرنوشت چنين است و سرشت مردمي چنين مي خواهد كه به دو بهانه آن را بنوشم، يكي اين كه چون در شهرهاي ناسازگار و باخيز هستم ناگزيرم خود را با آن درمان كنم، ديگر آن كه تو در كتاب خويش گفته اي «و منافع للناس» و من مي خواهم دريابم كه تو راست گفته اي و بدان گواهي دهم. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله و به نستيعن. اللهم لاشريك لك، فارجوه و لاوزير، فارشوه. اطعنك بمشيتك... و اني مقر بتحريم هذه الخمرة و شاهد من نكاتها في الاخرة...
انجام: و ادخلني في زمرة المقربين، مقربا من القدس الاعظم، مبعدا عن حضيض الجهنم، لانك انت العزيز الاكرم - تم الدعاء.
[ف. مهدوي ص100 ش 71؛ ف. قنواتي ش 129؛ دنا 894/4 (6 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: اوايل قرن 11؛ تملك: محمدعلي حسيني؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج زرشكي، 1گ (366)، 11 سطر (10×14)، اندازه: 18/5×29/5 سم [ف: 312-40]
آغاز: برابر؛ انجام: زدت هذه المناجات بامر من جمع جميع الكمالات... و هو الشيخ الاسعد الشيخ محمد بن المرحوم الشيخ الشهيد المظلوم الشيخ علي بن نعمة الله علي العالمين بن خاتون... و انا العبد الراجي عفو ربه الغني و شفاعة نبيه و الوصي احمد بن محمد بن احمد بن نعمة الله بن خاتون... و ذلك سنة 1057
خط: نسخ، بي كا، تا: 1057ق؛ 1گ (646) [ف: 15-208]
آغاز: برابر؛؛ انجام: فاحشرني اللهم في زمرة المتقين بعيدا من النار المجهظمة برحمتك يا عزيز و يا متعال و يا ارحم الراحمين. تمت الخطبة
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1073ق [نشريه: 2-98]
بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ مقوايي، 1ص (116) [ف: 4-372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عبدالقادر، تا: 1263ق؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج سرخ، 1ص (36)، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: ذيحجه 1283ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 40ص (40-1)، 22 سطر [عكسي ف: 4-398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 4 ذيحجه 1283ق؛ به نام «دعاء القديس» ياد گرديده؛ 1گ (59) [ف: 3-513]
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-109]
آغاز: برابر؛ انجام: انك انت الاعز الاكرم العزيز الكريم الروف الرحيم رب اختم بخير يا كريم
در عنوان رساله آمده است: «من كلام الشيخ الرئيس علي بن سينا حسين شرب الخمر علي سبيل المناجات»؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1287ق، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (33پ-34ر)، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 30-207]
خط: شكسته، بي كا، بي تا؛ 1ص (176پ) [ف: - 338]
xotbe dar bāb-e neveštan-e hebe
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3029/11
خط: نسخ، بي كا، بي تا [ف: 6-192]
xotbe dar hekmat
وحيد قزويني، محمد طاهر بن حسين، 1015-1112؟ قمري
vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607 - 1701)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 799/12
خطبه ميرزا طاهر واقعه نويس در حكمت؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 [ف: 5-178]
xuṭbat-ud dars
فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟-606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
در 3 «مسئله»، در مسائل اصول (توحيد) و برخي از فروع. رازي در پايان بخش اصول، قاعده اي براي استخراج كل احكام از قرآن ياد مي كند.
آغاز: الحمد لله الذي يستجيب لعظمته...
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: شنبه 19 صفر 723ق؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي، 6ص (297-302)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-83]
انجام: المسئلة الثالثه انه تعالي عالم و الدليل عليه ان القادر انمايوجد الشيء اذا قصد... فيلزم ان يكون تلك التصورات
خط: نستعليق متوسط، بي كا، تا: قرن 13؛ كاتب در آغاز آن مي نويسد: «بعد از اين در آن مجموعه رساله در اعتقاد كم تر از يك ورق آن از محمد غزالي بعد از آن مشكاة الانوار... ثم بعد ذلك كتاب لفخر الدين الرازي سماه بخطبة الدرس. قال فيه بعد كلام لافائدة مهمه في نقله و لنشرع اولا في علم الاصول فنقول الموجودات اما ان يقال انها باسرها واجب الوجود لذواتها او ممكنة الوجود... او الواحد منها واجب لذاته و الباقي ممكن الوجود لذاته»؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (90پ-91ر)، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 22-303]
xotbe dar fazīlat-e hazrat-e ‘alī
مشهد؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 25/8 فرخ
منقول از مشارق الانوار برسي و خطبه بيان و رواياتي در فضل اهل بيت و نامه حضرت امير به مالك اشتر و احاديث و اشعاري در روضه خواني؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: حسين بن علي اكبر اصفهاني، بي تا، جا: نجف اشرف؛ كاغذ الوان؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 15×20 سم [ف: - 197]
xotbe-ye dīvan-e hakīm šafā’ī
ميرزا تقي
mīrzā taqī
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3735
آغاز: تبارک الله ازين خيالات موزون دلفريب که به شگرف کاري کلک ابداع بر صفحه ظهور جلوه نماست؛ انجام: بس کنم زين سبب از سحر طرازي که مگس ** زحمتم مي دهد از بس که سخن شيرين است
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: کاغذ ترمه، جلد: رويه پارچه، 14گ، 15 سطر، اندازه: 9/3×16/3 سم [ف: 2-226]
xotbe-ye dīvan-e šeyx feyzī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2665/3 نثر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمدمعصوم، تا: قرن 11؛ 3ص (238-236) [ف: 423-8]
xotbe-ye rā’īye
اردبيلي، ابراهيم بن حسين، ق14 قمري
ardabīlī, ebrāhīm ebn-e hoseyn (- 20c)
در نعت اميرالمؤمنين و ذكر وصيت آن حضرت به تقوا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17000ض
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: ربيع الاول 1318ق؛ جلد: چرم قهوه اي، 3ص (176-178)، اندازه: 13×21 سم [ف: 121-47/1]
xuṭbat-ur rāzī
فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟-606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
از منشآت وي و اين خطبه بسيار كوتاه است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/66
آغاز: الحمد لله المتوحد بالعظمة و الكبرياء المتفرد بالعز و البقاء
خط: نسخ، بي كا، تا: 19 صفر 723ق، جلد: تيماج كرم قهوه اي، 1ص (302)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-84]
xuṭbat-u rasūl-il lāh fī tazwīj-i ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/9
به نقل از شيخ ابوالحسن علي بن شاذان؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 2ص (20-19) [مختصر ف: - 331]
xuṭbat-ur riḍā
علي بن موسي (علیه السلام)، امام هشتم، 153-203 قمري
alī ebn-e mūsā, emām-e haštom (771 - 819)‘
خطبه مختصري است منسوب به حضرت علي (علیه السلام) در ترغيب به تزويج و چندين حديث مختلف كه همه از كتاب غوالي اللئالي (ابن ابي جمهور احسايي) نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2859/32
آغاز: روي معاوية بن حكيم قال خطب الرضا (علیه السلام) بهذه الخطبة. الحمدلله الذي حمد في الكتاب نفسه و افتتح بالحمد كتابه و جعل الحمد جزاء محل نعمته؛ انجام: قال و ماجزاء الله من انعم عليه بالتوحيد... فقد اشرك لانه لو كان علي شي لكان محمولا و لو كان.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سفيد و زرد، جلد: تيماج مشكي، 8ص (103-110)، اندازه: 8×18 سم [ف: 200-10]
خطبة الزهراء- اللمعة البيضاء في شرح خطبة الزهراء
xuṭbat-uz zahrā (s) = xuṭbat-ul lumma
فاطمه زهرا (سلام الله علیها)، - 11 قمري
fāteme zahrā (s) (- 633)
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 32/46-6136/2
آغاز: بسمله من خط الشهيد عزالدين محمد بن علي بن عبدالله بن عشيش رحمه الله تعالي و هي خطبة فاطمة الزهرا بنت محمد صلي الله عليه و آله و سلم ما لفظه نقلت من خط والدنا السيد الامام العلامة فخر الدين عبدالله بن المادي بن الميرالمؤمنين علي بن حمزة عليهما السلام مالفظه بسمله من خط الامير للحسين عن جابر بن عاصم بن عياض القضاعي انه لما بلغ فاطمة عليهما افضل الصلوة والسلام فدکاً قالت هذه اول غدرة؛ انجام: و الحمدلله کثيراً و تم الخبر و خاب من کفر و صلي الله علي سيدنا محمد و علي آله و سلم
نسخه عکسي است؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 5گ، 21 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3-1723]
خطبه شرح ارشاد- الاقتصاد في شرح الارشاد
xotbe-te š.-e hedāye
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 996/6
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج مشکي، 1گ، اندازه: 10×18 سم [ف: 3-1362]
xuṭbat-uš šiqšiqīyya
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
از نهج البلاغه. خطبه مشهوري است در بيان استحقاق خلافت حضرت، صبر، نتايج سوء مديريت، نفرت مردم از عثمان و بيان وظيفه علما در مقابل ظلم. بر اين خطبه شروح فرواني نگاشته شده است.
آغاز: بسمله. اما و الله لقد تقمصها فلان و انه ليعلم ان محلي منها محل القطب من الرحي ينحدر علي السبيل...
[دنا 895/4؛ مكتبة اميرالمومنين 222/4]
شرح و حواشي:
1- شرح خطبة الشقشقية؛ كاشاني، فتح الله بن شكرالله (- 988)
2- شرح خطبة الشقشقية؛ حسيني، شريف بن نورالله (- 11)
3- شرح خطبة الشقشقية؛ حسيني جرجاني، ابراهيم بن محمد (- 11)
4- شرح خطبة الشقشقية؛ نائيني، محمد رضا بن رشيد (- 12)
5- خطبه شقشقيه (ترجمه)؛ تقيا، محمد (- 13)
6- شرح خطبة الشقشقية؛ رضوي، محمد صادق (- 13)
7- خطبه شقشقيه (ترجمه)؛ حسيني، محمد خليل (- 13)
8- الاربعون حديثاً (با ترجمه منظوم)
9- شرح خطبة الشقشقية (4 عنوان)
خط: نسخ، بي كا، تا: 1082ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (326پ-327ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 113-14]
آغاز: برابر؛ انجام: علي كلام قط كأسفي علي ذلك الكلام الا يكون اميرالمؤمنين بلغ حيث... من الاولين و الآخرين
خط: نسخ، كا: عبدالله بن عبدالله خراساني، تا: قرن 13؛ اهدايی: رهبري، فروردين 1374؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: مقوا، 1گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-298]
خط: نسخ، كا: ابراهيم موسوي، تا: 1236ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: مقوايي با تيماج ترياكي، 67گ (128-194)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1052-3]
xotbe-ye šeqšeqīyye (t.)
؟ قمي، محمد طاهر بن محمد حسين، - 1098 قمري
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (- 1687)
وابسته به: خطبة الشقشقية؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
[فهرستواره منزوي 376/9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2479/3
آغاز: بسمه. و به نستعين و من خطبة له (علیه السلام) و هي معروفة بالشقشقية و المقمصة اما و الله لقد تقمصها... ترجمه از جمله: خطبه هاي حضرت امير... خطبه ايست كه معروف و مشهور است بخطبه شقشقيه و مقمصه؛ انجام: و بر آن قاطع ديت بر آن كس
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 14ص (697-710)، 17 سطر (10/5×20)، اندازه: 19×30 سم [ف: 1248-9]
xotbe-ye šeqšeqīyye (t.)
حسيني قزويني، محمد تقي بن امير مؤمن،- 1270 قمري
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men (- 1854)
وابسته به: خطبة الشقشقية؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
ترجمه اي به نظم و نثر است از خطبه شقشقيه. مؤلف ابتدا قطعه اي از خطبه را مي آورد پس از آن ترجمه نثر و بعد از آن ترجمه نظم آن را بيان مي كند.
آغاز: الحمدلله کما هو اهله... اما بعد چون تحصيل نور ايمان و تطهير قلب از ظلمت نفاق در ايام مهلت و مدت محنت از اهم مهمات بود. بسمله ترجمه آن اين است: شكفته باز گل شمسه خور خاور ** پي سلام امير غدير قدر و قدر... به شكوهاش كه در شقشقيه است انين ** به آن خطيب امين خدا امام بشر اما و الله لقد تقمصها ابن ابي قحافة آگاه باش بخدا سوگند هر آينه... قسم بذات خدا خلعت خلافت را ** كشيد پور قحافه چو پيرهن در بر.
انجام: هميشه جان جهان از جمال او پر نور ** هميشه روي زمينرز اهل بيت او انور/ جهان بحجت قائم منور از او دايم ** شكفته عالم و آدم بداده داور
[الذريعه 203/7؛ چند ترجمه 222/13؛ دنا 895/4؛ فهرستواره منزوي 376/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشكي، 4گ (1ر-4پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 38-495]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: قرن 13؛ كاتب از مترجم به «سلمه الله» ياد كرده، همراه با چند كار ديگر منسوب به همو؛ 9گ (1پ-9ر) [ف: 1-53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1237ق؛ در ادامه لعنيه سيد تقي قزويني كه مخمس آن سروده ملاحاجي محمد مازندراني است در دوازده بند و نيز مخمس قصيده برده و... آمده؛ جلد: تيماج سياه، 4گ (194پ-197پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 107-33/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 16 رمضان 1237ق، جهت سيد مهدي؛ 11گ (58پ-68ر)، 14 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [محدث ارموي مخ: 3-1610]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1243ق؛ 4گ [ف: - 122]
آغاز: برابر؛ انجام: علي با انبياي اولين بود ** علي با اولياي اخرين است/ از و در موج درياي معاني ** ازو علم مياني زان اين است
خط: نستعليق و نسخ تحريري، كا: محمد باقر مغاضي، تا: قرن 14، جا: تهران مدرسه سپهسالار؛ از روي نسخه شماره «پيوسته 6847» مورخ 1257ق موجود در كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري «سپهسالار» تهران به دستور مرحوم ضياء الدين ابن يوسف شيرازي كتابت شده؛ كاغذ: دفتري، 5گ (43-47)، 18 سطر، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 448-28]
خط: نسخ، كا: حسين بن شيخ علي شالي، تا: 27 شعبان 1316ق؛ 12گ (30پ-41)، 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [محدث ارموي مخ: 3-1611]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ 2گ، اندازه: 15×28 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 17گ (1-17)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 11-2063]
xotbe-ye šeqšeqīyye (t.)
تقيا، محمد، ق13 قمري
taqīyā, mohammad (- 19c)
وابسته به: خطبة الشقشقية؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
به نثر و نظم.
[دنا 895/4؛ الذريعه 172/9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7423/1
خط: نستعليق، كا: محمد حقير كاتب، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 20گ (1-20)، 12 سطر (6×11/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 556-16]
xotbe-ye šeqšeqīyye (t.)
حسيني، محمد خليل، ق13
hoseynī, mohammad xalīl (- 13c)
وابسته به: خطبة الشقشقية؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
به خواهش: شاهزاده محمد علی
ترجمه فارسي خطبه شقشقيه حضرت امير المؤمنين است، مترجم نخست بخشي از عبارت عربي خطبه را آورده سپس به ترجمه آن پرداخته است، نام مؤلف در مقدمه رساله آمده، ليكن در منابع موجود يافت نشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12927
آغاز: الحمد لله رب العالمين... اما بعد: اين چند كلمه اي است كه حسب الأمر... بر خطبه مشهور شقشقيه و مقمصه بر سبيل ترجمه موضحه از بعضي مطالب و معاني؛ انجام: گفت ابن عباس تأسف نخوردم من بر سخني هرگز مثل تأسف خوردن من بر آن كلام كاش امير المؤمنين مي رسيد از اين سخن بجائي كه مي خواست.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1212ق؛ مصحح، قبل از برگ 4 چند برگ افتادگي دارد؛ مهر: «يا هادي المضلين» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 30گ، 9 سطر (8/5×12)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 797-32]
xuṭbat-uš šiqšiqīyya (bā t.)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7065/3
از روي نسخه شيخ محمد اعرف كرني فاضل مشهور، با ترجمه فارسي در هامش؛ خط: نستعليق، كا: محمد مومن بفرويي، تا:
ميانه هاي ذيقعده 1030ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 15 سطر (7×11)، اندازه: 13×20 سم [ف: 443-16]
xuṭbat-u salāt-il ‘īd
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
خطبه اول ودوم نماز عيد است که از اميرالمؤمنين عليه السلام نقل شده است.
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 770
آغاز: هذه خطبة مؤلفة من فصوص يواقيت الکلام اعوذ بالله... خطبه اول بعد از نماز عيد بسمله الحمدلله المتطول علي البرايا بجوده السابق علي الوجود المتفرد بالعطايا بالباس لباس الوجود علي الموجود؛ انجام: و اغفراللهم امواتنا الماضين و سلم احيائنا الباقين واجعل اللهم عواقب امورنا خيراً بمحمد و آله الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 7گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف مخ]
xotbe-ye tāle‘-e mow‘ūd
انشاء يكي از منشيان است كه براي طالع مولودي خاص يا مطلق طالعنامه نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6292/2
آغاز: بسمله حمدي كه زبان از بيان آن عاجز آيد و سپاس كه و هم از ادراك آن فروماند آفريدگاري راجل جلاله... اما بعد نزديك اهل تحقيق محقق است كه صور موجودات عالم سفلي نموذجات عالم علوي است
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: سمرقندي شكري، جلد: مقوا نخودي، 63 دفتر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 19-273]
al-xuṭbat-uṭ ṭantajīyya = al-xuṭbat-ut taṭnajīyya
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
خطبه اي است منسوب به وجود مبارك حضرت علي (علیه السلام) كه طي آن حضرت فضايل خويش را برشمرده است و چون در بخشي از آن خطبه چنين آمده «... انا الواقف علي التطنجين...» به خطبه تطنجيه معروف گرديده است. در «المجموع الرائق» نگاشته 703ق و «انوار المشارق» برسي نگاشته 773ق ياد شده است. سيد كاظم رشتي شرحي بر اين خطبه نگاشته و در سال 1207ق چاپ شده است.
آغاز: الحمدلله الذي فتق الاجواء و خرق الهواء و علق الارجاء و اضاء الضياء.
[دنا 896/4؛ الذريعة 201/7]
شرح و حواشي:
1- شرح الخطبة التطنجية = شرح خطبه تطنجيه = شرح الخطبة
البطيحية = ارشاد المسترشدين؛ رشتي، كاظم بن قاسم (1212-1259)
2- شرح الخطبة التطنجية
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد اول الي قوله: و لقد رايت آه، جلدثاني از: و لقد رايت آه؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (28پ-31پ)، 11 سطر (8×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-365]
آغاز: برابر؛ انجام: الحي الذي لا يموت اعتصمت بذي العزة و الجبروت استعنت بعظمة الله ما اخاف و احذر و الحمدلله
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، 5گ (66پ-70پ)، 21 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 208-35]
آغاز: برابر؛ انجام: للشيخ رجب الحافظ البرسي، رحمة الله تعالي. تمت.
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ 5ص (328-324) [عكسي ف: 162-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و باقي الحديث في مجلد السابع من بحار الانوار در صفحه بعد قطعه اي از حديث هبوط ملائكه براي ياري جناب سيد الشهداء
در فهرست با عنوان «فضائل اميرالمؤمنين» آمده. نخست خطبه البطيحيه (يا طتنجيه) سپس چند خطبه و حديث ديگر منسوب به آن امام؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 25ص (263-287)، اندازه: 11×21/5 سم [ف: 799-23]
و چند خطبه ديگر؛ خط: نستعليق، كا: محمد بن جمشيد مراغي، تا: حدود 1241ق؛ 2گ (71پ-72پ) [مختصر ف: - 331]
آغاز: برابر؛ انجام: واصف اليها الثالث عشر اسماء وصي. ثم ركب و مضي.
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 1286ق؛ مهر: «پيرو دين محمد عباس»؛ 6گ (2پ-7پ) [ف: 3-120]
آغاز: برابر؛ انجام: يصدر الناس اشتاتا ليروا اعمالهم فمن يعمل مثقال ذرة خير يره... تمت
خط: نسخ، كا: محمد بن علي بن محمد برغاني قزويني، تا:
چهارشبه 13 ذيقعده 1351ق، جا: نجف اشرف؛كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي رويه كاغذي، 36گ (334-369)، اندازه: 17×22 سم [ف: 21-1]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوانا، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا قهوه اي، 4گ (117پ-120پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-414]
خطبة العجماء- خطبة مهملة
’xuṭbat-ul ‘ajmā
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 195/3
آغاز: بسمله حمد له فيقول العبد المذنب الواثق... البيان؛ انجام: و يمكث... ثمانون عاما و قيل لهم سلاماً سلاماً.
از عبد الخالق در 1258ق منقول از خط شيخ محمد بن حسن حرعاملي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ كاغذ: فستقي، جلد: تيماج مشكي، اندازه: 11/5×20 سم [ف: -178]
خطبة العجماء (با ترجمه)- خطبة مهملة (با ترجمه)
xuṭbat-un ‘irfānīyya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9440/4
به عربي و چهار تا؛ خط: نستعليق ترك، بي كا، بي تا؛ كاغذ: استانبولي، جلد: مقوا عطف تيماج ترياكي، 10ص (165-174)، 18 سطر (12/5×18)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 368-17]
xotbe-ye ‘aqd-e ādam va havvā
خطبه اي است که حضرت آدم هنگام عقد نمودن حضرت حوا خوانده است و براي آن خواص و اثراتي نقل شده است که خوب است بنويسد و به همراه دارند.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 6622-33/172
آغاز: بسمله روايت کنند از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) که فرمود خداي تعالي حوا را که آدم عقد کرد اين خطبه را خواند... خطبه آدم عليه السلام اينست که بسمله الحمد ثنايي و الکبرياء ردائي هو الله الذي لا اله الا هو الحي القيوم؛ انجام: احفظ صاحب هذا التعوند من شر الجن والانس برحمتک يا ارحم الراحمين
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1221ق؛ جلد: کاغذي، 26گ، 11 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 3-1723]
xuṭbat-u ‘aqd-in nikāḥ
تبريزي، عبدالغفار بن محمد مهدي
tabrīzī, ‘abd-ol-qaffār ebn-e mohammad mahdī
رساله اي است مختصر در احكام عقد نكاح و مؤلف در آن از خطبه عقد حضرت امام جواد سود جسته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11388/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين... ان هذه الخطبة الشريفة الماخوذة من خطبة مولانا الولي المطلق سيدنا الجواد ابي جعفر محمد بن علي بن موسي عليهم السلام؛ انجام: و لكن في ملاحظة الشقوق تلك الكافية و الحمدلله اولا و آخرا و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، كا: محمد امين بن علي محمد ف موسوي جزائري، تا: 16 ربيع الثاني 1310ق؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (50-53)، 16 سطر، اندازه: 8/5×14 سم [ف: 28-648]
xotbe-ye ‘aqd va nekāh
احسائي، احمد بن زين الدين، 1166-1241؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
اين خطبه حاوي حمد و ثناي الهي و بيان اينكه به امر الهي طفل به وجود مي آيد و به امر الهي رشد مي كند و نكاح از امور لازم حيات و لازم آدمي است و از اموري است كه خدا را بدان نظر رحمت بسيار است. به ظاهر اين خطبه مي بايست در مراسم عقدها خوانده شود و شيخ احمد هم سعي كرده آن را به صورت نثر مسجع و مقفاي خاصي درآورد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 755/6
آغاز: بسمله و به نستعين، الحمدلله الذي تجلي بزواهر جواهر اسمائه جبهة كل ذي بال و يزين بغوالي؛ انجام: و استغفرالله و لكم انه تواب غفار
كا: عبدالرحيم بن ولي محمد اردبيلي، تا: 1240ق؛ كاغذ: فرنگي، فستقي، جلد: تيماج مشكي، 3ص (151-153)، 30 سطر (9/5×21)، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 217-8]
xuṭbat-u ‘alī
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
آغاز: (... علي منبر الكوفة و هي آخر خطبة خطبها) احمد الله و اثني عليه... ثم قال معاشر الناس كيف انتم اذا خرج المشرقي و تحرك المغربي؛ انجام: الامن اتي الله بقلب سليمو
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: ترمه سپاهاني، جلد: تيماج قرمز، اندازه: 12×18 سم [ف: 12-257]
نسخه اصل: اياصوفيا ش 2052؛ خط: نسخ، كا: مبارك بن اصيل بن محمد بن نجيب ملقب به نجم قرطاسي، بي تا؛ 2گ (164-165)، 13 سطر [فيلم ها ف: 1-448]
xuṭbat-ul ‘īd
غير همانند:
آغاز: الحمد لله الذي خلق السماوات و الارض
كا: محمد جواد بن اسماعيل حسيني نجومي، بي تا [دليل المخطوطات: 1-231]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الحمد من غير حاجة فيه الي حامديه طريقاً من طرق الاعتراف بلا هويته و صمد انيته و ربانيته؛ انجام: الي ابي محمد الحسن بن علي عليهما السلام بما امدلهم من طعامه و انصرف غنيهم و فقيرهم برفده الي عياله.
متن خطبه ايست كه براي روز عيد و يا نماز آن انشاء شده؛ بي كا، بي تا؛ جلد: چرم قهوه اي، 6ص (594-599)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 560-9]
xuṭbat-u ‘īd-il fiṭr
؟ كرماني، محمد كريم بن ابراهيم، 1225-1288 قمري
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 494/4
آغاز: بسمله الحمدلله الذي مد نقطة الكينونة في عالم البينونة بالالف الابداع؛ انجام: و ليوفوا نذورهم و ليطوفوا بالبيت العتيق
خط: نسخ، كا: اسدالله سرجاني كرماني، تا: 1314ق؛ جلد: ميشن مشكي، 11ص (208-218)، 15 سطر، اندازه: 14×21/6 سم [ف: 5-45]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3011/4- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-781]
xuṭbat-u ‘īd-il fiṭr
غير همانند:
آغاز: الحمدلله رب العالمين باري الخلائق أجمعين الذي لابدء لأوليته و لاغاية لأزليته القائم قبل الأشياء
اين خطبه به نام احمد شاه قاجار انشاء شده است؛ خط: نسخ معرب، كا: ميرزا حسن معروف به آقا كوچك، تا: قرن 14؛ 4گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2-69]
آغاز: خطبه اول: الحمدلله الذي لايخفي عليه انباء المتظلمين و لايحتاج في قصصهم الي شهادة الشاهدين. آغاز خطبه دوم: الحمدلله نحمده و نستعينه و نؤمن به و نتوكل عليه و نشهد ان لا اله الا الله.؛ انجام: و ابوهما علي المرتضي و جدهما محمد المصطفي صلوات الله عليهم اجمعين.
دو خطبه است كه براي قرائت در نماز عيد فطر انشاء شده اند؛ خط: نسخ جلي معرب، بي كا، تا: ذيقعده 1303ق؛ مجدول مذهب محرر مرصع؛ واقف: فتح الله خان خلف محمد ابراهيم خان قاجار شامبياتي، ذيحجه 1303؛ جلد: تيماج قهوه اي، 17گ، 9 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 38-531]
آغاز: بسمله. يكبر سبع مرات الله اكبرالله اكبرالله اكبر لا اله الا الله و الله اكبر و لله الحمد علي ما هدانا الله اكبر؛ انجام: ايها الناس اتقوا ربكم ان زلزلة الساعة شئ عظيم.
نسخه اصل: مكتبة الجامع الكبير، صنعا، شماره 647؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 2ص (18-19)، 21 سطر [عكسي ف: 3-202]
xuṭbat-u ġadīr
خطبه غدير خطبه اي است كه پيغمبر اسلام در حجة الوداع به غدير خم بيان كرده و در آن خطبه ولايت علي عليه السلام را بنا بر قول شيعيان گوشزد مسلمانان فرموده قبل از خطبه در اين نسخه مقدمه اي در چهار صفحه راجع به آن آمده.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1516/1
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي علا بتوحيده و دلي في تفريده؛ انجام: الحمد لله الذي فضلنا علي جميع العالمين.
كا: احمد مهندس، تا: 1263ق، كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، تيماج ترياكي، 22ص (1-22)، 24 سطر (7×13/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 158-10]
xotbe-ye qadīrīye (t.)
كلباسي، محمود بن محمد مهدي، ق14 قمري
kalbāsī, mahmūd ebn-e mohammad mahdī (- 20c)
مترجم ميرزا محمود کلباسي و چند برگ آن وسيله ميرزا حسنعلي مرواريد. در آخر نسخه مخمسي در مدح حضرت علي (علیه السلام) از صامت.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 452
آغاز: بسمله احتجاج النبي (صلی الله علیه و آله) يوم الغدير... در سال 12 از هجرت که سال آخر عمر مبارک حضرت پيغمبر (صلی الله علیه و آله) بود جبرئيل در ناحيه؛ انجام: و مجمعي حطب علي البيت الذي ** لم يجتمع لولاه شمل الديني
كا: آقا ميرزا حسنعلي مرواريد، تا: 20 ربيع الثاني 1360ق؛ ماشين شده است، آخر نسخه آمده: «اعتذار. نسخه فوق را جناب مستطاب آقاي حاج ميرزا محمود کلباسي مرقوم و دستور فرموده بودند پاکنويس نمايم ولي بعلت مفقود شدن چند ورق آن و مسافرت مشاراليه موفق نشده تا اينکه اخيرا مزاحم جناب مستطاب آقاي آقا ميرزا حسنعلي مرواريد شده بسعي و اهتمام مشاراليه ترجمه و در تاريخ بيستم ربيع الثاني 1360 هجري پاکنويس آن خاتمه يافت. علي اصغر ضرابي»؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 36ص، 19 سطر (12/5×16/5)، اندازه: 17×21 سم [ف: 55-2]
xotbe-ye qadīrīye (t. manzūm)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24196
آغاز: نازل شدن بيامد برش با زروح امين فرحناك؛ انجام: بلي كاسه لبريز كرده زآب بيابند
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ [رايانه]
الخطبة الغراء- الخطبة التوحيدية
الخطبة الغراء- مناجات
الخطبة الغراء- الخطبة
xuṭbat-un ġarība
خطبه اي است عربي در نعت واجب الوجود كه حاوي اصطلاحات عرفاني و فلسفي است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 399/5
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة علي رسول الله و آله آل الله. بعد فالموجود الحق هو الواجب الوجود بذاته الواجب الوجود بجميع جهاته و الاتم يكن حقًا؛ انجام: للحكم العدل في يوم العدل الجامع لاصحاب العدل في مواقف
خط: شكسته نستعليق و نسخ بد، بي كا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج مشكي، 2ص (73-74)، 18 و 19 سطر (12×16/5)، اندازه: 17×21 سم [ف: 384-1]
xotbat-on fī asāmī-yes sovar-el qorānīyya
شيخ علاء الدين محمد.خطبه اديبانه و شيوايي است كه در ضمن آن، اسامي سوره هاي قرآن از فاتحه تا ناس آمده است. از مرحوم تقي الدين كفعمي (905ق) خطبه اي همانند خطبه حاضر مي شناسيم كه در مجله تراثنا (ش 28 صص 229-231) به چاپ رسيده است. خطبه حاضر، متأسفانه در اين نسخه، به صورت كامل موجود نيست و در ابتداي آن آمده است: «من جملة خطب التي أنشأها الشيخ الأجل الفاضل الفقيه اليشخ علاءالدين محمد غفرالله ذنوبه».
نجف آباد؛ حججي؛ شماره نسخه: 23/8
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي فتح بفاتحة الكتاب أبواب الرحمة علي العالمين و جعل ذبح بقرة بني اسرائيل عبرة للعالمين و فضل آل عمران علي العالمين؛ انجام: الهي بحق من نزلت عليه الهمزة و الفيل و نصرت قريشاً ببركة البت الذي هو بناء الخليل و أمرت المؤمنين بالصلاة و اعطاء الماعون و وعدتهم بشرب الكوثر الذي لايذوقها الكافرون.
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام (چند سطر از آخر خطبه)؛ 2گ (65پ-66پ)، اندازه: 15/5×17 سم [ف: - 54]
xuṭbat-un fi-l i‘tiqādāt
خطبه اي است مختصر که درقالب آن اعتقادات يک شخص بيان شده است.
قائن؛ مدرسه جعفريه؛ شماره نسخه: 102/5
آغاز: أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريک له الهاً واحداً أحداً فرداً صمداً حياً قيوماً لم يتخذ صاحبة ولا ولداً وأشهد أن محمداً صلي الله عليه وآله
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 952ق؛ جلد: مقوايي، 3گ (83-85)، اندازه: 13×19 سم [كتابخانه هاي قائن: ف: 88]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1687/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-136]
xuṭbat-un fī ba‘ḍ-i ma‘rifat-i bism-il lāh-ir raḥmān-ir raḥīm
جيلاني، عبدالكريم بن ابراهيم، 767-832 قمري
jīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366 - 1429)
با اين عناوين: - باب ما يلزم المريد من التعلق بحرف البا و ادابه و بداية امره؛ -فصل و معني البين و هو البعد و الفراق و النوي؛ - فصل و اما البين والبراز و البراة فهو محل ارفع من هذا المحل...؛ - فصل في معني الراة؛ - فصل و اما البين و البراز و البراة فهو محل ارفع من هذا المحل...؛ - فصل في معني البراة؛ - فصل ما يلزم المريد من التعلق بالسين و آدابه؛ - فصل في معناه السلوك في الطاعات؛ - فصل و اما خروج المرء عن طور الفحشا و المنكر...؛ - فصل في معني الصبر؛ - فصل في معني الفكر؛ - باب ما يلزم المريد من التعلق بالميم و آدابها؛ - فصل في معني ملازمة الباب؛ - فصل في معني المحبة و الملاطفة للمريدين والطلاب؛ - فصل في معني مقت الدنيا و اربابها و طلابها؛ - فصل و اما المراعات و الارتقاب...؛ - باب ما يلزم المريد من التعلق بالالف و آدابه؛ - فصل و لاينبغي لمريد من المتعلق بالالف و آدابه؛ - فصل و لا ينبغي لمريد و لا عارف لله تعالي ان يري لنفسه حيئة و لا ينبغي لمريد و لا عارف لله تعالي ان يري لنفسه حيوة و لا حركات و لا سكون...؛ - فصل واعلموا ان كلا البرية بكلا كلها قطرة شايعة في لجج بحار طوفان هذا البحر الاغلط؛ - فصل فاذا علم المحب انه و جميع الاكوان و الموجودات و البرية قطرة شايعة في لجج بحار طوفان...؛ - فصل واعلموا ان هذا الالف يشير الي معان كثيرة منها الوتريةو البقا و الديمومة...؛ - فصل واعلموا ان الحيوة و القيمومة قد ملات كل حرف و كل طرف...؛ - فصل واعلموا ان الحيوة و القيمومة قد ملات كل حرف و كل طرف...؛ - فصل و اعلموا ان قيام الالف يشير الي معنيين لطيفين؛ - فصل فاذا علم المريد ما علمه الله سيد المرسلين و خاتم النبيين انه لا اله الا الله...؛ - فصل فاذا كمل الله من احبه من خواصه و محبيه...؛ - باب ما يلزم المريد من التعلق بحرف الف الغيب المنتشر بعد اللامين.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8988/2
آغاز: الحمدلله الذي ظهر حسن جماله بانواع تجلياته لاهل معرفته بكل مكان و بطن بشدة ظهوره فاضطربت قدرته... اما بعد فان هذا اللهيف سيجعل لحروف هذا الاسم ترتيبا وادلة يدل يها المريدين علي ما شا... و سيجعل... ترتيب هذا الاسم علي كل حرف اشارة يتعلق بها كل مريد؛ انجام: وجد لي بما ارجوه من كل مطلب ** و ما ارتجي من دفع كل يلية/ وجد لي و للاولاد و الاهل كلهم ** بفضل و افتضال و عز و نعمة. انجامه: «تم الكتاب بعون الملك الوهاب علي يد الفقير الحقير المقر بالذنب و التقصير عمران بن احمد بن عبدالرحمن في اول شهر محرم الحرام سنة احدي و ثلثين و الف و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ به شيوه تركي عثماني، كا: عمران بن احمد بن عبدالرحمن، تا: 1 محرم 1031ق؛ مصحح؛ با علامت بلاغ مقابله؛ مهر: كتابخانه مجدالدين نصيري؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن مشكي، 21گ (36پ-56پ)، مختلف السطر (10/5×15/5)، اندازه: 15/4×21/5 سم [ف: 567-29/1]
xuṭbat-un fī ma‘ni-l ilāhīyāt wa-r rīyāḍīyāt wa-ṭ ṭabī‘īyāt
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در صفحه عنوان چنين آمده: «خطبة الشيخ الرئيس ابي علي الحسين بن عبدالله بن سينا و قد اورد فيها معني الالهيات و الرياضيات و الطبيعيات علي احسن عبارة و اصحها...»
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، اندازه: 12/7×21/4 سم [ف: 7-451]
آغاز: بسمله سبحان الملك القهار الاله الجبار، لا يدركه الابصار
خط: نسخ، بي كا، تا: 1107ق؛ در آخر آن آمده «كتبه آخوند صدرا»؛ جلد: تيماج خرمايي، 3گ، 17 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 2-204]
al-xuṭba fī manāqib-in nabī wa-l a’imma
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 303/4
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي... بحب آل محمد علي البشر و رزقنا من الطيبات لنشكره مع شكر و قضي علينا بالموت لترك العلو و البطرو و جعل اعمارنا ناقصاً لئلا يطول مكثنا في الحفر؛ انجام: و علي عقيل و حمزة و العباس و جعفر الطيار و علي المجاهدين و الانصار و التابعين لهم بالاحسان و الاثار تمت الرسالة
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ 6گ (162ر-167ر) [ف: - 205]
al-xuṭbat-ul qāṣi‘a
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
مرقع زيبايي شامل انفراد در كتابت و نقل خطبه قاصعه و خطبه 192 كتاب شريف نهج البلاغه است كه حضرت در سال 40ق در حالي كه سوار بر مركب بودند، تكبر و خودپسندي شيطان، عصبيت ها و ارزش هاي پوشالي جاهليت را نقد علمي فرموده اند.
مهم ترين مباحث خطبه عبارت است از: از علو شأن باري؛ تكبر شيطان؛ علاج تكبر؛ تحذير از دشمني شيطان با آدميان؛ احتراز از اخلاق جاهليت؛ حكمت اختيار؛ فلسفه صبح؛ فلسفه عبادت؛
علل پيروزي و شكست ملت ها؛ علت نكوهش كوفيان و نشانه هاي مؤمن كامل.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 39741
آغاز: بسمله. و من خطبة له عليه السلام و من الناس من يسمي هذه الخطبة... الحمدلله الذي لبس العز و الكبرياء؛ انجام: قلوبهم في الجنان و اجسادهم في العمل
خط: نسخ خوش معرب، كا: مولوي شميم بخبوري، تا: فروردين 1378 مطابق با 12 ربيع الاول 1429ق، به سفارش دكتر مهدي بن حسين خواجه پيري؛ مجدول، داراي يك شمسه ساده؛ اهدايی: اهدايي، اسفند 1387؛ كاغذ: پوست آهو ضخيم، جلد: مقوا با روكش تيماج ماشيني سبز، 9گ، 18 سطر، اندازه: 20/5×27/5 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-299]
xuṭbat-ul qaṣīdat-il burda
جامي، عبدالرحمن بن احمد، 817-898 قمري
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
وابسته به: الكواكب الدرية في مدح خير البرية = قصيدة البردة = قصيده برده = برده ميميه؛ بوصيري، محمد بن سعيد (608-696)
قصيده اي است با قافيه «ميم» كه در ستايش خدا و مدح پيامبر و خاندان او سروده شده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 929/2
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي ذي الانعام و الكرم ** حمداً كثيراً يوازي كثرة النعم؛ انجام: علي من مدحه من بين الورا ** مدحاً مدرج في حدة الكلم
خط: نستعليق بد، بي كا، تا: 1083ق؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج قرمز، 2ص (20-21)، 18 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-462]
al-xuṭbat-ul qahrīyya
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6115/35
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي تقهر بتقهير اقتهاره...
خطبه از صادر اول و نقطه اولي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: ميشن قهوه اي، 6گ (201ر-206پ)، 19 سطر [ف: 9-177]
al-xuṭbat-ul kubrā
ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعيل، 599-665 قمري
abū-šāme, ‘abd-or-rahmān ebn-e esmā‘īl (1203 - 1267)
آربري در توصيف اين رساله مي گويد: «مقدمه للتعريف بمجموعة رسائل المؤلف في علم الكلام». در ابتداي رساله عنوان «مقدمة الكتاب» به چشم مي آيد، پس از پنج صفحه اين عنوان ديده مي شود: «خطبة الكتاب المؤمل في الرد علي الأمر الأول». و در انجامه رساله آمده: «آخر الخطبة الكبري المقدمة بين يدي كتاب الجامع بين الفقه و الأثر». كاتب در ترقيمه آورده «فرغه كاتبه لنفسه علي بن ايوب بن منصور المقدسي عفا الله عنهم في أواخر ذي القعده سنة ثمان و سبعمائة بالمدرسة البادرائية في دمشق... و قابلها و عارضها بالاصل المنقول منه المعارض بأصل المصنف المسموع عليه و عليه خطه رحمه الله فصح حسب الطاقة...»
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1121/2
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام... الحمدلله لاذي شرفنا بكلمة التوحيد و كرمنا بالاعتقاد السديد
نسخه اصل: چستربيتي، ش 3307؛ خط: نسخ، كا: علي بن ايوب مقدسي، بي تا؛ 45ص (62-106)، 18 سطر [عكسي ف: 3-253]
xuṭbat-ul kašf
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
نظير خطبة البيان است به روايت از امام رضا عليه السلام.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7 [ف: 7-122]
آغاز: بسمله. هذه خطبة لمولانا و سيدنا و امامنا اسدالله الغالب ابي الحسين علي ابن ابيطالب صلوات الله عليه؛ انجام: بنار صولة و تلك التي لتسود منها الكواكب
خط: نسخ، كا: احمد بن محمدرضا حسيني خوانساري، تا: 28 رجب 1354ق؛ منقول از نسخه اي به خط مير ابوالقاسم جد صاحب روضات كه آن نيز منقول از نسخه مورخ 608ق بوده؛ مصحح؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2گ، 22 سطر، اندازه: 14×21/5سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-300]
خطبة لأفلاطون يخاطب الاسكندر/ اخلاق/ عربي
xuṭbat-un li-’aflāṭūn yuxāṭab-ul iskandar
افلاطون، 427؟-347؟ قبل ميلاد
aflātūn (-427 - -347)
در اين خطبه كه منسوب به افلاطون است نصايح و اندرزهاي حكمت آميز آمده و مردم را بطلب فضايل دعوت مي نمايد و به
ذكر طبقات و تعداد وزرا مي پردازد و همچنين از اقسام رزمندگان ياد مي كند و مطالبي راجع به فتح و فيروزي در جنگ ذكر مي نمايد و بالاخره آن چه در مملكت داري رعايتش را لازم مي داند برمي شمرد.
نسخه اصل: بادليان ش 95 اوزلي (1422)؛ بي كا، تا: 1042ق [فيلم ها ف: 1-558]
آغاز: خطبة افلاطون خطاب با اسكندر و مذمت طول فرس. ايها الناس اسمعوا كلامي و اشكرو الله علي نعمه عليكم؛ انجام: بذل الوجوه الي الناس هو الموت الاصغر. تم الكتاب الحمدلله... الطاهرين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13، جلد: تيماج مشكي، 7ص (241-247)، 27 سطر، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 13-314]
al-xuṭbat li-ahl-il irāda
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 915/4- ف
نسخه اصل: پاريس 113 .S. P بلوشه 149 (99/1)؛ بي كا، بي تا؛ 15 سطر [فيلم ها ف: 1-548]
xuṭbat-un li-‘īd-il aḍḥā
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1100/4
آغاز: الله اكبر الله اكبر لا اله الا الله و الله اكبر و لله الحمد الحمدلله القوي القهار الحكيم الستار المحيط؛ انجام: و يقري و يوم تسير الجبال الآيات و صلي الله علي محمد و آله و سلم.
نسخه اصل: مكتبة الجامع الكبير، صنعا، شماره 647؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 3ص (19-21)، 21 سطر [عكسي ف: 3-202]
خطبة اللمة- خطبة الزهرا (سلام الله علیها)
al-xuṭbat-ul lu’lu’’īyya
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
اين خطبه را سيد هبة الله موسوي در خزانه طاووسيه به خط سيد ابن طاووس يافته و در المجموع الرائق نقل كرده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1235/1/4
آغاز: خطبه: عن جابر بن عبدالله الانصاري رحمه الله قال رقي اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (علیه السلام) منبر البصرة خطيبا فخطب خطبة بليغة فحمدالله و اثني عليه ثم قال يا اهل العراقين الكوفة و البصرة اغنيائكم بالشام
خط: نسخ خوانا، كا: حيدرقلي بن نور محمد خان كابلي، تا: 1345ق؛ 18ص (66-83)، [عكسي ف: 3-529]
al-xuṭbat-ul lu’lu’’īyya
دانش تبريزي، لطفعلي بن محمد كاظم، 1268-1350 قمري
dāneš-e tabrīzī, lotf-‘alī ebn-e mohammad kāzem (1852 - 1932)
زمان تأليف: 1295ق
آن چه در اين نسخه راجع به اين خطبه مي آيد بدين شرح است: موجب انشاء خطبه لؤلؤيه، اوصاف خطبه، نام منشي و تاريخ انشاء، خطبه، در توحيد، در تصليه و تسليم، در صلوة بر آل اطهار، در لعن بر اعادي، ارجوزه، دعاء بر موالي، دعا بر اعادي، خاتمه در نعوت خطبه، ترجمه توديع، تاريخ كتابة.
[الذريعة 316/9]
آغاز: بسمله، موجب انشاء خطبه لؤلؤيه در محفلي كه از فضلاء منعقد بود؛ انجام: و صلواته علي مظاهر كماله محمد خاتم الانبياء و آله.
خط: نسخ و نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1295/1310ق؛ مجدول، با دو سرلوح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، رويه كاغذ فرنگي قرمز و مشكي، 18گ، 5 سطر (12×18)، اندازه: 20/5×28 سم [ف: 299-9]
خط: ثلث، بي كا، تا: 1303؛ با پيشاني زرين؛ كاغذ: فرنگي مجدول، جلد: رويه کاغذي، 12گ، 5 سطر، اندازه: 17/6×27/3 سم [ف: 202-1]
آغاز: بسمله، الا لا الا الا الا لاله؛ انجام: البرره الكرام و العز الحسان في او اخرسنه 1303
خط: نسخ، كا: صدرالافاضل، تا: 1303ق [الفبائي: - 235]
كا: لطفعلي، تا: 1307ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 17/5×26/6 سم [رايانه]
خطبة المتقين- خطبة همام
خطبه مرقع- ديباجه مرقع
xuṭbat-un ma‘a iṣṭilāḥāt-in ḥikmīya
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 293/45
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 2گ (157ر-158ر)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: - 202]
xuṭbat-ul munākiḥāt
نمونه چندين خطبه براي نكاح است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8890/2
آغاز: باب في خطبة المناكحات. تيمنا بذكره الاعلي. الحمدالله الذي احل النكاح تفضلا علي العالمين و جعله سببا لصحة انساب و البنين؛ انجام: اشرف كل ذوي الشرف و الاسعد السعود و آله و عترته العظام الكرام الموفين بالعهود.
بي كا، تا: قرن 9، كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 7گ (1پ-7ر)، ابعاد متن: 10/5×17/5، اندازه: 14/6×23/3 سم [ف: 244-29/1]
xuṭbat-un mansūba bi-rasūl-il lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/40
به نقل از سلمان فارسي؛ خط: نستعليق، كا: محمد جمشير مراغي، تا: حدود 1241ق؛ 1ص (80ر) [مختصر ف: - 332]
xotbe-ye manzūm
نظام، ق8 قمري
nezām (- 14c)
دوازده بيت عربي و فارسي است در توحيد باري تعالي و نعت رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) كه تمامي آن چنين است: «الحمدلله الذي ابدي البرايا من عدم ** لا لافتقار استوي لا لاحتياج انتظم/ فرد و حكيم و لم يزل دانا و بي مثل و بدل ** وي را نه مامست و نه باب وي را نه خالست و نه عم/ لا ينقضي سلطانه لا ينتهي احسانه ** سبحانه ما شانه الا الكرامة و النعم/ گر عاشق اويي چرا در خواب غفلت مانده اي ** دستي بر افشان بر جهان در كوي جانان نه قدم/ من خاب عن احسانه ما شم روح الانس قط ** من خاض في عرفانه نال العطايا و الكرم/ تا چند ازت ما و مني يك ره چو مردان خدا ** جامي بنوش از نيستي بر روي هستي كش رقم/ ان كنت ترجوا رحمة من عنده قم فاعتصم ** ما لم تمسك فضله ما كنت الا في الالم/ گر آشنايي بايدت در بوستان وصل او ** خار هوا برچين ز ره و آن گه در آن گلشن بچم/ من بعد حمد واجب صلوا علي من بعثه ** صدر الوري بدر الدجي بحر العلي هادي الامم/ آن خواجه اي كز نور او شد آشكارا عقل و جان **گر وي نگشتي مقتدا نه لوح بودي نه قلم/ و هو الذي اثني عليه الحق اجلالا له ** ليلا علي فوق العلي من اجل وصم مغتنم/ گر سال ها در وصف او كوشد «نظام» خسته دل ** شرحش نيايد در بيان وصفش نگنجد در قلم»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14210/3
خط: نستعليق، كا: شمس بن محمد بن شمس بن حسن حسيني بيهقي، تا: قرن 8، جا: قارزيه جوين؛ محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (115ر)، 16 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 38-306]
xotbat-ol mavālīd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3337/15
آغاز: في خطبة الواليد اجناس سپاس بي قياس كه مقاطع اوهام از مطالع آن نشان ندهد؛ انجام: چنان چه در اين وقت همه كه طالع و باقي نيز چنين و السلام.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 3گ (243-241)، 27 سطر (9×14/5)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 2324-11]
خطبه مونقه- خطبه بدون الف اميرالمومنين
al-xuṭbat-ul mūniqa = xotbe-ye bedūn-e alef
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
آورده اند كه روزي، اصحاب پيامبر (صلی الله علیه و آله) گرد هم نشسته بودند و از اين سخن مي راندند كه چه حرفي بيش از ديگر حرف ها در سخن به كار مي رود؟ پس بر آن اتفاق نمودند كه حرف الف بيش از ساير حروف در گفتار كاربرد دارد، در اين هنگام امير مؤمنان برخاست و في البداهة خطبه اي ايراد فرمود كه در آن الف به كار نرفته بود و همين خطبه است كه مونقه نام دارد و به معناي معجبه مي باشد زيرا اعجاب همه را برانگيخته است. اين خطبه، در نسخه هاي كتابخانه حضرت عبدالعظيم 195 و نسخه مرحوم استاد اصغر مهدوي، صفحه 310 به روايت علي بن محمد بن علي تميمي سبزواري (زنده در 553ق) به واسطه پدر و جدش از شيخ صدوق، و صدوق نيز از مشايخ خود، روايت كرده، البته اين حديث، اكنون، در كتب صدوق وجود ندارد و ممكن است از آثار او حذف گرديده و يا در برخي از آثار او
كه از بين رفته است، وجود داشته است. آغاز نسخه مرحوم مهدوي، چنين است: «قال علي بن محمد بن ابي الحسن بن عبدالصمد التميمي السبزواري حدثنا الشيخ الفقيه العالم الوالد قال حدثنا الشيخ الفقيه ابوالحسن علي بن عبدالصمد بن محمد بن التميمي والدي رحمه الله قال حدثنا السيد العالم ابوالبركات علي بن الحسين الجوري قدس الله روحه قال حدثنا الشيخ ابوجعفر محمد بن علي بن الحسين بن موسي بابويه القمي رضي الله عنه عن محمد بن ابراهيم بن اسحاق عن عبدالعزيز بن يحيي الجلودي عن محمد بن زكريا الجوهري عن (جعفر بن) محمد بن عمارة عن ابيه عن محمد بن السائب عن الصادق عن ابيه عن جده علي بن الحسين عن الحسين عن علي بن ابي طالب عليهم السلام. (سيد محمود مرعشي)
آغاز: بسمله. قال علي بن محمد بن ابي الحسن بن عبدالصمد التميمي السبزواري... عن الصادق عن ابيه عن جده علي بن الحسين عن الحسين عن علي بن ابي طالب عليهم السلام قال اجتمع اصحاب رسول الله صلي الله عليه و آله فتذاكروا التي اي الحروف ادخل في الكلام فاجمعوا ان الالف اكثر دخولا... و سماها المونقة و هي المعجبة: حمدت من عظمت منته و سبغت نعمته و سبقت رحمته و تمت كلمته و نفذت مشيته و بلغت حجته و عدلت قضيته
انجام: فليتضرع متضرعكم و ليبتهل مبتهلكم فسيغفر رب كل مربوب لي و لكم. ثم قرأ: تلك الدار الاخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الارض و لا فسادا و العاقبة للمتقين.
چاپ: با تحقيق سيد محمد عمادي حايري، در ميراث حديث شيعه 34-19/10
[الذريعة 206/7؛ دنا 898/4 (9نسخه)]
آغاز: آغاز ترجمه: ستودم كسي را كه بزرگ شد منت او و تمام سد انعام او و پيشي گرفت به قهر او بخشايش او و تمام شده امر و فرمان او؛ انجام: انجام ترجمه: و به اخلاص دعا مي كند دعا كننده شما پس آمرزش خواهند براي من و براي شما.
با ترجمه زيرنويس به فارسي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: باتاريخ 935ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن مشكي، 9گ (227پ-235پ)، 17 سطر (7/5×12)، اندازه: 12/2×18/6 سم [ف: 669-29/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي، تمامي رساله هاي اين مجموعه، به خط فيض كاشاني شباهت دارد، چنان چه خط فيض نباشد مسلماً نسخه به خط يكي از افراد خاندان وي نگاشته شده؛ مهر: «المتوكل علي الله عبده...» (بيضی)، علم الهدي إبن فيض كاشاني با نشان «بمحمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي» (بيضی)، «جمال الدين اسحاق» (بيضی)، «جمال الدين اسحاق بن محمد علم الهدي»، «الراجي محمد محسن الفيضي» (بیضی)، نصيرالدين سليمان بن محمد علم الهدي با نشان «انه من سليمان»، «... في الدارين» (مستطيل)؛ كاغذ: شرقي، 4گ (1-4)، 15 سطر، اندازه: 6×13 سم [ف: 62-34]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 2ص (358-359) [مختصر ف: 330]
خط: نسخ كهن معرب، بي كا، تا: با تاريخ قرن 11؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (85پ-86پ)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 734-29/2]
به روايت علي بن محمد بن حسن بن عبد التميمي (كذا) از ابوالبركات علي بن حسين جوزي از شيخ صدوق (رحمة الله)؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 19 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 593-2]
آغاز: برابر؛ انجام: شعر حضرت اميرالمؤمنين و امام المتقين عليه السلام كه در روز جنگ صفين در وقت مبارزه مي خواندند. انا علي صاحب الصمصامه... الي آخر.
خط: نسخ جلي، كا: احمد النيريزي السلطاني، تا: جمادي الاول 1116ق، جا: اصفهان (دارالسلطنه)؛ مجدول، كمندكشي مضاعف، با سه كتيبه مذهب منقش بسيار خوب؛ كاغذ: فستقي، جلد: مقواي روغني بوم نباتي مذهب، 30ص، 8-10 سطر، اندازه: 17×26/5 سم [ف: 365-7]
آغاز: برابر؛ انجام: كتبه المحتاج الي الله الملك الغني احمد النيريزي السلطاني في شهر جمادي الاولي من شهور سنه ست عشره و مائه بعد الالف من الهجرة المقدسة في دار السلطنه اصفهان صانها الله عن الحدثان 1116
مقدمه رساله و ترجمه فارسي به خط نستعليق خوش؛ خط: نسخ ممتاز، كا: احمد نيريزي سلطاني، تا: جمادي الاول 1116ق؛ مجدول، كمند اندازي زرين، يك كتيبه مذهب مرصع، با سرلوح ترنج تزئيني؛ مهر: كتابخانه عليه دولتي ايران؛ كاغذ: خانبالغ، جلد: تيماج بوم نخودي رنگ منقش به ساقه موهاي طلائي، 30ص، 10 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 1-311]
خط: نستعليق، كا: محمد بن جمشيد مراغي، تا: قرن 13؛ 1ص (42ر) [مختصر ف: - 330]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 8-13]
آغاز: برابر؛ انجام: تشفي الاسقام والداء انق ** عجزت عنه الاطباء المنط/ وبها تدفع عن صاحبها ** کل سحر وبلاء وسخط
مجموعه اي است شامل چند دعا وحديث که در لابه لاي سطور
به فارسي ترجمه شده اند؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ جلد: اسليمي روغني، 164گ، 18 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 1-260]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ با ترجمه زيرنويس، مصحح؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ ابري، 6گ (58-63)، 11 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-761]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن محمد بن ابراهيم شريف غروي، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (37پ-39ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20-277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج مشكي، 5گ (174پ-178)، 14 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 345-18]
xotbe-ye mūneqa va mohmale (t.)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5360/1
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين... چون درين اوقات ميمنت آيات که خواطر فيض مظاهر نواب کامياب... شاه سلطان حسين الصفوي الموسوي الحسيني بهادرخان؛ انجام: عليه و آله و سلم (بر او و آل او رحمت کند).
اصل دو خطبه عربي از خطبه هاي منسوب بن علي است که در نهج البلاغه نيست بلکه نخستين آن ها را ابن ناقه به علي نسبت داده است. ترجمه فارسي براي شاه سلطان حسين صفوي است. ديباچه به فارسي و سند حديث نخستين در آن آمده است. ترجمه زير سطرهاي متن عربي است. و در آن گويد خطبه «مهمله» را علي براي نکاح ساخته است؛ كا: مجتبي ابن محمد باقر حسيني، تا: 1272ق؛ در پايان ترجمه خطبه نخستين مي گويد: که اين دو خطبه در سرحد تربت حيدري در 1272ق نوشته شده و در شعبان 1273ق در زمستان در طرخوران تفرش، ترجمه آن به شنگرف نوشته شده؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا، 12گ (2پ-13پ)، 23 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 3-411]
xuṭbat-un muhmala (bā t.) = xotbe-ye bī-noqte = xuṭbat-ul ‘ajmā’ (bā t.)
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
خطبه اي است از مولا علي (علیه السلام) که نقطه ندارد.
آغاز: آغاز ترجمه «ستودم من كسي را كه بزرگ شد. تمام شد امر و فرمان او و روان گشت و رسيد حكم او بر هر جا كه خواست»؛ انجام: و دعا مي كند دعا كننده شما پس آمرزش خواهيد از پروردگار پرورده شده از براي من و از براي شما
با ترجمه زير سطور به فارسي؛ بي كا، تا: قرن 11، جلد: تيماج قهوه اي، 3گ (110ر-112پ)، اندازه: 20×29 سم [ف: 20-436]
ترجمه از تبريزي، ميرزا؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 9-1045]
آغاز: هو الله وحده كلام الامام الهمام اسدالله سلام الله مهملا اداه. الحمدلله الملك المحمود المالك الودود مصور كل مولود؛ انجام: رقمزد كلك مكسور كم ترين بنده متجلي بحليه وجود عرضي ولد محمد شفيع محمد رضي في سنه 1213 هجري قمري خطبه بي نقطه منسوب به حضرت علي بن ابي طالب عليه السلام است كه با ترجمه فارسي به خط نستعليق خوش و نسخ ممتاز كتابت شده؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد رضي ولد محمد شفيع، تا: 1213ق؛ مجدول مذهب، كمندكشي زرين؛ مهر: «كتابخانه دولت عليه ايران»؛ كاغذ: ترمه، جلد: چرم عنابي، 28ص، 6 سطر كتابت نسخ و 6 سطر ترجمه، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 309-1]
بي كا، تا: قرن 14 [نشريه: 5-377]
مشتمل است بر خطبه بي نقطه و خطبه بي الف و قصيده يحيي صرصري كه در مدح حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلم از حضرت علي بن ابي طالب علي السلام نقل شده و رجزي كه حضرت اميرالمومنين عليه السلام در جنگ صفين خوانده اند؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ با ترجمه زيرنويس، مصحح؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ ابري، 11 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 761-2]
xotbe-ye nabavī dar masjed-e xīf (t.)
مازندراني، علي بن محمد، - 1284 قمري
māzandarānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1868)
ترجمه خطبه نبوي كه در مسجد خيف ايراد شده بود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17048/5
خط: نسخ و نستعليق تحريري، كاتب = مؤلف، تا: اوايل قرن 13؛
كاتب به احتمال قوي اكثر به خط خود مؤلف ملا سليم علي متخلص به ساقي است به ويژه كه در بسياري از مواضع نسخه را ويرايش هم نموده؛ جلد: چرم مشكي، 2گ (16پ-17ر)، اندازه: 13×21 سم [ف: 189-47/1]
xuṭbat-un nabī (ṣ)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/37
آغاز: سبحانك لا علم لنا الا ما علمتنا انك انت العليم الحكيم رب انزلني؛ انجام: الي يوم القرار.
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه 16 جمادي الاول 721ق؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي، 1ص (207)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-78]
xuṭbat-un nikāḥ
ميرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632)
خطبه نكاح انشاي مير محمد باقر داماد حسيني.
آغاز: الحمد لله مرصع عقد عقد عروس الفلك باللؤلؤ اللالاء و مزين اجنحه طاوس الملك بالحمراء و الخضراء
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1091ق؛ جلد: مقوا، 1ص (10ر)، اندازه: 17×27/5 سم [ف: 132-37]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (95ر-96ر)، 19 سطر (8×13)، اندازه: 10×15 سم [ف: 16-675]
xuṭbat-un nikāḥ
استرآبادي، محمد شفيع بن محمد علي، ق11 قمري
estarābādī, mohammad šafī‘ ebn-e mohammad ‘alī (- 17c)
خطبه اي است در نکاح همراه با تهنيت که به قلمي اديبانه و احتمالاً براي تبريک به يکي از شاهزادگاه نوشته شده است.
آغاز: الحمدلله الذي احل الحلال فبذخ في مصاعد الصلاح ايوانه و شمخ في معارج الفلاح بنيانه و اشرق بالمين و السعادة مطالعه و اعشب بالبرکة و الزيادة مراتعه و عقد عقيلة النکاح بالمسرة و الارتياح
آغاز: الحمدلله الذي اعلم بطراز الاباحة لباس الازدواج و احکم بقواعد النکاح اساس الابتهاج و جمع اسباب الائتلاف بواسطته و قرن اشتات الاتفاق برابطته استبقي مهجة الحيوة بان وبر للخلف و استدام الانتظام؛ انجام: وعلي في المکارم علي کل عظيم و کبير فلان علي صداق کذا و کذا لازالت هذه المناکحة الميمونة الاثار و المزاوجة العزيزة الانوار محفوفة بميامين الامال مخصوصة بمجالس الاقبال.
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 14 صفر 1131ق، جا: نجف اشرف؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ، 23 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلت بارومة مجد شامخ و دوحة اقبال اظلت روضة افضال و الله يجمع مثلهما و يطيب نسلهما و اتفق ذلک قبل ان يدخل ذوالحجة الحرام في الواوات ينهاره
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1094ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2گ، 24 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: صفر 1131ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تيماج قهو هاي، 2گ (161ر-162پ)، 20 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 44-17]
xuṭbat-un nikāḥ
جزايري، نعمة الله بن عبدالله، 1050-1112 قمري
jazāyerī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 153/3
بي كا، بي تا؛ قطع: رحلي [ف: - 273]
xotbe-ye nekāh
حسني طباطبائي، صدرالدين محمد، - 1154 قمري
hasanī tabātabā’ī, sadr-od-dīn mohammad (- 1742)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29707
آغاز: الحمدلله الذي اشرق نير برهانه في آفاق الاذهان و تجلي بشواهد آياته علي مشاعر اهل العرفان؛ انجام: و الحقها بمن يطوف عليهم الولدان برحمتك ياحنان يا منان يا ذالجود و الامتنان. تمت.
خط: نسخ جلي خوش، بي كا، تا: 1109ق [رايانه]
xotbe va sīyaq-e nekāh
خط: نسخ، بي كا، تا: 1298ق؛ كاغذ: اصفهاني، فاقد جلد، 7گ، 10 سطر (7×10)، اندازه: 9×13 سم [ف: 3-964]
شامل: 1. فارسي (193پ- 194)، 2. فارسي (گ 200پ)، 3. فارسي (گ 201 به نقل از فتواي سيد محمد باقر رشتي (م 1260) در سال 1248)؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، نخودي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (193پ-194)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 526-11]
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد بن احمد موفق اردكاني، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 1ص (84ر)، 19 سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 3-147]
خطبه نكاح و اخوت عيد غدير و اوراد متفرقه؛ بي كا، بي تا؛ جلد: چرم قهوه اي، 15ص (2-16)، 10 و 13 و 19 سطر، اندازه: 7×15 سم [ف: 208-45]
xuṭbat-un nikāḥ
غير همانند:
آغاز: الحمد لله المتفرد بالجلال في رفعة تعاليه المتوحد بالكمال في منعه...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ 1ص (33)، اندازه: 10×24 سم [ف: 94-32]
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سياه، 2گ (75پ-76ر)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 22-135]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ 1ص (201ر) [مختصر ف: - 332]
آغاز: الحمدلله الملك المهيمن الديان ذي العزة و العظمة و القدرة؛ انجام: و صل علي السبطين السيدين السندين الامامين الهمامين...
خط: نسخ، كا: سعيد بن اسمعيل شهسوار قمصري، تا: 25 صفر 1069ق؛ جلد: تيماج، سبز، 2گ (53پ-54پ)، 14-17 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 538-38]
آغاز: الحمد لله الذي جل عن مطارح اضوائ الفكر جلاله
كا: محمد جواد بن اسماعيل حسيني نجومي، بي تا [دليل المخطوطات: 1-231]
آغاز: الحمدلله شكرًا علي ما الهمنا شكراً و صبراً علي ما ابتلانا؛ انجام: و استغفرالله لي و لكم و لجميع المسلمين انه هو الغفور الرحيم.
نسخه اصل: مكتبة الجامع الكبير، صنعا، شماره 647؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 1ص (21)، 21 سطر [عكسي ف: 3 -220]
از تاجا حسنا عسكر يا موسويا؛خط:نسخ، بي كا، بي تا [ف: 6-192]
xotbat-on nekāh = nekāh-nāme
متن دو نكاح نامه يا خطبه نكاح است كه براي نمونه و دستور ثبت شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1049/5- طباطبائي
آغاز: بسمله الحمدلله الذي احل النكاح... غب الحمد و الصلوة. غرض از چهره پردازي عرائس نفائس زيبا ملابس؛ انجام: پايان خطبه دوم: مبين فلان كه عندالمطالبه تسليم نمايد... و مزاوجه شرعيه مليه باذن الطرفن... جاري و ساري گرديد. اللهم الف بينهما و طيب نسلهما تحريرا في شهر فلان و سنة فلان.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 3ص (94-96)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 23-352]
خطبه نورس- نورس خيال
‘xuṭbat-ul wadā
؟ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
پس از جنگ بصره و واقعه جمل، گويند كه حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام اين خطبه طولاني را ايراد نموده و در آن به اهل بصره پند و اندرز مي دهد و آنان را به همبستگي دعوت مي كند و از تفرق از امام مفترض الطاعة بيم مي دهد و از اخبار غيبي و آن چه كه بر آن شهر از گرفتاري ها وارد مي آيد خبر مي دهد و پاره اي از علائم ظهور را گوشزد مي نمايد.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1960/2
آغاز: قال الشيخ ابويعلي... لما فرغ امير المؤمنين علي بن ابي طالب من وقعة الجمل وارد الخروج من البصرة جمع الناس الي
الجامع؛ انجام: و قال لها اسكني فليس هذا اوانك.
خط: نسخ، كا: محمد جواد بن محمد رضا بن يوسف خراساني، بي تا؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (16پ-23ر)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 5-391]
‘xuṭbat-ul wadā
ويسي، احمد بن هاشم، - 1269 قمري
veysī, ahmad ebn-e hāšem (- 1853)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1561/3 عكسي
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي جل عن اوهام المتوهمين
نسخه اصل: در يكي از كتابخانه هاي يمن؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، ركابه دار؛ 42ص (559-600)، 25 سطر [عكسي ف: 4-499]
xuṭbat-ul wadā‘ ‘an-in nabī
خطبه اي از حضرت رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) به روايت عبدالله بن عباس كه آن حضرت بعد از نزول سوره نصر، اين خطبه را با عناوين «يا ايها الناس» به عنوان واپسين خطبه ايراد فرمودند.
آغاز: بسمله، عن عبدالله بن عباس و ابي هريرة قال خطبنا رسول الله (صلی الله علیه و آله) عند ان نزلت اذا جاء نصرالله و الفتح و هي آخر خطبة خطبها رسول الله (صلی الله علیه و آله) حتي لقي الله...
آغاز: برابر؛ انجام: و من قاد عبدا عما او بصيرا الي مسجد او الي منزله او الي حاجة من حوائج الذين سعا في قضائها حتي تقضي ام لم تقض اعطاه الله سترا من النار...
خط: نسخ يمني، بي كا، تا: حدود قرن 14؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (71پ-73پ)، 30 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 37-306]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1197ق؛ 11ص (88-98)، 20 سطر [عكسي ف: 4-129]
xotbe va do‘ā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2016/44- ف
نسخه اصل: نسخه از كتابخانه هاي يوگسلاوي. به عربي و فارسي به نام سلطان محمود خان بن سلطان مصطفي خان در عيد شوال؛ بي كا، تا: با تاريخ 805ق [فيلم ها ف: 639-1]
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
به نقل از روضه كافي از كليني.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8889/5
آغاز: الحمدالله الذي منع الاوهام ان تنال الا وجوده و حجب القول ان تنخيل ذاته لا متناعه من الشبه؛ انجام: اياك و الخديعة فانها من خلق الئيم ليس كل طالب يصيب و لا كل غائب يؤوب.
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد كاظم بن اصفهاني، تا: 1077ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 4ص (134-137)، سطور چليپايي و معمولي (8×15/8)، اندازه: 13/6×23/3 سم [ف: 242-29/1]
xotbe va salavātīye
رشتي، كاظم بن قاسم، 1212-1259 قمري
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
خطبه اي بسيار مفصل و يك صلواتيه چهارده معصوم و مرثيه اي درباره امام حسين عليه السلام آمده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3488/5
آغاز: الحمدلله الذي عجزت الاحلام عن ادراك مائيته و قصرت الافهام عن الاحاطة بكيفيته و حسرت الاوهام عن البلوغ الي كنه حقيقته؛ انجام: المذبوح من القفاء مجروح الودجين دامي الوريدين و معفر الخدين قرة عين رسول الثقلين أبي عبدالله الحسين عليه السلام.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 10گ (158ر-167پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموي مخ: 2-647]
al-xuṭbat wa-l ‘irfān
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 188/30
مشتمل بر مباحث: مقاله عرفاني،قسمتي از جواب مكتوبات متفرقه، حال بعض رجال، در فرق بين كبائر و صغائر، تحقيقي لطيف، تحقيق حديث فرجه، تحقيق حسن و قبح عقلي، تحقيق عدم الرويه، در بيان عدم جواز قول ثالث، مقاله درباره اسلام، مقاله در رد اشكال بر ازليته، اشكال ابن كمونه و جواب او، تحقيق ان الزمان امر موهوم، در تناهي ابعاد، مقاله در تناهي ابعاد خفري و رساله در ناسخ و منسوخ؛ خط: شكسته نستعليق، كا: محمد ابراهيم بن محمد معصوم حسيني، بي تا؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: 1396]
al-xuṭba wa-l madḥ bi-ġayr-in nuqṭa
خطبه اي در مدح ممدوحي كه به نام او تصريح نشده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/142
آغاز: الحمدلله الملك العلام الودود المصور السلام...
خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 5 ذيقعده 722ق، جلد: تيماج كرم قهوه اي، 1ص (630)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-99]
xotbe va maqāme
سلطان محمد ميرزا قاجار، 1227؟-1292؟ قمري
soltān mohammad mīrzā qājār (1812 - 1875)
رساله در خطبه و مقامه و انشاء قصيده و غزل و لغز و معما و قصه و حكايت از خود او و ديگران به عربي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2739/1
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن زين العابدين بن حسين بن علي يزدي حائري، تا: گويا 1282ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 161ص (1-161) [ف: 10-1607]
xotbe va monājāt
عبيد زاكاني، عبيدالله، - 772 قمري
obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh (- 1371)‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 564/10
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 6ص (100-105)، 13 سطر (9×11)، اندازه: 13×17 سم [سنا: ف: 1-355]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3614/10- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-198]
xotbe va nāme-ī be mohammad ‘alī-ye rajā’-e zefre-ī
حبيب آبادي، محمد علي، 1269-1355 شمسي
habīb-ābādī, mohammad ‘alī (1890 - 1976)
خطبه و نامه اي از محمد علي معلم حبيب آبادي به محمد علي رجاء زفر هاي مورخ شب 15 شوال با شرح دو جدول گويا به خط همان زفره اي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8348/3
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ كاغذ: فرنگي، 1گ [ف: 17-116]
خطبه هاي نماز آدينه- صلاة الجمعة
xotbe-ye hezār va yek nām
نصيراي همداني، نصيرالدين بن مسعود، - 1030 قمري
nasīrā-ye hamadānī, nasīr-od-dīn ebn-e mas‘ūd (- 1621)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5996/15
آغاز: يگانه اي كه هزار و يك نام مباركش هزار و يك چراغ بر افروخت
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج قهوه اي، 2ص (53-52)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 371-17]
xuṭbat-u hammām = xuṭbat-ul muttaqīn
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
خطبه معروف «همام» از اميرالمومنين است كه حضرت علي (علیه السلام) در مقابل سؤال همام درباره صفت مومنين فرموده اند.
آغاز: قال قام رجل يقال له همام و كان عابدا... مجتهداً الي اميرالمؤمنين (علیه السلام) و هو يخطب فقال يا اميرالمؤمنين صف لنا.. فقال يا همام المؤمن هو الكيس الفطن بشره في وجهه، و حزنه في قلبه اوسع شيء صدرا...
[دنا 901/4]
شرح و حواشي:
1- شرح خطبه همام؛ مجلسي، محمد تقي بن مقصود علي (1003-1070)
آغاز: برابر؛ انجام: يمزج الحلم بالعلم و العقل بالصبر، تراه بعيد اكسله دايما
بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، 20 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 1419-10]
خط: نسخ، كا: عبدالحسين بن عبدالعلي بارفروشدهي مازندراني، تا: 12 رجب 1036ق [مختصر ف: - 332]
متن خطبه همام است؛ بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي سفيد شده، جلد: تيماج مشكي، 56گ متن و حاشيه، 19 و 20 و 27
سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 61-23]
آغاز: بسم الله... أما بعد فقد أخبرني و حدثني مشايخي معنعناً؛ انجام: فمهلاً لا تعد لمثلها فانما نفث الشيطان علي لسانك، تم الحديث
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 5گ (95-99)، اندازه: 6/5×11 سم [ف: 36-137]
با ترجمه فارسي آن؛ خط: نسخ تحريري، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 6ص (242-247)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 35-285]
به نقل از كافي كليني؛ بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (30پ-33ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-275]
و احاديث متفرقه؛ كا: محمد كريم بن صفي الله تنكابني، بي تا؛ امتثالا لامر المخدوم الاعظم و السيد الفاضل المكرم ابي القاسم الحسيني مد ظله العالي؛ قطع: بياضي [اهدائي ف: - 334]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال (علیه السلام) ان لكل اجل وقتا لا يعدده سبيلا يتجاوزه فمهلا لا تعد لمثلها فانما نفث الشيطان علي...
بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، شكري، جلد: مقوايي، رويه تيماج عنابي، 2گ (95پ-96)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 1-471]
آغاز: برابر؛ انجام: يمزج العلم بالحلم و العقل بالصبر ترأ تمام شد
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ بعد از اين خطبه دو حديث از حضرت علي (علیه السلام)، نبي اكرم (صلی الله علیه و آله) درباره مومنين و متقين و داستاني از ذوالنون مصري نوشته شده؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 3ص (114-116)، 13 سطر (6×11/8)، اندازه: 10/5×15/5 سم [رايانه]
xotbe-ye hamsarī
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2044/5
آغاز: بسملة. ان أحسن ما افتتح به الكلام...
خط: نستعليق متوسط، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني، ترمه نخودي، جلد: تيماج سرخ، 1گ (60ر و پ)، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 157-11]
xuṭbat-ul yatīmīyya = durrat-ul yatīmīyya
منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
خطبه اي است منسوب به حضرت علي بن ابي طالب (علیه السلام). اين خطبه همان الدرة اليتيمة يا الخطبة اليتيمة است كه به گفته الذريعة، ابن شهر آشوب در كتاب المناقب از آن ياد كرده و گفته كه از خطبه هاي مشهور آن حضرت بوده است. نسخه اي از آن با عنوان الدرة اليتيمة در پايان نسخه نهج البلاغه شماره 293 آستان قدس رضوي وجود دارد و تاريخ كتابت آن نسخه، سال 729ق است. ولي در نهج البلاغه رايج نيست.
آغاز: الحمدلله حمد معترف بحمده، مغترف من بحار مجده بلسان الثناء شاكراً و لحسن آلائه ناشرا. الذي خلق الموت و الحيوة و الخير و الشر و النفع و الضر.
انجام: السماوات السبع، و رب الارضين السبع، و ما فيهن و ما بينهن و هو رب العرش العظيم و سلام علي المرسلين و صلي الله علي محمد و آله.
[الذريعه 198/7 و 115/8؛ دنا 901/4 (5 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا الاحوال من خلقه و القطار من صنعه ليس له من خلقه مراج و لالهم.
نام مؤلف و كتاب با توجه به آغاز معلوم گرديد؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن عنابي، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف:616-5]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا لامربوب و حقيقه الالهية اذلا مالوه و معني العالم اذلا معلوم و معني الخالق و لا مخلوق لامن حيث احدث
كا: عبدالرحيم بن ولي محمد اردبيلي، تا: 1240ق؛ كاغذ: فرنگي، فستقي، جلد: تيماج مشكي، 3ص (153-155)، 30 سطر (9/5×21)، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 218-8]
آغاز: برابر؛ انجام: السماوات السبع، و رب الارضين السبع، و ما فيهن و ما بينهن و هو رب العرش العظيم و سلام علي المرسلين و صلي الله علي محمد و آله.
در فهرست با عنوان «خطبه» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 1242ق؛ 6ص (330-335) [عكسي ف: 1-161]
آغاز: برابر؛ انجام: و معني العالم اذ لا معلوم و معني الخالق اذ لا مخلوق لا من حيث احدث.
خط: نسخ، كا: ابوالحسن بهبهاني، تا: 1246ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (86-93)، 14 سطر (6×10)، اندازه: 11×16 سم [ف: 97-38]
آغاز: برابر؛ انجام: و معني الخالق اذ لا مخلوق لا من حيث أحدث هي ختامه مسك و في ذلك فليتنافس المتنافسون.
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه ذكر شد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1270ق؛ در انجام افزودگي هايي روايي مانند حديث كساء، عجايب مخلوقات، معراج و... به نقل از اهل بيت (علیهم السلام) آمده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 4گ (118-121)، 20 سطر (10/5×15/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 26-30]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو تعلقت به عليه ليس في محل القول عنه حجه و لافي المسئله عليه جواب لا اله الا الله الحكيم الكريم لا اله الا الله العلي العظيم سبحان الله رب السموات السبع و...
خط: نسخ، بي كا، تا: 1283ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 7گ (166پ-172پ)، 22 سطر (9×13)، اندازه: 14/3×20/3 سم [ف: 100-18]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا في المسالة عنه جواب لا اله الا الله... العالمين.
كا: سيد علي اصغر پسر محمد قاسم طباطبائي، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (67پ-68ر)، 35 سطر (14×28)، اندازه: 22×39 سم [ف: 410-17]
xuṭbat-u yawm-il ‘arafa = du‘ā’-u yawm-il ‘arafa
جليدي، موسي بن علي
jalīdī, mūsā ebn-e ‘alī
خطبه و دعاهايي است كه مؤلف در روز عرفه (9 ذيحجه) و بر كوه عرفات در مكه مكرمه قرائت كرده است. مؤلف از اهل سنت بوده.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12467/2
آغاز: لبيك اللهم لبيك لبيك لا شريك لك لبيك... الحمدلله رب العالمين علي نعمة التي لاتحصي... اللهم لك الحمد بجميع محامدك كلها ما علمت منها و ما لم أعلم؛ انجام: حبيبك الأكرم و رسولك الأعظم محمد و أصحابه و سائر أمته من تأخر و من تقدم و سلم تسليماً كثيراً و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي، مقابله شده با نشان «بلغ»، 2 برگ شامل دعاي بسمله، دعاي صلوات و يك حديث در انجام آمده؛ كاغذ: فرنگي، 16گ (12-27)، 19 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 475-31]
خطب الجمعة- الخطب
al-xotab-os sab‘a
بليناس حكيم، 40؟-120؟ ميلادي
balīnās-e hakīm (40 - 120)
مقاله اي است از بليناس به فارسي در ستاره پرستي و كيميا.
[دنا 887/4؛ فهرستواره منزوي 2916/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1977/2
آغاز: خطب سبعه در حكمت الهي مقاله بليناس. سزاوار حمد ذات قيوم نافذيست كه بسبب امر به اتصال كاف و نون را با جميع مكونات در دايره ظهور مبدأ مواليد ثلاث و اركان اربعه ساخت... خطبه زحل. چنين مي گويد زبدة الحكماء الكبار بليناس در خطب سبعه بسبيل حكايتي از آن چه شنيده از اصنامي در خواب يكي از آن ها خطبه زحل است ميگويد كه بخواب ديدم كه ما كه حكماييم مجتمع شديم در صحراي اندليوس؛ انجام: شكلي مثل شكل برادر خوشخس و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 26گ (32پ-57پ)، 12 سطر (7×10)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 588-8]
al-xuṭab-us sab‘a (xulāṣa)
بليناس حكيم، 40؟-120؟ ميلادي
balīnās-e hakīm (40 - 120)
گزيده اي است از خطبه هاي هفت گانه بليناس در كيميا.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6231/12
آغاز: بسمله. خلاصة الخطب السبع. قال بليناس رايت في المنام رجل علي منبر يقول كلاما طويلا في مدحه و مدح ابيه... خلاصة
خطبة المشتري علي منبره من ازال عن حرارتي انققل الي القمر؛ انجام: خلاصة خطبة القمر. زوجته ولي في القدرة مشكل كشكل الشمس آخر. (تمت بالخير يد... المازندراني. في غرة جمادي الاول 1293)
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد نبي طبيب نوري مازندراني، تا: جمادي الاول 1293ق، جا: كرمانشاه؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 3گ (137پ-139ر)، 17 سطر، اندازه: 11×18/1 سم [ف: 9-284]
xutab-u sayyid-il bašar wa šāfi‘-il maḥšar rasūl-il lāh
برگزيده اي از 7 خطبه ايشان است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10841/20
آغاز: من خطبة للنبي صلی الله علیه و آله. ايها الناس انما انتم خلف ماضين و بقية متقدمين؛ انجام: في وصية النبي لابي ذر. يا اباذر... من اذنب ذنباً فاوجعه قلبه عليه غفر له ذلك الذنب و ان لم يستغفر منه
خط: نسخ، بي كا، تا: 1129ق؛ انجامه: «اين خط نسخ تعليق را از ابتدا رساله كه در اثبات عالم مثال است تا اين جا اخوي ام ملا علي اصغر در مدرسه خليفه سلطان واقع در خيابان دارالسلطنه قزوين در ماه مارك رمضان بجهة خاك قدم درويشان قلمي نمود. زين العابدين در سنه 1129»؛ جلد: تيماج مشكي، 2گ (11پ-12ر)، مختلف السطر (9×20)، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 382-20]
xutab-ul ‘uqūd
كاشان؛ علامه فيض؛ شماره نسخه: بدون شماره
بي كا، بي تا؛ ظاهرا به خط مؤلف آن است [ميراث اسلامي: 5-619]
al-xuṭab fi-l juma‘āt wa-l a‘yād wa mawāṭin-in uxrā
فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091 قمري
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاريخ تأليف: 1067ق
مؤلف صد و يازده خطبه شامل: صد و دو خطبه براي پنجاه و يک نماز جمعه در هر سال؛ دو خطبه براي نماز عيد فطر؛ دو خطبه براي نماز عيد قربان؛ دو خطبه براي نماز استسقاء؛ چهار خطبه براي نکاح كه جهت خطبا بدون تکرار جمع کرده است. در الذريعه (185/17) اين کتاب را از تأليفات فيض دانسته و سال تأليف آن را 1067 ذکر کرده است و در نسخه مدرسه نمازي در خطبه اول کتاب نام فيض آمده لکن در صفحه اول آن نوشته شده «کتاب الخطب... التفطها و جمعها محمد بن محمد المحسن بن مرتضي المدعو بعلم الهدي من تأليفات والده من مواضع شتي بتصرفات يرتضيها اولي البصيرة و النهي...». به احتمال قوي علم الهدي به دستور پدرش آن را از تأليفات وي جمع آوري کرده و بعداً پدرش به آن مقدمه نوشته است. فيض در فهرست نخست خود بر آثارش كه در 1067ق نگاشته از اين اثر به عنوان يكي از آخرين آثارش تا آن سال ياد كرده است. البته خود علم الهدي نيز اثري مشابه دارد كه اين اثر را نبايد با اين كتاب خلط كرد.
آغاز: ديباچه: بسمله - الحمدلله الذي جعل الخطب عظة لقلوب الصالحين و يقظة لنفوس... اما بعد فيقول محمد بن مرتضي المدعو بمحسن عفي عنه هذه مائه خطبة و نيف جمعتها لاحدي و خمسين جمعة و عيدين... خطبه اول: بسمله - الحمدلله الولي الحميد الحكيم المجيد الفعال لما يريد، علام الغيوب
[الذريعه 158/7؛ مكتبة اميرالمؤمنين 454/2؛ دنا 901/4]
خط: نسخ، كا: = مؤلف، بي تا؛ بايد نسخه اصل باشد، با نشان «بلغ»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 306گ، 18 سطر (12×19)، اندازه: 6/5×13 سم [ف: 7-2707]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد ان عرفوا منصبه في الحسب و مذهبه في الادب و قد تحمل لها من الصداق ما وقع عليه الاتفاق نسأل الله ان يلحم ما بينهما بالبر و التقوي و يولفه بالمحبة و الهوي و يختمه بالموافقه و الرضا انه سميع الدعاء لطيف لما يشاء. آخر ما اردنا جمعه و تأليفه من الخطب و الحمدلله. [رقم:] فرغ من كتابة هذه الخطب الشريفة حسب الامر الاشرف الاعز الاعلي من مصنفها و مؤلفها طول الله عمره و رزقنا دوام خدمته نجاة اهل الله لفهمها و الايقاظ به و رزقه برد... و لذة المناجاة في شهر ربيع الثاني لسنه 1067.
خط: نسخ، بي كا، تا: ربيع الثاني 1067ق، به دستور مؤلف كه زنده بوده؛ مصحح، تصحيح ها با علامت ص/ صح يا هي (شايد برخي تصحيح ها به دست مؤلف باشد)، ركابه دار؛ مهر: علم الهدي با تاريخ 1073؛ يادداشت مهمي به نقل از خط فيض آمده به اين شرح: «تاريخ رحلت مصنف هذا الكتاب طاب ثراه روز سه شنبه 22 ربيع الثاني سنه 1091 و كان عمره اربعه و ثمانين سنه و مما وجدت بخطه قدس سره في تاريخ ولادة ابنه رحمه الله بهذه العبارة: تاريخ ولادت فرزند اعز ارجمند محمد الملقب بعلم الهدي المكني بابي الخير عصمه الله من الآفات بعد از مضي نه ساعت تقريبا از شب پنج شنبه اول ربيع الاول از سال هزار و سي و نه از هجرت. موافق دهم آبانماه جلالي ئيلان ئيل و كانت الشمس في الدرجة الخامسة و العشرين من الميزان و القمر في العقرب و السنبه طالعا. و كان وفاته طاب ثراه وقت غروب الشمس من يوم الاثنين تاسع عشر شهر جميدي الاولي سنه 1115 مطابق 4 مهر ماه قوي ئيل»؛ جلد: مقوايي با روكش تيماج قهوه اي، 164گ، 15 سطر، اندازه: 11/2×19/7 سم [ف: 140-27/1]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1073ق، نويسانده علم الهدي محمد كاشاني؛ با مهر فيضي و پسرش و سليمان فيضي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 127گ، 19 سطر (7×13/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 433-17]
صد و اندي خطبه است؛ خط: نسخ، كا: نورالدين محمد، تا: 27 جمادي الثاني 1073ق [ف: 3-87]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ واقف: ابراهيم شريف حسيني؛ جلد:
تيماج مشکي، 167ص، 22 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: - 155]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 478
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-79]
al-xuṭab li-l-jum‘a = bayāz-e ‘allāme majlesī
مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، 1037-1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
مجموعه اي است شامل خطبه هاي انشائي وي براي نماز جمعه و نمازهاي عيدين.
آغاز: ان لا اله الا الله وحده لا شريك له ملك الملوك و سيد السادات و جبار الارض و السموات الكبير المتعال ذوالجلال و الاكرام ديان يوم الدين
[دنا 902/4؛ كتابشناسي علامه مجلسي 325]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12419
آغاز: ان لا اله الا الله وحده لا شريك له ملك الملوك و سيد السادات و جبار الارض و السموات الكبير المتعال ذوالجلال و الاكرام ديان يوم الدين؛ انجام: و في الصحيح عنه عليه السلام قال من قرأ سورة الكهف في كل ليلة جمعة كانت كفارة له لما بين الجمعة الي الجمعة.
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج سرخ، 134گ، 14 سطر، اندازه: 9/5×18/5 سم [ف: 35-376]
al-xuṭab li-l-juma‘āt wa-l a‘yād
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039-1115 قمري
alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)‘
كتابي است مفصل، داراي 180 خطبه، كه براي جمعه ها، اعياد و مراسم ديگر، انشاء شده، خطبه ها، بسيار زيبا و اديبانه، و با نثري مسجع و موزون، بيان گرديده. اين كتاب در الذريعه نيامده است. جامع اين خطب مي گويد غرض از جمع آوري آن روشن كردن قلوب غافلين به نور حقيقت و به راه راست درآوردن گمگشتگان است از طريق مستقيم. اين منحرفان بايد به روزهاي جمعه و ساير اعياد متبركه اين خطب را بر خوانند و مفاد آن ها را به ياد سپرند.
آغاز: الحمد لله الذي جعل الألسنة اللافظة مفاتيح للعظة الخافظة و الأفئدة اللاحظة مصابيح لليقظة الواعظة... محمد المدعو علم الهدي ابن محمد المحسن عفا الله عما اجترج و جني... هذه مائة و نيف و ثمانون خطبة موقظة لمن راقب مواسم الاتعاظ...
آغاز: برابر؛ انجام: ولي الافضال و الانعام و صلواته علي سيدنا الانام و اهل بيته الكرام.
خط: نسخ، بي كا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوايي، رويه كاغذي مشكي، 310گ، 16 سطر (7×12)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 336-9]
آغاز: برابر؛ انجام: افتاده: يعلم أسراركم و أخرجوا من الدنيا قلوبكم من قبل يخرج منها أبدانكم.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ 89گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 1-247]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول قولي هذا و استغفر الله لي ولكم و لجميع المؤمنين و الحمدلله رب...
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: قرن 11 يا اوايل 12؛ افتادگي: انجام؛ مصحح به خط مؤلف؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج مشكي، 294گ، 16 سطر (8×13)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 34-269]
al-xuṭab li-l-juma‘ wa-l a‘yād
بهبهاني، محمد جعفر بن محمدعلي، 1178-1259 قمري
behbahānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1765 - 1843)
چند فصل است هر فصلي درباره يك ماه و خطبه هاي روز آدينه و عيدهاي آن. سرگذشت پدر او هم در ديباچه آمده است. در سرگذشت بهبهاني (ص 185) و الذريعه (184/7) از اين كتاب ياد نشده است.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 159
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي انطقنا بحمده فكيف نطيق حمده و الحمد فضله... اما بعد فيقول العبد الجاني محمد جعفر بن محمد علي بن محمد باقر... ان هذه مجموعة مشتملة علي الخطب للجمع و الاعياد انشاتها مناسبة للشهور و الايام و اضعفت اليها المواعظ... و ان قالت الحسدة فيه ان هذا الاسحر يوثر و الضحي و الليل اذا سجي قد حدث في دهرنا كل البدع... قد توفي الوالد... و توطن بضع سنين في بلدة قرميسين معرب كرمانشاهان... ثم توفي و قد عاش قدس سره اثنين و سبعين سنة في هذه البلدة القرميسين ضحي يوم الجمعة السابع و العشرين من شهر رجب المرجب يوم مبعث ختم النبيين من شهور الجمعة السابع و العشرين من شهر رجب المرجب يوم مبعث ختم النبيين من شهور سنة السادس عشر بعد الماتين و الالف من الهجرة المقدسة النبوية علي هاجرها الاف سلام و تحية و دفن حسب الوصية في معبر زوار الائمة الاطهار عليهم سلام الله الملك الجبار في مصلي الاعياد قبلة البلد و علية
قبة و مزار مشهور يزور كل العابرين قدس الله روحه و حشره الله مع الائمة الطاهرين... و هذه المجموعة مشتملة علي فصول كل فصل يتعلق من شهور ينشا ما يناسبها في كل جمعة من الاسبوع و سائر الايام؛ انجام: و ايتاء ذي القربي و ينهي عن الفحشاء و المنكر و البغي يعظكم لعلكم تذكرون و ان يشيد
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 20 سطر (8/5×14)، [ف: - 770]
al-xuṭab-ul nabātīya
ابن نباته، عبدالرحيم بن محمد، 335-374 قمري
ebn-o nobāta, ‘abd-or-rahīm ebn-e mohammad (947 - 985)
كتابي است، مشتمل بر خطبي كه ابن نباته، به مناسبت هاي مختلف، در اماكن مختلف ايراد نموده است. مشتمل بر مسائل گوناگون كه در ضمن آن به برخي اخبار و حوادث زمان خود نيز پرداخته است.
چاپ: به نام ديوان خطب در مصر 1302ق؛ بيروت، مطبوعات جريده، 528ص، 1311ق چاپ شده؛ طبعت ضمن خطب والده عبدالرحيم بشرح طاهر الجزائري به مصر، 1302ه/ 1884 م؛ بيروت، 1311 ه/ 1893 م. انظر معجم 262..
[بروكلمان، ذيل 149/1؛ دنا 887/4]
آغاز: بسمله، الحمدلله المقدس عن احاطه الاوهام؛ انجام: فتبركا باللفظا لنبوي الخبرو الايه
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 6 [الفبائي: - 235]
آغاز: اخبرنا الشيخ الامام... قال: اخبرنا أبي محمد قال: اخبرنا ابي خطيب الخطباء ابو يحيي عبدالرحيم بن محمد بن اسماعيل بن نباته؛ انجام: و استغفر الله العظيم لي ولكم و له و لجميع المسلمين، برحمتك يا ارحم الراحمين.
نسخه اصل: ترحان والده (سليمانيه) استانبول، ش 272؛ خط: نسخ معرب، كا: محمود بن علي بن يوسف، تا: دوشنبه 14 ذيحجه 661ق؛ محشی؛ 188گ، 15 سطر [عكسي ف: 2-198]
xutab-un nabī (ṣ) wa-l waṣī
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11593/3
آغاز: من خطبة للنبي صلي الله عليه و آله و سلم، أيها الناس لا تكونوا في خدعته العاجلة؛ انجام: في الحديث النبوي أن لله عباداً يريهم الحقائق بهم كما يضربها في الورد.
مؤلف نخست خطب حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) و كلمات قصار آن حضرت، آن گاه خطب حضرت امير المؤمنين (علیه السلام) و كلمات قصار آن بزرگوار را گرد آوري نموده است؛ خط: شكسته نستعليق، كا: علي نقي فرزند ابوالقاسم شريف، موسوي، تا: 1165ق، جا: مرشد آباد هند؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي، 14گ (206-219)، 11 سطر، اندازه: 7/5×14 سم [ف: 317-29]
xutab-un nabī wa-l a’imma ‘alay-him-us-salām
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2876
آغاز: الحمدلله الذي جعل الحمدله من غير حاجة منه الي حمد حامديه طريقاً من طرق الاعتراف بلا هوتيته و صمدانيته؛ انجام: ارغبوا فيما عندالله و اطلبوا مرضاته و طاعته و اصبروا عليهما فما أقبح بالمؤمن
خطبه هاي پيامبر اکرم وائمه طاهرين عليهم السلام را به ترتيب هريک در اين مجموعه گردآورده و در پايان نيز چهار وصيت را متذکر شده. نسخه حاضر تا خطبه هاي امير مؤمنان علي عليه السلام را داراست؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 64گ، 17 سطر، اندازه: 18×22 سم [محدث ارموي مخ: 2-647]
xatt-e bandgāh
گفتاري است در کف بيني و طالع شناسي از روي خطوط دست.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 577/7
آغاز: خط بندگاه گاهي که درست باشد و گسيخته نباشد اگر رنگش خوب باشد و...؛
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه 14 رجب 1259ق؛ محشي، مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشکي، 4گ (59-62)، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-685]
xutab-un nikāḥ
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 364/48
مير محمد باقر داماد و آقا سيد حيدر يزدي و امام جواد هنگام گرفتن دختر مأمون، سپس دو صلوات است؛ كا: علي بن احمد رشتي، تا: 1269ق، جا: يزد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 19 سطر، قطع: جيبي [نشريه: 2-18]
al-xuṭab wa-t taḥmīdāt
ابن سينا، حسين بن عبدالله، 370؟-428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
آغاز: بسملة، الحمد لله الذي أوحي إلي قيمي الملكوت أن يكنسوا ما يلي عرصاته في جرف هار فلما استقر فضله قراراً... الحمد لله الذي أنشأ نورًا محجوباً... الحمد لله الذي وكل وجه العزة بالحول...
انجام: الحمد لله الذي خلق الإنسان و فضله... أقرب العزة القصوة... ما يشكرون لقد قالوا قولاً محيلاً و سلم تسليماً دائماً كثيراً؛ تمت... و لله الحمد أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً
[مصنفات ابن سينا ص313]
آغاز: برابر
نسخه اصل: گويا در كتابخانه دانشگاه پرينستون آمريكا؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 677ق؛ 2ص (2-3)، 23 سطر [عكسي ف: 4-305]
آغاز: برابر؛ انجام: عبدالله بن سينا... بعون الله تعالي.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: شاه مراد بن نقدعلي فراهاني وراميني، تا: 1072ق؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: تيماج مشكي، 2گ (316پ-317ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ميراث شهاب: 42-146]
xotab va kalamāt va hekāyāt
اين رساله حاوي خطب متعددي است كه در بين آن ها خطبه اي بي نقطه اي وجود دارد. موضوعات آن ها داستان هاي حكمت آموز و نصايح و گفتار بزرگان است و از اين داستان ها حكايات صوفيان بسيار زيبا مي باشد. آن چه از قرائن برمي آيد محتمل است جمع آوري كنند اين رساله يكي از فرزندان وصال معروف شيرازي باشد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1224/2
آغاز: خطب و كلمات و حكايات و تنبيهات متفرقه كه بنثر فرموده، خطبه بي نقطه، اگر اول كلام حمد؛ انجام: اما چكنم كه راه پر ور و شر است ** در هر قدمش هزار خوف و خطر است. اللهم خلصنا بحق محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13، جا: شيراز و تهران؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي، 396گ، 16 سطر (8×14)، اندازه: 17×22 سم [ف: 3-261]
xotab va kalamāt va faqarāt va nāmejāt (t.)
اديب كاشاني، غياث الدين، ق13 قمري
adīb kāšānī, qīyās-od-dīn (- 19c)
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 149
بي كا، بي تا؛ در آغاز نسخه خطي از اعتماد السلطنه هم هست و از نسخه هاي مخصوص دارالترجمه خاصه همايوني است [نشريه: 6-640]
xotab va kalamāt va faqarāt va nāmejāt (t.)
شهرياري، محمد رحيم بن محمد قلي
šahrīyārī ،mohammad rahīm ben mohammad qolī
متن اصلي جمع آورده فضل بن يحيي بن علي طبيبي كوفي و ترجمه از محمد رحيم بن محمد قلي شهرياري.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17033/1
آغاز: لآلي حمدي كه در بحرين ناطقه فصحاي بلاغت در صدف بهترين عبارت بگهرافشاني سحاب نيسان فضل بي منتهاي سبحاني تربيت يابد نثار بارگاه؛ انجام: چگونه بود آمدن شما باينجا و كه خبر كرد شما را بمرگ سلمان فارسي رضي الله عنه؟ فرمود كه اي اصبغ خبر داد مرا ابن عم من پيغمبر خدا (صلی الله علیه و آله). اينست منتهاي قصه وفات سلمان فارسي رضي الله عنه.
خط: نسخ و نستعليق تحريري، كا: عبدالرسول بن حاجي علي خراساني، تا: 1210ق، جا: كرمانشاه، سفارش دهنده: مهدي قلي خان شاملو (ولد محمد خان ولد محمد مؤمن خان اعتماد الدوله) در زمان حضور در نجف اشرف ايامي كه از سوي دولت ايران مأمور به تذهيب قبه مباركه صحن اميرالمؤمنين بود؛ در ادامه اين بخش مجموعه و پيش از بخش بعدي پنج رباعي در منقبت اميرالمؤمنين آمده كه يك از آن ها اين است: اين چهار خليفه كه گفتي همه نغز ** بشنو سخني از ره تحقيف و ملغز/ بادام خلافت از پي گردش دهر ** افكنده سه پوست تا برون آمد مغز، 2- نامه امير مسعود بيك ابن امير دانيال امير بخارا به رؤسا و سرخيلان خراسان در توبيخ ايشان و مذهبشان (ص33-35)، در پايان نامه عبارات مهر امير مسعود بيك در نقشي كه از مهر كشيده اند اين گونه آمده: پادشاهي و بزرگي خداراست/ و گردن كشي ابليس راست/... معصوم به دانيال، 3- پاسخ مفصل و مشروح سران خراسان به نامه امير مسعود بيك (ص 36-55)، تاريخ كتابت: 1217؛ جلد: چرم قهوه اي، 32ص (1-32)، اندازه: 15×21 سم [ف: 167-47/1]
xotab va maktūbāt
جعفر بن عبدالله، ق12 قمري
ja‘far ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 18c)
در اين رساله چند خطبه و مكتوب به زبان عربي از شيخ جعفر درج شده است و نام خطب مزبور بدين شرح مي باشد: خطبه درباره اين دنيا؛ خطبه در تقوي؛ خطبة النكاح؛ خطبه تفسير سوره حمد. نامه هاي مندرج نيز به شرح زيراند نامه بيكي از دوستان، نامه به مولانا ميرزاي شيرواني؛ نامه اي به شعر عربي؛ قصيده اي در مدح آل رسول.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2116/1
آغاز: بسمله، الحمدلله ذي الفضل البازخ و العز الشامخ الواسع العطاء السابغ الغطاء؛ انجام: لكن باسمي و لاتصرح و قل اصاب الردي فلانا
خط: نسخ و نستعليق، كا: نعمت اله مشهور به آصف الحسيني، تا: 1147 و 1110ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج ماشي، 27ص، 40 سطر (11×21/5)، اندازه: 14×24 سم [ف: 134-5]
xotab va monājāt
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 1888-10/198
آغاز: خطبة يوم الجمعة بسمله الحمدلله ملک الملوک و رب الارباب خالق الخلق و مالک الرقاب غافر الذنب و قابل التوب؛ انجام: از برکات عاليات آن حضرت به تخصيص حاضر ان کرامت فرمايد انشاء الله تعالي
خطبه هاي روز جمعه به ضميمه دو خطبه وداع ماه رمضان و چند مناجات فارسي به جهت فاتحه طعام و صلوات و ختم دعاي باران و فاتحه طلب باران و... در اين مجموعه جمع آوري شده؛ خط: نسخ، بي كا، تا:جمعه 14 رجب 1275ق؛ تملکي به تاريخ 1281؛ جلد: تيماج قهوه اي، 56گ، 12 سطر، اندازه: 1×17 سم [ف: 3-1721]
xotab va monša’āt
كرماني، محمد رحيم بن محمد كريم، 1248-1307 قمري
kermānī, mohammad rahīm ebn-e mohammad karīm (1833 - 1890)
در اين جنگ خطب و منشئات و قصايدي است از مؤلف در مناجات و فضائل و مصائب حضرات معصومين عليهم السلام و بعضي از مطالب عرفاني، و بخش مختصر در آغاز آن به عربي و بقيه فارسي مي باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8341
آغاز: الحمدلله... بالاختتام في الختم و النهاء... له انقضاء حمد هو قائم البقاء... شرف الود و الولاء و شكر مبتعث؛ انجام: كه ز حق قدس مهدوي است گواه ** كه هو الله لا اله سواه
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، ب يتا؛ جلد: تيماج مشكي، 132گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 21-302]
xotab va monša’āt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/32- ف
نسخه اصل: حميديه ش 1447؛ بي كا، تا: با تاريخ 753ق [فيلم ها ف: 1-424]
xutab-u yawm-il jum‘a wa-l ‘īdayn
كنتوري، ناصر حسين بن حامد حسين، 1284-1361 قمري
kantūrī, nāser hoseyn ebn-e hāmed hoseyn (1868 - 1942)
خطبه هايي است كه براي روزهاي جمعه و عيد فطر و عيد اضحي انشاء شده و ناصر حسين آن ها را در مسجد جامع لكهنو ايراد مي كرده است.
[ذريعه 286/7؛ مطلع انوار ص671]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24706
آغاز: الحمد لله الذي تقدس عن سمات الامكان في عظموته و جبروته فعز و جل؛ انجام: و عرفانهم و ارزقهم نصرة قائم آل محمد صلوتك عليه و عليهم اجمعين اله الحق آمين
شامل 4 خطبه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ نام كتاب و مؤلف در صفحه عنوان با دعاي «... ادام ظلهم» براي او؛ اهدايي: رهبري، اسفند 1376؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا، رويه كاغذ ابر و باد، 20گ، 12-15 سطر، اندازه: 17/5×20 سم [اهدائي رهبر: 8-203]
xatt-e torkī va sīyāqī va awhal va mošajjar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3121/4
آغاز: بايد كه از انواع خطوط و رسوم و آداب؛ انجام: بهمين طريقه بايد نوشت و دانست و الله اعلم.
اين گفتار فصليست كه از كتابي گرفته اند؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ كاغذ: سمرقندي شكري، جلد: ميشن خرمايي، 8ص (92-85)، 20 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 690-10]
xatt-e ta‘līq = osūl-ot ta‘līq = xat
كوتاه در آغاز آن از طريق خواجه تاج الدين سلماني نام مي برد که «احسن طرق است».
آغاز: حمد وافر قادري را كه خطوط شعاعي بصر انسان را سبب كتاب كلام با نظام خود گردانيد... اما بعد اين رساله ايست مختصر در قواعد خط تعليق كه از استادان استفاده رفته، مجملي از آن اظهار نموده...
انجام: تمت الرسالة في اصول التعليق، و الحمدلله و حسن التوفيق
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4226/2
آغاز و انجام: برابر
گزيده اي است از گفتاري ديگر؛ خط: نستعليق، كا: محمد حسن بن ملاعلي، تا: 26 ربيع الاول 1080ق؛ كاغذ: فستقي، رويه ميشن ترياكي، 2گ (2ر-3ر)، اندازه: 10/2×21/2 سم [ف: 7-287]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 25/2- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-108]
xatt-e rāh-āhan-e māvarā’-e bahr-e xazar
ماردروس، ق19 ميلادي
mārdrūs (- 19c)
اين كتاب ترجمه اي است از روزنامه هاي روسي به فارسي در خصوص خط راه آهن جديد الاحداث دولت تزاري در سمت شمال.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1004/6
آغاز: در روزنامه قفقاز مطلبي در خصوص خط راه آهن جديد الاحداث واقع در آن سمت بحر خزر نوشته اند كه تفصيل آن از قرار ذيل است
نسخه اصل: كتابخانه انجمن آثار ملي ايران - تهران 295؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1328ق؛ 15ص (151-165) [عكسي ف: 3-252]
xatt-e soryānī (jadval)
انصاري، محمد طاهر، ق13 قمري
ansārī, mohammad tāher (- 19c)
تاريخ تأليف: رمضان 1281ق
پنج گونه قلم سرياني در جدول و برابر هر يك از حروف تهجي عربي در آن هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3419/3
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 9گ (83ر-91پ)، 10 سطر (4×9)، اندازه: 10×18 سم [ف: 11-2424]
الخطط المقريزية- المواعظ و الاعتبار بذكر الخطط و الاثار
xatt-e marz-e īrān va afqān
گزارشي است از خط مرز بين دو كشور ايران و افغانستان كه در پنج فصل به حكميت ژنرال فخر الدين التاي فرمانده قشون و مفتش قشون اول جمهوري تركيه تنظيم شده و در اين نسخه بدون ضمايم آن ترجمه شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9609
آغاز: اطلاعات عمومي راجع به سرحد، سرحد بين ايران و افغانستان از 35/37 تا 39/50 درجه
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوايي، 17گ، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: 8-25]
xatt-e manzūm
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1565/1
آغاز: ذال. بر اين قانون. وليكن در تحقيق افسر نون ** حدش از چار نقطه نيست بيرون؛ انجام: سپره ليك اندر ثلث بايد ** كه كاتب اولش نازك نمايد.
رساله منظوم در...؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 4گ (3پ-6ر) [ف: 5-291]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 27/1- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-109]
xatt-e nasta‘līq
در اين منظومه كه چهل و چهار بيت است، چگونگي كتابت خط نستعليق را با اختصار نگارش داده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1375/1
آغاز: از واضع اصل نسخ و تعليق ** بشنو سخني ز روي تحقيق/ بالاي الف سه نقطه بايد بد ** اما بهمان قلم كه شايد بد؛ انجام: بايد سر و گردنش چنان ساخت ** كان را بي نكون توان ساخت
خط: نستعليق، كا: محمد بن حسن شيريني، تا: 1308ق؛ جلد: تيماج قرمز، 2گ (1پ-2پ)، اندازه: 17×23 سم [ف: 4-203]
xatt-e nesf-on-nahār
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 18504
رساله تبيين خط نصف النهار؛ بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 8/5×13/5 سم [رايانه]
al-xaṭ wa tasvīr-ul ḥurūf-il hijā’īya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7475/3
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج آلبالويي، 25 سطر (4/5×8)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 584-16]
xat va ta‘līm-e ān
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1770/1
از ملاخطاط مشهدي؛ كا: علي اكبر خاني، تا: 1254ق، جا: رشت؛ 13گ (13-1)، اندازه: 15×21 سم [نسخه پژوهي: 3-177]
خط و خطاطان- قلميه
xat va xattātān
حبيب اصفهاني، - 1315 قمري
habīb-e esfahānī (- 1898)
چاپ: چاپ انجمن معارف در قسطنطنيه در 1306، به تركي؛ ترجمه فارسي از سيد جلال الدين محدث ارموي، سال 1329ش.
[فهرستواره منزوي 2122/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4456- ف
بي كا، بي تا؛ 285ص [فيلم ها ف: 3-50]
خط و دواير- خط (رساله در)
خط و دواير- آداب النفس
خط و دواير- آداب خط
xat va savād
مجنون مشهدي، - 940؟ قمري
majnūn-e mašhadī (- 1534)
به نثر در شش «باب» (بيان): 1. خطوط و سطح و در وجه تسميه هر يک؛ 2. استادان و مخترعات و مرتبه ايشان؛ 3. ادوات کتابت، هفت فصل؛ 4. قواعد خط؛ 5. شکل هر يک از حروف؛ 6. حسن خط و اصناف حرف ها. نام مؤلف و رساله در ديباچه هست.
آغاز: بسمله حمد و سپاس و ستايش استادي که کاتب لوح و قلم بيچون و حافظ ن و القلم و ما يسطرون است خوش نويسي که سرخط نونويسان قلم و کلک صنعش اول ما خلق الله القلم است
انجام: اما حروف دال و ذال نيز اين حال دارد ديگر بايشان متصل تواند شد و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله اجمعين
چاپ: مجله مدرسه خاوري، به كوشش ياسين خان نيازي، 1935 م، شماره 2، جلد 11، چاپ شده است.
[نسخه های منزوي 1911/3؛ فهرستواره منزوي 2122/3، دنا 903/4 (10 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: اسمعيل كاشي، تا: 1056ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 5گ (2پ-16ر)، 17 سطر (16×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2538-12]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1058ق؛ جلد: مقوايي، 10گ (178پ-187پ)، 13 سطر، اندازه: 9×18 سم [ف: 25-83]
آغاز: برابر؛ انجام: و ميم و نون و يا را وقتي مد دهند که در وسط باشند چنان که ميرسمرقند تمت الکتاب
خط: نستعليق، كا: محمد صالح بن عباس جهرمي كاشاني، تا: 9 رمضان 1111ق؛ جلد: تيماج روغني مشکي، 8گ، 30 سطر، اندازه: 24×37 سم [ف: 1-24]
خط: نستعليق، كا: محمد قاسم، تا: سه شنبه شوال 1179ق؛ مجدول، با سرلوح رنگين، به ترتيب تهجي؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، 39ص (221-259) [سنا: ف: 2-28]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3939/6- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 24 شوال 1181 و 1195ق؛ واقف: غياثي، بهمن 1337؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 461-5]
آغاز: بسمله. باب چهارم در قواعد خط قال امير المؤمنين علي بن ابي طالب عليه السلام ان [حسن] الخط مخفي في تعليم الاستاد و
قوامه في كثرة المشق؛ انجام: برابر
از باب چهارم به بعد است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ مهر: «تيپو سلطان محمد خان برين 1331» (مستطيل)؛ اهدايی: رهبري، دي 1388؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 6گ، 13 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [اهدائي رهبر: 9-512]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 4گ (380-383)، 15 سطر (9×16)، اندازه: 15×22 سم [ف: 587-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1272ق، به دستور حسينقلي خان؛ جلد: تيماج مشكي، 19گ (1پ-19ر)، 12 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 21-327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن سيد كريم تاجر شوشتري، تا: 1301-1308ق؛ جلد: روغني، 5گ (133پ-137پ)، اندازه: 20×31 سم [ف: 4-114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، كا: اسدالله آصفي شوشتري، تا: 1317ق؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج زيتوني، 13گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21/5 [ف: 651-39]
آغاز: برابر؛ انجام: چه اكثر كتاب ها با نسبت بر اين هيات الحمدلله خط: نستعليق، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: صعود بالارفتن و تشمير شمره دادن و نزول به زير آوردن وارسال فرستادن والله اعلم بالصواب.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوايي، 7گ، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1719-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: سيد حسن حسيني متخلص به ثريا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن قهوه اي، 32ص (184-215)، 15 سطر، اندازه: 11/1×17/3 سم [ف: 60-5]
نسخه اصل: ش 1348 اته، 2931. از ديوان هند؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-185]
xotūt
غير همانند:
آغاز: ابتداي برگ 439. فائدة في اعمار الائمة المعصومين صلواة الله عليهم اجمعين منسوب الي شيخ مفيد محمد بن نعمان قدس الله روحه؛ انجام: نسخه برگ 481: اللهم اجعل عواقب امورنا خيراً و انت ارحم الراحمين
تأليف: ظاهراً بين سال هاي 1270ق تا 1294ق. در اين مجموعه تعدادي شعر فارسي و مطالبي در موضوعات مختلف به خط خوش آمده كه در باغ هاي بعضي بزرگان زمان نويسنده تحرير يافته است، به اضافه در آن چند تاريخ: 1274 و 1277 و 1278 و 1279 و 1281 مندرج است كه در پاره اي از آن ها تاريخ فرنگي اين سنوات نيز ذكر شده؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج سياه، 41گ (439-479)، 34 سطر (10×18)، اندازه: 14×21 سم [ف: 453-1]
آلبوم كوچك؛ بي كا، بي تا [نشريه: 6-599]
xotūt-ol ostorlāb
رشت؛ جمعيت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 1202/8
در بيان علم خطوط اسطرلاب با اشكال و صور؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد جعفر بن محمد طبسي، بي تا؛ مجدول؛ جلد: چرمي، 18گ (92ر-110پ)، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 12×19 سم [رشت و همدان: ف: - 1235]
xotūt-ol ostorlāb
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4442/3
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 19ص [ف: 402-7]
xotūt-e ta‘līmī
تعداد 54 قطعه خط نستعليق و شكسته نستعليق كه براي تمرين انجام داده و اكثر آن ها امضاي حاج اسمعيل خان با تاريخ 1319 تا 1322 را دارد، تعداد اندكي هم كه خط شكسته نستعليق هست امضا ندارد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 15709
آغاز: صحبت حور نخواهم كه بود عين قصور جمعه قلمي و تحرير شد؛ انجام: يا تو چه پاك دامني مرگ من از خدا طلب
خط: نستعليق و شكسته نستعليق، كا: حاج اسماعيل خان، احمد
خان، محمد تقي و...، بي تا؛ كاغذ: دفتري شطرنجي، جلد: گالينگور مشكي، 178گ، اندازه: 16/5×21/5 سم [رايانه]
xotūt-e xūš (bā tasāvīr)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1380/8- ف
نسخه اصل: از نسخه اي در تركيه (خزينه 2154) كه «برسم كتب خانه شهريار ابوالفتح بهرام جم اقتدار» نوشته شده، به نام كتابخانه بايسنغرخان، عبدي، علي كاتب در 932، عبدالله. از عبدالعزيز بن عبدالله بهادر خان، نوروز احمد، جعفر بايسنغري، شيخ محمود، سلطان علي مشهدي در 900 در هرات، ميرشيخ پوراني، ميرعلي، شاه محمود، جعفر تبريزي؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 833ق [فيلم ها ف: 1-678]
xotūt-e ‘olūm-e qarībe
غير همانند:
در بيست و يك نوع الفباي مختلف كه در علوم غريبه از آن استفاده مي شود. به شرح ذيل در دو صفحه كتاب: 1. قلم شاناق...، 2. قلم فرنگي به ترتيب ابجد...، 3. قلم طيرقال به ترتيب حروف...، 4. طريقه قلم پهلوي...، 5. قسم ديگر به حروف ابجد...، 6. قسم ديگر به حروف تهجي... و غيره؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ 3ص (1-3)، قطع: رحلي [رشت و همدان: ف: - 1486]
آغاز: فصل في انواع و اقسام خطوط غريبه، بطريق ابجد است... قلم يفزي هر حروفي را از سطر فوق بخواهند بنويسند عكس آن را از سطر او بنويسند... قلم روخابي... قلم روني به ترتيب ابجد... قلم متجرد... قلم صلياني... قلم نيريجات... قلم سيمياي كبير... قلم سيمياي صغير قلم العقول به ترتيب حروف... قلم يوناني سه قسم است به ترتيب حروف... قلم سرياني دو قسم است؛ انجام: امان از خوف... هيبت... خاكي... قلم اسرار قاسمي...
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ 7ص (27-33)، قطع: رحلي [رشت و همدان: ف: - 1487]
اقلام غريبه و اسامي ملائكه است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1338ق؛ جلد: تيماج مشكي، 6گ (178-183)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 67-26]
آغاز: ا ب ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش؛ انجام: ا هي ش ا ب و ي ل ن ا س ا ح ر
خط: نستعليق، كا: لاهيجاني، غلامحسين بن بشير، تا: قرن 14 [رايانه]
آغاز: هذا كتاب خطوط هاي متفرقه هر جور كه خواهي بكن؛ انجام: ث ذ ض ظ غ ق ق ر ش ت
خط: نستعليق، كا: لاهيجاني، غلامحسين بن بشير، تا: قرن 14؛ ضميمه 24216؛ [رايانه]
xotūt-e qadīme-ye bīsotūn (t.)
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 200 - ج
آغاز: ترجمه خطوط قديمه كه در بيستون نقش كرده اند و رانس صاحب خوانده و بزبان انگليس ترجمه كرده آن ها مشتمل است بر پنج خانه خانه اول مشتمل است بر نوزده فقره مجموع نود و شش سطر ميشود حسب الفرمايش... سلطان محمد ميرزا... فقره اول. بسمله. من دارياوش هستم؛ انجام: اين سارقها سا كانست
چنين است اين كتاب در نسخه ما؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1283ق، براي محمد ميرزا؛ كاغذ: فرنگي رنگارنگ، جلد: تيماج حنايي، 18گ، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: - 51]
xotūt va ‘ebārāt-e čand sekke az banāder va jazāyer-e xalīj-e fārs
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9453/13
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ 62ص (2656-2717) [مختصر ف: - 395]
xotūt va nāme-hā
اشخاص معروف و شناخته شده؛ بي كا، بي تا [ف: 17-301]
استخراج شده از رجال شناخته شده؛ بي كا، بي تا؛ 250گ [ف: 17-301]
xotūt va noqūš
زمان فراهم آمدن: قرن سيزدهم. فهرست اين مجموعه بدين شرح است. صفحه 1 و 2: آيات عربي به خط نسخ ابتداء آن «بسمله الحمدلله الذي اذهب عنا» و آخر آن «غيرك يا رحمن يا علام» به خط وصال به تاريخ 1244ق. صفحه 3: يك قطعه عربي است با خط نستعليق به كتابت محمد حسين شيرازي به تاريخ 1305ق، صفحه 4: قطعه اي است فارسي به خط نستعليق به كتابت ميرزاي وصال براي فرزندش ميرزا محمود حكيم، صفحه 5: يك سياه مشق به خط وصال، صفحه 6: يك قطعه خط ريز است به احتمال خط وصال، صفحه 7: قطعه خطي است ريز و شكسته به قلم علي به تاريخ 1262ق، صفحه 8: نقاشي است از يك شب (عكس فوتوگرافي)، صفحه 9: عكسي است از يك كشتي بادي، صفحه 10: يك قطعه خط نستعليق است ريز و شكسته به خط وصال شيرازي، صفحه 11: يك قطعه خط نستعليق ريز و شكسته داخل سطور طلا اندازي به قلم وصال، صفحه 12: يك قطعه سياه مشق كه پاره اي از نوشته هاي آن پاك شده به قلم يزداني پسر وصال، صفحه 13: سياه مشقي است از عماد حسيني به كتابت 1072ق، صفحه 14: يك قطعه شكسته نستعليق است به خط وصال حمايلي، صفحه 15: يك قطعه عكس مريم با دو مرد، صفحه 17: عكس زني است در كنار پنجره، صفحه 18: قطعه خطي است درشت نستعليق به قلم داوري پسر وصال (به تشخيص وقار السلطنة)، صفحه 19: قطعه خطي است نستعليق درشت، صفحه 20: قطعه خطي است نسخ و نستعليق به قلم وصال سال كتابت 1257ق، صفحه 21: قطعه خطي است به خط نسخ ريز و درشت به قلم وصال سال كتابت 1246ق، صفحه 22: قطعه اي است به خط نسخ ريز و درشت به قلم وصال تاريخ كتابت 1246ق، صفحه 23: قطعه خطي است نستعليق كه در دارالعلم شيراز كتابت شده، صفحه 24: عكس حضرت عيسي با دو زن، صفحه 25: عكس ملائكه اي است با يك زن، صفحه 26: قطعه خط شكسته اي است به شكل حمايلي از آن وصال شيرازي، صفحه 27: ايضاً قطعه خط شكسته اي است از وصال به شكل حمايلي، صفحه 28: قطعه خطي است نستعليق و نسبتاً درشت به خط ميرزا محمود حكيم (بنا بر تشخيص وقار السلطنة)، صفحه 29: قطعه ريزي است و درشت نستعليق كه به سال 1249ق كتابت شده، صفحه 30: قطعه اي است به خط نستعليق درشت با اين شعر حافظ «بيا كه قصر امل سخت سست بنياد است»، صفحه 31: سياه مشقي است نستعليق، صفحه 32: نقشي است از يك مرد، صفحه 33: نقشي است از يك زن با يك سبو، صفحه 34: قطعه خطي است نستعليق ريز و شكسته كه به سال 1260ق كتابت شده است، صفحه 35: قطعه خطي است نستعليق از ميرزاي وصال، صفحه 36: قطعه اي است ايضاً نستعليق به خط ميرزاي وصال، صفحه 37: قطعه اي است تركي به خط نستعليق به خط ميرزاي وصال، صفحه 38: قطعه ريزي است نستعليق به خط وصال، صفحه 39: قطعه ريزي است نستعليق و حمايلي و شكسته ايضًا به قلم وصال، صفحه 40: عكسي است از يك زن آئينه به دست، صفحه 41: عكسي از زن نقاش با نقاشي او، صفحه 42 و 43: دو قطعه خط نسخ حمايلي از ميرزاي وصال براي فرزندش ميرزا محمود؛ خط: شكسته نستعليق و نسخ، كا: ميرزا وصال و پاره اي از فرزندان و عماد، تا: اوايل قرن 13؛ در بعضي از صفحات طلا اندازي و پار هاي سرلوحه كاري؛ كاغذ: مقوايي، جلد: تيماج ترياكي، 42ص، اندازه: 19/5×30/5 سم [ف: 468-5]
در اين مجموعه مطالب زير گرد آمده است: در صفحات يك و دو دو قطعه خط نسخ: نخستين چند آيه از سوره بقره و دومين داستاني از اصمعي كه كتابت آن 1110ق مي باشد، صفحات 3 و 4 باز آياتي از قرآن كه ابتداي آن «قالوا امنا و اذا خلوا...» و انتهاي آن ان الله علي كل شييء قدير مي باشد، در صفحه 5 دو قطعه شعر پارسي كه نخستين مصرع آن «جويها بسته ام از ديده بدامان كه مگر» و صفحه 6 عكسي است به رنگ هاي سرخ و زرد و سبز و بنفش و قرمز از يك مجلس بزم، صفحات 7 و 8 دو قطعه خط نسخ حاوي آيات قراني كه ابتداي آن: «و اذقلنا ادخلوا هذا القريه» و آخر آن «ولكن كانوا انفسهم يظلمون» در صفحات 9 و 10 دو قطعه نقاشي هر دو تصوير دو شخص است، در صفحات 11 و 12 دو قطعه نسخ واجد آيات قراني ابتداي آن» «ملائكته و رسله و جبريل» و انتهاي آن «وافوا بعهدي» است، در صفحات 13 و 14 دو قطعه نقاشي است حاوي دو مجلس بزم، صفحات 15 و 16 دو قطعه نسخ از آيات قرآني كه ابتداي آيه «من بعدما عقلوه و هم يعقلون» و انتهاي آن «من كان عدوا»، صفحات 17 و 18 دو تصوير رنگي از دو زن، صفحات 19 و 20 قطعه اي نسخ از ايات قران يكي ريز و ديگر ابتداي آن بسم الله الرحمن الرحيم و «قل اللهم مالك الملك» انتهاي آن «اذا رسلناه الي فرعون»، در صفحات 21 و 22 دو تصوير رنگي زن است، صفحات 23 و 24 دو قطعه خط درشت و نستعليق و فارسي يكي از آن ها به قلم محمد حسين كاتب كشميري است، صفحه 25 يك قطعه تصوير مردي است كه لباس سياه در بر دارد؛ خط: نستعليق و نسخ خوش، بي كا، تا: محتملاً قرن 13؛ با سرلوح مذهب؛ كاغذ: بخارائي، حاشيه مقوا، جلد: مخمل سبز، 25ص، اندازه: 18/5×29 سم [ف: 454-5]
xat va naqqāšī-ye rūzegār-e qājār
در ده برگ، شامل: 1. قسم نامه پنج تن وفاداري مشروطيت در 1 ذيقعده 1328 به نام هاي محمد ولي و ممتاز الدوله و ديگران؛ 2. سياه مشق غلام رضا در 1289؛ 3. چهره جواني ميرزا قهرمان امين لشكر صنيع الملك؛ 4. نامه به معتمد الدوله منشي الممالك ميرزا عبدالوهاب در ذيقعده 1222؛ 5. فرمان او درباره انتظام مهمات وزارت خارجه در ذيقعده 1236؛ 6. دو پيكره كار ابوالحسن در 1310؛ 7. يك پيكره كار قاسم حسيني؛ 8. نيمه
نخستين يك فرمان قاجاري.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4205/3- ف
بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-31]
al-xuṭūṭ-ul handasīyya
يزدي، محمد باقر بن زين العابدين، ق11 قمري
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 17c)
رساله مختصري است در چند فرض هندسي با ترسيم اشكال و خطوط آن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15677/4
آغاز: نريد ان نجد خطا فيه اضعاف خط مفروض كاب بعده ما في سطح مفروض؛ انجام: ان كان زائدا فما كان أو بقي فهو العدد المدد المطلوب
خط: نسخ، بي كا، تا: عيد اضحی 1116ق؛ استكتاب شده توسط محمد جعفر بن محمد صادق با مهر «يا بديع السموات و الارض عبده محمد جعفر» (بيضی)؛ محشي بعضاً با امضاي «مولانا محمد علي»، يادداشتي مبني بر قرعه كشي كتاب كه موروثي بوده با مهر «محمد باقر بن محمد حسين الحسيني» (بيضی)، شعري عربي از شيخ محمد بحراني در نسب عمر؛ تملك: لطفعلي صدر الافاضل در سال 1331؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (97پ-100ر)، 21 سطر، اندازه: 11/2×17/3 سم [مختصر ف: 895]
al-xatṭayn iḏā axrajā ‘alā aqall-un min qā’imatayn iltaqayā
ثابت بن قره، 221-288 قمري
sābet ebn-e qorre (837 - 902)
آغاز: مقالة لثابت في ان الخطين اذا اخرجا علي اقل من قائمتين التقيا. قال: كل مجسم يتحرك الي جهة حركة بسيطة علي استقامة...
انجام: فقدلقي اذا: ا ج ب د. وذلك ما اردناه (و تمت الرسالة و المرجو من الله ان يوفق لاسعادها)
نسخه اصل: اياصوفيا ش 4832؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 7؛ 2گ (53-52)[فيلم ها ف: 1-468]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 784ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 2گ (131پ-132)، 29 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 4-374]
نسخه اصل: نسخه آقاي حسن نراقي؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ 2گ (93ر-94ر)، قطع: بغلي [فيلم ها ف: 2-199]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ تملک: اعتضادالسلطنه؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ كاغذ: فرنگي زرد، جلد: تيماج مشكي، 3گ (98پ-100ر)، 17 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 4-378]
xoffāšīye
رئيس العلماء، جلال الدين بن محمد طاهر،
ra’īs-ol-‘olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher
شيراز؛ خانقاه احمديه؛ شماره نسخه: 176
بي كا، بي تا [نشريه: 5-212]
xeffat va seql
ارشميدس، 287؟-212 قبل ميلاد
aršemīdes (-287 - -212)
رساله مختصري است در بيان معرفت علت تمايز اجسام در خفت و ثقل.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 5634/2
آغاز: بسمله، رسالة ارشميدس في الخفة و الثقل، قال ان بعض الاجسام؛ انجام: الجسم كنسبة ثقل ما غرق الرطوبة من ذلك الجسم الي ثقل جميع ذلك الجسم، و الله تعالي اعلم
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 9؛ كاغذ: حنايي، جلد: پارچه اي، 2ص (8-7)، مختلف السطر (9×16/3)، اندازه: 17/7×23/8 سم [ف: 318-8]
خف علائي- خفي علائي
xafīyāt-ul āṯār-il wāqi‘a fi-l ‘ālam
كياء گيلاني، احمد بن محمد، ق10 قمري
kīyā’ gīlānī, ahmad ebn-e mohammad (- 16c)
در اين كه هستي نيكو است.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1142/11
بي كا، تا: با تاريخ 1160ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي،
5گ (22پ-26ر)، 15 سطر، اندازه: 12×20 [ف: 238-5]
الخفية العلائية- خفي علائي
الخفية العلائية- اساس الايمان
xoffī-ye ‘alā’ī = xoffīya-tol ‘alā’īyya = xoff-e ‘alā’ī
جرجاني، اسماعيل بن حسن، 434-531 قمري
jorjānī, esmā‘īl ebn-e hasan (1043 - 1137)
وابسته به: ذخيره خوارزمشاهي؛ جرجاني، اسماعيل بن حسن (531-434)
به دستور: نصرة الدين (بهاء الدين) محمد علاء الدوله قزل ارسلان وليعهد اتسز خوارزمشاه
اين كتاب مختصر يا منتخب تأليف ديگر مؤلف «ذخيره خوارزمشاهي» است كه از كتب مشهور و اساسي فن طب است كه به دستور و براي سپهسالار نصرة الدين يا بهاء الدين محمد علاء الدوله قزل ارسلان وليعهد ابوالمظفر آتسز بن محمد خوارزمشاه حسام اميرالمؤمنين در خوارزم به دست مؤلف انجام شده است تا بتوان بر دست گرفت و با خود داشت و يا به نقل ديباچه: «اين مختصر بر دو جلد نهاده شد بر قطع مطول تا پيوسته در موزه توان داشت و بدين سبب اين مختصر را «خفي علائي» نام كرده شد». نام اين كتاب در چهار مقاله نظامي عروضي در
مقالت چهارم كه از علم طب و هدايت طبيب گفتگو مي كند آمده است. خفي به ضم خاء معجمه و تشديد فاء و در آخر ياء نسبت منسوب است به «خف» يعني موزه و اين كه ريو در فهرست خود 475/2 به معني پنهان آورده سهو است. [رجوع به تحقيقات استادانه علامه قزويني در حواشي چهار مقاله چاپ ليدن ص 238-237 شود].
كتاب در دو بخش است: بخش نخستين در دو «مقالت»: مقالت 1. اندر تدبير حفظ الصحت و اين نوع شانزده «باب» ست: 1) تدبير هوا؛ 2) تدبير فصل هاي سال، 3) تدبير شهر و مسكن، 4) تدبير جامه پوشيدن، 5) تدبير غذا، 6) تدبير آب، 7) تدبير شراب، 8) تدبير خواب و بيداري، 9) تدبير حركت و سكون، 10) تدبير استفراغ به داروي مسهل، 11) تدبير استفراغ به داروي قي، 12) تدبير فصد و حجامت، 13) تدبير استفراغ هاي ديگر، 14) تدبير اعراض نفساني، 15) تدبير پيران، 16) تدبير مسافران؛ مقالت 2. تقدمة المعرفة و آن هفت «باب» است: 1) شناختن بيماري، 2) شناختن نضج، 3) شناختن بحران، 4) شناختن علامت سلامت و اميدواري، 5) شناختن علت هاي كه به علت ديگر زايل شود، 6) حال هايي كه اندر تن مردم پديد آيد و نشاني بيماري باشد كه خواهد بود، 7) شناختن وقت مرگ اندر بيماري ها و نوبت های تب؛ بخش دوم: قسم عملي و داراي هفت «مقالت» است: مقاله 1. وصاي كه طبيب را در علاج گوش بدان بايد كرد؛ مقاله 2. اشارت كردن به علاج بيماري ها از سر تا پاي و اين هجده «باب» است: 1) بيماري هاي سر و بيماري هاي دماغ، 2) بيماري هاي چشم، 3) بيماري هاي گوش، 4) بيماري هاي بيني، 5) بيماري هاي زبان و دهان و حنجره و حلق، 6) زكام و نزله و سرفه و شوصه و ذالجنب و ذات الريه و ضيق نفس، 7) بيماري هاي دل، 8) بيماري هاي معده، 9) انواع اسهال، 10) انواع قولنج و غير آن، 11) بيماري هاي مقعد، 12) بيماري هاي جگر، 13) بيماري هاي سپرز، 14) انواع يرقان، 15) انواع استسقا، 16) بيماري هاي كرده و مثانه و خصيه و ذكر، 17) بيماري هاي زنان، 18) اوجاع مفاصل و نقرس و دوالي؛ مقالت 3. تبها و حصبه و آبله و مانند آن؛ مقالت 4. آملس ها و جراحت ها و ريش ها؛ مقالت 5. علاج شكستگي استخوان و كوفتگي و بيرون آمدن بندها از جاي خويش؛ مقالت 6. تدبير زينت و آن پاك داشتن بشره باشد؛ مقالت 7. علاج زهرهاي گوناگون.
آغاز: بسم الله... چون مصنف اين كتاب اسماعيل بن حسين الحسيني الجرجاني از جمع كتاب ذخيره خوارزمشاهي فارغ شد بر لفظ امير اسفهسالار اجل قراء ارسلان ولي العهد ابو المظفر آتسز خوارزمشاه حسام اميرالمومنين رفت كه كتاب ذخير كتابي بزرگ است كتابي ديگر بايستي مختصر كه بهر وقت بر دست توان گرفت...
چاپ: گانپور، 1891، سنگي، 114ص؛ لكنهو، 1891، سنگي
[نسخه هاي منزوي 526/1؛ كشف الظنون 716/1؛ بنگال 715/1؛ فهرستواره منزوي 3428/5؛ مشار، فارسي 1897/2؛ نشاني 2چ؛ لغت نامه دهخدا 17/3 و 33/3؛ دنا 906-905/4 (39 نسخه)]
آغاز:... و رمي و گروه ديگر گفته اند نوع ديگر هست كه آن را اقشعري گويند اما؛ انجام: رعافست پس اسهال پس... پس ادرار وبول بس عرق و بايد دانست كه سمار...
خط: نسخ قديم خوش، بي كا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ آسيب بسيار ديده و بخش هايي از آن ساقط گشته و نيز تعدادي ديگر از برگ ها پراكندگي داشته و به همان شكل مرمت و بازسازي شده؛ كاغذ: شرقي، جلد: چرم قهو هاي ضربي با لچك و ترنج، 70گ، 15 سطر (7/5×13)، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 258-36]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 8؛ محشي با نشان «عبدالحسين الفاضل الكروسي»، در برگ 8 و 9 فهرست كتاب و شرحي درباره مؤلف از عبدالحسين نامبرده؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 65گ (9ر-73ر)، 23 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: - 153]
آغاز: مقالت دوم از خفي علائي اندر تفدمة المعرفة اين مقاله مشتمل است شناخت بيماري و شناخت نضج و بحران؛ انجام: و
الله أعلم... از خفي علائي در تدبير حفط الصحة بمنه وجوده...
خط: نستعليق كهن، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ در عبارات و اصلاحات، با نسخه چاپي كه به تصحيح استادان: علي اكبر ولايتي و مرحوم محمود نجم آبادي به چاپ رسيده اختلاف بسيار دارد؛ جلد: چرم قهوه اي، 68گ، ابعاد متن: 5/5×13، اندازه: 9×17/5 سم [ف: 310-36]
نسخه اصل: موزه بريتانيا 27261 .Add؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 9 [فيلم ها ف: 1-402]
خط: نستعليق، كا: عبدالله بن محمد حاجي سيف الدين بن حاجي يوسف بن حاجي معلم القاري، تا: 26 شوال 837ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: مقوايي، 177ص (72-248)، 19 سطر (6×11)، اندازه: 10×16 [سنا: ف: 11-1]
آغاز: پس مردم را گرم کند و جامه گرم جامه را گويند که مردم را گرمي بسيارتر از آن دهد... باب پنجم اندر غذا خوردن غذاء نيک چيزي باشد که در معني دارو نباشد چون؛ انجام: ضماد کردن پادزهر همه زهرهاء جانوران که گزنده اند سود دارد و الله اعلم. تمت..
خط: نسخ، كا: عبدالوهاب بن يحيي جرجاني، تا: غره جمادي الثاني 879ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ در آخر نسخه چهار برگ اضافي هست شامل: صفت حب سورنجان، معجون مولا محمد توتي تقويت قلب. شربت نارنج، طلا جهت حبس البول، براي نفخ معده نسخه گل قند، براي حبس بول؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 17 سطر (6×12)، اندازه: 11×11/5 سم [ف: 1458-3]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. الحمدلله رب العالمين و العافية للمتقين و الصلوة علي محمد و آله اجمعين؛ انجام: تمت الكتاب بعون الملك الوهاب علي يد الضعيف... محمد بن ابراهيم البتخواني؟ في اواخر ماه ربيع الاولي اجدي و تسعين و ثمانمايه من الهجرة النبويه (دو كلمه وصالي شده)
خط: تحريري، كا: محمد بن ابراهيم نخجواني، تا: نزديك به پايان ربيع الاول 891ق؛ «مالك اين كتاب داكتر اردشير ايرج شاه حكيم ايرج شاه بلدنگ كوب 22»؛ 474ص، 10 سطر، اندازه: 11/5×18 [نشريه: 311-3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4124- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-18]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 4 ذيقعده 891ق، جا: استرآباد؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: گالينگور، 15 سطر (11×16)، اندازه: 17×24 سم [ف: 16-708]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد، چنين گويد خادم دعاگو، اسماعيل بن احمد (چنين) الحسيني، چون از جمع كتاب ذخيره خوارزمشاهي فارغ شد؛ انجام: مسكه گداخته و روغن گاو...
خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز (در باب ششم از مقالت يكم از بخش يكم افتاده: ليكن مخمور و محور ازيان كم تر...) و انجام (در مقالت سوم از بخش دوم، در تب ها، تب ربع افتاده:... از طعام و شراب باز دارنده خاصه از آب سرد...)؛ كاغذ: ترمه نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 204گ، 10 سطر (5×9/5)، اندازه: 7/5×13 سم [ف: 94-2]
خط: نستعليق، كا: كمال الدين بن داود امير، تا: اواخر ربيع الثاني 973ق؛ افتادگي: آغاز؛ 75گ، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-41]
آغاز: باب هفدهم اندر بيماري هاي زنان، باب هجدهم اندر اوجاع مفاصل و نقرس
خط: نسخ، بي كا، تا: 15 ذيقعده 982ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: گالينگور نيلي، 85گ، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: - 155]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به ثقتي. الحمد لله رب العالمين؛ انجام: تمت الرساله في شهر ربيع الاخر سنه ثمان ثمانين تسعه علي يد العبد الضعيف المذنب المحتاج بلطف (چند كله سياه شده) عفي عنها بحق محمد و آله محمد
خط: تحريري، بي كا، تا: ربيع الثاني 988ق؛ هشتاد صفحه مطالب مختلف طبي و غير طبي به خط تحرير دارد؛ 213ص، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [نشريه: 3-311]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4125- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-18]
آغاز: مقالت هفتم اندر علاج زهرها و... باب اول اندر تدبير هوا ببايد دانست كه اسباب تندرستي و بيماري شش نوع است و طبيبان آن را اسباب سته گويند؛ انجام: و نمك و سرگين بز بهم بسرشند، ضماد كردن پاي زهر همه زهرها جانوران گزنده است و الله اعلم بالصواب اين مختصر بيش ازين احتمال نكنند.
خط: نسخ، كا: مندني بن نورالدين معلم دزفولي، تا: 22 جمادي الثاني 996ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ جلد: تيماج، 135گ، 13 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: - 78]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج قهوه اي [نشريه: 3-33]
خط: نستعليق، كا: مهر محمد، تا: شوال 1003ق؛ 119گ (1پ-119ر)، 20 سطر، اندازه: 8×8/5سم [ف: 18]
مختصر؛ خط: نستعليق، كا: محمد صالح، تا: 1004ق؛ افتادگي:
آغاز (از ديباچه: «ياد كردن آن درين نسخه چاره نيست... اين كتاب دو بخش كرده آمد»)؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 116گ، 14 سطر (8×13)، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 11-2128] و [فيلم ها ف: 3-18]
آغاز: بسمله حمدله اما بعد اين مختصريست مشتمل بر نكتها و فوايدي كه بيش تر كتاب هاي بزرگ طب از آن خاليست بدان كه علم طب دو بخش است؛ انجام: و بحلق او فرو زيزند و هر دو شب يا هر سه شب.
كاتب ديباچه را حذف نموده و بجاي آن از پيش خود عبارت كوتاهي نوشته است، و تا اواسط باب اول از مقاله اول از بخش عملي را بيش تر ندارد؛ خط: نستعليق مخلوط بشكسته كم اعجام، بي كا، تا: 1043ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا با رويه پارچه، 19گ، اندازه: 17×19/5 سم [ف: 19-180]
خط: نستعليق، كا: محمد امين بن معز الدين محمد زجاجي، تا: 7 شعبان 1075ق؛ جلد: تيماج سبز، 101گ (1پ-101ر)، اندازه: 12×20 سم [ف: 27-105]
آغاز: برابر؛ انجام: سكه گداخته و روغن گاو گداخته بجاي شير بوده باشد. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب
خط: نستعليق، كا: محمد هادي بن محمد صادق عراقي، تا: 1080ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: بوم سبز، 221ص (1-221)، 15 سطر (7/5×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 181-6]
مختصر؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سياه، 16 سطر، اندازه: 13/6×18/7 سم [ف: 7-388]
آغاز: برابر؛ انجام: مسكه گداخته و روغن گاو...
در مقاله هفتم ناتمام می ماند؛ خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوايي كاغذ مشكي پوشانده، 61گ، 23-25 سطر (10/5×15)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 2-95]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: كبود، جلد: تيماج ترياكي، 45گ (102پ-146پ)، 16 سطر (9×14) [ف: 158-17]
آغاز: مفرح دلگشا فلفل پنج مثقال دار فلفل پنج مثقال بز باد پنج مثقال قاقله پنج مثقال مصطکي پنج مثقال شقاقل پنج مثقال؛ انجام: اگر گاو زبان و گل سرخ و تخم خطمي و خيارين و خربزه با قند بجوشانند هر صبح و شام يک مثقال بخورند نافع آيد بعون الله تعالي... خضابي که شيخ جليل نمير جهت خواجه شمس الدين محمد صاحب ديوان ترتيب داده... و نمک اندراني همه را خورد کند و بسايد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 68گ، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1724]
آغاز: برابر؛ انجام: يا در دهانش بهوش آيد، و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: پنج شنبه 21 ذيقعده 1201ق، جا: تنگستان؛ مذيل به 9 ورق در خصوص منافع و كيفيت سقنقور و امور طبيعي؛ واقف: علي اصغر حكمت، مهر 1340؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 95گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 19-176]
بي كا، تا: 1207ق [د.ث. مجلس]
خط: نستعليق، كا: سيد دلبر علي پسر حكيم سيد ذكي علي خان، تا: 16 ذيحجه 1231ق، جا: حيدرآباد؛ كاغذ: هندي، جلد: مقوا، 98گ، 15 سطر (9/5×19)، اندازه: 15×34/5 سم [ف: 17-34]
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد بخش دويم از كتاب خفي علائي به توفيق الله تعالي به تاريخ يوم شنبه بيستم شهر صفر المظفر در سنه 1249
خط: تحريري، بي كا، تا: شنبه 3 صفر 1249ق؛ تملك: داكتر اردشير ايرج شاه حكيم ايرج شاه بلدنگ كوب؛ 181ص، 15 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [نشريه: 3-311]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4123- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-18]
آغاز: برابر؛ انجام: ضماد کردن فاد زهر ضد همه زهرجانوران گزنده است والله اعلم بالصواب تم الکتاب المختصر از ذخيره خوارزمشاهي
خط: نستعليق، بي كا، تا: 11 رمضان 1257ق؛ قبل از آغاز رساله چند برگ در فوايد متفرقه طبي و کيميا از دستور زيبق و منافع و خواص اشيا و علاج امراض؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 78گ (7پ-84ر)، 18 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: ضماد كردن، پادزهر همه زهرهاي جانوران گزنده است و الله أعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب، تمام يافته شد بخش دويم
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد حسين بن عبدالغفار كاشاني، تا: 24 شوال 1268ق؛ نسخه در دو بخش جداگانه كتابت شده، محشي با نشان «12»؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 96گ (1پ-41پ، 50ر-104ر)، 15 سطر، اندازه: 7/5×14/5 سم [ف: 263-39]
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن عبدالكريم بن حاجي محمد علي بن علي اكبر بن عبدالكريم بن عبدالرحيم يزدي، تا: ربيع الاول
1283ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 154گ، 17 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 117]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علي نبيه محمد و آله...؛ انجام: در قضيت بمالد نفع عجيب بيند.
بخش اول تا پايان صحيفه 57؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد علي بن محمد تقي، تا: 1295ق؛ كاغذ: فرنگي روسي، جلد: كاغذ ابري سياه و ارغواني، 126ص (1-126)، 19 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 10-582]
آغاز: بسمله حمد له اما بعد اين مختصري است؛ انجام: در ماء العسل گذارند و بحلق او ريزند و هر دو شب يا هر سه شب.
خط: نسخ، كا: ميرزا طاهر مشهدي، تا: 25 ربيع الاول 1309ق، جا: مشهد رضوي، به دستور محمد تقي ميزا ركن الدوله حاكم خراسان و سيستان به اهتمام آقاميرزا عبدالرحمن مدرس شيرازي فرزند ميرزا نصرالله؛ افتادگي: انجام؛ از روي نسخي چند استنساخ شده؛ مجدول مذهب، با كمند به تحرير مشكي؛ واقف: سيد جلال الدين تهراني، مرداد 1361؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج زرشكي، 14گ، 31 سطر، اندازه: 20/2×33/1 سم [ف: 19-180]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 486/26- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-109]
خط: نسخ، كا: محمد طاهر بن ولي محمد طبيب مشهدي، تا: 1309ق؛ كاغذ: ترمه، 29ص (268-296) [نشريه: 2-107]
بي كا، بي تا؛ 111گ، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 2-50]
بي كا، بي تا [نشريه: 3-17]
آغاز: برابر؛ انجام: يكدرم ماهي زهره دو دانگ تربد در مي و نيم زنجبيل و زهره كرماني و سقمونيا...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ يادداشتي است از عبدالرحمن؛ جلد: مقوايي، 79گ، 19 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 5-225]
نسخه اصل: موزه بريتانيا 32560 .Add (ريو 474)؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 23 سطر [فيلم ها ف: 1-591]
آغاز: برابر؛ انجام: آزموده اند احشامي را پاك كند و الله اعلم. تمت.
خط: نستعليق، كا: كورس، تا: چهارشنبه 17 ربيع الاول؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج سرخ، 220ص، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 2-168]
xoffī-ye ‘alā’ī (mn.)
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1155/4
خط: نستعليق، كا: عبدالحي بن تاج الدين بن محمد بن المنصور، تا: 5 جمادي الاول 835 ق؛ افتادگي: آغاز؛ 6گ (54-59)، اندازه: 12×16 سم [نسخه پژوهي: 1-32]
’al-xala
فارابي، محمد بن محمد، 260؟-339 قمري
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
از اين اثر فارابي در منابع قديمي ياد شده است.
چاپ: متن عربي اين كتاب را دكتر آيدين صايلي و نجاتي لوغال در سال 1951 م همراه با ترجمه تركي و انگليسي در آنكارا چاپ كرده اند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 280/3- ف
نسخه اصل: اسماعيل صائب ش 183؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-450]
الخلاص- دستور اللغة
al-xalāṣ
جابر بن حيان، 120-198؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
آغاز: بسمله، حمدله و صلي الله علي محمد خاتم... قد مضت لنا كتب في الاشياء بعيدة و كتابنا هذا نري فيه كيف تحمير الاشياء البيضاء؛ انجام: و الكبريت فهو علي عمل عطارد سواء، و السلام
مقاله بيست و هفتم است؛ خط: نستعليق چليپا، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قرمز، 2گ (53پ-54پ)، اندازه: 15/6×23/2 سم [ف: 447-6]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلي... و سيم. الحق ارشدنا الله و اياكم انه سميع مجيب لذلك فضل الطبايع علي جميع الاشياء التي يوثر.. و بعد ذلك فقد سبق لنا قبل كتابنا هذا ستة و عشرون كتاباً عشرون منها في الحيوان و ست في الاشجار و هي النبات و هو الجنس الثاني... و انا اذكر في كتابي هذا الطريق الي معرفة تحمير تلك الارواح التي بيضناها لانا محتاج الي ذلك فيما تقدم في الجنسين جميعاً؛ انجام: فاما ان اردت النوشادر و الكبريت فهو علي عمل الزبيق فاعرف ذلك ان شاء الله عزوجل.
خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 1288ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (74ر-75پ)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/7×22/3 سم [ف: 615-29/2]
خلاص الصفة- فراست نامه
al-xulāṣa
؟ علامه حلي، حسن بن يوسف، 648-726 قمري
allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)‘
گويا از علامه حلي، رساله اي است در علم كلام كه در فهرست بلوشه (ش1252 عربي) درست شناخته نشده و گفته نشده كه از كيست. همين اندازه پيداست كه از دانشمندي شيعي است: فهرست مطالب در نسخه: مسئلة في ان النظر يولد العلم، مسئلة في الطريق الموجبة للنظر، مسئلة في الدلالة علي حدوث العالم، مسئلة في اثبات الصانع، مسئلة في كونه تعالي قادرا، مسئلة في حقيقة العالم، مسئلة في كونه حيا حقيقة الحي، مسئلة في كونه تعالي موجودا، مسئلة في كونه تعالي سميعا بصيرا، مسئلة في كونه تعالي مريدا و كارها، مسئلة في كونه قديما، مسئلة في استحقاقه لكونه قادرا عالم حيا موجودا، مسئلة في استحقاقه لكونه تعالي مريدا و كارها، مسئلة في كونه تعالي لايشبه الاجسام و لايجوز ان يسما جسما، مسئلة في كونه تعالي لايشبه الاعراض، مسئلة في نفي الصفة التي ذهب اليها ضرار بن عمر الضبي و ابوحنيفة، مسئلة في كونه تعالي غنيا، مسئلة في كونه تعاي ليس بمرءي حقيقة، مسئلة و اما استدلال السمعي، مسئلة و استدل من ذهب الي رويته، مسئلة في اثبات الوحدانية، مسئلة في الرد علي الثنوية، مسئلة في الرد علي المجوس، مسئلة في الرد علي النصاري، مسئلة في الرد علي من ذهب الي الي النجوم موثرة في العالم بطبعها، مسئلة و اما عباد الاوثان، مسئلة في كونه تعالي متكلما، مسئلة في صفة كلامه تعالي، باب العدل، مسألة في كونه تعالي لايفعل القبيح و لايريده، مسئلة في حسن افعاله تعالي، مسئلة في ابتداء خلق العالم، مسئلة في انه تعالي لايفعل الالغرض، مسئلة في ايلام العقلاء البالغين، مسئلة في مايفعل من الالام علي البالغين من الحدود و القصاصات، مسئلة في الالام التي امرالله بها، مسئلة في و ما خلق الله تعالي من الموذيات مثل الحيات و العقارب، مسئلة في خلق الحشايش، مسئلة في اعواض الحيوان للغير، مسئلة في ان العوض ان كان عليه تعالي يجب ان يكون وافيا، مسئلة في ان الله تعالي هل يمكن من الظلم من لاعوض في جنبه املا، مسئلة في الوقت الذي يوفي العوض، مسئلة في العوض هل هو دائم او منقطع، مسئلة في المستحق بالافعال، باب الكلام في التكليف، مسألة في صفات المتكلم، مسألة و يجب ان يكون تعالي مريد التكليف، مسألة و يجب ان يكون يزيح علل المكلف، مسألة في الرد علي من ذهب الي ان الحر الفعال هو خارج عن هذه، مسألة كون المكلف قادرا، مسألة و يجب ان تكون للقدرة مقدمة علي الفعل، مسألة و قدرنا معاني تحصل فينا بها نكون قادرين، مسألة و يجب ان يكون عالما بما كلف، مسألة و يجب ان يكون المكلف عاقلا، مسألة في وجوب اللطف و حقيقته، مسألة قسمة اللطف، مسألة و ينقسم اللطف قسمة اخري، مسألة في ان الله تعالي يجب ان يكلف كل من اكمل، مسألة و ما ما يتعلق به التكليف و هو الفعل، مسألة في انه تعالي لايكلف حتي يمكن من الارادة لما كلف، مسألة في انه تعالي لايامر بالفعل مع وقوع عارض، مسألة في حسن التكليف، مسألة في القضاء و القدر، مسألة في و قد تعلق القايلون بالقدر بايات متشابهات، باب الوعد و الوعيد، مسألة في الطريق الي العلم باستحقاق الثواب، مسألة و يستحق هذا الثواب بفعل للواجب، مسألة في الطريق الي استحقاق العقاب، مسألة في ان العقاب لايعلم دوامه بالعقل، مسألة في حسن العفو من العقاب، مسألة في حقيقة لتوبة و بيان حكمها، مسألة في الشفاعة و حقيقتها، مسألة في و قدتعلقوا بان الشفاعة في زيادة المنافع، مسألة في بطلان القول بالاحباط، مسألة و قد استدل من ذهب الي الاحباط، مسألة و اذا بطل الاحباط و تحقق ان المومن لايكفر بعد ايمانها، مسألة في الا...، مسألة في انقطاع التكليف، مسألة في الاعادة، مسألة ان الباري تعالي يفني الجواهر، مسألة استدلوا ايضا بقوله تعالي (كما بدأناكم اول مرة)، مسألة و اذا ثبت اعدام الجواهر، مسألة في احكام القبر، مسألة في احكام الاخرة، باب الكلام في النبوة، مسألة في ما تعلل به البراهمة من الشبه في ابطال النبوة، مسألة و اما الجواب، مسألة في ان البعثة لاينفك حسنها من الوجوب، مسألة في صفات النبي (صلي الله عليه و آله و سلم)، مسألة و يجب ان يكون منزها عن القبايح، مسألة في الطريق، مسألة في حقيقة المعجز، مسألة في ان المعجز لايجوز ان يفعل الا للتصديق، مسألة في ان المعجز يجوز ظهوره عندنا علي يد مدعي النبوة، مسألة في ان الله تعالي هل يجوز ان يظهر المعجز علي يد غير معصوم ام لا، مسألة في الدلالة، مسألة في ان النبي (صلی الله علیه و آله) ظهر و ادعا النبوة، مسألة في ان النبي (صلی الله علیه و آله) تحدي العربي بهذا القرآن، مسألة في القرآن لم يعارض، ان ترك المعارضة كانت للعجز، مسألة في وجه اعجاز القرآن، مسألة في الرد علي اليهود، مسألة في الرد علي الفرقة الاولي، مسألة و اما الرد علي الفرقة الثانية، مسألة في اثبات نبوته من غير القرآن، باب الامامة، مسألة و اذا كنا قد اوجبنا، مسألة و اما اذا اوجبنا، مسألة فيما ينزه عنه الامام، مسألة و اذا ثبتت الصفات، مسألة في الدلالة علي تعيين علي عليه السلام، مسألة في الاستدلال علي امامته من طريق القرآن، مسألة و يدلنا علي خلافته، مسألة في امامة الاحد عشر، مسألة و يدل ايضا علي امامة الاثني عشر، مسألة و اذا كنا قد بينا امامة الاثني عشر، مسألة و اذا كنا فد بينا حسن غيبة صاحب الزمان، مسألة في امامة الاثني عشر، مسألة و قد اعترض المخالف لنا في هذه المسألة، مسألة علي انا نقول ان امير المومنين (علیه السلام) سارفي من حاربه، مسألة في
الامر بالمعروف و النهي عن المنكر، مسألة شروط الامر بالمعروف و النهي عن المنكر، مسألة و اذا ثبت ما ذكرناه من وجوب الامر بالمعروف و النهي عن المنكر، باب في الاجال و الارزاق، مسألة في الاجل، مسألة و اذا ثبت ان الاجل وقت واحد، مسألة في حقيقة الرزق، مسألة في اضافة الرزق الي مكتسبه اولي الله. در الذريعه از سه كتاب به نام «الخلاصه» ياد شده يكي از علامه حلي ديگري از پسرش فخرالمحققين سومي از گمنام. (دانش پژوه)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3573- ع
نسخه اصل: فيلم كتابخانه ملي. پاريس 250 A بلوشه 1252؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 198گ [فيلم ها ف: 1-318]
al-xulāṣa
ابن الوكيل، محمد بن عبدالله، 690؟-738 قمري
ebn-ol-vakīl, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (1292 - 1338)
تاريخ تأليف: 25 ربيع الثانی 737ق
كتاب مختصري است در مباحث مهمه اصول فقه در يك «مقدمه» و سه «فصل»: المقدمة ففي تعريف اصول الفقه الفقه اعتماد احكام شرعية فرعيه لدليل تفصيلي بالنظر و اصول فقه ادلته الاجماليه و كيفية الاستفادة منها و حال المستفيد؛ فصل 1. اللغات (شامل اشتقاق، حقيقت، عام، تخصيص، شرط، مجمل، مفهوم - در 104 مسأله)؛ 2. الحكم الشرعي (در 38 مسأله)؛ 3. الادلة الشرعية و هي الكتاب و السنه و الاجماع و القياس (در حدود 111 مسأله).
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 2889
آغاز: بسمله، احمدالله تعالي حمداً يليق بجلاله و اشكره علي سوابغ انعامه؛ انجام: بل تحصيل دليل ما و هو يحصل بايسر نظر الحمدالله حق حمده و صلواته علي سيدنا محمد و اله و صحبه و سلم حسبنا الله و نعم الوكيل
خط: نسخ كم نقطه، بي كا، تا: يك شنبه 6 ذيحجه 737ق، جا: دمشق مدرسه شاميه؛ افتادگي: وسط (حدود دو برگ از اواخر فصل سوم)؛ نسخه با يك واسطه با مسوده مؤلف در پنج شنبه 6 ربيع الاخر 739 مقابله و تصحيح شده؛ واقف: ابن خاتون عاملي، 1067ق؛ كاغذ: نخودي ضخيم، جلد: مقوا با روكش پارچه، 74گ، 17 سطر، اندازه: 14×19/7 سم [ف: 16-209]
al-xulāṣa
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 67/2
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ 24گ (27-50ر)، اندازه: 10×14/5 [نسخه پژوهي: 3-74]
al-xulāṣa = aḥkām-uṯ ṯamānīya fi-ṣ ṣalāt = al-mašrū‘āt wa ġayr-u-hā = r.-un fi-l fiqh = muqaddamat-uṣ ṣalāt
در آغاز اين رساله كارهايي كه انسان انجام مي دهداز نظر شرع به هشت نوع تقسيم شده (فرض، واجب، سنت، مستحب، مباح، محرم، مكروه، مفسد، عمل) پس از آن احكام نماز را طبق اين تقسيم از اين ديد در هشت باب بسيار مختصر گزارش مي كند.
آغاز: بسمله و به نستعين. حمدله. و العاقبه للمتقين... اعلم العبد مبتلي بين ان يطيع الله تعالي فيثاب و بين ان يعصيه فيعاقب... فنقول بالله التوفيق: المشروع علي اربعة انواع فرض و واجب و سنة و مستحب...
انجام: الباب الثامن في المفسدات... و عمل الكثير بلا اصلاح و ترك و الفرض من الفرايض بلا عذر و لوظهر فوته بدون اختياره و تعهده الحديث (تمت).
آغاز و انجام: برابر
متن دو شرح پيش؛ بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 107گ (71پ-177ر)، اندازه: 15×25 سم [ف: 8-699]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1232ق؛ 12گ (3پ-13ر)، اندازه: 14/5×23 سم [ف: 133-24]
xulāṣat-ul abḥās fī masā’il-il mīrāṯ = urjūzat-un fi-l mīrāṯ
حر عاملي، محمد بن حسن، 1033-1104 قمري
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
منظومه اي در احكام ارث و تقسيمات آن در حدود سيصد بيت با عنوان هاي: موجبات الارث و موانعه، في التسهام، في الحبوة، و لا ء العتق، و لاء ضامن الجريرة، و لاء الامامة، ميراث الخنثي، ابن الملاعنه، الغرقي. المجوس، الاجداد، الاخوة، الاخوال... الازواج. مولي محمد فاضل شاگرد شيخ حر و نيز احمد بن حسن الحر اين منظومه را شرح كرده اند.
آغاز: يقول راجي العفو من ذي المنن ** عبيده محمد بن الحسن
انجام: دائمة مادارت الافلاك ** و سبحت خالقها الاملاك
[الذريعة 454/1 و 309/7 و 209/7 و 226/13؛ دو شرح آن؛ ريحانة الأدب 32/2؛ مكتبة اميرالمؤمنين 457/2؛ دنا: ج4، ص908-907 (44 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- شرح خلاصة الابحاث في مسائل الميراث؛ مشهدي، محمد فاضل بن محمد مهدي (- 11)
آغاز و انجام: برابر
داراي 225 بيت است؛ خط: نسخ متوسط، كا: محمد بن محمد بن حسن شهير به ابن قاسم حسيني عيناثي عاملي، تا: 1062ق؛ نسخه
وقفي است؛ خريداري از مشيري، 1382؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 12گ (157پ-168پ)، 13 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/8×19 سم [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق مختلف، كا: محمد فاضل بن محمد مشهدي، تا: 1078 و 1081ق؛ واقف: محمد مهدي فراش حرم؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 370]
خط: نسخ چليپا، كا: علاء الدين طريحي نجفي مسلمي عريزي، تا: 1084ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 7گ (52پ-58ر)، اندازه: 12×18 سم [ف: 6-55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد هاشم بن نورالدين محمد حسيني، تا: 1086ق؛ 3گ (135پ-137ر)، 33 سطر، اندازه: 19×31 سم [ف: 147-12]
خط: نسخ، كا: محمد بن هاشم سبزواري، تا: چهارشنبه 20 جمادي الثاني 1099ق؛ افتادگي: انجام؛ 7گ (77-83)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 41-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ يادداشت استكتاب نسخه به خط محمد مهدي بن علي اصغر قزويني در اواسط ذي قعده 1098 در مشهد رضوي؛ جلد: تيماج قرمز، 9گ (90پ-98پ)، 18 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-648]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قرمز، 26ص (131-106)، 12+15 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 7-115]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج سبز [نشريه 34-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قهوه اي، 10گ (126پ-135ر)، 16 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-377]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، ابعاد متن: 7×10، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 16-472]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12، كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 2گ (11ر-12پ)، 21 سطر (10×19/5) [ف: 266-17]
خط: نسخ، كا: جمال الدين حسين بن محمد قاسم عاملي، تا: 1113ق، جا: مشهد رضوي، تذكرة لامر محمد باقر؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-234]
خط: نسخ، كا: بهاء الدين حسيني، تا: 1114ق؛ كاغذ: سپاهاني، 17 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 153-16]
خط: نسخ، كا: ابراهيم بن محمد علي عاملي، تا: 1121ق؛ جلد: تيماج شتري، 20 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 1-204]
بي كا، تا: 1134ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، كا: عبدالله بن محمد حسين، تا: سه شنبه 4 ربيع الثاني 1151ق؛ 13گ (8ر-20ر) [ف: 1-97]
آغاز: برابر؛ انجام: و هي التي قد دخلت في الثانية ** ثم ثلاثون و ست وافية...
خط: نسخ معرب، كا: سيد محمد امين فرزند سيد محمد، موسوي حسيني هاشمي، تا: چهارشنبه 10 ذيحجه 1188ق؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج زرشكي، 14 گ (99-112)، 11 سطر (9×13)، اندازه: 14×18 سم [ف: 29-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تيماج قرمز، 11گ (92پ-102پ)، 15 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-648]
آغاز: و هذه للابتدا مقدمه ** مفهمة ما ينبغي ان تفهمه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجي محمد صادق»
(بيضی)؛ جلد: گالينگور سبز، 10گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13، حسب الامر آميرزا ابوالقاسم؛ كاغذ: فرنگي، 11گ (78-88)، 16 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 34-322]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 3-57]
آغاز: برابر؛ انجام: و منهم من خصص الصحيحا ** بالارث منهم التصريحا
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 9گ، 17 سطر، اندازه: 11×15 سم [اهدائي رهبر: 3-270]
خط: تحريري، كا: محمد رضا بن محمد حسين، تا: 1225ق؛ 5گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-94]
آغاز: برابر
نسخه اصل: كتابخانه سيد هادي باليل - قم؛ خط: نسخ نازيبا، كا: حسن بن احمد بن هاشم موسوي حسيني، تا: با تاريخ 1239ق؛ 12ص (1-12) [عكسي ف: 4-366]
كا: محمد بن زين العابدين موسوي، تا: چهارشنبه غره ربيع الاول 1242ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ 21ص (230-250) [مخطوطات مرتضوي: ف: - 33]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2612/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 7-215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 10 ربيع الثاني 1253ق؛ 13گ (100پ-112ر)، 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [محدث ارموي مخ: 648-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1256ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: ميشن مشكي، 12گ (88ر-99پ)، 13 سطر (8×12/5)، اندازه: 14/9×21/6 سم [ف: 306-29/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سيد مهدي بن علي، تا: شعبان 1265ق؛ كاغذ: گوناگون فستقي، جلد: ميشن سياه، 12گ (89پ-100پ)، 13 و 15 سطر، اندازه: 10/8×15/5 سم [ف: 246-8]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 1267ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج حنايي، 10گ (77پ-86)، 18 سطر (7/5×13)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 402-12]
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: شوال 1269ق؛ اندازه: 10×15 سم [رشت و همدان: ف: - 1583]
آغاز: برابر؛ انجام: و النقص بالزوج او الزوجات ** ليس علي الاخوال و الخالات
نام مؤلف به استناد آغاز نسخه تغيير يافت؛ خط: نستعليق، كا: عبدالله بن حسن بن عبدالله، تا: 1279-1280ق؛ جلد: مقوايي، 2گ (201پ-202پ)، اندازه: 18×22 سم [ف: 7-224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ميرزا همت زاده، تا: عيد غدير 1294ق، نواده وصال براي فرهاد ميرزا فرمانفرماي فارس؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 12گ (47پ-58پ)، 14 سطر (7×15)، اندازه: 14×21 سم [ف: 4175-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد وقار شيرازي، تا: 1297ق؛ جلد: تيماج قرمز، 5گ (66ر-69ر)، 26 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 37-27/2]
بي كا، بي تا [ف: 3-56]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ 8گ (101پ-108پ)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 6گ (20-25پ)، 13 و 14 سطر، اندازه: 15×20 سم [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 10گ (22-31)، 17 و 18 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×18/5 سم [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فهاك نظماً جمع المهم مقواعد الارث لذي اللب الفطن و الحمدلله علي اتمامه حمداً يكافي منتهي الغائه
بعد از آن نيز ابياتي در زكوة نوشته كه معلوم نيست از كيست؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج
مشكي، 5گ (16پ-20پ)، 18 سطر (8×13/5)، اندازه: 12×17/5 سم [رايانه]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 14×23 سم [ف: - 171]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في ميراث المجوس: ثم المجوس جائت الإثار ** في ارثهم ووردت اخبار... و منهم من خصص الصحيحا ** بالارث منه فافهم التصريحا
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 3گ، 35 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 3-1724]
آغاز: برابر؛ انجام: نظمت من ذلک ما قد اشتبه ** ممتثلاً لامر بعض الطلبة/ کي يسئل الحفظ لتلک النصب ** و واجب منها و ما لم يجب
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوايي، 3گ، سطور چليپائي، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 3-1724]
آغاز: برابر؛ انجام: و منهم من خصص الصحيحا ** بالارث منهم التصريحا
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: چرم مشكي، 9گ (68پ-76پ)، اندازه: 10×14/5سم [مؤيد: 2-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 12گ (93پ-104ر)، 14 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: و يجبر المولي علي اخذ ثمن ** مملو كه و يعتق العبدلان
نام مؤلف به قرينه آغاز كامل شد؛ كا: مجدالدين بن شرف الدين اصفهاني، بي تا، جا: اصفهان (احتمالا)؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سبز، 17 سطر (8/5×13)، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-325]
xulāṣat-ul aṯar fī tarājim-i a‘yān
محبي، محمد امين بن فضل الله، 1061-1111 قمري
mohebbī, mohammad amīn ebn-e fazl-ol-lāh (1651 - 1700)
مصنف حسب حروف المعجم.
چاپ: قاهره، مطبوعات الوهبيه، جزء 4، 1284ق.
[الاوقاف العامة 169/1؛ ايضاح المكنون 432/1]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6215/3
نسخه ما گزيده اي است از آن؛ خط: شكسته نستعليق، كا: محمد صادق بن محمد علي بن اسماعيل مازندراني ملقب به اديب حضور، تا: شهريور 1305ق، جا: كرمانشاه؛ كاغذ: فرنگي زرد، جلد: رويه ابري، 63گ (26ر-88پ)، 23 و 25 سطر، اندازه: 15/3×22/8 سم [ف: 273-9]
xulāṣat-ul aḥādīṯ
اصفهاني، عبدالحميد
esfahānī, ‘abd-ol-hamīd
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامي؛ شماره نسخه: 79/4
آغاز: بسم... فهرست الابواب و الفصول من خلاصه؛ انجام: تم الحديث الاربعين... تم
خط: نستعليق، كا: عبدالحميد بن محمد رضا تفرشي، تا: 1228ق؛ كاغذ: الوان ضخيم، جلد: مقوايي، 16گ (53ر-68ر)، 19 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: - 67]
xulāṣat-ul aḥādīṯ
احاديث اخلاقي را با حذف اسانيد در چهل باب گرد آورده، و روي برگ اول نسخه مرعشي آن را به علامه حلي حسن بن يوسف بن المطهر (- 726ق) نسبت داده است كه ظاهراً صحيح نيست: باب 1. تهليل رب العالمين و صلوة سيد المرسلين...؛ 2. الصوم و الصلواة و الحج و الزكوة؛ 3. الشكر و الدعاء و الصبر و الحياء؛ 4. شرف الجمعة و الغزاء و فضل الجماعة و الاحياء؛ 5. التوكل و الرضاء و الخوف و الرجاء...؛ 10. الاعانة و الضيافة و الزيارة و العبادة؛ 11. الجهل و العلم و الغضب و الحلم...؛ 30. الدنيا و الاخرة و المرافقة و المنافرة؛ 40. الحكم المتفرقه و الاحاديث المشكلة و الكلم المتشبهة و الروايات المجملة. روايات اكثراً از پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) است و فقط چند روايت از ائمه دارد. اكثر ابواب آن داراي چهارده حديث است.
آغاز: ان أحسن حديث حدث به من المبدأ الي المنتهي حمد منعم أنعم علي الخلق برسالة من هو خاتم الرسل... اما بعد فهذه خلاصة الاحاديث التي رويت عن العلماء الفحول و قرأتها علي الجم الغفير من الثقاة و العدول... الباب الاول في تهليل رب العالمين و صلاة سيد المرسلين...
انجام: يا احمد لو صلي العبد صلاة اهل السماء و الارض و يطوي الطعام مثل الملك و لبس العاري ثم أري في قلبه من حب الدنيا ذرة او سمعتها او رياستها او حليها او زينتها لا يجاورني في داري و لأنزعن من قلبه محبتي و عليك سلامي و رحمتي و الحمد لله رب العالمين و الصلاة علي محمد و آله.
[مكتبة امير المؤمنين (به نام الاخلاق)؛ دنا 908/4]
آغاز: برابر؛ انجام: يقول الايمان حصني و من دخل حصني أمن من عذابي و من قال لا اله الا الله مخلصاً دخل الجنة.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوايي، 31 گ (2پ-32ر)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 1-106]
آغاز: برابر؛ انجام: والا اعدته من كل عدد و نصرته عليه و لا يمنعه دخول الا ان سمعت.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: هندي، جلد: مقوايي، 177ص (177-1)، 18 سطر (6/5×13)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 444-9]
آغاز: برابر
در فهرست به نام «اربعون حديثا» آمده؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مهر: «افوض امري الي الله العبد محمد شفيع» (بادامی شکل)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 10 سطر (5×10)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 352-2]
xolāsat-ol ahbāb
محمد افضل
mohammad afzal
در شرح سلسله هاي قادري و سهروردي و چشتي و احراري و ديگران، مؤلف از شاگردان فرزندان بهاء الدين زكرياي مولتاني است و آن را از روي سفينة الاولياء و شمايل ترمذي و تاريخ ميلاد نبوي و خلاصه فقهيه و شجره بهاء الدين زكريا و نسخه هاي ديگر در چند ذكر ساخته است.
[دنا 909/4؛ فهرستواره منزوي 2122/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7914/9
آغاز: بسمله، حمد له... مي گويد... محمد افضل كه از آباء و اجداد حقوق ارادت صدق بندگي و شرف و نمك پروردگي در خدمت اولاد... شيخ بهاء الدين زكريا... در دل و جان اين نياز مالامال بود؛ انجام: داد صحبت داشت با حضرت محمد مصطفي صلي... و سلم الحمد الله حمدا كثيرا برحمتك يا ارحم الراحمين.
خط: نستعليق راسته و چليپا، كا: غلام حيدر، تا: چهارشنبه 27 ذيقعده 1293ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: گالينگور، 115گ (142پ-256پ)، 14 سطر (6/5×12)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 735-16]
xolāsat-ol ahkām
صبا، فتحعلي بن محمد، - 1238 قمري
sabā, fath-‘alī ebn-e mohammad (- 1823)
منظومه اي است فقهي در 320 بيت، درباره نماز و شکيات آن بر اساس فتواهاي ميرزا ابوالقاسم محقق قمي (- 1288ق).
آغاز: اي نگارنده سپيد و سياه ** اي طرازنده نگين و كلاه/ جامه بخت هر كه از تو سپيد ** خاك درگاهش آفتاب اميد
انجام: گرثوابي به اين صحيفه دراست ** خاصه شهريار تا جوراست/ جاودان باد با هزار نياز ** خسروان را برآستانش نماز
[الذريعة 170/19 و 592/9؛ دنا 908/4 (7 نسخه)؛ نسخه هاي منزوي 2796/4]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فستقي، جلد: روغني، 20 سطر [ف: 4-660]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سبز، 19گ (53پ-71پ)، 14 سطر، اندازه: 9/5×13/3 سم [ف: 8-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ مهر: ناصرالدين شاه؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج قرمز، 11گ، 14 سطر (8×16)، اندازه: 17/3×26/8 سم [ف: 180-1]
آغاز: برابر؛ انجام: گر ثوابي بدين صحيفه درست ** خاصه شهريار تا جور است
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فستقي، جلد: روغني، 9گ (308پ-316ر)، 20 سطر، اندازه: 22×33/5 سم [ف: 8-291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1246ق؛ 15ص (529-543) [ف: 259-3]
آغاز: برابر؛ انجام: يافت از حکم شاه چون انجام ** نامش آمد خلاصة الاحکام/ گر توايي بدين صفحه دراست ** خاصه شهريار تا جور است
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: گالينگور سبز، 4گ، 14 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 2-832]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: گالينگور سبز، 7گ، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 2-832]
xolāsat-ol ahkām
عاملي بهائي، محمد حسن، ق13 قمري
āmelī bahā’ī, mohammad hasan (- 19c)‘
تاريخ تأليف: جمعه رمضان 1216ق
مطالب به نثر است با جدول هاي نجومي و مشجر.
[دنا 908/4؛ فهرستواره منزوي 2917/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8254
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، 1216ق؛ راسته و چليپا و در جدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 18گ، ابعاد متن: 18×23، اندازه: 22×28/5 سم [ف: 17-90]
xulāṣat-ul aḥkām fī muhimmāt-is sunan wa qawā‘id-il islām
نووي، يحيي بن شرف، 631-676 قمري
navavī, yahyā ebn-e šaraf (1234 - 1278)
رساله مفصلي است در فقه شافعي به ترتيب کتاب هاي فقهي و هر کتاب در چند فصل.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 8163-56/13
آغاز: و في آخرها وقوع الفاره في السمن؛ اما الجنس الاول و في الاصل النجاسة اذا وقعت
از کتاب الطهارة تا آخر کتاب الدعوي؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 280گ، 23 سطر، اندازه: 22×33 سم [ف: 3-1761]
خلاصة احوال الشعراء- تذكره بتخانه
xolāsat-ol ahvāl dar ma‘refat-e rejāl
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 17839
بي كا، تا: 984ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 11/1×12/8 سم [رايانه]
خلاصة الاخبار- بدايع الصنايع
xolāsat-ol axbār
طباطبائي، علي اكبر بن عبدالكريم، ق14
tabātabā’ī, ‘alī akbar ebn-e ‘abd-ol-karīm
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28943
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين خالق منفي السموات و الارضين نحمده و حمدا الحامدين و نشكره و شكر الشاكرين الهنا اله المخلوقين؛ انجام: امان لاهل... اي اخل المشوق و المغرب
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1371ق؛ افتادگي: انجام [رايانه]
xolāsat-ol axbār
عصمة الله بن محمد
esmat-ol lāh ben mohammad‘
در شرح حال امير دوست محمد خان (از امراي قبايل افغان) و سوانح حيات او.
تهران؛ مركز فرهنگي خراسان؛ شماره نسخه: 30 عكسي
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 89گ [جنگ: 1-457]
خلاصة الاخبار در تاريخ انبياء و سلاطين به اختصار- بدايع الصنايع
xolāsat-ol axbār fī (bayān-e) ahvāl-el axyār
خواند مير، غياث الدين بن همام الدين، 880-942 قمري
xānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn (1476 - 1536)
وابسته به: روضة الصفاء في سيرة الانبياء و الملوك و الخلفاء؛ ميرخواند، محمد بن خاوند شاه (837-903)
اهدا به: امير عليشير نوائي
تاريخ تأليف: 905ق
تاريخ بسيار مختصر از آغاز آفرينش تا روزگار سال 875ق كه پس از مآثر الملوك، در مدت شش ماه به پايان رسيد. داراي يک «مقدمه» و ده «مقاله» و یک «خاتمه» است: مقدمه: در آفرينش جهان؛ مقاله 1. پيامبران؛ 2. فرزانگان؛ 3. پادشاهان ايران باستان؛ 4. بعثت پيامبر و جنگ هاي او؛ 5. امامان دوازده گانه؛ 6. خاندان اموي؛ 7. خاندان عباسي؛ 8. پادشاهان روزگار عباسي؛ 9. يافث تا چنگيز؛ 10. امير تيمور گورکان تا سلطان حسين ميرزا بايقرا؛ خاتمه: در تاريخ هرات و سرگذشت مشايخ، دانشمندان و سرايندگان روزگار سلطان حسيني ميرزا بايقرا. لازم به ذكر است كه مؤلف در خاتمه كتاب در ضمن توصيف شهر هرات و ذكر كارگزاران و هنرمندان دربار، به ذكر شمه اي از احوال خطاطان و نقاشان ان عصر نيز پرداخته كه قابل توجه است.
آغاز: خلاصه كلام راويان اخبار انبياء عاليمقدار و نقاوه منشآت واقفان آثار سلاطين ذوي الاقدار حمد و ثناي خالقيست...
انجام: تراست حافظ و حارس عنايت ازلي ** تراست حامي و
ناصر پناه رب و دود
چاپ: به همت شادروان سرور گويا اعتمادي در سال 1324ش، در مجله آريانا؛ در سال 1345ش به صورت كتابي مستقل در افغانستان؛ در سال 1373ش، به همت مير هاشم محدث در تهران
[الذريعة 210/7؛ نسخه هاي منزوی 4147/6؛ ريحانه الادب 186/2؛ كشف الظنون 717/1؛ مقدمه استاد جلال الدين همايي بر حبيب السير چاپ خيام (9/1)؛ فهرستواره منزوي 613/1؛ دنا 909/4 (29 نسخه)]
نسخه اصل: اياصوفيا ش 3190؛ خط: نستعليق، كا: عبدالجميل، تا: 5 ذيقعده 908ق، جا: هرات؛ 487گ، 19 سطر [فيلم ها ف: 1-79]
نسخه اصل: موزه بريتانيا 1292 .Or؛ خط: نسخ، كا: شمس الدين محمد كاتب، تا: آغاز رمضان 917ق [فيلم ها ف: 1-79]
خط: نستعليق، بي كا، تا: سه شنبه 10 شوال 965ق؛ افتادگي: آغاز (از آغاز پيش از داستان سلطان غياث الدين محمد بن محمود افتاده است و نسخه به احوال استاد شيخ نائي ختم مي شود)؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن ترياکي، 212گ، 20 سطر، اندازه: 15×24/8 سم [ف: 2-226]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 104- عكسي
آغاز: بروند پرسيد كه به خلاف حكم چرا بيكار از خانه بيرون آمدي؛ انجام: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-110]
آغاز: برابر؛ انجام: قطعه: هميشه باد تو را عمر درحصول فراغ.. بعزو... تو راست حارس وحافظ عنايت ازل. توراست حامي و ناصر... لله علي الاتمام و الصلوة
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 971ق؛ در 20 ماه شعبان 971 مقابله شده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 415گ، 21 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف مخ: 2-832]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شرف الدين بن محمود بن صفي الدين بن شيخ علي جهرمي ديلمي، تا: 11 شوال 978ق، مجدول؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 367گ، 25 سطر، اندازه: 17/8×27/6 سم [ف: 226-2]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 105- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-109]
بي كا، تا: 985ق [نشريه: 5-113]
آغاز: برابر؛ انجام: چون مملكت هراة بتصرف... قران پسنديده صفات... با وجود انواع بستان و باغات
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: شرقي، 240گ، 25 سطر، اندازه: 9/5×23 سم [ف: 31-20]
آغاز: اوقات واقع شده كما قال النبي؛ انجام: وزدولت اقبال شهي كسب تر است
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز و انجام [الفبائي: 236]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، داراي شمسه اي زرين، داراي سرلوح مرصع مذهب؛ تملك: محمد موسوي طبيب در گجرات، اصلان در نخجوان؛ مهر دايري وقف كتاب بر خزانه مجتهديه؛ مهر «عبده الراجي حسينقلي» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشكي، 342گ، 27 سطر، اندازه: 15×26 سم [اوراق عتيق: 1-174]
آغاز: زمين از ابتداء زمين نبوده اند؛ انجام: به اين كتاب مذكور رجوع خواهد نمود تمت... بحق محمد و آله اجمعين
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز [الفبائي: - 236]
آغاز: رخصت انشاء اين نامه نامي يافتم... مرشد عقل آن را خلاصه الاخبار؛ انجام: وايضا اين معما باسم ذهني داخل منظومات...
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشكي، 532گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 85-27/2]
آغاز: و آن كم سعادت را به قعر جهنم فرستاد. آورده اند كه در آن صباح كه اكابر قريش؛ انجام: ذكر يورش پنج ساله حضرت صاحبقراني و رسيدن به انواع آمال و اصناف اماني... چون اين خبر ناخوش به سمع خسرو جمشيدوش رسيد دست در حبل متين صبر و شكيبايي
مقاله چهارم تا اواسط مقاله دهم؛ خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ اهدايی: رهبري، اسفند 1376؛ كاغذ: نباتي، جلد: تيماج قهوه اي، 252گ، 16 سطر، اندازه: 22/5×33 سم [اهدائي رهبر: 8-402]
آغاز: به جايي رسيد كه تمام زمين اسكندريه و مغرب از ايشان پر گشت... چون دعاي مذكور درباره حضرت يعقوب؛ انجام: شام به جانب مدينه فرستاد و گفت تيز تيز به مدينه
از اواسط مقاله اول تا اوايل مقاله ششم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1383؛ كاغذ: كشميري نخودي، جلد: تيماج فرنگي قهوه اي، 129گ، 23 سطر، اندازه: 17/5×24 سم [اهدائي رهبر: 8-402]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام (در
سرگذشت فصيح الدين صاحب دارا در خاتمه افتاده)؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 332گ، 23 سطر (12×21)، اندازه: 18×30 سم [ف: 16-39]
آغاز: دعن كردند وحوا بعد از فوت؛ انجام: طاهر گفت يا امير المومنين
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز [الفبائي: - 236]
آغاز: انا كل شيء خلقناه بقدر هر يك از افراد ممكنات بتشريف كرامتي بنواخت؛ انجام: مولانا زين الدين محمود او نيز نستعليق را بغايت خوب مي نويسد و...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول به زر و شنگرف؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج زرشكي، 380گ، 23 سطر (11×19)، اندازه: 18×29 سم [ف: 28-287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: اسماعيل بن پير محمد معروف به درويش رضا بن حاجي اسمعيل كلاله اي، تا: پنج شنبه 6 رجب 1033ق؛
مصحح؛ تملك: عبدالعزيز ابن بوداق، محمد نبي توشمال، محمد تقي بن ميرزا عبدالقادر؛ جلد: تيماج سبز، 461گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 30-88]
خط: نستعليق، كا: حسين بن شمس الدين محمد حسيني، تا: پنج شنبه 19 شوال 1061ق؛ افتادگي: آغاز (در ديباچه)؛ تملک: بهاءالدوله پسر فتح علي شاه در رجب 1271، فريدون پسر او در 12 ربيع الاول 1271؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 428گ، 18 سطر (11×18)، اندازه: 18×24 سم [ف: 17-284]
از نيمه مقاله نخستين در احوال يوسف پيغمبر دارد تا سرگذشت ملانظام الدين شيرعلي؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ كاغذ: كبود فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 383گ، 24 سطر (11×24)، اندازه: 16/5×30/5 سم [ف: 378-4]
آغاز: برابر؛ انجام: از چاه نخشب مثال ماه صورت مدور بيرون مي آورد كه در پنج فرسخي پرتو مي انداخت بالجمله مهدي.
خط: نستعليق كهن، بي كا، تا: اواخرقرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: تركي شكري، جلد: تيماج سرخ، 752ص، 27 سطر، اندازه: 17/5×32 سم [ف: 17-169]
جلد سوم كتاب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه 10 جمادي الاول 1232ق؛ مجدول، داراي سرلوح بي ارزش؛ تملك: فرهاد ميرزا به تاريخ دهم جمادي الاول 1290؛ جلد: تيماج قهوه اي، 188گ، 25 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 19-55]
آغاز: الحمد لله الذي علم الانسان مالم يعلم... چون حضرت ابوي مراتب محمد خداوند
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ چند برگ از آغاز و پايان نسخه نونويس است؛ جلد: تيماج سبز، 425گ، 19 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 30-12]
آغاز: ايشان را بغارت و اسيري برد، و قرب صد هزار كس برو جمع گشتند و ابوجعفر بعد از استماع اين خبر جمهور بن مراد عجلي را؛ انجام: دراوائل شعبان ميرزا ابراهيم بعزم رزم مخالفان نهضت نموده، در حوالي رباط امير شاه ملك بميرزا شاه محمود رسيد. جنگي عظيم بوقوع پيوست.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اوراق بر هم ريخته است؛ جلد: تيماج مشكي [ف: 1-224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [الفبائي: - 236]
آغاز: از شرق تا غرب جهان در تحت تصرف تو قرار گرفته؛ انجام: و محرر قوم يمحو الله ما يشاء
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز [الفبائي: - 236]
انجام: خلاصة الاخبار را بعبارتي كه در بادي الراي روي داد در سلك... كشيدم و از ايراد الفاظ غير مأنوسة الاستماع دامن در چيدم اما عالم السر و الخفيات آگاه است كه اگر نه يمن اعتنا و حسن اهتمام عاليحضرت خداوند گاري هدايت شعاري بودي... در قرب شش ماه نوشته شده بمدت شش سال باتمام نرسيدي
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 487گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 139-2]
آغاز: فرمان حي قديم بخاطر جوئي ساره مأمور بود و هاجره را به مكه مكرمه برد به اشارت جبرئيل ايشان را آن جا بگذاشت؛ انجام: تا كار بجايي رسيده كه منظور التفات صاحب قران پسنديده صفات شد.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب؛ جلد: تيماج قهوه اي، 235گ، 27 سطر، اندازه: 16/5×26 سم [ف: 353-26]
آغاز: استيصال او تك خان نمود بيت چنان تاختن كرد بر لشكرش كه ويران شد اباد و بوم و برش؛ انجام: بر وجود عاقبت محمودش كه سبب رفاهيت مسلمانست ببار قطعه هميشه باد ترا عمر در حصول مراد بعز و ناز چو دوران چرخ نامعدود تر است ناصر و...
تنها بخشي از مقاله 9 و نيز مقاله 10 و خاتمه از دوازده مقاله «خلاصة الاخبار» است؛ خط: نستعليق، بي كا، ب يتا؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 159گ (4-162پ)، 17 سطر (7/5×14/6)، اندازه: 14/8×21/5 [رایانه]
نسخه اصل: بادليان 345 اليوت (1417-1273-340-357-18-861-157)؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 23 سطر [فيلم ها ف: 1-546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: لطف الله بن حسن معاد الحسيني، تا: اواخر شهر جمادي [...]، براي مير محمد قاسم نسابه؛ جلد: تيماج قهوه اي، 364گ، 23 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 38-631]
xolāsat-ol extīyār
شاه محمود بن حبيب الله
šāh mahmūd ebn-e habīb-ol-lāh
اهداء به: شاه حسن
گزيده اي است از اختيارات بديعي حاج زين عطار در سي باب و خاتمه اي. نام كتاب و مؤلف در مقدمه آمده است.
نسخه حاضر، نسخه نادري بايد باشد و از آن جا كه تاريخ كتابت نسخه 923ق ثبت شده، تأليف كتاب قبل از تاريخ مذكور بوده باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15930/1
آغاز: بسمله. حمدي فزون از برگ درختان و ثنايي زياده از اشكال و الوان مر آن حكيمي موجدي را كه هر گلي از باغچه؛ انجام: چون خاتمه اين نسخه بر ادويه است كه در فوايد غرابتي نيز هست و اين دارو از همه غريب تر است بر آن ختم شد و بالله العصمة و التوفيق.
خط: نستعليق، كا: علي بن ناصر حسيني، تا: 1 رمضان 963ق؛ اهدايی: محمد رضا جوني، 1360/5/25؛ جلد: تيماج قهوه اي، 144گ (1پ-144ر)، 15 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 44-138]
xulāṣat-ul ixtīyārāt
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 18322
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 151گ، اندازه: 12/8×18/4 سم [رايانه]
xulāṣat-ul ixlāṣ
بافقي، محمد حكيم بن عبدالله، ق11 قمري
bāfqī, mohammad hakīm ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17300 ض
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
xolāsat-ol exlās fī tafsīr-e sūrat-el exlās
قايني، قاسمعلي، ق11 قمري
qāyenī, qāsem-‘alī (- 17c)
رساله اي است در اثبات واجب الوجود، توحيد و صفات ثبوتي و سلبي كه در يك مقدمه و سه مقاله تأليف شده است. در مقدمه آمده: «سطر چند تحرير نمود مشتمل بر سه مقاله از خلاصه كلام محققان صاحب خاص الخاص سوره اخلاص كه براهين ذات و صفات بود و مأخذ جميع براهين كه در كتب مفسرين متقدمين باشد و در كتب اهل اسرار».
آغاز: حمد مطلقي عام و خاص خاصه شامله مسماي مبدع سوره اخلاص و حمد حامد خاص الخاص مخصوص موصوف اسماء الحسني و اسم الاسم سوره اخلاص و حمد محامد باطن جامع مخلص حق الحقي...
انجام: و بعنايت رحماني و امداد سبحاني از جامعين مذكور آن كه باتمام رسيد اين رساله جامع ذات و صفات با لوازم آن ها و ذكر ممتنعات در روز پنج شنبه 8 شعبان المعظم در مدرسه چهار باغ مشهد مقدس ثامن ضامن علي بن موسي الرضا عليه التحية و الدعاء.
چاپ: آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامي امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش، با تصحيح علي اوسط ناطقي
[دنا 909/4؛ فهرستواره منزوي 139/6]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 6459
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد كاظم بن محمد جعفر، تا: 1098ق؛ واقف: حسنعلي اصفهاني، 1322ش؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا با روكش پارچه، 56گ، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 11-127]
xulāṣat-ul ad‘īya
اميرقاضي، محمد بن فخرالدين
amīrqāzī, mohammad ebn-e faxr-ed-dīn
مشهد؛ اصغر زاده (مجموعه)؛ شماره نسخه: 17
بي كا، بي تا [نشريه: 769-7]
xulāṣat-ul ad‘īya
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 18883
آغاز: فصل در بيان تسبيح مخصوص اين ماه شريف... روايت كند ابو سعيد خدري كه گفت بعد از آن كه حضرت رسالت پناهي صلي الله عليه؛ انجام: افضلست از هفتاد ركعت نماز كه بغير آن گذارده شود قد تم الكتاب الشريف في اسعد الساعات و ايمن الاوقات عند عصر يوم الاربعا... امين رب العالمين.
نسخه حاضر از اول باب اول تا قدري از باب دوم را كسر دارد. مجموعه دعايي است در پنج باب و در هر باب چند نوع و فصل، باب سيم در اعمال ماه رمضان باب پنجم در بيان اموري مرغوب فيها و مرهوب عنها... مؤلف از كتاب من لا يحضره الفقيه مصباح كفعمي، كتاب جامع الاخبار منهاج الصلاح، حضرت استادي مجتهد الزماني خاتم المجتهدين سيد... مصبااح المتهجد ياد مي كند شايد همان كتاب خلاصه الادعية و الاعمال باشد كه تأليف قاضي محمد بن فخرالدين از علماي قرن دهم هجري بوده است؛
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد صادق بن حسين سمناني ساكنن خاتون آباد اصفهان، تا: چهارشنبه 27 ربيع الثاني 1041ق؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول مذهب؛ جلد: تيماج مشكي، 18 سطر (8×18) [ف: 294-2]
xulāṣat-ul aḏkār
فاني شيرازي دهدار، محمد بن محمود، 947-1016 قمري
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
شامل يك سلسله ادعيه است تحت نام «خلاصة الاذكار» در اين «خلاصة الاذكار» «حروف كواكب» و «اسماء كواكب» بيان شده و در ذيل اين حروف اسماء ادعيه اي چند ذكر گرديده است مثلاً در تحت «حروف الكواكب» كه «د- ن- خ- غ» است دعاي «يا ديان يا ناعم يا خالق يا غني» كه مخاطب خداست ذكر گرديده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2706/16
آغاز: خلاصة الاذكار يا من هو انت الله الذي لااله هو انت العالم القادر بحاجتي؛ انجام: شرح اين زبده باخلاصه تمام ** شد مرتب به چهارده ايام/ قدر اين نسخه جوهري داند ** نه حريفي كه سرسري خواند
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 45ص (164-120)، 27 سطر (7/5×17)، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 299-6]
xulāṣat-ul aḏkār
شيخ الاسلام، عبدالصمد بن عبدالكريم
šayx-ol-eslām, ‘abd-os-samad ebn-e ‘abd-ol-karīm
در فضليت و آداب و شرايط دعا و دعاهاي كوتاهي كه در اوقات مختلف روز و شب مي توان خواند، براي نواب عليخان و
مشتمل بر يك «مقدمه» و «مطلب» و «خاتمه» بدين تفصيل: مقدمه: متضمن دوازده «شرط»؛ مطلب: در دعاهاي ساعات و تعقيبات، در دوازده «فصل»؛ خاتمه: داراي چند ختم.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 7908
آغاز: لالي حمدي كه چون كيمياي سعادت از مخزن الاسرار گنجينه سينه تحفة الابرار زبان هدايت تبيان گردد؛ انجام: يا غني يا ملي يا وفي بجهت هر مهمي مداومت نمايد مجرب است.
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: 17 جمادي الاول 1235ق؛ مجدول، داراي سرلوح رنگين، قبل از كتاب فهرست و حديثي به خط محمد بن علي بن محمد به تاريخ 23 ذيحجه 1326؛ جلد: تيماج قهوه اي، 94گ، 12 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 20-239]
xulāṣat-ul aḏkār
از محمد بن زين العابدين؛بي كا،تا: 1262ق [ميراث اسلامي: 5-598]
آغاز: اول تعريف ما بين اوقات فيما يتعلق بما بين طلوع الفجر الي طلوع الشمس و هو وقت شريف يدل علي شرفه؛ انجام: و اذكار الحاجة كثيرة
استخراجات من...؛ بي كا، تا: 1275ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 7ص (72-66)، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 1653-5]
نقلي از خلاصة الاذكار؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 5گ (1ر-5پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 30-190]
xulāṣat-ul aḏkār wa iṭmīnān-ul qulūb
فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091 قمري
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاريخ تأليف: 1033ق
در اذکار و دعاهايي که در کتاب و سنت آمده و در حالات
مختلف و به هنگام شب و روز خوانده مي شود؛ در يك «مقدمه» و دوازده «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در فضيلت ذكر؛ فصل 1. آن چه متعلق به ميان طلوع فجر و طلوع آفتاب است؛ 2. دعاهاي ميان طلوع خورشيد تا زوال ظهر است؛ 3. دعاهاي ميان زوال تا نيمه شب است؛ 4. ادعيه نيمه شب تا طلوع آفتاب؛ 5. ادعيه و آداب روز جمعه؛ 6. ادعيه مربوط به ازدواج؛ 7. احوال؛ 8. حوادث و بيماري ها؛ 9. نيازها؛ 10. ادعيه ماه ها و سال ها؛ 11. امور مربوط به سفر؛ 12. امور مربوط به اموات و مردگان؛ خاتمه اشاره به چند نكته.
آغاز: ربنا لولا ما وجب علينا من قبول أمرك لنزهناك عن ذكرنا اياك و لولا ما ندبتنا اليه من تمجيدك و ثنائك و تسبيحك و دعائك لما جسرنا علي شيء من ذلك
انجام: بان نكون من الذين يقولون ما لا يفعلون... و ختم بالباقيات الصالحات أعماله بمحمد و آله صلي الله عليه و آله
چاپ: مشار عربي، ص 334؛ تهران، سنگي، 1311ق.، وزيري، 63ص (صص 52-114)
[الذريعة 211/7؛ کتابشناسي آثار فيض /170؛ ريحانة الادب 369/4؛ فهرست هاي خودنوشت فيض 170؛ مكتبة اميرالمؤمنين 458/2؛ دنا 912-910/4 (74 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- منتخب الاوراد؛ فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي (1006-1091)
2- الاذكار المهمة = اذكار مهمه؛ فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي (1006-1091)
3- الايضاح؛ حسيني سيفي، محمد بن محمد مهدي (- 1150)
4- خلاصة الاذكار (ترجمه)؛ تبريزي، محمد زمان بن كلبعلي (- 12)
5- خلاصة الاذكار (ترجمه)؛ نجات، محمد شفيع
6- تحفة الابرار
7- بدايع الاسرار = ترجمه خلاصة الاذكار
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ حاشيه به خط مؤلف؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي روغني ترياكي، 66گ، 19 سطر (6/5×11)، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 183-9]
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 142گ، 15 سطر (6/5×14)، اندازه: 6/5×17 سم [ف: 1953-10]
خط: نسخ مايل به نستعليق، كا: علم الهدي پسر نگارنده، تا: 1057ق؛ در حاشيه صفحه پيش از پايان خلاصة يعني در برگ 65 به خط نگارنده پايان نگارش 1033 نوشته شده، در برخي حاشيه ها
نيز خط نگارنده هست؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 65گ، 18 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 20×23 سم [ف: 1-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب و نستعليق، كا: رضي الدين محمد بن محمد امين ابن اسماعيل اصفهاني، تا: 1072ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه دام فيضه»، مجدول؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج مشكي، 66گ (208پ-273پ)، 19 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 9-277]
آغاز: جعل الماء طهوراً و لم يجعله نجساً. مرتضوي. لاخذ الوضوء بسم الله و بالله اللهم اجعلني من التوابين؛ انجام: برابر
ابتداي نسخه چندين برگ جا به جا شده اند مثلاً مقدمه و فصل اول در برگ هاي 63 تا 82 - پس از فصل سوم- قرار گرفته اند و بخشي از خطبه كتاب از اين نسخه افتاده؛ خط: نسخ معرب، كا: محمد، تا: 28 محرم 1073ق؛ افتادگي: آغاز؛ 128گ، 11 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 563-20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: معين الدين احمد بن فيض كاشاني، تا: اواخر رجب 1074ق؛ مقابله شده با نشان «بلغ قبالا بتاييد الله تعالي»، محشي با نشان «منه سلمه الله، منه دام ظله»، مصحح؛ مهر: «المتوكل علي الله الولي محمد علي» (بيضی)، «العبد محمد علي بن محمد سعيد الشريف» (مربع)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 111گ، 15 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 15-219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، كا: حسين بن منصور سبزواري، تا: 1076ق؛ محشي با نشان «منه، منه ادام بقائه و 12»، مصحح، مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 116گ (43پ-158پ)، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 12-263]
آغاز: بسمله،... اما بعدالحمد و الصلواه فيقول جامع؛ انجام: و قد فرغت منها بعون الله... محمد فرغت منها بعون الله... محمد سعيد عربشاهي
خط: نسخ، كا: عربشاهي، محمد سعيد، تا: 1086ق [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: سبحان ربک رب العزه عما يصفون و سلام علي المرسلين والحمدلله رب العالمين
فهرست مطالب در اول نسخه از مؤلف آمده؛ خط: نسخ، كا: محمد طاهر ابهري، تا: 1087 ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده ابوالقاسم الطباطبايي» (مربع)، «محمد رضا بن محمدرضا العاملي»؛ جلد: تيماج قهوه اي، 150گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1725]
آغاز: ذكر فان الذكري تنفع المومنين... يقول افقر فقراء باب الله و خادم اهل الله محمد بن مرتضوي الملقب بمحسن احسن الله حاله و ماله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: تقي، تا: 1089ق، جلد: تيماج قهوه اي، 139گ (9ر-147ر)، 15 سطر، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 30-73]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1091ق؛ با سرلوح، مجدول زرين؛ قطع: رقعي [چند نسخه- ف: - 446]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا يعلم ثواب ذلك الذكر في نفس الرجل غيرالله لعظمته
خط: نسخ، بي كا، تا: 1091ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه دام فيضه، و منه مد ظله»، برگ اول و آخر نونويس است و در قرن 13 نونويس شده، ليكن تاريخ 1091 در آن آمده كه بايستي تاريخ كتابت اصل نسخه باشد؛ كاغذ: شرقي، جلد: مقوايي، 131گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 21-270]
خط: نسخ، كا: محمد نصير معلم، تا: اواخر محرم 1093ق، استکتاب محمد صابر؛ مصحح، محشي؛ 138گ (6پ-143پ)، 14 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [محدث ارموي مخ: 2-649]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد شفيع بن شرف الدين علي طباطبائي، تا: يك شنبه 25 ذيحجه 1095ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قرمز، 105گ، 15 سطر (5×11)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 247-27]
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 12 رمضان 1096ق؛ مجدول؛ از آن فصل هاي 10 و 11 و 12 و خاتمه مانده است؛ تملك: احمد؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 101گ، 17 سطر (8×14)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1-271]
خط: نسخ، كا: حسين بن حاجي منصوري سبزواري، تا: پايان ذيقعده 1096ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 4-379]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن حسن بن محمد بن يحيي خطي، تا: پنج شنبه از جمادي الثاني 1097ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 139گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×17 سم [محدث ارموي مخ: 2-648]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد سنجر بن محمد كاظم، تا:چهارشنبه 25 ذيحجه 1097 ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه»، «منه عفي عنه»، «منه رحمه الله» و حاشيه و يادداشتي از زين العابدين بن محمد صفي به سال 1255ق؛ مهر: «عبده الراجي... محمد» (بيضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين...» (مستطيل)، «صبراً لك يا حسين» (بيضی)؛ اشعاري از خاقاني؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 102گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 34-207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد صالح بن نعمت الله رازي، تا: دوشنبه 17 جمادي الثاني 1097ق؛ 164گ، 13 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 205]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ من تأليفها و تسويدها في سنة ثلث و ثلثين بعد الالف الهجريه، العبد الفقير الي رحمة ربه الغني الضعيف عملا الجسيم املا الكثير زللا المسيء الملقب بمحسن محمد بن مرتضي الكاشي؛ احسن الله عواقبه و مآله و جبر بلطفه اختلاله و ختم بالباقيات الصالحات اعماله بمحمد و آله (صلی الله علیه و آله) سلم تم
خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه شوال 1098ق؛ قبل از شروع كتاب فهرستي در 6صفحه به قلم مؤلف؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن مشكي، 252ص، 15 سطر، اندازه: 8/5×15 سم [فهرست عراقي: 1-148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: محمد بن لحسائي، تا: 1099ق؛ با نسخه خط مؤلف مقابله شده به وسيله شخصي با اين مهر «بنده آل محمد معصوم 1142»؛ كاغذ: ترمه، جلد: ساغري مشكي، 14 سطر [ف: 9-17]
خط: نسخ، كا: ميرزا محمد حسينا، تا: 1099ق؛ اهدايی: علي شريعتي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 193گ، 12 سطر (5×12/5)، اندازه: 8/5×16 سم [ف: 5-1815]
خط: نسخ، كا: بايزيد بن نظام الدين عبدالرزاق بسطامي، تا: 1099ق، جا: اصفهان مدرسه مقصوديه؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 97گ، 17 سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2792-12]
آغاز: قالها مخلصا دخل الجنة و اخلاصه بها ان يحجزه عما حرم الله
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ جلد: گالينگور مشكي، 79گ (1ر-79ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: - 106]
آغاز: بسمله، اما بعد الحمد والصلوه فيقول جامع كتاب خلاصه الاذكار؛ انجام: زلاالمسي الملقب بمحسن محمد بن مرتضي... (كذا)
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام [رايانه]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ تملک: حاجي محمد امين بن حاجي علي کاظمي در 1152 در اصفهان؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن يشمي، 111گ، 15 سطر، اندازه: 11/7×18/8 سم [ف: 1-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بي كا، بي تا؛ ظاهراً در قرن 11؛ واقف: سپهسالار؛ كاغذ: خان بالغ، جلد: تيماج مشکي، 119ص، 14 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 1-25]
آغاز: لسماع الاذان: اللهم اني اسئلك باقبال نهارك؛ انجام: لزيارة القبور: السلام علي اهل الديار من المؤمنين و المسلمين
فصل دوم تا يازدهم و بخش اعظم از فصل اول و دوازدهم را دربردارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با نشان «منه دام فيضه»، با علامت بلاغ، مصحح؛ 122ص (22-143)، 18 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 2-274]
آغاز: اما بعد فيقول افقر فقراء باب الله و خادم اصل الله محمد بن مرتضي الملقب بمحسن؛ انجام: أتنادي باعداً أم توقظ راقداً تعالي الله لا تأخذه السنة ولا تغلطه الايسة
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح، محشي بعضاً با عناوين «منه دام ظله»؛ جلد: تيماج قرمز، 51گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-649]
آغاز:... في الملاء و الخلاء و اللليل... اما بعد فيقول فقراء باب الله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسين، جديد الاسلام، تا: نيمه نخست قرن افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: شرقي، 63گ (6-68)، 23 سطر، اندازه: 7×15 سم [ف: 28-396]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تيماج زرشكي، 99گ، 16 سطر، اندازه: 9/3×16/5 سم [ف: 43-124]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز (آغاز در ديباچه)؛ مجدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 162گ، 12 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 117]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [نشريه: 7-696]
آغاز: برابر؛ انجام: ختام قد جمعنا في هذا المختصر... و اتبعناها بعمدة الاداب.
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مجدول؛ تملك: محمد ابراهيم بن حاجي محمد علي اصفهاني مورخ 1239ق با مهر «ابن محمد علي محمد ابراهيم» (بيضی)، «اللهم صل علي محمد و آل محمد» (بيضی)، حاج سيد سعيد؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج مشكي، 13 سطر (5×11)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 1620-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح، محشي با نشان «منه، منه رحمه الله تعالي، منه رحمة الله»؛ مهر: «ص ر ا ط علي حق نمسكه» (بيضی)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 155گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-301]
آغاز: و شك در حدث داشته باشد وضوء براو واجب نيست؛ انجام: و هر گاه در اثناي نماز اگر پيش از دكر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام [رايانه]
خط: نسخ، كا: باقر بن ملك مرتضي، تا: قرن 12؛ محمد هادي بن مرتضي آن را با نسخه اصل مقابله كرده؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج سرخ، 167گ، 14 سطر (5×11)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 379-4]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ با سرلوح کوچک، مجدول؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن، 132گ، 14 سطر، اندازه: 11/2×18 سم [ف: 1-202]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: ترمه، جلد: روغني زمينه زرد، 106گ، 17 سطر، اندازه: 11/2×18/2 سم [ف: 202-1]
آغاز: اما بعد الحمد و الصلوة فيقول جامع كتاب خلاصة الاذكار.؛ انجام: و لاحول و لا قوة الا بالله العلي العظيم.
خط: نسخ، كا: ابراهيم بن عبدالله طبسي، تا: پنج شنبه 21 ذيحجه 1103ق؛ افتادگي: وسط؛ محشي با عبارت «منه دام فيضه»؛ واقف: حاج احمد آقا فاضل، اسفند 1365؛ كاغذ: نباتي فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 151گ، 12 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 15-188]
خط: نسخ، كا: شاه علي بن عباس، تا: 1104ق؛ تملك: قاسم بن ملا محمد علوي عبدالصفي [چند نسخه- ف: - 320]
خط: نسخ، كا: محمد علي بن حسين علي جهرمي، تا: سه شنبه 21 ربيع الاول 1106ق؛ 120گ، اندازه: 8/5×13 سم [نسخه پژوهي: 2-157]
آغاز: و آن كم سعادت رابه قعر جهنم فرستاد؛ انجام: به سمع خسرو جمشيد رسيد دست در حبل متين صبر و شكيبايي
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن محمد، تا: 1108ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ [رايانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 28 محرم 1109ق؛ مصحح، محشي، مجدول مذهب؛ جلد: تيماج قهوه اي، 126گ، 17 سطر، اندازه: 10/4×18/2 سم [ف: 154-43]
بي كا، تا: 1109ق [نشريه: 7-515]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمدباقر، تا: اواسط رمضان 1110ق؛ جلد: تيماج مشکي، 110گ، 15 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 3-1726]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد يوسف امامي فرزند محمد خلف حافظ، تا: 1117ق؛ ترجمه نيمي از متن زير سطور عربي به قلم نستعليق نوشته شده، در حاشيه ص 101-105 تعليقاتي است به قلم محمد حسين يزدي مورخ 1260؛ تملك: عبدالعظيم حسيني، سيد علي حسيني؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قرمز، 143گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [مختصر ف: - 333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالوهاب بن حاج محمد صادق كاشاني، تا: نيمه رمضان 1123ق؛ از روي نسخه اي که از نسخه خط مؤلف نگاشته شده بوده، مصحح، مقابله شده، در آغاز اين نسخه چند دعا از صحيفه سجاديه و دعال کميل و اشعار و مطالب گوناگون و فهرست کتاب و شرح حرز حضرت جواد (علیه السلام) کل اين گفتارها در 22 برگ است و در آخر نسخه هم دعايي منقول از مهج الدعوات و دعاي سمات و دعاي حزب البحر و دعاي احتجاب و يادداشت هاي متفرقه و قطعه اي به خط حاج سياح در سه شنبه 11 ربيع الثاني 1297ق و يادداشت هاي پراکنده و دعاي حضرت رضا (علیه السلام)، دعاي حضرت رضا (علیه السلام) که در آخر آمده است به خط سيد معصوم حسيني خادم روضه حضرت رضا (علیه السلام) و به دستور فاضل بسطامي در 1281ق، برخي ديگر از يادداشت هاي متفرقه الحاقي به خط سيد ابوالحسن بن محمد رضوي خراساني مشهدي در شعبان 1278ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: لايه اي قهوه اي، 16 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 3-1411]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد محسن بن ملا محراب، تا: 27 ذيقعده 1124ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 134گ، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 2-833]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمدبن علي بن عبدالله بلادي بحراني، تا: دوشنبه 13 رمضان 1139ق؛ 79گ، 19 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف مخ: 2-833]
بي كا، تا: با تاريخ 1144ق؛ مقابله شده در 11 رجب 1144 [نشريه: 212-5]
خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 3 شوال 1098 يا 1198ق؛ 126گ، 15 سطر، اندازه: 7×15 سم [ف: 1-105]
آغاز: برابر؛ انجام: يطلب مما يطلب خطبة ذاك للاضحية وجهت. تا اوائل فصل دهم را داراست؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ واقف: سيد حسين يزدي، كاغذ: شكري فرنگي، جلد: مقوا با روكش پارچه، 165گ، 11 سطر، اندازه: 9/4×13/6 سم [ف: 15-189]
آغاز: و لانعبد الا اياك و نسئلك ان تصلي علي محمد المنادي للايمان... اما بعد، فيقول... ينبغي للعبد ان يكون اكثر همه ذكر مولاه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 83گ (1-83)، 20 سطر، اندازه: 5×15 سم [ف: 34-208]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،كا: حسن بن محمدابراهيم خوانساري، تا: 1233ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 60گ، 20 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 3-1726]
خط: نسخ و نستعليق، كا: عبدالمحمد بن سيد عابد كرهرودي كزازي، تا: جمعه 18 صفر 1248ق، جا: تهران؛ در پايان دعاهاي هفت حصار و جز آن؛ كاغذ: کاغذ فستقي، جلد: ميشن سرخ، 85گ، 17 سطر، اندازه: 11×15/8 سم [ف]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1260ق؛ داراي سر لوح؛ 138گ، 15 سطر، اندازه: 5×11 سم [ف: 2-7]
آغاز: برابر
كا: محمد بن زين العابدين، تا: 1262ق؛ مصحح، مقابله شده؛ [اوراق عتيق: 1-245]
آغاز: بسمله... اما بعد الحمد والصلوة فيقول جامع كتاب خلاصة الاذكار و اطمينان القلوب و مصنفه محمد بن مرتضي المدعو بمحسن احسن الله عواقبه... و هذا فهرست الكتاب بفصوله الاثني عشر و الخاتمه
خط: نسخ، بي كا، تا: 1269ق؛ كاغذ: فرنگي الوان، جلد: تيماج مشكي، 274ص، 12 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 10-1738]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، كا: علي بن محمد موسوي، تا: شنبه 28 محرم 1271ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشکي، 124گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-1725]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، كا: محمد حسين، تا: 1274ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ كاغذ: ترمه، جلد: چرمي قرمز، 162ص، 13 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-25]
خط: نسخ، كا: محمد حسن طالقاني قزويني، تا: 1277ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج سبز، 103گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/8 سم [محدث ارموي مخ: 2-649]
آغاز: ربنا لولا ما ارسلت علينا من قبول امرك لنزهناك عن ذكرنا اياك و لولا ما ندبتنا اليه و ثنائك و تسبيحك و دعائك لما جسرنا علي شي من ذاك؛ انجام: و ليكن هذا آخر ما نذكره في هذه الرساله.. و جبر بلطفه اختلاله و اختم بالباقيات الصالحات اعماله بمحمد و آله صلي الله عليه و آله و سلم.
خط: نسخ، بي كا، تا: دهه دوم محرم 1293ق؛ جلد: تيماج سبز، 75گ (1پ-75پ)، 16 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1-103]
آغاز: بسمله، اما بعتد الحمدلله و الصلوة فيقول جامع كتاب خلاصة؛ انجام: بلطفه اختلاله و ختم با الباقيات الصالحات اعماله بمحمد و آله
خط: نسخ، كا: حسن بن مهدي، تا: 1309ق [رايانه]
خط: نستعليق، كا: جواد بن رضا گلپايگاني، تا: 1330ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 98گ (1پ-98پ)، اندازه: 11/5×17/5 سم [كتابخانه هاي گلپايگان: ف: - 202]
آغاز: عن الباقر عليه السلم من قال سبحان الله من غير تعجب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد صادق، تا: 1338ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي به حواشي: طالبي سلمه الله، حاج آقا محمد اليزدي سلمه الله تعالي و ديگران؛ واقف: دكتر محمد زهرايي، تير 1350؛
كاغذ: نباتي و نخودي، جلد: مقوا، 123گ، 15 سطر، اندازه: 9/3×16/8 سم [ف: 15-188]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ تملك: صمد بن تاج الدين حسن سلطان محمد؛ جلد: تيماج مشكي، 114گ، 15 سطر (8×13)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 103-1]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 165
همان نسخه بالا [نشريه: 5-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب و ريز، بي كا، بي تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائيني؛ 79گ، 21 سطر، اندازه: 8×16 سم [ف: 6-231]
آغاز: بسمله اما بعد الحمد و الصلواة فيقول جامع كتاب خلاصة اذكار؛
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج مشكي، 16 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 8/5×15 سم [ف: - 56]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ محشي، مجدول مذهب؛ كاغذ ترمه، جلد: تيماج خرمايي، 12 سطر (4/5×6/5)، اندازه: 6×15/5 سم [ف: 439-2]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مقابله شده، داراي سرلوح و كتيبه، مجدول؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج عنابي، 136گ، 14 سطر (5/5×11)، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 1604-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قرمز، 69گ (69-1)، اندازه: 12/5×19 سم [كتابخانه هاي قائن: ف: - 94]
آغاز: بسمله اما بعد الحمد و الصلوة فيقول جامع كتاب خلاصة الاذكار؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن حاجي محمد علي فيروزان شهميرزادي، بي تا؛ مجدول، كاغذ فرنگي؛ جلد: مقوا، 21 سطر (5/5×16/2)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 279-1]
آغاز: برابر؛ انجام: فائدة يعتد بها فان العبرة
خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام (در «الخاتمة» افتاده)؛ كاغذ: ترمه نخودي، جلد: تيماج مشكي، 95گ، 14 سطر (5×11/5)، سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 121-3]
بي كا، بي تا [نشريه: 566-7]
خط: نسخ معرب، بي كا، بي تا؛ چند روايت و دعا به خط لطفعلي (دانش) و به تاريخ 1312 افزوده شده؛ 120گ، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-138]
آغاز: اما بعد الحمد والصلوة فيقول جامع کتاب خلاصة الاذکار و اطمينان القلوب و مصنفه محمد بن مرتضي المدعو بمحسن، احسن الله عواقبه. هذا فهرست الكتاب بطول الاثني عشر مع المقدمة و الخاتمه؛ انجام: العلي العظيم. فرغ من تأليفها و تسويدها في سنة (1033ق) العبد الفقير الي رحمة ربه الغني الضعيف عملاً، الجسيم املا الكثير زلاً المسمي الملقب بالمحسن... و آله صلي الله عليه و آله.
خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ وقفنامه براي گروه، شيخيان كرمان نوشته 1289ق؛ 261ص، 15 سطر (6/5×16)، اندازه: 21×31 سم [عكسي ف: 1-162]
خط: نسخ خوب، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ نسخه در حاشيه مجموعه اي است كه «لب الحسنات» و «زاد العقبي» را در بر دارد، از آغاز مجموعه تا پايان آن در كنار صفحه ها به طور چليپا نوشته شده؛ مجدول مذهب؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 138گ، سطور چليپايي، اندازه: 11×16 سم [ف: 1-106]
آغاز: برابر؛ انجام: قال عليه السلام السيرك ان از يدك فقلت اي و الله
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با كاغذ ابري، 115گ، 16 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 220-1]
آغاز: فجعلتهم الفائزين بان بعثت فيهم رسولا منهم يتلو عيهم آياته و؛ انجام: قال الخفي و روي انه صلي الله عليه و آله كان من غزوة فاشرفوا علي واد فجعل الناس يهللون... و لا يغلطه الالسنة فما هذه الشهقة.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج زيتوني، 128گ (9ر-136پ)، 14 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 562-38]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ اهدايی: صالح زاده؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 128گ، 17 سطر (5×13)، اندازه: 10×18 سم [ف: 1167-4]
xulāṣat-ul aḏkār (t.)
تبريزي، محمد زمان بن كلبعلي، ق12 قمري
tabrīzī, mohammad zamān ebn-e kalb‘alī (- 18c)
وابسته به: خلاصة الاذكار و اطمينان القلوب؛ فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي (1006-1091)
به دستور: شيخ عليخان زنگنه
تاريخ تأليف: شب جمعه 20 رمضان 1116ق؛ محل تأليف: اصفهان مدرسه شيخ لطف الله
ترجمه تحت اللفظي رواني است از كتاب «خلاصة الاذكار» فيض كاشاني انجام شده و دعاها را نيز زير سطرها به فارسي برگردانده است. توضيحات فيض آن چه لازم بود در متن و بيش تر آن ها در حاشيه با رمز «مص» آورده شده و حواشي توضيحي بسياري نيز از مترجم با رمز «م ح ز» بر آن نوشته است.
آغاز: خلاصه اذكار سبحه شماران صوامع ذكر و دعا و زبده أوراد سجاده گستران جوامع طاعات پيرا
[دنا 912/4؛ فهرستواره منزوي 329/7]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5214
آغاز: برابر؛ انجام: اين خاطي جاني برهنموني دعاي بي رياي وي خويشتن را بسر منزل نجات و رستگاري رساند
خط: نسخ، كا: محمد صالح چولدري از اعمال آذربايجان، تا: 1119ق؛ برگ دوم كتاب افتاده است؛ جلد: تيماج، 132گ، 14 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 14-13]
xulāṣat-ul aḏkār (t.)
نجات، محمد شفيع
’nejāt ،mohammad šafī
وابسته به: خلاصة الاذكار و اطمينان القلوب فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي (1006-1091)
«خلاصة الاذكار» از ملا محسن فيض كاشاني در يك مقدمه و دوازده فصل و يك خاتمه تأليف شده، و اين ترجمه نيز همان تقسيم را محفوظ داشته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 31/3
آغاز: شكر بي حد و ثناي بي عد مر خداي را تعالي شأنه و جل ذكره بر اينكه بندگان را با وجود آلايش دل و زبان بأصناف گناهان رخصت ذكر شريف خود داده؛ انجام: براي خطبه آن الحمدلله سابغ النعم و مفرج الهم تا آخر خطبه كه در كتاب من
فقط تا اواخر فصل نهم را دارد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قرمز، 97گ (104پ-200پ)، 15 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 1-43]
xulāṣat-ul arba‘a
منيري تفتي، عباس بن زين العابدين، ق14 قمري
monīrī taftī, ‘abbās ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 20c)
مؤلف اخبار محكم و صحيح موجود در (اصول و فروع) كافي را استخراج و در اين نسخه گرد آورده است.
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 244
آغاز: بسمله، الحمدلله المحمود لنعمته المعبود لقدرته المطاع في سلطانه المرهوب بجلاله المرغوب الخ؛ انجام: و تسويد هذه النسخة و تصحيحها و الكفايظ و اللمعة و الحاشية و السيوطي و روضة و ادبيات و آداب المواقعة.
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1377ق؛ هشت صفحه آغاز فهرست رجال و رواتي كه كليني اسناد خود را به آن ها منتهي مي نمايد و همچنين رموز كتاب كافي را مشروحاً بيان مي كند - و در پايان برگ هشتم دارد» «تمت مختصر كتاب الرجال حامداً مصلياً»؛ اهدايی: عباس منيري تفتي؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوايي با كاغذ ابري، 137گ، 30 سطر (15/5×30)، اندازه: 22/5×35 سم [ف: 242-1]
xulāṣat-u arba‘īn-a ḥadīṯā
چهل حديث درباره حضرت مهدي را كه حافظ ابو نعيم احمد بن عبدالله اصفهاني (430) جمع آوري كرده بود، خلاصه نموده و بر آن روايات و مطالبي افزوده و با رمز «ك» افزوده ها را مشخص نموده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 441/3
آغاز: الحمد لله... هذا جزء جمعت فيه الأحاديث و الآثار الواردة في المهدي
نسخه اصل: كتابخانه اسد - تركيه 1446/6؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1022ق؛ 27ص (79-105) [عكسي ف: 2-37]
xolāsat-o erqām-el le’ām fī kasr-el a’snām
شريف نائيني، محمد بن محمد هادي، - 1305 قمري
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī (- 1888)
وابسته به: ارغام اللئام في كسر الأصنام؛ شريف نائيني، محمد بن محمد هادي (- 1305)
گزيده اي از كتاب «إرغام في كسر الأصنام» خود مؤلف است كه در رد كتاب تبصرة العوام «حاج محمد كريم كرماني» نگاشته است.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا ألي الحق المبين و جعلنا المنط الأول الأوسط بين الغالين و القالين
انجام: بجهت آن كه اين خان تقيه را براي پيغمبر هم حاصل مي داند
[دنا 917/4؛ اعيان الشيعة 412/9؛ و 48/10]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12523/1
آغاز و انجام: برابر
كاتب = مؤلف، تا: 1269ق؛ كاغذ: فرنگي، 35گ (3-37)، 21 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 31-571]
xolāse az rūznāme-ye vaqt va tarjomān-e haqīqat
عارف منشي، محمد، ق14 قمري
āref-e monšī, mohammad (- 20c)‘
خلاصه و مختصري است از حوادث سياسي كه در روزنامه هاي وقت و ترجمان حقيقت و جريده حوادث اسلامبول منتشر مي شده و دار الترجمه ناصري آن ها را به فارسي بر گردانده اند.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6798
آغاز: بايد دانست كه عهد مودت و اتفاقي اين اواخر بين دولتين المان و اطريش در شهر سانسبورك منعقد شده است
خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوايي، 25گ، 41 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 17-334]
xulāṣat-ul asrār
كاشفي، حسين بن علي - 910 قمري
kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī
اهدا به: جلالا محمدا
رساله اي است كوتاه در علم كيميا، آن گونه كه در حاشيه اين نسخه، الذريعة و فهرست نسخه هاي خطي مركز دائرة المعارف آمده است، مؤلف در ديباچه از 19 رساله تنگلو شاه بابلي (تينكلوس بابلي) ستايش مي كند كه در هر يك از آن ها نكته هايي است كه در ديگري وجود ندارد و من آن ها را در يك سلك درآوردم و خلاصة الأسرار ناميدم در مقدمه اي در تدابير كليه و قواعد در تراكيب اصليه و چند فصل هر يك در چند وصل و در پايان خاتمه اي در طرح و اتمام.
آغاز: بسمله لک الحمد يا محيي الاجساد بتدبير النفوس وتأثير الارواح و منک الاغاته يا صانع ارکان الاشباح بترتيب الترکيب و التحليل... اما بعد فيقول الفقير... حسين بن علي الکاشفي...
[الذريعة 212/7؛ دنا 913/4]
آغاز: يزليز انجام: في رماد حار يوماً حتي يخفف...
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 1104ق؛ افتادگي: انجام (كمي)؛ 20گ (108پ-127ر) [ف: 1-98]
آغاز: مقدمة اعلم أن الأصل تدبير ما يعمل عليه و ما لا يدبر ينبغي أن لا ينظر أليه؛ انجام: و أما الأركان الأربعة يطرح جزء منها علي أربعة و عشرين و جزء و إذا حل علي ثلاثين و بعدالعقد علي أربعين
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 37گ (61-25)، 15 سطر، اندازه: 6×13 سم [ف: 31-391]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: سفيد و سرخ فام، جلد: تيماج سبز، 88ص (53-140)، 11 سطر (5×10)، اندازه: 11×15 سم [سنا: ف: 1-347]
خط: نستعليق، كا: اسماعيل علوي، تا: 1261ق [الفبائي: - 236]
آغاز: برابر؛ انجام: و النجاة من مهالك الخوض في الظلام.
خط: نسخ، كا: احمد بن حاج عبدالقادر تبريزي، تا: 1266ق، جا: همدان؛ كاغذ: فرنگي، 23گ (96پ-118ر)، 19 سطر (6×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 13-3074]
آغاز: برابر؛ انجام: فحينئذ لا يکون العلاج الابعد النظرفي الاصل بالاصلاح وهو التعديل واذانه الاختلاف قدتم بالخير
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج سبز، 21گ، 22 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-1726]
xulāṣat-ul usṭurlāb
منجم شيرازي، احمد بن محمد، ق14 قمري
monajjem-e šīrāzī, ahmad ebn-e mohammad (- 20c)
رساله اي در قواعد كلي اسطرلاب كه به درخواست بعضي محبين نگاشته در بيست «باب» كوتاه: 1. معرفة الآلات و الالقاب و الخطوط المرسومة علي الاسطرلاب؛ 2. بيان اخذ الارتفاع؛ 3. معرفة طالع الوقت عن الارتفاع؛ 4. معرفة الارتفاع عن الطالع؛ 5. معرفة الدائر و الساعات المستوية و المعوجة؛ 6. معرفة ميل الشمس و غاية ارتفاعها؛ 7. معرفة طالع البروج بخط الاستواء؛ 8. معرفة تسوية البيوت؛ 9. معرفة ساعات الصبح و الشفق؛ 10. معرفة الظل بالاقدام و المستوي؛ 11. معرفة اخذ الظل عن الارتفاع و الارتفاع عن الظل؛ 12. معرفة طالع السنة المستقبلة عن طالع السنة الماضية؛ 13. معرفة عرض البلد؛ 14. معرفة طالع الوقت بالبلد الذي لايكون له صفيحة؛ 15. معرفة ارتفاع قطب فلك البروج؛ 16. معرفة تقويم الشمس؛ 17. معرفة مقدار ارتفاع المرتفعات؛ 18. معرفة عروض الانهار و البحار؛ 19. معرفة اجراء الماء علي سطح الارض؛ 20. معرفة طريق العمل باستعانة الصفحة الافاقية.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 683/3
آغاز: الحمد لله خالق الارضين و السماوات و جاعل النور و الظلمات الذي بيد قدرته ميزان الازمنة و الاوقات؛ انجام: فانظر الي الافق الشرقي اي درجة وقعت عليه و هي درجة الطالع
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: آغاز قرن 14؛ جلد: مخمل قرمز، 9گ (38پ-46پ)، 9 سطر، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: 2-344]
xolāsat-ol eslām
باخرزي، اسماعيل بن لطف الله، ق6 قمري
bāxarzī, esmā‘īl ebn-e lotf-ol-lāh (- 12c)
در بيست و دو «باب» در مسائل فقهي و هر باب شامل چند فصل است. اين رساله شرح و تشخيص مسائل فرايض و سنن دين اسلام از جمله اسلام و ايمان، صلوة و حج، روزه و زكوة، وضو و غيره را فرا گرفته است.
آغاز: بسمله: حمد و سپاس و ثناي بيقياس خداوندي را كه مجموع مخلوقات را از كتم عدم بصحراي وجود آورد...
[دنا 913/4؛ مشترك پاكستان 506/14؛ فهرستواره فقه هزار و چهارصد ساله ص 66]
آغاز: باب دوم در بيان آب مطلق بدان كه رواست به آب مطلق وضو ساختن و غسل كردن و نجاست از جامه و بدن دور كردن
تنها باب دوم و سوم و مسئله اي از باب هفتم كتاب است؛ خط: نسخ و نستعليق، كا: جمال الدين محمد حسني، تا: پنج شنبه 5 شوال 1106ق، جا: اصفهان؛ كاغذ: شرقي نخودي، جلد: ميشين مشكي، 1ص (432)، اندازه: 22/3×34/9 [ف: 99-29/1]
آغاز: برابر؛ انجام: و گذاردن حق فرمان هاي خدا است و بالله التوفيق و الله اعلم.
بي كا، بي تا؛كاغذ: سپاهاني، 28گ (1ر-28ر)، 16 سطر (8×15)، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-514]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: و همان عادت معروفه بيش تر از نفاس باشد و باقي استحاضه بود و بايد كه نماز در آن ايام كه هر عادت معروفه زيادت شد قضا كند
بي كا، بي تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن سياه، 17گ (61پ-77پ)،
22 و 29 سطر، اندازه: 12×22/3 سم [ف: 218-9]
xulāṣat-u išārāt-i asrār-il ḥukamā’ fī imārāt-i ṣinā‘at-il kīmīyā
حسيني، احمد بن مهنا، ق13 قمري
hoseynī, ahmad ebn-e mohannā (- 19c)
تاريخ تأليف: محرم 1239ق
رساله مفصلي است در مسائل كيميا در يك «مقدمه» و ده «باب» و يك «خاتمه». نويسنده اين كتاب را از كتاب ديگر خود موسوم به «اشارات اسرارالحكماء في امارات علم الكيميا» تلخيص نموده است.
آغاز: بسمله قال السيد حسن احمد بن مهنا الحسيني اني لما الفت كتابي الموسوم باشاراة اسرار الحكما في امارة علم الكيميا احببت ان اختصره عن تلك الزيادة و التطويل... الباب الاول اعلم ان الكيميا صناعة تعمل الذهب و الفضه من شيئ او من اشياء
انجام: فتكون ممن قال الله تعالي فيهم يريدون ليطفؤا نور الله تعاي بافواههم و اللمتم نوره ولو كره الكافرون.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي محمد الامين... اما بعد فقد اوردت من تلك الزيادة و التطويل و اقتصر عن ذلك التدليل ذاكراً فيه جميع العمل من تدابير الصناعة من غير تطويل؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: محرم 1239ق؛ جلد: تيماج زيتوني، 121ص (1-121)، 16 سطر [ف: 36-81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: رضاقلي مافي، تا: رجب 1302ق، جا: كرمانشاه؛ جلد: تيماج قهوه اي، 59ص (120-178)، 17 سطر [ف: 36-84]
xolāsat-ol aš‘ār = pānsad robā‘ī
ملكان تبريزي، محمد بن مسعود، ق8 قمري
malekān-e tabrīzī, mohammad ebn-e mas‘ūd (- 14c)
تاريخ تأليف: شنبه 30 جمادي الاول 721ق
مجموعه اي از رباعيات است در 50 «باب» و شامل 500 رباعي كه به دست خود مؤلف در سفينه تبريز كتابت شده است. در اين مجموعه از ابوسعيد ابوالخير و خيام گرفته تا فخر رازي و اثيرالدين ابهري و از امين الدين حاجي بله و جلال الدين عتيقي گرفته تا ديگر مشاهير آذربايجان، رباعياتي آمده است. همچنين در اين مجموعه از خود ابوالمجد 3 رباعي با عنوان «لمؤلفه الفقير» ديده مي شود.
آغاز: حمد بي غايت و آفرين بي نهايت پادشاهي را عنت نعماؤه و تقدست آلاؤه كي انسان را به لطافت خلق و كرامت خلق مكرم گردانيد و خلعت عقل و تدبير دريشان پوشانيد و شكر و سپاس و مدح بي قياس خالقي را جل جلاله و عم نواله كي به دست قدرت آدم خاكي كي موجب وجود انسان است...
انجام: گل رنگ شراب ارغواني دارد ** يا باغ بهشت جاوداني دارد/ پرورده به آب زندگانيست مگر ** گز لطف طراوت جواني دارد
چاپ: ضمن گنجينه بهارستان، ادبيات فارسي- 2 (شعر)، مسلسل 9، تهران، كتابخانه مجلس شوراي اسلامس، بهار 1384ش، با تصحيح سيد محمد عمادي حائري
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/133
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1 جمادي الاول 721ق؛ جلد: تيماج كرم قهوه اي، 20ص (593-612)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم[ف: 41-97]
xolāsat-ol aš‘ār va zobdat-ol afkār = xolāsat-ol afkār = tazkere-ye mīr mohammad taqī-ye kāšī
حسيني كاشاني، محمد بن علي، - 1024 قمري
hoseynī kāšānī, mohammad ebn-e ‘alī (- 1615)
اهداء به: شاه تهماسب وابوالفتح سلطان محمد صفوي
تاريخ تأليف: از 975ق تا 1016ق
از مفصل ترين تذكره هاي شعر فارسي است مشتمل بر «مقدمه» (مشتمل بر چهار فصل) و چهار «ركن»: ركن 1. متقدمان قصيده سرا؛ 2. غزل سرايان متقدم و برخي قصيده سرا؛ 3. غزل سرايان و برخي قصيد هسرايان متأخر؛ 4. سرايندگان روزگار سلطان حسين ميرزا تا روزگار خود؛ «خاتمه». خاتمه كتاب مشتمل است بر دوازده «اصل» در شرح حال شاعران معاصر مؤلف. مؤلف خود در ديباچه (پس از خطبه و ياد كردن از شاه طهماسب و شاه عباس اول) فهرست تفصيلي مندرجات مقدمه و اسامي شعراء مترجم در اركان اربعه را مي آورد: اسامي شعراء خلاصة الاشعار از اين قرار است: محتشم، حيدر معمائي، معز الدين محمد، امين الدين محمد، ميرزا ابوطالب، مير رفيع الدين، ابوتراب بيك، قاضي برهان الدين، مير ركن الدين، مير يعقوبي، جمال الدين محمد، نظام الدين هاشمي، موحد الدين فهمي، علي اكبر تشبيهي، شجاع الدين غضنفر، حاتم، حسرتي، رضائي، فريد الدين شعيب، وحشتي، افضل دوتاري، شرف، حيدر ذهني، مقصود، حياتي، خواجكي عنايت، سمائي، شعوري، فخري، خصالي، كسري، نذري، شريف، مردمي، سروري، عبدالغفار،
عصفور، جلال الدين مسعود، شجاع ملقب بكور، همدمي، مير مسعود، مشفقي، گلشني، حيدر طهماسي، ادهم، نعمتي، نگاهي، رموزي، مير هبة الله، عبدل ساكني، ضميري، زين الدين علي نيكي، حزني، صبري، نور الدين محمد، افضل الدين بن محمد تركه، محمود خليفه، جلال الدين حسن، مير محمد باقر اشراق، تاج الدين حسين صاعد، رفيقي، شاهكي رناني، اقا ملك معروف، فكري، كلامي، داعي، درويش غازي، بابا شاه، شفائي، شكيبي، حرفي، طالب، ادائي، شاه محمود، ميرزا ابراهيم، شاهمير، صادق، مذاقي، مفلح، خواجه فضل الله، سالك، ساقي، يقيني، پيري، جلال الدين محمد، آيتي، واحد، مقيمي، حريمي، زاري، فراقي، خوفي، حلمي، قسمي، لوحي، رمزي، حضوري، مير اشكي، هجري، حكيم رشدي، ملك، و الهي، سلطان محمد رئيس، عارضي، مير هاشمي، مشربي، حزمي، مير حسابي، اصلي، انصاري، وحيدي، حريفي، مقصدي، عهدي، صبحي، سوزي، صرفي، جدائي، ظريفي، پيروي، قدسي، باذلي، كمالي، ميركي، منصوري، ابراهيم ميرزا صفوي، سلطان مصطفي ميرزا، سلطان حسن ميرزا، ميرزا سلمان، ميرزا جعفر، بحتي، فروغي، شرمي، درويش كاكا، قاضي ميرك، شيخ محمد امين، پادشاه قلي، محمدي بيك قاجار، مير فارغي، طبخي، قدري، ساحري، حاجي بيك، فسوني، فيضي، حيرتي، مير هاتفي، خان احمد ميرزا، قراري، مير حالي، يقيني، عارف، حجازي، كافي، ثنائي، اوجي، عزي، مايلي، حياتي، مسيحي، دوائي، نجاتي، قايمي، محمد صوفي، حقيري، نثاري، خواري، شكيبي تبريزي، محمود بيك سالم، طوفي، وصالي، حيدري، صبوري، وقوعي، عجزي، فسوني تبريزي، مير جعفري، حالي تبريزي، سلطان محمد، حكيم ابوطالب، قاضي وافي، چلبي بيك، مير حسين سهوي، فاني، صافي، معروف، طفيلي، خواجه امير بيك، كافي، ميرزا صادق، ثباتي، بركي، فردي، بزمي، وارثي، عبدي.
آغاز: جواهر حمد و ثنائي كه مفرح قلوب اصحاب دين. مبين و فتاح ابواب صدور ارباب عشق متين تواند بود اما بعد چنين گويد بنده كمينه تقي الدين محد بن شرف الدين علي الحسيني در اين وقت كه اين نو باوه كه مسمي است بخالصة الاشعار و زبدة الافكار بمكمن ظهور رسيده و تذكرة الشعرا و مجالس النفايس و مكارم الاخلاق را... ميمون نهاد پديد شده
چاپ: تهران، انتشارات ميراث مكتوب، 1386ش
[تذكره نويسي در هند و پاكستان از دكتر نقوي: 134-124 تاريخ تذكره هاي فارسي از گلچين معاني 524/1-556؛ الذريعه 30/4 و 31 و 212/7؛ مكتبة اميرالمؤمنين 239/1؛ جنگ 457/1؛ دنا 1072/2 با عنوان «تذكرة الشعرا» (8 نسخه) و 913/4 یا عنوان «خلاصة الاشعار...» (17 نسخه)؛ عكسي دائرة المعارف 110/2]
شرح و حواشي:
1- تذكره شعرا
2- خلاصة الاشعار و زبدة الافكار = تذكره (منتخب)؛ طغائي
كمره اي، علينقي بن محمد هاشم (953-1060)
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ افتادگي: آغاز (آغاز خطبه افتاده)؛ مهر: محمد الحسيني؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج سرخ، 136گ، 30 سطر (12×18)، اندازه: 17×26 سم [سنا: ف: 1-122]
آغاز: ذكر حكيم معز الدين مختاري، اسم اصلي وي عثمان مختار است و در ابتدا عثماني تخلص كرده؛ انجام: خورشيد بمثل گويداي سرو بلند ** چون خنديدي بار دگر باز بخند
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 998ق؛ شرح حال تاج الدين حسن غزنوي به خط رفيع الدين بن علي غفاري، غره صفر 998؛ مصحح؛ مهر: «عبده جمال الدين محمد الحسيني» (دايره)، «جمال الحسینی» (لوزی)؛ جلد: تيماج قرمز، 296گ، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 18-131]
آغاز: و آن نظم مدح نكته شناسي بود كه او ** از بهر نكته دان دل و كف، بحر و كان كند؛ انجام: بقا طفيلي خوان تو باد تا به ابد ** چو عمر منزلتت را مباد بيم زوال. تمت الانتخابات من جمله خاتمة كتاب خلاصة الاشعار... في بلدة المؤمنين كاشان حماها الله تعالي عن آفات الزمان و تغير الدوران بحق محمد و آله المعصومين.
منتخب خاتمه؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 14جمادي الثاني 1001ق، جا: كاشان؛ افتادگي: آغاز؛ ذيل نسخه ابياتي است در مدح يك سفينه كه نويسنده آن را به خط خود تحت عنوان «لواحد من القدماء» با اين آغاز آورده است: درين سفينه نگه كن به چشم معني بين **كه رشك لعبت ماني و صورت چين است؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 259گ، 20 سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 24/2-95]
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 109گ، 25 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 27-349]
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ برگ ها درهم صحافي شده و افتاده دارد و قطعه اي از كتاب مي باشد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 41گ، 26 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 25-157]
كاتب = مؤلف، بي تا [نشريه: 5-291]
آغاز: برابر
گويا نسخه اصل است چه برخي ار جاها سفيد مانده و در حاشيه هم نوشته شده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 259گ (1پ-259ر)، 25 سطر
(13×18)، اندازه: 19×25 سم [ف: 1-224]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3197/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-97]
آغاز: و تشريف سلطنت دربارگاه احديت او مي بخشد تا اساس از كان جهان نهاده؛ انجام: هرگز مطاع مهر ومحبت چنين نبوده
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ نسخه در پاريس در 27/28/10 در دست عباس اقبال بوده، قزويني اين نسخه را ديده و يادداشت هايي بر آن نوشته است و اقبال بر آن يادداشتي نوشته و فهرست كرده است؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 368گ، 25 سطر (12×18)، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 1-224]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1813- ف و 2194- ف و 5628- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-79 و 3-171]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 108- عكسي و 113- عكسي و 114- عكسي و 116- عكسي و 117- عكسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-110]
داراي سرگذشت ظهور الدين فارابي تا شمس الدين تبريزي و تاريخ تأليف 985 تا 993 در آن آمده است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 463گ، 31 سطر (13×22)، اندازه: 18×28 سم [ف: 16-700]
كا: تقي الدين محمد، تا: 1005ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ اندازه: 12/3×23/5 سم [رایانه]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1007ق، جا: كاشان؛ اين يادداشت «این كتاب اول مال حاج لطف علي بيك آذر تخلص صاحب آتشكده بوده و اشعار شعرا را از اين كتاب انتخاب كرده كه در حواشي علامت انتخاب گذاشته است سليقه حاج بيگدلي از اين معلوم مي شود كه مثلا در اين تذكره از اشعار سوزني و مختاري از هر كدام سه هزار بيت شعر است قريب به صد بيت انتخاب كرده سهل است كه از يك قصيده كه انتخاب كرده اشعار خوب را ترك كرده، نمي دانم سليقه انتخاب نداشته يا اين كه عمدا چنين اشعار برگزيده است كه اشعار خود را... جلوه دهد. ... در حق حاجي لطف علي همان هجو طوفان كافي است كه يك بيت او در نظر است. ز شعر خود در او بنوشت بسيار ** سقط شد تذكره «در زير اين بار»»؛ تملك: فرهاد ميرزا مورخ 1261؛ مهر: «ابن محمد علي محمد حسين»؛ كاغذ: اصفهاني ضخيم، جلد: تيماج قرمز، 982ص، 30 سطر چهار ستوني، اندازه: 19×33 سم [ف: 21-70]
داراي اشعار فيضي دکني، مير معصوم نامي، عرفي، ظهور، نظيري، اقدس، جلال الدين حسن، حکيم شفايي، شاني تکلو، حالتي ترکماني، شکيبي، سحابي استرآبادي، مؤمن حسين يزدي است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1013ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 218گ، 27 سطر، اندازه: 12/6×25/5 سم [ف: 2-226]
آغاز: حمد و سپاس بي عدد آفريدگاري را سزد كه نفس ناطقه را معدن جواهر اسرار معرفت و منبع ازلال حكمت گردانيد تا نوع انسان باستعداد كمالات قولي و فعلي باصناف سعادات دنيوي و اخروي مخصوص گردد
تذكره در شرح حال عبدي شيرواني بپايان رسيده و از اصول دوازده گانه هفت اصل در اين نسخه موجود و پنج اصل ناقص است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1013ق؛ مجدول و مذهب 614گ، 25 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 2-195]
آغاز: سهمه في قوسه كالطير في برج السماء ** سيفه في كفه كالبرق في جوف الغمام/ پشت عصيان را به ديوار عطايش اعتماد** دست طاعت را به دامان قبولش اعتصام؛ انجام: انشاء الله تعالي در مجلد رابع كه ركن ثالث است ابتدا از افضل الشعراء خوااجه حافظ كرده در ذيل او شعراي آن زمان سمت تحرير خواهد يافت تا غزل سرايان زمان مولانا جامي كه هر كدام باز جوهري اند از كاني. اميدوار از كرم و فضل ايزد تعالي كه جميع طالبان ذروه عليا را به هدايت توفيق به مطالب و مقاصد خود برساند. بحق محمد و آله الطاهرين تم في يوم السبت سلخ شهر رجب المرجب سنة اربع و الف من الهجرة النبوية عليه افضل التحية
بخشي از خاتمه (اصل 1 و 11) از آغاز نسخه اوراق بسيار افتاده است و آن چه باقيمانده بخش شعراي كاشان (اصل اول از خاتمه) و استرآباد است كه در آن از اين شعراء ياد شده است: محتشم كاشاني، حسن سلطان نزيل كاشان، امير رفيع الدين حيدر معمايي، مير معز الدين محمد، خواجه امين الدين محمد، ميرزا حسابي، مولانا ضياء الدين محمد، ميرزا جلال الدين محمد حكيم، مولانا ركن الدين مسعود، مولانا تابعي، مولانا فردي، مولانا شوخي، مولانا تاجري، مولانا خضري، مولانا حشمتي، حافظ مراد، مولانا سرودي و مولانا زلالي. پس از آن اصل يازدهم در ذكر شعراي دارالخلافه ري و دار الفتح استرآباد و نواحي آن بلاد در دو فصل، فصل اول: در ذكر شعراي بلده مذكوره (39پ) از اين اصل فقط زندگي و اشعار قاسم بيك حالتي موجود است و پس از آن افتادگي دارد. (بنا بر برگ شماري قديمي نسخه بين برگ هاي 319-430 افتاده است. بعد از برگ 430 هم دو برگ پاياني نسخه قرار دارد)؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و وسط؛ در ابتدا نوشته شده اين نسخه 429 ورق است كه هم اكنون فقط 45 برگ آن باقيمانده است، برگ اول فهرست مجلد ثالث كتاب شامل نام شعرايي كه ياد آن ها در اين مجلد آمده بوده: «و آن مشتمل است بر جمعي از غزل سرايان متقدمين و بعضي از «قصيده گويان» كه اكثر آن ها هم اكنون از نسخه افتاده است، در
پايان محمد محسن در 30 شوال 1234ق يادداشتي نوشته و پس از برگشماري اوراق مكتوب نسخه آن ها را 431 ورق دانسته است؛ اهدايی: رهبري، اسفند 1376؛ كاغذ: كشميري نخودي، جلد: تيماج بنفش، 45گ، 26 سطر، اندازه: 18×23 سم [اهدائي رهبر: 8-203]
آغاز: برابر
نسخه اصل: مجلس، ضمن كتاب هاي اهدايي محمد صادق طباطبايي ش 31687، 4854؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 14جمادي الثاني 1100ق؛ در پايان آن آمده: «تمت الانتخابات من جمله خاتمه كتاب خلاصة الاشعار و زبدة الافكار علي يد مؤلفه و مصنفه و منتخبه... تقي الدين محمد بن شرف الدين علي الحسيني في رابع عشر شهر جمادي الاخري من العام الاول من المأئة الحادي عشر من الهجرة في بلدة المؤمنين كاشان»؛ 517ص، 20 سطر [عكسي ف: 2-110]
آغاز: و تشريف سلطنت دربارگاه احديت... اما بعد چنين گويد بنده كمينه تقي الدين محمد بن شرف الدين علي الحسيني؛ انجام: باد غم جست در لهو و طرب دربنديد ** موج خون خاست سر بهو و طرب بگشائيد
قسمت اول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ نسخه حاضر قسمتي از اين تذكره است كه در دو قسمت و طي دو شماره معرفي مي شود. داراي بعضي حواشي قبل از كتاب اسامي شعراء و شرحي مختصر درباره مؤلف نوشته شده؛ 168گ، 25 سطر [عكسي ف: 1-236]
آغاز: دست خونست درين غمزه خونين ** آه اگر ششدره دور قمر بگشايد؛ انجام: از ما جهان جهان نخرد كس بنيم جو ** هرگز متاع مهر و محبت چنين نبود
قسمت دوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ 176گ، 25 سطر [عكسي ف: 1-237]
آغاز: اصل دوم در ذكر شعراي دار السلطنه صفاهان حفظها الله تعالي عن مفاسد الدوران؛ انجام: دارم اميدي كه رضوانش مي گوهر دهد.
از اصل دوم تا قسمتي از اصل پنجم؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ صفحه شمار نا مرتب است، با يادداشتي به اين مضمون «این كتاب تذكره دولت شاهي از مال كم ترين علي اكبر ابن عبد القادر بزاز كاشاني تبا 1252 و صفحه شمار نامرتب و از ميان آن ها صفحاتي افتاده است»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 127گ، 26 سطر (12/5×17)، اندازه: 17/5×23/5 سم [ف: 12-231]
آغاز: يعسوب الواصلين مطلوب الكاملين خورشيد سپهر امامت جمشيد سرير كرامت واقف معارج لاهوت عارف مدارج ناسوت منبع عيون مشاهده؛ انجام: در دل از بس ندم كه هست مرا ** طاقت آن كه دم بر آرم نيست
خط: نستعليق شكسته خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي نقاشي، 228گ، 25 سطر (12/5×19/5)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 1-103]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 19- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-110]
آغاز: برابر؛ انجام: تابكي بر جهد چو بوزينكان ** پاي كوبد به نفحه و طنبور/ يا زبهر يكي كه پنچه سال ** عمر بگذشت بي نماز و طهور
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1298ق؛ در خاتمه ترجمه منوچهري آورده شده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 82گ، 31 سطر (14×24)، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 14-352]
نسخه اصل: كتابخانه ملي ش 639؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-79]
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 131گ [جنگ: 1-457]
يخشي از خلاصة الاشعار؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ نسخه عكسي است كه اصل آن دانسته نشد كه متعلق به كدام كتابخانه است؛ جلد: گالينگور مشكي، 77گ، 17-25 سطر، اندازه: 21×29/5 سم [ف: 3-1284]
بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني ضخيم، جلد: تيماج قرمز، 982ص، 30 سطر چهارستوني، اندازه: 19×33 سم [ف: 21-72]
(.xolāsat-ol aš‘ār va zobdat-ol afkār = tazkere (mn
طغائي كمره اي، علينقي بن محمد هاشم، 953-1060؟ قمري
(toqā’ī kamare’ī, ‘alī-naqī ebn-e mohammad hāšem (1547-1650
وابسته به: خلاصة الاشعار و زبدة الافكار = خلاصة الافكار = تذكره مير محمد تقي كاشي؛ حسيني كاشاني، محمد بن علي (-1024)
گزيده «خلاصة الاشعار» تقي الدين محمد كاشي است، به گونه اي كه داستان هاي عشقي آن را پيراسته و در زندگي نامه ها تنها به حقايق تاريخي و گزيده سروده ها بسنده كرده است. و چون كاشي هموز زنده بود، اين كار بر وي گران آمد. (احمد منزوي)
[تاريخ تذكره هاي فارسي 56؛ سرگذشت كمره اي از گلچين معاني در مجله
ادبيات مشهد س 3 ش 2 و 3؛ دنا 914/4؛ فهرستواره منزوی 1904/3]
از ابوالفرج روني است تا فريد الدين احول؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 2جمادي الاول 1033ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 233گ، 27 سطر (15×25)، اندازه: 22×35 سم [ف: 16-168]
خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: قرن 13؛ اوراقي از نيمه آخر آن افتاده و با قلم تازه تر تكميل شده و شرح حال و اشعاري از حسينعلي خان سلطاني كلهر با همين قلم تازه در ص 80-82 (به جاي دنباله اشعار ازرقي و اوائل ترجمه و اشعار كمال اسماعيل كه از نسخه افتاده) افزوده شده. از آخر اشعار نجيب و اول ترجمه و اشعار خاقاني و نيز از آخر اشعار اخسيتكي و اول ترجمه و اشعار مجير افتاده و اشعار مجير نيز ناتمام مانده، فهرست اسامي شعرا كه بر پشت برگ اول ياد شده با ترتيب موجود در نسخه مطابقت ندارد اسامي شعرا در بالاي صفحات تكرار شده؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قرمز، 59گ، 18 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 3-542]
xulāṣat-ul usūl
سبزواري، محمد كاظم بن محمد علي، ق 12قمري
(sabzevārī, mohammad kāzem ebn-e mohammad ‘alī (- 18c
وابسته به: الاعتقادات = صراط النجات؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110ق)
تاريخ تأليف: سلخ ربيع الاول 1107ق
شرح مفصل مزجي است بر رساله «اعتقادات مجلسي» كه در هنگام حيات وي به اين تأليف پرداخته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11401
آغاز: نحمدك يا من تعرف نفسه لعباده و دل علي ذاته بذاته و توحد في ذاته صفاته؛ انجام: الكريم الرؤف الملي المنان.
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن كاركيا محمد، بي تا؛ در عداد كتب وقفي شيخ محمد صالح علامه حايري تسليم كتابخانه شده؛ واقف: عزيزالله الحسيني، 15ربيع الاول 1117؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 242گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-128]
xulāṣat-ul usūl
كرمانشاهي، محمد محسن بن محمد سميع، - 1223قمري
(kermānšāhī, mohammad mohsen ebn-e mohammad samī‘ (- 1808
ارجوزه اي مختصر و کوتاه در مباني و قواعد اصول فقه که در یک «مقدمه» و چند «بحث» تنظيم شده و در آن مباحث الفاظ، ادله عقليه، اصول عمليه و تعادل و تراجيح به نظم کشيده شده است. مشتمل بر 99 بيت. البته نسخه های اين منظومه از نظر تعداد ابيات و ابيات آخر منظومه مختلف است. در الذريعه آخرين بيت منظومه اين بيت نقل شده است: «و لا تقلد ميتا فقد نقل ** عدة اجماع علي ان لا يحل».
آغاز: سبحانه من لايزال محسنا ** حمدي اليه المالك المهيمنا/ احمده شكرا علي نواله ** مصليا علي النبي و آله/ و بعد هذي در ربهية ** نظائر الفقه بها محوية... الفقه علم بفروع الدين** عن اجتهاد كامل متين (مبين) (يقين)
انجام: و لاتقلد ميتاً فقد نقل ** عدة اجماع علي ان لا يحل
[الذريعة 459/1، 213/7، 121/8، 84/23؛ 914/4-915 (14 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: فاختم القول بحمدالله ** مصليا علي رسول الله/ و آله السادة في البارين ** لا فرق الله بينهم و بيني
خط: نسخ، كا: مؤلف، تا: قرن 13؛ در پايان حاشيه اي از ملاغلامرضا آراني آمده؛ جلد: تيماج مشکي، 2گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف مخ]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1188/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-475]
آغاز: برابر؛ انجام: منهي اخت امة وطئتها ** ملكا و بنت الاخ علي عمتها.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ 5گ (1ر- 5ر) [ف: 2-95]
آغاز: برابر؛ انجام: فاختم القول بحمد الله ** مصلياً علي رسول الله/ و آله السادة في الدارين ** لافرق الله بينهم و بيني
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 4گ، 15 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-1727]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 1گ، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 5-2157]
خط: شكسته نستعليق خوب، بي كا، تا: نيمه دوم قرن 13؛ در الذريعه آخرين بيت منظومه اين بيت نقل شده است: «و لاتقلد ميتا فقد نقل ** عدة اجماع علي ان لايحل» در نسخه حاضر پس از اين بيت بالا 6 بيت زير نيز وجود دارد: «و لا اجتهاد في ضرورياتنا ** و غير توفيقي موضوعاتنا/ و يحرم التقليد مسن اجتهد ** و في
اصول الدين من كل احد/ مرجحات النص في الاخبار ** تعارضت عند اولي الابصار/ فانطن الا قوي حين ذاك يتبع ** و الامر للمجتهدين يتبع/ و اولو المرجوح كيلا يطرح ** و الجمع للشاهد ايضا صرحوا. قد جف قلمه الشريف الي هنا و قد تم في يوم... في سنه 1284»؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قرمز، اندازه: 10×17 سم [ف: 22-331]
خط: نسخ، كا: سيد احمد، تا: 1261ق [الفبائي: - 236]
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: شوال 1269ق؛ اندازه: 10×15 سم [رشت و همدان: ف: - 1583]
آغاز: احمده شکرا علي نوآله ** مصلياً علي النبي و آله/ و بعد هذي در ربهيه ** اصول فقهنا بها محويه؛ انجام: في مثل عصر ما ادعاه لايهن ** عما مضي امنع ثم اجماع السلف/ نقلاً الينا خبر عالي السند ** و لو طوينا عنه باب الفقه سد
خط: نسخ، كا: علي رضا ابن اسحاق حسيني فراهاني، تا: 1296ق؛ جلد: تيماج مشکي، 4گ، اندازه: 12×20 سم [ف مخ: 5-2156]
آغاز: برابر؛ انجام: و اله الساده في الدارين ** لا فرق الله بينهم و بيني
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: مقوا با روکش پارچه اي، 15 سطر (9×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: 2-596]
آغاز: برابر انجام: و اله السادة في الدارين ** لافرق الله بينهم و بيني.
خط: نستعليق، كا: محمد بن فتاح، بي تا؛ 4گ، 20 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 6-38]
آغاز: برابر؛ انجام: و اله السادة في الدارين ** لا فرق الله بينهم و بيني.
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ واقف: ملكزاده كوثر؛ 5گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-39]
آغاز: برابر؛ انجام: واله السادة في الدارين ** لافرق الله بينهم و بيني.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ واقف: نائيني؛ 8ص، اندازه: 17×22 سم [ف: 6-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ اين منظومه در حاشيه اصول بي نامي كه ضميمه كتاب شماره 855/2 كتابخانه است مي باشد[ف: 1-620]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [ف]
آغاز: برابر؛ انجام: فسلم الله و صلي دائماً ** عليهم ماالدهر كان قائما
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ محشي با امضاي من؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي روكش پارچه سرمه اي، 186گ، 6 سطر (6×13)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 14-282]
آغاز: احمده شكراً علي نواله ** مصلياً علي النبي و آله/ و بعد هذي درر بهية ** اصول فقهنا بها محوية/ ارجوزة نظمتها تسهيلاً ** و الله حسبي و كفي وكيلاً/ سميتها «خلاصة الاصول» ** و الله ارجوغاية المامؤل
خط: تحريري، بي كا، بي تا؛ 2گ (1پ-2پ)، [ف: 2-390]
آغاز: برابر؛ انجام: ترکيبها ان کنت مما يعرف ** کعقدک الاحاد لايختلف/ ثم اذا ما ساقک العد الي ** عشرة آلاف لما تکملا
در اول نسخه حاضر اين منظومه از بحرالعلوم دانسته شده؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشکي، 6گ، 14-15 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-1727]
xulāṣat-ul usūl
عقدائي، محمد تقي بن علي، ق 13قمري
(aqdā’ī, mohammad taqī-ye-bn-e ‘alī (- 19c‘
مباحث استدلالي در اصول فقه و داراي يك «مقدمه» و پنج «مقصد» و يك «خاتمه» كه به جهت محمد ولي ميرزا نوشته است: مقدمه: در شناختن معني اصول فقه؛ مقصد 1. مبادي لغويه، داراي ده باب؛ مقصد 2. بعضي از دليل هاي شرعي، داراي دو باب؛ مقصد 3. سنت، داراي سه باب؛ مقصد 4. دليل هاي عقلي، داراي چهار باب؛ مقصد 5. اجتهاد و تقليد، داراي دو باب؛ خاتمه: در تعارض و تعادل و ترجيح، داراي سه مطلب.
آغاز: الحمدلله الذي جعل الاصول اصولا للفروع و الفروع فروعاً للاصول و صير الادلة الاربعة مسالك دين الرسول...
انجام: و خواه در دليل فقاهتي باشد و خواه اجتهادي و وجهش ظاهر است.
[دنا 915/4 (5 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ پشت برگ اول اين يادداشت آمده: «مصنف اين كتاب از تلامذه سيد سند صاحب مفاتيح است»، يادداشتي از محمد حسين خوئي به تاريخ شعبان
1231 و همين شخص حاشيه هاي مختصري نيز بر كتاب دارد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 194گ، 18 سطر، اندازه: 11×21 سم [ف: 4-58]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: قرن 13؛ 83گ (3پ-85پ)، اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 1-143]
آغاز: برابر
بي كا، تا: قرن 13؛ 120گ، قطع: رقعی [ف: - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابوتراب، تا: 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، ضربي، 117گ، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 38-90]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا، براي شاهزاده محمد ولي ميرزا؛ اهدايی: احمد شريعت عقدائي؛ كاغذ: كبود اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 158گ، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 4-1219]
xulāṣat-ul usūl
قاجار، حسينقلي محسن، ق 13قمري
(qājār, hoseynqolī mohsen (- 19c
منظومه اي است در بيان مختصر قواعد اصول فقه مشتمل بر: تعريف علم و فائده و موضوع آن، واضع و وضع اشياء، تقسيم لفظ و معني، حقيقت و مجاز، اشتراك، اوامر، نواهي، منطوق و مفهوم، ادوات عموم، عام و خاص، مطلق و مقيد، مجمل و مبين، حجيت كتاب، حجيت اخبار، اجماع، ادله عقليه، اجتهاد و تقليد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2865
آغاز: قال اقل الخادم الابرار ** حسينقلي محسن القاجار/ سجل احوالي بدولت شاهي** معروفه في هذه النواهي/ احمد ربي الله خير سيد ** مصليا بعد علي محمد؛ انجام: يا رب ثبتني علي و لاهم ** و نجني من شر من عداهم/ و ارحم علي عند هول القبر ** و في الحاسبتم عند الحشر
خط: نسخ، بي كا، تا: احتمالاً قرن 13؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 10گ، 11 سطر (8×15/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 13-381]
xulāṣat-ul usūl
كرماني رايني، عبدالله بن محمد علي، - 1327قمري
(kermānī rāyenī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1909
در الذريعه (212/7) از خلاصة الاصول شيخ عبدالله بن شيخ محمد علي كرماني رايني در گذشته در نجف در 16رمضان 1327 شاگرد شيخ مرتضي انصاري ياد شده است. اين نسخه ما كه در روز 29ربيع الثاني 1294 در نجف تأليف شده هم بايد همين كتاب باشد گرچه در صفحه عنوان كسي نوشته كه از شيخ مرتضي و به خط او است با اين كه شيخ در 1281 در گذشته پس از او نمي توان باشد. عنوان ها در اين كتاب «خلاصه» است و «تذنيب» و تا مبحث تقليد را دارد.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 128- ج
آغاز: هذا المجلد الثاني من خلاصة الاصول. بسمله. و به نستعين. الباب الثالث: في البحث عن الادلة الدالة علي كيفية عمل المكلف في مرحلة الاطاعة و الامتثال عند العلم بالحكم و عند الجهل به و التحير من اجله. خلاصة: استقل العقل المعتضد بالنقل بلزوم تعرض المكلف العالم بالاحكام حقيقة او حكماً و المتمكن بالعلم بها كذلك لامتثالها و ادائها علي وجه يطابق غرض المولي؛ انجام: الا بحكم الشرع و ظاهر تكليفه و لا ضرر و لا ضرار في الدين و الحمدلله رب العالمين... قد وقع الفراغ من جمع هذه الكلمات و تخليصها عن الزيادات في المشهد المقدس العلوي الغروي في اليوم التاسع و العشرين من ربيع الثاني من شهور سنه اربع و تسعين بعد المأتين بعد الالف... و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بي تا؛ با خط خوردگي؛ نسخه از آقاي مجد الدين خريداري شده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 158گ، 17 سطر (8×14)، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: - 334]
xulāṣat-ul usūl fī š.-i mabādī-yil wuṣūl
امامي، علي بن حسن، ق 8قمري
(emāmī, ‘alī ebn-e hasan (- 14c
وابسته به: مبادي الوصول الي علم الاصول؛ علامه حلي، حسن بن يوسف (648-726)
به درخواست: تقی الدين ابراهيم بن محمد طبری
تاريخ تأليف: 5 رجب 706ق
شرحي است مختصر و توضيحي با عناوين «قال، اقول» بر «مبادی الوصول» استادش كه در زمان حيات مؤلف نگاشته است. در مقدمه آورده است: «فلما كان كتاب شيخنا المعظم العلامه المكرم افضل المتاخرين جمال الحق و المله و الدين ابي منصور الحسن بن الشيخ السعيد الفقيه سديد الملة و الدين يوسف بن المطهر الحلي متع الله المسلمين بطول بقايه الموسوم بمبادي الوصول الي علم الاصول مشتملاً علي لب القواعد الاصولية جامع بلوغه غاية الايجاز و الاختصار و خلوة عن التطويل و الاكثار
سئلني الشيخ الصالح الزاهد العابد الورع تقي الدين ابراهيم بن محمد الطبري و فقه الله تعالي عل ما يرضيه املا المختصر متضمن شرح... مبين لمعانيه المستوره».
آغاز: بسمله ا... الحمد لله ذي القدره و الجلال المنزه بوجوب وجوده عن الاشباه و الامثال... اما بعد فلما كان كتاب شيخنا المعظم... جمال الحق... ابي منصور الحسن... متع الله المسلمين بطول بقائه بمبادي الوصول الي علم الاصول مشتملا علي لب القواعد الاصوليه... سالني الشيخ الزاهد... تقي الدين ابراهيم بن محمد الطبري... املاء مختصر يتضمن شرحه... فشرعت في ذلك... و سميته بخلاصة الاصول... قال دام ظله بعد ما فرغ الخطبه و رتبته علي فصول
انجام: كذلك لا من الاستحسان و في زمن الصحابه و التايعين من غير انكار احد فيكون اجماعا و هاذا آخر ما ذكرنا من هذه المقدمه فنقطع الكلام حامدين لله سبحانه علي ابلاغ مرادنا و مصلين علي اشرف رسله الغر الاماجد من عترته
[دنا 914/4 (6 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حيدر بن ابراهيم بن علي طبري، تا: شنبه غره صفر 733ق، جا: نجف اشرف؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج دارچيني، 183گ، 21 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 16-210]
آغاز: الاول خاصة و هو عدم النقل و الاستصحاب و كذلك المجاز علي خلاف الاصل؛ انجام: برابر
از اواسط فصل اول تا آخر؛ خط: نسخ كم نقطه، كا: علي بن سعد بن علي بن سعد، تا: دوشنبه 26جمادي الاول 676 [تاريخ تحرير يقيناً 767ق بوده كه در قرون اخير با مركب آبي تغيير داده شده است]؛ در ذيل برگ آخر نوشته شده: «بلغت مقابلته بنظر العبد الفقير الي الله تع غازي بن حسن بن هلال العكاري و اجتهدت فيه غاية الاجتهاد»؛ واقف: ابن خاتون عاملي، 1067ق؛ كاغذ: نخودي ضخيم، جلد: تيماج مشكي، 109گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 16-211]
آغاز: برابر؛ انجام: فلايدل الاعتبار علي شيء من خصوصياتها فلا يدخل
خط: نسخ نازيبا، بي كا، تا: با تاريخ 756ق، در عصر مؤلف؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، با آثار بلاغ؛ تملك: احمد ابن الحر، عبدالعزيز الحانيني، حسن بن... به تاريخ صفر 756؛ جلد: تيماج قرمز، 120گ (29پ-148پ)، اندازه: 13×18 سم [ف: 2-87]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعليق، كا: رستم بن حسين عبد الله استر آبادي، تا: 848ق؛ 122گ (76-197) [ف: 23-683]
آغاز: برابر؛ انجام: و الجواب المراد بالإيات اتباع احسن ما هو دليل و هو النص و الاجماع و غيرهما من الادلة... من غير انکار احد فيکون اجماعا و هذا آخرما ذکرنا... و صلي الله علي محمد و آله اجمعين.
خط: نستعليق، كا: شاه ملا بن لطف الله قاري ساوجي، تا: سلخ جمادي الثاني 961ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، از ابتدا تا انتها در مشهد مقدس تصحيح و مقابله شده؛ مهر: «محمد علي بن محمد باقر» (بيضی)؛ جلد: مقوا، 110گ، 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: فاعتقاد اكثر اصحابه مستند الي التقليد لعدم الممارسة و البحث في حقهم و بان النبي.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، اندازه: 12×18 سم [ف: 26-225]
xulāṣat-ul i‘tibār fi-l ḥajj wa-l i‘timār = al-mansik-iṣṣaġīr
شهيد اول، محمد بن مكي، 734-786قمری
(šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334-1385
آغاز: بعد حمد الله علي آلائه و صلي الله علي سيدنا محمد و آله فهذه واجبات الجچ و العمرة وضعتها تقريباً إلي الله تعالي و هي فصلان...
انجام: المتمتع بها نيابة عن فلان بن فلان لوجوب ذلك عليه و علي قربة الي الله تم المنسك الصغير للشهيد بحمده و توفيقه
[الذريعه 214/7؛ دنا 915/4]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد جلد 357/36 ذكر شد؛ خط: نسخ، كا: محمد بن حسن بن احمد فرج بن احمد بن حسن بن مبارك اوالي سهلاولي، تا: 947ق؛ مصحح؛ جلد: مقوايي، 5گ (35ر-39پ)، اندازه: 10×14 سم [ف: 9-88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ كاغذ: شرقي، 2گ (120-121)، 25 سطر، اندازه: 9×12 سم [ف: 36-357]
xulāṣat-ul i‘tibār fī ma‘rifat-i ḏāt-il jabbār
مقدمه مختصري است در اصول دين با ذکر ادله و نقل بعضي از اقوال دانشمندان علم کلام از اهل سنت. اين مقدمه داراي چهار «باب» و یک «خاتمه» است: باب1. توحيد، داراي چهار بحث و شش مسئله؛ 2. عدل، داراي دو بحث؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ خاتمه: در معاد و موضوعات ديگر. در ديباچه می گويد: «هذه مقدمة في علم الكلام نرجو بوضعها المهابة و الاكرام موجزة بالاختصار و الاقتصار و سميتها بخلاصة الاعتبار في معرفة ذات الجبار مع معرفة النبي و الامامة و الوعد و الوعيد كي ينجو بها من النار و يخلد في الجنان ذات القرار...».
آغاز: بسمله. الحمد لمن اوجد الخلق من العدم و استاثر بالوحدانية و القدم و عز عن النظير و تعالي عن التقدير...
انجام: و يكفينا هول مادون ذلك من المحن بجاه آل محمد فان جاههم عظيم عندالله تعالي و لنقطع الكلام مثنين علي الله و مصلين علي محمد و صحبه الكرام و الحمدلله وحده و صلي الله علي سيدنا محمد و آله و سلم تسليماً.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1057ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 9گ، 35 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 3-1727]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 9ص (47-55) [عکسی ف: 3-663]
xulāṣat-ul i‘tiḍād fi-l farq bayn-aẓ ẓā’ wa-ḍ ḍād
ابوحيان، محمد بن يوسف، 654-745قمری
(abū-hayyān, mohammad ebn-e yūsof (1257-1345
وابسته به: الإعتضاد في الظاء و الضاد = أرجوزة الإعتضاد؛ ابن مالك، محمد بن عبدالله (600-672)
مؤلف در اين كتاب قصيده ابن مالك نحوي را به ترتيب حروف مرتب و ابتدا كلمات صحيح سپس مضاعف و معتل را آورده و در هر مورد ابتدا ثلاثي و سپس رباعي و غيره را متذكر شده است. مؤلف رساله اي دارد با نام «الارتضاء في الضاد و الظاء» [كتابنامه بزرگ قرآن كريم 250/1] كه گويا همين رساله است. مؤلف اين ابيات را در مدرسه فخريه مصر، در روز جمعه 8صفر 685ق در نزد رضي الدين قسطنطيني بن عمر بن ابي الحسن قسطنطيني قرائت نموده است، اين كتاب و مشتمل بر چهار «فصل» است: 1. بيان احكام الظاآت و ابوابها در چندين باب؛ 2. معني الابيات؛ 3. اعرابها؛ 4. بيان مخرجها.
آغاز: الحمدلله خالق النسم من العدم و منطق الالسن بالحكم و مفضل هذه الامة علي ساير الامم؛ انجام: و قوله تعالي و انظر الي الهك و قوله تعالي انظروا الي ثمره الثاني النظر بمعني.
بيست و هفت باب از فصل اول را شامل است و در هر يك از باب ها يكي از كلمات داراي حرف «ظاء» ذكر شده است بدين ترتيب: الباب الاول: باب الحظ... الباب الثاني من الظاآت باب الكظم... الباب 27 من الظاآت باب النظر. دنباله ابواب فصل اول و هم چنين تمامي فصول 2 و 3 و 4 از نسخه حاضر ساقط شده است؛ خط: نسخ، كا: محمد بن سالم بن محمد بن سالم بن سعيد بن عمر العذري العوسجي بلداً و الشافعي مذهباً، تا: قرن 9؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4ص (126-129)، 31 سطر، اندازه: 17/5×26 سم [ف: 35-172]
آغاز: قال الشيخ العالم... هذا كتاب لخصته من كتاب الاعتضاد في الفرق بين الظاء والضاد و رتبته علي ما فيه ظاء من حروف المعجم؛ انجام: و ابواليقظان اسم الديك و اتيقظ الرجل بمعني أخذ و بمعني لزم.
خط: نسخ، كا: محمد بن علي بن ناصر بن ثابت حسيني، تا: سه شنبه 14ربيع الاول 1109ق؛ يك رباعي از شيخ حسن صاحب معالم به نقل از حاج ملاعباسعلي به خط «محمد حسيني»؛ تملك: سيد محمد حسيني در 15صفر 1342؛ 16گ (2پ-17ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [محدث ارموي مخ: 2-652]
xolāsat-ol e‘teqād
علينقي بن احمد
alī-naqī ebn-e ahmad‘
رساله اي اعتقادات در «مقدمه» و هفت «باب» و «خاتمه» كه براي پادشاه صفوي ساخته است.
آغاز: حمد و ثنا و ستايش و كريمي را سزاست كه حله خلتش زيوريست زيبنده و حليه محبتش گوهري است ارزنده گلشن اميد از نسيم عنايتش تازه.
[دنا 915/4؛ فهرستواره منزوي 280/9]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 302
آغاز: برابر؛ انجام: و تا وجود انساني از اركان اربعه آخشيجاني بر باد پيش طاق الوان سپهر بشمس مهر... باب پنجم در معاد بدان كه معاد در شرح بازگشتن است بحيات بجهت يافتن جزاي عملي كه پيش از موت ازو صادر شده
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: پارچه، 134گ، 17 سطر (6/5×16)، اندازه: 12×32 سم [ف: - 51]
xolāsat-ol e‘teqād
نظام آبادي قزويني، اخي محمد
nezām-ābādī qazvīnī, axī mohammad
رساله مختصري است در اصول عقايد كه در پنج «اصل» و «خاتمه»: 1. توحيد؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد؛ خاتمه: در معرفي فرقه هاي متصوفه در اطراف قزوين و سنيان آن ديار كه به صورت غير منظم به بحث پرداخته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13348/2
آغاز: سپاس و ستايش بي قياس خداي را سزد جل شأنه كه واجب الوجود لذاته است و ثناي با سپا عادلي را رسد كه ذا مقدس او از فعل قبيح منزه است؛ انجام: هر كه دل با خداي دارد راست ** همه كارش خداي آرد راست/ و ان كه بر لق اعتماد كند ** خاك دو ديده مراد كند
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1011ق؛ كاغذ: شرقي، 47گ (21پ-67پ)، 20-28 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 33-610]
xulāṣat-ul i‘rāb = š.-u miṣbāḥ fi-n naḥw
طوسي، حاج بابا بن ابراهيم، - 870قمري
(tūsī, hāj bābā ben ebrāhīm (- 1466
وابسته به: المصباح في النحو؛ مطرزي، ناصر بن عبدالسيد (538-610)
شرحي است به صورت مزجي بر كتاب «مصباح» ناصر بن عبدالسيد مطرزي نحوي؛ برخي آن را از طوسوي، ابراهيم بن عبدالكريم، (- 900 ؟) قمري دانسته اند.
آغاز: بسملة، الحمدلله ولي الانعام فاطر السموات و الأرض جاعل الملائكة لازم... و بعد فهذه حواش كتبها حاج باب (بابا) ابن حاج ابراهيم بن حاج عبدالكريم بن عثمان الطوساوي للمصباح... أما بعد حمدالله ذي الأنعام اعلم آن ها حرف لا خلاف لدلالته علي معني في غيره...
انجام: لئلا يزول بناؤهن من عن السكون و [ال] للمتكلم... تقول أكرمت و أكرمنا و ودعونا و رمينا و أعطينا في المرفوع و في المنصوب أكرمني و أكرمنا فدعانا و رمانا و أعطانا؛ تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب
[دارالكتب 297/1 (چاپ 1964) ج2. 108 (چاپ 1924)؛ كشف الظنون 449/2؛ دنا 916/4 با انتساب به دو نفر]
آغاز: برابر؛ انجام: و يكون ما قبلها ساكن في المنصوب.
خط: نسخ، بي كا، تا: 934ق، جا: خوش الان مدرسه عبادالله خواجه؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج ترياكي، 39گ، 21 سطر (9×13)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 9-237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: اسماعيل بن علاءالدين، تا: جمادي الاول 979ق، جا: ماردين مدرسه قاسميه؛ جلد: تيماج قهوه اي، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 249]
خط: نسخ مغلوط، كا: پياله خليفه، تا: 1131ق؛ مؤلف در اين نسخه حاجي ابراهيم بن عبدالكريم بن عثمان الطوسوي ناميده شده؛ تملك: سيد هادي خسروشاهي تبريزي به تاريخ 1370؛ جلد: مقوايي، 74گ، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: - 90]
آغاز: برابر؛ انجام: حروف الزيادة سبعة: ان و ان... حروف المصدر ثلاثة، ماوان و ان...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 142گ، 17 سطر (8×14)، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ بشيوه تركي، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: تركي ضخيم، جلد: مقواي چيتي، 23 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 10-1190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، كا: علي بن شيخ نورالدين، تا: قرن 12، جا: كميش؛ مصحح، محشي با نشان هاي «سيد علي زاده و...»، عبارت «يا كبيكج» در ميان كتاب؛ مهر: «... اوغللرندن مصطفي ناظم كتبخانه سي... 1239 ... حوضه» (گرد)؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 72گ (77ر-148ر)، 17 سطر، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 40/2-226]
xolāsat-ol a‘māl
حسيني امامي، محمد ربيع، ق 12قمري
(hoseynī emāmī, mohammad rabī‘ (- 18c
اهداء به: شاه سلطان حسين صفوي
تاريخ تأليف: 6 ربيع الثاني 1107ق
گروهي از اخوان از مؤلف درخواست كردند كه نسخه اي صغير الحجم تأليف نمايد حاوي مهم عبادات و دعاهاي جميع سال، وي اين كتاب را در پاسخ آنان پرداخته؛ در يك «مقدمه» و ده «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه: در آداب ديدن هلال ماه نو؛ فصل 1. اعمال ماه محرم؛ 2. اعمال ماه صفر؛ 3. اعمال ماه ربيع الاول؛ 4. اعمال ماه رجب؛ 5. اعمال ماه شعبان؛ 6. اعمال ماه رمضان؛ 7. اعمال شب و روز عيد فطر؛ 8. اعمال ماه ذي القعده؛ 9. اعمال ماه ذي الحجه؛ خاتمه: در گذاردن بعضي از نوافل.
كاشان؛ فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه: 45
آغاز: الحمدلله رب العالمين حمد الداعين الراكعين الساجدين... و بعد چون بميامين عنايات الهي و رواشح فيوض نامتناهي؛ انجام: و هر گاه كه از اين رساله منتفع گردند اين غريق بحر عصيان را باستدعاي رحمت و مغفرت يادآوري نمايند
خط: نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، داراي سرلوح؛ جلد: تيماج قرمز، 96گ، 16 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: - 53]
xolāse-ye a‘māl
خراساني، محمد كاظم بن محمد باقر
xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad bāqer
مشتمل بر «مقدمه» و نه «باب» و «خاتمه»: مقدمه در بيان معرفت قبله؛ باب 1. آداب وضو و صلوة يوميه و صلوة مولود و صلوة آيات است؛ 2. صوم و ادعيه مختصه شهر صوم است؛ 3. طريقه تغسيل و تكفين و صلوة ميت و دفن نمودن اموات وارثين و تقسيم اموال ميت بر وارثين است؛ 4. طريقه و آداب طواف نمودن بيت الله است؛ 5. احكامات فروغ؛ 6. الواح و مناجاتي كه جمال مبارك ابهي جل كبريائه نازل فرموده اند غ 7. بيان اعيادي كه مقرر فرموده؛ 8. بيان عقد و طريقه و مدت ايام تربص نساء است؛ 9. زياراتي كه جمال مبارك ابهي جل كبريائه نازل فرموده اند و بيان مبدأ تاريخ و اسامي بديع كه براي هفته و ايام شهور سنين حضرت رب اعلي جل ذكره مقرر فرموده اند.
اراك؛ كتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهيم؛ شماره نسخه: 30
آغاز: صدر صفحه آغاز چنين آمده: «هر كس بخواهد از اين كتاب لوحي استكتاب كند، جز هم نباشد، الواح مبارك جمال قدم جل شأنه را علاحده و انواع نقطه اولي روح ما سوا. فداه علاحده، ادعيه جات را علا حده چه كه بنص مبارك طلعت مبارك ميثاق نهي است. و چون اين كتاب قبل از نهي نوشته شده است، محض آگاهي احباء عرض شد كه بدانند نهي است.»، «بسم الله الاقدس الابهي الحمدلله الذي تعالت بدايع رحمته و افضاله و طلاطمت ابحر جوده و عنايته الي ان يظهر بكل سلطانه... ببهاء ذاته سئلك بسراج الذي اشتغل في قطب الاكوان... اما بعد چنين گويد اين لا شي ء فاني محمد كاظم»؛ انجام: از اقوال شان صدق ظاهر و از افعالشان نفحات قدس متضوع گردد و الروح عليك و علي اخوانك علي الذين سبقهم الهدايه من الله المقتدر العزيز الكريم
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: گويا قرن 13؛ تقريظ آيت الله نصير الاسلامي بدين صورت: «مطالب اين كتاب از زبان ملحد و زنديق منكر مبدا و معادي تراوش كرده و بقلم كافر و فاسق بالعبارة الخري خري از خرهاي عالم نوشته شده است. لعنت تمام موجودات بر تأليف كننده، انشاء نماينده و نويسنده اين مزخرفات كه براي رياست دو روزه دنيا بدست آوردن ناني منكر تمام مقدرات عالم شده و برخي از كثافت و نجاست به اسم دين در مقابل با روي با عظمت توحيد و ديانت ساخته است»، ركابه دار؛ مهر: «وقف كتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهيم- اراك»، «از كتب اهدايي آيت الله نصير الاسلامي به كتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهيم» (چهارگوش)؛ كاغذ: الوان، 334گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [دو كتابخانه اراك: - 51]
xolāsat-ol eftezāhāt
يغما جندقي، ابوالحسن بن ابراهيم قلي، 1196-1276قمری
(yaqmā jandaqī, ab-ol-hasan ebn-e ebrāhīm qolī (1782-1860
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 287/8- عکسی
آغاز: خلاصة الافتضاح. اي قامت كج واجت چون طبع تو ناموزون ** وي رؤيت مشمومت چون بخت تو ناميمون؛ انجام: كسي حكايت از اين خوب تر ندارد ياد ** كه بر مراد و مرادي دزد لعنت باد
نسخه اصل: آستان قدس، ش4660 [در فهرست نيامده]؛ خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: 1261ق، حسب الخواهش قبله گاهي عباسقلي آقا؛ ضمن «كليات» او؛ 27ص (205-231) [عکسی ف: 2-110 و 225]
خلاصة الافكار- خلاصة الاشعار و زبدة الافكار
xulāṣat-ul afkār
ابوطالب لندني، ابوطالب بن محمد، 1166-1221قمری
(abū-tāleb-e landanī, abo-tāleb ebn-e mohammad (1753-1806
تاريخ تأليف: 1205-1207ق
زندگي نامه 492 تن از سرايندگان كهن و ميانه و نو است، در يک «مقدمه» و 28 «حديقه» و یک «خاتمه»، مقدمه درباره شعر فارسي و روش تذكره نويسي، و هر حديقه براي يک حرف كه 309 تن را در بر مي گيرد و يك ذيل در ذكر و ثبت بيتي چند از 160 تن در زندگي نامه 23 تن از همروزگارانش. (احمد منزوي) آغاز: لآلي منثور سپاس و ستايش باستحقاق نثار دامن كبرياي ناظمي تواند بود كه بمحض قدرت كامله گوهر بي مانند سخن و معاني در عقد الفاظ و لسان انساني كشيد.
انجام: فهرستي ديگر بقيد ورق داعي در اول كتاب مرتب نمود تا هر اسمي را كه خواسته باشند فوراً بي تعب تلاش توانند براورد.
[تذکره نويسي فارسي، ص 477؛ دنا 916/4؛ فهرستواره منزوی 1905/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: علي بخش، تا: اواخر 1212ق؛ جلد: مقوايي، 511گ، 13 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 3-58]
خط: نستعليق، كا: محمد كريم بن زين العابدين كوشككي، تا: 20 محرم 1236ق، به دستور آقا محمد حسن عبدالكريم كوشكي؛ جلد: تيماج سبز، 356گ، 23 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 23-109]
خط: نستعليق خوش، كا: نادر الحسيني بن ميرزا محمد كاظم شهير به ميرزا آقاسي نقاش، تا: 25رجب 1240ق؛ دو صفحه اول و صفحه آخر مذهب و مجدول به طلا؛ كاغذ: کاغذ فستقي، جلد: روغني زمينه مشکي، 387گ، 25 سطر، اندازه: 19/8×30/5 سم [ف: 2-227]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: سفيد، جلد: روغني زمينه مشكي، 562ص (1-562) [سنا: ف: 2-218]
بي كا، بي تا؛ 260گ [جنگ: 1-458]
xulāṣat-ul afkār
آقا مير، ميرزا ابوالحسن، ق 14قمري
(āqā mīr, mīrzā ab-ol-hasan (- 20c
منظومه مختصري است شامل حدود 200 بيت در مبحث استصحاب از زبدة الاصول شيخ بهائي؛ ناظم در اوايل نظم، به نام خود و نام منظومه تصريح مي كند: «و بعد فالعبد الاثيم المرتهن ** الرضوي الموسوي ابوالحسن/ يقول هاؤم احفظوا كتابيه ** لزبدة الاصول نظماً حاويه/ سميته خلاصة الافكار ** اوضحت فيه غامض الاسرار».
آغاز: احمد من علمنا البيانا ** ملهم شكراً اطلق اللسانا/ مصلياً علي النبي العربي ** و آله لاسيما نفس النبي... من الادلة لدي الاصحاب ** ما هو معروف بالاستصحاب...
انجام: و الحمدلله علي الهداية ** في خاتم الامور و البداية/ صل علي الخاتم للنبوة ** ثم علي المخصوص بالاخوة/ ثم علي الائمة الهداة ** السادة القادة و الولاة.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: هاشم بن حاج سيد حسين موسوي فالي، تا: 28 ذيحجه 1309ق؛ مصحح؛ واقف: سيد محمد تقي كراماتي فالي، ارديبهشت 1372؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا با روكش مشمع، 21گ، 10 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 16-212]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه نزد حفيد ناظم محفوظ است؛ خط: نسخ، كا: هاشم بن حاج سيد حسين موسوي فالي، تا: 28ذيحجه 1309ق؛ مصحح، محشي، يادداشتي از سيد محمد تقي فالي درباه ناظم و منظومه حاضر؛ قصيده اي عربي درباره امام رضا عليه السلام با مطلع: «فیا حبذا من طوس اذ كان مودعاً ** بها حجة الرحمن في الخلق یسع»؛ صفحات نسخه تصويري حاضر در صحافي جا به جا شده است؛ 23ص، 11 سطر [عكسي ف: 3-62]
xulāṣat-ul afkār fī ma‘rifat-il adwār
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 20175
بي كا، بي تا؛ خريداري از مهردخت همايي [رايانه]
xulāṣat-ul afkār wa nuqāwat-ul asrār
اثيرالدين ابهري، مفضل بن عمر، - 660؟ قمري
(asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e ‘omar (- 1262
مؤلف در پيش گفتار كتاب می گويد: «من خلاصه و برگزيده آن چه را به خاطر من و ديگران رسيده بود در اين كتاب آوردم و بر بسياري از قاعده هاي منطقي خرده گرفتم و آن را خلاصه ناميده و در پنج گفتار ترتيب دادم». عنوان هاي اين كتاب «المقالة» و «المطلع» است. در پنج «مقاله».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2752/4
آغاز: الحمد لله الذي انشاء بقدرته قواعد الوجود و اوجد بحكنه بدايع الجود افاض باشراق نوره عالم الملكوت؛ انجام: و انما يلزم ذلك ان لولزم من انتفائ الملازمة علي ذلك فلم قلتم انه يلزم لا بد له من برهان... و نعم الوكيل
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ نام مؤلف در فهرست نيامده؛ كاغذ: سمرقندي ضخيم، جلد: تيماج قرمز، 111ص (407-517)، 23 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 9-135]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2310/4- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-671]
xolāse-ye aqvāl-e hokamā va motekallemīn
حسيني گيلاني، محمد يوسف بن محمد صادق، ق 14قمري
(hoseynī gīlānī, mohammad yūsof ebn-e mohammad sādeq (- 20c
اين رساله در رد بعضي از عقايد فلاسفه و متكلمين ارباب مذاهب است كه ابتدا فلاسفه بر سه گروه تقسيم شده و هر يک از آنان به گروه هاي ديگر تقسيم شده اند و شامل يک «مقدمه» و چهارده «مقاله» و یک «خاتمة»: مقدمه: در بيان طوائف ايشان است؛ مقاله 1. بيان اقوال محققين از حكماي مليين؛ 2. حقيقة جسم، 3. ماهيت، 4. زمان، 5. وجود و عدم، 6. احكام افلاك، 7. مذاهب حكماي فلاسفه در بيان كيفيت عناصر و مزاح؛ 8. بيان مجملي از مذاهب حكماي طبيعيين؛ 9. بيان مجملي از مذاهب دهريه و اهل نجوم؛ 10. بيان مجملي از مذاهب ملاحده؛ 11. بيان مجملي از مذاهب طائفه متصوفين؛ 12. بيان مجملي از مطلب و قواعد حكماي مليين اسلامي است... .
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11259/3
آغاز: حمد و ستايش حكيم علي الاطلاق و خارج از حيطه ادراك حواس مشاعر و شايسته بارگاه كبرياء دحضرت معبود است؛ انجام: فقد عرف الله عز و جل و اين كلام راجع به اثبات ذات حضرت احديت است...
تا بخشي از مقاله 12 است و بخش ديگر نسخه افتاده؛ خط: نستعليق تحريري، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، 56گ (77-132)، 15 سطر، اندازه: 7/5×14 سم [ف: 28-383]
xulāṣat-ul aqwāl fī ma‘rifat-i aḥwāl-ir rijāl
علامه حلي، حسن بن يوسف، 648-726قمری
(allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251-1326‘
تاريخ تأليف: سه شنبه 9 ذيقعده 707ق
اين كتاب از مؤلفات مختصر جامع و معتبر و مشهور اين فن است و تفصيل مباحث را مؤلف به تأليف ديگرش «کشف المقال» احاله داده_ كه تا كنون نسخ هاي از آن يافت نشده_ كتاب مرتب است بر دو «بخش» و «خاتمه»: 1. در بيست و هفت «فصل» در راويان مورد اعتماد مصنف؛ 2. در بيست و هفت «فصل» در راوياني كه مورد وثوق نيستند. خاتمه داراي 10 فايده است كه نخستين فايده درباره اسماء رواتي است كه اصحاب در كتب اخبار، اسامي آنان را ترك كرده و تنها به كنيه ها اكتفا نموده اند كه نام و حالشان به سهولت يافت نمي شود. مؤلف اسامي راويان را به طور دقيق حرفي ذكر نكرده، و عزيزالله مجلسي آن را مرتب به ترتيب حرفي دقيق نموده است.
آغاز: الحمدلله مرشد عباده الي سبيل الرشاد و هاديهم الي طريق النفع في المعاش و المعاد وصلي الله علي اشرف العباد محمد المصطفي الهاد و علي آله الغرر الامجاد صلوة تتعاقب عليهم تعاقب الاعصار...
انجام: و قد اقتصرت من الروايات الي هؤلاء المشايخ بما ذکرت و الباقي من الروايات... في کتابنا الکبير من اراده وقف عليه هناک و الحمدلله وحده و صلي الله علي سيدنا محمدالنبي و آله الطاهرين.
چاپ: كتاب مكرر چاپ شده؛ مشار عربي، ص 334، دارالخلافه طهران، سنگي، 1310ق.، وزيزي، 141ص (صص 1-141)
[الذريعة 214/7 و 215؛ مکتبة العلامة الحلي، طباطبائي 118-126؛ ریحانة الادب 176/4؛ مصفي المقال: 132؛ فهرستگان نسخه هاي خطي حديث و علوم حديث شيعه: 247/1-264 (168 نسخه؛ مكتبة اميرالمؤمنين 459/2؛ دنا 917/4-923 (214 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- حاشية خلاصة الاقوال = الفوائد و الزوائد؛ شهيد ثاني، زين الدين بن علي (911-965)
2- نهاية الآمال في ترتيب خلاصة الاقوال؛ منعل قمي، علي بن علي (- 10)
3- الرواة = مختصر خلاصة الاقوال = المختصر بالروات = ترتيب خلاصة الاقوال؛ شريف بغدادي، محمد بن علي (- 10)
4- حاشية خلاصة الاقوال؛ عاملي، حسن بن زين الدين (959-1011)
5- حاشية خلاصة الاقوال؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
6- ترتيب كتاب خلاصة الاقوال في معرفة الرجال؛ طريحي، فخرالدين بن محمد (979-1087)
7- خلاصة الاقوال في احوال الرجال (ترجمه)؛ تبريزي، محمد باقر بن محمد حسين (- 12)
8- ترتيب خلاصة الاقوال
9- تبويب خلاصة الاقوال
خط: نسخ، كا: علي بن محمد بن علي حافظ طبري، تا: اوايل ذيقعده 742ق، جا: نجف اشرف؛ تملك: احمد بن جارالله صيمري در 10شوال 1091؛ اندازه: 12/5×18/5 سم [نسخه پژوهي: 2-157]
خط: نسخ، كا: عبد الله بن محمد بن مبارك بن محمد بن ابي صريف، تا: قسم اول دوشنبه 27شوال 895 و قسم دوم 897ق؛ مصحح، محشي از كتاب هاي مختلف، نسخه را سه مرتبه در قطيف مقابله كرده اند دو مرتبه به تاريخ هاي سه شنبه 11رمضان 904 و يك مرتبه به تاريخ دوم رجب 906؛ جلد: تيماج قهوه اي، 77گ، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 17-263]
آغاز: برابر؛ انجام: تم كتاب خلاصة الاقوال في معرفة الرجال و الحمدلله رب العالمين... اجمعين.
خط: نسخ كهن، كا: عبدالله، تا: محتملاً قرن 9؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 197گ، 16 سطر (9×11)، اندازه: 12/5×16/5 سم [ف: 9-262]
آغاز: غير المعجمة و اسم اي نعيم الفضل بن عمر و لقبه دكين بالدال
خط: نسخ كهن، بي كا، تا: احتمالاً قرن 9؛ افتادگي: آغاز؛ 70گ، 13 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-99]
هر دو بخش را دارد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 9؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج سرخ، 97گ، 19 سطر (5/5×13)، اندازه: 9/5×20/5 سم [ف: 4-381]
خط: نسخ، كا: علي بن محمد حسيني، تا: گويا از قرن 10؛ افتادگي: انجام؛ 135گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-106]
خط: نسخ، كا: طاهر حسيني حسين مرعشي، تا: 23رمضان، قرن 10، جا: نشلج اكاشان؛ مصحح، محشي؛ وقف نامه كتاب به خط محمد اسماعيل بن شمس الدين محمد حسيني طبيب به تاريخ ربيع الثاني 1234 و مهر «العبد محمد اسماعيل الحسيني» (مربع) و «عبده شمس الدين محمد الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 178گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 21-46]
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: قرن 10؛ محشي از شهيد دوم و پسرش شيخ حسن و ابن داود، از روي نسخه شهيد دوم ظاهراً نوشته شده؛ تملك: محمد محسن بن محمد رضا حسيني، رضا قلي به تاريخ 25 ذيقعده 1058؛ مهر: «يا صادق آل محمد» (بیضی)، «عبدالحسين بن محمد تقي الحسيني» (بیضی)، «کلب آستان سلطان دين ابوالحسن» (مربع)؛ تاريخ وقف: 1252؛ جلد: تيماج قهوه اي، 136گ، 18 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 1-156]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ مقابله شده سال 990 با نسخه تصحيح شده مولانا عبدالله شوشتري كه او با نسخه شهيد مقابله كرده بوده؛ تملك: محمد بن غياث الدين در 1111؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قرمز، 15 سطر، اندازه: 11/7×17/5 سم [ف: 6-459]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: انجام؛ محشي از شهيد دوم و جز او، با يادداشتي به نقل از مفتاح الفلاح شيخ بهاء الدين سلمه الله؛ 41گ، 21 سطر، قطع: ربعي [چند نسخه- ف: - 236]
انجام: محمد بن احمد بن قضاعة بالقاف المضمومة.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ افتادگي: انجام؛ 30گ، 21 سطر [سه كتابخانه اصفهان: ف: - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله اجمعين.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ اين نسخه را محمد محسن بن علي اكبر حسيني رضوي خادم دو نوبت مقابله نموده، تاريخ ختم نوبت اول: 22ذيحجه 1004، نوبت دوم در جمادي الاول 1024، محشي؛ واقف: نائيني؛ 164گ، 16 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 6-600]
خط: نسخ، بي كا، تا: چهارشنبه شوال 908ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، با علامت بلاغ، و چنان كه از حاشيه بعضي صفحه ها برمي آيد با نسخه اي كه بر علامه و پسرش فخر المحققين خوانده شده بود مقابله شده؛ تملك: سيد حسين بن حيدر عاملي كركي كه قاسم بن محمد خادم نجفي در رمضان سال 991 نوشته (كركي در صفحه آخر قسم اول و صفحه آخر قسم دوم نوشته است كه كتاب را مقابله و مباحثه و تصحيح نموده)، محمد حسين بن محمد نظر؛ جلد: تيماج نيلي، 151گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 1-249]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3027- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-31]
كا: عطاءالله بن مسيح بن ابراهيم بن حسن آملي، تا: 944ق، قطع: خشتي [ف: - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن محمد بن محمد بن جعفر بن يوسف حسني عيناثي، تا: 2ذيقعده 949ق؛ نورالدين بن فخرالدين اين نسخه را در ذيحجه همان سال مقابله با نسخه شهيد ثاني داشته و نسخه شهيد ثاني رونويس شده بوده از نسخه كه نزد فخرالمحققين فرزند مؤلف بوده و مؤلف بر آن گواهي مقابله نگاشته بوده؛ 106گ، 25 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 6-599]
آغاز: احمد بن ابراهيم بن ابوحامد المراغي روي الكشي عن علي بن محمد بن قتيبة
خط: نستعليق، كا: محسن بن محمد حسيني، تا: نيمه صفر 952ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: گالينگور، 107گ (1ر-107ر)، 19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: - 70]
خط: نسخ، كا: عبدالنبي بن حسن مشهدي، تا: جمعه 21رمضان 957ق؛ از روي نسخه محمود بن احمد بن طاهر حسني طباطبائي كه در مشغره شام در پنج شنبه ذي القعده 954 كتابت كرده بوده، محشي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: ميشن سياه، 83گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 12-105]
خط: نستعليق، كا: حاجي محمود بن فضل الله استرآبادي، تا:
958ق؛ از روي نسخه اي كه قاسم بن اسماعيل بن عنان كشي از روي نسخه اصل در ماه رمضان سال 700 نوشته بوده؛ تملك: عماد الدين بن محمد بن حسين حسيني استرآبادي، عماد الدين حسن بن محمد حسيني استرآبادي در 989 (و شايد اين دو نام يك تن باشد)؛ 21 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 3-25]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: حسين بن عارف حسني، تا: 1ذيحجه 958ق؛ مصحح، محشي، با امضاي بلاغ، در دو برگ آخر اجازه اي روايي به «سيد نورالله حسيني» از شخصي که نام وي پاک شده؛ تملک: محمد علي کاشاني، محمد رسول بن عبدالعزيز کاشاني با مهر مربع «محمد رسول الله»؛ مهر: «اني لکم رسول امين» (بیضی) با تاريخ 1183، کتابخانه مجدالدين؛ جلد: تيماج قهوه اي، 232گ، 12 سطر، 12×18 سم [محدث ارموي مخ: 2-651] و [عکسی ف: 6-228]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: كيقباد بن حاج علي بحر آبادي، تا: 15جمادي الاول 960ق؛ مصحح، محشي؛ واقف: ابراهيم شريف حسيني 1230؛ جلد: تيماج مشكي، 365ص، 14 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: - 349]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 838
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-31]
آغاز: او توقفت فيه ورتبت كل قسم علي حروف المعجم... القسم الاول فيمن اعتمد عليه و فيه سبعة و عشرون فصلا؛ انجام: برابر
ديباچه ندارد؛ خط: نسخ و ثلث، كا: محمد بن عبدالله بحراني، تا: 961ق؛ مجدول، مصحح، با نشانه سماع، محشي از مصنف و ديگران؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج مشكي، 200ص، 21 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 7-115]
خط: نستعليق، كا: علاء الملك بن عبدالقادر حسيني مرعشي، تا: چهارشنبه 14 محرم 964ق، جا: قزوين؛ از روي نسخه قاسم بن اسماعيل بن اسماعيل كه از روي نسخه مؤلف نوشته بود، با دقت مقابله شده، محشي كه بعضي از آن ها با نشان «عش» از کاتب نسخه مي باشد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 69گ (2پ-70پ)، اندازه: 13×19 سم [ف: 18-72]
خط: نسخ، كا: حسن بن علي بن عبدالنبي قطيفي خطي طائي، تا: 18رمضان 966؛ محشي با نشان «بخطه ز، ز بخطه» و جز اين ها، دو بار مقابله شده؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج قهوه اي، 127گ (6پ-132ر)، 19 سطر (6×11)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 15-4232]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 264
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-307]
خط: نسخ، بي كا، تا: 20محرم 966ق (پايان قسم اول)، ربيع الاول 977 (پايان كتاب)؛ مصحح، محشي؛ تملك: لطف الله بن حسين رازي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 139گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [كتابخانه هاي قائن: ف: - 196]
خط: نسخ، كا: محمد آقا خاني بن حيدر، تا: 971ق، جا: نجف اشرف؛ مقابله شده، مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 106گ (44پ-149پ)، 17 سطر، اندازه: 15/3×22 سم [مختصر ف: 333]
خط: نستعليق، كا: باحرر عبدالعلي الحلفايي، تا: شعبان 972ق؛ مصحح با نسخه اي که از نسخه مؤلف نوشته شده، با بلاغ نسخه اصل از زين الدين بن علي مشهور به ابن الحاجه و نسخه عبدالله بن مشرف جزائري و بلاغ نسخه اي به سال 851ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 74گ (43پ-116ر)، اندازه: 14/5×21 سم [محدث ارموي مخ: 2-650]
آغاز: الباب الرابع ايوب ثلثة رجال. ايوب بن نوح بن دراج؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد رضا بن تاج الدين حسن نخعي، تا: 978ق، جا: مشهد رضوي؛ افتادگي: آغاز؛ مهر: کتابخانه مجدالدين؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج عنابي، 15 سطر (6×11)، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-1429]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 979ق، جا: كلكنده؛ قطع: وزيري [نسخه پژوهي: 1-61]
دوازده برگ نيمه نخستين است با نيمه دوم آن هم از آغاز افتاده و نسخه در هم و آشفته است؛ خط: نسخ، كا: ملك حسين بن نظام الملك مشهدي، تا: رمضان 980ق؛ مقابله شده، قطع: وزيري؛ [نشريه: 7-149]
خط: نسخ، كا: فضل الله بن محمد (كاشاني)، تا: يك شنبه 27رمضان 980ق؛ جلد: تيماج قرمز، 80گ (1پ-80پ)، 20 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 15-213]
آغاز: السجستاني وقف علي موسي بن جعفر (علیه السلام) ثم ثال بموته لنظره في نجومه و خالف اصحابه. ذكره الكشي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ملك حسين بن نظام الملك، تا: 980ق، جا: مشهد رضوي؛ افتادگي: آغاز؛ مقابله شده، با امضاي «ثم بلغ قبالا و تصحيحا»؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: ميشن سرمه اي، 41گ،
19 سطر (11×16)، اندازه: 17×24 سم [ف: 16-11]
خط: نسخ، كا: علي بن محمد بن پير علي بيرجندي، تا: 980ق؛ با اجازه قرائت حسين بن عبدالصمد حارثي در هرات در ربيع الاول 981 به مولانا قاسم به خط خود، با خط عبدالله بن فتح الله بسطامي در ميانه؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 17 سطر (10×14)، اندازه: 17×24 سم [ف: 16-343]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلي الله علي افضل النبيين و اشرف المرسلين محمد و آله الاطهار و صحبه و اهل بيته الاخيار.
خط: نسخ، كا: حسين بن كمال بن حسين بن علي بن عيسي بن محمد اوالي، تا: جمعه 10شوال 983ق؛ مصحح، مقابله شده، محشي با امضاء «زين. حسن»، واقف نسخه حواشي را از شهيد ثاني و فرزندش شيخ حسن صاحب معالم دانسته؛ واقف: فهرستي؛ 44گ، 29 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 6-600]
خط: نسخ، بي كا، تا: 11شعبان 984ق؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مولي شاه مرتضي بن محمود كاشي، تا: دوشنبه 3صفر 985ق؛ مهرشاه مرتضي و برخي از فرزندان او، در پشت برگ يكم جلد دوم خط فيض كاشاني است؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سرخ، 167گ، 17 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 13×18 سم [ف: 8-312]
خط: نستعليق، كا: جمال الدين بن علي هزار جريني طبري، تا: 985ق؛ مصحح، محشي، با نسخه اي كه يحيي بن محمد بن الحسن (نوه علامه حلي) نوشته و آن را نزد پدرش فخر الدين خوانده و به تاريخ نوزدهم ذيحجه 747 براي وي ان هائي نوشته بود، مقابله شده است، در صفحه آخر صورت خط فخرالدين و صورت اجازه علامه به شاگردش جمال الدين يوسف بن ناصر بن محمد بن حماد حسيني نيز آمده، بخش دوم اين كتاب در نسخه حاضر مقدم بر بخش اول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 135گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×18/5 سم [ف: 17-180]
از پايان فصل پنجم در حرف جيم آغاز مي گردد و فقط بخش نخستين كتاب را دارد؛ خط: نستعليق، كا: محمد حسين، تا: شوال 989ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج سبز، 72گ، 22 سطر (7×15/5)، اندازه: 12×24 سم [ف: 4-380]
خط: نسخ، كا: يوسف بن محمد بن محمد بن زين الدين حسيني، تا: پنج شنبه 3شعبان 993ق؛ 113گ، 19 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله و جنده ثم التابعين.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ نسخه نزد محمود بن محمد لاهيجاني مقابله و تصحيح شده، تاريخ ختم مقابله: چهارشنبه 12شعبان 994؛ واقف: شيخ حسين امامي، شهريور 1329؛ 253گ، 17 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 6-600]
آغاز: برابر؛ انجام: و ابن وهب بن الاجدع بالجيم و الدال المهملة ابن اسد و ابوسحيلة بالسين و الحاء المعجمه و عاصم بن طريف بفتح الطاء و ميسره بالسين المهلمة بعد الياء المنقطة تحتها نقطتين و ربيعة بن علي و ابواسحق يروي عنه
قسم اول؛ خط: نستعليق، كا: محمد بن عبدالرزاق، تا: ربيع الثاني 998ق؛ جلد: مقوا، 90گ، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 2-834]
آغاز: ابوالحسن روي عن ابي جعفر و ابي عبدالله عليهم السلام و کان خصيصاً به خالصاً به خاصاً بحديثنا؛ انجام: فهذا ما اردت اثباته مما قاله البرقي و به يتم القسم الاول.
مشتمل بر قسم اول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 35گ، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف مخ]
انجام: عن ابي محمد هارون بن موسي التلعکبري ره عن ابي عمرو محمد بن عمر بن عبدالعزيز الکشي ره
قسم دوم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 15گ، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف مخ]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج حنايي، 155گ، 15 سطر (7×11)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 4-381]
بي كا، تا: قرن 11؛ محشي از شهيد ثاني [نشريه: 7-712]
آغاز: القدر من اصحاب الرضا (علیه السلام) و من اصحاب الکاظم (علیه السلام) و الحسين اخوه و جعفر؛ انجام: حسن بن هلال
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده با نسخه مورخ 1024ق، محشي با امضاء «من رجاله دام ظله»؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ تملک: عبدالله بن حاجي محمد رضا نجل آغا باقر؛ واقف: حاجيه رقيه بيگم دختر حاج ميرزا ابوالقاسم تاجر شيرازی، 1284ق؛ جلد: تيماج عنابي، 14 سطر (8×12)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 3-1351]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح با نسخه اي كه حسن بن حسين بن حسن بن معاتق به سال 707 نگاشته و بر احمد بن فهدحلي به سال 839 خوانده شده؛ 44گ (108ر-151پ)، اندازه:
19×13 سم [محدث ارموی مخ: 2-650]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3289/2
انجام: و عن... بن القسم صحيح و عن سليمان بن جعفر الجعفري
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ از روي نسخه اي كه از روي نسخه مؤلف نوشته شده، مصحح، در پايان قسم اول علامت تصحيحي از «احمد بن عبيدالله ازماري»، محشي از شهيد ثاني، چند يادداشت اجازه از علامه حلي و فخرالمحققين به نقل از نسخه اي كه كتاب از روي آن نوشته شده؛ مهر: «عبده اردشير» (بيضی) با تاريخ 1275ق؛ 126گ (63پ-188پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-651]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال الكشي قرأت في كتاب محمد بن الحسين بن بندار بخطه حدثني محمد بن يحيي العطار قال حدثني احمد بن...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 65گ (49پ-113ر)، 14 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-651]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: روغني زمينه سرخ، 168گ، 17 سطر (5/5×13)، اندازه: 9×18/5 سم [ف: 17-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: محتملاً قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج سرخ، 250ص (1-250)، 17 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 8-365]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي؛ جلد: مقوايي، 134گ (1پ-134ر)، 15 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 11-163]
آغاز: مصنفات الرواة و لا طولنا في نقل سيرتهم اذجعلنا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ مهر: زين العابدين حسيني؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي، ميشن ترياكي، 165گ، 17 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×20/5 سم [ف: 10-511]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با نشان «قاموس، زي»؛ تملك: حسن بن محمد فتوني نبطي عاملي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 216گ، 15 سطر (6×13/5)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: - 548]
تا محمد بن ابي عمير؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ قطع: وزيري [چهار كتابخانه مشهد- ف: - 39]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: وسط و انجام و مي رس به «والي هرون بن حمزة الغنوي صحيح و كذاعن... البجلي»؛ مصحح، محشي با نشان: «ق، ذ، ح، حسن، جامع الاصول» و جز اين ها، با نشانه بلاغ؛ قطع: ربعي [چهار كتابخانه مشهد- ف: - 11]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ 245ص، 23 سطر (8×16)، اندازه: 13×26 سم [ف: 1-243]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با رمز «زين ره»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 140گ، 18 سطر (7×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-670]
تنها بخش نخست كتاب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 و 11؛ 69گ، 21 سطر، اندازه: 13×20 سم [صد و شصت نسخه: - 17]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ از روي نسخه شهيد ثاني [نشريه: 5-351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با نشان «لطف مد ظله، 12، زین» و غيره آن؛ تملك: محمد جعفر حسيني مازندراني، محمد باقر بن محمد رحيم همداني در كاظمين؛ مهر: «غلام علی...» (بيضی)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 192گ، 15 سطر (6/5×13)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 40-49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: اوايل قرن 11؛ محشي با رمز «زین قدس سره» «م ح ق سلمه الله»، نسخه يك بار توسط مظفر علي بن حسن وزواني و بار ديگر به وسيله عبدالله بن حسين تبريزي (كذا) به سال 1008 در اصفهان تصحيح و مقابله شده؛ واقف: نادرشاه، 1145ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 145گ، 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 27-138]
آغاز: عن الرواة و المصنفين مما وصل الينا عن المتقدمين و ذكرنا احوال المتاخرين و المعاصرين؛ انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: عبدالرضا بن شكرالله بن عارف موغاري، تا: 19رمضان 1002ق، جا: حلب؛ افتادگي: آغاز (برگ اول)؛ واقف: حسين كي استوان، آبان 1348؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا رويه گالينگور، 52گ، 24 سطر، اندازه: 13/8×20 سم [ف: 27-139]
آغاز: برابر؛ انجام: وقع فيه خلل في ايراداته هو الغفور الرحيم...
وحده.
خط: نسخ، كا: علي بن منصور فارائي، تا: 1002ق؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج مشكي، 200ص، 19 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حسن بن محمد مشتهر به قاضي احسن، تا: چهارشنبه 12شعبان 1006ق، جا: مدينه منوره؛ 74گ (3پ-76ر)، 24 سطر، اندازه: 14×28 سم [ف: 30-91]
آغاز: روايته مع أن مشايخنا السابقين رضوان الله عليهم اجمعين صنفوا كتباً متعددة
خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 18رجب 1006ق؛ افتادگي: آغاز؛ با اجازه اي از شيخ بهائي براي محمد رضا خادم مشهدي به تاريخ 1016 و پايان جزء دوم نيز دو اجازه از وي براي همو اول به تاريخ 1006 در قم و دوم به تاريخ سيزدهم صفر 1016؛ جلد: تيماج مشكي، 240گ (3ر-242پ)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 15-13]
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 1006ق؛ مصحح، محشي از شيخ بهائي، و صدر الدين محمد بن علي تبريزي ملقب به عبدالوهاب (شاگرد بهائي) انجام داده و به روز يك شنبه 21شعبان 1006 به پايان برده، مقابله شده توسط همو؛ تملك: صدر الدين محمد بن محب علي تبريزي، سيد علي ابن محمد مهدي حسيني فروشاني به تاريخ 23رمضان 1299ق؛ جلد: تيماج مشكي، 111گ، 19 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 9-221]
خط: نسخ، كا: مصطفي حسيني، تا: جمعه دهه اول ربيع الثاني 1007ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح، محشي؛ جلد: مقوايي، 111گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 24-315]
خط: نسخ، كا: سليمان بن محمد باقر حسيني، تا: 1007ق، جا: كربلا؛ مصحح، محشي بعضي از شهيد دوم را با نشاني «ز»؛ تملك: فضل الله بن عباس نجفي، محمد بن عبد الله ابوعزيز خطي؛ جلد: تيماج قرمز، 154گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 27-400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد زمان بن اسماعيل حسيني، تا: 2صفر 1007ق، جا: مكه مكرمه؛ محشي به جمله «بخط ز رحمه الله» که از شهيد ثاني است، با نسخه مؤلف در مكه كرمه تصحيح و مقابله شده، داراي 9 فقره يادداشت تاريخي داخل عرض و ملاحظه شد؛ واقف: سيد محمد زمان، 1024ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 139گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 27-137]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-291]
آغاز و انجام: برابر
كا: محمدعلي بن ولي حسيني اصفهاني، تا: 2رمضان 1007ق، جا: كربلا؛ مصحح، محشي، مقابله نسخه در دوم محرم 1007ق به پايان رسيده؛ تملک: محمدحسين بن حسين حسيني در 1121ق؛ مهر: «الله خالق کل شيء و هو علي کل شيء قدير» (مدور)؛ واقف: مهدي بن ابي ذر نراقي، 1201ق؛ جلد: گالينگور سياه، 112گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف مخ]
خط: نسخ، كا: مؤمن بن مرتضي كاشاني، تا: سال 1009ق (پايان قسم اول)؛ مصحح؛ تملک: عبدالصمد محلاتي در 1295؛ مهر: «محمد امين و رسول خدا» (بيضی)، کتابخانه مجد الدين نصيري؛ جلد: تيماج قهوه اي، 160گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-650]
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه از ربيع الاول 1009ق؛ واقف: محمد سميع بيك خان اردكاني، 1242ق؛ 109گ، 19 سطر، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 2-75]
خط: نسخ، كا: محمد بسطامي، تا: 1010-1012ق [الفبائي: - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: روز جمعه 17شوال 1011ق، جا: شيراز؛ محشي با نشان هاي: مهذب، ري، ابن شهر آشوب، ص، ع اه، ست، فهرست، بن داود، جامع الاصول، ق، م د، تاج الاسامي، الايضاح، تهذيب الاسماء عب، س ن، شهيد، جش، قاموس، كش الكني، تقريب و جزانها؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج مشكي، 380ص (8×389)، 12 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 10-347]
آغاز: برابر؛ انجام: العلوي الحسيني عن البرهان محمد بن محمد بن علي الحمداني...
خط: نسخ، كا: صدرالدين، تا: ربيع الثاني 1011ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوايي، 147گ (16پ-162پ)، 15 سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 41-159]
آغاز: بسمله و به نستعين الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي سيدنا محمد و اله الطاهرين؛ انجام: و آله الطاهرين المعصومين.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1011ق، جا: قزوين؛ نسخه در 1012 مقابله شده؛ واقف: ملامحمد علي توني ايسيكي، ربيع الاول 1153؛ 125گ، اندازه: 13×19 سم [ف: 6-600]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عباس بن محمد بن علي حسيني مازندراني، تا: 16ربيع الاول 1012ق، جا: اصفهان؛ نسخه را محمود بن علي سليمن مازندراني در همان سال تصحيح كرده؛ واقف: عباس بن محمد بن علي حسيني مازندراني؛ 143گ [ف: 6-600]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن فتح الله بسطامي، تا: يك شنبه 25رجب 1012ق، جا: قزوين؛ شمس الدين محمد بن خاتون عاملي نسخه را از ابتدا تا انتها نزد استاد خود شيخ بهاءالدين عاملي قرائت و تصحيح كرده و به اجازه روايت نائل گرديده و دستخط شريف استاد در پايان هر دو جزء و بلاغ هايش در موارد متعدد به چشم مي خورد اين مقابله در سيزدهم رمضان 1027 بوده، محشي با رمز «ب ه دام ظله»؛ واقف: عباسقلي واعظ چرندابي، اسفند 1346؛ كاغذ: نخودي و حنايي، جلد: تيماج قهوه اي، 149گ، 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 27-135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: جمال الدين محمد بن محمود انصاري، تا: شنبه 18صفر 1013ق؛ مصحح، محشي، مقابله شده؛ اهدايی: كاظم مدير شانه چي، آبان 1362؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 140گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/8 سم [ف: 27-137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمود بن فصيح الدين محمد محمد كرهرودي، تا: 1013ق؛ مصحح، محشي؛ تملك: محمد تقي مازندراني، ملا حسن بن ملا محمد ملا شرف الذزفولي، محمد تقی بن محمد مؤمن ذزفولي در 1178؛ جلد: مقوايي با روكش كاغذي ابر و باد، 153گ، 19 سطر (6×14)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 39-47]
خط: نسخ، كا: جمال الدين محمد انصاري، تا: 1013ق [الفبائي: 236]
خط: نسخ، كا: جعفر علي بن جلال الدين، تا: رمضان 1014ق؛ جلد: تيماج قرمز، 174گ (1پ-174ر)، 17 سطر، اندازه: 10×18 سم [محدث ارموي مخ: 2-650]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابراهيم الحسين ابن عطاء الله ابراهيم، تا: 6جمادي الثاني 1017ق، جا: حيدرآباد دكن؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 279ص (1-279)، 21 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 10-737]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت المقدمة الموسومة لخلاصة الاحوال علي يد الفقير الي الله علي بن عيد (كذا) غفر الله... تاريخ اليوم الرابع و العشرين من شهر صفر احد شهور سنه التاسعة عشر بعد الالف 1019.
كا: علي بن عيد (كذا)، تا: صفر 1019ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا با كاغذ ابري، 119ص، 19 سطر (9/5×16)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 2-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: نصار پسر محمد حويزي، تا: 1020ق؛ خود نويسنده اين نسخه را با سه نسخه برابر و تصحيح كرده، سپس به سال 1049ق عبدالعالي پسر محمد پسر علي پسر ناصر جزايري اين كتاب را بر حسين پسر كمال الدين الابرز حسيني حلي خوانده و اجازه روايت به خامه اجازه دهنده، در حاشيه گ83ر و 122ر ديده مي شود، و تاريخ آن 27رجب 1049ق، محشي با امضاهاي «کشی، م د، 12، ه، بخطه، بخط فخرالدين، ايضاح، ن، زی»؛ كاغذ: نخودي رنگ، جلد: تيماج سرخ، 112گ، 24 سطر (6×13)، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-565]
آغاز: و اما الخاتمة فيشتمل علي فوائد مهمه في هذاالفن ينبغي معرفتها؛ انجام: برابر
مشتمل بر خاتمه كتاب؛ خط: نسخ، كا: نورالدين احمد بن جمال الدين محمد شيرازي، تا: 1021ق؛ مصحح؛ 8گ (129پ-136ر)، 21 سطر، اندازه: 13×25 سم [محدث ارموي مخ: 2-651]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شمس الدين عبدالله بن محمد بن مرشد تكنيه حومه شيراز، تا: دوشنبه 4شعبان 1023ق؛ محشي؛ واقف: ملكزاده كوثر؛ 95گ، 21 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 6-601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله بن ابراهيم مساعد نعامي حويزاوي، تا: 16 ذيحجه 1024ق؛ در اين نسخه تاريخ ختم تأليف: سه شنبه نهم ذيقعده 707 نوشته شده، وي بخش اول اين نسخه را نزد شيخ بهائي خوانده و مقابله نموده، شيخ بهائي در آخر همان بخش براي وي اجازاتي نگاشته، محشي؛ واقف: نائيني؛ 169گ، 18 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-601]
آغاز: برابر انجام: روي عن ابي عبدالله و ابي الحسن (علیه السلام) و اخوه نوح بن دراج القاضي ايضاً من اصحابنا.
تا اسامي جميل است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1024ق؛ افتادگي: انجام؛ محشي با رمزهاي «ز رحمه الله» و «ابن ز»؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 16گ، 19 سطر، اندازه: 12/7×25/5 سم [ف: 27-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: الله قلي الموتي، تا: 1024ق، جا: تنكابن؛ مصحح، با علامت بلاغ و مقابله؛ تملك: حاج محمد علي زنجاني و امانت ابراهيم اردبيلي از او؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: خراساني نخودي، جلد: تيماج مشكي، 206گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [اهدائي رهبر: 8-89]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 658
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-164]
آغاز: برابر؛ انجام: و ربيعة بن علي و ابو اسحق يروي عنه فهذا ما اردت اثباته مما قال البرقي و به يتم القسم الاول من هذاالكتاب و يتلوه القسم الثاني بحمدالله و منه في المجروحين و من اتفق [در حاشيه: اتوقف] في حديثه و الحمدلله القوي و صلي الله علي النبي الامي [مشكوك] و آله الكرام. [رقم:] قد تمت الكتاب في يوم الثلثا من شهر ذيقعدة الحرام سنة ست و عشرين بعد الالف حرره العبد الاقل عبدالمطلب.
خط: نسخ تحريري، كا: احتمالاً عبدالمطلب بن يحيي طالقاني، تا: سه شنبه ذيقعده 1026ق؛ داراي ركابه، مصحح، با بلاغ شيخ بهائي و چند بلاغ ديگر، محشي در يك موضع به خط «بهاء الحسيني»، مهم ترين حواشي اين دستنويس را عبدالمطلب بن يحيي طالقاني نگاشته وي شاگرد ميرداماد بوده، محشي به نقل از استادش با رمز «م ح ق دام ظله العالي» و هم شامل مواردي بدون علامت، در توضيح خط نسخه، به خط نستعليق نوشته: «توضیح. بلغ در حواشي تا فصل عرشون بقلم جناب شيخ بهائي است و از فصل عشرون كه مرقوم شده «ابتدأ فبلغ اه» خط جناب مير داماد است، پس اين كتاب خدمت دو استاد بزرگوار قرائت شده، قرائت نماينده عبدالمطلب طالقاني بوده است از تلامذه جناب ميرداماد كه حواشي استاد را بعلامت م ح ق در هوامش نقل... است» (شايد به خط يكي از افراد خاندان نصيري)؛ تملك: عبدالمطلب طالقاني، ابن ميرجمال الدين محمد علوي حسيني، درويش ضياء موحد علوي؛ جلد: مقوايي با روكش كاغذي، 139گ، 15 سطر، اندازه: 11/6×17/7 سم [ف: 27/1-244]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالفضل عباس بن سيف الدين مازندراني، تا: 1027ق، جا: بقعه علائيه؛ با علامات بلاغ، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 121گ (1پ-121ر)، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: نبي فرزند كمال، غروي، تا: پنج شنبه 12جمادي الثاني 1027ق؛ مصحح، با عبارت: «بلغ» مقابله شده، محشي با نشان هاي «ه 12، رحمه الله، 5 و...»؛ تملك: سيد محمد بن سيد اسمعيل؛ كاغذ: شرقي رنگارنگ، جلد: تيماج مشكي، اندازه: 168گ، 13 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 30-390]
كا: محمود علوي حسيني كرمرودي، تا: نيمه ربيع الاول 1028ق؛ افتادگي: آغاز؛ نزد سيد مير محمد علي اصفهاني در 15ربيع الاول 1029 مقابله شده [ف: - 15]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مؤمن بن محمد رضا حسيني رضوي، تا: دهه اول جمادي الثاني 1029ق؛ مصحح، محشي؛ تملک: کاتب با مهر «محمد مؤمن الحسيني» (مستطیل)؛ 180گ، 14 سطر، اندازه: 13×25 سم [كتابخانه هاي قائن: ف: - 83]
آغاز: الجماعة في توثيقه و ضعفه او لکونه مجهولا عندي...
برگ اول ان كسر است و تا آخر قسم اول را دارد؛ خط: نستعليق، كا: محمد طاهر بن اشرف حسني حسيني، تا: سلخ ربيع الثاني 1032ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي با امضاي «رحمه ا ه- ع ا ه، م ح ق دام ظله العالي، زين رحمه الله شهيد»؛ مهر: «نوروز علي» (چهارگوش)، حاج سيد سعيد؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشکي، 88گ، 22-17 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 2-521]
بي كا، تا: ذيقعده 1032ق [مخطوطات مرتضوي: ف: - 16]
بي كا، تا: 1032ق [نشريه: 7-534]
خط: نسخ، كا: ملك عزالدين بن محمد اشرف توني، تا: دهه آخر ربيع الاول 1034ق؛ 176گ، اندازه: 16×21/5 سم [ف: - 8]
خط: نستعليق، بي كا، تا: با تاريخ 1035ق؛ مصحح، در تاريخ 1035ق؛ مقابله شده؛ واقف: حاج محمد مهدي فراش حرم مطهر حضرت رضا عليه السلام، بر علماي اثني عشريه مشهد رضوي؛ جلد: تيماج عنابي، 19 سطر (5/5×15)، اندازه: 14/5×26 سم [ف: 2-53]
خط: نسخ، كا: محمد مقيم بن جمال الدين محمود، تا: 16جمادي الثاني 1036ق؛ محشي از شهيد ثاني؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1323]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن مير ابوالفتح حسيني خادم جامع عتيق اصفهان، تا: پنج شنبه 4ذيقعده 1037ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشي؛ با اجازه اي كه حسين بن حسن مشغري جبل عاملي به تاريخ دهه سوم (صحيح دهه چهارم است) از قرن
يازدهم براي ابوتراب مشهدي در مشهد نوشته؛ جلد: تيماج قرمز 304گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 11-154]
فقط قسم دوم؛ خط: نسخ، كا: محمد علي كشميري، تا: 3 محرم 1038ق، جا: مشهد رضوي مدرسه يوسف خواجه؛ مصحح، با نشاني بلاغ، محشي با نشاني محمد باقر و از ديگران؛ جلد: تيماج مشكي، 86گ (81ر-166ر)، 16 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 17-234]
خط: نسخ، بي كا، تا: 15ربيع الاول 1039ق؛ مصحح، محشي، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوايي، 144گ (1پ-144پ)، اندازه: 18×24 سم [ف: 8-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: نصرالله بن حسن بن حسين بن عيسي حسني، تا: 1040ق؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 145گ، 16 سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 14-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: شيخ جعفر، تا: دوشنبه 11رمضان 1040ق؛ محشي با رموز «ز رحمه الله» «ابن ز» «ب ه رحمه الله»، «حسن بن زين رحمهما الله»؛ واقف: خان بابا مشار، ارديبهشت 1346؛ كاغذ: حنايي، جلد: ميشن ماشي، 253گ، 13 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 27-138]
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن محمد باقر حسيني آملي قاضي، تا: 6ذيحجه 1043ق؛ در حاشيه يكي از صفحه هاي نسخه اي كه اين نسخه از روي آن نوشته شده چنين نوشته بوده: «و فرغ من تعليقه حسن بن حسين بن حسن بن معاتق سنة 757ق» و آن نسخه بر احمد بن فهد در 839ق خوانده شده بوده، در ص 12ر معني جمله هاي زير را دارد: فخرالدين تهذيب را دوبار يكي در نجف و يكي در راه حج بر پدرش علامه خوانده است، در پايان به خط نونويس معني زير آمده: در نسخه اي كهن از «جامع الاخبار» دیدم كه آن را محمد بن محمد بن سبزواري در پنج شنبه 1صفر 679ق تأليف كرده؛ كاغذ: سپاهاني نخودي، جلد: تيماج مشكي، 208گ، 12 سطر (4/5×13/5)، اندازه: 10×20 سم [ف: 4-381]
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد معصوم بن محمد بيك اردستاني از بلاد عجم، تا: سه شنبه سلخ ربيع الثاني 1046ق؛ مصحح، محشي؛ تملك: عبدالرحيم بن محمد نبي؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج زرشكي، 148گ، 18 سطر، اندازه: 10×18/3 سم [ف: 43-95]
خط: نسخ، كا: محمد رضا، تا: چهارشنبه 6جمادي الاول 1048ق؛ با اجازه قرائت ملا محسن فيض كاشاني به محمد ابراهيم بن محمد قلي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سياه، 186گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-333]
خط: نسخ، كا: اسمعيل بن كمال الدين حسين شيرازي، تا 1048ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12 سطر [نشريه: 5-88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد امين بن محمد مؤمن، تا: سه شنبه ذيحجه 1048ق؛ مصحح، محشي با امضاي «ق» و «ز ی»، با علامت بلاغ سماع؛ در آخر رساله فايده رجالي درباره اصحاب الاصول به نقل از رجال سيد بهاء الدين علي بن عبدالحميد حسيني؛ جلد: تيماج مشکي، 110گ، 20 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 3-1728]
كا: اسماعيل بن كمال الدين حسيني شيرازي، تا: پنج شنبه 14جمادي الثاني 1048ق؛ 135گ [ف: 1-270]
خط: نسخ، كا: محمد علي بن نعمت الله طباطبائي، تا: محرم 1051ق؛ محشي؛ جلد: تيماج خرمايي، 132گ، 15 سطر (7×11/5)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 1-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن حسين، تا: 1053ق؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: ميشن عنابي، 146گ (1پ-146)، ابعاد متن: 7/5×15، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 13-408]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 242/1
همان نسخه بالا [نشريه: 7-230]
خط: نسخ نازيبا، كا: ابراهيم بن عبدالله بن صعب السلماوي، تا: ربيع الثاني 1055ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشي؛ وقف نامه كتاب به تاريخ 1201 و مهر ملا محمد مهدي نراقي كاشاني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 159گ، 17 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: - 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد صالح بن محمد رضا خياط، تا: 1055ق؛ محشي، دو يادداشت به نقل از خط شهيد ثاني است كه يكي گواهي مي كند نسخه اي از اين كتاب با يك واسطه با نسخه اصل مقابله شده و ديگري كه گواهي مي كند نسخه اي به يك واسطه با نسخه اي كه براي مؤلف و فخرالدين حلي خوانده شده، مقابله شده، يادداشت هاي پراكنده اي از جمله مطلبي است به نقل از ابونصر عتبي كه در پايان آن چنين آمده است: «نقلت من خالي صدرالدين محمد بن منصور محمد»؛ جلد: مقوايي يا روكش كاغذي سبز، 209گ، 13 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 24/2-10]
خط: نسخ، كا: محمود بن علي طبسي، تا: 1جمادي الاول 1056ق؛ از روي نسخه قسم بن اسمعيل بن غسان كشي نوشته او در دهه دوم رمضان 700 از روي خط مصنف كه دشوار بوده و او هم در نقل آن بسيار دقت كرده، محشي با نشان «م ح ق رحمه اه، ابن داود، كش، غمش، ايضاح، زي رحمه اه»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 206گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 13×19 سم [ف: 13-3167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مقيم بن محمد باقر، تا: يك شنبه 13ربيع الثاني 1060ق؛ از نسخه محرر شعبان 743، به خط يحيي بن محمد حسن بن يوسف بن علي بن مطهر استنساخ شده، مصحح، محشي؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج مشكي، 67گ، 21 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف: - 108]
بي كا، تا: دوشنبه 20ربيع الاول 1061ق؛ 105گ (1پ-105پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 1-190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 1062ق؛ داراي كتيبه مذهب مرصع، مجدول مذهب؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج ضربي، 154گ، 15 سطر، اندازه: 12/7×18/3 سم [ف: 14-255]
كا: محمد شاكر بن فيض الله انصاري، تا: 1065ق؛ يك نفر كه نام خود را ننوشته در خصوص حفظ چهل حديث، روايتي از شيخ بهائي عليه الرحمة نقل نموده و روات را كه غالباً از اجله علماء هستند با ذكر تاريخ وفات ايشان مسلسلاً تا حضرت امام موسي كاظم عليه السلام نوشته است [ف: - 198]
خط: نسخ، كا: جمعان بن زين الدين جعفري، تا: صفر 1068ق؛ جلد: تيماج سرخ، قطع: ربعي [ف: 2-78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابراهيم بن مرمران حسيني رازي، تا: چهارشنبه 22 رجب 1069ق؛ مصحح، محشي به امضاي «زین»؛ 129گ، 18 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 1-249]
خط: نسخ، كا: محمد بن سعيد خطي، تا: 25ذيحجه 1069ق؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1323]
آغاز و انجام: برابر
كا: بابا بن صالح قزويني، تا: دوشنبه 7رمضان 1070ق؛ محشي به امضاء «زين الدين» و ديگر حواشي، مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 148گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-1728]
آغاز: احمدلله المحمود في كل فعاله كما ينبغي لكرم وجهه و عز جلاله؛ انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: عزيز الله بن محمد تقي، تا: 1071ق؛ مصحح، محشي؛ 116گ، اندازه: 16×26 سم [ف: 6-601]
خط: نسخ، كا: محمد شريف بن محمد هزار جريبي كيوري، تا: سه شنبه 16صفر 1072ق؛ واقف: ابوالحسن كلبعلي، 1323؛ جلد: تيماج مشكي، 203گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1-234]
خط: نسخ، كا: علاء الملك بن عبدالقادر حسيني مرعشي، تا: سه شنبه 16ذيقعده 1074ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج ضربي، 183گ (2پ-184ر)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 14-174]
خط: نسخ، كا: حسين بن علي بن محمد بن الحسن بن زين الدين بن علي بن احمد بن جمال الدين عاملي، تا: 10ربيع الاول 1074ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 211گ (98پ-308ر)، 13 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 4-241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سيد علي بن سيد محمد نويري حسيني، تا: پنج شنبه 6رجب 1074ق؛ پيش از شروع كتاب دو فايده رجالي و درايه اي درباره صحت خبر و نقلي قولي از مجمع البحرين، مصحح؛ مهر: «الواثق بالله الغني الحسن بن...» (بيضی)؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: گالينگور قهوه اي، 84گ، 21 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [اهدائي رهبر: 8-89]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 419
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-340]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالعالي بن نعمت الله بن فرج الله بن سليمان... منصوري، تا: 1079ق؛ مهر مربع كتابخانه مرحوم آيت الله حاچ محسن عراقي و دستخط فرزندش، مرحوم خاكباز «پور محسن عراقی» كه آن گاه نماينده مجلس شوراي ملي بوده به تاريخ 1363ق؛ كاغذ: فرنگي، 116گ (12-127)، 17 سطر، اندازه: 9/5×14/5 سم [ف: 36-452]
آغاز: الحمدلله مرشد عباده الي سبيل السداد و هاديهم؛ انجام: في كتابنا الكبير من اراده وقف عليه... بعده محمد و آله كاتب افزوده تم الكتاب و كتبه و قابله من اوله الي آخره... و الف الف تحية في كربلا
خط: نسخ، كا: ابراهيم بن هاشم حسيني عميدي، تا: 1079ق، جا:
كربلا؛ كاغذ: فرنگي سفيد و نباتي، جلد: تيماج زرشكي، 205ص (422-218)، 17-19 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 17-201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالعالي بن نعمت الله حويزی احسائی، تا: 1079ق؛ مصحح، محشي با نشان «زي، م د، داود، س» دارد؛ كاغذ: شرقي و فرنگي، جلد: مشمع مشكي، 106گ، 21 سطر (9×13/5)، اندازه: 16×22 سم [ف: 37-85]
خط: نسخ، كا: غياث الدين محمد مشهدي، تا: ذيقعده 1080ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 184گ (98پ-281پ)، 16 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-651]
كا: ميرزا محمد بن محمد شريف قزويني، تا: 1083ق؛ قطع: رقعي [ف: - 130]
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 15رجب 1087ق [اوراق عتيق: 1-271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد معين بن محمد يوسف عقيلي، تا: دوشنبه 23صفر 1088ق؛ واقف: مهدي دهقان، 1393؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 5-503]
آغاز: برابر؛ انجام: و يتلوه بحمدالله و منه القسم الثاني في المجروحين و من الوقف في حديثه
قسم اول؛ خط: نسخ، كا: اسماعيل حسني، تا: 3محرم 1088ق؛ مصحح؛ 120گ (37پ-156ر)، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-651]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1089ق؛ محشي؛ تملك: عبدالغني و يوسف موسوي، عبدالغني بن رفيع الدين محمد حسيني مورخ 1075؛ وقف از ربع منافع موقوفات موقوفه حاج رمضان كرماني خريده در 11رمضان 1269؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 130گ، 27 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-472]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحريري متوسط، بي كا، تا: 1091ق؛ از روي نسخه اي كه به خط شيخ يحيي كاتب بود و در روز سه شنبه نمره شعبان 643 آن را به پايان رسانده بوده؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: سياه مقوا، 358ص (73-430)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 10-498]
آغاز: برابر؛ انجام: ابوالصباح الكناني اسمه ابراهيم بن نعيم ثقة صه يسار و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
خط: نسخ، بي كا، تا: چهارشنبه 4رمضان 1091ق؛ محشي با امضای «زین»، فخرالدين، در شب يك شنبه بيست و سيم شعبان 1246ق مقابله شده؛ يادداشت وقف كه اين مجلد از سود دو مزرعه 1- موران 2- تهرانچي حسب الوصيه مرحوم بهرام بيك خريده شده و وقف طلاب علوم ديني اصفهان گرديد مشروط بر آن كه هر ساله بازبين شود در ماه رمضان، به تاريخ ذيحجه 1296ق؛ يادداشت مطالعه اين كتاب از هاشم بن محمد باقر هاشمي موسوي در 1249ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 25 سطر (6×15/5)، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 4-1921]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد تقي، تا: پنج شنبه 22جمادي الاول 1091ق؛ با علامت «بلغ تصحيحاً من اوله الي آخره»؛ تملک: عبدالله مورخ 1091ق؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 91گ (1-91)، 21 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 17×25 سم [ف: 1-187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حبيب الله آشتياني، تا: 1097ق؛ 154گ، 19 سطر [ف: - 88]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي؛ 43گ (109پ-151ر)، 31 سطر، اندازه: 21×31 سم [محدث ارموي مخ: 2-650]
آغاز: برابر؛ انجام: سعيد المدائني قال النجاشي انه ثقة روي عن الرضا و قال: الكشي قال: نصر بن الصباح عمرو بن سعيد...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 65گ، 17 سطر (6/5×12)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 30-68]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 [ف: 3-87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي به امضاي «زین احمد رحمه الله» «یب»؛ مهر: «مصطفي الحسيني 1342» (بیضی)؛ در پايان قسم اول به نقل از خط مصنف تعداد رجال ثقات را 1145 نفر ذكر كرده اند؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 142گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [اهدائي رهبر: 8-89] و [ف: 27-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق و نسخ، كا: محمد بن نصرالله بن مبرد، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي، مقابله شده، داراي بلاغ؛ واقف: حاج
سيد محمد، سنه 1309ش؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رويه پارچه، 66گ، 21-25 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 27-137]
آغاز: برابر؛ انجام: و بالاستاد ابي جعفر الطوسي عن ابي محمد هرون بن موسي التلعكبري رحمه الله عن ابي عمرو محمد بن عمر. با حواشي با نشان «بخطه»؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 يا 12؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 159گ، 15 سطر (7/5×13/5) سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 51-88]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي؛ تملك: عبدالغفار حسيني به سال 1113 در قزوين، محمد بن عبدالمجيد مراغي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 87گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [محدث ارموی مخ: 2-650]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ از روي نسخه اي که به خط شهيد ثاني مقابله شده کتابت شده؛ مصحح، محشي؛ مهر: «الراجي بعفو الله عبدالله 1114» (بیضی)؛ جلد: تيماج زرشکي، 174گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2-834]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن محمد، تا: پنج شنبه 5ربيع الاول 1102ق؛ تملك: وزير ذامحمد مشهور به حسين بن حاتم در پنج شنبه سلخ ذيقعده 1121؛ اندازه: 12/5×24 سم [نسخه پژوهي: 2-157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ملا محمد چلبي، تا: ربيع الثاني 1110ق؛ مصحح، محشي؛ مهر: «يا علي الاعلي» (مربع)، کاتب «العبد المذنب محمد چلبی» (مربع)؛ کاغذ: فرنگي، 107گ (1پ-107پ)، 16 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 33-574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن محمد محسن شهير به خاتون آبادي، تا: 12رمضان 1115ق؛ مصحح؛ 106گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 3-1728]
خط: نسخ، كا: محمد بن درويش بارماني، تا: يك شنبه جمادي الاول 1131ق، جا: نجف اشرف، براي شيخ خود آغا عبدالله بن ملا محمد كاظم؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تازه، 38گ، 19 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 117]
خط: نسخ، كا: محمد صادق بن محمد سليم حسيني طاقاني، تا: سه شنبه 14رمضان 1136ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 152گ (2پ-153پ)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 19-234]
انجام: و كذا عن محمد بن حمران و عن سعيد النقاش ضعيف و عن الحسين بن سعيد صحيح و كذا...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ واقف: محمد سريزدي، 1376؛ 159گ، 16 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 1-138]
قسم اول؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 79گ (2پ-80ر)، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: - 183]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 3-30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ واقف: فخرالمحققين شيرازي، مرداد 1375؛ كاغذ: شكري، جلد: مقوا، رويه گالينگور مشكي، 73گ، 25 سطر، اندازه: 15/2×20/5 سم [ف: 27-136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 8جمادي الثاني 1200ق؛ تملک: رضي الدين محمد؛ جلد: تيماج مشکي، 165گ، 15-16 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 3-1728]
خط: نسخ، كا: علي بن عبدالله جزائري لحامي حويزه اي، تا: دوشنبه 27ذيحجه 1201ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با نشان «م ح ق سلمه الله تعالي» و «م ح ق سلمه الله» و «... ه ط» و «م» و «ب ه» و «ب ه مد ظله» و «ب ه مد ظله السامي» از سید داماد و شيخ بهائي و ديگران، مقابله شده و از روي خط علامه آمده كه در جزء يكم آن 1145 راوي ثقه ياد شده؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 141گ، 24 سطر (15×20)، اندازه: 9×12 سم [ف: 7-2710]
خط: نسخ، كا: عباس بن محمد اكبر، تا: 1228ق؛ 90گ (1-90)، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-58]
خط: نسخ، كا: غلام علي هندي، تا: 25جمادي الثاني 1233ق؛ جلد: تيماج قرمز، 80گ (67پ-146ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 7-131]
خط: نسخ نازيبا، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي، پنج برگ آخر نو نويس است و به تاريخ روز چهارشنبه پنجم رجب 1235 نوشته شده؛ تملك: حسين بن محمد بن مسلم؛ واقف: منصور بن محمد بن ظفر، جلد: تيماج قرمز، 153گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-381]
خط: نستعليق، كا: محمد رضا بن علي اسفرنجاني، تا: چهارشنبه 8 جمادي الاول 1240ق؛ محشي؛ تملک: ميرزا محمد رضا جرفادقاني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 63گ (72پ-134ر)، 25 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-650]
خط: نستعليق، كا: نصرالله، تا: سه شنبه 24ربيع الاول 1243ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن سياه، 136گ، 17 سطر، اندازه: 15/2×21 سم [ف: 1-202]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن محمد باقر حسيني، تا: پنج شنبه 25رمضان 1243ق، جا: اصفهان؛ تملك: محمد مهدي طباطبائي مورخ پنج شنبه 6شعبان 1314ق؛ مهر: «محمد علي بن محمد باقر الحسینی»؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج عنابي، 14 سطر (7/5×11)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 2-529]
خط: نسخ، كا: رمضانعلي بن علي اصغر [سالباني؟]، تا: 1248ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 122گ، 17 سطر (8×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 16-214]
خط: نستعليق، كا: عبدالرضا بن جلال بن شمس الدين مظفر، تا: چهارشنبه 14ذيقعده 1253ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 108گ، 18 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 16×22 سم [ف: - 547]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: اسدالله بن عبدالله، تا: 1254ق؛ جلد: تيماج مشکي، 90گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-734]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 3صفر 1265ق؛ واقف: محمود سالك كاشاني، آبان 1382؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن مشكي، 141گ، 17 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 27-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 17شوال 1272ق، جلد: تيماج مشکي، 76گ (1پ-76پ)، 24 سطر، اندازه: 17×28 سم [محدث ارموي مخ: 2-649]
خط: نسخ، كا: احمد بن علي بن عباس كرزكاني بحراني، تا: 1282ق؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، قطع: وزيري [ميراث شهاب: س 8 ش 2-22]
خط: نسخ، كا: سيد محمد موسوي (گويا خوانساري)، تا: 1284ق [ف: 3-19]
خط: نسخ، كا: ابو القاسم بن زين العابدين قزويني، تا: 1285ق؛ اندازه: 14×23 سم [رشت و همدان: ف: - 1117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، كا: علي بن احمد بن اسماعيل حسني حسيني، تا: 21شعبان 1287ق؛ گواهي مقابله با چند نسخه در 1287ق؛ مهر: كاتب «علي بن احمد بن اسماعيل 1278» (چهارگوش)؛ جلد: گالينگور زيتوني، 96گ، 19 سطر (9×14/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-98]
خط: نسخ، كا: اسماعيل بن عبدالله خوانساري، تا: 1294ق؛ جلد: تيماج قرمز، 145گ (452ر-596ر)، 23 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 23-40]
خط: نستعليق، كا: شريف بن عبدالرحيم زنجاني، تا: شب شنبه 14محرم 1297ق؛ قطع: خشتي [نشريه: 7-265]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ اندازه: 13×21 سم [رشت و همدان: ف: - 1117]
خط: نسخ زيبا، كا: محمد بن محمد تقي قمي (ميرزا محمد ارباب قمي)، تا: 1300ق، جا: تهران مدرسه مروي؛ مصحح، محشي از شهيد دوم و خود كاتب، كاتب نسخه را با چند نسخه ديگر تصحيح نموده و اين جهت را در حاشيه صفحه اول نوشته؛ مهر: کاتب «العبد المذنب محمد» (مربع)؛ جلد: تيماج سبز، 109گ، 19 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 2-23]
آغاز: صنفوا كتباً متعددة في هذا الفن الا أن بعضهم طول غاية التطويل
خط: نسخ، كا: درويش قاسم نقاش، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح، محشي و بيش تر از شيخ بهائي است كه يكي از شاگردانش از روي خط وي نوشته (پايان قسم اول خلاصه ديده مي شود)؛ جلد: تيماج مشكي، 154گ (3ر-156پ)، 17 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 13-151]
خط: نسخ زيبا، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي با نشان «محمد جعفر فارسي»؛ تملكي به تاريخ 10شعبان 1303 و مهر «عبده محمد جعفر بن محمد صفي» (بیضی)؛ جلد: تيماج زرد، 149گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-267]
انجام: عن الفقيه الحسين بن هبة الله بن رطوبة عن المفيد...
خط: نسخ، كا: محمد زمان بن قوچ احمد سمناني، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ جلد: تيماج قرمز، 91گ (231پ-321پ)، 23 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 17-310]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي، با يادداشت هايي كه بعضي از آن ها شايد به خط شهيد دوم باشد؛ تملك: علي بن محمد باقر موسوي و مهر «العبد السيد علي الموسوي» (مربع)؛ مهر: «عبده الراجي متين» (بیضی)؛ «عبده الراجي سيد محمد باقر ابن اسدالله الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تيماج مشكي، 182گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 8-41]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه پارچه الوان، 19 سطر، اندازه: 12/9×18/7 سم [ف: 6-457]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 71گ، 24 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 17-397]
خط: شكسته نستعليق بدخط، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 74گ (113-186)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 11-67]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا ما اردت اتيانه مما قاله البرقي و نه يتم القسم الاول من هذا الكتاب و يتلوه بحمدلله و منه القسم الثاني المجروحين و من الوقف في حديثه.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج عنابي، 72گ، 19 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 14-76]
بي كا، بي تا؛ با مقدمه سيد محمد صادق بحرالعلوم، چاپ دوم در سال 1381ق، آيت الله شيخ محمد رضا جعفري بين سال هاي 1383 تا 1386 آن را با چند نسخه خطي مقابله كرده و نسخه بدل ها و تصحيحات را در حاشيه صفحات ثبت كرده و در پايان نسخه طي سه يادداشت كوتاه و بلند درباره كار خود توضيحاتی داده است؛ 337ص (40+296)، 22 سطر [عکسی ف: 5-332]
آغاز: بيان حال الرواة و من يعتمد عليه علته؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: احمد بن علي بن يوسف بن اجود احسائي التو... ري، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشكي، 268ص (1-268)، 19 سطر، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 24/3-34]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1323]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مقابله شده، محشي با رمز «م ح ق رحمه الله» و «ز» «رحمة الله»؛ 81گ (53پ-133ر)، قطع: وزيري [چند نسخه- ف: - 199]
آغاز: ... الصاد المهمله ابووهب الثقفي الكوفي قال ابن عقده عن محمد بن عبدالله ابن ابي حكيمه عن ب ننميرانه ثقه خيار و توفي سنه ثلاث و اربعين و ماته؛ انجام: و عن محمد بن وليد الكرماني حسن و عن محمدبن منصور ضعيف و عن بن جبله صحيح و عن ثعلبه ابي اسحق...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ نسخه نفيس و كهني است؛ جلد: چرمي، 84گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 3-1087]
آغاز: برابر؛ انجام: قسمت دوم: بطعن عليه في شهر ربيع الاول سنه اثنتي عشره و ثلثمائة و منهم احمد بن
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ نسخه نفيس و كهن؛ جلد: چرمي، 142گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 1-461]
كا: برات علي بن محمد حسن، بي تا [تراثنا: س 18 ش 1و 2-234]
بي كا، بي تا [الفبائي: - 237]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [الفبائي: - 237]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما يجري مجراها و مما رواه غيره... بن ضيف.
بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ اين نسخه در ترتيب با نسخه هاي ديگر اندكي متفاوت است كه توسط شخصي فاضل تنظيم گرديده است او كه از خود نامي نبرده ضمن تمجيد و تحسين از كتاب مي گويد: مؤلف ترتيب را تنها در حرف اول رعايت كرده و در حروف بعدي اين تنظيم به چشم نمي خورد به گفته او: «فان فيه غنية عن كثير من الكتب المطولة لكن رتبت علي ترتيب حروف المعجم في اول الاسم من غير ملاحظة ترتيب آخر بين الاسماء فيشق علي الطالب وجدان اكثر الاسماء فلذلك رتبته علي ترتيب حروف المعجم في اوايل الاسماء ثم ثوانيها الي آخر الاسم ثم الآباء فالاجداد علي هذا الترتيب لنقوذ الطالب الي مطلوبه تبلغ الراغب الي مقصود من غير عسر و مشقة و الله المستعان الحمدلله مرشد عباده الي سبيل السداد...»؛ واقف: ابوالقاسم طالش؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن مشكي، 72گ، 14 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 27-139]
نسخه اصل: پاريس 259 A (فهرست دسلان 1252)؛ بی کا،
بي تا [فيلم ها ف: 3-226]
بي كا، بي تا؛ خريداري از مصطفي حسيني [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: يکون نحواً من خمسين ورقة وانه اراه لابيه فلم يعرف الرجل و هذا لايدل علي جرح و لاتعديل.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد رضا بن محمد صادق بن مجلسي؛ جلد: تيماج، مشکي، 113گ، 15 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 3-1729]
آغاز: برابر؛ انجام: و عاصم بن طريف بفتح الطاء و ميسرة بالسين المهملة بعد الياء المنقطة تحتها نقطتين و ربيعة بن علي و ابواسحاق يروي عنه فهذا مااردت اثباته مما قاله البرقي به
قسم اول کتاب؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 98گ، 22 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف مخ: 2-834]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي؛ تملک: عبدالعلي بن محمود خادم، محمد زمان بن قابل رضوي مشهدي كه وي آن را مقابله كرده؛ واقف: محمد هاشم حسين موسوي رضوي، مهر 1323؛ 108گ، 20 سطر [ف: 6-602]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 165گ، 17 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 1-104]
خط: نسخ، كا: محمود واعظ پسر محمدرضا طبسي، بي تا؛ جلد: تيماج خرمائي، 154گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 1-104]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 166
همان نسخه بالا [نشريه: 5-25]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ واقف: حاجي ملا محمد كاهوئي، 19 سطر (7×14) [ف: 2-55]
(.xulāṣat-ul aqwāl fī aḥwāl-ir rijāl (t
تبريزي، محمد باقر بن محمد حسين، ق 12قمري
(tabrīzī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hoseyn (- 18c
وابسته به: خلاصة الاقوال في معرفة احوال الرجال؛ علامه حلي، حسن بن يوسف (648-726)
تاريخ تأليف: شنبه 15ذيحجه 1129ق
ترجمه تحت اللفظي بسيار مفيدي است از كتاب «خلاصه الاقوال» كه به نام يكي از پادشاهان ترجمه شده (به نام وي در آخر كتاب تصريح نشده). اين ترجمه مانند اصل در دو مجلد تدوين شده است.
آغاز: عمل بروايت او مي كنيم، ابراهيم پسر ابي محمد خراساني عرب غير خالص روايت مي كند از حضرت امام رضا.؛ انجام: و بحمدالله و حسن توفيقه كه توفيق رفيق و شامل حال و بيمن عنايت و بركت انفاس نواب فلك
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: شنبه 15ذيحجه 1129ق؛ افتادگي: آغاز؛ كتاب دوم چند برگ اول نسخ به خط كاتبي شناخته نشده و بقيه نسخه نستعليق به خط مترجم، مصحح، محشي از مترجم؛ جلد: تيماج مشكي، 105گ (157ر-261پ)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 19-234]
آغاز: اين قسم دويم است از كتاب ما كه ناميده شده است بخلاصة الاقوال در معرفة رجال و اين قسم مخصوص است بذكر ضعفا و ذكر آن كه رد قول او مي نمايم يا آن كه... فصل اول در همزه و در آن شش باب است؛ انجام: در حديث ايشان دارم و الحمدلله رب العالمين و اين آخر كلام مصنف بود. صلي الله علي محمد و آله الطيبين.
شامل هر دو مجلد است و در صحافي مجلد اول پس از مجلد دوم آمده؛ خط: نسخ خوب، كاتب = مؤلف، تا: 1290ق؛ داراي يك سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 424ص، 17 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 17-339]
xulāṣat-ul aqwāl fī ma‘rifat-il waqt wa ru’yat-il hilāl
ابن مجدي، احمد بن رجب، 767؟ - 850قمری
(ebn-e majdī, ahmad ebn-e rajab (1366-1447
رساله ای در شناخت عمل به ربع مجيب و شناخت رسوم آن و تجييب و تقويس و کيفيت اخذ ارتفاع و کيفيت استخراج وقت و معرفت هلال. مؤلف در انتهای اين رساله آورده است که وی دارای کتابی مفيد در کشف اصول مسائل تقويم و مواليد است.
[الفلك و التنجيم 67؛ الخديوي 244/5؛ تاريخ علم الفلك في العراق 181؛ كشف الظنون 577/1]
تبريز؛ ملي؛ شماره نسخه: 4ر 3649
آغاز: الحمدالله رب العالمين و صلاته علي محمد و آله اجمعين اما بعد فهذه رسالة مختصرة منقحة محررة في العمل بالربع المجيب؛ انجام: فاذا لم يكن الاسقاط فزد علي المسقط منه دوراً و
ان زاد المجموع علي الدور فاطرح منه دوراً و الله اعلم
خط: نسخ، بي كا، تا: با تاريخ 872ق؛ شخصي به نام علي بن محمد بن احمد بن الخلال نامي در ماه رمضان 872ق آن را مطالعه كرده و با مركب جديدتر يادداشتي نوشته است، خود نسخه ظاهراً در حدود نيمه اول قرن هفتم نوشته شده؛ جلد: چرمي، 3گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 1-462]
xolāsat-ol aksāb
قنوجي، حبيب الله، - 1140قمري
(qanūjī, habīb-ol lāh (- 1728
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28357
آغاز: بسمله، سبحان لله من الهدايت و اليه النهايت و الصلوة علي حبيبه خاتم النبين محمد مصطفي و آله و اصحابه اجمعين بعد مي گويد فقير حبيب الله قنوجي؛ انجام: كه عارف ناحق نداند و همه حق داند
خط: نستعليق شكسته، كا: فضل محمد مداري، تا: قرن 13 [رايانه]
xolāse-ye anbā’
تاريخ عمومي مختصري است از ابتداي خلقت جهان تا سال 1301، با تمجيد فراوان از ناصرالدن شاه قاجار در ديباچه كتاب و اشعاري گويا از نگارنده در بعضي مواضع مناسب مطالب گزارش شده.
مشهد؛ ميبدي؛ شماره نسخه: 446
آغاز: لطايف اخبار لآلي نثار انبياي عاليمقدار و شرايف سلاطين ذوالقدر و الاقتدار حميد الأثر و ابناء فتي تواند بود؛ انجام: و فرمان داد كه افشين از راه ديگر متوجه آن مرز و بوم شد قيصر روي به افشين...
كاتب = مؤلف، تا: يك شنبه 14ربيع الاول 1301ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوايي، 418گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-128]
xolāsat-ol ansāb moštamela ‘alā radd-er ravāfez va-lmortāb
حافظ الملك، رحمت خان بن شاه عالم خان، 1120-1188قمری
(hāfez-ol-molk, rahmat xān ebn-e šāh ‘ālam xān (1709-1774
تاريخ تأليف: 1184ق
در بيان نسب طايفه كوته خيل از طوايف افغان كه به هندوستان مهاجرت نموده و هم چنين بقيه طوايف افغان به طور خلاصه. مؤلف، كه خود از طايفه كوته خيل و حنفي مذهب است، در مقدمه حديث «ستفترق امتي علي ثلث و سبعين فرقة كلهم في النار الا واحدة» را مطرح نموده و با تعصبي خاص مي نويسد: «و آن فرقه واحده كه از جميع ايشان مستثني شده آن فرقه اهل سنت و جماعت است... و فرق ديگر چنان چه روافض و خوارج و معتزله و غير ايشان همه بر غلط و خطا رفته و در تحت وعيد اند». سپس به اين مقدار اكتفا ننموده و بحث درباره اين موضوع را به آخر كتاب احاله نموده و در آن جا هم هر چه خواسته به ناروا بر عليه روافض پيروان مذهب اهل بيت عليهم السلام نوشته است كه در جاي خود جواب آن ها داده شده است. (محمد علي حائري)
آغاز: الحمدلله رب العالمين... حمد بي حد مرخالقي را كه جميع مكنونات را جهت اظهار ربوبيت خويش از ظلمت عدم بدر آورد.
[نزهة الخواطر و بهجة المسامع و النواظر 6/6-85؛ دنا 923/4؛ آبری 130؛ استوری 397/1 و 1303؛ فهرستواره منزوي 958/2]
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: 1184ق؛ مجدول؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج مشكي، 114گ، 11 سطر (8/5×14)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 15-4202]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر دعوتم ردكني ور قبول ** من ودست و دامان آل رسول
نسخه اصل: كتابخانه دانشگاه كمبريج، ش 6056 OO (ادوارد برون، فهرست خطي همان جا 1900م/ 67)؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: رجب 1184ق؛ عبارت هاي عربي در حاشيه به فارسي ترجمه شده است؛ 95گ، 12 سطر [عكسي ف: 2-346]
نسخه اصل: كتابخانه دانشگاه كمبريج، ش 6057 OO (اردوارد برون، فهرست خطي همان جا/ 67)؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ نسخه ديگري است از خلاصة الأنساب، در پايان اين نسخه نيز مانند نسخه 868 تاريخ رجب 1184ه آمده كه احتمال مي رود اين نسخه از روي نسخه قبل نوشته شده يا بالعكس، عبارت هاي عربي در حاشيه به فارسي ترجمه شده است؛ 109گ، 11 سطر [عكسي ف: 2-347]
xolāsat-ol enšā’ = enšā’-e farāsat
اين كتاب در ديباچه به نام نخستين و در پايان به نام دوم خوانده شده و ياد شده در آن از رزم نامه و مرقع جهانگيري و بهار سخن
محمد صالح و بهاريات و مناجات شيخ ابوالفضل و خلاصة التواريخ و بهار دانش و كارنامه منشي و صلح كل ابوالفضل و ظفر نامه و اكبرنامه و باب دوم آن در القاب و نقوش است و باب سوم در تعريف درويشان صاحب حال.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5028
آغاز: رب يسر و تمم بالخير. بسمله. منت ايزد كه از راه كرم ** جانب مقصود گشته رهبرم. از آن جا كه مقيدان سلاسل تعلقات و محبوسان غلايل دنياي بي ثبات ر ا آيتي است مستمر... اين اقل العباد ضعيف الحافظ... اين نسخه را براي طبع ناقص نزلي و بجهت حافظه سست ارمغاني مرتب كردم؛ انجام: و اين غرايب الانشا را انشاي فراست نام نهاده شد هر كه باين اشتغال ورزد ان شاء الله محتاج بانشاي ديگر نخواهد شد. چون ساختم از قلم تمامش ** انشاي فراست است نامش/ نويسنده را نيست فردا اميد ** نوشته بماند سيه بر سفيد
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج حنايي، 232گ، 13 سطر (7×14)، اندازه: 11×21 سم [ف: 15-4090]
xolāsat-ol awrād
برهان مسكين، ق 10قمري
(borhān-e meskīn (- 16c
آداب و احكام اسلامي و ادعيه مربوطه را به گونه اي متوسط در یک «مقدمه» و سی و هفت «فصل» و يك خاتمه گرد آورده: مقدمه: در بيان توبه و شرايط آن، درويش و سلوك و مسالك آن؛ فصل 1. آداب از خواب برخاستن و جامه پوشيدن و حمام رفتن؛ 2. آداب استنجا و استبرا؛ 3. آداب وضو و ودعوات و نماز و شكر وي و آداب شانه كردن محاسن؛ 4. آداب بانك نماز و جواب نمودن و در بيان سنت و فرض و آداب رفتن به مسجد؛ 5. آداب شروع كردن نماز بامداد و اوراد بعد از وي به طلوع آفتاب؛ 6. آداب نماز اشراق و چاشت؛ 7. تلاوت و آداب بيرون آمدن از مسجد؛ 8. آداب طعام خوردن و آداب آب خوردن و بيان دعوات او؛ 9. آداب نماز پيشين و بيان نماز بقاي ايمان و اوراد وي؛ 10. آداب نماز ديگر و بيان اوراد بعد از وي تا غروب آفتاب؛ 11. آداب نماز شام و بيان نماز بقاي ايمان و اوراد وي؛ 12. آداب نماز خفتن و بيان اوراد پيش از خواب؛ 13. آداب نماز تهجد و بيان قرآن و عدد ركعات وي؛ 14. آداب شب جمعه و روز جمعه و نماز تسبيح و بيان اوراد و اذكار آن؛ 15. نماز و دعای شب و روز شنبه و ثواب بيان و فضيلت وي؛ 16. نماز و دعای شب و روز يك شنبه و بيان و ثواب و فضيلت وي؛ 17. نماز و دعای شب و روز دوشنبه و بيان شمه اي از ثواب و فضيلت وي؛ 18. نماز و دعای شب و روز چهارشنبه و بيان ثواب و فضيلت وي؛ 19. نماز و دعای شب و روز پنج شنبه و بيان ثواب و فضيلت وي؛ 20. آداب عبادت به نماز و نماز جنازه و دعوات و كيفيت اسقاط روزه و نماز و بيان ثواب وي؛ 21. نماز و دعاء و استسقاء يعني باران خواستن و بيان آداب شرايط؛ 22. نماز و دعای ماه محرم و بيان دعای ماه نو ديدن و فضل روزه ايام بيض و نماز و دعای شب و روز عاشوراء؛ 23. نماز و دعای ماه صفر و نماز و دعای چهارشنبه از اين ماه؛ 24. بيان نماز ربيع الاول و بيان ثواب و نماز و دعای وي؛ 25. بيان نماز و دعای ماه ربيع الاخر و بيان ثواب و فضيلت وي؛ 26. بيان نماز و دعای ماه جمادي الاول و بيان ثواب و فضيلت وي؛ 27. بيان نماز و دعاء ماه رجب و نماز ليلة الرغائب و سلطان اوبس و دعای روزه استفتاح؛ 29. بيان نماز و دعاء ماه شعبان و بيان نماز شب برات و دعای آن؛ 30. نماز و دعای ماه رمضان و بيان نماز شب قدر و فضل اعتكاف در دهه آخر آن؛ 31. نماز و دعای ماه شوال و فضل روزه شش روز از اين ماه و بيان فضيلت آن؛ 32. نماز و دعاء ماه ذيقعده و بيان شمه اي از فضيلت آن؛ 33. نماز و دعای عشر ذيحجه و شمه اي از فضيلت وي و روزه بيان ثواب و فضيلت قرباني؛ 34. آداب سفر حج برا و بحرا و ما يتعلق بها و بيان ادعيه صحيحه جامعه كه در آن باب آمده؛ 35. آداب احرام بيت الحرام و دخول مكه معظمه زاد الله تعالي شرفها و بيان ادعيه كه در آن باب آمده تا به آخر حج؛ 36. خواب و فضيلت زيارت حضرت رسالت پناه (علیه السلام)؛ 37. آداب رفتن به مدينه سكينه علي ساكنها التحية و السلام؛ خاتمه: در تحفه به روح پر فتوح سيد السادات عليه افضل الصلاة و اكمل التحيات.
[دنا 923/4؛ فهرست مشترك 1142/2 و 1429/3]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2032/5
آغاز: ... از وي محفوظ و ملحوظ و ملتمس او و مكارم اخلاق و مراسم اشفاق مطالعه كنندگان؛ انجام: و بر طعام دهد بسم الله شافي بسم الله كافي بسم الله الذي لا يضر مع اسمه شيء في الارض...
نسخه اصل: كتابخانه گنج بخش- پاكستان 3148؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 27ذيقعده 1256ق؛ افتادگی: انجام؛ 147ص (188-334) [عكسي ف: 6-50]
xolāsat-ol awrād
وجيه الله، ق 13قمري
(vajīh-ol-lāh (- 19c
كتاب خلاصه فتوح الاوراد [در فهرست مشترك پاكستان تحت عنوان «خلاصه الاوراد» آمده است: «خلاصة فتوح الاوراد، فارسي از شهاب الدين بن شاه فتح محمد بن شاه عيسي جندالله برهانپوري شطاري سرهندي كه در ديباچه دارد از فتوح الاوراد
پدر خود گزيده است و از هموست «خلاصة القادریه» که در اوراد مختصه سلسله قادريه است»، اطلاعات مذكور در مقدمه نسخه فوق نيامده است] و مشتمل بر بيان اعمال، اذكار، ادعيه ايام هفته، ساعات ايام و شهور دوازده گانه بر وايت اهل سنت و جماعت است نام مؤلف چنان چه در «ذكر ماه ربيع الاول» آمده وجيه الله است [وي در «ذكر ماه ربيع الاول» آورده: «حق اوست بر من كه شفاعت كنم ازو فقير حقير وجيه الله مسود اين اوراق مي گويد كه اگر كسي را حق تعالي توفيق دهد و اين نماز را دوازده ماه مدام بخواند و ثواب آن به روح آن حضرت صل الله عليه و السلام هديه بفرستد و قابل ذكر آن كه وجيه الله كتابي در تجويد به نام «زينت القرآن» محرر 1256ق نگاشته است (فهرست مشترك پاكستان 120/1)]. ادعيه و اذكار آن از طريق اهل سنت روايت شده و عموماً از كتب: فتوح الاوراد، منهج الاعمال، قوت القلوب ابوطالب مكي، شرح سفر السعاده عبدالحق دهلوي، جواهر الخمسه شيخ محمد غوث و غنية الطالبين عبدالقادر جيلاني نقل كرده است، بعضي از عناوين آغاز: «ذكر بيدار شدن از خواب، ذكر دوم در پوشيدن جامه، ذكر وضو و فضيلت مسواك، ذكر اذان و ادعيه ان... الخ» و مسلم آن كه جامع از مردمان قرن 13 هندوستان است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 13676
آغاز: الحمدلله الذي وفق الخواص من عباده باتيان النوافل من العبادات؛ انجام: و هدم ساخت اين دعا كننده تمام مشقت ما را در يك ساعت رواه الشيخ ابوجعفر محمد النسفي رحمه الله عليه انتهي.
خط: نستعليق، كا: امام الدين احمد [طالب العلم]، تا: جمادي الثاني 1256ق، حسب حكم و ارشاد مولوي محمد شهاب الدين صاحب قبله؛ كاغذ: فستقي فرنگي، جلد: مقوا، 64گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 15-189]
xolāsat-ol ījāz = arba‘īn lu’lu’an
حشمت، محمد رضا بن احمد، ق 13قمري
(hešmat, mohammad rezā ben ahmad (- 19c
تاريخ تأليف: از عصر سه شنبه 20صفر تا شب سه شنبه 7جمادي الاول 1267ق و روز سه شنبه 14 همان ماه ختامه اش را نگاشته
مجموعه اي است منظوم و منثور در دو بخش و هر بخش در چهل «لؤلؤ» آميخته به نظم عربي و فارسي و غالب عربي، در موضوعات مختلف اخلاقي و اعتقادي به گونه اي كه ابتدا هر لؤلؤ را به نظم عربي پرداخته و سپس چند بيت به فارسي در همان مضمون مي آورد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16450/1
آغاز: هو الفتاح العليم فهرست المسائل الدينية التحقيقية مما في هذه النميقة الشريفة و السواي الاعظم و اعظم السواي؛ انجام: روي احباب شه از غره تحقيق سفيد ** فرس عمر عدو سوي عدم ره پويان. في تاريخ الابتداء و الانتهاء آغاز اين رساله... و جان تازه نمايند و الله ولي التوفيق.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي منقول از مؤلف؛ جلد: مقوايي با روكش گالينگور، 236ص (2-237)، 8 و 15 سطر، اندازه: 14/2×22 سم [ف: 45-245]
xulāṣat-ul ījāz fi-l mut‘a = al-mut‘a
مفيد، محمد بن محمد، 336-413قمری
(mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948-1023
رساله اي است مختصر در بررسي مشروعيت متعه در سه «باب» و یک «خاتمه»: 1. مشروعيت آن؛ 2. فضيلت آن؛ 3. چگونگي آن؛ خاتمه در امور متفرقه. همان كه برخي از محقق كركي دانسته اند.
آغاز: اما بعد حمد الله الذي متعنا بانعامه و حيانا بجزيل اكرامه... فهذه الاوراق خلاصة الايجاز لشيخنا الامام ابي عبدالله محمد بن محمد بن النعمان... الباب الاول في مشروعية نكاح المتعة هو نكاح الي اجل مسمي بعوض معلوم و اجمع المسلمون علي مشروعيته...
انجام: مرتبه تدل علي المطلوب فلا حجة فيها للطاعن و الحمدلله رب العالمين
[الذريعة 66/19؛ دنا 923/4]
شرح و حواشي:
1- خلاصة الايجاز في المتعة؛ محقق كركي، علي بن حسين (890-940)
آغاز و انجام: برابر
اين نسخه در دانشگاه تهران ج 10/ 1733 به محقق كركي نسبت داده شده؛ بي كا، تا: 1025ق؛ 15ص (148-162) [ف: - 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حاجي منصور لحسائي، تا: قرن 11؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ابره، 3گ (65پ-67ر)، 17 سطر، اندازه: 13×19/4 سم [ف: 5-182]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1845
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-262]
آغاز: برابر؛ انجام: يا علي من سهلت عليه هذه السنة و لم يحمها
فليس من شيعتي و انا بريء منه.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ احاديث مرتبط با موضوع در حاشيه درج شده؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج زرشكي، 18گ (24-41)، 17 سطر (8/5×17)، اندازه: 14/5×26 سم [ف: 19-291]
آغاز: بسمله، رب وفق بحق وليك الرضا؛ انجام: الفاضل الخطير ادام الله تعالي.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: نباتي، جلد: مقوا [الفبائي: - 492]
xulāṣat-ul ījāz fi-l mut‘a
محقق كركي، علي بن حسين، 890-940قمری
(mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486-1534
وابسته به: خلاصة الايجاز في المتعة = المتعة؛ مفيد، محمد بن محمد (336-413)
شيخ مفيد رساله هاي متعددي درباره متعه نوشته كه متأسفانه هيچ یك از آن ها به دست ما نرسيده است. نجاشي سه رساله در متعه از نوشته هاي شيخ مفيد را نام برده است: 1. كتاب النقص علي ابي عبدالله البصري كتابه في المتعة؛ 2. كتاب الموجز في المتعة؛ 3. كتاب مختصر المتعة. «خلاصة الايجاز في المتعة» تلخیص از «الموجز في المتعة» شيخ مفيد است كه در برخي از نسخه ها تأليف آن به محقق كركي نسبت داده شده است. گرچه در منابعي ديگر هم چون رياض العلماء (ج 5 ص 188) و تعليقه افندي بر امل الآمل (ص 79) خلاصة الايجاز را از شهيد اول دانسته اند. اين رساله شامل سه «باب» داراي فصول و يک «خاتمة» است: 1. مشروعيتها؛ 2. فضلها؛ 3. كيفيتها و احكامها؛ الخاتمه: في اشياء متفرقه (الحالات التي تكره المتعة فيها). (حافظيان)
مؤلف در ديباچه اظهار نموده كه در اين رساله بر كتاب «خلاصة الايجاز في المتعة» تأليف شيخ مفيد زياداتي افزوده است.
آغاز: بسمله. أما بعد حمدالله الذي متعنا بإنعامه و حبانا بجزيل إكرامه و صلاته علي سيدنا محمد هادينا الي شرائع أحكامه و علي آله الكاشفين عن حلاله و حرامه، فهذه الاوراق خلاصة الايجاز في المتعة لشيخنا... مع زيادات يسيرة اقتضاها الحال... الباب الأول في مروعيتها نكاح المتعة هو نكاح الي أجل مسمي بعوض معلوم
انجام: و ليس في هذه الأحاديث الا و هناك مرتبة تدل علي المطلوب فلا حجة فيها للطاعن. و الحمدالله رب العالمين و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين و سلم تسليما كثيرا كثيرا.
چاپ: اين رساله يكبار ضمن مصنفات شيخ مفيد به چاپ رسيده و بار ديگر در سلسله آثار محقق كركي چاپ شده است.
[حياة المحقق الكركي و آثاره 449/2-453 و 139/5-200؛ خلاصة الایجاز في المتعة، چاپ شده در سلسله مؤلفات الشيخ المفيد، ج 6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ 14گ (142-155)، 15 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 2-400]
آغاز: برابر.؛
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان- رم 720. نام مؤلف به استناد نسخه دانشگاه تهران ج 10/1733 تعيين شد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ مصحح، با امضاي بلاغ؛ 55ص (152-206) [عکسی ف: 4-63]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه دانشگاه تهران ج 1733/10 تعیین شد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ با چند بيت شعر به امضاي محمد شفيع حسيني و به تاريخ 1097؛ جلد: تيماج سفيد، 18گ (87پ-104پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 9-15] و [عکسی ف: 5-263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ درشت، بي كا، تا: 1020ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 29گ (59-87)، 12 سطر (8×13)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 10-1733]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1130/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-267]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1039ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج مشكي، 15گ (79پ-93ر)، 15 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 26-361]
آغاز و انجام: برابر
عکسي است، نام مؤلف به استناد نسخه دانشگاه تهران ج 1733/10 تعيين شد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقواي سفيد، 28گ، 13 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 3-1729]
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان در رم ايتاليا، شماره 720؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ دارد؛ يادداشت وقف بر اولاد ذكور از ابراهيم بن حسين صايغ عاملي؛ 28ص (75-102)، 10 سطر [عکسی ف: 4-143]
الخلاصة الايلاقية- الاسباب و العلامات
xolāsat-ol īmān
بلگرامي، خيرات علي بن قنبر علي
belegrāmī, xayrāt ‘alī ebn-e qanbar ‘alī
در اعتقادات است (در الذريعه ماده «خلاصة الايمان» از این كتاب ياد نشده است).
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 802/1
آغاز: الحمد لله الذي خلق الموت و الحياة... اما بعد فيقول... خيرات علي بن سيد قنبر علي البلگرامي الهندي... ان اعتقد ان وجود الله تبارك و تعالي؛ انجام: و لعنة الله علي اعدائهم الي يوم الدين. تمام شد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 22محرم 1209ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 18گ (1-18)، اندازه: 12/5×22/5 سم [ف: 2-674] و [نشریه: 4-408]
xulāṣat-ul biḥār
وابسته به: بحار الانوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار؛ مجلسي، محمد باقر بن محمد تقي (1037-1110)
گزيده اي است از جلد 15 (دو برگ درباره ابتلاء مومن) از جلد هفتم و هشتم بحارالانوار مجلسي (- 1111ق) در فضائل و مناقب امامان عليه السلام.
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 400/1
آغاز: قال المجلسي قدس الله روحه و نور ضريحه في المجلد الخامس عشر من كتاب: «بحار الانوار» في بيان الايمان و الكفر؛ انجام: عن ابن عباس: ان حمزة حين قتل يوم احد و عرف بقتله اميرالمومنين عليه السلام فقال: انا الله و انا اليه راجعون، نزلت الذين اذا اصابتهم مصيبة...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 96گ (1ر-96پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1-380]
خلاصه بحر المناقب- در بحر المناقب في تفضيل علي بن ابيطالب (علیه السلام)
خلاصه بحر المناقب- متفرقات
خلاصة البحرين- زبدة الرمل
خلاصة البحرين- رمل
خلاصة البحرين- الزمان و المكان
xolāsat-ol bahrayn
نيشابوري، لطف الله بن عبدالملك، - 816؟ قمري
(neyšābūrī, lotf-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-malek (- 1414
تاريخ تأليف: 812ق؛ محل تأليف: مدينه منوره
داراي دوازده «باب» برگرفته از کتاب هاي بزرگان اين فن، که به درخواست برخي از دوستان هنگامي که مؤلف از سمرقند به نيشابور رفته نگاشته است: 1. شرافت اين علم؛ 2. اشکال خانه هاي رمل؛ 3. سعد و نحس اشکال و نسبت آن ها با کواکب؛ 4. سير نقاط و دانستن مراکز؛ 5. دانستن بسط اشکال؛ 6. دانستن طول و عرض و عمق؛ 7. دانستن طالب و مطلوب؛ 8. اشکالي که عرض دارند؛ 9. اعداد رمل و ضرب و قسمت و طرح آن؛ 10. معرفت ميزان العمل و حقيقت آن؛ 11. ضماير و خبايا و اسامي و دفاين؛ 12. انقلاب رمل و معرفت سهم القيب. در آن از عالماني چون: امام عبدالله عثمان الزناتي، امام ابوسعيد بن عبدالصمد، خواجه عمر بن ابراهيم الخيام نيشابوري، ابوحامد حسن بن سعد المكي، كتاب اصطلاح ابوالمظفر شيرازي، ابوالعلامه خواجه محمد الهندي و استاد الحكماء ابوعبدالرحمن الخازني ياد شده است.
آغاز: حمد و ثناي بي احصا و بعدد ذره رمل و حصا مر آن ذات راست... اما بعد بدان که اين رملي است از نسخه خلاصة البحرين كه فصلي چند باختصار...
[دنا 924/4 (14 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: از محبت يا از تزويج و نكاحي يا عيش و عشرت و طلب اميد بود و العلم عند الله و ما يعلم الغيب ال الله تمت
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: يعني چون به حرف برسد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 2جمادي الثاني 1020ق؛ قطع: بغلي [نشريه: 6-673]
در چند باب و جهت ساخته؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن قرمز، 25 سطر، اندازه: 20/9×32/6 سم [ف: 7-422]
آغاز: برابر؛ انجام: و رائل عدد کبري چنان که اوتاد و مائل عشرات و زائل مات و عدد الوقت کم دست دهد بر صد و مزکز آتش و باد و آب مگر خاک دست دهد.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشکي، 91گ، 15 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 3-1730]
آغاز: برابر؛ انجام: در هفتم «ز» اجتماع. در پانزدهم «س» طريق در شانزدهم (علیه السلام) تمت.
خط: نسخ، كا: محمد بن يعقوب، تا: 26رجب 1201ق، كاغذ: ايراني، جلد: تيماج زرد، 60ص (2-60)، 16 و 18 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-208]
آغاز: اما بعد بدان وفقك الله تعالي كه اين چند كلمه بر طريق ايجاز و اختصار علم رمل؛ انجام: اگر پرسند، از اين دو كدام بهتر است و يا از اين دو كدام بهترنيست، هر كاري را جداگانه رمل بكش.
اين كتاب از جهت نام، مؤلف و تا حدودي آغاز با نسخه شماره 6393 مرعشي مطابقت دارد، ليكن از لحاظ فصول و موضوعات همخواني ندارد؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 20صفر 1216ق؛ كاغذ: فرنگي، 44گ (1-44)، 11 سطر، اندازه: 7×10 سم [ف: 29-191]
آغاز: برابر؛ انجام: چون تمام شود باز از سر گيرند يعني چون حروف برسد.
خط: نستعليق، كا: محمد حسن بن محمد شفيع نوري، تا: شنبه 5ربيع الثاني 1272ق، جا: تهران؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 40گ (2پ-41پ)، 17 سطر (9×18)، اندازه: 15×25 سم [ف: 12-2548]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از اين كار به تو نيك خواهد شد و مطالب اربعه را از ازواج اختيار كرديم و تفاصيل حال و مستقبل و ماضي در جدول ها نموده مي شود...
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 14؛ جلد: گالينگور سبز، 40گ، 23 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 36-73]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر مجموع خواص را ضبت كرده است او را رمال نمي گويند و نشايد گفتن بلكه او را حكيم بايد گفت تا ممتاز باشد از رمالان و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول مذهب مرصع، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ جلد: تيماج قهوه اي، 78ص (1-78)، 17 سطر [ف: 36-96]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از اين كار به تو نيك خواهد شد و مطالب اربعه را از ازواج اختيار كرديم و تفاصيل حال و مستقبل و ماضي در جدول ها نموده مي شود... اگر در اول رمل واقع شود روز يك شنبه شب پنج شنبه مزاح دارد تا هفتم رمل ديگر با شمس برسد.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 64گ (22ر-85ر)، 11 سطر [ف: 36-167]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر شكل نيكو حال باشد درختان بقوت باشند و الا فلا
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در پايان اشعاري در رمل و مدخل منظوم مشهور به زبده معين نيز افزوده شده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 73گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-349]
از فصل دوم؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ كاغذ: ترمه، 17 سطر [ف: 5-256]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 25گ (101-125)، 18 سطر، اندازه: 20×21 سم [ف: 3-1730]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
xolāsat-ol bahrayn
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9156
آغاز: در بيان خواص اعداد و فق بدان كه در اسطرلاب؛ انجام: خاتم كبير و صغير ختم كرده شد... جمادي الاخر سنه 1295
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد حسن بن محمد امين، تا: 1295ق
[الفبائي: - 237]
خلاصه بحور خمسه نظامي- خلاصه خمسه نظامي
‘xolāsat-ol badāye
فقير دهلوي، ميرشمس الدين، 1115-1183قمری
(faqīr-e dehlavī, mīr-šams-od-dīn (1704-1770
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9649
آغاز: بسمله، بعد از تقديم حمد مدعي كه بيت دنيا و آخرت؛ انجام: عجب نباشد اگر افتند پي در پي... من شهور سنه 1256
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1256ق [الفبائي: - 237]
‘xulāṣat-ul badī‘ min anwār-ir rabī
حسيني زنوزي، محمد باقر بن محمد، ق 14قمري
(hoseynī zonūzī, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 20c
وابسته به: انوار الربيع في انواع البديع؛ مدني، علي خان بن احمد (1118-1052)
تاريخ تأليف: پنج شنبه 22ربيع الثاني 1327ق
مختصر كتاب «انوار الربيع» سيد علي خان كبير است كه آن چه به نظر زنوزي زائد بود و در اين فن احتياجي بدان نبود انداخته و لباب را باقي گذاشته، و اين كار را به جهت تشويق فرزندش «محمد» انجام داده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5796
آغاز: الحمدلله الذي فطر الخلائق ببديع قدرته و ذرأهم بعجيب صنعته و أتقن نظامهم و قوام وجودهم بمنيع حكمته؛ انجام: و له فرايد نظم لدقايق وسائل و درر نثر يتحلي بها جيد الدهر و هو عاطل..
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، ب يتا؛ جلد: تيماج مشكي، 346گ، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 15-183]
xolāsat-ol boldān
حسيني رضوي، محمد بن محمد هاشم، ق 12قمري
(hoseynī razavī, mohammad ebn-e mohammad hāšem (- 18c
به درخواست: محمد صادق معلم قمي
تاريخ تأليف: 1179ق
در تاريخ قم و مختصري از مكه و كعبه معظمه و مدينه منوره و كوفه و مشاهد مشرفه ائمه طاهرين عليهم السلام و بعضي اماكن ديگر كه به شيعه اهل بيت اختصاص دارد، با ذكر اخبار و آيات مناسب هر مقام، و شرح حال عده اي از بزرگان.
چاپ: قم، 1396ق.
[الذريعه 216/7؛ دنا 925/4]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم... ثناي بيغايت و حمد بي نهايت مالك الملكي را سزاست كه اثار احسان جلالش كافه كاينات را از كتم عدم و تكون بخلوت گاه وجود آورد؛ انجام: باب نهم، در ذكر بعضي از احوال موضع غدير خم... مناسب نمود ذكر آن، مجملي از آن احوال مذكور مي شود بتوفيق الله تعالي پس بدان كه خم نام موضعي است مه غدير در ان جا واقع است
خط: نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً اواخر قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ 173گ، 13 سطر [عكسي ف: 1-106 و 240 و 241]
نسخه اصل: موزه بريتانيا 8375. Or (اونس 48)؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-83]
خلاصة البيان- خلاصة الترجمان في تأويل خطبة البيان
xolāsat-ol bayān
در احكام حيوانات بري و بحري حلال گوشت و آن چه از خوراكي ها و آشاميدني ها كه حرام يا حلال است، در يك «مقدمه» و سه «خاتمة» به روش شيعي.
آغاز: بسمله. ثنا و شكر بي انتها رزاقي را كه از براي روزي خواران طعمه طيبه كلو امن الطيبات مارزقنا كم و اشكر و له آماده و مهيا ساخت.
انجام: و بعد از فراغ از طعام مستحب است كه بگويند الحمدلله الذي اطعمنا و سقانا و كفانا و ايدنا و انعم علينا و الحمدلله رب العالمين و برين ختم شد بعون الله و حسن توفيقه و صلي الله علي محمد و آله اجمعين اللهم ارزقنا من الطيبات و اجعلها وسيلة للطاعات و ذريعة لاستجابة الدعوات انك رفيع الدرجات و قاضي الحاجات.
[دنا 925/4؛ فهرستواره منزوي 3837/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1203ق [ف: 6-2449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالحسن بهاري، تا: دوشنبه صفر 1045 تا 9 رجب 1049؛ جلد: تيماج مشكي، 3گ (242ر-244ر)، 25 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 8-192]
xulāṣat-ul bayān fī ḥall-i muškilāt-il qur‘ān
هروي، محمد تقي بن حسينعلي، 1217-1299قمری
(heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803-1882
تاريخ تأليف: 18ذيقعده 1267ق
در توضيح و تفسير لغات مشكل قرآن به ترتيب سور قرآن با استفاده از كتاب هاي تفسير قمي و صافي و مجمع البحرين و ساير كتاب ها. مؤلف در مقدمه چنين آورده: «ان مقصودي من جمع هذا المختصر ليس الا لبيان ما اشكل من ظاهر القرآن المبين و لو علي بعض الوجوه المروية عن الائمة المعصومين او المذكورة في كلام المحققين من المفسرين و اللغوين ليكون الفظن الناظر في ذلك مستغنياً في مقام الظاهر عن المراجعة الي المطولات و يكون ذلك مرقاتا يرتقي بها الي حقايق المعاني و دقائق النكات و اشرت الي الكتب اللتي انقل عنها كثيرا بالرمز فلتفسير القمي «ق» و للصافي «صا» و المجمع البحرين «ع» و كلما قلت مر و تقدم و نحو ذلك من غير تعيين موضعه فالمراد تقدمه في تلك السورة او السورة السابقة عليها.»
آغاز: تبارك الذي نزل القرآن علي عبده ليكون للعالمين نذيراً و صلي الله علي نبيه الذي ارسله شاهداً و داعيا... اما بعد فيقول المحتاج الي ربه القوي...
انجام: من الجنة و الناس بيان للوسواس يعني الموسوس... انه يوسوس فاذا ذكر العبد ربه خنس من الجنة و الناس بيان
للوسواس.
[دنا 925/4؛ الذریعه 216/7؛ الكرام البرره 217/1؛ مكارم الاثار 625/2؛ كتابنامه بزرگ قران كريم 4410/10]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: سيد سينا بن سيد جعفر دارابي موسي حسيني اصفهاني، تا: 12محرم 1276ق؛ در آخر نسخه 4 صفحه در تفسير بعضي فقرات است دعاي عرفه و رباعي در تاريخ وفات پدر كاتب: سيدنا الاصفي الجليل جعفر ** ابن ابي اسحاق المفسر/ قد كان بدر السماء العلم ** و بعد لمح غاب نجم العلم؛ جلد: تيماج قهوه اي، 242گ، 19 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 35-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقواي مشكي، 72گ، 30 سطر، اندازه: 13×25/5 سم [ف: 35-502]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تيماج مشكي، 208گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 35-49]
خلاصه پنج گتج- خلاصة مخزن الاسرار
xolāse-ye tārīx-e mašrūte-ye kasravī
اميرخيزي، اسماعيل بن محمد تقي، 1255-1344شمسي
(amīr-xīzī, esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (1876-1965
گزيده اي است از تاريخ مشروطه احمد كسروي در سه دفتر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9899
آغاز: تاريخ انقلاب ايران جلد اول از صفحه 1 الي 40 جلد 2 از صفحه 41 تا 60 فهرست جلد اول تاريخ كسروي
خط: شكسته نستعليق و نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 87گ، 22 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 31-125]
xulāṣat-u ta’ammulāt-il ‘ašara
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18366
آغاز: بسم الله المحمود في كل فعاله و الصلوه علي محمد نبيه و اله اما بعد فيتقول لما كان؛ انجام: يخرج يخرج من ذلك السجن و القيد فمتي حصل له
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام [رايانه]
xolāsat-ot tajārob
نوربخش، حسن بن قاسم، - 926قمري
(nūrbaxš ،hasan-e bn-e qāsem (- 1520
تاريخ تأليف: 907ق؛ محل تأليف: طرشت (ترشت) از دهات ري
كتاب مفصلي است مشتمل بر آن چه كه مؤلف خود تجربه نموده و در كارهاي پزشكي آن ها را يافته، كليات طبي و آن چه متعلق به بيماري هاي اعضا و جوارح مي باشد از سر تا پا و كيفيت ساختن داروهاي مفرد و مركب در بيست و هشت «باب»: 1. بيان آن چه دانستن آن موقوف عليه حفظ صحت و رافع مرض است بر وجه كلي؛ 2. حفظ الصحه؛ 3. تدبير اطفال و پيران و ناقهان و مرتاضان به تعب و اعراض مفرطه نفساني و آب ها و هواهاي مضر و استفراغات؛ 4. تدابير آن چه تعلق به زينت بدن دارد؛ 5. اقسام مرض و امتلاآت منذره به امراض و علامات خير و شر كه اكثر آن ها عمومي در امراض دارند؛ 6. حميات و اسباب و علامات و معالجات آن ها؛ 7. حصبه و جدري و ساير بثرها و رم ها و جذام و سرمازدگي و سموم زدگي و كوفتگي و قوبا و قرح ها و سوختگي ها و عرق مدني و ريش بلخي و جراحت ها و بيرون رفتن سر استخوان ها و اسباب و علامات و معالجات آن ها؛ 8. احوال دماغ از تركيب و وضع و مزاج و غيره و علامات امزجه مختلفه طبيعيه؛ 9. احوال جسم از تركيب و وضع وقوة باصره و مزاج و منفعت اين ها و علامات امزجه مختلفه طبيعيه آن و آن چه مضريا نافع است بدان و مرض هاي عين و اسباب و علامات و معالجات آن ها؛ 10. احوال گوش از تركيب و وضع و قوة سامعه و منفعت اين ها و مرض هاي گوش و اسباب و علامات و معالجات آن ها؛ 11. احوال بيني از تركيب و وضع و قوة شامه و منافع آن ها؛ 12. احوال دهان از تركيب و وضع و قوة ذوق و منافع اين ها و امراض اعضائي كه اجزاي آنند و اسباب و علامات و معالجات اين ها؛ 13. احوال حلق و آلت هاي او از ورم زدن چون لهات و لوزتين و حنجره و قصبه و شش و حجاب از تركيب و وضع و منفعت اين ها و امراض اين اعضا و اسباب و علامات و معالجات اين ها؛ 14. احوال دل از تركيب و وضع مزاج و حركت و منفعت اين ها و علامات امزجه مختلفه وي و امراض قلبي و اسباب و علامات و معالجات آن ها؛ 15. احوال مري و معده و شرب و صفاق از تركيب و وضع و منفعت آن ها و امراض اين اعضا و اسباب و علامات و معالجات اين ها؛ 16. بعضي امراض كه اكثر اطبا اين ممالك تخصيص آن را به عضوي مناسب معين ندانسته اند و به مناسبت بعضي امراض ذكر آن كرده اند و چون بعضي ديگر و اغلب حكما هند آن ها را از امراض معدي مي دانند
بنابرين ما در بابي جدا در ذيل باب امراض معده آن ها را ذكر كرديم تا هم چو خاتمه و ذيلي بود مر آن باب را و هر دو جانب مرعي باشد؛ 17. احوال جگر و مراره و تركيب از وضع مزاج و منفعت اين ها و علامات امزجه مختلفه كبد و امراض كبدي و مراري و اسباب و علامات و معالجات آن ها؛ 18. احوال سپرز، تركيب و وضع و منفعت آن ها و امراض آن و اسباب و علامات؛ 19. احوال روده از تركيب و وضع و منفعت اين ها و امراض امعاء و اسباب و علامات و معالجات اين ها؛ 20. امراض مقعده و شرح و اسباب و علامات و معالجات آن ها و اين باب به حقيقت ذيلي است مر باب امعا را جهت بودن شرح نهايت امعاء مستقيم؛ 21. احوال كرده از تركيب و وضع و مزاج و منفعت آن ها و امراض كلي و اسباب و علامات و معالجات اين ها؛ 22. احوال مثانه از تركيب و وضع و مزاج و منفعت آن ها و امراض وي و اسباب و علامات و معالجات اين ها؛ 23. احوال آلات تناسل از تركيب و وضع و منافع و علامات امزجه مختلفه آن ها و امراض مخصوصه به مردان و اسباب و علامات و معالجات اين ها؛ 24. احوال آلات تناسل و پستان ها از تركيب و وضع و منفعت و امزجه مختلفه رحم و امراض مخصوصه به زنان و اسباب و علامات و معالجات اين ها و دلايل حصول حمل و تدبير احوال حوامل و منع كردن آبستني؛ 25. امراض پشت و مفاصل و پايها و اسباب و علامات آن ها؛ 26. سموم و ادويه زيان كار و حيوانات سمي گزنده و ترياقات مطلقا و طريق خوردن بعضي سم ها و دواهاء مضر جهت حفظ صحت رفع مرض و احتياط از ورود سموم و از حيوانات سمي و موذي و علاج كساني كه زهري به ايشان وارد شده باشد به خوردن و غير آن؛ 27. بعضي تراكيب كه عمده اند در معالجات و در كتب اطباء اين ملك مسطور نيستند و يا آن كه منفعت آن ها نسبت به امراض في الجمله عمومي دارد بعضي از آن ها در حفظ صحت نيز دخلي تمام دارند و جمله آن ها به حكمت اهل هند است و اين قرابادين مشتمل است بر معاجين و سفوفات و مسهلات و اشربه و ادهان و تيزابها؛ 28. بعضي الفاظ غريبه كه متعارف اطباست و اوزان مذكوره در طب خصوصاً آن چه درين كتاب آورده شده و طرق تدبيرات بعضي ادويه را طبخ و احراق و سحق و تنقيه و پروردن و غسل و كشتن و كشيدن روغن و گرفتن رب و امثال اين ها. مؤلف در باب دوم از تأليف ديگرش هدية الخبير (با هدية الخير) نام مي برد (الذريعه 207:25). مؤلف از پدرش با عنوان آن حضرت يا آن حضرت مدظله العالي بارها و به تكرار ياد و نسخه هايي در معالجات نقل مي كند و رساله حفظ الصحه او را عيناً در باب دوم (كه درباره حفظ الصحه است) يك جا مي آورد.
آغاز: بسمله حمد بلا احصي حکيمي را که بکمال حکمت و وفور عنايت... اما بعد چنين معروض مي دارد خادم فقرا الملة بهاء الدوله... باب اول دربيان آنچه دانستن آن موقوف عليه صحت...
انجام: چنان چه درکتب طبي مبين است. و رب عبارتست از غليظ گردانيدن عصاره چنبرها خواه درآفتاب بود چنان که گفته شد و خواه برآتش چنان که دررب فواله مقرر است و الله اعلم بالصواب. چاپ: چند بار در هند چاپ شده؛ تهران، از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري دانشگاه علوم پزشكي ايران و موسسه مطالعات تاريخ پزشكي، طب اسلامي و مكمل، 1382ش
[نسخه هاي منزوي 527/1 و 927؛ الذریعه 218/7 و 61/18؛ کشف الظنون 718/1؛ نظم و نثر در ايران از سعيد نفيسي: 240 و 400؛ مكتبة اميرالمؤمنين 240/1؛ دنا 925/4-926 (60 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3430/5]
شرح و حواشي:
1- تراكيب منقول
بي كا، تا: 907ق، جا: طرشت [نشريه: 5-111]
نسخه اصل: مغنيسا گنل ش 180؛ خط: نسخ، كا: حسن بن يوسف نوربخشي، تا: 16محرم 980ق؛ افتادگي: انجام؛ 418گ، 23 سطر [فيلم ها ف: 1-79]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحريري، بي كا، تا: پايان شعبان 988ق؛ نه سطر در آغاز كتاب به خط ديگر نوشته و نقص كتاب را مرتفع كرده اند از ورق 99-111 و از 298-461 نونويس است، قسمت پائين صفحات آخر كتاب وصالي شده و افتاده است؛ 1020ص، 21 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 3-311]
آغاز: بسمله، فهرست ما في هذا الكتاب، باب اول در بيان آن چه؛ انجام: تعفن خون از بسيار خوردن ميوه هاي
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 [رايانه]
ناقص؛ بي كا، تا: قرن 10 [د.ث. مجلس]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام (در 724ص و نزديك به 17000 بيت از پايان افتاده)؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 363گ، 23 سطر (13×18)، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 10-1568]
خط: نستعليق، كا: محمد مكرم، تا: قرن 11؛ از روي خط مؤلف به يك واسطه، محشي؛ تملك: علي اكبر عرف ميرزا خان پسر ميرزا مهدي مرحوم نوه فارس بوده در 1رجب 1230؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: گالينگور، 346گ، 25 سطر (11×21)، اندازه: 17×29 سم [ف: 8-78]
آغاز: و بعضي آن مركبات اوليه اين مفردات را رواح و قوي و افعال بدنيه و اسباب حدوث كيفيات در بدن؛ انجام: جوزه مطلقه نه درخمي است و نزد بعضي چهار مثقال است...
خط: نسخ خوانا، بي كا، تا: احتمالاً قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ جلد: چرم قهوه اي، 446ص، 27 سطر (9×19)، اندازه: 15×25 سم [ف: 47/1-176]
خط: نستعليق، كا: حاجي عسكري بن حاجي عباس بيك ملت قمي، تا: 9رمضان 1059ق، جا: كاشان؛ افتادگي: آغاز (در ديباچه)؛ محشي، يادداشت ميرزا محمد ابراهيم طبيب قزويني متخلص به محيط در 1294؛ تملک: غلامعلي طبيب صدرالاطباء مشهدي در ذيقعده 1293؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 437گ، 25 سطر، اندازه: 13/4×25 سم [ف: 2-227]
خط: نستعليق، كا: محمد مفيد تفرشي، تا: پنج شنبه 28ربيع الثاني 1088ق، جا: خرم آباد؛ مصحح، محشي، با نسخه اي پزشكي به نقل از ميرزا احمد حكيم باشي؛ جلد: تيماج مشكي، 316گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 20-348]
آغاز: برابر؛ انجام: حاوي معالجات بي بدلان يونان جامع مداوات... هندوستان و موجز كتاب هاي پيشين.
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: 1092ق؛ داراي يك سرلوح و مجدول؛ كاغذ: هندي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 789ص، 21 سطر، اندازه: 20×34 سم [ف: 19-30]
آغاز: باب اول در بيان آن چه دانستن آن موقوف عليه حفظ صحت و رفع مرض است بر وجه كلي چون طبيعت و مزاج و علامات ثابته امزجه طبيعيه... و اسباب حدوث كيفيات در بدن مطلقاً و دلالت نبض و نفس و قاروره و بزاق و عرق بر حالات بدنيه مطلقاً؛ انجام: برابر؛ پايان اين بخش (ص 614): و قابليت هواي ملك و وقوع آن چند بار ديگر قبل از اين شرط بود، و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب. در كنار اين سطور با قلم نستعليق خوب نوشته «بلغ القبال و الحمدلله علي كل حال». در پايان اين بخش آمده: قبل از اسكندر اطباء اين علم را نمي اموختند مگر اولاد را، اسكندر اين سنت را مستنكر دانست و گفت هر كس اهليت اين علم را دارد اطباء او را به جاي فرزند دانند و اين علم را به او ياد دهند.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ قسمتي از باب 5 در حاشيه با قلم نستعليق خوب نوشته كه از ص 311 تا 322 را فراگرفته است و به جاي آن در متن اين نسخه وصاياي ابن سينا در آخر قانون و گفتار شارح قانون خطاب به پزشكان افزوده شده. اين از نكته هايي است كه تنها در اين نسخه به چشم مي خورد و در ديگر نسخه هاي اين كتاب كه تا كنون ديده ام وجود ندارد. توضيح آن كه در باب 5 در زير عنوان: «وصايا در طريق مراعات مرضی...» مؤلف بخشي از آداب و وظائف پزشك را در برخورد و رفتار با بيمار و به كار بردن اصول دقت و كارداني در اين باره به نقل از قانون و شرح قانون درج شده. نخست متن عربي قانون و سپس ترجمه گفتار شارح قانون به فارسي آورده شده، اين اضافات در نسخه حاضر از زبان محمد امين غباري است؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 308ص (1-308)، 19 سطر، اندازه: 16/5×29 سم [ف: 23-126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق پخته، بي كا، تا: قرن 12؛ 278گ (1پ-278پ) [ف: 3-121]
آغاز: برابر؛ انجام: باب پنجم در بيان اقسام مرض و امتلاآت منذره بامراض و علامات خير و شر كه اكثر آن ها عمومي
تا آخر باب چهارم را بيش تر ندارد؛ خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 12؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 63گ، 21 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 19-184]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ اندازه: 17×29/5 سم [نسخه پژوهي: 2-157]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: مقوايي، 452گ، 21 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: - 19]
آغاز: بسمله. رب يسروتمم. و اما دلالت حالات نبض بر حالات بدن مطلقا يعني؛ انجام: طريق گرفتن بول... و غيرها كثرت احتباس و اشباهها، تمت
گزيده اي است از آن، بي ديباچه؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ميشن آلبالويي، 10گ (132ر-141ر)، 23 سطر، اندازه: 16/3×24/1 سم [ف: 7-333]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر فلفل زنجبيل با سقمونيا و با عسل بر ذكر طلي كنند همين عمل كند مجربست و آزموده اند.
خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 12؛ در بعضي صفحات آمده بلغ المقابلة؛ كاغذ: بخارائي، جلد: تيماج ماشي، 387گ، 23 سطر (12×20/5)، اندازه: 20/4×29 سم [ف: 5-78]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج ترياكي، 114گ، 23 سطر (12×22)، اندازه: 20×29 سم [سنا: ف: 1-71]
خط: نستعليق، بي كا، تا: محرم 1102ق، از روي نسخه نوشته شده از روي اصل، مقابله شده با اصل؛ جلد: چرمي، 624ص، 16 سطر (9×9/5)، اندازه: 15×20/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1117]
آغاز: شکر و سپاس بي قياس پادشاهي را جل و علا سزاوار است؛ انجام: و حرکت روي بالا کند.
خط: نسخ، بي كا، تا: رمضان 1104ق، مجدول، داراي يک سرلوح مذهب؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 410گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×24/6 سم [ف: 2-227]
آغاز: در بيان احوال دماغ از تركيب و وضع و مزاج و غيره و علامات امزجه مختلفه طبيعيه؛ انجام: و اگر زياده و كهنه شود و تيزاب بايد ماليدن و بروغني محلل و مسكن تدهين نمودن و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
از باب هشتم در احوال دماغ تا آخر باب بيست و پنجم در امراض پشت و مفاصل؛ خط: نستعليق تحريري خفي، كا: محمد كريم، تا: 11ذيقعده 1132ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 199گ، 23 سطر، اندازه: 13×19/5 [اهدائي رهبر: 9-263]
از باب هشتم تا آخر كتاب؛ خط: نستعليق، كا: محمد كريم بن عنايت، تا: 11ذيقعده 1132ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 200گ، 24 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [مؤيد: 3-280]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغ من التسويد هذا النسخة الموسومه بخلاصة التجارب في بلدة عظيم آباد بتاريخ دهم ماه ربيع الثاني سنه 1135هجري
خط: نستعليق و تحريري، بي كا، تا: 10ربيع الثاني 1135ق، جا: عظيم آباد؛ 723ص (1-723)، 25 سطر، اندازه: 16×25 سم [نشریه: 3-330]
آغاز: برابر؛ انجام: و رموز اشاراتش دواي هر فگاري، حاوي معالجات بي بدلان يونان جامع مداواة بي مثلان هندوستان موجز كتب حكماي پيشين ملخص نسخ متأخرين.
خط: نستعليق، بي كا، تا: رمضان 1136ق؛ نسخه به چهار واسطه از روي خط مصنف كتابت يافته؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سفيد، اندازه: 15×24 سم [نشریه: 7-729]
آغاز: اما بعد چنين معروض مي دارد خادم الفقراء الملة بهاء الدوله هداه الله تعالي كه چون كلام حضرت سيد الانام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 311گ، 27 سطر، اندازه: 22×31/5 سم [ف: - 144]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 233گ، 26 سطر (12/5×23)؛ اندازه: 21×25 سم [ف: 15-4070]
آغاز: برابر؛ انجام: در چشم كشند ناخنه ضعيف را ببرد و الله اعلم، سبل پرده بود غليظ بسرخي مايل.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ واقف: جعفر زاهدي، بهمن 1377؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 189گ، 23 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 19-185]
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: کاغذ قورخانه اي، جلد: ميشن سياه، 176گ، 28 سطر، اندازه: 21/6×33/5 سم [ف: 2-227]
آغاز: برابر
خط: شكسته، نستعليق، كا: ملا محمد تقي گلپايگاني، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج، 285گ (5-289)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1-169]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 557/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله بن بهاء الدين محمد طباطبائي، تا: 1201ق، جا: رکن آباد يزد، به دستور ميرزا سيد مرتضي وزير الوزراء؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 490گ، 23 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف مخ: 2-835]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 11شعبان 1210ق؛ 466گ، 19 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 1-96]
خط: نستعليق، كا: محمد بن رجب علي طبيب قزويني، تا: 11 محرم 1216ق؛ واقف: آقا نجف علي طبيب، محرم 1262؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 340گ، 27 سطر (5×23)، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 16-750]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: سه شنبه 13رمضان 1234ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 356گ، 24 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 3-1731]
آغاز: برابر
مشتمل بر بيست و هشت باب؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1238ق؛ كاغذ: كبود، 343گ، 23 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 2-294]
آغاز: بسمله، باب اول در بيان آن چه دانستن آن موقوف عليه حفظ صحت و رفع مرض است؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن جمشيد مراغي، تا: 1242ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي، 327گ، 23 سطر (8/5×16)، اندازه: 16×24 سم [ف: 3-197]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله اعلم تمت هذه الرسالة الشريفة بعون الله و حسن توفيقه علي يد... اسدالله بن محمد حسن... في يوم الجمعه خامس شهر رجب المرجب سنه 1242
خط: تحريري، كا: اسدالله بن محمد حسن، تا: جمعه 5رجب 1242ق؛ 576ص، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [نشریه: 3-311]
آغاز: فهرست الابواب. باب اول در بيان آن چه دانستن آن موقوف عليه حفظ صحت و رفع مرض است بر وجه كلي؛ انجام: قدتم ذلك الكتاب في يوم الخميس هجدهم شهر ذي حج الحرام (پاره شد) علي يد العبد الفقير حسين بن كربلائي شاه محمود بيرجندي غفرالله ذنوبه 1240
خط: تحريري، كا: حسين بن كربلائي شاه محمود بيرجندي، تا: 1245ق؛ مابين صفحات 583-584 مطلب افتادگی دارد؛ 594ص، 28 سطر، سطر، اندازه: 21/5×30 سم [نشریه: 3-311]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله اعلم بالصواب... به غايت رسيد و به نهايت انجاميد تسطير اين سطور شريف... موجز كتب حكماي پيشين ملخص نسخ متاخرين
خط: نستعليق، بي كا، تا: رجب 1249ق؛ 717ص، 23 سطر، اندازه: 20×30 سم [نشریه: 3-311]
آغاز: شکر و سپاس بي قياس پادشاهي را جل و علا سزاوار است؛ انجام: و حرکت روي بالا کند.
خط: عبري، بي كا، تا: 1250ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: ميشن سياه، 285گ، 32 سطر، اندازه: 20/8×31/6 سم [ف: 2-227]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 24ذيقعده 1252ق، جا: مراغه؛ محشي، يادداشتي طبي به نقل از «بحر الجواهر»؛ تملك: علاء الحكماء كه كتاب را از ميرزا عبدالله كتابفروش به سال 1351ق خريده؛ جلد: تيماج مشكي، 264گ، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 20-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيقعده 1252ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 306گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3-1730]
آغاز: برابر؛ انجام: فتيله عبارت بود از دوا كه از ابريشم يا به پنبه آلوده
خط: نستعليق، كا: رجبعلي بن كربلائي حسين، تا: 11جمادي الثاني 1256ق؛ افتادگي: انجام (از آخر قدري كسر دارد)؛ مذيل است به 9 صفحه ترياقات نباتي بزبان فارسي بخط كاتب همين نسخه و از «جدوار» شروع و به «شهد» ختم مي شود؛ واقف: محمد تقي خان يغما، مهرماه 1356؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج مشكي، 267گ، 26 سطر، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 19-184]
كامل؛ بي كا، تا: 1259ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي بن محمد جمال كاشاني، تا: دوشنبه 10شعبان 1260ق، جلد: تيماج مشكي، 42گ (26پ-67پ)، 28 سطر، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 26-236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، كا: رجبعلي بن حسين خبوشاني، تا: دوشنبه 9جمادي الاول 1261ق؛ مهر: عبدالغني بن محمد حسن محمد الحسيني (بيضی)؛ 25 سطر، اندازه: 22×36 سم [ف: - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: اجزاء روغن اواقوي باشد و الله اعلم بالصواب حب القرار مخدوم
كامل؛ خط: نستعليق تحريري، كا: محمد شريف ابن ملا حاجي محمد خادم شهزاده حسين بن علي بن موسي الرضا (علیه السلام)، تا: 1263ق، به جهت ملا عبدالكريم؛ انتقالی از مدرسه ملا محمد باقر؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج خرمايي، 233گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 19-185]
مشهد؛ مدرسه باقريه؛ شماره نسخه: 138
همان نسخه بالا؛ واقف: رجب علي مجتهد بجنوردي [تراثنا: س 6 ش 1-117]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن حاج تقي بروجردي، تا: رمضان 1266ق؛ از روي نسخه شاه قاسم بن محمد حسين نوربخشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 302گ، 23 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 25]
آغاز: برابر؛ انجام: و رب گل سرخ و ساير ادويه را نيز باين طريقه توان گرفت...
خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيقعده 1279ق، حسب فرمايش آقاميرزا عبدالله طبيب شيرازي، جهت حاجي ميرزا خليل الله؛ واقف: شيخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج، 360گ، 25 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 19-181]
انجام: افتاده: و تحليلات مفرطه باستفراغات و غيرها و كثرت اختبا ي واحده اينها...
خط: نستعليق، كا: حبيب الله بن محمد يوسف اردبيلي ساكن بارفروش، تا: 20جمادي الثاني 1281ق؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 17گ (2ر-18پ)، اندازه: 19×24 سم [ف: 26-402]
آغاز و انجام: برابر
بيست و هشت باب است؛ خط: نستعليق زيبا، كا: محمد ابراهيم بن احمد قزويني شالي، تا: دوشنبه 9ذيحجه 1283ق، به دستور آميرزا محمد فخر الاطباء؛ داراي سرلوح رنگين، مجدول؛ مهر «افوض الاطبا» به تاريخ 1284؛ جلد: تيماج قهوه اي، 296گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×33/5 سم [ف: 17-138]
خط: نستعليق، كا: كربلايي عبدالمحمد بن كربلايي محمد اسمعيل خميني، تا: يك شنبه ذيقعده 1291ق؛ 291گ، 27 سطر، اندازه: 22×26 سم [ف: 2-413]
آغاز: برابر؛ انجام: قدتم في تحرير تسويد هذه الاوراق الموسومه بخلاصة التجارب...
خط: نسخ، كا: ميرزا بيدواري، تا: ربيع الاول 1293ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: رنگي، جلد: مقوايي تيماج عنابي، 247گ، 23 سطر (14/5×23)، اندازه: 22×35 سم [ف: 1-132]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1296ق؛ كاغذ: ترمه اصفهاني، جلد: ميشن سياه، 622گ، 17 و 18 سطر، اندازه: 15/8×26/8 سم [ف: 2-227]
آغاز: بسمله. باب اول در بيان آن چه دانستن آن موقوف عليه حفظ صحت و رفع مرض است (بعد از يك برگ در فهرست ابواب) ... بسمله. حمد بلا احصا حكيمي را كه به كمال حكمت و وفور عنايت... خلعت وجود پوشانيد؛ انجام: اما مسهلات حب صيال (كذا) از مخترعات حضرت
از اول كتاب تا اواسط باب 27 (در بيان بعضي تراكيب عمده در معالجات) است كه 8 باب اول يك جلد و مابقي نيز يك جلد به حساب آمده؛ خط: نستعليق، كا: محمد نبي بن عباسعلي، تا: دوشنبه 14ذيقعده 1300ق؛ افتادگي: انجام؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 315گ، 23 سطر، اندازه: 17×21 سم [اهدائي رهبر: 9-264]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 1038
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-48]
بي كا، بي تا [نشريه: 7-534]
با عنوان «تدبير الاطفال من طب الامير بهاء الدوله نوربخش» بخش بيماري هاي كودكان خردسال و درمان آن ها (باب سوم)؛ خط: نستعليق، كا: عبدالله بن محمد حسين، بي تا، براي ميرزا محيي الدين؛ كاغذ: فرنگي سفيد، ابعاد متن: 8×16/5؛ اندازه: 15/5×20/5 سم [نشریه: 3-133]
آغاز: برابر؛ انجام: چون سم بيش بدو بخورانند و غذاي او شود و هيچ مضرة نيابد و حكماي هند كه مدت ها به خوردن اين سموم
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: چرمي، 245گ، 29 سطر، اندازه: 19/5×31 سم [ف: 1-463]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا، جا: شيراز؛ كاغذ: فرنگي شكري براق، جلد: مقوا، 255گ، 26 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 2-312]
بي كا، بي تا [ميراث اسلامي: 5-567]
كا: سيد محمد حسيني نوربخشي، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 361گ (6پ-366پ)، اندازه: 17/5×25 سم [ف: 19-236]
خط: نستعليق، بي كا، تا: نزديك عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 317گ، 24 سطر، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 20-290]
آغاز: باعتبار کيفيات از هشت بيرون نباشد و اقسام هر يک از سوء المزاج هم چنين بود؛ انجام: چنان چه صيف و بهار را محل حرکت اخلاد بايد دانستن و شتا و خريف را محل تسکين و الله اعلم تمام شده باب پنجم بتمامي تمام نسخه که در خلاصه التجارب بود... باب بيست و ششم در بيان سموم
از اول تا باب پنجم بعد از پايان باب پنجم، باب 26 تحرير شده که گويا از کتاب ديگري است؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشکي، 287گ، 12 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 3-1731]
xolāsat-ot tajārob
جلد 2؛ بي كا، تا: 1241ق، خريداري از عبدالله ناصري [رايانه]
جلد 1؛ بي كا، بي تا؛ خريداري از عبدالله ناصري [رايانه]
xolāsat-ot tajāwīd
ورنوسفادراني، محمد محسن بن عين علي، ق 12قمري
-) varnūsfāderānī, mohammad mohsen ebn-e ‘ayn ‘alī
(18c
اصفهان؛ ابوالبركات، رضا؛ شماره نسخه: 11/4
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... و بعد چنين گويد... كه چون علم قرائت لازم عبادت است خلاصه آن چه حقير را روزي شده جهت برادران ديني و خواهران اهل ايمان قلمي مي شود.
خط: نسخ نازيبا، بي كا، تا: قرن 13؛ 2گ (حاشيه 13ر-14پ)، 15 سطر [سه كتابخانه اصفهان: ف: - 19]
xolāsat-ot tajvīd
؟ واعظ قزويني، محمد شفيع بن محمد رفيع، ق 11قمري
(vā‘ez-e qazvīnī, mohammad šafī‘ ebn-e mohammadrafī‘ (- 17c
اهداء به: شاه عباس دوم صفوي (- 1078ق)
ارجوزه اي است در تجويد كه وي در ابتدا به توحيد پروردگار، نعت خاتم انبياء، علي مرتضي، حضرت صاحب الامر و پادشاه صفوي پرداخته، آن گاه سبب نظم كتاب را به صورت شعر نوشته، سپس وارد مباحث تجويدي چون بسمله، استعاذه، مخارج حروف و صفات آن، منع از لحن در قرآن، لحن در حروف هجا و غير ذلك شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 38442
آغاز: ابتداي سخن بنام خداست ** باسمه ابتدأت في التنظيم و به استعين في التتميم؛ انجام: بر رسول كريم و آل كرام ** صلوات و درود باد و سلام.
خط: نسخ، بي كا، تا: 10ذيقعده 1233ق؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: مقوا با روكش مشمع قهوه اي، 48گ، 12 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [اهدائي رهبر: 1علوم قرآن- 327]
xolāsat-ot tajvīd
مولوي، علي اكبر بن نصرالله، ق 13قمري
(mowlavī, ‘alī akbar ebn-e nasr-ol-lāh (- 19c
رساله مختصري است در بيان مخارج حروف و شناخت وقوف بدون تبويب و فصل بندي خاص. وي بعد از خطبه و ذکر نام خود مي نگارد: «اين موجز رساله اي است در علم تجويد و لب قواعد مهمه آن كه بر سبيل اختصار در حين مباحثه با جمعي از طلاب و اخوان از اهل ايمان در حيز تحرير درآورده كه بر ايشان از حيث كتب و ضبط آسان بود و كلفتي در تعليم و تعلم و تحصيل اصل آن نباشد». مؤلف، در اين رساله به كتاب «ناسخ التجاوید» خود حوالت داده است.
آغاز: بعد الحمدلله العزيز الجبار و الصلاة علي رسوله المختار.. اين موجز رساله اي است در علم تجويد و لب قواعد مهمه آن.
خط: نسخ، كا: ميرزا ابراهيم نيريزي متخلص به «ساكت»، تا قرن 13؛ از روي نسخه اي كه در حيات مؤلف نوشته شده، محشي با نشان «منه»؛ اندازه: 14×21 سم [نسخه پژوهي: 2-157]
آغاز: برابر؛ انجام: و نحن در عرف اهل تجويد نيز بر دو قسم است.
ديگر وقف اسكان است در حركات ثلثه؛ خط: نستعليق مخلوط به شكسته، بي كا، تا: قرن 14؛ افتادگي: انجام؛ واقف: سيدعبدالباقي آيت اللهي شيرازي، اسفند 1374؛ كاغذ: نباتي فرنگي، جلد: مقوا با روكش گالينكور، 23گ، 10 سطر، اندازه: 10/8×17/8 سم [ف: 23-86]
آغاز: برابر؛ انجام: و احتياط بايد كرد كه درست ادا شود و از اين جاست كه ابو عمرو
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: در عصر مؤلف؛ تملكي به تاريخ آبان 1315 در طهران؛ جلد: مقوايي، 26گ، 14 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 22-4]
xolāsat-ot tajvīd
فارسي، حسين بن رضا، ق 14قمري
(fārsī, hoseyn ebn-e rezā (- 20c
تبريز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: بدون شماره
بي كا، بي تا [نشريه: 7-534]
xolāsat-ot tajvīd
شيخ محمد ابراهيم
šeyx mohammad ebrāhīm
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2096/1
آغاز: بسمله و يكتب لمن يقرء بكل آية ثواب مأة شهيد. بنابراين ذره بي مقدار ممتحن محمد ابراهيم ابو الحسن كلمه چند جمع نمود در بيان مخارج حروف
كا: محمد حكيم بن عبد الوكيل، بي تا؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج عنابي، 11گ (6-16)، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-1164]
xolāsat-ot tajvīd
غير همانند:
آغاز: اختصار بلغت فارسي تأليف نمايم تا خواص و عام از آن بهره مند گردند لهذا بعضي از كتاب ها كه استادان قرائت تأليف نموده اند؛ انجام: و در اصطلاح سير كردن حركت است چنان كه اگر ضمه باشد بواو شود و اگر
مؤلف بايد از قاريان اماميه قرن سيزدهم و قبل باشد. ضمناً وي در باب دوازدهم رساله از ملا عماد قاري صاحب تحفه شاهي- قرن 11- نقل مطلب دارد. رساله مختصر مفيد رواني است برگرفته از كتب موجود تأليف اساتيد قرائت مرتب بر پانزده باب به شرح زير: 1. فضيلت قران و قاري آن، 2. آداب خواندن قران، 3. نام دندان ها، 4. مخارج حروف، 5. صفات حروف، 6. رعايت حروف، 7. اسامي قراء و مولد ايشان و رموز ايشان، 8. احكام مد و قصر، 9. احكام وقف و وصل، 10. احكام تنوين و نون ساكن، 11. احكام ميم ساكن، 12. اقسام ادغام، 13. احكام قراات، 14. تفخيم و ترقيق، 15. بيان هاء كنايه. نام مؤلف به دليل افتادگي برگ اول ملاحظه نشد و در مآخذ مربوط نسخه مكرر آن نيامده است هر چند رساله غير از خلاصه التجويد تأليف سيد علي اكبر مولوي موسوي- نسخه شماره 23104 كتابخانه- مي باشد و نيز مغاير با خلاصة التجويد- نسخه شماره 2021 كتابخانه- آية الله مرعشي قم- است؛ خط: نسخ خوانا، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: ساطانعلي خصاف، 25 ارديبهشت 1379؛ كاغذ: نيلي فرنگي، 26گ، 16 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 23-84]
آغاز: بسمه ابتدأت في التنظيم ** و به استعنت في التتميم؛ انجام: بر رسول كريم و آل كرام ** صلوات و درود باد سلام
منظومه اي است در علم تجويد كه در زمان شاه عباس صفوي سروده شده است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: سه شنبه 20ذيقعده 1233ق؛ مهر: سيد علي احمدي طهراني به تاريخ 1354ش؛ 47گ، 12 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [مؤيد: 3-235]
xolāsat-ot tajvīd le-qārī kalām-el lāh-el majīd
خلاصه اي است در احكام تجويد با بعضي از جدول ها براي شناساندن بعضي از قواعد، داراي «مقدمه» و ده «باب»: در فضل قرائت و شرايط آن؛ باب 1. مخارج حروف؛ 2. صفات حروف؛ 3. صفات حروف تهجي؛ 4. تنوين و نون ساكن؛ 5. اظهار و ادغام؛ 6. مدها؛ 7. تفخيم و ترقيق؛ 8. اقسام وقف و ابتدا؛ 9. مقطوع و موصول؛ 10. تاء تأنيث.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2521/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد اين رساله ايست مشتمل بر هر چه قاري قرآن را بدان حاجت افتد؛ انجام: و جنة و لعنة غير از آن مواضع كه گذشت بهاء است، و السلام علي من اتبع الهدي.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قرمز، 20گ (1پ-20پ)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 7-106]
خلاصه تحفة الأبرار- صلاتيه (رساله)
xolāse-ye tohfat-ol abrār
موسوي قزويني، رضي الدين بن علي اكبر، - 1277قمري
(mūsavī qazvīnī, razī-od-dīn ebn-e ‘alī akbar (- 1861
وابسته به: تحفة الابرار الملتقط من آثار الائمة الاطهار؛ شفتي بيدآبادي، محمد باقر بن محمد نقي (1175-1260)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10189
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1244ق؛ اندازه: 16×21 سم [رشت و همدان: ف: - 1602]
xulāṣat-u tuḥfat-i a’immat-iṭ ṭāhirīn = as-sittat-iḍḍarūrīyya fi-ṣ ṣalāt
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2024/4
آغاز: الفصل الثاني من فصول كتاب خلاصة تحفة الائمة الطاهرين المسمي بالستة الضرورية في مقارنات الصلوة المشهور انها ثمانية و عندي؛ انجام: ان صيغة السلام عليكم و رحمة الله و بركاته و يقصد بانه واجب و الاالتلفظ بما قصد (سفيد است) الخروج
نسخه فصل دوم اين كتاب در سته ضروريه در مقارنات نماز است (اركان نماز)؛ بي كا، تا: 25رمضان 1036ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: ترمه و پسته اي، جلد: ميشن سياه، 8گ (57پ-64پ)، اندازه: 9×16 سم [ف: 5-411]
خلاصه تحفه سليماني- گزيده تحفه حكيم مؤمن
xulāṣat-u taḥqīq-iẓ ẓunūn fi-š šurūḥ wa-l mutūn
بكري صديقي، محمد بن مصطفي، 1143-1196قمري
(bakrī sadīqī, mohammad ebn-e mostafā (1731-1782
وابسته به: کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون؛ حاجی خليفه، مصطفی بن عبدالله (1004-1067ق)
تاريخ تأليف: 1180ق؛ محل تأليف: مصر
«كشف الظنون عن أسامي الكتب و الفنون» اثر مشهور كاتب چلبي حاجي خليفه مصطفي بن عبدالله رومي در حوزه كتاب شناسي است، كه پس از تأليف تاكنون از مهم ترين مصادر و منابع در شناخت كتاب ها و رساله هاست و در آن نزديك به بيست هزار كتاب معرفي شده است. كشف الظنون بارها به چاپ رسيده و جمعي از علما به تهذيب و تكميل و تلخيص آن همت گماشتند. گزارش كارهاي انجام شده پيرامون آن، در مقدمه ممتع مرحوم آية الله مرعشي نجفي رحمه الله، موسوم به «كشف الظنون عن صاحب كشف الظنون» درج شده است. از جمله بكري خلوتي به تلخيص و تكميل كشف الظنون دست يازيده و آن را «تلخيص الظنون في الشروح و المتون» نام نهاده است. بكري در كتاب حاضر مكررات كشف الظنون را حذف كرده و كتاب هاي نويافته را استدراك نموده است و اسامي كتاب ها را به ترتيب الفبايي آورده و براي هر حرفي، با خاصي قرار داده است. چنان كه در مقدمه آورده است: «فان كتاب كشف الظنون عن أسماء الكتب و المتون جمع مؤلفه غالب أسمائها و زبر فيها أنحائها غير أنه طالما كرر فيه المؤلفات فبعد بذلك حسن رونقه وفات و قد عمدت الي تلخيصه في هذا الكتاب سالكاً فيه ترتيبه الناهج صوب الصواب مع ضم ما لحق العلم بتأليفه مما بلغ مسامح الشهرة أو رأيت حسن تصنيفه و سميته خلاصة تحقيق الظنون في الشروح و المتون و كان ذلك في أوائل شهر رجب الفرد سنة ثمانين و مائة و ألف و أنا نزيل الديار المصرية». دو نسخه از اين كتاب شناخته شده، يكي نسخه مورد بحث و ديگري نسخه شماره 3616 دارالكتب ظاهريه در دمشق و از طبع آن اطلاعي به دست نيامد.
[الأعلام، زركلي: 100/7؛ ايضاح المكنون: 434/1؛ فهرس مخطوطات دارالكتب الظاهرية، الفلسفة و المنطق: 222-223؛ فهرس مخطوطات دارالكتب الظاهرية، التاريخ و ملحقانه، يوسف العش: ص 311؛ فهرس مخطوطات دارالكتب الظاهرية، قسم الأدب: 198/1؛ معجم المؤلفين: 32/12 و 33؛ كشف الظنون، دكتر سليمان اسحق محمد عطيه: 54-55]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1138
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أحصي كل شيء عدداً و علم آدم الأسماء فنال بذلك حظأ و مدداً أحمده سبحانه علي جميع آلائه و أشكره علي سائر نعمائه و أصلي و أسلم علي من علم سائر العلوم ورقي سماء كل منطوق و مفهوم و علي آله؛ انجام: يوسف و زليخا للفردوسي و به تم كتاب كشف الظنون عن أسماء الكتب و المتون و الحمدلله وحده و صلي الله علي من لانبي بعه و قد نجز و تحرر علي يد فقير رحمة الله كمال الدين محمد أبوالفتوح بن مصطفي بن كمال الدين بن علي الصديقي نسباً الحنفي مذهباً الخلوتي طريقة و مشرباً سبط الحسنين الأحسنين غفرالله ذنوبه و ستر عيوبه في غروب نهار السبت المبارك ثامن شهر رمضان المعظم سنة ثمانين و مائة و ألف أحسن الله ختامها و ذلك في محروسة مصر المعزية حماها الله من كل آفة و بلية و الحمدلله رب العالمين.
نسخه اصل: كتابخانه چستربيتي، ش 34؟؛ خط: نسخ، كا: سيد عبدالغني نقشبندي بن محمد بن ابراهيم بن صالح بن محمد بن عمر پاشا بن حسين پاشا مستوفي و امير الحاج و والي دمشق، تا: قرن 12، براي سيد حاج عبدالله افندي مرادي نقشبندي عمري؛ تملك: عبدالله مرادي مفتي دمشق؛ 116ص، 42 سطر [عكسي ف: 3-286]
xulāṣat-ut taḥqīq fi-l manṭiq
ناظم الشريعة همداني، محمد علي بن محمد حسن، ق 14قمري
(nāzem-oš-šarī‘e hamadānī, mohammad ‘alī ebn-emohammad hasan (- 20c
تاريخ تأليف: ربيع الاول 1290ق؛ محل تأليف: همدان
منظومه مفصلي است در منطق مشتمل بر چند فصل.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5564/5-27/234
آغاز: بسمله قال سمي احمد المختار ** و ابن سمي ثاني الانصار/ و بعد ان المنطق اليونان ** في غاية البعد عن الاذهان؛ انجام: في الاستقراني... ثالثها التمثيل ما يبان في ** ذا اشتراک جزئي لما قفي/ في علة الحکم الذي فيها تبع ** حتي يکون الحکم في ذاک وضع/ فالحمد لله علي الاتمام ** تمامها من جملة الانعام/ خير السلام بالرسول المصطفي ** وآله و صحبه الذي اصطفي
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: ربيع الاول 1290ق، جا: همدان؛ جلد: تيماج قهوه اي، 15گ، سطور چليپايي، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1761]
xolāsat-o tadābīr-e mavālīd-e salāse = bayāz-e rūhī
روحي چشتي، محمد ابراهيم
rūhī čaštī, mohammad ebrāhīm
رساله مختصري است در تدابير مواليد ثلاثه (جمادات، نباتات و حيوانات) كه در واقع حصه دوم از «بياض روحي» به شمار مي آيد. اين رساله در سه مقاله مرتب شده: مقاله 1. بيان تدابير جمادات شامل چند باب (1- تدابير ذوي الارواح در چند فصل). مؤلف در اين رساله به خواص پزشكي كشتجات و امتحان آن ها و چند نسخه در صلديه (كذا)، تكليس، تبييض، تصعيد، عرق
كبريت پرداخته سپس در عنوان قسم دوم ادهان عشره كبريت و صنعت جام را بيان كرده. ساير ابواب و مقالات در نسخه حاضر رؤيت نشد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 41915
آغاز: بسمله. بعد حمد خداي تعالي و نعت محمد مصطفي (صلی الله علیه و آله) كه واضح هو كه يهه (؟) كتاب خلاصه مواليد ثلاثه حصه دوم بياض روحي كامل؛ انجام: توليد مني و... سروريس (كذا) شد بقي (كذا) التأثير حتي فافهم تمت بقلم ناقص
خط: نستعليق تحريري، كا: سعيد اصلان، تا: 1908ق؛ افتادگي: انجام؛ مذيل است به 4 برگ با عنوان «روضه تدبير عملي روح طو طيامين و روضه تدبير تخمير روح طوطيامين» از محمد ابراهيم روحي با تاريخ تحرير 1908م؛ اهدايی: رهبري، دي 1380؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 9گ، اندازه: 20×32 سم [اهدائي رهبر: 9-264]
xulāṣat-ud tadbīr fī siyāsat-il wazīr
عبدالرزاق كاشي، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمري
(abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (- 1336‘
اهداء به: سعدالدين وزير
تاريخ تأليف: 707ق
رساله اي است در بيان عدالت و وزارت نگاشته شده و مشتمل بر يك «تمهيد» در بيان سبب تأليف و يك «مقدمه» مشتمل بر هفت «اصل»، و دو «مقصد»: 1. مقومات وزارت در يك جمله و چهار فصل؛ 2. متممات وزارت مشتمل بر سه فصل و يك خاتمه در وصيت تنظيم نموده است.
[الذريعه 218/7 و 219]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3345/3
آغاز: الحمدلله المنان بالمنن السوابق الحنان بالنعم اللواحق الضابط للسوابق بالنظم المعلوم المرتب في العناية كالعقد المنظوم؛ انجام: تا آن جا كه و الله ذوالفضل العظيم است و اين سه آيه است و الله اعلم و احكم بالصواب.
خط: نسخ، كا: صيفور بن جنيد، تا: سه شنبه 4ذيقعده 865ق؛ 33گ (53پ-85پ)، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [محدث ارموي مخ: 2-652]
xolāsat-ot tartīl
موسوي، محمد بن حسن
mūsavī, mohammad ebn-e hasan
داراي يك «مقدمه» و پنج «باب» و يك «خاتمه»: مقدمه در بيان حروف تهجي؛ باب 1. شامل احكام «نون ساکنه و تنوین»؛ 2. وقف و وصل و سكته؛ 3. بيان مخارج حروف تهجي؛ 4. اقسام مد؛ 5. بيان هاء ضمير؛ خاتمه بيان رسم الخط و كيفيت وقف به روايت قراء سبعه است.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1298ق؛ كاغذ: اصفهاني، فاقد جلد، 14گ، 10 سطر (7×10)، اندازه: 9×13 سم [ف: 3-964]
خط: نستعليق، كا: ملا محمد عيسي صحاف، بي تا؛ 9گ، اندازه: 13×20 سم [ف: - 67]
xolāsat-ot tartīl fī adā’-el horūf le-t-tanzīl = tajvīd-emanzūm
؟ شريف استرآبادي، علي بن علي، ق 10قمري
(šarīf-e estarābādī, ‘alī ebn-e ‘alī (- 16c
تاريخ تأليف: 803ق
منظومه اي كوتاه در تجويد است در 140 بيت و در بيان ترتيل، و تعريف حروف و شمارش مخارج آن بدين شرح: في نعت سيد المرسلين، در بيان ترتيل و تعريف حروف و اختلاف ائمه قرا در شمار مخارج، در بيان قسمت دندان ها، در بيان مخارج حروف ابتدا از حروف حلقيه، در بيان حروف لهويه، در بيان حروف شجريه، در بيان حروف ضرسي، در بيان حروف لثويه، در بيان مخرج نون، در بيان مخرج راء، در بيان مخرج نطعيه، در بيان حروف ذلقيه، در بيان حروف اسليه، در بيان حروف شفويه ابتدا از حرف فا، در بيان همه حروف شفويه، در بيان مخرج خيشومي، در بيان صفات حروف ابتدا از حروف مجهوره، در بيان حروف مهموسه، در بيان حروف شديده، در بيان حروف رخوه، در بيان بين الشديده و الرخوه، در بيان حروف قلقله، در بيان حروف مستطيل، در بيان خاتمه كتاب. سراينده از علماي علم قرائت در نيمه نخست قرن دهم و در اوايل صفويه مي زيسته است، تأليفات ديگري به جز اين منظومه در تجويد دارد، مهم ترين آن ها التحفة الشاهية به فارسي است. تاريخ ختم تأليف به ضبط آخر منظومه: 803ق، «همه را جوهري فكر متين ** كرده در سال هشتصد و سه [در بعضی نسخه های «نه» خوانده می شود] گزین». اين منظومه در الذريعه (135:19) به نام «مثنوی في التجويد» و در جلد (371:3) «تجويد القرآن» نام مي برد ولي خود ناظم خلاصة التنزيل نام نهاده به گفته او: «كرده نامش خلاصة التنزيل ** في اداء الحروف للترتيل».
آغاز: اي بنام تو افتتاح كلام ** وز ثنايت زبان رسيده به كام/ هست ذات صفات تو ازلي ** صانع لا يزال و لم يزلي
انجام: اي كه نو باده درخست سخن ** بابي از بوستان فكرت من/ كو غريق بحار غفران باد ** ناظم اين رساله ابن عماد
[دائرة المعارف تشيع 105/27؛ فهرست نسخه هاي خطي فارسي موسسه خاورشناسي فرهنگستان علوم روسيه 123؛ مشترك پاكستان ج 1و 7؛ الذريعه 227/7؛ الذریعه 135/19 كه اشتباهاً به عماد الدين قاري استرآبادي نسبت داده شده؛ نسخه هاي منزوی 79/1 و 98؛ برگل 308/1-309؛ دنا 928/4 (16 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد بن محمود النصير الطوسي، تا: آخر جمادي الاول 832ق، جا: يزد؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 11/7×17/6 سم [ف: 5-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خفي، بي كا، تا: 957ق؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: ميشن زرشكي، 48 سطر (9×14)، اندازه: 11/5×17/7 سم [ف: 18-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: احتمالاً قرن 10؛ جلد: چرم قهوه اي، 7گ (1پ-7ر)، 13 و 15 سطر، اندازه: 13×17/7 سم [ف: 43-74]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از شريف استرآبادي دانسته؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: شرقي، جلد: مشمعي قهو هاي، 2گ (53پ-54پ)، 27 سطر (11/5×20)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 33-308]
آغاز: بسنله، در بيان مخارج حروف؛ انجام: برابر
خط: نستعليق خوانا، كا: محمد مقيم همداني، تا: قرن 11؛ كاغذ: نخودي حنايي، جلد: تيماج خرمايي، 6گ، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 23-88]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: ربيع الاول 1014ق؛ جلد: تيماج، قهوه اي، 4ص (281-284)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 35-157]
كا: محمد مقيم همداني، تا: 1017ق؛ ضميمه ضمن 2 برگ آخر منظومه: حديث اقسام خواب مروي از پيامبر ارم (صلی الله علیه و آله)، اشعاري در وقف در قرآن، دوازده امام يا تحيات در يك صفحه و اوراد يوميه نبوي (صلی الله علیه و آله)؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج خرمايي، 6گ، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 23-89]
آغاز: اي بنام تو افتتاح كلام در ثنايت زبان رسيده بكام بدت ببسم الله في النظم اولا ابتدا كردم بلفظ بسم الله در نظم و شعر نظمي اول؛ انجام: كو غريق بحر غفران باد ناظم اين رساله ابن عماد. و ان كتاب الله اوثق شافع و بدرستي كه نامه خداي استوارترين و شفاعة كننده است
خط: نستعليق خوب، بي كا، تا: غره رمضان 1017ق؛ ضميمه: ضمن سه برگ آخر منظومه «قصيده حرز الاماني» با ترجمه زير نويس فارسي كه ناقص مانده، مصحح؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روكش پارچه، 8گ، 14 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 23-86]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: فضل الله بن مسعود، تا: 1047ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 4گ (172پ-175ر)، 21 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 30-174]
آغاز: زان به پشت زبان بود داخل ** كه سوي لام باشد او مايل؛ انجام: برابر
موجودي تنها 64 بيت است؛ خط: نستعليق، كا: مرتضي بن شاه ميرزاي طباطبائي، تا: جمعه 11محرم 1071ق؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: سيد سعيد طباطبائي، 1332؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 4گ، اندازه: 13×19 سم [ف: 5-46]
آغاز: معجز او كتاب لاريب است ** كه حروفش بري ز هر عيب است/ همه را جوهري فكر متين ** كرده در سال هشتصد و سه گزين؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: يار علي قزويني، تا: صفر 1097ق؛ 7گ (1-7)، اندازه: 12/5×18/5 سم [نسخه پژوهي: 3-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 و 12؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 3گ (2پ- 4پ)، 18 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 6-368]
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد هاشم بن محمد شفيع اصفهاني، تا: 1119ق؛ كاغذ: ترمه هندي، جلد: ميشن سرخ، 27 سطر [ف: 5-302]
در فهرست از شريف استرآبادي دانسته؛ بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 15 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: 197]
آغاز: برابر
در فهرست از شريف استرآبادي دانسته؛ كا: عبدالرحيم بن كريم قمي كهكي، تا: 1220ق، جا: شيراز و مشهد؛ قطع: بياضي ربعي
[نشريه: 7-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حسين بن صفر طاري اصفهاني تفرشي، تا: 4 جمعه شوال 1253ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12ص (192-203)، اندازه: 10×16 سم [ف: 35-14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، بي تا؛ 15گ (58ر-72ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-341]
آغاز: مخرج حرف ها تمام بدان ** با صفاتي كه كرده اند بيان؛ انجام: برابر
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 7گ (1ر-7ر) [سه كتابخانه اصفهان: ف: 135]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 7گ (54ر-60ر)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: - 123]
كا: محمد حكيم بن عبد الوكيل، بي تا؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج عنابي، 5گ (36-40)، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-1164]
xolāsat-ot tarjomān fī ta’vīl-e xotbat-el bayān = š.-exotbat-el bayān
فاني شيرازي دهدار، محمد بن محمود، 947-1016قمري
(fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541-1608
وابسته به: خطبة البيان = خطبة الافتخار = الملحمة؛ منسوب به علي بن ابي طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40)
اهدا به: خانخانان
تاريخ تأليف: 1013ق
شرح فارسي خطبة البيان امير المومنين (علیه السلام) است كه در معرفي خود و بيان مناقب و خصوصيات خود در كوفه و يا بصره ايراد شده است. او در آغاز با يك مقدمه طولاني به شرح و بيان دو واژه محكم و متشابه پرداخته و مي گويد: اگر اين دو در قرآن كريم و احاديث باشند محكم يا متشابه ناميده مي شوند و اگر در كلام بزرگان باشند شطح مي نامند، پس از آن شمه اي از فضايل امير مومنان (علیه السلام) را برشمرده و سپس به شيوه، عرفان و تصوف به شرح و بيان خطبه مي پردازد، بنا به ضبط الذريعه اين كتاب با اين كه همه فقرات خطبه را شرح نكرده بالغ بر سه هزار بيت است. مؤلف اين شرح را با فقره «انا الذي عندي مفاتيح الغيب لايعلمها بعد محمد (صلی الله علیه و آله) غيري» آغاز و با فقره «انا اظهر الاشياء الوجودية الوجودية كيف اشاء انا باب خطئتهم التي يدخلون فيها» به انجام رسانده است. در پايان قصيده اي در مدح اميرمؤمنان (علیه السلام) به آن ملحق نموده است. نام مؤلف، در برخي منابع «احمد» آمده است. آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان علمه البيان... و بعد چنين گويد پيك گفتار و صورت ديوار، محمد بن محمود الملقب به دهدار كه چون دهقان ازل تخم محبت اهل بيت رسول... و شيعيان حقيقي ايشان كه اكابر صوفيه اند... در زمين فطرت و مزرعه جبلتم ريخته...
انجام: اما بدان که وجودک ذنب لايقاس به ذنب پس به صلح مثال شد که از باب خطبه درآمد... که حاصل از اين خطبه شده بخود و فيه غنية و الله يقول الحق و هو يهدي السبيل.
چاپ: به اهتمام محمد حسين اكبري ساوي، تهران، انتشارات صائب، 1380
[نسخه هاي منزوي 1138/2؛ الذريعة 200/7 و 219؛ مكتبة اميرالمؤمنين 241/1 و 314/1؛ دنا 928/4 (40 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 330/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 11جمادي الثاني 965ق؛ با نشاني بلاغ در بيش تر صفحات؛ جلد: گالينگور زرشكي، 44گ (2پ-45پ)، سطور چليپايي، اندازه: 12×23 سم [ف: 33/1-199]
آغاز: برابر؛ انجام: بشب مرقع و در صبح طبلستان رسدم ** رسم بحد كمال از دو هفته هم چو هلال. ز سفره كرمش...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي با نشان «5»، ماده تاريخ تأليف كتاب، چنين آمده: از [فيض جود علی = 1013ق] چو يار شد اين توفيق ** چنان رواست كه تاريخش ار همان رسدم؛ كاغذ: شرقي، 32گ (18-49)، 23 سطر، اندازه: 8×18 سم [ف: 40-333]
آغاز: برابر؛ انجام: ز فيض جود علي چون رسيد اين توفيق ** چنان رواست كه تاريخش از همان رسدم
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، 34گ، 24 سطر، اندازه: 14×23 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-301]
آغاز: برابر؛ انجام: ز فيض بود علي چون رسيدم اين توفيق ** چنان رواست كه تاربخش از همان رسدم
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1013ق؛ اهدايی: رهبري، فروردين 1372؛ كاغذ: نخودي و نيلي زرافشان، جلد: مقوا، 107گ، 15
سطر، اندازه: 14/5×24 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-302]
آغاز: برابر؛ انجام: ز فيض جود علي... چنان رسيد كه تاريخش 1013
در اين نسخه قصيده نونيه مترجم آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1069ق؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج ترياكي، 52ص (28-79)، 23 و 24 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 1-11]
آغاز و انجام: برابر
كا: محمد صادق طباطبائي، تا: شب آخر رمضان 1095ق؛ به راست و چليپا؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج ترياكي، 28 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 1-61]
آغاز: برابر؛ انجام: زفيض جود علي چو يار شد اين توفيق ** چنان رواست كه تاريخش از همان رسيدم
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مهر: «شعاع» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشكي، 107گ، 14 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 22-244]
آغاز: برابر؛ انجام: و ظهور جمال همين است، و چون نشأه وجود و ظهور هر شأن متناهي است...
خط: نستعليق، كا: محمد هاشم، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 4گ (36پ-39پ)، اندازه: 12/4×19/7 سم [ف: 9-69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج، 41گ، 2 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 3-1732]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: ميشن سياه، 77گ (75ر-151پ)، 15 سطر، اندازه: 10/2×15 سم [ف: 16-278]
خط: نسخ، بي كا، تا: 23ذيقعده 1100ق، جلد: مقوايي، 51گ (123پ-173ر)، 21 سطر، اندازه: 13×25/5 سم [كتابخانه هاي قائن: ف: - 181]
آغاز: برابر؛ انجام: و فيه غنيه للمتأمل الفطن الذكي... و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ و نستعليق، كا: ابراهيم بن رحمت الله حسيني نجفي، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تيماج سرخ، 33ص (187-219)، اندازه: 17×30 سم [ف: 24/3-78]
خط: نسخ، كا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج عنابي، 5 سطر، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 11-324]
آغاز: برابر؛ انجام: اسرار الهي چومي و جام عليست ** عالم چو معما و در آن نام عليست/ يك نقطه در ادوار وجود است كه هست ** ز آغاز محمد و بانجام عليست
خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيحجه 1129ق؛ محشي، مجدول مذهب؛ 34گ، 23 سطر، اندازه: 9×19/5 سم [ف: 1-194]
آغاز و انجام: برابر؛ قصايد فيض وجود نفس صاحب مقام محمود صلي الله عليه و آله و سلم در سلک نظم کشيده شده ملحق مي سازد به طريق خاتمه و به الحول و القوة. هذه قصيدة.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوا کرم، 52گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 3-1731]
آغاز: برابر؛ انجام: تأويل كلام شريف آنست كه ولي خليفه است... من متوليم بولايت الله در اجراي احكام سعادات و شقاوات و بك يا علي...
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي، 32ص (138-107)، 17 و 15 و 10 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 23-159]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ 100ص، 17 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 13×19/5 سم [رشت و همدان: ف: 1117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ كاغذ: متمايل به خاكستري، جلد: چرم سرخ، 157ص، 13 سطر (7×13) [ف: 47/1-200]
بي كا، تا: قرن 13 [نشريه: 5-218]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 61گ (145پ-205پ)، 17 سطر [سه كتابخانه اصفهان: ف: - 140]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 63گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-302]
آغاز: بسمله قال الامام المتحقق في مشاهدة الذات البحث و الوجود المطلق اولو الوقت و الحال و الحال العارف... انا الذي عندي مفاتيح الغيب لا يعلمها بعد محمد غيري چون اقفال خزائن جود...
خط: شكسته، نستعليق، كا: شيخ محمد بن حاجي محمد علي رودباري ساكن شفت گيلان، تا: 1221ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ
فستقي؛ جلد: تيماج مشكي، 19 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-308]
آغاز: برابر؛ انجام: قصيده اي كه... در سلك نظم در آورده شد بطريق خاتمه ملحق مي سازد و به الحول و القوة: چو كاسه عنبي از كف مغان رسدم ** رموز عالم غيبي بارمغان رسدم/ «ز فيض جود علي» چون رسيدم اين توفيق ** چنان رواست كه تاريخش از همان رسدم
بي كا، تا: پنج شنبه 12ذيقعده 1229ق؛ 78گ (71ر-148پ) [ف: 7-2710]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1233ق [ف: - 123]
آغاز: برابر؛ انجام: سيما صاحب الخطبة... عليهم اجمعين.
قصيده نونيه در پايان اين نسخه وجود ندارد؛ خط: مختلف، بي كا، تا: 14ربيع الاول 1268ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج يشمي، 80ص (146-225)، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-26]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلوات و سلام بر حضرت رسالت پناهي و اهل بيت او سيما صاحب الخطبة صلوات الله و سلامه عليهم (قصيده در كتاب ناتمام بود نوشته نشد)
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمود بن ميرزا محمد علي گرگاني، تا: 1271ق؛ مجدول زرين؛ قصيده پايان رساله را نويسنده ننوشت؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 58گ (2پ-59پ)، 14 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1-224]
خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيحجه 1272ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن سرخ، 67گ (58پ-124پ)، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: زين العابدين نقيب بن عبدالله، تا: 1284ق؛ مجدول؛ واقف: نائيني، مرداد 1311؛ كاغذ: آبي، جلد: تيماج ماشي، 35گ، 18 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 5-139]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين علي ما انعم من اتمام هذه الارقام المسمي بخلاصة الترجمان في تأويل خطبة البيان. ز فيض جود علي چون رسيدم اين توفيق ** چنان رواست كه تاريخش از همان رسدم
خط: نسخ، بي كا، تا: 1297ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي سفيد و كرمي، جلد: تيماج نارنجي، 91ص (42-132)، اندازه: 17/5×32 سم [ف: 10-1083]
آغاز و انجام: برابر
كامل؛ كا: حاج سيد علي محمد علاقبند يزدي، تا: قرن 14؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي با تيماج قرمز، 51گ (180-130)، 16 سطر (11×15)، اندازه: 18×23 سم [ف: 4-1436]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد در بعضي از فضايل افضل اصفياء و اول اولياء اميرالمؤمنين و امام العارفين؛ انجام: حضرت اسلام را بر جوان يهودي تلقين مي فرماييد داخل اسلام مي شود اللهم صل علي محمد و آله محمد
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمعه 24جمادي الثاني 1302ق؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: گالينگور، 69گ، 18 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد حسين بن محمد صادق حسني حسيني، ملقب به نايب الصدر خاتون آبادي، تا: جمعه 14رجب 1308ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 57گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 3-1731]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون بر [هر] نعمت شكري واجب است پس بعد از حمد و شكر الهي قصيده اي كه بشكرانه اين توفيق در مدح خطيب... باشد قصيده فيض وجود نفس صاحب مقام محمود (صلی الله علیه و آله) در سلك نظم كشيده شد ملحق مي سازد بطريق خاتمه و به الحول و القوة. مطلع قصيده در مدح مولي (علیه السلام): چو كاسه عبني ز كف مغان رسدم ** رموز عالم غيبي بارمغان رسدم/ بسوي باغ دماغ دلم چو گرم شود ** نسيم نكهت رحماني ازيمان رسدم
خط: نستعليق تحريري، كا: محمدعلي، تا: 1308ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ميشن خرمايي، 93ص (41-133)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 10-61]
نسخه اصل: نسخه آقاي شيخ آقا بزرگ تهراني؛ بي كا، تا: با تاريخ 1350ق؛ افتادگي: انجام؛ 41گ (103پ-143پ)؛ قطع: ربعي [فيلم ها ف: 1-751]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اغفر له ولو الديه بحق الانسان علمه البيان كامل؛ خط: نستعليق، كا: احمد بن محمد رضا حسيني صفائي، تا: جمعه 20ذيحجه 1357ق؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 38گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [اهدائي رهبر: 2 اخبار 1-302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق متوسط، بي كا، بي تا؛ حواشي اوراق: اشعار فارسي با مضامين اخلاقي و عرفاني از جمله اشعار قاسم انوار، حالات نوزاد
آنان و طولاني بودن زمان رشد در آنان، مطالبي با مضمون احاديث، تفسي، اخلاق، كلام و مطالب متفرقه، مطالبي كلامي تاريخي، شعر و...، برگ 186پ مناقب امير المومنين (علیه السلام) به نقل از غلام ايشان قنبر؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج مشكي مذهب، 47گ (138پ-185پ)، 18 سطر (9/5×13/5)، اندازه: 13×19 سم [رایانه]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 16 سطر (9×10)، اندازه: 10×15 سم [ف: 16-109]
بي كا، بي تا؛ قطع: خشتي [ف: - 285]
بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 140گ (1-140)، 17 سطر (8×18)، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 16-590]
از رساله ششم تا پانزدهم؛ بي كا، بي تا؛ قطع: خشتي [ف: - 302]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله يقول الحق و هو يهدي السبيل و الحمدلله رب العالمين علي ما انعم اتمام هذه الارقام... رسم بحد كمال ازد و هفته هم چو هلال زسفره...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 63گ (12پ- 74پ)، 19 سطر، اندازه: 12×21/5 سم [مؤيد: 2-127]
آغاز: و مشهود عيان صورت سر وجود ومستطبع مرآت نمود و سر الانبياء و حقيقت الاوليا مطلوب کل طالب اميرالمؤمنين... و غلب يماني پرسيد که هل رأيت ربک و در؛ انجام: چون شهوت و غضب و امثال اين و الله اعلم و قال عليه السلام انا متکلم بسبعين لساناً و معني کل شي علي سبعين وجهاً اناالذي اعلم بالحدث في الليل و النهار أمراً بعد أمرٍ و سبباً بعد
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا با روکش کاغذي، 101گ، 14 سطر، اندازه: 8/5×16 سم [ف: 3-1732]
xulāṣat-ut tarjuma fī t.-il xulāṣa
محمد تقي بن شاهوردي، ق 12قمري
(mohammad taqī ebn-e šāhverdī (- 18c
به درخواست: ميرزا محمد نبي (نواده شاه ابوالولي نسابه شيرازي) تاريخ تأليف: 1123ق
ترجمه و شرح اشعاري است كه در «شرح الفيه ابن ناظم» به آن ها استشهاد شده است و تلخيص كتاب «كامل ترجمه بشواهد الخلاصه» مؤلفه استادش شاه فتح الله بن شاه محمد شيرازي است كه به خواهش ميرزا محمد نبي (نواده شاه ابو الولي نسابه شيرازي) در طي مسافرت به عتبات عاليات نگاشته است و آن در واقع تلخيصي است از شرح ديگر خود او موسوم به كامل ترجمه شواهد الخلاصه كه آن را در سال 1117ق بر ابيات مستشهده شرح ابن ناظم بنا به تقاضاي شاه فتح الله بن شاه محمد شيرازي نوشته بوده.
آغاز: بسمله الحمدلله علي كل حال و الصلوة علي محمد و آله خير آل اما بعد چنين گويد فقير حقير كثيرالتقصير ابن شاهوردي محمد تقي شيرازي كه مدتي قبل ازين در حين اشتغال بمباحثه شرح الفيه الخ.
آغاز: برابر؛ انجام: و شاهد در اينجا در المنائيا است كه ثابت داشته اند حرف عله را.
خط: نسخ، كا: محمد باقر، تا: 1220ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: تيماج مشكي، 58گ، 22 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 12-352]
آغاز: برابر؛ انجام: كه ثابت داشته اند حرف عله را.
خط: نسخ، كا: شيخ محمد باقر، تا: 1225ق، كاغذ: شكري و فستقي، جلد: تيماج مشكي، 24 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 11-345]
xolāsat-ot torkīya
بهبهاني، محمد
behbahānī, mohammad
اهداء به: حاجي ملا محمد باقر معلم نواب مالك الرقاب
دستور زبان تركي است با ملحقي داراي فرهنگ بعضي از واژه هاي مخصوص آن زبان، نگاشته شده به نام شاهزاده عبدالله ميرزا، در يك «مقدمه» و چند «فصل» و «خاتمة» و در اين نسخه كه مشوش است عناوين فصول مشخص نيست و گويا پيش نويس مؤلف باشد.
همدان؛ دانشگاه بوعلي؛ شماره نسخه: 206
آغاز: الحمد لله الذي من آيات قدرته اختلاف الالسن و الالوان... اما بعد بر ارباب كياست و ذكا
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ نسخه در هم و با آن قطعه اي از «تحفة حكيم مؤمن» نوشته شده است؛ جلد: گالينگور قهوه اي، 86گ، اندازه: 17×22 سم [ف: - 108]
’xolāsat-ot tašrīh = tašrīh-ol abdān = ‘elm-e tašrīh-ola‘zā
عبدالرزاق شاگرد قطب الدين محمد، ق 10قمري
(abd-or-razzāq šāgerd-e qotb-od-dīn mohammad (- 16c‘
اهدا به: همايونشاه بابري (937-963)
نويسنده كه از طبيبان زمان و شاگرد مولانا قطب الدين محمد آدم طبيب معروف بوده است پس از شرح مفصلي در منقبت قطب الدين مي گويد غرض از اين تأليف آشنايي به درون آدمي است زيرا تشريح از اهم معلومات بشري است. مشتمل است بر دو «مقدمه» و شش «فصل» و «خاتمة»: مقدمه در بیان اعضاء و تكوين آن؛ فصل 1. تشريح عظام و غضروف؛ 2. تشريح اعصاب؛ 3. تشريح شرائين؛ 4. بيان اورده؛ 5. تشريح عضله؛ 6. تشريح اعضاء مركبه؛ خاتمه در تكوين جنين
آغاز: بسمله. لطائف حمد و ثنا حكمي را سزد كه به حصر تشريح ابدال انسان و ترويج اجسام ايشان انوار حكمتش چون روح در مجاري شرائين جاري است...
انجام: و نيز احتياج هواي نيك مي شود و هوائي كه محيط است به او مضر است و الله تعالي اعلم سراير الامور تم بعون الله
[دنا 930/4؛ فهرستواره منزوي 3432/5]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** هست ز اسباب شفاي سليم؛ انجام: گريه نكند و اگر مرخنا طلا كنند صحت دهد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1047ق؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 104ص (1-104)، 21 سطر (7/03×14)، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-155]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحريري، بي كا، تا: قرن 13؛ 75ص (1-75)، 16 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [نشریه: 3-347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: قرن 14؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: فستقي فرنگي، جلد: مقوا، 88گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [اهدائي رهبر: 9-265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ در نسخه نام مؤلف ناقص آمده و با توجه به انجام و آغاز نسخه تكميل گرديد؛ تملك: سقازاده واعظ؛ 88گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [مؤيد: 3-268]
xolāsat-ot tašrīh
تبريزي، اسماعيل بن ابراهيم
tabrīzī, esmā‘īl ebn-e ebrāhīm
اهدا به: صدر الملة و الدين
در خوراكي و نوشيدني ها در بيست و پنج «باب»: 1. آفرينش انسان؛ 2. حال كودكي تا پيري؛ 3. طبايع چهار فصل و اختيار غذا؛ 4. شناختن عناصر اربعه؛ 5. هواي شهرها و آب هاي مختلف و موافق؛ 6. تدبير سفر كردن و كشتي نشستن؛ 7. نفع و ضر فصد و رياضت؛ 8. تدبير خواب و بيداري؛ 9. نفع و ضر مباشرت؛ 10. نان ها و دانه هايي كه ازو نان سازند؛ 11. نفع و ضر حمام؛ 12. در نفع و ضر گوشت ها؛ 13. نفع و ضر آش ها؛ 14. نفع و ضر شيريني ها؛ 15. ميوه هاي تر و خشك؛ 16. نفع و ضر حوايج ديك؛ 17. نفع و ضر ترها؛ 18. شيرها و آن چه از شير سازند؛ 19. نفع و ضر ترشي ها؛ 20. نفع و ضر شراب هاي حلال و گوارش ها؛ 21. خواص ملبوسات؛ 22. خواص جواهر؛ 23. انواع رياحين؛ 24. عطرها؛ 25. احكام كواكب سبعه.
آغاز: بسمله. حمد و ثنا مدور كوي گردون و مدبر سطح هامون... كه از تركيب بسايط چهار اركان اين سه گونه اجسام پديد كرد... چنين گويد... اسمعيل ابن ابراهيم ابن شيخ احمد تبريزي... كه چون بشرف تقبيل انامل... صدرالملة و الدين... الخواجه ابراهيم... مشرف شد شرط بندگي را واجب ديد رساله اي در اطعمه و اشربه و ملبوسات و غيره در هر فصل كه تن در ستان را بكار آيد و درگاه عالي را شايد تأليف كردن... و اين رساله را خلاصه التشريح نام كرديم و بيست و پنج باب نهاديم.
انجام: تولد هر فرزندي درين ساعت بوجود آيد دليل كند كه با نعمت و دولت باشد انشاءالله تعالي آمين.
[دنا 930/4؛ فهرستواره منزوي 3431/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3829/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عزيزالله بن ناصرالدين رازي، تا: 1صفر 972ق، جا: اگره؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 99ص (51-149)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 14×20 سم [ف: 12-2810]
خلاصة التصانيف- فرزند نامه
xolāsat-ot tasānīf
رساله اي است در نجوم و طال عبيني در هفت فصل و بعد از آن فصول، مباحثي درباره الواح و طلسمات و... بيان شده است؛ در اين رساله مؤلف از كتاب ديگر خود به نام «كثير الفوايد» نام برده و نام اين كتاب را نيز در برگ 8پ ذكر كرده است ولي در هيچ منبعي يافت نشد. عناوين فصول اين كتاب بدين تفصيل مي باشد: فصل 1. كواكب سبعه سياره؛ 2. منسوبات كواكب از طبقات مردم؛ 3. محبت و عداوت كواكب با يكديگر؛ 4. طبيعت
اسماء؛ 5. ادويه كواكب و آن چه از لوازم اوست؛ 6. طلسمات كواكب؛ 7. خواص حروف ابجد و تقسيم آن به عناصر اربعه.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 15733
آغاز: ... فصل اول كه منسوبست بكواكب سبعه سياره بدان كه شبانه روزي بيست و چهار ساعتست؛ انجام: تا آن گاه كه قمر بزهره پيوندد بميعاد مودت در انگشت كند اگر بكاغذي كشند و بر پاي...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي نخودي، 10گ (1-10پ)، 17 سطر (10/3×10/6)، اندازه: 15×20/5 سم [رايانه]
خلاصة التصانيف بنام بديع الزمان ميرزا- كثير الفوائد
xolāsat-ot ta‘bīr
مؤلف گويد كه اين كتاب را از ده كتاب تعبير معتبر مثل دانيال پيغمبر و يوسف نبي و امام جعفر صادق (علیهما السلام) و خابوس و محمد كرماني و اسماعيل بن اشعث و عدوس و حافظ و مأمون و كتاب هاي ديگر انتخاب نموده است. عناوين ابواب آن كه در نود است، چنين هستند: 1. تأويل و معرفت خواب و اصل خواب؛ 2. معرفت خواب؛ 3. تأويل تفاوت و فرق ميان خواب و خداوند خواب؛ 4. معرفت خواب دروغ و راست و اختلاف معبر آن؛ 5. تأويل دانستن فضل و تفضيل اختيار خواب؛ 6. تأويل معرفت و شرايط خواب؛ 7. تأويل معرفت و آداب معبر وقت تعبير؛ 8. تأويل و اختلاف ميان خواب شبي و روزي؛ 9. تأويل و در دانستن فرق ميان خواب مستور و مهيك و سلطان و رعيت؛ 10. تأويل دانستن فرق ميان خواب سلطان و رعيت؛ 11. تأويل و معرفت اصول خواب؛ 12. تأويل دانستن خواب هايي كه مصطفي (علیه السلام) تعبير كرده بود؛ 13. تأويل معرفت آن كه خواب را به چند نوع تعبير كرده اند؛ 14. دانستن تعبير بالكتاب؛ 15. تأويل تعبيرات كه گفته شد كه چند نوع بايد تعبير كرد؛ 16. تأويل مصحف و خواندن سورت هاي قرآن؛ 17. تأويل ديدي خداي عزوجل؛ 18. تأويل ديدن فرشتگان (علیهم السلام)؛ 19. تأويل ديدن پيامبران (علیهم السلام)؛ 20. تأويل ديدن تابعين و صالحين و امثاله؛ 21. تأويل ديدن تابعين و صالحين و امثاله؛ 22. تأويل آن كه كس خود را امام يا سلطان بيند؛ 23. تأويل ديدن آسمان و آفتاب و ماه و ستارگان؛ 24. تأويل ديدن رعد و برق و جستن آتش و صاعقه؛ 25. تأويل برف و باران و سيل و طوفان و امثاله؛ 26. تأويل رود و باد و چشمه و جوي و غيره؛ 27. تأويل كشتي و زورق و در سر آب رفتن؛ 28. تأويل اسلام و مسلمان و ايمان آوردن؛ 29. تأويل اسلام و پرسش دوست و بوس كردن؛ 30. تأويل غسل و مسح و طهارت و مسواك؛ 31. تأويل بانگ نماز و اقامت و امثاله؛ 32. تأويل نماز و دعا كردن و تسبيح و امثاله؛ 33. تأويل مسجد و محراب و منبر و مناره و غيره؛ 34. تأويل طعام و زكوة و صدقه دادن غيره؛ 35. تأويل رمضان و حج و عمره و آب زمزم و غيره؛ 36. تأويل جهاد و مصاف كردن و حرب و كارزار؛ 37. تأويل مردگان و كفن و گورستان و مرده شستن؛ 38. تأويل حساب روز قيامت و امثاله؛ 39. تأويل دوزخ و ز قوم و مالك و زبانيه و غيره؛ 40. تأويل بهشت و حور و قصور و كوشك و رضوان؛ 41. تأويل ديوان و پريان و غولان و جادوان و شيطان و امثاله؛ 42. تأويل ديدن آدميان از مرد و زن و امثاله؛ 43. تأويل اندام هاي مردم از مرد و زن و امثاله؛ 44. تأويل هر چه از مردمان بيرون آيد از خون و بول و غيره؛ 45. تأويل شيرهاي حيوانات و آشاميدن آن و امثاله؛ 46. تأويل بيضه مرغان و آن چه بدين ماند؛ 47. تأويل شنيدن بانگ بهايم و سخن گفتن ايشان؛ 48. تأويل رگ زدن و خون گرفتن و فصد و حجامت؛ 49. تأويل ديگ و ديگدان؛ 50. ديدن باران نه بموقع و فتنه و غارت؛ 51. وصيت و صيد و سفر و خريد و فروخت؛ 52. تأويل جو و گندم و آرد و نان و امثاله؛ 53. تأويل گوشت ها و مغزها و سرها؛ 54. طعام هايي چون قليه و شوربا و غيره؛ 55. تأويل رودها و چنگ و چغانه و غيره؛ 56. نرد و شطرنج و غيره؛ 57. رياحين و بوي هاي خوش؛ 58. تأويل اسب و استر؛ 59. تأويل گاو و ميش؛ 60. تأويل گاو و گوسفند و بز و بره و غيره؛ 61. ديدن قصاب و گوشت مسلوخ و غيره؛ 62. دد و دام و وحوش؛ 63. بقيه دد و دام؛ 64. تأويل مرغان و پوست و گوشت و خايه ايشان؛ 65. تأويل مرغان آبي چون كلنگ و لك لك؛ 66. تأويل پشه و مور و ملخ و زنبور و غيره؛ 67. تأويل لباس هايي چون جامه و قبا و غيره؛ 68. تأويل جواهرها چون ياقوت و زمرد و غيره؛ 69. تأويل انگشتري و نگين و مهر و همانند آن؛ 70. تأويل آينه و سرمه و سرمه دان و شانه؛ 71. تأويل سراپر ده و خيمه و فرش و بساط و تخت و كرسي و غيره؛ 72. تأويل قفل و كليد صندوق و غيره؛ 73. تأويل سلاح ها و آلات حرب؛ 74. تأويل طبل و علم و بوق و غيره؛ 75. تأويل طاق و كمر و كلاه و امثاله؛ 76. تأويل زر و سيم و درم و دينار؛ 77. تأويل شهر و شهرستان و قلعه و امثالهم؛ 78. تأويل آتش و هيزم و كوه و زلزله؛ 79. تأويل بند و غل و زندان و دام و غيره؛ 80. تأويل تزويج و نكاح كردن و كنار كس گرفتن و بوسه دادن و جماع و لواطه و امثالهم؛ 81. تأويل گوشت مردم و طاق و سوگند به دروغ و درست خوردن و غيره؛ 82. تأويل كشتن و گردن زدن و مانند اين ها؛ 83. تأويل نعلين و موزه و كفش و جوراب و غيره؛ 84. تأويل كتاب و قلم و دوات و قلمدان و امثاله؛ 85. تأويل شمع و چراغ و چراغ دان و روشنايي و خشت و طبق و امثاله؛ 86. تأويل حبوب ميوه ها و درختان ميوه دار و امثاله؛ 87. تأويل كشت و زراعت و درو كردن و مانند آن؛ 88. تأويل آبستن زن و مرد و زاييدن و بيماري و طبيب شدن؛ 89. تأويل ماهي و نهنگ و سنگ پشت و
خرچنگ؛ 90. تأويل مار و كژدم و حشرات زمين چون اژدها؛ 91. تأويل پيله ور و امثاله؛ 92. تأويل گبر و ترسا و جهودان و كليسا و مشرك و مخنث و امثالهم؛ 93. تأويل آسيا و گرمابه و دكان و دولاب و مطبخ و مستراح؛ 94. تأويل پريدن و به آسمان شدن و زير آمدن و بالا و نشيب و غيره؛ 95. تأويل ديدن سرا و خانه و امثاله؛ 96. تأويل داروها و شراب ها و زهر و قي و بيماري و اسهال و مستي و امثاله؛ 97. تأويل چيزهاي كه دلالت كند بر درازي عمر؛ 98. تأويل قماش هاي خانه؛ 99. تأويل خواب هاي مقلوب و پراكنده.
آغاز: بسمله، حمد و سپاس پروردگاريرا كه حقايق روياي ارواح قدسي را در حدايق تعبير معبران بكمال رسانيد؛ انجام: و اين علم شريف را خوار و خجل نسازد و حرمت و آداب و اوقات سال نگاه دارد تا تعبير او راست آيد و صلي الله علي خير خلقه محمد و آله و اصحابه برحمتك اجمعين و ارحم الراحمين
در 99 باب آمده است. به نظر مؤلف مطالب آن كافي و وافي در تعبير رؤياها است؛ خط: نستعليق بد، كا: محمد امين، تا: قرن 12؛ كاغذ: بخارائي، جلد: تيماج روغني، بوم سبز، مينا سازي كه در نيم ترنج آن نوشته است «عمل ملا محمد امين صحاف»، 159گ، 15 سطر (8×17)، اندازه: 15×27 سم [ف: 1-272]
آغاز: بسمله و به نستعين الحمدلله العلي الجواد الکريم المدبر القديم ذي الملک... از حمد وثنا ء حضرت ايزدي و درود بي عدد و ثناء معطر ايثار مرقد منور سردفتر بشر نور بصر؛ انجام: اين کس در ولايت نيکويي بيابد دو دين بمقدار آن که از زمين تا به هوا ديده بود اگر ديد که آفتاب فرورفته تا وقت نماز ديگر بود و اين بود که اندر آن وقت ثابت
از آغاز تا باب 98. نود و نه باب است به شماره نام هاي الهي در خواب گزاري و تعبير رؤيا، بر اساس ده كتاب معتبر در اين موضوع و استفاده از كتاب هاي ديگر، با تطبيق با آيات و اخبار تا براي مبتديان مفيد باشد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ 133گ، 19 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ]
آغاز: بسمله، حمد بي قياس بعدد داور و مدد انوار كواكب سيار نثار حضرت پروردگار و رزاق لم يزل و لايزال؛ انجام: كه بيت المقدس خراب كرده و چندين هزار پيغمبران و اوليا را كشته
در 99 باب؛ خط: نستعليق. آيات نسخ معرب، بي كا، تا: قرن 13، جا: در بالا خانه محمد شريف خان ولد ارشد مشهور بداعي...؛ مجدول؛ واقف: حاجي حمزه خان، 1266ق؛ جلد: تيماج ترياكي، 634گ، 12 سطر، اندازه: 15×20/8 سم [ف: 45-221]
آغاز: حمد بي قياس و عدد داور مدد انوار كواكب سيار نثار حضرت پروردگار و رزاق لم يزل و لايزال؛ انجام: و فرض و سنت بجاي آورد چنان كه گفته و من احسن قولا ممن دعا الي الله و عمل صالحاً.
خط: نسخ و نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ پيش از اين كتاب مطالب گوناگوني نوشته شده است بدين ترتيب: هزار و يك نام الهي با ترجمه فارسي آن ها در جدول ها (1ر-32ر و از آغاز افتاده)، فائده در بيان خواص هزار و يك نام الهي از سيد علي جفري صوفي حكيم رومي (32ر-34ر)، دعوت صغير و خواص آن (36پ-45پ)، دعوت يقطيني (45پ-63ر)، خواص آية الكرسي (63ر-74پ)، خواص سوره يس (74پ-78پ)، دعاي حضرت موسي بن جعفر عليه السلام (78پ-96ر)، دعاي جوشن كبير و خواص آن (96ر-126ر)، دعاهاي متفرقه (126پ- 128ر)؛ جلد: مقوايي، 181گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-42]
xolāsat-ot tafāsīr
قطب راوندي، سعيد بن هبة الله، - 573قمري
(qotb-e rāvandī, sa‘īd ebn-e hebat-ol-lāh (- 1178
تفسير حاضر به صورت خلاصه تهيه شده كه در آن به جنبه هاي ادبي و احياناً تاريخي و روايي پرداخته شده است؛ از بررسي برخي از بخش هاي تفسير چنين برمي آيد كه در متن كتاب تحريفاتي جزئي مانند حذف اهل بيت صوات الله عليهم و صلوات بر پيغمبر اكرم (صلی الله علیه و آله) صورت گرفته است. به هر حال، نسبت اين كتاب به قطب راوندي قطعي نيست.
[دنا 930/4؛ ايضاح المكنون 434/1؛ الذريعة 220/7؛ ريحانة الأدب 468/4]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11917
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، قد مرالكلام في مثله، كتاب رفعه علي أنه خبر المص أو خبر مبتدأ محذوف أي هو كتاب؛ انجام: كان له نوراً من مضجعه الي البيت المأمور حشو ذلك النور ملائكة يصلون عليه حتي تستيقظ؛ تم المجلد الثاني من خلاصة التفاسير بعون الله و حسن توفيقه.
جلد 2. تفسير سوره اعارف تا پايان سوره كهف؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشي، در آغاز تاريخي به خط ريحان جلي «7 شوال سال 977» آمده است كه احتمالاً تاريخ كتابت حدود آن تاريخ باشد اما از لحاظ نوع خط با خط نسخه تفاوت دارد، در آغاز مؤلفات تفسيري قطب رواندي آمده، برخي مطالب داراي قلم خوردگي است، خط مرحوم مير حسينا قزويني شاگرد علامه مجلسي؛ تملك: محمد معصوم الحسني؛ مهر: «و ان يكاد الذين كفروا ليزلقونك بأبصارهم لما سمعوا الذكر و يقولون انه لمجنون» (دايره)؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 252گ، 23 سطر (15×21)، اندازه: 20/5×29 سم [ف: 30-201]
xolāsat-ot tafāsīr
حكيم زاده، محمد بن عبد الحميد، ق 11قمري
(hakīm-zāde, mohammad ebn-e ‘abd-ol-hamīd (- 17c
تفسير مختصري است برگرفته از كتب: «لب لباب معاني الآيات البينات و كتاب تاويل معجزات الباهرات و كشاف و انوار التنزيل».
كرمانشاه؛ جليلي؛ شماره نسخه: 339
آغاز: الحمدلله الذي انزل القرآن هدي للناس و بينات من الهدي و الفرقان؛ انجام: و يرزقنا العمل بما فيه و بما حوت الفاظه و معانيه تم المجلد الاول من خلاصة التفاسير علي الزهراوين في مدينه دارالسلام بغداد
جلد اول و از تفسير سوره حمد تا اواخر آل عمران؛ خط: نسخ، كا: فرزند مؤلف، محمد بن حكيم زاده، تا: اوايل صفر 1087ق؛ كاغذ: حنايي بغدادي، جلد: مقوا، 241گ، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: - 109]
xolāsat-ot tafāsīr
طبيب، محمد حسين بن محمد باقر، ق 11قمري
(tabīb, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer (- 17c
مؤلف از فضلای نيمه دوم قرن 11 و ظاهراً از شاگردان فيض كاشاني است. مؤلف در مقدمه آورده است كه مبناي اين تأليف نخست چنين بوده كه براي فهم كلمات و آيات قرآن جملاتي از تفاسیر «کشاف» ز مخشری و «انوار التنزيل» بیضاوی و «مجمع البیان» و «جوامع الجامع» طبرسي و «اصفی» فیض کاشانی برگزيده و براي هر يك ازين تفاسير رمز حرفي قرار داده و به گونه تعليق در حاشيه نسخه قرآني كه داشته نوشته بوده. سپس آن منتخبات را افراد در تدوين و مرتب و مصدر به ديباچه و سه فصل در مطالب مقدماني داشته و به اين نام ناميده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل القرآن لتشبث الانس و الجان حيلا ممدودا و صيره سببا للخلاص من النيران فمن تمسك به عسي ان يبعثه ربه مقاما محموداً...
آغاز: برابر؛ انجام: ها انا ذا اتوضا للصلوة و هي العبادة فاكره ان يشركني فيها احدا قول و هذا تفسير آخر للاية و لعله تنزيه و ذاك تحريم.
جلد 1، از اول كتاب تا آخر تفسير سوره كهف؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 10ربيع الثاني 1083ق؛ محشي از مؤلف؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشني ارغواني، 369گ، 21 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 11-624]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محسن بن محمد تقي طائرچي، تا: پنج شنبه 7ربيع الاول 1084ق؛ مصحح؛ واقف: تاج الدين بن رجب علي ساوجي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 472گ، 22 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 24-176]
xolāsat-ot tafāsīr
سهراني، علي، ق 13
(sahrānī, ‘alī (- 13c
اين تفسير تلخيصي است از بقيه تفاسير، به طور خلاصه، بدين نحو كه قطعه اي از آيات را عنوان، و بعد معني و تفسير شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 957 عكسي
آغاز: رفعوا معالم الدين... اما بعد فيقول... الشيخ علي السهراني... سميتها خلاصة التفاسير؛ انجام: قالت عايشه: كان النبي (صلی الله علیه و آله) اذا اشتكي... فلما اشتد وجعه كنت اقراء عليه و امسح عنه بيده.
تفسير سوره فتح تا پايان قرآن، كه ظاهراً مؤلف، از همين جا شروع كرده است. نسخه اصل: وهبي افندي (سليمانيه) استانبول، ش163؛ خط: نسخ، كا: ظاهراً به خط مؤلف، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 206گ، 17 سطر [عكسي ف: 2-438]
xolāsat-ot tafāsīr
ويذگلي، اسحاق بن علي
vīzgolī, eshāq ebn-e ‘alī
تأليف جمال الدين شمس الاسلام اسحاق بن علي ويذگلي، پيداست که او جز اسحاق بن علي مفسر ملتاني زنده در 736 است (معجم المؤلفين 235/2). تفسيري است مختصر و کامل و جنبه لغوي آن قوي است.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 172
خط: نسخ، كا: علي بن ابراهيم، تا: 653ق؛ محشي؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: ميشن قهوه اي، 273گ، 19 سطر، اندازه: 17×25/2 سم [ف: 1-203]
خلاصة تفسير منهج الصادقين- خلاصة المنهج
خلاصة التقويم- تقويم
xolāsat-ot takmīl
واعظ، محمد مهدي
vā‘ez, mohammad mahdī
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 14/2294
آغاز: بسمله حمد له حمد الهي اورنعت حضرت رسالت پناهي كي بعد اهل سنت و جماعت كي خدمت مين
بي كا، تا: 1266ق؛ اهدايی: علي اخلاقي فيروز آبادي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي با تيماج عنابي، 30گ (386-415)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 4-1237]
خلاصة التلخيص- معالم الارب في دراية لسان العرب
xulāṣat-ul talxīṣ
ظاهراً غير همانند:
آغاز: بسمله، الحمدلله علي ما انعم و علم من البيان؛ انجام: مع التذكر لما تقدم... و شريك القرآن عليه عليهم صلوات الملك المنان المستعان
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [الفبائي: - 237]
آغاز: بسمله، فهذه فوايد مخلصة و فرايد ملخصة من كتاب تلخيص المفتاح المنسوب الي محمد بن عبدالرحمن... ممزوجة ببعض من المختصر الذي الفه مسعود بن عمر؛ انجام: فان اخذ اللفظ كله من غير تقصير لنظمه فهو مذموم لانه سرقة محضة و يسمي نسخا.
از شيخ كلبعلي. تاريخ تأليف: 1007ق. مؤلف كه خود را معرفي نکرده «تلخيص المفتاح» خطيب دمشق را خلاصه نموده و مسائل ضروري فنون علم معاني و بيان و بديع مختصر تفتازاني را بر آن افزوده و براي درك همگان از طرح مباحث غامض و پيچيده اجتناب نموده و آن را در يك «مقدمه» و «خاتمة» و سه «فن» ترتيب داده است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ نسخه حاضر ناتمام و موجودي تا مبحث «السرقات الشريعة» است؛ واقف: شيخ محمد رضا قائمي، ارديبهشت 1341؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 123گ، 11 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 25-88]
خلاصة تلخيص الكلام- معالم الارب في دراية لسان العرب
xolāsat-ot tanjīm va borhān-ot taqvīm = favāyed-enojūmī
اميران حسيني، علي بن علي، ق 9قمري
(amīrān hoseynī, ‘alī-ye-bn-e ‘alī (- 15c
تاريخ تأليف: 869ق؛ محل تأليف: بدخشان
از غياث الدين علي اميران اصفهاني، مؤلف آثار حرفي. به خواهش برخي از بزرگان و عزيزان، در دوازده «باب» و چند «فصل» نوشته شده است. نام كتاب در ديباچه نيامده، برخی نسخه هاي آن به نام فوايد نجومي (نسخه های منزوی 332/1) خوانده شده است. مؤلف خود در ديباچه مي گويد: لازم شد بعضی «فوايد نجومي» كه ضبط و فهم آن بر اطفال آسان باشد، گرد آيد. باب ها: 1. در شش فصل؛ 2. بيان كواكب و احكام آن، در چند فصل؛ 3. دانستن آن كه هر روزي از ماه در كدام برج است، در دو مقدمه؛ 4. در آن كه اول هر ماه در برجي كه باشد، چه كار نيكو و چه كار بد باشد؛ 5. دانستن آن كه اول هر ماه چه روز است، در چهار مقدمه؛ 6. در آن كه هر روزي و ساعتي به چه ستاره اي تعلق دارد؛ ... 10. اعتبار سال عرب و عجم ترك؛ ... 12. احكام هر سال كه روز نوروز يكي از روزهاي هفته باشد (نوروزنامه). برخي نسخه ها در بيست و دو باب است: ... 13. دانستن طالع مولود، در چند فصل؛ 14. احكام گرفتن آفتاب؛ 15. احكام گرفتن ماه؛ 16. دانستن احكام سال و ماه و روز به طريق اولياي بدخشان؛ 17. معرفت سكزيلدوز؛ 18. بيان رعد و برق؛ 19. قوس قزح؛ 20. فرو رفتن و برآمدن نور ماه؛ 21. تعبير خواب؛ 22. در بيان اختلاجات. (احمد منزوي)
برخي نسخه هاي آن در 25 باب و برخي 35 باب است.
آغاز: بسمله حمد مبدعي را كه حركات سموات و سيارات روشن تر دليلي بر قيوميت افعال اوست... نموده مي شود كه در شهور سنه 869 بود كه در بلده بدخشان بعضي از بزرگان و عزيزان كه امتثال فرمان ايشان به كم ترين بندگان خاندان غياث الدين علي ابن اميران الحسيني الاصفهاني واجب و لازم مي بود طلب جمع بعضي از فوائد نجومي كه ضبط و فهم آن بر اطفال صغار ايشان سهل و آسان باشد... و مشتمل است بر دوازده باب. انجام: فرزند متولد شود حوت طالع باشد برين قياس برجي كه آفتاب آن جا باشد نگاه بايد داشت و تفاوت روز و شب نيز اعتبار بايد نمود از برجي كه آفتاب آن جا بود برين دستور حساب بايد كرد. و الله اعلم.
[دنا 931/4 (6 نسخه)؛ الذریعه 222/7؛ مشترك پاكستان، 265/1؛ نسخه های منزوی 291/1 و 332/1؛ فهرستواره منزوي 2917/4]
آغاز: معزب از طرف او را جنوب گويند... حكم اول آنست كه چهار برج را منقلب گفته اند؛ انجام: و سه روز بدلو تعلق دارد و السلام من ابتع الهدي.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا،
10گ (183ر-192پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8-617]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج، 4گ، 23 سطر (10×14)، اندازه: 10×20 سم [ف: 12×312]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 745 (گنج 176/1)؛ خط: نستعليق تحريري و شكسته، بي كا، تا: قرن 11-12؛ 13گ (102-114) [عكسي ف: 2-111]
آغاز: برابر؛ انجام: كف پا، يافتن خبر بود. تمت...
در 22 باب؛ خط: نستعليق تحريري مخلوط به شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ 16گ (348پ-363پ) [ف: 1-98]
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، 21 سطر (9/5×15)، اندازه: 17×23 سم [ف: 16-511]
آغاز: برابر؛ انجام: دليل عزت بود كف پاي خبر يافتن (48پ-76ر مورخ 1246).
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1246ق؛ نسخه ما در آغاز دو سه كلمه اي با نسخه الذريعه جدايي دارد. عنوان باب ها و فصل ها در اين نسخه سفيد مانده و درست پيدا نيست كه كداميك از عنوان هاي مطالب از آن كدام باب يا فصل آن باب است اينك عنوان هايی كه در نسخه ديده مي شود: در بيان دوازده برج، در بيان كواكب و احكام آن ها، در بيان آن كه هر ستاره اي بكدام طائفه تعلق دارد، در بيان دانستن آن كه هر روزي ماه در كدام برج است، در بيان آن كه ماه در هر برجي كه باشد چه كار نيكو بود، در بيان دانستن آن كه اول هر ماهي چه روز است، در بيان آن كه هر روزي و هر شبي و هر ساعتي بكدام كوكب تعلق دارد، در بيان آن كه هر ساعتي كه بيكي ازين كواكب تعلق دارد چه كار نيكو بود، در بيان ساعات شب و روز در چهار فصل، در بيان جمرات و ايام عجوز، در دانستن هر سالي كه اول ماه محرم يكي از روزهاي هفته بود، در دانستن آن كه هر فرزند كه متولد شود چه طالع داشته باشد، در بيان احكام گرفتن آفتاب، در بيان احكام ماه گرفتن، در دانستن احكام سال و ماه، در بيان معرفت سكزيلدوز، در بيان رعد و برق، در بيان احكام قوس و قزح، در فرو رفتن و برآمدن ماه، در تعبير خواب، در بيان اختلاجات اعضاء؛ كاغذ: فرنگي سبز، جلد: تيماج مشکي، 29گ (48پ-76ر)، 11 سطر (5×9/5)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 8-79]
آغاز: بسمله مقدس ذاتي كه حركات سماوات و سيارات روشن تر دليلي بر قديميت افعال اوست؛ انجام: كف پاي دليل بود بر يافتن جز.
خط: نستعليق، بي كا، تا: 2صفر 1251ق؛ جلد: تيماج مشكي، 25ص (83-107)، 15-17 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 32-291]
خط: نستعليق، كا: اصلان بن اسماعيل قلي افشار، بي تا؛ جلد: تيماج شكلاتي، 16گ (25پ-40پ)، اندازه: 11×19 سم [ف: 20-74]
خلاصة التواريخ- تاريخ سياقي
خلاصة التواريخ- تاريخ پادشاهان ايران
xolāsat-ot tavārīx = tārīx-e īlčī-ye nezām-šāh = tārīx-eqotb-šāhīye
خورشاه بن قباد الحسيني، - 972؟ قمري
(xoršāh ebn-e qobād hoseynī (- 1565
اهدا به: سلطان ابراهيم قطب شاه (938-989ق)
تاريخ تأليف: 971ق
تارخ عمومي است که تا سال 970ق مي رسد، شامل يک «مقدمه» و هفت «مقاله» و هر مقاله شامل چند «گفتار»، فهرست مقالات: مقدمه: از آدم تا نوح عليه السلام؛ مقاله 1. ايران پيش از اسلام و يمن و جزآن، شامل پنج گفتار؛ 2. حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) و خلفا تا انقراض عباسيان، شامل پنج گفتار؛ 3. دودمان هاي هم روزگار خاندان عباسي، شامل سيزده گفتار؛ 4. چنگيز و غيره، شامل چهار گفتار؛ 5. تيموريان، شامل سه گفتار؛ 6. قراقيونل ها، شاه تهماسب و پادشاه روم، شامل پنج گفتار؛ 7. پادشاهان هندوستان، شامل پنج گفتار. در آن از روضة الصفا و لب التواريخ و حبيب السير و شهنشاهنامه و سخن شاه طاهر و شاه تهماسب كه مؤلف خود شنيده و سخن شنيده از خواجه نورالدين محمد سپاهاني مستوفي حسين خان آمده است و شعرهاي اميدي تهراني و رجاي سپاهاني و شاه طاهر و خان احمد گيلاني و رباعي عبيدخان اوزبك در آن هست. او از كتاب واقعات جنگ شاه تهماسب با روم تا تاريخ 971 كه براي قطب شاه فرمانرواي تلنگانه فرستاده شده در اين تاريخ بهره برده است و از «واردات شاه تهماسب» هم گرفته و از تذكرة الشعراء سام ميرزا هم ياد نموده است.
آغاز: بسمله. ديباچه نسخه آفرينش موجودات و خلقت نوع گرامي انسان و فهرست قصص انبياء هدايت... (ص 3) اما بعد بر ضمير مسخران آثار و ضمير انور مستعمان اخبار محبوب و مستور نخواهد بود.
انجام: و معلمان ايشان كسي در آن حدود ايالت نكرد و الله اعلم بحقايق الامور
چاپ: چاپ شده
[دنا 931/4 (7 نسخه)؛ ادبيات فارسي و بر مبناي تأليف استوري 581/2-582 و 113/1 و 1339؛ نسخه هاي منزوی 410/6-4104؛ فهرست تفصيلي و نشاني 7 نسخه؛ مشترك پاكستان 1352/11؛ فهرستواره منزوی 572/1 «تاریخ ايلچي»، 642 «گلشن آرا؛ جهان آرا»]
آغاز: برابر؛ انجام: چون نزديك بقريه محمود رسيد امير بيگ خصم را ديد... حسب الفرمان عنان بصوب... و شيبك خان بموجب مشاهده اين معني مسرور شد... و در طي مسافت بيش تر از بيش تر... الخ
تا اواسط گفتار سوم از مقالت ششم را حاوي است؛ خط: نسخ تعليق، بي كا، تا: ظاهراً 970ق؛ افتادگي: انجام؛ مرحوم نخجواني واقف عليين رتبت دو سطر يادداشت پشت برگ اول را راجع به نام مؤلف و مهدي عليه و تاريخ تأليف با ذكر صفحه مرقوم نموده اند؛ جلد: چرمي ترياكي نرم، 395گ، 32 سطر، اندازه: 23×36 سم [ف: 1-173]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3085- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-63]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: موزه بريتانيا 23513 .Add؛ خط: نستعليق ريز، كا: جميل بن محمد تقي رودباري، تا: ذيحجه 1095ق؛ 570گ، 27 سطر [فيلم ها ف: 1-30]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 88- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 2-52]
آغاز: و تأمل درشروع درکارها نمايند و شتاب نورزند؛ انجام: بعد از وي پسرش عزالدين قلج ارسلان قائم مقام پدر شد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشکي، 841ص، 20 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: - 23]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 831
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-27]
آغاز: برابر؛ انجام: شاه شجاع چون ديد كه زمان محاصره ممتد شد و يازده ماه كشيد و آثار عجز و ضعف بر جوانب لشكريان ظاهر گشت
نسخه در گفتار چهارم از مقاله چهارم ناتمام مي ماند. آخرين آن عنوان: ذكر رسيدن شاه به كرمان و محبوس كردن پسر شاه شجاع و آمدن شاه شجاع و جنگ و ظفر نمودن است شايد جلد يكم باشد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 319گ، 26 سطر (16×31/5)، اندازه: 23×41/5 سم [ف: 16-70]
آغاز: مقاله ششم در ذكر سلاطين قراقوينلو و آق قوينلو و ظهور حضرت شاه جم جاه سكندرنشان شاه اسماعيل صفوي و سلطنت اولاد امجاد او... و شمه اي از حالات سلاطين روم بر چهار گفتار: گفتار اول در ذكر سلاطين قراقوينلو و حالات ايشان. بر متجسسان آثار سلاطين عالم گير و متفحصان اخبار خواقين صاحب تسخير مستور و مبهم نخواهد بود كه اول كسي كه در طايفه قراقوينلو قدم بر مسند سلطنت نهاد و شروع در امر پادشاهي نمود قرا يوسف بن قرا محمد تركمان بود.؛ انجام: و نوبتي ديگر ولايت هندوستان در تحت تصرف سلطان همايون آمد و حالا در تحت تصرف پسرش سلطان جلال الدين اكبر است.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول، با سرلوح زرين و آراسته رنگارنگ؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: روغني زمينه مشكي، 67گ، 31 سطر (15×24)، اندازه: 24×36 سم [ف: 13-3284]
xolāsat-ot tavārīx
درويش علي، ق 10قمري
(darvīš ‘alī (- 16c
اهدا به: شيخ الاسلام حلب
محل تأليف: حلب
از درويش علي ساكن حلب زنده در 982 (به گفته بروكلمان: 988) و او اين تأليف را به شيخ الاسلام حلب هديه كرده است. مؤلف نخست شش طبقه پادشاهان باستان (از پيشداديان تاملوك شام) و سپس 16 سلسله خلفاء و پادشاهان پس از پيغمبر (صلی الله علیه و آله) را تا در عصر خود (قرن 10) آورده است. درويش علي خود شاگرد محمد چلپي بن حاج حسن (از معاصران سلطان سليم ثاني عثماني) بوده و اين تاريخ را (در نسخه حاضر كه ناتمام است و در نسخه برلين كه تمام است) تا آغاز سلطنت مراد سوم (پسر سليم خان دوم) رسانيده و به دنبال ذكر نام او می گويد: «خلدت خلافته و ايدت سلطنته». نويسنده تا اين جا از سلسله صفويه هيچ ياد نكرده و پس از ذكر از نام مراد خان سوم می گويد «بويع له سنة اينن و ثمانين و تسعمائه و هو الذي حارب مع محمد بن شاه طهماسب الصفوي». تنها نسخه اي ديگر كه از اين كتاب مي شناسم (و بروكلمان نيز تنها آن نسخه را مي شناخته) نسخه موجود در كتابخانه برلين است و آن نسخه نيز در همين جا (آغاز سلطنت مراد سوم در 982) به پايان رسانيده و اهلوارث خاتمه سخن مؤلف را كه در نسخه حاضر نيست در فهرست نقل مي كند. نكته اي كه در اين كتاب مهم است فهرست اسماء دانشمندان هر زمان است که مؤلف عنايت خاصي در ذكر و ضبط آن ها نشان داده است. (عبدالحسين حائري)
[بروكلمان 2: ص 387 ذيل 411:2؛ برلين شماره 9469 و 9470 (فهرست اهلوارث 74:10-75) معجم المؤلفين (نقل از دو مدرك مزبور) 144:4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6363/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد فقد جمع هذا الكلمات من كتب التواريخ... العبد درويش علي المبتلي بالافناء (1) بمدينة حلب الشهباء و سماها خلاصةالتواريخ و جعلها هدية للجناب... سلطان العلمائ شيخ الاسلام و المسلمين اللهم انله خلاصة التواريخ و جعلها هدية للجناب.. سلطان العلماء شيخ السلام و المسلمين اللهم انله في دنياه و عقباه... اعلم ان ارباب التواريخ جعلوا الملوك الماضين قبل النبي (صلی الله علیه و آله) علي ستة اقسام الاولي فيشداديه و يقال لهم پيشداديان و هم احد عشر ملوكاً؛ انجام: ثم ابنه السلطان مراد خان فاتح تبريز و امان و ساير بلاد آذربايجان و شروان خلدت خلافته و ابدت سلطنه بويع له سنة اثنين و ثمانين و تسعمائه و هو الذي حارب مع محمد بن شاه طهماسب صفوي و من فحول عصره المولي المرحوم محمد بن محمد المشتهر بحوبوي زاده و عين الاعيان و نادرة العصر معلم السلطان بن السلطان المولي الفاضل سعيد بن حسن خان.
پايان: نسخه كامل موجود در برلين: و هو الذي اعتلي علي اعالي شواهق الافضال المولي العلامه زكريا افندي بن بيرام توكل الحلوي بعيد الطعام. تم الكلام... بعون الملك العلام... الي يوم القيام.
خط: نستعليق، كا: محمد اسماعيل بن محمد صادق شيرازي، تا: 1251ق، جا: بغداد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 168ص، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 19-421]
xolāsat-ot tavārīx
ابراهيمي قمي، احمد بن شرف الدين حسين، 953-1015؟ قمری
(ebrāhīmī-ye qomī, ahmad ebn-e šaraf-od-dīn hoseyn (1547-1607
به دستور: شاه اسماعيل صفوي؛ به نام: شاه عباس (996-1039ق)
تاريخ تأليف: 999ق
بايد در پنج جلد باشد، ولي اكنون تنها جلد پنجم آن در تاريخ صفويان در دست است. سال به سال، تا 999ق، در «گلستان هنر» و «خلاصة التواريخ» خود از «مجمع الشعرا و مناقب الفضلاء» یا «مجمع شعراي عباسي» نگاشته ديگر خود ياد مي كند. مجلد پنجم آن با جلد 12 «احسن التواريخ» حسن بيگ، موضوعاً يكي است ولي دو برابر حجم و به همين نسبت مطالب آن دقيق تر و كامل تر است. مندرجات «احسن التواريخ» را با همان عبارات در آن آورده و از خود بر آن افزوده است. (گلچين معاني)
آغاز: جلد پنجم: بسمله. اي ملك تو ملك دل ارباب يقين ** در ملك تو شاهان جهان خاك نشين/ بر خاك اگر نسيم لطف تو وزد ** خيزد زمي (؟) سلطنت روي زمين. بهترين امري كه معتكفان صوامع قدس ديباچه كتاب مرقوم يشهده المقربون را به آن موشح سازند... حمد واجب الوجودي است.
انجام: اي نوبت تو گذشت از چرخ برين ** بي نوبت تو مباد عالم نفسي/ آواز نوبتت بهر جا برساد ** ليكن مرساد از تو نوبت بكسي. تمام شد تاريخ پادشاهان اسلام بعون الملك العلام و الحمدلله رب العالمين... الطاهرين.
[استوري 1074/1و 1279؛ الذريعة 223/7؛ تاريخ تذكره هاي فارسي 608/2؛ zdwg سال 1935ص 315؛ بررسي تاريخي 63/57؛ كتاب شناسي آثار مربوط به قم 89؛ فهرستواره منزوي 958/2؛ دنا 931/4]
آغاز و انجام: برابر
مجلد پنجم و خاتمه كتاب است و در تاريخ صفويان از آغاز تا 93 سال به دستور شاه اسماعيل و بنام شاه عباس ساخته شده و مي رسد تا به سال 999ق، نام مؤلف در ديباچه هست؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 10؛ مجدول، با دو ترنج زرين، نسخه در 997 در كتابخانه شاه عباس بوده و او آن را براي آستانه شيخ صفي وقف كرده؛ كاغذ: فرنگي، 662ص، اندازه: 19×29/5 سم [نشريه: 2-204]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1739- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 1-79]
جلد پنجم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ اندازه: 22/5×35/5 سم [نسخه پژوهي: 2-157]
آغاز: صاحب ميسر نيست گاه در مزار شيخ فرج اردبيلي و گاه در مرقد شيخ ابو سعيد كه اين هر دو بزرگوار از مريدان شيخ الطايفه جنيد بغدادي اند بعبادت مي گذرانيد؛ انجام: در ماه رجب سند مذكوره با سپاه بسيار در موسم تموز كه مرغ در هوا مي سوخت متوجه تسخير آن جا شد چون خاقان سكندر شأن بدان مكان رسيد محمد گره حصار يزد را محكم كرده شروع در...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مهر: شيخ رستم قفقازی «عبده الراجي رستم» (مربع)، «عبده آقا خان» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 426گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×29 سم [ف: 31-12]
آغاز: ... و بر قبله هشتم الامام الهمام... ابي ابراهيم موسي الکاظم... بدين طريق منتهي مي شود که سلطان شيخ صفي الدين؛ انجام: در ذکر شمه احوال مقرون به وبال يعقوب خان و گرفتاري و قتل وي افتاده است. (از اواسط) ... توجهات مقترن بسعادات... شاه اسماعيل... از پي دفع اعادي و شروع در عالم گيري تقدير مقدر قدر و قضا و پادشاه بي همتا... در جبلت صاحب فطنتي هر چه ابداع نمايد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: کاغذ ترمه، جلد: ميشن سياه، 446گ، 19 سطر، اندازه: 16/2×24 سم [ف: 2-228]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4152- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: جامي، ضياء الدين يوسف بن عبد السلام، تا: قرن 11 [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوعلي دامغاني، تا: صفر 1005ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج حنايي، 603گ، 19 سطر (9×17)، اندازه: 17×25 سم [سنا: ف: 1-170]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3455- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-147]
كا: ابراهيم... ، تا: 1054ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ 581گ، اندازه: 165×260 سم [رایانه]
جلد 5. از آغاز آفرينش است تا سال 998؛ خط: نستعليق، كا: محمود بن محمد كراني سنقري، تا: پايان صفر 1062ق، براي اردوغدي بيگ قاجار؛ تملك: محمد كاظم خان سواد كوهي، صفي قلي؛ خريداري بهاء الدوله بهمن ميرزا پسر فتح علي شاه در تهران در 1274؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 318گ، 23 سطر (13×21)، اندازه: 20×30 سم [ف: 16-299] و [فیلم ها ف: 3-22]
آغاز: داشتيمور گفت در حالتي كه يقين زيستن و قطع اميد از خود كرده بودم؛ انجام: و در خلال آن هر روز اقليمي تازه و ملكي بي اندازه در حيز تصرف در آورند تاريخي علاحده و مجلد تازه در قيد كتابت در آورد
خط: نستعليق، كا: محمد ابراهيم بن نقدي اردبيلي، تا: جمعه 6 محرم 1074ق، جا: اردبيل؛ افتادگي: آغاز؛ مجدول؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده علي» (مربع)؛ تملك: عبدالحسين بيات به تاريخ دوم آبانماه 1334 در تهران؛ جلد: تيماج روغني، 354گ، 22 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 21-158]
آغاز: برابر؛ انجام: خصوصاً محمد شريف خان استاجلو و مرشد قلي سلطان شاملو ايشانرا بدار السلطنة... رسانيدند.
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ماشي، 480گ، 18 سطر (13/5×21)، اندازه: 20/5×27/5 سم [ف: 5-30]
نسخه اصل: گويا 2022 .Or. با جدول و مصور (ف 4335)؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-29]
xolāsat-ot tavārīx
منشي سجان، ق 12قمري
(monšī sūjān (- 18c
تاريخ تأليف: 1107ق
تاريخ هندوستان از باستان تا روزگار خودش كه در 1107ق، چهلمين سال اورنگ زيب به انجام رسانده است و بعدها بر آن افزوده است. بخش هاي گذشته را از 27 كتاب بيرون كشيده، و آن چه از روزگار خود اوست ارزشمند است. در سه «حصه»: 1. اقوام هند و روايات آنان، آستان هاي هند، فرمانروايان از راجه جد هشتر (بودهشتر) تا پايان هندوان، از سبكتكين و راجه هاي آن روزه تا جانشينان سلطان بهلول لودي؛ 2. تيموريان هند، از بابر پادشاه (933-937ق) تا اورنگ زيب؛ 3. جنگ هاي خانگي ميان اورمگ زيب و بادرانش، خاتمه در مرگ اورنگ زيب 1118ق. (احمد منزوي)
آغاز: نقاش نگارخانه كاينات و مصور كارگاه ممكنات چون اقتضاي آن كرد كه صور پيراي عجايب ابداع و چهره آراي غرايب اختراع گردد.
انجام: مدت سلطنت پنجاه سال و دو ماه و بيست و هشت روز در ملك دكهن در شهر احمد انگران نوعي بوقوع آمد.
چاپ: دهلي، 1918م.
[فهرست آربري 392؛ استوري 454/1 و 1309؛ دنا 932/4؛ نسخه هاي منزوی 652/6؛ فهرستواره منزوی 1259/2]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 2718 (گنج 2041/4). دو مجلد؛ خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: قرن 12؛ 536گ (1-260، 261-536) [عکسی ف: 2-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 16رمضان 1249ق؛ جلد: مقوايي، 517گ، 13 سطر، اندازه: 22/5×30 سم [ف: 19-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: نيمه نخست قرن 13، جا: لكهنو؛ ترقيمه: «بتاريخ هفتم جمادي الثاني سنه... هجري... در مقام دارالسلطنت لكهنو... جلوس ميمنت مانوس حضرت ظل سبحاني خليفة الرحماني غازي الدين حيدرخان بهادر ادام الله اقباله كه بتاريخ
سيزدهم شهر ذالحجة سنه 1233هجري مطابق... روز سه شنبه وقت يك پاس روز بر آمده از پايه وزارت بر تخت خلافت و جهانباني اجلاس فرمودند، هر كه خواند دعا طمع دارم (زانكه) من بنده گنهكارم»، مقابله شده با نشان «مطابق باصله مقابله شد»، مصحح؛ كاغذ: شرقي، جلد: مشمعي مشكي، 272گ، 21 سطر (14×25)، اندازه: 22×31 سم [ف: 34-571]
خط: نستعليق هندي، بي كا، تا: قرن 13 و 14؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج قهوه اي، 311گ، 22 سطر (11×25)، اندازه: 12×27 سم [ف: 15-4193]
آغاز: برابر؛ انجام: جمعني از عساكر و ادوات و آلات توپخانه همراهي اغرفان... گذاشته ششم ماه مركوز از اين جا روانه... شدند و.. بموجب فرمان والاي... قيام ورزيد
از آغاز كتاب تا «آمدن دارشكوه از تحتيه به جانب گجرات» را شامل است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 394گ، 15 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 37-416]
xolāsat-ot tavārīx
طبري، محمد كاظم بن رضا، ق 13قمري
(tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā (- 19c
تاريخ تأليف: 1267ق
در یک «مقدمه» و چند باب در احوالات اتفاقيه از بدو ولادت پيامبر تا سال 1268 به نام پادشاه عصر، تا سال 30هجري.
آغاز: بسمله. سپاس بي قياس سزاوار صانعي است... كه بر افرازنده جهان و افروزنده ماه و خورشيد تابان است... اما بعد نگارنده اين مطالب بلغات دري محمد بن رضا الكاظم الطبري معروض راي هوشمندان... مي دارد.
انجام: و كيفيت آن اجمالا چنان بود.
[دنا 932/4؛ فهرستواره منزوي 615/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 146گ، 17 سطر (6×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 13-3264]
آغاز: برابر؛ انجام: تتمه تاريخ را به شرط حيات جناب شريعت مداري آخوند ملا كاظم سلمه الله تعالي تمام بنويسد.
كا: عبدالعلي بن ميرزا محمد باقر تنكابني تهراني، تا: يك شنبه 11محرم تا چهارشنبه 8شعبان 1268ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 285گ، 20 سطر (6×18)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16-48]
xolāsat-ot tavārīx
يزدي، محمد رضا بن محمد هاشم، ق 13قمري
(yazdī, mohammad rezā ebn-e mohammad hāšem (- 19c
تاريخ تأليف: 1271ق
تاريخ كوتاهي است از پادشاهان قبل از اسلامي و خلفاي بني اميه و بني العباس و پادشاهان پس از آن ها تا عصر ناصرالدين شاه قاجار، به اضافه خاتمه اي در پايان كتاب در عجايب و غرايب گرفته شده از عجايب المخلوقات، و آخرين تاريخ كه در آن آمده است تاريخ در گذشت محمد حسن خان ماكوئي حاكم يزد روز جمعه ذيحجه 1271 مي باشد. (سيد احمد اشكوري)
آغاز: غوالي لآلي حمد بي حد و منتهاي كه غواصان بحر دانش از عهده اندكي از آن بر نيايند
[دنا 932/4؛ فهرستواره منزوي 615/1]
شرح و حواشي:
1- خلاصه خلاصة التواريخ؛ تويسركاني، محمد امين بن محمد يوسف (- 13)
آغاز: برابر؛ انجام: در خاتمه پس از ختم تاريخ بذكر عجايب عالم آغاز مي كند و بعد مبحثي در قيافه شناسي بر اين رساله افزوده است در خاتمه خلاصة التواريخ گويد: «ختم مي كنم اين خلاصه را بذكر بعضي از عجايب و غرايب... دليل بر بزرگي و فخر كردن است و ضعف نفس و زن چنين است پاشنه باريك دليل بر شر و فتنه تمت في شهر محرم الحرام
(مختصر)، از آغاز تا اوايل قاجاريه؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1274ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: چرمي نرم، 22گ، 38 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 1-464]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3101/7- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-76]
آغاز: برابر؛ انجام: مشابه باعضاي بني آدم است الاسر و گوش او. خط: تحريري، بي كا، تا: رمضان 1316ق، تقديم شده به محمد محمد آبادي؛ كاغذ: رقعه اي فرنگي، جلد: مخمل سرخ، 152ص، 26 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 6-254]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، بي تا؛ مهر: كتابخانه مهندس ع بغايري؛ جلد: تيماج مشكي، 67گ، 17 سطر، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 19-46]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر چيز كه حاصل شود در ميان خود بتبويب قسمت نمايند و نزاع ما بين ايشان بهيچ نباشد
خط: نستعليق، كا: محمد محمد آبادي، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي،
101گ، اندازه: 14×22 سم [ف: 9-321]
xolāsat-ot tavārīx
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9387
تاريخ مختصر حضرت پيامبر اكرم و خلفا و ائمه هدي عليهم السلام و تواريخ سلاطين عجم را به روش سياق در دو حرف پرداخته (اول در احوال حضرت خاتم الانبياء و غيره، ثاني در ذكر احوال پادشاهان) و مؤلف در ربيع الاول 1239 بدين كار اشتغال داشته است؛ خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، بي تا؛ در صفحه اول يادداشتي به تاريخ جمادي الثاني 1320 و خط محسن نراقي ديده مي شود؛ جلد: تيماج قهوه اي، 82گ، اندازه: 16×27 سم [ف: 24-168]
xolāsat-ot tavārīx
غير همانند:
آغاز: خلاصه تاريخ پادشاهان عجم را که در ملک ايران سلطنت کرده اند در ذکر پادشاهاني که قبل از ظهور اسلام سلطنت کرده اند... پيش داديان، کيان، ملوک الطوايف... کيومرث بزبان سرياني؛ انجام: ميرزا جهان شاه ابن قرا يوسف بحکم ميرزا شاهرخ حاکم آذربايجان شد و روز بروز دولتش درتزاير بود مصافحات خوب مکرر کرده در همه مصاف ظفر ويرا...
تاريخ پادشاهان پارس زمين که در سرزمين ايران حکومت کرده اند و از پيشداديان تا صفويان ادامه يافته است، نيمه دوم کتاب در تاريخ حکومت پادشان و سير سلوک و حکايت آن ها که بدون ترتيب و تنظيم خاصي آمده است منزوي آن را یکی از نزديکان شاه عباس دوم (1052-1077) دانسته است؛ خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج سياه، 111گ، 14 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف مخ: 2-836]
آغاز: تاريخ در ذكر پادشاهان عجم ها كه در ملك ايران سلطنت كرده اند در ذكر پادشاهاني كه قبل از ظهور اسلام سلطنت كرده اند. كيومرث اول ملوك پيشداديان است و آئين پادشاهي در جهان او گذاشت؛ انجام: و آن حضرت از راه فيروز كوه روانه مقصد و در منزل يام صادق خان شقاقي و حسين خان قوللر آقاسي را مأمور چناران كرد كه اگر ممش خان سر از اطاعت باز زند او را محصور كند
اين تاريخ حاوي وقايع عالم از كيومرث نخستين خديو ايران است، تا فتحعلي شاه قاجار. رؤوس وقايع مهم دوره پادشاهي سلاطين مندرج در آن به طور خلاصه ذكر مي شود. اعداد تواريخ در آن به صورت اعداد سياقي مي آيد و كتاب نيز به پايان نرفته و تا وقايع سال 1213ق را يعني تا مسافرت فتحعلي شاه به خراسان براي دستگيري نادر ميرزا، شامل است؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول؛ كاغذ: فرنگي فستقي، جلد: تيماج قرمز، 76گ، 22 سطر (11/5×19/5)، اندازه: 17×27 سم [ف: 1-262]
آغاز: خلاصة التاريخ پادشاهان ايران از قرار تفصيل است؛ انجام: السلطان ابن سلطان مظفر الدين شاه قاجار سنه هزار و سيصد و سيزده هجري در تبريز بر تخت سلطنت جلوس كردند
تاريخ ايران به فارسي و بسياق و فهرست واراست از پيشداديان تا قاجار، اين نام كتاب در صفحه عنوان آمده؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: 1256ق، جا: يزد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج، 86گ، مختلف السطر (9/5×17)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 10-1653]
آغاز: در ذكر پادشاهان كه قبل از ظهور؛ انجام: رضا قلي ميرزا نادرشاه او را بنا بر توهمات باطله... بدرجه شهادت رسانيد
زمان تأليف: قرن دوازدهم. اين نسخه يكي از تاريخ هاي سياقي است كه نويسنده آن حوادث ايام را چون دفاتر سياقي گرد هم آورده و مدت حكومت هر شاهي را نيز با اعداد سياقي نمايش داده است تاريخ آن از زمان كيومرث شروع مي شود تا شاه عباس ثالث آخرين شاه صفوي؛ خط: شكسته نستعليق، كا: عباسقلي خان، تا: 1264ق، جا: تهران (احتمالاً)؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج، قرمز، 47گ، 31 سطر (13×25)، اندازه: 20/5×34/5 سم [ف: 5-649]
آغاز: بسمله بنام خداي جهان آفرين. از آغاز جهانگيري چنگيز خان و تاخت و تاز لشکر مغول در 636 تا انجام شهرياري زنديان در 1205 که 569 سال است شانزده گروه در ايران فرمانفرمايي کردند؛ انجام: هريک را به کشوري فرستاند و پس از آن که رو آوردن نادر را شنيدند فرات را به ذوالفقار خان و هرات را به الله يارخان داده سازش کردند و شش سال در آن سامان فرماني روايي کرده سرانجام به تيغ خشم نادري نابود شدند.
مختصري است در تاريخ پادشاهان و حاکمان ايران از آغاز جهانگيري چنگيز خان در 636ق تا انجام شهرياري زنديان در 1205ق که در طي پانصد و شصت و نه سال، شانزده گروه در ايران فرمانروايي کردند شش گروه توانايان: چنگيزيان، هلاکوئيان، تيموريان، زادگان شيخ صفي، افشاريان و زنديان وده گروه کم توان: اچوپانيان، ايليکانيان، مظفريان، کرت، سربداران، ترکان قرقونلو، ترکان آق قونلو، اورنگيه، افغان غلجاني و افغانان ابدالي؛ خط: نستعليق، كا: غلامحسين، تا: ربيع الثاني 1297ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 107گ، 12-13 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 3-1732]
آغاز: و کفار دست جفا و جور دراز کردند چنان چه آن حضرت... ماند و به جانب طايف رفت و کس دين او را نپذيرفت... و در سال 11 از بني خزرج شش کس در مکه مسلمان شدند؛ انجام: عبداللطيف خان بعد از عبيدالله خان ديگر خان... جيحون عبور نمودند و اهل خراسان در مهد امنيت.
رساله مختصري است در تاريخ عمومي که نسخه ما از تاريخ حضرت پيامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه (علیهم السلام) و سلاطين ايران تا اوايل روزگار صفويه را دارد. عنوان بخش هاي موجود آن چنين است: فصل دوم در ذکر حضرت ائمه الهدي عليهم التحيات و الثنا، قسم دوم در ذکر پادشاهاني که قبل از اسلام بوده اند در چند فصل، فصل سوم در ذکر جمعي که بعد از اسلام حکومت داشتند در دو «مقاله» و شش «باب»: مقاله اول در بني ائمه، مقاله دوم در بني عباس، باب اول در ذکر طبقات ايران يازده فصل، باب چهارم تيموريان، باب پنجم در ذکر پادشاهان قراقوينلو و آق قوينلو، ذکر مبادي در ظهور اين طايفه (صفويه)، باب ششم در ذکر سلاطين اوزبکيه. اين تاريخ بسيار مختصر و در عصر صفويه تأليف شده و نويسنده شيعه اماميه بوده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج سرخ، 112گ، 19-22 سطر، اندازه: 11×21 سم [ف: 3-1733]
در تاريخ پادشاهاني كه در ايران سلطنت كرده اند از كيومرث تا آقا محمد خان قاجار؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ به ضميمه قسمتي از كتاب كلثوم نه نه؛ 68گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2-140]
= 4914. نسخه اصل: گوتا 2202 .Or؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 3-47]
آغاز: ... چيز نيلگون از فرمان فرماي کشورگشاي کامل حشمتي مظفر لواخالي بود ديرزمان ملک پناهي نبود هيچ طرف [صدرت] شاهي نبود چه بعد از وفات کيومرث؛ انجام: بن حفص هيأت هاي خود را متغير گردانيده برسر اوي بني خزامه شبخون بردند و بعد از ارتکاب اين حرکت ناپسند از شکستن همان عهد پشيمان شده ابوسفيان متوجه مدينه گرديد تا پيش از آن که اين خبر مسموع خير البشر گردد و در تجديد مراسم صلح
تاريخ پادشاهان باستان ايران از کيومرث تا بهرام بن يزد جرد، تاريخ پيامبر اسلام و شرح دلاوري هاي امير المؤمنين عليهما الصلاة و السلام و تاريخ حضرت موسي عليه السلام و برخي ديگر از انبياي بني اسرائيل در اين کتاب آمده مؤلف از کتاب هاي تاريخ معجم، طبري، تاريخ ابوالفتوح، و از کتاب هاي پيشواي ناظمان مناظم حمزه اصفهاني، معالم التنزيل، متون الاخبار، مروج الذهب، روضةالصفا نيز ياد کرده است؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده الراجي عبدعلي» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 91گ، 24 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف مخ: 2-836]
آغاز: خلاصه تاريخ پادشاهان عجم كه در ملك ايران سلطنت كرده اند، ذكر پادشاهان كه قبل از ظهور اسلام سلطنت كرده اند؛ انجام: و امامي كه در شك و حيرت خود بازماند بر ايشان نگمارد پس ساكت شد و متأمل گرديد
تاريخ پادشاهاني كه بر ايران حكمراني كرده، از پيش از ظهور اسلام تا پايان عصر صفوي ها. نيمه دوم اين كتاب حكايات و لطايفي است متفرقه در سير ملوك و پادشاهان بدون ترتيب و تنظيم؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ در صفحه آخر آغاز رساله «تحفه خاني» كاشفي نوشته شده و گويا در نسخه بوده است؛ جلد: تيماج قهوه اي، 89گ، 21 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 16-220]
xolāsat-ot towhīd = r.-ot towhīd
رضا بن علي
rezā ebn-e ‘alī
در هفت «باب»: 1. اثبات واجب، 2. نفي اولوليت ذاتيه؛ 3. توحيد ذات؛ 4. پاسخ شبهه ابن كمونه؛ 5. اقسام وحدت؛ 6. صفات جماليه ذاتيه؛ 7. بيان عينيت صفات.
چاپ: به تصحيح رضا استادي، كيهان انديشه، 1 (1364) ش 2: 50-63؛ ايران، مشهد، بنياد پژوهش هاي آستان قدس رضوي، 1388 شمسي، رضا استادي، حروفي، 1، وزيري، ضمن بيست رساله فارسي
تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه: 226
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1290ق؛ 13گ، قطع: ربعي [چند نسخه- ف: - 354]
xulāṣat-u iltihāb-i niyarān-il aḥzān wa maṯīr-i katā’ib-ilašjān
فيض كاشاني، محمد بن شاه مرتضي، 1006-1091قمری
(feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680
وابسته به: التهاب نيران الاحزان و مثير اكتئاب الاشجان
گزيده اي است از كتاب التهاب نيران الاحزان و مثير كتائب الاشجان، در رحلت پيامبر اسلام و اختلافاتي كه بعد از رحلت آن حضرت پديد آمده است در چند «فصل». اصل كتاب التهاب نيران الاحزان حدود قرن 7 تا 10 تأليف شده است، هم چنين در
الذريعة 287/2 در مورد اصل اين كتاب به بررسي پرداخته است. اصل كتاب التهاب نيران الاحزان در نجف اشرف به چاپ رسيده و مؤلف آن حسين بن محمد بن احمد ابن عصفور درازي بحراني (درگذشته: 1216 يا 1226ه) دانسته شده و با توجه به تلخيص فيض كاشاني از اين كتاب، اين انتساب اشتباه است. (سيد محمود مرعشي)
آغاز: الحمدلله الواحد الاحد الصمد الذي لم يلد و لم يولد و لم يكن له كفواً احد... اعلم انه قد صنف بعض اصحابنا رحمهم الله كتاباً في بيان وفات رسول الله صلي الله عليه و اله
انجام: و ما توفيقي الا بالله عليه توكلت و انيب و لاحول و لاقوة الا بالله العظيم، انتهي كلام صاحب التهاب نيران الاحزان ملخصاً
[دنا 923/4؛ الذريعة 287/2؛ ريحانة الادب 369/4؛ اعيان الشيعة 140/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج زرشكي، 18گ (219-236)، 24 سطر (9×19)، اندازه: 17×29 سم [ف: 34-486]
بي كا، بي تا [ميراث اسلامي: 5-620]
xulāṣat-u tahḏīb-il kamāl fī asmā’-ir rijāl
وابسته به: تهذيب الکمال فی اسماء الرجال؛ حافظ مزی، يوسف بن عبدالرحمن (654-742ق)
گزيده اي است از تهذيب الكمال مزي در سيره و احوال پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله). نام گزين كننده به دست نيامد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1385/7 عکسی
آغاز: بسمله. الحمد لله و كفي... و بعد فهذه نبذة عجيبة و تحفة غريبة من سير سيدنا رسول الله صلي الله عليه و سلم و بعض أحواله و جليل حكمه و أقواله و هي التي ذكرها الامام الهمام
نسخه اصل: كتابخانه اسكوريال در اسپانيا، ش 1745؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ 16ص (88-103)، 25 سطر [عکسی ف: 4-174]
xolāse-ye jam‘ va xarj-e hāzehe-s sena 1325 hmamlekat-e xorāsān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11786
خط: سياق، بي كا، تا: 1325ق؛ كاغذ: فرنگي، 24گ، [ف: 34-67]
xolāsat-ol javāher
اثنا عشري، شمسي
asnā ‘ašarī, šamsī
رساله مختصري است در تفسير برخي از آيات و احاديث نبوي و سخنان ائمه عليهم السلام و گفتار علما و بزرگان دين در علم كلام و فقه، نگاشته شده براي ارباب فضل و مشتمل بر چندين فصل.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 717/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين... بدان كه اين رساله اي است مختصر و مفيد در دانستن تفسير بعضي از آيات رباني و احاديث نبوي؛ انجام: و من پيش امام عليه السلام رفتم عذر خواهي ها كردم دست و پايش را بوسيدم.
خط: نسخ، كا: امير محمد معصوم بن مير ابوالخان حسيني كرودي، تا: 18جمادي الثاني 1075ق؛ 34گ (حاشيه 131ر-حاشيه 164ر)، اندازه: 20×30 سم [ف: 3-534]
خلاصة حدائق السحر- بدايع السحر في صنايع الشعر
xulāṣat-ul ḥudūd
تهران؛ مينوي؛ شماره نسخه: 54/10
از رسائل اخوان الصفاء؛ خط: نستعليق، كا: محمد صالح پسر محمد رفيع طبيب رشتي، تا: چهارشنبه 3شعبان 1280ق، جا: تهران؛ مقابله شده در شب شنبه 13شعبان 1280؛ 9ص (290-298) [نشريه: 6-677]
خلاصة الحساب- حساب
خلاصة الحساب- بدايع الحساب
xulāṣat-ul ḥisāb
نظام الاعرج، حسن بن محمد، - 728؟ قمري
(nezām-ol-a‘raj, hasan ebn-e mohammad (- 1328
اصفهان؛ صدر هاشمي؛ شماره نسخه: 4
بي كا، تا: قرن 8؛ قطع: خشتي كوچك [نشريه: 2-187]
xulāṣat-ul ḥisāb
قطب الدين خسرو شاه، ق 10قمري
(qotb-od-dīn xosro šāh (- 16c
اهدا به: شاه باقي نعمة الله
تاريخ تأليف: 946ق
تأليف قطب الدين خسروشاه يزدي متخلص به نامي است و مشتمل است بر «مقدمه» و دو «مقاله» و «خاتمه» با خطبه و ديباچه اي مفصل كه مختوم است به قصيده اي كوتاه در مدح شاه نعمة الله يزدي معروف به باقي نواده شاه نعمة الله ولي و ثناي شاه طهماسب صفوي. مقدمه در بيان دانستن آن چه قبل از شروع در مقصود لازم است، در شش «تنبیه»؛ مقاله 1. حساب رياضيين شامل سه «باب»: 1) حساب اعداد صحيح و کسري در شش فصل، 2) مساحت ها که ضمن آن چند مسئله نيز دارد، 3) جبر و مقابله و خطايين در دو فصل که چند مسأله و پاسخ آن را نيز دارد؛ مقاله 2. حساب اهل سياق مشتمل بر چهار قاعده و يک فايده. خاتمه در مسائل متفرقه که داراي نود و نه مسأله است.
آغاز: بسمله نحمدک يا اسرع الحاسبين و نشکرک يا محاسب يوم الدين نعبد اياک و اياک نستعين... بعد از حمد و سپاس بي حد و قياس تصوير ضمير منير اکسير تأثير ارباب فضل و کمال
انجام: مخفي نزد او باشد اينست خلاصه آن چه در باب حساب از کتب متفرقه ملخص نمودن در اين کتاب سمت تحرير يافت اميد است که منظور نظر کيميا اثر اهل فهم و ادراک گردد.
[نسخه هاي منزوي 170/1؛ الذريعة 224/7؛ اثر آفرينان 47/4؛ 932/4 (11 نسخه) فهرستواره منزوي 2678/4]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 10؛ اهدايی: ورثه سلطان العلماء؛ 132گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-47]
آغاز و انجام: برابر
در يك مقدمه و دو مقاله و يك خاتمه؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 946ق؛ كاغذ: سپاهاني، 132گ، 19 سطر [ف: 13-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 20جمادي الاول 1024ق؛ مهر: «العبد محمد اسماعيل الحسيني» (چهارگوش)؛ در آخر نسخه بندي در عقود انامل؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج مشکي، 19 سطر (5×13)، اندازه: 10/5×19/5 سم [ف: 3-1113]
آغاز: برابر؛ انجام: كتاب قضا دفتر عمرت بشتاب ** تحرير نمودند، كجايي درياب/ چيزي كه دروست جمع اعمال خطاست ** انديشه كن از حساب و از روز حساب
خط: نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه سلخ شعبان 1034ق؛ واقف: آقا زين العابدين خادم اصفهاني، 1166ق؛ كاغذ: حنايي، جلد: پارچه اي، 107گ، 20 سطر (8×18/2)، اندازه: 13/3×26/3 سم [ف: 8-142]
آغاز: علي أي حال با اين همه اندوه و ملال دامن سعي در ميان اجتهاد استوار نموده با خود قرار داد كه خلاصه حساب را منظور سازد؛ انجام: في تاريخ الاتمام، نظم: شد تمام اين كتاب و هست اميد ** كه در آيد به چشم اهل نظر/ سعي كردم بسي و كوشيدم ** تا ز تاريخ باشدش زيور/ آخر الامر يافتم تاريخ ** هم توفيق خالق اكبر/ «راستي در حساب» تاريخست ** در همه كار راستي بهتر/ كتاب قضا دفتر عمرت بشتاب ** تحرير نمودند كجائي؟ درياب/ چيزي كه دروست جمع اعمال خطاست ** انديشه كن از حساب و از روز حساب. قدتم با الخير و السعادة...
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1054ق؛ جلد: چرمي نرم، 111گ، 19-17 سطر، اندازه: 12/5×19/5 [ف: 1-466]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3098- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-75]
آغاز: برابر؛ انجام: كتاب قضا دفتر عمرت بشتاب ** تحرير نمودند، كجايي درياب/ چيزي كه دروست جمع اعمال خطاست ** انديشه كن از حساب و از روز حساب
خط: نستعليق، كا: علي بن محمد صالح عاملي، تا: دوشنبه 22 ذيحجه 1059ق؛ كاتب ديباچه مفصل و رباعي خاتمه را به قلم نياورده؛ ارقام سياقي؛ واقف: آقا زين العابدين، 1166ق؛ كاغذ: حنايي، جلد: چرمي، 148برگ، 17 سطر (5×13/5)، اندازه: 9/6×18/2 سم [آستان قدس- ف: 8-144]
آغاز: ... الحال آن كه رباعي حيرانم و حيراني من ** ز اندازه برون بيسرو ساماني من؛ انجام: تمام شب و ربع مابقي از شب و ثلث از شب گذشته است چه مقدار از شب گذشته باشد جواب آنست... افتاده
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ساغري مشكي، 110گ، 16 سطر (8×13)، اندازه: 19×21 سم [ف: 28-442]
آغاز: افناء هر دو مخرج مي نمايد پس دو را عاد گويند و وفق كسرين مذكورين نصف باشد؛ انجام: از علم سياق مرد عارف نشود ** واقف ز حقايق و معارف نشود/ علمي است كه نيك و بد درو بسيارست** تا كس نكند شروع، واقف نشود
تا اواخر تنبيه چهارم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و خاتمه كتاب را كه مشتمل است بر نود و نه مسأله ندارد؛ واقف: حاج وزير وظايف، 1309ش؛ كاغذ: فستقي فرنگي، جلد: پارچه اي، 70گ، 14 سطر (7/7×10/5)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 8-145]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين و الصلوة و السلام علي خير خلقه محمد و آله أجمعين اما بعد اين كتاب در علم حساب و مشتمل بر مقدمه و مقاله از كتاب خلاصه حساب خواجه قطب الدين خسروشاه... بدان كه حساب در لغت شمار است و در اصطلاح علميست كه از آن معلوم؛ انجام: مسئله نود و نهم اگر در مجلسي چيزي مخفي سازند و خواهند معلوم نمايند... اين بود مسائل نود و نه گانه خواجه... اميدوار است كه چون منظر طالبان اين فن برسد مؤلف و كاتب را بدعاي خير ياد و شاد نمايند
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 يا 13؛ مصحح، محشي؛ 6 برگ مسائل متفرقه در حساب در پايان، كاتب از خوشنويسان عصر خود بوده و تا سال 1230 زنده بوده؛ كاغذ: فرنگي، 17گ (1-17)، 20 سطر، اندازه: 6×14 سم [ف: 31-479]
انجام: ... كه همان بيت است و آن را كل واحد از نصف و ربع و خمس قسمت نموده مجموع خارج قسمت ها را جمع نمايند.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگی: انجام؛ بين اين رساله و رساله سوم مجموعه بخشي از اشعار «سلامان و ابسال» جامي و اشعاري فارسي از صائب و عرفي و قاسما ديوانه مشهدي و مقيماي مشهدي و مقيماي تبريزي و مصاحب و مخفي بنت اورنگ زيب و مقتداي بلخي و رفيع منشي و ناظم و ابن سينا و خواجه نصير و ميرزا جلال اسير و يادداشتي به نقل از تاج الدين خوارزمي در معرفت عالم فاني ديده مي شود؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج قهوه اي، 17گ (11پ-26پ)، اندازه: 17/5×29/5 سم [ف: 20-152]
آغاز: برابر؛ انجام: اين است خلاصه آن چه در باب حساب از کتب متفرقه درين کتاب جمع نموده اميدوارست که منظور نظر کيميا اثر اهل فهم و ادراک گردد. تاريخ اتمام کتاب... راستي در حساب تاريخ است ** در همه کار راستي بهتر
از اول تا آخر؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا [ف: 3-1734]
xulāṣat-ul ḥisāb
شيخ بهائي، محمد بن حسين، 953-1030قمری
(šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621
اهدا به: حمزه بهادر خان (شاهزاده صفوي)
تاريخ تأليف: 24ربيع الثاني 1006ق
اين كتاب از متون موجز اين علم است و چون مؤلف بزرگوارش مشهور و از عصر تأليف مورد توجه مبتدي و منتهي از درس و ترجمه و شرح و تحشيه و تا اوايل قرن 14 در حوزه هاي علمي مدار بحث و تدريس بوده است. كتاب مشتمل است بر «مقدمه» در تعریف علم حساب و ده «باب» و «خاتمة»: 1. حساب الصحاح (در شش فصل)؛ 2. حساب الكسور (در سه مقدمه و شش فصل)؛ 3. استخراج المجهولات بالاربعة المتناسبة؛ 4. استخراج المجهولات بحساب الخطاين؛ 5. استخراج المجهولات بالعمل بالعكس؛ 6. المساحة (در مقدمه و سه فصل)؛ 7. في ما يتبع المساحات من وزن الارض لاجراء القنوات و معرفة ارتفاع المرتفعات و عروض الانهار و اعماق الانهار و اعماق الآبار (در سه فصل)؛ 8. استخراج المجهولات بالجبر و المقابلة (در دو فصل)؛ 9. قواعد شريفة و فوايد لطيفة لابد للمحاسب منها و لا غناء له عنها و لنقتصر في هذا المختصر علي اثني عشرة؛ 10. مسائل متفرقة بطرق مختلفة تشحذ ذهن الطالب و تمرنه في استخراج المطالب؛ خاتمه قد وقع للحكماء الراسخين في هذا الفن مسائل صرفوا في حلها افكار... و تفصيل مطالب را به مؤلفه ديگرش موسوم به بحرالحساب احاله نموده است. مؤلف در مقدمه، توصيفي از اين تأليف كرده و مي نويسد كه«اين كتاب خلاصه تمام كتاب هاي متقدمين و زبده رساله هاي متاخرين است» و در آخر كتاب هم خطاب به مطالعه كنندگان مي گويد: در اين كتاب جواهر نفيسيه اي كه تا كنون در هيج رساله و كتابي نياورده اند آوردم پس قدر آن را بدان و از غير اهلش پنهان بدار.
در ديباچه بيش تر نسخه ها كتاب به نام سلطان حمزه بهادرخان (فرزند شاه محمد خدابنده و برادر شاه عباس صفوي) نوشته شده و به او اهدا شده است. اما در ديباچه برخي از نسخه ها خلاصه به نام شاه عباس و در برخي ديگر به نام سلطان حسن برادر ديگر شاه عباس است و در برخي از نسخه ها نيز به نام كسي نيست.
آغاز: نحمدک يا من لايحيط بجميع نعمه عدد و لاينتهي تضاعف قسمه الي امد...
انجام: فان كثيراً من مطالبها حري بالصيانة و الكتمان حقيق بالاستتار عن أكثر أهل هذا الزمان فاحفظ وصيتي اليك و الله حفيظ عليك.
چاپ: مشار عربي ص456: نشاني 2چ؛ تهران، سنگي، 1316ق، خشتي، 42ص (صص 2-43)؛ 1279ق؛ 1311ق، 43ص (صص 1-43)؛ تهران، سنگي، 1276، خشتي، 40ص؛ [تبريز]، سنگي، 1301، خشتي، 42ص (صص 2-43)؛ هم چنين به زبان هاي انگليسي، فرانسه و لاتيني ترجمه و بارها در اروپا چاپ شده است
[الذريعة 300/6 و 274/11؛ مشار عربي ص 456: نشاني 2چ؛ ريحانة الادب 589/7؛ مكتبة اميرالمؤمنين 461/2 و 462/2؛ الاوقاف العامة موصل 229/2 و 255/2 و 149/3 و 168/3 و 192/3؛ دنا 933/4-948 (539 نسخه)]
شرح و حواشي:
1- شرح خلاصة الحساب؛ استرآبادي، شرف الدين علي (- 965)
2- شرح خلاصة الحساب = كنز الحساب = شرح جواد = قوانين الحساب؛ فاضل جواد، جواد بن سعيد (- 1065)
3- شرح خلاصة الحساب = اعمال ضرب؛ ملا شمسا، شمس الدين محمد (1016-1098)
4- شرح خلاصة الحساب؛ حسيني، محمد حكيم بن علاء الدوله (-
5- شرح خلاصة الحساب؛ اصفهاني، محمد طالب بن حيدر (- 11)
6- منتخب = خلاصة الحساب (ترجمه و منتخب)؛ لاهوري، لطف الله بن احمد (- 11)
7- حل الخلاصة لاهل الرياسة = شرح خلاصة الحساب؛ جزري، رمضان بن ابي هريره (- 11)
8- حساب؛ حسيني، لطف الله بن محمد (- 11)
9- شرح خلاصة الحساب؛ يزدي، حسين (- 11)
10- شرح خلاصة الحساب؛ حسيني خلخالي، علي بن محمد (- 11)
11- شمس الانهار؛ موسوي ابهري، محمد بن احمد (- 11)
12- منهاج الصواب في شرح خلاصة الحساب؛ حسيني استرآبادي، محمد تقي بن حسن (- 11)
13- شرح خلاصة الحساب = ترجمه خلاصة الحساب؛ قزويني، عبدالله بن شاه منصور (- 11)
14- خلاصة الحساب (ترجمه) = شرح خلاصة الحساب؛ ترشيزي، محمد صادق بن عبدالعلي (- 11)
15- شرح خلاصة الحساب؛ حسيني طباطبائي، محمد اشرف بن حبيب الله (- 11)
16- موضح الخلاصة = توضيح خلاصة الحساب = توضيح الخلاصه؛ حجازي، محمد امين بن ميرزا جان (- 11)
17- شرح خلاصة الحساب؛ يزدي، محمد باقر بن زين العابدين (- 11)
18- شرح خلاصة الحساب؛ حسيني تبريزي، محمد باقر بن ابي القاسم (- 11)
19- تعليقات علي خلاصة الحساب؛ كاشاني، محمد مؤمن بن محمد (- 11)
20- تحفه خاني = خلاصة الحساب (ترجمه)؛ شاهرودي، حسين بن ابراهيم (- 11)
21- تحفه قطب شاهي = شرح خلاصة الحساب = ترجمه خلاصة الحساب؛ شاهرودي، حسين بن ابراهيم (- 11)
22- توضيح المطالب؛ فندرسكي استرآبادي، ابوطالب بن ميرزا بيگ (- 1100)
23- انوار خلاصة الحساب في شرح خلاصة الحساب؛ سهارنپوري، عصمة الله بن اعظم (- 1100)
24- شرح خلاصة الحساب؛ مرعشي، عبدالرحيم بن ابي بكر (- 1149)
25- رشح السحاب في شرح نظم الحساب = شرح خلاصة الحساب؛ قزويني، محسن بن محمد طاهر (- 1150)
26- نظم الحساب = نظم خلاصة الحساب؛ حسيني سيفي، محمد بن محمد مهدي (- 1150)
27- تحفة الطلاب في حل خلاصة الحساب؛ برسوي، عبدالرحمن بن عبدالله (- 1161)
28- شرح خلاصة الحساب؛ برسوي، عبدالرحمن بن عبدالله (- 1161)
29- مصباح اللباب في شرح خلاصة الحساب = مفتاح اللباب في شرح خلاصة الحساب = شرح خلاصة الحساب؛ سبزواري، مسيب (- 12)
30- مرشد الطلاب في حل خلاصة الحساب؛ اصفهاني، اسماعيل بن امير (- 12)
31- كشف الخلاصه = شرح خلاصة الحساب؛ خادم، ابو البركات بن محمد اسماعيل (- 12)
32- شرح خلاصة الحساب؛ يزدي، محمد باقر بن محمد حسين بن محمد باقر (- 12)
33- الفوائد الجمالية بشرح الرسالة البهائية؛ فوهي ازهري، جمال الدين بن علي (- 12)
34- شرح خلاصة الحساب؛ موسوي عاملي، حيدر بن محمد حسن (- 12)
35- شرح خلاصة الحساب؛ مائي چلبي، عمر بن احمد (- 12)
36- خلاصة الحساب (ترجمه)؛ كرماني، محمد مؤمن بن محمد طاهر(- 12)
37- شرح خلاصة الحساب؛ لاهيجاني، محمد بن جلال الدين احمد (- 12)
38- فتح الابواب لخلاصة الحساب؛ آل عبدالجبار خطي، محمد بن عبد علي (- 1259)
39- كشف الغطاء؛ استرآبادي، محمد جعفر بن سيف الدين (1198-1263)
40- توضيح الحساب؛ هروي، محمد تقي بن حسينعلي (1217-1299)
41- شرح خلاصة الحساب؛ طبري، محمد كاظم بن رضا (- 13)
42- تحفه بهائيه؛ جرفادقاني، محمد بن علي اصغر (- 13)
43- مشكاة الصواب في شرح خلاصة الحساب؛ موسوي خوانساري، علي بن محمد باقر (- 13)
44- خلاصة الحساب (ترجمه)؛ انصاري، روشن علي (- 13)
45- شرح خلاصة الحساب؛ انصاري، روشن علي (- 13)
46- النفائس العاملية في شرح الخلاصة الحسابية؛ موسوي عاملي، حيدر بن علي (- 13)
47- ايضاح الحساب = شرح خلاصة الحساب؛ لاهيجاني، عبدالكريم بن ابي القاسم (- 13)
48- كنز الحساب = شرح خلاصة الحساب؛ فرهاد ميرزا قاجار (1305-1233)
49- عمان الحساب؛ رجاء زفره اي، محمد علي (1243-1320)
50- حاشيه خلاصة الحساب؛ مدرس چهاردهي، محمد علي بن محمد نصیر (1252-1334)
51- كشف الحجاب عن علم الحساب = ترجمه خلاصة الحساب؛ كرباسي، عبدالرحيم بن محمد رضا (- 1335)
52- كشف الحجاب في ترجمة خلاصة الحساب؛ شهرستاني، علي بن محمد حسين (1280-1344)
53- حاشية خلاصة الحساب؛ مخلوف، حسنين محمد (1277-1355)
54- خلاصة الحساب (منتخب) = منتخب الحساب؛ مياموي، محمد مؤمن بن ابي محمد (- 14)
55- حاشيه خلاصة الحساب؛ زنجاني، احمد بن محمد رضا (-14)
56- روضة الاحباب في شرح خلاصة الحساب؛ تكفوري، مصطفي
57- شرح خلاصة الحساب؛ يزدي، حسين بن غياث الدين منصور
58- خلاصة الحساب (ترجمه)؛ خانلر بن علي مراد
59- شرح خلاصة الحساب؛ اصفهاني، محمد قاسم بن محمد كاظم
60- شرح خلاصة الحساب؛ رضوي حسيني، محمد رضا بن عبدالرزاق
61- شرح خلاصة الحساب؛ موسوي خوانساري، امير محمد صادق
62- خلاصه خلاصة الحساب؛ كبودرآهنگي، محمد رضا بن علي رضا
63- تعليقة علي خلاصة الحساب (2 عنوان)
64- تعليقه خلاصة الحساب
65- حاشية خلاصة الحساب (5 عنوان)
66- خلاصة الحساب
67- خلاصة الحساب (ترجمه) (10 عنوان)
68- شرح خلاصة الحساب (31 عنوان)
69- شرح خلاصة الحساب (منتخب)
70- شرح خلاصة الحساب = شرح جبريات
71- اللباب في شرح خلاصة الحساب
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1003ق [اين تاريخ نبايد صحيح باشد]؛
محشي با رمز خ س و منه؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سبز، 29گ، 17 سطر (5×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 1-414]
بي كا، تا: 1005ق [اين تاريخ نبايد صحيح باشد]، جا: لاهيجان [رشت و همدان: ف: - 1583]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مولانا علي بن احمد نباطي، تا: يك شنبه از اواخر صفر 1012ق؛ محشي؛ واقف: فاضل خان؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا، 24گ، اندازه: 13/5×19/3 سم [ف: 18-56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد امين بن رحمة الله، تا: 1015ق؛ جلد: تيماج عنابي، 53ص (35-87)، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 24/3-85]
خط: نسخ، بي كا، تا: جمعه 1016ق؛ محشي با نشان هاي «12»، «جامع الحساب»، «منه دام ظله»، «شرح جواد»؛ كاغذ: نخودي، جلد: گالينگور مشكي، 32گ (59-90)، 15 سطر (4-4/5×12-14/5)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 11-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق ريز، كا: محمد صالح بن علي، تا: 1017ق؛ كاغذ: نخودي، ترمه، جلد: تيماج مشكي، 17گ (43-59پ)، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-605]
آغاز: برابر
خط: نسخ نازيبا، كا: علي بن عبدالله الحلي، تا: 1018ق؛ با ان هائي به خط شيخ بهائي به تاريخ 14ربيع الثانی 1020 جهت ناسخ كتاب؛ جلد: تيماج مشكي، 26گ (58پ-83ر)، اندازه: 12×18/7 سم [ف: 1-126]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 280/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 1-330]
خط: نستعليق، كا: شمس الدين بن مظفر بن حسين بن سلطان محمد نيشابوري، تا: 24جمادي الاول 1019ق؛ محشي با نشان «بهائيه، منه مدظله»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سبز، 25گ (358پ-382ر)، اندازه: 11×19 سم [ف: - 268]
خط: نستعليق، كا: محمد امين بن طهماسب قلي اصفهاني، تا: 13ذيقعده 1020ق [ف: 6-237]
خط: نستعليق، بي كا، تا: محرم 1022ق [نشريه: 5-386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: زين العابدين بن عبدالله مازندراني، تا: 1022ق؛ كاغذ: اميري شكري، جلد: ميشن خرمايي، 35ص (49-83)، اندازه: 20×12 سم [ف: 10-32]
خط: نستعليق، كا: عبدالمومن عماد بن حسن مازندراني، تا: 1026ق، جا: مشهد رضوي [نشريه: 7-238]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قبل از 1030ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي، مذيل است به 2 برگ مناجاتي با مطلع: «يا من يري ما في الضمير و يسمع ** انت المعد لكل ما بتوقع» اين مناجات در عدة الداعي ابن فهد حلي و از آن جا در مصباح و محاسبة النفس شيخ ابراهيم كفعمي (ص 185) نقل شده. حاجي خليفه قصيده عينيه مذكور را به عبدالرحمن بن عبدالله بن احمد مالكي معروف به سهيلي نسبت داده؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي كشميري، جلد: مقوا با روكش مشمع قهوه اي، 45گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×21/5 سم [اهدائي رهبر: 9-143]
خط: نستعليق، كا: سلطانمحمد قمي، تا: 1032ق؛ افتادگي: انجام؛
15گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-157]
خط: نستعليق، كا: سلمان بن عبدالباقي بيسلندي (كذا)، تا: جمعه 25ربيع الثاني 1033ق؛ 57گ (11-67)، 11 سطر، اندازه: 10×16 سم [صد و شصت نسخه: - 56]
خط: نسخ، بي كا، تا: پنج شنبه 20ربيع الاول 1034ق، جا: كنار رودخانه بيوره از اعمال پورس پور؛ 41گ، 14 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 2-426]
خط: نستعليق، كا: عبدالباري بن عطاء الله نوري نطنزي، تا: جمادي الثاني 1034ق؛ كاغذ: سپاهاني زرد، جلد: تيماج سرخ، 21گ (132پ-152ر)، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4-328]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3230/6-ف و 3640/6- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 2-104 و 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: علي اصفهاني، تا: صفر 1034ق؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج ترياكي، 18گ (57-75)، 19 و 15 سطر (10×16 و 8×15)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 4-1129]
بي كا، تا: 1041ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مصطفي، تا: صفر 1041ق؛ محشي؛ كاغذ: حنايي، جلد: چرمي، 23گ، 18 سطر (7×13/2)، اندازه: 14×20 سم [ف: 8-148]
آغاز: برابر
از اول كتاب تا فصل ثاني از باب ثامن؛ خط: نسخ، كا: محمد المهدي بن مطلق سعيداوي براي شيخ غياث كاظمي، تا: 1042ق؛ افتادگي: وسط و انجام؛ 65گ، 7 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-1740]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: طعمة بن شيخ عطاء الله حويزي، تا: 1043ق؛ محشي؛ تملک: محمود بن محمد مهدي شريف موسوي؛ مهر: کتابخانه مجدالدين؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوا با مشمع آبی، 21گ (1-21)، 17 سطر (8/5×12/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-735]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1043ق؛ كاغذ: اصفهاني، قطع: وزيري [نشريه: 13-440]
خط: نستعليق، بي كا، تا: شعبان 1043ق؛ 47گ، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 3-34]
خط: نستعليق، كا: علي بن ملاحسن مازندراني، تا: محرم 1045ق؛ كاغذ سپاهاني؛ جلد: تيماج وصالي شده قهوه اي، 15 سطر (4/5×11/5)، اندازه: 10×19 سم [ف: - 56]
تهران؛ فياض؛ شماره نسخه: 25/1
همان نسخه بالا [نشريه: 7-699]
خط: نسخ، كا: محمود بن علي ديهشكي، تا: 25صفر 1046ق؛ محشي با نشانه «تاج، منه سلمه الله، ظم، منه رحمه الله»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج سرخ، 43گ (46پ-88پ)، 12 سطر (5/5×10)، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: - 327]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1048ق؛ 15گ (10پ-24ر) [ف: - 335]
آغاز و انجام: برابر
بي كا، تا: 12ذيقعده 1049ق؛ يادداشتي درباره حروف و مبدأ پيدايش و اثر آن ها با تاريخ 1197، اين نسخه از گروه نسخه هايي از خلاصة الحساب است كه به سلطان حسن بهادر خان برادر شاه عباس (996-1038) پيشكش شده و بر خلاف نسخه هاي ديگر، نام برادران او، شاه عباس و سلطان حمزه در آن نيست؛ كاغذ: نخودي، اصفهاني، جلد: مقوايي، رويه تيماج مشكي، 45گ (1-45)، 16 سطر (4/5×12/8)، اندازه: 9×18 سم [ف: 11-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، كا: طهماسبقلي، تا: 1050ق؛ محشي با نشان «منه رحمه الله»؛ تملک: محمد جعفر بن ميرزا ابوالقاسم در 1272؛ 33گ (9ر-42ر) [ف: 6-2212]
خط: نسخ، كا: سلمان بن حسين، تا: 22/ 2/ 1050ق؛ محشی به نام شيخ خلف نعاس؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 21 سطر (8×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-413]
آغاز: الارقام التسعة المشهورة الباب الاول في حساب الصحاح؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سلطان محمد بن محمد حسين، تا: 1052ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: چرمي، 45گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 1-465]
خط: نسخ، كا: محمد داود بن محمد شفيع يزدي، تا: 1053ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي با نشان «منه، بهائيه»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج عنابي، 45ص (2-46)، 10 سطر (4×10/5)، اندازه:
10×16/5 سم [ف: 8-210]
بي كا، تا: رمضان 1054ق؛ محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 19 سطر، اندازه: 13×26 سم [ف: - 216]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1رمضان 1055ق؛ مجدول؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن آلبالويي، 33گ، 14 سطر، اندازه: 8/5×16/1 سم [ف: 1-203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمدقاسم بن حاج نظام شوشتري، تا: رمضان 1055ق؛ جلد: تيماج زرد، 19گ، 22 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف مخ]
آغاز: شريفة هي زبدة رسائل المتأخرين و سميتها خلاصة الحساب و رتبتها علي مقدمة و عشرة أبواب
خط: نسخ، كا: محمد محسن بن محمد حسين سليمي مازندراني، تا: 1055ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 42گ (1ر-42ر)، اندازه: 8×16 سم [ف: 2-290]
خط: نسخ، كا: علي بن احمد بن محمد بن احمد احسائي بحراني مشهور به الوادي، تا: 7محرم 1055ق، جلد: تيماج قهوه اي، 47گ (119پ-165پ)، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 22-299]
خط: نسخ و نستعليق، كا: سبحانعلي حافظ تبريزي، تا: 1055ق؛ جلد: تيماج سبز، 29گ (116پ-144ر)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 25-228]
خط: نستعليق، كا: محمد نصير گيلاني، تا: 1057ق؛ 22گ (88پ-109ر)، اندازه: 12×20 سم [نسخه پژوهي: 3-167]
خط: نستعليق، بي كا، تا: چهارشنبه 4شعبان 1057ق [نشريه: 7-240]
بي كا، تا: 1057ق؛ اندازه: 11×20 سم [ف: 2-353]
آغاز: ... و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله و نقلت المهم من ابوابه و فصوله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد طالب بن محمد تقي جشوماني، تا: غره رمضان 1060ق، جا: جشومان؛ افتادگي: آغاز (برگ اول)؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج سياه، 45گ، 9 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 2-839]
خط: نستعليق، كا: علي اصغر بن محمد يوسف قزويني، تا: 11محرم 1062ق؛ مصحح، مجدول، با اشكال هندسي؛ جلد: مقوايي، 23گ (65پ-87ر)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 20-37]
خط: نسخ، كا: حسن علي معلم تبريزي، تا: پنج شنبه 17جمادي الثاني 1063ق؛ محشي؛ 23گ (1-23ر)، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-103]
خط: نسخ، كا: محمد رحيم بن محمد حسين حريزي تبريزي، تا: 1064ق؛ اندازه: 13×19 سم [ف: 3-115]
خط: نستعليق، كا: جعفر بن سليمان دشتبياضي قائني، تا: 15ربيع الثاني 1066ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 23گ (64پ-86ر)، اندازه: 13×25 سم [ف: 26-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد زمان بن يار علي، تا: شنبه 16صفر 1067ق، جا: قم؛ 30ص (130-159)، 19 سطر [ف: - 251]
خط: نسخ، كا: محمد سعيد بن محمد رضاي سركالي، تا: 9رمضان 1067ق؛ قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بي كا، تا: 1067ق؛ محشي؛ 46گ (1پ- 46پ) [ف: 1-99]
خط: نستعليق، كا: ابن ملا رحمت يستدعي (؟)، تا: پايان محرم 1070ق؛ محشي با علامت منه؛ 37گ (28پ-64ر) [ف: 16-382]
خط: نسخ، بي كا، تا: چهارشنبه غره ذيقعده 1071ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 33گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 20-135]
خط: نسخ نزديك به نستعليق، بي كا، تا: 1071ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 21گ، 16 سطر، اندازه: 13/2×20/3 سم [ف: 1-203]
53 . مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 683/2
آغاز: من جنس المتلو المرتبة الاخيرة... قاعدة فيما بين الخمسة و العشرة تبسط؛ انجام: برابر
از فصل چهارم از باب اول تا آخر؛ خط: نستعليق، كا: حمزة بن ابي بكر، تا: 1071ق؛ تملک: هاشم منجم باشي در ربيع الثاني 1321ق؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 17 سطر (7×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-791]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 22رجب 1072ق، جا: مشهد رضوي؛
محشي؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا، 37گ، 11 سطر، اندازه: 12/8×19/3 سم [ف: 18-57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحريري، كا: محمد اشرف بن محمد هادي يزدي، تا: ذيحجه 1072ق؛ جلد: تيماج عنابي، 28گ (70-97)، 17 سطر (6×12)، اندازه: 13×19 سم ميراث اسلامي: 8-461]
خط: نسخ، كا: محمد يوسف بن محمود، تا: 16ذيحجه 1073ق؛ مجدول، محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج سرخ، 36گ، 15 سطر (4/5×9)، اندازه: 9×17 سم [ف: 4-885]
خط: نستعليق، كا: محمد بن حبيب الله حسني پازواري، تا: دوشنبه ذيحجه 1073ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 12 سطر (4×11)، اندازه: 9×18 سم [ف: 16-672]
خط: نسخ، بي كا، تا: پنج شنبه رمضان 1073ق؛ مصحح، محشي؛ مهر: «يا حي يا قيوم» (بیضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 34گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق متوسط، كا: عبدالغفور بن محمد تقي قزويني، تا: 1073ق؛ مصحح، محشي با امضاي «منه رحمة الله، لمحرره»؛ خريداري از مشيري، 1381؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي با روكش پارچه اي مشكي، 30گ (58پ-87)، 18 سطر (4/5×13)، اندازه: 10/2×18/5 سم [رایانه]
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد حسين بن محمد زمان اردكاني، تا: 1074ق؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 22گ (122پ-143ر)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 23-134]
خط: نسخ، كا: حسن بن خميس الاسدي، تا: 1074-1075ق؛ جلد: تيماج مشكي، 25گ (66پ-90پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 256-9]
خط: نستعليق، كا: حسين بن محمد بن مسلم، تا: 18ذيقعده 1074ق، جا: شيراز مدرسه خان؛ محشي [نشريه: 7-278]
آغاز: و تضع نصف کل تحته ان کان زوجا و الصحيح من نصفه ان کان فردا حافظا للکسر خمسة لزيدها علي نصف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 15جمادي الثاني 1074ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: مقوا، 23گ، 21 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 3-1739]
آغاز و انجام: برابر؛ تم الكتاب بعون الملك الوهاب بياري خدا كتاب را تمام كردم و نوشتنش ار امروز گذشتيم- اگر بخواهي كه بپرسد در كدام ماه و كدام سال ترا جوابي دهيم كه از هجرت نبوي يكهزار و هفتاد و شش گذشته بود
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1076ق؛ با سرلوح مختصر، مجدول، محشي؛ 19گ، 17 سطر، اندازه: 6/5×13/5 سم [ف: 1-247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق تحريري، كا: عبدالله بكشهري، تا: 1080ق [رايانه]
بي كا، تا: 1080ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 24گ (20پ-43)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 12-515]
كا: عبدالرحمن بن محمد، تا: 1080ق [ف: - 220]
آغاز: و اعلم ان الميزان العدد ما يبقي منه بعد اسقاط تسعة تسعة و امتحان الجمع... الفصل الثاني في التنصيف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 15جمادي الثاني 1081ق، جلد: مقواي کرم، 30گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-1739]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 19ربيع الثاني 1081ق؛ محشي؛ واقف: حسين كي استوان؛ كاغذ: حنايي، 31گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 18-58]
بي كا، تا: 1081ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ 62گ، اندازه: 11/5×16/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: رقعي، بي كا، تا: 1082ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 20گ (178پ-197پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-121]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1082ق؛ مصحح، محشي به نقل از مؤلف و فاضل جواد؛ تملك: عبدالغني ثاني حسيني به سال 1177، رضي حسيني به سال 1199؛ جلد: تيماج قهوه اي، 28گ (1پ-28پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: 20-28]
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: 2شوال 1083ق [رشت و همدان: ف:- 1682]
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 21صفر 1083ق؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-238]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن جعفر حويزاوي، تا: 1084ق؛ 26گ
(103پ-128پ)، اندازه: 13×19/5 سم [نسخه پژوهی: 3-129]
خط: نستعليق، كا: حسين بن موسوي، تا: 1086ق؛ محشي به نشان هاي «حسام، چلبي، منه»، در ديباچه نام شاه نيست؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 20گ (117پ-136ر)، 25 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق درشت خط، كا: سعيد بن مير محمد مومن حسني، تا: 1087ق؛ محشي با نشان «منه»؛ تملك: شيخ محسن در تاريخ 5رجب 1347؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: چرم قهوه اي، 35گ، 15 سطر (6/5×15)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 17-83]
خط: نسخ، كا: جعفر بن رستم طالقاني، تا: 12ذيقعده 1087ق؛ مصحح، محشي؛ 27گ (77پ-103پ)، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموي مخ: 2-655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد قاسم يزدي، تا: 1087ق؛ تملك: ابن داوود حسيني با مهر «عبدالعلي حسيني» (چهارگوش)؛ مهر: «امام حسن عسگري» (دایره)؛ جلد: تيماج عنابي، 35گ (34+1) 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11×19 سم [ف: - 31]
خط: نسخ، كا: شيخ محمد كاظم پسر حاجي شاه قاسم طبسي، تا: چهارشنبه 28رمضان 1088ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ميشن آلبالويي، 4گ (1پ-4ر)، 14 سطر، اندازه: 9/8×18/6 سم [ف: 6-327]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن زمان حسيني رازي، تا: چهارشنبه 6ذيقعده 1089ق؛ محشي از مؤلف و گاهي از ديگران؛ جلد: مقوايي، 27گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 5-343]
خط: شكسته نستعليق، كا: صالح بن جعفر رضوي، تا: دوشنبه دهه سوم محرم 1089ق، قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1543]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد غانم شريف بن عصمت الله، تا: دوشنبه 7ذيقعده 1089ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: مقوايي، 27گ، 20 سطر، اندازه: 10×19/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-654]
آغاز: استخراج المجهولات العدديه من معلومات مخصوصه؛ انجام: ترجمه اين رساله بهيه بهائيه... محمد مومن مازندراني غفر الله و لو الديه و احسن اليهما و الي
خط: نسخ، كا: محمد مومن مازندراني، تا: 1090ق؛ افتادگي: آغاز؛ [الفبائي: - 237]
خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن محمد امين انصاري ساكن لنجان، تا: 1090ق؛ مصحح، محشي؛ تملك: محمد كاظم اصفهاني به تاريخ شوال 1228 با مهر «يا امام موسي كاظم» (بيضی)، محمود بن محمد مهدي موسوي، ابراهيم ابن عباس به تاريخ شوال 1123 با مهر «سلام علي ابراهيم» (بیضی)؛ مهر: «پيرو دين محمد جعفر» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد كاظم»، «محمد مهدي الموسوي»؛ جلد: تيماج مشكي، 64گ، 10 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 18-37]
خط: نسخ، بي كا، تا: 16جمادي الثاني 1091ق؛ مصحح، محشي از مؤلف و ديگران؛ مهر: «سلام علي ابراهيم» (مربع)، «نعم المولي و نعم النصير» (بيضی)؛ جلد: تيماج قرمز، 71گ، 8 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3-217]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: سيد مرتضي بن محمد جعفر حسيني قائني، تا: 17رمضان 1091ق؛ 48گ (87-134)، اندازه: 12/5×19 سم [كتابخانه هاي قائن: ف: - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد شفيع، تا: شوال 1091ق، جلد: تيماج، 27گ، 16 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 3-1736]
آغاز: ميزان المجتمع فان خالف ميزان الحاصل فالعمل خطأ
خط: نستعليق، كا: محمد هادي بن محمد مسيح لاهيجي، تا: شنبه 14محرم 1092ق؛ افتادگي: آغاز؛ از روي خط مؤلف، مصحح، محشي؛ جلد: مقوايي، 19گ، 19 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 14-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1094ق؛ با سرلوحه مذهب؛ كاغذ: ترمه، جلد: تيماج زرد، 60ص (81-140)، 16 سطر (6×12)، اندازه: 11×19 سم [ف: 6-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد حسين ابن حاجي محمد استرآبادي، تا: ذيقعده 1094ق، جا: اصفهان مدرسه مباركيه؛ با اشكال هندسي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 37گ، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 10-48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 27جمادي الاول 1094ق؛ محشي به
نشان «منه- منه رحمة الله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 16 سطر (7×13)، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 14-26]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: عمر بن ملا قنبر، تا: اواسط ربيع الاول 1094ق، جا: اخسعه؛ مصدر است به اشعار مختلف در معني عشق به عربي و تركي و فارسي: «آه من العشق و حالاته ** احرق قلبي بحراراته/ ما نظر العين الي غيرك ** اقسم بالله و آياته. صافي غم عشقيله اولور سكده قير ما من مات من العشق فقد مات شهيدا و...»؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: ميشن مشكي، 16گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائي رهبر: 9-144]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 258/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-232]
تنها بخشي از پايان آن؛ خط: نستعليق تحريري مخلوط به شكسته، كا: محمد صالح بن محمد رحيم، تا: چهارشنبه 21ذيحجه 1095ق؛ 2گ (132ر-133ر) [ف: 1-99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد رفيع دامغاني، تا: 1095ق؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج ماشي، 88ص (1-88)، 12 سطر (6×12)، اندازه: 13/5×19/8 سم [ف: 8-298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 22ربيع الثاني 1095ق؛ اهدايی: رهبري، 1373؛ 17گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 18-58]
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد سعيد ابن محمد امين انشاني، تا: 11ربيع الاول 1098ق؛ كاغذ: 54گ (2پ-55ر)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-371]
بي كا، تا: قرن 11؛ خريداري از محمد مهدي ابراهيمي؛ اندازه: 11/5×22 سم [رایانه]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11، زمان مؤلف؛ افتادگي: انجام؛ 106گ، 7 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: كمال الدين حسن بن محمد شاه، تا: قرن 11؛ كاغذ: حنايي، 66ص (153-218)، 8 سطر [ف: - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشي با نشان «منه، محمد اشرف الحسيني، ج د و...»؛ مهر: «عبده الراجي أحمد» (بادامی)؛ تملک: محمد حسین» به سال 1212ق؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهوه اي، 43گ، 10 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 30-346]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11 [رايانه]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز: فان لم يبقي شيئا فصفرا و ان تعذرا النقصيان منه اخذت اليه؛ انجام: بالصيلنيه و لاكتمان حقيق بالاستار عن اكثر اهل هذا الزمان و احفظ
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز [رايانه]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ جلد: تيماج مشكي، 55گ (96پ-150پ)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 2-458]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: دهه آخر قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ محشي از مؤلف و ديگران؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1383؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: تيماج فرنگي يشمي، 22گ، 16 سطر، اندازه: 14×19 سم [اهدائي رهبر: 9-145]
آغاز: برابر؛ انجام: مجذور إن زدنا عليه عشرة كان للمجتمع جذر و نقصناها منه كان للباقي جذر الثالثة أقر لزيد بعشرة الا جذر مال عمرو و العمرو بخمسة الا جذر مال زيد...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي با نشان «منه» از مؤلف، با اشكال هندسي گوناگون؛ كاغذ: شرقي، جلد: تيماج قهو هاي، 36گ (57پ-92پ)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 36-554]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با نشان «منه رحمه الله»؛ [نسخه پژوهي: 34گ، اندازه: 12/5×19 سم [نسخه پژوهی: 2-157]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمد تقي استرآبادي، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ 17گ، اندازه: 10×21 سم [نسخه پژوهي: 2-157]
آغاز: برابر؛ انجام: و يزاد مثل ذلك علي الآخر و هو الجبر و الاجناس المتناجسة المتساوية في الطرفين.
اين از ابتداي كتاب تا نيمه جبر و مقابله است؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام؛ محشي به لفظ «منه»؛ واقف: سيد سعيد
طباطبايي، 1332؛ كاغذ: نخودي ضخيم، جلد: مقواي، 13 و 15 سطر، قطع: ربعي [ف: 5-20]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ محشي با رموز «ع ب ق سلمه الله» و «منه قدس سره» و «منه رحمه الله»، يادداشتي با اين عبارت: «اين خلاصة الحساب بسيار شبيه است به خط مرحوم شيخ بهائي...»، با توجه به عبارت «منه قدس سره» در برخي از حواشي، به نظر مي رسد اين نسخه به قلم مؤلف نيست؛ كاغذ: نخودي، 39گ، 9 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 5-28]
آغاز: بجيم و ان الفت منه الاجسام و هو اما مطلق فصيح او مضاف الي ما يفرض واحد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: سيد سعيد طباطبايي، 1332؛ كاغذ: حنايي، جلد: تيماج عنابي، 16 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 5-88]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 11؛ مجدول زرين [نشريه: 7-236]
خط: نستعليق، كا: محمد صالح بن علی طالقانی، تا: قرن 11؛ محشي؛ قطع: ربعي [نشريه: 7-266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ تملک: شيخ حرعاملي؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ جلد: تيماج عنابي، 27گ (45-72)، 15 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-1330]
آغاز: شي وهو عدد الجماعة... المسئله الاولي عدد يعدل اموالاً؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ افتادگي: آغاز؛ 6گ (1-6)، 14 سطر، اندازه: 13×18 سم [اوراق عتيق: 1-83]
خط: نسخ، كا: هاشم بن كرم الله جزائري، تا: قرن 11؛ محشي با نشان «منه»، «5»، 56ص (1-56) [ف: 11-679]
آغاز: برابر؛ انجام: الفصل الرابع: في الضرب... اما الاول فهذا الشكل متكفل به...
افتادگي بسيار دارد و تا بخشي از فصل چهارم از باب اول، به پايان رسيده؛ خط: نسخ، كا: [ملا] نقد علي بن محمد [آقايي] زوراقي (ظاهراً)، تا: اوايل قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي؛ كاغذ: فرنگي، 3گ (83-85)، 15-16 سطر، اندازه: 8×13 سم [ف: 40-626]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1100ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1384؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 30گ، 15 سطر، اندازه: 18/5×22 سم [اهدائي رهبر: 9-145]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 يا 12؛ 25گ (1-25)، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-95]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ اهدايی: رهبري، بهمن 1384؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج فرنگي، 18گ، اندازه: 19×22/5 سم [اهدائي رهبر: 9-145]
آغاز: الصواب في يوم الحساب يقول ان علم الحساب؛ انجام: و انا اوردت في هذه الرسالة سبعة منها علي سبيل الانموذج...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: تيماج، 75گ، 8 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [اهدائي رهبر: 9-146]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرساله الشريفه الحسابيه... بمحمد و آله الاخبار
خط: نسخ، كا: ابراهيم بن محمد صادق نوري، تا: قرن 12 [رايانه]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12 [رايانه]
اين نسخه ديباجه و خطب هاي كوتاه دارد و نام شاه طهماسب يا حمزه ميرزا و غيرهما در آن نيامده؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي بي نشان و با نشان: احمد مرعشي ابن مائي، ابن جلي، حلي، عبدالرحمان محمد طرسوسي، اسحاق زنجاني، صدرالشريعه، محمد طاشجي زاده، عصام و حاشيه هايي منقول از قوشچي، اختري (لغت تركي)؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قرمز، 31ص (2-32)، 17 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 10-1825]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: و حنايي، جلد: مقوا با روكش پارچه خاكستري، 17 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 18-119]
آغاز: اخذ ميزان المجتمع؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ واقف: حاج حسين نمايي مقدم، مهر 1367؛ كاغذ: حنايي، جلد: مقوا، 41گ، اندازه: 10/1×17/3 سم [ف: 18-60]
آغاز: برابر؛ انجام: و انا اوردت في هذه الرسالة سبعة منها علي سبيل الانموذج... جذر 3 اقر لزيد عشرة الاجذر ما لعمروي
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوا مشکي، 35گ، 13 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 3-1740]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 60گ، 9 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ]
آغاز: و اعلم ان التضعيف في الحقيقة جمع المثلين الا انک لاتحتاج الي رسم المثل بل تجمع کل مرتبة الي مثلها... الفصل الثاني في التنصيف مبتدأ من اليسار؛ انجام: الباب العاشر في مسائل متفرقه بطرق مختلفه... فالاشياء تعدل اثنين وسبعين و هي الاولي من المفردات و خارج
اوائل باب اول تا ابتداي باب دهم؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 24گ، 13 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 3-1740]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي؛ 22گ، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 2-838]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قهوه اي، 18گ (1پ-18ر)، 15 سطر (7×14/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ درشت، بي كا، تا: قرن 12؛ مجدول، محشي با نشان «منه رحمه لله، ح، شرح، ملا زاده، شرح مفتاح، ص ر، ابو علي عفي عنه»؛ كاغذ: اصفهاني نخودي، جلد: تيماج مشكي، 47گ (12پ-58پ)، 11 سطر (6/5×12)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 17-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج سرخ، 21گ، 17 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 2-838]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق عثماني، كا: حاجي بن علي بن علي بن محمد، تا: قرن 12، جا: كوه؛ مهر: «صراط عل حق نمسکه» (بيضی)؛ محشي با امضاي «چلبي»، «عبدالدين حيدر»، «احمد بن بکر»، مولانا واقف»، «محمد بن زين الدين»، «عمر بن احمد»، «جبرئيل» و...، اشکال و جداول سياه و شنگرف؛ جلد: تيماج سياه، 32گ، 11 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-839]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ واقف: حاج سيد محمد شوشتري، 1309ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: پارچه اي، 22گ، 15 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 12/5×16/8 سم [ف: 8-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ واقف: حاج سيد محمد شوشتري، 1309ق؛ كاغذ: حنايي، جلد: پارچه اي، 34گ، اندازه: 12/4×18/6 سم [ف: 8-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي؛ واقف: سيد سعيد طباطبايي، 1332؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشن قهوه اي، 85گ، 7 سطر، اندازه: 8×12 سم [ف: 5-209]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي، قطع: ربعي [نشريه: 7-149]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ اندازه: 14/5×20/5 سم [نسخه پژوهي: 3-106]
خط: نستعليق ترك، كا: ابوبكر بن محرم بسنوي در نيسي، تا: قرن 12، جا: قسطنطنيه؛ در نسخه نامش «البهائية» آمده؛ کاغذ: استانبولي، جلد: تيماج قهوه اي، 19گ (62پ-80پ)، 17 سطر (9×12/5) [ف: 17-275]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: قرن 12؛ محشي؛ 39گ، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 3-35]
خط: نسخ، كا: محمد مؤمن، تا: قرن 12؛ محشي؛ تملك: ابن حاجي ميرزا محمد؛ تاريخ وقف: 1377؛ جلد: مقوايي، 63گ، 9 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1-77]
آغاز: موضوع الحساب و تقسيمه و مراتبه...
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 85گ، 20 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 4/5×19 سم [ف: 3-1017]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ جلد: تيماج قهوه اي، 8گ (417پ-424ر)، اندازه: 18/5×30 سم [ف: 18-212]
خط: نسخ درشت، كا: هاشم بن كرم الله جزائري، تا: قرن 12؛ محشي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج سرخ، 56گ (1-56)، 9 سطر (5×11) [ف: 11-16]
آغاز: اقل من عشرة ترسم؛ انجام: متعادلة تخمينة...
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 36ص (1-36)، 11 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالعظيم بن سيد علي موسوي، تا: 1102ق؛ با اشكال و دواير هندسي؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 10-167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1102ق؛ محشي به امضاي «ع ب» و «سمع» مي باشد؛ تملك: جعفر قلي بن عباسقلي ملقب به مصباح الدوله به تاريخ 1317 با مهر «مصباح الدوله» (بيضی)؛ جلد: تيماج قهوه اي، 21گ، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-541]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: امين بن ابراهيم قزويني، تا: 21شعبان 1104ق؛ محشي؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج عنابي، 85گ، 7 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 18-58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: جمادي الثاني 1104ق؛ با اشکال و جداول؛ جلد: تيماج زرشکي، 29گ، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 2-837]
بي كا، تا: 1106ق [نشريه: 7-795]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد صادق بن شاهي مازندراني، تا: 7ذيقعده 1108ق، جا: مدرسه خديجه بيگم؛ مصحح، محشي از جمله حاشیه «منه رحمه الله»، در اول نسخه مطلبي رياضي از سيد محمد حسيني؛ جلد: تيماج قهوه اي، 30گ، 16-17 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 3-1736]
خط: نستعليق، كا: عماد بن مير حيدر حسني، تا: شنبه از دهه اول ربيع الاول 1110ق، جا: اصفهان مدرسه باب القصر؛ مصحح، محشي؛ جلد: مقوايي، 49گ (2پ-50ر)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 1-67]
كا: محمد ابراهيم بن محمد مومن، تا: 1111ق؛ قطع: رقعي [ف: 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: ابوالحسن حسيني، تا: 1111ق [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ من تمنيقه المفتاق الي رحمه ربه ضياء الدين ادريس... اثني عشرو مائه بعد الا الف في اصفهان
خط: نسخ، كا: ضياء الدين ادريس، تا: 1112ق، جا: اصفهان [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالله قائني، تا: رجب 1112ق؛ مصحح، محشي، مجدول؛ 21گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 2-838]
خط: نستعليق، كا: ايوب بن حاجي قربان شماخي، تا: چهارشنبه ربيع الثاني 1112ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، 23گ (1ر-23پ)، 11 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 4-383]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1114ق؛ مصحح، محشي با لفظ «منه» و از ديگران؛ 19گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-1735]
خط: نستعليق، كا: فضل الله بن رحمت الله بجستاني، تا: محرم 1115ق؛ مجدول؛ جلد: تيماج قرمز، 16گ (49پ-64ر)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 1-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد رضا، تا: 27رجب 1115ق؛ محشي؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوايي، 57گ، 10 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 12/7×19/5 سم [ف: 8-149]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1115ق؛ كاغذ فرنگي؛ جلد: تيماج مشكي، 35گ، 14 سطر (4/5×12)، اندازه: 10×19 سم [ف: 1-266]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 505/2
همان نسخه بالا [نشريه: 5-74]
آغاز: هي زبدة رسائل المتأخرين و سميتها خلاصة الحساب ورتبتها علي مقدمة عشرة ابواب مقدمة الحساب علم يستعلم منه استخراج و المجهولات؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي بن محمد رضا، تا: 1115ق؛ افتادگي: آغاز؛ [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن حسين تنكابني، تا: 1116ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1116ق [الفبائي: - 237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد شفيع قزويني، تا: 1116ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 28گ، 14 سطر (8×13)، اندازه: 14×20 سم [ف: 10-427]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: محرم 1118ق؛ محشي از مؤلف؛ واقف: سيد محمد باقر سبزواري؛ كاغذ: شكري، جلد: ميشن، 27گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 18-59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: غياث الله بن شمس الدين، تا: محرم 1119ق؛ مهر: «شعاع...» (بيضی)؛ جلد: تيماج مشکي، 30گ، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 2-838]
خط: نسخ، كا: محمد محسن بن باقر گنجوي، تا: 12ذيحجه 1119ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: ميشن قهوه اي، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-360]
خط: نسخ نزديك به ثلث، كا: حسين بن شمس الدين، تا: 1120ق، جا: بايزيد مدرسه ابراهيم بيك؛ محشي با نشان هاي «ع ع ع»، «شرح شرح»، «منه منه»، «عثمان»، «م ق م ق»، «شرح شمسيه للنظام الاعرج»، «محمد زين محي الدين»، «م ص م ص» «م ص مصفي چروني»، «حسين»، «ح م ح م»، «چلبي چلبي»، «تلخيص المفتاح»، «مصطفي مصطفي»، «عبدالرحمان عبدالرحمان»، «افاضل افاضل»، «ن ن»، «مفتاح الحساب جمشيد الكاشاني»، «قف قف»، «تقریر»، «م ل ل»، «سيفي سيفي»، «ق ق ق»، «ع ب ع ب»، «من كتاب المساحة»، پس از نشان حاشيه در بسيار جاها نام كاتب حسين بن شمس الدين الشبلري با تاريخ و تعيين روز هفته نهاده شده است، با تعيين ساعت چون وقت العصر يا اذان صبح يا نصف الليل در قصبه بايزيد در مدرسه ابراهيم بيگي؛ كاغذ: ترمه، نخودي، جلد: مقوايي، رويه تيماج قهوه اي، 48گ (79-126ر) [ف: 11-598]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: مصطفي بن حاجي علي، تا: 1120ق، جا: قيصريه؛ اهدايی: رهبري، كاغذ: شكري فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 18گ، 21 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 18-59]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بي كا، تا: پنج شنبه محرم 1120ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 36ص (78-113)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حاجي محمد بن محمد علي مازندراني، تا: 11ذيحجه 1121ق؛ واقف: حسن بن علي نواب نوري، 1318؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 11×15 سم [ف: - 209]
خط: نسخ، كا: علي رضا بن عبد الله هزار جريبي، تا: 1121ق؛ قطع: بياض رقعي [رشت و همدان: ف: - 1551]
خط: نسخ، كا: احمد بن محمد مهدي شريف خاتون آبادي، تا: چهارشنبه 10ذيقعده 1122ق؛ 41گ (89-129)، 12 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: - 31]
آغاز: ان علم الحساب لايخفي علو شأنه و سمو مكانه و رشاقة مسائله و وثاقة دلايله
خط: نسخ، كا: محمد كاظم بن ميرزا محمدبن كمال الدين حسيني مازندراني، تا: چهارشنبه 29رمضان 1123ق، جا: اصفهان مدرسه باقريه در محلة باب القصر؛ افتادگي: آغاز؛ 26گ، مختلف السطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-1739]
خلاصة الحساب و شناخت اسطرلاب و نجوم؛ بي كا، تا: 1123ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ 109گ، اندازه: 8×14/9 سم [رایانه]
خط: نسخ، بي كا، تا: ذيقعده 1123ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: رويه ميشن سياه، 20گ (19پ-38پ)، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 6-384]
آغاز و انجام: برابر
كا: علي بن مصطفي، تا: 1124ق، جا: ارز روم؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 50ص (1-50)، 17 و 28 سطر (6×13)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 7-161]
خط: نسخ، كا: محمد اكرم آصفي، تا: 1124ق، براي فرزندش محمد آقا ابوالعرب؛ جلد: تيماج مشكي، 40گ (164پ-203پ)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-382]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1126ق؛ در ديباچه اين نسخه، نام سلطان حمزه ميرزا ياد شده، محشي به نقل از شرح خلخالي، جواد،
حسين و از مؤلف و بيش تر حاشيه هايي منقول از شرح خلخالي؛ تملك: محمد رضا اصفهاني پسر محمد مهدي قهپايي؛ مهر: آقا علي مدرس؛ كاغذ: اصفهاني شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 172ص (173-2)، 7-15 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 19-150]
خط: نستعليق، كا: عبدالله بن مصطفي بن داود بن محمود، تا: نيمه شوال 1128ق؛ مصحح، محشي؛ تملك: علي بن احمد؛ جلد: تيماج قرمز، 32گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 1-654]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مهدي بن صدرالدين، تا: ربيع الاول 1129ق؛ جلد: مقوايي با روکش کاغذي، 48گ، 10-18 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-1737]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد شريف بن مير عبدالله حسيني استرآبادي، تا: دوشنبه 29ربيع الثاني 1130ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 45گ، 10 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [اوراق عتيق: 1-138]
خط: نسخ، كا: عبدالعلي بن حسين تبريزي، تا: 1130ق؛ كاغذ: اصفهاني، 110ص، 11 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 19-6]
خط: نسخ، كا: محمد تقي بن محمد علي حسيني، تا: سه شنبه 9جمادي الثاني 1130ق؛ 35گ، 11 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 2-564]
خط: نستعليق، كا: حكيم باشي، تا: 1132ق، جا: مازندران مدرسه روحيه [نشريه: 7-239]
خط: نسخ، كا: محمد علي بن نوري، تا: 1137ق؛ محشي با نشان «منه ره، چلبي، عبدالرحمن»؛ كاغذ: فرنگي، 24گ (56پ-79ر)، 12 سطر (8×12/5)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد طاهر، تا: غره ذيقعده 1138ق؛ محشي از «جواد» و «منه» و «احمد»؛ جلد: تيماج مشکي، 32گ، 14 سطر، اندازه: 14×16 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: ربيع الثاني 1141ق؛ كاغذ: ايراني، جلد: تيماج زرد، 75ص (82-156)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 2-157]
كا: ميرمعصوم گرمرودي، تا: 1152ق [ميراث اسلامي: 5-598]
خط: نستعليق، كا: محمد نصير بن عبدالله الطبيب، تا: 1156ق؛ 133گ، 5 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 1-106]
خط: نسخ، كا: حافظ عثمان (بن حاج عمر) آمدي، تا: 1163ق؛ جلد: مقوايي، 21گ (61 پ-81پ) [ف: 21-93]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: كتابخانه واتيكان، ش 1032؛ خط: تعليق، كا: مصطفي بن حاج اسحاق بن حاج احمد، تا: 24ربيع الاول 1169ق؛ محشي؛ 11گ [عكسي ف: 2-455]
كا: عطاء الله بن محمد زكي اصفهاني، تا: 1173ق؛ مزيت اين نسخه بر ديگر نسخ خلاصه الحساب اين است كه عطاء الله پسر محمد زكي طبري كاتب اين نسخه و ديگر رساله هاي موجود در اين دفتر را بر پشت نخستين برگ دفتر نو چند سطري از ديباچه را كه وي در برخي از نسخ خلاصة الحساب ديده (و در بيش تر نسخه چاپي نيز هست اما در 1170 نوشته نسخه حاضر ديده نمي شود) عيناً نقل كرده است. اين سطور كه متعلق به پايان ديباچه خلاصه است حاكي از آن است كه كتاب را به نام سلطان حمزه بهادرخان (فرزند شاه محمد خدابنده و برادر شاه عباس صفوي) ساخته و به او اهدا كرده است. ديباچه برخي از نسخ خلاصه به نام شاه عباس و برخي ديگر به نام سلطان حسن برادر ديگر شاه عباس است، هم چنان كه برخي از نسخه ها نيز (مانند نسخه حاضر) به نام كسي نيست. قسمتي از نوشته شيخ بهائي كه كاتب دفتر حاضر در پشت برگ اول نسخه حاضر از نسخه ديگر نقل كرده اين است: «و هی زبدة المتأخرين و جعلتها تحفة لحضره هي كعبة المحتاج ان لم يكن كعبة الحاج و مشعر الكرام ان لم يكن مشعر الحرام، ثمرة شجرة السلطنه القاهره... ابن السلطان ابي الغالب سلطان حمزه بهادرخان... فاني لما اكتحلت بطلعته الزهراء فكرت في شيء يليق مني ان يهدي اليه او يتأهل لان يعرض عليه فم ارشيئا يليق مني اهدائه الي خدام ذالك الباب الا ما يناسب الحال...»؛ محشي به نقل از شرح شمس الدين علي خلخالي، و جواد و حاشيه هايي به فارسي از عطاء الله؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج مشكي، 64ص (1-64)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 10-887]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالحسن، تا: 15ذيقعده 1180ق؛ محشي؛ جلد: تيماج زيتوني، 16گ، 18 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 3-1736]
آغاز: برابر؛ انجام: لئلاتکون معلقا کالدرر في اعناق الکلاب فان
کثيرا من مطالبها حرير بالصيانة والکتمان حقيق بالاستتار عن اکثر اهل الزمان
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1184ق؛ جلد: مقوا، 32گ، 9 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 2-838]
خط: نسخ، كا: محمد علي بن ميرزا علي دشتستاني، تا: 1184ق [ف: - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن عبدالكريم، تا: شوال 1185ق؛ مهر: «عبده محمد علي»؛ اهدايی: سيد موسي ابراهيمي ابهري قزويني؛ 26گ، 9 سطر، اندازه: 11/5×26 سم [ف: 2-408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي بن محمد طاهر، تا: 1محرم 1183ق تا چهارشنبه 7صفر 1188ق، جا: اصفهان؛ با سرلوح مزدوج مرصع، مجدول، مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 39گ (4پ-42پ)، 13 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12×20 سم [ف: 20-76]
خط: نسخ، كا: احمد النسابة ابن محمد هادي، تا: 1189ق؛ قطع: بياض رقعي [رشت و همدان: ف: - 1323]
آغاز و انجام: برابر
كا: ابراهيم، تا: 1189ق؛ جلد: تيماج يشمي، 61ص (1-61)، اندازه: 10×15 سم [ف: 10-133]
آغاز: افناء هر دو مخرج مي نمايد (كذا)؛ انجام: تا كس نكند شروع واقف... قد تم بالخير
گويا ترجمه اي از آن است؛ خط: نستعليق تحريري، كا: عليقلي، تا: 20ربيع الثاني 1189ق؛ واقف: حاج وزير وظايف، 1309ش؛ كاغذ: نخودي اصفهاني، جلد: تيماج، 55گ، 9 سطر (5×10/5)، اندازه: 10/5×16/8 سم [ف: 8-148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: غره ربيع الاول 1198ق؛ 47گ، 11 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 3-1735]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن ابراهيم جربلادي (كذ)، تا: 1199ق؛ ضميمه: 4 صفحه در قاعده ضرب و يك صفحه قنوت نماز صبح و اشعار پارسي عرفاني و شرح شواهد سيوطي اثر خامه نظام الدين احمد؛ واقف: محمود شهابي، آبان 1366؛ كاغذ: نخودي، 78گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 18-59]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 38گ (1-38)، 11 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1738]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي با نشان «منه»؛ 20گ، 20-21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 3-1735]
آغاز: برابر انجام: من شهر ربيع الاول و قد مضي من الهجر 1233 خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي؛ اهدايی: رهبري؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 52گ، 10 سطر، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 18-62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي؛ كاغذ: شكري فرنگي، 18گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 18-62]
آغاز و انجام: برابر؛ ... فصاحت و فهم وادبست
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي به حاشيه جواد؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج مشكي، 10 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 18-150]
آغاز: برابر؛ انجام: و قيمت نصيب هر خادمي يک هزار و صد و نود مثقال طلا باشد و قس علي هذا ساير الامثلة و الله اعلم بالصواب و هو اسرع الحسبين.
همراه با ترجمه است؛ خط: نستعليق، كا: عباس بن يحيي بن حمزه حسيني موسوي، تا: جمعه 22جمادي الثاني 1200ق؛ محشي با امضاي «منه رحمه الله» و «س» و «جواد» و غیره: جلد: تيماج، 81گ، 6 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: 3-1738]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج زيتوني، 34گ، 14-31 سطر، اندازه: 10×12 سم [ف: 3-1737]
آغاز: اذا وضعته فوق العلامة التي قبل العلامة الاخيرة و تحتها امکن ضربه في مرتبة مرتبة من التحتاني و نقصان الحاصل؛ انجام: قاعدة قد تسهل الضرب بان تضعف احدا المضروبين مرة فصاعدا و تنصف الاخر... و الاشهر الشبکة ترسم شکل ذا اربعة اضلاع.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: مقواي کرم، 23گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-1740]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد تقي تنكابني، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج
مشکي، 31گ، 13 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-1736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشکي، 33گ، 13 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 31گ، 16 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 2-838]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول زرين؛ كاغذ: فرنگي سبز، جلد: روغني، 87گ، 7 سطر، اندازه: 11/7×19/7 سم [ف: 1-203]
آغاز: برابر؛ انجام: ولي طريقة و هي ان تضرب نصف قطره الا قصر في مجموع قطره الاطول واحد اضلاعه يظهر برهانه کما ذکرنا في ذي الذئقين و اما المثمن من طرقه ان ننقص من مربع قطره...
خط: نستعليق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 36گ، 21 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 2-839]
آغاز: بالصواب في يوم الحساب يقول ان علم الحساب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فستقي، جلد: تيماج، 52گ، 10 سطر (7×13/7)، اندازه: 16×21 سم [ف: 8-148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 4-2045]
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: قرن 13؛ 15 سطر، قطع: ربعي [چهار كتابخانه مشهد- ف: - 295]
بي كا، تا: قرن 13، 38ص، ابعاد متن: 17×21 [نشریه: 6-630]
بي كا، تا: قرن 13 [ف: - 21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1200ق [الفبائي: - 237]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 34گ (97پ-130ر)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 2-335]
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ 29گ (1-29)، اندازه: 16×20 سم [ف: 3-100]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13 [ف: 3-44]
بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: كبود و سفيد فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 12گ (217پ-229پ)، 20 سطر (7/5×16)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 16-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي از مصنف و ديگران، ابياتي از خواجه نصير در قاعده ضرب و نيز ابياتي در حساب اعشار در حاشيه صفحه 4 و 5؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 5ص، 17 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 10-815]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: حاجي بابا قزويني، تا: قرن 13؛ محشي از: رضي الدين محمد، شفاي بو علي، گوهر مراد، حدائق الانوار فخر الدين رازي، بهائيه، قسطاس، جوامع الحساب خواجه طوسي، ملا حاجي بابا، جواد، شمسيه، قسطاس، المستقيم، كشكول، عيون الحساب ملا محمد باقر يزدي، ملا علي، نهاية الاحكام، آقا رضي، زين العابدين الموسوي الخانساري، شرح بهائيه (بيش تر حواشي از رضي الدين محمد است)؛ كاغذ: نباتي، جلد: تيماج قهوه اي، 12 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 19-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشي با نشان «12»؛ كاغذ: فرنگي، 16گ (81-96)، 22 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 38-651]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 86گ، 6 سطر، اندازه: 8×11 سم [ف: 2-386]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1200ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مهدي بن ملا جعفر قلي، تا: قرن 13 [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تسهيلا و اختصارا و هذه صورت... المضروبة خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13 [رايانه]
خط: نستعليق شكسته، بي كا، تا: قرن 13 [رايانه]
آغاز: 1 4 7 5 8 9 علي هذا العدد... الفصل السادس. في استخراج الجذر المضروب في نفسه يسمي جذراً في المحاسبات؛ انجام: مسئلة. قيل تشخص كم مضي من الليل فقال ثلث ما مضي
خط: نستعليق و شكسته، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با نشاني «منه»؛ 14گ (1ر-14پ)، 16 سطر (5/8×13)، اندازه: 12/5×18/5 سم [دانشگاه تهران: ف: 20-550]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشي، يادداشتي در استنساخ كتاب به سال 1256ق در دارالخلافه تهران، يادداشتي در شرح حال شيخ بهائي؛ جلد: مقوايي با روكش ابر و باد، 55گ (1پ-56ر)، 9 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 20-340]
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن رمضان علي لاريجاني، تا: قرن 13؛ محشي؛ كاغذ: برخي رنگين، جلد: تيماج قهوه اي، 29گ (2ر-31پ)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 20-259]
كا: زين العابدين گلپايگاني، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج قهوه اي، 15گ (274پ-288ر)، اندازه: 15×21/5 سم [کتابخانه های گلپايگان: ف: - 112]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ مهر: «حسين بن محمد الموسوي» (بیضی)؛ يادداشت هاي از «محمد علی» به سال 1316، یاداشتی از «عنايت الله بن حبيب الله موسوي» به سال 1297؛ جلد: مقوايي، 33گ (35پ-67ر)، اندازه: 13/5×21/5 سم [کتابخانه های گلپايگان: ف: - 53]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 15گ (9ر-23ر)، اندازه: 11×22 سم [ف: 4-382]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5034/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلم ها ف: 3-125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم حسيني فرزند ميرزا عزيز، تا: قرن 13، جا: تهران؛ محشي، با اشكال گوناگون هندسي؛ كاغذ: فرنگي، 8گ (169پ-176ر)، 33 سطر، اندازه: 15×27 سم [ف: 33-188]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ محشي از مؤلف و ديگران؛ مهر: «عبده الراجي عبد الرحمن» (بيضی)؛ جلد: مقوايي، 37گ، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-352]
آغاز: بسمله و به نستعين و نحمدك يا من لا يحيط بجميع نعمه عدد؛ انجام: حقيق بالاستتار عن اكثر اهل الزمان فاحفظ و وصيتي اليك و انه حفيظ عليك. تمت الرساله في يوم الجمعه من شر شوال المكرم من شهور الف و مائتان و ثلث و اربعين من الهجره النويه المصطفويه في مدرسه دارالشفاء طهران حرره موسي علي.
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: شوال 1243ق، جا: تهران مدرسه دارالشفا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج، قرمز، 61ص، 8 سطر (7/5×15)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 3-436]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ 38گ (72پ-110پ)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 2-32]
خط: نسخ، بي كا، تا: اوايل قرن 13؛ محشي؛ مهر تملك «الحسن بن محمد هادي»؛ اهدايی: محمد جواد علميه؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج ترياكي، 92گ، 6 سطر (5×9/5)، اندازه: 11×16 سم [ف: 3-962]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج ترياكي، 14 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-940]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج ترياكي، 62ص (19-80)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 5-1609]
قطعه اي از آغاز كتاب؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: تيماج مشكي، 20گ (39پ-59پ)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 22-74]
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: پسته اي و آبي، جلد: ميشن يشمي، 35گ (22پ-56پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 6-173]
آغاز: ... يقول ان علم الحساب لا يخفي علو شانه و سمو مكانه رشاقة مسائله؛ انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ محشي، داراي اشكال هندسي؛ كاغذ: فرنگي، شده، جلد: تيماج عسلي، 46گ (38-83)، 8 سطر (6×9)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 28-345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: اشرف علي حسيني، تا: چهارشنبه شعبان 1202ق، جا: كرمان؛ جلد: مقوا، 28گ، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ريز، بي كا، تا: 1206ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج
ترياكي، 88ص (96-184)، 7 سطر (6×9/5)، اندازه: 10/5×11/5 سم [ف: 10-73]
خط: نسخ و نستعليق، كا: علي بن ابراهيم بن علي چلبي بن حاج سيد احمد، تا: 1203-1207ق، در خدمت ملا عبدالله افندي مدرس؛ محشي؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فستقي و شكري، جلد: مقوا، 40گ (1-40)، 10-14 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 2-712]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1207ق؛ محشي؛ واقف: سيد سعيد طباطبايي، 1332؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 11 سطر، قطع: جيبي [ف: 5-174]
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه 8محرم 1207ق، جلد: تيماج قهوه اي (صحافي معاصر)، 31گ (17پ-47پ)، 14 سطر، اندازه: 11/3×16/8 سم [ف: 41-29]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر...، تا: 1208ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج اناري، 57گ (1پ-57پ)، اندازه: 10/5×17/3 [ف: 14-264]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1213ق؛ بدون خطبه اي كه در ساير نسخ هست [ف: - 105]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 7ربيع الثاني 1214ق؛ محشي و بيش تر آن ها به خط محمد مؤمن بن جلال الدين محمد كاشاني؛ جلد: روغني، 61گ، 10 سطر، اندازه: 16گ، 10 سطر، 16×11 سم [ف: 5-165]
خط: نسخ، كا: عبدالرضا بن علي رضا حسيني، تا: رجب 1214ق؛ 30گ (99پ-129پ)، اندازه: 15×21 سم [نسخه پژوهي: 3-69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مبتدي، بي كا، تا: 1215ق؛ مصحح، محشي؛ مهر: «یا جواد» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 40گ (30-70)، 10 سطر (8×14)، اندازه: 16×21 سم [رایانه]
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد سليماني، تا: 1جمادي الاول 1216ق؛ كاغذ: فرنگي، 17 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 205]
انجام: زدت نصف علي الالف حصل مالزيد الف و مائتان تم علي اليد العبد الاقل محمد صالح بن محمد حسين شيرازي في بيست و هفتم شهر ذالحجه سنه 1216
خط: نسخ، كا: محمد صالح ابن محمد حسين شيرازي، تا: ذيحجه 1216ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 39گ، 16 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 11×16 سم [ف: 1-344]
كا: محمد بن موسي سمناني، تا: شنبه 19ذيحجه 1217ق [دليل المخطوطات: 1-254]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نسخ مايل به نستعليق، كا: زين العابدين بن محمد بن عباس قايني، تا: شنبه 13رمضان 1217ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ افتادگي: آغاز؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نباتي فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 24گ، 15 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [اهدائي رهبر: 9-146]
خط: نسخ جلي، كا: علي بن محمد جهرمي، تا: جمعه 26رمضان 1217ق،؛ افتادگي: آغاز (برگ اول)؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا، 53گ، 10 سطر (8×15/5)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 776-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1217ق؛ واقف: حاج سيد محمد شوشتري، 1309ق؛ كاغذ: نخودي، جلد: پارچه اي، 32گ، 14 سطر (5/5×7/9)، اندازه: 10/9×15/2 سم [ف: 8-147]
آغاز: برابر انجام: بهردل ما آن مه سر فتنه شكست
خط: نسخ، كا: احمد حسيني موسوي، تا: 17شوال 1217ق؛ ضميمه: دو صفحه مسائل حسابي و رساله در معما اثر خامه شهاب بن نظام حقيري، محشي؛ واقف: حسين كي استوان؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: مقوا، 82گ، 9 سطر، اندازه: 9/2×14/6 سم [ف: 18-61]
آغاز: برابر؛ انجام: غير المعين او الخطاب... في سنه 1217
خط: نسخ، كا: مرتضي بن مير اسدالله، تا: 5رمضان 1217ق، جا: ميلان؛ ضميمه: حاشيه بر مختصر تلخيص اثر خامه نظام الدين عثمان خطائي؛ واقف: سيد محمد باقر سبزواري؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج زيتوني، 109گ، 16 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 18-61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: عبدالمجيد، تا: 1219ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: فرنگي، 41گ، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 18-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: پنج شنبه 5رمضان 1220ق؛
ركابه دار، بالاي همه صفحات نوشته شده: «1 م ع» (یعنی الله محمد علی)؛ مهر: «عبده محمدعلي بن نعمة الله» (بیضی)، «رب نجني بمحمد و علي» (مربع)؛ تملك: شيخ محمد معزي، محسن بن اسماعيل با مهر «يا محسن قد اتاك المسيء» (بیضی)، عاریت حيدر بن آقا شيخ محمدطاهر مورخ ذيحجه 1247؛ جلد: تيماج مشكي، 50گ (1پ-50ر)، 9 سطر (5/5×10)، اندازه: 11×14/5 سم [ف: 39-9]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1220ق؛ اندكي از پايان خاتمه را ندارد؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج قرمز، 83ص (66-148)، 13 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 19-239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمدقاسم بن محمد كاظم، تا: پنج شنبه اواخر رمضان 1221ق؛ جلد: مقوا، 11گ، 22 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف مخ: 2-838]
خط: نسخ، كا: اسدالله حسيني نخجواني، تا: 1221ق، جا: خراسان؛ مصحح، محشي از مؤلف يا محمود بن رستم همداني كه حاشيه پشت برگ سوم را در بروجرد به تاريخ 1267؟ نوشته؛ جلد: تيماج قرمز، 38گ (2پ-39ر)، اندازه: 12×17 سم [ف: 12-240]
خط: نسخ و نستعليق، كا: عبدالله، تا: جمعه جمادي الاول 1222ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 120گ (30پ-150ر)، 16 سطر (10×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: ربيع الاول 1222ق؛ واقف: عضدالملك، كاغذ: نخودي، جلد: پارچه اي، 10گ، 12 سطر (4×9)، اندازه: 10/5×14/9 سم [ف: 8-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمدكاظم بن حاج محمد صادق بن حاج محمد رضا بن حاج محمد صادق بن حاج محمد تقي، تا: 9رمضان 1222ق؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فستقي، جلد: تيماج قهوه اي، 12 سطر (6×19/5)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 3-1594]
خط: نستعليق، كا: مسيح نوري الوازي، تا: جمعه 15رجب 1222ق، جا: تهران مدرسه عبدالله خان؛ محشي به امضاي «منه» و «مسيح نوري»؛ فاقد جلد، 36گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-47]
خط: نسخ نازيبا، كا: اسحاق بن مرحوم...، تا: شعبان 1222ق؛ محشي؛ مهر: «عبدالغنی» (بیضی)؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج ترياكي، 73گ، 10 سطر، اندازه: 10/7×15/8 سم [ف: 41-254]
خط: نسخ، بي كا، تا: صفر 1223ق؛ 24گ (43پ-67پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: - 126]
خط: نستعليق، كا: محمد علي شريف بن محمد افضل، تا: پنج شنبه از دهه اول جمادي الثاني 1223ق؛ جلد: تيماج مشكي، 26گ (44پ-70پ)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 20-141]
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: 1223ق؛ در پايان شعرهاي آذر بيگدلي و محتشم و صهباي قمي در 3برگ؛ اندازه: 12/5×18 سم [رشت و همدان: ف: - 1117]
خط: مختلف، بي كا، تا: دهه دوم جمادي الثاني 1223ق، جا: كربلا؛ جلد: تيماج مشکي، اندازه: 15×21 سم [ف: - 189]
خط: نستعليق، كا: محمد كاظم بن آقا محمد، تا: 1225ق؛ قطع: جيبي [چهار كتابخانه مشهد- ف: - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بي كا، تا: 1226ق؛ محشي با نشان «منه» از مؤلف، علي نقي، جواد و تعداد زيادي با نشان «م د»؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قهوه اي، 24گ (4پ-28)، 18 سطر (7×14)، اندازه: 14×20 سم [رايانه]
آغاز: و اعلم ان التضعيف في الحقيقة جمع المثلين الا انک لاتحتاج الي رسم المثل بل تجمع کل مرتبة الي مثلها... الفصل الثاني في التنصيف مبتدأ من اليسار؛ انجام: الباب العاشر في مسائل متفرقه بطرق مختلفه... فالاشياء تعدل اثنين و سبعين و هي الاولي من المفردات و خارج
خط: نستعليق، كا: محمد رضا بن استاد باقر صفار خونساري، تا: 1226ق؛ جلد: تيماج قرمز، 47گ (82پ-128ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 12-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 25جمادي الثاني 1227ق؛ 21گ (1پ-21ر)، 17 سطر [ف: - 280]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: فضل الله حسيني سبزواري، تا: دوشنبه 14رمضان 1227ق؛ 23گ (55-77)، 16 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1738]
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد باقر بن قربانعلي مازندراني، تا: 1228ق؛ در ديباچه اين نسخه نام سلطان حمزه مير زياد شده و برگ نخستين رساله افتاده است، محشي به نقل از شرح جواد و دیگر شروح خلاصه و نيز حاشيه هايي با نشان «ب ق د»؛ جلد: تيماج مشكي، 43ص (2-44)، 17 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 19-359]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد باقر، تا: 1229ق [الفبائي: - 237]
آغاز: و الاثبات و رسم الجلال و هو تطويل بغير طايل و هذه صورتها و اعلم ان ميزان العدد ما يبقي منه بعد اسقاطه
از «الفصل الثاني في التصنيف» تا آخر كتاب؛ خط: نسخ، كا: عبدالصمد بن ملا محمد قلي، تا: 1229ق؛ افتادگي: آغاز؛ 28گ (66-38)، 17 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 3-1739]
آغاز: مخصوصة و موضوعة العدد الي صل في المادة كما قيل و من ثم عدد الحساب م الرياضي و فيه كلام؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1229ق؛ افتادگي: آغاز [رايانه]
كا: عبدالرحيم بن عزيز دونايي، تا: 1229ق؛ محشي؛ جلد: تيماج سياه، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-297]
خط: نسخ، كا: محمد جواد پسر محمد حسين نائيني، تا: ذيحجه 1230ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج نرم، 26گ (32-58)، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-944]
خط: نسخ، بي كا، تا: 1230ق [رايانه]
كا: حسن بن محمد موسوي طارمي، تا: 1230ق [رشت و همدان: ف: - 1696]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: دوشنبه 24ربيع الثاني 1230ق؛ محشي؛ نسخه متعلق به كتابخانه «تقوی» بوده؛ كاغذ: ترمه اصفهاني، 35گ، 17 سطر (5/4×12)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 14-248]
خط: نستعليق، كا: محمد حسن بن محمد صادق نوري، تا: 1231ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 15 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مهدي، تا: شنبه ربيع الاول 1231ق، جا: خبوشان؛ محشي؛ كاغذ: شكري و فستقي فرنگي، 15 سطر، اندازه: 14/5×20/8 سم [ف: 18-143]
خط: نسخ، كا: محمد علي بن مرتضي طباطبايي اردستاني، تا: 1231ق [ميراث اسلامي: 5-611]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: يك شنبه 12ربيع الاول 1231ق، جا: كرمانشاه؛ افتادگي: انجام؛ 37گ (57پ-94پ)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: - 89]
بي كا، تا: 1232ق [ف: - 314]
خط: نستعليق، كا: ابو القاسم بن رمضانعلي لاريجاني، تا: 1233ق؛ محشي از مؤلف و ديگران؛ جلد: تيماج مشكي، 18گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1234ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه»، 12، ش، خلخالي، محمد اشرف»؛ كاغذ: فرنگي، 63گ (1-63)، 9 سطر، اندازه: 5×9 سم [ف: 31-365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مهدي بن حبيب الله آشتياني، تا: جمادي الثاني 1234ق، جا: تهران مدرسه دارالشفاء؛ جلد: گالينگور سبز، 20گ، 17 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 2-837]
آغاز: علم الحساب لا يخفي علو شأنه و سمو مكانه؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 7رجب 1234ق، جا: كرمانشاه؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: چرمي نرم، 61گ، 7 سطر، اندازه 14/5×18/5 سم [ف: 1-467]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: رمضان 1235ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 28گ، 16 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2-837]
خط: نستعليق، كا: محمد شريف بن حيدر نوري يوشي، تا: 1235ق؛ با اشكال هندسي؛ جلد: تيماج سياه، اندازه: 15×21 سم [ف: - 223]
خط: نستعليق شكسته، كا: محسن بن احمد فومني، تا: 3جمادي الثاني 1235ق؛ 28گ (158-186)، اندازه: 10×15 سم [نسخه
پژوهي: 3-154]
خط: نسخ، كا: شمس الدين محمد بن عبدالرزاق حسيني، تا: 1236ق، كاغذ الوان؛ جلد: تيماج مشكي، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2-16]
انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي ابن محمد رضا شيرازي، تا: ذيحجه 1236ق، جا: شيراز؛ محشي، با اشكال هندسي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 29گ، 19 سطر (7/5×13)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 2-245]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرساله الحسابيه علي يد ملا عباس... باب الجامع.
خط: نسخ، كا: ملاعباس، تا: 1236ق [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: علي اكبر بن مرحوم سميع الدين اردبيلي، تا: 1236ق؛كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 34گ، 10 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 7-231]
317 . همدان؛ دانشگاه بوعلي؛ شماره نسخه: 310
خط: نسخ، كا: محمد حسن بن علي نقي شيرازي، تا: جمعه 19ذيحجه 1237ق؛ افتادگي: وسط؛ پس از كتاب «صحيفه» بهائي و ارجوزه قبله شهاب الدين نجدي و منازل قمر و فوائد ديگر افزوده شده؛ جلد: مقوايي، 39گ، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 167]
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن ميرزا احمد بن لطف علي، تا: 12شعبان 1237ق؛ مصحح، محشي به نقل از شرح فاضل جواد و برخي با عنوان «من الاستاد الميرزا لطفعلي سلمه الله»، انشائي از ميرزا لطف علي مجتهد تبريزي كتابت ربيع الثاني 1239ق، قصيده اي عربي از يحيي بن عتيق بن عبدالرحمن كرماني، يك دعا به خط كاتب در 4ربيع الثاني 1291ق، يادداشتي در شطرنج به خط علي بن لطف علي به سال 1261ق، تملكي به سال 1291ق، حرز امام رضا (علیه السلام) و جدولي در طول و عرض بلدان جزاير خالدات؛ مهر: كتابخانه «جعفر سلطان القرائي»؛ جلد: تيماج مشكي، 70گ، 9 سطر، اندازه: 9/5×18/5 سم [ف: 20-228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 28شوال 1237ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج سياه، 14ص (78-92)، 29 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 9-178]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1237ق؛ جلد: تيماج مشكي، 57ص (1-57)، قطع: پستي [ف: 2-115]
آغاز: برابر؛ انجام: و العافيه يا كريم يا رحيم
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1238ق [الفبائي: - 237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن حاجي علي اصغر وزواني جوشقاني، تا: پنج شنبه 11جمادي الاول 1239ق؛ جلد: مقوايي، 17گ، 17 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 3-1736]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 9رجب 1239ق؛ به نام حمزه بهادرخان؛ محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 56گ، 11 سطر (5×10/5)، اندازه: 11×16 سم [ف: 4-382]
خط: نسخ پخته، كا: علاء الدين بن عبدالرحمان، تا: 15جمادي الثاني 1239ق، براي استادش محمد رشيد؛ 64گ (124پ-187پ) [ف: 3-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1241ق؛ مصحح، محشي با نشان «منه ره و 12»؛ كاغذ: فرنگي، 11گ (38-78)، 19-22 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 38-406]
آغاز: برابر؛ انجام: کان للمجتمع او الباقي جذر هذا و اعلم ايها الاخ العزيز الطالب لنفائس المطالب
خط: نسخ، كا: سليمان بن حسين عاملي، تا: 1243ق؛ جلد: تيماج سياه، 35گ، 11 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف مخ: 2-839]
خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن محمد حسين قزويني، تا: جمعه 1ربيع الاول 1244ق؛ محشي با نشان «منه، م، شمسيه، جواد»؛ داستاني از عبدالعزيز و اصل اعداد و مفتاح مربع مثلث و روايتي از پيغمبر درباره عدد و پراكنده هاي ديگر؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سرخ، 67گ، 8 سطر (7×12)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: - 548]
خط: نسخ، كا: محمد علي حسيني، تا: 1244ق؛ مصحح، محشي با نشان «فرج الله الحسيني»؛ مهر: «عبده محمد حسين بن احمد» (بيضی)؛ كاغذ: فرنگي الوان (آبي)، جلد: تيماج عنابي، 22گ (67پ-88پ)، 17 سطر، ابعاد متن: 7×14، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 16-415]
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: 1244ق؛ مجدول، داراي كمنداندازي، با اشكال هندسي، محشي با نشان هاي «منه رحمه الله، 12، حاشيه، شرح»؛ كاغذ: ترمه اصفهان، جلد: تيماج زرشكي، سرترنج با طرح كتيبه و اندرون آن با نوشته «عبدالكريم الموسوي،
1278»، 47گ، 9 سطر، ابعاد متن: 5×11/5، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 16-443]
خط: نسخ، كا: علي بن شيخعلي، تا: 1244ق؛ كاغذ: فرنگي، 25گ [نشريه: 7-752]
بي كا، تا: با تاريخ 1244ق؛ افتادگي: انجام [ف: - 25]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 23صفر 1244ق؛ تملك: فتح الله بن محمد رضا شريف حسيني خويي با مهر «عبده الراجي فتح الله» (بيضی)؛ مهر: «محمد تقي بن محمد باقر» (مربع)؛ جلد: تيماج مشكي، 79ص (83-166)، 14 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 217]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 947/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 3-167]
خط: نسخ، كا: محمد بن علي اكبر اهري، تا: دوشنبه 14ربيع الاول 1245ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 36گ (1پ-37ر)، ابعاد متن: 6×12، اندازه: 13×21 سم [ف: 15-4116]
خط: نسخ، كا: محمد هاشم بن علي اكبر كرماني، تا: جمعه 5صفر 1245ق؛ محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 19گ (6پ-25ر)، 16 سطر، اندازه: 11×21/5 سم [ف: 20-182]
خط: نسخ، كا: عبدالغفور بن علي بك، تا: 5محرم 1245ق؛ محشي؛ كاغذ: سفيد، جلد: تيماج سرخ، 42 (79-120)، 16 سطر (7×14)، اندازه: 15×21 سم [سنا: ف: 1-267]
خط: نسخ، كا: محمدهاشم بن عبدالكريم حسيني تويسركاني، تا: 1شعبان 1245ق، جا: تهران؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج سبز، 12 سطر (5×15)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16-117]
خط: نستعليق، كا: اسماعيل قاصر بن ملاسليم مهاجر بلده لنكران و متخلص به قاصر، تا: 1246ق؛ جلد: تيماج سبز، 19گ (29پ-48ر)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 20-234]
انجام: تمت الرساله... فيالشهر الخامس من السنة التاسعة من العشرالثالث بعد الالف... تم تحريرها في ثلث الثالث من شهرذيقعدة الحرم سنه 1248.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1248ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج قهوه اي، 33ص، 15 سطر (5×8/5)، اندازه: 10×15 سم [ف: 2-70]
خط: نسخ، كا: عبدالله بن سيد علي قاري يزدي، تا: جمعه 9رمضان 1248ق؛ قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: - 1578]
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: شوال 1248ق؛ 68گ (24پ-81ر) [ف: 1-99]
كامل؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: شنبه 18رجب 1249ق؛ جلد: تيماج مشكي، 23گ (35پ-57ر)، 12 سطر (9×13/5)، اندازه: 17/5×21 سم [ف: 20-358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: حبيب الله بن محمد علي متخلص به قاآني، تا: 1249ق؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج عنابي، 45ص (277-322)، 15 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق شكسته خوش، بي كا، تا: 1250ق؛ محشي به نقل از تلخيص المفتاح، چلبي و با رمز منه؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 15گ (57پ-72)، 16 سطر (8×15)، اندازه: 15×20 سم [رایانه]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1250ق [نشريه: 7-243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 28ربيع الثاني 1250ق؛ جلد: مقواي آبي، 19گ، 16 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-1736]
آغاز و انجام: برابر
از اول تاآخر؛ خط: نسخ، كا: عبدالرحيم بن محمد كريم البغاري، تا: دوشنبه 5محرم 1251ق، جا: نهاوند سراي نصرالله خان قاجار؛ محشي به امضاء «منه ره» و ديگر حواشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 24گ، 14 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 3-1735]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي بن محمد صالح مدرس تبريزي، تا: 1252ق، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 68گ، 25 سطر (8×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 10-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1253ق؛ با اشكال هندسي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، پارچه اي، 31گ، 12 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 10-315]
آغاز: برابر
خط: نسخ زيبا، كا: ابوالقاسم بن محمد غريب تبريزي قراجه داغي، تا: جمادي الاول 1253ق، جا: تبريز مدرسه طالبيه؛ محشي؛ 24گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 1-249]
انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد صالح طباطبائي، تا: شعبان 1254ق؛ محشي، بعد از اين كتاب رساله اي در سه صفحه بدان ملحق شده كه شخصي به نام احمد بن زين العابدين علوي نام كتابي را (كه قرآن مجيد است) به شكل چيستان از خواننده خواسته است؛ 35ص، 14 سطر، اندازه: 5/5×10/5 سم [ف: 2-77]
آغاز: برابر؛ انجام: و وليه علي المرتضي و بحق آله و اولاده الطاهرين سنه 1254
خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد ابراهيم كاشاني، تا: 1254ق [رايانه]
انجام: برابر
خط: نستعليق متوسط، بي كا، تا: جمعه 18ذيقعده 1255ق؛ محشي، مجدول؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 22گ، 16 سطر (7×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: سيد حسن، تا: 1255ق؛ جلد: تيماج مشکي، 19گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-839]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ميرزا بابا بن ملا حسينعلي تويه درواري، تا: 19ذيحجه 1256ق؛ مصحح، محشي؛ 20گ، اندازه: 15×28 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف و كتاب به قرينه آغاز و انجام نسخه ذكر شد؛ بي كا، تا: 1256ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 20 سطر (9×14)، اندازه: 14/5×20 سم [عمومي ساري و تنكابن: ف: - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد بن حاجي زين العابدين، تا: 1256ق، اهداء به: آقا يوسف؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: ترمه لچكي ميشن قهوه اي، 50گ، 8 سطر (6/5×12)، اندازه: 14×22 سم [ف: 8-314]
خط: نستعليق، بي كا، تا: جمادي الاول 1256ق؛ 18گ (1پ-19پ)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1-131]
خط: نسخ، كا: حسن بن ملا جعفر خوئي، تا: 3ذيقعده 1257ق؛ محشي؛ 33گ (1پ-34پ)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 1-275]
خط: نستعليق، كا: محمد مهدي بن ملامحمد علي ارومجي، تا: ذيقعده 1257ق؛ محشي؛ جلد: چرم زرد، 30گ (1پ-31پ)، 11 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [مؤيد: 2-128]
خط: نستعليق تحريري، بي كا، تا: 1257ق؛ 24گ (1پ-24پ) [ف: 2-95]
خط: نسخ، كا: نظر طالقاني، تا: 5شعبان 1257ق؛ 10گ (78ر-87پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: - 72]
خط: نستعليق، كا: منجم شيرازي، تا: جمادي الثاني 1257ق، جا: كرمان؛ محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: فرنگي سفيد، جلد: تيماج مشكي، 13گ (46ر-58ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-383]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد مهدي بن محمد ارومجي، تا: 27ذيقعده 1257ق؛ افتادگي: آغاز؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: حنايي (شبيه كاغذهاي استانبولي)، جلد: تيماج قهوه اي، 31گ، 11 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائي رهبر: 9-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: يك شنبه 23جمادي الاول 1257ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، 11گ (299-309)، 24 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 38-473]
خط: نسخ، كا: اسدالله بن حسين ساكن بلدة خوي، تا: ذيحجه 1259ق، جا: ري؛ محشي از كاتب و به نقل از استادش با امضاي «من افادات استاد اعظم»؛ واقف: شهيد ميرزا ابراهيم دنبلي خوئي؛ جلد: تيماج مشكي، 24گ (44پ-68پ)، 12 سطر، اندازه: 7×15 سم [ميراث اسلامي: دفتر دهم- 778]
خط: نسخ خوش، بي كا، تا: جمادي الثاني 1259ق؛ 62گ (21پ-82ر) [ف: 3-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد رضا لاريجاني، تا: 1259ق [رايانه]
خط: نسخ، كا: محمد حسن بن ميرزا باقر بن علي عسكر جيلاني، تا: 1259ق؛ 36گ (43-79)، اندازه: 12×22 سم [ف: 3-60]
خط: نسخ، كا: مهدي بن اسماعيل حسيني، تا: 1259ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 50گ (1پ-51پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 17-206]
خط: نستعليق، كا: محمد صادق بن ابوالقاسم خونساري رضوي، تا: يك شنبه ذيقعده 1259ق؛ جلد: تيماج مشكي، 23گ (119پ-151ر)، اندازه: 15×11 سم [ف: 2-303]
خط: نسخ، كا: محمد رضا بن هاشم، تا: 1260ق؛ جلد: تيماج ترياكي، 30گ (1-31)، 14 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×16 سم [ف: 3-945]
آغاز: غاية المامول و نهاية المسئول.؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1260ق؛ افتادگي: آغاز؛ واقف: حاج سيد عبدالباقي آيت اللهي شيرازي، اسفند 1374؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: تيماج خرمايي، 45گ، 11 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 18-62]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1260ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 17 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: - 220]
خط: نستعليق، كا: محمد هاشم بن علي اصغر هروي، تا: 28شوال 1260ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 18گ، 7 سطر (4×9/5)، اندازه: 7/5×15 سم [ف: 1-433]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 532/4
همان نسخه بالا [نشريه: 5-80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1261ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشکي، 19گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1737]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: غلامعلي بن علي نقي، تا: 10رمضان 1261ق؛ افتادگي: آغاز؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي (شبيه كاغذهاي استانبولي)، جلد: تيماج قهوه اي، 76گ، 7 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [اهدائي رهبر: 9-146]
خط: نستعليق، كا: محسن بن ابراهيم حسيني تنكابني، تا: 1261ق، جا: اصفهان مدرسه ميرزا حسين؛ جلد: تيماج قهوه اي، 34گ (21پ-54ر)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 26-79]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1261ق، جا: اصفهان؛ جلد: تيماج، اندازه: 15×21 سم [ف: - 317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلي، كا: محمد حسن ابن ابوتراب، تا: يك شنبه 2ذيحجه 1262ق؛ محشي با نشان منه، جواد، ص؛ كاغذ: فرنگي شكري، 55گ (53پ-107پ)، 9 سطر (6×11/4)، اندازه: 14/5×21 سم [رایانه]
خط: نسخ، كا: محمد علي بن زين العابدين، تا: 1262ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 28گ (77پ-105ر)، 16 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 24-323]
خط: نسخ، بي كا، تا: چهارشنبه 3رجب 1262ق؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي سبز، جلد: تيماج مشكي، 39گ (4پ-42پ)، 12 سطر (5×11)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: - 350]
آغاز: ... الباب الثاني في حساب الکسور و فيه ثلث مقدمات و ستة فصول المقدمة الاولي کل عددين غير الواحد ان تساويا فمتماثلان و الافان افني اقلمها الاکثر فمتد اخلان و الا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمدرضا بن عبدالله آراني، تا: جمادي الاول 1263ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ جلد: گالينگور سرخ، 32گ، 10 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف مخ]
خط: نستعليق، كا: محمد علي آشتياني قمي، تا: 1263ق؛ قطع: جيبي [ميراث شهاب: س 9 ش 2-40]
آغاز: خلاصة كتب المتقدمين و انطوت منه علي قواعد شريفة هي زبدة رسائل المتأخرين
خط: نستعليق، كا: ميرزا حسن بن مؤمن پاشاكجوري، تا: 1263ق؛ افتادگي: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشكي، 35گ (1ر-35ر)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 19-311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، كا: ابن علي قلي، تا: 15رمضان 1264ق؛ محشي با نشان «شرح»، «منه رحمه الله»؛ كاغذ: نخودي فرنگي، 17گ، 21 سطر (6/5×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 11-104]
انجام: برابر
خط: نستعليق درشت خط، بي كا، تا: دوشنبه 5شوال 1264ق؛ محشي؛ كاغذ: قهوه اي كلفت، جلد: تيماج مشكي، 66گ، 7 سطر (6×11)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-94]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد ابراهيم تهراني، تا: سه شنبه
ذيقعده 1264ق؛ كاغذ: فرنگي، 16گ، 16-18 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 40-87]
خط: شكسته نستعليق خوش، كا: محمد گيلاني، تا: 1264ق؛ اندازه: 13×21 سم [رشت و همدان: ف: - 1117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 15ربيع الاول 1265ق؛ مصحح، محشي با امضاي «جواد»؛ مهر: «زنبي اميد شفاعت دارد اسمعيل» (مربع)؛ 50گ، 9 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-839]
خط: نسخ، كا: محمد باقر خراساني، تا: دوشنبه 21محرم 1265ق، جا: تهران؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، 81گ، 7 سطر (5×10)، اندازه: 12×18 سم [ف: 14-3807]
خط: نسخ تحريري، كا: محمد لاري، تا: جمعه 5شوال 1265ق، جا: شيراز مدرسه آقا بابا خان؛ 24گ (93پ-116ر) [ف: 1-99]
خط: نسخ، كا: علي اكبر شيرازي، تا: صفر 1265ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن سياه، 13 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: 1265ق؛ مصحح، محشي با نشان هاي «حاجی حسين، منه ره، غياث الدين، هاشم، ح ن و...»؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي، روكش تيماج قهوه اي، 66گ (1-66)، 11 سطر (4×7)، اندازه: 8×14 سم [رایانه]
خط: نستعليق، كا: ابن حاج بيگلر، تا: 4ذيقعده 1266ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: رويه ميشن يشمي، 36گ (52پ-87ر)، 12 سطر، اندازه: 11/7×18/4 سم [ف: 6-316]
خط: نستعليق، كا: مسيح بن عبدالعظيم قزويني، تا: 24رمضان 1266ق، جا: اصفهان مدرسه نيماورد؛ كاغذ: پسته اي و قورخانه اي، جلد: رويه ميشن سياه، 12 سطر، اندازه: 17/6×22/2 سم [ف: 6-361]
خط: نستعليق، كا: محمد تقي بن محمد رضا قزويني، تا: 27رمضان 1266ق؛ مصحح، محشي؛ 28گ (47پ-75ر)، 14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [محدث ارموي مخ: 2-655]
خط: نسخ، كا: محسن بن محمد شريف تبريزي، تا: شعبان 1266ق؛ مجدول؛ واقف: واعظ چرندابي، اسفند 1346؛ كاغذ: ترمه، 30گ، 12 سطر (8/7×13/7)، اندازه: 13/9×21/6 سم [ف: 8-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: يک شنبه 16ذيحجه 1267ق؛ مصحح، محشي به نقل از شروح؛ جلد: تيماج مشکي، 18گ، 18 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 3-1737]
آغاز: فمنطق والافاصم و المنطق ان ساوي اجزائه فتام اوزاد عنها فناقص اونقص عنها فزائد... الفصل الاول في الجمع؛ انجام: برابر
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 12محرم 1267ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشکي، 32گ، 11 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 3-1739]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: 1267ق؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي عطف پارچه اي، 28گ (47پ-74پ)، 13 سطر، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 15×22 سم [ف: 16-131]
خط: نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 13شوال 1267ق، جا: سلطان آباد؛ 6ص (177-182)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-77]
خط: نستعليق شكسته خوش، كا: محمد ابراهيم بن حاجي محمد تقي، تا: 29ذيقعده 1268ق؛ محشي؛ كاغذ: نباتي، جلد: تيماج مشكي، 32گ، 12 سطر (7/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بي كا، تا: 1268ق؛ كاغذ: سفيد، جلد: كاغذي ضخيم، 21گ (1ر-21پ)، 16 سطر (7×15/5)، اندازه: 11/5×21 سم [ف: - 46]
خط: نستعليق خوب، كا: حاج بابا بن محمد، تا: دوشنبه 14شعبان 1268ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 50گ، 11 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 4-230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: السيد جليل بن سعيد موسوي شاهاندشتي، تا: 1269ق، جا: تهران؛ جلد: چرم سياه، 35گ (5پ-39پ)، 14 سطر، اندازه: 15×26 سم [مؤید: 1-213]
آغاز: جم غفير من المعاملات عليه و هذه رسالة حوت الاهم من اصوله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، كا: سيد جليل بن سعيد موسوي شاهان دشتي، تا: 1269ق، جا: دارالخلافه تهران؛ افتادگي: آغاز؛ محشي از مؤلف با جمله دعايي «منه ره» و ديگران، مجدول، كمندكشي به سرخي؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي فرنگي، جلد: تيماج
مشكي، 35گ، 14 سطر، اندازه: 15×26 سم [اهدائی رهبر: 9-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق ممتاز، كا: محمد ابراهيم بن حاجي محمد تقي، تا: دوشنبه 29ربيع الاول 1269ق؛ محشي منقول از شروح خلاصة الحساب و نيز تعليقاتي از خود مؤلف با علامت «منه» و ملاشريف، و جز آن به سبك چليپا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 44گ، 11 سطر، اندازه: 16×21 سم [شورا: ف: 24/2-29]
خط: نسخ، كا: محمد بن محمد صادق الوندي، تا: 1270ق [ف: 119]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرسالة الشريفه آخر رجب المرجب للسنة التسعين و التسعماته [كذا في الاصل] ببلدة طهران.
خط: نستعليق، كا: محمد علي بن ميرزا باقر تفرشي، تا: 1270ق؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 15 سطر (8×14)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 3-21]
خط: نسخ خوب، كا: محمد هاشم تبريزي، تا: 1271ق [ف: 219]
آغاز: برابر انجام: قد اوردت في هذه الرسالة الوجيزة بل الجوهرة العزيزة من نفايس عرايس قوانين الحساب مالم يجتمع الي الان في رسالة و لاکتاب فاعرف قدرها... فان کثيرا من مطالبها حري بالصيانة و الکتمان
خط: نسخ، كا: نجف علي انجداني، تا: جمادي الاول 1271ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 34گ، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 2-837]
خط: نستعليق، بي كا، تا: 17رجب 1272ق؛ مانند چاپي است؛ محشي با نشان «منه»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 18گ (74ر-91ر)، 20 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 4-383]
خط: نستعليق، كا: ابراهيم بن ميرزا اسدالله بن ميرزا احمد اديب، تا: پنج شنبه 10ربيع الثاني 1272ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 30گ (23پ-52پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد اسماعيل بن ملا علي اكبر، تا: 12جمادي الثاني 1273ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12 سطر [ف: 1-375]
خط: نسخ، كا: ابوالفضل (فضل الله) زنجاني، تا: 1273ق؛ مصحح؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 124ص (11-134)، 15 سطر (8/5×14/5)؛ اندازه: 15×21 سم [ف: 14-224]
خط: نسخ، كا: محمد كريم بن حاجي محمد ابراهيم قمي، تا: دوشنبه 25ربيع الاول 1273ق، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 16 سطر (6×13)، اندازه: 11×16 سم [ف: 16-152]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمدحسين همداني، تا: 3شوال 1274ق، جا: سنندج؛ 22گ (1پ-22ر)، اندازه: 16×30 سم [ف: - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد جواد موسوي، تا: 15شعبان 1274ق، جا: قزوين مدرسه حاج ملا صالح؛ تملك: محمد جعفرموسوي در سال 1274؛ كاغذ: فرنگي، 25گ، 13 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 31-491]
خط: نستعليق، بي كا، تا: شنبه 16رجب 1275ق، كاغذ: ترمه، جلد: رويه ميشن قهوه اي، 14گ (1ر-41ر)، 12 سطر، اندازه: 13/7×21/4 سم [ف: 6-308]
خط: نسخ، كا: محمد حسين، تا: صفر 1275ق، كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج گلي، 11 سطر (5×9)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16-64]
كا: علي نقي بن محمد علي بسطامي، تا: با تاريخ 1276ق [ف: 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زيبا، كا: محمد حسيني، تا: 1276ق؛ با اشكال هندسي، مجدول؛ جلد: تيماج قهوه اي، 32گ (1پ-33ر)، 16 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1-54]
خط: نسخ، كا: محمد علي بن محمد حسن خوانساري امامي، تا: 1276 و 1277ق؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج شتري، 38ص (2-39)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 1-206]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1831/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5-292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد حسن بن ميرزا امين حكيم باشي افشار، تا: جمادي الثاني 1277ق؛ مهر: کاتب «محمد حسن 1275» (بيضی)؛ 25گ، 14 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 2-838]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق زيبا، بي كا، تا: شعبان 1277ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدين؛ جلد: تيماج قهوه اي، 53گ (5-58)، 9 سطر (4/5×10)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-1520]
كا: زين العابدين بن ابيطالب، تا: 1277ق [ميراث شهاب: س 8 ش 4-70]
خط: نستعليق، بي كا، تا: دهه سوم جمادي الاول 1279ق، جا: كرمانشاه؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، 19گ (2پ-21پ)، 12 سطر (7×13)، اندازه: 14×20 سم [ف: 13-3506]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: حسين قلي بن ابو علي بن كربلايي حسيني قلي پازواري مشهور به بابا، تا: ذيقعده 1279ق؛ از روي نسخه اي كه به خط محمد هادي بن شيخ بهاء الدين محمد معمار اصفهاني بوده؛ واقف: شهاب الدين مرعشي نجفي؛ 22گ، 13 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 1-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق خوش، بي كا، تا: 1279ق؛ مصحح، محشي با امضاي «منه، علامه، شرح و...»، با اشكال هندسي؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 31گ (1پ-32)، 13 سطر (6/2×13/5)، اندازه: 16/3×21 سم [رایانه]
بي كا، تا: 1280ق [نشريه: 13-358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، كا: محمد حسين بن اسدالله، تا: شنبه غره رجب 1281ق؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج مشکي، 11 سطر (4/5×9/5)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 3-1498]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: محرم 1283ق؛ مجدول محرر؛ جلد: تيماج مشکي، 24گ، 11 سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 3-1736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: شنبه آخر شوال 1283ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 39گ (188پ-226ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: غلامعلي بن محمد نصير لاهيجاني، تا: ذيقعده 1284ق؛ مهر: «عبده الراجي غلامعلي» (بيضی)؛ جلد: تيماج، 45گ، 16 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: - 79]
خط: نستعليق زيبا، كا: حسن بن مرحوم سيد مهدي طهراني، تا: سه شنبه صفر 1285ق، جا: مشهد رضوي؛ كاغذ: نخودي اصفهاني، جلد: مقوايي، رويه تيماج حنايي، 19گ (2-19پ)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 11-543]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق ريز، كا: علي محمد لواساني، تا: 28جمادي الثاني 1285ق؛ با كمند مشكي، مجدول، با سرلوح زرين؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 28گ، 12 سطر (6×13)، اندازه: 10×16 سم [ف: 13-178]
كا: آقا محمد طالقاني، تا: 1287ق، جا: سنندج؛ محشي به نقل از شرح شيخ جواد و از مؤلف؛ كاغذ: اصفهاني و فرنگي، جلد: تيماج مشكي، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 19-92]
خط: نستعليق، كا: رئيس الكتاب، تا: 1289ق؛ کاتب نسخه را در محرم 1293 به مخبرالدوله داده، مجدول، با سرلوح و تذهيب؛ تملك ابوالقاسم، آشتياني؛ [نشريه: 7-149]
بي كا، تا: 1289ق؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ 45گ، اندازه: 13/5×21/6 [رایانه]
خط: نسخ، كا: غلامحسين، تا: 1291ق؛ اندازه: 15×23 سم [رشت و همدان: ف: - 1599]
خط: نسخ، كا: ملا اصغر قاري دهدشتي بهبهاني، تا: ذيقعده 1294ق، هنگامي كه از عمر كاتب هفتاد و نه سال مي گذشته؛ محشي كه حاج حسن حسيني طبيب در قصبه بهبهان در حكومت نواب اشرف سلطان اويس ميرزا احتشام الدوله نوشته و شب پنج شنبه 21ذيحجه 1294 به پايان برده، كتاب را همين حاج حسن بن حسن بن محمد مجدالدين بن سيد علي خان حسني حسيني طبيب به دو فرزندش ميرزا سيد علي و ميرزا جواد درس داده است؛ جلد: تيماج قرمز، 66گ، 8 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 3-444]
خط: نسخ و نستعليق، كا: علي قلي بن همت علي سرابي، تا: 18ربيع الاول 1296ق، جا: اندرابه؛ جلد: مقوايي، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-75]
آغاز: في مساحة الاجسام اما الکرة فاضرب نصف قطرها في ثلث سطح ها؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعليق، كا: محمد علي حائري سنقري، تا: قرن 14؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج قهوه اي، 12گ، اندازه: 15×11 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد علي حائري سنقري، تا: قرن 14؛ جلد: تيماج قهوه اي، 23گ، 17 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف مخ]
انجام: بعضها في بعض و استثني الناقص من الزائد فمضروب عشرة اعداد...
خط: نسخ، بي كا، تا: احتمالاً از قرن 14؛ افتادگي: انجام؛ با اشكال هندسي؛ جلد: مقوايي، 14گ، 22 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: - 110]
آغاز: تضمنت منه فوائد لطيفة عي خلاصة كتب المتقدمة
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 14؛ افتادگي: آغاز؛ اهدايی: رهبري، مهر 1386؛ كاغذ: نخودي صنعتي، جلد: مقوا با روكش پارچه، 39گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [اهدائي رهبر: 9-147]
آغاز: كثير من العلوم اليه و الغطاف جم غفير من المعاملات
خط: نستعليق، كا: علي اصغر بن رجب علي يزدي، تا: شعبان 1300ق؛ افتادگي: آغاز؛ محشي؛ مهر: «مرتضي»، «مجد العلماء»، «علي اصغر»؛ اهدايی: خاندان شيخ محمود فرساد؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج ترياكي، 45گ، 10 سطر (7×14)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 4-1179]
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 1302ق [نشريه: 13-435]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: خوانساري، محمد بن محمد رضا، تا: شعبان 1310ق؛ كاغذ: نخودي، 12 سطر [ف: 18-108]
خط: نستعليق، كا: محمد حسين ملقب به صدر الشريعة ابن الشيخ محمد جعفر، تا: 1311ق؛ 31گ، 8 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-106]
خط: نسخ، كا: محمد حسين بن علي بروجردي، تا: پنج شنبه نيمه ذيقعده 1318ق؛ مجدول، با اشكال هندسي؛ جلد: پارچه اي قرمز، 24گ (72پ-96ر)، 14 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 20-253]
خط: نسخ، كا: محمد هاشم بن محمد حسين بن محمد كاشاني، بي تا؛ مصحح، محشي؛ جلد: گالينگور زرشكي، 22گ (60پ-82پ)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 20-118]
بي كا، بي تا [اوراق عتيق: 1-254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد طاهر بن ابراهيم موسوي، بي تا [رايانه]
آغاز و انجام: برابر؛ في مدرسه الطاليه
خط: نسخ، كا: محمد باقر، بي تا [رايانه]
آغاز: برابر؛ انجام: في المثلث التحتاني الايمن تحت الشكل فان خلاف صفرا هو اول مراتب الحاصل ثم اجمع ما بين
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام [رايانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: العدديه من مطومات مخصوصه و موضوعه العدد؛ انجام: يكي ناقص كنند و باقي را بشرط آن كه غير و احد عداد بكند
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ [رايانه]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا [رايانه]
بي كا، بي تا [رايانه]
آغاز: هي خلاصة كتب المتقدمين و انطوت منه علي قواعد شريقة هي زبدة رسائل المتاخرين و سميتها؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز [رايانه]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن قربانعلي مازندراني بارفروشي، بي تا، جا: تهران، در زمان فتحعلي شاه؛ كاغذ: فرنگي كبود، جلد: تيماج ترياكي، 63گ (31-94)، 14 سطر (6×12)، اندازه: 11×18 سم [ف: 13-3043]
انجام: بعدة مراتب المقسوم و ضعه خلالها و المقسوم عليه تحته بحيث يحاوي آخره ان لم...
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 6گ، 12 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-307]
كا: كاظم بن محمد شفيع هزار جريبي، بي تا [انديشه حوزه: س 2، ش 7-213]
آغاز: برابر
خط: نسخ، كا: محمد مهدي اصفهاني، بي تا؛ جلد: پلاستيكي، 52گ، 9 سطر، اندازه: 16×22 سم [ميراث اسلامي: دفتر نهم - 85]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به خطا حدود الاشياء ابن سينا دانسته شده؛ خط: شكسته، نستعليق، بي كا، ب يتا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 13گ، 20 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 3-1600]
خط: شكسته نستعليق، تحريري، كا: مهدي بن ابي الحسن محمد علي، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 11ص (2-13)، 17 سطر، قطع: خشتي [ف: 19-361]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج سبز، 59گ (82پ-140پ)، اندازه: 11×18 سم [ف: 8-742]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: مقوا، 13گ (31پ-43پ)، 22 سطر (12×21)، اندازه: 15/5×23/5 سم [ف: 8-708]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: چرمي نرم، 45گ، 9 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-468]
انجام: قد فرغت من تسويد هذه الرساله بعون الله تع خالق الهداية و انا العبد المذنب هدايت ابن اسماعيل الحسيني الدست غيب و السلام.
خط: نسخ، كا: هدايت ابن اسماعيل حسيني دستغيب، بي تا، جا: شيراز (احتمالا)؛ مجدول، محشي؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 40ص، 9 سطر (8×14/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-10]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: - 1513]
خط: نستعليق، كا: علي حسين بن ملا محمود، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قرمز، 79ص (6-85)، 10 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 21-197]
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ محشي با نشان «منه مدظله»؛ قطع: ربعي [چهار كتابخانه مشهد- ف: - 31]
خط: نسخ، بي كا، بي تا [چند نسخه- ف: - 320]
بي كا، بي تا؛ قطع: خشتي [رشت و همدان: ف: - 1439]
آغاز: برابر؛ انجام: خاتمة وقد وقع للحکماء الراسخين في هذا الفن مسائل صرفوا في حلها افکارهم... لمن يدعي عدم العجز في الحسابيات.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 31گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 3-1737]
خط: نسخ، كا: محمد امين بن احمد سياهكلرودي، بي تا، جا: قم؛ مصحح، محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 22گ (1پ-23ر)، اندازه: 13×20 سم [ف: 7-115]
آغاز: برابر؛ انجام: خاتمة قد وقع... في هذا الفن مسائل صرفوا في... افکارهم و وجههوا الي استخراجها... الزمان علي سائر الاذهان وستصعبه الي هذا
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مصحح، محشي با نشان «منه»؛ جلد: تيماج قهوه اي، 58گ، 7 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-1738]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته، نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: مقوا، 33گ، 12 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 3-1737]
آغاز: برابر؛ انجام: وفيه فصلان... في المقدمات يسمي المجهول شيئا و مضروبه في نفسه... و هذه صورته نضرب عدد احد الجنسين في الإخر فالحاصل عدد حاصل الضرب.
خط: نسخ تحريري، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج مشکي، 37گ، 11 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-1740]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي؛ کاغذ متن زرد و هامش آبي؛ جلد: تيماج مشکي، 35گ، 10 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشکي، 36گ، 11 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1736]
آغاز: برابر؛ انجام: السابعة مجذور اذا زيد عليه جذره و در همان او نقص فيه جذره و درهمان کان المجتمع او الباقي جذر. تمت...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ بعد از رساله چند صفحه در توضيح برخي عبارات خلاصة الحساب به فارسي در 10برگ تحرير شده؛ جلد: مقوا، 39گ، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-1737]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ محشي با نشان «منه سلمه الله» و «شیخ جواد» و «محمد»، مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 33گ، 17 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 3-1736]
آغاز: برابر؛ انجام: خمسماة فاسبط نصفه عشرات اومات او الوفا وخذ
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 8گ، 7 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-1740]
آغاز: برابر؛ انجام: في استخراج الجذر المضروب في نفسه يسمي
جذوا في المحاسبات و ضلعا في المساحة و شيئا في الجبر و المقابله و يسمي الحاصل مجذور...
تا ابتداي فصل ششم، تنها 6 برگ آغاز اين نسخه را در بردارد و باقي آن افتاده؛ خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مصحح، محشي با امضاي «منه، م ن، 12»؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي با روكش پارچه اي زنگاري، 8گ (1پ-8پ)، 16 سطر (5×9/5)، اندازه: 11×15/7 سم [ف: 18-250]
آغاز: و قيل نصف مجموع حاشيه فيخرج و قد يتكلف لادراجه بشمول الحاشيه الكسر و الحق اندليس بعدد و ان تألفت منه الاعداد؛ انجام: و لاتبذلها لكثيف الطبع من الطلاب لئلا يكون معلقاً للدر في اعناق الكداب فأن كثيرًا امن مطالبها حري بالصيانة و الكتمان.
بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: تيماج ترياكي، 12گ (1-12پ)، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 14-202]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج عنابي، 20گ (1پ-21)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 13-125]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج عنابي، 21گ (22پ-43)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 13-126]
خط: نسخ درشت، بي كا، بي تا؛ محشي با امضاي «منه»، «رحمه الله»، «12»، «شرح»؛ مهر: «شعاع 1315» (بادامی)، «العبد المذنب ابوالحسن 1285»؛ كاغذ: نخودي، فرنگي، جلد: تيماج حنايي، 49گ، 11 سطر (6/5×12)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 11-31]
بي كا، بي تا؛ 71گ (95-165)، اندازه: 9×16 سم [ف: 3-174]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ محشي با نشان «نهایة، منه، س ن، لمحررة»؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: تيماج قهوه اي، 29گ (101پ-129پ)، 129پ، 15 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 10×19 سم [ف: - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: السادسة اذا اردت مسطح جذري.
تا بخشي از باب نهم رساله موجود و بقيه آن افتادگي دارد؛ بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: فرنگي و اصفهاني، جلد: مقوايي با روكش كاغذي، 21گ (114پ-135پ)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 12-508]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ميرزا آقا (نونويس)، تا: شنبه رجب 1239ق، نونويس در 1270ق، جا: كربلا؛ جلد: گالينگور آبي، 50گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1737]
آغاز: برابر؛ انجام: علي التضاعف فالمجموع ان کان لايعده غير الواحد فاضربه في اجزائها
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ جلد: تيماج مشکي، 17گ، 18 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-1738]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ با اشکال هندسي؛ جلد: مقوايي، 85گ، 7 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1737]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، كا: محمد علي بن الحاج ملامحمد حسين تبريزي، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 58گ، 7 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 2-837]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج زرشکي، 41گ، 12 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2-837]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ محشي؛ 56گ، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 2-838]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 35گ، اندازه: 14×16 سم [ف مخ: 2-837]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحاصل في ربع الثمانية و الحاصل في ثلث التسعه للتوافق و العشرة في الحاصل و هو الفان و خمسمأة و عشرون فاکتف به فهو المط تتمة و لک ان تعتبر مخارج مفرداته فما کان منها داخلافي غيره فاسقط
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ 35گ، اندازه: 15×18 سم [ف مخ: 2-839]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
كا: محمد حسين بن اسماعيل بسطامي، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ داراي تعاليق مؤلف [ف: - 27]
بي كا، بي تا [الفبائي: - 237]
خط: نسخ، بي كا، بي تا [الفبائي: - 237]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مقابله شده، محشي با حواشي «منه»؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج آلبالويي، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 17-54]
از ميانه كتاب، نسخ ديگر؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، قطع: ربعي [ف: 17-107]
آغاز: نحمدك يا من لايحيط بجمع نعمه عدد و لاينتهي تضاعف قسمه الي امد
بي كا، بي تا؛ 32گ (34پ-65ر) [ف: 103]
كا: حسن بن محمد مقيم ايرواني، بي تا؛ 27گ (24پ-51ر)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1-237]
بي كا، بي تا؛ اندازه: 15×21 سم [رشت و همدان: ف: - 1188]
بي كا، بي تا؛ قطع: رقعي [ف: - 324]
خط: نستعليق، بي كا، ب يتا؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج ترياكي، 15 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 214]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سپاهاني [نشريه: 11-946]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با نشان «منه» و «ملاحاجي حسين»؛ اندازه: 10/5×17 سم [نسخه پژوهي: 3-106]
خط: نستعليق، كا: محمد باقر بن محمد علي اردبيلي، بي تا [نشريه: 7-223]
خط: چاپي، بي كا، بي تا؛ چاپ سنگي 1267ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج ترياكي، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 3-1567]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ واقف: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوا با روکش کاغذ بنفش، 32گ (66-35)، 15 سطر (7×18/5)، اندازه: 17×28/5 سم [ف: 1-118]
خط: نسخ، بي كا، ب يتا؛ محشي با رمز «منه سلمه الله نهاية، منه قدس سره، ح م، 21، علي اكبر بن فتح الله موسوي في تاريخ 1320»؛ مهر: جواد موسوي؛ كاغذ نخودي؛ جلد: تيماج عنابي، 95گ، 7 سطر (5×9/5)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 1-105]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 167
همان نسخه بالا [نشريه: 5-25]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ كاغذ: شكري، جلد: تيماج ترياكي، 29گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 2-147]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: مقوا با روكش پارچه اي، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 1- 466]
آغاز: بسمله، حمدله، فهذا مختصر في علم الحساب مشتمل علي نبذ من اقسامه الثلاثة المعلوم و المجهول و المساحة
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ 25گ (51-75)، 17 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1738]
آغاز: مجموع الاخر و تبسط المجتمع عشرات ثم تصنيف اليه مضروب الاحاد في الاحاد مثالهما اثني عشر في ثلاثة عشر زدنا علي المائة و الخمسين ستة
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ 11گ (1-11)، 11 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-1741]
آغاز: ارطال المسعر و الثلثة السعر و الرطلان المثمن و للسؤل عنه الثمن؛
از «الباب الرابع في استخراج المجهولات الخطاين» تا آخر كتاب؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز؛ 21گ (1-21)، 12 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 3-1739]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ مجدول؛ واقف: ناييني؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوايي، 5گ، 33 سطر (18/5×38/8)، اندازه: 26×34/5 سم [ف: 8-147]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج، 33گ (1پ-33ر)، 13 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 26-107]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي روكش كاغذ ابري، 48گ، 13 سطر (6×12)، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 5-1715]
خط: نسخ خوش، بي كا، بي تا؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي، 33گ، 11 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 4-1201]
بي كا، بي تا؛ محشي؛ جلد: تيماج مشكي، 26گ (118پ-144ر)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: - 84]
انجام: بتربيع اطول اضلاعه.
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ واقف: غلامحسين صالح زاده؛ كاغذ: ترمه، جلد: مقوايي با تيماج قرمز، 78گ، 11 سطر (5/5×10)، اندازه: 10×15 سم [ف: 4-1321]
نسخه كامل؛ بي كا، بي تا؛ اهدايی: وزيري؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي با تيماج مشكي، 31گ (9-40)، اندازه: 10×15 سم [ف: 4-1297]
بي كا، بي تا؛ در ديباچه اش نام كسي نيست؛ 27گ (41-68)، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-132]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ كاغذ: پسته اي، جلد: ميشن آلبالويي، 12 سطر، اندازه: 14/2×21/9 سم [ف: 6-347]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: پسته اي، جلد: رويه ميشن سبز، 8گ (117ر-124پ)، 18 و 23 سطر، اندازه: 14×18 سم [ف: 6-416]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: فرنگي نخودي، جلد: مقوايي روكش كاغذي بنفش، 35ص (3-37)، 12 سطر (8×14)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 14-54]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: مقوايي روكش كاغذ ابري، 22گ، 17 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 4-1498]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 30گ (1-31)، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-31]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ 39گ (1-40)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج مشكي، 37گ (6پ-43ر)، 21 سطر (6×13/5)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2-47]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 26گ، 19 سطر (12×20) [ف: 2-383]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 29گ (21ر-50ر)، 12 سطر (10×15)، اندازه: 18×22 سم [ف: 2-389]
خط: نسخ و نستعليق، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج سبز، 37گ (93پ-130پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 1-322]
آغاز: برابر؛ انجام: فخارج القسمة 18410 من الصحاح، واحد عشرة جزء من ثلثة و خمسين اذا فرض واحدا.
خط: نستعليق نازيبا، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج قهوه اي، 7گ (1پ-8پ)، اندازه: 7×21/5 سم [ف: 1-30]
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 30گ (85ر-115پ)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 1-238]
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ جا: تهران؛ نسخه جديد؛ محشي به عربي و فارسي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 31گ (1پ-31ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-46]
انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ بي كا، بي تا؛ 44گ، اندازه: 8/8×16/5 سم [رایانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از عليرضا طاهري يزدي [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از مصطفي حسيني؛ اندازه: 9/3×17 سم [رایانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از محمد مهدي ابراهيمي [رايانه]
خط: نستعليق مبتدي، كا: علي بن محمد نوري، بي تا، جا: آمل؛ محشي با نشانه «ه، 12» و يا به نقل از شروح مختلف؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج مشكي، 43ص (2-44)، 10 سطر (6×9/5)، اندازه: 10/5×15 سم [رایانه]
بي كا، بي تا؛ مجموعه آقا رفيع قزويني استاد اخلاق و فلسفه امام خميني؛ خريداري از منصور تألهي معين الدين [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از حوزه علميه ولي عصر كرمان [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از امرالله صفري [رايانه]
كا: محمد عيل كرجي در شيراز المحبوس بحكم الجائر، بي تا؛ محشي؛ جلد: گالينگور آبي، اندازه: 11×20 سم [ف: - 251]
بي كا، بي تا؛ خريداري از علي اكبر سلطاني [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از علي اكبر سلطاني [رايانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از مهردخت همايي [رايانه]
بي كا، بي تا؛ انتقالي از كتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ اندازه: 15×20/7 سم [رايانه]
بي كا، بي تا [ميراث اسلامي: 5-574]
بي كا، تا: 1075ق [ميراث اسلامي: 5-598]
خلاصة الحساب (ترجمه)- تحفه خاني
خلاصة الحساب (ترجمه)- شرح خلاصة الحساب
خلاصة الحساب (ترجمه)- خلاصة الحساب (ترجمه)
xulāṣat-ul ḥisāb (t.) = š.-u xulāṣat-il ḥisāb
ترشيزي، محمد صادق بن عبدالعلي، ق 11قمري
(toršīzī ،mohammad sādeq ebn-e ‘abd-ol-‘alī (- 17c
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
ترجمه خلاصة الحساب شيخ بهائي است که مترجم خود نيز مطالبي برآن افزوده و آن را در يک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه» - که هريک مشتمل بر فصولي است- تنظيم نموده است: مقدمه در تعريف علم حساب و موضوع او و تعريف عدد و تقسيم...؛ باب 1. حساب صحاح، در شش فصل؛ 2. حساب کسور در سه مقدمه و شش فصل؛ 3. استخراج مجهولات به اربعه متناسبه؛ 4. استخراج مجهولات به حساب خطاين؛ 5. استخراج به حساب تحليل و تعاکس؛ 6. مساحت در يک مقدمه و سه فصل؛ 7. در آن چه تابع مساحت است در سه فصل؛ 8. استخراج مجهولات به طريق جبر و مقابله در دو فصل؛ 9. ذکر فوائد شريفه؛ 10. فوايد؛ 11. مسائل متفرقه در دو فصل؛ 12. مسائل غير منحله؛ خاتمه در وصاياي مصنف.
آغاز: حمد نامحدود واحدي را كه آحاد مفردات مجرده را مبدأ تكون مركبات ماديه گردانيد ايشان را بعقد عشره و مرتبه تسعه معقد و مقيد ساخت... اما بعد بر ضماير خورشيد مآثر محاسبات نكته شناس... مخفي و مستور نماند كه محرر اين... محمد صادق بن حاجي الحرمين الشريفين حاجي عبدالعلي...
انجام: از مطالب او بسياري لايق بصيانت و كتمان است و سزاوار بپوشيدن از اهل عرفان و احفظ وصيتي اليك و الله حفيظ عليك تمت
[دنا 949/4 (10 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 2673/4]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت بتاريخ عصر روز چهارشنبه سوم شهر ربيع الثاني سنة اثنين و ستين و الف 1062من الهجرة النبوية الف الف الصلوة و التحية تراب اقدام نامرادان محمد صادق ترشيزي. غرض نقشي است كز ما باز ماند ** كه هستي را نمي بينم بقايي
خط: نستعليق، كا: محمد صادق ترشيزي، تا: چهارشنبه 3ربيع الثاني 1062ق؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج عنابي، 150ص (88-237)، 17 سطر (5×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14-3525]
آغاز: برابر؛ انجام: مرتبه فضل است در مقسوم صعوداً يا نزولاً مثالش خواستيم كه...
از آغاز تا مقداري از باب هشتم؛ خط: نسخ و نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 4-2046]
آغاز: و بر آل و اولاد و اصحاب او که اصول مراتب دين و جذر مربع يقين اند و سلم تسليماً کثيراً کثيراً؛ انجام: و بذل ممکن اين راه بر کشف الطبع از طالبان چه شبيه است اين معني بآويختن.
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوايي، 124گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [محدث ارموي مخ: 1-366]
آغاز: برابر؛ انجام: پس اگر يكي را كه ميزان مضعف است تضعيف... مساوي دو باشد...
فقط تا اوايل باب نخست را دارد؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 13؛ افتادگي: انجام؛ محشي؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مشمع مشكي، 4گ (100-97)، 22 سطر (10×15)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 38-651]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: 9ذيحجه 1215ق؛ كاغذ: پسته اي، جلد: رويه ميشن سياه، 19 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 6-434]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: 1226ق؛ مهر: حاج سيد سعيد؛ كاغذ: فستقي سفيد، جلد: تيماج مشکي، 15 سطر (8/5×16)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 2-610]
آغاز: و افتقار كثير من العلوم اليه التحريص للمحصلين في تحصيله و كذا الكلام في قوله؛ انجام: السعر بكسر السين و الرطلان المثمن اسم مفعول من باب الافعال و المسؤول عنه الثمن و نسبة المسعر...
خط: نسخ، بي كا، تا: 1236ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ كاغذ: الوان، جلد: تيماج مشكي، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: مسيح نوري واري، تا: 1237ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 65گ (1پ-66ر)، اندازه: 15×22 سم [ف: 3-123]
انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: محمد شفيع بن محمد عيسي افشار، تا: 1240ق؛ با اشكال هندسي؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: چرمي ترياكي، 3ص (14-11)، 40 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 6-526]
خط: نسخ مايل به نستعليق، كا: محمد بن جعفر حسيني تهراني، تا: يك شنبه 3ذيحجه 1241ق؛ مصحح؛ جلد: تيماج قهوه اي، 73گ (96پ-169پ)، 15 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 20-115]
آغاز: برابر؛ انجام: دزدي او را ظاهر کند. انتهي فتأمل... انما هو لصيانه الاحوال.
خط: نسخ، بي كا، تا: 1270ق؛ كاغذ: فستقي، جلد: رويه پارچه سبز، 43گ، 33 سطر، اندازه: 14/4×20/4 سم [ف: 3-501]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن هم چنان باقيست و عدم انحلال آن نيافته و آن مسايل هم چنان باقي است و عدم انحلال از قديم
خط: شكسته نستعليق، بي كا، بي تا؛ با چند جدول و شكل؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: مقوا با تيماج مشكي، 78گ، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 1-311]
(.xulāṣat-ul ḥisāb (t
كرماني، محمد مؤمن بن محمد طاهر، ق12
(kermānī, mohammad mo’men ebn-e mohammad tāher (- 12c
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
اهداء به: رستم خان قللر آقاسی ايران و بيگلربيگی کرمان
ترجمه خلاصة الحساب شيخ بهائي است.
اصفهان؛ مهدوي، مصلح الدين؛ شماره نسخه: 65
آغاز: فرمان روائيش را شنواست فرموده و موالات عترت طاهره آن سرور انبياء؛ انجام: مثلثي كه قاعده آن به سمرقند باشد و سر آن به بغداد و بر اين قدر اقتصار شد از ذكر اوصاف كتاب و الي الله المرجع و المآب
خط: نسخ تحريري، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز؛ 72گ، سطر، اندازه: 10 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: - 73]
(.xulāṣat-ul ḥisāb (t
انصاري، روشن علي، ق 13قمري
(ansārī ،rošan ‘alī (- 19c
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
ترجمه تحت اللفظي و مزجي از مولوي روشن علي جونپوري انصاري است. اين رساله در اكثر فهارس ناشناس آمده است.
آغاز: حمدي كه هيچ عددي احصاي آن نكند و شكري كه هيچ محاسبي بلغتهاي او نرسد...
انجام: و نگاه دار وصيت مرا بسوي تو وخدا است جل شأنه نگاهدارنده تو.
چاپ: دو باره در کلکته، 1227ق و 1229ق
[دنا 949/4 (12 نسخه)؛ 228/13؛ 233]
آغاز: استخراج المجهولات العددية من معلومات مخصوصة يعني تعريف ماهية حساب ان است.؛ انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه انجام نسخه تعيين شد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: نخودي، جلد: ميشني دارچيني، اندازه: 13/4×22/5 سم [ف: 18-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 161]
آغاز و انجام: برابر
تذكر: نام مؤلف به استناد آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعليق، كا: مسيب سبزواري، تا: 25شوال 1053ق، جا: حيدرآباد؛ كاغذ: هندي، جلد: تيماج ترياكي، 110گ، 14 سطر (9×17/5)، اندازه: 13/5×23/5 سم [ف: 9-971]
آغاز: و نفوس و ذات واجب الوجود اگر قائل شويم به اين که واحد عدد است و حاصل آن که احتياج هر عددي در خارج به ماده ممنوع است؛ انجام: برابر
نام مؤلف به استناد كتاب شناسي شيخ بهائي 289 ذكر شد؛ خط: نسخ، كا: فتح الله، تا: 1055ق؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج مشکي، 140گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×22 سم [ف مخ: 3-1191]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرينه اغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نسخ، بي كا، تا: 1089ق؛ واقف: محمد صالح علامه حائري؛ كاغذ: ترمه، جلد:
تيماج ترياكي، 64گ (19-83)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 4-1281]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، كا: محمد علي حسني طبيب خوزاني، تا: چهارشنبه 25رمضان 1173ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 115گ، 21 سطر (8×15)، اندازه: 14×21 سم [ف: 16-60]
آغاز: برابر؛ انجام: بدان اي برادر عزيزي كه طالب مر نفايس مطالبي كه بدرستي و تحقيق كه آورده ام مر ترا درين رساله مختصر بلكه درين جوهر عزيز از نفايس عرايس قوانين حساب آن چيزي را كه جمع...
خط: نستعليق، كا: ابوالقاسم ابن علي اشرف، تا: ربيع الثاني 1246ق؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: تيماج مشكي، 165گ، 14 سطر (6×13/5)، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 2-148]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: شكسته نستعليق، بي كا، تا: دوشنبه 9ربيع الثاني 1270ق؛ در پايان جدول مناسبت صعود و نزول اعداد جبر و مقابله از جهت مراتب است؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 60گ، 20 سطر (8×16)، اندازه: 16×22 سم [ف: 16-32]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز و انجام نسخه تعيين شد؛ خط: نسخ، كا: محمد لاهيجي، تا: شنبه 15جمادي الاول 1271ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 80گ، 12 سطر (10×19)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 8-89]
نام مؤلف به استناد كتابشناسي شيخ بهائي 290 انتخاب شد؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ اهدايی: محمد قريشي؛ كاغذ: اصفهاني، جلد: مقوايي روكش كاغذ ابري، 46گ، 11 سطر (8×11)، اندازه: 13×15 سم [ف: 5-1673]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرينه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ 140گ، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 5-2559]
(.xulāṣat-ul ḥisāb (t
خانلر بن علي مراد
xānlar ebn-e ‘alī morād
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
اهدا به: فتح علي شاه قاجار (1211-1250ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6446
آغاز: ثنا و سپاس مر خالقي را سزاست كه نعمت هاي بي پايانش لايعد و لا يحصي است؛ انجام: پس شيء نوزده است و الله العالم. خط: نسخ، بي كا، تا: 1280ق؛ با يادداشت صفر 1280؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج عنابي، 56گ، 20 سطر (8×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16-268]
xulāṣat-ul ḥisāb (mn.) = mn.-ul ḥisāb
مياموي، محمد مؤمن بن ابي محمد، ق 14قمري
(mayāmvī, mohammad mo’men ebn-e abī-mohammad (- 20c
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
منتخبي از خلاصة الحساب شيخ بهائي است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7127
آغاز: بسمله، حمد لايحصيه عدد و لايبلغ منتها احد؛ انجام: و فصل الخطاب و علي آله و اصحابه خير آل و اصحاب
خط: نستعليق تحريري، كا: محمد علي بن محمد مهدي تربتي، تا: جمادي الثانی 1298ق، جا: مدرسه جعفريه؛ واقف: محمود فرخ، اسفند 1327؛ كاغذ: فرنگي شطرنجي، جلد: پارچه اي، 64گ، اندازه: 13/7×21/8 سم [ف: 8-446]
(.xulāṣat-ul ḥisāb (t
دزفولي، محمد حسن
dezfolī ،mohammad hasan
اهواز؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: بدون شماره
بي كا، بي تا [ميراث اسلامي: 5-589]
(.xulāṣat-ul ḥisāb (t
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
گزيده و مختصري است از «خلاصة الحساب» «شيخ بهائي با حذف زوائد و آن چه كه بدان نياز نيست و افزودن مسائلي لازم، در یک «مقدمه» و «هشت» باب كوتاه.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10112/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد اين رساله ايست در علم حساب كه استخراج شده از خلاصة الحساب؛ انجام: معلوم مي شود كه در هر قدح چه مقدار آب و چه مقدار عسل و چه مقدار سركه دارد.
خط: نستعليق، كا: محسن بن ابراهيم حسيني تنكابني، تا: 1263ق، جا: خرم آباد؛ جلد: تيماج قهوه اي، 20گ (1پ-20ر)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 26-79]
(.xulāṣat-ul ḥisāb (t
وابسته به: خلاصة الحساب شيخ بهائي، محمد بن حسين (953-1030)
ظاهراً غير همانند:
آغاز: عددي بشماره احاد عدد ديگر آن را ضرب كويند.؛ انجام: و هم چنين از قسمت جزء شيء بر مال خارج قمست جزء كعب خواهد بود و از قسمت واحد بر مال خارج قسمت.
روش اين ترجمه حاشيه گونه است. متن عربي را در عنوان «قوله» آورده. ترجمه و توضيح را در عنوان «یعنی» ذكر نموده است: «قوله و لنورد هذه الاعمال في فصول يعني هراينه مي آريم اين اعمال مذكوره را در چند فصل»؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: حدود آخر قرن 12 و اوايل قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: نخودي، 94گ، 15 سطر، اندازه: 18/5×11 سم [ف: 18-35]
بي كا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعي [نشريه: 5-639]
آغاز: پس از بسمله: ترجمه كتاب خلاصة الحساب تصنيف ملابهاءالدين محمد ابن حسين العاملي انطقه الله بالصواب في يوم الحساب. (كذ)؛ انجام: و السلام حامدا و مصليا و مسلما.
روش ترجمه: نخست جمل ههاي عناوين ابواب و فصول متن عيناً ذكر شده سپس به ترجمه تمام عبارات متن پرداخته شده است؛ خط: نستعليق، كا: دوست محمد قندهاري، تا: 14شعبان 1250ق، جا: لكهنو؛ اهدايی: رهبري، خرداد 1373؛ كاغذ: شكري فرنگي، جلد: مقوا، 61گ، اندازه: 22/5×35/5 سم [ف: 18-35]
آغاز: الحمد لله رب العالمين... اما بعد اين مختصري است در ترجمه خلاصة الحساب و كشف معضلات آن؛ انجام: پس از خفظ كن وصيت مرا بتو و خدا حفيظ است ترا.
ترجمه نيكويي است از «خلاصة الحساب» شيخ بهاء الدين عاملي با توضيحاتي اندك اگر توضيح لازم بود. اين ترجمه جز «ايضاح الحساب» لاهيجي است؛ خط: نستعليق، كا: محمد يوسف، تا: 14ذيحجه 1286ق؛ جلد: تيماج قهوه اي، 152ص، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 20-188]
آغاز: ... خارج بماده ممنوع است و جواب داده است به اين كه موضوع؛ انجام: و نگاه دار وصيت مرا بسوي تو و خداست جل شأنه نگاهدارنده تو
ترجمه «خلاصة الحساب» است كه قطعه قطعه عربي را با عنوان «قوله» ذكر كرده و بعد به ترجمه آن پرداخته است؛ خط: نستعليق، كا: خواجه كريم الله، تا: 12جمادي الاول سال سوم احمد شاهي؛ افتادگي: آغاز؛ جلد: تيماج زرشكي، 68گ (3ر-70ر)، اندازه: 15×24/5 سم [مؤيد: 3-195]
بي كا، بي تا؛ خريداري از مهردخت همايي [رايانه]
آغاز: قواعد ديگر كه از شرح خلاصه نقل شده قاعده در ضرب آحاد در ما بين عشره و عشرين مضروب را با آحاد؛ انجام: يعني مستدير و مضلع و قايم و مايل حاصل ضرب قاعده اوست در ارتفاع او الله اعلم بالصواب.
اين رساله شامل ترجمه برخي از قواعد خلاصه الحساب شيخ بهايي است با سرفصل هاي زير: قواعد ديگر از شرح خلاصه، فصل در استخراج مجهولات بضابطه خطائن، بعضي مسائل مختلفه كه بقاعد غريبه استخراج توان نمود، كسور كه آن مشتمل است بر مقدمه و دوازده فصل، فصل دوم از فارسي حساب در حساب كسور كه آن مشتمل است بر مقدمه و دوازده فصل، مقاله سيم از فارسي حساب در علم مساحت كه مشتمل بر مقدمه و سه باب؛ خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ با اشكال هندسي؛ انتقالي از سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي؛ كاغذ: فرنگي آبي و فستقي، جلد: تيماج مشكي، 10ص (43-34)، اندازه: 10/5×22 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، شكر و سپاس مر واجب الوجودي را سزاست كه از حساب و شمار الا و نعمايش زبده و خلاصه محاسبان؛ انجام: مربع وتر محفوظ اول يكهزار و صد و بيست و پنج است كه از ضرب پانزده...
خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ مصحح؛ تملك به سال 1336 و يادداشتي از ابوالحسن بن علي نقي؛ كاغذ: دولت آبادي، جلد: ميشن عنابي، 60گ، 21 سطر (6/3×13/5)، اندازه: 13×20/5 سم [رایانه]
بي كا، بي تا؛ خريداري از مهردخت همايي [رايانه]
به نام منتخب، از مهندس لاهوري؛ بي كا، بي تا [ميراث اسلامي: 5-597]
خلاصة الحساب (ترجمه و منتخب)- منتخب
xulāṣat-ul ḥisāb
فرضي اوسي، حسين بن ابي الحسين
farzī awsī ،hoseyn ebn-e ab-el-hoseyn
جز خلاصة الحساب بهايي و خلاصة الحساب فارسي خسروشاه است. شامل شانزده «باب»، برخي از ابواب شامل فصولي است: 1. ضرب صحيح در صحيح؛ 2. مختصري در ضربغ 3. قسمت صحيح بر صحيح؛ 4. قسمت صحيح و كسور بر صحيح؛ 5. قسمت كسور بر صحيح؛ 6. قسمت كسور بر كسور؛ 7. ضرب كسور؛ 8. ضرب؛ 9. ضرب كسور در كسور؛ 10. ضرب صحيح و كسور؛ 11. ضرب صحيح در صحيح و كسور؛ 12. ضرب صحيح و كسور در صحيح؛ 13. جمع كسور؛ 14. معرفت كسور؛ 15. تضعيف كسور؛ 16. ذكر مساحت اجسام. از اين رساله در كشف الظنون و ذيل آن و الذريعه (7: 224) و بروكلمان ياد نشده است.
آغاز: بسمله. يقول... الحسين بن الحسن الفرضي الاوسي انا له الله بمبتغاه لما كان علم الحساب من اشرف العلوم... يعرف به شرايع الاسلام و الشهور جمعت فصولا مالابد من معرفة حساب الضرب و القسمة و غيرهما من الصحاح و الكسور [و] معرفة استخراجها و معرفة الموافقة من الاعداد باليد... و سميته خلاصة الحساب...
آغاز: برابر؛ انجام: و ثلثا عشرو العشرون ثلث واحد و عشرون (تم)
خط: نسخ، كا: درويش محمد بن فرخزاد بن درويش قراقوشچي، تا: 1022ق، جا: اهر؛ كاغذ: سپاهاني، جلد: تيماج مشكي، 9گ (2پ-11پ)، 13 سطر (7×11)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 11-2073]
آغاز: برابر؛ انجام: ثلث واحد و عشرون.
خط: نسخ، كا: محمد بن علي اكبر اهري، تا: شنبه 19ربيع الاول 1245ق؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج مشكي، 18گ (37پ-55پ)، ابعاد متن: 6×12، اندازه: 13×21 سم [ف: 15-4116]
آغاز: برابر؛ انجام: و تزيد جذر المبلغ علي مساحتي القاعدة و السطح و تضرب ثلث المجتمع في عمود المجسم فما كان فهو مساحته و الله اعلم
خط: نسخ، كا: حسن حسيني گيلكي، بي تا؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج خرمايي، 12گ، 14 و 17 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1-395]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 492/2
همان نسخه بالا [نشريه: 5-71]
xolāsat-ol hesāb-e sīyāq
قواعد علم سياق است در دوازده «وجه» با تطبيق اعمال حسابي سياق بر حساب هندسه و بيان دستور كتابت ارقام (صحيح و كسر) به سياق. مؤلف در مثال ها به بيان واحد هاي مختلف ايران متداول و مصطلح است نيز مي پردازد.
آغاز: بسمله علم سياق علمي است بس شريف و به هر معامله مدخليتي تمام دارد... و اين علم بر سبيل اختصار بر دوازده وجه است اول شناختن رقوم مبلغ و مقدار به طريق سياق و هندسه وجه دوم در شناختن طريق سياق و طريق فهرست دفتر و حساب و جمع و خرج و اصطلاحات اين قوم... وجه سوم در صورت ارقام سياق و در ضمن آن هندسه و ما يتعلق بها. صورت ارقام سياقي هندسي. در جمع. در تفريق. در كسور. تسعه در تقسيم. در ضرب. در جذر يعني مساحت. در پيدا كردن مخرج مشترك... ايها السامع المتكلم و المتعلم... ارقام هندسه چنان كه در كتب علماء هند اختصار كرده اند...
در دوازده وجه؛ خط: نستعليق و شكسته نستعليق، كا: عبدالكريم ولد ميرزا حسن آشتياني، تا: 25ربيع الاول 1299ق؛ 39گ (177ر-215پ)، اندازه: 15×22 سم [ف: 2-420]
آغاز: برابر؛ انجام: صورت ارقام از اين قرار است... تمت كتاب خلاصة الحساب بعون الملك الوهاب... سنه 1314. سپس نام كاتب (محمد كاظم تفرشي) و تاريخ كتابت (20 ربيع الثاني) با حروف مقطعه ياد شده است.
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد كاظم تفرشي، تا: 1314ق؛ كاغذ: فرنگي شكري، جلد: تيماج قرمز، 48ص (409-457)، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 21-224]
xolāsat-ol hesāb-e mansūrī
مشهدي، حسين بن علي
mašhadī ،hoseyn ebn-e ‘alī
به دستور: جلالا منصورا
داراي دو «مقاله» در حساب و هندسه. مؤلف معمار بنا بوده و به رياضي سوقي نام داشته است. فهرست مندرجات: مقالت 1. در حساب و داراي ده «فصل»؛ 1) داشتن ارقام هندسه و ترتيب آن، 2) تضعيف دوران آن، 3) منصف و سران آن، 5) تفريق در آن، 6) ضرب در آن، 7) قسمت در آن، 8) حذر در آن، 9) كف و در آن، 10) كسور و مفصل در مسائل آن؛ مقالت 2. مساحت و در نه «فصل»: فصل 1) مقدمات كه به نوشتن آن در اين احتياج باشد، 2) مساحت مثلثات، 3) مساحت مربعات، 4) مساحت
ذوات الاضلاع، 5) مساحت دواير و عدد، 6) دانستن مساحت بسائط مخمسات، 7) احرام مخمسات، 8) آن چه مستوفي را به كار آيد جهت استيفاي، 9) دانستن ابعاد به شعاع بصر.
[دنا 951/4؛ فهرستواره منزوي 2679/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3931/1
آغاز: خلق سبع سماوات طباقاً بي عمد و عمود بر افراشته... و جعلنا الارض بساطابي وسيله ادوات و آلات ساخته و پرداخه... اما بعد نموده مي شود كه اين فقير قليل البخاعه... با وجود اشتغال به امور بنائي و معماري گاهي به خدمت و ملازمت موالي... سعي مي نمود و از خرمن فضل و افضال انسان خوشه و توشه اي مي ربود خصوصاً در عمل رياضي كه به شغل اين فقير مناسبت تمام داشت گاهي ورق به رسم سبق به پيش اصحاب اين فن گذارنيده مي شد؛ انجام: به همان دستور كه سابقاً ذكر رفت مساحت ها چاه را به آساني معلوم توان كرد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعليق، بي كا، تا: قرن 8، از آغاز ديباجه (يا خطبه) نسخه حاضر اندكي افتاده؛ كاغذ: سمرقندي شكري، جلد: مقواي زرد، 6ص (220-225)، قطع: رقعي [ف: 10-2025]
خلاصة الحسنية- معين المبتدي
xulāṣat-ul ḥaqā’iq
فاريابي، محمود بن احمد، - 607قمري
(fāryābī, mahmūd ebn-e ahmad (- 1211
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1831- ف
نسخه اصل: پاريس 428 arabe؛ بي كا، بي تا [فيلم ها ف: 1-324]
xolāsat-ol haqāyeq
زرگر اصفهاني، نجيب الدين رضا، ق 11قمري
(zargar-e esfahānī, najīb-od-dīn rezā (- 17c
منظومه عرفاني است در بحر مخزن الاسرار اثر طبع شيخ نجيب الدين رضاي تبريزي اصفهاني از مشايخ سلسله ذهبيه كه صاحب ديوان قصيده و غزل و سه مثنوي ديگر به نام هاي: نورالهدايه و سبع المثاني و دستور سليمان نيز هست.
آغاز: حمد و ثناي احد لايزال ** فردو قديم و صمد بي زوال... انجام: آب ترحم تو به آتش بپاش ** زانکه همينست که گفتم فناش/ بر زلل نکته من عفو کن ** چون ز ره بيخودي آمد سخن
چاپ: به سال 1338ق، از طرف خانقاه احمدي شيراز
[الذريعة 225/7؛ دنا 951/4]
آغاز: جمله بتعظيم بياييد هين ** سر بگذاريد برش بر زمين/ جمله بتعظيم نهادند سر ** غير غلامي که بداو خيره سر؛ انجام: عقل معاش آن که کند جلب نفع ** ... شکم خود جمع و رفع/ هيچ دلي را مشکن در طلب ** شکر که گشتي تو طلب را سبب
خط: نسخ، بي كا، تا: قرن 12؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: ترمه، جلد: رويه ميشن سياه، 87گ، 17 سطر، اندازه: 12/7×18/7 سم [ف: 2-229]
آغاز و انجام: برابر
خط: شكسته نستعليق، كا: محمد شريف فراشبدي، تا: 26ذيحجه 1194ق؛ واقف: حاج شمس الدين پرويزي، آبان 1342؛ كاغذ: سفيد فرنگي، جلد: چرمي مشكي، 125گ، 15 سطر (6×11)، اندازه: 10/5×15/3 سم [ف: 7-328]
آغاز: کرده سراسيمه چو اهل سفر ** در تک و پو هرچه بود در نظر/ بر سر هر ذره نوشته دگر ** حالت او را ز قضا و قدر؛ انجام: برابر
خط: نستعليق، بي كا، تا: اوايل قرن 13؛ افتادگي: آغاز؛ كاغذ: کاغذ فستقي، جلد: رويه ميشن سياه، 135گ، 14 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 2-228]
بي كا، تا: قرن 14 [نشريه: 5-212]
xulāṣat-ul ḥaqā’iq wa zubdat-ud daqā’iq
مراغي، حسن بن عبدالرحيم، - 1300قمري
(marāqī, hasan ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 1883
خلاصه راه رسيدن به حق و شناختن مبدأ اول و اثبات توحيد باري تعالي و بعضي از صفات ربوبي و حقيقت انسان و باقي موجودات را با عناويني چون «حقيقة، فائدة، دقيقة، لمح، لائحة، تبصرة، اشارة» نگاشته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 7570/1
آغاز: الحمدلله الذي أوجد الأشياء مرآة لجماله و امتنع عنها بنور جلاله لكمال كماله و الصلاة علي خير خلقه محمد و آله؛ انجام: هذا يا ابراهيم من باطن علم الله المكنون و من سره المخزون.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ احتمالاً به خط مؤلف باشد؛ جلد: تيماج مشكي، 25گ (1پ-25پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 19-375]
xolāsat-ol hekam
ديلماني، محمد رضا بن غايت الله، ق 13قمری
(daylamānī, mohammad rezā ebn-e qāyat-ol-lāh (- 19c
تاريخ تأليف: گويا در 1240ق
در طب قديم است شامل يك «مقدمه» و بیست «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در ظهور اين علم؛ باب 1. شناختن نبض؛ 2. بيان علامت اوجاع از اخلاط و عناصر اربعه؛ 3. بيان عدد استخوان ها و رگ ها؛ 4. ذكر هر جزوي از اجزاء؛ 5. مراتب اشياء و خواص آن ها از دوا و غذا و داشتن خوبي و بدي هوا؛ 6. كيفيات فصول اربعه و در تدبير حفظ صحت اعضاء؛ 7. بيان خاصيت و منفعت و مضرت اجناس مأكولات؛ 8. تنقيه بدن؛ 9. بيان مسهلات و دفع اسهال و پديد آوردن عرق؛ 10. بيان اسامي بعضي از اوجاع؛ 11. معالجات بعضي از اوجاع؛ 12. كلمات حكمت آميز و صحت ابدان؛ 13. معجزات؛ 14. جوارشات و هليله جات و ترياق؛ 15. مفرحات و سفوفات و حبوبات؛ 16. بيان قواعد جماع و آن چه در اين باب از حلويات اعانت مي كند؛ 17. محبل زنان و بار نگرفتن ايشان و شناسايي آن؛ 18. طريق ساختن رسائن و قبل فلزات و طلق و زرنيخ و سيماب و مرجان؛ 19. بيان خواص دعا و افاسون؛ 20. تداوي اسبان؛ خاتمه: در فال ديدن در هر كاري و هر امري.
آغاز: بسمله، شكر و سپاس بيقياس مر حضرت پروردگاري را سزاست كه در دارالشفاي حكمتش بازاي هر سمي ترياقي و در مقابل هر عارض هاي از عوارض سوء المزاج انساني دوائي مقرر فرموده.
[دنا 951/4؛ فهرستواره منزوي 3433/5]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 963/1
آغاز: برابر؛ انجام: در ميان پوست تخم مرغ ريخته و مس مي داد و بعد بيرون آورد بموافق يك برنج باو مي داد مي خورد يعني صاحب تنگ نفس دو روز شوربا برنج و جوشانيده مي خورد و بعد ازين طلق مكلس را مي خورد.
خط: نستعليق، بي كا، تا: محتملاً قرن 13؛ كاغذ: فرنگي، جلد: تيماج قرمز، 166ص (1-166)، 26 سطر (13×21/5)، اندازه: 20×30 سم [ف: 2-500]
خلاصة الحكمة- ينبوع
xolāsat-ol hekma
رضوي قايني، عبدالله بن محمد معصوم، 1010قمري
(razavī qāyenī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad ma‘sūm (- 1602
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18450
آغاز: بسمله، حمد و سپاس بي منتها واجب الوجودي را؛ انجام: روح اندك اندك بداخل بدن از جهه گريختن از خودي...
خط: نستعليق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگي: انجام [رايانه]
xolāsat-ol hekma
عقيلي شيرازي، محمد حسين بن محمد هادي، ق 12قمري
(aqīlī šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad hādī (- 18c‘
به دستور: مير محمد علي حسيني (استاد مؤلف)
تاريخ تأليف: 1195ق
کليات طب را در يک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه»، پس از نگارش «مجمع الجوامع» خود (كه قرابادين بزرگي است)، تأليف نموده: مقدمه، در بيان تعريف علم طب و غايت و موضوع و شرف آن و بيان وصايا و نصايح در آداب طبيب و مريض در چهار «فصل»: 1) بيان تعريف و غايت و موضوع علم طب، 2) بيان فضيلت و شرف آن، 3) بيان آداب و اخلاق طبيب معالج، 4) بيان آداب و شرايط و اخلاق مريض معالج؛ مقاله 1. بيان جزء نظري در چهار «رکن»: 1) بيان امور طبيعيه (مشتمل بر يك مفتاح و هفت فصل)، 2) بيان تشريح اعضا و در آن مقدمه پنج فصل است، 3) بيان احوال بدن انسان و اسباب و علامات داله بر آن ها در ضمن چهار فصل، 4) بيان نبض و تفسره و براز و عروق و تف، مشتمل بر پنج باب. مقاله 2. بيان جزء علمي در دو «فن»: 1) بيان خطبه صحه در ضمن شانزده فصل، 2) بيان جزء علي مشتمل بر سه فصل؛ خاتمه، در بيان فوايد متفرقه مشتمل بر هفت «فصل»: 1) بيان علامات محموده جيده دلالت بر سلامت مريض، 2) اندازات به امراض و تدارك آن ها، 3) بيان دلايل انتقال در علتي به علتي ديگر، 4) بيان علامات رديه، 5) بيان كس مرض، 6) بيان اسباب موت در امراض و اوقات آن ها و موت فجاة بدون مرض ظاهر، 7) بيان ابتداي ظهور صناعت طب. آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق الانسان في احسن تقويم... اما بعد مي گويد بنده خاطي محمد حسين بن محمد هادي العقيلي العلوي... و اين را مسمي ساختم بخلاصة الحکمت درکليات
انجام: و الميم مع الالف و الميم مع الواو ذکر يافت و لهذا در اين جا ذکر ننمود و به اين ختم نمود خاتمه را... اهل بيته الطيبين الطاهرين و سلم تسليماً.
چاپ: بمبئی، 1261ق؛ و در سال 1262ق
[نسخه هاي منزوي 529/1؛ الذریعه 226/7 و 161/8؛ دنا 951/4 (5 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 3433/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، كا: ماد هورام، تا: قرن 12، جا: كلکته، حسب الامر
حاج میرزا محمد مهدي صاحب اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 228گ، 30 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: 3 - 1741]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوانا، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی نخودي و آبی، جلد: تیماج قهوه اي، 617ص، 23 سطر (12/5×54/3)، اندازه: 19×5/3 سم [ف: 3 - 122]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1262ق؛ از ورثه مرحوم حاج علی اکبر صالحی بوسیله آقاي دکتر زهرائی؛ 308گ، 23 سطر، اندازه: 19×5/3 سم [ف: - 128]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر متخلص به خرم قزوینی، تا: 1269ق، جا: عباس آباد گنجه؛ از روي نسخه چاپی آن؛ 400گ، 23 سطر، اندازه: 24×31سم [ف: 2 - 50]
خط: نستعلیق، کا: محمد رسول بن یعقوب سرابی از شاگردان میرزا ابوالحسن حکیم باشی، تا: 6 صفر 1291ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 234گ، 29 سطر (13/5×56/3)، اندازه: 22×34سم [ف: - 52]
آغاز: که بعد از معرفت طبی و قواعد و قانون او بعلمی و عملی بطریق متقدمان
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 70گ، 16 سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: - 165]
xolāsat-ol hekma (mx.)
در همان صفحه نخست ذکري از قرابادین کبیر به میان آورده است و در ادامه پس از چند برگ (ص 6 ) آمده است: «مختصري از خلاصه الحکمه» که مؤلف آن احتمالاً شرف الدین حسین طبیب شیرازي (قرن 9) و یا بهادر خان میر محمد عقیلی است. قراین نشان میدهد تلخیصی از کار عقیلی شیرازي باشد که در بالا معرفی شد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16996/1
آغاز: در بیان قوانین ادویه در ترکیب: بدان که ادویه مسهله بعضی مطبوخاتند و آنچه در حکم آنهاست مانند فقوعات و بعضی حبوبات و اقراص و؛ انجام: لیکن جفون زیاده متورم میشود بحدي که منشق شده خوناب سایل میشود با کثرت وجع. و نیع میوه رسیده را گویند شکافته میشود از کثزت رسیدگی کما قال اﷲ تبارك و تعالی و سوره الانعام: «و جنات من اعناب ...»
خط: تحریري، بیکا، تا: 1306 یا 1307ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه اي، 182ص (2- 183)، اندازه: 11×18سم [ف: 47/1 - 114]
xulāṣat-u ḥilyat-il abrār
وابسته به : حلیة الابرار فی احوال محمد و آله الاطهار؛ بحرانی، هاشم بن سلیمان (-1107)
خلاصهاي است از کتاب فوق و فقط چند باب آن را به طور متفرقه گردآوري کرده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 691/2
آغاز: و بالاسناد عن ابی هریر انه لقی الحسین (علیه السلام) فقال ارنی الموضع الذي قبله النبی (صلی الله علیه و آله)
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه سپهسالار-تهران 7527 [در فهرست سپهسالار به عنوان حلی الابرار معرفی شده نه خلاصه آن]؛ بیکا، بیتا؛ 12گ (166-177) [عکسی ف: 2 - 322]
xulāṣat-u ḥayāt-il ḥayawān
دمیري، محمد بن موسی، 742 - 808 قمري
(1406 - 1342) damīrī, mohammad ebn-e mūsā
آغاز: الحمدﷲ الذي شرف نوع الانسان بالاصغرین القلب و اللسان و فضله علی سایر الحیوان بنعمتی المنطق و البیان؛ انجام: و یلوذ الکفار و الظلم و المنافقون بالمال کما یلوذ النحل بیعسو بها و من ههنا قیل ... امیر النحل هذا ما انتهی الیه الغرض.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ داراي سرلوح و کتیبه مرصع و مذهب، برگ ها مجدول، مصحح، با یادداشتی درباره کتاب حاضر و مؤلف آن به نقل از «کشف الظنون»؛ جلد: تیماج زرشکی، 284گ، 21 سطر، اندازه: 16×29سم [ف: 20 - 82]
آغاز: الناقة الستروع الی وطنها، و الجمل الذي کالرهدنه و الرهدنه؛ انجام: مثلث الرا طایر کالعصفور بمکة کالرهدنه و الرهدنه
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
xolāsat-ol hayāt fī ahvāl-el hokamā’ va-l a‘yān = xolāsat-ol hayvān = tārīx-e hokamā’
تتوي، احمد بن نصراﷲ، - 996 ؟ قمري
(1588 -) tatavī, ahmad ebn-e nasr-ol-lāh
به دستور: ابوالفتح بن عبدالرزاق گیلانی (از ارکان مهم دولت جلال الدین محمد اکبر شاه)
کتاب سودمندي است در تحقیق احوال و خلاصه اقوال و افعال حکماء، مرتب بر یک «فاتحه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه»: فاتحه داراي پنج «فتح»: 1) بیان آنکه از ابتداي آفرینش عالم تا خلق آدم و از خلق آدم تا ظهور خاتم علیهما السلام چند گذشته، 2) ذکر تقسیمی که ضابط اصول جمیع مذاهب بنی آدم تواند بود و بیان تعداد طرقی که سالکان مسالک شرایع و مالکان ممالک اسرار حقایق بران رفتهاند، 3) تعریف حکمت و تقسیم آن اصولا و فروعاً و شمهاي از وصف حکمت و جلالت شأن حکما، 4) بیان اقوالی که در پیدا شدن صناعت طب در کتب قدما مسطورست، 5) ذکر حدود ولایت یونان و بیان آنچه در نسب یونانیان گفتهاند؛ مقصد 1. مشتمل بر ذکر حکمایی که قبل از ظهور انوار ملت محمدي علیه و آله شرایف التسلیمات بودند؛ مقصد 2. ذکر حکمائی که در زمان اسلام بودند، خواه به حلیه اسلام و ایمان محلی شده و خواه بر یکی از ادیان سابقه باشند؛ خاتمه در تعداد مذاهب ملیین و ترجمه هر یکی از حکما را به ایراد کلمهاي چند که خلاصه نتایج افکار ایشان تواند بود و مرتبه هر یکی از ان سخنان معلوم توان نمود ختم کرده است. متأسفانه کتاب تا پایان ترجمه فیثاغورس بیشتر نوشته نشده و به علت شهادت مؤلف آن ناتمام مانده است. تتوي در این کتاب از کتاب هاي نادر و نیز از روایات باستانی ایران (خاصه در تاریخ علم پزشکی و نجوم) یاد میکند و از جمله مآخذ او است: کتاب مختار الحکم و محاسن الحکم امیر الوفا ابن فاتک، قصیده ابوالعباس بن محمد نبی در تاریخ یونان و رساله آراء کندي درباره یونان، جامع الاسرار و منبع الانوار در تطبیق طریقت و شریعت و حقیقت (بدون ذکر مؤلف) و حیلة البرء جالینوس. وي یکی از اسناد روایات ایرانی را درباره پیشقدم بودن ایرانیان در علوم پزشکی و نجوم از کتاب ابن فاتک نقل کرده است. متن سخن وي این است: «امیر الوفاء بن فاتک در کتاب مختار الحکم و محاسن الکلم چنین آورده که علم طب را اسکندر ذوالقرنین در وقتی که بر مملکت فارس استیلا یافت از فارس به یونان نقل کرده فرمود از لغت فرس به لغت یونانی بردند و همچنین هر چه در کتب خانه ملوك فارس از کتب نجوم و سایر اقسام حکمت یافت به یونان برد». تتوي جز این، اسناد و روایاتی دیگر نیز درباره علم پزشکی در ایران باستان نشان میدهد و «از کتاب هاي معتبر» نقل کند که: پادزهر حیوانی در روزگار خرم زاد از نیاکان بهمن اسفندیار به دست داروشناس ایرانی شناخته و داستان آن را به تفصیل آورده است. در دیباچه از کتاب بزرگی که در این باب در دست تألیف داشته به نام «مرآة العالم» یاد کند و میگوید: » در کتاب مرآ العالم که در حین تألیف این مختصر سطري از آن نوشته شده بود بر وجه اتم و اکمل مسطور خواهد شد ... و الحق آن کتابی است که پس از اتمام، مشتمل خواهد بود بر ذکر عقاید طوائف امم و احوالهم و لاریب فی انه لو وفقنی اﷲ اتمامه لکان ذلک الکتاب معشوقاً للحکماء».
آغاز: بسمله، فتح کلام خیر انجام بنام حکیمی سزد که جمیع ذرات وجود به حمد او ناطق ... اما بعد می گوید اضعف الخلق الی اﷲ القوي ابو الجود بن نصر اﷲ التتوي مخفی نماند که باتفاق ارباب عقول سلیمه اصحاب وصول.. ارتقاء بر مدارج کمال ... جز به تهذیب اخلاق و تخلق به اخلاق برگزیدگان.. صورت نبندد.. بنابرین کتابی مشتمل بر تحقیق احوال و خلاصه اقوال ... نوشته شود ... در تحریر این کتاب که مسمی به خلاص الحیوان است و مرتب بر یک فاتحه و دو مقصد و یک خاتمه.
انجام: و گیاهی که در راه مسافران بادیه مانع از وصول مقصود میگردند.
چاپ: اسلام آباد، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، تصحیح عصمت نسرین، 1384ش.
[الذریعة 7/ 226؛ فهرستواره منزوي 3/ 2123؛ فرهنگ ایران زمین سال 7 دیباچه مختصر فی ذکر بعض الحکماء الیونانیین و الملیین ص 5؛ فهرستواره منزوي 3/ 2123؛ دنا 4/ 951-952 (16 نسخه)]
آغاز: بسمله. اما بعد و این مجملی از اعتقاد فلاسفه دهریه مذکور می گردد و مخفی نماند که معتقد دهریه آنست که عالم منحصر است بمحسوسات (دیباچه و سده فتح نخستین فاتحه را ندارد)؛ انجام: این بود آنجه از روي اتاریخ الحکماي حنی ابن اسحق و جمال الدین ابوالحسن علی بن یوسف قفطی و طبقات الاطباي سعدي خزرجی و تاریخ الحکماي شهر زوري گفته آمد الحمد اﷲ اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا (اللهم اغفر لمؤلفه و کاتبه و قاریه بمحمد و آله)
عنوان مطالب که در نسخه ما دیده میشود: فتح چهارم در ذکر خالصه اقوالی که در بیان ابتداي ظهور صناعت در کتب قدما مسطور است (ص16)، فتح پنجم در ذکر حدود و لایت یونان (45)، مقصد اول ذکر حکماي پیش از محمد (52)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 160گ، 17 سطر (5/6×5/14)، اندازه: 11×20سم [ف: 1 - 225]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 15]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 140گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 2 - 229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: ابوالفضل فیضی دکنی و
میرزا نصیر در 1036ق به او بخشیده بود؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 181گ، 17 سطر (6×14)، اندازه: 12×22سم [ف: 9 - 1395]
داراي مقدمه و مقصد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 172گ، 16 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 27- 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11، جا: بندر سورت (احتمالاً - هند)؛ وقفنامه به خط میر حسینا فرزند میرابراهیم حسینی قزوینی تبریزي که تولیت را به اخوي خود (احتمالا سید حسن) تفویض نموده؛ جلد: تیماج حنایی، 190گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×3/52سم [ف: 2 - 220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شیوه هندي، بیکا، تا: 6 شعبان 1053ق؛ پس از برگ اول یک یا دو برگ افتاده؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج زرشکی، 392ص، 15 سطر، اندازه: 12×52/3 سم [ف: 17 - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1061ق؛ مصحح؛ تملک: کرم بن کریم (ظاهراً) سیچقان ئیل 1293؛ مهر: «علی اصغر بن ابراهیم محمد 1291» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 159گ (159پ-317 ر)، 18سطر، اندازه: 12/5×23سم [ف: 32 - 273]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: ربیع الثانی 1067ق، کاغذ: ترمه سمرقندي کبود، جلد: میشن تریاکی، 21 سطر [ف: 5 - 236]
آغاز: برابر؛ انجام: که موجب نظام سلسله موجوداتست جریان یافته و نظر ...
تا اوایل حال سقراط را دارد یعنی تا اوایل مقصد اول؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه پارچه بنفش، 291گ، 18 سطر (9×18)، اندازه: 13×25سم [ف: 6 - 472]
آغاز: برابر
انجام: بعد از اداء وظائف ضیافت فیثاغورس را.
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: چرم قهوه اي، 248گ، 13سطر (6×11)، اندازه: 10×16/4 سم [ف: 7 - 76]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 125- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 111]
آغاز: برابر؛ انجام: به زندگانی ابد رسیدم و فی بعض الروایات و عند ما وجدت المو عرفت کیف ینینی لی ان اعیش یعنی بعد از وجدان موت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مذهب کم کار؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیري حنایی، جلد: فرنگی قهوه اي، 186گ، 15 سطر، اندازه: 9×17/3سم [اهدائی رهبر: 8 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 82گ (131ر-212ر)، 27 سطر، اندازه: 21/5×34سم [ف: 5 - 324]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عبداﷲ طبسی گیلکی، تا: 26 شعبان 1213ق؛ جلد: تیماج مشکی، 94گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 632 (گنج 470/2)؛ خط: نستعلیق پخته، کا: میر عبد سید بن میر عزیز مرغینانی، تا: 1244ق؛ 8گ (5-13) [عکسی ف: 2 - 111]
نسخه اصل: ملی تبریز ش 3296؛ بیکا، تا: 10 شوال 1245ق [فیلم ها ف: 2 - 78]
آغاز: برابر؛ انجام: و از جمله آن مسائل یکی آن بود که فیثاغورس حکمت و حق را یک چیز
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عبدالرحمن افندي لبقی زاده؛ جلد: مقوایی، 151گ، 23 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 7 - 202]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا [چند نسخه-ف: - 109]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ داراي سرلوح، مجدول؛ 237گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×22سم [ف: 2 - 319]
xolāsat-ol hayāt (mn.)
تتوي، احمد بن نصراﷲ، - 996 ؟ قمري
(1588 -) tatavī, ahmad ebn-e nasr-ol-lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/166
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 3ص (351-353) [مختصر ف: 810]
خلاصة الحیوان- خلاصة الخمس
خلاصة الحیوان- خلاصة الحیات فی احوال الحکماء و الاعیان
xulāṣat-ul xulāṣa = ‘ilm-ul ḥadīṯ = ‘ulūm-ul ḥadīṯ = alxulāṣa fī usūl-il ḥadīṯ
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
(1414 - 1340) jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad
وابسته به: الخلاصة فی معرف الحدیث = مختصر فی اصول الحدیث؛ طیبی، حسین بن محمد (-743)
رساله کوتاه و در واقع تلخیصی است از کار حسین بن محمد طیبی در علم حدیث و اصطلاحات آن؛ شامل یک «مقدمه» و چهار «باب»: المقدمه: فی بیان اصوله و اصطلاحاته؛ باب 1. اقسام الحدیث و انواعه، در سه فصل؛ 2. الجرح و التعدیل، در دو فصل؛ 3. تحمل الحدیث؛ 4. اسماء الرجال. کشف الظنون (ج1ص472) از آثار میرسید شریف حاشیه بر «خلاص فی اصول الحدیث» شرف الدین حسن طیبی را ضبط کرده که با اسلوب این رساله وفق نمیدهد. به هر صورت این رساله با «خلاصه در اصول حدیث» شرف الدین طیبی قریب العبارات است و مینمایاند که این رساله خلاصه و تنقیح کتاب طیبی باشد. این رساله با اسامی گوناگون ثبت شده و برخی آن را از سید شریف جرجانی دانستهاند ولی در صورت عناوین و مباحث رساله یکی است.
آغاز: بسمله هذا مختصر جامع لمعرف علم الحدیث مرتب علی مقدم و مقاصد المقدم فی بیان اصوله و اصطلاحاته المتن هو الفاظ الحدیث التی یتقوم بها المعانی السند اعم من ان یکون قول الرسول صلی اﷲ علیه او الصحابی
انجام: البيهقي ولد سنة احدي اربع و ثلاثين و ثلاثمائة و ثمانين
و ثلاثمائة و مات بنيشابور سنة ثمان و خمسين و اربعمائة تمت
المقدمة الشريفة الشريفية ...
چاپ: اسکندریة، دار الدعوة، 1403ق، تحقیق فؤاد عبدالمنعم احمد، 94ص؛ ریاض، دارالرشید، 1407ق، تحقیق علی زوین، 207ص، با عنوان «رسالتان فی مصطلح الحدیث للجرجانی و الکافیجی»
[کشف الظنون 1/ 720؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 472؛ دنا 4 /952 (11 نسخه)؛
الاوقاف العام بغداد 1/244 و 1/245]
شرح و حواشی:
1- الحضایر القدسی فی شرح اصول الحدیث المصطفویة؛ همامی، احمد بن احمد (-9)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 997ق؛ واقف: حاج عماد فهرستی، تیر 1310؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذ نخودي، 9گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 27 - 295]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 997ق؛ واقف: فهرستی؛ 8 گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 6- 602]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بدر بن عاقل محمدبن نصر اﷲ بن مبرد، تا: شنبه 8 ذیحجه 998ق؛ مجدول، محشی به نقل از کتب و افراد مختلف از جمله شرح البخاري للعلام الکرمانی و «زکریا»؛ جلد: تیماج سرخ، 40گ، 12 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 5 - 2431]
آغاز: برابر؛ انجام: سن ثلاث و ستین و اربعمائة، و اﷲ اعلم بالصواب و بیده مفاتیح الابواب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر [ف: 5 - 348]
آغاز: المقدم فی معرف انواع علم الحدیث و هی عشرون نوعاً الاول اشتراط الاسناد و هی شی عظیم؛ انجام: هل هو اخبار او انباء فالجمهور علی انه اخبار ثم الاحادیث جمع احدوثة و هو ما یحدث به.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (111پ-113ر)، 21 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 28 - 155]
آغاز و انجام: برابر؛ المسماه بالخلاصه لمیر السید الشریف الجرجانی
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 15 سطر، اندازه: 13/5×22/8سم [ف: 16 - 410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: کاظم مدیر شانهچی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودي ، جلد: مقوا، 17گ، 13 سطر، اندازه: 13/5×822/8 سم [ف: 27 - 294]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه عارف نوشاهی - اسلام آباد پاکستان؛ خط: نسخ، کا: نصراﷲ بن عبدالسلام، تا: 13 جمادي الاول 1112ق؛
مصحح، محشی؛ 12ص(30-42) [عکسی ف: 6 - 85]
نسخه اصل: کتابخانه عارف نوشاهی - اسلام آباد پاکستان؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ با یادداشت مفصلی در گونههاي مختلف تحمل و روایت حدیث آمده؛ 24ص [عکسی ف: 6 - 86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غرجستانی، حسین بن حسینی، تا: قرن 13، جا: مدرسه سلطانیه؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: مقوا، 6گ (1پ- 6پ)، 22 سطر، اندازه: 12/5×21سم [اهدائی رهبر: 8 - 22]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: تحریري، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 3گ، 21 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 5 - 2921]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ تعالی مفیض الجود و الصلاة و السلام علی نبیه محمد أفضل الناس فی الوجود و علی آله الطاهرین و صحبه الطیبین.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قرمز، 9گ (63پ- 72ر)، 21 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 7 - 151]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی با امضاي «منه مد ظله، سماع»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: گالینگور آبی، 10گ (236پ-246پ)، 15 سطر (7/5 ×13)، اندازه: 15×22سم [ف: 19 - 250[
xolāse-ye xolāsat-ot tavārīx
تویسرکانی، محمد امین بن محمد یوسف، ق13 قمري
toyserkānī, mohammad amīn ebn-e mohammad yūsof (- 19c)
وابسته به: خلاصة التواریخ = تاریخ سلاطین؛ یزدي، محمد رضا بن محمد هاشم (-13)
خلاصه خیلی فشردهاي است از خلاصة التواریخ یزدي، در این خلاصه تاریخ عمومی جهان و تعداد پادشاهان هر سرزمین و مدت سلطنت هر سلسله بدون فصلبندي از آغاز جهان تا اواخر قاجاریه ذکر شده است. بخشهاي اخیر کتاب که به دودمان قاجاریه مربوط میشود نسبتاً مفصلتر از بخش هاي دیگر میباشد و در این قسم شرح حال بعضی از علماي عصر قاجاري و نیز وقایع بابیه ذکر شده و در خاتمه هم بعضی عجایب و غرایب و معرفت عیون و جزایر و بلاد و جبال و علم فراست آورده شده است. «خلاصة التواریخ» تألیف هادي بن محمد رضا یزدي است که آن را در روزگار محمد خان ماکوئی فرمانده یزد نگاشته است و اندکی پس از مرگ او (17 ذیحجه 1271 ق / اوت 1855 م) به انجام رسانده است (ادبیات فارسی بر مبناي تألیف استوري، ج 2، ص 684). در فهرست نسخههاي خطی فارسی ( 6/ 4149) یک نسخه و در فهرست نسخ خطی کتابخانه مرعشی سه نسخه به شماره هاي (3523 و 6231 و 7248) از «خلاصة التواریخ» معرفی شده لکن آغازي که براي آن در هر دو فهرست نقل شده با آغاز نسخه ما «خلاصة خلاصة التواریخ» همسان میباشد، در الذریعه (7/ 223) نیز «خلاصة التواریخ» ذکر شده که مؤلف و آغاز کتاب مغایر با کتاب مذکور میباشد، استوري نیز نسخهاي از «خلاصة الخلاصة التواریخ» در کتابخانه ملی تبریز به شماره 393 و مجهول المؤلف نشان داده است (ادبیات فارسی بر مبناي تألیف استوري، ج 2، ص 693). آیا «خلاصة التواریخ» یزدي همان «خلاصة خلاصة التواریخ» تویسرکانی است یا مغایر هم و آیا نسخه ما با نسخه کتابخانه ملی تبریز کتاب واحدي هستند یا نه؟ نیاز به رؤیت نسخهها و مطابقت آنها دارد. (صدرائی خوئی)
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 465
آغاز: غوالی لالی حمد بی حد و منتها که غواصان بحار دانش از عهده اندکی از آن برنیایند و زواهر جواهر و ثناي بیرون از عدو احصا که جوهریان بصیر فصاحت از ذکر عشر معشار آن به اعتراف نمایند؛ انجام: و دیر غضب کردن و زود زایل شدن آن، پس هرگاه ببینند کل واحد از مذکر و مؤنث را که حاصل شده است او را هیأتی که مشابه باشد به هیات آن دیگر، میباید حکم کنند به آنچه مقارن باشد با آن هیأت.
خط: تحریري، بیکا، تا: محرم 1274ق؛ جلد: مقوایی، 80گ، 20 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 72]
xolāse-ye xolāsat-ol hesāb
کبودرآهنگی، محمد رضا بن علی رضا
kabūdar-āhangī, mohammad rezā ben ‘alī rezā (-)
وابسته به: خلاص الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
رسالهاي است در حساب که مؤلف براي آخوند ملا محمد میرزا نگاشته در وقتی در نزد او خلاص الحساب شیخ بهایی را میخواند و چون آن کتاب مشکل مینمود ملامحمد از مؤلف خواست که رسالهاي آسان تر به فارسی بنویسد. این رساله در یک «مقدمه» و دو «باب» و «خاتمه» مرتب شده است.
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 253/6
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي تعالی من العلل و المعلولات و تقدس عن لوازم الاعداد و المحاسبات و تنزه من ان یحیط به العقول و الادراکات؛ انجام: دون عشرها الیها تهتدي
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×14/5سم [ف مخ]
خلاصه خلاصه زیج سلطانی- خلاصة الخلاصه سلطانی
xolāsat-ol xolāse-ye soltānī
وابسته به: زیج الغ بیک = زیج گورکانی = زیج جدید سلطانی = زیج سلطانی گورکانی؛ الغ بیک، محمد بن شاهرخ (796-853)
اهدا به: ابوسعید بهادر گورکانی
رساله مختصري است بدون خطبه و دیباچه در اعمال زیج جدید گورکانی، از ناشناس که از مقدمه برمیآید چندي در کابل میزیسته. در یک «مقدمه » و سه «مقاله» و «خاتمه» و «فصل«هایی در میانه: مقاله 1. طریق وضع بعضی جداول زیج و استخراج تقاویم کواکب از آن؛ 2. صنعت اسطرلاب؛ 3. صفت کره و معرفت اعمال غریبه و خواص کره؛ خاتمه در بعضی نکات و لطایف این فن و تحقیق سمت قبله بلاد به طریق مختلف از اسطرلاب و غیره.
آغاز: بسمله، و این رساله موسومه بخلاصة الخلاصه سلطانی در اعمال زیج جدید گورکانی
انجام: رساله بتطویل انجامد و ممل گردد و این رساله را بر همین اختصار نمودیم والحمدﷲ رب العالمین
[دنا 4/ 953؛ فهرستواره منزوي 4/ 2918]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11991
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه 28 جمادي الاول 1146ق؛ جلد: تیماج، 36گ، 17 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 10 - 49]
خلاصة الخمسة- چهل بابی
xolāsat-ol xamse
ظاهراً غیر همانند:
کا: یار محمد هروي، تا: 920ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي- مجموعه نوازي؛ 58گ، اندازه: 13/3×22/6 سم [رایانه]
نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانههاي یوگسلاوي.
کتاب در دیباچه «خلاص الخمسة» نامیده شده ولی نویسنده آن در پایان آن را انتخاب خمسه خوانده است؛ بیکا، تا: آغاز محرم 935ق [فیلم ها ف: 1 - 638]
در سی و سه باب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاتب برزه، تا: جمادي الثانی 967ق، جا: غوریان؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 149]
گزیده ایست از پنج گنج نظامی از هفت پیکر تا اسکندرنامه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 52گ، 11 سطر (5×13)، اندازه: 10×20سم [ف: 12 - 2767]
نسخه اصل: نسخه آقاي بنی آدم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [فیلم ها ف: 2 - 162]
گرکانی؛ شماره نسخه: 1/ 20
گزیده از پنج گنج نظامی در 37 باب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1005ق، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 638]
خط: شکسته، کا: محمد شفیع، تا: محرم 1099ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: خانبالغ [نشریه: 2 - 74]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 5398 (همان دو جا). در 37 «باب» و دیباچهاي به نثر، گزیده پندهاست از «پنج گنج» نظامی گنجهاي، شماره باب ها در نسخهها یکسان نیست. برخی 30 و برخی 35، 36 و 37 است. بابها نیز در نسخه ها جابجا هستند با برخی 35، 36 و 37 است. بابها نیز در نسخهها جابجا هستند با سربندهاي: در توحید، در نعت، در صدق، در صبر، در رزق، قناعت ... و نباید آن را با همتاي او به نام «چهل باب» در آمیخت، که این یکی سرودههاي دیگران را نیز دربردارد [مشترك[؛ خط: نستعلیق پخته، بیکا، تا: 1120ق؛ فهرست باب ها در (گنج 3/1608 و مشترك 7/69) آمده است [عکسی ف: 2 - 112]
نسخه اصل: آغاز و انجام پاره اي از نسخههاي یوگسلاوي که یان بگدانویج فیلم آنها را آورده است؛ در 37 باب؛ بیکا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 648]
در سی و پنج باب؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن کربلایی محمد تقی سیستانی، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 13 سطر (10×14)، اندازه: 16×26سم [ف: 16 - 281]
خلاص الخمسه- خلاصه خمسه نظامی
خلاصة الخمسه- خمسه نظامی گنجوي (منتخب)
xolāse-ye xamse-ye nezāmī = entexāb-e xamse-ye nezāmī
وابسته به: خمسه نظامی گنجوي = پنج گنج؛ نظامی، الیاس بن یوسف (530-614)
چاپ: انتشارات دانشگاه تهران، 1367ش
بعضاً همانند:
در سی و پنج باب با فهرست آنها در آغاز. اسعد افندي ش 2918؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد بن شیخ احمد، تا: 1 ذیحجه 883ق؛ 49گ، 12 سطر [فیلم ها ف: 1 - 79]
انتخابی است از پنج دفتر خمسه نظامی گنجوي بر حسب موضوع درسی و شش باب که در آغاز آن یک مقدمه در دو صفحه از گرد آورنده. فهرست ابواب کتاب بدین ترتیب است: در توحید، در نعت نبی علیه السلام، در صدق، در صبر، در فتح رزق، در قناعت، در فال نیک، در نصیحت خاص، در نصحیت عام، در مهابت پادشاه، در دولت، در خدمت، در التجا باصحاب دولت، در عدل و احسان، در کرم و سخان، در عقل و هنر، در راي و تدبیر، در آداب سخن، در خلق و تواضع، در طاعت و ریاضت، در اخلاص، در نگاه داشتن راز، در تحقیر سخن، در مکافات، در شناختن حدود، در ضعف پیري، در تسکین غم بامید راحت، در منع عیب، در زاري و تضرع، در مذمت بسیار خوردن، در منع خنده، در مذمت وطن، در ترك دنیا، در شکایت روزگار، در مراتب مرگ، در امثال دوستان؛ خط: نستعلیق خفی، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: گالینگور قرمز، 120ص (150-269)، 15 متن و 24 نیم سطر حاشیه (10×18)، اندازه: 12/5×51/3 سم [ف: 18 - 24]
در سی و چهار باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 952ق [نشریه: 7 - 560]
آغاز: اي همه هستی ز تو پیدا شده ** خاك ضعیف از تو توانا شده؛ انجام: اعتمادي نمیکنم بر کس ** بر خدا اعتماد دارم و بس
نه هزار و پنجصد و بیست بیت است از مثنویات پنجگانه نظامی گنجوي؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بهرام، تا: 958ق؛ کاغذ: نخودي، 11 سطر، اندازه: 13/5×50/3 سم [ف: 9 - 325]
آغاز: حمدله ... بر اصحاب دولت و ارباب مکنت واجب و لازم است؛ انجام: اعتمادي نمیکنم بر کس ** به خدا اعتماد دارم و بس
در دیباچه گوید: من آن را در 35 باب بر حسب موضوعات اخلاقی کوتاه کردم؛ خط: نستعلیق، کا: میرعلی حسینی، تا: 980ق؛ مجدول؛ تملک: بهمن میرزا پسر عباس میرزا قاجار در 1253ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: ساغري مشکی، 44گ، 12 سطر (6/5×14)، اندازه: 15×25سم [ف: 4 - 383]
آغاز: بعد از اداي وظایف شکر و حمد الهی و لطایف صلوات و سلام نامتناهی بر حضرت اقدس رسالت پناهی ... اما بعد تعلیم کتب ائمه دین بمطالعه کلمات حکمت آمیز و تامل و تفکر؛ انجام: آن کس که ز خون خود نترسد ** از کشتن نیک و بد نترسد / هر خانه که بی چراغ باشد ** زندان بود ار چه باغ باشد گزیده موضوعی منظومههاي نظامی است: «مثنوي چند از گفتار ... نظامی گنجوي ... که مشحون است از مواعظ و حکم و مملو از نصایح و امثال عجم مانند درر و لالی از بحور خمسه استخراج نموده شده. از نام مؤلف نشانی در هیچ یک از نسخه ها نیامده است. اما کهنترین نسخه شناسایی شده آن در کتابخانه اسعد افندي نگهداري شده است. در مقدمه از سی و شش «باب» نام برده شده اما متن کتاب سی و هفت باب دارد: 1. توحید، 2. نعت، 3. صدق، 4. صبر، 5. عشق، 6. صبر، 7. قناعت، 8. فال نیک، 9. نصیحت خاص، 10. نصیحت، 11. سیاست، 12. صف، 13. التجا به اهل دولت، 14. عدل، 15. سخا، 16. عقل و سر، 17. راي و تدبیر، 18. ادرار سخن، 19. تواضع، 20. ریاضت، 21. اظهار اخلاص، 22. نگاه داشتن راز، 23. تحقیر، 24. مکافات، 25. شناختن، 26. تبري، 27. منع عیب، 28. تسکین غم، 29. تضرع و خواري، 30. مذمت بسیار، 31. مدخ و ذم زمان، 32. منع خنده، 33. مذمت طین، 34. فواید، 35. شکایت فقیر، 36. امثال. نسخهها در تعداد ابیات و ابواب و تقدیم و تأخر مطالب تفاوتهایی با هم دارند؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 15گ (90پ-104پ)، سطور چلیپایی و معمولی (9/5×20)، اندازه: 13/2×23/1سم [ف: 2/ 29 - 598]
در دو بخش یکی در 24 باب دومی عنوان باب دوم دارد و میرسد تا بباب سی و هفتم و از میانه افتاده و این دو باید یکی باشد.
گزیده اي است از پنج گنج نظامی؛ خط: نستعلیق، کا: عماد بن غیاث الدین، تا: قرن11؛ جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [نشریه: 3-413]
آغاز: بر اصحاب دولت و ارباب مکنت واجب و لازم است که بعد از قرائت قرآن ...
منتخبی از خمسه نظامی گنجوي، در 37 باب تنظیم شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 [نسخه پژوهی: 3 - 135]
آغاز: بر اصحاب دولت و ارباب حکمت لازم و متحتم که بعد از قراءت فکرحی قدیم و تلاوت قرآن کریم؛ انجام: چو وقت آمد نهد بر فرق شاهی.
از نظامی گنجوي، نزدیک به 1200 بیت، در 37 باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه اي، 14گ (40ر-53ر)، اندازه: 15/2×24/4سم [ف: 8 - 2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با دو سرلوح، با یادداشت محمد حسین شعاع الملک، در سهشنبه 17 شوال 1348؛ مهر: مرتضی الموسوي؛ تملک: ملاهاشم فرزند ملک اسد اﷲ در 6 محرم 1187؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 43گ، 11 سطر (5×10)، اندازه: 11×18سم [سنا: ف: 1 - 53]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ العالمین و الصلو و السلام غلی نبیه محمد و اله اجمعین اما بعد؛ انجام: اعتمادي نمیکنم بر کس ** بر خداي اعتماد دارم و بس
در سی و پنج باب به شرح زیر: 1. توحید، 2. نعت نبی، 3. صدق، 4. صبر، 5. زرق، 6. قناعت، 7. فال نیک، 8. نصیحت، 9. نصیحت عام، 10. مهابت از پادشاه، 11. صفت دولت، 12. التجا به اصحاب دولت، 13. عدل و احسان، 14. کرم، 15. عقل و هنر، 16. رأي و تدبیر، 17. آداب صحبت، 18. تواضع، 19. طاعت و ریاضت، 20. اظهار اخلاص، 21. نگهداشتن راز، 22. تحقیر دشمن، 23. مکافات، 24. شناختن حدود، 25. پیري، 26. تسکین غم، 27. منع عیب، 28. تضرع، 29. بسیار خوردن، 30. منع خنده، 31. مذمت طعن، 32. ترك دنیا، 33. شکایت روزگار، 34. هراس بودن، 35. امثال و داستان؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1027ق؛ جدول دور سطور زر و آبی، میان مصاریع دو جدول زر و سیاه؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج قرمز، 40گ، 12 سطر (5/5×14)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 255]
شامل دیباچه نثر و انتخابی از پنج دفتر خمسه که بر حسب موضوع در 36 باب نوشته شده؛ کا: محمد معصوم، تا: 1060ق؛ کاغذ: سمرقندي الوان، جلد: میشن سیاه، 31گ (627-657)، ابعاد متن 11×22، اندازه: 16×56/3سم [ف: 8 - 420]
آغاز: حمدﷲ ... اما بعد. بر اصحاب دولت و ارباب مکنت واجب و لازمست که بعد از قرائت قرآن قدیم و تلاوت فرقان کریم سماع احادیث رسول و کتب ائمه دین و مطالعه کلمات حکمت آمیز ... (سپس فهرست) ... باب اول در توصیه. اي همه هستی ز تو پیدا شده ** خاك زمین از تو توانا شده؛ انجام: رفتی تو از این عذاب رستی ** در بزم که آرام نشستی / جاوید بهشت جاي بادت ** جان در حرم خداي بادت. تمت الخلاصه ...
شامل: باب 1. توصیه، 2. نعت، 3. صدق، 4. صبر، 5. رزق، 6. قناعت، 7. فال، 8. نصیحت خاص، 9. نصیحت، 10. مهابت پادشاه، 11. دولت، 12. التجا، 13. عدل ... باب 30. شکایت از روزگار؛ خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ مهر: نصراﷲ تقوي؛ کاغذ: فرنگی، 28گ، 14 سطر (5×12)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 13 - 230]
آغاز: شیخ نظامی ابن یوسف ... وفاتش در سنه 660 ستة و ستمائه اتفاق افتاده و در گنجه مدفونست رحم اﷲ علیه. بسم اﷲ الرحمن الرحیم ** هست کلید در گنج حکیم/ پیش وجود همه آیندگان ** پیش بقايهمه پایندگان؛ انجام: حکایت: مسجد [یئیة] بسته آفات شد ** نام ز کوي خرابات شد ... همت از آنجا که نظر کرده بود ** گفت جوابی که در آن پرده بود / کاین روش ...
شامل بخشی از خلاصه مخزن الاسرار نظامی گنجوي است. در آغاز نسخه، شرح حال کوتاهی در خصوص نظامی گنجوي آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شرقی، 14گ (1-14)، 17سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 40 - 355]
آغاز: بر اصحاب دولت و ارباب مکنت واجب و لازمست؛ انجام: فلک چون کارسازیها نماید ** نخست از پرده بازی ها نماید. سی و هفت باب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسن، تا: 1270ق؛ نسخه ناقص است و کاتب بعضی از بخش هاي آن را حذف کرده و تا باب بیست و هفتم «در تسکین غم و الم بامید راحت» میباشد؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج خرمایی، 43گ (58- 100)، اندازه: 50/3×17سم [ف: 17 - 448]
آغاز: آغاز مقدمه: بر اصحاب دولت و ارباب مکنت واجب و لازم است که بعد از تلاوت قرآن قدیم ... آغاز: اي همه هستی ز تو پیدا شده؛ انجام: بآهستگی کار عالم بر آر ** که در کار گرگی نیاید بکار
در 37 باب؛ خط: نستعلیق، کا: علی منظوري، تا: 1319ق؛ کاغذ: مقوا نازك فرنگی، جلد: مقوا، لفاف سیاه، 74ص، 14 سطر (11×22)، اندازه: 22×53/3 سم [ف: 8 - 64]
آغاز: وله، دولت سبب گره گشائیست ** فیروزي خاتم خدائیست / امشب شب قدر است شتاب ** قدرست تو قدر خویش دریاب
تلخیصی است از خمسه نظامی (پنج گنج) که به دست عالم گمنامی صورت گرفته است. بخشهاي موجود در نسخه حاضر عبارتند از: باب 8. نصیحت خواص، 9. نصیحت عام، 10. مهابت پادشاه، 11. ندارد، 12. خدمت، 13. التجا به اصحاب دولت، 14. عدل و احسان، 15. کرم و سخاوت، 16. ندارد، 17. راي و تدبیر، 18. آداب سخن، 19. خلق و تواضع؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛
7گ (39-45)، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1762]
آغاز: بر اصحاب دولت و ارباب مکنت واجب و لازمست که بعد از تلاوت قرآن کریم و فرقان قدیم و استماع احادیث رسول؛ انجام: برگذشتیم ازین رباط کهن ** گو فلک را هر آنچه باید کن. صورت اتمام یافت کتاب خلاصه خمسه شیخ نظامی علیه الرحمه.
برگزیده اي است از خمسه یا پنج گنج نظامی که گزینشگر «آن را از بحور خمسه چیده و جمع کرده و بر سی و هفت قسم کرده و آن را بخلاث الخمسه مسمی» گردانیده است، ولی در فهرست سی و پنج باب ذکر شده است و نسخه به باب سی و چهارم ختم میشود؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ داراي سرلوح، مجدول؛ واقف: ابوالفضل شاهرخی، دي 1345؛ جلد: تیماج قهوه اي، 34گ، 12 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 9 - 118]
آغاز: بسمله. حمدله. و العاقبة للمتقین و الصلاة و السلام علی ... اما بعد بر اصحاب دولت و ارباب مکنت آن که بعد از قرائت قرآن کریم ... در مطالعه کلمات حکمتآمیز تأمل؛ انجام: زین گنج که رایگان گشادم ** دارید بدعاي خیر یادم
در سی و شش باب؛ خط: نستعلیق، کا: شاه حسین صدرالدین محمد، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، اندازه: 8/ 9×26سم [ف: 8 - 279]
در سی و هفت باب در مواضیع عرفانی و اخلاقی و گزیده شعرهاي او در این موضوعات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 58]
فهرست ابواب کتاب بدین ترتیب درج شده است: در توحید، در نعت نبی علیه السلام، در صدق، در صبر، در فتح رزق، در قناعت، در فال نیک، در نصیحت خاص، در نصحیت عام، در مهابت پادشاه، در دولت، در خدمت، در التجا باصحاب دولت، در عدل و احسان، در کرم و سخان، در عقل و هنر، در راي و تدبیر، در آداب سخن، در خلق و تواضع، در طاعت و ریاضت، در اخلاص، در نگاه داشتن راز، در تحقیر سخن، در مکافات، در شناختن حدود، در ضعف پیري، در تسکین غم بامید راحت، در منع عیب، در زاري و تضرع، در مذمت بسیار خوردن، در منع خنده، در مذمت وطن، در ترك دنیا، در شکایت روزگار، در مراتب مرگ، در امثال دوستان؛ خط: نستعلیق هندي، بیکا، بیتا؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماجسبز، 25 سطر (16×28)، اندازه: 21×36سم [ف: 16 - 691]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ** هست کلید در گنج حکیم / فاتحه فکرت و ختم سخن ** نام خدایست بر آن ختم کن؛ انجام: قعر چه بگزید هو کو عاقل است ** زانکه در خلوت صفاهاي دل است
در سی و پنج باب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 32گ (71ر-102پ)، 11 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 36 - 452]
آغاز: بر اصحاب دولت و ارباب مکنت واجب و لازم است که بعد از قرائت قرآن قویم و پس از تلاوت فرقان قدیم ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم ** نسخه سرلوحه نام کریم؛ انجام: جوان گر به دانش بود بی نظیر ** نیاز آیدش سوي گفتار پیر / به آهستگی کار عالم برآر ** که در کار تندي نیامد به کار
این نسخه 37 باب دارد؛ خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 31ص (413-443)، اندازه: 16/1×27/8 سم [ف: 1/ 29 - 129]
xulāṣat-ud da‘awāt
سبزواري، محمد کاظم بن محمد علی، ق12 قمري
sabzevārī ،mohammad kāzem ebn-e mohammad ‘alī (-18c)
از روي کتاب هاي مجلسی و «سفینة النجاة» علی اصغر قزوینی و «مفاتیح النجاة» محمد باقر خراسانی ساخته در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه»: باب 1. مستحبات و تعقیبات نمازهاي پنجگانه؛ 2. ادعیه و آداب شب و روز جمعه؛ 3. ادعیه انواع کوفتها و علتها و طریق استشفا؛ 4. حزرهاي جهت دفع شیاطین و جور سلاطین؛ 5. ادعیه جهت گمشده و گریخته و سختیها و محنتها؛ 6. ادعیه جهت دفع غم و الم؛ 7. آداب خلاصی از قرض و فقر؛ 8. آداب سفر و زناشوئی؛ 9. اعمال ماه رجب و شعبان و رمضان و بقیه ماه ها؛ 10. دعاهاي مناسب همه وقت؛ 11. بعضی دعاهاي جامعه مفیده؛ 12. ادعیه مأثوره و طریق استخاره؛ خاتمه: در دعاهاي سریع الاجابه و زیارتها.
آغاز: خلاصه حمد و سپاس بیقیاس خالقی را سزاست که در ذات یکتا و در صفات بی همتاست.
[دنا 4/ 954؛ فهرستواره منزوي 7/ 331]
آغاز: سرادقات عنایات عالم امکان خلعت ایجاد و عرفان پوشیده و به اشارات آیات دعا ... پس بنابراین جمعی ... از این داعی ابن محمد علی محمد کاظم سبزواري التماس نمودند؛ انجام: و برگ هاي درختان لعنت ایزدي ... بر ادعاي دین سید المرسلین و معاندین آل طاهرین او باد برب العباد. تألیف در 1004 (در خاتمه تاریخ دارد).
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد نصیر هزارجریبی چهاردانگهاي استرآبادي، تا: پنجشنبه 20 رجب 1225ق؛ افتادگی:
آغاز؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: روغنی مشکی، 220گ، 16 سطر (7×14)، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 384]
آغاز: برابر انجام: و شیطان لعین را بر او و دعا دست نباشد ببرکت این دعاي بزرگوار و شرحش بسیار است اما مختصر شد.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 12 جمادي الاول 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 157گ، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 40]
xulāṣat-ud da‘awāt
مرتضی قلی بن حسنقلی، ق12 قمري
morteza qolī ebn-e hasanqolī (- 18c)
تاریخ تألیف: 1174ق
در یک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه».
مشهد؛ مدرسه آیة الله خوئی؛ شماره نسخه: 203
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي سمع لمن دعاه
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: قرن 12 [اوراق عتیق: 1 - 245]
xulāṣat-ud da‘awāt
طباطبائی سنگلجی، محمد بن صادق، - 1330 قمري
(1912 -) tabātabā’ī sangelajī, mohammad ebn-e sādeq
مجموعهاي است از دعوات و طلسمات.
آغاز: بسمله روایت کرده اند از حضرت ... که روزي جبرئیل به نزد آن حضرت آمد ... اي حبیب من این آن است که سایه هفتم عرش نقش کردهام؛ انجام: اغفر لی ما لا یعلمون و لا تواخذنی بما یقولون و اجعلنی خیراً مما یظنون
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج یشمی، 128گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 24 - 211]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 335]
xulāṣat-ud da‘awāt
مشتمل است بر سوره هاي یس و فتح، دعاي کمیل، دعاي حجب و دعاي ایام و ساعات، دعاي ماه رجب، شعبان و رمضان، دعاي طمطام منقول از حضرت علی (علیه السلام) و ادعیه دیگر منقول از امام زین العابدین و سایر ائمه علیهم السلام، ادعیه دیگر منقول از سید بن طاوس و تعقیبات مشترکه و مختصه نمازهاي یومیه.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28290
آغاز: بسمله، یس و القرآن الحکیم انک لمن المرسلین؛ انجام: خدایتعالی در روز قیامت نظر رحمت بسوي ایشان نمی کند از ایشان است هرکه نخرد گر بقسم و نفروشد بگر بقسم
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1222ق؛ اهدایی: رهبري، تیر1381؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 489گ، 11 سطر، اندازه: 12/5×20سم [اهدائی رهبر: 6 - 256]
xolāse-ye dīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18305
بیکا، بیتا، به دستور داراب بن دستور؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 31گ، اندازه: 14×33/1 سم [رایانه]
xulāṣat-uḏ ḏahab
مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم، 1246؟ - 1331 ؟ قمري
majd-ol-ašrāf, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (1831 - 1913)
رساله در معارف و بیان طبقات و احوال سالکان و عرفا در مراحل و درجات سلوك است. و در بیان سلسله ذهبیه رضویه است.
آغاز: بسمله - قال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و سلم سائل العلماء و خالط الحکماء و جالس الکبراء.
انجام: فارحمنا برحمتک و جد علینا بمغفرتک و اغفرلنا برحمتک یا ارحم الراحمین.
چاپ: ایران، شیراز، سنگی، وزیري کوچک، 88+2ص، به نفقه صدیق الاسلام ذهبی سلماسی، (تاریخ کتابت1322)
[دنا 4/ 954؛ فهرستواره منزوي 3/2124 و 7/332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاج سید محسن موسوي سپاهانی، تا: 1303- 1305ق، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 27گ (47پ-73پ)، 14 سطر (8×13)، اندازه: 13×21سم [ف: 12-2593]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 18 جمادي الثانی 1305ق؛ مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 25گ (63ر-87ر)، 15سطر (8/5×13)، اندازه: 13×21سم [ف: - 298]
آغاز و انجام: برابر؛ قد فرغت من تحریر الرساله ... المسماة
بخلاصة الذهب من التعلیقات ... المقلب بمجد الاشراف، المیرزا جلال الدین محمد الحسینی الشریفی الذهبی ... راقمه ... محمدرضا و یشلقی فی سنة 1319.
خط: نسخ، کا: محمدرضا ویشلقی، تا: 1319ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با پارچه سبز، 28گ، 16 سطر (7/5×15)، اندازه: 12/5×91/5 سم [ف: 2 - 275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: شمس الدین پرویزي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 19گ، 20 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 11-129]
خلاصه رساله اي در اخلاق- المرموزات العشرون (خلاصه و ترجمه)
خلاصة رسائل اخوان الصفا- الرسال الجامعة
xolāse-ye rasā’el-e exvān-os safā (t.)
مؤلف: مقدسی، محمد بن نصر و دیگران.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 27516
آغاز: باشد سرخ تر ... از آنکه شعاع آنجا بیشتر باشد ... الاذناب ... لطیف و خشک که؛ انجام: بالا می رود و لطیف تر می شود و دایره بالا زرد مینماید و آنچه بالاتر باشد.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز وانجام [رایانه]
xolāsat-or rešād fe-d delāla ‘alā menhaj-el ‘ebād
قزوینی، احمد بن محمد علی
qazvīnī, ahmad ebn-e mohammad ‘alī
شرح حدیث نبوي است که مشهور به چهل حدیث است، این حدیث را شیخ صدوق در کتاب خصال از امام صادق علیه السلام نقل میکند و آن حضرت از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) که به امام علی (علیه السلام) فرمود: یا علی هر که حفظ نماید از امت من چهل حدیث را ... و امام علی فرمود یا رسول اﷲ خبرده مرا چه چیز است آن احادیث پس فرمود رسول اکرم بیان فرمودند حدیثی را که جامع اصول و فروع بود. مؤلف به درخواست بعضی از خواص مؤمنین آن حدیث را شرح نموده است و فقرات حدیث را در ابواب متعدد آورده و هر باب شامل چند فصل است: باب 1. حدیث اول از پیامبر در پاسخ امیرالمؤمنین؛ 2. حدیث در مورد وضو در پنج فصل ( خاتمه باب در احکام صل و داراي دو بحث)؛ 3. در مورد زکو که در لغت عرب به معنی پاك کردن و در اصطلاح شرعی موجب تطهیر مال و صاحب مال است شامل پنج فصل؛ 4. مورد ماه رمضان و روزه در پنج فصل.
آغاز: بسمله الحمد لولیه و الصلوة و السلام علی محمد صفیه ... و بعد چنین گوید احقر عباداﷲ عملاً و اکثرهم زللاً حقیر فقیر احمد بن محمد القزوینی ... در بیان شرح این چهل حدیث ... رساله را بخلاصه الرشاد فی الدلال علی منهج العباد
[دنا 4/ 954؛ فهرستواره منزوي 9/ 280]
آغاز: حدیث را مبعوث نمی گرداند خداوند عالم او را در روز قیامت از علما و فقها؛ انجام: و کسیکه ترك کند چیزي از آنها را ناقص میشود از فضیلت روز بقدریکه ترك کرده است از آن حقوق
خط: نسخ متوسط، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تا باب چهارم ذکر شده؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 89گ، 14 سطر (6/2×11/5)، اندازه: 50/3×15/5سم [ف: - 11]
آغاز: برابر؛؛ انجام: وکسی که ترك نماید چیزي از آنها را ناقص میشود از فضل روزه به قدري که ترك کرده است از آن حقوق.
از آغاز تا حدیث چهارم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ داراي علامات بلاغ و تصحیح؛ جلد: تیماج کرم سیر، 32گ، 27 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 3 - 1741]
xalāṣ-u tarkīb-il aflāk
جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، - 438 قمري
(1047 -) jawzjānī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e mohammad
در شرح فصول احمد بن محمد بن کثیر فرغانی است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19301
آغاز: بسمله، اللهم اعن خلاص ترکیب لافلاك فالف عبدالواحد بن محمد جوزجانی اما بعد فان اقسام العلوم الریاضی و اعلاها؛ انجام: فی الازمان المتساوی متساوی ، و ذلک ما اردنا ان نبین
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 867ق؛ ضمیمه نسخه ش 5593؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 15ص (92-106)، 27 سطر (8×16/5)، اندازه: 13/5×24سم [ف: 8 - 347]
خلاصة الرمل- معین الرمل
xolāsat-or raml
منجم یزدي، جلال الدین محمد، ق11 قمري
monajjem-e yazdī ،jalāl-od-dīn mohammad (- 17c)
اهداء به: احمد خان حسینی
رسالهاي است در رمل که شامل «مقدمه» و سه «باب» داراي فصول و «خاتمه»: مقدمه سبب نزول رمل؛ باب 1. منسوبات بیوت و ترتیب دوایر در دو فصل؛ 2. حالات و منسوبات اشکال و نقطه در چهارده فصل؛ 3. در سه مقصد شامل فصول؛ خاتمه در انقلاب و میزان العمل و دوایر و محرمات و اختیارات امور مهم.
آغاز: بسمله حمد بیحد خالقی را که حمره شفق که منسوب باجتماع نورعشق است قلم قدرت فزاي او بر تخته ظهور کشیده و درود بیحد و بیعدد کاملان ... کمترین ابن عبداﷲ جلال الدین محمد یزدي انتخابی بتجربه از کتب ماتقدم نموده ... و این مختصر به خلاصة الرمل بر صفائح ظهور نگاشت و مقصد آنست که در بعضی اوقات سبب تذکار فقیر باشد در مجلس اعلیحضرت ... خان احمد الحسینی ... مشتمل بر مقدمه و سه باب و خاتمه ...
انجام: وچون این مختصر گنجایش زیاده ازین نداشت برین اکتفا رفت اگر سهوي واقع شده باشد عفو فرمایند و بنظر اصلاح درآورند اللهم وفقهم بالنبی وآله الامجاد.
[دنا 955/4 (7 نسخه)]
خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، تا: جمعه 10 ذیحجه 1215ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 30گ، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 23-49]
آغاز: برابر خط: نسخ، کا: محمد حسین بن میر زین العابدین مرندي، تا: 1233ق؛ 18گ (1-18)، اندازه: 15×19/5سم [ف: 3 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 27 رجب 1247ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 18گ، 16 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1742]
آغاز: برابر؛ انجام: جدول
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالرحمن حمزوي موسوي شیرازي، تا: 17 ذیحجه 1280ق، جا: مشهد رضوي؛ قسمت اول کتاب را در 21 شوال 1281 نوشته؛ مهر: کاتب «عبدالرحمن بن حبیب اﷲ حمزوي موسوي»؛ کاغذ: فرنگی فستقی، 73گ، 12 سطر (6×50/3)، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 106]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 168
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 26]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن حسن بن شعبان بن رجب بن محد خان، زمان احمد شاه قاجار، بیتا، جا: بلرك تنکابن؛ جلد: مقوا، 7گ، 17سطر [ف: - 249]
آغاز: برابر؛ انجام: منتهاي بیوت مکرر طرح نمایند و باقی بر خانهها عرضه کنند صاحب خانه منتهی به مطلوب آن شکل باشد چنانچه در این جدول نموده شد در صفحه آینده ... در استخراج اسم لسان للامر اول و سیزدهم.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام، جلد: تیماج قهوه اي، 25گ، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 36 - 76]
xolāse-ye rowze rām
محمد حفیظ اﷲ
mohammad hafīz-ol lāh
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29798
آغاز: بسمله، حمد وافیه بخداي پاك و درود متکاثر بصاحب لولاك و نحباب سالم موسی خیر الانام؛ انجام: در گنید و تقسیم مملکت بر فرزندان نمودند معالم باج حراست و اﷲ اعلم بالصواب باتمام رسید خلاصه روضه رام. بی کا، بی تا [رایانه]
xolāse-ye rowzat-oš šohadā’
زوارهاي، علی بن حسن، ق10 قمري
zavvāre’ī, ‘alī ibn-i hasan (- 16c)
وابسته به: روضة الشهداء؛ کاشفی، حسین بن علی (-910)
خلاصهاي است از روضة الشهداي واعظ کاشفی به همان ترتیب اصل با تبدل باب به مجلس. مولف بر خلاف واعظ کاشفی در آغاز هر مجلس خطبهاي روان و ادبی در مدح دوازده امام انشاء میکند سپس، به نقل خلاصه عبارت کاشفی در آن مجلس میپردازد. عبارتهاي آن عین عبارت هاي روضه است و تلخیص وي فقط حذف برخی مطالب بوده و غیر از خطبه مجالس، مطلب دیگري اضافه نکرده است. مؤلف آن را به نام میرعبدالغفار ثانی نگاشته است؛ در ده «باب» و یک «خاتمه» که آن نیز نه فصل آن درباره ائمه نه گانه از صلب امام حسین است این کتاب به فرزند صاحب روض الشهداء نیز نسبت داده شده است.
[الذریعة 7/ 227]
آغاز: مجلس هفتم در ذکر شهادت حضرت امام حسین علیه السلام و اولاد و اصحاب او رضوان اﷲ علیهم اجمعین الحمد ﷲ
ذي العظمة و الکبریاء و الهیبة و الجبروت.
از مجلس نهم شروع میشود و اوراقی از مجالس دیگر در لابلاي نسخه موجود است که عنوان مجالس افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مجدول مذهب مرصع؛ 66گ، 11 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1754]
آغاز: احسب الاسباب ازکتاب روضة الشهداء روح اﷲ روح مؤلفه ابدا انتخاب کرد وبعضی آیات و ... دراو ایراد بود وبر ده باب وخاتمه ترتیب داد و ... باب اول در ابتلاي بعضی انبیا؛ انجام: با سرهاي دیگر شهدا گرفته به اتفاق جابر بن عبداﷲ انصاري ... با سی سوار بدرقه ایشان نموده متوجه کربلا شدند و در روز بیستم صفر ... شهداء دیگر با بدن اتصال دادند اللهم ارزقنی شفاعة
خط: نسخ، کا: تقی بن معصوم الحافظ، تا: 5 ذیحجه 1063ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 134گ، 17 سطر، اندازه: 18×28سم [ف مخ: 2 - 840]
آغاز: حوض کوثر بمن رسید تو خواهی بود؛ انجام: سر امام حسین (علیه السلام) را بیشتر بدست...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز وانجام [رایانه]
xolāsat-o zīj-e ibn-i šاṭr
ابن شاطر، علی بن ابراهیم، 704؟ - 777 قمري
(1376 - 1305) ebn-e šāter, ‘alī ebn-e ebrāhīm
خلاصهاي است مختصر از زیج ابن شاطر در چند جدول با ذکر نام شهرها و اماکن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16238/3
آغاز: جدول اوج الشمس و الکواکب الخمس رصد ابن الشاطر الدمشقی ...
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: عمران بن حمد بن زیدان، تا: 1187ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 99ص (86-154)، 25 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 45 - 104]
xulāṣat-us sāmī fi-l asāmī
وابسته به: السامی فی الاسامی = السعیدي؛ میدانی، احمد بن محمد ( -518)
آخرین نمونه نیمه یکم: و من المضاعف ب التحاب یکدیگر را دوست داشتن. التساب یکدیگر را دشنام دادن. پس از افعال که نیمه اول نسخه است: «الباب الاول فی الاسماء المطلقة علی اﷲ تعالی و علی غیره» تا «باب العشرون فی ذکر الطیر» و «فصل فی الاصوات ...، فصل یلیق الکتاب الزوج و الزوجه اسباب المسترة و السرور و السراء شادي ... الموثق میثاق الحبل عهد و امان و اﷲ اعلم» (انجام نسخه)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 709
نام نیمه دوم نسخه است چنان که در دیباجه آمده آغاز نسخه پس از بسمله و حمدله ... باب فعل یفعل بفتح العین فی الماضی و ضمها فی الغابر من السالم ب الثقب سوراخ کردن الثقوب افروخته شدن آتش و مانند آن؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن ابی بکر بن عمر حافظ انالتی، تا: 17 جمادي الثانی 805ق؛ آغاز نیمه یکم و آغاز نیمه دوم افتاده؛ مهر: محمد علی ابن محمد حسن الحسینی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 120گ، 20 سطر (4/1×8/5 )، اندازه: 13×19سم [سنا: ف: 2 - 35]
xulāṣat-us sāmī fi-l asāmī
وابسته به: السامی فی الاسامی = السعیدي؛ میدانی، احمد بن محمد (-518)
رامسر؛ فرید تنکابنی، عبدالوهاب؛ شماره نسخه: 58
انجام: و الملجأ جاي پناگاه الموثق میثاق الحبل عهد و امان و اﷲ اعلم تمت خلاص السامی فی الاسامی ...
کا: کمال بن عبدالعلی ورامینی، تا: 6 محرم 963ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، 19 سطر (8/3×14)، اندازه: 12/5×18سم [نشریه: 7 - 790]
xulāṣat-u sirr-il maknūn
وابسته به: السر المکنون؛ جابر بن حیان (120-198)
رساله حاضر گزیدهاي از کتاب «سر المکنون» جابر بن حیان است که اصل کتاب از سه جزء زیر تشکیل یافته است: 1. اصناف معادن و توضیح آنها بنابر رأي سقراط، فرفوریوس و دیگران؛ 2. تقسیم ارواح از منظر، سقراط، الس، فرفوریوس و فیثاغورس؛ 3. بیان نظریه بلیناس و سقراط در خصوص میزان الحروف.
[تاریخ التراث العربی، فؤاد سزگین، انتشارات این کتابخانه، قم، 4 /363]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13016/9
آغاز: و أما الکبریت، فتنازعت الفلاسفة فیه کثیر طویل الا ان لکل ملة منهم قول یرجعون الیه و یرضون به فذلک ان طائفة سقراط و ثالیس ا ول و فرفریوس؛ انجام: و ایاك و المخالفة فی عملک، یا أخی و حق لهذا الباب الأعظم، نه أجود و السلام، تم الجزء الثانی من کتاب سر المکنون.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اندکی از کتاب نهج النفوس جابر
بن حیان با وصیت سقراط، همراه ترجمه فارسی آنها؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (27ر-28پ)، 13سطر، اندازه: 8/5×14سم [ف: 33 - 35]
خلاصة السکون فی نیل الرفعة- و السموك خلاصة السلوك فی نیل الرفعة و السموك
xulāṣat-us sulūk fī nayl-ir raf‘a wa-s sumūk
قبسی، حاجی بن سعید
qebasī, hājī ebn-e sa‘īd
این کتاب که بیان نوعی از اخلاق صوفیانه است در پنجاه و هشت «باب» پرداخته شده: 1. عقل؛ 2. عاقل؛ 3. علم؛ 4. عالم؛ 5. معرفة؛ 6. عارف؛ 7. نیت؛ 8. ادب؛ 9. زهد؛ 10. زاهد؛ 11. ورع؛ 12. محبة؛ 13. شوق؛ 14. عشق؛ 15. وجد؛ 16. رجوع؛ 17. ریاضه؛ 18. مجاهده؛ 19. خوف؛ 20. رجاء؛ 21. توبة؛ 22. انابة؛ 23. فقر؛ 24. غناء؛ 25. فتوة؛ 26. رضاء؛ 27. اخلاص؛ 28. ریاء؛ 29. عزلة؛ 30. خلوة؛ 31. اولیاء؛ 32. کرامة؛ 33. توکل؛ 34. تواضع؛ 35. قناعة؛ 36. استقامت؛ 37. امر و نهی؛ 38. بلاء؛ 39. قرب؛ 40. عبودیة؛ 41. یقین؛ 42. تقوي؛ باب 43. اهل حلال؛ 44. ذکر؛ 45. تفکر؛ 46. فراسة؛ 47. دنیا؛ باب 48. حرص؛ 49. حسد؛ 50. تصوف؛ 51. مراقبة؛ 52. حسن خلق؛ 53. بکاء؛ 54. اراده؛ 55. غض بصر؛ 56. حریة؛ 57. رزق؛ 58. حفظ خوارج. (عبداﷲ انوار )
آغاز: بسمله حمدله ... و بعد فقد قال المفتقر ... حاجی بن سعید
القیسی ... و سمیته خلاصه السلوك فی نیل الرفعة و اسموك و رتبته بنیف و خمسین بابا ... یشتمل علی ثلاثة فصول فی کل باب ... الباب الاول فی العقل ...
[دنا 4/ 955]
آغاز: برابر؛ انجام: فیقول الیک عنی یا اهل اما فالنوم الیوم مشغول خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ بین السطور هشت ورق اول داراي ترجمه فارسی است؛ کاغذ: ترمه بخارائی، جلد: میشن یشمی، 11 سطر [ف: 5 - 32]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و العاقبه للمتقین و الصلوة علی رسوله محمد و اله اجمعین؛ انجام: حقه و لا تهترله الا بالامر
خط: نسخ ثلث، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج مشکی، 270گ، 13 سطر (9×15/5)، اندازه: 31/5×23سم [ف: 8 - 486]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا اتمها امر اسرافیل ینفخ فی الصور و قا القیمة
نسخه حاضر مانند نسخه 28269، 58 باب دارد با این تفاوت که عناوین باب 26 و چهار باب آخر به این شرح تغییر کرده است: 26. الرضا، 55. المراد، 56. الحرمة، 57. الموت، 58. القیامة و الحساب. ابواب مذکور در نسخه 28269 (حتی با جابجایی) دیده نمیشود؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، خرداد1373؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: مقوا، 47گ، اندازه: 13×50/3 سم [اهدائی رهبر: 6 - 76]
آغاز: برابر؛ انجام: خمس علامات السعادة الیقین بالقلب و الورع با الجوارح و الزهد فی الصدر و الحیاء فی الوجه و الخشیة فی ... زرقها اﷲ تعالی هذه الاشیاء تمام شد نسخه خلاص السلوك ... سنه 1119
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 17 شوال 1119ق؛ اهدایی: رهبري، تیر 1381؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 24گ، 17 سطر، اندازه: 50/3 ×17/3سم [اهدائی رهبر: 6 - 76]
xolāsat-os seyar
محمد معصوم بن خواجگی اصفهانی، ق11 قمري
mohammad ma‘sūm ebn-e xājagī-ye esfahānī (- 17c)
تاریخ تألیف: 1048ق
مقصد سوم از مطلب چهارم خلاصة السیر است در تاریخ شاه صفی صفوي (= 1038-1052ق) شامل کلیه وقایع و سوانحی که در ایام دولت این پادشاه به ترتیب سنوات روي داده است، از درگذشت شاه عباس اول تا جلوس شاه عباس ثانی تألیف محمد معصوم بن خواجگی اصفهانی که در زمان شاه عباس اول و شاه صفی مشرف اصطبل شاهی بوده و در اواخر به وزارت قراباغ منصوب گردیده و به همین جهت در پایان کتاب خود فصلی در اوصاف گنجه و احوال مرتضی قلیخان زیاد اوغلی بیگلربیگی قراباغ و گنجه و خاندان وي بعد از ذکر احوال خود افزوده، و با یک خاتمه در چگونگی این تألیف که شروع آن در سال 1047 بوده به کار خود پایان داده است. مؤلف در مقدمه و خاتمه مینویسد که نخست در صدد تألیف از تاریخ عمومی بوده و بدین منظور از مبدأ آفرینش تا مقدمه جلوس امیر تیمور گورکان را نوشته بوده و بعداً که شاه صفی مستحضر گردیده او را از ادامه این کار باز داشته، به ذکر سوانح و وقایع دوران سلطنت خود وادار کرده است، ولی چنانکه از عنوان کتاب و گزارش واقعه ناگزیر شاه عباس اول برمی آید، مقصد اول و دوم از مطلب چهارم کتاب خلاصة السیر در تاریخ صفویه بوده (از بدو تأسیس تا در گذشت شاه عباس اول) و مؤلف در همین مقاله میگوید: «شرح احوال بتفاوت درجاتهم قبل ازین در مقصد دویم ذکر یافته» و به هر حال اگر هم این کتاب در اصل
شامل چهار مطلب و هر مطلب داراي چند مقصد بوده است، چندان مهم نیست و آنچه مهم و در خور اعتنا و قابل اهمیت است، همین مقصد سوم است که کلیه وقایع مذکور در آن را مؤلف که سفراً و حضراً ملازم رکاب شاه صفی بوده و به رأي العین دیده است، به قلم آورده و تاریخی بس ارجمند از خود به یادگار گذارده است. (گلچین معانی)
آغاز: بسلمه، مقصد سیم از مطلب چهارم در ذکر مناقب پادشاه جم جاه فلک بارگاه شاه صفی الحسینی الموسوي الصفوي بهادرخان خلداﷲ ملکه.ستایش و نیایش رحیمی را سزا است که سروش عنایتش نواي بشارت اداي و بشرالدین آمنوا و عملوا الصالحات ان لهم «را به گوش هوش ارباب ایمان و اصحاب ابقان رسانید.
[نسخههاي منزوي 6/ 4320؛ الذریعه 9/ 1070؛ برگل 2 /886؛ بخش سوم آن در سال 1367ش در تهران با عنوان تاریخ شاه صفی به چاپ رسیده است؛ فهرستواره منزوي 2/ 960؛ دنا 4/ 955 (7 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: دل دوستانش پر از نور باد ** وز و طعنه دشمنان دور باد
خط: نستعلیق، کا: صالح خاتون آبادي، تا: رمضان 1070ق؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج یشمی، 189گ، 17 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 12/8×22سم [ف: 7 - 80]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5041- ف و 7080- عكس
نسخه اصل همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 126 و 277]
آغاز: ستایش و ثنایش رحیمی را سزاوار است که سروش عنایتش نواي بشارت ... را بگوش هوش ارباب ایمان و اصحاب ایقان رسانید؛ انجام: و زو طعنه دشمنان دور باد، والسلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، کا: علی رضا، تا: 24 صفر 1094ق؛ مجدول، داراي سرلوح و تذهیب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 159گ، 20 سطر، اندازه: 8/ 15×82/5سم [ف: 2 - 229]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 428- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: از توجهات آن خانواده گرم موفق گردیده و این مسه شریفه را به اتمام رسانیده امید آنکه در عواقب امور دست رد بر سینه مأمول این ذره بیمقدار نگذارید بمحمد ...
مقصد سوم (تاریخ شاه صفی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ مهر: «حسن رمضان» (مربع)، «جهانگیر 1216» (بیضی)؛ جلد: روغنی مشکی مذهب، 211گ، 14 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 37 - 9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4646- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 83]
نسخه اصل مونیخ 231 (فهرست اومر 3/1ص 80)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح خاتون آبادي، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 67]
خلاصة سیر سید البشر- خلاصة العبر فی سیر سید البشر
خلاصه شاهنامه- زندگانی ائمه (علیهم السلام)
خلاصه شاهنامه- تاریخ شمشیرخانی
xulāṣat-u š.-iš šāfīya
وابسته به: الشافیة؛ ابوفراس حمدانی، حارث بن سعید (320-357)
شرح مزجی مختصري است بر قصیده میمیه معروف ابی فراس حمدانی مشهور به «الشافیة» که در آغاز آن میگوید: «الحق مهتضم والدین مخترم و فی آل رسول اﷲ مقتسم.» در این شرح به مسائل ادبی اهمیت داده شده و ضمناً بعضی از آیات و احادیث را نیز می آورد و چون چند شرح بر این قصیده نوشتهاند معلوم نشد که این شرح خلاصه کدام یک از آنها است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 7587/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه خلاصة شرح شافیة ابی فراس فی مناقب آل الرسول و مثالب بنی العباس؛ انجام: و معنصم اسم مفعول عصمه اﷲ تعالی من المکروه من باب ضرب حفظه و وقاه و الحمد أولا و آخراً.
خط: نسخ، کا: ابوالفضل، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 31گ (29پ-59پ)، اندازه: 13×50/3 سم [ف: 19 - 399]
xolāse-ye š.-e manhaj-os sādeqīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25641
بیکا، بیتا؛ خریداري از منوچهر اسفندیاري [رایانه]
خلاصة الشعراء مجمع الفصحا (مختصر)
خلاصة الشعراء- تذکره بتخانه
xolāsat-oš šo‘arā’
عباسی، عبداللطیف بن عبداﷲ، - 1048 قمري
(1639 -) ‘abbāsī, ‘abd-ol-latīf ebn-e ‘abd-ol-lāh
تاریخ تألیف: 1010ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 879- ف
بیکا، بیتا؛ بادلیان 31 الیوت؛ 337گ، 21 سطر [فیلمها ف: 1- 79]
خلاصه شعر العجم- درر منتظم
خلاصة الشفاء- خلاصه شفائی
xolāse-ye šafā’ī = xolāsat-oš šefā’
شفائی، مظفر بن محمد، - 963 قمري
(1556 -) šafā’ī, mozaffar ebn-e mohammad
خلاصه شفایی داراي دو کتاب است بدین ترتیب: کتاب 1. مشتمل بر سه «مطلب»: 1) حفظ صحت در دوازده باب، 2) علاج مرض به قول کلی داراي ده باب، 3) ادویه مفرده، داراي دو «مقاله»: مقاله 1- در کلیات ادویه مفرده، مقاله 2- ادویه مفرده به ترتیب الفبایی و بخش بزرگ کتاب اول همین مقاله ادویه مفرده است؛ کتاب 2. مشتمل بر سه «فن»: 1) امراض خاصه داراي نوزده مقاله، 2) امراض غیر خاصه داراي هفت مقاله، 3) ادویه مرکبه داراي سی و سه باب. مطلب 3 از کتاب اول و آغاز کتاب 2 و آغاز فن 2 (از کتاب 2) و همچنین آغاز فن 3 هر یک داراي دو خطبه و دیباچه جداگانه است. (عبدالحسین حائري)
آغاز: بسمله، حمد بی حد و ثناي بی غایت حکیمی را که از حکمت کامله او کیفیت مزاج را از امتزاج جواهر عناصر مختلف الآثار احداث نمود... و بعد مخفی نماند که فقیر حقیر... مظفر الحسینی... این مقاله را در حفظ صحت از کتب اعاظم حکماء... انتخاب نمود... و این مجلد که مطلب اول خلاصه شفائی است مشتمل بر دوازده بابست....
[دنا 4 /956 (17 نسخه)؛ نسخههاي منزوي 1/ 529؛ الذریع 7/ 229؛ فهرستواره منزوي 3/5 434؛ مشترك پاکستان 1 /554]
آغاز: بسمله، حمد بی حد و ثناي بی عد حکیمی را... کتاب دوم از خلاصه شفائی مبتنی بر سه فن است. فن اول (نوزده مقاله) در امراض مختصه به عضو عضو از فرق تا قدم و اسباب و علامات و معالجات. فن ثانی (هفت مقاله) در امراض غیر مختصه. فن ثالث در ادویه مرکبه؛ انجام: از سرما محافظت نمایند.
نسخه فن ثالث را ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن10؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد، 269گ، 16 سطر، اندازه: 6/ 12×7/ 17سم [ف: 2 - 230]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنجشنبه 5 محرم 936ق؛ جلد: تیماج مشکی، 380گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×23سم [ف: - 79]
تنها فن دوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: عبدالباقی فیضی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 198گ، 25 سطر (7×1/5 7)، اندازه: 13/5×53/3 سم [ف: 17 - 391]
آغاز: برابر؛ انجام: و از تخمه و کثرت جماع متواتر و اغراض نفسانی احتراز واجب دارند، و اﷲ اعلم بالصواب تم الرساله فی حفظ الصحه
فهرست ابواب نسخه حاضر: مطلب 1. سبب صحت، تعدیل مزاج، مطلب 2 (باب 2). تدبیر هوا، مطلب 3 (باب 3). تدبیر مأکول، باب 4. تدبیر مشروب، مطلب 5. تدبیر حرکت و سکون بدن، مطلب 6. تدبیر حرکت و سکون نفسانی، مطلب 7. تدبیر نوم و یقظه، باب 8. تدبیر استفراغ و احتباس (سه فصل)، مطلب 9. تدبیر فصول، مطلب 10. تدبیر ابدان بر حسب اسنان (مقاطع سنی)؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 17ص (288-304)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 23 - 220]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین ترکمان، تا: 2 ذیحجه 1038ق؛ اندازه: 19×24سم [نسخه پژوهی: 3 - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: و ادو کوفته و روغن بادام بدان ممزوج سازند و قدري از آن در دهن طفل ریزند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دهه اول ذیقعده 1064ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالحفیظ بن میرزا محمد علی طبیب کاشانی به تاریخ 1111؛ جلد: تیماج قهوه اي، 192گ، 22 سطر، اندازه: 18/5×26سم [ف: 3 - 301] و [عکسی ف: 6 - 325]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه ربیع الثانی 1073ق [نشریه: 7 - 234]
آغاز: بسمله حمد بی نهایت و ثناي بی غایت حکیمی را ... و بعد فقیر حقیر ... مظفر بن محمد حسینی شفاي کاشانی را کثرت اشتغال به مطالعه مؤلفات ... قدما ... باعث وداعی به تسوید این مقاله ... شد ... و این مجلد که موسوم شد به خلاصه شفائی مبتنی بر دو کتاب است. مطلب 3: بسمله الحمد لولیه. مطلب ثالث از کتاب اول از خلاصه شفائی مشتمل، دو مقاله. آغاز کتاب دوم ... حمد بی حد و ثناي بی عدد حکیمی را که حکمت بالغه او نوع انسان را ... برگزید. آغاز فن 2: الحمدﷲ خالق الوري ... فن ثانی از کتاب 12 از خلاصه شفائی در امراض غیر مختصه. آغاز فن 3: الحمدﷲ حق حمده. فن ثالث کتاب خلاصه شفائی در ادویه مرکبه و در آن سی و سه باب است؛ انجام: و قدري از آن در دهن طفل ریزند و اﷲ الشافی.
خط: نسخ، کاتب: عزیز اﷲ بن ابوالقاسم حسینی، تا: 1114ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 535ص، 25 سطر، اندازه: 17×2/5 4سم [ف: 19 - 49]
آغاز: حمد بی حد و ثناي بی عد حکیمی را که حکمت بالغه نوع انسان را ازسایر مخلوقات برگزیده ... کتاب دوم از خلاصه شفاي مبتنی بر سه فن است؛ انجام: مرغ فربه وشراب نیوشند واز سوما محافظت نمایند واﷲ اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 82گ (137- 218)، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [اوراق عتیق: 1 - 102]
انجام: در دهن طفل ریزند، واﷲ الملهم للصواب و الیه المرجع و المآب.
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن محمد، تا: 3 رجب 1226ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 195گ، 22 سطر، اندازه: 20/8×33/9سم [ف: 2 - 230]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 20 رمضان 1257ق، جلد: تیماج نیلی، 21گ (60پ-80ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 178]
آغاز: بسمله. حمد بی نهایت و ثناي بی غایت حکیمی را که از حکمت کامله او کیفیت مزاج را ... اما بعد فقیر حقیر ... مظفر بن محمد الحسینی؛ انجام: بادام ممزوج ساخته و قدري از آن را در دهن طفل ریزند. و اﷲ الملهم بالصواب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 7 محرم 1267ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 359گ، 19 سطر [ف: 16 - 84]
بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین ... کتاب دوم مخفی نماند که حقیر فقیر داعی مظفر بن محمد الحسینی الشفایی را کثرت شوق بمطالعه کتب حکماء؛ انجام: حادث در عظلات موضوعه مدیلی فقار که بواسطه حفظ فقار موضع
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 134گ (36پ-169پ)، 15 سطر (8×15)، اندازه: 11/5×18/5سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مطبوخ الاصول تب بلغمی را سودمند بود واﷲ الموفق والمعین تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 89گ، 15 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1763]
آغاز: برابر؛ انجام: قدري از آن را در دهن طفل ریزند ... خیر خلقه محمد و آله الاخیار
خط: نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ بین برگ 167و 168 افتادگی دارد؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 207گ، 29 سطر (13/5×53/3 )، اندازه: 20×50/3 سم [ف: - 163]
xulāṣat-uṣ ṣāfīya fī usūl-il juġrāfīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17296
بیکا، تا: 1313ق [د.ث. مجلس]
xolāsat-os sarf
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12822
آغاز: خلاصه الصرف بسمله، مصدر در اصطلاح کلمه را میگویند؛ انجام: مثل عم یتسائلون تمالکتاب فی شهر جمادي الاول سنه 1324
خط: نسخ، بیکا، تا: 1324ق [الفبائی: - 238]
xolāsat-os sanāye‘
ادا، محمد کاظم بن محمد، ق12 قمري
adā, mohammad kāzem ebn-e mohammad (- 18c)
نویسنده میگوید: این رساله را «از کتاب میر محمد الحسینی النور بخشی انتخاب نموده که فائده آن به طالبان این علم عاید گردد» و غرض از «این علم» صنایع عروضی و بدیعی موجود در کلام است و تا آنجا که ممکن بوده استقصاء در تعداد آنها شده و از شعراي معاصر و گذشته شواهدي آمده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2605/2
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوو السلام علی خیر خلقه محمد والهالطاهرین اما بعد این خلاصة الصنایعیست؛ انجام: موزه از پاي تو اي سرو خرامان رفتار
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي بن کربلائی شاه کرم، تا: شاید 1267ق؛ کاغذ: ترمه و فرنگی، جلد: تیماج زرد، 55ص (35-90)، 15سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 150]
xolāsat-os san‘at = kefāyat-os san‘a = nozhat-nāme =nūr-ol yaqīn
اخلاطی، حسین بن علی، ق9 قمري
axlātī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 15c)
در دیباچه از خلاصة الصنعة، کفایة الصنعة، نزهت نامه و نور
الیقین نام برده که معلوم نشد نام چهار اثر اوست و یا چهار نام براي یک اثر. تاریخ کیمیاگران هم دارد.
[دنا 4/ 957؛ فهرستواره منزوي 3/5963]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن فضل اﷲ کاشی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 37]
بیکا، بیتا [نشریه: 3 - 17]
xolāse-ye sovar-ol kavākeb
وابسته به: صور الکواکب الثمانی و الاربعین؛ صوفی، عبدالرحمن بن عمر (291-376ق) ترجمه گزیده کتاب عبدالرحمن صوفی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 756- ف
نسخه اصل: پاریس 1551 P. S. بلوشه 773؛ بیکا، بیتا؛ 46گ،
10 سطر [فیلم ها ف: 1 - 79]
خلاصة الطب- ینبوع
xolāsat-ot tebb
امام بخش، احمداﷲ، ق12 قمري
emām baxš, ahmad-ol-lāh (- 18c)
به دستور: راجه نکبت راي
تاریخ تألیف: 1177ق؛ محل تألیف: لکهنو
در شاه جهان آباد از حاذق الملک محمد اسحاق خان استفتاهاي علمی کرده بود. در یک «مقدمه» و دو «باب» و «فصل» هایی و ضمیمهاي نگاشته است: مقدمه در حفظ بدن؛ باب 1. سته ضروریه، هفت فصل؛ 2. حفظ صحت اعضاء رئیسه و مرؤسه از سر تا پاي، هفده فصل؛ ضمیمه در آشپزي، در هفت فصل. (احمد منزوي)
آغاز: حمد نامتناهی و مدح کما هی مر واحدي را سزاست که از ... اما بعد بر اصحاب ...
[فهرستواره منزوي 3/ 5434؛ الذریعه 7/ 229؛ مشترك پاکستان 1/ 554]
خط: نستعلیق هندي، کا: محمد پناه بن باب اﷲ، تا: 22 ذیحجه 1218ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 94گ (2پ-96ر)، 14 سطر، اندازه: 15×54/3 سم [ف: 20 - 335]
انجام: و در حالت بخاریت منع کرده اند و از آنجا که ایام زائیدن ماده گاو موافق.
خط: نستعلیق هندي، کا: عباس، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 46گ (170ر-216پ)، اندازه: 16×24سم [ف: 20 - 325]
xolāsat-ot tebb
بعضاً همانند:
آغاز: بسمله. حمد وسپاس و ثناي بی قیاس خالقی را سزد که بامر کن فیکون طبقات سموات بوقلمون بی معونت ستون بر افراشته ... اما بعد چنین گوید مولانا اعظم کامل رئیس الحکماء و مفخر الاطباء و سراج العلماء راسخ العلم و الیقین قدس اﷲ روحه؛ انجام: و این جمله بعد از موي چیدن کنند و السلام. (یک بند پیش از خلاص الطب ش 1/97 این کتابخانه)
آغاز آن مانند نسخه شماره 1/ 97 این کتابخانه است و اندکی در باب ها و ترتیب آنها و در پایان جدایی دارد ولی در آغاز یکی هستند. نام کتاب در دیباجه هست؛ بیکا، تا: قرن 11؛ 259ص (26-285) [نشریه: 3 - 361]
انجام: و این جمله بعد از موي چیدن.
با عنوان هاي فصل بدانکه چون ضعف جماع از سردي مزاج بود، شناختن آنکه بچه در شکم مادر نر است یا ماده، باب در بیان نسخها که در هر علتی فائده بخشد، باب اندر شناختن رگ ها که بزنند و شریان ها که بگشایند، فصل چهارم اندر شناختن مزاج هاي جگر کرم ...، فصل ششم اندر شناختن خصیتین و اوعیه منی، باب اندر شناختن نبض ...، باب اندر شناختن منفعت و مضرت و خاصیت نباتهاي دشتی ...، باب اندر ستردن مو؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 86گ (7ر- 92پ)، 16 سطر (7×12)، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 386]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ حق حمده ... اما بعد چنین گویند که چون مامون بن هارون الرشید بخلافت بنشست، از بختیشوع که حکیم وقت بود، در خواست این کتاب کرد یا خلیفه بدانکه مثل تن مردم همچون زمین است؛ انجام: این فعل ها که یاد کردیم، از این معجون حاصل شود و از پس وي طعام اندکی خورد، بلغم و رطوبت ببرد، و پیوسته مردم را جوان دارد، بعون اﷲ تعالی و حسن توفیقه.
رسالهاي است در طب، که در آن از نظریات طبی پزشکانی چون زکریاي رازي بهره گرفته شده در نخستین نگاه به نظر میرسد از بختیشوع حکیم باشد، زیرا به نام وي در آغاز تصریح شده لیکن
از انجا که زکریاي رازي بعد از عصر وي میزیسته از این رو نمیتواند از بختیشوع باشد؛ خط: نسخ، کا: محمود بن علی طبسی، تا: صفر 1059ق؛ مصحح؛ فائدهاي پزشکی در خصوص ماکولات و مشروبات در ماههاي رومی بعد از انجام رساله به صورت ناتمام آمده؛ کاغذ: شرقی، 41گ (1پ-41ر)، 17 سطر، اندازه: 6/5 ×15سم [ف: 37 - 207]
آغاز: بسمله. حمد و سپاس و ثناي بی قیاس خالقی را سزد که بامر کن فیکون طبقات سموات بوقلمون بی معونت ستون بر افراشته ... اما بعد چنین گوید مولاناي اعظم کامل رئیس الحکماء و مفخر الاطباء و سراج العلماء راسخ العلم و الیقین قدس اﷲ روحه؛ انجام: تا آب برود و بعد از آن بکار دارند
در کتابخانه دکتر مفتاح نسختی است داراي همین خلاص الطب که پس از دیباجه و چند برگی همان بخشی را که «اختیارات یوسفی» خوانده شده، دارد و سپس رساله یادگار است بی دیباجه در دنبال آن بدینگونه: بکار دارند. بسمله و به نستعین بخش نخستین». و در پایان یادگار در آن چنین است: «فودنج دشتی بود اﷲ اعلم»؛ خط: تحریري، بیکا، تا: 1063ق؛ نسخهاي از آن در دانشگاه هست (ش 4186) میان دو برگ 1 و 2 افتاده کسی در 1138 آن را خلاص الطب خوانده است؛ 169ص (1 - 169)، 18 سطر، اندازه: 12×24سم [نشریه: 3 - 324]
آغاز: سایر الناس گماشته وحضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه و له)؛ انجام: نخورد ورك نزند و اﷲ اعلم بحقایق الاشیاء.
کاتب نام مؤلف را درست ننوشته و القاب او را بدینگونه آورده است: «مولاناي اعظم کامل رئیس الحکماء و مفخر الاطباء سراج العلماء داع العلم و الیقین قدس اﷲ روحه.» تنها از سبک انشاي کتاب پیداست که مؤلف آن در حدود قرن هشتم میزیسته است؛ خط: نسخ تعلیق، کا: اسماعیل بن اصیل گیلانی کوچسفهانی شیرائی، تا: 1072ق؛ افتادگی: آغاز (یک صفحه)؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: میشن خرمایی، 345ص، 14 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 6 - 137]
آغاز: بسمله. حمد و سپاس و ثناي بیقیاس خالقی را سزد که با مرکن فیکون طبقات سماوات ... اما بعد چنین گوید مولانا؛ انجام: .. پنج شیشه عسل مصفی، سه وزن ادویه میباید. تمت رسالة خلاصة الطب فی یوم 22 صفر- منقول عنه قابل اصلاح نبود. امید که با کتاب مصححی مقابله شود.
نام کتاب در دیباچه آمده ولی نام نگارنده با عنوان سراج العلماء، راسخ العلماء، سراج العلم و الیقین یاد شده؛ از ناشناس، که در آغاز نسخه از وي به: مولاناي اعظم، کامل، رئیس الحکما و مفخر الاطبا سراج العلما راسخ العلم و الیقین (ق) یاد شده است. کهنترین نسخه شناخته شده آن نوشته 1063ق (نسخه ها 1 /530) است ولی نثر و روش نگارش آن نشان میدهد که از آن تاریخ بسیار کهنتر است. نسخههاي آن با یکدیگر جدایی دارند. نسخه در دست در پنج «بخش» است، و هر بخش در چند «باب» و «فصل«هایی. بخش نخستین در هجده «باب»: 1. بیماري که مادي باشد چند است و نشان هر یک، 2. فرق میان بیماریی که از ماده بود و امتلا، 3. اندر آنکه امتلا از چند گونه بود، 4. نشان ها که خبر دهد از بیماري، 5. نشان ها که نیک بود از بیماري ...، 10. تدبیر باز داشتن مضرتها، 18. اندر تدبیر مسافران. بخش دوم در علاج بیماريها از سرتا پا، در سی باب: 1. سرسام و درد سرگرم، 2. اندر سرسام و درد سر سرد، 3. مالیخولیا، 4. غفلت و فراموشی، 5. سکته، 10. تشنج، 15. بیماري دهان و زبان و دندان و حنجره و حلق، 20. انواع قولنج، 25. یرقان، 30. نقرس، بخش سیم در تبها دو باب: 1. انواع تبها و علاج آن، 2. اندر انواع آبله و حصبه.
بخش چهارم، اندر علاج ریشه ها و جراحت ها و آماس، در یازده «باب»: 1. آماس کردن، 5. جرب و خارش، 10. جراحت، 11. اخا (؟) در عضوي. بخش پنجم در مجر (؟) و زهرها و زینت سه «باب»: 1. مجر، 2. زینت، 3. علاج زهرها؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن ملاعلی، تا: 26 ربیع الاول 1080ق؛ کاغذ: فستقی، 132گ (6پ-137پ)، اندازه: 10/2×21/2 سم [ف: 7 - 287]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 25/4- عكسي
اصل آن: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 113]
آغاز: از براي سبل و سلاق و دمعه و ناضه ... اما رمد که درد چشم است مگر ماده خون باشد علامت آن ... علاج آن فصد قیفال کنند و شقیقه نمایند؛ انجام: فصل هفدهم در گزیدن حشرات ... اما لدغ العقارب که گزیدن کژدم است علاج آن باز به شیشه ... اما لدغ الزنبور که گزیدن زنبور است علاج
از «باب اندر رمد چشم و علاجش» از فصل دوم تا فصل هفدهم در گزیدن حشرات لذعه، کتاب طبی مختصري است در بیان بیماري ها دردها و علاج آنها داراي ابواب و فصول، گزارش بخش موجود در نسخه: باب اندر رمد چشم وعلاجش، فصل 3. در امراض گوش، 4. امراض انف، 5. امراض رو، 6. امراض حلق، 8. امراض پستان، 9. امراض معده، 10. امراض کبد، 11. امراض طحال، 12. امراض روده، 13. امراض مخصوص زنان، 14. ...، 15. حمیات، 16. ...، 17. گزیدن حشرات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: روغنی با زمینه مشکی، 51گ، 14 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 3 - 1743]
آغاز: بسمله. بیان اسماء و علامت هاي او و صفت هاي (او) علی سبیل الایجاز. فلغمونی آماس خونی را گویند اندر گوهر دماغ و ماده آن خون فاسد بود و صعبی آن تا حدي بود که درزهاي سر باز شود و شبکه دماغ از هم باز کشیده شود؛ انجام: و بعد از آن بکار دارند تم تم (درست مانند خلاص الطب ش 2/97)
عنوان آن به خط تازه تري «اختیاران یوسفی» نوشته شده و یک مقدمه مانندي دارد در بیان «اسماء علل و علامت هاي او و صفت ها» سپس سی و چهار باب؛ نخستین آنها «اندر شناختن رگ ها که نزنند و شریان که نگشایند و داغ کنند و موضع هریک و منفعت رگ ها است» که در فهرست ره آورد نیامده و دومین آنها «اندر مضرتها که از افراط خون بدر کردن تولد کند» است که در این فهرست باب نخستین به شمار آمده است. این نسخه همان خلاصة الطب است و چند صفحهاي از آغاز ندارد و در نسخه خلاص الطب ش 4186
دانشگاه هم چنین چیزي میبینیم ولی آن یکی با نسخههاي علوم پزشکی اختلاف بسیار دارد. این کتاب جز خلاص الحکم است در کلیات مجمع الجوامع از محمد حسین خان بن محمد هادي خان عقیلی علوي خراسانی شبرازي بهادر که در 1185 با راهنمائی استاد خود میر محمد علی حسینی قرابادین ساخته به نام مجمع الجوامع و ذخائر الترکیب ودر 1183 ادویه مفرده به نام مخزن الادویه و تذکرة الولی النهی و در 1195 این کلیات را در یک مقدمه و دو مقاله و دو خاتمه ساخته؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ در بخش اول، از آغاز باب ششم تا نیمه باب هفدهم را فاقد است ما بین صفحات 301-302، در بخش دوم، مقداري از باب بیست و هشتم تا پایان باب سی ام را فاقد است. ما بین صفحات 341-342 این کتاب جزء خلاصة الحکمة است در کلیات مجمع الجوامع از محمد حسین خان بن محمد هادي خان عقیلی علوي خراسانی شیرازي بهادر که در 1185 با رهنمایی استاد خود میر محمد علی حسینی قرابادین ساخته به نام مجمع الجموامع و ذخایر الترکیب و در 1183 ادویه مفرده به نام مخزن الادویة و تذکرة اولی النهی و در 1195 این کلیات را در یک مقدمه و دو مقاله و دو خاتمه ساخته است. چاپ سنگی 1262 در 617 ص رحلی به خط نستعلیق؛ 213ص (1-213)، 12 سطر، اندازه: 12×19سم [نشریه: 3 - 323]
آغاز: ... اصل مرکبات انه اسطقیات گویند و باعتبار اینکه وجود مرکبات ازین چهاراست عناصر گویند و بسبب اینکه عالم کون و فساد از اینها برپاست ارکان گویند و آتش حار ویابس است؛ انجام: بانه مثقال عسل شربت کرده بخورند و یا شش درم افتیمون را در آب بجوشانند و صاف نموده ...
مجموعهاي از اغذیه وادویه بصورت الفبایی، شناخت امراض، فرهنگ الفبایی داروها که بدون تقسیم بندي خاص و با استفاده از سایر کتاب هاي طبی نگاشته شده است، در درمان برخی امراض و دردها از ادعیه، تعویذات و اشکال جفر نیز سود جسته شده است، از کتاب «تحفه» و غیره نامبرده شده به نظر میرسد شخصی براي استفاده شخصی این مطالب را از کتابها برگزیده و جمعآوري نموده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1218ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ محشی؛ مهر: «یا محمد ادرکنی 1251» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 141گ، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 2 - 840]
آغاز: بسمله. سپاس و ثناي بی قیاس خالقی را سزد که بامر کن فیکون طبقان سموات بوقلمون بی معونت ستون بر افراشته ... چنین گوید مولاناي اعظم کامل رئیس الحکماء مفخر الاطباء و سراج العلماء راسخ العلم و الیقین قدس اﷲ روحه که بعد از معرفت طبی و قواعد و قانون او بعلمی و عملی بطریق متقدمان شروع بتجارب و امتحان بتجربه پیوست ... و این کتاب را خلاص الطب نام نهاده و بابواب و فصول مرتب گشت
همان که در فهرست ره آورد (ص189) یاد شده و گویا جز آنکه در الذریعه (7/ 229) آمده است. از متاخران است و در آن از «روغن شیخ صنعان از خط شیخ فاضل» یاد شده است (41ر)، پس از چند باب طبی دو مقاله و یک خاتمه است درباره تنباکو و بابی در مومیایی و بندي در «التماس انوشیروان از ابوذر جمهر» درباره حستن اندام و فراست ذخیر الملک سپس چند باب و چند فصل طبی آنگه مقاله ششم در چند فصل باز چند فصل دیگر و مقاله هشتم و نهم باز چند فصل دیگر و همه اینها درباره بیماری ها و درمان آنها است و در پایان «فصل فی طرد الهوام» است. نسخه ما نا آشفتگی دارد و گویا هم با کتاب دیگري آمیخته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 181گ (2پ-182پ)، 22 سطر (10×14)، اندازه: 15×19سم [ف: 13 - 3153]
xolāsat-ol ‘ārefīn = malfūzāt
بهاءالدین زکریا ملتانی، 578 - 661 قمري
(1263 - 1183) bahā-od-dīn zakaryīā meltānī
ملفوظات بهاء الدین زکریاي ملتانی و احوال وي از آغاز زندگی تا کمال که بایستی یکی از مریدان وي گرد آورده باشد. در سه «بخش»: 1. به نقل از سخنان مخدوم جلال الدین بخارائی سهروردي اوچی؛ 2. نقل از ملفوظ بابا فریدالدین مسعود گنج شکر؛ 3. سخنان خواجه نظام الدین اولیا. نام کتاب و فهرست بخشهاي سه گانه در دیباچه آمده است (احمد منزوي)
آغاز: حمد له. صلاة. بدان اسعدك اﷲ تعالی فی الدارین که این چند کلمه حکایت از سلطان ملت مصطفوي ... شیخ بهاء الحق و الدین ابومحمد زکریا ...
چاپ: چند بار چاپ شده است.
[فهرستواره منزوي 3/ 2124 و 7/ 332]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8 180
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
xolāsat-ol ‘ā’eda
بيدگلي كاشاني، عبدالعظيم بن حسين، ق 13قمري
bīdgolī kāšānī, ‘abd-ol-‘azīm ebn-e hoseyn (- 19c)
وابسته به: عائدة العقبی؛ بیدگلی کاشانی، عبدالعظیم بن حسین (قرن 13)
خلاصه کتاب «عائدة العقبی» مؤلف است براي عمل مؤمنین و بسیار مختصر با احکام تقلید در آغاز آن و فقط تا مقداري از احکام وضو در این نسخه آمده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6964/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... چون تألیف نموده بودم کتابی را مشتمل بر مجملی از اصول دین و مفصلی از فروع دین
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (321پ-330پ)، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 18 - 144]
xolāse-ye ‘abbāsī
حکیم قبلی، محمد بن عبدالصبور، ق13 قمري
hakīm-e qobbolī, mohammad ebn-e ‘abd-os-sabūr (-19c)
وابسته به: سنگلاخ؛ استرآبادي، محمد مهدي بن محمد نصیر (1100-1180)
به دستور: عباس میرزا قاجار (-1245ق)
کتاب سنگلاخ فرهنگ لغات ترکی (مغولی و جغتائی) به فارسی است که میرزا مهدي خان استر آبادي، منشی نادرشاه (قرن 12) آن را تألیف نموده است. نسخه حاضر گزیده اي از آن کتاب است که «محمد خوئی» طبیب خاص محمد شاه و ناصر الدین شاه قاجار و صاحب تألیفات بسیار، به امر نایب السلطنه، عباس میرزا و به نام ایشان گزیده ساخته و آن را خلاصه عباسی نامیده است. وي از شواهد و مشتقات سنگلاخ صرف نظر نموده، گرچه از لحاظ حجم یک دهم اصل کتاب نیز نمیباشد، لیکن خلاصه کننده مدعی است تمام لغات سنگلاخ را دربردارد و بخشی از مقدمه سنگلاخ را که در نحو و صرف زبان ترکی میباشد، آورده است. ترتیب لغات بدینگونه است که به ترتیب حروف تهجی و تقدیم مشتقات بر جوامد از الف تا یاء را بیان کرده، سپس برخی لغات فارسی را به صروت الفبایی آورده و ترجمه نموده، آنگاه در خاتمه اشعاري از «امیر علیشیر نوائی» آورده است، و داراي لغات مشکله است. (محمود مرعشی)
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي جعل الناس شعوبا و قبائل لتعارفو ا ... اما بعد بر خاطر ملکوت ناظر بندگان سکندرشان
انجام: ولی باد پالار غاسلفان کحیم ** سقرلات و هارجان دووغان کحیم.
چاپ: تبریز، 1345 ش
[نسخههاي منزوي 19/382؛ دانشمندان آذربایجان 122، الذریعة: 7/ 229؛ المآثر و ا ثار: 203 ؛ دنا 4/ 958 (14 نسخه)]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با ملحقاتی از لغت امیر علی شیر درباره لغات فارسی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 115گ، 16 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12/5×50/3 سم [ف: 10 - 1635]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: رازي قوشخانهاي، تا: قرن 13؛جلد: تیماج مشکی، 117گ، 18سطر، اندازه: 14/2×23سم [ف: 41 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: رضا نایینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی عنابی، 125گ، 15سطر (8/3×14/3)، اندازه: 15/7×21/8سم [ف: 13 - 28]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد صادق سبزواري، تا: 1240ق؛ به سال 1262 داخل کتابخانه اعتضاد السلطنه گردیده؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 109ص، 16 سطر، قطع: وزیري، اندازه: 14×24سم [ف: 2 - 176]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالکریم مروزي، تا: 2 محرم 1243ق، جا: توس؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 141گ، 19 سطر (5×13/5)، اندازه: 10×20سم [ف: 16 - 68]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 24 رجب 1245ق، به دستور محمد قلیخان ایلبکی مملکت فارس [مختصر ف: - 335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه 19 رجب 1252ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج، 118گ، 18 سطر (8/5 ×15)، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رجب 1253ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد جعفر 1302» (بیضی)، «الراجی محمد علی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 104گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 33 - 421]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 5 جمادي الاول 1263ق؛ افتادگی:
آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 110گ، 19 سطر (7×17)، اندازه: 13×23سم [ف: 17 - 284]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: 1265ق، بنا به فرمان محمد قلیخان قشقائی ایلبگی فارس؛ داراي یک سرلوح زیبا، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماجی، 65گ، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 3 - 85]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2973- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: یا مثل چیزي که بر زمین ریزد و تلف شود یونمیه چیز خوردنی.
خط: شکسته نستعلیق، کا: داوري، تا: 1266ق، جا: شیراز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 64گ، 17 سطر (13×22)، اندازه: 21×32سم [ف: 3 - 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: بی نوا کربلائی سلطان ابراهیم خلف عوضخان بک، تا: 13 ربیع الاول 1294ق، کاتب ساکن یام در سرولایت نیشابور؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 3 - 1416]
آغاز: برابر؛ انجام: منها یادورغان که در سد سکندري در وصف لشکر روس گوید شعر ولی باد پالارنمه سالعان کچیم سقرلات.
خط: نسخ و تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور قرمز، 88گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 25 - 465]
xolāse-ye ‘abbāsī
اهداء به: سلطان محمد قلی قطب شاه (989-1020ق)
علی گره. به نام سلطان محمد قلی قطب شاه (989-1020) که او در 995 به دربار وي رفته بود. از اوست مآثر قطب شاهی محمودي که استوري (1/ 747) یاد کرده است.
[نسخههاي منزوي 4320؛ فهرست سالار جنگ 1/ 211 ش 192]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5508 - ف
آغاز: شکر و سپاس مرخداوندي را که طایر لسان بر شرفات ایوان ثنایش
بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 163]
خلاصة العبر فی سیر سید البشر- خلاصة الطب
xulāṣat-ul ‘ibar fy siyari sayyid-il bašar
طبري، احمد بن عبداﷲ، 615 - 694 قمري
(1295 - 1219) tabarī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh
زندگی مختصر پیامبر است که طبري آن را از دوازده کتاب بزرگ و کوچک در بیست و چهار «فصل» انتخاب کرده است: فصل 1. نسبه؛ 2. ذکر میلاده؛ 3. ذکر نبذ من احواله؛ 4. ذکر غزواته و جمل المشهور منها اثنان و عشرون غزو ؛ 5. حجه و عمره؛ 6. اسمائه؛ 7. صفته؛ 8. صفاته المعنوی و خلقه فی صحبته و عشیرته و سیرته فی نفسه و اصحابه و جلوسه و عبادته و نومه و کلامه و ضحکه و اکله و شربه و لباسه و طیبه و کحله و نرجله و سواکه و حجامته و مراحه؛ 9. ذکر معجزاته؛ 10. ذکر ازواجه؛ 11. ذکر اولاده؛ 12. ذکر من تزوج ببناته؛ 13. ذکر اعمامه و عماته؛ 14. ذکر موالیه و له من الرحاب احد و ثلثون؛ 15. ذکر خدمه؛ 16. ذکر من یحرسه فی غزواته؛ 17. ذکر رسله؛ 18. ذکر کتابه؛ 19. رفقائه النجباء؛ 20. ذکر دوابه؛ 21. ذکر نعمه؛ 22. ذکر سلاحه؛ 23. ذکر اثوابه و اثاثه؛ 24. ذکر وفاته. پیش از 664ق نوشته شده است. (حافظیان و حکیم)
آغاز: بسمله. أخبرنی الشیخ الامام الفقیه الامام محب الدین احمدبن عبداﷲ بن محمد بن ابی بکر الطبري سماعاً علیه أو قراءة لهذا الجزو الموسوم بخلاص سیر سید البشر قال الحمدﷲ علی نواله وله الشکر علی واسع افضاله ...
انجام: و کان ذلک فی بیت عائشه ثم دفن معه ابوبکر وعمر رضی اﷲ عنهما تم والحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ علی محمد و ...
چاپ: هند، 1343
[کشف الظنون 1/ 718؛ معجم المؤلفین، کحاله 1/ 298؛ فهرس مخطوطات بلدی الاسکندری 12/37-128؛ فهرست ظاهریه، تاریخ 2/288؛ التاریخ و المورخون بمک ص 55-56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عمران بن احمد بن علی بن منصور جیلانی، تا: رجب 787ق، براي خزانه عمرانی؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: حنایی ضخیم، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 20 سطر (13×19)، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 582]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2454/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 696]
آغاز: قرائت علی شیخنا الامام الاوحد ... فخرالمحدثین شیخ الحرمین الشرفین محب الدین ابن جعفر احمد بن عبداﷲ بن محمد بن ابی بکر الطبري المالکی الشافعی (ق) فی مستهل شهر المحرم سنة تسع و ثمانمایة و ستمایة بالمسجد الحرام ... قال: الحمدﷲ علی
نواله و الشکر علی و اسبع افضالة؛ انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 974 (تسبیحی 514/ 3-517)؛ خط: تحریري شکسته، کا: محمد حکیم بن عبدالواحد، تا: 1084ق، جا: اکبر آباد عرف آکره؛ 39گ (92ر-130پ) [عکسی ف: 2 - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 27گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1755]
آغاز: برابر؛ انجام: و تزوج فاطمة بنت الضحاك و کانت ممن اختارت الدنیا ففارقها، و تزوج اساف بنت
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 25 ربیع الثانی1119ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 26گ (1پ-26پ)، 23 سطر، اندازه: 16×51/3 سم [ف: 24 - 301]
آغاز: برابر؛ انجام: و رضی اﷲ عن اصحاب رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم و صحبه اجمعین و التابعین لهم باحسان الی یوم الدین
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 11شوال 1258ق؛ مصحح؛ نام مؤلف در پایان این نسخه قاضی (عیاض مالکی) ثبت شده، برگ اول نسخه دو یادداشت درباره تعریف محدثین از سمعت و حدثنا و اخبرنا و انبأنا و تدارك نمازهاي قضا و فایدهاي درباره فوت عبدشمس و عداوت بنی امیه و بنی هاشم؛ تملک: سید حسین بن محمد عقی در منصف اول الربیعین 1267ق؛ مهر: «الملک اﷲ 1256» (هشت گوش)؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی زرشکی، 28گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×26سم [اهدائی رهبر: 8 - 207]
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: وزیري [نشریه: 4 - 408]
xulāṣat-ul ‘aqā’id
حسینی مازندرانی، اسداﷲ بن علی رضا، ق12 قمري
hoseynī māzandarānī, asad-ol-lāh ebn-e ‘alī rezā (-18c)
تاریخ تألیف: 9 ربیع الثانی 1130ق
مشتمل بر یک «مقدمه» و هفت «مطلب» و «خاتمه».
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 20/228 فرخ
آغاز: بسمله حمد مرخدائی را سزاوار است که منزه است از جمیع نقائص؛ انجام: و جمعی که بهره یابند از فواید آن بدعاي خیري یاد نمایند، تمام شد تألیفا و کتابة یرید مؤلف بیمقدار بتاریخ نهم شهر ربیع الثانی سنه ثلثین وماته بعد الف 1130
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج سوخته، 4ص (12-15)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: - 210]
xulāṣat-ul ‘aqā’id
جرفادقانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمري
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar (- 19c)
منظومه مختصري است در اعتقادات، مشتمل بر 41بیت.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 416/7
آغاز: الحمد ﷲ الذي جل علا ** و بعد الرحمة لخیر الوري؛ انجام: و هکذا حق صراط و حساب ** کذلک النار و جنات علی
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1269ق؛ مصحح، یادداشتی از کاتب به سال 1277، بعد از رساله هفتم نصیحت سید کائنات به فاطمه زهرا علیهما السلام و یادداشتی در توضیح حدیث انما العلم ثلاثة؛ تملک: محمد حسن بن محمد اسماعیل گوگدي گلپایگانی به سال 1277؛ مهر: «محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (حاشیه 135ر-137پ)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 339]
xolāsat-ol ‘aqā’ed
ساوي، عبدالحق محمد مخدوم، ق13 قمري
sāvī ‘abd-ol-haqq mohammad maxdūm (- 19c)
تاریخ تألیف: 1284ق؛ محل تألیف: بند جیناهین
به روش صوفیانه در شرح اعتقادنامه جامی از سلسل الذهب او.
آغاز: بسمله. حمدله صلو ... المهتدي شکر بسیار و ستایش بی شمار مر حق سبحانه و تعالی را که پروردگار و پرورش فرماي هژده هزار عالم است.
انجام: در خاك ترا باغ و بهاري باشد. به شرح این امور اقدام نمود اللهم وفقنی لحسن الاعمال و اجعل آخرتنا خیر امن الاولی برحمتک یا ارحم الراحمین و الحمدﷲ رب العالمین ... و المن .
[فهرستواره منزوي 9/281]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9730
آغاز و انجام: برابر؛ این کتاب خلاصة العقائد شرح اعتقاد نامه که مولانا جامی ... در ضمن کتاب سلسلة الذهب بیان نموده تصنیف عارف کامل مولانا مخدوم سامانوي به طور اهل تصوف مشروحابیان بیان ساخته اند سنه 1284 هجري در بند چینا هین و از تصنیفات اوشانست منیر التوحید و مدارالمحققین و بزم توحید فقط تمت تمام شد.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: هندي، 187گ، 11 سطر (14×23)، اندازه: 20×52/3 سم [ف: 17 - 467]
xolāsat-ol ‘aqā’ed-ed dīnīyya fī raf‘-e šadā’ed-e yowm
el qīyāmat
بحث درباره توحید و صفات الهی و نبوت و امامت و اثبات حقانیت مذهب تشیع و أحول معاد و قیامت. در چهارده «فصل»: 1. اثبات واجب الوجود؛ 2. توحید واجب الوجود؛ 3. اثبات نبوت ختمی مرتبت (صلی الله علیه و آله)؛ 4. اثبات خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام)؛ 5. بطلان مذاهب مخالفین؛ 6. اثبات باقی ائمه به نص؛ 7. بیان موت و معاد؛ 8. سؤال قبر و أحوال آن؛ 9. قیامت و حشر و حساب؛ 10. نفخ صور؛ 11. صراط؛ 12. میزان؛ 13. بهشت و جهنم؛ 14. مکارم اخلاق. نام محمد حسین بن عبداﷲ بن علی اکبر در پایان نسخه آمده که احتمالاً نام مؤلف باشد.
[دنا 4/ 958؛ فهرستواره منزوي 9/ 281]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5395
آغاز: این رساله ایست در اثبات واجب الوجود و توحید و اثبات صفات ثبوتیه؛ انجام: و موافق قانون و قاعده شریعت غراست، فالعلم عنداﷲ و علیه التکلان فی المهمات
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، اندازه: 15×51/3 سم [ف: 14 - 183]
xolāsat-ol ‘alāj
عوض متطبب، علی بن محمد
‘avaz-e motatabbeb, ‘alī ebn-e mohammad (-)
رسالهاي در انواع بیماري ها و علاج آنها را در یک «مقدمه» و یک «خاتمه» و بیست و دو «باب» (هر یک در چند فصل) به طور مفصل: مقدمه در بیان قانون علاج معالجات به طریق کلی؛ باب 1. امراض الرأس (بیست و یک فصل)؛ 2. امراض العین (سی و پنج فصل) 3. امراض الریة (نه فصل) 15. امراض الطحال (پنج فصل)؛ 20. اورام البثور (چهل و نه فصل)؛ 22. تدبیر السموم؛ الخاتم فی امراض الصبیان و معالجتهم.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 35360
آغاز: بسمله. الحمداﷲ الواجب الوجود و الصلاة والسلام علی خیر خلقه ... اما بعد چنین گوید بنده خاطی علی؛ انجام: و از شیشه آتشی بطریق معجون روغن کند خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی سوخت، 449گ، 13 سطر، اندازه: 50/3 ×33سم [اهدائی رهبر: 9 - 266]
xulāṣat-u ‘ilm-il manāẓir
حرماکوتی، احمد علی
hermākūtī, ahmad ‘alī
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: / 9
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن13و 14؛ کاغذ: رنگارنگ [نشریه: 11 - 924]
xulāṣat-u ‘ilm-il manṭiq wa-l kalām
بسطامی، عبدالقادر بن محمد مهدي، ق12 قمري
bastāmī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad mahdī (- 18c)
وابسته به: تجرید الاعتقاد = تجرید العقاید = تجرید الکلام فی تحریر عقاید الاسلام؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)؛ زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
در سه کتاب: 1. منطق در یک مقدمه و چند فصل و یک خاتمه، گزیده از کتاب هاي معتبر؛ 2. کلام در شش مقصد، شرح متن تجرید طوسی است؛ 3. اصول الفقه، شرح زبد الاصول شیخ بهائی است.
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة ... الطاهرين اما بعد فيقول العبد
القاصر ابن محمد مهدي بن عبدالقادر البسطامي هذه رسالة
خلاصة علم المنطق و الكلام و اصول الفقه و انتخبت من الكتب
المعتبرة تبصرة للمبتدي و تذكرة للمنتهي و هي مشتملة علي ثلثة
كتب كتاب في خلاصة علم المنطق و فيه مقدمة و فصول و
خاتمة مقدمة في بيان حد المنطق. فصل في التصورات و فيها
مقصدان المقصد الاول في الدلالات ... المقصد الثاني في بيان
المفرد و المركب ... فصل في التصديقات ... فصل القياس خاتمة
اجزاء العلوم ... (1پ-25پ)
کتاب فی خلاصة علم الکلام و هذا الباب مرتبة علی ست مقاصد ... (26ر-110ر)
ذه رسالة وجيزة في خلاصة علم اصول الفقه كتبت انا العبد
العاجز القاصر عبدالقادر منقولا من الكتب المعتبرة المشهورة
المتداولة. كتاب في خلاصة علم اصول الفقه قال المصنف اعني
الشيخ بهاء الدين محمد الجبل عاملي رحمه الجبل عاملي رحمه
االله و رتبتها اي الزبدة علي خمسة مناهج (11ر-169پ).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8728
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، 170گ، 20 سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 17 - 205]
xolāsat-ol ‘olūm
مظفري کرمانی، محمد بن شریف، ق12 قمري
mozaffarī kermānī, mohammad ebn-e šarīf (- 18c)
مؤلف، دائر المعارف فارسی بزرگی باین نام در چندین مجلد
ساخته و سپس آن را در هفت مجلد به نام لب خلاصة العلوم گزین کرده است. خلاصة العلوم را از مظفر علی شاه میرزا محمد تقی کرمانی (کشته در 1215) هم دانستهاند. در مجله یادگار (2/ 10 ص 50) بندي از لب خلاصة العلوم (ج 7) درباره برخی از هنرمندان خوشنویس و نقاش و شمشیر و قلمتراش و کادرساز (مانند رضاي عباسی) آمده است. این کتاب در علوم زیر آمده است البته قسمت اول نسخه کتابخانه ملی افتادگی دارد از آنجا که شروع میشود عبارت است از: علم اصول دین و فروع آن؛ علم قراءة؛ علم صرف؛ علم نحو؛ علم معانی و بیان و بدیع؛ علم منطق؛ علم تقویم؛ خلاصه ادعیه؛ مختصري از حکمت؛ علم خط؛ لغات (عربی و فارسی و ترکی)؛ علم اسطرلاب؛ مجملی از علم صور الکواکب؛ مجملی از احکام نجوم؛ خلاصه علم عدد؛ علم تعبیر خواب؛ علم جفر؛ علم حساب؛ علم هندسه؛ مجملی از علم هیئت و طبیعی؛ علم اخلاق نصایح بزرگان در اخلاق و قول ملا محسن و ادعیه؛ علم عروض؛ جنگی است حاوي بعضی ادعیه و اصطلاحات صوفیه و تفسیر بعضی سور قراینه و مطالب فلسفی؛ طب؛ شرح باب حادي عشر موسوم به خلاصه الایمان؛ بیان مجملی از احوال و اوصاف معجزات ائمه علیهم السلام؛ خاتمه در اعتقادات؛ در علم موسیقی.
[الذریعه 7/ 230 و 18/ 286؛ نسخههاي منزوي 663؛ معارف اسلامی 12/ 120، دیباچه دیوان مشتاقیة ص 8؛ تاریخ عصر حافظ 1/ 322 و 323 و 433 و 444]
این نسخه آشفته چنین است: 1. رسالهاي است به فارسی داراي مطالب اخلاقی و کلامی و عرفانی (آغاز افتاده)، 2. مختصري در شرح فارسی «الباب الحادي عشر» به نام خلاصه ایمان. 3. خلاصه طب از مجلدات لب الخلاصة از خلاصة العلوم، 4. خلاصه ایمان از همو که مؤلف خلاصة ادعیه مجلد دوم خلاص العلوم است (همان محمد کرمانی) آن را با تطبیق با رساله آقا باقر بهبهانی در نماز و روزه به فارسی ساخته و رساله عملی است، هشت برگ از محرق القلوب هم در آن هست. چنین است عنوان هاي آن: فی المجلدات الثالث بعضی از نصایح ملوك و حکماء که از کتب متفرقه در جمع شد است طریق مستقیم به اعتقاد مؤلف، «تذکر لی و نصایح لاولادي». کیفیت عبادات، دین اسلام، من ترجمة العقائد آخوند ملا محمد محسن رحمه اﷲ مشتمل بر هشت فقره، من المرآت المتقیقین، مختصر من اوصاف الاشراف، تفسیر بعض السور، تفسیر سوره فاتحه، تفسیر سوره اخلاص، تفسیر سوره قدر، مختصر خلاصه طب من مجلدات لب الخلاص منقول از خلاصة العلوم قال العبد الضعیف محمد الکرمانی. مختصر شرح فارسی باب حادي عشر موسوم به خلاصه العلوم (از محمد کرمانی که به دستور میرزا سید محمد ساخته و نسخه جداگانه ایست و در آن از هفت از مجلد خلاصة العلوم یاد شده است). رساله صوم و صلوة (از محمد کرمانی که به خواهش دوستی در فروع پس از مجلد نخستین از هفت مجلد خلاصة العلوم ساخته و با رساله بهبهانی تطبیق کرده است). در آن آمده است: اهم ادعیه این ضعیف در جلد دوم خلاصة العلوم در لب الخلاصة که مشهور به خلاسه ادعیه ذکر کرده. و البته که نسخه خلاص العلوم یا هفت جلد لب الخلاصة تألیف حقیقی همیشه مطالعه کن. به نوشته دکتر غنی مجلد هفتم آن که در تاریخ است نزد عباس اقبال بوده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود، 140گ، 23 سطر (11×23)، اندازه: 20×35سم [ف: 16 - 506]
آغاز: الصفات السلبیه: بعقل نازي حکیم تا کی ** بفکرت این ره نمیشود طی؛ انجام: جام گیتی نماي داد بمن ** که ازین باده جرعه آن نوش
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 366گ، 18 سطر (13/5×22)، اندازه: 59/3×51/3 سم [ف: 4 - 104]
xolāsat-ol ‘olūm (mn.)
مظفري کرمانی، محمد بن شریف، ق12 قمري
mozaffarī kermānī, mohammad ebn-e šarīf (- 18c)
در این نسخه قسمتی از خلاصة العلوم آمده که حاوي یک سلسله لغات پزشکی و دارویی است و بر حسب ترتیب تهیجی حروف اول آنها از «الف» آمده است و یک سلسله ادعیه است که در معالجه امراض به قول نویسنده تجربه شده و در ضمن آنها نام تعداد کثیري ادویه نیز ذکر گردیده است.
آغاز: بسمله، قال العبد الضعیف محمد الکرمانی، بعد بدانکه ارکان چهارند.آتش و هوا و آب و خاك؛ انجام: عن کل مومن ... حیث ما انتم الساعة الساعة ادعوکم
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد تقی حافظ مشهدي، تا: 1197ق، جا: یمن؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 44ص (410- 453)، 24 سطر (12/5×22)، اندازه: 21×59/3 سم [ف: 6 - 210]
آغاز: بسمله، قال العبد الضعیف محمد الکرمانی؛ انجام: عرب است تمت ... من اب الخلاصه.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نباتی، جلد: اسقاطی [رایانه]
خلاصة علی الفرائض النصیریة- حاشیة الفرائض النصیریة
xolāsat-ol ‘avāmel
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 75-2/4
خط: نستعلیق، کا: محمود بن عیسی قاضی، تا: 1052ق، جا: استانبول؛ مجدول، محشی، این کتاب قبلاً با نام «کتاب سیوطی ابن مالک» ثبت شده بود؛ جلد: تیماج قهوه اي، 7ص، اندازه: 10×16سم [ف: - 8]
xolāsat-ol ‘eyš-e ‘ālam-šāhī
بهکهاري، مظهر بن مظفر، ق12 قمري
Behkahārī, mazhar ebn-e mozaffar (- 18c)
اهدا به: شاه عالم پادشاه دوم (1173-1221ق)
تاریخ تألیف: 1177ق
کتابی است مشتمل بر دو جزو یا «مطلب» و هر مطلب در بیست باب و هر باب شامل شصت و دو «ذکر»: جزو (مطلب) 1. احوال و صفات آرایش مردان و حسن معاشرت و مباشرت ایشان با زنان و بیان مقویات و غیره در بیست باب: 1) مزاج و احوال عضو، 10) حقنه ها و محمولات باهیه (سه ذکر)، 20) حبس نفس و در اختیار در آوردن خود؛ جزو (مطلب) 2. مختص زنان، مداوا، تزیین، تقویت و ذکر اسرار ایشان، در بیست باب: 1) اوصاف زنان ...، 10) ادویه مفرده و مرکبه باهیه، 20) موجزي از علم سینک و آن علم قیافه زن و مرد بود به مذهب هندوان.
آغاز: حمد بیقیاس و ستایش باسپاس آفریدگاري را سزد که خلقت انسان را ...
[دنا 4/ 959؛ الطب الصیدلیه ص 104؛ فهرستواره منزوي 3/5436]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تمت هذا النسخة النادرة الباهیة مسمی بخلاصة العیش عالمشاهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج ماشی، 291گ، 17 سطر، اندازه: 26×54/3 سم [اهدائی رهبر: 9 - 267]
آغاز: حامدا و مصلیا و مسلما ...، آغاز نسخه اصل: یا برودت یا یبوست یا رطوبت هر یک را بضد کیفیت تدارك نماید؛ انجام: تا حظ نفس بخوبی حاصل شود فقط. تمام شد خلاص العیش حصه اول و دوم
آغاز و انجام به خط مغایر است؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 90گ، 16 سطر، اندازه: 20×33سم [اهدائی رهبر: 9 - 268]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 10 رجب 1335ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندي، جلد: گالینگور، 306گ، 11 سطر (9×16)، اندازه: 21/5×15سم [ف: 17 - 11]
بیکا، بیتا؛ خریداري از احمد ادیبه [رایانه]
xulāṣat-ul ġadīr
طواري یزدي، عباس بن محمد، ق15 قمري
tavārī yazdī, ‘abbās ebn-e mohammad (- 21c)
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 3996
بیکا، بیتا [نشریه: 13 - 353]
xulāṣat-ul fatāwā
بخاري، طاهر بن احمد، 482 - 542 قمري
(1148 - 1090) boxārī, tāher ebn-e ahmad
در دیباچه از مؤلف یاد شده و از کتاب به نام «الخلاصه» یاد شده است گرفته از مسائل الواقعات صدر شهید حسام الدین و کتاب قاضی امام زاهد فخرالدین ابالحسن بن منصور اوزجندي و امام ظهیر الدین ابوعلی الحسن بن علی مرغینانی و مجموع النوازل للام المبوظن (؟) به عربی با مثال هاي فارسی.
[دنا 4/ 959؛ تاشکند 1/364- قرطاي 3558- ماخ 1002؛ الاوقاف العامة موصل 2/ 165؛ الاوقاف العامة بغداد 429/1و 430/1؛ خزان مفتی 90/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9653
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ مجدول؛ تملک: شیخ سلیمان ابراهیم مدرس مدرسه سلیمان پاشا، عبداﷲ مدرس قسطمونی در مدرسه خود در استانبول، شیخ سلیمان ناصح جامع ابراهیم پاشا؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 340گ، 23 سطر (12×20)، اندازه: 18×27سم [ف: 17 - 444]
xulāṣat-u futūḥ-iš šām
وابسته به: فتوح البلدان؛ واقدي، محمد بن عمر (130-207)
مختصري است از کتاب الفتوح جمال الدین علی عبداﷲ بن عمر بن واقد مشهور به واقدي که کسی آن را به دستور یکی از امراء خلاصه کرده است و شامل بیان فتح شام و مصر و عراق و دیار بکر و ربیعه و بلاد ارمنیه به دست سپاهان اسلام میباشد.
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 259
آغاز: الحمدﷲ الذي فضل دین الاسلام علی سایر الادیان والهم حکام ابناء الزمان لتشیید مبانی الایمان و الصلوة و السلام؛ انجام: و رجعوا مؤیدین منصورین و کتبوا الی عمر بن الخطاب رضی اﷲ
عنه و هذا آخر ماانتهی الینا من فتوح الشام.
خط: نسخ، بیکا، تا: 24 جمادي الاول 1034ق؛ تملک: مصطفی قاضی حلب، حاج ابراهیم معروف به دباغ زاده؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: مقوایی، 333ص، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: - 131]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 431
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 28]
xolāsat-ol feqh
لاهوري، عبداللطیف، ق11 قمري
lāhūrī ،‘abd-ol-latīf (- 17c)
مجموعه اي از مسائل دینی را به اختصار در 10 باب و فصل بیان نموده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28444
آغاز: بسمله. الحمدﷲ یعنی بگوئید که همه سپاس و ستایش یعنی صفت کردن به نیکی ها مرخداي تعالی راست؛ انجام: نقل من راحت القلوب و ترغیب الصلاة و غیر تمت
خط: نستعلیق، کا: امیر الدین بن محمد عظیم، تا: 3 جمادي الثانی 1265ق، جا: کلانور؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1381؛ کاغذ: حنایی فرنگی،92گ، 15سطر، اندازه: 13/8×21سم [اهدائی رهبر: 3 - 270]
xolāsat-ol feqh
بیکا، بیتا؛ خریداري از رضاغیبی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از میردادخان [رایانه]
xulāṣat-ul fiqh-il kiydānī = maṭālib-ul muṣallī
نسفی کیدانی، لطف اﷲ، - 900 قمري
(1495 -) nasafī keydānī, lotf-ol-lāh
رساله مختصري است بر مذهب حنفیه در بیان مشروعات و غیرمشروعات در نماز و بیان معانی و احکام آنها، در آغاز کلمه «فرض» را معنا میکند و سپس رساله را در هشت «باب» تنظیم نموده: 1. فرایض نماز، 2. واجبات نماز، 3. سنن نماز، 4. مستحبات، 5. محرمات، 6. مکروهات در نماز، 7. مباحات، 8. مفسدات.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین والصلوة والسلام علی رسوله محمد و آله و اصحابه اجمعین اعلم ان العبد مبتلاً بین ان یطیع اﷲ تعالی فیثاب و بین ان یعصیه فیعاقب ... بیان انواع المشروعات و غیر المشروعات و بیان معانیها و احکامها لیسهل علی الطالب درکها و ضبطها ... فالمشروع علی اربعة انواع فرض و واجب و سنة و مستحب و یلیها
انجام: الباب الثامن فی المفسدات ... و العمل الکثیر بلا اصلاح و ترك الفرائض بلا عذر و لو تري فوته بدون افساد تعمد الحدث تمت.
چاپ: بارها در استانبول، دهلی نو، تاشکند با شرح هاي گوناگون چاپ شده
[دنا 4/ 959-960 (9 نسخه)؛ الاوقاف العام بغداد 541/1؛ الاوقاف العامة موصل 2/ 308؛ الاوقاف العامة بغداد 845/1؛ دارلکتب قاهره، فؤاد سید1/374-375؛ معجم التاریخ التراث الاسلامی 1/ 254؛ خزانه مفتی 58/3 و 6/52 و 8/59]
شرح و حواشی:
1- شرح خلاصة الفقه = شرح الخلاصة؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
2- شرح مقدم الصلاة = شرح رسالة المشروعات و غیر المشروعات و احکامها؛ خراسانی قهستانی، شمس الدین محمد (-962)
3- شرح خلاص الفقه الکیدانی؛ خراسانی قهستانی، شمس الدین محمد (-962)
4- شرح خلاص الفقه الکیدانی؛ بخاري، ابراهیم بن میر درویش (-10)
5- خجسته رقم؛ حسینی بخارائی، شیر شاه بن ملوك شاه (-13)
6- شرح فقه الکیدانی؛ محمد امین بن محمد امام
7- معراج المؤمنین = شرح خلاصة الفقه؛ کیدانی سرهندي، بدرالدین بن ابراهیم
8- سراج مصلی
9- شرح خلاصة الفقه = شرح فقه کیدانی
10- شرح خلاصة الفقه الکیدانی (4 عنوان)
11- شرح فقه الکیدانی (5 عنوان)
12- شرح مقدمة الصلاة = شرح انموذج فرید
آغاز: برابر؛ انجام: و الهدایة و حاشیتها و الکشف و میزان الاصول و الملتقی، تم هذا الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 2گ (56پ-57پ)، 23 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 37 - 91]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 8گ (10پ-17ر)، 13سطر (6×11) [ف: 17 - 256]
آغاز: برابر؛ انجام: تکرار السورة فی الرکعة التطوع و لو بلا عذر
... او اسطوانیة فی التطوع و لو بلا عذر.
در فهرست ناشناس و با عنوان «الخلاصة» و ... آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1170ق؛ اهدایی: جعفر ادهم؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی با کاغذ ابري، 8گ (2-9)، 11-19 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 444]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: 20 ربیع الثانی 1180ق؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 20گ، 6 سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 3 - 271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 3گ (47ر-49پ)، 21 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 11 - 258]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح، محشی با نشان «علامه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ، 23 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 1 - 125]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ ... اعلم انه العبد مبتلا.؛ انجام: و اﷲ اعلم بالصواب. تم الکتاب.
خط: نستعلیق، کا: قرمکی، بیک نظر، تا: 1257ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «انواع الشروعات» و از ابن کمال باعث دانسته شده. آغاز و انجام با خلاصه الفقه کیدانی هماهنگ است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1259ق؛ کاغذ: نخودي ، جلد: تیماج سرخ، 25گ (79پ103ر)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/4×19/8سم [ف: 1/ 29 - 207]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمود، تا: 1260ق؛واقف: سید اصغراصغرزاده، بهمن1330؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 13گ، 9 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 21 - 1332]
آغاز: برابر؛ انجام: و الفتاوي الخانیة و الفتاوي الکبیر و الشفعة و المتفق و میزان اصول اللباب و صلاة المسعودي.
خط: نستعلیق هندي، بیکا، تا: 1267-1268ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 10گ (15پ-24ر)، اندازه: 16/5×27سم [ف: 2 - 76]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد در فهرست با عنوان «احکام الثمانی فی الصلاة» آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 8گ (47پ-55)، 11 سطر (6/5 ×13)، اندازه: 11×19/5سم [ف: 13 - 245]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: عاشور محمد تولکجی بن ملا امام قلی تولکجی، بیتا، جا: خلم از قراء بلخ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 7گ، 15سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 283]
بیکا، بیتا؛ خریداري از رضا میدانی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي داخل سر ترنج «عمل ملا یولداش1267»، 16گ (66پ-81ر)، 7 سطر [ف: 37 - 574]
بیکا، بیتا؛ خریداري از رضا میدانی [رایانه]
xolāsat-ol favā’ed
طالقانی، عبدالمطلب بن یحیی، ق11 قمري
tāleqānī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e yahyā (- 17c)
درباره ابومسلم خراسانی و اینکه گمراه بوده، مشتمل بر ده «باب» کوتاه و خلاصه «فوائد المؤمنین» خود مؤلف میباشد. فهرست ابواب چنین است: 1. سبب تألیف جمعی پیرامون ابومسلم؛ 2. در آنکه واجب است دشمن بودن با مخالفان؛ 3. بیان مذهب ابومسلم؛ 4. مولد و نسب ابومسلم؛ 5. مجملی از دعوت بنی عباس؛ 6. مجمل وقایع پس از نصر بن سیار؛ 7. مجملی از وقایع زمان سفاح؛ 8. وقایع دوانیقی تا کشته شدن ابومسلم؛ 9. سبب دوستی با سنیان؛ 10. ظلم بنی عباس نسبت به عترت.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد مخفی نماند که چون در حدیث وارد است که ویل للعالم یتکلم بهواء الناس لا یکون احد اشد عذابا یوم القیامة منه ... فقیر مقر به تقصیر عبدالمطلب بن یحیی الطالقانی ... به تحریر کتاب «فوائد المؤمنین» پرداخت ... بعضی از اخوان التماس نمودند که مختصري بنویسد که مشتمل باشد بر زبده آن کتاب ... خلاص الفوائد مسمی گردانید محتوي بر ده باب ...
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، به کوشش رسول جعفریان، ص 273 - 300
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4014/11
آغاز: برابر؛ انجام: ترك صحت علما و فضلا و مجالس مفسرین
و محدثین که اصحاب ...
خط: نستعلیق، کا: مراد بن آقا شاه آشتیانی قمی، تا: 1061ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (116پ-140پ)، 14 سطر، اندازه: 18/5×25سم [ف: 11 - 19]
xolāsat-ol favā’ed
مجموعهاي است از احادیث نبوي که مؤلف آنها را در 21 «باب» و «خاتمه»اي به صورت موضوعی تنظیم کرده و به ترجمه آنها پرداخته است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 54/77-7987/2
آغاز: سپاس و ستایش مر مبدعی را سزد که عالم گوناگون کون از نهان خانه عدم در جلوه ایجاد
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 25گ، 14 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 1743]
xulāṣat-ul fawā’id fī širḏamat-in min-al masā’il-il ḥikamīyya
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، ق13 قمري
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (- 19c)
تاریخ تألیف: 16 جمادي الاول 1286 ق؛ محل تألیف: قزوین
مشتمل بر فوائدي: 1. بیان اسماء بهشت؛ 2. بیان معنی ایجاد و وجود؛ 3. بیان سنخیت میان اسم و مسمی؛ 4. تحمید؛ 5. معانی عامه در بیان اینکه وجود احق اشیاء به تحقیق است ... .
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14801/2
آغاز: بسمله الحمد ثم الحمد للغفور الصبور الذي ظهر باسمائه و هو فی غیب مکنون ... اما بعد فیقول الحقیر الفقیر ابن المرحوم العلام الفهام مستند اساتید عصره فی مراسم الجد و الاجتهاد عماد من لا عماد له فی الدین و الرشاد مدرس فنون علوم الربانی الحاج شیخ محمد رفیع الرشتی رحمه اله محمد محسن الاصفهانی الراثی للائمه الاثنی عشر ...
خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 174ص، 15-18 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 2 - 98]
xolāse-ye favāteh dar š.-e dīvan-e emām ‘alī (mx.)
جرفادقانی، محمد بن حسن، ق13 قمري
jorfādeqānī, mohammad ebn-e hasan (- 19c)
وابسته به: شرح دیوان امیر المومنین علی علیه السلام = فواتح = فواتح سبعه؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
تاریخ تألیف: 23 شوال 1276ق
خلاصه فواتح میبدي در هفت فاتحه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14729/6
آغاز: بدان که آنچه از کتاب فواتح فاضل علامه قاضی حسین بن معین الدین میبدي که حقیقه مبنی است بر بیان فضل و شرف مولاي متقین
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 23 شوال 1276ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 47گ (52ر-99پ)، اندازه: 17/7×23سم [ف: 41 - 184]
الخلاصة فی اصول الحدیث- الخلاصة فی معرفة الحدیث
الخلاصة فی اصول الحدیث- خلاصة الخلاصة
xolāsat-on fi-l al-e‘teqādāt
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 20825
آغاز: بسمله، رب العالمین و به نستعین الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: صدق رسول اﷲ صلی علیه و آله.
خط: نسخ، کا: حسینی خوانساري، مصطفی بن احمد، تا: 1360ق؛ اهدایی: رهبري، 1373 [رایانه]
al-xulāṣa fi-n naḥw = alfīyat-u ibn-i mālik = al-alfīya fi-n naḥw
ابن مالک، محمد بن عبداﷲ، 600 - 672 قمري
ebn-e mālek, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (1204 -1274)
مختصري است مشتمل بر قواعد نحوي در هزار بیت و بنا به گفته مؤلف از الفیه ابن معط یحیی بن عبدالمعطی نحوي (-628ق) تقلید شده و از روز تألیف تا عصر حاضر مورد علاقه دانشمندان نحو واقع شده و شروح و حواشی زیادي بر آن نگاشتهاند.
آغاز: قال محمد هو ابن مالک ** احمد ربی اﷲ خیر مالک ...
انجام: واله العز الکرام البرر ** وصحبه المنتجبین الخیرة
چاپ: مکرر چاپ شده
[کشف الظنون 1/ 151 و 155 و 139؛ ریحانة الادب 6/137 ؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 1/ 235؛ الاوقاف العامة موصل 2/ 89 و 2/ 108؛ دنا 4/ 961- 971 (380 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الدرة المضيئة في شرح الالفية = شرح الفية ابن مالك = شرح ابن ناظم = شرح ابن المصنف = شرح الخلاصة الالفية؛ ابن مالك، محمد
بن محمد (-686)
2- شرح الفية ابن مالك= شرح الخلاصة في النحو = توضيح مقاصد الألفية؛ ابن ام قاسم، حسن بن قاسم (-749)
3- وضح المسالك الي الفية ابن مالك = التوضيح = شرح ألفيه؛ ابن هشام، عبداالله بن يوسف (708-761)
4- شرح الفية ابن مالك = شرح ابن عقيل = شرح الخلاصة لالفية؛ ابن عقيل، عبداالله بن عبدالرحمن (698-769)
5- الدرة المضيئة في شرح الخلاصة الالفية؛ ابناسي، ابراهيم بن موسي (725-802)
6- شرح الفيه = شرح الالفية في النحو = شرح الفيه ابن مالك = شرح صغير؛ مكودي، عبدالرحمن بن علي (-807)
7- شرح الفیه ابن مالک؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
8- شرح الفیة ابن مالک؛ نویري، محمد بن محمد (801-857)
9- التصریح بمضمون التوضیح = شرح اوضح المسالک؛ ازهري، خالد بن عبداﷲ (838-905)
10- تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة؛ ازهري، خالد بن عبداﷲ (838-905)
11- شرح شواهد البهجة المرضیة؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911)
12- البهجة المرضیة فی شرح الالفیة = شرح الفیة ابن مالک = شرح الخلاصة فی النحو؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911)
13- شرح الفیة ابن مالک؛ مکناسی، محمد بن احمد (841-919)
14- الدرر السنیة علی شرح الالفیة = الدرة السنیة؛ انصاري، زکریا بن محمد (826-926)
15- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ قزوینی، محمد بن مبارك (-966)
16- البهج الوفیة فی شرح الالفیة؛ غزي عامري، محمد بن محمد (904-984)
17- اعراب ألفیة ابن مالک؛ مالکی، احمد بن احمد (-10)
18- رافع الخصاصة الی تبیین الفاظ الخلاصة خالدي؛ صفدي، احمد بن محمد (-1034)
19- حاشی البهجة المرضیة فی شرح الالفیة= التعلیقات الصالحیة علی شرح الالفیة؛ احسائی، محمد صالح بن ابراهیم (-11)
20- اعراب الالفیة لابن مالک؛ نیشابوري، محمد صادق (-11)
21- شرح الفیه ابن مالک؛ قزوینی، عبداﷲ بن شاه منصور (-11)
22- شرح الفیه ابن مالک؛ کاشانی، محمد بن علی (-11)
23- شرح الفیه ابن مالک؛ تویسرکانی، محمد علی بن ملابابا (-11)
24- شرح شواهد ابن الناظم = شرح شواهد شرح الفیه؛ موسوي عاملی، محمد بن علی بن محیی (-11)
25- زین السالک فی شرح خلاصة؛ ابن مالک قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
26- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ جیلانی، محمد رفیع بن فرج (-1160)
27- شرح الالفیلة ابن المالک؛ قزوینی، عبدالنبی بن محمد تقی (1125-1197)
28- ارشاد العمودي الی شواهد المکودي؛ عیاشی، عبدالرحمن بن محمد (-12)
29- میزان الادب فی قواعد العرب؛ قزوینی، محمد یحیی بن محمد شفیع (-12)
30- شرح الفیه ابن مالک؛ بروجردي، محمد صادق (-12)
31- شرح شواهد البهج المرضی= شرح شواهد السیوطی؛ طبسی، محمود بن غلام علی (-12)
32- شرح شواهد البهجة المرضیة= شواهد سیوطی؛ اردبیلی، نظام الدین بن احمد (-12)
33- حاشیة البهجة المرضیة؛ ابوطالب لندنی، ابوطالب بن محمد (1166-1221)
34- حاشیة البهجة المرضیفی شرح الالفیة؛ کرمانشاهی، محمد محسن بن محمد سمیع (-1223)
35- حاشیة البهجة المرضیفی شرح الالفیة؛ ابوطالب اصفهانی (-1237)
36- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ هرندي، محمد بن محمد علی (-1243)
37- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245)
38- الحلیة اللامعة للبهجة المرضیة= شرح بهج المرضیة؛ شفتی بیدآبادي، محمد باقر بن محمد نقی (1175-1260)
39- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ شفتی بیدآبادي، محمد باقر بن محمد نقی (1175-1260)
40- شرح البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ بناء یزدي، علی اکبر بن عبدالکریم (-1285)
41- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ سبزواري، هادي بن مهدي (1212-1289)
42- شرح الفیة ابن مالک؛ یزدي، عبدالسمیع بن محمد علی (-13)
43- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ کرمانشاهی، ابوالحسن بن حسین (-13)
44- تعلیقة علی البهجة المرضیة یحیی (-13)
45- شرح الفیة ابن مالک؛ لاهیجانی، ابوتراب بن محمد (-13)
46- اللطائف الابهیة فی شرح الالفیة؛ لاهیجانی، ابوتراب بن محمد (-13)
47- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ یزدي، علی اکبر بن عبدالکریم (-13)
48- سر الصناعة؛ ابوالمخلد محمد بن یحیی (-13)
49- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ قزوینی، میرزا یحیی (-13)
50- شرح شواهد البهجة المرضية = شواهد السيوطي؛ كرماني، ابراهيم
بن ابراهيم بن ابراهیم (-13)
51- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ یزدي، محمد صادق بن محمد (-13)
52- واضح المشکلات؛ سبزواري، محمد رضا (-13)
53- معین الطلبة فی ترجمة الالفیة؛ سبزواري، محمد رضا (-13)
54- شرح الفیه ابن مالک؛ ضیاء الدین حسین (-13)
55- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ حسینی تنکابنی، محمد هاشم بن محمد حسین (-13)
56- شرح شواهد البهجة المرضیة فی شرح الالفیة = الشواهد الضیائیة؛ شریف بفرویی یزدي، محمد باقر بن محمد حسین (-13)
57- الخلاصة فی النحو (ترجمه و شرح) = الفیه ابن مالک (ترجمه و شرح)؛ فراهانی، عبدالغنی (-13)
58- شرح الفیه ابن مالک؛ حسینی، محمد باقر بن احمد (-13)
59- شرح الفیة ابن مالک؛ حسینی، زین العابدین بن محمد باقر (-13)
60- شرح الفیه ابن مالک؛ رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع (- 13)
61- شرح الفیة ابن مالک ایلابادي؛ ساوجی، عبدالحمید بن محمد علی (-13)
62- التذکرة الرضیة فی شرح البهجة المرضیة؛ تنکابنی، محمد بن سلیمان (1234-1302)
63- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ هرندي، عبدالعلی (1222-1306)
64- طرفیه در شرح و ترکیب الفیه؛ استرآبادي، علی بن محمد جعفر (1242-1315)
65- المختصر النکت فی شرح البهجة المرضیة؛ فاضل گروسی، عبدالحسین (1259-1324)
66- حاشیة البهجة المرضیة؛ عنقا طالقانی، ابوالفضل بن علی (1266-100- شرح سیوطی 1333)
67- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ بهاري همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333)
68- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ سامنی ملایري، قاسم (-14)
69- شواهد البهجة المرضیة؛ رضوي همدانی، حسین بن عبدالصمد (-14)
70- جامع الشواهد؛ مجتهد، عبدالحسین بن اصغر (-14)
71- جواهر الفرائد = شرح الفیة؛ ابن مالک انصاري گرمرودي، احمد بن معصوم (-14)
72- ترجمه بهجة المرضیه؛ نحوي قزوینی، عبدالکریم بن علیمحمد (-14)
73- شرح البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ بهبهانی ارگانی، محمود بن احمد (-15)
74- ایضاح البیان؛ اعمی رازانی، محمد رضا
75- طریق السالک الی الفیة؛ ابن مالک محمد مقري
76- کاشف الخاصة عن الفاظ الخلاصة؛ خطیب، تقی الدین
77- شرح الفیة ابن مالک؛ معتمد السلطان، علی بن نصراﷲ
78- تحفة المبتدي؛ کهدمی، علی بن حسن
79- شرح البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ محمد بن الحاج
80- شرح الفیه ابن مالک؛ حسینی، حسن بن علیرضا
81- مفتاح الصرف؛ اعظم السلطنه، عباس بن محمود
82- شرح الفیه ابن مالک؛ کاشانی، سلطان محمد بن علی
83- شرح الفیه ابن مالک؛ خلخالی هرآبادي، ملاعلی قلی بن محمد شریف
84- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة؛ سید ابوالقاسم
85- اعراب الالفیة فی النحو = اعراب الخلاصة فی النحو
86- البهجة المرضیة فی شرح الالفیة = سیوطی (ترجمه) (2عنوان)
87- تعلیقات بهجة المرضیة
88- تعلیق علی البهجة المرضیة فی شرح الالفیة
89- حاشیة ابوطالب علی السیوطی
90- حاشیة البهجة المرضی
91- حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة (9 عنوان)
92- حاشیة الفیة ابن مالک
93- حاشیة حکیم علی السیوطی
94- حاشیة شرح البهجة المرضیة
95- الخلاصة فی النحو (ترجمه و ترکیب) = الفیه ابن مالک (ترجمه و ترکیب)
96- شرح الالفیة (4 عنوان)
97- شرح البهجة المرضیة فی شرح الالفیة (3 عنوان)
98- شرح الفیة ابن مالک (39 عنوان)
99- شرح الفیه ابن مالک = ترجمه الفیه
100- شرح سیوطی
101- شرح شواهد البهجة المرضیة (4 عنوان)
102- شرح شواهد البهجة المرضیة (الف) (3 عنوان)
103- شرح شواهد البهجة المرضیة = شرح شواهد السیوطی (2 عنوان)
104- شرح شواهد شرح الفیة ابن مالک (2 عنوان)
105- شروح الخلاص فی النحو = شروح الفیة ابن مالک
106- شواهد البهجة المرضیة (7 عنوان)
107- شواهد الفیة ابن مالک
108- کشف الابیات الفیه ابن مالک
109- لطائف الالهیة فی شرح الالفیة
خط: نسخ درشت، بیکا، تا: قرن 9 و10؛ تملک: علی بن سیف الدین ابی ابی المسعود شارمیانی حنفی ازهري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 42گ، 13سطر (11×12)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 8 - 559]
خط: نستعلیق معرب، کا: محمد محسن، تا: دهه آخر صفر 1023ق؛ مصحح، محشی به عربی و فارسی برخی با عنوان «عبداﷲ سلمه اﷲ»، یادداشتی در اتمام حاشیه نویسی کتاب و مقابله آن به سال 1024ق (ظاهراض چون تاریخ محو شده) در مشهد مقدس رضوي با مهر «بنده آل محمد محسن» (دایره)؛ تملک: عبداﷲ بن مصطفی موسوي مشهور به سادات انوریه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 96گ، 11 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 28 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 12 ذیقعده 1053ق؛ مصحح، محشی؛ خرید از خانم خامنوي؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 49گ، 11 سطر (8/6×12/3)، اندازه: 12/3×18/5سم [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه 20 شعبان 1057ق؛ مجدول؛ جلد: روغنی، اندازه جیبی [نشریه: 2 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زشت، بی کا، تا: ذیقعده 1068ق، جا: مشهد رضوي؛ محشی؛ واقف: علی زرین قلم، دي 1356؛ کاغذ: شکري و حنایی، جلد: تیماج زرشکی، 84گ، اندازه: 11×21سم [ف: 12-92]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: 12 شعبان 1075ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: خلیل اﷲ بن ملا عبدالرسول با مهر «رضا بن عبدالرسول» (بیضی)، عبدالرسول بن ملا محمد؛ مهر: «رضا بن عبدالرسول» (بیضی)؛ جلد: گالینگور مشکی، 56گ، 10 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 28 - 81]
خط: نسخ، کا: محمد حسینی، تا: 25 محرم 1078ق؛ مهر: هادي؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 63گ، 8 سطر، اندازه: 13/1×19/4 سم [ف: 1 - 203]
خط: نسخ، کا: محمدجعفر بن محمد قاسم اصفهانی، تا: 1079ق؛ قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 18]
این نسخه نهصد و شصت و چهار بیت است؛ بیکا، تا: 1081ق؛ نویسنده نام خود و تاریخ کتابت را ننوشته ولی پشت ورق اول کتاب شخصی به نام قاضی الحسینی مونثات سماعی را با معانی آنها به ترتیب حروف تهجی نوشته است. تاریخ شهر شعبان 1081 دارد [ف: - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: نیمه شعبان 1089ق؛ محشی؛ مهر: «قوام دین، بود قوام الدین 1340» (بیضی)؛ جلد: تیماج، مشکی، 22گ، 37 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر صالح حسنی مازندرانی، تا: 1089ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 70گ (1پ-70)، 13 سطر (5×10)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 14 - 113]
خط: نسخ، کا: محمد صفی بن حاج نعمت اﷲ، تا: ربیع الاول 1093ق؛ محشی از ترکیب خالد؛ تملک: ابوالفتح دست غیب حسنی حسینی؛ اندازه: 5/3×16سم [نسخه پژوهی: 2 - 114]
خط: نسخ خوش، کا: ابوالقاسم، تا: دوشنبه 11 رمضان 1093ق؛ محشی با نشان هاي «عبدالنبی، زکریا و نقل از ترکیب خالد و شرح ابن الناظم»؛ کاغذ: ترمه نخودي، جلد: مقوا، 236گ، 5 سطر (5×11/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد معین بشروئی، تا: 1095ق [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، تا: شعبان 1095ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 100]
کا: محمد باقر بن امین، تا: 1096ق، براي محمد رضا؛ محشی؛ تملک: محمد صادق حسینی در 1201، محمد حسینی در 1252، احمد بن محمد حسینی [تراثنا: س13ش1 - 133]
خط: نسخ، کا: محمد مومن بن محمد صالح رازي، تا: 1096ق؛ محشی به امضاي «ابن عقیل»؛ جلد: مقوا، 94گ، 8 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 158]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1097ق؛ در حاشیه کتاب الطلاب فی صنعه الاعراب؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 227گ، 4 سطر [ف: 15 - 298]
آغاز: برابر؛ انجام: اقتضی غنی بلاخصاصه
خط: نسخ، بیکا، تا: 1098ق [رایانه]
آغاز: واحده کلم و القول عم؛ انجام: و کحباري سمها سبطري ** ذکري و حثیثا مع الکفري
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 71گ، اندازه: 16/5×50/3 سم [ف: 2/ 27- 81]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 84گ، 6 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: - 53]
بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 695]
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن11؛51گ [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 135گ، 8 سطر، اندازه: 9×14سم [ف مخ: 2 - 842]
آغاز: برابر؛ انجام: والالف التأنیث ذوالقصر متی ** زاد علی اربع لن یثبتا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21گ، 20 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 3 - 1758]
انجام: للوصل همز زائد لایثبت ** الا اذا ابتدي به کاستشبتوا
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج زرشکی،70گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 2 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی زرافشان الوان، جلد: تیماج، 102گ، 8 سطر (6/5 ×15)، اندازه: 15×55/3 سم [ف: 8 - 296]
ناقص؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ ناقص؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ ابري، 154گ، 3 سطر (5×9)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 3 - 944]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [ف: - 36]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 145ص، 7 سطر (8×16)، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: مقوا، 54گ، 10 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1756]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و ثلث، کا: عماد بن میرحیدر حسینی موسوي، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، 6-7 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3 - 1755]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 79گ، 8 سطر، اندازه: 13/8×19/5سم [ف: 1 - 203]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 47گ، 12 سطر (9×13)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 4 - 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 125گ، 8 سطر (9/5×20)، اندازه: 50/3 ×22سم [ف: 9 - 186]
آغاز: و اي فعل اخرمنه الف ** او واو و یاء فمعتلا عرف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 48گ (1-48پ)، 10 سطر (9×16)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 126]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: علی مدرس یزدي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 81گ، 8 سطر (5/5 ×13/5)، اندازه: 8/5×17سم [ف: 3 - 959]
آغاز: و دون تفریع مع التقدم نصب ** الجمیع احکم به و التزم؛ انجام: ابدال و او بعد ضم من الف ** و یا کموقن بذالها اعترف
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 53گ، 6 سطر (9×12)، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1090]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گل محمد، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد رضا خان که ظاهراً این کتاب را به مولوي صاحب مولوي عبدالرحمن امانت داده یا اهداء کرده؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 35گ (273-307)، 15 سطر (8×17)، اندازه: 16×26سم [ف: 31 - 553]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مذیل است به ارجوزه ابن الجزري در تجوید که با این بیت شروع میشود: «یقول راجی عفو رب سامع ** محمد بن الجزري الشافعی» و چنین خاتمه مییابد: «و الحمدﷲ لها ختام ** ثم الصلوة بعد و السلام / علی النبی المصطفی خیر البشر ** ما طلعت شمس و ما لاح القمر»، محشی از شرح ابن عقیل و شرح ابن الناظم؛ واقف: خانبابا مشار،
اردیبهشت 1346؛ کاغذ: الوان فرنگی، جلد: مقوا روکش تیماج فرنگی، 111گ، 8 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 12 - 91]
آغاز: موجودي تقیضی رضا بغیر سخط؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (از بیت پنجم است)؛ محشی؛ واقف: نظر علی اسدي، مهرماه 1327؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 93گ، 10 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 12 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج زرشکی، 102گ، 7 سطر، اندازه: 14/5×20/8سم [ف: 12-89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 75گ، 7 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 12 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمحمد شریف ابن حاجی عبدالرزاق، تا: قرن 12؛ محشی؛ واقف: نادرشاه، 1145 هجري؛ جلد: تیماج، 40گ، اندازه: 15×19/4سم [ف: 12 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، 119گ، 8 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 12 - 89]
کامل؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 12 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 12×21سم [ف: 2 - 754]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 28گ (184- 211)، 20 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 31 - 627]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 12؛ 115گ، 8 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: - 49]
آغاز: (ثلث آخر) ما لم یضاعف فی الاعم ذو الالف ** و فعل جمعا لفعلة عرف؛ انجام: و اجرد بمن ان شئت غیر ذي العدد ** والفاعل المعنی کطب نفسا تفد
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: علی مدرس یزدي؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با روکش کاغذ، 25گ (42-66)، 14 سطر (10×19)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 718]
خط: نسخ، کا: محمد صالح رضوي شیخ الاسلام، تا: یکشنبه ربیع الاول 1102ق؛ با ترکیب آن به فارسی زیر سطور؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 5 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 223]
آغاز: کلا منا لفظ مفید کاستقم ** واسم وفعل ثم حرف الکلم / واحد کلمة والقول عم ** و کلمة بها کلام قد یؤم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی حسینی، تا: 1103ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 65گ، 8 سطر، اندازه: 10×18سم [ف مخ: 2 - 843]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر هزار جریبی ساکن فریم، تا: 1103ق، جا: اصفهان مسجد شاه عباس حسینی؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 112گ، 9 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 1756]
خط: نسخ، کا: محمد سعید، تا: یکشنبه غره ربیع الاول 1105ق؛ در حاشیه ترکیب الفیه نوشته شده؛ اندازه: 14×23سم [نسخه پژوهی: 2 - 114]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1109ق؛ در تاریخ 12 ربیع الثانی 1109 توسط میر میران مقابله شده؛ 128گ، 8 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1757]
خط: نسخ زیبا معرب، بیکا، تا: پنجشنبه از دهه اول شعبان 1109ق؛ 126گ، 8 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1111ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد هادي اصفهانی، تا: 19 محرم 1117ق، جا: مشهد رضوي؛ اشعار در حاشیه ترکیب شده؛ جلد: تیماج قهوه اي،81گ، 12-16سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3-1756]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی بابا ابن ملا محمد دیزج یگانی (از محال مرند)، تا: 1118ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 127گ، 8 سطر (8/5 ×16)، اندازه: 18×28سم [ف: 8 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملافضل اﷲ وملا محمد، تا: 25 شعبان 1121ق؛
جلد: مقوایی، 127گ، 8 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1756]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن کربلایی خان احمد دهنوي، تا: 3 جمادي الثانی 1125ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 95گ (2پ- 96ر)، 11 سطر (7×13)، اندازه: 5/ 12×19سم [ف: 4 - 377]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1125ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 98گ، 5 سطر (8×14)، اندازه: 17×23سم [ف: 4 - 377]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1125ق؛ محشی؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید، جلد: مقواي ابري، 152ص، 12 سطر (4×9/5)، اندازه: 9×14سم [ف: - 81]
آغاز: و انجام: برابر
کا: یحیی ابن ملا علی اکبر لاهیجانی، تا: 1127ق؛ مهر: ...» علی محمد» (مربع)، «افوض امري الی اﷲ عبده محمد موسوي»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 72گ (4-75پ)، 5-12 سطر (7-8/5 ×14/5)، اندازه: 16×26سم [ف: 18 - 357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد باقر کاظمی، تا: پنجشنبه 16 ذیحجه 1128ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 142گ، 7 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1755]
خط: نسخ جلی، کا: محمد صادق بن ملا گدا علی قاري اصفهانی، تا: 28 صفر 1132ق؛ افتادگی: آغاز؛ بقیه آن با تجزیه و ترکیب و ترجمه فارسی اشعار به صورت زیرنویس؛ کاغذ اصفهانی، جلد: شمیز سفید، 96گ، 5 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 3 - 845]
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد، تا: 27 محرم 1178ق؛ اندازه: 9/5×16سم [نسخه پژوهی: 2 - 114]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عباسعلی الچورسی، تا: شنبه 15 ذیحجه 1181ق؛ محشی؛ 101گ، 10 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1757]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: عباسعلی بن ملامحمد، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول 1185ق؛ محشی از خالد، ترکیب جملات ابیات در زیر سطور درج شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 126گ، 8 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1758]
آغاز: والامر ان لم یک للنون محل؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: 1187ق؛ افتادگی: آغاز (سیزده بیت اول افتاده)؛ محشی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 99ص، 5 سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف: 2 - 304]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1188ق؛ محشی از شرح ابن عقیل و خالد؛ جلد: تیماج مشکی، 127گ، 8 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 2-67]
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الاول 1190ق؛ اندازه: 14×19سم [نسخه پژوهی: 3 - 102]
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه غره ربیع الثانی 1193ق؛ کاغذ: فرنگی، اندازه: 14/5×21سم [تراثنا: س6ش3 - 116]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: میرمحمد رضا، تا: محرم 1193ق؛ جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 467]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 522/5
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن بهاء الدین محمد، تا: جمعه 6 محرم 1194ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، اندازه: 10×17سم [ف مخ]
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الاول 1194ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 54گ، 20 سطر (5/5×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 4 - 376]
آغاز: برابر؛ انجام: ابن شمس الدین اصطهبانی
خط: نسخ، بیکا، تا: 1196ق [رایانه]
خط: نسخ جلی، کا: ابوالقاسم بن شیخ صدرالین بن ابی بکر تنکابنی، تا: رمضان 1196ق، جلد: تیماج قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: - 307]
خط: نسخ، کا: محمد علی ایروانی، تا: 1197ق؛ محشی؛ تملک: علی اکبر با مهر «عبده علی اکبر» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 101گ (37پ-137پ)، 10 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: - 16]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 120گ، 8 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1759]
آغاز: برابر؛ انجام: و من و با یفهمان بدلا.
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ ترجمه و شرح به فارسی به صورت زیرنویس و در هامش؛ جلد: تیماج سرخ، 10 سطر راسته و چلیپا (6×15/5)، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 2002]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 77گ (2پ-78)، 7 سطر (9×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 217]
آغاز: برابر؛ انجام: و مالا فعال من الخذف و من ** نقل بمفعول به ایضا قمن
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 113ص (127- 239)، 12 سطر (8×15)، اندازه: 13×21سم [ف: 10 - 289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مذیل است به کتاب نصاب الصبیان
ابونصر فراهی؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن، 191گ، 5 سطر، اندازه: 9/5 ×14/5سم [ف: 12 - 94]
آغاز: والاسم قد خصص بالجر کما ** قد خصص الفعل بان ینجزما؛ انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: اواسط قرن 13؛ افتادگی: آغاز (از بیت بیست و چهارم است)؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی، 116گ، 10 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 12 - 94]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ 72گ، 7 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 75]
آغاز: و اجعل لنحو یفعلان النونا ** رفعاً و تدعین و تسئلونا؛ انجام: و حیی افکک و ادغم دون حذر ** کذلک نحو تتجلی و استتر.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 88گ، 8 سطر (6/5 ×14)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1117]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 91گ، 6 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 83]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 60ص (19-78)، 4 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: - 244]
خط: ثلث معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 68گ، 9 سطر (9×15)، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 326]
خط: نسخ، کا: فضل اﷲ حسینی، تا: قرن 13، براي ملا عبدالخالق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 7 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 6- 27]
ناقص؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: یحیی واعظ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با کاغذ ابري مشکی، 83گ، 7 سطر (5×9/5)، اندازه: 50/3 ×17/5سم [ف: 3 - 898]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی قهوه اي، 126گ، 8 سطر (5/5×15)، اندازه: 13/5×52/3 سم [ف: 28 - 512]
انجام: با الاصل کالطیف یعنی المقتفا
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی نازك، 54گ، 10 سطر (6/5×12)، اندازه: 50/3 ×17سم [ف: 3 - 960]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 58گ، 10 سطر (8/5 ×14/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 720]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 84گ، 6 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: - 65]
آغاز: کلامنا لفظ مفید کاسقم ** و اسم و فعل ثم حرف الکلم؛ انجام: ترفع کان المبدآ اسماء و الخبر ** تنصبه لکان سیداً عمر. با سربندهاي: الکلام ... المعرب و المبنی، النکرة و المعرفة، الموصول، المعرف باداة التعریف، الابدا، کان و اخواتها، پرحاشیه، بدون صفحه شمار.
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: کاغذي، 8گ، 8 و 9 سطر (17×22)، اندازه: 15×51/3 سم [ف: 3 - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین ملقب به سید میرزا بن محمدکاظم طبیب شیرازي، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی،
40گ (1-40)، 12 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 40 - 619]
آغاز: برابر؛ انجام: و منتهی اسم خمس ان تجردا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ از آغاز تا بحث افعال مقاربه است؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 117گ، 8 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 2 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: غفراﷲ له و لمعلمه و الولدیه و لجمیع المومنین سنه 1258 یا عی اﷲ
خط: نسخ، کا: خبوشانی، حسین بن رمضان، تا: قرن 13 [رایانه]
انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: حسن محلاتی بن آخوند ملا غلام رضا، تا: قرن 13، جا: بوکان محلات؛ محشی؛ مهر: «یا ام حسین؟» (بیضی)؛ کاغذ: فستقی نخودي، جلد: مقوا پلاستیک زرشکی پوشانیده، 84گ، 6 سطر (9×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد مصیري [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [رایانه]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ 61گ، 16 سطر، اندازه: 10×20سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 757]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ تملک: محمد قمی؛ واقف: علامه امینی، 1330؛ جلد: تیماج حنایی، 77گ، 7 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 62]
آغاز: مقاصد النحو بها محویة؛ انجام: محمد خیر نبی ارسلا
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: هادي اسکویی حائري، شوال 1372؛ 110گ، 7 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 19گ (93پ- 111پ)، 12 سطر، اندازه: 18×50/2 سم [ف: 1 - 62]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 61گ، اندازه: 7 ×11سم [ف: - 145]
آغاز: برابر؛ انجام: و همز ان فتح السد مصدر ** مسدها و فی سوي ذاك اکسر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 33گ (2ر-34پ)، 2-3 سطر [ف: 2/40 - 282]
آغاز: و قدم الاخص فی اتصال ** و قد من ما شئت فی انفصال؛ انجام: فامرا مضارع من کوعد ** احذف و فی کعد ذاك اطرد
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 51گ (1ر-51پ)، اندازه: 14/5×21سم [کتابخانههاي قائن: ف: - 136]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن حضرت قلی بن نعیم، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تیره، 52گ (1پ-52پ)، اندازه: 15×51/3 سم [رشت و همدان: ف: - 1666]
خط: نسخ بشیوه ترکی، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 114ص، 11 سطر، اندازه: 17/5×52/3 سم [ف: 10 - 1266]
آغاز: وقد یلیها مع قد کان ذا ** لقد سمی علی العدي مستحوذا؛ انجام: العطف اما ذوبیان اونسق ** الغرض الان بیان ماسبق / فذوالبیان تابع شبه الصفة ** حقیق القصد به منکشفة
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 58گ، 6 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 3 - 1760]
آغاز: برابر؛ انجام: وان فتحت منه ما کان انکسر ** صار اسم مفعول کمثل المنتظر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 75گ، 6 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 1758]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یکونا مفرد بن فاضف ** حتماً والا اتبع الذي ردف
بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور مشکی، 2گ (17پ-18پ) [ف: - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا محمد هاشم، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سیاه، 95گ، 6 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 2 - 842]
آغاز: برابر؛ انجام: وصفروا شد وذاالذي التی ** وذا مع الفروع منها تأوتی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛
جلد: تیماج سرخ،140گ، 6سطر، اندازه: 13×22سم [ف مخ: 2- 842]
آغاز: تقرب الاقصی بلفظ موجز ** وتبسط البذل بوعد منجز؛ انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 98گ، 10 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 3 - 1759]
آغاز: و فی اسم مفعول الثلاثی اطرد ** زیة مفعول کات من قصد؛ انجام: احصی من الکافیة الخلاصة ** کما اقتضی غنی بلا خصاصة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقواي آبی آسمانی، 78گ، 6 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1760]
آغاز: وفی جواب کیف زید قل دنف ** فزید استغنی عنه اذ عرف / و بعد لولا غالباً احذف الخبر ** حتم و فی نص یمین ذا استقر؛ انجام: افعل استمر فی ** مصارع وبنیتی متصف / ظلت فظلت فی ظلت استعملا ** و قرن فی اقررن و قرن نقلا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 71گ، 6 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 3 - 1760]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 79گ، 10 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1757]
آغاز: کنون ما ثنی والملحق به ** بعکس ذاك استعملوه فانتبه / و ما بتاء والالف قد جمعا ** یکسر فی الجر وفی النصب معاً؛ انجام: ومنتهی اسم خمس ان یجردا ** وان یرد فیه فما سبعا عداً/ و غیر اخر الثلاثی افتح وضمم ** واکسر وزد تسکین ثانیه نعم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 31گ، 13 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1760]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: سید حسین بن محمد کاظم حسینی در سال 1283؛ جلد: تیماج قهوه اي، 49گ، 10 سطر، اندازه: 7×10سم [ف: 3 - 1756]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج سوخت مشکی، 127گ، 8 سطر، اندازه: 17/5×56/3 سم [ف: - 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: اواخر قرن 13؛ با یک سرلوح، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 53ص، 10 سطر، اندازه: 8/5 ×13سم [ف: 2 - 305]
آغاز: برابر؛ انجام: به الی امثلة التصغیر صل ** وجایزتعویض یا قبل الظرف
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی،91گ، 9 سطر، اندازه: 16 ×20سم [کتابخانههاي قائن: ف: 110]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ یادداشتی از محمد ابراهیم بن زین العابدین ساکن آستانه به سال 1257، چند یادداشت پراکنده به سال 1255؛ تملک: یوسف بن مهدي بروجردي؛ جلد: تیماج مشکی، 67گ، 8 سطر، اندازه: 16×50/3 سم [ف: 1 - 251]
آغاز: برابر؛ انجام: ما لم یکن فعل تعجب و لا ** کابیض او اهوي بلام عللا / ولی افعل تعجب یا مضاعف ** دگر ناقص از اینها نقل شد کف
از ابتداي کتاب تا اواخر مبحث ابدال؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ به فارسی منظوم ترجمه شده؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن زرشکی، 82گ، 12 سطر، اندازه: 15×19سم [ف: 5 - 44]
خط: نسخ و ثلث، بیکا، تا: قرن 13؛ 157گ، اندازه: 11×15سم [ف: 2 - 288]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 883]
بیکا، تا: قرن 13 [ف: - 9]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ از موقوفات ناصرالدین حجت نجف آبادي است؛ تملک: سید هاشم حسینی به تاریخ 1270ق، محمد بن ملا غلامعلی نجف آبادي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 123ص (58+64)، 8 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: - 38]
خط: نسخ، کا: قربان علی کرد محله اي استرآبادي، تا: 1200ق، جا: استرآباد مدرسه مفیدیه؛ محشی؛ تاریخ وقف: 1208؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 127گ، 8 سطر (6×17)، اندازه: 17×28سم [ف: 16 - 655]
انجام: و حذف همز افعل استمر فی ** مضارع ینتمی متصف
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: سید صالح [بن] حاج میرزا علی نقی 1290ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوایی، 85گ، 6 سطر (7/5 ×13)، اندازه: 15×20سم
[ف: 2 - 19]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 74گ، 12 سطر (8/5 ×14/5)، اندازه: 14×91/5 سم [ف: 17 - 194]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 55گ، اندازه: 50/3 ×30سم [ف: 3 - 9]
انجام: طاتا افتعال رد مطبق ** فی اد ان و ازدد و ادکر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 85گ، 6 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 1-222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبدالحمید موسوي، تا: 1201ق؛ سی و پنج بیت از اوائل الفیه به فارسی ترجمه و ترکیب شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن.، 117ص، 7 سطر و اوائل دو سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 2 - 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1205ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 51گ، 10 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 2 - 841]
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: 1205ق؛ مجدول مذهب، محشی به امضاي «خالد» و «خ»؛ جلد: تیماج قهوه اي با کتیبه محمد باقر بن صادق، 114گ، 9 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 2 - 130]
آغاز: وتقتضی رضاً بغیر سخط ** فائقة الفیة ابن معط / و هو بسبق حائز تفضیلا ** مستوجب ثنائی الجمیلا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن محمد بروجردي، تا: سهشنبه از دهه دوم جمادي الثانی 1205ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 85گ، 6 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1759]
آغاز: وان نعوت کثرت وقد تلت ** مفتقراً لذکرهن اتبعت / واقطع او اتبع ان یکن معینا ** واقطع او اتبع ان یکن معینا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدرضا طهرانی، تا: چهارشنبه 22 جمادي الثانی 1206ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقواي سفید، 72گ، 7 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 1759]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: 24 شعبان 1207ق؛ محشی، مجدول؛ مهر: «شعاع 1315» (بیضی)؛ 70گ، 6 سطر، اندازه: 14×50/3 سم [ف: 1 - 62]
خط: نسخ، کا: سهراب بن محمد طاهر مازندرانی، تا: پنجشنبه از دهه آخر جمادي الاول 1207ق، جا: محله ده گیري از محلات کران؛ 84گ (28پ-111پ)، اندازه: 18×23سم [ف: 1 - 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ فاوحی، تا: 27 شعبان 1208ق؛ جلد: تیماج مشکی، 101گ، 10 سطر، اندازه: 21/5×50/3 سم [ف: 25 - 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جواد بن حاج محمد صادق، تا: 1209ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 83گ، 8 سطر، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 2 - 842]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن اسماعیل خان وزوائی، تا: جمعه 8 جمادي الاول 1210ق؛ محشی؛ 117گ، 8-12 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1756]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1210ق؛ تملک: غلامرضا بن محمد علی آرانی با مهر «عبده غلامرضا بن محمدعلی» (مربع)، «محمدجعفر بن محمدحسن»؛ وقف اولاد ذکور ملاغلامرضا آرانی است؛ جلد: تیماج سیاه، 65گ، 8 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد حسن کاشانی، تا: پنجشنبه 18 شوال 1210ق؛ محشی؛ تملک: محمد علی بن محمدمحسن حسینی به تاریخ ربیع الاول 1218؛ جلد: تیماج مشکی، 143گ، 7 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: - 83]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الثانی 1211ق؛ 72گ، 7 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1757]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1211ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1216ق؛ مهر: «کنده بدل مهر محمدحسن» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سرخ، 37گ، 12 و 13 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و صفاً فذاك بالوجهین عنهم یلقی.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، تا: رمضان 1217ق؛ افتادگی: انجام (چند ورق)؛ مذیل است به رساله مختصر سی فصل خواجه نصیرالدین طوسی در معرفت تقویم: آغاز سی فصل: «باسمه العلی الاعلی این مختصریست در معرفت تقویم مشتمل بر سی فصل فصل اول در حساب جمل»، انجام: «اگر کسی زیاده از این خواهد بدیگر کتب این فن رجوع باید کرد»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج خرمایی، 2ص (25 و 94)، 10و11 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 12 - 89]
خط: نسخ، کا: محمد علی موسوي قزوینی، تا: 1217ق [ف: - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1217ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی، در پایان نسخه داستانی «در مورد عالمی که در همسایگی کبوتر بازي، زندگی میکرد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچهاي با مقوا، 76گ (98-173)، 7 سطر (9×13)، اندازه: 17×51/3 سم [ف: 28 - 517]
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1218ق؛ با گزارش بیتها زیر سطور؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 13 سطر [ف: 5 - 396]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: جمعه 2 محرم 1219ق؛ 57گ، 8 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 3 - 1757]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر اسداﷲ بن حاجی میر فتاح تبریزي، تا: 1220ق؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 123گ، 8 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 12 - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: لو ان المرتضی ابدا محله ** لصار الخلق طرأ سجدا له
خط: نسخ پخته، کا: محمد بن ابوالفضل همدانی، تا: پنجشنبه 24 جمادي الثانی 1221ق؛ محشی؛ مهر: «یا محمد ادرکنی» (چهارگوش)، «ان اﷲ یحب المحسنین«، «عبده الراجی ابوالمحسن»؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 57گ، 9 سطر(8/5 ×13)، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1222ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 164گ، 6 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 842]
خط: نسخ خوش معرب، بیکا، تا: یکشنبه 10 ذیقعده 1222ق؛ محشی؛ مهر: «یا امام زین العابدین» (بیضی)، «عبده میرزا محمد» (بیضی)، «عبده الراجی علی امیراند؟» (بیضی)؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج یشمی، 126گ، 8 سطر (4×13)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3 - 24]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالهادي بن محمد علی میبدي، تا: 1222ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 57گ، 9 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: - 30]
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: ربیع الاول 1223ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 48گ (1-48)، 10سطر (6×10)، اندازه: 7×12سم [ف: 4 - 1335]
بیکا، تا: 1225ق [تراثنا: س13ش1 - 134]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1226ق؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: کاغذ آبی، 53گ، 9 سطر (10×16)، اندازه: 16×20سم [ف: 4 - 1202]
خط: نسخ خوانا، بیکا، بیتا؛ برگ آخر نونویس به خط اسداﷲ بن میرزا به تاریخ شب شنبه 22 محرم 1226؛ مهر: «عبده میرزا بابا» (بیضی)؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354؛ فاقد جلد، 132گ، 8 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 289]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه صفر 1227ق؛ 165گ، 6 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 3 - 1757]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1227ق؛ کاغذ: فرنگی، 10سطر (5×13)، قطع: جیبی [تراثنا: س6ش1 - 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ سلمان، تا: 1 ربیع الاول 1227ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 72گ، 7 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 117]
آغاز: برابر؛ انجام: صلی اﷲ علی محمد رسولا و نبیا سنه 1231 قد تمت منه الرساله المسمی بالالفیه سنه 1227
خط: نسخ، بیکا، تا: 1227ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدي پسر عبدالرحیم، تا: 1229ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 168ص (92-259)، اندازه:
12×16سم [ف: 10 - 373]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: شعبان 1229ق؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛جلد: تیماج مشکی، 9 و 8 سطر (9/5×13/5) [ف: 3 - 1202]
کامل؛ خط: نسخ، کا: ابن محمد مومن محمد حسین اصفهانی، تا: شوال 1230ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 53گ، 11سطر (8×14)، اندازه: 14×31سم [ف: 4 - 1279]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1233ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 64ص (1-64)، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 14×20سم [ف: 5 - 1503]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: 1233ق؛ کاغذ: فستقی، 5 سطر، اندازه: 8/ 17×24سم [ف: 8 - 431]
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه شعبان 1233ق؛ 90گ، 5 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: - 71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: 1233ق؛ محشی؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 101گ، 5 سطر (9/2×52/14)، اندازه: 15×53/20 سم [ف: 12 - 87]
آغاز: برابر؛ انجام: این کتاب در روز دوشنبه تمام شد.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1233ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بابا بن مشهدي پناه علی، تا: 21 ربیع الاول 1233ق؛ جلد: مقوا، 13 سطر [ف: - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن حسین، تا: 1234ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1234ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 44گ، 12 سطر، اندازه: 15×50/3 سم [ف: 12 - 91]
خط: نسخ معرب نازیبا، بیکا، بیتا؛ صورت نذري که آخوند ملا علی به تاریخ پنج شنبه 22 صفر 1243 نوشته، همچنین صورت نذري است که میرزا علی بن شیخ علی قلعه اي به تاریخ 5 رمضان 1340 نوشته؛ کاغذ: رنگ لاجوردي، جلد: تیماج قهوه اي، 86گ، 6 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 1 - 184]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 10 رجب 1235ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 70گ (125ر-194ر)، 7 سطر (9×15)، اندازه: 14×20سم [ف: - 313]
آغاز: و ارقع بواو و انصبتن بالالف؛ انجام: برابر
کا: محمد بن علی اکبر گنابادي، تا: 1235ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و سیره و سایر و مثوبه و مثاوب کذاك یبدل همزا
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1236ق؛ محشی؛ اندازه: 16/5×21سم [ف: 12 - 423]
آغاز: برابر؛ انجام: فاحمد اﷲ مصلیا علی ** محمد خیر نبی ارسلا
خط: نسخ، کا: علی مردان بن امیر اصلان هروي، تا: محرم 1236ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: فقیهی (خانم)، اسفند 1364؛ کاغذ: فستقی ، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 7 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 5 - 679]
خط: نسخ، بیکا، تا: 7 رجب1236ق؛ مهر: «یا والی الولی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 113گ، 8 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 438]
خط: نسخ، کا: خداوردي فرزند محمد ساکن زرند خوي حسن آباد، تا: شنبه 6 ذیقعده 1236ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 84گ (144پ-227ر)، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 400]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 77گ (3ر-79)، 7سطر (6/5×12)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 4 - 377]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن علی محمد، تا: یکشنبه 9 جمادي الثانی 1237ق؛ جلد: تیماج مشکی، 85گ (46پ-130ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمد رحیم بن محمد رفیع حسینی، تا: شنبه غره جمادي الثانی 1237ق، حسب فرموده آقا سید محمد رضا؛ مهر: «عبدالحسین ابن نور اﷲ الحسینی»، «علی بن رضا
الحسینی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 81گ، 11 سطر، اندازه: 7 ×10/3سم [ف: 1 - 17]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه سلخ ربیع الثانی 1238ق؛ مصحح، محشی در تجزیه و ترکیب اشعار؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 73گ، 7 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 2 - 110]
آغاز: قال محمد هو ابن مالک ** احمد ربی اﷲ خیر مالک؛ انجام: فاحمداﷲ مصلیا علی ** محمد خیر نبی ارسلا، و آله
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن عیسی طائی، تا: 1238ق؛ محشی؛ جلد: چرم قرمز، 58گ (2پ-59پ)، اندازه: 50/3 ×20/5 سم [مؤید: 2-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 13 جمادي الثانی 1239ق؛ جلد: تیماج سیاه، 83گ، 12 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1239ق؛ ضمیمه نسخه ش 27339 [رایانه]
آغاز: و قرن و عدن و لاحق ** و شدقم و هیل و واشق
خط: نسخ معرب، کا: محمد اکبر بن آقا صادق بن آقا صانع خوانساري، تا: شنبه 4 ربیع الاول 1239ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «علی اکبر بن محمد علی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی زرد، 58گ، 8 سطر، اندازه: 15×18سم [ف: 2 - 118]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالرحمن ابن عبدالعلی نوري، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 442]
کامل است؛ خط: نسخ، کا: عبدالغفار ابن سلطان احمد، تا: 1240ق، جا: اردبیل مدرسه جدید؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 8 سطر، اندازه: 15×50/3 سم [ف: 12 - 406]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق، جا: همدان مدرسه اصغر؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی و کرم، جلد: تیماج، 73گ (1-73)، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 16/5×51/3 سم [ف: 15 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن اﷲ یار شبستري، تا: 1240ق؛ 52گ، 8 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 842]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1241ق [الفبائی: - 65]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن حاجی محمد صادق، تا: 1241ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 84گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 93]
خط: نسخ معرب، کا: محمد مهدي بن حسن علی، تا: شوال 1241ق؛ 72گ، 7 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 1 - 215]
خط: نسخ، کا: عبدالمجید، تا: 1241ق؛ اهدایی: غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 58گ، 10 سطر (5×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1108]
خط: نسخ جلی، کا: محمد بن محمد ابراهیم تاجر تهرانی، تا: 19 رجب 1242ق، جا: تهران مدرسه صدر؛ جلد: تیماج قهوه اي، 112گ، اندازه: 15×21سم [ف: - 211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بابا بن مردعلی، تا: شوال 1242ق، جا: اردبیل؛ 79گ، 8 سطر، اندازه: 18×21سم [ف مخ: 2 - 841]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ در پایان فایده اي در منتخب اشعار وصال آمده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18گ، اندازه: 11×20سم [ف مخ: 2 - 841]
بیکا، تا: 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 83ص (1-83)، 12 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9 - 658]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن حسین کاشانی عطار، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج سیاه، 64گ (98ر-161ر)، 15 سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
آغاز: بشرط عطف و اضاف الی ** مثل الذي له اضفت الاولا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 20 رجب 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 122گ، 5 سطر، اندازه: 50/3 ×14/5سم [ف: 5 - 481]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1243ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: ربیع الثانی 1243ق؛ محشی؛ کاغذ:
فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 7 سطر (8/5 ×50/3 )، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2072]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1244ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 38گ (1ر-38پ)، اندازه: 12×15سم [ف: 2 - 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: ذیقعده 1244ق؛ مذیل است به رسالهاي از اثیرالدین ابهري در منطق در هشت ورق، آغاز لاحقه: «بسمله، قال الشیخ الامام العلامة افضل العلماء و المتأخرین قدو الحکماء الراسخین اثیرالدین الابصري (کذا!)«، انجام: «والعمدة هی البرهان و اﷲ اعلم بالصواب«، مجدول مذهب، داراي دو سرلوح؛ واقف: محمد رضا سیستانی قائمی، اردیبهشت 1341؛ جلد: مقوا، 91گ، 12 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 12 - 92]
آغاز: هذا باب نواسخ المبتداء و کان و اخواتها؛
خط: نسخ، بیکا، تا: 1244 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 51 ص (1-51)، ابعاد متن: 5/5×8/5، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 1610]
خط: نسخ، کا: ملا محمد باقر، تا: 1245ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 46گ (65-110)، اندازه: 14/5×50/3 سم [ف: 4 - 1260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد، تا: 1245ق [رایانه]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد بن علی اصغر سمنانی، تا: جمعه از محرم 1245ق، جهت آقا میرزا مهدي؛ مصحح؛ جلد: پارچهاي، 72گ (5پ-76ر)، 14 سطر، اندازه: 7/5×14سم [ف: 28 - 52]
با ترکیب عبارات زیر سطور به نستعلیق؛ خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک 1245ق؛ 125گ (145پ-269پ) [ف: - 335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سلخ شوال 1245ق؛ مصحح، محشی؛ 84گ، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 2 - 842]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مرتضی قلی، تا: 1246-1247ق؛ 15گ، 14 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 149]
آغاز: و غیره معرف کهم و ذي ** و هند و ابنی و الغلام و الذي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم ابن میرزا حسین، تا: شوال 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، 20 سطر، اندازه: 15×50/3 سم [ف: 12 - 349]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: 1246ق، با سفیدآب و زرد و قرمز و آبی؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج مشکی، 8 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: سیدرضا، تا: 1247ق؛ محشی؛ یادداشتی به تاریخ 1270؛ جلد: تیماج مشکی، 112گ، 9 سطر، اندازه: 7 ×11سم [ف: 3 - 1757]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1248ق، کاغذ: پستهاي، جلد: میشن سیاه [ف: 5 - 406]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد هادي، تا: جمعه 1 ذیحجه 1249ق؛ جلد: تیماج مشکی، 63گ، 8 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 2 - 841]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1249 ق؛ اندازه: 16×22سم [نسخه پژوهی: 1-55]
خط: نستعلیق، کا: علی پناه بن اسمعیل کلارستاقی، تا: 1251ق، جا: مدرسه سعادت آباد؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سیاه، اندازه: 17×21سم [ف: - 312]
بیکا، تا: 1251ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 124گ، اندازه: 13/5×50/3 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و فک الفعل فی التعجب التزم و التزم الادغام ایض فی ... سنه 1252
خط: نسخ، بیکا، تا: 1252ق [رایانه]
بیکا، تا: 23 صفر 1252ق؛ کاغذ: کاغذ آبی، اندازه: 51/3 ×26سم [نسخه پژوهی: 1 - 50]
خط: نسخ خوش، کا: علی بن ابیطالب، تا: دوشنبه 23 ربیع الاول 1253ق؛ محشی، مجدول؛ مهر: «محمد اسماعیل» (بیضی)؛ اهدایی: دکتر مهدي روشن ضمیر؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 58ص، 10 سطر (9/5×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 3 - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی حسینی اصفهانی، تا: پنجشنبه دهه آخر شوال 1253ق؛ جلد: تیماج مشکی، 129گ، 8 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1756]
آغاز: و جمل و ما بمزج رکبا ** ذاان بغیر ویه تم اعربا؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: سید محمد حسینی، تا: محرم 1253ق؛ افتادگی: آغاز (مقدار 76 بیت کسر دارد)؛ واقف: دکتر شمس الدین جزائري، مرداد 1348؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 78گ، 6 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 12 - 93]
خط: نستعلیق ریز، کا: حاجی بابا ابن حاجی حسین علی نهاوندي، تا: یکشنبه 15 شعبان 1254ق؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 7 سطر، اندازه: 7/5×50/3 سم [ف: 11-619]
خط: نسخ پست، کا: محمد حسن موسوي ولد آخوند میر حسین سیرجانی، تا: یکشنبه 4 جمادي الثانی 1254ق، جا: خوسف؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا [ف: 2 - 798]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد رضا، تا: 29 رجب 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 54گ، 12 سطر (10×15)، اندازه: 16×20سم [ف: 17 - 208]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن میرزا محمد، تا: 1254ق، جا: برغمد؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 68گ (1-68پ)، 12سطر (5/5×50/3 )، اندازه: 9×14سم [ف: 17 - 341]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج سیاه، 82گ، اندازه: 16×21سم [ف: - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوتراب بن مشهدي ابوطالب بن امین ساوجی، تا: 1255ق؛ جلد: مقوا،71گ، 7سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3- 1758]
آغاز: واستعین اﷲ فی الفی ** مقاصد النحو بها محویة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر ساوجی، تا: 1255ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ افتادگی: آغاز؛ 85گ، 7 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 2 - 843]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1255ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: مقو، 97گ، 10 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 12 - 95]
خط: نسخ ممتاز، بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: ساغري، مختلف السطر (6/2×11/5)، اندازه: 13×50/3 سم [ف: 12 - 370]
آغاز و انجام: برابر
تا اواسط باب فاعل، وجوه اعراب کلمات در ترکیب در زیر ابیات به خط نستعلیق ریز نوشته شده؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد صالح موسوي اصفهانی شهیر به درب امامی، تا: 1255ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 49گ (93پ-141پ)، 10 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×51/3 سم [ف: 18 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالمطلب حسینی تنکابنی، تا: 10 محرم 1256ق؛ جمیع ابیات کتاب در هر مبحث به فارسی ترجمه و در ذیل ابیات با ذکر مثال و شرح مختصري آمده؛ جلد: جلد تیماج مشکی، 124گ، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوطالب، تا: 1257ق، جا: تهران مدرسه حاج محمد حسین خان مروي؛ ترکیب ابیات اولیه در ذیل آنها نگاشته شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج.، 71ص، 14 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 2 - 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1258ق، جلد: تیماج قهوه اي، 145گ، 9 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1757]
آغاز: برابر؛ انجام: فاول الحمدله عرفا اﷲ فرد صمد لاشرکته
خط: نسخ مختلف، کا: ابوطالب بن سید محمود اخلومدي، تا: 1258ق؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 17×21سم [ف: - 496]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 1/69
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1785]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رفیع خوجینی، تا: 1259ق؛ ضمیمه نسخه ش 28666 [رایانه]
خط: نسخ، کا: حسین بن کربلائی رمضان خبوشانی، تا: 1258- 1259ق؛ کاغذ: فرنگی، 15 و 17 سطر، اندازه: 10×16/5سم
[تراثنا: س6ش3 - 123]
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن محمد علی غنی ندرآبادي، تا: 20 جمادي الثانی 1259ق؛ 36گ (1پ-36پ)، اندازه: 16×12/5سم [ف: 1 - 220]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1259ق؛ 51گ (11پ-61پ)، اندازه: 14×20سم [ف: - 60]
خط: نسخ، کا: شیخ علی ایروانی، تا: 16 ربیع الاول 1260ق؛ 56گ (59ر-114پ)، 9سطر [ف: - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین حسینی، تا: 17 شعبان 1260ق؛ داراي رکابه، در زیر ابیات ترکیب نحوي شده، بیت فارسی از «واعظ قزوینی»: نوشته یافتم این بیت بر در قصري ** کزان دلم همه خون گشت سینه ام پر درد / خوشست قصر حیات نگارخانه عمر ** ولی چه سود که مرگ خراب خوهد کرد؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج حنایی، 64گ (49پ-112ر)، 8 سطر، اندازه: 11/3×20/7سم [ف: 1/27 - 437]
آغاز: من نون تأکید مباشر و من ** نون اناث کیرعن من فتن
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: 1260ق؛ 123گ، 8 سطر، اندازه: 51/5×51/3 سم [ف: 2 - 591]
آغاز: من نون تاکید مباشر و من ** نون اناث کیر عن من فتن
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: 1260ق یا 1206ق؛ افتادگی: آغاز؛ 123گ، 8 سطر، اندازه: 15/5×51/3 سم [ف: 2 - 591]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: 1261ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد جواد، تا: رمضان 1261ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 77گ (72پ-148ر)، اندازه: 16×51/3 سم [ف: 1 - 187]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الاول 1261ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 14 رجب 1261ق؛ جلد: مقوا، 101گ، 5 سطر، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 2 - 841]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا عبدالکریم بن مهدي بن عبدالکریم مجانی، تا: 17 جمادي الاول 1261ق، جلد: تیماج قهوه اي، 56گ، 14 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1758]
خط: نسخ معرب، کا: ابراهیم بن محمد طباطبائی، تا: پنجشنبه 27 ذیحجه 1262ق؛ اهدایی: محمد نصیري؛ 79گ، 7 سطر، اندازه: 15×50/3 سم [ف: 1 - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی، تا: 1262ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج خرمایی، 36گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 12 - 94]
خط: نسخ خوب، کا: غلامرضا متخلص به حیران (شاعر معروف یزدي)، تا: 1264ق؛ یادداشت حاج سید علی مرتضوي سانیجی به تاریخ 2 /13/557ش در طهران؛ جلد: تیماج مشکی، 77گ (13پ-89ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 202]
خط: نسخ، بیکا، تا: 19 رمضان 1264ق؛ 68گ، 8 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: - 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1 شعبان 1264ق؛ با علامت بلاغ مقابله؛ جلد: تیماج مشکی، 102گ، 10 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 3- 1756]
خط: نسخ، کا: حاج علی بن محمد قاسم خوانساري، تا: 1264ق؛ در هامش [مختصر ف: - 79]
آغاز: واحده کلمة و القول عم ** و کلمة بها کلام قد قد یؤم؛ خط: نسخ معرب، کا: محمد حسین بن محمد ابراهیم، تا: جمادي الاول 1265ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 42گ، 12 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1 - 32]
خط: نسخ، کا: سید عبدالباقی بن محمد تقی طباطبائی بیدگلی، تا: جمادي الثانی 1266ق [مختصر ف: - 79]
آغاز: بسمله و به نستعین قال الفقیر الی رحمه ربه الغنی بدرالدین؛ انجام: من هذا النظم و انه قل اشتمل علی اعظم المهمات من علم العربیه ... تمت الکتاب فی سنه 1266
خط: نسخ، بیکا، تا: 1266ق، واقف: فرزندان عبدالحسین عالم زاده، فروردین 77 [رایانه]
بیکا، تا: 1267ق، خریداري از محمد مهدي ابراهیمی؛ اندازه: 107×9/ 17سم [رایانه]
خط: نسخ معرب، کا: میرزا سید یحیی، تا: 1267ق، جهت فرزندش میرزا محمد حسین؛ 49گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1268ق؛ جلد: مقوا سفید، 60گ، 9 سطر، اندازه: 12×15سم [ف: 3 - 1757]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید علی بن سید هاشم موسوي زیتونی رودباري، تا: 1268ق؛ اندازه: 16/5×51/3 سم [رشت و همدان: ف: - 1187]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1268ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 167گ، 6 سطر (11×12)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 15 - 190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالباقی، تا: صفر 1268ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 52گ، 10 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 12 - 93]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1269ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي و فستقی، فاقد جلد، 101ص (24-124)، 10 سطر (7×13)، اندازه: 10×17سم [ف: 16 - 446]
خط: نسخ، کا: ابوتراب بن جعفر حسینی واعظ یزدي، تا: 1269ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 51گ، 10 سطر (9×16)، اندازه: 15×12/5سم [ف: 5 - 1542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الاول 1269ق؛ جلد: گالینگور سیاه، 104گ، 5 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2/33 - 55]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن ناینی، تا: سهشنبه 16 ربیع الثانی 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 51گ (5پ-55 ر)، 11 سطر (6/5×11)، اندازه: 11×17سم [ف: 4- 376]
آغاز: برابر؛ انجام: در مدرسه میرزازکی بیادگار بماند خط: نسخ، بیکا، تا: 1270ق [رایانه]
نسخه حاضر کامل است؛ کا: محمد جعفر بن عبدالکریم اشتهاردي، تا: 12 ربیع الثانی 1270ق؛ جلد: جلد تیماج قهوه اي، 242گ، 5 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد تقی موسوي، تا: ذیقعده 1270ق، جا: شوشتر مدرسه سید نورالدین محمد؛ واقف: حاج سید محمد، 1309ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 101گ، 10 سطر چلیپایی، اندازه: 7×15سم [ف: 12 - 90]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن مرحوم حاجی ملا علی خوانساري، تا: پنجشنبه رجب 1271ق؛ 21گ، 17 سطر، اندازه: 12×15سم [ف: 3 - 1757]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1271ق [ف: - 36]
خط: نسخ نزدیک به ثلث، بیکا، تا: 1271ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا، رویه پارچه گل و بوته، 102گ، 10 سطر (7×12/5)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 17 - 58]
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد باقر بن ملا علی خوانساري، تا: پنجشنبه رجب 1271ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21گ (111ر-131)، 16-24 سطر، اندازه: 16×51/3 سم [ف: 38 - 642]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1271ق؛ 151ص، 7 سطر (9/5×14)، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید اسماعیل لاریجانی ابن حاجی سید رضی، تا: 1272ق، جا: تهران مدرسه محمودیه؛ اهدایی: حکیمه الهی صاحب الزمانی؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید تیره، جلد: چرمی، 200ص، ابعاد متن: 9/5×14، اندازه: 17×51/3 سم [ف: - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: الی اﷲ اسمعیل بن عبداﷲ خوانساري
خط: نسخ، بیکا، تا: 1272ق [رایانه]
خط: نسخ معرب، کا: شیخ علی بن آخوند ملا اسداﷲ کنی، تا: چهارشنبه 27 محرم 1272ق، جا: تکیه دار قاضی امامزاده ابوالحسن در مکتب ملا ابوالحسن بن ملا قاسم کنی؛ در دو برگ آخر جدولی در اعراب حسن الوجه به خط «اسکندر» در سال 1279 و دو بیت شعر به خط «آقا بزرگ؟» در سال 1291؛ تملک: مجید حائري؛ جلد: تیماج مشکی، 171گ، 6 سطر، اندازه:
11/5×17/5سم [ف: 2 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مسیح بن حسین بن قربان بن اسمعیل بن فتحعلی، تا: 1272ق؛ محشی که در قالب سرو، سرو خمیده، لوزي، پرنده، جام و ... نوشته شده، مصحح؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی با روکش کاغذي، 84گ، 6 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 18 - 215]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن خوانساري، تا: 1273ق، به دستور آقا سید علی طباطبائی؛ 64گ (75پ-138ر)، اندازه: 9×15/5سم [ف: 2 - 291]
خط: نسخ، بیکا، تا: 20 جمادي الثانی 1273ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: میشن قهوه اي، 48گ، 10 سطر، اندازه: 9×15/8سم [ف: 1 - 203]
خط: نسخ، بیکا، تا: 2 شوال 1274ق؛ محشی؛ کاغذ فستقی و نخودي رنگ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8 سطر (7×13/5)، قطع: جیبی [ف: - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن عباس یزدي، تا: 1275ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین طباطبائی جندقی، تا: جمادي الاول 1275ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی سفید، 78گ (32پ-109پ)، 7سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 2/40 - 271]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1276ق [رایانه]
خط: نسخ معرب، کا: محمد ابراهیم بن علی بن محمد طهرانی، تا: جمعه 13 جمادي الاول 1276ق؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 11 سطر (8×13)، اندازه: 16×20سم [ف: - 9]
خط: نسخ، کا: سید اسماعیل اردکانی یزدي، تا: 1276ق؛ 72گ، 7 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 105]
خط: نسخ معرب، کا: باقر بن سلیمان بن اسماعیل، تا: رجب 1277ق؛ 123گ، 18 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: - 69]
آغاز: و هو بسبق حائز تفضیلا ** مستوجب ثنائی الجمیلا / کلامنا لفظ مفید کاستقم ** و اسم و فعل ثم حرف الکلم؛ انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: 11 شوال 1281ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ محشی، شرح خواب جناب میرزا در اول طلوع شمس 12 جمادي الثانی 1291ق و تعبیرآن، یادداشت هدیه نسخه از محمود بن محمد جعفر در 26 رجب در کرمان به ولی خان، صورت نامه کوتاهی به آخوند ملامحمود در 27 رجب 1294ق، یادداشتی از علی بن یوسف کرمانی در شوال 1323ق؛ تملک: احمد بن محمد جعفر؛ مهر: «الراجی احمد 1291» (بیضی)؛ جلد: تیماج زیتونی، 63گ، 8 سطر (9×14)، اندازه: 15/5×50/3 سم [ف: 20 - 245]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1283ق، جلد: تیماج مشکی، 39گ (13پ-51پ)، اندازه: 17×21سم [کتابخانههاي قائن: ف: - 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدصادق بن محمد تقی موسوي، تا: ربیع الاول 1283ق؛ مهر: «محمد صادق بن محمد تقی الموسوي 1284» (بیضی)؛ 87گ، 6 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 842]
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1285ق [نشریه: 13 - 417]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: با تاریخ 1285ق؛ 13گ (37پ- 49پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: - 84]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1784/4
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ افتادگی: انجام [عکسی ف: 5 - 248]
بیکا، تا: 1285ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 7/5×13/5سم [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1286ق؛ مهر: «محمد نبی اﷲ علی ولی اﷲ» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج سیاه، 67گ (22پ- 88)، 11 و 12 سطر (6/5×50/3 )، اندازه: 9/5 ×14/5سم [ف: 16 - 409]
نسخه کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1287ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روغنی مشکی، 70گ (49-118)، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 1410]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1287ق [ف: 3 - 127]
خط: نسخ، کا: جمال الدین فرزند شهاب الدین، تا: 1288ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقوا گالینگور قرمز، 106ص، 9 سطر (15×22) سطر، اندازه:
16×23سم [ف: 3 - 25]
آغاز: بسمله قال محمد، احمد، مصلیا، وآله، واستعین، مقاصد، تقرب، و تبسط؛ انجام: و ما، نظما، احصی، کما، فاحمد، محمد، وآله، وصحبه
خط: نسخ، بیکا، تا: 1288ق؛ در نسخه حاضر کلمات اول مصراع هاي الفیه ابن مالک براي سهولت حفظ تحریر شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 83گ، 6 سطر، اندازه: 5×11سم [ف: 3 - 1758]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمدرضا، تا: دهه 1 ربیع الثانی 1289ق، جا: مدرسه شفیعه؛ جلد: تیماج مشکی، 31گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1756]
آغاز و انجام: برابر
اشعار الفیه در نسخه حاضر اعراب گذاري شده و وجوه اعراب کلمات در ترکیب در لابهلاي سطور مشخص شده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1289ق؛ تملک: آخوند ملا حسن؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش پارچهاي، 64گ، 8 سطر (8×11)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 12 - 284]
کا: محمد کاظم بن محمد حسین بن احمد خوئینی، تا: رجب 1290ق، براي سید ابی الفضائل؛ مجدول [دلیل المخطوطات: 1-106]
آغاز: برابر؛ انجام: و سکن التالی غیر الفتح أو ** خففه بالفتح و کلا قد رووا / و منعوا اتباع نحو ذرو ** و ذبی و شذ کسر جرو از ابتداي کتاب تا انتهاي باب التأنیث؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1291ق؛ افتادگی: انجام؛ آغاز؛ 37گ، 11-15 سطر، اندازه: 17×20سم [ف: - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن حاج زین العابدین خبوشانی، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 63 گ، 8 سطر، اندازه: 15×19سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد حسینی، تا: شعبان 1293ق؛ تجزیه و ترکیب لغات اشعار درزیر ابیات؛ جلد: تیماج سرخ، 229گ، 7 سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی قلی بن همت علی سرابی، تا: 1295ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 75]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1297ق، کاغذ: سبز، جلد: تیماج تریاکی، 11 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 294]
خط: نسخ معرب، کا: مهر علی بن مهدي میخ سازي، تا: 22 ربیع الثانی 1297ق؛ گویا براي چاپ نوشته است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 38گ، 23 سطر (6/5 ×14)، اندازه: 11×18سم [ف: 17 - 288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد وقار شیرازي، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج قرمز، 11گ (177ر-187پ)، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 2/ 27-40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن ملا محمد حسن، تا: جمعه 29 ذیقعده 1297ق؛ مصدر است به سه برگ در فواید و حکایات از شیخ بهایی و دیگران، آغاز صدر: «بسمله، حمدله ... این کتاب مشتمل است بر فواید و حکایات و غیر ذلک فائدة اقلل تحمد منامک فائدة سر بعد الطعام و لو خطوة و نم بعد الحمام و لو حظة و بل بعد الجماع و لو قطرة اعلم ان جمیع خیرات الدنیا و الاخرة جمعت فی کلمة واحدة هی التقوي»، انجام: «تو طمع داري که با چندین گناه ** داخل جنت شوي اي رو سیاه»؛ کاغذ: سبز فیروزهاي، جلد: تیماج قهوه اي، 56گ، 9 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14 [رایانه]
خط: نسخ، کا: علی محمد بن ملامحمد، تا: در 1 جمادي الاول 1300ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 65ص (22-86)، 7 سطر (5×9)، اندازه: 7/5×12سم [ف: 8 - 204]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ،90گ،10سطر (6×11/5)، اندازه: 10×15سم [ف: - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: فی اذان و ازدو واد کرد الابقی.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 14×19/5سم [ف: - 37]
انجام: وقف بها الکست علی الفعل المعل ** یحذف أمر کأعط من سأل
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقواي، 91گ، اندازه: 15×20سم [ف: - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ 145گ، اندازه: 8×50/3 سم [ف: 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حاج محمد حسین نائینی، تا: 24 محرم 1300ق؛ مهر: کاتب «یا امام رضا 1300» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 77گ، 13 سطر، اندازه: 10×16سم [ف مخ: 2-842]
کا: محمد علی، تا: اوایل قرن 14 [تراثنا: س18ش1و2 - 217]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 28 ربیع الثانی1300ق؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 82ص (35-116)، اندازه: 9×14/5سم [ف: - 190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدبن حسن ملقب به فاضل تبریزي، تا: 2 رجب 1301ق؛ جلد: مقوایی، 43گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1757]
خط: نسخ عالی، کا: حسین بن عبد الصمد رضوي همدانی معروف به قاضی، تا: 1302ق؛ نیم ربعی [رشت و همدان: ف: 1323]
آغاز: برابر؛ انجام: کما اقتضی غنی بلا خصاص فاحمد اﷲ مصلیا علی محمد خیر بنی ارسلا
خط: نسخ، بیکا، تا: 1303ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن ابوالحسن (بن کریم) موسوي (شوشتري)، تا: 28 رجب 1303ق؛ محشی، در آخر نسخه قصیده اي است از ابن مالک در الفاظ واوي و یائی (در چهل و دو بیت) و قصیدهاي است در نظم مونثات سماعیه ابن الحاجب (در بیست و سه بیت) به تاریخ ذیقعده 1035 افزوده شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 107گ، 5 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی ملا فضل اﷲ، تا: 1307ق، براي میرزا حسام الدین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 54گ (14ر-67پ)، مختلف السطر (14×16)، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 16]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1314ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 51گ، 11 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1756]
بیکا، تا: 1317ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 75گ، اندازه: 14/1×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1317ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي کلفت، جلد: مقوا، رویه چرم زرد حنایی، 78گ، 7 سطر (9×16)، اندازه: 15/6×22سم [ف: 17 - 77]
آغاز: و کاري السابق نبا اخبرا ** حدث انبأ کذاك خبرا
خط: نسخ، بیکا، تا: 6 رمضان 1320ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 41گ، 10 سطر (9×23)، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 906]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر موسوي، تا: 1320ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد ابراهیم حسنی، تا: 3 ذیحجه 1324ق، جلد: تیماج قرمز، 90گ، 6 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1756]
خط: نسخ درشت، کا: علی اصغر محلاتی، تا: 1328ق؛ [اوراق عتیق: 1 - 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی چابلامی(کذا)، تا: 1331ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 64گ (80-143)، اندازه: 15×20سم [ف: 12 - 343]
خط: نسخ، کا: میرزا ابراهیم اردکانی، تا: شنبه 13 شعبان 1341ق؛ 86گ، 6 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 1 - 44]
کا: مرتضی بن محمد جواد حسینی کرمانشاهی، تا: دهه سوم ذیقعده 1363ق [دلیل المخطوطات: 1 - 231]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 18]
بیکا، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 596]
آغاز: و غیر معرفة کهم و ذي ** و ... ؟ ابنی و الغلام و الذي؛ انجام: و ان تکن غینا لفعلی و صفا ** فذلک بالوجهین ... [ ؟] یلقاء
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 98گ، اندازه: 8×10سم [ف: 1 - 25]
بیکا، بیتا؛ خریداري از عباس محسنی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از عباس محسنی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ مجموعه سید مصطفی آقا زاده؛ خریداري از احمد بیگدلی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از محمدرضا فرید تنکابنی [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1533]
بیکا، بیتا [چند نسخه-ف: - 377]
بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1573]
آغاز: : الاسم منه معرب و مبنی ** لشبه من الحروف مدنی
خط: نسخ خوانا، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ 96گ، 9 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 320]
آغاز: مع کسر متلو الاخیر مطلقا ** و ضم میم زائد قد سبقا؛ انجام: برابر
کمی از آخر آن است؛ خط: نسخ، کا: ملا بهاء الدین محمد محلاتی، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج، 24گ، 10 سطر (9×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 348]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا [ف: 2 - 386]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محسن گیلانی، تا: شنبه 25 ذیحجه؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 46ص (113-158)، 12 سطر (8×13)، اندازه: 12×17سم [ف: 8 - 209]
آغاز: کلامنا لفظ مفید کاستقم ** و اسم و فعل ثم حرف الکلم؛ انجام: نوفا تلی الاعراب أو تنوینا ** مما تضیف احذف کطور سینا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17گ (1ر- 17پ)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: و اﷲ یقضی بهبات وافیره لی و له فی درجات الاخره کلامنا لفظ مفید کاستقم (کذا)؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از عباس محسنی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی برخی با امضاي جامی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 76گ، 14 سطر (5×16)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 11×17/5سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیس عندي لازما اذ قدانی ** فی النثر و النظم الصحیح مشومی؟
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقواي خاکی، 87گ، 15 سطر، اندازه: 17×51/3 سم [دو کتابخانه اراك: - 72]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 81گ، اندازه: 11/5×17/7 سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از سید مجید آل احمد [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و انسب لصدر جملة و صدرما ** رکب مزجا و لثان تمما
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ از ابتدا تا مبحث نسبت؛ محشی احتمالاً شرح مکودي کاملاً آمده باشد؛ 167ص (95-261)، مختلف السطر [ف: 2 - 425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اشرف بن محمد علی، بی تا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: کما اقتض عنی بلاخصاصه
خط: نسخ، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: واﷲ یقضی بهبات وافر ** لی وله فی درجات الاخرة - الکلام وما یتالف منه: کلا منالفظ مفید کاستقم ** واسم و فعل ثم
حرف الکلم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی اشرفی ابن ملا عباس، بیتا؛ محشی؛ جلد: ساغري قهوه اي،123گ، 8 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 1759]
آغاز: وللمنادي الناء او کالناء یا ** واي وآ کذا ایاثم هیا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1759]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 71گ، 7 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1757]
آغاز: تقرب الاقصی بلفظ موجز ** و تبسط البذل بوعد منجز / و تقتضی رضا بغیر سخط ** فایق الفی ابن مغط؛ انجام: وغیر ذي وصف یضاهی ** وغیر سالک سبیل فعلا
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 47گ، 5 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1759]
آغاز: برابر؛ انجام: احد بأي مالمنکور سئل ** عنه بها فی الوقف أوحین تصل
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 25گ، اندازه: 15/5×21سم [ف مخ]
آغاز: فما لذي غیبة او حضوري ** کانت وهو سم بالضمیري / وذو اتصال منه مالا یبتدي ** ولایلی الا اختیار ابدا؛ انجام: اخراً اثر الف زید وفی ** فاعل ما اعل عینا ذا اقتفی / والجد زید ثالثا فی الواحد ** همزاً یري فی مثل کالفلائد
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 88گ، 5 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1760]
آغاز: برابر؛ انجام: والعادم النظر ذا قصرو ذا ** مد بنقل کالحجی وکالحذاء/ و قصر ذي المد اضطرارا ** علیه والعکس بخلف یقع
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ با ترکیب اشعار الفیه درلابهلاي سطور اشعار؛ جلد: گالینگور مشکی، 56گ، 8 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 3 - 1758]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مجدول، محشی از خالد، سیوطی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 113گ، 9 سطر، اندازه: 9×16سم [ف مخ: 2- 841]
آغاز: برابر؛ انجام: و عین ما آخره قد زیدما ** یخص الاسم واجب ان یسلما / و قبل یا اقلب میماً النون اذا ** کان مسکناً کمن بث انبذا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 45گ، 7 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 - 843]
آغاز: برابر؛ انجام: لذاك ذو وجهین جا المفعول من ** ذي الواو لام جمع و فرد یعن ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 198گ، 5 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف مخ: 2 - 842]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 566]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: چرم زرد، 28گ (85پ- 112پ)، اندازه: 12×20سم [مؤید: 2 - 160]
بیکا، بیتا [تراثنا: س2ش4 - 56]
خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ محشی؛ 12 سطر (6×13)، اندازه: 11×19سم [تراثنا: س6ش1 - 74]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 83ص، 10 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 2 - 306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 73ص، 7 سطر، اندازه: 23×54/3 سم [ف: 2 - 304]
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات: 1 - 231]
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [ف: - 19]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: مقوا، 95گ، 9سطر (12×18) [ف: - 38]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 86ص، 12 سطر (6×10)، اندازه: 11×15سم [ف: 1 - 182]
بیکا، بیتا؛ ناقص؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 126گ (117-242)، ابعاد متن: 6×13، اندازه: 9×19سم [ف: 16 - 633]
خط: نسخ زیبا، بیکا، بیتا؛ محشی؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ:
فرنگی، جلد: مقوایی، 52گ، 9 سطر (7×14)، اندازه: 14×24سم [ف: 4 - 1492]
398.قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 844/2
بیکا، بیتا [ف: 3 - 28]
بیکا، بیتا؛ 40گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ بدخط، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: گالینگور یشمی، 76گ (128پ-203پ)، 7 سطر (8/5×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 19 - 99]
آغاز: و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی (الوان)، جلد: تیماج تریاکی، 123ص (1-123)، 14 سطر (7×13)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 10 - 232]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زیتونی، 46گ، 11 سطر (8/5 ×16)، اندازه: 13/5×52/3 سم [ف: 15 - 246]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 269گ، 188 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 15 - 156]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 53گ (48-100)، 10 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 165]
انجام: و احمداﷲ مصلیا علی ** محمد خیر النبی ارسلا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «الراجی حسن الحسینی»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري،101گ،10سطر (6×10)، اندازه: 9×14/5سم [ف: 5 - 1613]
بیکا، بیتا [ف: - 36]
بیکا، بیتا [ف: - 36]
بیکا، بیتا [ف: - 36]
بیکا، بیتا [ف: - 36]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 160گ، 6 سطر (14×16)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 5 - 1542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن ملا محمد حسین، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 71گ، 9 سطر [ف: 1 - 39]
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج ماشی،103گ،10سطر (5/5×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1205]
انجام: ما لم یکن بالتاء ذالبس کشجر و بقر و خمس
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 84گ، 5 سطر (8/5 ×12/5)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 4 - 1176]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 61گ، 9 سطر (6/5 ×14)، اندازه: 14×52/3 سم [ف: 19 - 263]
آغاز: و استعملوا ایضا ککل فاعله ** من عم فی التوکید مثل النافله / و بعد کل اکدوا باجمعا جمعاء اجمعین ثم جمعاء؛ انجام: افتاده: شبه بکاف و بها التعلیل قد ** یعنی و زائدا التوکید و رد / و استعمل اسما و کذا عن و علی ** من اجل ذا علیهما من دخلا نسخه از اوایل مبحث حال تا اوایل مبحث حال تا اوایل باب تصریف؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با امضاي 22، سلطان؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 75گ، 6 سطر (6×12/5)، اندازه: 13/5×22سم [ف: 18 - 276]
آغاز: برابر؛ انجام: و افتح و ضم و اکسر الثانی من ** فعل ثلاثی و زد نحو ضمن / و منتهاه اربع ان جردا ** و ان یزد فیه فما سناعدا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 69گ (77پ-145پ)، 6-8 سطر (9×13/5-14)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 18 - 341]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 69گ، 8 - 7 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1758]
آغاز: و ماضی الافعال بالتا مز و سم ** بالنون فعل الامر ان امر فهم؛ از بحث معرب و مبنی تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 114گ، 10 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3-1760]
آغاز: لی و له فی درجات الاخره الکلام و ما یتالف منه کلامنا لفظ مفید کاستقم
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 166گ، 7 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 3 - 1760]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ مجدول؛ مهر: حاج سیدسعید؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه اي، 11 سطر (5/5×12/5) [ف: 3 - 1294]
آغاز: من نون توکید مباشر و من ** نون أناث کیرعن من فتن
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 9 ذیقعده؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ مهر: «عبده محمد الحسینی» (بیضی)، «علی اکبر بن حسین الحسینی» (مثمن)؛ تملک: میرزا علی اکبر بن میرزا محمد حسین اصفهانی به تاریخ غره رجب 1321؛ جلد: تیماج قهوه اي، 162گ، 6 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1 - 108]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 75گ، 12 سطر (6/5 ×12/5)، اندازه: 11×71/5سم [ف: 1 - 353]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 483/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 69]
آغاز و انجام: برابر
از اول کتاب تا مبحث افعال مدح و ذم نگاشته شده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 17/5×32/5سم [ف: 162]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «عبدالراجی محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: - 176]
خط: ثلث، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ دستخط ملک الشعراء سید محمد علی بن هاشم بن علی بن محمد حسین استرآبادي 9 شعبان 1339؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: - 188]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستق، جلد: تیماج مشکی، 6 سطر (7×16/5)، اندازه: 12×51/3 سم [ف: 2 - 571]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 71گ (1پ-71پ)، اندازه: 14/5×20سم [ف: - 60]
al-xulāṣa fi-n naḥw
حموي، کامل بن اسحاق، ق10 قمري
hemavī, kāmel ebn-e eshāq (- 16c)
تاریخ تألیف: یکشنبه 22 رمضان 985ق
خلاصه بسیاري مختصري است در قواعد نحو در سه نوع اسم و فعل و حرف.
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل النحو فی الکلام کالملح فی الطعام و الصلاة و السلام علی محمد نبیه خیر ا نام و آله أشرف الکرام [دنا 4/ 971؛ الاوقاف العام موصل2/ 252]
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 968ق [میراث شهاب: س7ش3-4 - 24]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (114پ-121ر)، 13 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: - 23]
alfīye-ye ebn-e mālek (t. va s.)
فراهانی، عبدالغنی، ق13 قمري
farāhānī, ‘abd-ol-qanī (- 19c)
وابسته به: الخلاصة فی النحو = الفیة ابن مالک = الالفیة فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبداﷲ (600-672)
ترجمه وشرحی است بر ابیات الفیه ابن مالک که براي یادگیري مبتدیان اقدام به نگارش آن نموده است.
آغاز: اللهم انی احمدك کما رفع بحمدك اول الکلام واشکرك کما شکرك کاف الانام حمداً... اما بعد مخفی نماناد که نحو علمی است شریف وبراي طالبانش انجام: اما جواب شرط غیر جازم مانند جواب لوشرط ولو لا ولما و کیف خواه مقارن باشد بفا خواه نه یا جواب شرط جازمی باشدکه مقارن نباشد به فا چون ان. تمت
آغاز: و کلمة بها کلام قدیؤم، ت: واحد مبتداست و ضمیر راجع است بکلام و بعضی گفته اند راجع است بکلم بکسر لام که جمع کلمه است؛ انجام: اختتام دوم، روابط چند قسم است، اول ضمیر چون ... دو اسماءاشاره، سه اعاده مبتدا ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ تملکی در تاریخ 1195ق و تاریخ 1178ق؛ کاغذ: جلد: کاغذي با مقوا، 107گ، 22 سطر (15×54/3)، اندازه: 50/3 ×30سم [ف: 33 - 497]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 201گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 2467]
xulāṣat-un fi-n naḥw
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9747/9
آغاز: بسمله. حمدله ... اعلم ارشدنا و ارشدك اﷲ تعالی ارشاد اتاما، اللفظ الموضوع للمعنی اما مفرد او مرکب؛ انجام: و قلت فی النفی بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندي، 2گ (70ر-71پ)، اندازه: 15×23سم [ف: 17 - 475]
alfīye-ye ebn-e mālek (t. va tarkīb)
وابسته به: الخلاصة فی النحو = الفیة ابن مالک = الالفیة فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبداﷲ (600-672)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1486
آغاز: قال محمد هو ... قال فعل ماضی معتل العین و اوي، اصله قول ...
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ اندازه: 14×21سم [نسخه پژوهی: 2 - 129]
al-xulāṣa fī ‘ilm-il kalām = al-i‘tiqādāt = usūl-ud dīn
؟ قطب الدین سبزواري، ق6 قمري
qotb-od-dīn-e sabzevārī (- 12c)
رسالهاي است در اصول دین و عقاید شیعی از ایمان و توحید و عدل و نبوت و امامت و معرفت ثواب و عقاب و آلام و اعواض و آجال و اسعار و ارزاق شامل » مقدمه » و هشت «باب» و هر باب شامل عناوین «مسألة» و «دلیل» و «حجة»: مقدمه در ایمان؛ باب 1. توحید شامل چهار فصل؛ 2. عدل شامل شش فصل؛ 3. نبوت شامل شش فصل؛ 4. امامت شامل شش فصل؛ 5. وعد و وعید؛ 6. آلام و امراض؛ 7. آجال و ارزاق و اسعار شامل سه فصل؛ 8. احوال مکلفین بعد از موت شامل چهار فصل. در بسیاري از نسخه ها از قطب الدین سبزواري دانسته شده است و در برخی به قطب الدین رازي نسبت داده شده است. در الذریعه (7/ 9 -208) از نسخه مورخ 657 آن یاد شده است و گویا جز الخلاص علامه حلی است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... واعلم ان هذا الکتاب یشتمل علی مسائل یتعلق بعلم الاصول من التوحید و العدل و النبوة و الامامة و معرفة الثواب و العقاب و اللام و الاعواض و الاجال و الارزاق ... الباب الاول فی التوحید و فیه فصول: الفصل الاول فی اثبات وجوب النظر اعلم ان معرفة اﷲ تعالی واجبة و لا یمکن تحصیلها الا بالنظر ...
انجام: و اهل الاخر لیسوا مکلفین و الدلیل علیه هو انه یجب علی اﷲ تعالی ان یثیب المؤمنین ثوابا خالصا من المشقة فلوکانوا المکلفین لم یکن خالصا من المشق و ذلک محال فثبت انهم غیر مکلفین بل منعمین مکرمین.
چاپ: در مجموعه میراث اسلامی ایران 1 /341 از انتشارات کتابخانه مرعشی و با تحقیق رضا مختاري و یعقوبعلی برجی، 1373ش؛ مجله تراثنا، سال نهم، شماره 34، ص 125 با تحقیق سید محمد رضا حسینی جلالی
[الذریعة 208/7؛ معجم التراث الکلامی 3/ 201؛ دنا 4/ 960 (25 نسخه)؛ مکتب العلامة الحلی 115 و 242]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آکسفورد -انگلستان 64. تذکر: نام مؤلف در فهرست به صورت احتمال احمد بن حسین عودي ذکر شده که به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: عودي، احمد بن حسین، تا: پنجشنبه 24 ذیحجه 742ق؛ 20ص (243-262)، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 57]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1104/17
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 3 - 217]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ کهن، بیکا، تا: اواخر صفر 758ق؛ با انجامه: «اواخر شهر صفر سن ثمان و خمسین و سبعمائة، علی ید اضعف العبید منتجب الدین (؟) محمد النرمی (النیومی ؟) الجرجانی، غفراﷲ «...، در ص ع. به خامه درشت همان روزگار آمده «الخلاص فی اصول الدین لاحقر خلق اﷲ ابوالرضا محمد بن مبارکشاه الحسینی ابرقوهی» (براي صاحب این تملک یعنی ابوالرضا محمد بن مبارکشاه ابرقوهی که مرد دانشمند و کتابدوستی بوده، نک: فهرست اعلام الذریعه، 3/200 «محمد الابرقوهی» که تملک او را بر 3 کتاب نشان داده است)؛ 22ص، 17سطر، اندازه: 10×12/5سم [ف: 2 - 95]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا - لندن 10968. تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ کم نقطه، کا: عبدالملک بن اسحاق بن عبدالملک بن فتحان الواعظ، تا: 11 جمادي الثانی 804ق؛ 18ص (33-50) [عکسی ف: 2 - 8]
خط: نسخ، کا: عبدالملک بن اسحق بن عبدالملک بن فتحان واعظ، تا: 11 جمادي الثانی 804ق؛ مصحح؛14ص (23-36) [عکسی ف: 3 - 575]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به استناد آغاز و انجام ذکر شد؛ خط: نسخ کهن، بیکا، تا: 25 ذیقعده 821ق، جا: مدرسه دینیه حله سیفیه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 23ص (195-217)، 17 سطر، اندازه: 14×17سم [ف: 1/33 - 180]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن موسی بن محمد سقیفی، تا: 27 ربیع الثانی 864ق، جهت حسین عراقی حلاوي؛ مصحح؛ 13گ (95پ-107پ)، 17 سطر، اندازه: 14×18/5سم [محدث ارموي مخ: 1 - 157]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2056/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 79]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: اسکندر بن حسین بن اسکندر استرآبادي، تا: 871ق؛ 12گ (143پ- 154پ)، 14 سطر، اندازه: 12×17سم [مؤید: 2 - 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش معرب، بیکا، تا: جمعه 1 شوال 878ق، براي کمال الدین بن عبداﷲ بن سعید گرگانی؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 12گ (105پ-116ر) [ف: 3 - 574]
خط: نسخ، بیکا، تا: 898ق؛ در نسخه به قطب الدین سبزواري نسبت داده شده؛ جلد: مقوایی، 19گ (192پ-210ر)، 11 سطر، اندازه: 18×12/5سم [ف: 6 - 232]
خط: نسخ، کا: حسین بن آدم عبداﷲ، تا: 899ق؛ اندازه: 13×18سم [نسخه پژوهی: 2 - 156]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ 19گ (19پ-37پ)، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [محدث ارموي مخ: 2 - 658]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی بن علی اوالی (بحرانی)، تا: صفر 959ق؛ محشی با نشان «مولانا خضر، ق»، مصحح؛ مهر: کاتب «الموالی للموالی محمد الاوالی 964» (دایره)؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (8-14)، 25 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 34 - 691]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1012ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 15گ، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 1 - 389]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمدباقر میرك حسینی، تا: 7 ربیع الثانی 1030ق؛ 15گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 170]
آغاز: برابر
نام مؤلف و کتاب بر اساس تحقیق ارائه شده در میراث اسلامی 1/341 تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: مومن بن عزیز تولمی، تا: 1067ق؛ 13گ (9-21)، اندازه: 15×25سم [نسخه پژوهی: 3 - 93]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف باتوجه به آغاز و انجام نسخه و تحقیق ارائه شده در میراث اسلامی 1 /341 تغییر یافت؛ بیکا، تا: 1087ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 14ص (95-108)، اندازه: 13×22سم [ف: 10 - 1946]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: صفی الدین محمد حسنی حسینی عبدالوهابی، تا: شعبان 1096ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 9گ (22-30)، 22 سطر مورب، اندازه: 7×15سم [ف: 40 - 441]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 18ص (254-271)، 21 سطر (9×15)، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 448]
بیکا، تا: 1192ق؛ قطع: رقعی [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست این کتاب به عنوان منهاج الیقین علامه حلی معرفی شده است ولی با توجه به آغاز و انجام نسخه نام و مؤلف کتاب تغییر یافت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 10گ، 17 سطر [ف: 8 - 4582]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی درمتن؛ جلد: مقوا، 21گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 1 - 438]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ و
نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 17 جمادي الثانی 1269ق؛ 13گ (115پ-127پ)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 337]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 4گ (30پ-33پ)، 15 سطر (8×50/3 )، اندازه: 12×17سم [ف: 16 - 673]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 13گ (61پ- 73پ)، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 56]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عزالدین سهام، بیتا؛ 17گ، 15 و 13 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 98]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 12گ (122پ-133ر)، 15 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 3 - 151]
خط: نسخ معرب، کا: جمال الدین علی بن مجدالدین سدید منصوري استرابادي، بیتا؛ 14گ (1پ-14ر)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2 - 118]
al-xulāṣa fī ma‘rifat-il ḥadīṯ = muxtaṣar-un fī usūl-il ḥadīṯ
طیبی، حسین بن محمد، - 743 ؟ قمري
(1343 -) tībī, hoseyn ebn-e mohammad
طیبی شرحی بر «مشکاة المصابیحة» خطیب نگاشته و آن را «الکاشف عن حقائق السنن» نامیده و مقدمه آن را در معرفت علم حدیث و اصول آن قرار داده و این مقدمه به طور مستقل شهرتی یافته است؛ گرفته شده از کتاب هاي ابن الصلاة ح و نووي و قاضی ابن جماعه با اضافه مطالب مهمی از جامع الاصول و جز آن، داراي یک «مقدمه» و چهار «باب» و «خاتمه»: المقدمة: فی فضل الحدیث و موضوع الدرای و فائدتها؛ باب 1. اقسام الحدیث و انواعه؛ 2. اوصاف الرواة؛ 3. تحمل الحدیث و طرق نقله؛ 4. اسماء الرجال و اسنابهم؛ الخاتمة: فی آداب الشیخ و الکاتب و الطالب.
آغاز: الحمدﷲ علی افضاله و نسأله المزید من نعمه و نواله و صلی اﷲ علی محمد و آله اللهم کما زدتنا نعما فألهمنا شکرا ...
انجام: بنقل النصوص المحکمة لرد المتشابه الیها و فی ذلک فلیتنافس المتنافسون ذلک فضل اﷲ یؤتیه من یشاء و اﷲ ذوالفضل العظیم.
چاپ: بغداد، 1391ق، تحقیق صبحی سامرائی، 178ص؛ بیروت، عالم الکتاب، 1405ق، 171 ص.
[کشف الظنون 2/1700؛ مخطوطات اوقاف موصل 8/ 305؛ با عنوان: «شرح المشکا فی اصول الحدیث»؛ مخطوطات العربیة فی مکتبة عبداﷲ بن العباس بمدینة طائف ص 57 با عنوان: «مختصر من اوائل شرح المشکاة للطیبی»؛ التراث العربی 2/ 461: الخلاصة فی معرفة الحدیث؛ الاوقاف العام موصل 2/ 302؛ دنا 4/ 961 (6 نسخه)؛ معجم المؤلفین 4 /53؛ دار صدام ص140و 141]
شرح و حواشی:
1- خلاص الخلاصة = علم الحدیث = علوم الحدیث = الخلاصة فی اصول الحدیث = شرح الخلاصة فی اصول الحدیث = درایة الحدیث؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
2- الحضایر القدسیة فی شرح اصول الحدیث المصطفویة؛ همامی، احمد بن احمد (-9)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، کا: عبدالمحسن بن عبدالصمد شیروانی، تا: 23 جمادي الثانی 854ق، جا: شیراز مدرسه بیگم؛ محشی؛ واقف: اسداﷲ بن محمد مؤمن، 1067ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه پارچه نوك مدادي راه راه، 50گ، 20 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 27 - 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن علی رومی، تا: 882ق، جا: مکه مکرمه رباط ابن سلام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 35گ (52پ-86پ)، اندازه: 14×18سم [ف: 9 - 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 9 ربیع الاول 901ق؛ محشی، نسخه مذیل است به تعریف ایمان و اقسام آن به فارسی و عربی در پنج برگ؛ مهر مالکیت: عبداﷲ بن محمد محسن حسینی؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 54گ، 12-16 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 27 - 293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 رمضان 911ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبداﷲ میسی طبري به سال 1283 با مهر «العبد المذنب عبداﷲ» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 52گ (1پ-52ر)، 18 سطر،
اندازه: 14×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 658]
آغاز: بسمله قال الطیبی [کذا] فی بیان اصول الاحادیث لشرح المشکو واذا کنا التزمنا ان سرحنا هذا علی نهج اهل الصناعة اوجب ذلک علینا ان نصدر الکتاب بمختصر جامع لمعرفة علم الحدیث ملخصا من کتاب ابن صلاح و غیره؛ انجام: و اذا سمع کتاباً بلغ فی المجلس الاول والثانی الی آخره و کذا اذا قابل واﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: محمد دارکلی، تا: قرن 12، جا: ساوجبلاغ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16گ، 18 سطر، اندازه: 16×52/3 سم [ف: 7-4225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ با حاشیه میر سید شریف جرجانی؛ تملک: ابوالقاسم طباطبایی با مهر «ابن علینقی الحسنی الحسینی ابوالقاسم الطباطبایی 1250 ه-» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج حنایی، 48گ، 18 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 33 - 668]
خلاصة القانون- الاسباب و العلامات
xolāsat-ol qor’ān
قاري، محمد شفیع، ق13 قمري
qārī, mohammad šafī‘ (- 19c)
اهدا به: امیر عبدالعلی خان
تاریخ تألیف: 19 ذیقعده 1325ق؛ محل تألیف: سلطانیع ترشیز
رساله مختصري است در تجوید و مشتمل بر سه «فصل»: 1. مخارج صروف؛ 2. بیان مد؛ 3. احکام هاء ضمیر. مؤلف در بسیاري از موارد به کتاب مفصل خود «منتخب القاري» حواله میدهد.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بنابر مضمون آیه وافی هدایه و رتل القرآن ترتیلا و بمضمون حدیث نبوي
[الذریعة 7/ 232]
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: ربیع الاول 1253ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 8ص (36-43)، اندازه: 16×20سم [ف: 3 - 1080]
آغاز: برابر؛ انجام: آن گلستان اشاره است بمنتخب القاري که یکی از مؤلفات عبد راجی محمد شفیع المشتهر بالقاري است
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد جعفر مشهور به هندي، تا: 11 ربیع الاول 1322ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (5پ-14ر)، 14 سطر، اندازه: 13×19سم [محدث ارموي مخ: 2 - 655]
xulāṣat-ul qirā’a
سیستانی، محمدنبی بن قنبر علی
sīstānī, mohammad-nabī ebn-e qambar ‘alī (-)
رسالهاي است مختصر در تجوید که مؤلف آن را به درخواست جمعی تألیف و در یک «مقدمه» و چهار «رکن» و یک «خاتمه» ترتیب داده با این عناوین: المقدمة: فی عدد الانسان؛ رکن 1. مخارج الحروف و صفاتها؛ 2. المد و هاء الکنایة و التفخیم و الترقیق؛ 3. الادغام و احکام المیم الساکنة؛ 4. احکام النون الساکنة و التنوین و احکامها؛ الخاتمة: فی احکام الوقف.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قد التمس منی بعض اخوانی الدین الذین لاح من سیماهم طلب الحق و الیقین أن أجمع له جمعا من الکلمة و الکلام
انجام: و ذلک یقول اﷲ لایحب الجهر بالسوء من القول اتحداﷲ القول و الفعل و اتخذاﷲ لنا العمل فی یوم الزلل باقی الامور موقوف بالحضور المجسور و الدعاء.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی آشتیانی قمی، تا: 1263ق؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش2 - 40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد باقر، تا: جمعه 23 صفر 1270ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 10گ (50پ-59ر)، 16 سطر، اندازه: 14×91/5 سم [محدث ارموي مخ: 2 - 656]
xulāṣat-ul qirā’a
قاري، محمد مؤمن بن عبدالکریم
qārī, mohammad mo’men ebn-e ‘abd-ol-karīm
مؤلف این رساله که در طریقه قرائت قرآن کریم و تجوید آن می باشد چنان که در ابتداء خود بدان تصریح کرده محمد مؤمن بن عبدالکریم قاري است که از قراء شیعه امامیه بوده به دلیل این که از حضرت شیخ بهائی مطلبی را نقل نموده معلوم میشود که متأخر از زمان و عصر ایشان بوده است و این رساله را در ده باب منظم کرده اند. جز خلاص القراآت قاسم جاونپوري که به نام شاه جهان ساخته است.
آغاز: بسمله حمد بیحد و ثناي بیعدد و ستایش مرخدائی را سزاست که در وحدانیت وحید و در فردانیت بی شریکست ...
[دنا 4/ 972؛ ذریعه 7/23؛ منزوي 87؛ استوري 43/1 ؛ بریگل 221 و 2454 و 1383]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی نوري، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 29گ (1پ-29پ)، 14 سطر (9/5×15)، اندازه: 20/5×55/3 سم [ف: 4 - 385]
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 16 ذیقعده 1237ق؛ 35گ (153پ- 187ر)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 2 - 454]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: حسین بن علی نوري، بیتا؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 70ص، 14 سطر، اندازه: 15/5×50/3 سم [ف: 1 - 186]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اهدایی: حبیب اﷲ دهقان؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 38گ، 12 سطر (7×14)، اندازه: 10×16سم [ف: 5 - 1666]
خلاصة القواعد- ادویه قلبیه
xolāsat-ol qavāfī
رضوي، غلامحسین، ق13 قمري
razavī, qolām-hoseyn (- 19c)
اهداء به: میر اشرف علی تاریخ
تألیف: 12 رجب 1280ق
براي میر اشرف علی (دیباچه) در یک «مقدمه» در تعریف قافیه پنج «فصل» حروف قافیه، اصناف قوافی، حرکات قافیه، عیوب قوافی، ردیف و چگونگی آن، و «خاتمه» در حدود قافیه تشریح اقسام شعر و اسامی مسمی آنها.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9793
آغاز: بسمله. قافیه عقل و حواس جمیع قافیه سنجان فهم و ادراك از توجیه و مجراي حمد و ثناي کریم علی الاطلاق قافیه بند است؛ انجام: و در اصطلاح با هم شدن دو حرف ساکن است است در یک قافیه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندي رنگارنگ، جلد: مقوا، 61گ، 6 سطر (5/5×10)، اندازه: 12×19سم [ف: 17 - 485]
xolāsat-ol qawānīn
عقیلی شیرازي، محمد حسین بن محمد هادي، ق12 قمري
‘oqailī šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad hādī (- 18c)
کتابی است در مسائل پزشکی، مشتمل بر هفده «باب» و هر باب در چند فصل بدین ترتیب: 1. امراض سر؛ 2. امراض چشم؛ 3. امراض اذن؛ 4. امراض انف؛ 5. امراض فم و حلق؛ 6. امراض حنجره و قصبه ریه و ...؛ 7. امراض مهده؛ 8. امراض کبد و مراره طحال؛ 9. امراض امعاء و معده؛ 10. امراض مثانه و صقاث و اعضاء تناسلی؛ 11. امراض ثدي؛ 12. امراض رحم؛ 13. اوجاع ظهر و مفاصل؛ 14. حمیات و روزهاي بحران؛ 15. اورام و بثور و امراض که در جلد حادث شود؛ 16. علاج ضربه و سقطه؛ 17. طرد هوام و تدبیر نیش هوام و گزیدن سباع و علاج سقی سموم ادویه سمیه. یک نسخه از این کتاب در مخطوطات الطب و الصیدلة و البیطرة فی مکتبة المتحف العراقی (ص 104) گزارش شده است.
آغاز: بعد از حمد و صلوة، خلاص القوانین بنده خاطی محمد حسین بن محمد هادي العقیلی العلوي غفر اﷲ ... مشتمل بر هفده باب، باب اول: در امراض سر. فصل در صداع، یعنی درد سر اگر سبب حدوث آن از خون باشد ...
[الطب الصیدلیه ص 104؛ الذریعة 20-223 و 214/17؛ دائرة المعارف تشیع 11/ 342؛ الکواکب [المنتثر] 211؛ فهرستواره منزوي 3/5437]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 16056/1
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر معلوم گردد که کدام زهر است به آنچه مخصوص است معالجه کنند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ترقیمه: «تمام شد نسخه هذا رساله مطب سید محمدحسین خان مرحوم مغفور بتاریخ دوازدهم ماهه ... سنه...عیسوي،موافق بیست و هفتم شهر ربیع الاول سنه... هجري قدسی، روز پنج شنبه»؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ کاغذ: شرقی، 78گ (1-78)، 15 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 40 - 623]
xolāsat-o qavānīn-ol ‘alāj = matab-e ‘alavī xān
شیرازي، محمد هاشم بن محمد هادي، 1080 - 1162 قمري
šīrāzī, mohammad hāšem ben mohammad hādī (1670 -1749)
با دبیاچهاي از شاگرد وي «شفا خواه جهانیان عنایت اﷲ رحمت یارخان، که یکی از تلامذه نسخه نویس آن خان است، که این چند سطر مختصر بر سبیل دیباچه نوشته است .» در دیباچه به نام «خلاصة قوانین العلاج» نامیده شده ولی در رباعی که دیباچه نگار نوشته آمده: «از نسخهنویسی مطب علوي ** گویم به خدا
که افتخار است مرا». گویا به همین اشاره نام کتاب در چاپ ها «مطب علوي خان» آمده است. در هفده «باب»: 1. صداع و امراض سر؛ 2. امراض چشم؛ 3. اذن؛ 4. انف؛ 5. حنجره و قصبه ریه و صدر و حجبات و قلب؛ 6. فم؛ 7. معده؛ 8. کبد و مراره؛ 9. امعا، مقعد، اسهال؛ 10. امراض تناسلی، کلیه، مثانه و صفاق؛ 11. ثدي؛ 12. رحم؛ 13. مفاصل؛ 14. حمیات؛ 15. اورام و ثبور و امراض جلد؛ 17. هوام و سباع و سموم. (احمد منزوي)
آغاز: دیباچه: حمد معبود و نعت راهما ** از که آمد که من کنم انشا ... متن: در ذکر خلاصه قوانین علاج الامراض. صداع یعنی دردسر است اگر سبب حدوث آن از خون باشد علامتش چاپ: مشار 4/4791 (3 چاپ) با عنوان «مطب علوي خان» [فهرستواره منزوي 54/3 38؛ نسخههاي منزوي 1/ 527]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 35354
آغاز: بسمله. حمدله. بدان اي طالب فن طبابت که این نسخه چند است از مجربات روزمره؛ انجام: بقدر کنار دشتی گوي بناوین کو آب گرم کی ساتهم ایک گوي کهارین
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اقبال حسین جتواروي، تا: قرن 14؛ مذیل است به 71 برگ (از 75 تا 146) جنگ طبی شامل نسخهجات و مجربات حکما؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: مشتقی، جلد: تیماج فرنگی، 73گ، اندازه: 20×32سم [اهدائی رهبر: 9 - 268]
خلاصة الکافیة- النخبة
xulāṣat-ul kāfīya
ملا صالح بن ملا عبداﷲ
mollā sāleh ebn-e mollā ‘abd-ol-lāh
وابسته به: الکافی فی النحو = المقدمة الکافیة فی النحو = کافی ذوي الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 21235
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
xulāṣat-u k.-i surūr-i ṣudūr-il awlīyā’ = jamāl-ul ‘ibāda
wa kamāl-us sa‘āda
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمري
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 -
وابسته به: سرور صدور الاولیاء؛ علم الهدي، محمد بن محسن (1039 -1115ق)
خلاصهاي است از کتاب سرور صدور الاولیاء مؤلف؛ وي همان گونه که در مقدمه آورده، صلواتیههاي بسیاري نوشته، چون: حلیة الاهتداء، بهجة المهج، وسیلة القبول، عصمة الکرامة و سرور صدور الاولیاء، سپس چهارده هدیه از همین کتاب اخیر را گزیده ساخته و ظاهراً آن را «جمال العباد و کمال السعادة» نامیده است.
[الذریعة 12/ 174؛ ریحانة الادب 4/ 190؛ معادن الحکمة فی مکاتیب الائمة 1/ 9]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13447/3
آغاز: الی حصول المأمول و رابع مدعو بعصم الکرامة ... الهدی الاولی کاسرة لجناح العدي، اللهم یا من یري و لا یري و هو بالمنظر الاعلی؛ انجام: سبحان ربک رب العز عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مجدول؛ کاغذ: شرقی، 30گ (12-41)، 14 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 34 - 124]
xolāse-ye kasīr-ol fāyede = tahzīb-ol hadīs
مظفري کرمانی، محمد بن شریف، ق12 قمري
mozaffarī kermānī, mohammad ebn-e šarīf (- 18c)
مؤلف کتابی تألیف کرده به نام «خلاصة العلومة» و بعداً بنا بر تقاضاي دوستان آن را به هفت قسم منقسم نموده و هر قسمی را یک مجلد علیحده کرده است. مجلد ششم آن همین رساله است که آن را «خلاصه کثیر الفایده» و «تهذیب الحدیث» نامیده است.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 574
آغاز: بسمله - الحکمة العملیه ثلثة و هی تهذیب الاخلاق و تدبیر المنزل و السیاسة المدنیة، الاول؛ انجام: یعنی نیست این شب مگر سلامتی یا سلامتی است از شیاطین و وساوس ایشان و این سلامتی ممتد است تا دمیدن سفیده صبح و الحمدﷲ اولا و آخراً.
خط: نسخ، بیکا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 174ص، 18 سطر (7×15)، اندازه: 12×21سم [ف: 2 - 276]
xolāse-ye kašf-ol absāt
مروجی زنجانی، محمد علی، ق14 قمري
morvvejī zanjānī, mohammad ‘alī (- 20c)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8909
آغاز: خلاصه من کتاب کشف الابساط؛ انجام: بغیر مشارك در صورت اوچون ب و ج
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بی تا [رایانه]
خلاصة کفایة الطلاب- ضوابط الحساب
xolāsat-ol kalām = tazkerat-ol kalām
علی ابراهیم خان، - 1208 قمري
(1794 -) ‘alī ebrāhīm xān
تاریخ تألیف: 1198ق
تذکرهاي است از 78 مثنوي سراي با فهرستی در آغاز آن.
چاپ: به کوشش عابد رضا بیدار، خدابخش لایبریري جرنل، ش9 (1979): 1-12.
[استوري 1/ 877؛ نقوي 456]
نسخه اصل: بادلیان 84 الیوت؛ خط: نستعلیق، کا: سید حسن کوبندپوري قنوچه اي، تا: 16 شعبان 1246ق [فیلم ها ف: 1 - 80]
نسخه اصل: بادلیان 183 الیوت 390 اته؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1246ق؛ 962گ، 20 سطر [فیلم ها ف: 1 - 80]
xulāṣat-ul kalām
تهرانی، محمد جواد
tehrānī, mohammad javād
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره
کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه اصل [میراث شهاب: س5ش3و4 - 149]
xulāṣat-ul kalām fī ta’wīl-il aḥlām
عبدالرحمن بن عبداﷲ
‘abd-or-rahmān ebn-e ‘abd-ol-lāh
بیست و چهار «باب» کوتاه است در خوابگزاري و تعبیر بنا به گفتههاي ابن سیرین که در اصل از کلام حضرت جعفر صادق علیه السلام گرفته و همچنین از گفتههاي ابراهیم کرمانی. فهرست ابواب چنین است: 1. آداب المعبر و معرفة اصولها؛ 2. تأویل رؤیة الرب؛ 3. تأویل رؤیة الانبیاء و الاولیاء؛ 4. تأویل رؤیة الشمس و القمر و الکواکب؛ 5. تأویل رؤیة الامطار و الانواء؛ 6. تأویل رؤیة الارض و الجبال؛ 7. تأویل رؤیة الاشجار و الاثمار؛ 8. تأویل رؤیة الاشرب و الالبان؛ 9. تأویل رؤی الرجال و النساء و الاعضاء؛ 10. تأویل رؤیة النکاح و التزویج؛ 11. تأویل رؤیة الموت و الموتی و أخبارهم؛ 12. تأویل رؤیة الکسو و اللباس و ألوانها؛ 13. تأویل رؤیة الجواهر و الحلی؛ 14. تأویل رؤیة الاوانی و المواعین؛ 15. تأویل رؤیة السلاح و مایجري مجراه؛ 16. تأویل رؤیة الخیل و البغال؛ 17. تأویل رؤیة الابل و سائر المواشی؛ 18. تأویل رؤیة الوحوش؛ 19. تأویل رؤیة الفیل و السباع الضاریة؛ 20. تأویل رؤیة الحیات و هو ام الارض؛ 21. تأویل رؤیة حیوان الماء؛ 22. تأویل رؤیة سباع الطیر و الطیور؛ 23. تأویل رؤیة الحرف و الصناعات؛ 24. النوادر من التأویل.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2264/4
آغاز: الحمدﷲ الذي جعلنا من أصحاب الیقین و هدانا الصراط المستقیم و حبانا بمحمد سید المرسلین؛ انجام: فجمیع ذلک یجري علی ما ألفیناه فی الابواب السالفة.
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن رفیع الدین بن علی غفاري کاشانی، تا: 29 جمادي الثانی 1008ق؛ جلد: مقوایی قرمز، 35گ (90پ-124پ)، اندازه: 13×19سم [ف: 6 - 249]
xulāṣat-ul kalām fī ‘aqā’id-il islām = manẓūmat-un fi-l kalām
زنجانی، محمد بن علی، - 1210 قمري
(1796 -) zanjānī, mohammad ebn-e ‘alī
تاریخ تألیف: 1190ق؛ محل تألیف: زنجان
منظومهاي است بلند در بیان دیدگاه ها و آراي کلامی از منظر شیعه امامیه به روش استدلالی و شرح تفصیلی آن. مؤلف ابتدا منظومهاي در اعتقادات سروده سپس به درخواست دوستان و شاگردان خود شرح مفصل و مزجی بر آن نوشت. بیت اول منظومه: احمد ربی واجب الوجود ** مصلیا لاشرف الموجود. بیت نهایی: احسن اﷲ لنا و الایوبن ** بنبی عربی و رسول الثقلین.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10445
آغاز: الحمدﷲ واجب الوجود و الصلاة و السلام علی ثمرة نخلة الوجود و علی آله الذین هم محل الکرامة و الجود؛ انجام: لان المقام لایقتضی بسط الکلام فبسطت مسئلة الامامة مفصلة فی کتاب علی حدة و جعلتها متممة لهذه الرسالة المنظومة.
کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1210ق؛ موارد متعددي از متن خط خورده و حک و اصلاح شده، متنی به خط ثلث جلی مبنی بر معرفی اجمالی اثر توسط محمد المدعو بالرضا در تاریخ صفر 1218ق؛ مهر: «محمد بن عبدالمطلب المدعو بالرضا 1197» (دایره)؛ جلد: تیماج سبز، 95گ، 10 سطر، اندازه: 16×21سم [ف:
33 - 30]
خلاصة اللغات- خلاصة المجمع سروري
xolāsat-ol loqāt
گنابادي، محمد مؤمن بن ابی المحسن، ق10 قمري
gonābādī, mohammad mo’men ebn-e ab-el-mohsen (-16c)
اهدا به: خلف صدق محمد
تاریخ تألیف: 1001ق (موافق جمله «چارم ذي الحجه»)
فرهنگ مختصري است براي لغات و واژه هاي عربی و فارسی که منشیان فصیح و وقایعنگاران بدان نیاز دارند، در دو فصل (عربی، فارسی) که به ترتیب حروف آغاز کلمات در هر یک از این دو فصل تنظیم شده، و پس از آن خاتمهاي در استعارات فارسیزبانان میباشد.
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس مر احدي را که منشیان سخن آفرین معجز بیان از انشاء او عاجزند متکلمی را سزا است که جواهر زواهر کلام و بیان در زبان طوطی ناطقه انسانی نهاده ...
انجام: چارم ذي الحجه بوقت زوال ** شد چو تمام از پی تاریخ و سال / پیر خرد گفت به صد احترام ** چارم ذي الحجه بود و السلام
[هنر و مردم 94/ 29 و 95/5 5؛ دنا 4/ 972؛ نسخههاي منزوي 19/327]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین جنابذي، تا: قرن 10؛ مصحح، یادداشت مقابله این نسخه با نسخه اصل توسط مؤلف محمد مؤمن بن ابوالمحسن حسینی جنابذي در 998ق، اشعاري فارسی و عربی از شاه روح همدانی با تخلص روح؛ مهر: «سلام علی ابراهیم« (مربع)؛ تملک: محمد صالح جیلانی با مهر «یا صالح المؤمنین» (بیضی)، تملکی محو شده به سال 1091ق در کرمان با مهر «اول کل شی ... الباقی» (بیضی)؛ یادداشت اهداي کتاب از مهدي قلی ... به ملک الشعراء بهار به سال 1305ق؛ جلد: تیماج سرمهاي، 200گ، 14سطر، اندازه: 11/5×51/3 سم [ف: 28 - 204]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: بدون شماره-بهار
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 661]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خاکسار، تا: اواخر صفر 1026ق؛ جلد: تیماج، 158گ، 20 سطر، اندازه: 13×55/3 سم [ف: 2 - 437]
گرکانی؛ شماره نسخه: 39
آغاز و انجام: برابر
نسخه فصل نخستین است، سپس لغات فارسی فارسی از حرف «ز» تا «یاء»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمههاي ربیع الاول1050ق [نشریه: 5 - 624]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3159 ف و 3219- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 86 و 102]
xolāsat-ol loqāt
علی بن العارن الحافظ
‘alī ebn-el-‘āren-el-hāfez
وابسته به: ترجمان القرآن؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
سید میر شریف گرگانی کتابی در لغات قرآن کریم دارد به نام «الترجمان» که بترتیب سوره ها تنظیم شده است (الذریعه 4/ 17). در کتاب حاضر همان لغات را به ترتیب الفبائی تنظیم نموده و تصرفی در آنها نکرده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 18/169-3649
آغاز: بسمله الحمدﷲ حق حمده ... اما بعد این کتاب ترجمان علامه علماء عالم سید شریف جرجانی است قدس اﷲ سره ورضی عنه که به التماس صاحب دولتی که قوام مصالح امور؛ انجام: يم یمنی خجستگی، یمنه خجسته، یمین دست راست، یوح نام آفتاب.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد بخار طهرانی، تا: پنجشنبه 8 محرم 1264ق؛ در حاشیه فوائد متفرقه و ترجمه بعضی از لغات آمده؛ مهر: کاتب «محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 146گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3 - 1744]
xolāsat-ol loqāt va tafsīr-ol moškelāt
باخرزي، اسماعیل بن لطف اﷲ، ق6 قمري
bāxarzī, esmā‘īl ebn-e lotf-ol-lāh (- 12c)
لغت عربی به فارسی که مؤلف در آن کلمات دشوار و کم استعمال زبان عربی را که در متنهاي فارسی دیده میشود شرح و توضیح داده است. اثر داراي مقدمه و 28 کتاب است و هر کتاب به 3 باب کوچکتر تقسیم شده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي انزل القرآن العربی و اوضح حجج البینات و صیر لغ العرب احسن الالفاظ و اللغات و الصلوة ... اما بعد، همی گوید. محرر این ترکیب و مقرر ابن ترتیب العبد الفقیر اﷲ الغنی اسماعیل بن لطف اﷲ باخرزي اصلح ...
[مقدمه لغتنامه دهخدا ص 355؛ منزوي 1982/3؛ فرهنگنامههاي عربی به فارسی ص 265-266؛ دنا 4/ 973 (11 نسخه)]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ اندازه: 12×17سم [نسخه پژوهی: 2 - 157]
تا کتاب الواو؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 71گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 51]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن آدم بیک، تا: 1100ق، جا: مرو شاهجان؛ جلد: تیماج مشکی، 76گ (1پ-76ر)، اندازه: 20×25سم [ف: 22 - 185]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 128گ، 12 سطر (6×14)، اندازه: 12×52/3 سم [ف: 17 - 54]
در پایان نسخه پیش از تاریخ تحریر ترجمه پنج حدیث نبوي است؛ خط: نسخ، کا: شاه نظر کارگر پسر محمد علی، تا: آغاز جمادي الاول1120ق، به فرموده معصوم عطایی یوزباشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 115گ، 13 سطر (8×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 2989]
بیکا، تا: 1212ق [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 جمادي الاول 1258ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 97گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 24 - 39]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1275ق؛ در پایان دعایی از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در فراخی معاش بی تلاش و طریقه استخاره نقل شده؛ جلد: تیماج زرد، 225گ، 17 سطر، اندازه: 51/5×25/3 سم [ف: 43 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الیاء المضموم «یبوست» خشکی ... «یوح» نام آفتاب «یسار» لعت (؟) و آن لقبی است. و اﷲ اعلم بالصواب. تمت الکتاب به عون الملک الوهاب فی ... انجامه نویسنده: بعون الملک الوهاب فی هفدهم شهر شعبان المعظم 1322. کتابی نوشتم به صد عز و ناز ** به وقت جوانی به عمر دراز / هر که خواند دعا طمع دارم ** زانکه من بنده گنه کارم ... تمام شد کتاب «خلاصة اللغات و تفسیر المشکلات» به ید اقل ... و اکثرهم جرماً من اﷲ تعالی العف حسین بن غلام رضا الملقب به معین دفتر آشتیانی ...
خط: نستعلیق تحریري خوش، کا: حسین بن غلام رضا ملقب به معین دفتر آشتیانی، تا: 17 شعبان 1322ق؛ مهر: «کتابخانه برنا ... 1314» (بیضی)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقواکاغذ ابري عنابی پوشانده،123گ، 10 سطر (6/5 ×13/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 122]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 17 شعبان 1322ق [نشریه: 5 - 374]
بیکا، بیتا؛ خریداري از میردادخان [رایانه]
xolāsat-ol loqāt va tafsīr-ol moškelāt
یزدي، ملا حسین
yazdī, mollā hoseyn
فرهنگ نامه مختصري است که واژه هاي عربی را به فارسی شرح میدهد. کتاب مشتمل بر بیست و هشت کتاب است به عدد حروف؛ و هر کتابی داراي سه باب است: آنچه اولش مفتوح است؛ آنچه اولش مضموم است؛ آنچه اولش مکسور است.
آغاز: بدان که چون اکثر اهل زمان و ابناي دوران از ادراك الفاظ و فهم لغات قاصر و عاجز بودند؛ انجام: ولد فرزند اولاد ج ه و هق کمند
خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، تا: ربیع الاول 1230ق؛ نسخه نامرتب و برگ ها مشوش است؛ تملک: ملا عباس ولد ملا تقی به تاریخ ربیع الثانی1270؛ جلد: تیماج مشکی، 177گ، 13 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 121]
آغاز: العظیم بزرگ و بزرگوار العفو در گذارنده و پوشنده گناه ... کتاب الالف باب الالف المفتوحه الائدرختی است و گویند؛ انجام: فصل فی منازل القمر و له ثمانیو عشرون منزلا کل لیلة بمنزل منها اولها السرطان ... و بطن الحوت و هو الرشا و منزل و ثلث از منزل برجی باشد. تم.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: گالنگور آبی، 222گ (13-234پ)، 21 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×22سم [ف: 19 - 250]
xolāsat-ol loqāt va tafsīr-ol moškelāt
در بیان بعضی از لغات جامد و مشتق عربی و فارسی که در زبان ها بسیار شایع و در نوشتهها فراوان بهکار میروند و دانستن معنی آنها لازم مینماید، به ترتیب آغاز الفاظ با در نظر داشتن حرف دوم، در بیست و هشت کتاب هر یک داراي سه باب: مفتوح، مکسور، مضموم. محتملاً همان کار ملا حسین یزدي است.
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردي؛ شماره نسخه: 583/3
آغاز: نامدار از تصانیف بسیار و تألیف بیشمار و مراسلات متکاثره و مکاتبات متوافره بالفاظ فارسی
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 65گ (162ر-226ر)، اندازه: 15/5×51/3 سم [ف: 2 - 366]
xulāṣat-ul luġa
کاشانی، محمد شریف بن محمد باقر، ق13 قمري
kāšānī, mohammad šarīf ebn-e mohammad bāqer (-19c)
فرهنگنامهاي است براي لغات عربی که به فارسی گزارش داده شده است در بیست و هشت باب به ترتیب حروف اوایل کلمهها. گزارش ها بسیار کوتاه و شواهدي براي آنها نقل نشده است. در حرف آغاز یکم و دوم. بسیار کوتاه ابهر، ابهر (شهر)، ابط، ابطی، ابهام، آبسوج، ایلج. براي نشانی: باب السین المهمله. سایبان آن پوست که بچه در آنجا و مال کثیر. سآب. شک گرفتن خلق، و خیک انگبین. سات، ششم، ساج طیلسان سبز یا سیاه و اسم دوا [...] میالهند. سادن، خادم و حاجب.
آغاز: حمد بی حد و ثناي بی عدد مر حکیمی را که از حکمت کامله او طبیعت انسانی به جهت حفظ صحت ... اما بعد، چون این حقیر قلیل البضاعة محمد شریف کاشانی را اشتیاق زیاد به مطالعه کتب و تواریخ و مؤلفات حکما و اطباء متأخرین بود. و اکثر اوقات به عبارات لغات که محتاج الید اوست. لهذا به جهت تذکره خود این لغات را از بعضی کتب فراهم آورد و این رساله را ترتیب ...
آغاز: برابر؛ انجام: یمن و برکت و مبارك و نیک، یوم روز، یوح آفتاب.
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 28 شعبان 1236ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 121گ، 14 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 4 - 236]
آغاز: برابر؛ انجام: یمین دست راست، عین برکت و مبارك، و نیک، یوم روز پوچ آفتاب است. تمام شد این کتاب «خلاص اللغة» در دارالزنجان در غاي اضطراب و سرعنی، اگر خطایی و زللی در او رفته باشد زیل ... حقیر کاتب ارباب فرهنگ و هوش، انشاءاﷲ تعالی ...
خط: نستعلیق پخته، کا: احمد بن ملاویردي، تا: 1267ق؛ اهدایی: دکتر صدق کیا [ف: 3 - 123]
xulāṣat-ul luġa
تهران؛ مجلة؛ شماره نسخه: 18026
بیکا، تا: 1243ق [د.ث. مجلس]
xolāsat-ol ma’kūlāt va-l mašrūbāt
در یک «مقدمه» و چهل «باب» و مؤلف آن باید هندي و از قرن 11 باشد چه در آن لغات هندي آمده و پاره اي از خوردنیها به کسان و جاهایی مانند خاص خان و اسدخان و شاهجهان و محتشم خان و بهادرخان و مختار خان و داود خان و جهانگیر و جلال خان و سیف الدین خان و حیدر آباد و راچپوت و گجرات نسبت داده شده که از هند است اگر چه کلمات شامی رومی و مشهدي و شیرازي و گیلانی و یزدي هم دارد؛ در آن آمده «کهچري که روز عاشورا میپزند» و «کهچري نیاز حضرت غوث الاعظم سید عبدالقادر جیلانی قدس سره» و «کهچري غریب نواز نیاز حضرت غوث الاعظم قدس سره» و «کهچري نیاز حضرت شیخ فرید الدین شکر گنج رحم اﷲ علیه». فهرست بابها: 1. بیان ساختن اقسام نان کلیچه خمیر مایه؛ 2. اقسام قلیه و دو پیازه؛ 3. اقسام کباب؛ 4. اقسام خاگینه؛ 5. اقسام شش رنگه؛ 6. اقسام دم بخت و روغن جوش؛ 7. کله و اشکنه و یخنی و هریسه؛ 8. ساك؛ 9. اقسام بهرته؛ 10. اقسام دال؛ 11. اقسام کهند وي و غیره و سالن هندي؛ 12. اقسام کیپا؛ 13. اقسام زیر بریان؛ 14. اقسام پلاو؛ 15. اقسام خشکه؛ 16. اقسام کهچري؛ 17. اقسام شوله؛ 18. اقسام کلتهی؛ 19. اقسام تهولی؛ 20. اقسام طاهري؛ 21. حلیم و کشک؛ 22. اقسام آش؛ 23. اقسام بورانی؛ 24. اقسام رایته؛ 25. اقسام بره؛ 26. اقسام جغرات و سکهرن؛ 27. ساختن پنیر و دلمه آن؛ 28. اقسام شیر برنج؛ 29. اقسام فرنی؛ 30. فالوده و پیچ و پن بهته؛ 31. اقسام سنبوسه؛ 32. اقسام پوري؛ 33. اقسام کلکله و کهجور؛ 34. اقسام ملیده؛ 35. اقسام حریره و لپسی؛ 36. اقسام شیرینی؛ 37. اقسام مربا؛ 38. اقسام آچار؛ 39. رنگهایی که کشتی و رشته و غیره رنگین کنند مقشر نمودن گشنیز و فلفل گرد و شیرین نمودن روغن تلخ؛ 40. اقسام حلوا.
[دنا 4/ 973؛ فهرستواره منزوي 3/5 837]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4617
آغاز: بسمله. اﷲ ربنا انزل علینا مائدة من السماء تکون لنا عیدا لاولنا و آخرنا و آی منک و ارزقنا و انت خیر الرازقین و الحمدﷲ الذي اطعمنا و سقانا و جعلنا من المسلمین. گر مه شود بر او ستاره شود بري (؟) ** با خوان نعمتت نتواند برابري / شکري کردي کی توانم در خور نعماي تو ** شکر نعمت هاي تو چندانکه نعمت هاي تو. اگر چه بمضمون و فحوي آیت کریمه و ان تعدوا نعمة اﷲ لاتحصوها کجا حوصله تعداد اعداد و انحصار اسامی اثمار و اسماي نعماي الهی دارد اما بحسب منطوق ... اما بنعمة
ربک فحدث بر سایر عباد اﷲ لازم و الزم که انفاس نفیسه را باذکار شکر و سپاس و بی قیاس او که زبان و دهان و کام روح و روان را شیرین ساخته صرف سازند علی التخصیص اضعف العباد که از مدت ممتده و اوان ممدوده در تجمیع اقسام ما کولات و ترقیم انواع مشروبات و بقید قلم و خیر رقم آوردن مطبوخات متنوعه و ممزوجات متکثره و اطعمه متعدده شوق مفرط داشت درین و لا باستدعاي طبیعت و عالم عالم خواهش دل ... آنچه براي العین مشاهده نموده و بچاشنی «آ» ذایقه آشنا شده و هر چه از ترکیب و ترتیب و اوزان جنس و مصالح و آب و آتش و غیره از استادان این فن ملحوظ و مسموع گردیده و با کل و شرب مادراد بتحریر و تسطیر آن برخی از اوقات مصروف کرده بطریق رساله بر بیاض اوراق تسوید نموده مسمی به خلاصة الماکولات و المشروبات ساخت که صاحب طبع و ذوق به اغذیه و اشربه متلذذه داشته باشد سیر این نسخه نماید که خالی از فواید لذ ل کلین و حلاو للشاربین نخواهد بود اول باید که بآداب و آیین طعام و آب خوردن مطابق سنن نبوي و اعمال مصطفوي ... که هر اینه و سعت رزق و مزه خاص در مرزوق از انست همه را معمول خود نموده بران هو اضبط کند تا هر لقمه اي که فرو بر دقوت دل و تزکیه و تصفیه باطن ازو حاصل آمد ... مقدمه در بیان آداب و آیین طعام و آب خوردن (2-13)؛ انجام: موجب تزکیه و تصفیه باطن گردد. خوردن براي زیستن و ذکر کردن است ** تو معتقد که زیستن از بهر خوردن است المنة ﷲ بمقتضاي خواهش احقر الناس این رساله باتمام رسید.
خط: شکسته، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج قهوه اي،111گ،17سطر (7×15)، اندازه: 9×18سم [ف: 14-3549]
xolāse-ye mālīyāt-e dīvānī-ye velāyat-e āzarbāyjān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11785
بی کا، تا: 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، 25گ [ف: 34 - 67]
xulāṣat-ul mabda’ wa-l ma‘ād
گیلانی، نظر علی بن محسن، - 1217 قمري
(1803 -) gīlānī, nazar ‘alī-ye-bn-e mohsen
وابسته به: المبدأ و المعاد؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050 ق) مبدأ و معاد صدرالمتألهین را مؤلف این کتاب گزیده و روشن کرده و در دیباچه آن میگوید: «در خلاصه کردن این کتاب، عبارات مؤلف را تغییر ندادم و در آن تصرفی نکردم جز آنجا که عبارت وي سودمند نبود و یا تصرف در آن، به فهمیدن مقصود یاري مینمود». نویسنده این خلاصه، گویا نظر علی گیلانی است زیرا در نسخه که تنها نسخه و شاید نسخه اصل است حاشیههایی نوشته شده به خطی شبیه به خط متن نسخه اما با قلمی دیگر و زیر آن چنین نوشته: «لمحرره نظر علی جیلانی».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1959/2
آغاز: الحمد لمبدع المبادي و العلل و غایة الثوانی و الاول منور سر اسرار مغربی حضرته بانوار الاشراقات و مشرق صفائح وجوه سکان ملکوته بتتالی البارقات ... و بعد فان کتاب المبدء و المعاد المنسوب الی عارج معارج الرشد و الارشاد صدر الحکماء ... و کلمات تامات نیرات هی شفاء مما فی الصدور و نجات تا من عذاب القبور لاشتماله علی مخ ما حصله من الاقدمین ... الا انه کان فیه من الانظار البحثیه و الابحاث النظریه و ذکر الشبه المعضله و ایراد الاجوبه المدحضه ما طال به الکلام فی المرام و لیس لطالبی اللب فی استماعه کثیر اهتمام فرأیت تلخیصه من تلک المطالب بالاکتفاء باصول المسائل ... من دون تصرف فی عباراته و تغییر فی افاداته الا ما شذ و ندر مما لا مدخل له فی فهم المراد هل اعان و امد فنقول قال قدس اﷲ سره ... فی دیباچ الکتاب لما رایت تطابق العقل و النقل ...
خط: نسخ و ثلث، کاتب = مؤلف (شاید)، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه» و «لمحرره» یا «لمحرره نظر علی جیلانی»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قرمز، 177ص (44-220)، 15و 22 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 5 - 461]
xulāṣat-ul muti‘abbidīn wa ḏaxīrat-ul mutihajjidīn
حسینی موسوي، نورالدین بن عبدالصمد، 1072ق12 قمري
hoseynī mūsavī, nūr-od-dīn ebn-e ‘abd-os-samad (1662- 18c)
تاریخ تألیف: دوشنبه 17 صفر 1116ق و چهارشنبه 14 ربیع الاول1127 پاکنویس نموده؛ محل تألیف: مکه مکرمه
در آداب و ادعیه نماز شب است در یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3679
آغاز: از دیباچه افتاده: الهند متوجها الی مک المشرفة لاداء الفرض؛ انجام: بحق محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1127ق؛ تاریخ تولد او در رجب 1072 در پایان هست، با بلاغ مقابله از خود او مورخ روز شنبه 17 ربیع الاول 1127، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 87گ، 17 سطر (13×22)، اندازه: 19×29سم [ف: 12 - 2685]
xolāsat-ol mojarrabīn
لاهوري، خواجه سلطان محمد بن خواجه عمر، ق13 قمري
lāhūrī, xāje soltān mohammad ebn-e xāje ‘omar (- 19c)
رساله مختصري است در کیمیا مشتمل بر سه «مقدمه» و نه «باب».
آغاز: سپاس بی قیاس مر داوري را سزد که عالم را به سبب اراده کنت کنزاً مخفیاً... اما بعد پوشیده مباد که آنچه حقیر ...
انجام: ازین آب بقدر ثلث قرع اضافه نمایند و تقطیر کنند زیبق را مکلس میسازد. تمت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12591
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ بن میرزا فضل اﷲ خوش نویس، تا: 1330ق؛ در آغاز نسخه اشعاري در کیمیا به خط عبدالوهاب سعیدي کازرونی که در شعبان 1330 در خدمت محمد تقی صاحب کازرونی نوشته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 56گ، 11 سطر، اندازه: 15×50/3 سم [ف: 36 - 143]
xolāsat-ol majma‘-e sarvarī = xolāsat-ol loqāt
سروري، محمد قاسم بن محمد، ق11 قمري
sarvarī, mohammad qāsem ebn-e mohammad (- 17c)
اهدا به: حاتم بیگ وزیر شاه عباس اول
تاریخ تألیف: 1018ق
مؤلف در مقدمه میگوید: چون از تألیف کتاب «مجمع الفرس» فارغ شدم، دیدم بعضی یاران به واسطه آنکه ایجاز در کلام مطلوب است یا به جهت تخفیف اجرت کاتب در نوشتن، نسبت به کتاب بیاعتنایی میکنند، به خاطر رسید که خلاصهاي از آن نسخه بنویسم با حذف استشهادها. در دیباچه نام شانزده کتابی که از آنها در این فرهنگ بهره برده را یاد کرده. اینک فقراتی چند از مقدمهاي که مؤلف بر کتاب خلاص مجمع الفرس نوشته و در نسخه 2817 کتابخانه مجلس بر پشت نخستین برگ از خط مؤلف منقول است نقل میشود: «آغاز پیراي هر داستان افدستاي ایزید بی یار است که انجمن کیهان را یکروه پرشکوه دانایان دانش پژوه چون بزم سپهر بحمد بر جیس و تیروار است ... اما بعد بر طبع قاد و خاطر نقادار باب استعداد بلغهم اﷲ الی غایه المراد مخفی و مستتر نماند که بنده مذنب جانی سروري کاشانی چون از تألیف کتاب مجمع الفرس باز پرداخت دید که بعضی از یاران بهواسطه آنکه ایجاز در کلام مطلوب است یا بجهت آنکه در اجرت کاتب تخفیفی شود در نوشتن آن ابیات استشهاد و اعراب که صحت لغت در آن منوط و بدان مربوط است حذف میکنند و چهره شاهد این نسخه را از ربط عاطل می سازند بنابر تمهید این مقدمات به خاطر این ضعیف رسید که خلاصه از این نسخه بنویسم و مجمعی مرقوم گردانم از شانزده رساله که اسامی ایشان این است: 1. کتاب معجم البلدان؛ 2. موید الفضلا تألیف محمدلاد؛ 3. ادا الفضلاء تألیف قاضی خان بدر محمد دهلوي؛ 4. شرفنامه احمد منیري تألیف ابراهیم قوام فاروقی؛ 5. معیار جمالی افصح المتکلمین شمسی فخري؛ 6. تحف الاحباب حافظ اوبهی؛ 7. شرح سامی فی الاسامی المیدانی؛ 8. ترجمه صیدنه ابوریحان بیرونی؛ 9. نسخه حسین وفائی؛ 10. نسخه ابومنصور علی بن الاحمد الاسدي الطوسی؛ 11. نسخه محمد هندوشاه؛ 12. نسخه میرزا ابراهیم بن میرزا شاه حسین اصفهانی؛ 13. نسخه ابوحفص سعدي؛ 14. فرهنگ زفانگویا؛ 15. جامع اللغات منظوم نیازي حجاري؛ 16. لسان الشعرا. تا جمعی که معانی آن لغات را مستشهد خواهند به مجمع الفرس رجوع فرمایند و بعضی که مجمل و محذوف الاستشهاد خواهند به این خلاصه توجه نمایند و زبان قلم را از انتخاب و قلم زبان را قاصر و کوتاه سازند و این نسخه را موسوم به خلاصة المجمع ساختم امید که منظور گردد به نظر عاطفت و مرحمت آصف جمشید عظمت. اعتماد الدولة العلیة الخاقانیة ... [مقصود حاتم بیک وزیر شاه عباس است»] در این مختصر مؤلف پس از مقدمهاي خاص که از آن یاد کردیم، مقدمه اول خود را که بر مجمع الفرس نوشته و در چاپ دبیر سیاقی موجود است دارد ولی مقدمه دوم را ندارد. مقایسه این کتاب خلاصه مجمع با کتاب مجمع الفرس نشان میدهند که مؤلف علاوه بر اینکه (به گفته خود در مقدمه) بعضی شواهد و ابیاتی را که بهعنوان شاهد آورده بوده در این خلاصه حذف کرده است برخی از معانی لغات را نیز حذف کرده و چه بسا در بعضی جاها کلماتی که چندین معنی دارد فقط 2 الی 3 معنی برایش ذکر کرده است و بعضی لغات را اصلا_ نیاورده و بعضی لغات را اضافه کرده است. (عبدالحسین حائري)
[نسخههاي منزوي 3/1 927؛ دنا 4/ 974 (8 نسخه)]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (برگ اول و خطبه کتاب)؛ 125گ، 27 سطر، اندازه: 50/3 ×26سم [ف: 1-116]
آغاز: رهنماي دادگستر گره گشایی گوهر دریاي هستی؛ انجام: 26 استاد 27 آسمان 27 زامیاد 29مار اسفند 30 ایزان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شاید رجب 1018ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج قهوه اي، 274گ، 14 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 9×16سم [ف: 4 - 418]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1047ق، کاغذ: اصفهانی شکري، جلد:
تیماج قهوه اي، قطع: خشتی کوچک [نشریه: 13 - 418]
آغاز: آفرینی که در هر زبان ** سخن را دگرگونه کرده نهان / رساننده روزي مار و مور ** فروزنده چهره ماه و هور؛ انجام: 29 اسفند، 30 ایران
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن میرزا جانی، تا: 9 محرم 1065ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، 15 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 26 - 245]
آغاز: نام ملوك هر که بود آذربایجان نام ولایتی مشهور و در معجم البلدان؛ انجام: مرغوله نغمه بیجان باشد مولانا امیدي فرماید.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در بین صفحات اول نیز سقطات بسیار است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی گالینگور آبی، 320گ، 21 سطر (9×18)، اندازه: 15/5×27سم [ف: 6 - 862]
آغاز: بسمله آغاز پیرایی هر داستان، افدستاي ایزدي یاراست که انجمن کیهان را به گروه پرشکوه دانایان دانش پژوه چون بزم سپهر بنور؛ انجام: ونجنک بفتح واو وجیم ونون دوم ریحان باشد وردك به وزن مردك به معنی
آغاز تا حرف واو؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 195گ، 16-17 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 3 - 1744]
آغاز: بسمله ابتداي کلام هر دانشمند سخن ور و انتهاي سخن هر هردمند هنر پرور شایسته و سزاوار است که مزین؛ انجام: بنظر صاحبدلی برسد و از دعاء چند فیض بروح آن بیچاره برساند بنابر تمهید این مقدمات مأمول و مطبوع از لطف عمیم و کرم جیم و کرم جیم جمعی که کتاب این فقیر نسخه کنند آنست که تقصیر و تهاون.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن مشهور به وکیل، تا: 1221ق؛ افتادگی: انجام؛ بر پشت نخستین برگ نسخه در ذیل دیباچه جدید کتاب خلاص مجمع الفرس نقل شده، با دیباچه و مقدمه خلاصه مجمع الفرس؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 660ص، 12 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 10 - 121]
آغاز: ... راه راستی داننده افزونی و کاستی ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 22 محرم 1227ق، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج تریاکی، 234گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 41 - 220]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
خلاصة مجمع الفرس- خلاصة المجمع سروري
xulāṣat-ul muḥtāj wa mn.-ul azyāj
ابن شاطر، علی بن ابراهیم، 704؟ - 777 قمري
(1376 - 1305) ebn-e šāter, ‘alī ebn-e ebrāhīm
مؤلف، که خود موقت جامع اموي دمشق بوده این زیج را تنظیم نموده و در آغاز آن مطالبی را که معرفت آن براي استفاده کنندگان لازم است در یک «مقدمه» و 14 «باب» آورده است.
[دنا 4/ 974؛ بروکلمان، ذیل 2/ 157؛ هدی العارفین 1 /725]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 892 عکسی
آغاز: الحمدﷲ مقدر حرکات الافلاك و مدبرها، و مسیر مشرقات النجوم و مغیرها الذي بیده تصاریف امورها
نسخه اصل: چستربیتی، ش 4074 (اربري، فهرست خطی عربی 3/55)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 10؛ مصحح؛ 155گ [عکسی ف: 2 - 372]
xulāṣat-ul muxtaṣar
طیبی، حسین بن محمد، - 743 ؟ قمري
(1343 -) ībī, hoseyn ebn-e mohammad
وي آن را به درخواست یکی از دوستان از «المختصر فی علم الحدیث» تألیف محمد بن ابراهیم بن سعداﷲ بن جماعه کنانی شافعی (639-733 ه-.ق.) خلاصه و گزین کرده و در یک «مقدمه» و چهار «فن» ترتیب داده است: المقدم فی بیان الاصطلاحات المحتاج الیها، که در آن متن، سند حدیث، خبر، صادق، مظنون، آحاد و ... مورد بحث و تحقیق قرار گرفته است؛ فن 1. اقسام المتن و انواعه، در اقسام متن واژه هاي صحیح، حسن و ضعیف، و در انواع آن مسند، متصل، مرفوع، مشهور، معنعن، معلق، عزیز، غریب، مسلسل، مقلوب، زیادات، الثقات، اعتبار، متابعة، شاهد، فرد، مصحف، مدرج، غریب الحدیث، مختلف الحدیث، ناسخ و منسوخ، مرسل، موقوف، معلل، شاذ، مضطرب، مقطوع، منقطع، مفصل، منکر و موضوع بررسی شده است؛ فن 2. السند و المتعلق به، داراي یازده نوع: من یقبل روایته، الاسناد العالی، المرید الاسانید، التدلیس، تباعد وفات الراویین، روآیة الاقران، روایة الآباء عن الابناء، من لم یرو عنه لا واحد، روایة الاکابر عن الاصاغر و العنعنة فی السند؛ فن 3. تحمل الحدیث و ما یتبعه داراي شش نوع: اهلیة التحمل، طرق تحمل الحدیث، کتاب الحدیث، روایة الحدث، آداب الراوي و آداب المطالب؛ فن 4. اسماء الرجال، داراي بیست و یک نوع.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 1680
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي اضاء بضیاء کتابه شمس الهدي و انار بنور مثله من السنة بدر التقی ... و بعد فلما کان اعظم العلوم موضوعا و احکمها اصولا و فروعا و اهمها سهما للوصول و الحصول و اتمها فهما من الاصل الاصول علوم الحدیث النبوي المصطفوي؛ انجام: مات فیها حفظ المشرق و حافظ المغرب یعنون الخطیب و ابن عبدالبر رضی اﷲ عن کلهم و الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة علی رسوله سید المرسلین و علی آله و اصحابه اجمعین.
خط: نسخ، بیکا، تا: سلخ رجب 951ق، جا: مکه مکرمه؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، 29گ، 15سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 27 - 141]
xulāṣat-u muxtaṣar-ir r.-il ḥaydarīyya
احسائی، علی نقی بن احمد، - 1246 قمري
(1831 -) ahsā‘ī, ‘alī naqī ebn-e ahmad
وابسته به: مختصر الرسالة الحیدریة فی فقه الصلاة الیومیة؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166-1241)
تاریخ تألیف: 1236ق
مختصر از رساله عملیه پدرش شیخ احمد احسائی است در چهار «باب» که به درخواست بعضی از مؤمنین اختصار شده. این مختصر جز مختصر خود شیخ احسائی است که در دست نیست. ابواب کتاب: 1. الطهارة و فیه مقاصد؛ 2. الصلاة و فیه مقاصد؛ 3. باقی الصلوات الواجبة و فیه مقاصد. این رساله تنها جنبه فتوایی دارد و استدلالی در آن جز مواردي نادر به چشم نمیخورد.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ المستحق للعبادة حسن خلقه ... بعد فهذا خلاصة مختصر الرسالة الموسومة بالحیدریة تصنیف والدي العالمة الشیخ احمد بن زین الدین ...
انجام: و الاقرب عدم جواز تجلید الکتاب بجلد کلب او خنزیر اومیة لعموم تحریم وجوه الانتفاع بها و اﷲ سبحانه هو العالم بالاحکام و الحمدﷲ علی التوفیق لاتمامه و صل اﷲ علی آله خیر خلقه.
چاپ: در «جوامع الکلم» به چاپ رسیده
[الذریعه 7/ 125 و20/ 195؛ فهرست مشایخ عظام 2/ 39؛ دنا4 /974]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نبی نوري مازندرانی، تا: پایان جمادي الثانی یا (1 رجب) 1238ق، جا: کرمانشاه مدرسه شاهزاده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 77گ (1پ-77پ)، 21 سطر (9×17)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 5 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رمضان، تا: 24 شعبان 1240ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 57گ (185پ-241)، 24 سطر [ف: 16 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی: - 231]
بیکا، تا: روزگار مؤلف [اوراق عتیق: 1 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عین علی بن محمد ماراکانی، بیتا؛ مهر: کاتب «درچشم یداﷲ عین علی» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 87گ، اندازه: 15×50/3 سم [ف: 7 - 4202]
خلاصه مذکر الاصحاب- مذکر الاحباب (مختصر)
xulāṣat-ul maḏhab
مختصر؛ کا: میرزا الدین، تا: 1041ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 11/8×18/1سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
xolāsat-ol masā’el
نراقی، احمد بن محمد مهدي، 1185؟ - 1245 ؟ قمري
(1830 - 1772) narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī
رسالهاي است در افعال واجبه و برخی از مستحبات وضو، غسل، تیمم، نماز، روزه و متعلقات آنها در پنج «باب»: 1. نجاسات و مطهرات و در آن سه فصل است؛ 2. بیان غسل ها؛ 3. بیان تیمم و احکام آن و در آن چند فصل است؛ 4. مسائل و احکام نماز و در آن یک مقدمه و چند مطلب است؛ 5. بیان مسائل و احکام و آداب روزه و آن مشتمل است بر سه مطلب و خاتمه.
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد؛ چنین گوید احمد بن محمد مهدي نراقی ... که این مختصریست مسمی به «خلاصة المسائل» در افعال واجبه ... وضوء و غسل و تیمم و نماز و روزه ...
انجام: مسائلی دیگر هست که در کتاب تذکرة الاحباب بیان کرده ایم واﷲ اعلم بالصواب.
[دنا 4/ 974]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 17 محرم 1228ق؛ مصحح؛ مهر: «عبداﷲ» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 56گ، 18 سطر (6×14)، اندازه: 50/3 ×17/5سم [ف: 38 - 272]
آغاز: برابر
خط: نسخ درشت، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام (در مبحث وضو افتاده)؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 47گ (123پ-169پ)، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 387]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ اهدایی: حسن صدر؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج ماشی، 122گ، 12 سطر (9×14)، اندازه: 14×50/3 سم [ف: 5 - 1536]
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد چنین گوید ذره احقر ابن احمد بن محمد مهدي نراقی؛ انجام: برابر
در فهرست از محمد بن احمد نراقی دانسته که به قرینه نام تذکرة الاحباب در پایان متن خطاست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 102گ، اندازه: 9×14سم [ف: 20 - 175]
xulāṣat-ul masā’il fī š.-i hidāyat-is sā’il
میقاتی، عبداﷲ بن عبدالرحمن، - 1223 قمري
(1808 -) mīqātī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘abd-or-rahmān
وابسته به: هدای السائل الی العمل بالربع الکامل؛ سبط ماردینی، محمد بن محمد (826-907)
تاریخ تألیف: 1190ق
شرح متوسطی است، بر رساله «هدایة السائلة» سبط ماردینی.
آغاز: الحمدﷲ الذي رسم ببدیع حکمته قواطع الأدلة علی صفحاة الموجودات و شرح ...
انجام: و هذا آخر ما یسر اﷲ تعالی ایراده من هذا الشرح و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد خاتم النبیین و امام المرسلین و علی آله و صحبه أجمعین
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14463/5
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی ربیع، تا: 1301ق؛ از روي خط مؤلف استنساخ شده، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 42گ (29-70)، اندازه: 50/3 ×17/5سم [ف: 36 - 432]
xolāsat-ol masā’el fī ‘omdat-ed dalā’el
کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمري
(1851 - 1775) kašfī, ja‘far ebn-e abī-eshāq
تاریخ تألیف: محرم 1277ق؛ محل تألیف: بندر کلکته هند
رساله فتوایی نسبتاً مختصري است در احکام طهارت و نماز و روزه، در سه کتاب مشتمل بر ابواب.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 782
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... بخدمت دوستان امامیه که تین رساله کتاب الطهارة و الصلاة و الصوم است؛ انجام: مسئله دهم اینکه اعتکاف ایام متفرقه را بعضی صحیح میدانند بواسطه عدم شرطیت آن حالت اضطرار ضرورت مقام ...
خط: نستعلیق مغلوط، کا: شکر اﷲ افشار دشتی، تا: قرن 13؛ در آغاز نسخه صورت اجازه شیخ محمد حسن صاحب جواهر و شیخ مرتضی انصاري؛ جلد: گالینگور سبز، 125گ، 13 سطر، اندازه: 21×57/3 سم [ف: 2 - 439]
xolāsat-ol masā’eb
شریف شیرازي، احمد بن ابی الحسن، ق13 قمري
šarīf šīrāzī, ahmad ebn-e ab-el-hasan (- 19c)
تاریخ تألیف: 1295ق
علیه السلام و وقایع کربلا مشتمل بر در تاریخ امام حسین
«مقدمه» و پنج «باب» و «خاتمه»: مقدمه مشتمل بر سه بیان؛ باب 1. در چهار فصل؛ 2. در هفت فصل؛ 3. در چهار فصل؛ 4. در هفت فصل. نام کتاب و مؤلف در دیباجه نسخه ملک هست.
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل الدنیا جن لاعدائه و سجناً لاحبائه و محلا لابتلاء اولیائه و الصلاة والسلام علی سید انبیائه ...
انجام: عزمم این بود که در مواقع مناسب اشعار لایقی که مناسبت بمطلب داشته باشد نوشته شود تا از براي ذاکر این هم خوب باشد، عجالتا_ میسر نشد تا خدا چه خواهد.
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل الدنیا جن لاعدائه و سجناً لاحبائه و محلا لابتلاء اولیائه و الصلاة والسلام علی سید انبیائه ...
انجام: نوشته شود تا از براي ذاکرین هم خوب باشد عجالتاً که میسر نشد تا بعد خدا چه خواهد.
[دنا 4/ 974؛ فهرستواره منزوي 16/ 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1295ق؛ مصحح، یادداشتی از «عبدالباقی بن میرزا محمد باقر ملاباشی شیرازي» در ترجمه عبارات عربی، با اشعاري از «احمد الهامی تخلص کرمانشاهانی» در مدح کتاب و مؤلف و نام کتاب و مؤلف و یادداشتی از مؤلف به سال 1297، نسخه براي چاپ سنگی آماده شده؛ مهر: «شعاع»
(بیضی)؛ 152گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×51/3 سم [محدث ارموي مخ: 2 - 656]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي جعل الدنیا جنة لاعدائه و سجنا لاحبائه اما بعد فقیر ضعیف احمد بن (ابی) الحسن الشیرازي الشریف بعرض طالبان استماع مصائب؛ انجام: برابر؛ قد ختم 1296.
خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1296ق؛ مصحح، مقابله میرزا عبدالباقی بن محمد باقر ملاباشی؛ کاغذ: کاغذ فرنگی، جلد: رویه میشن یشمی، 373گ، 14 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 230[
xolāsat-ol masā’eb
قزوینی، محمد حسن، ق14 قمري
qazvīnī, mohammad hasan (- 20c)
به دستور: آقا سید علیا
تاریخ تألیف: 1328ق
در چند مجلس است و گویا همان که در الذریعه یاد شده که در شصت مجلس است و از مولی محمد حسن قزوینی و در 1328 ساخته شده است.
آغاز: بسمله. هودج آرایان منازل محنت و بلا و مرحله پیمایان مراحل مشقت و ابتلا.
[فهرستواره منزوي 16/337؛ الذریعه 7/ 233]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3792
آغاز: برابر؛ انجام: باز گرداند چنانچه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 85گ، 17سطر (9×16)، اندازه: 16×22سم [ف: 12-2780]
xolāsat-ol masā’eb
تبریزي، محمد بن فتح اﷲ
tabrīzī, mohammad ebn-e fath-ol-lāh
در مقتل در یک «مقدمه» و سه «مطلب» و چهارده «مجلس». در الذریعه (7: 133) از این کتاب یاد نشده است.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 737
جلد یکم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 149]
خلاصه معالم الشفا- الاصول الشافیة
خلاصه معراج السعادة- مفتاح السعاده
xolāsat-ol ma‘refa
در پند و اندرزهاي صوفیانه است، کوتاه، در آن آمده: به غیر حق اعتماد مکن تا پشیمان نشوي، از حق غافل مباش تا شیطان بر تو راه نیابد ...
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 14/ 322- عکسی
آغاز: حمد بی حد و ثناي بی عد مر آفریدگاري را که سینه عارفان مخزن اسرار خود ساخته ... بدان اي عزیز وفقک اﷲ بما یحب و یرضی، که این سخن چند از اهل حکمت و معرفت جمع آورده شد و خلاص المعرفت نام نهاد؛ انجام: اگر دریایی با گدایان نشین. اگر سلطانی کم آزار باش، اگر مسلمانی (!) و اﷲ اعلم بالصواب.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1133 (گنج 2/ 915)؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: سید غلام محمد قریشی، تا: 1313ق؛ 4گ (63-66) [عکسی ف: 2 - 113]
xulāṣat-ul muġnīya
بانی قلع دزدي، محمد بن محمد مؤمن، ق13 قمري
bānī qal‘-dozdī, mohammad ebn-e mohammad mo’men (- 19c)
وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبداﷲ بن یوسف (708-761)
مؤلف در این منظومه منتخبی از مغنی اللبیب ابن هشام را به نظم کشیده است و پس از آن خود منظومهاش را شرح نموده که رساله بعدي این مجموعه است. این منظومه حدود 450 بیت است.
شرح و حواشی:
1- فوائد اللبیب من علم الاعاریب؛ بانی قلع دزدي، محمد بن محمد مؤمن (-13)
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 24/107-4807/1
آغاز: قال محمد هو الحقیر ** احمد ربی ها هو القدیر؛ انجام: علی اختتام هذه العوائد ** معرسة کثیرة الفوائد / مسلما علی الذي اقتربا ** و صحبه الکرام خیر النجبا
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1230ق، جلد: تیماج سبز، 12گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1744]
xulāṣat-ul mafāxir fī axbār-iš šayx ‘abd-ul-qādir (t.)
جهانی، فضل اﷲ بن اسداﷲ، ق11 قمري
jahānī, fazl-ol-lāh ebn-e asadollāh (- 17c)
عبداﷲ بن اسعد یافعی یمنی (- 768ق) کتاب «روضة الریاحین فی حکایات الصالحین» را در شرح حال عارفان نگاشته و در آن پانصد حکایت از داستان هاي عرفا را آورده است. یافعی پس از آن کتاب «خلاص المفاخر فی اخبار الشیخ عبدالقادر» را در شرح حالات شیخ عبدالقادر گیلانی نگاشت و آن را ذیل و تتمهاي براي کتاب «روضة الریاحین» قرار داد. رساله حاضر ترجمه فارسی «خلاص المفاخرة» است که به قلم فضل اﷲ سمنانی صورت گرفته است. دو نسخه دیگر از این ترجمه در کتاب خانه گنج بخش پاکستان موجود است. (صدرایی خوئی)
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و العاقب للمتقین و الصلو و السلام علی رسوله محمد و آله و صحبه اجمعین میگوید اضعف العباد اصلح اﷲ شأنه که چون کتاب خلاص المفاخر ...
[گنج بخش 4/ 2113، ش 5839 و 5840 آغاز نسخه حاضر با آغاز آن دو نسخه برابر است؛ مشترك پاکستان 11 /801؛ فهرستواره منزوي 1 /415؛ دنا 4/ 975]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12645/1
آغاز: برابر؛ انجام: و اوسع فضل الوري فضله ... الحمدﷲ وحده و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و اصحابه و اولاده و ازواجه و ذریته و اهل بیته افضل صلو و سلم تسلیماً کثیرا کثیرا.
خط: نستعلیق، کا: شاه طاهر بن شاه اسماعیل بن شاه ظاهر، تا: 4 محرم 1223ق، جا: قمرنگر عرف کرنور؛ محشی؛ جلد: گالینگور مشکی، 114گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 36 - 206]
خلاصة المفید الافضلیة- منافع افضلیه
xolāsat-ol maqāl fī bayān-el aqvāl ma‘a-t tarjīh va-l ebtāl
کرمانی، علی اکبر
kermānī, ‘alī akbar
رساله مختصري است در مباحث اصول فقه در یک «مقدمه» و چندین «فصل».
يزد؛ سريزدي؛ شماره نسخه: 173/3
آغاز: خوش تر مقالی که عندلیب شیرین زبان چمن فصاحت به آن ترنم نماید و نیکوتر مقالی که هزار دستان خوش الحان گلشن بلاغت به آن نغمه سازد؛ انجام: و به این کلام به انجام رسید آنچه مقصود ایراد آن بود در این رساله مسما به خلاص المقال فی بیان ...
کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی و اضافات در حاشیه، مصحح؛ 44گ (224پ-267پ)، اندازه: 16/5×52/3 سم [ف: 1 - 144]
xulāṣat-ul maqāl fī tahḏīb-i k.-il amwāl li-’abī ‘ubayd
وشنوي، قوام الدین محمد، 1289 شمسی
(- 1910) vašnavī, qavām-od-dīn mohammad
تاریخ تألیف: ذیحجه 1378ق
احادیث وارده در کتاب الاموال ابو عبید قاسم بن سلام خزاعی (-224ق) را در این دفتر گردآورده است. کتاب الاموال در مباحث فقهی مربوط به زکات و خراج از دیدگاه اهل سنت، کتاب بسیار مشهوري است که بارها به چاپ رسیده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1062/1
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف - قم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1378ق؛ 322ص (1-322)، 9 سطر [عکسی ف: 3-131]
xolāsat-ol maqāmāt = maqāmāt-e šeyx ahmad-e žendepīl
جامی، ابوالمکارم بن علاء الملک، 840ق-9 قمري
jāmī, ab-ol-makārem ben ‘alā‘-ol-molk (1437 - 15c)
تاریخ تألیف: 840ق
این کتاب بعد از مقامات محمد غزنوي نوشته شده و یکی از مهمترین ماخذ درباره زندگانی و آثار شیخ احمد جام است. آگاهی چندانی از مؤلف نیست جز اینکه این کتاب را در احوالات نیاي خود ژنده پیل، به روزگار شاهرخ تیموري (807-850ق) در سه «مقاله» و «باب» هایی نگاشته است: مقاله 1. انساب تواریخ و تصانیف فرزندان و ازواج ایشان، در پنج «باب»: 1) نسب آن حضرت، 2) خرقه و پیران، 3) فرزندان و ازواج، 4) تصانیف، 5) زایش و مرگ ایشان؛ مقاله 2. کرامات و مقامات در پنج «باب»: 1) کرامات که در ابتداي توبه و ایم مجاهد، ظاهر شده، 2) کرامات ایشان در شهر سرخس، 3) واقعات جام نیشابور غیره، 4) کرامات در بلده هرات و ناحیه، 5) کرامات که پس از وفات دیده شده؛ مقاله 3. سخنان ایشان، در بیست و چهار «باب»: 1) توحید و معرفت، 2) سنت و جماعت، 3) توبه، 4) فضیلت نماز، 5) صفت عقل، 6) علم، 7) علم لدنی، 8) بیداري و طلب، 9) فضیلت نماز، 10) فقر، 11) اسرار محققان، 12) عشق و محبت، 13) اخلاص، 14) توکل و قضا به قسمت، 15) قناعت و شکر، 16) صفت زهد، 17) ذم دنیا، 18) ذم سؤال، 19) ذم حسد عجب، 20) شرح روح و نفس، 21) سیرت پیران، 22) زاویه
داري و سماع، 23) تفسیر برخی از آیتها، 24) فضائل حضرت مصطفی (صلی الله علیه و آله). (احمد منزوي)
آغاز: حمد و ثناي بی منتها که مطیعان حریم حرم سدر المنتهی از ارتقاي معارج قصور ... اما بعد بنده ي خاکی ابوالمکارم بن عبدالملک الجامی که در مدت عمر ...
چاپ: یک مرتبه ایوانف روسی پر غلط چاپ کرده؛ لاهور، سربی، 184ص
[تسبیحی 2/ 157؛ نسخههاي منزوي 2114؛ استوري 1/ 951؛ فهرستواره منزوي 3/ 2125؛ دنا 4/ 975 (6 نسخه)؛ نفیسی 1/190 «خلاص المناقب»]
آغاز: برابر؛ انجام: تا آنکه قرعه بر شتر آید و ناشناختگان از این حدیث فرا کنار آیند.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 343 (گنج 4/ 2114؛ مشترك 817/ 11). انجام در «باب» 24 در فضایل حضرت مصطفی از مقالت سوم افتاده (عکس)؛ خط: ثلث، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 150گ (34-183) [عکسی ف: 2 - 113]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6188/1- ف
همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 207]
خط: نستعلیق، کا: خواجه عصمت اﷲ ولد مرحوم ملاخواجه رحمت اﷲ، تا: پنجشنبه 15 جمادي الثانی 1328ق، براي میرزا سلیمان خان بن میرزا محمدابراهیم خان؛ تملک: فکري سلجوقی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 153گ، 13 سطر (10/1×16/2)، اندازه: 18×22سم [ف: 1 - 107]
نسخه اصل: از روي چاپ سنگی؛ بی کا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 104]
نسخه اصل: بنیاد مردم خاور در لنینگراد 1928 C. (فهرست میکلیخوما ماکلایا 2/ 156، فهرست لنینگراد ص174 ش 1186)
برابر با س4ص2تا س1ص43چاپی؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 101]
نسخه اصل: دیوان هند ش 641 الهی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 54گ [فیلم ها ف: 2 - 111]
آغاز: در نسب شیخ قدس اﷲ روحه العزیز امام محمد غزنوي در مقام نوشته که؛ انجام: از صحبت ملائکه مقربین گریزانند ... خالق خلقان میداند که ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: کتابخانه سلطان القرائی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 145ص، 15 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 32 - 88]
xolāsat-ol monājāt
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4647/18
آغاز: الحمد ﷲ الذي شهدت بوحدانیته آیاته و نطقت بفردانیته درر کلماته واحد لا من قلته و موجود لا من عل فسبحانه. روزي از قضاي الهی بی دغدغه مناهی و ملاهی مشغول خیال وصال بودم ... لاجرم این کلمات بی اصل که هر یک فضیلت بی وصل بر صفحه هستی شد مرقوم و بخلاص المناجات آمد موسوم و چون؛ انجام: خدایا مرا از ایشان گردان یا از نظارگیان ایشان که قسم سیم را طاقت ندارم و نه به تکلف خود را بر این میدارم چون نمیگردد میسر بودن از مردان راه مفتخر باشم من.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: - 1516]
xulāṣat-ul manāqib
بدخشی، نورالدین جعفر، ق8 قمري
badaxšī, nor-od-dīn ja‘far (- 14c)
تاریخ تألیف: اواخر صفر 787ق؛ محل تألیف: ختلان (خانقاه اعظم)
در احوال و مناقب میر سید علی همدانی (713-786ق) است. در دیباچه چنان از مراد خود همدانی سخن میگوید که در تاریخ 787ق زنده بوده است و درپایان ضمن شرح درگذشت او میگوید: «چو شد از گاه احمد خاتم دین ** زحجرت هفتصد و هشت و ثمانین»، که مرگ همدانی را 788 میداند. نخست نسب نامه و سپس زنجیره طریقت اوست. آن گاه احوال وي با سربندهاي «نقلست» آمیخته به نظم. (احمد منزوي)
آغاز: ثنا و ستایش نامتناهی بر حضرت آن پادشاهی که براي حب سرمدي به قدرت ... (2 صفحه بعد) ذکر افتتاح الکتاب به عون الوهاب. اي دوست بدانکه افتتاح این خلاص المناقب ...
چاپ: با مستورات یا منقب الجواهر در نولشکور چاپ شده است؛ اسلام آباد، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، تصحیح سیده اشرف ظفر 1374 ش 353 ص.
[برلین 6 (8) بادلیان 1264؛ استوري 1/ 946؛ نسخههاي منزوي 1034 و 1139؛ پایاننامه محمد ریاض خان در سرگذشت سید علی همدانی ش 198 ص 20؛ پایان نامه ممتاز یکم چودهري درباره آثار عرفانی فارسی در پاکستان ش 193 ج 1 ص 231؛ دنا 4/ 975؛ فهرستواره منزوي 3/ 2126-2127]
آغاز: سید الطایفه شیخ ... بغدادي قدس سره فرموده ... چیز باید که بآن ولایت؛ انجام: و اجتناب معصیتک یا رب ... و آله اجمعین.
فصلی از آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج مشکی،
2ص (59 حاشیه-60 حاشیه)، اندازه: 14×20سم [ف: 32 - 245]
نسخه اصل: تاشکند 2391 (24/ 2312)؛ کا: جمال بن شمس الدین، تا: 991ق، 55گ (304پ-358پ) [فیلم ها ف: 2 - 119]
آغاز: برابر؛ انجام: کجاست صالح و کو ناقه و کجا شد هود ** کز آتش اجل اندر اهل(؟) زدند شرر/ دویست و پنجه و سه سال بد به بهود ** به دست مرگ برون شد همه هبا و هدر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذي، 98گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20سم [اهدائی رهبر: 8 - 208]
نسخه اصل: رامپور کتابخانه رضا ش 787 (1 و 2) و 866 (3 تا 10)؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 110]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب لاهور؛ خط: نسخ، بیکا، بی تا؛ 95گ [فیلم ها ف: 2 - 48]
نسخه اصل: بادلیان 1264 والکر 93. در جدول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 114گ، [فیلم ها ف: 2 - 84]
xulāṣat-ul manāqib
ملازاده هروي، احمد بن محمود، ق8 قمري
mollā-zāde-ye heravī, ahmad ebn-e mahmūd (- 14c)
وابسته به: مناقب العارفین و مراتب الکاشفین؛ افلاکی، احمد بن اخی ناطور (649-745)
گزیده از مناقب العارفین شمس الدین احمد افلاکی (تألیف شده در 718)، در ده «فصل».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 646/1- ف
نسخه اصل: دارالمثنوي ش 362؛ خط: نستعلیق، کا: درویش حسن نبوي، بیتا؛ 13 سطر [فیلم ها ف: 1 - 520]
xulāṣat-ul manāqib
زواره اي، علی بن حسن، ق10 قمري
zavvāre’ī, ‘alī ibn-i hasan (- 16c)
وابسته به: الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة = قصید البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیري، محمد بن سعید (608-696)
شرحی است بر قصیده میمیه شرف الدین بوصیري که در مدح حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) سروده؛ این شرح اول لغت پس از آن اعراب و حاصل معنی را در هر بیت بیان میکند.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1462
آغاز: حمد بیحد و ثناي بیعد قادري را سزد که بقدرت بی علل حبیب اول را که منبع فیض ایجادي بود از دفینه گنجینه فأحببت ان أعرف؛ انجام: نزدیک تو چه تحفه فرستیم ما ز دور ** در دست ما همین صلوات است و السلام
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی بن سلطان احمد کاشانی، تا: جمادي الثانی 959ق؛ مهر: «یوسف ایها الصدیق» (هشت گوش)؛ جلد: قرمز، 79گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 4 - 255]
xolāsat-ol manāqeb be-alfāz-e ‘azāb-e javāzeb
در مناقب قطب الاقطاب (؟) و گفتههاي عرفانی و ارشادات صوفی وي. گویا مختصر از کتابی است از صدر بن العاقب در حالات و مناقب قطب الاقطاب.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 9104/5
آغاز: شریف خود نوشته بودند که هو الحق الباري و الرب الهادي اما بعد فالحمدﷲ علی ما هدي الاخ فی اﷲ؛ انجام: و از برکات انفاس صحابه کرام را بروزگار عامه اهل اسلام در رسان بفضلک و جودك و کرمک یا حلیم و یاحنان.
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد بن سید حسن کربلائی، تا: 888ق، جا: کشمیر خانقاه امیریه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 42گ (46ر-87پ) [ف: 23 - 250]
xulāṣat-ul manāqib fī faḍl-i mawlā-nā ‘alī ibn-i abī- ṭālib
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18392 ض
کا: سید مسیح حسینی، تا: 1061ق [د.ث. مجلس]
xulāṣat-ul manāhij
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2610/4
بیکا، بیتا؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی ابري، اندازه: 18×23سم [ف: 4 - 1363]
xulāṣat-ul minhāj fī manāsik-il ḥāj = wājibāt-ul ḥajj wa
arkān-u-h = manāsik-ul ḥajj
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمري
(1326 - 1251) ‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof
رساله موجزي است در یازده «فصل»: 1. المقدمات؛ 2. الاحرام؛ 3. الطواف؛ 4. السعی؛ 5. التقصیر؛ 6. احرام الحج؛ 7. الوقوف بعرفه؛ 8. الوقوف بالمشعر؛ 9. قضا مناسک منی؛ 10. الرجوع الی مکه؛ 11. الرجوع الی منی. در دیباچه مینویسد هر که بیش از این مختصر بخواهد به کتاب «المنهاج فی مناسک الحاج» من رجوع کند. که چنین رسالهاي از او سراغ نداریم فقط الذریعه کتابی به نام مناسک الحج به علامه نسبت داده از قول صاحب ریاض که مدعی است نسخه از آن را که نزدیک عصر مؤلف کتابت شده نزد خود دارد.
آغاز: الحمداﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سید المرسلین محمد النبی و آله الطاهرین الاخبار و سلم. هذه رسالة تشتمل علی واجبات الحج وان کان خالیة عن التطویل والاکثار وفی غایة الایجاز والاقتصار لخصت فیها مایجب علی کل حاج معرفته ... موکولاً الی کتابنا الکبیر المسمی بالمنهاج فی مناسک الحاج ... وقدر تبتها علی فصول الفصل الاول فی المقدمات الحج
انجام: یوم الثانی عشر بعد الزوال لا قبله. فهذا ما اردنا اثباته فی هذه الرسالة و من اراد التطویل فعلیه بکتبنا المطوله فی الفقه و اﷲ الموفق للصواب و الحمدﷲ وحده وصلی اﷲ علی سیدنا محمد النبی و عترته الطیبین الطاهرین و سلم و کرم
[دنا 4/ 976؛ الذریعه 22/ 260؛ مکتبة العلامة الحلی ص 127]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: نجزت تعلیقا ظهر الاحد لثمان [بقین] من ذي القعده المبارك الحرام من سنه خمس و اربعین و سبع مائة
خط: نسخ معرب، کا: احمد بن محمد بن حداد، تا: یکشنبه 8 روز باقیمانده از ذیقعده 745ق؛ مصحح، رکابهدار، فهرست رسالههاي مجموعه به خط محمد بن سید زین العابدین موسوي (برادر صاحب روضات الجنات) طبق این فهرست 2 رساله پیشتر در نسخه بوده که اکنون از آن افتاده است: 1. کتاب الاربعین حدیثا للسید محیی الدین ابی حامد محمد محمد بن عبداﷲ بن علی بن زهره الحسینی ابن اخ السید ابن زهر المشهور رحم اﷲ علیه، 2. ادعی ایام شهر رمضان المبارك، در برگ آخر نسخه حدیثی از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در وصف المیرالمؤمنین (علیه السلام) و ترجمه منظوم آن به فارسی در دو بیت؛ تملک: محمد شفیع بن محمد علی استرآبادي با مهر «نجنی بحق محمد شفیع المذنبین» (بیضی) و «یا شفیع المذنبین 106»؛ مهر: «هو اقل العباد محمد حسین (از تاریخ آن فقط دو عدد 00015خوانده میشود)» (بیضی)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده مامویردي 1145» (مستطیل)، «محمد نبی اﷲ علی ولی اﷲ الواثق بهما شفیع 1074« (چهارگوش)، «افوض امري الی اﷲ عبده محمد باقر» (مستطیل)، کتابخانه مجد الدین نصیري؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 1 ص (1-15)، 20 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 9/9×19/8سم [ف: 1/29 - 249]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1510]
آغاز: برابر؛ انجام: وتکثر یا ذاالجلال والاکرام صلی اﷲ علی محمد وآله الطیبین والحمدﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 4گ، 20-23 سطر [ف: 8 - 4556]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: رویه کاغذي، 9گ (137پ-145ر)، اندازه: 13/8×50/3 سم [ف: 8 - 478]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: مهر: «محمد شفیع»، «عبده الی نقی الحسینی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 و16 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 174]
xolāsat-ol manhaj = xolāsat-o tafsīr-e manhaj-os sādeqīn = xolāsat-o manhaj-os sādeqīn
کاشانی، فتح اﷲ بن شکراﷲ، - 988 قمري
(1581 -) kāšānī, fath-ol-lāh ebn-e šokr-ol-lāh
وابسته به: منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و الزام المخالفین = تفسیر ملا فتح اﷲ؛ کاشانی، فتح اﷲ بن شکراﷲ (-988)
مؤلف، تفسیر مفصلی در پنج جلد به نام «منهج الصادقین فی الزام المخالفین» تألیف کرده بود، و چون داراي مباحث بسیار بود و بر گروهی مشکل مینمود، این خلاصه را از آن انتخاب نمود و اقتصار بر ترجمه قرآنی و گفتهاي مشهور مفسران و بیان معانی معتمد نزد شیعیان کرد و اسباب نزول و قصص پیامبران و فضایل سورهها و آیه ها آن چه را که صحیح باشد با اختصار آورده و بیشتر به قرائت عاصم میپردازد و گاهی قرائت حفص را نیز نقل میکند و به مضمون احادیث و اخبار اکتفا کرده است. این تفسیر مزجی، با اختصارش داراي نکات مفیدي است. خلاصه را در دو جلد سامان داده است. قسمتی از مقدمه خلاصه المنهج چنین است: «و چون به تأیید ربانی و توفیق سبحانی تفسیر «منهج الصادقین فی الزام المخالفین» که محتوي بر پنج مجلد است و مرتقی به دویست و هشتاد هزار بیت به ترتیبی کامل و تألیفی شامل سمت اختتام پذیرفت و به نظر
کیمیا اثر بعضی از اخوان دینی حفظهم اﷲ عن جمیع الملاهی و المناهی رسیده عز قبول یافت و خاطر فاطر مألوف و جامع آن المفتقر الی غفر ان ربه اللطیف سبحانی یعنی ابن شکراﷲ فتح اﷲ شریف کاشانی عفی اﷲ عنهما و اوتی کتابهما بیمینهما رسید و چون تفسیر مذکور منطوي است بر حل لغات و تراکیب نحویه و اسرار و نکات عربیه مبتنی بر کثر ادله و براهین در بطلان مذهب مخالفین و رفع شبهات معاندین و اثبات مذهب ائمه اثنی عشر و ذکر مذاهب علما و فقها در مسائل کلامیه و فروعیه دین مبین و بیان قصص مطوله و حکایات مفصله امم سابقین و بجهت این مطالعه آن بر برخی از اهل ایمان که به جهت شواغل و موانع روزگار از تحصیل علوم و آداب محروم مانده بودند متعسر بلکه متعذر بود و نیز بواسطه کثر قصص و اخبار بعضی از مطالعه آن کلال مییافتند عنان توجه را به جانب انتخاب آن معطوف ساختند اختصار بر ترجمه قرآنی نموده و در این ترجمه که مسمی است بخلاص المنهج بعد از مطالعه حذف و اضمار و بیان تخصیص و تعمیم و حقیقت و مجاز اقوال مشهوره مفسرین در معانی قرآن که معتمد باشد در مذهب امامیه سمت تحریر خواهد یافت و از اسباب قصص و نزول انبیا و فضل سوره و ثواب آیات بر وجهی که منقول است به اسانید صحیحه به طریق خیر الکلام ماقل مذکور خواهد گشت و از قراآة معتبره به روای بکر از عاصم که در میان عجم شهرتی عظیم دارد اختصار خواهد رفت و به بعضی کلمات که حفص را با او طریق مخالفة و معنی کلام به سبب آن اختلاف تغییر مییابد اشارتی به او خواهد شد و پیش از شروع در مقصود مقدمه در سلک تحریر میآید که مشتمل باشد در بیان احادیث و اخباري که دلالت میکند بر ترغیب قراءة قرآن و دانستن معانی فرقان و چون ذکر احادیث مأثوره در این باب و ترجمه هر یک از آن سررشته کلام به طول میکشد از این جهت اکتفا به مضمون آن نموده میشود و از الفاظ احادیث که فارسی زبانان را از آن حظی نیست فرو گذاشته میرود و منه الاعان و التوفیق و هو خیر معین».
آغاز: بسمله. حمدي چون کلمات ربانی بی غایت شایسته لطیفی است ...
آغاز جلد دوم: المجلد الثانی. سور مریم علیها السلام، از ابی بن کعب روایتست که رسول صلی اﷲ علیه و آله فرمود.؛
انجام: اول و آخر قرآن زچه با آمد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس. حسبنا اﷲ و نعم و النصیر و الیه المرجع و المصیر. تمت خلاصة المنهج الصادقین ... بحرمة محمد و آل محمد.
چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1910-1911 (نشانی 5 چاپ)؛ ایران، سنگی، 1284ق، رحلی، 814ص؛ 1311ق
[الذریعة 7/ 233؛ مشار فارسی 616؛ نسخههاي منزوي 1 /45: نشانی 43 نسخه؛ مشترك پاکستان 1/ 51: نشانی 14 نسخه؛ برگل 16/15 (65 نسخه)؛ کشف الحجب 208؛ ایضاح المکنون 43/1 7؛ دنا 4/ 976-985 (277 نسخه)]
از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق و آیات شریفه نسخ، بیکا، تا: 25 شعبان 922ق؛ مصحح، با امضاي مقابلهاي از محمد مؤمن به سال 1062 که کتاب را با دو نسخه و با در نظر داشتن تفسیر منهج الصادقین مؤلف تصحیح نموده، در برگ اول نام کتاب و مؤلف به خط حاجی محمد صادق؛ تملک: محمد قاسم بن محمد کاظم با مهر «یا قاسم الارزاق ادرکنی» (مربع)؛ با یادداشتی از حاجی محمد ... بن محمد حسن ... فروش ساکن محله سید احمدیان در ابتیاع کتاب به سال 1120 و یادداشتی در هبه کتاب به سال 1120 با مهر «افوض امري الی اﷲ عبده یوسف» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 489گ، 25 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 1 - 187]
آغاز و انجام: برابر
مشتمل بر دو جلد، جلد اول از آغاز قرآن است تا سوره مریم و جلد دوم از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حسین بن شمس الدین محمد کاشانی (جلد اول) و نعمت اﷲ بن عنایت اﷲ حلاج کمره (جلد دوم)، تا: ذیقعده 986 و شوال 989ق (جلد دوم)؛ مجدول مذهب، داراي سر لوح مرصع زیبا؛ واقف: شاه عباس صفوي، 1017ق؛ کاغذ: نخودي ضخیم، جلد: تیماج، 775گ، 25 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 1 - 496]
آغاز: صلوات اﷲ علیه فرموده اند که یا کهیعص یا حم عسق؛ انجام: برابر
جلد 2. از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر شوال 992ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده در ربیع الاول 1092؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 530گ، 23 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 22 - 245]
آغاز: الهی میکردند چون حضرت رسالت صلی اﷲ علیه و آله آواز ایشان را به شنید؛ انجام: مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد.
جلد 1. از سوره انعام تا پایان «کهف». این نسخه در فهرست آستان قدس 253/ 22 نیز معرفی شده؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن عباس بن احمد مکی، تا: جمعه صفر994ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف و گوشه تیماج قهوه اي، 297گ، 23 سطر، اندازه: 22×53/3 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یشرك ... بعباد ربه ... احداً... مراد از این شرك ریاست چه بعد از آن فرموده که هر که او نماز به ریا کند مشرك باشد.
جلد 1، از اول قرآن است تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ خوش،
بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شاه عباس، 1017؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 481گ، 22 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 1 - 502]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر
جلد 2، از آغاز سوره مریم است تا پایان قرآن؛ خط: نسخ خوب، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: شاه عباس، 1017؛ کاغذ: حنایی و نخودي ، جلد: تیماج مشکی، 650گ، 22 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 1 - 502]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: یعنی شیطان بر دو نوع است جنی و انسی کقوله تعالی شیاطین الانس و الجن و مراد به شیاطین انس اهل کفر و اضلالند.
جلد 2، از آغاز سوره مریم تا پایان قرآن کریم؛ خط: نسخ خوب، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ با یک سرلوح مرصع مذهب؛ واقف: مرتضی قلیخان، 1337ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 518گ، 25 سطر، اندازه: 26×45سم [ف: 1 - 498]
آغاز: نبود چون نطفه و علقه، فاحیاکم، پس زنده گردانید شما را به نفخ روح در ابدان شما بعد از تسویه. ثم یمیتکم؛ انجام: فاوحی الی عبده ما اوحی، از آن کلام تمام بنی اسرائیل خبر یافتند و بدین ...
تفسیر سوره بقر و آل عمران است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 231گ، 15 سطر (14/5×17) [ف: 16 - 40[
آغاز: در نماز کسی است که دورتر باشد راه آمدن او به مسجد؛ انجام: چه هر اینه این هر دو حرف نزد ترکیب بس است و اعراب میگویند بشک (کذا) یعنی حسبک بس معنی آن است.
ج 2. از اوایل سوره یس تا اواخر سوره ناس؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: جعفر زاهدي، 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه مشمع، 366گ، 25 سطر، اندازه: 19×58/3 سم [ف: 22 - 255]
آغاز: به آن افزون سازیم حضرت فرمود همین حماقت و گمراهی بس مر این قوم ... روي بگردانند؛ انجام: فی صدور الناس در سینههاي مردان وقتی که از ذکر خدا غافل میشود در خبر است که حضرت عیسی علی نبینا (علیه السلام) از حق تع.
جلد دوم؛ از اواخر سوره عنکبوت تا سوره ناس؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مرمت و صحافی از مرحوم حسن خطیبی؛ واقف: در السلطنه ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 454گ، 20 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 22 - 257]
آغاز: برابر؛ انجام: و من مأمور شدم به سجده و فرمان نبردم دوزخ بر من واجب گشت.
از ابتداي مقدمه تا انتهاي «اعراف»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 295گ، 25 سطر، اندازه: 17/2×27/8سم [ف: 22 - 249]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: بجهت عدم نفع ایمان در آن زمان.
ج 2. از ابتداي «مریم» تا انتهاي سوره مؤمن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ صحافی و مرمت از استاد جواد رفوگران در 1330ش؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 313گ، 27 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: 22 - 246]
آغاز: جز این نیست که من رسول ربک فرستاده آفریدگار توام اي مریم؛ انجام: من احدي ا مم از یکی از امتان گذشته چون یهود و نصاري ...
جلد 2، از آیه 19 «مریم» تا 42 «فاطر»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: خانم مقدسه مقدم، فروردین 1380؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 255گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×58/3 سم [ف: 22 - 246]
آغاز: برابر؛ انجام: حضرت رسالت این آیه را تعلیم وي دادي. سور الکهف مائة واحدي عشرة آیه از ابی بن کعب روایت است که رسول صلی اﷲ علیه و آله و سلم فرمود هر که این سوره را بخواند ... فتنه دجال ضرر به او نرساند و هر که همه این سوره را.
از ابتداي مقدمه تا انتهاي سوره اسراء و اوایل «کهف» است. جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد کریمی، مرداد 1367؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 330گ، 27 سطر، اندازه: 23×57/3 سم [ف: 22 - 248]
آغاز: گاه آرند و نامه عمل وي که؛ انجام: و یا آن چیزي که براي نزول مهمان مهیا کنند این تنبیه.
از اوائل کتاب تا اواخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن11؛ مجدول؛ واقف: سید محمد رسولی، اسفند 1346؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 319گ، 32 سطر، اندازه: 24×36سم [ف: 11 - 627]
انجام: و طاعت را بدرجه قبول رساند.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: حدود قرن 11؛ واقف: سید جلال الدین طهرانی، کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 425گ، 23 سطر، اندازه: 24×56/3 سم [ف: 11 - 628]
از اواخر سوره المؤمن (40) تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا:
قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب؛ تملک: محمد نبی بن اسداﷲ قزوینی با مهر «محمد نبی اﷲ» و «عبده محمد نبی بن اسداﷲ»؛20گ، 35سطر (12×26)، اندازه: 18×3 /52سم [ف: 3 - 956]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: باید که آخر کلام او از مجلس این آیت باشد.
بخش اول از جلد دوم، یعنی از سوره مریم تا پایان سوره صافات استو در آغاز، عنوان آن را چنین نگاشتهاند: «المجلد من مجلدتین الثانیه منخلاصة المنهج»؛ خط: نستعلیق، کا: ذوقی آشتیانی، تا: قرن 11؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مشکی، 352گ، 21 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 1 - 500]
آغاز: از اهل ایمان که به جهت شواغل و موانع روزگار از تحصیل علوم و آداب محروم مانده؛ انجام: و هو السمیع. و اوست شنواي گفتار همه. العلیم. دانا باسرار همه پس همه را بر وفق.
جلد1، از آغاز قرآن است تا پایان آیه 115 از سوره انعام وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ؛ خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج قهوه اي، 192گ، 21 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 1 - 498]
آغاز: برابر؛ انجام: فذروها تأکل فی ارض اﷲ. پس بگذارید او را تا بخورد.
ج 1، از آغاز قرآن است تا نیمه آیه 63 از سوره هود وَيَا قَوْمِ هَٰذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: میر سید علی خان، 1273؛ کاغذ: سمرقندي ، جلد: تیماج قهوه اي، 322گ، 30 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 1 - 499]
آغاز: و مال دنیاست آنرا بقایی نیست و آنچه به نزدیک خداي تعالی است؛ انجام: مؤمنان چون این حال ببینند گویند مبادا که با ما نیز این معامله رود از ترس این گویند ربنا.
از آیه وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ تا آیه 12 انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ سوره حدید؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 149گ، 16 سطر، اندازه: 17/5×51/3 سم [ف مخ]
آغاز: و باید که قاري مداومت کند بر تلاوت قرآن تا به سبب قرآن در قیامت حسرت نخورد؛ انجام: و ایشان را به زکات ربع مال امر فرموده و چون جامه ایشان نجس ... و بیاشامید.
جلد 1، از سوره فاتحه تا آخرین آیه بقره و نیز سه برگ از سوره اسراء و سه برگ از اعراف ضمیمه است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: غلامرضا عرب، فروردین 1369؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 340گ، 33 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: 22 - 258]
آغاز: در محشر عظیم پر هول بیند مروي است که خداي تعالی خوف و خشیتی به یحیی داده بود که چون احوال قیامت شنیدي فی الحال دلش بی آرام گشتی؛ انجام: جزاي (کذا) نیست که من شما را منذر بیم کننده ام از معاصی.
جلد 2، از اوایل سوره مریم تا اواخر (ص)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه مشمع، 286گ، 26-28 سطر، اندازه: 15/7×25/3سم [ف: 22-261]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر
جلد 2، از ابتداي «مریم» تا انتهاي سوره ناس؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: «عباس علیخان بهادر 1264»؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 272گ، 39 سطر، اندازه: 57/3×44سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 181] و [ف: 22-264]
آغاز: ... خواندنی پنهان چه اخفا در دعا باجابت نزدیکتر است بجه آن که از ریا دورتر است؛ انجام: برابر
از آغاز سوره مریم تا پایان قرآن کریم؛ خط: نسخ زیبا و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «عبده محمد حسین» (بیضی)، «أفوض أمري الی اﷲ عبده محمد ابراهیم» (مربع)؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج حنایی، 404گ، 25 سطر (15×56/3 )، اندازه: 53/3 ×37سم [ف: 29 - 523]
آغاز: برابر
نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ یادداشتی از محمد طالب به تاریخ 1089؛ جلد: تیماج قهوه اي، 246گ، 32 سطر، اندازه: 25×37سم [ف: 2 - 70]
آغاز: عن المحراب از مصلاي خود بر ایشان بر عدم قدرت او بر تکلم اطلاع پیدا کردند. فاوحی الیهم پس اشارت کرد زکریا بسوي ایشان؛ انجام: فان اﷲ کان ... بعباده ... بصیرا بیناست میداند که مستحق کیست و لایق خلاص و نجات کدام و هر یکی را فراخور او پاداس دهد.
از سوره مریم تا فاطر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: علی اکبر مورخ 1288؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 324گ، 19 سطر (14×18)، اندازه: 17×24سم [ف: 2 - 649]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ 243گ، 34 سطر، اندازه: 52/3×56/3 سم [ف: - 104]
تا سوره اسراء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: میرزا محمد علی وزیر الفارس در صفر 1249؛ 306گ، 27 سطر، اندازه: 35×38سم [ف: 2 - 51]
آغاز: (آیه 56 سوره اسرائیل): به اهل آسمان و زمین هر که را خواهیم براي نبوت برگزینیم و لقد فضلنا ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 391گ، 23 سطر (13/5×17/5)، اندازه: 18×56/3 سم [ف: 3 - 991]
آغاز: ذکر احادیث ماثوره در این باب و بیان ترجمه هر یک از آن سررشته کلام به طول میکشید از این جهت اکتفا به مضمون او نموده میشود جلد اول؛ خط: نسخ، کا: جان محمد شاگرد عبدالباقی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 277گ، 33 سطر، اندازه: 51/3 ×34سم [ف: 1 - 8]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: یعنی مقرو معترفند بآنکه اوست موجد ممکنات از اصول و فروع آن با وجود آن بعضی از مخلوقات را.
از یونس آغاز تا آخر سوره عنکبوت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز، 489گ، 21 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 15×26سم [ف: 1 - 253]
آغاز: بسمله ... مؤید اینست که امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرموده اند؛ انجام: چیزي بزرگ است و امري خطیر
از سوره مریم تا سوره ص؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی، جلد: حنایی ، 220گ، 31 سطر، اندازه: 27×44سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 181]
آغاز: انتم شما از فرط غفلت و جهالتست که؛ انجام: بعد از آن ذکر توحید کرد در سوره اخلاص و در عقب آن رسول را امر فرمود.
ج 2، از آیه 68 سوره ص تا اول سوره فلق و ادامه نسخه قبلی (31424) است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج فرنگی دارچینی، 210گ، 31 سطر، اندازه: 27×44سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 181]
انجام: و بود که میساخت کشتی را و هرگاه که بگذشتندي بر روي گروه مهتران از قوام او افسوس کردندي بدو چه کشتی را در بیابان ... از سوره اعراف تا سوره هود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر مستطیل وقف کتاب از سید عزالدین محمد حسینی و مهر دایري وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ واقف: سید عزالدین محمد حسینی، جلد: تیماج با روکش پارچهاي، 102گ (1ر-102پ)، اندازه: 19×28سم [اوراق عتیق: 1 - 166]
آغاز: (پس از سه سطر): بسمله، از امام جعفر علیه السلام مرویست که ص اسمیست از اسماي الهی که حق سبحانه و تعالی بآن سوگند یاد فرموده؛ انجام: سور الناس فضیل بن یسار روایت کرده ... وي از آن مرض و وجع خلاص شد و ابو خدیجه از ابو عبداﷲ علیه السلام نقل کرده که جبرئیل نزد.
از سوره مبارکه ص تا پایان سوره ناس؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: علی صادقی، آذر 1365؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 222گ، 25 سطر، اندازه: 23×37سم [ف: 5 - 686]
آغاز: برابر انجام: که او نزد خوابیدن سور الکهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد و اﷲ اعلم بالصواب.
ج1، از مقدمه تا پایان کهف؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ با سرلوح مزدوج مذهب مرصع با شرفه، مجدول؛ واقف: ابوالحسن بیگ یساقچی باشی، 1144؛ کاغذ: حنایی ، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 394گ، 27 سطر، اندازه: 23×37سم [ف: 5- 526]
جلد 2؛ خط: فارسی نستعلیق، دعاها نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه نخودي، جلد: مقوایی، 333گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 3 - 123]
آغاز: وﷲ میراث السموات و الارض و مر خدایراست میراث آسمان ها و زمین؛ انجام: اصحاب الجن الیوم بدرستی که یاران بهشت آن روز فی شغل ... فاکهون ... تقریبا تمام تفسیر است و شاید مختصري افتادگی داشته باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 550گ، اندازه: 23×39سم [ف: 2 - 328]
آغاز: شریک سازد او را در نبوت با من «کی نسبحک» تا به پاکی یاد کنیم تو را؛ انجام: و یمنعون الماعون و باز میدارند مال زکات را ...
تفسیر سوره طه تا آخر قرآن کریم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 270گ، 27سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 160]
نیمه نخستین بی دیباچه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ:
سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 363گ، 27 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 118]
نیمه دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 614گ، 26 سطر (12×24)، اندازه: 20×34 سم [ف: 16 - 238]
آغاز: عند ربه و بود نزد آفریدگار خود مرضیاً پسندیده است ... اقوال و افعال و اذکر و یاد کن فی الکتاب در قرآن ادریس قصه ادریس را؛ انجام: و معنی او مکرر است مراد به اول اطفالند و معنی ربوبیت دالست بر آن و به ثانی جوانان و لفظ ملک که به قهر ...
از آیه 55 سوره مریم تا پایان سوره ناس؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 438گ، 23سطر، اندازه: 19×24سم [ف: 1 - 216]
از آغاز تا پایان سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج سرخ، 416گ، 21سطر (10×17)، اندازه: 17/5×25سم [ف: 4 - 387]
آغاز: برابر؛ انجام: سور یونس علیه السلام مکی وهی مائة آی ابی بن کعب از حضرت پیغمبر صلی اﷲ ... و از حضرت ... السلام مروي است که هر که تلاوت سوره یونس کند در هر دو ماه یا سه ماه
از از آغاز تا پایان سوره توبه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 342گ، 24 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 3 - 1751]
از آغاز تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد سعید در 1274؛ با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 559گ، 27 سطر (9/5×51/3)، اندازه: 19×30سم [ف: - 102]
آغاز: سور بنی اسرائیل مائة و احدي عشر الف ... ابی بن کعب از حضرت پیغمبر صلی اﷲ علیه و آله روایت کرده که هر که سوره بنی اسرائیل قرائت کند؛ انجام: و هر یک را در فراخور کردار او پاداش دهد.
ج2، از سوره بنی اسرائیل (اسراء) تا پایان سوره فاطر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: مهدي عاملی، 1340؛ کاغذ: نخودي ، جلد: رویه گالینگور، 236گ، 27 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 5 - 527]
جلد 2 سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 29 سطر (14/5- 23×27- 26) [ف: - 704]
آغاز: از ابی ابن کعب روایت است که رسول خدا فرمود: هر که سوره مریم بخواند حق تعالی او را ده حسنه بدهد؛ انجام: تبت ید ابی لهب خاسر باد و هالک هر دو دست ابی لهب که سنگ برداشته و خواست که بر حبیب و برگزیده من زند ...
تفسیر سوره طه تا آخر قرآن کریم؛ خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 25سطر، اندازه: 20×29سم [ف: - 79]
آغاز: از ابی بن کعب روایت است؛ انجام: ثم نفخ فیه بس بعد از چهل سال دمیده شود در صور اخري نفخه دیگر.
تفسیر سوره طه تا آخر قرآن کریم؛ خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب، مصحح؛ 25سطر، اندازه: 23×34سم [ف: - 80]
سوره کهف تا آخر سوره یس؛ خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 11؛ 20 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: - 93]
آغاز: چه قرآن برخوردار میسازد اهل خود را و آسمان را روشن میگرداند هم چنانکه روشن میسازد ستارگان اهل زمین را
نیمه اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 ذیقعده 1015ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 310گ، 20 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 2 - 402]
آغاز: میگذاریم یکی کتاب خداست و دیگري اهل بیت من هرگاه که تمسک به این دو ... و در حدیث قدسی آمده که هر که مشغول شود به تلاوت قرآن و به واسطه آن اشتغال نتواند نمود به دعا کردن؛ انجام: و در آن ساعتی که خواسته باشد که از خواب بیدار شود واﷲ اعلم ... تم المجلد الاول من المجلدین من تفسیر خلاص المنهج بعون اﷲ و حسن توفیقه.
از آغاز تا آخر سوره کهف؛ خط: تحریري، کا: حاجی غیاث الدین محمد بن سلمان، تا: 1033ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سرخ، 306گ، 27 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 3 - 1751]
آغاز: برابر؛ انجام: در آن ساعتی که خواسته باشد تمام شد جلد اول ازخلاصه منهج الصادقین
حمد تا کهف؛ خط: نستعلیق، کا: نادر محمد ساکن نوقان، تا: 1036ق، جا: مشهد رضوي، حسب الامر امیر خلیل اﷲ جوینی؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 615گ، 21 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 3 - 1751]
از آغاز تا پایان «الر»؛ خط: نستعلیق، کا: امام قلی بن علی شاه
ادکانی اسفراینی، تا: 1039ق؛ تملک: شیخ العراقین، سید محمد طباطبایی؛ واقف: حاج آقا احمد کرمانشاهی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ مقوایی، 391گ، 21 سطر (12×18)، اندازه: 19×25سم [ف: 4 - 389]
آغاز: سوره مریم علیها السلام مکی است به اجماع امت. ابی بن کعب از حضرت سید عالم صلی اﷲ علیه و آله روایت کرد؛ انجام: و هر یک را در فراخور کردار او پاداش دهد. واﷲ اعلم بالصواب.
از سوره مریم است تا پایان سوره فاطر (ملائکه)؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی نهال (خازن و فراش روضه رضویه)، تا: 1041ق؛ مجدول، داراي سرلوح زیباي مرصع و مذهب مزدوج؛ واقف: آقا زین العابدین، 1176؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 419گ، 19 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 1 - 501]
آغاز: بسمله، سور یس ابی بن کعب از حضرت رسالت (صلی الله علیه و آله) روایت کرده که هر که این سوره را قرب الی اﷲ قرائت کند از همه گناهان آمرزیده شود؛ انجام: برابر
جلد 2، از سوره یس تا پایان «ناس»؛ خط: نستعلیق، کا: نادر محمد بن عبدالرحیم حسینی طوسی، تا: سهشنبه 18 شعبان 1041ق؛ داراي سرلوح مذهب مرصع، مجدول؛ واقف: محمد علی ارداکی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 426گ، 19 سطر، اندازه: 25×39سم [ف: 22 - 265]
نیمه یکم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1042ق؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: - 1250]
از اول کتاب تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: مسعود بن محمد، تا: 15 ذیقعده 1048ق؛ جلد: تیماج مشکی، 335گ، 27 سطر (15×27)، اندازه: 51/3 ×34سم [ف: 2 - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: مرویست که هیچکس که نزد خوابیدن آخر سوره کهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد.
جلد اول، از آغاز قرآن تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: ولی احمد بن علی، تا: 3 صفر 1053ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 556ص، 32 سطر (17×29)، اندازه: 25×38سم [ف: - 130]
از ابتداي سوره یس تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: مهدیقلی شیرازي، تا: 14 رجب 1053ق، جا: بهارویته؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سرخ، 365گ، 21 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: - 80]
نیمه یکم؛ خط: نسخ، کا: میرزا حسین قلی فرزند بهرام میرزا، تا: یکشنبه21ذیحجه 1054ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 225گ، 20 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: 117]
از آغاز تا آخر سوره مائده (5)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق حسینی، تا: 1054ق، حسب الفرموده حاجی قلی؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 140گ، 23 سطر (14×57/3)، اندازه: 23×38سم [ف: 3 - 956]
آغاز: نسخه افتاده: خود بندد الا من تاب مگر آنکه بازگشته باشد از معاصی و آمن و ایمان اورد بخدا و رسول؛ انجام: حسبنا اﷲ و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر و الیه المرجع و المصیر غفرانک ربنا و الیک المصیر.
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیحجه 1055ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی که محمد کلباسی به تاریخ 1328ش نوشته، یادداشتی از صحاف محمد جعفر بن محمد خونساري به تاریخ پنجشنبه 15 جمادي الثانی 1214؛ جلد: تیماج مشکی، 427گ، 29 سطر، اندازه: 23×38سم [ف: 3 - 45]
نیمه 2؛ خط: نسخ، کا: طیفور بن امیر محمد جربادقانی، تا: 20 جمادي الاول 1057ق؛ آغاز در سوره طه افتاده؛ کاغذ: هندي [نشریه: 2 - 74]
آغاز: برابر؛ انجام: روایت است که هیچکس نباشد که نزد خوابیدن آخر سوره الکهف بخواند مگر بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد و اﷲ اعلم.
از تفسیر سوره حمد تا آخر کهف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الثانی1057ق؛ با سرلوح مزدوج مرصع، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج سرخ، 321گ، 25 سطر، اندازه: 21×54/3 سم [ف: 35 - 205]
آغاز: که استخوان هاي آن را جمع نکنیم بعد از پراکندگی و اعاده آن نخواهیم نمود
از آیه چهارم سوره قیامت تا پایان؛ خط: نستعلیق، کا: جنید بن بایزید قادري، تا: 16 جمادي الثانی 1057ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: محمد اشرف شریف قائنی، محمد شریف بن محمد اشرف قائنی؛ 74گ، 28 سطر، اندازه: 19×31سم [کتابخانههاي قائن: ف: - 141]
آغاز: سوره مریم علیها السلام مکیست و نود و هشت آیه است ابوامامه از ابی بن کعب روایت کرد؛ انجام: ابوحمزه ثمالی گفت معنی ایه آنست که خداي تعالی بشومی گناه آدمیان باران باز کرد تا همه جانوران بمیرند ... قد فرع من تحریر هذه النسخة الشریفة
فی یوم الاحد ثلاث و عشرین شهر ذي قعده الحرام سنة سبع و خمسین بعد الالف
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جعفر بن عنایت شیرازي، تا: 23 ذیقعده 1057ق؛ داراي سرلوح، مجدول، یادداشت مبنی بر اینکه این کتاب در ارض اقدس نزد شاهزاده مظفر محمد ولی میرزا؛ مهر: «عبده الراجی عیسی«، «عبده ... حسنی الحسینی الشریفی» (مربع)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 304گ، 23 سطر (9×19)، اندازه: 16×28سم [ف: 15 - 116]
آغاز: بود پس قصه او را بخوان و یاد کن براي امت خود؛ انجام: که ان روز بدر است.
جلد 2، از اوایل سوره مریم تا آخر سوره «ص»؛ خط: نسخ، کا: طاهر بن سعید خوانیساري (کذ)، تا: یکشنبه 19 ذیقعده 1059ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 341گ، 23 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 11 - 628]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن حاجی محمد صالح قزوینی، تا: 6 صفر 1060ق [مختصر ف: - 336]
آغاز: سور المؤمن و هی سبعون و خمس آیات مکیات از جمله اخباري که عموما دلالت میکند بر فضل حوامیم روایت انس بن مالک است از حضرت رسالت (صلی الله علیه و آله) که حمیم زیور قرآن است؛ انجام: برابر
از سوره مومن تا آخر تفسیر؛ خط: نسخ و ثلث، کا: علی بن محمد، تا: پنجشنبه 25 جمادي الاول 1063ق، جلد: تیماج سرخ، 264گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 1748]
آغاز: برابر
انجام: مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المأب.
ج 1، از اول کتاب تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 5 ربیع الاول 1063ق؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن قهوه اي، 465گ، 21 سطر، اندازه: 17×30سم [ف: 11 - 625]
آغاز: بسمله کهیعص عبداﷲ بن عباس فرموده که کهیعص نامیست از نام هاي الهی و مؤید این است که امیرالمؤمنین در بعضی ادعیه فرموده اند یا کهعیص؛ انجام: برابر از اول سوره مریم تا آخر قرآن کریم (نیمه دوم تفسیر)؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: نورالدین محمد موسوي حسنی نهاوندي، تا: دوشنبه 13 ربیع الاول 1065ق، جا: اصفهان؛ مجدول، مصحح؛ اهدایی: محمود شفیعی اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 507گ، 26 سطر، اندازه: 25×39سم [ف: 3 - 1748]
خط: نسخ، کا: طالب بن ملا محمد قلی رزمی، تا: 1065ق؛ آیات قرآنی با قلم درشتر؛ اندازه: 22×37سم [ف: 3 - 35]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس ... بعد احد الف حامدا ...
جلد 2، از ابتداي سوره مریم تا پایان قرآن میباشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: غلامعلی بن نورالدین، تا: 1 رمضان 1066ق؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج فرنگی، 550گ، 26 سطر، اندازه: 17×58/3 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 180]
آغاز: برابر؛ انجام: و الذین هم. و با آنانکه ایشان، محسنون. نیکوکارانند یعنی موحدان و مخلصان چه مدار ایمان و اسلام بر این دو صفت است ... که بعد از خواندن به دعا یادآوري نمایند سنه 1147.
جلد 1، از آغاز قرآن تا آخر سوره نحل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد محسن بن محمد کریم، تا: رمضان 1067ق؛ محشی؛ واقف: میرزا حسن خان مستوفی، شوال 1340؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 373گ، 23 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 1 - 499]
نیمه دوم؛ خط: نسخ، کا: طیفور بن امیر محمد اسفرنجانی، تا: 1 ذیقعده 1067ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 433گ، 26 سطر (15×26)، اندازه: 24×38سم [ف: 16 - 237]
سوره مریم تا آخر صافات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1067ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 228ص، 29 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 1 - 126]
سوره دخان تا سوره ناس؛ خط: نستعلیق خوب، کا: محمد حسین بن سعداﷲ سرخهاي، تا: 25 شعبان 1068ق؛ 207گ، 27 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 2 - 73]
آغاز: تلک آیات الکتاب الحکیم حروف مقطعه مبادي سور مفاتیح کنوز؛ انجام: ناظر الحق و الیقین لازال اسمه الشریف سامیا رباعی انشا فرموده نظم داد ... از فضل اله چون به اتمام رسید - ... از لطف الهیست عیان.
از سوره لقمان تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 15 شعبان 1069ق؛ اهدایی: شیخ محمد حسین مجتهدي بهبهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 264گ، 20 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 38-508]
نیمه دوم؛ خط: نستعلیق، کا: علی قیري، تا: 1072ق؛ مصحح؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 897]
خط: نسخ، کا: حسن بن میرزا بیک قمی، تا: پنج شنبه 3 محرم 1073ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 531گ، 24 سطر (11×18)، اندازه: 18×25سم [ف: 17 - 41]
کا: ملاحسین خلیل، تا: 1073ق؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: سور الانبیا علیهم السلام مائة و اثنی عشر آیة و رکوعها سبعة و اختلافها اثنی عشر؛ انجام: شکر و سپاس مرخداي راست که بر وفق فضیلت از براي ما مقامی و مرتبه اي تعیین فرمود، تم المجلد الثالث.
از سوره انبیاء تا آخر سوره زمر؛ خط: نسخ معرب، کا: جلال الدین محمد بن محمد باقر حسینی مهشدي، تا: 2 جمادي الثانی 1074ق؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 321گ، 19 سطر، اندازه: 18/5×25سم [ف: 1 - 250]
نسخه اصل: بادلیان 183 الیوت 390 اته. از مومنون تا و الصافات؛ کا: نظر علی بن مولانا گل علی، تا: پنجشنبه 24 ربیع الثانی 1075ق؛ 327گ [فیلم ها ف: 1 - 80]
از آغاز سوره حمد تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: هاشم بن محمد حسین، تا: 20 محرم 1075ق؛ 342ص، اندازه: 25×37سم [ف: - 8]
از سوره یونس تا سوره قصص؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن علیخان، تا: سهشنبه 3 رجب 1075ق، جا: اصفهان؛ مجدول، وقفنامه کتاب به تاریخ شب شنبه ششم رجب 1299 با مهر «یا غفار» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 406گ، 25 سطر، اندازه: 19×34سم [ف: 24 - 201]
آغاز: سور الانفال ابی بن کعب از پیغمبر (صلی الله علیه و آله) نقل کرده که هر که سورة الانفال و براء را تلاوت کند من شفیع او باشم؛ انجام: مروي است که هیچکس نباشد که او نزد خوابیدن آخر سورة الکهف بخواند مگر بیدار شود در آن ساعتی که خواسته ... اللهم اغفرلی و لجمیع المؤمنین و المؤمنات.
از ابتداي سوره انفال تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن عبدالهادي، تا: محرم 1076ق؛ واقف: ملا محسن بادکوبهاي، 1179؛ کاغذ: استانبولی ، جلد: تیماج مشکی، 182گ، 20 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 501]
آغاز: امتنا اثنتین بمیرانیدي ما را دو نوبت نوبت اولی نزد انقضاي آجال و نوبت ثانی در قبر بعد از زنده کردن براي سؤال؛ انجام: که این دو حرف در لغة فارسی هم بمعنی حسب است ... حسبنا اﷲ نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر تمت.
از حم سجده تا آخر؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: نوراﷲ حسینی نهاوندي، تا: پنج شنبه غره ربیع الاول 1076ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 302گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3-1748]
از سوره ص تا آخر قرآن کریم؛ خط: نستعلیق خوش، کا: نظر علی بن کلب علی، تا: پنجشنبه 18 ذیقعده 1076ق؛ 21 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: - 27]
جلد اول و تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواسط ربیع الاول 1077ق؛ تملک: عباسقلی خان مشیر افخم سپهر کاشانی با مهر «مشیر افخم عباسقلی» (بیضی) و «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عباسقلی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 279گ، 27سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 35 - 45]
از سوره ص تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 5 محرم 1077ق؛530ص،19 سطر (12×16)، اندازه: 19×25سم [ف: 1-94]
آغاز: برابر انجام: وانه و بدرستی که او لغفور رحیم آمرزنده مهربان است بر شاکران و صابران
جلد اول و تا آخر سوره انعام؛ خط: آیات نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1078ق؛ تملک: سید محمد صالح ملقب به میرزا بابا الموسوي بن محمد شفیع بن محمد صالح بن عبدالرحیم بن ابراهیم در 1267 با مهر «میرزا بابا الموسوي» (بیضی) و «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد صالح الموسوي» (مربع)؛ مهر: «عبده محمد علی حسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 273گ، 17سطر، اندازه: 18/5×25/5سم [مؤید: 3 - 96]
آغاز: و چون اجساد ایشان تمام خلقت شود حق تعالی روح را در ایشان دمد ... و البلد الطیب و زمین پاك و پاکیزه که شایسته باشد و صالح و زاغة یخرج نباته باذن ربه؛ انجام: او را از جمیع محنتها نگاه دارد و طاعت او را به درجه قبول رساند واﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب تمت المجلد الاول من المجلدتین ... غفر ذنوبها و ستر عیوبهما و اوتی کتابهما بیمینهما فی ثامن عشرین شهر ربیع الآخر سن سبعین وتسعمئة
از اعراف تا پایان کهف؛ خط: نسخ، کا: حیدر علی بن محمد خوانساري، تا: پنج شنبه 14 صفر 1078ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 276گ، 21 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 3-1752]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر
جلد دوم تا آخر تفسیر؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: طاهر بن عبدالباقی، تا: 12 رمضان 1078ق، جلد: تیماج مشکی، 414گ، 19 سطر، اندازه: 20×32سم [ف مخ]
نیمه دوم از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، آیات معرب، کا: حاجی محمد بن عین اﷲ زمزمی برورودي، تا: 1078ق؛ جلد: تیماج مشکی، 609 گ، 27سطر، اندازه: 24×37/3 سم [ف: 43-180]
آغاز: خوشنود شوید «عنهم» از ایشان و از تعرض شما ایمن شوند؛ انجام: خدا میداند «ما تعملون» آنچه میکنید از نماز و ذکر غیر آن
از نصف سوره توبه تا قسمتی از سوره عنکبوت؛ خط: نسخ، کا: عبدالقادر ابن بابوروکه بار فروشی، تا: 8 ربیع الثانی 1078ق؛ مهر: »محمد رفیع حسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 343گ، 37 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: - 13]
آغاز: برابر؛ انجام: که او نزد خوابیدن سورة الکهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد و اﷲ اعلم بالصواب.
ج1؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد امین موسوي، تا: آخر صفر 1078ق؛ واقف: حسین خیام هاشمی، 1377؛ کاغذ: نخودي ، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 443گ، 25 سطر، اندازه: 53/3 ×37سم [ف: 5 - 527]
آغاز: بواسطه کثرت قصص و اخبار بعضی از مطالعه آن کلال مییافتند ...
از ابتداي قرآن تا پایان سوره وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا؛ خط: نسخ، آیات معرب، کا: شهباز بن بیرام علی، تا: 1079ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماجقهوه اي، 296گ،27 سطر، اندازه: 24/4×36/4سم [ف: 43 - 180]
نیمه یکم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن سعداﷲ، تا: 22 رمضان 1079ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 74]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2، از ابتداي مقدمه تا پایان سوره ناس؛ خط: نسخ خفی خوش، کا: محمد ابراهیم تفرشی، تا: اواخر ربیع الثانی 1080ق، تا سوره زمر بهدرخواست آقا سعید انصاري در دارالسلطنه شاه جهان آباد و مابقی با تشویق میرزا ابوالمکارم در کشمیر نگاشته شده؛ داراي سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول مذهب؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 515گ،41سطر، اندازه: 16/3×27سم [ف: 22 - 250]
آغاز: و یا قوم هذه ناقة اﷲ و گفت اي گروه من این ناقه ایست؛ انجام: بصیرا بیناست و میداند که مستحق هلاکت کیست و لایق خلاص و نجات کدام و هر یک را فراخور او پاداش دهد.
جلد دوم، از سوره هود تا سوره فاطر؛ خط: نسخ، آیات معرب، بیکا، تا: شنبه 20 ذیقعده 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج زرد، 343گ، 26سطر، اندازه: 18/5×30 سم [ف: 44 - 184]
آغاز: «آنکه زن نود و هشت ساله نازاینده از خدا طلب فرزند کند»؛ انجام: برابر
ج2، از اوایل سوره مریم تا پایان سوره ناس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شاکر بن محمد باقر جوشقانی، تا: نیمه شوال 1082ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن خرمایی، 402گ، 26 سطر، اندازه: 54/3×36سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 183]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر
جلد دوم، از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: ولی احمد بن علی، تا: پنجشنبه 17 ذیقعده 1082ق؛ 678ص، 29 سطر (15×26)، اندازه: 25×38سم [ف: - 131]
آغاز: بسمله، تنزیل الکتاب مناﷲ العزیز الحکیم؛ انجام: یعنی اندرره دین رهبر تو قرآن ... سنه 1083ق
خط: نسخ، بیکا، تا: 1083ق [رایانه]
آغاز: بسمله، تنزیل الکتاب من اﷲ العزیز الحکیم ... بدرستی که خداي تعالی حکم کند به حق؛ انجام: برابر
ج 2، از ابتداي سوره زمر تا انتهاي قرآن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 24 ذیحجه 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: عنایت اﷲ رضوي؛ تملک: محمد نصیر بن محمد رضوي در 1228؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 270گ، 27 سطر، اندازه: 18/5×31سم [ف: 22 - 262]
آغاز: ... سور المؤمن خمس و ثمانون آیة مکیة از جمله اخباري که عموما دلالت میکنند بر فضل حوامیم روایت انس به مالک است؛ انجام: برابر
ج2، از سوره مؤمن تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 12 ذیقعده 1084ق؛ واقف: محمد حسینی خراسانی، شهریور 1380؛ کاغذ: نخودي،جلد: تیماجعنابی، 428گ،19سطر، اندازه: 17/5×54/3سم [ف: 22 - 260]
آغاز: برابر؛ انجام: حضرت رسالت این آیه را تعلیم او دادي و اﷲ اعلم ... تمت المجلدة الاول من المجلدتین من تفسیر خلاصة المنهج ... ابن شکر اﷲ فتح اﷲ الشریف ... فی الثالث من شهر ربیع الاخر سنسبعین و تسعمائة.
ج 1، از ابتداي مقدمه تا پایان سوره اسراء؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 10 صفر 1084ق؛ واقف: عبدالرسول استوار، دي 1375؛
کاغذ: نخودي ، جلد: تیماج عنابی، 334گ، 25 سطر، اندازه: 23×55/3 سم [ف: 22 - 247]
آغاز: برابر؛ انجام: شرك اصغر چیست فرمود که ریا و سمعه.
ج1؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1085ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج خرمایی، 565گ، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 11 - 626]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: بجهت عدم نفع ایمان در آن زمان.
ج2، از تفسیر سوره مریم تا آخر سوره مؤمن؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد همدانی، تا: پنجشنبه 3 ذیحجه 1085ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج خرمایی، 473گ، 21 سطر، اندازه: 29×30سم [ف: 11 - 627]
جلد نخستین از آغاز تا پایان انعام؛ خط: نسخ، کا: محمد رضی بن محمد حسین یزدي نطنزي، تا: 8 ربیع الاول 1086ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: قهوه اي، 223گ، 21 سطر (17×26)، اندازه: 24×36سم [ف: - 52]
بیکا، تا: 1086ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 18/3×24/9 سم [رایانه]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: پس ماسوا فانی باشند از روي [..] و حکم و فرمان مخصوص اوست تمت.
از سوره مریم تا آخرسوره العنکبوت؛ خط: نستعلیق، کا: فضلعلی بن محب علی، تا: 25 ذیعقده 1086ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 271گ، 17 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 2 - 327]
آغاز: بسمله. سوره ص مکیه و هی ثمان و ثمانون آیه ابی بن کعب از حضرت رسالت پناه صلعم روایت کند که هر که سوره ص بخواند حق تعالی بوزن جمیع کوهها ... بسمله.ص. از امام جعفر صادق علیه السلام مرویست که صاد اسمی است از اسماي الهی؛ انجام: برابر
از سوره «ص» تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: شیخ حبیب اﷲ، تا: چهارشنبه 14 جمادي الاول 1087ق، مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج زرد، 523گ، 19سطر، اندازه: 17/5×50/3 سم [ف: 44-185]
آغاز: الحمدﷲ کما هو اهله و مستحقه فرشتگان از نوشتن آن عاجز شوند؛ انجام: فهم لا یعلمون. پس ایشان نمیدانند آخر کار خود را و عقوبتی که بر این نافرمانی مترتب است.
برگ اول از جلد اول را ندارد و از تفسیر آیه الحمد ... شروع و تا آخر آیه 93 سوره توبه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن یعقوب حسنی لاریجانی نیاکی، تا: پنجشنبه 4 ربیع الاول 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج مشکی، 323گ، 21 سطر (11×21)، اندازه: 20×30سم [ف: - 318]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 محرم 1088ق؛ مجدول، با سرلوح زرین رنگارنگ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 744گ، 28 سطر (16×56/3 )، اندازه: 25×55/3 سم [ف: 17 - 31]
از اول قرآن تا آخر سوره اعراف؛ خط: نسخ، کا: محمد غفور بن محمد تقی، تا: یک شنبه 4 صفر 1090ق، جا: بافق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ اندازه: 81/5×24سم [نسخه پژوهی: 2 - 158]
نیمه دوم؛ خط: نسخ، کا: حاتم، تا: سهشنبه 9 جمادي الاول 1090ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، 427گ، 27 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 118]
آغاز: ماهی میگرفتند و بر آفتاب میافکندند تا بریان شده میخورند؛ انجام: انجام اوراق نونویس: «حق تعالی او را از جمیع محنتها نگاه دارد و طاعت او را بدرجه قبول رساند» از ابتدا تا اواسط سوره کهف است؛ بیکا، تا: با تاریخ 1090ق؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشتهایی در مسائل مختلف از جمله: تاریخ مکتب فرستادن فرزند مالک نسخه در 1090 و 1100ق؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی خراسانی، جلد: مقوا با روکش میشن سبز، 427گ، 25 سطر، اندازه: 17×29سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 183]
آغاز: بسمله، و به نستعین حمدي چون کلمات ربانی ... اما بعد بر اذهان صافیه و افکار ذاکیه مخفی نیست؛ انجام: که از جهاد تخلف کردند و ببهانه باز پس ایستادند
خط: نستعلیق، کا: وشتاسب ولد تاج الدین آنکی کجوري الاصل، تا: 1091ق؛ داراي یک سرلوح، مجدول، محشی؛ کاغذ: اصفهانی سفید نازك، جلد: تیماج تریاکی، 716ص، 21 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: 10 - 1484]
خط: نستعلیق، کا: نوراﷲ بن نعمت پازواري، تا: 3 جمادي الثانی 1091ق؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده ابوالحسن الحسینی» (بیضی)، «عبد ابوالحسن الحسینی» (بیضی)؛ تملک: کربلائی محمد اسماعیل بن علی 1327ق؛ واقف: میر محمد حسین، با تولیت ملا محمد شفیع با مهر «عبدالراجی محمد شفیع» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی سوخت، 20 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: - 63]
آغاز: برابر جلد اول، تفسیر نصف قرآن، تا پایان سوره اسري؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم پسر محمد حسین، تا: ذیحجه 1093ق؛ اهدایی: حسین
تراب یزدي؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 423گ، 22 سطر (11×21)، اندازه: 17×31سم [ف: 3 - 978]
خط: نسخ، کا: بهادر بن مولانا علی طهرانی برورودي، تا: ربیع الاول 1094ق؛ افتادگی: انجام [چند نسخه- ف: 355]
از تفسیر سوره صافات تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: شیر علی بن عبداﷲ عباس، تا: 24 جمادي الاول 1094ق؛ 270ص، اندازه: 23×63/5 سم [ف: - 7]
آغاز: سور الاحزاب ابی بن کعب از حضرت رسالت صلی اﷲ علیه وآله روایت کرده که هر که سور الاحزاب بخواند و اهل خود و بنده و کنیز را تعلیم نماید حق او را از عذاب قبر ایمن گرداند؛ انجام: برابر احزاب تا پایان؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: رمضان 1095ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج زرشکی مذهب، 399گ، 28 سطر، اندازه: 20×36سم [ف مخ: 2 - 844]
تفسیر سوره محمد تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: امیر بیک بن حاج کاظم اصفهانی، تا: 1095ق [ف: - 29]
آغاز: برابر؛ انجام: از حضرت ابوعبداﷲ علیه السلام روایت است که هیچ کس نباشد که او نزد خوابیدن آخر سوره کهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی خواسته باشد (کذا) و اﷲ اعلم بالصواب.
ج1، از مقدمه تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 15 جمادي الثانی 1096ق؛ واقف: محمد علی منصوري، خرداد 1371؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 324گ، 25 سطر، اندازه: 24×35سم [ف: 22 - 266]
از آیه 46 سوره عنکبوت تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی حسنی، تا: 2 ربیع الثانی 1096ق، جهت درویش علیخان بن درویش حیدر؛ جلد: مقوایی، 336گ، 27 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: - 28]
آغاز: سوره السجده مکی أربع و خمسون آی ابی بن کعب روایت کند آنحضرت رسالت پناه صلی اﷲ علیه و آله هر که سوره حم سجده را قراءت کند هر حرفی از آن ده حسنه در نامه اعمال او ثبت کنند و از حضرت امام جعفر صادق؛ انجام: برابر از سوره سجده تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه رجب 1098ق؛ جلد: تیماج سرخ، 315گ، 25 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 3 - 1748]
آغاز: از ابو عبداﷲ علیه السلام روایت کرده که هر چیزیرا دلی است و دل قرآن یس است؛ انجام: برابر
سوره یس تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن اسماعیل، تا: دوشنبه 11محرم 1099ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح؛ جلد: روغنی، 26 سطر، اندازه: 18×31سم [محدث ارموي مخ: 2-657]
آغاز: المخالفین که محتوي بر پنج مجلد است ومرتقی به صد و هشتاد هزار بیت هر بیتی کامل و تألیفی شامل سمت اختتام پذیرفت
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 6 رمضان 1099ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی،571گ، 21 سطر، اندازه: 19×56/3 سم [ف: - 75]
آغاز: بن اسحاق ابراهیم است زیرا که زکریا خواهر مریم خواسته بود که دختر عمران؛ انجام: برابر
از اواخر آیه 7 سوره مریم وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا تا آخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1099ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: حاج میرزا محمد لنگرودي مورخ 1249ق با مهر «یا محمد صح» (بادامی شکل)؛ مهر: «صلوات بر محمد و آل محمد» (چهارگوشه)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 401گ، 27 سطر (15×58/3)، اندازه: 23×36سم [ف: - 545]
انجام: مگر بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد
از ابتداي مقدمه تا پایان سوره کهف است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: نیمه اول قرن 12؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ یادداشت «به عرض رسید» در ربیع الثانی 1129؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 534گ، 24 سطر، اندازه: 16×26سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 182]
آغاز: ... نبیا در حالتی که پیغمبر بود و یا رفیع القدر و بعد از آ»در بیان حال وي میگوید واذکر، یاد کن اي محمد فی الکتاب اسماعیل در قرآن صفت اسماعیل را؛ انجام: تتولوا و اگر روي برگردانید به آنچه به آن مامور شده اید از ایمان و انفاق و سایر احکام یستبدل قوما بدل کند خداي کرده دیگر را که غیر شما باشند یعنی شما را معدوم کند و جماعتی دیگر را به عوض شما موجود کرده. ناتمام
از آیه 53 سوره مریم تا پایان سوره محمد (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 289گ، 29 سطر(12/5×23)، اندازه: 22×35سم [ف: 37 - 448]
آغاز: اخوتک فیکیدوا لک ... عدو مبین گفت اي پسرك من مخوان خوا خود را؛ انجام: اي ارسلنی الی هارون کما قال اﷲ تعالی فی سور القصص.
ج1، شامل سوره هاي یوسف، بقره، یس، احزاب و غیره است که از هر کدام چند برگ موجود میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 75گ، 12 سطر، اندازه: 20×26/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 184]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج ماشی، 456گ، 25سطر (15×26)، اندازه: 23×35سم [ف: 4 - 339]
آغاز: که بهتر از جمیع دنیا باشد حذیفه یمانی روایت کرده؛ انجام: جه آنکه مدارکار ما بر طاعت الهیت برسد
از سوره «حمد» تا «کهف»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، ماشی، 280گ، 30 سطر (15×28)، اندازه: 24×57/3 سم [ف: 4 - 171]
آغاز: المجلد الثانیه من المجلد تین من تفسیر خلاصه منهج الصادقین فی الزام المخالفین، سوره مریم علیها السلام؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 470گ، 27 سطر (12×17/5)، اندازه: 17×24سم [ف: 5 - 9]
آغاز: اقدام نموده اند و بواسطه آن بفوز و فلاح دارین مشرف گشتهاند؛ انجام: و گفتهاند که نماز بامر خداي تعالی و آمرزش طلب او را معنی گروه گروه و فوج و فوج
تفسیر سوره فاتحه تا تفسیر سوره إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 502گ، 27 سطر (13/5×51/3 )، اندازه: 21×50/3 سم [ف: 1 - 77]
آغاز: (آیه 26- سوره انعام) که رسول او را گفت ... ایمان چرا نمیآوري؛ انجام: (پایان سوره کهف) و گفتند که این آخرین آیات است رسول (صلی الله علیه و آله) گفت هر که این آیه بخواند ...
آیه 26 سوره انعام تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی، 317گ، 22سطر (12×18)، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 989]
سوره مریم تا سوره زخرف؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 380گ، 27 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 1 - 117]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که در اوراد نماز این آیه را بخواند حق تعالی او را از جمیع محنت ها نگاه دارد و طاعت او را به درجه قبول رساند.
ج 1، از ابتداي مقدمه تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ واقف: سید جلال الدین تهرانی، مرداد 1361؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 425گ، 23 سطر، اندازه: 24×56/3 سم [ف: 22 - 267]
آغاز: قرآنی نماید و درین ترجمه که مسمی است به خلاص المنهج بعد از ملاحظه حذف و اضمار ... سمت تحریر خواهد یافت؛ انجام: مراد ازین شرك ریاست چه بعد از آن فرمود که هر که نماز ریا کند شرك باشد و روزه ریا و صدقه.
ج1، از اواسط مقدمه تا اواخر سوره کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: اوایل قرن12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن خرمایی،370گ،27 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 22 - 268]
آغاز: صلوات اﷲ علیهم اجمعین و ذکر مذاهب علما و فقها در مساي کلامی و فرعیه دین مبین و بیان قصص مطوله و حکایات مفصله امم سابقین؛ انجام: علی رجل منکم بر زبان مردي از جنس شما یعنی آدمی که همزبان است با شما و یا از جنس شماست در انوار آورده که قوم نوح تعجب میکردند از ارسال رسل و میگفتند لوشاء اﷲ.
ج1، از اواسط مقدمه تا آیه 63 سوره اعراف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 220گ، 27 سطر، اندازه: 24×39سم [ف: 22 - 269]
آغاز: ... چه اکتفا بحفظ آن کردن بدانچه در ان بود و نفع نگرفتند و عمل بایات آن ننمودن؛ انجام: و یحک یا ابو سفیان وقت آن نیامد که از سر یقین بدانی که هیچ خدائی نیست ... افتاده
از سوره مبارکه جمعه تا پایان قرآن؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 243گ، 15 سطر (9×17)، اندازه: 14×24سم [ف: 28 - 664]
آغاز: و بخواند پروردگار خود را در محراب بیت المقدس بعد از تقرب به قربان نداء خفیا خواندنی پنهان؛ انجام: و در خبر است که هیچ بنده نباشد که در بهشت منزلی.
از اوایل سوره مریم تا اواخر زمر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 298گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×27سم [ف: 22 - 256]
آغاز: سور الفرقان ابی بن کعب از حضرت رسول صلی اﷲ علیه و آله و سلم روایت کرده که آن حضرت فرمود؛ انجام: یا بر شماست سلام هجران و مجانبه نه سلام تحیت.
از ابتداي سوره فرقان تا آیه 88، از زخرف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ واقف: سید عباس میر یونسی، خرداد 1374؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، 222گ، 22 و 23 سطر، اندازه: 16/2×25/3سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 182] و [ف: 22-259]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر
از ابتداي «مریم» تا انتهاي قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 432گ، 28 سطر، اندازه: 24/8×39سم [ف: 22 - 263]
آغاز: ولا تجادلوا و جدال مکنید و منازعت منمائید اهل الکتاب اهل کتاب. (کذا)؛ انجام: و مستحق عبادت ایشان ملک الناس پادشاه آدمیان اله الناس.
ج2، از آیه 46 «عنکبوت» تا اواخر سوره ناس؛ خط: نستعلیق، بیکا،تا: قرن12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ کاغذ: نخودي ، 25 سطر (24×36) [ف: 22 - 265]
آغاز: پس به بخش مرا من لدنک ولیا از نزد خود فرزندي که اولی به ترکه باشد؛ انجام: حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) نماز بر او گذارد و فرمود که جبرئیل (علیه السلام) با هفتار هزار فرشته در عقب.
ج2، از اوایل سوره مریم تا ابتداي «توحید»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ واقف: علی استاد حسنی، تیرماه 1381؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 630گ، 22 سطر، اندازه: 18×32/3 سم [ف: 22 - 264]
آغاز: انی و هن العظم بدرستی که سست شده است استخوان که ستون خانه بدن است؛ انجام: و فرود آوردن هر یک از ما را به منزلی که فراخور اعمال ماست.
ج2، از سوره مریم تا انتهاي زمر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ واقف: آقاي چنارانی، مهر 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 219گ، 29 سطر، اندازه: 53/3 ×56/3 سم [ف: 22 - 249]
آغاز: سور مریم مکی و هی ثمان و تسعون آیات (کذا) بسمله کهیعص عبداﷲ بن عباس فرمود که کهیعص نامی است از نامهاي الهی؛ انجام: بعد حین پس از آن هنگامی که وقت مرگ است یا روز قیامت یا وقت ظهور اسلام که آن روز بدر است.
ج2، از ابتداي «مریم» تا انتهاي سوره مبارکه «ص»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 312گ، 23 سطر، اندازه: 18×28/2 سم [ف: 22 - 247]
آغاز: بسمله، یعنی ابتدا میکنم به نام خدائی سزاوار پرستش؛ انجام: و آن خطبه متضمن بیان حق تعالی بود بر بنی اسرائیل.
ج1، از ابتداي حمد تا اواسط سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 409گ، 21 سطر، اندازه: 23×32سم [ف: 22 - 251]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: روایت است که هر که بعد از قرائت یس این دعا بخواند در امان حق باشد و دعا این است سبحان المنفس ... برحمتک یا ارحم الراحمین.
ج2، از ابتداي مریم تا پایان سوره یس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 214گ، 31 سطر، اندازه: 24×43سم [ف: 22 - 250]
آغاز: بزرگوار بوده فی الحال مسلمان شد و در خبر است که فرعون پیش از آن که دعوي خدائی کند امر کرد تا در کوشک وي این کلمه بزرگوار نوشته بودند؛ انجام: تا حدي که از هیبت اسلام ترك تردد سفر شام کردند و بر نفس و مال خود ایمن نبودند کمال قال.
ج1، از سوره حمد تا اواخر نحل؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: شیخ محمد حسن تهرانی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 381گ، 18 سطر، اندازه: 20/3×51/3 سم [ف: 22 - 257]
آغاز: حق تعالی روشنی آن را فرونشاند و ایشان تاریک و بی نور بمانند حیران و سرگردان شوند در بیابان؛ انجام: و کنا ذری من بعدهم و بودیم ما فرزندان از پس ایشان.
ج1، از آیه هفدهم بقره تا 174، از سوره اعراف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: استاد جعفر زاهدي، 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 276گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×25سم [ف: 22 - 254]
جلد 2، از اول سوره یس تا آخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 455گ، 20 سطر (12×51/3 )، اندازه: 19×29سم [ف: 3 - 963]
آغاز: برابر؛ انجام: او را به بهشت برند و من مأمور شدم بسجده و فرمان نبردم دوزخ بر من واجب گشته الحمدﷲ.
از آغاز تا آخر سوره اعراف؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (13×24)، اندازه: 19×32سم [ف: 3 - 1662]
آغاز: کقوله انکم ما تعبدون من دن اﷲ حطب جهم یعنی شما آنچه شما او را میپرستید جز از خدا، هیزم دوزخند؛ انجام: به جهت آنکه نصوص داله بر تایید دوام اهل نار و انقطاع دوام ارض و سماء وارد است و گویند مراد
از تفسیر آیه 24 سوره بقره تا آیه 105 سوره هود؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 306گ، 22 سطر، اندازه: 18/5×29سم [ف: - 67]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: عزیز اﷲ حسینی؛480گ، 19 سطر، اندازه: 23×55/3 سم [ف: - 102]
آغاز: بسمله یا ایها الناس اي جمیع اتقوا ربکم بترسید از خشم خدا و عذاب پروردگار خود در امتثال اوامر و اجتناب از نواهی او؛ انجام: و او بر همه چیزها تواناست بقدرتی که ان عجز و ضعف منزه و مقدس است جلت عظمته و قدرته تمت السوره سوره نساء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 95گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1750]
آغاز: در آسمان ها از مبدعا علوي و ما فی الارض وآنچه در زمین هاست از موجودات سفلیه ... هل اتاك حدیث موسی آیا آمد است به تو خبر موسی بن عمران استفهام براي تقریر کلام است؛ انجام: ابراهیم ابراهیم خلیل را و اسحاق و پسر او اسحاق نبی و یعقوب اولی الایدي خداوندان دستها بودند و الابصار ...
سوره طه تا سوره ص؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 283گ، اندازه: 18×30سم [ف: 3 - 1753]
آغاز: سایر اعمال تخصیص بذکر آن کرده متقیان را به این دو صفت ستایش می کنند و می گوید که پرهیزکاران آن کسانی اند که گرویده اند بجمیع ما جاءاﷲ النبی؛ انجام: و از ابوعبداﷲ افضل الصلوة واکمل التحیات روایست که هیچ کس نباشد که او نزد خوابیدن آخر سورالکهف بخواند مگر که بیدار شود ... واﷲ اعلم بالصواب والیه مرجع الماب
از آغاز تا پایان کهف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور، 441گ، 23 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1750]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: سلمان فارسی رضی اﷲ عنه گفت از پیغمبر صلی اﷲ علیه و آله و سلم شنیدم که میگفت حق تعالی به بندگان خطاب میکند که آیا هیچ کس نیست مرشما را عرض حوائج کبار نماید ... بجهت این شخص که مکرم و مقرب است
سوره مریم تا احزاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: محمد هادي بن محمد علی صرف، 18 شعبان 1249؛ جلد: تیماج قرمز، 198گ، 28 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 3 - 1750]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 331گ، 26 سطر (9×20)، اندازه: 14×23سم [ف: 4 - 390]
از اول سوره حمد تا آخر سوره آل عمران؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 651ص، 15 سطر (9×14)، اندازه: 14×19سم [ف: 1-93]
از آغاز سوره طه تا اواسط سوره بلد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 392گ، 18سطر، اندازه: 19×23سم [ف: 3-679]
نیمه اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 150]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اندازه: 12×21سم [نسخه پژوهی: 2 - 158]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (یک سطر پیش از یس) و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 327گ، 28 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 117]
آغاز: برابر؛ انجام: ایشان چه طایفه اند ... فرمود هم الضالون.
تنها تفسیر سوره فاتحه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛24گ (97پ-120ر) [ف: 2 - 96]
سوره مؤمنون تا سوره بلد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 249گ، 27 سطر، اندازه: 14×53/3 سم [ف: - 31]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 336گ، 21 سطر (12×21)، اندازه: 18×31سم [ف: 10 - 1606]
آغاز: برابر؛ انجام: مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد، تا: 1102ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماجمشکی، 285گ، 28 سطر (15×27)، اندازه: 24×56/3 سم [ف: 5 - 370]
آغاز: بسمله، لی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه کبریاء حکیمی که الواح ارواح قابله نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر
است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمت هاي بی نظیر جلا داده؛ انجام: برابر
ج 2، با خطبهاي موجز از ابتداي سوره «یس» تا پایان سوره ناس؛ خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 11 جمادي الاول 1103ق؛ واقف: محمد رضا بن محمد، رمضان 1198؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 308گ، 23 سطر، اندازه: 19/9×30/1 سم [ف: 22 - 263]
از آغاز تا پایان مریم؛ خط: نستعلیق، کا: نورالدین ترشیزي کندري بن اختیار الثانی، تا: 14 ربیع الاول 1104ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 249گ، 31 سطر (16×29)، اندازه: 23×57/3 سم [ف: 4 - 390]
آغاز: بر صفت کفر خواهند بود، از این جهت میفرماید: لقد حق القول. به درستی که راست شد گفتار ما به عذاب علی اکثرهم ... از نیمه یاسین تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن شاه ابوالوري زنجانی، تا: 1105ق؛ تملک: محمد طباطبایی در 1228ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج حنایی، 423گ، 17سطر (11×18)، اندازه: 19×27سم [ف: 4 - 389]
آغاز: برابر؛ انجام: نزد خوابیدن آخر سوره الکهف را بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب تم المجلدة الأول
جلد اول و از آغاز تفسیر تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: ملا محمد علی بن محمد یار، تا: 1105ق؛ مهر: «قل هو اﷲ احد اﷲ الصمد» (مربع)؛ تملک: لطیف علی ابهري بن مرحوم حاجی محمد عسکر، حسن حسینی طالقانی؛ جلد: تیماج سرخ، 480گ، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 1 - 116]
آغاز: ... ابی بن کعب از حضرت رسالت صلی اﷲ علیه و آله و سلم روایت کرده که هر که این سوره را قرب الی اﷲ بخواند از همه گناهان آمرزیده شود و ثواب کسی که دوازده ختم کلام اﷲ کرده باشد؛ انجام: برابر
جلد دوم، از سوره یاسین تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن عبداﷲ فرزیانی، تا: 22 رجب 1107ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سیاه، 429گ، 19 سطر، اندازه: 19×29سم [ف مخ: 2 - 844]
از سوره بقره آیه 174 تا سوره توبه آیه 93؛ خط: نسخ، کا: آسیه خانم بنت اسماعیل سیاه مازندرانی،تا: یکشنبه 27 شوال 1108ق؛ جلد: مقوایی، 241گ، 26 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: - 26]
آغاز: سیروا فی الارض راجع به حضرت رسالت است و اثبات توحید و عدم شرك؛ انجام: و همه شما را بر وفق کردار پاداش خواهد داد که بوجه احسن باشد.
ج2، از آیه 25 سوره عنکبوت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع 1109ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 403گ، 22 سطر، اندازه: 19/5×29سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 184]
بیکا، تا: 1109ق [نشریه: 13 - 351]
آغاز: و نشور و چون برخیزد از قبر آن فرشتگان به مرافقه او سخن کنند؛ انجام: برابر ج2، از اوایل سوره یس تا پایان «ناس»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن حاجی قلی اراسخی، تا: 26 صفر 1111ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: کاظم، ابان 1362؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 348گ، 23 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 22 - 261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرسید محمدبن میر معزالدین، تا: پنجشنبه 4 رمضان 1113ق، جا: بندر سورت؛ تملک: محمد باقر بن محمد قاسم ساکن قریه سین در رجب 1167، مسیح بن ملا محمد اردکانی؛ جلد: تیماج سرخ، 471گ، 23 سطر، اندازه: 22×35سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن محمد باقر عطار کاشانی، تا: رجب 1113ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 621گ، 33 سطر، اندازه: 20×29سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 181] و [ف: 22-252]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: 1114 و 1115ق؛ با یک سرلوح کوچک، مجدول؛ کاغذ: دولتآبادي، جلد: تیماج، 760گ، 25 سطر، اندازه: 17×29سم [ف: 3 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: نزد خوابیدن آخر سورة الکهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد و اﷲ اعلم بالصواب.
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد سعید دهوي، تا: جمعه 15 محرم 1115ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مصنوعی مشکی، 440گ، 21 سطر، اندازه: 32/5×53/5 سم [ف: 1 - 251]
از آغاز تا آخر سوره طه؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: سهشنبه 3 جمادي الثانی 1117ق؛ وسیله سلیمان بن صالح بن سلیمان ابن محمد بزرگ عاملی مقابله شده است، داراي یک سرلوح، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مشکی، 576گ، 27 سطر
(15/5×26)، اندازه: 24×36سم [ف: 2 - 430]
آغاز: بسمله، سور المؤمن از جمله اخباري که عموما دلالت میکند بر فضل حوامیم روایت انس بن مالک است؛ انجام: برابر
ج 2، از ابتداي سوره مؤمن تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي بن عباس اصفهانی، تا: 23 ربیع الاول 1118ق؛ واقف: جعفر زاهدي، 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 307گ، 20 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 22 - 255]
آغاز: برابر
از ابتداء کتاب تا آخر تفسیر سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1118ق؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: سمرقندي، جلد: چرمی، 269ص، 31 سطر، اندازه: 25×37سم [ف: 1 - 126]
تفسیر سوره یس تا آخر قرآن؛ کا: رحیم علی بن برك علی، تا: 1119ق [تراثنا: س13ش2و3 - 324]
تا سوره اسراء؛ خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن ملا ذوالفقار، تا: اوایل بهار1119ق،براي حضرت علامی فهامی میرزا...محمد رضی شیخ الاسلام؛ 290گ، 27سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2-51]
از سوره واقعه تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: ملاخواجه محمد بن محمد مقیم نملی، تا: دوشنبه 6 شعبان 1120ق؛ 608ص، 20 سطر (11×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 94]
از سوره مریم تا یس؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن محمد حسین بن حاجی محمد کاظم سرکانی، تا: 1123ق؛ مهر: محمد شفیع بن زین العابدین مورخ 1253؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 382گ، 19 سطر (9/5×18)، اندازه: 16×23سم [ف: 11 - 2145]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1123ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 227گ، 17 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 118]
از سوره انفال تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: اﷲ یار بن علیار بوزجلو، تا: 1123ق؛ مهر: «عبداﷲ» (شلجمی)؛ جلد: روغنی اسلیمی، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: - 119]
خط: نستعلیق، کا: جمشید بن محمد محسن کالچی، تا: 26 ربیع الاول 1124ق؛ تملک: محمد علی لواسانی در 1277، فرهاد میرزا در 1304؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 439گ، 22 سطر (14×26)، اندازه: 22×56/3 سم [ف: 9 - 963]
خلاص النمهج 989
آغاز: ابی بن کعب از پیغمبر صلی اﷲ علیه و آله و سلم روایت کندکه هر که سوره رعد را بخواند حق تعالی ... سور الرعد ثلاث و اربعون آیة. بسمله الم. منم خداي که میدانم؛ انجام: برابر
از سوره رعد تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: دوریش حسن بن ملک حسن بقمچی، تا: سهشنبه 12 ذیحجه 1128ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 279گ، 34 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 3 - 1748]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر سوره کهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد
از اول کتاب تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1129ق؛ مجدول، با لوحه زرنگار، با نوشتهاي به تاریخ 1129؛ مهر: «محمد غازي محمد ... شاه صدرا ابن جان فدا ... » (دایره)، «فخر الاطباء 1278» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 440گ، 24 سطر، اندازه: 16×56/3 سم [مؤید: 3 - 604]
آغاز: نهادندي چون حرب تمام شد ... اهدنا الصراط المستقیم؛ انجام: از حضرت ابوعبداﷲ علیه السلام روایت است که هیچکس نباشد که او نزد خوابیدن آخر سوره کهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی خواسته باشد (کذا) و اﷲ اعلم بالصواب.
جلد 1، از اواسط «حمد» تا پایان «کهف»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نسیم بن محمد رضا حسنی، تا: 16 جمادي الثانی 1130ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: محمد تقی اسماعیلی، دي 1370؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 397گ، 24 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 22 - 267]
از سوره یونس تا آخر سوره عنکبوت؛ خط: نسخ، آیات معرب، کا: شمس الدین محمد بن نور الدین محمد اسیري، تا: پنجشنبه آخر جمادي الاول 1133ق؛ با سر لوح، با کتیبه مذهب و مرصع؛ جلد: تیماج قهوه اي، 625ص، 27 سطر (12×23)، اندازه: 20×23سم [ف: 2 - 70]
آغاز: بسمله؛ نزد علماي تفسیر این حروف مرکبه یا اسم سوره است و یا اسم ... هر حرفی از آن ... باسمی از اسماي الهی
از اول سوره اعراف تا آخر کهف؛ خط: نستعلیق، کا: محمد خلیل بیگ، متوطن دار الخلاف شاه جهان آباد، تا: 20 ربیع الثانی1134ق، جا: یلورصوته دارالظفر بیجاپور؛ افتادگی: وسط؛ 275گ، 23 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 3 - 1752]
آغاز: برابر؛ انجام: در نزد خوابیدن اخر سوره الکهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خود خواسته باشد و هر که در اوراد نماز این آیه را بخواند حق تعالی او را از جمیع محنت ها نگاه دارد و طاعت او را به درجه قبول سازد.
جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید ولی، تا: 29 جمادي الاول 1139ق؛ داراي لوح مزدوج مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 619گ، 21 سطر، اندازه: 17×28سم [ف مخ: 2 - 843]
آغاز: سور النمل - ابن ابی کعب از سید عالم صلی اﷲ علیه و آله و سلم روایت کرده که هر که سوره طس بخواند؛ انجام: برابر
دوم از اول سوره «النمل» تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق ابن ملا اسکندر اصفهانی، تا: 1148ق، جا: کرمان؛ کاغذ: نخودي کلفت، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 338گ، 36 سطر (15×30)، اندازه: 21×36 سم [ف: 1 - 55]
آغاز: سورة یونس ابی بن کعب از پیغمبر (صلی الله علیه و آله) روایت کرده که هر که این سوره را قرائت کند بعدد هر که تصدیق به یونس (علیه السلام) کرده و تکذیب او نمود ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم الر بمعنی انا اﷲ الرحمن است؛ انجام: والیه ترجعون وبه سوي او یعنی به محشر بازگردیده خواهید شد براي مکافات حسنات وسیئات و محققان گفته اند که چون موجود حقیقی نیست مگر حق تعالی پس ما سوي او فانی باشند از روي حقیقت وحکم و فرمان مخصوص به او خواهد بود.
از سوره یونس تا آخر سوره قصص؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمدبن مسعود همدانی، تا: سلخ رجب 1152ق؛ با سرلوح مزدوج، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 407گ، 21 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 3 - 1749]
از اول سوره روم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن عمادالدین محمد تبریزي اصفهانی، تا: رمضان 1194ق؛ 391گ، اندازه: 20×30سم [نسخه پژوهی: 2 - 158]
از اول یونس تا آخر عنکبوت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن عمادالدین محمد تبریزي اصفهانی، تا: سهشنبه 17 ربیع الاول 1195ق؛ افتادگی: آغاز؛ 320گ، اندازه: 18/5×59/3 سم [نسخه پژوهی: 2 - 157]
آغاز: تحیت و کرامت و حکم این آیت به آیة السیف منسوخ است؛ انجام: برابر
جلد 2، از آخرین آیه سوره زخرف تا پایان سوره ناس؛ خط: نسخ، کا: حسن فراه زانی، تا: 1195ق؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودي فرنگی،جلد: مقوا، 211گ، 21 سطر، اندازه: 2/ 16×3/ 25سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 183] و [ف: 22-259]
از اول قرآن تا آخر توبه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن عمادالدین محمد تبریزي اصفهانی، تا: 1197ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 314گ، اندازه: 19×30سم [نسخه پژوهی: 2 - 158]
آغاز: خدا او را مثل ایشان رسوا مینمود و بی اسم و نشان بود و چنانچه یهودان از آنها قبول ننمودند از او نیز قبول نمینمودند؛ انجام: افتاده: و متوجه خانه گردید و در بین راه عیسی با مادر خود سخن میگفت که اي مادر اندوه و ترس به خود راه مده ...
از آیه 48 سوره بقره تا آیه 26 سوره مریم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 33گ، 29 سطر، اندازه: 18/5×58/3 سم [ف: 1 - 230]
از سوره یس تا سوره ناس؛ بیکا، تا: قرن 13؛ 348گ، 23 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: - 86]
آغاز: کردن با آن سبب رستگاري دنیا و عقبی است پس دانستن این علم شریف ضروري باشد چون به تایید ربانی و توفیق سبحانی تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین؛ انجام: والذین آووا آنان که به جد از تصدیق و تسلیم جاي دادند اهل هجرت را و نصروا و یاري کردند پیغمبر را ... هم المؤمنون ایشانند گرویدگان حقا براستی و درستی لهم مغفر و ایشان راست
از آغاز تا آیه 74 سوره انفال؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 337گ، 21 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1752]
آغاز: بسمله منتخب از منهج الصادقین آنچه در تفسیر خلاصه نیست و پیش از شروع در مقصود مقدمهاي در سلک تقریر میآید که مبتنی باشد بر آنچه معرفت آن لازم است؛ انجام: تا آن دیو را مقهور و مغلوب میسازد و ذلک قول اﷲ تعالی. وایدهم بروح منه الخ شعر شکر که این نامه ... پیشتر از عمر به پایان رسید.
خط: تحریري، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 305گ، 29-33 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1749]
آغاز: بسمله سور الکهف مائة و عشر آیات و هی مکی از ابی کعب روایت است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) فرمود که هر که روز جمعه این سوره را بخواند تا هفت روز از فتنه دجال ایمن گردد؛ انجام: از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت کرده که هر که میخواهد که بر او به پیمایند مزد ثواب او را به پیمانه تمامتر و کاملتر باید که آخر کلام او از مجلس این آیه باشد.
از سوره کهف تا پایان صافات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: احمد بن محمد کریم دهدشتی در1295؛ جلد: مقوا، 387گ، 21 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 3 - 1749]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: و جبرئیل معوذتین بر او خداوند و آن سحر باطل شد ... از بندگان خلاص شود ... سحر در آن حضرت اصلا اثر نکرد و جبرئیل او را بر این فعل قبیح اخبار
فرمود به جهة آن که -تا معجزه
از ابتداء سوره مریم تا آخر تفسیر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 432گ، 21 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 3 - 1750]
216.. قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 23/44-4524
آغاز: توحید کشیده ومی گوید که اولم یروا آیا نمیبینید و نمیدانید انا خلقنا آنرا که افریده ایم لهم براي منافع ایشان مما عملت ایدینا از آنچه کرد دست هاي قدرت ما بی واسطه شریکی و یاري غیري؛ انجام: برابر
از سوره صافات تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 423گ، 20 سطر، اندازه: 19×24سم [ف: 3 - 1752]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: انه به درستی که خداي هوالغفور اوست آمرزنده گناهان الرحیم ... نظر درجراید اعمال خود کرد خطی که رقم رجائی داشته باشد ندید و به جویبار عمل خود نگریست شاخی که.
از سوره مریم تا زمر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: کربلایی محمد هادي، 1296؛ جلد: تیماج مشکی، 366گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1749]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: از امام جعفر صادق (علیه السلام) مروي است که به خدا سوگند که بدل کرد به ایشان بهتري از ایشان که موالی و شیعیان اهل البیت اند علیه الصلاة و السلام (کذا) الی ساعة القیامة.
ج 2، از ابتداي «مریم» تا سوره محمد (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 218گ، 29 سطر، اندازه: 59/3×41سم [ف: 22 - 262]
آغاز: فرزندي بهتر از و زکوة از روي طهارت و پاکیزگی؛ انجام: و بنی کعب رهط عمرو بن سالم بودند و بدیل به ورقا با جمعی از خزاعه بعد از فرستادن عمرو به خدمت حضرت.
از سوره کهف تا اواخر «فتح»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ واقف: محمد علی منصوري، خرداد 1351؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 503گ، 25 سطر (52/3×14)، اندازه: 21×31سم [ف: 22 - 266]
آغاز: الشریف الکاشی عفی اﷲ عنهما و اوتی کتابهما بیمینه رسید که چون تفسیر مذکور؛ انجام: ان الذین، بدرستی که آنان که لا یؤمنون بآیات اﷲ نمیکردند به آیتهاي کتاب خداي.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 485گ، 18 سطر (13×18)، اندازه: 18×54/3 سم [ف: - 102]
آغاز: سور الجاثیه ابی ابن کعب و ابن سعید روایت کنند از حضرت رسالت؛ انجام: برابر
از سوره جاثیه تا آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 522گ، 17سطر (12×53/3 )، اندازه: 19×55/3 سم [ف: 4 - 89]
آغاز: که واقع است به تومن ربک از آفریدگار تو که آن بعثت اوست تو را به رسالت؛ انجام: گفتند آیا هست آنچه محمد (صلی الله علیه و آله) میگوید کی متحقق شود و در چه زمان به وقوع آید.
جلد2، از آیه 48 «قصص» تا 175 از سوره صافات؛ خط: نستعلیق، بیکا،تا: قرن13؛افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 111گ، 19 سطر، اندازه: 18/5 ×24سم [ف: 22-256]
آغاز: خوانند زیرا که جمیع حاجات دنیوي و اخروي از براي صاحب خود روا میکند؛ انجام: خدایی که معبود مردمان است من شر الوسواس از.
از اواخر سوره فاطر تا اواسط سوره ناس؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 351گ، 22 سطر، اندازه: 18/5×58/3 سم [ف: 22 - 253]
آغاز: چهار هزار کس ایمان آوردند و ان ربک و بدرستی که پروردگار تو؛ انجام: و هر یکی را فرا خور او پاداش دهد.
مشتمل است بر سورههاي انعام، اعراف، انفال توبه، حج، مؤمنون، نور، فرقان و شعرا (و چند برگ از حج نیز در آخر)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 234گ، 19 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 22 - 251]
آغاز: برابر؛ انجام: یعنی مقرر سازیم براي تو خرجی و بیرون آوریم از میان مالهاي خود مزدي.
ج1، از ابتداي مقدمه تا آیه 94 سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: جعفر زاهدي، 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 400گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×28سم [ف: 22 - 252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا عبدالحکیم، تا: با تاریخ 1202ق؛ مجدول مشکی و لاجوردي و زرین، مصحح، در شانزدهم رجب 1202 مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 631گ، 31 سطر، اندازه: 19×37سم [ف: 3 - 1747]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر که در اوراد نماز این آیه را بخواند حق
تعالی او را از جمیع محنت ها نگاه دارد و طاعت او را به درجه قبول راسند و اﷲ اعلم.
از ابتداي مقدمه تا انتهاي سوره کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 22 شعبان 1203ق؛ تملک: علی بن عباس؛ مهر: «انا مدین العلم و علی بابها» (بیضی) در 1246؛ واقف: علی اکبر عطاران فاروجی، اردیبهشت 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 283گ، 25 سطر، اندازه: 25×44/5 سم [ف: 22 - 254]
نیمه اول کتاب؛ خط: نستعلیق و آیات شریفه نسخ، کا: موسی رضا بن عبد اﷲ کمره اي، تا: پنجشنبه 14 جمادي الاول 1205ق؛ مجدول، داراي سر لوح؛ تملک: عسکري بن عبد اﷲ به تاریخ 12؟؛ جلد: تیماج قهوه اي، 494گ، 20 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 4 - 281]
از سوره دخان تا پایان قرآن؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 26 رجب 1208ق؛ افتادگی: آغاز؛ شش نفر در نوشتن این نسخه شرکت کرده اند به نامهاي میرزا مهدي و میرزا هدایت و میرزا احمد و احمدي و حاج علی و سید مهدي حسنی فرزند محمد باقر حسینی مکتب دار شاهراغ؛ جلد: مقوایی، 222گ، 25 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 4 - 410]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: در محکمه عدل قیامت به مکافات کردار خود خواهد رسید منکر بعذاب و مقر به ثواب و مطیع به حسن ماب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1214ق؛ اهدایی: ابرهیم کرد فرامرزي؛ کاغذ: حنایی اصفهانی، جلد: مقوایی آبی، 457گ، 17 سطر (9×17)، اندازه: 17×24سم [ف: 2 - 514]
از سوره انعام تا سوره بنی اسرائیل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد مصطفی نجفی، تا: یکشنبه 16 شوال 1219ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ 262گ، 20 سطر، اندازه: 51/3 ×30سم [ف: - 106]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن شاطر ابوطالب، تا: 1226ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 65ص (1-65)، 20سطر (10×15/5)، اندازه: 16×51/3 سم [ف: 5 - 1729]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 18 ذیقعده 1228ق [نشریه: 5 - 370]
خط: نسخ، کا: عل بن ملا عبداﷲ طبسی گیلکی، تا: 6 جمادي الاول 1235ق، به دستور امیر علی نقی خانا پسر امیر محمد حسن خانا؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن مشکی، 382گ، 27 سطر، اندازه: 2/ 21×59/3 سم [ف: 2 - 231]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغ من تسوید هذا المجلد یوم الجمعه بیستم شهر ذي الحجة الحرام سنه 1235 هجري نبوي مقدسه علیه الصلوة و السلام کتبه حقیر الفقیر عاصی میرنواب ابن شاه میر غفراﷲ تعالی. هر که خواند دعا طمع دارم ** زانکه من بنده گنه کارم
از سوره فاتحة الکتاب الی سور الناس؛ خط: نسخ شکسته، کا: میر نواب ابن شاه میر، تا: جمعه 20 ذیحجه 1235ق؛ مجدول، با کمند زرین، با یک سرلوح مذهب مرصع؛ نوشته شده: «ابتیاعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزاي مویدالدوله بتاریخ شهر محرم الحرام توشقان ئیل 1297 داخل کتابخانه مبارکه موزه شد»؛ مهر: مشیرالسلطنه، علی اکبر بن حسین الحسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم ساغري مشکی، 560ص، 23 سطر، اندازه: 24×58/3 سم [ف: 1 - 179]
نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: نصیرالدین بن نور محمد پاشا، تا: سهشنبه 5 محرم 1235ق؛ تاریخ وقف: 1244؛ جلد: تیماج مشکی، 459گ، 23 سطر، اندازه: 19×34سم [ف: 20 - 120]
خط: نستعلیق، کا: آقا بزرگ محمد معین پسر مولانا عبدالرزاق (ذاکر ابوعبداﷲ الحسین)، تا: 13 ربیع الاول 1238ق؛ جلد: تیماج حنایی، 30ص، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 412]
آغاز: منزل نداشته باشد خواه مؤمن و خواه کافر؛ انجام: برابر
از اواخر «زمر» تا پایان سوره ناس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم درجزینی، تا: 10 ربیع الاول 1242ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 284گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 19/5×27سم [ف: 22 - 260]
نیمه اول کتاب و تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج قرمز، 461گ، 25 سطر، اندازه: 23×33سم [ف: 24 - 200]
آغاز: زکریا ما تو را مژده میدهیم به کودکی نرینه به فرزندي به فرزندي شایسته نام وي یحیی که پیش از این هم وي را نام نبوده است
از آیه شریفه قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً تا آیه الاسنة الْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تحویلاً؛ خط: نسخ، بیکا، بی تا؛ محشی؛ تاریخ وقف: 1245؛ جلد: تیماج، مشکی، مجدول، 224گ، 18سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 35 - 56]
کا: ابن علی، تا: 1247ق؛ خریداري از محمد حسین علوي [رایانه]
نیمه اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تاریخ وقف: 1249 [چند نسخه-ف: - 355]
از سوره فاتحه تا کهف؛ بیکا، تا: با تاریخ 1250ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تاریخ وقف: 5 رمضان 1250 [ف: - 10]
آغاز: ابی بن کعب از حضرت رسالت صلی اﷲ علیه و آله و سلم روایت کرده که هر که این سوره را قرب الی اﷲ قرائت کند؛ انجام: بدل کرده به ایشان بهتري از ایشان که موالی و شیعیان اهل البیت علیهم السلام اند.
از سوره یس تا پایان سوره محمد؛ خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن ملا حسین ایزئی سبزواري، تا: پنجشنبه 20 رجب 1251ق؛ 84گ (56پ-139ر)، 24 سطر، اندازه: 20/5×31سم [محدث ارموي مخ: 2 - 657]
آغاز: برابر؛ انجام: که او نزد خوابیدن آخر سورة الکهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعت که خواسته باشد.
از آغاز کتاب تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: حسن بن ملا محمد بربشتی کرونی، تا: سلخ جمادي الاول 1251ق، حسب الخواهش حاجی الحرمین حاج محمد علی؛ مصحح، یادداشتی از «محمد حسن بن میرزا اسماعیل مستوفی دیوان اعلا» به سال 1247؛ تملک: حاجی الحرمین «محمد حسین بن حاج سلیمان»؛ جلد: تیماج مشکی، 222گ، 33 سطر، اندازه: 51/3 ×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 657]
آغاز: زیرا که زکریا خواهر مریم خواسته بود که دختر عمران بود؛ انجام: و هر که یک قدح از آن باز خورد هرگز تشنه نشود و حاجت نیفتد.
از آیه 6 سوره مریم تا آیه 7 سوره مطففین؛ خط: نستعلیق بد و نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف، بی بی جان زوجه آقا ابراهیم شهري، 1251ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با کاغذ ابري، 335گ، 25 سطر (16/5×19/5)، اندازه: 52/3 ×57/3 سم [ف: 1 - 178]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد علی منزوي فرزند فتحعلی فرزند حاجی لطفعلی اردبیلی، تا: 23 ربیع الاول 1256ق؛ مجدول، داراي سرلوح دقیق؛ جلد: تیماج مشکی، 383گ، 26 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 5 - 139]
آغاز: او چنانچه آنها مرا دعا کردن (کذا) او دعا کرد و لیکن نخندید و شادي و سروري که از دیگران دیدم ازو ندیدم؛ انجام: برابر
از اوایل سوره اسراء (بنی اسرائیل) تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: علی محمد بن محمد علی قرا تاقار آقا حسنی، تا: سهشنبه 17 رجب 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: سلطان ابراهیم قوچان کهنه؛ واقف: احمد بن صالح؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 525گ، 27 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: 22 - 268]
آغاز: ابی بن کعب از سید عالم صلی اﷲ علیه و آله ... (الر) بمعنی أنا اﷲ الرحمن است؛ انجام: و ان اﷲ و بدرستیکه خداي (لمع المحسنین) با نیکوکاران است یعنی با مجاهدان به نصرت و اعانت در دنیا و یا ثواب و مغفرت در آخرت.
تفسیر سوره یونس تا پایان سوره عنکبوت؛ خط: نسخ، آیات معرب، کا: قربانعلی فرزند ملاعبداﷲ، جندقی، تا: یکشنبه 18 ذیحجه 1265ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: «احمد ...» با مهر بیضوي در محرم 1268؛ واقف: میرزا حیدرعلی بن حاج میرزا محمد حسین خوزانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 314گ، 25 سطر(14×23)، اندازه: 20×31سم [ف: 30 - 214]
از آغاز سوره حمد تا پایان آیه 64 از سوره مائده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: رمضان 1265ق؛ افتادگی: آغاز (آغاز خطبه کتاب)؛ 253گ، 19 سطر، اندازه: 20×26سم [ف: 2 - 397]
آغاز: سور الروم، أبی بن کعب از حضرت رسول صلی اﷲ علیه و آله ... (الم) أبوالجوار از ابن عباس روایت کرده که حروف مقطعه ثناهاي ربانی اند؛ انجام: برابر
تفسیر سوره رم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، آیات معرب، کا: قربانعلی فرزند ملاعبداﷲ، جندقی، تا: یکشنبه 5 شعبان 1266ق؛ واقف: حیدر علی بن محمد حسین حوزانی، 1319؛ کاغذ: فرنگی شده، جلد: تیماج قهوه اي، 289گ، 25 سطر (13/5×23)، اندازه: 50/3 ×3/5 0سم [ف: 30 - 215]
از سوره روم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: علی جان بن مهدي بارفروشی قصاب کلائی ملقب به ضرابی بار فروشی، تا: یکشنبه 29 رجب 1268ق؛ مهر: «یاعلی الاعلی ادرکنی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 313گ، 28 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: - 14]
سوره یونس تا سوره عنکبوت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 12 رجب 1270ق؛ 268گ، 25سطر، اندازه: 51/3 ×51/3 سم [ف: 2 - 25]
آغاز: عبداﷲ بن عباس فرمود کهیعص نامی است از نام هاي الهی. موید این است که امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام در بعضی ادعیه فرموده که یا کهیعص یا حم عسق اغفرلی؛ انجام: برابر
از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ یادداشت
ورود به کتابخانه شاهزاده خانلر میرزاي احتشام الدوله در سال 1270؛ جلد: تیماج مشکی، 391گ، 23 سطر، اندازه: 19×28سم [ف مخ: 2 - 844]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور آبی، 225گ، 20 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: - 80]
آغاز: سور البقره، ابی بن کعب روایت کند از حضرت رسالت (صلی الله علیه و آله) که هر که سور البقر را قرائت کند مستغرق صلوات الهی و رحمت نامتناهی شود ...
افتادگی دارد و از ابتداي سوره بقره تا بخشی از سوره انفال؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 255گ، 27سطر، اندازه: 22×36سم [ف: - 80]
بیکا، بیتا؛ واقف: علامه کرمانشاهی، 30 /6/ 39 [ف: 4 - 390]
از سوره یس تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ این نسخه خیلی کهنه است، با خلاصه المنهج مقابله و مطابقه شده این تفسیر است جز اینکه روایات راجعه به هر سوره را که در خلاص المنهج قبل از شروع به تفسیر آن سوره نوشته در این نسخه پس از ختم تفسیر هر سوره نوشته است و در بعضی عبارات مختصر اختلافی نیز مشاهده میشود؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 182ص، 25 سطر، اندازه: 23×37سم [ف: 1 - 126]
آیه ي (80) از سوره هود و سطر آخرین صفحه موجود تفسیر آیه (20) از سوره عنکبوت است؛ خط: نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در کتابخانه به نام «قدري از تفسیر گازري» ثبت و پشت خود کتاب نیز به همین نام وقف شده و مسلما_ اشتباه است با خلاص المنهج مطابقه گردید قسمتی از این کتاب میباشد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 137ص، 22 سطر، اندازه: 20×53/3 سم [ف: 1 - 127]
آغاز: ... والذین هم و آنان که ایشان لاماناتهم مر امانتهاي خود را یعنی آنچه ایشان را بر آن آماده ساخته باشند؛ انجام: برابر
از سوره مؤمنون تا آخر قران؛ خط: نسخ جلی، کا: ملک محمود، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 453گ، 26 سطر، اندازه: 22×34سم [ف مخ: 2 - 844]
آغاز: ... کافر است اما اگر معتقدي چنین باشد که باران از خلق اﷲ است و کواکب وسایط و اماراتند که حق تعالی براي نزول آن قصد فرموده کافر نمیشود ولوشئنا لبعثنا و اگر میخواستیم هر آینه میانگیختیم؛ انجام: برابر
سوره فرقان تا پایان؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «محمد الحسینی 1249» (هشت گوش)؛ جلد: گالینگور سبز، 473گ، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 2 - 845]
آغاز: بسمله این سوره را نامهاي متعدد است یکی براءت که به معنی بیزاري است از کفر و نفاق دویم توبه زیرا متضمن تکرار توبه مؤمنان است؛ انجام: و از حسن بصري منقول است که هر چند بیماري ایوب اشتداد مییافت و متزاید میشد ایوب در صبر و شکر میافزود ... این گوسفند را از من بستاند و به نام من قربان کند خدا از توبه تا آیه إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 318گ، 21 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 3 - 1750]
آغاز: و ذکر مذاهب علما و فقها در مسائل کلامیه و فروعیه دین مبین و بیان قصص مطوله ... اختصار بر ترجمه که مسمی است بخلاص المنهج بعد از مطالعه ملاحظه حذف و اضمار و بیان؛ انجام: غرفههاي عالی تکیه نموده و مرفه الحال و فارغ البال بخوردن این نوع میوها و طعام ها مشغول باشند.
از آغاز تا اوائل بقره آیه كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا ۙ قَالُوا هَٰذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ ...؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 16گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×35سم [ف: 3 - 1751]
آغاز: بسمله حمدي چون کلمات ربانی بی غایت شایسته لطیفی است که از محض لطف ابدي بواسطه وجود با جود احمدي بندگان را ... اما بعد بر اذهان صافیه و افکار زاکیه؛ انجام: برابر
تفسیر سورة الروم الی سور الناس؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی بن مرحوم لطف علی، بیتا؛ مجدول، با کمند لاجوردي، یک سرلوح مذهب مرصع؛ نوشته شده «ابتیاعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزاي مویدالدوله بتاریخ شهر محرم الحرام توشقان ئیل 1297 داخل کتابخانه مبارکه موزه سرکاري شد»؛ مهر: مشیرالسلطنه، علی اکبر بن حسین الحسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم لاکی، 726ص، 24 سطر، اندازه: 23/7×38سم [ف: 1 - 177]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما فیهن - و آنچه در آسمان ها و زمین هاست و هو علی کل شیی قدیر - و او بر همه چیزها تواناست و بقدرت کامله و حکمت شامله خود میآفریند - جلت عظمته.
از اول قرآن تا آخر سوره مائده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 257گ، اندازه: 18×59/3 سم [ف: 1 - 54]
آغاز: برابر؛ انجام: میفرماید که من جاء بالحسن هر که بیاید به خصلتی پسندیده و نیکو فله عشر امثالها پس مرد راست ده بار مانند یعنی به عوض.
جلد اول و تا آیه فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا را شامل است؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 182گ، 27سطر، اندازه: 50/3 ×33سم [ف: 35 - 41]
آغاز: برابر؛ انجام: لااتبعتم الشیطان هر آینه پیروي میکردند شیطان را الا قلیلا مگر اندکی از شما.
جلد اول، از اول قرآن تا اواسط سورة نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با کاغذ ساغري، (11×51/3 )، اندازه: 17/5×26سم [ف: 2 - 323]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 11651-463. اندکی از احزاب را دارد و میرسد به زمر؛ بیکا، بیتا؛ 336گ [فیلم ها ف: 1 - 80]
نیمه دوم؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی، بیتا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1250]
آغاز: برو انزال نمود حق سبحانه و تعالی رد انکار ایشان فرمود که این چه انکار و تعجب است حق تعالی بر میگزیند از فرشتگان آن را که خواهد؛ انجام: و چون از قبر برخیزد و آن فرشتگان بمرافقت او سخن کنند و با او در روي او خنده کنند و بشارت دهند او را ... بمقام ملائکه مقربین و انبیاي مرسلین
از آغاز سوره مؤمنون تا آخر سوره فاطر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 243گ (175ر-417پ)، 21 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1 - 131]
از سوره یوسف به بعد؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا [چند نسخه-ف: 355]
آغاز: سورة الکهف از ابی بن کلب روایتست که رسول صلی اﷲ علیه و آله و سلم فرمود که هر که این سوره بخواند تا هشت روز از فتنه دجال ایمن باشد؛ انجام: برابر
از سوره کهف تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: شکر اﷲ اسماعیل بن محمد اشرف، بیتا؛ مجدول، مقابله شده، مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: آقا سید علی خلف آقا سید حسن طباطبایی نائینی الاصل ساکن قریه سکان؛ جلد: تیماج سرخ، 472گ، 27 سطر، اندازه: 20×35سم [ف: 1 - 90]
آغاز: ابی بن کعب از حضرت رسول صلی اﷲ علیه و آله روایت کرده که هر که قرائت ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم اقتربت الساعة؛ انجام: برابر
سوره قمر تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج سوخته قهوه اي، 542ص، 23 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 7 - 116]
از جزء یازدهم تا آیه 29 سوره عنکبوت و از آخر ناتمام میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: جلاالدین علامه حائري؛ جلد: تیماج قهوه اي، 327گ، 21 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: - 34]
از آخر سوره عنکبوت تا سوره نصر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 20 و21 سطر، 19×25سم [ف: 2 - 241]
از «آیه 74 مریم» تا «آیه 52 احزاب»؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 17سطر، اندازه: 20×26سم [ف: -102]
آغاز: از ابن عباس روایت است که هر چیزی را اصلی است؛ انجام: جنات ایشان افزون شد پیغمبران ایشان گویند
قطعه ایست از تفسیر سوره مبارکه فاتحه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شیخ حسن، 1324؛ 3گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 439]
آغاز: سر رشته کلام بطول میکشد، از این جهت اکتفا بمضمون آن نموده میشود و از الفاظ احادیث که فارسی زبان را از آن حظی نیست
از اول قرآن شریف تا آخر سوره شریفه کهف؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 320گ، 27 سطر، اندازه: 23×33سم [ف: 3 - 1753]
آغاز: که چون تفسیر مذکور منطویست بر حل جمیع لغات و تراکب نحویه و اسرار و نکات عربی و مبنی بر کثرت ادله و بر اهینی در بطلان مذهب مخالفین و رفع شبهات معاندین؛ انجام: و وجد عندها و یافت نزدیک آن چشمه بر ساحل دریاي محیط غربی قوماً گروهی را که تاسک گویند و آنها قومی بودند بت پرست و سبزچشم و سرخ موي توانا و تن آور ...
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول سیاه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 398گ، 25 سطر، اندازه: 21×29سم [ف مخ]
آغاز: مگر فرشته که در میان ایشان با سهم و هیبت تمام بود و لوحی در دست گرفته ودر وي نگاه میکرد
از آیه 12 سوره سجده وَلَوْ تَرَىٰ إِذِ الْمُجْرِمُونَ ... تا اول سوره شریفه ماعون؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 340گ، 21 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 3 - 1753]
آغاز: در دین و دین ایشان قایمتر و طریق ایشان صواب تر (اولئک) آن گروه معاند متعصب در کفر (الذین) آنانند که (لعنهم اﷲ)
از آیه 52 سوره شریفه مائده أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ ۖ ... تا آخر آیه 35 سوره شریفه یونس (قل هل من شرکائکم من یهدي الی الحق ...)؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 169گ،21 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 3-1753]
آغاز: از ایشان مسلمان بود قوم او بگریختند واو با مال ومتاع غنم خود ... فی سبیل اﷲ یعنی به جهاد روید فتبینوا پس نیک بپرسید و بآهستگی؛ انجام: عذاباً شدیداً عذابی سخت یعنی بسیار و دایم و لنجز ینهم و هر آینه جز امید
آل عمران - حم سجده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 200گ، 26 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1753]
آغاز: بسمله؛ ابی بن کعب از حضرت رسالت صلی اﷲ علیه و آله و سلم روایت کرده که هر که این سوره را قرب الی اﷲ قرائت کند از همه گناهان آمرزیده شود
از اول سوره شریفه یاسین تا سوره شریفه تبت؛ خط: نستعلیق، کا: گویا به خط مجد الدین اصفهانی، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 236گ، اندازه: 19×29سم [ف: 3 - 1751]
نیمه دوم کتاب است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 658گ، 25 سطر، اندازه: 23×33سم [ف: 24 - 200]
آغاز: بدانکه علما را در علت ترك تسمیه اول سوره برائت چند قولست؛ انجام: بلاشک بحرمت پرفتوح آن حضرت دفع و رفع آن را بامیه خواهد شد و مجربست تمام از سوره برائت شروع میشود؛ خط: شکسته نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: مقوایی روکش پارچه منقش، 28گ (125ر-152ر)، اندازه: 16×51/3 سم [ف: - 101]
آغاز: برابر؛ انجام: قال گفت شعیب در جواب ایشان یا قوم ارهطی.
از اول کتاب تا قسمتی از سوره هود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 513ص، 27 سطر (13×54/3)، اندازه: 20×33سم [ف: 2 - 67]
آغاز: بسمله، لو ما تاتینا چرا نمیآري بما بالملائکة فرشتگان را بگواهی برسالت خود ان کنت من الصادقین؛ انجام: ان هو الا ذکر للعالمین، این نیست مگر یادگار جهانیان را، و لتعلمن نباه بعد حین و بدانید خبر آن بعد از هنگامی.
از اوایل سوره حجر تا آخر سوره «ص»؛ خط: نستعلیق. آیات نسخ معرب، بیکا، تا: سهشنبه 11 شوال؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «باقرالعلوم» (بیضی)، «مشیر الممالک» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 303گ، 27 سطر، اندازه: 51/3 ×52/3 سم [ف: 1 - 198]
آغاز: فاعل شر نیست چه این قبیح است و حق تعالی از قبیح منزه است پس حاصل آی آن است
شامل بقیه سوره البقر و آله عمران و النساء و المائدة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 245گ، 21 سطر، اندازه: 15×57/3 سم [ف: 2 - 27]
از سوره اعراف تا اسراء؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 310گ، 24 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 2 - 51]
از سوره روم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 540گ، 19 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 2 - 51]
آغاز: سوره یس ابی بن کعب از حضرت رساله ص. روایت کرده که هر که این سوره را قرب الی اﷲ قراءة کند از همه گناهان آمرزیده شود و ثواب کسی دارد که دوازده بار ختم کلام اﷲ کرده باشد؛ انجام: پروردگار آدمیان که مالک امور ایشانست و مدبر و منشی ایشان و مستحق عبادت ایشان ملک الناس پادشاه آدمیان اله الناس
تفسیر سوره هاي قرآن از سوره «یس» تا «الناس»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام (صفحه آخر)؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 275گ، 25 سطر (13×18)، اندازه: 16/5×23سم [ف: 1 - 156]
جلد 4؛ بیکا، بیتا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداري از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: و چون حق تعالی ذکر امم فرمود و اختلاف ایشان را با پیامبران در توحید و غیر آن ذکر وحدانیت خود نمود که اصل اسلام است و فرمود؛ انجام: اگر تاخیر نمایند کی شر عاقتل لازم میآید پس نیست این حکم الا استخاف دین و هتک حرمت شرع حضرت سید المرسلین صلی اﷲ علیه و اله اجمعین
تنها تفسیر آیة الکرسی و آیات 34-36 سوره آل عمران را در بر دارد و در پایان آن نیز مطالبی راجع دسیسههاي عمر بن خطاب
براي انتخاب عثمان به عنوان خلیفه پس از خود، بدون ذکر منبع آورده شده؛ خط: نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 3گ (114-116)، 30سطر (15×57/3)، اندازه: 22×34/2 سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: المجلد الاول ... بسمله. حمدله. اما بعد بر اذهان صافیه و افکار زاکیه مخفی نیست؛ انجام: لغفور رحیم. آمرزنده و مهربانست بر شاکران و صابران. تمت هذا السور الانعام مع سور ج1، از ابتداي مقدمه تا پایان سوره انعام؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 275گ، 17 سطر، اندازه: 18/5×25سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 180]
آغاز: و جاء من اقصی المدین رجل یسعی ... و او حبیب نجار بود مؤمن آل یس؛ انجام: همچنان باشد که شصت برده آزاد کرده باشد و اگر جایی بود که آب نیابد
از آیه 20 سوره یس تا سوره الماعون؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج زرشکی، 315گ، 20 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 2 - 327]
xulāṣat-ul manhaj
برغانی، محمد تقی بن محمد، 1184 - 1264 قمري
baraqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1771 -1848)
وابسته به: منهج الراشدین فی فقه آل طه و یاسین؛ برغانی، محمد تقی بن محمد (1184-1264)
مؤلف در این کتاب احکام طهارت و صلاة را به صورت فتوایی و مفصل بیان نموده است. او این کتاب را بعد از دو کتاب فقهی خود، «منهج الاجتهاد» و «منهج الراشدین فی فقه آل طه و یس» تألیف نموده و خلاصهاي از بابهاي طهارت و صلاة آن کتابها را در این کتاب درج نموده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي تطهر عن الادناس و تقدس عن ترکیب الفصول و الاجناس لیس له شریک و لا مثال و لا زوال و لا تمثال و الصلوة و السلام ...
آغاز: برابر؛ انجام: نصف عشر است و هر گاه غلات بهر دو قسم مشروب شده باشند
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه اي، 162گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 16×3/52سم [ف: 36 - 438]
آغاز: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ از طهارت تا احکام جبیره؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1235ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 24گ (47-70)، 16 سطر (6×15/5)، اندازه: 1/5 1×21سم [ف: 2 - 812]
آغاز: برابر؛ انجام: وکم نگاه کند به روي مردم.
خط: نسخ، بیکا، تا: 20 ذیقعده1246ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج زرد، 220گ، 18 سطر (10×15)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 4 - 390]
آغاز: برابر؛ انجام: و لقمه را کوچک بگیرد و سخت بجاید و کم نگاه کند بر روي مردم تمت الرسال بعون الملک العلام.
شامل کتاب طهارت است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ بیکا، بیتا؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 167گ، 22 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 26 - 455]
خلاصة منهج الصادقین- خلاصة المنهج
خلاصة موائد العوائد- خزائن العلوم
xolāse-ye mowjūdāt
چشتی، خوب محمد، - 1032 قمري
(1623 -) Čaštī, xūb mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10288/4
آغاز: بسمله حمد موجودي را که خلاصه موجودات از قوه به فعل آورد؛ انجام: اگر توفیق دست دهد ورد این باید ... نماز عاشقان ترك وجود است.
خط: نستعلیق، کا: حاجی حرمین قاسم بن محمد علی، تا: 1257ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 9 ص (34-42)، 9 سطر، اندازه: 9/5×14سم [ف: 32 - 302]
xolāse-ye mowjūdāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8058/5
در وجود مطلق و ذات بحت و غیب هویت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد محیی الدین، تا: 25 جمادي الاول 1278ق؛ کاغذ: هندي، جلد: مقوا، 3ص (43پ-45پ)، 17 سطر (5/ 11×23)، اندازه: 19/5×52/3 سم [ف: 17 - 20]
al-xulāṣat-un nāfi‘a bi-l-adillat-il qāṭi‘a fī fawā’id-in tābi‘a
رصاص، احمد بن حسن، - 656 قمري
(1259 -) rasās, ahmad ebn-e hasan
یکی از متون معروف کلامی مذهب زیدیه است که به آن بسیار اعتنا ورزیده و بر آن شروح و حواشی نگاشتهاند، این کتاب در چهار «باب» است: 1. وجوب النظر و ما یتعلق به؛ 2. التوحید و قسمة مسائله؛ 3. العدل؛ 4. الوعد و الوعید و ما یتبعهما.
آغاز: الحمدﷲ علی نعمه التوام و ایادیه الجسام الذي هدانا للاسلام و جعلنا من امة محمد (علیه السلام).
[دنا 4/ 986؛ مؤلفات الزیدی 44/1 4؛ عبدالعظیم الهادي ص 9]
شرح و حواشی:
1- شرح الخلاصة النافع بالادلة القاطعة؛ اسعد بن منصور
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 1131؛ کا: عبدالمغیث بن عزالدین بن هادي مسوري حمیري ملقب به توهمی، تا: سهشنبه 29 ربیع الثانی 1022ق؛ 130گ (5-134) [عکسی ف: 2 - 384]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1152؛ خط: نسخ، کا: حسن بن زید الشجاع المومري زیدي ساکن بیت عذافر، تا: با تاریخ 1043ق؛ 170ص (255-424) [عکسی ف: 4 - 429]
xolāsat-on nojūm
قطب الدین خسرو شاه، ق10 قمري
qotb-od-dīn xosro šāh (- 16c)
مؤلف پس از تألیف «خلاص الحساب» خود به تألیف رساله حاضر در ده «فصل» و یک «خاتمه» پرداخته است.
آغاز: حمد و سپاس پادشاهی را که کوکبه کواکب ثوابت و سیارات شمه اي از آثار قدرت اوست.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 481/5
آغاز: برابر؛ انجام: فاما نظرات مشتري دلیل.. و نظرات عطارد یا زحل دلیل رعد و برق و علی هذا القیاس.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالمطلب بن غیاث الدین محمد علائی، تا: غره جمادي الاول 969ق؛ 4گ (80پ-83ر)، اندازه: 13×18سم [ف: 2 - 345]
xolāsat-on nojūm
فیض، رضاحسین، ق14 قمري
feyz, rezā-hoseyn (- 20c)
رساله در بیان بعضی از قواعد نجومی است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11715
آغاز: پس از خطبه و نام مؤلف: که سال ها بسلک زمره متلمذان و خادمان عالی جناب فضائل مأب معالم انتساب علامی فهامی حضرت غلامحسین صاحب قبله منشی حضور مهاراجه مهپور مستفید و ممتاز و از کسب علوم مستفیض و سرافراز گردید. چون شرق علم نجوم هم گریبان گیر خاطر گردید به تعلم و تفهم قوانین و ضوابط آن پرداخت و هرچه از زبان فیض ترجمان قبله معنوي و صوري و کعبه دینی و دنیوي حضرت اوستادي مد ظله العالی براء و نزه عن وجوده ا فات و البلیات و استمر و افاض علینا ببقائه الافادات و الافاضات زیب ارشاد مییافت بعبارت سلیم بحسب قرب فهم ناقص خود مینگاشت رساله ترتیب داده.؛ انجام: و بجاي دقیقه بیست و شش نوشتیم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن13؛ ضمیمه: صدر نسخه 8 صفحه مقالی در کسور؛ واقف: سید کاظم عصار؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 14گ، اندازه: 12×18/5سم [ف: 18-63]
xolāsat-on nojūm
در احکام نجوم و تأثیر کواکب مطابق با آنچه در کتب قدما همچون بطلیموس و حکماي هند آمده شامل ابواب و جدول هاي تطبیقی و دوایر است، ازجمله مباحث کتاب: در کیفیت گردش هفت فلک و بروج و سیاره، نظرات کواکب با همدیگر ... بستن ساعات لغایت یک سال و روز ...، دانستن نیک و بد کواکب ... در مراتب اعداد حرف ها متعلق به نه فلک، سال هاي ترکان ...، خواص سیاره قمر در نیک و بد و جهات، یک جا بودن سیاره در زایجه ...، کیفیت طلوعات بروج ...، احکام ساعات فرخنده بنیاد و از هندوستان تا دکن، ... تصویر فلک البروج ...، حالات قمر، ... ، احکام سفر ...
آغاز: بدان که حکماي یونان و مغرب چون خواهند که بدانند که میان دو کس موافقت و مناسبت است یا نیست اسم طالب و اسم مطلوب معه ... در کیفیت گردش هفت فلک ... بدانکه هرچه در عالم کبیر میگذرد از تأثیرات دوازده بروج است.
انجام: و باران ها و ابر و تیرگی هوا و ستم بر پیشه وران و در تابستان هوا خشک گردد و خاك بارد از آسمان و اﷲ اعلم بالصواب.
[فهرستواره منزوي 4/ 2919]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 10/24-1714
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 5 محرم 1180ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 195گ، 17-24 سطر، اندازه: 18×32سم [ف: 3 - 1745]
xulāṣat-un naḥw
فاضل هندي، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمري
(1725 - 1652) fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan
وابسته به: الوافیة فی شرح الکافیة = شرح کافیه = شرح متوسط؛ استرآبادي، حسن بن محمد (645-717)
اهداء به: محمد اورنگ زیب
مؤلف در این کتاب «شرح کافیه رضی» استر آبادي را تلخیص و به فارسی برگردانده و در یک «مقدمه» و سه «مقصد» تنظیم نموده است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 426
آغاز: الحمد ﷲ الذي افاض علینا من شآبیب سحابیب جوده و ارانا من خلقه ما قهر عقولنا علی الاقرار بوجوب وجوده ... اما بعد بدان که چون در میان علوم علم نحو اکثر نفعا؛ انجام: و ان یرمیها فی ایدي غیر اهلها و ان یجعلها خیرا لی و للناس فی الدنیا و الاخره انه هو الحمید ذوالایات البارة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 104گ، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 36]
xulāṣat-un naḥw
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26024
شامل خلاصة النحو و رسالهاي دیگر؛ بیکا، بیتا؛ خریداري از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
xolāsat-on nahvīyya
اسماعیل بن علی اکبر
esmā‘īl ebn-e ‘alī akbar
رساله مختصري در علم نحو که مؤلف در سن 20 سالگی و بعد از تألیف کتاب «معرفة التقویم فی علم التنجیم» که براي آموختن صفحات تقویم بوده، نوشته است. داراي یک «مقدمه»، چند «باب» و یک «خاتمه» است.
آغاز: بسمله. خداوند یکتا جلت عظمته را پس از حمد و ثناء درود محمود بر خواجه دو سرا اعنی خاتم الانبیاء خلاصه موجودات ... چنین گوید اقل خلیفه بل شیء فی الحقیقه. المحتاج الی ربه الجلیل ابن علی اکبر اسمعیل که درین اوان که سنین عمر قریب بعشرین است و از تحصیل علوم مقدماتی فراغت حاصل نموده خواست که حاصل زحمات را در هر یک از شعبات جزوي بنگار و بیادگار گذارد لهذا پس از تألیف و تصنیف کتاب معرف التقویم فی علم التنجیم شروع در جمع و تألیف کتابی در نحو بنحو اختصار نمودم ... و این را خلاص النحویه نامیدم ...
آغاز: برابر؛ انجام: براي این که فاعل است و یا اینکه یاء ماقبل مکسور و نون در آخرش اضافه مینماید در وقتی که در موقع نصب و جر واقع شود چون رایت مسلمین و مررت بمسلمین که یا بجهة دلالت کردن بر جمع
خط: نستعلیق خوش،کاتب= مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 24ص (1-24)،10 سطر(6×5/11)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 34 - 47]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 19گ، اندازه: 11×18سم [نسخه پژوهی: 3 - 157]
xolāsat-on nasab
نسابه حسینی، ابراهیم بن امیر محمد
nassāba hoseynī, ebrāhīm-e bn-e amīr mohammad
تألیف در زمان حکومت شاه سلطان محمد حسینی صفوي، مرتب بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه»: خلاصه: در نسب شریف حضرت سید المرسلین و بعضی حالات آن سرور ...؛ مقدمه: در نسب شریف حضرت امیرالمومنین علی ابن بی طالب و اولاد ذکور و اناث آن حضرت معقب و غیر معقب ...؛ فصل 1. حالات امام حسن و ذکر اعقاب و ...؛ 2. ذکر حالات و اعقاب حضرت امام حسین و باقی ائمه معصومین به طریق مذکور؛ 3. ذکر احوال و اعقاب امام زاده محمدحنفیه بن امیرالمومنین؛ 4. ذکر عقب عمر الاطرف بن امیرالمومنین؛ 5. ذکر عقب عباس، شهید طف؛ خاتمه: در ذکر مدفن اولاد بیواسطه و بهواسطه ائمه معصومین و سلسله اراد و مجملی از حالات حضرت مرشد کامل مکمل شیخ صفی الدین اسحق صفوي حسینی.
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1492
آغاز: افتتاح کلام به ثنا و ستایش سلطانی سزد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 75گ، اندازه: 11/5×18سم [نسخه پژوهی: 2 - 158]
خلاصة نهج البلاغة- طرائف الحکمة و بدائع المعرفة
xulāṣat-ul wasā’il fī š.-il masā’il
منصوري، محمد بن حارث، ق10 قمري
mansūrī, mohammad ebn-e hāres (- 16c)
شرح کوتاهی است بر کتاب «المسائل فی معرف الارکان الخمسة الاصولیة» علامه حلی (-726ق).
شارح در مقدمه خود میگوید: از آنجا که یادگیري اصول دین از ضروریات مسائل دینی است و بیان آنها از ضروریات است از این رو کتاب المسائل علامه را که از 34 مسأله ترتیب یافته و در نوع خود به اصول مطالب پرداخته است، برگزیدم. وي عبارات علامه حلی را با عناوین «قال، مسالة» با عنوان «اقول» شرح نموده، شارح از علماي خوزستان ایران و از شاگردان علی بن عبدالعالی کرکی بوده که سید حسن حسینی موسوي کرکی نیز از وي نقل روایت کرده است. (محمود مرعشی)
آغاز: الحمدﷲ الذي اشرق بشموس معرفته قلوب اولیائه وان هن (کذا) بینابیع حکمته بصائر احبائه و الصلاة ... اما بعد فلما کانت العلوم الخفیة تتفاوت بتفاوت الکمال ... ولاریب ان الرسالة التی الفها الشیخ الا علم ... حسن بن یوسف بن المطهر قدس اﷲ سره المسما بالمسائل فی معرفة الارکان الاصولیه قد احتوت ... الا انها فی غایة الاختصار ونهایة موارد الاقتصار فاستخرت اﷲ ان اشرحها شرحاً... و سمیته بخلاص الوسائل فی شرح المسائل ... » بسمله الحمدﷲ الذي اشرقت بشموس معرفته قلوب اولیائه و از هر ینابیع حکمته بصائر احبائه و ... اما بعد فلما کانت الحقیقة تتفاوت بتفاوت الکاد فی المراتب ... و اشرفها موضوعاً العلم المسمی باصول الدین ... ان الرسالة الذي الفها الشیخ الاعلم الاکمل ... الحسن بن یوسف المطهر الحلی قدس اﷲ سره المسماه بالمسائل فی معرفة الارکان الخمس الاصولیة ... فاستخرت اﷲ تعالی ان اشرحها
انجام: و استحق العقاب الدایم الالیم نعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم و نسأله ان یمن علینا بحسن العاقبة و موافقه اولیائه فی جنات النعیم و یثبت لنا قدم صدق مع الذین انعم اﷲ علیهم من النبیین و الصدیقین و الشهداء و الصالحین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین
[دنا 4 /987؛ اعیان الشیعة 9/ 138؛ معجم التراث الکلامی 3/ 208- 209]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نسخ، کا: بدرالدین بن شیخ محمد عاقل بن نصر اﷲ بن مبرد، تا: چهارشنبه 16 صفر 999ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 16گ، 24 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 3 - 1746]
آغاز: برابر؛ انجام: کما وردت بذلک الاخبار الصحیحة فی قوله تعالی اذخرت شفاعتی لاهل الکبائر من امتی والجنة وما وعد فیها من النعیم المقیم والنار وما توعد فیها من العذاب الالیم ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 64گ، 9 سطر [ف مخ: 2 - 845]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: (گویا) احمد بن سید سالم حسینی، تا: 1075ق؛ تملک: جواد بن مرتضی حسنی حسینی در 1198؛ 11گ (86- 96)، اندازه: 14×19سم [ف: 3 - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن حمدان الحزائري، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 52 ص (1- 52)، 18 سطر (9×14/5)، اندازه: 14×200سم [ف: 10 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعلم ان اعتقاد ذلک رکن من ارکان الاسلام فیجب الاعتراف به و اجماع المسلمین قد انعقد علی صح جمیع ما قلنا فیکون حقا ... و نساله ان یمن علینا بحسن العاقبة و مرافقة اولیائه فی جنات النعیم ...
خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 29گ (30پ-58ر)، 15 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 37 - 706]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی؛ تا: 27 ذیفعده 1271ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (47- 59)، 24 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 40 - 191]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست نام مؤلف: محمد بن زین الدین بن محمد بن یوسف بحرانی آمده؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن حسین بحرانی، تا: رمضان 1280ق؛ با نشانی بلاغ؛ جلد: مقوا، 130ص (78-207)، اندازه: 10×17سم [ف: 2/33 - 150]
xulāṣat-ul wuṣūl fī š.-i zubdat-il usūl
موسوي استرآبادي، محمد باقر بن احمد، ق11 قمري
mūsavī estarābādī, mohammad bāqer ebn-e ahmad (-17c)
وابسته به: زبد الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 25 جمادي الاول 1029ق؛ محل تألیف:
فرح آباد از بلاد مازندران
شرح مزجی توضیحی است بر رساله «زبدة الاصول» شیخ بهائی، آن را در زمان حیات استادش شیخ بهائی نگاشته و به توضیح مبهمات آن پرداخته است. گفته شده که شارح آن را در فرح آباد از بلاد مازندران به تاریخ چهارشنبه 25 جمادي الاول سال 1029 به پایان برده و عصر روز جمعه 27 ؟ سال 1036 آن را پاکنویس کرده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي شرع لعباده الاحکام وبین لهم الحلال و الحرام و الصلوة و السلام علی سید الأنام ...
انجام: و اذا تعارضا فی ان احدهما یفید ... فان خیر الزاد التقوي و الحمد ﷲ رب العالمین ... الی یوم الدین.
[الذریعه 13/ 298؛ ریاض العلماء 3/5 8؛ دنا 4/ 987]
آغاز و انجام: برابر؛ اتفق الفراغ من نقله من السواد الی البیاض عصر یوم الجمعه السابع و العشرین من جمادي الاول من شهور سنه 1026 کتبه المؤلف الفقیر الی اﷲ الهادي محمد بن احمد بن الموسوي الاسترآبادي.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ این نسخه از اول تا آخر با نسخه به خط مصنف حفظه اﷲ در دارالسلطنه فرح آباد در 1028 مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 20 سطر (9×13/5)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 10 - 605]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد ظهر لک مما مر ما یتجه علی نفس السؤال و علی تعلیل الجواب و أما الضبط فیراد به غلب الذکر.. افتاده.
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه«، مقابله شده، با علامت بلاغ با عبارت «بلغ»؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی مشکی، 177گ، 15 سطر (6×12)، اندازه: 14×20سم [ف: 30 - 592]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن هاشم عمیدي، تا: 1077ق، چند نوشته از محمد صالح پسر محمد یعقوب امیر مازندرانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 454ص، 17 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 7 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن میربزرگ موسوي تهرانی، تا: پنجشنبه 2 صفر 1208ق؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج مشکی، 195گ، 17 سطر (8/5×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 4 - 391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقواي، 184گ، 21 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 3 - 1746]
آغاز: برابر؛ انجام: انه لا یسع احداً تمیز شیء مما اختلف الروایة فیه عن العلماء علیهم السلام برأیه الاعلی ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 153گ، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 204]
خلاصة الوضع- الوضعیة
xulāṣat-ul wafā bi-a’xbār-i dār-il muṣṭafā
سمهودي، علی بن عبداﷲ، 844 - 911 قمري
(1506 - 1441) samahvodī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
وابسته به: وفاء الوفاء بتاریخ المصطفی؛ سمهودي، علی بن عبداﷲ (844-911ق)
نویسنده میگوید من از دیر باز به اخبار خاندان رسالت علاقه داشتم و همواره در آن بودم که کتابی در این زمینه فراهم آورم تا آنکه در این مورد کتابی پرداختم و آن را «الوافی باخبار دار المصطفی» نام نهادم سپس آن را مختصر کردم و به نام «وفا الوفا» نامیدم پس از آن در آن تجدید نظر کردم این کتاب فراهم آمد در هشت «باب»: 1. فضائل و متعلقات حاوي ده فصل؛ 2. فضل زیارت حاوي سه فصل؛ 3. اخبار ساکنان مکه حاوي چهار فصل؛ 4. عمارت مسجد اعظم مکه حاوي شانزده فصل؛ 5. مصلاي اعیاد و مساجد نبویه بمکه حاوي شش فصل؛ 6. چاه ها و چشمه ها و امثال آن حاوي دو فصل؛ 7. مساجدي که نبی در ضمن جنگ ها و سفرها بدانجا نماز گزارده حاوي سه فصل؛ 8. اودیه و بقاع مکه و امثال آن حاوي چهار فصل. (عبد اﷲ انوار)
آغاز: بسمله. و به نستعین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم. الحمد ﷲ الذي شرف طابه و شوق القلوب لسماع اخبارها المستطابة و اختارها لحبیبه الذي اجتباه ... و بعد شغفت باخبار الحبیب المحبة و نشر فضائلا ...
انجام: قال الهجري و مر بین طریق اي تسلک هناك التی بین. و اﷲ تعالی اعلم بالصواب والیه المرجع و المآب و الحمدﷲ الذي هدانا لهذا و ما کنا لنهتدي لولا ان هدانا اﷲ و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا
چاپ: دربولاق 1285ق چاپ شده؛ قاهره، دار احیاء الکتب العربیة، 1376ق، 420ص؛ مدینه، مکتبة العلمیة،1972م، 659ص
[معجم المطبوعات 2/ 1053؛ کشف الظنون 2/ 2016-2017؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 1/ 579؛ معجم ما کتب عن الرسول و اهل البیت 1/529؛ الاوقاف العام موصل 2 /75 و 2/ 214؛ دنا 4 /987]
شرح و حواشی:
1- اخبار حسینه در اخبار (تاریخ) مدینه = ترجمه خلاص الوفا باخبار المصطفی (صلی الله علیه و آله)؛ آق سلطان (-970)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 18 ربیع الاول 960ق؛ مجدول؛ تملک: محمد سعید بن عیسی ادریسی مدنی؛ جلد: تیماج قرمز، 244گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 10 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، از ویژگی هاي کتابتی نسخه آن است که زیر حروف «ذ» و «ط» سه نقطه گذاشتهاند، اشعاري به عربی از شافعی و قاضی شرف الدین ابا الحسن بن یحیی حابس و خلیل و عبداﷲ بن قسم سلیمانی و ابن ابی الحدید، نقل قولی از کتاب سراج الملوك از گفتههاي شاپور، گفته عبداﷲ بن جعفر در سفر حج خطاب به مردم مکه، دو بیت در طلب خداوند که نوشتهاند هر روز باید ده بار تکرار شود؛ تملک: عبداﷲ در 1108ق، محمد بن عبداﷲ بن حسین بن امیر المؤمنین در جمادي الثانی 1113ق و پسرش علی بن محمد بن عبداﷲ، المهدي لدین اﷲ عباس بن امیر المؤمنین در ربیع 1173ق، عبدالرحمن بن الامام المهدي و پسرش فخر الاسلام عبداﷲ بن عبدالرحمن بن امام مهدي العابس در ذیقعده 1224ق، علی بن حسن بن محمد از سید عبداﷲ مروعی در سلخ رجب 1282ق، اسماعیل؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج فرنگی قهوه اي، 132گ، 33 سطر، اندازه: 19×31سم [اهدائی رهبر: 8 - 405]
آغاز: برابر؛ انجام: ذلک یوم التلخیص ذلک یوم تنفی المدینه الخبث کما ینفی الکیر خبث الحدید.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج ماشی، 29ص (68-96)، 23 سطر (10×15)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 7 - 135]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه امام صادق (علیه السلام) (نوربخش) - بروجرد 216؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 6 جمادي الثانی 1090ق؛ مصحح؛ تملک: عبد الرحمن السویدي در1242؛391ص [عکسی ف: 3- 182]
آغاز: (موجود در مقدمه): الباب الثالث فی اخبار سکانها فی سالف الزمان ... الباب الرابع؛ انجام: الفصل الثامن فی العقبة الکبري و بعضهم یسمیها العبقة الثانیة ... تسلک القطا مستحقین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج نیلی، 66گ، 13 سطر (6/5 ×11)، اندازه: 11×15سم [ف: 4 - 392]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 276گ، 23 سطر، اندازه: 12/8×22/7سم [ف: 1 - 203]
انجام: قال النووي فی مناسکه فی الاحیاء انه یعنی جدار المصلی یجعل عمود المبنی ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: احمد بن عبداﷲ باعلوي؛ مهر: «علی رضا بن موسی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 97گ، 21 سطر، اندازه: 15×51/3 سم [ف: 14 - 215]
xulāṣat-u wiqāyat-ir riwāya fī masā’il-il hidāya
صدرالشریعة الثانی، عبیداﷲ بن مسعود، - 750 ؟ قمري
sadr-oš-šarī‘e as-sānī, ‘obeyd-ol-lāh ebn-e mas‘ūd (-1350)
وابسته به: وقایة الروایة فی مسائل الهدایة؛ برهان الشریعه، محمود بن عبیداﷲ (-673)
خلاصهاي است از کتاب «وقایه الروایه فی مسائل الهدایه» اثر محمود بن عبیداﷲ برهان الشریعه که توسط نوه اش انجام گرفته است که او نیز شرحی بر این اثر دارد که به سال 1260 و 1902 در قازان و 1895 در پترس بروگ به چاپ رسیده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3253
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رافع اعلام الشریعه الغراء جاعلها شجره اصلها ثابت و فرعها فی السماء؛ انجام: فکذا فی غنم مذبوحه فیها هی اقل تحی و الکل فی الاختیار و الاضطراب
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي و آبی، جلد: تیماج مشکی، 156گ، 7-11 سطر (9-11×12-16)، اندازه: 16×21سم [ف: 15 - 59]
xolāse-ye vaqf nāma-ye qanāt-e nāserīyya
سواد خلاصه وقفنامه قنات ناصریه در سال 1273ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/14
آغاز: همانا در این اوان قناعت جدید مسمی به ناصریه دولت خانه که از جانب غربی دارالخلافه احداث و جاري شده بدین موجب وقف مساجد و مدارس
خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگی نخودي و فستقی، جلد: چرم قهوه اي، 2ص (79-80)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 1/29 - 494]
xulāṣat-ul wuqūf
سجاوندي، محمد بن طیفور، - 560 قمري
sajāvandī, mohammad ebn-e tayfor (- 1166)
خط: نسخ، کا: حافظ کمال الدین یزدي، تا: 892ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 94گ (1-94)، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 4-1231]
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن عبد النبی جیت ساز، تا: 1257ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 141گ (1-141)، 12 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 1242]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الاول 1277ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 51گ (1-51)، 12سطر (9×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 1151]
xulāṣat-ul wuqūf
غزنوي، عثمان بن محمد شاه، ق9 قمري
qaznavī, ‘osmān ebn-e mohammad šāh (- 15c)
مؤلف -- که نام او در نسخه یاد نشده -- میگوید نخست کتابی جامع در این باب نگاشته و آن را «جامع الوقوف و الآي» نام نهاد و در آن درباره علم وقوف قرآن به تفصیل پرداخت و چون همتها را از تحصیل علوم قرآن کوتاه دید، کتاب حاضر را پس از حذف ادله و علل و حذف تمام بخش اول جامع الوقوف فراهم آورد و آن را «خلاصة الوقوف» نام نهاد. [خلاصة الوقوف دیگري میشناسیم از محمدشاه بن حسن شاه طبسی شاگرد عثمان بن محمد شاه بن محمد مسلمان غزنوي مشتمل بر ده قاعده و با کتاب حاضر جداییهاي بسیار دارد. مؤلف خلاصة الوقوف مزبور در دیباجه از جامع الوقوف تألیف استاد خود عثمان بن محمد شاه یاد میکند و میگوید «از استاد اجازه اختصار آن کتاب را تحصیل کرد و چون اختصار فراهم آمد و مورد قبول استاد قرار گرفت، استاد آن را خلاصة الوقوف نام نهادند». از آنجا که خلاص الوقوف (نسخه حاضر) عربی است و جامع الوقوف نیز ظاهراً عربی است میتوان تصور کرد محمد شاه طبسی با اجازه استاد نسخه ترجمه فارسی از آن کتاب تهیه کرده و استاد آن را نیز خلاص الوقوف نام داده است]. نام این کتاب در مآخذ مورد مراجعه دیده نشد. (عبدالحسین حائري)
[مشترك پاکستان 1: 115-116]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1058/2- طباطبائي
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فلما جمعت کتابی المسمی بجامع الوقوف و الآي و صار محجما لما اوردت فیه من اقسام العلوم و الادله و العلل و وجدت هم الطالبین قاصرة عن انتساخه لضعفهم فی تحصیل القرآن اردت اختصاره بحذف الادله و العلل ... و حذف ما اوردت فی القسم الاول ... فلما اتممته. رسمته بخلاصه الوقوف ... سورة فاتحة الکتاب سبع آیات و هی مدینه؛ انجام: صدور الناس لاه هو.
خط: نسخ، بیکا، تا: 996ق؛ کاغذ: ضخیم شکري، جلد: چرمی قهوه اي، 57ص (21-77)، 17سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 23- 366]
xulāṣat-ul wuqūf
طبسی، محمد شاه بن حسن شاه
tabasī, mohammad šāh ebn-e hasan šāh
آغاز: خلاص الوقوف، بسمله، حمدله جنین کوید بنده پر گناه محتاج برحمت اله محمد شاه.. که حضرت مولانا الاعظم استاد العرب و العجم ملک العلما فی العالم سید القراء کسائی الزمان ... پیر طریقت مرشد سالکان ...
انجام: الخناس لاص و الناس لا اعوذ برب الناس الحمدﷲ اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین و سلم تسلیما
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 11، در پایین پاي مبارك حضرت رضا علیه السلام؛ مصحح؛ تملک: محمد رضا بن ذبیح اﷲ حسینی؛ واقف: حورا نصیري امینی، آبان 1380؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج خرمایی، 98گ، 13 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 23 - 89]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 8گ (2پ-9ر)، اندازه: 11×15سم [ف: 75]
xulāṣat-ul wuqūf = kitābat-ul muṣḥaf (r.-un fī)
مجموعه نسبتاً کاملی از علوم مرتبط با کتابت قرآن کریم است که مهمترین موضوعات آن عبارت است از: تعیین مواضع و علائم وقف، عدة آیات، قرائت عاصم، رسم الخط، تجزئه قرآن، سجدات، سوره هاي مکی و مدنی و ... . او در بیان مواضع وقف، علاوه بر نظرات علماي متقدم به نظرات افرادي چون سجاوندي (-560ق) و قوام الدین فقیه (-772ق) و ابن جزري (-833ق) نیز اشاره کرده است و از مصحف ابن جزري به
عنوان یکی از منابع خود در وقف و تجزئه یاد میکند. او از ابن جزري به عنوان شیخ خود نام میبرد و میتوان گفت که مؤلف از شاگردان مکتب ابن جزري و از دانشوران قرن نهم بهشمار میرود. از جمله موارد مهم این رساله آن است که قرائت کلمات در آن بر اساس روایت شعبه و حفص از قرائت عاصم بیان شده که نشان میدهد که در این دوره این دو روایت به ویژه روایت شعبه در ایران رایج بوده است. موارد رسم الخطی که در این رساله به آن اشاره شده تنها شامل قطع و وصل کلمات و موارد تاء تانیث کشیده در قرآن است.
آغاز: سورة ام القرآن سبع آیات و هی مکیة ثم مدینة آیاتها 7 و حروفها 183 بسم اﷲ الرحمن الرحیم آیة کوفی و مکی الحمدﷲ رب العالمین ...
انجام: الخناس ص فی صدور الناس لاخمس من الجنة و الناسة.
چاپ: گنجینه بهارستان، علوم قرآنی و روائی -3، مسلسل 15، به کوشش سید حسین مرعشی، تهران، کتابخانه مجلس شوراي اسلامی، پائیز 1385ش، با تصحیح محمد رضا شهیدي پور و حجت اﷲ بیانی، با عنوان «رسال فی کتاب المصحف»
[مجلس جلد سوم چاپ جدید ص 582-585 و 6/6؛ در برگ اول نسخه حاضر نام مؤلف احمد بن حسین بن مهران اصفهانی نیشابوري (متوفاي 381ق) ذکر شده، که صحیح نمیباشد]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 12232
آغاز: سور ام القرآن سبع آیات و هی مکیة ثم مدینة آیاتها 7 و حروفها 183 بسم اﷲ الرحمن الرحیم آیة کوفی و مکی الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: الخناس ص فی صدور الناس لاخمس من الجن و الناس.
خط: نسخ، کا: شمس اﷲ بن شیخ عبدالغفار بن مولا گشایش اورامانی، تا: 1 یکشنبه 18 ربیع الثانی 1109ق؛ مصحح، به وسیله عبدالمؤمن مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 82ص (1-82)، 19 سطر، اندازه: 14×50/3 سم [ف: 35 - 225]
xulāṣat-ul wuqūf
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 1425
آغاز: و عدد اعشار بحساب هندسه نوشته است؛ انجام: سوره ناس. ست آیات: الناس، لا، الناس، لا، الناس، لا الخناس لاص الناس لا ه و الناس ...
خط: نسخ، کا: محمد بن حافظ ابوبکرشاه، تا: اواخر قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: اخوان مصلائی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج عنابی، 69گ، 15 سطر (13×17)، اندازه: 14×18سم [ف: 3 - 956]
xolāsat-ol hedāya
موسوي زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 1224-1292 قمري
mūsavī zanjānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad kāzem (1810-1876)
وابسته به: هدای المتقین؛ موسوي زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم (1224-1292ق)
تاریخ تألیف: 1269ق
مؤلف گوید که «چون رساله هدایة المتقین را در اصول دین و در بعضی از فروع دین و مذاهب ائمه معصومین (علیهم السلام) به قالب تألیف در آوردم، به جهت بساط و اشتمال آن بر آیات و اخبار و کلمات.. جمعی از برادران ایمانی خواهش آن نمودند که مهمات عقاید اصولیه و فروع شرعیه را بر سبیل اختصار ... به تحریر آورم.» در واقع این رساله، خلاصهاي از آن کتاب است. در دو «مقصود» و پنج «باب» و یک «خاتمه» پایان رسیده است.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي عرفنا ذاته بذاته ... اما بعد چنین گوید بنده اثم ...
انجام: چهل و نادانی و شیطانی بارکان دین بگشایند و السلام ایقظنا اﷲ تعالی ... الی صراط الهدایة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ ناتمام؛ کاغذ: فرنگی، اندازه: 14/5×21سم [رشت و همدان: ف: - 1690]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: خلیل اﷲ بن حبیب اﷲ میرزاي، تا: با تاریخ 1277ق؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذي کرم، 93 ص (424-516)، 15-16 سطر، اندازه: 18×22/3 سم [ف: 45 - 71]
xulāṣat-u hāḏa-l fan = al-kīmīyā’
نویسنده این رساله می گوید حکمت شریفه از اشرف علوم روحانی است و حکما را در آن رموز و اصطلاحاتی است و ذکر این اصطلاحات معنی واحد دارند گر چه به حسب اصطلاح مخالفند حال که چنین است براي آنکه ابهامی پیش نیاید بر آن شدم که این رساله در تبیین اصطلحات بپردازم و نشان دهم که از اصطلاحات مختلف در امري حقیقت چیست و آن اصطلاح چگونه در نظر صاحبنظران اصطلاح گشته است. پس از این مقدمه نویسنده یکایک اصطلاحات را میآورد و مقصود از هر یک را به شرح میکشد.
آغاز: بسمله و به نستعین، اما بعد حمد اﷲ اقول ان الحکمة الشریفة من اشرف العلوم الروحانیه؛ انجام: حتی تنزل الماء من الاولی
القابله السفلی و یبقی النوشادر فی الفوقانی کالطبرزد انشاء اﷲ تعالی.
کا: محمد نعیم محمد آبادي، تا: 1083ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 7ص (213- 219)، 25 سطر (8×15/5)، اندازه: 16×53/3 سم [ف: 10 - 479]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 35گ (51ر- 85پ)، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 20 - 209]
xulāṣat-ul hay’a
نویسنده میگوید: «مقصود از ایجاد عالم علوي و سفلی و خلق آدم و پري» معرفت حضرت عز شانه است و چون تاکنون کتب بسیار در هیئت عالم تدوین شده به زبان عربی بوده لذا بر آن شدم تا این کتاب را در هیئت بنگارم و به غیاث الدین علی اصغر تقدیم کنم. پس این کتاب را با یک مقدمه و دو مقاله به شرح زیر فراهم آوردم: مقدمه: در بیان اقسام اجرام؛ مقاله 1. هیئت اجرام علوي در چهارده فصل؛ مقاله 2. هیئت زمین و آنچه آن را لازم آید از اختلاف اوضاع علویات مشتمل بر دوازده فصل.
آغاز: هوالعزیز تعالی شانه رساله خلاصه الهیئة بسم ... الحمدﷲ الذي کور اللیل علی النهار للراح و العیش لسکان الاقطار و خلق الفلک الدوار و الکواکب السیار ...
انجام: سال قمري از سال شمسی کمتر است بده روز و بیست ساعت نیم و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب درفهرست خلاص الحساب آمده است که با توجه یه کتابشناسی آن و نامگذاري این کتاب در فهرست مؤسسه مطالعات اسلامی ص 39 خلاصة الهیئة صحیح است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادي و فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 76ص (29-104)، 9 سطر (7×12/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 4 - 459]
آغاز و انجام: برابر
تلخیص کتاب خواجه غیاث الدین علی اصغر است؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: زرد، جلد: گالینگور قرمز، 28گ، 12 سطر (5/6×11/5)، اندازه: 11×16/5سم [ف: - 39]
آغاز: فصل یازدهم از رساله خلاصة الهیئة در زیادتی نور ماه و نقصان او. قمر جسم کثیف است مظلم لیکن مصقل است چون نور آفتاب بر وي تابد عکس آن بر زمین میافتد
مشتمل بر دو مقاله هر یک در چندین فصل که نسخه حاضر از آغاز فصل یازدهم از مقاله اول را داراست. احتمال دارد این رساله از تألیفات محمد تقی بن حسن طهر حسینی استرآبادي باشد که مرحوم تهرانی در الذریعه (20: 37) ذیل عنوان مجمع الفوائد مؤلف بدان اشاره نموده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 7گ (1پ- 7پ)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 101]
xalāsī-nāme
منظومهاي است عرفانی داراي 1317 بیت. قسمت اول این منظومه تا نزدیک به 40 بیت همان ابیات اول منتخب مثنوي منسوب به ملاصدراست که در ذیل رساله سه اصل به اهتمام و تصحیح دکتر سید حسین نصر چاپ شده.
آغاز: می ستایم خالقی را کوست هست ** این دگرها نیستند اوست هست / آنخداوندي که قیومست و حی ** آنکه پاکی وقف شد بر نام وي چاپ: شیراز، بدون نام سراینده
آغاز: برابر؛ انجام: هر چه را دانند و گویند از گمان ** جملگی اضغاث و احلام است آن
کاتب: میرزا ابراهیم مشتري (شاعر عصر ناصري)، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز کتایونی، 56ص (243-298)، اندازه: 50/3 ×17سم [ف: 10 - 443]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچنان مغرور این فانی شوند ** کز هدا هر چند گوئی نشنوند
خط: نستعلیق و عناوین نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 52گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 22 - 298]
al-xilāf
گلپایگانی، محمد بن علی، قرن 13 قمري
golpāygānī, mohammad ebn-e ‘alī (19c)
تاریخ تألیف: 1291ق
رساله در حکم به مقتضاي بینه مدعی علیه.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 14188
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رافع الدرجات العلماء؛ انجام: بالوصول الی الصواب و الحسنات ... سنه 1291 فی طهران
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1291ق، جا: تهران؛ 48گ، 16 سطر [الفبائی: 239]
الالفیة / فقه / عربی
xilāfāt-uš šayx ziyn-id-dīn wa-š šayx-iš šahīd fi-l alfīya
وابسته به: الالفی فی فقه الصلاة الیومیة؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
حاشیهاي است با عنوان «قوله قوله» بر الفیه شهید اول که در آن، موارد اختلاف شهید دوم و شهید اول در مورد الفیه درج گردیده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4634/4
آغاز: قوله فی الالفیة و الاولی التیمم مع تعذر الغسل بل یجب التیمم و البقاء علیه فی الفجر؛ انجام: ثم انه احسن صرفها و ردها الی بلدها مکرمه و معظمه و الحمد ﷲ وحده.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ پارهاي از احادیث اخلاقی همراه با سند منقول از حضرت علی (علیه السلام) به این رساله الحاق شده؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 6گ (42-47)، 17 سطر (8/5 ×17)، اندازه: 41/5×26سم [ف: 19 - 293]
xilāf-ul qurrā’
رساله مختصري است در بیان موارد اختلاف قراء و ذکر قرائتهاي مختلف که به ترتیب سور قرآن نگاشته و آن را مصدر داشته به ذکر مشایخ قرائتی خویش تا عاصم.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 10873
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی خاتم النبیین و اله الطاهرین اما بعد قال السید الاجل ... الفاتحه عاصم تفصیل بین کل سورتین بالبسمله فی جمیع القران و اتفق [کذ] مع ابی عنرو علی اثباتها فی اول الفاتحه؛ انجام: الاخلاص ابوبکر کفوا بالهمز ککابی عنرو و قرا حفص بالواو من غیر همزتم هذا اخر الخلاف
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: آخر ربیع الاول 882ق؛ ضمایم ذیل نسخه: 1- فایده در معانی و حقیق ایمان (عربی) مرحوم آقا بزرگ رسالهاي در حقیق ایمان در کتاب الذریعه (2/510) به علامه حلی نسبت داده است.
آغاز: «بسمله اعلم ان ... هذا تفسیر الایمان من الالهیات اتفق ارباب التحقیق»، انجام: «و الخیر کلهما من قدر اﷲ تع اي حاصل قدرته و ارادته تمت»، 2. یک برگ در تعریف علوم به عربی به انضمام رباعیات اثر طبع سعدي شیرازي و اشعار از ابن یمین، یک برگ در احوال کمین، فالنامه منسوب به حضرت علی (علیه السلام) در 7 سطر، منظومه به فارسی در منطق ناقص در یک برگ و رباعیات فارسی، انجام نسخه: «زنهار زدست ناکسان اب حیو ** بر لب ننهی گر چه در آتش باشی»؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودي سمرقندي، جلد: مقوا، 24گ، 20 سطر، اندازه: 3×18سم [ف: 23 - 90]
al-xilāf bayn-al imāmayn aš-šāfi‘ī wa ibn-i ḥanīfa
دمشقی، یوسف بن عبداﷲ، ق6 قمري
damešqī, yūsof ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 12c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9701
آغاز: بسمله. کتاب الجراح مسئلة مذهب الامام الشافعی رضوان اﷲ علیه ان المسلم لایقتل بالذمی قصاصا خلافا لابی حنیفه؛ انجام: بدلیل العرف و الحکم اما الحکم قوله علیه السلام فاطمة بضعة منی و اما العرف ولد فلان و ولد ولد فلان واﷲ اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادي الاول 548ق، جا: بغداد مدرسه شرفیه؛ در ابتداي هر جزء از اجزاي دهگانه به نام کتاب و مؤلف تصریح شده و در خاتمه هر جزء نوعاً تاریخ کتابت آن درج شده، با بلاغ قرائت و مقابله با نسخه مقر و بر مؤلف دارد و در غره رجب 730؛ تملک: عبدالرحمان بن محمد بن العتایقی، حسن بن صدیق استرآبادي در 891؛ جلد: تیماج زرد، 182گ، 26 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 31 - 58]
al-xilāf bayn-aš šāfi‘ī wa abī-ḥanīfa
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973 ؟ قمري
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504- 1566)
رساله مختصري است در بیان موارد اختلاف بین شافعی و ابوحنیفه در فقه، اقوال شافعی را با رمز «قش» و سخنان ابوحنیفه را با علامت «قح».
آغاز: بسمله حمدله وصلی اﷲ و سلم علی سیدنا محمد ... وبعد فانی قد جمعت فی هذا المختصر قص الخلاف بین الامامین الاعظمین الشافعی وابوحنیف رضی اﷲ عنهما وقد اشرت فیه الی قول الشافعی رضی اﷲ عنه بالقاف و الشین
[معجم المؤلفین 2/ 152]
آغاز: برابر؛ انجام: و المسائل المختلفة التی فی هذا الکتاب مأتان و سبع و خمسون مسألة
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ مازندرانی، تا: 5 جمادي الاول 1323ق، جا: طالش ییلاق اسالم؛ با شکوه بسیار از دوري وطن و دعا براي رسیدن به وطن و دوستان؛ جلد: چرم قهوه اي، 2گ (8ر-9پ)، 8 سطر، اندازه: 16/9×21/7 سم [ف: 43-212]
آغاز: برابر؛ انجام: قش صاحب الدابة یقهر قح لا یقهر بل یتجز قد تم هذا المختصر للفاضل الکامل ابن حجر الهیتمی
خط: نسخ، کا: حسین واژي، تا: 1344ق؛ جلد: تیماج سرخ، 4گ، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1763]
الخلافة- اثبات الخلافة
al-xelāfat-ol hasanīyya = xelāfat-nāme-ye emām hasan
خاموش یزدي، میرزا علیخان، - 1379 قمري
xāmūš-e yazdī, mīrzā ‘alī-xān (- 1960)
منظومهاي است در شرح وقایع مربوط به امام حسن (علیه السلام)، داراي 18962 بیت.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11739
آغاز: بنام جهان داور بی نظیر ** خداي دو کیهان بالا و زیر؛ انجام: بود بعضی از نامه ها ناتمام ** موفق بدارش بخیر ختام
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مجدول با مداد؛ واقف: عباس ترجمان؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقوایی، 142گ، اندازه: 21×23سم [ف: 9 - 119]
al-xilāfat-ul kubrā = fi-l walāya = ḥāšīyat-u faṣṣ-iṣ šayṯī min-al fuṣūṣ = vesāyat va xelāfat
قمشهاي، محمد رضا بن ابوالقاسم، 1241-1306 قمري
qomše’ī, mohammad rezā ebn-e ab-ol-qāsem (1826 -1889)
وابسته به: فصوص الحکم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (560-638)
اهدا به: حسین شمس العرفاء
رساله مفصلی است در تعیین موضوع الخلافة الکبري بعد رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) با براهین عقلی مستفاده از اذواق مکاشفین. این رساله را مؤلف به عنوان حاشیهاي بر فص شیثی شرح فصوص الحکم داود قیصري نگاشته است.فی تعیین موضوع الخلاف الکبري
آغاز: بسمله. حمدله ... فائدة في تعيين موضوع الخلافة الكبري
بعد رسول االله ببراهين عقلية مستفادة من اذواق الكاشفين ...
الولاية من الولي بمعني القرب و هي اما عامة يعم جميع المؤمنين
و اليها اشير في قوله عز و جل االله ولي الذين آمنوا...
چاپ: این رساله توسط منوچهر صدوقی چاپ شده؛ تهران، الشارح نفسه و نقل عنه، هذا ما أردت بیانه فی هذا الفص الشمسی و 1315ق، سنگی، جیبی، 9 ص (صص80-88)، همراه کتابالحمداﷲ الولی الحمید، قد تمت
الجمع بین الرایین از سوي شاگرد وي، شیخ محمود بروجرديخط: نسخ، کا: هاشم بن احمد حسینی حرانی، تا: جمادي الاول
[الذریعه 7: 238؛ اعلام الشیعه 14 /732؛ دنا 4/ 989 (16 نسخه) 1309ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذ ابر و باد، 61گ، 11 سطر (5×10)، اندازه: 11×18سم [ف: 39 - 568]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1140ق؛ جلد: گالینگور سرخ،15 گ (133-147)، اندازه: 20×29سم [ف: 3-1335]
آغاز: برابر؛ انجام: و اتصل باوله آخر دایر الوجود. هذا آخر ما افاد جدي المتبحر صدر المتألهین و بدر المحقین انار اﷲ برهانه فی هذه الرساله ...
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1140ق؛ جلد: گالینگور سرخ، 15گ (133-147)، اندازه: 20×29سم [ف: 3- 1335]
آغاز: برابر؛ انجام: و لذهذا اقسم بها قال اﷲ سبحانه و لااقسم بالنفس اللوامه
شماره بازیابی اصلاح شد؛ خط: نستعلیق، کا: سید احمد صفائی خوانساري، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 19گ، 18 سطر، قطع: جیبی [اهدائی ف: - 281]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ 92گ (3پ-94ر هامش)
[مختصر ف: - 273]
آغاز: برابر؛ انجام: لولا ان هدانا اﷲ.
بیکا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی سفید زرد، جلد: تیماج سرخ، 7گ (21پ-27ر)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 9 - 902]
آغاز: برابر؛ انجام: مع الختم للولایة نسبة الانبیاء و الرسل معه ربما یتوهم منه ...
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، رکابهدار؛ کاغذ: سبز پستهاي، جلد: گالینگور مشکی، 20ص، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 45 - 41]
آغاز: برابر؛ انجام: کما اعترف الشارح نفسه و نقل عنه. هذا ما اردت بیانه فی هذه الفصل. و الحمدﷲ الولی الحمید. قد فرغ من تسویده
خط: نستعلیق ریز، کا: محمود بن ملاصالح بروجردي، تا: 1302ق، جا: شمیران (قریهاي از قراي)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن لیمویی، 14گ، 21 سطر، اندازه: 6/ 13×8/ 21سم [ف: 9 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: و صرح به فی غیر موضع کما اعترف به الشارح نفسه و نقل عنه، هذا ما أردت بیانه فی هذا الفص الشیثی و الحمداﷲ الولی الحمید، قد تمت
خط: نسخ، کا: هاشم بن احمد حسینی حرانی، تا: جمادي الاول 1309ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذ ابر و باد، 61گ، 11 سطر (5×10)، اندازه: 11×18سم [ف: 39 - 568]
آغاز: بسمله. قوله فی الوجود انه الحق اه مراده من هذا الوجود الذي هو مقابل للمفهوم؛ انجام: اکمل افراد هذا النوع به بدء و به ختم و لهذا قال لا نبی بعدي لاختتام النبوة. قد تمت الحاشیة
آغاز تا فص شیثی؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید علی اکبر بن سید محمد صادق طباطبایی حسینی، تا: 8 رمضان 1311ق، جا: تهران؛ در هامش برگ 70پ سلسله فقراء نعمت اللهی و در هامش 71ر و پ و 72ر اشعار فارسی شیخ بهائی در بیان اسم اعظم و در هامش 77ر غزلی از آقا محمد رضا قمشهاي و در هامش 73پ و 74ر و پ پاسخ میرزا ابوالحسن جلوه در شرح فرد مثالی براي هر فردي از انواع؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 88گ (2پ-89پ)، 16و 19 سطر (8/5-50/3 ×15/5-16/5)، اندازه: 16/5×51/3 سم [ف: - 212]
آغاز: برابر
مکرر در مجموعه؛ خط: نسخ، کا: سید علی اکبر بن سید عبدالحسین بن آقا سید محمد صادق طباطبائی، تا: سلخ شعبان 1311ق؛ جلد: گالینگور سرخ، 6گ (152-157)، 20 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3-1336]
تحریر دیگري از این رساله؛ خط: نسخ، کا: سید علی اکبر بن سید عبدالحسین بن آقا سید محمد صادق طباطبائی، تا: سلخ شعبان 1311ق؛ جلد: گالینگور سرخ، 15گ (157-171)، 20 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 1336]
آغاز: بسمله بیان فی امر خلاف النبی صلی اﷲ علیه و آله و سلم قال الامام الرازي فی بعض مصنفاته معترضا علی قول الشیع بوجوب النص علی امام شخص معین و لم یکن بغیر علی (علیه السلام)؛ انجام: و صرح به فی غیر موضع کما اعترف به الشارح نفسه و نقل عنه هذا ما اردت بیانه فی هذا لفص الشیثی والحمدﷲ ... ادام اﷲ ایامه بمحمد و عترته صل علی محمد وآله اجمعین.
نام مؤلف در فهرست نیامده و به قرینه همخوانی با نسخه معرفی شده در نشریه (114/ 38) تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: یحیی بن حاجی میرزا علی محمد حسنی لاریجانی، تا: 13 جمادي الاول 1312ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج قهوه اي، 26گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 4 - 2111]
آغاز: بسمله. بیان فی امر خلافة النبی (علیه السلام) قال الامام الرازي فی بعضی مصنفاته معترضا علی قول الشیع بوجوب النص. مقدمه چنین پایان می یابد: و افاد الحکیم المرزا محمد رضا القومشهی الاصفهانی رسال فی المقام و هی هذه
خط: نستعلیق، کا: یداﷲ کجوري مازندرانی، تا: 1321ق، کاغذ: فرنگی سفید خوب، جلد: تیماج قرمز، 43گ (47پ-89)، 11 و 12 سطر، اندازه: 15×20سم [نشریه: 13 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما اردت بیانه فی هذا الفص «الشیثی». و الحمدﷲ الولی الحمید، ﷲ در الاستاد الامجد و النقاد الاوحد الآقا محمد رضا دام فیضه العلی، نعم ما حقق و نقح و شرح و وضح و اظهر الحق.
خط: نسخ، کا: سید سلام الدین طالقانی، تا: یکشنبه 25 شعبان 1329ق؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: مقوایی، 2گ (113پ- 114پ)، 18 سطر (10×15/5)، اندازه: 13×20سم [ف: - 348]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 438/6- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 96]
آغاز: برابر؛ انجام: علمت ان تعیین الخلافة لیس علی الامه هذا ما هدانی الیه ربی و ما کنا لنهتدي لولا ان هدانا اﷲ تعالی و الحمدﷲ رب العالمین و الصلو علی محمد و آله اجمعین
بیکا، تا: 1333ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 7ص (1-7)، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 23 - 258]
خط: نستعلیق، کا: سید حسین خان تفرشی، تا: 20 جمادي الثانی 1348ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 56گ، 10 سطر (6×12)، اندازه: 11×17سم [سنا: ف: 1 - 203]
آغاز: برابر؛ انجام: کما اعترف به الشارح نفسه و نقل عنه، هذا ما اردت بیانه فی هذا الفص الشیء.
خط: نستعلیق خوش، کا: سید حسین خان نعمت اللهی رهنمون تفریشی، تا: ربیع الثانی 1351ق، سید حسین خان نعمت اللهی رهنمون تفریشی، به دستور آقا سید حسین شمس العرفاء طهرانی؛ 95گ، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 299]
نسخه اصل: نسخه آقاي شیخ آقا بزرگ تهرانی. بیان امر خلاف النبی؛ کا: زنجانی، تا: با تاریخ 1351ق؛5 گ (215ر-219ر) [فیلم ها ف: 1 - 752]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2986/28- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا. فی الخلافة و الولایة [فیلم ها ف: 1-752]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (1پ-12پ)، 7 سطر (6×11/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 9 - 903]
آغاز: برابر؛ انجام: لو لا ان هدانا اﷲ والحمدﷲ.
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 4گ (268ر- 271)، 22 سطر (9×15/5)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 5 - 752]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید علی اکبر بن سید محمد صادق طباطبایی حسینی، بیتا، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 22گ (116پ-137پ)، اندازه: 16/5×51/3 سم [ف: - 213]
خط: نسخ، کا: سید سلام الدین طالقانی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: مقوایی، 9گ (105پ-113ر)، 25 سطر (10×16)، اندازه: 13×20سم [ف: - 348]
xelāfat
طبسی، درویش محمد بن علی شاه، ق9 قمري
tabasī, darvīš mohammad ebn-e ‘alī šāh (- 15c)
به نثر و نظم. پس از آوردن چند آیه و حدیث درباره خاندان و امامت، به خلافت با دید عرفانی میپردازد، که خلیفگان پیامبر یا خلیفگان ظاهراند و یا باطن، تا ظهور مهدي و رستاخیز.
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه محمد (صلی الله علیه و آله) قال اﷲ تعالی یا ایها الرسول بلغ ما انزل الآیة و قال اﷲ تعالی قل لا اسئلکم علیه اجرا الا المودة فی القربی ... بدانک خلافت مرتبهاي جامعه جمیع مراتب عالم لاجرم آدم آیینه مرتبه الهیه گردانیده اند تا قابل ...
انجام: طالب سر حقیقت شدم از وجه صفات- صفت پاکی عشق از دل آگاه نمودند دایره قوسین و خلفاي اربعه و ائمه معصومین و اسرار رکعات صلوات ...
[فهرستواره منزوي7/335]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: نسخه آقاي دکتر مهدوي بیانی؛ بیکا، تا: 835- 842ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (179پ- 180پ)، 21 سطر (9/5×16)، اندازه: 17×25سم [فیلم ها ف: 1-642]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 22/7- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 114]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي،3ص (348-350)، 18سطر(11×19)، اندازه: 17×25سم [سنا: ف: 1-134]
xelāfat-e anbīyā’
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2842/84
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6 - 136]
الخلاف الکبري - خلافت علی (علیه السلام) 1009
xelāfat-e saffāh va koštan-e ū banī-omayye rā
ابو مخنف، لوط بن یحیی، - 157 قمري
abū-mexnaf, lūt ebn-e yahyā (- 775)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4826/3
آغاز: بسمله. قال ابومخنف رضی اﷲ عنه انه لما جلس فی مجلس الخلافة و جلس علی کرسی مملکته و فیه سبب قتل بنی امیة علی یدیه و تعویض مولا بنی هاشم حسین، راي بنی امیة و هم مجتمعون عنده؛ انجام: قال فهم العباس ان یهلک نفسه او یجب احلیله لمنعه النبی صلی اﷲ علیه و آله فقال یا عم قد قضی الامر و حق القول و کان ذلک فی الکتاب مسطورا. انه ﷲ و انا الیه لراجعون.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 18گ، 15سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 13 - 238]
xelāfat-e ‘alī
تاریخ زندگانی حضرت امیر المؤمنین علیه السلام و جنگهاي جمل و صفین و نهروان را به اختصار ذکر کرده و تا سال چهل هجري وقایع و رویدادها را به اجمال آورده است. گمان میرود که این نسخه بخشی از کتابی بزرگ در تاریخ باشد که جداگانه نوشته شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3419
آغاز: التنجی جزؤده بیان او لندیفی اوزره مصریون و کوفیون و بصریون دیو اوچ فرقه یه منقسم اولان؛ انجام: او زمان موجود اولان اصحاب کرام حضرت معاویه یه بیعت ایلدي، رضوان اﷲ علیهم اجمعین
خط: رقعی، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور مشکی، 82گ، 22 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 9 - 204]
xelāfat-e ‘alī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 10/ 799
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 [ف: 5 - 178]
xelāfat-e ‘alī dar qadīr-e xom
حاوي حدود هشتاد و نه حدیث از طرق عامه است در خصوص غدیر خم که در آنها تصریح به خلافت حضرت علی (علیه السلام) شده است و پس از آن چهل و سه حدیث از طریق خاصه آمده است
که رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) در آنها تصریح به امامت و امارت و ولایت علی (علیه السلام) نموده است. تمام احادیث از کتب معتبره و معتمده فریقین منقول است و در حد خود مجموعهاي ارزنده میباشد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 644
آغاز: بسمله فی نص علی امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب من رسول اﷲ فی غدیر خم بالولایة المقتضبة للامارة و الامامة فی قوله من کنت مولاه فعلی مولاه من طریق العامة-
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: مشقی خطدار، جلد: تیماج قهوه اي، 125گ، 12 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 2 - 756]
xelāfat-e mo‘āvīyat-e bn-e yazīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/107
خط: نستعلیق، کا: روح اﷲ بن خواجه مازندرانی، تا: 27 شوال 1043ق؛ 2ص (232-233) [مختصر ف: - 337]
xelāfat-nāme-ye elāhī
منسوب به خواجه طوسی (مدرس 302) [که از او نیست] از «شروق الانوار» خود و از اتابک مظفر الدین ابوبکر بن سعد بن زنگی (623-658ق) نیز یاد کرده است. در دو مقدمه و دو مقاله و خاتمه: مقدمه 1. در آنکه مردم بی همدیگر زندگانی نتوانند کرد و بیان احتیاج به سروران؛ مقدمه 2. در آنکه سروري چند گونه باشد؛ مقاله 1. در معنی پادشاه و سیرت او، سه فصل دارد: 1) عدل میان خود و قوت هاي خود، 2) عدل میان خود و حق تعالی، 3) عدل میان خود و خلق؛ مقاله 2. بیان سیرت نایبان پادشاه. خاتمه شعر فارسی است در وصف کتاب در آن از خراج فارسی در عهد محمد بن یوسف و اتابک ابوبکر یاد شده است. چون در شروق الانوار ( نشریه 2 /85) از اخلاق ناصري یاد شده است پس خلافت نامه از طوسی نخواهد بود. (دانش پژوه)
چاپ: چاپ شده توسط دانش پژوه
[فهرستواره منزوي 6/ 439]
نسخه اصل کوپرولوش 1589. در هامش؛ بیکا، تا: 6 ذیحجه 753ق؛ 16گ (271پ-286ر) [فیلم ها ف: 1 - 485]
بیکا، تا: 29 ذیحجه 861ق [فیلم ها ف: 3 - 185]
خلافت نامه امام حسن- الخلافة الحسنیة
xelāfat-nāme-ye heydarī
خاموش یزدي، میرزا علیخان، - 1379 قمري
(1960 -) xāmūš-e yazdī, mīrzā ‘alī-xān
منظومهاي حماسهاي مذهبی به بحر متقارب و اشعاري سست در حدود 24000 بیت در شرح زندگانی و جنگهاي حضرت علی علیه السلام در پنج دفتر: 1. بعد از ستایش باري تعالی و نعت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله)، از شروع خلافت حضرت امیر تا جنگ جمل را شامل است؛ 2. از آغاز جنگ جمل تا جنگ صفین؛ 3. از جنگ صفین تا حکمیت ابوموسی اشعري؛ 4. از حکمیت ابوموسی اشعري تا ضربت خوردن مولاي متقیان؛ 5. ضربت خوردن و وصیت آن حضرت و رحلتشان و معجزات و کراماتشان.
به نام جهانداور نه سپهر ** درخشان کن اختر و ماه و مهر به جاه نکویان با احترام ** امامان معصوم دین والسلام
[فهرستواره منزوي 1637/3]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9565
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 1361ق؛ واقف: علی خاموش، مرداد ماه 1345؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی، اندازه: 24×34سم [ف: 9 - 120]
الخلاف فی الاحکام- مسائل الخلاف مع الکل فی الفقه
al-xilāfīyyāt
احمدي غوري، حجازي بن شهاب الدین، ق11 قمري
ahmadī qūrī, hejāzī ebn-e šahāb-od-dīn (- 17c)
تاریخ تألیف: پنجشنبه 18 صفر 1137ق
در موارد اتفاق و اختلاف چهار مذهب فقهی اهل سنت است در احکام شرعیه از کتاب صلاة تا پایان کتاب شهادات. نام مؤلف را در انجام کتاب یافتیم لیکن در اینکه نام کاتب است یا مؤلف، تردید داریم زیرا تصریح به نام مؤلف نشده، اگر چه سیاق عبارات نسبت مؤلف را تأیید میکند. آقاي رضا استادي، مالک قبلی نسخه، آن را نام مؤلف دانسته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12102
آغاز: ... الا أحمد فانه کره وطیها حتی تتم الغایة عنده و هی أربعون یوماً؛ کتاب الصلو ، أجمعوا علی أن الصلوة أحد أرکان الاسلام الخمسة؛ انجام: و اختلفوا فیما اذا قتلت أم الولد سیدها عمداً أو خطأً و عن أحمد روایتان یجب علیها أقل الامرین من قیمتها أو الدی و الأخري علیها قیمة. نفسها اختارها الخرقی و اﷲ
سبحانه و تعالی أعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنجشنبه 18 صفر 1037ق؛ افتادگی: آغاز (12 برگ)؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 187گ، 21 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: 30 - 529]
قم؛ استادي، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم
همان نسخه بالا [صد و شصت نسخه: - 18]
xilāfīyyāt-uṣ ṣalāt = ajwibat-u masā’il-in fiqhīya = r.- un fī masā’il-in fiqhīyat-in muti‘addida
بحرانی، سلیمان بن عبداﷲ، 1075؟ - 1121 قمري
(1710 - 1665) bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh
مسائل اختلافی نماز را که بین علماي شیعه مورد بحث است به گونه اي مختصر بیان میکند و اینکه آیا احتیاط در شرع، واجب است یا خیر؟
[الذریعه 20 /362]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11211/3
آغاز: ما یجب فی الصلاة، لا حاجة لنا الی ذکر المسائل الا جماعیة فلنقصر علی الخلافیات؛ انجام: و تردد شیخنا الشهید الثانی فی شرح الالفیة فی ذلک، هذا ما جري به القلم مع تشویش البال
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عبد الرضا بن حاج محمد تقی، تا: 1216ق؛ در سال هاي 1216 و 1296ق مقابله و تصحیح شده با عبارت: «تم بقلم الفقیر محمد رضا من نسخه قد قوبلت فی ربیع المولود سن 1216»، احتمالاً مدتی در هند بوده؛ جلد: تیماج زرشکی، 1گ (462)، 28 سطر (12/5×15)، اندازه: 20×29سم [ف: 28 - 300]
al-xilāfīyyāt wa-l wifāqīyāt
آمدي، عمر بن حسین، - 1200 قمري
(1786 -) āmedī, ‘omar ebn-e hoseyn
در دیباچه مینویسد: فاضل شهیر [ ...] زاده، رسالهاي ساخته بود، در مسایل خلافیات، و وفاقیات میان حکیمان و متکلمان، چون مفصل بود، من آن را در یک چهارم و یا یک پنجم گزیدم. و آن را در 1 «مقدمه» و 3 «مسلک» ساختم: المقدمة فی امور ینتفع بها ههنا. المسلک الاول فی المقالات التی اتفق علیها الفلاسفة و المتکلمین و التی اختلفنا فیها. الثانی فی المقالات التی اتفق علیها الاشاعرة و المعتزلة و التی اختلفنا فیها. الثالث فیها اتفق علیه لما تریدیة و الاشاعرة و فیما اختلفنا فیها.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1432/8
آغاز: بسمله. بسم من له الحمد النام و علی رسوله و آله الصلاة و السلام. و بعد، فیقول المفتقر ... عمر بن حسین ا مدي ان الفاضل الشهیر بمسجعی (ناخوانا) زاده، لما جمع الخلافیات و الوفاقیات بین الحکماء و المتکلمین.؛ انجام: ... خلافاً لجمهور الاشعري فی جمیع ذلک. و اﷲ الموفق و علیه التکلان، تمت الکتابة ...
خط: نسخ تحریري، کا: جسیم، تا: 1228ق، جا: سنندج؛ روزگار فرمانروایی امان اﷲ خان در سنندج؛ 7گ (57پ-63ر) [ف: 3- 123]
الخلافیة- نظم الخلافیات
xelāfīye = al-feqh (r.-un fī)
محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمري
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
اهداء به: شاه عباس ثانی صفوي
رساله مختصر فتوایی است که مؤلف براي عمل مقلدان خود تالیف نموده است و به مسائلی که علماء در آنها اختلاف نموده اند نظر بیشتري داشته است. در یک «مقدمه» و چند «باب»: مقدمه درباره معرفت دین و مجملی درباره اجتهاد و مذاهب مجتهدان و أخباریان و قائلان به احتیاط، و در پایان مقدمه مختصري در باب وجوب تقلید از مجتهد اعلم نگاشته؛ باب 1. در طهارت، داراي دو مقصد: 1) در طهارتی که به نیت احتیاج دارد و آن وضو و غسل و تیمم است، داراي سه رکن، 2) در طهارتی که بن نیت احتیاج ندارد، و داراي سه رکن؛ باب 2. أحکام نماز، داراي سه «مقصد»: 1) نمازهاي یومیه ...، در سه «رکن»، 2) نمازهاي واجب غیر از نمازها که در شبانه روز مکرر میشود، در چند فصل، 3) بعضی أحکام متعلقه به نماز در چند فصل؛ باب 3. صوم، در سیزده فصل است، و فصل آخرین در اعتکاف.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... در این اوان سعادت نشان که از میامن اشراقات انوار اقبال اعلا حضرت شاهنشاه ملایک سپاه ...
[الذریعة 7/ 339 و 239/7 و 280/16؛ ریحانة الأدب 544/3؛ فهرستواره فقه هزار و چهارصد ساله اسلامی ص 135؛ مکتبة امیرالمؤمنین 319/1؛ دنا 4/ 990 (16 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: چون کفاره رمضان یا نه و اشهر اقرب اولست.
خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 11؛ مجدول، با سرلوح مذهب و مرصع، با این یادداشت «بسیار مغلوط است این نسخه و باید کاملا تصحیح شود»؛ مهر: «محمد جعفر بن علینقی»، «ان اﷲ یحب
المحسنین»، «تقی الحسینی»، و «عبده محمد محسن»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 200گ، 18 سطر، اندازه: 50/3 ×19سم [ف: 2/27 - 49]
آغاز: سبحانی شاه عباس ثانی حسینی موسوي؛ انجام: چون کفاره ماه رمضان یا نه و اشهر اقرب اول است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 155گ، 15 سطر، اندازه: 12/6×19سم [ف: 4 - 864]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 18 سطر [ف: 5 - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: علی هاجرها الوف صلوه و سلام و تحیه.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد یوسف، تا: 1123ق [رایانه]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... أما بعد چون بعضی از مؤمنان ... التماس می نمودند که کتابی در معرفت احکام شرعیه ضروریه بعبارت فارسی بنویسد؛ انجام: و خلاف است در اینکه این کفاره مخیر است چون کفاره رمضان یا نه و أشهر و أقرب اول است.
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا حسینی رضوي، تا: شنبه سلخ ذیقعده 1171ق؛ تاریخ وقف: 1192؛ جلد: تیماج مشکی، 170گ، 14 سطر، اندازه: 50/3 ×18سم [ف: 1 - 76]
آغاز: برابر؛ انجام: و اشهر اقرب اول است والسلام علیکم و رحم اﷲ و برکاته.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1194ق؛ واقف: عضدالملک، 1276؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 156گ، 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 20 - 176]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ابن جعفر شیزي شیروانی، تا: 1194ق؛ قطع: نیم خشتی باریک [رشت و همدان: ف: - 1126]
آغاز: برابر؛ انجام: زیاده از این تکلیف نباشد، و اﷲ یهدي من یشاء الی صراط مستقیم.
در فهرست نام کتاب «العقائد الجامعه» آمده؛ کاتب: مظفر علی بن صادق لاهوري، تا: 1200ق [تراثنا: س13ش2و3 - 367]
آغاز: برابر؛ انجام: خلاف است در آنکه این کفاره مخیر است چون کفاره رمضان یانه واشهر و اقرب اول است.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده با عبارت: «بلغ»، محشی حاوي فتاواي «محمد باقر بهبهانی» با عناوین «محمد باقر»، «م ح ق»، «محق»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 114گ (64-177)، 17 سطر (9×15)، اندازه: 16×52/4سم [ف: 29 - 345]
آغاز: برابر؛ انجام: و خلافست دراینکه این کفاره مخیر است چون کفاره رمضان یانه واشهر و اقرب اول است.
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن میرزا خان، تا: 9 صفر 1222ق، جا: صداقیان سلماس؛ مصحح، محشی بعضاً با عناوین «میرسدعلی طباطبائی و دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 147گ، 17 سطر، اندازه: 41/5×51/3 سم [محدث ارموي مخ: 2 - 659]
آغاز: و ارادت او تابع ارادت و اختیار دیگري نیست و سمیع است به جمیع مسموعات بی آلت حاسه سامعه
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 105گ، 12 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 4 - 2035]
انجام: وزن شیرده کم شیر اقطار میتواند کرد ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقواي، 48گ، اندازه: 21×34سم [ف: 14 - 110]
آغاز: برابر؛ انجام: قبل از بیرون رفتن نماز عید در روز جمعه واقع شود اصح است که هرگاه.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ خطبه نسخه حاضر با نسخه 66 مرعشی اختلاف دارد، و در مقدمه این نسخه تصریح به نام شاه عباس ثانی شده است، محشی با نشان «س م»؛ جلد: تیماج قرمز،92گ (2پ-93پ)، اندازه: 50/3 ×14/5سم [ف: 2 - 133]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 586]
آغاز: بسم ... درین اوان سعادت نشان که از میامن اشراقات انوار اقبال اعلی حضرت شاهنشاه ... شاه عباس الثانی الحسینی الموسوي الصفوي ... عرصه جهان بأنوار معدلت و راحت منور است ... و خواص و عوام بامور دینی رغبت بیحد مینمایند، و أکثر خلایق بطاعات و عبادات و اقامت صلوات و جماعات اشتغال دارند، و روز بروز در میل بمعرفت مسائل شرعیه و دانستن امور دینیه میافزایند، و در اجتماع مجامع و معابد و مدارس می کوشند؛ بخاطر فاتر فقیر محمد باقر السبزواري رسید که کتابی در معرفت احکام شرعیه ضروریه بعبارت فارسی بنویسد ... بر وجهی که مشتمل باشد در مسائل خلافیه بر آنچه در نظر این فقیر اصح و اقوي است ... و در تحریر کتاب مذکور شروع نمود و از اطناب و اکثار و تعرض مسائلی که کمتر بآن احتیاج واقع میشود احتراز نمود و بخلاف هاي معتده اشاره کرده شد؛ انجام: این کفاره مخیر است چون کفاره رمضان یا نه، و أشهر و اقرب اولست.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 200گ، 18 سطر (6×14)، اندازه
: 11×19/5سم [فهرست روضاتی: - 135]
قسمتی از مقدمه کتاب را فاقد است و همچنین برگ آخر را؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ از کتابخانه مرحوم حاج میرسید محمد موسوي چهارسویی؛ جلد: تیماج قرمز، 117گ، 20 سطر (7/5×12)، اندازه: 11×17/5سم [فهرست روضاتی: - 137]
آغاز: نسخه: انه غفور رحیم و این کتاب مشتمل است بر مقدمه و چند باب مقدمه چون مکلف در وقتی که در نماز یا عبادتی دیگر از عبادات شرعیه شروع مینماید بر وجهی صحیح شرعی قصد آن دارد که این را به جهت اطاعت؛ انجام: و در اعتکاف به سبب موجب کفاره مطلقا خواه واجب باشد و خواه مستحب یا مخصوص است به واجب معین و خلاف است در آنکه این کفاره مخیر است چون کفاره رمضان یا نه و اشهر اقرب اول است تمت.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي،113گ (1ر-113ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 26-428]
xallāq-ol ma‘ānī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2950/23
با شعر سحابی و در پایان آمده «این چند قصیده حسب الفرموده ... سمی گوهر فیاض در ساحت دشت بیاض نوشته شد ...»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: ربیع الاول 1054ق؛ 3ص (84-86) [ف: 10 - 1836]
al-xalāyeq
شرحی است در نحو به قول و نام شارح و مؤلف اصل کتاب به دست نیامد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11495/4
آغاز: قوله باب الفعل و هو ما صح ان یدخله قد؛ انجام: الذین ذرت بهم الشمس للقاصی و الدانی.
خط: نسخ به شیوه ترکی عثمانی، کا: احمد بن جعفر گنجهاي داغسدانی، بیتا؛ جا: مدري؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 119گ (61-179)، اندازه: 16/5×51/3 سم [ف: 12 - 371]
xollat-e xalīl-el lāh
نعمة اﷲ ولی، نعم اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
به نثر آمیخته به نظم در آن از خلعت خلت (خلقت) گفتگو میکند: خلعت خلت خلیل اﷲ هر که پوشد ازو شود آگاه.
آغاز: حمد له و صلی اﷲ علی محمد وآله و اخوانه الکاملین. بیت: این عنایت بین که به ما کرد الطاف خدا (فهرستواره)
[دنا 4/ 991؛ فهرستواره 7/ 336]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 1گ (402)، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 677]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ کاغذ: فرنگی، 4ص (290- 293)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 521]
xullat-ul mu’minīn
تبریزي، عاشور بن محمد، ق11 قمري
tabrīzī, ‘āšūr ebn-e mohammad (- 17c)
اهداء به: ملاخلیل قزوینی
در چند «فصل» و یک «تکمله» و یک «تبصره» و یک «هدایه» و یک «تشوته» است. در نسخه ما این عنوان ها دیده میشود: فصل فی کیفیة التصوف؛ فصل فی ان الجسم ذو اجسام صغار؛ فصل فی حدوث العالم؛ فصل فی النفس و ان الناطق غیر البدن؛ فصل فی حشر الاجساد. آن را در پنج روز ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1501/2
آغاز: بسمله. و به ثقتی الحمدﷲ الذي انزل علی عبده الغرائب و بینه فیه بینات و حججا لاولی الالباب ... اما بعد فانا ... ابن محمد عاشور التبریزي لما رایت بعض العلماء ... غیر مراع شریط العدل و الانصاف؛ انجام: ان یعفوعما وقع من طغیان القلم من الخطاء و الخلل و عما علیه البشر من السهو و الزلل و ان یعالمنی بفضله و رحمته بمحمد و عترته انه هو الففور الرحیم سنه 1063.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1071ق، جا: تبریز؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (34پ-38ر)، 18 سطر (8×13)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 8 - 144]
al-xalajāt fī tafsīr-i sūrat-il a‘lā = tafsīr-u sūrat-il a‘lā
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمري
(1885 - 1819) tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān
تاریخ تألیف: 2 شعبان 1293ق
تفسیر سوره سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى در چهل و دو «خلجه» و در
آن از دید ادبی و فلسفی و عقلی و روائی سخن گفته است. در هنگام تدوین فقط تفسیر فیض کاشانی در اختیار مؤلف بوده و منابع تفسیري دیگري نداشته. در این تفسیر به بعضی آیات و اخبار اشاره شده و بیشتر جنبه تأویلی دارد.
آغاز: نحمدك یا من هدانا الی اعلا لواء ارباب الولاء و اقدرنا علی افشاء اثنی اصحاب الثناء و افاض علی ارض قابلیاتنا ذرو من معشار ذرات علوم سادات العلماء ...
«ریحانة الادب: 3/ 381؛ الخلجات، چاپ دارالنشر قم؛ الذریعه 4/ 336 شماره 1446 با عنوان تفسیر سور الاعلی]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثمر دوحة شجرة نبیه والی لواء الولاء الامام المستتر عن الانظار المحتجب عن الابصار.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ پشت برگ آخر ابوالفضل بن موسی بن محمد علامه تنکابنی (نوه مؤلف) کتاب را به رسم امانت به تاریخ 1360ش به محمد حسن علامه داده، در پایان کتاب فهرست تفصیلی خلجات به تاریخ 18 شعبان 1293 به خط مؤلف نوشته شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 211گ، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 234]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2539
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو اسماؤهم و لا یتهم کتبت فی ذلک الشی بقبوله..
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: مقوایی، 21گ، اندازه: 17/5×22سم [ف: 23 - 79]
آغاز: برابر؛ انجام: الخلجة الثالثة و الاربعون و المائتان، اعلم ان النکته فی اختیار سبح علی اقرء الایماء الی ان المقصود بالذات لیس هو القرائة ... و التلفظ و ثمرة دوح شجرة نبیه و الی لواء الامام المستتر عن النظار المحتجب عن الابصار ... تم
خط: نسخ نازیبا، کا: علی بن عبدالصمد، تا: 8 ربیع الاول 1294ق؛ جلد: گالینگور آبی، 55گ، 17 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 183]
آغاز: برابر؛ انجام: الامام المستتر عن الانظار المحتجب عن الابصار م ح م د ابو القاسم بن الحسن العسکري صلوات اﷲ علیهما و عجل فرجه فان کال ذلک من افاضاته و افاداته.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ تملک رضوي و نام آقا سید ابو الحسن سلمه اﷲ (شاید نام کاتب باشد)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 111گ، 18 سطر (8×14)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 32 - 348]
الخلخالیة- اجوبة المسائل الخلخالیة
خلد برین- حدائق الخلد
xold-e barīn
وحشی بافقی، کمال الدین، 939؟ - 991 قمري
(1583 - 1533) vahšī-ye bāfqī, kamāl-od-dīn
مثنوي عرفانی درحدود 600 بیت که در برابر منظومه «مخزن الاسرار» نظامی گنجوي سروده شده است. ضمن هشت روضه و چهار حکایت بسیار دلنشین و موثر.
آغاز: خامه برآورد صلاي صریر ** بلبلی از خلد برین زد صفیر / خلد برین ساحت این گلشن است ** خار در آن بلبل دستان زن است
انجام: آنکه ترا مایه جان میدهد ** هر چه طلب میکنی آن میدهد.
چاپ: بمبئی، سنگی، 1312، رقعی، 28ص
[الذریعة 7/ 240؛ مشار فارسی 2/ 1912؛ نسخههاي 4/ 2800؛ دنا 4/ 992 (12 نسخه)]
خط: نستعلیق خوش، کا: قوام شیرازي، تا: قرن 10؛ با دو سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه ختایی بخارایی، جلد: میشن قهوه اي، 12 سطر، اندازه: 13/7×21/6سم [ف: 8 - 159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، کا: رشیداي دیلمی، تا: جمادي الثانی 1000ق، جا: یزد (دارالعباده)؛ مجدول زرین، با یک سر لوح مذهب مرصع؛ مهر: ناصر الدین شاه قاجار؛ کاغذ متن سمرقندي، جلد: تیماج گل ماشی، 46ص، 12 سطر، اندازه: 15/2×22/2سم [ف: 4 - 1332]
منتخب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 3ص (294-296) [مختصر ف: - 713]
آغاز: برابر؛ انجام: ورنه متاعی است بلا ایست زر ** الحذراي زر طلبان الحذر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 110ص (596-700 و720-724)، سطور چلیپایی (17/5×33)، اندازه: 18/5×34سم [ف: 9 - 1203]
آغاز: برابر؛ انجام: شرح این قصه را کلکم نپرداخت ** که نتوان عالمی را نوحه گر ساخت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1069ق؛ در آغاز نسخه حاضر شرح حال وحشی در یک مقدمه آمده؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 43گ
(203ر-245ر)، 16سطر [ف: 37 - 422]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 20 رجب 1074ق؛ 15گ، 18 سطر، اندازه: 10×16سم [ف مخ: 2 - 847]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نیلی، جلد: میشن قهوه اي، 17ص (154-180حاشیه)، اندازه: 4/ 16×28/3 سم [ف: 1/29 - 407]
آغاز: من خلد برین مولانا وحشی یزدي رحمه اﷲ. اي غم و اندوه مجسم شده ** شادي اگر دیده ترا غم شده؛ انجام: آن که ستاید به خوش آمد ترا ** از تو نکوتر نشناسد ترا
گزیده اي از کتاب؛ خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: نخودي؛ جلد: میشن قهوه اي، 3ص (8-10)، اندازه: 13/3×25/8سم [ف: 1/29 - 162]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1287ق؛ جلد: تیماج نیلی، 12گ (16ر-27ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 17 - 144]
آغاز: برابر؛ انجام: ورنه متاعی است بلا اي است زر ** الحذر اي زر طلبان الحذر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن کاشانی، تا: ذیحجه 1301ق؛ جلد: مقوا، 81ص (13-93)، اندازه: 13×20سم [ف: 33/2- 100]
آغاز: برابر؛ انجام: گوهر مقصود بدست آر زود ورنه ز هم ... این تار و پود بحمد اﷲ تعالی تمام شد.
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا جهان گیر خان ناطم الملک، تا: 1309ق؛ ضمیمه نسخه ش 16424؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: وحشی از این گفته فروبند لب ** روز نهان گشت و عیان گشت شب
خط: نستعلیق زیبا، کا: علی رضا علی آبادي، تا: 29 جمادي الاول 1315ق؛ پس از مثنوي چند رباعی از بابا طاهر عریان نوشته شده؛ مجدول؛ تملک: ضیاء لشکر تقی دانش و مهر «ضیاء لشکر» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 32گ، 10 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 117]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 14گ، سطور چلیپایی (13×20)، اندازه: 18×58/3 سم [ف: 10 - 1819]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 2 جمادي الثانی، مطابق هفدهم بهمن ماه جلالی تخاقوي ئیل 1340ق؛ اهدایی: غلامعلی فودازیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 21ص (30-50)، 19 سطر (8/5×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 5 - 1538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: چرمی، 269گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 1 - 469]
xold-e barīn
واله اصفهانی، محمد یوسف بن محمد حسین، 11 قمري
vāle-ye esfahānī, mohammad yūsof ebn-e mohammad hoseyn (17c -)
تاریخ تألیف: 1078ق
به روزگار شاه سلیمان (1077-1105ق) در هشت «روضه»: 1. در پیامبران و پادشاهان پیش از اسلام؛ 2. پیامبر اسلام و امامان؛ 3. خاندان اموي و عباسی؛ 4. خاندان همروزگار عباسی؛ 5. چنگیز و جانشینان او؛ 6. تیمور و جانشینان او؛ 7. سلسله قراقوینلو آق قوینلو و پایان تیموریان؛ 8. صفویان تا 1071ق؛ «خاتمه»: در پادشاهی شاه سلیمان. روضه هشتم که بیشتر کتاب را دارد در هفت «حدیقه» است: 1) سرگذشت شاه اسماعیل (905-930)، 2) شاه تهماسب (930-984)، 3) شاهزاده مظفر و اسماعیل و شاهزادگان دیگر، 4) سلطان محمد، 5) شاه عباس (996-1038)، 6) شاه صفی (1038-1052)، 7) عباس دوم (1052-1077). در حدیقه دوم از روضه هشتم (نسخه 252 مجلس) پس از پایان کار شاه تهماسب نه مجلس است بدین گونه: 1) ذکر امراي عظام و خوانین، 2) سادات، 3) مشایخ و علما و سایر اعیان آن عهد، 4) وزیران و ارباب مناصب، 5) حکیمان و اطباء، 6) خوشنویسان، 7) نقاشان و مذهبان، 8) سرایندگان، 9) بزم آران انجمن عشرت طرب. (احمد منزوي)
آغاز: خلد برین الفاظ مشکین و بهشت عنبر سرشت عبارات اعجاز قرین زمانی بحور عین معانی صدق آئین و کوثر نسیم مانند ماء معین رشگ نگارخانه چین و غیرت بهار پر لاله و نسرین گردد ... اما بعد چهره گشاي عرایس این حجله مینو مثال و بزم آراي شاهدان نهان خانه ... این نادره چمن شکسته بال طایر قفس تنگدلی و تأسف محمد یوسف که از بدو اهتزاز از اهیر شعور الی یومنا هذا و اله رخسار شاهد معنی خطاب دارد ... جز بمطالعه کتب و رسائل که سخن سنجان خواموش و شنوندگان سراپا گوش اند دیده کامجوئی نگشوده ... چون در این ایام خجسته آغاز فرخنده فرجام که آغاز بهار دولت و کامرانی ...
سلیمان بنده شاه ولایت ... بخاطر فاتر قاصر رسید که بمطالعه کتب سیر و مؤلفات ارباب خبر که منافع آن در دیده بینش هم سنگ لعل و گوهر ... است دیده و دل را نور و سرور بخشیده و خلاصه آن را ... از هر کتاب ... در سلک یادداشت ... کشیده که سبب مشغولی خاطر بغرایب احوال باستان و عجایب اوضاع شود ...
[الذریعه 9/ 1255؛ استوري 131/1 و 1 /130؛ مقدمه احمد سهیلی خوانساري بر ذیل عالم آراي عباسی؛ فهرستواره منزوي 1/ 616؛ دنا 4/ 991 (17 نسخه)]
حدیقه پنجم از روضه هشتم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ پیشکش میرزا ابوالفتح حاکم شوشتر به کتابخانه لطف علی خان در 1207، از آن کتابخانه امان اﷲ خان والی در جمادي الاول 1216، در شب چهارشنبه 18 ربیع الثانی 1270 پس از خوردن قرقاول و هلو نزد سرکار نواب و الا شماره ابیات و اوراق آن در پایان چنین نوشته شده: اوراق 472، ابیات هر ورق 72، ابیات روي هم 33984؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 472گ، 25 سطر (10×20)، اندازه: 18×29سم [ف: 16 - 67]
روضه اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 337]
روضه دوم (تاریخ حضرت رسول و ائمه)؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی قلی بن محمد یوسف افشار، تا: دوشنبه 8 صفر 1096ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 509گ، 25 سطر، اندازه: 18/8×30/1سم [ف: 2 - 231]
سرگذشت شاه عباس را دارد از 978 تا 1037 و میرسد به سرگذشت خلیل سلطان؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی زرکوب با تصویر شاه عباس، 291گ، 29 سطر (11×52/3)، اندازه: 17/5×28سم [ف: 9 - 1037] و [فیلم ها ف: 3 - 174]
حدیقه ششم؛ بیکا، تا: 1102ق [نشریه: 4 - 325]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرتضی قلی بن محمد یوسف افشار، تا: پنجشنبه 8 شوال 1103ق؛ جلد: تیماج قرمز، 235گ، 27 سطر، اندازه: 18/5×3/59سم [ف: 23 - 278]
روضه چهارم (عباسیان)؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی قلی بن محمد یوسف افشار، تا: چهارشنبه 19 جمادي الثانی 1104ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 395گ، 27 سطر، اندازه: 18/2×50/3 سم [ف: 2 - 231]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد اسماعیل انصاري (روضه اول (تاریخ انبیاء و سلاطین) و حدیقه ششم و هفتم از روضه هشتم در تاریخ صفویه) در ذیقعده 1249ق و مرتضی قلی بن محمد یوسف افشار (بقیه) در پنجشنبه 10 ماه نهم 1108ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه ضربی، 404گ، 27 سطر، اندازه: 18/3×29/4سم [ف: 2 - 231]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 363- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 114]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4665- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 85]
آغاز: بسمله. روضه پنجم از روضات هشتگانه خلدبرین در ذکر پادشاهی و اقتدار
روضه پنجم (چنگیز خان) و ششم (تیموریان) و هفتم (قره قوینلو و آق قوینلو)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن پرتقالی، 319گ، 29 سطر، اندازه: 1/21×8 /31سم [ف: 2 - 231]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 369- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 114]
حدیقه 7 و 8؛ خط: شکسته، کا: علی قلی بن محمد مازندرانی، تا: دهه سوم رجب 1233ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی [نشریه: 2 - 74]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5598 - ف
نسخه اصل همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 169]
آغاز: غرض از چهر پردازي عرایس این اخبار آنکه چون شاهد جلالت از پرده تقدیر پروردگار خلیل رخ نموده و بهار شوکت بر دل غنچه از باد صبحدم در گشود نوبت تاجداري بغره ناصیه شهریاري و قره باصره سلطنت و کامکاري مجمع فررانگی و مظهر مردانگی آبروي دولت و بهار گلزار ملت مناط ملکه شجاعت و مرکز دایره سخاوت رسید و نوبت زن دهر کوس جهانداري بنام نامی او ... شاه صفی؛ انجام: دیگر از سوانح این سال خیر مأل آنکه بنابر آفت محصولات عروج تسعیرات در دارالسلطنه اصفهان بمعراج کمال پیوسته از راه عجز و اضطرار تنگدستان کیسه پرداز بدرگاه پادشاه سرافراز شتافته از صعوبت آنحال و شکستگی بال خود استغاثه بفلک اثیر رسانیدند ... عز صدور یافت که مقدار سیصد هزار من غله از محصولات سرکار خاصه شریفه بطریق استعجال حمل و نقل دارالسلطن نمایند و باین تدبیر صائب ابواب تنگی و اضطرار بر روي شکسته بالان اصفهان باز شد. حسب الامر قدر قدر گردون ... الحاج میرزا آقاسی ادام اﷲ ... این کتاب مستطاب باختتام پیوسته علی یدالاقل العباد محمد حسین شیرازي فی عشر آخر صفر المظفر فی سنه 1260. امید که
نظر آفتاب اثر از معایب در نوشته.
در نسخه حاضر علاوه بر شرح وقایع و سوانح سلطنت پادشاهان مذکور اخبار و مطالبی هم از امرا و وزراء و خوانین و حکام - از سادات و مشایخ و علما - از خوشنویسان نقاشان و مذهبان - از حکما و شعراي آن دوران رقم رفته است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین شیرازي، تا: 1260ق، بر حسب دستور حاج میرزا اقاسی وزیر محمد شاه قاجار؛ مجدول، کمندکشی زرین؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقواي روکش چرم مشکی، 495 ص، 15 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 5 - 154]
آغاز: بسمله رب یسر و لا تعسر و تم بالخیر. گفتار در ذکر؛ انجام: شهریار جوان بخت و زیورآراي تاج تخت باراستن جشن نوروز.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1264ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر انجام: لشگر یزدجرد را بشکستند و در آسیائی پنهان شد و چون خبر بماهون رسید بقتل وي فرمان داد ... و در سنه احدي و ثلاثین هجري خرمن حیاتش در آسیا بباد فنا رفت و اعلام کفر و آتش پرستی نگونسار گردید. آن که نمرده است و نمیرد یکی است ** وانکه تغیر نپذیرد یکیست. تمام شد روضه اول خلد برین بحمداﷲ و توفیقه و الصلوة علی نبیه و آله. شامل هشت روضه است؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار، مشیر السلطنه، محمدرضا الحسینی، حسین بن هدایت اﷲ؛ مجدول، کمندکشی زرین، یک سرلوح مذهب مرصع خوب؛ کاغذ: ترمه شده؛ جلد: مقواي روغنی بوم سبز یشمی منقش و مذهب، 518ص، 21 سطر، اندازه: 26×41سم [ف: 5 - 157]
آغاز: حدیقه پنجم از روضه هشتم کتاب خلدبرین در ذکر احوال شاه صفی. غرض از چهره پردازي عرایس این اخبار آنکه چون شاهد جلالت از پرده تقدیر پروردگار جلیل رخ نمود و بهار شوکت بر دل غنچه از باد صبحدم در گشود؛ انجام: هذا آخر ما الفه مصنفه طاب ثراه من الحدیقه السابع من الروضه الثامنه من الریاض الثمانیه من هذا الکتاب المستطاب بخلدبرین و قد الفراغ من کتابه علی یدي العبد الضعیف الی رحم ربه العزیز الغفار ابراهیم ابن محمد علی الحسنی الحسینی.
حدیقه پنجم از روضه هشتم خلدبرین است ذکر احوال شاه صفی و اتفاقات و سوانح زندگی وي در حدیقه ششم ذکر احوال شاه عباس ثانی آمده است یعنی در این نسخه شرح احوالات دو پادشاه از خاندان صفویه را در دو حدیقه نوشتهاند؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم ابن محمد علی حسنی حسینی، بیتا؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ مجدول، کمندکشی زرین، با دو سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواي روغنی بوم طلائی شاه توتی رنگ، 515ص، 21 سطر، اندازه: 26×51/4 سم [ف: 5 - 160]
آغاز: روضه پنجم از کتاب خلدبرین در ذکر پادشاهی و اقتدار چنگیزخان و اولاد و احفاد او؛ انجام: و امیر اسکندر شیخی پسر افراسیاب بعد از این قضایا به مملکت خراسان رفت و شرح حال وي در روضه ششم رقمزد کلک بیان خواهد گشت انشاءاﷲ تعالی قد الفق الفراغ من کتابه هذه الروضه الخامسه.
جلد پنجم از تاریخ خلدبرین است در ذکر نسب چنگیزخان و مجملی از حالات خاقان مغول که در زمره اجداد آن شهریار انتظام داشته اند؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول، یک سرلوح مذهب مرصع مزدوج بسیار خوب؛ کاغذ: فستقی؛ جلد: مقواي روغنی بوم آلبالویی رنگ منقش و مذهب، 533ص، 21 سطر، اندازه: 26×41سم [ف: 5 - 162]
xold-e barīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 20/1116/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ از محمد حکیم کرمانی در حاشیه و متن؛ 15ص (115-129) [سنا: ف: 2 - 122]
xold-e barīn dar manāqeb va marāsī-ye āl-e tāhā va yāsīn
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272 ؟ قمري
(1856 -) boraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad
تاریخ تألیف: شب جمعه 27 جمادي الاول 1252ق
داراي دو «مقدمه» و بیست و یک «مجلس» و یک «خاتمه» در فضایل و مناقب و مدائح و مراثی معصومین علیهم السلام که مؤلف هنگام تشرفش به عتبات عالیات در حرم حضرت امیرالمؤمنین نگاشته، و جلد چهارم «ریاض الاحزان» خود قرار داده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2557/2
آغاز: حمد بیحد و ثناي عاري از عدد مر رحمن صمدي را سزاست که اوعیه سوداي قلوب شیعیان را معدن اسرار آل اطهار فرمود؛ انجام: اي دعاي مستجاب اي رهنماي ** حق احمد حق حیدر اي خداي خط: نسخ، بیکا، تا: 1252 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 105گ (131پ-235پ)، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 7-140]
الخلسة- طریق الریاضة الشرعیة
xulsat-ul malakūt = al-xal‘īyya
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632)
بحث فلسفی پیچیدهاي است درباره اثبات دهرکه همان اثبات حدوث عالم است و نگارنده مدعی است در مکاشفهاي با عده اي از قدیسین منطقیین به گفتگو نشسته و این بحث را با آنها در میان گذاشته است. در این رساله گفتههاي بعضی از فلاسفه رد شده است. دو رشح است با عناوین «خلسة ملکوتیة» و «ترشیح» و «خلسة قدسیة» و «عقد» و «توفیة» و «حکومة».
آغاز: سبحان فالق العدم فاطر الوجود واهب الغرائز بالفضل و الطول مانح الفطر بالمجد و الجود فاعل الذوات مبدع الماهیات
انجام: اذا یظنون بالفلاسفة المتهوسین فی جاهلیه الفلسفة و فجاجة الصناعة انهم یتأثلون حیث همفی محاولة تصحیح الحدوث الزمانی.
چاپ: در حاشیه قبسات او چاپ شده است؛ همچنین جدا همراه با چند رساله دیگر او به اهتمام عبداﷲ نورانی در سال 1381ش نیز چاپ شده؛ مشار عربی، ص337؛ تهران، سنگی، 1314ق، وزیري، 65ص (صص1-65) در هامش
[الذریعه 7 /240؛ دنا 4/ 993 (9 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و در حیات مؤلف؛ مصحح، با امضاي بلاغ به خط مؤلف، محشی باعنوان «منه مدظله»؛ تملکی به سال 1016 و یادداشتی درباره افیون؛ جلد: مقوایی، 37گ (28پ-64پ)، 17 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [محدث ارموي مخ: 2 - 659]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ در 2پ معنی رصد و تناظر و در 19ر تا 21پ ساعات و آداب قضاء حوائج و ظهور و خفاي برخی کواکب از میرزا مظفر منجم دیده میشود؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 17گ (2پ-18پ)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 361]
آغاز: من جمل وقائع العظمی التی ابتدرت لسیدنا ... امیر محمدباقر الداماد عفی اﷲ عنه فی یوم المیعاد. بسم اﷲ ... و به ثقتی و صلوته علی سیدنا محمد و آله الطاهرین. انی ذات یوم من ایام شهرنا هذا و قد کان یوم الجمعة 14 شهر رسول اﷲ شعبان المکرم لعام 1030 من الهجر المقدس کنت فی بعض خلواتی اذکر ربی فی تضاعیف اذکاري و اورادي باسمه الغنی؛ انجام: فرجعت الی ارض التبار و کورة البوار و بقعة الزور و قریة الغرور تارة اخري
خط: شکسته نستعلیق، کا: صفی الدین محمد حسنی حسینی عبدالوهابی، تا: اواخرقر ن 11؛ کاغذ: شرقی، 2گ (21-22)، 16 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 40 - 440]
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن محمد زمان میبدي، تا: 1070ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ (1پ-22ر)، 18 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 75]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع بن ملا ابوعلی طالقانی قزوینی، تا: جمادي الاول 1125ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 46گ (9پ-54ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 334]
آغاز: بسمله و صلوته علی سیدنا محمد و آله الطاهرین. انی ذات یوم من ایام شهرنا هذا و قد کان یوم الجمع رابع عشر شهر رسول اﷲ شعبان المکرم لعام 1023 من الهجرة المقدسة کنت فی بعض خلواتی اذکر ربی فی تضاعیف اذکاري و اورادي باسمه الغنی فاکرر یا غنی یا غنی مشدوهاً بذلک عن کل شیء الا عن التوغل فی حریم سره و الامحاء فی شعاع نوره؛ انجام: و اخرج عن صقع قطر الوجود رأساً اذ قد ودعتنی تلک الخلسة الخالسة شیقاً حنوناً الیها و خلقنی تلک الخطف الخاطف تائقاً لهوفاً علیها رجعت الی ارض التباد و کورة البوار و بقعة الزور و قریة الغرور تار اخري. م ح ق ره
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (102پ-103ر)، اندازه: 12×3/54سم [ف: 20 - 394]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1215ق [الفبائی: 239]
آغاز: برابر؛ انجام: فسبحان الواسع العلیم الخلاق الحکیم بیده ملکوت کل شیء و الیه رجوع کل شیء و هو بکل شیء بصیر.
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن ملا خلیل اردبیلی، تا: 1222ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 13گ (57پ-69ر)، 19 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 4 - 215]
خط: نستعلیق، کا: قوام الدین بن میرزا نظام حسینی حسنی، تا: چهارشنبه 2 ربیع الاول 1264ق، براي میرزا عبدالصمد؛ محشی با نشان «منه، ص، نهایه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 39گ (52پ-90ر)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 14/5×21سم [ف: - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی (اکبر) بن محمد رضی تفریشی، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (32پ-79ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 5 - 11]
خط: نسخ، بیکا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 271]
آغاز: برابر؛ انجام: حیث هم فی محاول تصحیح الحدوث.
خط: نستعلیق خفی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خلسه- تفسیر لفظ خلسه
xalse
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمري
(1493 - 1415) jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 810/3
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الاول 1087ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (12پ-13پ)، اندازه: 12×25سم [ف: 399]
xalse = xāb-nāme
اعتماد السلطنه، محمدحسن بن علی،1259-1313قمري
e‘temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843 - 1896)
رساله خوابنامه اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان صنیع الدوله مراغه اي است که بر خلاف سایر تألیفات اعتماد السلطنه به صورت داستان نوشته شده است و خواننده در مطالعه داستان در جریان اوضاع سیاسی آن روزگار قرار میگیرد. نویسنده در بین خواب و بیداري یازده تن از بزرگان قاجار را به بازپرسی کشیده است و درباره آنها داوري میکند. داستان با مرگ مؤلف، به صورت نیمه تمام باقی میماند.
آغاز: بسمله، خلسه، در اوایل سال هزار و سیصد و ده از تاریخ عرب یا هجري موکب معظم.
انجام: براي اینکه ببرادر بزرگتر در ورود و خروج تواضع نکنم و شرایط.
چاپ: در سال 1324ش تحت عنوان «یک پرده از اسرار انحطاط ایران یا خوابنامه مرحوم اعتماد السلطنه» با مقدمه محمد شهید نورائی، بوسیله کتابفروشی زوار مشهد؛ در 1348ش به کوشش محمود کتیرائی با مقدمه مبسوط تجدید چاپ شده
[دنا 4/ 993؛ فهرستواره منزوي 6/ 440]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج میرزا عبدالعلی، تا: آبان 1310ش، تحریر شده در کتابخانه آستان قدس؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچهاي، 109گ، 12 سطر (12×14/2)، اندازه: 18×22/8سم [ف: 7 - 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: دکتر قاسم غنی، تا: 9 ادریبهشت 1312ش، جا: مشهد رضوي؛ با جوهر از روي نسخه اصل خط میرزا محمد حسین خان فروغی ذکاء الملک که به اشرف السلطنه زن مؤلف و از او به شوهر دوم او نایب التولیه عرب (در 1313) و از و به پسرش مؤید ثابتی رسیده بود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 147گ، 19 سطر (10×17)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 1 - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: حق او را پایمال و تصاحب نمایم اقسام نیرنگ ها را بکار بردم.
خط: نستعلیق، کا: بهبود، حشمت اﷲ، تا: 1 شهریور 1315ق؛ نسخه تقدیم به سرتیپ مطبوعی شده است؛ واگذاري بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع زرشکی، 54گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 17 - 133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید جواد شهیدي بافقی، تا: 10 اردیبهشت 1322ش؛ نوشته شده در کتابخانه آستان قدس؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچهاي، 104گ، 14 سطر (10×15)، اندازه: 18/7×24سم [ف: 7 - 82]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مرتضی جگروند [رایانه]
xollas-e mofīd
صعیدي حسینی، محمد
sa‘īdī hoseynī, mohammad
قواعد کیمیاسازي را به روشی بسیار مختصر گردآورده است. مؤلف در آغاز کتاب مدعی شده که بعضی از این قواعد را از استاد فراگرفته و بعضی را به الهام و از راه خواب به دست آورده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1859/4
آغاز: حمدله و بسمله و تصلیه حال دلیله اداء ما فی البار که لسان الحال أنطق من لسان المقال؛ انجام: من جفر قب بطن فرس قدوره کون دفنه ایده در منی بیک درم طرح ایده
خط: رقعی، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور مشکی، 4گ (42ر- 45ر)، 19 سطر، اندازه: 26×30سم [ف: 5 - 244]
xollas-e vājebāt
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1895/2
آغاز: اگر تو را پرسند که طهارت چند است بگو سه
رساله عملیه به فارسی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 12گ (47-58)، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 146]
xul
کرمانشاهی، محمد بن عبداﷲ
kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh
در رد گفتار صاحب مقامع الفضل است.
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 927/3
بیکا، بیتا؛ قطع: رقعی [ف: - 328]
xul‘
نویسنده در آن از «فاضل نراقی - طاب ثراه» و محقق بهبهانی قدس سره یاد میکند.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22502/7
آغاز: بسمله حمدله مسئل قال المحقق فی شرایع لو خالعها
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تملک: ابراهیم بن محمد رضوي با مهر «العبد المذنب ابراهیم بن محمد الرضوي» مورخ 1296ق؛ کاغذ: فرنگی مشقی و کاهی، جلد: تیماج عنابی، 9گ (129-137)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 700]
xal‘-ul badan
دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/52
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، و صلواته علی سیدنا محمد و آله الطاهرین انی ذات یوم من ایام شهرنا هذا و قد کان یوم الجمع رابع عشر شهر رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله شعبان المکرم لعام 923 من الهجرة النبویة کنت فی بعض خلواتی اذکر ربی؛ انجام: لهو فاعلیها فرجعت الی ارض التبار و کورة البوار و بقع الزور و قریة الغرور نبذة اخري
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 1ص (187پ) [ف: 15 - 155]
xal‘-ul ‘iḏār fī waṣf-il ‘iḏār
صفدي، خلیل بن ایبک، 696 - 764 قمري
(1363 - 1297) safadī, xalīl ebn-e ībak
اشعاري است ادبی در وصف عذار و شارب از شعراي مختلف، در سه «باب»: 1. مدح العذار و مافیه من تشابیه البلغاء و الظرفاء؛ 2. مدح الحلقاء و النتقا ؛ 3. ذم العذار و ما فی معناه
[دنا 4/ 993؛کشف الظنون 1/ 721؛ مجمع العلمی العراقی 2/ 261]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1073/6
آغاز: الحمد ﷲ الذي نزه من شاء فی ریاض الادب و زینه بعوارض الریحان
نسخه اصلی: کتابخانه کاخ گلستان - تهران 172؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 79ص (199-277) [عکسی ف: 3 - 336]
xal‘at-e honūd
مولانا بت شکن بخاري هندي
mowlānā bot-šekan-e boxārī-ye hendī
اندرمن هندي ساکن شهر مراد آباد هند، از برهمنهاي هندویان بتپرست بوده است. او کتابی در رد دین اسلام موسوم به «تحف الاسلام» نگاشته که در هند به چاپ رسیده است (مشار فارسی 11/199). از طرف مسلمانان مولا بتشکن بخاري هندي مأمور میشود که ردي بر کتاب اندرمن بنگارد و او نیز کتاب «خلعت الهنود» را در رد آن تألیف میکند. در مجموعه حاضر کتاب مولا بتشکن بخاري و هم چنین اشعاري از علماي مسلمانان در مدح آن موجود است بدین ترتیب: 1. قصایدي در تعریف اندرمن و بیان عقاید هنود نو و کهن (ص1-48)؛ 2. فهرست کتاب خلعت الهنود (ص49-58)؛ 3. مقدمه کتاب خلعت الهنود (ص61-64). این مطالب را مؤلف در پایان کتابش آورده ولی در نسخه حاضر براي بصیرت خواننده، در اول کتاب تحریر شده است؛ 4. خلت الهنود (ص 65-378).
آغاز: حمد نامحدود حق معبودي است که ذاتش بسیط و قدرتش محیط و جلالش ابدي و کمالش سرمدي و جمالش جلی و علمش ازلی و حیاتش لم یزل و لایزال
چاپ: هند، 1281ق، سنگی؛ هند، 1922م
[دنا 4/ 993؛ فهرستواره منزوي 9/ 283]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13840/4
آغاز: برابر؛ انجام: پاي اندر من شکست و خوش نوشت ** سومنات شرك را از بیخ کند
خط: نستعلیق، کا: احمد علی، تا: 10 ربیع الاول 1292ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 314ص (65-378)، 19 سطر [ف: 37 - 401]
الخلعیة- خُلسة الملکوت
al-xal‘īyyat-ul ulā
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-
تاریخ تألیف: رمضان 1011ق
نخستین خلسه میرداماد، واقعهاي است که بین النوم و الیقطه در رمضان 1011 پس از نماز عصر به هنگامی که در مدینة الایمان (= قم) به سر میبرده براي او رخ داده و حرز مذکور در این خلعیه به او تعلیم شده است (تمام حرز = که نام معصومین و یاران نزدیک ایشان در آمده - در رساله یاد شده است).
آغاز: و من لطائف ما اختلسته و اختطفته من الفیوض ... حیث کنت بمدینة الایمان حرم اهل بیت رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) ... فی بعض ایام شهر اﷲ الاعظم ... قد غشیتنی ذات یوم.. شبه خلسة ... فاریت فی سنتی نورا شعشعانیا..
انجام: فانتبهت من سنتی متلهفا ... فلقد کانت هی الیقظه الحقه ... و ما لدي الجماهیر یقظة فهی هجعة عندها و لقد کانت هی الحیوة الصرفه و ما عند الاقوام ... فهی موته بالنسبة الیها م ح ق.
[الذریعة 7/ 241؛ ریحانة الأدب 6/ 61؛ دنا 4/ 993؛ الفوائد الرضویه 424]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج نیلی، 108گ، 15و 28 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 23 - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین وحده حق حمده (الی هنا صورة رقمه الشریف المقدس و خطه الانیف الاقدس ادام اﷲ برکات انفاس اجتهاده ... حرره ... ابن مراد عادل الاردستانی)
خط: نسخ، کا: ابوالفتح گیلانی، تا: قرن 11؛ محشی به خط میرداماد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (464-465)، 12سطر (8/5 ×15)، اندازه: 16×24سم [ف: 8 - 435]
آغاز: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش (8201) M 140؛ بیکا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1ص (142) [عکسی ف: 3 - 424]
نسخه اصل کتابخانه رایلند منچستر شماره 97 P. (686)؛ خط: نستعلیق هندي، بی کا، تا: قرن 12 [فیلم ها ف: 3 - 131]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (121پ-122ر)،16سطر(5×11/5)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 389]
al-xal‘īyyat-uṯ ṯānīya = al-xal‘īyyat-ul malakūtīya
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
شرح جریان مشاهدات و مکاشفات مصنف در یکی از خلوات و به اصطلاح عرفا پس از خلع بدن و در حال خلسه. تاریخ آن خلسه طبق تصریح وي در دیباچه جمعه 14 شعبان 1023ق است که پس از مداومت ورد یا غنی و یا مغنی دست داده بود است. در الذریعه (7: 241) تاریخ آن آدینه 16 شعبان 1023 آمده و دارد که آن در سلاف العصر ص 487 به چاپ رسید.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلواته علی سیدنا محمد و آله الطاهرین و بعدانی ذات یوم من ایام شهدنا هذا و قد کان یوم الجمعه رابع عشر شهر رسول اﷲ شعبان المکرم لعام 1023 ...
انجام: رجعت الی ارض التبار و کورة البوار و بقعة الزور و قریة الغرور
چاپ: هنري کربن آن را در یادنامه ماسینیون (چاپ 1956 دمشق 1: 378 - 331) با دیباچه و ترجمه و شرح آن به فرانسه به چاپ رسانده است.
[الذریعة 7/ 241؛ ریحانة الأدب 6/ 61؛ حکیم استرآباد 140؛ رقم 1168؛ دنا 4/ 994؛ الفوائد الرضویه 424]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 11؛ دو فقره حاشیه توضیحی است از مؤلف با نشان منه؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (12ر)، اندازه: 13×22سم [ف: 22 - 74]
خط: نسخ، کا: ابوالفتح گیلانی، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه دام ظله العالی»؛ کاغذ: سپاهانی،جلد: تیماج تریاکی، 2گ (256پ- 257پ)، 12 سطر (5/8×15)، اندازه: 16×24سم [ف: 8 - 432]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 2ص (125-126)، اندازه: 13/5×50/3 سم [ف: 32 - 174]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش 8201 140M؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ قرن11؛1ص(81) [عکسی ف: 3- 417]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین الدین شیرازي، تا: 1088ق، کاغذ: اصفهانی
شکري، 2ص (55-56)، 21 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 9- 524]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (26- 27)، 15 سطر، اندازه: 50/3 ×13/5سم [ف: 29 - 359]
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن قهوه اي، 3گ (14ر-16ر)، اندازه: 19×53/3 سم [ف: 7 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1267ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 3ص (253-255)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9 - 303]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1282ق، کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زرد، 25گ (25پ-54پ)، 18 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 4 - 393]
آغاز
خط: نسخ خوش، کا: علی اکبر فیض بن آقا میرزا محمد، تا: 1297ق؛ 2گ (33پ-34پ) [ف: 2 - 122]
کا: مرتضی موسوي خوانساري، تا: 1308ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (111-112)، 19 سطر (6×11/5)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 11 - 2108]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، اندازه: 6×25سم [ف: 4 - 187]
الخلعیة الملکوتیة- الخلعیة الثانیة
xolafā’-e esmā‘īlīye
در این قسمت خلفاء اسماعیلی که در مصر و قیروان خلافت کرده اند ذکر شده تعداد آنها چهارده نفر و مدت خلافتشان در قاده و قیروان 65 و در مصر 205 سال بوده است که مجموعاً دویست و هفتاد سال میشود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 11/ 1330
آغاز: اول ایشان ابو محمد عبید اﷲ الملقب بالمهدیست؛ انجام: لایغیره مر الایام و تعاقب الدهور و السلام.
بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 9ص (407- 415)، 29 سطر (10×5/17)، اندازه: 17/5×26سم [ف: 9 - 323]
al-xulafā’-ur rāšidīn (r.)
حسینی بخاري، محمد بن برهان، ق9 قمري
hoseynī boxārī, mohammad ebn-e borhān (- 15c)
این رساله مشتمل بر پنج فصل در فضائل و مناقب خلفاء راشدین و صحابه پیامبر (صلی الله علیه و آله) است. در فصل پنجم که در مناقب امیرالمؤمنین (علیه السلام) میباشد این احادیث را آورده و صحیح شمرده: 1. من کنت مولاه فعلی مولاه؛ 2. حدیث طیر مشوی ؛ 3. انا مدین الحکم و علی بابها؛ 4. حدیث منزلت؛ 5. لا یحبنی الا مؤمن و لا یبغضنی الا منافق و غیره، که تماماً از مصادر اهل سنت نقل شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 35173/2
آغاز: بسمله. اللهم اجعلنی محباً لجمیع اصحاب النبی ... الحمدﷲ الذي جعل الاولیاء محبوبین؛ انجام: رواه الترمذي و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج فرنگی، 4ص (11- 14)، 19سطر، اندازه: 17/5×53/3 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 320]
UNION CATALOGUE OF IRAN
MANUSCRIPTS
BY
MOSTAFA DERAYATI
HASANAT - AL-XULAFA’
VOLUME 13