امام زمان شناسی شناخت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف جلد 6

مشخصات کتاب

مجموعه تخصصی امام حسین (ع) و عاشورا

سرشناسه: ملایی، زهرا (کریمی) 1341 -

عنوان و نام پدیدآور: امام زمان شناسی / تالیف ز- ملایی (کریمی).

مشخصات نشر: مشهد اعتماد ما، 1400

مشخصات ظاهری: 8 ج.

فروست مجموعه تخصصی امام حسین علیه السلام و عاشورا.

(دوره): 30-50-6062-978622 ISBN

(جلد ششم): 5-56-6062-622 - 978 ISBN

وضعیت فهرست نویسی: فبیا

یادداشت: کتابنامه

یادداشت مندرجات: ج.1. شناخت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ق.1 - ج.2. شناخت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف .ق. 2- ج. 3. علائم ظهور - ج. 4. علائم عمومی ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف- ج.5. علائم آستانه ظهور عصر مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف -ج. 6. رجعت .ج.7. -ج. 8. سیستم حکومتی امام زمان.

موضوع: محمدبن حسن عجل الله تعالی فرجه الشریف، امام دوازدهم، 255 ق -

موضوع: رجعت

موضوع: رجعت - جنبه های قرآنی.

موضوع: رجعت - احادیث

موضوع: محمدبن حسن عجل الله تعالی فرجه الشریف، امام دوازدهم، 255 ق - فضائل.

موضوع: مهدویت - انتظار

رده بندی کنگره: 0041، 8 الف 7 م / 422 PB

رده بندی دیویی: 462/ 792

شماره مدرک: 8754953

خیر اندیش دیجیتالی: موسسه مددکاری و خیریه ایتام امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف) شهرستان بروجن.

ویراستار دیجیتالی: سمانه جاوید.

اشاره

جلد 6

رجعت

اهداء این اثر ناچیز به عصاره ی هستی بضعة الرسول صلى الله عليه وآله وسلم.

همسر بی همتای حضرت علی علیه السلام ام الائمة النجباء علیها السلام.

بزرگ منتظر ظهور و قیام مهدی آل محمد حضرت زهرای مرضیه علیها السلام.

مجموعه تخصصی امام حسین (ع) و عاشورا

سرشناسه: ملایی، زهرا (کریمی) 1341 -

عنوان و نام پدیدآور: امام زمان شناسی / تالیف ز- ملایی (کریمی).

مشخصات نشر: مشهد اعتماد ما، 1400

مشخصات ظاهری: 8 ج.

فروست مجموعه تخصصی امام حسین علیه السلام و عاشورا.

(دوره): 30-50-6062-978622 ISBN

(جلد ششم): 5-56-6062-622 - 978 ISBN

وضعیت فهرست نویسی: فبیا

یادداشت: کتابنامه

یادداشت مندرجات: ج.1. شناخت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ق.1 - ج.2. شناخت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف .ق. 2- ج. 3. علائم ظهور - ج. 4. علائم عمومی ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف- ج.5. علائم آستانه ظهور عصر مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف -ج. 6. رجعت .ج.7. -ج. 8. سیستم حکومتی امام زمان.

موضوع: محمدبن حسن عجل الله تعالی فرجه الشریف، امام دوازدهم، 255 ق -

موضوع: رجعت

موضوع: رجعت - جنبه های قرآنی.

موضوع: رجعت - احادیث

موضوع: محمدبن حسن عجل الله تعالی فرجه الشریف، امام دوازدهم، 255 ق - فضائل.

موضوع: مهدویت - انتظار

رده بندی کنگره: 0041، 8 الف 7 م / 422 PB

رده بندی دیویی: 462/ 792

شماره مدرک: 8754953

نشر اعتقاد ما

عنوان کتاب: رجعت تألیف: ز- ملایی (کریمی)

انتشارات: اعتقاد ما

مدیر هنری: محمد عباس زاده

تعداد صفحات: 170

نوبت چاپ: اول

سال چاپ: زمستان - 1400

شمارگان: 1000 نسخه

شابک دوره: 3 - 50-6062-622-978

شابک: 5-56 - 6062-622-978

مشهد: تقاطع شهدا، خیابان بهجت، بین کوچه 4 و 6، نشر اعتقاد ما

09352224629-05132225610 * nashre-eteghadema@yahoo.com

قم: خیابان کلهری بعد از کوچه 43 خیابان حیدریان بین ک 3 و 5

09369894472 - 09388154652 * ketabashura@hotmail.com

مرکز پخش: 09139648055

فهرست مطالب

فصل اول * رجعت چیست؟ ... 15

رجعت در لغت ... 17

رجعت در اصطلاح ... 17

رستاخیز کبری ... 18

رستاخیز صغری ... 18

فصل دوم * علت و فلسفه ی رجعت ... 19

الف) برپایی دین خدا بر کل زمین ... 22

ب) بهره مندی مؤمنان از سعادت یاری حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف ... 22

ج) کیفر کافران و فاجران ... 23

د) دادخواهی و انتقام ائمه معصومین علیهم السلام از کافران و فاجران ... 23

دادخواهی حضرت زهرا علیها السلام ... 24

سرانجام دشمنان اهل بیت علیهم السلام در رجعت ... 26

دادخواهی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام ... 27

دادخواهی حضرت امام حسن علیه السلام ... 28

دادخواهی حضرت امام حسین علیه السلام ... 28

دادخواهی سایر ائمه معصومین علیهم السلام ... 30

فصل سوم * ضرورت اعتقاد به رجعت در مذهب شیعه ... 35

رجعت در آیات قرآن کریم ... 38

نفس رجعت ... 38

سوره مبارکه یونس آیه 39 ... 38

سوره مبارکه ابراهیم آیه 5 ... 39

سوره مبارکه نحل آیه 22 ... 39

سوره مبارکه نحل آیه 34 ... 40

سوره مباركه أنبياء آیه 105 ... 40

سوره مبارکه نمل آیه 83 ... 41

سوره مبارکه القصص آیه ... 42

سوره مبارکه سجده آیه 21 ... 42

سوره مبارکه سجده آیات 27 و 28 ... 43

سوره مبارکه سجده آیه 29 ... 43

سوره مبارکه پس آیه 52 ... 44

سوره مبارکه غافر آیه 11 ... 44

سوره مبارکه غافر آیه 81 ... 45

سوره مبارکه زخرف آیه 57 ... 45

سوره مبارکه دخان آیه 10 ... 47

سوره مبارکه جاثیه آیه 14 ... 49

سوره مبارکه ق آیه 42 ... 49

سوره مبارکه ق آیه 44 ... 50

سوره مبارکه ذاریات آیه 13 ... 50

سوره مبارکه ذاریات آیه 22 ... 50

سوره مبارکه جن آیه 26 ... 51

سوره مبارکه طارق آیه 8 ... 51

سوره مبارکه تکاثر آیات 4-3 ... 52

رجعت در روایات معصومین علیهم السلام ... 52

رجعت از دیدگاه علماء شیعه ... 53

الف) مرحوم شیخ صدوق قدس سره می فرماید: ... 53

ب) مرحوم علامه شیخ مفید قدس سره می فرماید: ... 54

ح) مرحوم علامه سید مرتضی قدس سره از علمای بزرگ شیعه می گوید: ... 54

د) مرحوم علامه شیخ حر عاملی قدس سره ضمن بیان بیش از ششصد حدیث و بیش از شصت آیه می گوید: ... 54

ه) مرحوم علامه مجلسی قدس سره بعداز نقل احادیث رجعت می گوید: ... 55

و) مرحوم طبرسی در پایان بحث رجعت می نویسد: ... 56

رجعت در ادیان ... 56

الف) رجعت درامت الهی ... 56

ب) رجعت در اعتقاد یهودیان ... 57

ج) رجعت در اعتقاد مسیحیان ... 57

د) رجعت در آئین مجوس ... 58

رجعت در ادعیه ... 58

الف) دعای روز سوم شعبان ... 58

ب) دعای افتتاح ... 60

ج) دعای شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان ... 63

د) دعای عهد ... 65

رجعت در زیارات ... 65

الف) زیارت آل یس ... 66

ب) زیارت جامعه كبيره ... 66

ج) زیارت رجبیه ... 67

د) زیارت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف ... 68

ه) زیارت ائمه اطهار علیهم السلام از راه دور ... 69

و) زیارت اربعین امام حسین علیه السلام ... 70

ز) زیارت امام حسین علیه السلام ... 70

ح) زیارت وارث ... 71

ط) زیارت حضرت ابوالفضل علیه السلام ... 71

ی) زیارت حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف ... 72

ک) زیارت وداع امام حسین علیه السلام ... 74

ل) زیارت ناحیه مقدسه ... 74

م) توقیع در روز سوم شعبان ... 75

رجعت در امت های پیشین ... 76

1- زنده شدن هفتاد نفر از یاران حضرت موسی علیه السلام (قوم بنی اسرائیل) ... 76

2- زنده شدن مقتول بنی اسرائیل ... 78

3- زنده شدن هزاران نفر از بنی اسرائیل ... 79

4- زنده شدن عُزیر بعد از صد سال ... 81

5- زنده شدن پرندگان به دست حضرت ابراهیم علیه السلام ... 82

6- بازگشت پسر پادشاه ... 85

7- زنده شدن فرزندان حضرت ایوب علیه السلام ... 88

ثمره و نتیجه رجعت ... 89

فصل چهارم * کیفیت برپایی رجعت در زمان ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ... 91

رجعت ظاهری ... 95

رجعت باطنی ... 95

فصل پنجم * چه کسانی در زمان ظهور حضرت ولی عصرعجل الله تعالی فرجه الشریف رجعت می کنند؟ ... 97

رجعت أنبياء علیهم السلام ... 100

سوره مبارکه آل عمران آیه 81 ... 100

سوره مبارکه مائده آیه 20 ... 101

سوره مبارکه غافر آیه 51 ... 101

الف) رجعت رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم ... 102

سوره مبارکه نساء آیه 159 ... 102

سوره مباركه القصص آیه 85 ... 103

سوره مبارکه معارج آیه 4 ... 105

سوره مبارکه مدثر آیات 2-1 ... 105

سوره مبارکه مدثر آیات 36-35 ... 106

سوره مبارکه والضحى آیه 4 ... 106

سوره مبارکه سبأ آیه 28 ... 107

سوره مبارکه الشمس آیات 3-1 ... 107

سوره مبارکه حجر آیات 38 - 37 ... 108

ب) رجعت حضرت دانیال علیه السلام و حضرت یونس علیه السلام ... 108

ج) رجعت حضرت اسماعیل علیه السلام ... 108

د) رجعت حضرت عیسی علیه السلام ... 109

ه) رجعت حضرت خضر علیه السلام ... 113

رجعت ائمه معصومین علیهم السلام ... 115

سوره مبارکه نمل آیه 93 ... 115

سوره مبارکه کهف آیه 47 ... 115

سوره مبارکه شمس آیات 4-1 ... 115

سوره مبارکه نور آیه 55 ... 117

رجعت امیرالمؤمنین علی علیه السلام ... 118

سوره مباركه أعراف آیه 157 ... 118

سوره مبارکه توبه آیه 33 ... 119

سوره مبارکه حجر آیه 2 ... 119

سوره مبارکه مؤمنون آیه 77 ... 120

سوره مبارکه نمل آیه 82 ... 120

سوره مبارکه شوری آیه 44 ... 123

سوره مبارکه نازعات آیات 7-6 ... 123

سوره مبارکه عبس آیه 22 ... 124

سوره مبارکه نور آیه 55 ... 125

سوره مبارکه آل عمران آیه 81 ... 126

سوره مبارکه القلم آیه 16 ... 128

رجعت امام حسین علیه السلام ... 134

سوره مباركه أعراف آیه 96 ... 134

سوره مبارکه اسراء آیه 6 ... 137

سوره مبارکه احقاف آیه 15 ... 138

سوره مبارکه نباء آیه 19 ... 139

سوره مبارکه نازعات آیات 7-6 ... 139

سوره مباركه أنبیاء آیه 105 ... 140

رجعت جمعی از اصحاب پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم ... 143

رجعت مؤمنان ... 149

سوره مبارکه آل عمران آیات 158-157 ... 149

سوره مبارکه آل عمران 185 ... 150

سوره مبارکه توبه آیه 111 ... 150

سوره مبارکه غافر آیه 51 ... 151

رجعت کافران ... 154

سوره مبارکه یونس آیه 54 ... 154

سوره مبارکه نحل آیات 39 - 38 ... 154

سوره مبارکه اسراء آیه 72 ... 156

سوره مبارکه طه آیه 124 ... 157

سوره مبارکه شعراء آیه 4 ... 158

سوره مبارکه القصص آیه 6 ... 159

سوره مبارکه طور آیه 47 ... 159

سوره مبارکه قمر آیه 8 ... 160

سوره مبارکه ممتحنه آیه 13 ... 160

سوره القلم آیه 16 ... 161

سوره مبارکه جن آیه 24 ... 161

سوره مبارکه نازعات آیات 13-12 ... 162

سوره مبارکه طارق آیه 17 ... 163

سوره مبارکه شمس آیه 14 ... 163

سوره مبارکه توبه آیه 33 ... 164

رجعت اقوام گذشته ... 164

فصل ششم * آیا رجعت اختیاری است یا اجباری ... 167

فصل اول: رجعت چیست؟

اشاره

فصل اول

رجعت چیست؟

رجعت در لغت

«رجعت» در لغت به معنای بازگشتن می باشد و کلمه ی «رجوع» به معنای بازگشت به مبدأ، مکان و یا فعل و یا حالت اصلی می باشد.

هم چنین «ایاب» به معنای رجوع و بازگشتن است. با این تفاوت که «ایاب» به بازگشتن با اراده و اختیار گفته می شود ولی «رجوع» به معنای اعم از آن به کار برده می شود.

رجعت در اصطلاح

به معنای برگشت روح به بدن بعد از مرگ می باشد و در واقع حیاتی مجدد صورت می گیرد. در متون اسلامی رستاخیز به دو بخش تقسیم شده است:

رستاخیز کبری

رستاخیز کبری که همان برپایی قیامت بزرگ است که پس از پایان عمر دنیا تحقق خواهد یافت و نفخ صور دو بار در شیپور دمیده می شود.

در مرحله ی نخست: حیات همه موجودات از انس، جن ملک و دیگر مخلوقات که در آسمان ها و زمین به حیات مشغول هستند به پایان می رسد و همه ی موجودات جان به جان آفرین تسلیم می نمایند که به این نفخ «نفخ صعق» گفته می شود.

در مرحله ی دوم: اهل جهان سر از قبرها بیرون آورده و به سوی محشر می شتابند تا در پیشگاه خداوند به اعمال آن ها رسیدگی شود که به این نفخ «نفخ بعث» گفته می شود.

رستاخیز صغری

همان قیامت کوچک است که در جهان با وقوع این پدیده تحولی بس بزرگ ایجاد می شود و پس از مراحلی ،چند حیات جدید در اختیار صالحان، انبیاء، ائمه معصومین علیهم السلام و برخی از مؤمنان خالص و کافران فاجر قرار می گیرد. برگشت صالحان از آن جهت است که از اعمال آنان تجلیل به عمل آید زیرا که آنان عمری در آرزوی درک دولت حق خداوند به دست امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشریف بوده اند و برگشت فاجران و کافران نیز از آن جهت است که برای تنبیه و انتقام پس دادن در حیات دنیوی مورد مؤاخذه واقع شوند.

فصل دوم: علت و فلسفه ی رجعت

اشاره

فصل دوم

علت و فلسفه ی رجعت.

هرچند جایگاه اصلی برای پاداش و کیفر اعمال انسان ها در عالم آخرت می باشد، ولی خداوند اراده فرموده است که بخشی از اجر مؤمنان و صالحان و بخشی از کیفر کافران و فاجران را در همین دنیا داده شود.

بنابراین در این مجموعه به بیان برخی از علل برپایی عالم رجعت می پردازیم:

الف) برپایی دین خدا برکل زمین.

ب) بهره مندی مؤمنان از سعادت یاری حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف.

ج) کیفر کافران و فاجران.

د) دادخواهی و انتقام ائمه معصومین علیهم السلام از کافران و فاجران.

الف) برپایی دین خدا بر کل زمین

مهم ترین فلسفه ی برپایی رجعت آن است که دین الهی برتمام ادیان و بر تمام زمین حاکم شود.

چنان چه در این زمینه آمده است که مفضّل از امام صادق علیه السلام پرسید:

«آیا رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم و امیرمؤمنان علی علیه السلام با حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریفرجعت خواهند نمود؟

آن حضرت فرمودند: بلی! ناچار است که ایشان، جمیع روی کل زمین را بگردند حتی پشت کوه قاف و آن چه که در ظلمات است و تمام دریاها را تا آن که هیچ موضعی از زمین باقی نماند مگر آن که ایشان طی نموده باشند و دین خدا را در آن جا برپا دارند». ⁽¹⁾

ب) بهره مندی مؤمنان از سعادت یاری حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف

از امام باقر علیه السلام آمده است که فرمودند:

«مؤمنان بر می گردند تا عزیز شوند و چشمان آنان روشن گردد و تبه کاران در زمان رجعت بر می گردند تا خداوند آنان را خوار کند». ⁽²⁾

شیخ طوسی روایت کرده است از حضرت ابی عبدالله علیه السلام که فرمودند:

«چون قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف خروج کند نزد قبر هر مؤمنی ملکی بیاید و او را ندا کند که ای فلان صاحب تو و امام تو ظاهر شده است اگر می خواهی ملحق شوی به او ملحق شو و اگر می خواهی در نعمت و کرامت خدا باشی همان جا باش پس بعضی بیرون آیند، و بعضی در نعیم الهی بمانند». ⁽³⁾

ج) کیفر کافران و فاجران

قرآن کریم به این واقعه اشاره کرده است از جمله:

«وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَي يَدَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلاً». ⁽¹⁾

«روزی که ستمگر دست های خود را به ندامت می گزد و می گوید: ای کاش همراه پیامبر صلی الله علیه واله وسلم راهی را بر می گزیدم».

آری! این غم و اندوه و پریشانی برای آن عده از افراد است که دیگر وقتی برای جبران ندارند چه آنان که مرده بودند و زنده می شوند تا انتقام پس بدهند و طی اعمال زشتشان تنبیه شوند و چه آنان که زنده اند و عمری به انجام گناه مبادرت ورزیده و می بایست در دادگاه عدل الهی محاکمه شوند تا طعم تلخ یک عمر بی اعتنایی کردن و شوخی پنداشتن حقایقی که بر اثر جهل غرور و ندانم کاری هایشان به فراموشی سپرده شده بود آشکار شود، آن گاه هر نفسی به خود آید و فریاد وا حسرتا! برآورد و گوید:

«يَا حَسْرَقَى عَلَى مَا فَرَّطتُ فِي جَنبِ اللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ». ⁽²⁾

«وای بر من! که جانب خدا را فرو گذاشتم و در حق خود ظلم و تفریط کردم و به مسخره کنندگان به وعده های خدا پیوستم».

د) دادخواهی و انتقام ائمه معصومین علیهم السلام از کافران و فاجران

اشاره

چنان چه مفضّل در تأویل آیه کریمه ی

«وَنُرِيدُ أَن نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُم أَئِمَّةً وَنَجَعَلَهُمُ الوارثين. وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَونَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا كَانُوا يَحْذَرُونَ». ⁽³⁾

«ما می خواهیم بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم. و در زمین به آن ها قدرت و تمکین بخشیم و به چشم فرعون و هامان و لشکریانشان آن چه را که از آن اندیشناک و ترسان بودند از سوی آنان بنماییم».

سؤال کرد: مراد از فرعون و هامان در این آیه چیست؟

حضرت فرمودند: «مراد ابوبکر و عمر است.

مفضّل پرسید: آیا رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم و امیرمؤمنان علی علیه السلام با حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهند بود؟

فرمود: بلی! ناچار است که ایشان جمیع کل زمین بگردند حتی پشت کوه قاف و آن چه که در ظلمات است و تمام دریاها را، تا آن که [هیچ] موضعی از زمین باقی نماند مگر آن که ایشان طی نمایند و دین خدا را در آن جا برپا دارند.

پس فرمود: گویا می بینم ای مفضّل! آن روز را که ما گروه امامان نزد جد خود رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم ایستاده باشیم و به آن حضرت شکایت کنیم از آن چه بر ما واقع شد از این امت جفاکار بعد از وفات آن حضرت و آن چه به ما رسانیدند از تکذیب و ردّ گفته های ما و دشنام دادن و لعن کردن ما و ترسانیدن ما به کشتن و خلفای جور ما را از حرم خدا و رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم بیرون راندند به شهرهای ملک خود و شهید کردن ما به زهر و محبوس گردانیدن ما». ⁽¹⁾

دادخواهی حضرت زهرا علیها السلام

مفضّل از امام صادق علیه السلام نقل می کند که فرمودند:

«پس ابتدا کند حضرت فاطمه علیها السلام و شکایت کند از ابوبکر و عمر که فدک [را] از من گرفتند و چندان که حجّت ها برایشان اقامه کردم، سود -

نداد و نامه [ای] که تو برای من نوشته بودی برای فدک، عُمر گرفت در حضور مهاجر و انصار و آب دهان نجس خود را بر آن انداخت و پاره کرد و من به سوی قبر تو آمده ام ای پدر و شکایت ایشان را به تو کردم و ابوبکر و عمر [و خالدبن ولید و قنفذ] ⁽¹⁾به سقیفه بنی ساعده رفتند و با منافقان دیگر اتفاق کردند و خلافت را از شوهر من امیرالمؤمنین علیه السلام غصب کردند. پس آمدند که او را به بیعت ببرند، او ابا کرد هیزم بر در خانه ی ما جمع کردند که اهل بیت رسالت علیهم السلام را بسوزانند. پس من صدا زدم ای عمر! این چه جرأتیست که بر خدا و رسول صلی الله علیه واله وسلم می نمایی؟ می خواهی که نسل پیغمبر صلی الله علیه واله وسلم را از زمین براندازی؟

عمر گفت: بس کن ای فاطمه علیها السلام! که محمد صلی الله علیه واله وسلم حاضر نیست که ملائک بیایند و امرو نهی از آسمان بیاورند علی علیه السلام را بگو که بیاید و بیعت کند وگرنه آتش می اندازم در خانه و همه را می سوزانم.

پس من [درحالی که گریان بودم] گفتم: خداوندا! به تو شکایت می کنم از این که پیغمبر تو از میان رفته و امتش همه کافر شده اند و حق ما را غصب می کنند.

پس عمر صدا زد: حرف های احمقانه زنان را بگذار! خدا پیغمبری و امامت را هردو به شما نداده است. پس عمر تازیانه زد و دست مرا شکست و در را، بر شکم من زد و فرزند محسن نام، شش ماهه از من سقط شد و من فریاد می کردم وا أبتاه! وا رسول الله! دختر تو فاطمه علیها السلام را دروغگو می نامند و تازیانه بر او می زنند و فرزندش را شهید می کنند و خواستم گیسو بگشایم امیرالمؤمنین علیه السلام دوید و مرا به سینه ی خود چسبانید و گفت: ای دختر رسول خدا علیها السلام! پدرت رحمة للعالمین بود، به خدا سوگند می دهم تو را که مقنعه از سرنگشایی و سربه آسمان بلند -

نکنی، والله! که اگر چنین کنی خدا یک جنبنده بر زمین و یک پرنده در هوا زنده نگذارد، پس برگشتم و از آن درد و آزار شهید شدم». ⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام می فرماید:

«نخستین کسی که درباره ی او محکمه ی عدل در حکومت حقه تشکیل می شود، محسن فاطمه علیها السلام است. بین او و قاتلش محکمه برگزار می شود. قُنفُذ و آقایش آورده می شوند و با تازیانه هایی از آتش شلاق می خورند. اگر یکی از آن شلاق ها بر دریا زده شود همه اقیانوس های جهان از مشرق تا مغرب به جوش می آید و اگر یکی از آن ها به یکی از کوه های دنیا بخورد ذوب می شود و تبدیل به خاکستر می گردد. آن دو دشمن خدا با این تازیانه شلاق می خورند». ⁽²⁾

از این حدیث اسلامی دو تن از بدکاران که رجعت می کنند معلوم شد.

«مشروح به دار آویخته شدن آن ها را علی بن مهزیار از شخص امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف روایت کرده است». ⁽³⁾

از حدیثی دیگر:

«پرده از نام زنی برداشته شده که حضرت زهرا علیها السلام را خیلی رنج می داد و به مادر جناب ابراهیم (فرزند رسول اکرم صلى الله عليه واله وسلم)، تهمت می زد، او نیز رجعت می کند و شلاق تهمت زدن (حد قذف) می خورد». ⁽⁴⁾

سرانجام دشمنان اهل بیت علیهم السلام در رجعت

«مفضّل پرسید: دیگر چه خواهد شد؟

فرمودند: حضرت فاطمه علیها السلام برخیزد و بگوید: خداوندا! وفا کن به -

وعده ای که با من کرده ای در باب آن ها که بر من ظلم کرده اند و حق مرا غصب کرده اند مرا زدند و به جزع آوردند، به ستم هایی که به جمیع فرزندان من کردند. پس بگریند بر او ملائکه آسمان های هفت گانه و حاملان عرش الهی و هرکه در دنیاست و هرکه در تحت الثری است. همگی خروج برآورند، پس نماند احدی از کشندگان ما و ستمکاران بر ما و آن ها که راضی بودند به ستم های ما مگر آن که هزار مرتبه در آن روز کشته شوند». ⁽¹⁾

دادخواهی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام

امام صادق علیه السلام می فرماید:

«سپس حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام شکایت کند:

چندین شب با حَسَنين علیهما السلام [و زينب و ام كلثوم] ⁽²⁾به خانه ی مهاجر و انصار رفتم. از آن هایی که مکرر، تو بیعت خلافت مرا از ایشان گرفته بودی و از ایشان طلب یاری کردم و همه وعده ی یاری کردند و چون صبح شد هیچ یک به نصرت من نیامدند و بسی محنت ها از ایشان کشیدم و قصه ی من مثل قصه ی هارون بود در میان بنی اسرائیل که با موسی علیه السلام گفت:

«ای فرزند مادرم! به درستی که قوم تو مرا ضعیف گردانیدند و نزدیک بود که مرا بکشند». ⁽³⁾

پس صبر کردم از برای خدا و آزاری چند کشیدم که هیچ وصی پیغمبری از امت آن پیغمبر مثل آن نکشیده تا آن که مرا شهید کردند به ضربت عبدالرحمن ابن ملجم». ⁽⁴⁾

دادخواهی حضرت امام حسن علیه السلام

سپس حضرت امام حسن علیه السلام برخیزد و گوید:

«ای جد! چون خبر شهادت پدرم به معاویه رسید، زیاد ولد الزنا را با صدو پنجاه هزار کس به جانب کوفه فرستاد که من و برادرم حسین علیه السلام و سایر برادران و اهالی را بگیرند تا بیعت کنیم با معاویه، و هرکه قبول نکند گردنش را بزنند و سرش را برای معاویه بفرستد. پس به مسجد رفتم و خطبه خواندم و مردم را نصیحت کردم و ایشان را به جنگ با معاویه خواندم، به غیر از بیست کس، کسی جواب نگفت، پس رو به آسمان کردم و گفتم خداوندا! تو گواه باش که ایشان را دعوت کردم و از عذاب تو ترسانیدم و امر و نهی کردم و ایشان مرا یاری نکردند در فرمانبرداری من مقصر شدند. خداوندا! تو بفرست برایشان بلا و عذاب خود را». ⁽¹⁾

دادخواهی حضرت امام حسین علیه السلام

پس برخیزد امام معصوم مظلوم [شهید] ⁽²⁾حسین بن علی علیه السلام با بدنی آغشته به خون با جمیع شهدایی که با او شهید شدند. پس چون حضرت رسول صلی الله علیه واله وسلم نظرش بر او افتد بگرید و جمیع اهل آسمان ها و زمین به گریه ی آن حضرت گریان شوند و حضرت فاطمه علیها السلام نعره [ای] بزند که زمین بلرزد و حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و امام حسن علیه السلام از جانب راست حضرت رسول صلی الله علیه واله وسلم بایستند و حضرت فاطمه علیها السلام از جانب چپ آن حضرت، پس امام شهید نزدیک آید، حضرت رسول صلی الله علیه واله وسلم او را به سینه ی خود بچسباند و بگوید فدای تو شوم ای حسین! دیده ی تو -

روشن باد و دیده ی من درباره ی تو روشن باد! و از جانب راست حضرت امام حسین علیه السلام، حمزه سیدالشهدا باشد و از جانب چپ او جعفر طيار و محسن را حضرت خدیجه [بنت خویلد] ⁽¹⁾و فاطمه بنت اسد - مادر امیرالمؤمنین - برداشته بیاورند فریادکنان و حضرت فاطمه علیها السلام آیه [ای] تلاوت فرماید:

«.... هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ». ⁽²⁾

«... این است آن روز که به شما وعده می دادند».

«يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ مَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَيُحَذِّرُكُمُ اللهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ». ⁽³⁾

«امروز می یابد هر نفسی آن چه کرده است از کار خیر حاضر گردانیده شده و آن چه کرده است از کار بد، آرزو می کند که کاش میان او و آن کار زشت فاصله و دوری باشد».

پس حضرت صادق علیه السلام بسیار گریست و فرمود:

«روشن مباد دیده [ای] که نزد ذکر این قصه گریان نگردد. ⁽⁴⁾

مفضّل گریست و گفت: ای مولای من! چه ثواب دارد گریستن برایشان؟

فرمود: بی نهایت اگر شیعه باشند». ⁽⁵⁾

اخبار رجعت امام حسین علیه السلام تصریح شده که:

«به هنگام رجعت امام حسین علیه السلام، یزید و سپاهیانش نیز رجعت می کنند و امام حسین علیه السلام آن ها را می کشد و برای هر ضربتی یک ضربت می زند». ⁽⁶⁾

دادخواهی سایر ائمه معصومین علیهم السلام

پس امام صادق علیه السلام فرمود:

«بعد از آن برخیزد جدم علی بن الحسین علیه السلام و پدرم امام محمد باقرعلیه السلام شکایت کنند به جد خود رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم آن چه از ستمکاران برایشان واقع شده است.

پس برخیزم من و شکایت کنم آن چه از منصور دوانیقی به من رسیده. پس برخیزد فرزندم امام موسی علیه السلام و شکایت کند به جدّش از هارون الرشيد.

پس برخیزد علی بن موسی الرضا علیه السلام [و] ⁽¹⁾اشکایت کند از مأمون ملعون.

پس برخیزد امام محمدتقی علیه السلام و شکایت کند از مأمون و غیر او.

پس برخیزد امام علی النقی علیه السلام از متوكل.

پس برخیزد امام حسن عسکری علیه السلام و شکایت کند از معتضد. ⁽²⁾

پس برخیزد حضرت مهدی آخر الزمان علیه السلام، هم نام جدش حضرت رسول صلى الله عليه واله وسلم با جامه ای خون آلود حضرت رسالت پناه، در روزی که پیشانی نورانی اش [را] ⁽³⁾در جنگ احد مجروح کردند و دندان مبارکش را شکستند و ملائکه بر دور و کنار او باشند تا بایستد به نزد جد امجدش و بگوید:

«مرا وصف کردی برای مردم و دلالت فرمودی و نام و نسب و کنیت مرا از برای ایشان بیان کردی پس [امّت] انکار حق من کردند و اطاعت من نکردند و گفتند متولد نشده است و نیست و نخواهد بود، یا گفتند که مرده است و اگر می بود این قدر غایب نمی ماند. پس صبر کردم از -

برای خدا فی الحال که حق تعالی مرا رخصت فرمود که ظاهر شوم.

پس حضرت رسول صلی الله علیه واله وسلم فرماید:

«وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنَا وَعْدَهُ وَأَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشَاءُ فَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ». ⁽¹⁾

«سپاس خدای را که راست گردانید با ما وعده ی خویش را و به میراث داد به ما زمین بهشت را تا جای گیریم از آن در هرجا که خواهیم و چه خوب است پاداش عمل کنندگان».

و گوید: «إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ». ⁽²⁾

«آن گاه که نصرت الهی و پیروزی فرارسد».

و ظاهر شد گفته ی حق جل جلاله:

«هُوَ الَّذِى أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِين الحق لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ». ⁽³⁾

«اوست آن که فرستاد پیغمبرش را به رهبری و کیش حق، تا چیره گرداندش برکیش ها همگی و اگرچه ناخوش دارند شرک ورزان».

پس بخواند:

«إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَوَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا». ⁽⁴⁾

«ما تو را به فتح آشکاری در عالم فیروز می گردانیم * تا از گناه گذشته و آینده ی تو درگذریم و نعمت خود را بر توحد کمال رسانیم و تو را به راه مستقیم (شرع اسلام به وحی خود) هدایت کنیم».

مفضّل پرسید: چه گناه داشت حضرت رسول صلی لله علیه واله وسلم که حق تعالی می فرماید: تا بیامرزد از برای تو الله تعالی آن چه گذشته است از گناهان تو و آن چه مانده است و بعد از این خواهد شد؟

حضرت فرمود: ای مفضّل! رسول خدا صلی لله علیه واله وسلم دعا کرد که خداوندا! گناهان شیعیان برادر من، علی بن ابی طالب علیه السلام و شیعیان فرزندان من که اوصیای منند، گناهان گذشته و آینده ی ایشان را تا روز قیامت بر من بار کن و مرا در میان پیغمبران به سبب گناه شیعیان رسوا مکن! پس حق تعالی گناه جمیع شیعیان را بر آن حضرت بار کرد و همه را از برای آن حضرت آمرزید.

پس مفضّل بسیار گریست و گفت: ای سید من! این ها فضل خداست بر ما به برکت شما امامان علیهم السلام.

حضرت فرمود: ای مفضّل! این مخصوص تو و امثال توست از شیعیان خالص و این حدیث را نقل مکن برای جماعتی که در معصیت خدا رخصت می طلبند و بهانه می جویند، پس اعتماد می کنند بر این فضیلت و ترک عبادت می کنند، پس ما هیچ فایده به حال ایشان نمی توانیم برسانیم؛ زیرا که حق تعالی می فرماید:

«... وَلَا يَشْفَعُونَ إِلا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ». ⁽¹⁾

«... شفاعت نمی کنند مگر از برای کسی که پسندیده باشد و شفیعان از خشیت الهی ترسانند».

مفضّل پرسید: آن آیه که حضرت رسول خدا صلی لله علیه واله وسلم خواهند خواند:

«.. لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ». ⁽²⁾

مگر آن حضرت بر همه ی دین ها [هنوز] غالب نشده اند؟

حضرت فرمود: ای مفضّل! اگر بر همه دین ها غالب شده بودند، مذهب یهود و نصارا و مجوس و صائبیان و غیر ایشان از دین های باطل در زمین نمی ماند؛ بلکه این در زمان حضرت مهدی علیه السلام و رجعت حضرت رسول خدا صلی لله علیه واله وسلم خواهد بود و آن آیه نیز در آن زمان به -

عمل خواهد آمد:

«وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الذِينَ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوانَ إِلَّا عَلَي الظَّالِمِينَ». ⁽¹⁾

«با آنان پیکار کنید تا فتنه برچیده شود و دین همه مخصوص خدا باشد و اگر آن ها خودداری کنند خدا به آن چه انجام می دهند آگاه است».

حضرت فرمود: پس برگردد حضرت مهدی علیه السلام به سوی کوفه و حضرت حق جل جلاله از آسمان به شکل ملخی از طلا بر ایشان بباراند؛ چنان چه بر حضرت ایوب علیه السلام بارید و قسمت نماید بر اصحابش گنج های زمین را از طلا و نقره و جواهر.

مفضّل پرسید: اگر یکی از شیعیان شما بمیرد و قرضی از برادران [مؤمن] برذمت او باشد چگونه خواهد شد؟

حضرت فرمود: «اول مرتبه حضرت مهدی علیه السلام ندا می فرماید در تمام عالم که هرکه قرضی بر یکی از شیعیان ما داشته باشد بیاید و بگوید، پس همه را ادا فرماید حتی یک کلّه سیر و یک دانه خردل». ⁽²⁾

از بررسی احادیث رجعت استفاده می شود که رجعت اختصاص به خلفای جور و اصحاب جمل و اصحاب صفین و اصحاب نهروان ندارد، بلکه همه ی کسانی که به اهل بیت علیهم السلام ستم کرده اند بر می گردند و انتقام از آن ها گرفته می شود.

چنان که امام صادق علیه السلام در ذیل آیه می فرمایند:

«فَأْتِياهُ فَقُولا إِنَّا رَسُولا رَبِّكَ فَأَرْسِلَ مَعَنا بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَا تُعَذِّبْهُمْ قَدْ جِئْنَاكَ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكَ وَالسَّلامُ عَلَى مَن اتَّبَعَ الْهُدي». ⁽³⁾

«پس به سوی او بروید و بگویید ما دو فرستاده پروردگار تو هستیم پس فرزندان اسرائیل را با ما بفرست و عذابشان مکن به راستی ما برای تو از جانب پروردگارت معجزه ای آورده ایم و بر هرکس که از هدایت پیروی کند درود باد».

«همه ی آنان که به آل محمد علیهم السلام ستم کرده اند، در رجعت بر می گردند و انتقام از آن ها گرفته می شود هنگامی که قائم ما عجل الله تعالى فرجه الشریف قیام کند، همه ی کسانی که مؤمنان را آزار داده اند در زمان آن حضرت بر می گردند و مؤمنان از آن ها انتقام می گیرند». ⁽¹⁾

فصل سوم: ضرورت اعتقاد به رجعت در مذهب شیعه

اشاره

فصل سوم

ضرورت اعتقاد به رجعت در مذهب شیعه.

رجعت با معنایی که از آن شد یکی از اعتقادات و ضروریات مذهب شیعه است و از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد و علاوه بر آن، رجعت امری ممکن و عقلانی است و بهترین دلیل بر امکان آن است که، دست قدرت الهی نمونه های زیادی از آن را در گذشته های تاریخ، به صورت معجزه توسط برخی از پیامبران علیهم السلام به بشر نشان داده است.

برای اثبات این اعتقاد ضروری به بررسی رجعت در مباحث زیر می پردازیم.

1- رجعت در آیات قرآن کریم.

2- رجعت در روایات معصومین علیهم السلام.

3- رجعت از دیدگاه علماء شیعه.

4- رجعت در ادیان دیگر.

5- رجعت در ادعیه.

6- رجعت در زیارات.

7- رجعت در امت های پیشین.

8- ثمره و نتیجه رجعت.

رجعت در آیات قرآن کریم

نفس رجعت

سوره مبارکه یونس آیه 39

«بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ».

«بلکه چیزی را دروغ شمردند که به علم آن احاطه نداشتند و هنوز تأویل آن برایشان نیامده است کسانی که پیش از آنان بودند همین گونه پیامبرانشان را تکذیب کردند. پس بنگر که فرجام ستمگران چگونه بوده است».

مفسران در ذیل این آیه نوشته اند که این آیه در مورد«رجعت» نازل شده است و منکران کسانی هستند که می گویند: «چنین چیزی واقع نخواهد شد». ⁽¹⁾

حمران می گوید: از امام محمد باقر علیه السلام از مسائل مهم رجعت پرسیدم فرمودند:

«آن چه پرسیدی هنوز وقتش نرسیده است و خداوند می فرماید:

چیزی را که احاطه علمی ندارند و زمانش نرسیده است انکار می کنند». ⁽²⁾

زراره نیز از امام صادق علیه السلام در مورد برخی از ابعاد مهم رجعت پرسید فرمودند:

«آن چه پرسیدی هنوز وقتش نرسیده است خداوند می فرماید: چیزی را که احاطه علمی ندارند و وقت تأویلش نرسیده است، انکار می کنند». ⁽³⁾

در تفسیر علی بن ابراهیم قمی، بعد از ذکر آیه می فرماید:

«این آیه در تفسیر رجعت نازل شده بی دینان وقوع رجعت را تکذیب -

می کنند و می گویند: رجعتی نخواهد بود، سپس گفت:

«وَمِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ لَا يُؤْمِنُ بِهِ وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ». ⁽¹⁾

«و از آنان کسی است که بدان ایمان می آورد و از آنان کسی است که بدان ایمان نمی آورد و پروردگار تو به فسادگران داناتر است». ⁽²⁾

سوره مبارکه ابراهیم آیه 5

«... وَذَكَرْهُمْ بِأَيَّامِ اللهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ».

«... و ایام الله را به آنان یادآور در این نشانه هایی است برای هر صبرکننده شکرگزار».

از مثنای حناط نقل است که گفت شنیدم از امام محمد باقر علیه السلام که فرمودند:

«روزهای خداوند عزوجل سه روزند، روزی که حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام می کنند، روز رجعت و روز قیامت». ⁽³⁾

از امام جعفر صادق علیه السلام روایت شده که فرمودند:

«روزهایی که مورد امید و آرزو هستند سه روز هستند، روز قیام قائم عجل الله تعالى فرجه الشريف، روز رجعت و روز قیامت». ⁽⁴⁾

سوره مبارکه نحل آیه 22

«إِلَهُكُمْ إِلَهُ وَاحِدٌ فَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةً وَهُمْ مُسْتَكْبِرُونَ.

«معبود شما معبودی است یگانه پس کسانی که به آخرت ایمان ندارند دل هایشان انکارکننده (حق) است و مستکبرند».

از ابوحمزه نقل است که گفت: از امام محمد باقر علیه السلام درباره این آیه شنیدم که فرمودند: -

«یعنی آنان که به رجعت ایمان ندارند دل هایشان به انکار خو گرفته و کافرند». ⁽¹⁾

عیاشی در تفسیر این آیه از جابر نقل می کند که امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:

«یعنی آنان به حقیقت رجعت ایمان ندارند». ⁽²⁾

سوره مبارکه نحل آیه 34

«فَأَصَابَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا عَمِلُوا وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ».

«پس سرانجام بدی های اعمالشان به آن ها رسید و آن چه را از وعده های عذاب استهزاء می کردند، بر آنان وارد شد».

علی بن ابراهیم قمی در تفسیر این آیه روایت می کند که:

«مراد از عذابی که مسخره می کردند عذاب در رجعت است». ⁽³⁾

سوره مباركه أنبياء آیه 105

«وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِكرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ».

«و در حقیقت در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».

از أَبوالورد نقل است که گفت امام محمد باقر علیه السلام در ذیل آیه «أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُون» فرمودند: «عباد صالح در این آیه، آل محمد علیهم السلام هستند». ⁽⁴⁾

مرحوم مجلسی قدس سره از کتاب علل الشرایع می نویسد:

«خداوند در قرآن به پیامبرش خبر داد که اهل بیتش علیهم السلام بعد از وی، مبتلا به کشته شدن غصب حقشان و گرفتاری ها می شوند و آن گاه خداوند آن ها را به دنیا بر می گرداند آن ها دشمنان خود را به مجازات -

اعمال و کردارشان می رسانند سپس خداوند زمین را در اختیار آنان قرار می دهد و آن آیه شریفه این است:

«وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُون».

و این آیه است: «... وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ...». ⁽¹⁾⁽²⁾

سوره مبارکه نمل آیه 83

«وَيَوْمَ تَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجًا مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآيَاتِنَا فَهُمْ يُوزَعُونَ».

«و آن روز که از هر امتی گروهی از کسانی را که آیات ما را تکذیب کرده اند محشور می گردانیم پس آنان بازداشته می شوند».

از حمّاد نقل است که گفت حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«مردم در معنای این آیه مبارکه چه می گویند؟

عرض کردم: می گویند این آیه درباره ی قیامت است.

حضرت فرمودند: «این گونه نیست به راستی این آیه درباره ی رجعت است آیا خداوند در روز قیامت گروهی از هر امت را محشور می کند و بقیه را رها می نماید؟ آیه ای که به قیامت مربوط است این است که می فرماید: «وَحَشَرْنَاهُمْ فَلَمْ نُغَادِرٌ مِنْهُمْ أَحَدًا». ⁽³⁾

«و همه ی آنان (انسان ها) را بر می انگیزیم و احدی از ایشان را فروگذار نخواهیم کرد». ⁽⁴⁾

از مفضّل نقل است که گفت حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:

«آیا اهل عراق، رجعت را انکار می کنند؟

عرض کردم: آری، حضرت فرمودند: سبحان الله! مگر قرآن نمی خوانند که می فرماید: روزی که هر امتی دسته ای را محشور می کنیم». ⁽⁵⁾

سوره مبارکه القصص آیه 61

«أَفَمَنْ وَعَدْنَاهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيهِ كَمَنْ مَتَّعْنَاهُ مَتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنَ الْمُحْضَرِينَ».

«آیا کسی که وعده نیکو به او داده ایم و او به آن خواهد رسید مانند کسی است که او را از متاع زندگانی دنیا برخوردار کنیم؟ و روز قیامت از حاضران در عذاب گردد؟».

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در ذیل این آیه فرمودند:

«آن موعودی که این وعده به وی داده شده، علی بن ابی طالب علیه السلام است که خداوند به او وعده داده است که در رجعت از دشمنانش انتقام بگیرد و در آخرت نیز به وی و دوستانش وعده بهشت داده است». ⁽¹⁾

سوره مبارکه سجده آیه 21

«وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذَابِ الْأَدْنَى دُونَ الْعَذَابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ».

«و به آنان از عذاب نزدیک عذاب این دنیا پیش از عذاب بزرگ (آخرت) می چشانیم، شاید بازگردند».

در خبری طولانی از مفضّل بن عمر نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام سؤالاتی نموده ... تا آن جا که مفضّل عرض کرد: آقای من! بعضی از شیعیان شما عقیده به رجعت ندارند.

حضرت فرمودند: آیا آنان سخن جد ما پیامبر خدا صلى الله عليه واله وسلم و گفته ما ائمه علیهم السلام را نشنیده اند که می گوییم:

«وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذَابِ الْأَدْنَى دُونَ الْعَذَابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ».

ای مفضّل! عذاب نزدیک تر رجعت آل محمد علیهم السلام، و عذاب بزرگ تر عذاب روز قیامت است که خداوند عزوجل می فرماید: -

«يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَالسَّمَاوَاتُ وَبَرَزُوا لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ». ⁽¹⁾

«قیامت روزی است که اوضاع زمین و آسمان ها دگرگون می گردد و همه در پیشگاه خداوند حاضر می شوند». ⁽²⁾

سوره مبارکه سجده آیات 27 و 28

«أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاءَ إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا تَأْكُل مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَ أَنْفُسُهُمْ أَفَلَا يُبْصِرُونَ وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ».

«مگر نمی بینید که ما آب را در زمین خشک جاری می سازیم و با آن کشت را به ثمر می رسانیم تا از محصول آن چهارپایان آن ها و هم خودشان تغذیه کنند؟ آیا باز هم نمی بینید؟ و کفّار می پرسند: اگر راست می گویید این پیروزی (شما) چه زمانی است؟».

در تفسیر قمی درباره این آیه روایت می کند:

«زمین ویران، مثلی است که خداوند درباره ی رجعت و حضرت قائم علیه السلام زده است، چون پیامبر صلی الله علیه واله وسلم قضیه ی رجعت را به آنان خبر داد آنان گفتند: اگر راست می گویید: این فتح و پیروزی در چه زمانی روی می دهد؟». ⁽³⁾

سوره مبارکه سجده آیه 29

«قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لَا يَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ».

«بگو در روز پیروزی دیگر ایمان آوردن کسانی که کافر شده اند سود نمی بخشد و به آنان مهلت داده نمی شود».

در تفسیر قمی آمده است که:

«هنگامی که رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم اخبار رجعت را بیان فرمودند، پرسیدند: روز فتح چه روزی است؟ -

حضرت فرمودند: در روز فتح کافران را ایمان آوردن سودی نمی بخشد و به آنان مهلت داده نمی شود». ⁽¹⁾

علی بن ابراهیم گوید: «این آیه در مورد رجعت است». ⁽²⁾

سوره مبارکه یس آیه 52

«قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ» .

«گفتند: وای برما چه کسی ما را از آرامگاه ابدی خود برانگیخت؟ این همان وعده خدای رحمان است و پیامبران حقیقت را بر ما می گفتند».

از حسن بن شاذن واسطی نقل است که گفت:

«به امام هشتم حضرت امام رضا علیه السلام نامه ای نوشتم و از ستم مردم واسط و حملاتی که من وارد می کردند به آن حضرت شکایت کردم، و آن ها گروهی از طرفداران عثمان بودند، که به من آزار می رساندند. آن حضرت به خط شریف خود به من این گونه نوشتند: همانا خدای از دوستان ما پیمان گرفته، که در دوره ی حکومت باطل، صبر پیشه کنند. پس در برابر حکم پروردگارت شکیبا باش و آن گاه که سرور خلایق ظهور کند (و زمان رجعت فرارسد) آنها خواهند گفت: «يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ». ⁽³⁾

سوره مبارکه غافر آیه 11

«قَالُوا رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَى خُرُوجِ مِنْ سَبِيلٍ».

«آن ها گفتند: پروردگارا! ما را دوباره میراندی و دوباره زنده کردی اکنون به گناهان خود معترفیم آیا راهی برای خارج شدن (از دوزخ) وجود دارد؟».

علی بن ابراهیم درباره ی این فرمایش خداوند گفت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«این آیه درباره ی رجعت است». ⁽¹⁾

از محمدبن سلام نقل است که گفت حضرت امام محمد باقر علیه السلام درباره ی این آیه فرمودند:

«این مخصوص عده ای است که بعد از مرگ، در رجعت زنده می شوند و در قیامت هم جریان دارد (یعنی درباره ی رجعت نازل شده و با قیامت هم قابل تطبیق است).

«... فَبُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ». ⁽²⁾

«پس (رحمت حق) از ستمکاران دور باد». ⁽³⁾

صفوانی روایت کرده که از حضرت امام رضا علیه السلام از تفسیر آیه «أَمَتَنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ».

سؤال شد حضرت فرمودند:

«به خدا قسم! این آیه جز در مورد رجعت نیست». ⁽⁴⁾

سوره مبارکه غافر آیه 81

«وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَأَيَّ آيَاتِ اللَّهِ تُنْكِرُونَ».

«خداوند آیات خود را برای شما نشان می دهد پس کدام یک از آیات خدا را می توان انکار کرد».

علی بن ابراهیم قمی درباره ی فرمایش خدای متعال می گوید: -

«وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ» مقصود این است که خداوند، امیرالمؤمنین علیه السلام و ائمه معصومین علیهم السلام را در رجعت به دشمنان آنان نشان می دهد، «فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا قَالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَكَفَرْنَا بِمَا كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ». ⁽¹⁾

«چون آن ها را دیدند خواهند گفت: ایمان آوردیم به خدای یگانه و کافر شدیم به آن چه قبلا شرک می ورزیدیم».

«فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ». ⁽²⁾

«و هنگامی که عذاب ما را مشاهده کردند دیگر ایمانشان سودی به حالشان ندارد، سنّت خداست که همیشه درباره بندگانش چنین جاری شده و آن جاست که کافران زیان کرده اند». ⁽³⁾

سوره مبارکه زخرف آیه 57

«وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلَا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ».

«و هنگامی که به پسر مریم مثل زده شد ناگهان قوم تو از آن امتناع کردند».

در تفسیر این آیه از ابن عباس روایت شده که:

«گروهی خدمت رسول اکرم صلى الله علیه واله وسلم رسیدند و عرضه داشتند: ای محمد صلى الله عليه واله وسلم! عیسی بن مریم علیه السلام مرده ها را زنده می کرد، شما نیز برای ما مرده هایی را زنده کنید.

فرمودند: چه کسی را می خواهید؟

گفتند: فلانی را که تازه از دنیا رفته است.

علی بن ابی طالب علیه السلام را فراخواندند و چیزی در گوش او فرمودند که ما نفهمیدیم. سپس فرمودند: -

همراه این جمعیت به کنار قبر این شخص برو، و او را با نام و نام پدرش صدا کن.

امیر مؤمنان علی علیه السلام همراه آن جمعیت بر سر قبر آن شخص تشریف بردند و نام او را با نام و نام پدرش صدا کردند، آن شخص از قبر بیرون آمد و آن گروه پرسش هایی از او کردن. آن گاه او در قبر خود آرمید و مردم بازگشتند، در حالی که می گفتند این نیز از شگفتی های فرزندان عبدالمطلب است. پس خداوند این آیه را نازل کرد.

«و هنگامی که به پسر مریم مثل زده شد ناگهان قوم تو از آن امتناع کردند». ⁽¹⁾

«نظیر این حدیث از امام رضا علیه السلام نیز روایت شده است». ⁽²⁾

این یک نمونه از رجعت در زمان پیامبر صلى الله علیه واله وسلم بوده است. مرحوم شیخ حرّعاملی در کتاب پُر ارج «الْأَيْقاظ مِنَ الْهَجْعَة» هفتاد مورد از رجعت امت اسلامی در عهد معصومین علیهم السلام را آورده است.

سوره مبارکه دخان آیه 10

«فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ».

«پس در انتظار روزی باش که آسمان دودی نمایان بر می آورد».

در تفسیر قمی ذیل این آیه می گوید:

«این هنگامی است که مردم در رجعت از قبر بیرون آمده به دنیا باز می گردند، و ظلمت و تاریکی همه مردم را فرامی گیرد، به همین دلیل خواهند گفت: این است عذاب دردناک.

«رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ». ⁽³⁾

«پروردگارا این عذاب را از ما دفع کن که ما ایمان آوردیم».

خداوند جواب رد به آن ها می دهد و می فرماید:

«أَنَّى لَهُمُ الذِكْرَى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ». ⁽¹⁾

«چه شده است که در آن روز ایمان می آورند در حالی که قبلاً پیامبری برای آنان آمده بود تا حقیقت را آشکار نماید.

«ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمُ مَجْنُونٌ». ⁽²⁾

«سپس از وی روی برتافتند و گفتند: وی چیزهایی را آموخته و دیوانه است».

وقتی وحی بر رسول اکرم صلى الله عليه واله وسلم نازل می شد، آن حضرت از هیبت وحی الهی از هوش می رفتند آن ها می گفتند: پیامبر دیوانه شده است.

سپس علی بن ابراهیم این آیه را ذکر می کند:

«إِنَّا كَاشِفُوا الْعَذَابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عَائِدُونَ». ⁽³⁾

«اندکی از عذاب را برطرف می کنیم زیرا شما به قیامت برخواهید گشت».

اگر منظور از «يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِين» آن بود که این امر در قیامت اتفاق خواهد افتاد خداوند در پایان آن نمی فرمود: شما بازگشت خواهید نمود زیرا بعد از آخرت و قیامت حالتی وجود ندارد که مردگان بازگشت به آن کنند.

سپس علی بن ابراهیم می گوید:

«يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ». ⁽⁴⁾

«روزی که بازخواست بزرگ را از مردم می نماییم ما انتقام از آن ها می گیریم، که البته این انتقام و بازخواست در قیامت است». ⁽⁵⁾

سوره مبارکه جاثیه آیه 14

«قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ».

«به کسانی که ایمان آورده اند بگو: کسانی را که امید به ایام الله ندارند مورد عفو قرار دهند تا خداوند هر قومی را به اعمالی که انجام می دادند جزا دهد».

«گفته می شود یکی از کفار یکی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه واله وسلم را دشنام داد، آن صحابی در صدد انتقام برآمد و خداوند این آیه را فرستاد و آن صحابی را به گذشت فرمان داد تا در یوم الله رجعت از او انتقام گرفته شود». ⁽¹⁾

در تفسیر این آیه از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمودند:

«روزهای موعود خداوند سه روز است: روز قیام قائم علیه السلام، روز رجعت، روز قیامت». ⁽²⁾

سوره مبارکه ق آیه 42

«يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُرُوج».

«آن روز همه مخلوقات آن صیحه آسمانی را قطعاً خواهند شنید که (می گوید) امروز، روز خروج از قبرهاست».

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند:

«این آیه مربوط به رجعت است». ⁽³⁾

جمیل دَرّاج نقل می کند از امام صادق علیه السلام در مورد این آیه سؤال کردم حضرت فرمودند:

«این آیه ی رجعت است». ⁽⁴⁾

سوره مبارکه ق آیه 44

«يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ذَلِكَ حَشْرُ عَلَيْنَا يَسِيرًا».

«روزی که زمین سریعاً شکافته و از وجود آنان خالی گردد، آن روز، روز حشر است و این کار برای ما بسیار آسان است».

علی بن ابراهیم در تفسیر این آیه روایت می کند:

«این آیه مربوط به رجعت است». ⁽¹⁾

سوره مبارکه ذاریات آیه 13

«یَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِيُفْتَنُونَ».

«همان روز است که آنان را برآتش می سوزانند».

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام درباره این فرمایش خداوند عزوجل فرمودند:

«مقصود این است که در رجعت شکسته می شوند (آزموده می شوند)، همان گونه که طلا شکسته می شود (آزموده می شوند)، تا هر چیزی به حقیقت خود بازگردد». ⁽²⁾

سوره مبارکه ذاریات آیه 22

«وفي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ».

«و روزی شما و آن چه به شما وعده داده می شود در آسمان است».

علی بن ابراهیم در تفسیر این آیه روایت می کند:

«منظور از روزی بارانی است که از آسمان می آید و به وسیله آن رزق عالم از زمین خارج می شود منظور از «مَا تُوعَدُونَ»، یعنی آن چه از اخبار رجعت و قیامت وعده می دهند و آن ها اخباری است که در آسمان است». ⁽³⁾

سوره مبارکه جن آیه 26

«عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا».

«عالم بر غیب تنها اوست و هیچ دانایی برغیب او آگاه نیست».

علی بن ابراهیم در تفسیر این آیه روایت می کند:

«خداوند به پیامبرش که مورد رضایتش بود، حوادث زمان خود و حوادث آینده راجع به حضرت قائم علیه السلام و رجعت و قیامت را به آن جناب خبر داد». ⁽¹⁾

سوره مبارکه طارق آیه 8

«إِنَّهُ عَلَى رَجْعِهِ لَقَادِرُ».

«در حقیقت او (خدایی که انسان را از چنین چیز پستی آفرید) بر بازگردانیدن وی به خوبی تواناست».

در تفسیر قمی درباره این فرمایش خداوند عزوجل می فرماید:

«چنان چه (خداوند) بشر را از نطفه آفرید، می تواند او را هم در دنیا و هم در قیامت برگرداند». ⁽²⁾

توضیح:

این آیه یکی از برهان های اثبات رجعت است، یعنی همان طور که خداوند توانایی دارد همه ی آفریدگانش را در رستاخیز بزرگ (قیامت) برگرداند این قدرت را دارد که بعضی از آنان را در رستاخیز کوچک (رجعت) زنده نماید و به همین دنیا بازگرداند پس کسی که منکر رجعت است در واقع قدرت خدا را انکار نموده و چون قدرت خداوند جزء ذات پروردگار است کسی که قدرت خداوند را انکار کند، کافر است بنابراین منکر رجعت کافر است.

سوره مبارکه تکاثر آیات 4-3

«كَلاَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ».

چنین نیست که می پندارید (آری) به زودی خواهید دانست باز چنان نیست که شما می پندارید به زودی خواهید دانست!».

از عبدالله بن نجیح نقل است که گفت: معنی این آیه را از امام جعفر صادق علیه السلام پرسیدم، فرمودند:

«یک مرتبه در رجعت و مرتبه ی دیگر در قیامت». ⁽¹⁾

رجعت در روایات معصومین علیهم السلام

مرحوم شیخ صدوق در کتاب «مَن لا يَحْضُرُهُ الفَقيه» از امام صادق علیه السلام روایت نموده که آن حضرت فرمودند:

«از ما نیست کسی که به رجعت ما ایمان نداشته باشد...». ⁽²⁾

از مفضّل بن عمر نقل است که گفت:

در خدمت امام جعفر صادق علیه السلام صحبت از حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف و کسانی که در انتظار او جان داده اند به میان آمد، حضرت فرمودند:

«هنگامی که حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام کند، مأموران بر سر قلوب مؤمنین بیایند و بگویند مولای تو ظهور کرده است، اگر می خواهی به او ملحق شو، و اگر می خواهی در جوار پروردگارت بمان». ⁽³⁾حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«به خدا قسم! روزها و شب ها به پایان نمی رسد، تا این که خداوند، مرده ها را زنده نماید و زنده ها را بمیراند و خداوند حق را به اهلش -

بازگرداند و دینی را که مورد رضایت خود و رسولش صلی الله علیه واله وسلم می باشد، به پا دارد، پس بشارت باد برشما! بشارت باد برشما! بشارت باد برشما! به خدا قسم که حق جز در دست های شما نمی باشد». ⁽¹⁾

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام به ابوبصیر فرمودند:

«ای ابابصیر! هنگامی که قائم ما عجل الله تعالى قیام کند، خداوند گروهی از شیعیان ما را که دسته های شمشیرشان را روی دوششان گذرانده اند، زنده نماید این خبر به گوش جمعی از شیعیان ما که هنوز نمرده اند، برسد آن ها به هم گویند: فلانی و فلانی و فلانی از قبرهایشان بیرون آمده اند و زنده شده اند، همراه حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشريف هستند». ⁽²⁾

رجعت از دیدگاه علماء شیعه

اشاره

اجماع علمای شیعه احادیث رجعت را متواتر دانسته اند از جمله:

الف) مرحوم شیخ صدوق قدس سره می فرماید:

«قول صحیح آن است که رجعت در میان امت های پیشین بوده است، پیامبراکرم صلى الله عليه واله وسلم فرمودند:

هر آن چه در بین امت های پیشین اتفاق افتاده، در این امت نیز اتفاق خواهد افتاد. پس واجب است که در این امت نیز رجعت باشد». ⁽³⁾

شیخ صدوق قدس سره در کتاب اعتقادات می گوید:

«عقیده ی ما درباره رجعت این است که این رویداد قطعی به وقوع می پیوندد». ⁽⁴⁾

ب) مرحوم علامه شیخ مفید می فرماید:

«امامیه معتقدند که خداوند عزوجل با نصرت دوستان خود، پیش از آخرت هنگام قیام حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف در آن رجعتی که راجع به آخر کار به مؤمنين وعده داده به وعده ی خویش وفا می کند». ⁽¹⁾

ح) مرحوم علامه سید مرتضی قدس سره از علمای بزرگ شیعه می گوید:

«خداوند متعال بعد از ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالى فرجه الشریف، گروهی از کسانی که قبلاً از دنیا رفته اند به این جهان باز می گرداند، تا در ثواب و افتخارات یاری او و مشاهده ی حکومت حق بر سراسر جهان شرکت جویند، و نیز گروهی از دشمنان سرسخت را باز می گرداند تا از آن ها انتقام گیرد... دلیل بر صحت این مذهب این است که هیچ عاقلی نمی تواند قدرت خدا را بر این امر انکار کند چرا که این امر امر محالی نیست، درحالی که بعضی از مخالفین ما چنان این موضوع را انکار می کنند که گویی آن را محال و غیر ممکن می شمرند... دلیل بر اثبات این عقیده اجماع امامیه است، زیرا احدی از آن ها با این عقیده مخالفت نکرده است». ⁽²⁾

د) مرحوم علامه شیخ حر عاملی قدس سره ضمن بیان بیش از ششصد حدیث و بیش از شصت آیه می گوید:

«هیچ شکی نیست که این احادیث به تواتر معنوی رسیده است، زیرا برای کسی که قلبش از شبهه و تقلید پاک باشد، موجب یقین و قطع می شود». ⁽³⁾

و در جای دیگر می فرماید:

«... احادیث و ادله رجعت، چنان که معلوم شد در کمال قوّت بلکه به حد تواتر یا به درجاتی بالاتر از تواتر است، از این جهت موجب قطع و یقین است بلکه می توان گفت هریک از این احادیث از لحاظ شواهد قطعی زیادی که دارد موجب یقین است زیرا با قرآن و ادله و سنت پیامبر صلی الله علیه واله وسلم موافق است ...». ⁽¹⁾

ه) مرحوم علامه مجلسی قدس سره بعد از نقل احادیث رجعت می گوید:

«شیعه در تمام اعصار معتقد به رجعت بوده و این اعتقاد در میان آنان مسئله ای روشن است.

سپس می افزاید: چگونه ممکن است کسی به صدق گفتار اهل بیت علیهم السلام ایمان داشته باشد و احادیث متواتر رجعت را نپذیرد؟ بیش از چهل نفر از علمای بزرگ شیعه به طور متواتر، نزدیک دویست روایت را در بیش از پنجاه کتاب خود راجع به رجعت نقل کرده اند که مرحوم کلینی، صدوق، طوسی، سید مرتضی، نجاشی، کشّی، عیاشی، قمی، سلیم هلالی، شیخ مفید کراجکی، نعمانی، صفّار، سعدبن عبدالله، ابن قولویه، علی بن عبد الحمید و سیدبن طاووس قدس سره، در زمره آن ها هستند».

سپس می گوید:

«اگر چنین مسئله ای متواتر قلمداد نشود دیگر در چه مسئله ای می توان ادعای تواتر نمود، با آن که مسئله رجعت را تمام علمای شیعه در طول تاریخ از یکدیگر نقل نموده اند». ⁽²⁾

و) مرحوم طبرسی در پایان بحث رجعت می نویسد:

«رجعت با ظواهر اخبار منقول ثابت نشده که کسی در آن ها دست به تأویل بزند، بلکه مدرک ما اجماع شیعه امامیه است و اخبار و احادیث آن را تأیید و تقویت می کند». ⁽¹⁾

رجعت در ادیان

اشاره

الف) رجعت در امت الهی.

ب) رجعت در اعتقاد یهودیان.

ج) رجعت در اعتقاد مسیحیان.

د) رجعت در آئین مجوس.

الف) رجعت در امّت الهی

براساس روایات فراوانی که از خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام به ما رسیده در میان امت اسلامی به موارد مختلفی از رجعت در قرون گذشته برمی خوریم که مرحوم شیخ حر عاملی هفتاد مورد آن را جمع آوری نموده است.

و هم چنین «عبدالله بن محمدبن عبید» مشهور به «إبن أبي الدنيا» کتابی بنام «مَنْ عاشَ بَعْدَ الْمَوْتِ» در این رابطه جمع آوری نموده است که در آن از کسانی سخن گفته است که بعداز مرگ زنده شده اند و به حیات دنیوی بازگشته اند و دیگر نیز دکتر «رایموند مودی» در این رابطه کتابی نوشته و آن را «بازگشت روح» نام گذاری نموده است. او در این کتاب از کسانی سخن گفته که طبق نظر پزشکان قانونی مرده بودند ولی زنده -

شدند و کم یا زیاد زنده ماندند. ⁽¹⁾

علاوه بر نظرات فوق بر اساس آیات فراوانی از قرآن کریم، بیش از 80 آیه در قرآن سخن از رجعت در امت های مختلف به میان آمده است که در قسمت رجعت در آیات قرآن به بررسی آن پرداخته شده است.

ب) رجعت در اعتقاد یهودیان

اعتقاد به رجعت و بازگشت مردگان به دنیا پیش از رستاخیز و برپایی قیامت کبری سابقه ای طولانی دارد و در همه کتب آسمانی از جمله کتب یهودیان بیان شده است.

در کتاب «دانیال نبی» آمده است:

«بسیاری از آنانکه در خاک آرمیده اند بیدار خواهند شد، اینان به جهت حیات جاودانی و آنان به جهت خجالت و حقارت جاودانی». ⁽²⁾

پدر «آنتو پنودوژزو» از کشور پرتقال رئیس پیشین آگوستینهای اصفهان که پس از تشرف به اسلام بنام «علی قلی جدید الاسلام» مشهور شد، در کتابی که به عنوان «شرح و نقد تورات» نوشته، فراز بالا را از دلایل روشن رجعت بیان کرده است.

ج) رجعت در اعتقاد مسیحیان

در کتاب مکاشفه یوحنای یهود آمده است:

«آنان که وحش و صورتش را پرستش نکردند و نشان او را بر پیشانی و دست خود نپذیرفتند زنده شدند و با مسیح هزار سال سلطنت -

کردند، سایر مردگان زنده نشدند تا هزار سال به اتمام رسید». ⁽¹⁾

د) رجعت در آئین مجوس

در کتاب زرتشتیان که برگرفته از کتاب مجوس است چنین آمده است:

«بدان هنگام که مردگان دگربار زنده شوند و زندگی جاودانه آغاز گردد «سوشیانت» بدر آید و جهان را به آرزوی خویش دگرگون سازد». ⁽²⁾

براساس آن چه سه کتاب مقدس آسمانی یعنی تورات، انجیل و اوستا نقل کردیم در هر سه مورد برزنده شدن مردگان تأکید شده و کاملاً در این فرازها روشن است که این زنده شدن مربوط به رستاخیز نیست، بلکه در همین دنیا و قبل از رستاخیز قیامت می باشد، سپس اعتقاد به رجعت نه تنها در آیات قرآن و روایات معصومین علیهم السلام وارد شده است، بلکه این اعتقاد در دیگر کتب آسمانی نیز به آن اشاره شده است.

رجعت در ادعیه

اشاره

در بسیاری از ادعیه هایی که از گنجینه های علوم خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام به ما رسیده است مسئله ی رجعت در قالب دعا بیان شده است که در این جا به برخی از آنان اشاره می کنیم:

الف) دعای روز سوم شعبان

چون اولین شخصیتی که در زمان رجعت زنده می شود، حضرت امام حسین علیه السلام می باشد از دعای ولادت ایشان شروع می کنیم:

در کتاب «اقبال» مرحوم سیدبن طاووس قدس سره و کتاب «مصباح» -

مرحوم شیخ طوسی قدس سره روایتی است از امام حسن عسکری علایه السلام، که آن را به صورت نامه، برای وکیلشان قاسم بن علاء همدانی، فرستادند که این طور نوشته بودند:

«مولای ما، حسین بن علی علیه السلام پنجشنبه سوم شعبان به دنیا آمد، آن روز را روزه بگیر و این دعا را بخوان:

«اللّهُمَّ اِنّى اَسْتَلُكَ بِحَقِّ الْمَوْلُودِ فى هذَا الْيَوْمِ الْمَوْعُودِ بِشَهادَتِهِ قَبْلَ اسْتِهْلالِهِ وَ وِلادَتِهِ بَكَتْهُ السَّماءُ وَمَنْ فِيها وَالأرْضُ وَمَنْ عَلَيْهَا وَلَمَا يُطَا لَابَتَيْهَا قَتِيلِ الْعَبْرَةِ وَسَيّدِ الأُسْرَةِ الْمَمْدُودِ بِالنُّصْرَةِ يَوْمَ الْكَرَةِ الْمُعَوَّضِ مِنْ قَتْلِهِ أَنَّ الأَئِمَّةَ مِنْ نَسْلِهِ وَ الشّفاء فى تُرْبَتِهِ والْفَوْزَ مَعَهُ فِى اَوْبَتِهِ والأَوْصِياء مِنْ عِتْرَتِهِ بَعْدَ قَائِمِهِمْ وَغَيْبَتِهِ حَتَّى يُدْرِكُوا الأَوْتَارَ وَيَشْاَروُا الثَّارَ وَيُرْضُوا الْجَبَارَ وَيَكُونُوا خَيْرَ انْصَارٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمْ مَعَ اخْتِلَافِ اللَّيلِ وَالنَّهَار.ِ

اَللّهُمَّ فَبِحَقِّهِمْ إِلَيْكَ اَتَوَسَّلُ وَ أَسْأَلُ سُؤالَ مُقْتَرِفٍ مُعْتَرِفٍ مُسيَّ إِلى نَفْسِهِ مِمَّا فَرَّطَ فِي يَوْمِهِ وَ أَمْسِهِ يَسْتَلُكَ الْعِصْمَةَ إِلى مَحَلِ رَمْسِهِ اللَّهُمَّ فَصَلَّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ وَاحْشُرْنا فِى زُمْرَتِهِ وَ بَوَثْنا مَعَهُ دارَ الْكَرامَةِ وَ مَحَلَّ الاِقامَةِ اللَّهُمَّ وَكَما أَكْرَمْتَنا بِمَعْرِفَتِهِ فَأَكْرِمْنَا بِزُلْفَتِهِ وَارْزُقْنَا مُرافَقَتَهُ وَسابِقَتَهُ وَاجْعَلْنَا مِمَّنْ يُسَلِّمُ لاِمْرِهِ وَيُكْثِرُ الصَّلوةَ عَلَيْهِ عِنْدَ ذِكْرِهِ وَعَلَى جَميعِ أَوْصِيَائِهِ وَأَهْلِ أَصْفِيائِهِ الْمَمْدُودِين مِنْكَ بِالْعَدَدِ الأَثْنَى عَشَرَ النُّجُومِ الزُّهَرِ وَ الْحُجَجِ عَلَى جَمِيعِ الْبَشَرِ اللَّهُمَّ وَهَبْ لَنَا فِي هذَا الْيَوْمِ خَيْرَ مَوْهِبَةٍ وَأَنْجِحْ لَنا فِيهِ كُلَّ طَلِبَةٍ كَمَا وَهَبْتَ الْحُسَيْنَ لِمُحَمَّدٍ جَدِهِ وَعاذَ فُطْرُسُ بِمَهْدِهِ فَنَحْنُ عائِذُونَ بِقَبْرِهِ مِنْ بَعْدِهِ نَشْهَدُ تُرْبَتَهُ وَنَنْتَظِرُ أَوْبَتَهُ آمِينَ رَبَّ الْعالَمينَ».

«خدایا از تو خواهم به حق مولود در این روز آن مولودی که به او وعده شهادت داده شده بود پیش از این که بانگش در این دنیا بلند شود و به دنیا آید آسمان ها و هرکه در آن ها است و زمین و هرکه بر آن است برایش گریستند پیش از آن که قدم در این جهان گذارد، کشته اشك وآه، و آقای -

طائفه بشر آن کس که در روز رجعت به یاری مدد شده و آن که پاداش کشته شدنش این بود که امامان از نسل اویند و درمان در تربت او است و پیروزی در زمان رجعت با او و اوصیاء از عترت او است پس از حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف و پس از دوران غیبتش تا این که انتقام گیرند و خون ها را بالا بازگیرند و خدای جبار را خشنود سازند و بهترین یاران دین خدا باشند. درود خدا بر ایشان در هر زمان که رفت و آمد دارد شب و روز. خدایا پس به حق ایشان به سوی تو دست نیاز دراز کنم و از تو خواهم خواستن شخص گنه کار اعتراف کننده بدکردار به نفس خویش از کوتاهی هایی که در امروز و دیروزش کرده و اکنون از تو پناه خواهد تا هنگام رفتن در گور خدایا پس درود فرست بر محمد و عترتش علیهم السلام و ما را در زمره او محشور گردان و جای ده ما را با او در خانه کرامت (بهشت) و جایگاه ماندن همیشگی. خدایا چنان چه ما را به شناختنش گرامی داشتی هم چنان ما را به نزديك شدن با او گرامی دار و رفاقت و سابقه داشتن با او را روزی ما گردان و بگردان ما را از کسانی که تسلیم دستور اویند و هنگام بردن نامش بسیار بر او درود فرستند و بر همه اوصیاء و خاندان برگزیده اش که یاری شده اند از جانب تو به عدد دوازده آن ستارگان درخشان و حجّت های تو بر تمامی افراد بشر خدایا و ببخش به ما در این روز بهترین بخشش ها را و برآور برای ما در این روز هر خواهشی را چنان چه حسین علیه السلام را به محمد صلی الله علیه واله وسلم جدش بخشیدی و فُطرس به گهواره حسین علیه السلام پناه برد و ما پناهنده به قبر او هستیم. پس از شهادت او بالای تربتش آمده و چشم به راه رجعت او هستیم اجابت کن ای پروردگار جهانیان». ⁽¹⁾

ب) دعای افتتاح

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَفْتَتِحُ الثَّناءَ بِحَمْدِكَ وَ... تا آن جا که می فرماید:

اللهُمَّ وَصَلَّ عَلَى وَلي أَمْرِكَ الْقَائِمِ الْمُؤَمَّلِ، وَالْعَدْلِ الْمُنْتَظَرِ، وَحُقَّهُ بِمَلائِكَتِكَ الْمُقَرَّبِينَ، وَأَيَّدَهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ الدَّاعِيَ إِلى كِتابِكَ، وَ الْقائِمَ بِدِينِكَ، أَسْتَخْلِفَهُ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفْتَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِ، مَكِّنْ لَهُ دِينَهُ الَّذِي ارْتَضَيْتَهُ لَهُ، أَبْدِلْهُ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِ أَمْناً، يَعْبُدُكَ لَا يُشْرِكُ بِكَ شَيْئًا.

اللهُمَّ أَعِزَّهُ وَأَعْزِزْ بِهِ، وَانْصُرْهُ وَانْتَصِرْ بِهِ وَانْصُرْهُ نَصْراً عَزِيزاً، وَافْتَحْ لَهُ فَتْحاً يَسِيراً وَاجْعَلْ لَهُ مِنْ لَدُنْكَ سُلطاناً نَصِيراً. اللّهُمَّ أَظْهِرْ بِهِ دِينَكَ وَسُنَّةَ نَبِيِّكَ حَتَّى لَا يَسْتَخْفِيَ بِشَيْءٍ مِنَالْحَقِ مَخافَةَ أَحَدٍ مِنَ الْخَلْقِ اللَّهُمَّ إِنَّا نَرْغَبُ إِلَيْكَ فِي دَوْلَةٍ كَرِيمَةٍ تُعِزُّبِهَا الْإِسْلامَ وَأَهْلَهُ، وَتُذِلُّ بِهَا النِّفاقَ وَأَهْلَهُ، وَتَجْعَلُنَا فِيهَا مِنَ الدُّعَاةِ إِلَى طَاعَتِكَ، وَالْقادَةِ إلى سَبِيلِكَ، وَتَرْزُقُنا بِها كَرامَةَ الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ، اللهُمَّ مَا عَرَّفْتَنا مِنَ الْحَقِّ فَحَمَلْنَاهُ، وَمَا قَصُرْنَا عَنْهُ فَبَلَّغْنَاهُ.

اللّهُمَّ الْمُمْ بِهِ شَعَثَنا وَاشْعَبْ بِهِ صَدْعَنا وَارْتُقْ بِهِ فَتْقَنَا، وَكَبِّرْبِهِ قِلَّتَنَا، وَأَعْزِزْ بِهِ ذِلَّتَنا، وَأَغْنِ بِهِ عَائِلَنا وَاقْضِ بِهِ عَنْ مُغْرَمِنا، وَاجْبُرْ بِهِ فَقَرَنا، وَسُدَّ بِهِ خَلَّتَنا، وَيَسِّرْ بِهِ عُسْرَنا، وَبَيْضْ بِهِ وُجُوهَنَا، وَفُكَ بِهِ أَسْرَنَا، وَأَنْجِعْ بِهِ طَلِبَتَنَا، وَأَغْجِزْ بِهِ مَواعِيدَنا وَاسْتَجِبْ بِهِ دَعْوَتَنا وَأَعْطِنَا بِهِ سُؤْلَنا وَبَلَّغْنا بِهِ مِنَ الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ آمالنا، وَأَعْطِنا بِهِ فَوْقَ رَغْبَتِنا، يا خَيْرَ الْمَسْؤُولِينَ، وَأَوْسَعَ الْمُعْطِينَ، اشْفِ بِهِ صُدُورَنَا، وَأَذْهِبْ بِهِ غَيْظَ قُلُوبِنا، وَاهْدِنَا بِهِ لِمَا اخْتُلِفَ فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِكَ، إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ، وَانْصُرْنَا بِهِ عَلَى عَدُوّكَ وَعَدُونَا إِلَهَ الْحَقِّ آمِينَ.

اللهُمَّ إِنَّا نَشْكُوإِلَيْكَ فَقَدَ نَبِيْنا صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَآلِهِ، وَغَيْبَةَ وَلِيِّنا، وَكَثْرَةَ عَدُوّنا، وَ قِلَّةَ عَدَدِنا، وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا، وَتَظاهُرَ الزَّمَانِ عَلَيْنا فَصَلَّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَأَعِنَّا عَلَى ذلِكَ بِفَتْحِ مِنْكَ تُعَجِلُهُ، وَبِضُرِ تَكْشِفُهُ، وَنَصْرِ تُعِزُّهُ، وَسُلْطَانِ حَقٍ تُظْهِرُهُ، وَرَحْمَةٍ مِنْكَ تَجَلّلُناها، وَعافِيَةٍ مِنْكَ تُلْبِسُناها، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ».

«خدایا درود فرست بر ولی امرت آن قائم لال آرزو شده و دادگستر مورد انتظار، و او را در حمایت فرشتگان مقربت قرار ده و به روح القدس تأییدش کن. ای پروردگار -

جهانیان! خدایا او را دعوت کننده به کتابت و قیام کننده به آئینت قرار ده، او را جانشین خود روی زمین گردان، چنان که پاکان پیش از او را جانشین خویش قرار دادی دینی را که برایش پسندیده ای به دست او پابرجا بدار و ترسش را به امنیت بازگردان تا با اخلاص کامل تو را بپرستد.

خدايا، عزیزش بدار و به دیگران توسط او عزّت بده و یاری اش کن و به دیگران از سوی او یاری ده و یاری اش ده یاری پیروزمندانه و بر پیروزی اش با پیروزی آسان و از پیش خود برای او سلطنتی پیروزی آفرین قرار ده خدایا به وسیله او دینت و روش پیامبرت را آشکار کن تا چیزی از حق از ترس احدی از مردم پنهان نماند. خدایا! به سوی تو مشتاقیم برای یافتن دولت کریمه ای که اسلام و اهلش را به آن عزیز گردانی و نفاق و اهلش را به وسیله آن خوار سازی و ما را در آن دولت از دعوت کنندگان به سوی طاعتت و رهبران به سوی راهت قرار دهی و کرامت دنیا و آخرت را از برکت آن روزی مان فرمایی؛ خدایا! آن چه از حق به ما شناساندی تاب تحملش را نیز عنایت کن و آن چه را در رسیدن به آن کوتاهی کردیم، ما را به آن برسان.

خدایا، پریشانی ما را به یاری او جمع کن و پراکندگی ما را به او وحدت بخش و گسیختگی ما را با او پیوند ده و اندک ما را به او زیاد فرما و ذلّت ما را به او عزّت ده و تنگدستی ما را به او توانگری بخش و بدهی ما را از برکت او ادا کن و فقر ما را به مدد او جبران فرما و جدایی و دو دستگی ما را به او برطرف کن و دشواری کار ما را به او آسان گردان و روی ما را به دیدار او سپید کن و اسیران ما را به یاری او آزاد گردان و درخواست های ما را به لطف او برآور وعده های ما را به ظهور او تحقق بخش و دعایمان را به کمک او اجابت کن و خواسته هایمان را به حق او عطا فرما و ما را به یاری او به آرزوهای دنیا و آخرتمان برسان و لطف به او بالاتر از آرزویمان به ما اعطا کن، ای بهترین خواسته شدگان و گشاده دست ترین بخشندگان، سینه های ما را به او شفا بخش و کینه ی دلهایمان را به او برطرف کن و ما را به مدد او به حقیقت آن چه در آن اختلاف افتاده از حق به اذن خود راهنمایی فرما، همانا تو هرکه را بخواهی به راه -

راست هدایت می کنی و به وسیله ی او ما را بر دشمنان خود و دشمنان خویش یاری ده، ای معبود حق، آمین.

خدایا! از نبود پیامبرمان که درودهای تو بر او و خاندانش باد و از ناپیدایی مولایمان و بسیاری دشمنانمان و کمی نفراتمان و سختی فتنه ها به سویمان و از جریان زمان بر زیانمان به درگاه تو شکوه می آوریم بر محمد و خاندانش علیهم السلام درود فرست و ما را در برابر این همه یاری فرما به گشایشی از جانب خویش که زود برسانی و بد حالی که برطرف کنی و پیروزی با عزت برایمان قرار دهی و سلطنت حق که آشکارش فرمایی و به رحمتی که از سویت ما را فراگیرد و به سلامتی کاملی که از جانبت ما را بپوشاند، ای مهربان ترین مهربانان». ⁽¹⁾

ج) دعای شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان

مرحوم سیدبن طاووس قدس سره در «اقبال»، به اسناد خودش از ائمه اطهار علیهم السلام روایت نموده که این دعا را در شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان، در حال سجده، برخاستن و نشستن و در هرحال تکرار می کنی، و نیز هر قدر که می توانی و هرگاه که به یادت آمد در دوران زندگیت، می خوانی، پس از حمد خدای تبارک و تعالی و درود بر پیامبر اکرم صلى الله عليه واله وسلم بگو:

«أَللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيَكَ الْقَائِمِ بِأَمْرِكَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْمَهْدِيِّ، عَلَيْهِ وَعَلَى آبائِهِ أَفْضَلُ الصَّلاةِ وَالسَّلامِ، في هذِةِ السَّاعَةِ وَفِي كُلّ سَاعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَ ناصِراً وَ دَلِيلاً وَ مُؤَيّداً، حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِيهَا طُولاً وَعَرْضاً وَ تَجَعَلَهُ وَ ذُريَّتَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ الْوَارِثِينَ.

اللهم انْصُرُهُ وَانْتَصِرْبِهِ، وَاجْعَلِ النَّصْرَ مِنْكَ عَلَى يَدِهِ، وَاجْعَلِ النِّصْرَلَهُ وَالْفَتْحَ عَلَى وَجْهِهِ، وَلا تُوَجِهِ الْأَمْرَ إِلَى غَيْرِهِ اللَّهُمَّ أَظْهِر بِهِ دِينَكَ وَسُنَّةَ نَبِيِّكَ، حَتَّى لَا يَسْتَحْفِيَ -

بِشَيْءٍ مِنَ الْحَقِّ مَخَافَةَ أَحَدٍ مِنَ الْخَلقِ.

اللَّهُمَّ إنِى أَرْغَبُ إِلَيْكَ فِي دَوْلَةٍ كَرِيمَةٍ تُعِزُّ بِهَا الْإِسْلَامَ وَأَهْلَهُ، وَتُذِلُّ بِهَا النِّفَاقَ وَأهْلَهُ، وَتَجَعَلُنَا فِيهَا مِنَ الدُّعَاةِ إِلَى طَاعَتِكَ، وَالقَادَةِ إِلَى سَبِيلِكَ، وَآتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ وَاجْمَعْ لَنَا خَيْرَ الدَّارَيْنِ، وَاقْضِ عَنَّا جَمِيعَ مَا تُحِبِّ فِيهِمَا، وَاجْعَل لَنَا فِي ذَلِكَ الْخِيَرَةَ بِرَحْمَتِكَ وَمَنْكَ فِي عَافِيَةٍ، آمِينَ رَبِّ العَالَمِينَ، وَزِدْنَا مِن فَضلِكَ وَيَدُكَ المَلَأُ فَإِنَّ كُلَّ مُعْطٍ يَنْقُصُ مِن مُلْكِهِ، وَ عَطَاؤُكَ يَزِيدُ فِي مُلْكِكَ». ⁽¹⁾

«خداوندا! برای ولی قائم به امرت، حجة بن الحسن مهدى عجل الله تعالى فرجه الشریف، که بر او و بر پدرانش بهترین درود و سلام باد، در این ساعت و در همه ی ساعت ها، سرپرست و نگهبان و پیشوا و یاور و راهنما تأیید کننده باش، تا این که بر سراسر زمینت فرمانروای مطاعش سازی و از کران تا کران گیتی برخوردارش نمایی و او و فرزندانش را از امامان وارث قرار دهی.

خدایا او را یاری نموده، و به وسیله ی او پیروزی را برای دین خویش تحقق بخش، و نصرت خود را برای او و به دست او فراهم آور و یاری را به او اختصاص ده، و فتح و پیروزی را به روی او بگشای و امر (حکومت) را به غیر او متوجه مساز.

خداوندا! دینت و سنت پیامبرت که درود و سلامت بر او و خاندانش باد، را به وسیله ی او آشکار نما تا چیزی از حق را از بیم احدی از خلق مخفی ندارد.

خدایا! من به درگاه تو زاری میکنم به جهت دولتی گرامی که اسلام و اهل آن را به آن عزت دهی، و نفاق و اهل آن را خوار گردانی و ما را در آن دولت از دعوت کنندگان به سوی طاعتت قرار داده و در شمار راهنمایان به راهت منظور داری و «در دنیا حسنه ای و در آخرت حسنه ای به ما عنایت فرمای و ما را از عذاب آتش نگهدار»، و خیر دنیا و آخرت را برای ما فراهم ساز و تمام آن چه در آن دوست داری برای ما قرار ده، و اختیار آن را برایمان محفوظ بدار به رحمت و منت خودت و با عافیت، اجابت فرمای، ای پروردگار جهانیان! و از فضل و نعمتت بر ما بیفزای (و پیمانه مان را) پر کن که هر بخشنده ای از -

دارائیش کاسته می شود ولی عطای تو در ملکت می افزاید».

د) دعای عهد

در کتاب «مصباح الزائر» مرحوم سيدبن طاووس قدس سره از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام روایت نموده که حضرت فرمودند:

«هرکس چهل بامداد دعای عهد را بخواند، از یاوران حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف خواهد بود و اگر قبل از ظهور آن حضرت بمیرد خداوند هنگام ظهور او را از قبر بیرون می آورد و با هر کلمه ی این دعا هزار ثواب به او عطا فرماید و هزار گناه از نامه عمل او محو نماید، تا آن جا که به خداوند عرضه می دارد:

«... اللهُمَّ إِنْ حالَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ الْمَوْتُ الَّذِي جَعَلْتَهُ عَلَى عِبادِكَ حَتْماً مَقْضِيّاً فَأَخْرِجْنِي مِنْ قَبْرِي مُؤْتَزِراً كَفَنِي شَاهِراً سَيْفِي مُجَرداً قناتي، مُلَبّياً دَعْوَةَ الدَّاعِي فِي الْحَاضِرِ وَ الْبَادِي.

أَرني الطَّلْعَهَا لرَّشِيدَةَ، وَالْغُرَّةَ الْحَمِيدَةَ، وَاكْحُلَّ ناظِرِي بِنَظْرَةٍ مِنِّي إِلَيْهِ ...».

«خدایا! اگر بین من و او مرگی که بر بندگانت حتم و قطعی ساختی حائل شد، کفن پوشیده از قبر مرا بیرون آور، با شمشیر از نیام برکشیده و نیزه برهنه، پاسخگو به دعوت آن دعوت کننده در میان شهرنشین و بادیه نشین خدایا آن جمال با رشادت و پیشانی ستوده را به من بنمایان و با نگاهی از من به او دیده ام را سرمه بنه». ⁽¹⁾

رجعت در زیارات

اشاره

در بسیاری از زیارت هایی که از ناحیه حضرات معصومین علیهم السلام رسیده است، اشاره به موضوع رجعت شده که در این بخش به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

الف) زیارت آل یس

از محمدبن عبد الله بن جعفر حمیری نقل است که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در جواب نامه ای پس از جواب مسائل مختلفی، مرقوم فرمودند:

«وقتی که خواستید به وسیله ما متوجه خداوند تبارک و تعالی شوید چنان که خداوند فرموده است، بگویید:

«سَلامُ عَلَى آلِ يس، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا دَاعِيَ اللهِ وَرَبَّانِي آيَاتِهِ ... وَأَشْهَدُ أَنَّكَ حُجَّةُ اللهِ، أَنْتُمُ الْأَول وَالْآخِرُ وَأَنَّ رَجْعَتَكُمْ حَقٌّ لَارَيْبَ فِيها يَوْمَ الَا يَنْفَعُ نَفْساً إيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً»...».

«سلام بر خاندان یس، سلام بر توای دعوت کننده به سوی خدا و آگاه به آیاتش... و گواهی می دهم که تو حجّت خدایی شما آغاز و انجام هستید؛ و همانا بازگشت شما (رجعت) حق است تردیدی در آن نیست روزی که کسی را ایمانش سود نبخشد که پیش از این ایمان نیاورده بود یا در ایمانش کسب خیری نکرده بود...». ⁽¹⁾

ب) زیارت جامعه كبيره

از موسی بن نخعی نقل است که حضرت امام هادی علیه السلام در سه قسمت از زیارت جامعه کبیره اشاره به رجعت ائمه اطهار علیهم السلام نموده اند:

یکی در این قسمت زیارت که می خوانیم:

«... عارِفُ بِحَقِّكُمْ، مُقِرٌّ بِفَضْلِكُمْ مُحْتَمِلُ لِعِلْمِكُمْ، مُحْتَجِبُ بِذِمَّتِكُمْ مُعْتَرِفُ بكُمْ مُؤْمِنٌ بإيابكُمْ مُصَدَقُ بِرَجْعَتِكُمْ مُنتَظِرُ لِأَمْرَكُمْ مُرْتَقِبُ لِدوْلَتِكُمْ....».

«... و من به حق شما عارف هستم و به فضل و برتری شما اقرار دارم و قبول دارم و علوم شما را حق می دانم و خود را در امان شما درآورده، دخیل شما شده ام، و به حقیقت شما اعتراف می کنم و به بازگشت شما معتقدم و ایمان دارم و تصدیق کننده رجعت شما هستم و منتظر امر شما هستم و انتظار زمان تشکیل دولت شما را می کشم...».

و در فراز دیگری از این زیارت می خوانیم:

«... وَ نُصْرَتِي لَكُمْ مُعَدَّةً حَتَّى يُحْيِيَ اللَّهُ تَعَالَى دِينَهُ بِكُمْ، وَيَرُدَّكُمْ فِي أَيَّامِهِ، وَ يُظْهِرَكُمْ لِعَدْلِهِ، وَيُمَكِّنَكُمْ فِي أَرْضِهِ...».

«... و یاریم برای شما آماده است تا آن که خدا دینش را به وسیله شما زنده سازد، و شما را در ایام خود بازگرداند و برای اجرای عدالتش پیروز سازد و در زمین خودش تسلط تمکین بخشد...».

و در بخش دیگری از زیارت جامعه می خوانیم:

«.. وَجَعَلَنِي مِمَّنْ يَقْتَصُّ آثارَكُمْ وَيَسْلُكُ سَبِيلَكُمْ، وَيَهْتَدِي بِهُداكُمْ، وَيُحْشَرُ فِي زُمْرَتِكُمْ وَيَكرُ فِي رَجْعَتِكُمْ، وَيُمَلكُ في دَوْلَتِكُمْ، وَيُشَرفُ في عافِيَتِكُمْ، وَيُمَكنُ في أَيَّامِكُمْ، وَتَقِرُعَيْنُهُ غَداً رُؤْيَتِكُمْ...».

«... و مرا در زمره کسانی قرار ده که در پی شما گام همی سپارند، و به راه شما می روند، و در پرتو هدایت شما راه می جویند، و در جمع شما محشور می شوند، و در رجعت شما برای پیکار و برضد دشمنانتان بازمی گردند و در دولت شما به حکومت می رسند، و در جوی از سلامت و عافیت شما به شرف و عُلو مقام نائل می شوند، در ایام شما عزّت و تمکین می یابند و فردا چشمشان به دیدار شما روشن می گردد...».

ج) زیارت رجبیه

مرحوم شیخ طوسی قدس سره از جناب ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی قدس سره که سومین نایب خاص حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف بوده است، روایت کرده که حضرت فرمودند:

«در ماه رجب در هر زیارت گاهی از مشاهد مشرفه که بودی، به این زیارت، صاحب آن مزار را زیارت کن پس چون وارد حرم می شوی بگو: «الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِى أَشْهَدَنا مَشْهَدَ أَوْلِيائِهِ فِي رَجَبٍ، وَأَوْجَبَ عَلَيْنَا مِنْ حَقِّهِمْ مَا قَدْ وَجَبَ... وَالسَّلامُ عَلَيْكُمْ سَلَامَ مُوَدّعٍ، وَلَكُمْ حَوائِجَهُ مُودِعٌ، يَسْأَلُ اللَّهَ إِلَيْكُمُ -

الْمَرْجِعَ، وَسَعْيَهُ إِلَيْكُمْ غَيْرُ مُنْقَطِعٍ، وَأَنْ يَرْجِعَنِي مِنْ حَضْرَتِكُمْ خَيْرَ مَرْجِعِ إِلَى جَنَابِ مُمْرعٍ، وَ خَفْضٍ عَيشِ مُوَسَّعٍ، وَدَعَةٍ وَ مَهَلٍ إِلَى حِينِ الْأَجَلِ، وَخَيْرِ مَصِيرٍ وَ مَحَلَّ فِي النَّعِيمِ الْأَزَلِ، وَالْعَيْشِ الْمُقْتَبَلِ، وَدَوامِ الْأُكُلِ، وَشُرْبِ الرَّحِيقِ وَالسَّلْسَلِ، وَعَةٍ وَنَهَلٍ لَا سَأَمَ مِنْهُ وَلَا مَلَلَ، وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَتَحِيَّاتُهُ عَلَيْكُمْ حَتَّى الْعَوْدِ إِلَى حَضْرَتِكُمْ، وَالْفَوْزِ فِي كَرَّتِكُمْ، وَالْحَشْرِ فِي زُمْرَتِكُمْ...». ⁽¹⁾

«سپاس خدا را که ما را در ماه رجب در محضر اولیایش حاضر کرد و آن چه را که از حق ایشان بر ما فرض بود واجب فرمود و سلام بر شما سلام وداع کننده ای که حوایجش را به شما سپرده، از خدا می خواهد دوباره به سوی شما بازگردد، و راهش به جانب شما قطع نشود و این که خدا مرا برگرداند از محضر شما به بهترین وجه و با دستی پر به جایی سرسبز و زیست گاهی خوش و گسترده و راحت و آسوده تا رسیدن مرگ و بهترین سرانجام و جایگاهی در ناز و نعمت ازلی و زندگی آینده ابدی و خوردنی های مداوم و نوشیدن شراب طهور و آب گوارا، نوشیدنی های پی در پی که از نوشیدنش خستگی و ملالی دست ندهد و رحمت برکات و درودهای خدا بر شما تا هنگام بازگشت به حضور شما و کامیاب گردیدن به حضور در رجعت شما و زنده شدن جزء گروه شما...».

د) زیارت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف

پس از زیارت امامین عسکریین علیهما السلام، نزد سرداب غیبت حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف، برو و در کنار درب بایست و درها را با دست خود بگیر، و صدا را در سینه رفت و برگشت بده، همانند کسی که اجازه وارد شدن می خواهد، و «بِسْمِ اللهِ الرّحمنِ الرَّحِيمِ» بگو، و به آرامی، و با حضور قلب پایین برو، و در فضای سرداب دو رکعت نماز بخوان، سپس بگو «اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهَذا وَعَرَّفَنا أَوْلِيَاءَهُ... اللَّهُمَّ كَما جَعَلْتَ قَلْبِي بِذِكْرِهِ مَعْمُوراً، فَاجْعَلْ -

سلاحِي بِنُصْرَتِهِ مَشْهُوراً، وَإِنْ حالَ بَيْنِي وَبَيْنَ لِقائِهِ الْمَوْتُ الَّذِي جَعَلْتَهُ عَلَى عِبَادِكَ حَتْماً، وَأَقْدَرْتَ بِهِ عَلَى خَلِيقَتِكَ رَغْمَا فَابْعَثْنِي عِنْدَ خُرُوجِهِ ظَاهِراً مِنْ حُفْرَقٍي مُؤْتَزِراً كَفَنِي حَتَّى أَجَاهِدَ بَيْنَ يَدَيْهِ فِي الصَّفِ الَّذِي أَثْنَيْتَ عَلَى أَهْلِهِ فِي كِتَابِكَ فَقُلْتَ: كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصُ ) . اللّهُمَّ طال الانْتِظارُ، وَشَمِتَ مِنَّا الْفُجَّارُ، وَصَعُبَ عَلَيْنَا الانْتِصارُ، اللهُمَّ أَرِنا وَجْهَ وَلِيِّكَ الْمَيْمُون فِي حَياتِنا وَبَعْدَ الْمَنُونِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَدِينُ لَكَ بِالرَّجْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ صاحِبِ هَذِهِ الْبُقْعَةِ». ⁽¹⁾

«خدا بزرگ تر است، خدا بزرگ تر است، خدا بزرگ تر است، معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگ تر است و سپاس خاص خدا است سپاس خدا را که ما را به سوی این حقیقت راهنمایی فرمود... خدایا چنان که دلم را با یادش آباد قرار دادی، پس اسلحه ام را در جهت یاری اش برکشیده گردان و اگر مرگی که بر بندگانت حتم قرار دادی و با آن بر آفریده هایت علی رغم آنان قدرت نمایی کردی بین من و دیدارش پرده گردد، پس مرا به هنگام ظهورش برانگیز تا از قبرم سر برآورم، در حالی که کفن پوشیده ام در پیش رویش به جهاد برخیزم در صف که در قرآنت بر اهل آن ستایش نمودی و فرمودی «گویی آنان بنای استوارند». خدایا! انتظار ما طولانی شد و ناپاکان ما را شماتت کردند و به دست آوردن پیروزی بر ما سخت گشت خدایا! جمال با میمنت ولیات را در حیاتمان، و پس از مرگ، به ما بنمایان خدایا من در پیشگاه صاحب این بارگاه، برای تو به رجعت ایمان دارم...».

ه) زیارت ائمه اطهار علیهم السلام از راه دور

مرحوم شیخ طوسی قدس سره در کتاب «مصباح» در اعمال روز جمعه، از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام نقل می کند که آن حضرت فرمودند:

«هرکه بخواهد از راه دور پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم، حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام، حضرت زهرا علیها السلام و یا یکی از ائمه ی اطهار علیهم السلام را زیارت کند، غسل کند... و بگوید: -

«... إنِّي لَمِنَ الْقَائِلِينَ بِفَضْلِكُمْ، مُقِرٌّ بِرَجْعَتِكُمْ لا أُنكِرُ لِلَّهِ قُدْرَةُ، وَلا أَزْعُمُ إلا مَا شَاءَ اللهُ ...». ⁽¹⁾

«... من از کسانی هستم که اعتقاد به فضل شما دارم، رجعت شما را اقرار می کنم و این قدرت را از خداوند انکار نمی نمایم و به چیزی جز آن چه خداوند می خواهد عقیده ندارم...».

و) زیارت اربعین امام حسین علیه السلام

مرحوم شیخ طوسی قدس سره در کتاب «تهذیب» و «مصباح»، در زیارت اربعین امام حسین علیه السلام از صفوان بن مهران نقل می کند که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: در زیارت اربعین بگو:

«... وَأَشْهَدُ أَنِّي بِكُمْ مُؤْمِنٌ، وَبِإِيَابِكُمْ مُوقِنُ، بِشَرايعٍ دِينِي، وَخَواتِيهِ عَمَلِي، وَقَلْبِي لِقَلْبِكُمْ سِلْمٌ، وَأَمْرِى لِأَمْرِكُمْ مُتَّبِعُ، وَنُصْرَتِي لَكُمْ مُعَدَّةٌ حَتَّى يَأْذَنَ اللهُ لَكُمْ، فَمَعَكُمْ مَعَكُمْ لَامَعَ عَدُّوكُمْ...». ⁽²⁾

«... و شهادت می دهم که من به شما ایمان دارم و به بازگشتتان، و احکام دینم، و سرانجام کارم یقین دارم در هر امر پیرو شما هستم و نیرویم برای نصرتتان آماده است، تا وقتی که خدا به شما رخصت خروج دهد با شمایم با شما، نه با دشمنان شما...».

ز) زیارت امام حسین علیه السلام

در فرازی از زیارت امام حسین علیه السلام، ابوبصیر از امام صادق علیه السلام چنین روایت می کند:

«فقَلْبِي لِقَلْبِكُمْ سِلْمُ وَأَمْرِى لِأَمْرِكُمْ مُتَّبِعُ، ونُصْرَتي لَكُمْ مُعَدَّةٌ حَتَّى يَحْكُمَ اللهُ وهو خيرالحاكمين لديني وَيَبْعَثَكُمْ فَمَعَكُمْ لَاَمَعَ عَدُ وَكُمْ إِنِّي مِنَ الْمُؤْمِنِينَ بِرَجْعَتِكُمْ -

لا أُنكِرُ لِلَّهِ قُدْرَةً وَلا أُكَذِّبُ لَهُ مَشيَّةً وَلا أَزْعُمُ أَنَّ مَا شَاءَ لاَ يَكُونُ». ⁽¹⁾

«قلب من تسلیم فرمان شماست اراده من تابع اراده شماست، نیروهای من آماده نصرت شماست تا خداوندی که بهترین داورهاست فرمان دهد و شما برانگیخته شوید. آن روز من با شمایم، حتماً با شما هستم نه با دشمنان شما، من به رجعت شما باور دارم، هرگز قدرت خدا را انکار نمی کنم مشیت خدا را تکذیب نمی کنم و هرگز من نمی گویم که مشیت خدا عملی نمی شود».

ح) زیارت وارث

در فرازی از زیارت مشهور وارث که از امام صادق علیه السلام وارد شده است، چنین می خوانیم:

«وَأُشْهِدُ اللهَ وَمَلائِكَتَهُ وَأَنْبِيَاءَهُ وَرُسُلَهُ أَنَّى بِكُمْ مُؤْمِنٌ وَبِايَا بِكُمْ مُوقِنُ». ⁽²⁾

«خدا و فرشتگان و پیامبران و رسولانش را گواه می گیرم که من به شما ایمان دارم و به بازگشت شما یقین دارم...».

ط) زیارت حضرت ابوالفضل علیه السلام

در فرازی از زیارت قمر منیر بنی هاشم حضرت ابوالفضل علیه السلام که از امام جعفر صادق علیه السلام روایت شده، چنین آمده است:

«إِنِّي بِكُمْ وَ بِإِيابِكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ، وَبِمَنْ خَالَفَكُمْ وَقَتَلَكُمْ مِنَ الْكَافِرِينَ». ⁽³⁾

«من به شما و بازگشت شما باور دارم و آنان که با شما مخالفت کردند و شما را به قتل رسانیدند از کافران می باشند».

ی) زیارت حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف

یکی از اماکن مقدسه ای که برای شیعیان اهلبیت علیهم السلام بسیار عزیز و پرارزش است سرداب مقدس سامر است. این سرداب از این جهت مقدس است که خانه و محل زندگی امام هادی علیه السلام و امام حسن عسکری علیه السلام بوده است. سالیان درازی این دو امام بزرگوار در این خانه زندگی کرده عبادت نموده، قرآن خوانده و سخن گفته اند.

ویژگی دیگر این مكان مقدّس تولد حضرت بقیة الله عجل تعالى فرجه الشریف در این مکان مقدس می باشد و محل رفت و آمد آن حضرت در عهد پدر بزرگوارش بود. ده ها نفر از اصحاب امام حسن عسکری علیه السلام در محضر آن حضرت در این مکان مقدس به دیدار آن مهرتابان و کعبه خوبان موفق شده اند. زیارت های بسیاری برای حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف در سرداب مقدس رسیده است که در ضمن آن ها نکات ارزنده ای در مورد رجعت هست که به چند نمونه از آن ها اشاره می کنیم:

در فرازی از زیارت حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف در روز نیمه شعبان چنین آمده است:

«مَولايَ فَإِن أدركني المَوتُ قَبلَ ظُهُورِكَ فَانّي اَتَوَسلُ بِک و بابائكَ الظَّاهِرِينَ الي الله تعالي واسئلُهُ أَن يُصَلِيَ عَلي مُحَمدٍ وآلِ مُحَمدٍ وأَن يَجَعَلَ لِي كَرَةً فِي ظُهُورِكَ و رَجَعَةً فِي أَيَّامِكَ لاَبلُغَ مِن طاعتِكَ مُرادي واشفِيَ مِن أَعدائكَ فُؤادي». ⁽¹⁾

«مولای من اگر پیش از ظهورت مرگ مرا دریابد در این صورت من توسل مي جويم به تو و پدران پاک تو به درگاه خداي تعالي و از او درخواست می کنم که بر محمد وآل محمد درود فرستد و این که در هنگام ظهور تو بازگشت و رجعتي را براي من قرار دهد، تا به مقصود خود در زمینه ی اطاعت تونائل شوم و دلم از دشمنان تو خنک شود».

در فرازی از زیارت مخصوص سرداب مقدس آمده است: -

«وَإِنْ حَالَ بَيْنِي وَبَيْنَ لِقَائِهِ الْمَوْتُ الَّذِي جَعَلْتَهُ عَلَى عِبَادِكَ حَتْماً وَأَقْدَرْتَ بِهِ عَلَى خَلِيقَتِكَ رَغْماً فَأَحْيِنِي عِنْدَ ظُهُورِهِ خَارِجًا مِنْ حُفْرَتِي، مُؤْتَزِراً بِكَفَنِي، حَتَّى أُجَاهِدَ بَيْنَ يَدَيْهِ فِي الصَّفِ الَّذِي أَثْنَيْتَ عَلَيْهِمْ فِي كِتَابِكَ، فَقُلْت: «كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصُ» ⁽¹⁾». ⁽²⁾

«اگر مرگی که برای بندگانت مقدر نموده ای و دماغ مخلوقات را با آن به خاک مالیده ای، بین من و آن روزگار مبارک فاصله شود پس مرا به هنگام ظهور او، درحالی که از قبرم بیرون آمده و کفنم را به خود پیچیده ام ظاهر ساز تا در رکاب او شمشیر بزنم و در صفی قرار بگیرم که در قرآن، اهل آن صف را ستوده و فرموده ای: «گویی سد آهنین هستند».

در فرازی از زیارت دیگری که مخصوص سرداب مقدس است چنین می خوانیم:

«واحضُرني مَعَه لبيعته و تاكيد عقده بين الركن وَ المَقامِ عِندَ بَيْتِكَ الحَرَامِ وَ وَفِّقْنِي يَا رَبِّ لِلْقِيَامِ بِطَاعَتِهِ وَلِلتَّوَى فِي خِدْمَتِهِ وَالْمَكْثِ فِي دَوْلَتِهِ وَاجْتِنَابِ مَعْصِيَتِهِ فَإِنْ تَوَفَّيْتَنِي اللَّهُمَّ قَبْلَ ذَلِكَ فَاجْعَلْنِي يَا رَبِّ فِيمَنْ يَكُرُّ فِي رَجْعَتِهِ وَيُمَلَّكُ فِي دَوْلَتِهِ وَيَتَمَكَّنُ فِي أَيَّامِهِ وَيَسْتَظِلُّ تَحْتَ أَعْلَامِهِ وَ يُحْشَرُ فِي زُمْرَتِهِ وَ تَقَرُّ عَيْنُهُ بِرُؤْيَتِهِ بِفَضلِكَ وَ إحسانِكَ وَكَرَمِكَ وإمتنانِكَ إِنَّكَ ذُوالفَضْلِ العَظيمِ المَنِ القديمِ وَالإحسانِ الكريم». ⁽³⁾

«خداوندا! مرا در مسجد الحرام و در میان رکن و مقام در مراسم پرشکوه بیعت او حاضر کن تا با او پیمان ببندم و مرا موفق کن تا از او اطاعت کنم و در میان خدمتگذارانش قرار گیرم و در حکومت حقه اش اقامت نمایم و از نافرمانی اش دوری گزینم. خدایا! اگر پیش از ظهور او مرا میراندی، پس مرا از کسانی قرار ده که به هنگام ظهور او رجعت می کنند و در دولت او مسئولیت می پذیرند و در روزگار او نیرو می یابند و در زیر سایه پرچمش قرار می گیرند و در -

زمره او محشور می شوند و دیدگانشان با دیدار آن جمال الهی روشن می گردد. به فضل و کرم و منت و احسانت که تو صاحب فضل بزرگ، منّت قدیم و احسان بی پایانی». «پروردگارا! ما نیز از تو می خواهیم که ما را مشمول این مضامین عالیه قرار دهی و آن روز مسعود را برای ما نصیب گردانی، و ما را از بهترین یاوران حضرت بقیة الله علیه السلام در روزگار ظهورش قرار دهی».

در فرازی دیگر از زیارت سرداب مقدس آمده است:

«اللَّهُمَّ أَرِنَا وَجْهَ وَلِيِّكَ الْمَيْمُونَ فِي حَيَاتِنَا وَبَعْدَ الْمَنُونِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَدِينُ لَكَ بِالرَّجْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ صَاحِبِ هَذِهِ الْبُقْعَةِ».

«خداوندا! سیمای تابناک حجّت و ولیت را در این جهان و در آن سرای به ما بنما. بارالها من رجعت در برابر صاحب این بقعه شریفه ایمان دارم». ⁽¹⁾

ک) زیارت وداع امام حسین علیه السلام

در بخشی از زیارت وداع امام حسین علیه السلام که از امام صادق علیه السلام روایت شده چنین آمده است:

«اللَّهُمَّ ابْعَثْهُ مَقَاماً مَحْمُوداً تَنْصُرُ بِهِ دِينَكَ وَتَقْتُلُ بِهِ عَدُوَّكَ وَتُبِيرُ بِهِ مَنْ نَصَبَ حَرْباً لآلِ مُحَمَّدٍ فَإِنَّكَ وَعَدْتَهُ ذَلِكَ وَأَنْتَ لا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ».

«خداوندا! او را در جایگاه پسندیده ای برانگیز، که به وسیله او دینت را یاری کنی به دست او دشمنت را بکشی توسط او هرکسی را که با آل محمد علیهم السلام دشمنی کند، ریشه کن نمایی که تو او را چنین وعده کرده ای حاشا که تو هرگز خلف وعده نمی کنی».

ل) زیارت ناحیه مقدسه

در کتاب احتجاج روایت کرده است که:

از ناحیه مقدسه زیارتی بیرون آمد به سوی محمدبن جعفربن حمیری -

و در آن آمده است:

«شهادت می دهم که تو حجت خدایی و شمایید اول و آخر، و آن که رجعت شما حق است و در آن شکی نیست، در روزی که نفع نمی دهد نفسی را ایمان او که ایمان نیاورده باشد بیش تر یا کسب کند در ایمانش خیری را».

م) توقیع در روز سوم شعبان

در کتاب «اقبال» و «مصباح» روایت کرده است:

«توقیعی از حضرت صاحب والا بیرون آمد به سوی ابوالقاسم بن اعلاء که روز سوم شعبان که روز ولادت امام حسین است که این دعا را باید بخوانند و دعا فرمود: سَيِّدِ الْأَسْرَةِ الْمَمْدُودِ بِالنُّصْرَةِ يَوْمَ الْكَرَةِ الْمُعَوَّضِ مِنْ قَتْلِهِ أَنَّ الْأَئِمَّةَ مِنْ نَسْلِهِ وَالشَّفَاءَ فِي تُرْبَتِهِ وَ الْفَوْزَ مَعَهُ فِي أَوْبَتِهِ وَالْأَوْصِيَاءَ مِنْ عِتْرَتِهِ بَعْدَ قَائِمِهِمْ وَغَيْبَتِهِ حَتَّى يُدْرِكُوا الْأَوْتَارَ وَيَثْأَرُوا النَّارَ وَيُرْضُوا الْجَبَّارَ...».

«سیّد قبیله است و اعانت کرده شده است به نصرت در روز رجعت و به عوض شهادت به او داده اند که امامان از نسل او باشند و شفا در تربت او باشد، و رستگار گردند مردم به او در برگشتن او و برگشتن اوصیاء از عترت او و بعد از قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف و غیبت او، تا طلب خون خود و اصحاب خود بکنند و خداوند جبار را راضی گردانند».

و در آخر دعا می فرماید:

«... فَنَحْنُ عَائِدُونَ بِقَبْرِهِ مِنْ بَعْدِهِ نَشْهَدُ تُرْبَتَهُ وَنَنْتَظِرُ أَوْبَتَهُ آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ».

«ما پناهنده به مزار اوییم پس از شهادتش بر تربتش حاضر می شویم و بازگشتش را انتظار می کشیم آمین ای پروردگار جهانیان».

رجعت در امت های پیشین

اشاره

«لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ». ⁽¹⁾

«که همه ی شما پیوسته از حالی به حال دیگر منتقل می شوید».

از حَنّان بن سُدَیر نقل است که پدرش گفت: حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند:

«برای قائم علیه السلام ما غیبتی است که مدت آن به طول می انجامد.

گفتم: ای فرزند رسول خدا! آن برای چیست؟

حضرت فرمودند: زیرا خدای تعالی می خواهد در او سنت های پیامبران الهام را در غیبت هایشان جاری کند و ای سدیر! گریزی از آن نیست که مدت غیبت های آنان به سرآید خدای تعالی می فرماید: سنت های پیشینیان در شما جاری خواهد شد». ⁽²⁾

... مأمون از امام رضا علیه السلام پرسید:

«ای اباالحسن! شما درباره ی رجعت چه می فرمایید؟

امام رضا علیه السلام فرمودند: آن به جا و حق است، و در امت های پیشین هم بوده است، و قرآن مجید هم به آن ناطق است، و رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم هم فرموده اند: هرچه در امت های سابق اتفاق افتاده، در این امت نیز اتفاق خواهد افتاد، بی کم و کاست، طابق النعل بالنعل و بدون تفاوت». ⁽³⁾

1- زنده شدن هفتاد نفر از یاران حضرت موسی علیه السلام (قوم بنی اسرائیل)

«ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ». ⁽⁴⁾

«سپس شما را پس از مرگتان حیات بخشیدیم شاید شکر نعمت او را به جا آورید».

از اصبغ بن نباتة نقل است که گفت: حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به أبن گواء فرمودند:

«از هرچه که می خواهی سؤال کن.

إبن گواء گفت: گروهی از یاران شما گمان می کنند که پس از مرگ دوباره زنده می شوند و قبل از برپایی قیامت به دنیا باز می گردند.

امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند: بله! شما در مقابل این سخن چه گفتی؟

گفت: هیچ کدام از سخنان آن ها را نپذیرفتم و به آن ها گفتم: به هیچ سخنی از سخنان شما اعتقاد ندارم.

حضرت علی علیه السلام فرمودند: وای بر تو! خداوند گروهی را به خاطر گناهانی که مرتکب شده بودند به گرفتاری هایی مبتلا کرد و قبل از فرارسیدن اجل و عمر حتمی که برایشان معین کرده بود آن ها را میراند و سپس آن ها را زنده کرد و به دنیا بازگرداند تا از باقی مانده روزی خود استفاده کنند و پس از آن دوباره بمیرند.

چون سخن بر ابن کواء گران آمد و آن را نپذیرفت امیرالؤمنین علی علیه السلام سخن را ادامه دادند و برای اثبات مطلب فرمودند: وای بر تو! ای ابن کواء! می دانی که در قرآن آمده است:

«حضرت موسی هفتاد نفر از مردان بنی اسرائیل را برای میقات ما انتخاب کرد».

سپس آن حضرت با آن گروه رفت تا هنگام بازگشت به بنی اسرائیل، شهادت دهند که حضرت موسی علیه السلام با خدا سخن گفته است، ولی وقتی آنان این واقعه را مشاهده کردند باز منکر شدند و به موسی علیه السلام گفتند: «به تو ایمان نمی آوریم مگر آن که خدا را با چشم ببینیم» در این حال خداوند متعال آنان را عذاب کرد و همگی را به هلاکت رساند و بعد زنده کرد:-

«سپس بعداز مرگ شما را زنده کردیم» و هم چنین ای پسر کواء! خدا در قرآن داستان گروهی از بنی اسرائیل را ذکر کرده است که به فرمان الهی مردند و دوبار زنده شدند و داستان عُزیر را ذکر کرده است که او صد سال مرد و دوباره زنده شد. پس ای پسر کوّاء، در زنده شدن مردگان بعداز مرگ و بازگشت آن ها به دنیا قبل از برپایی قیامت تردید مکن زیرا خدا بر هر چیزی قدرت و توانایی دارد».

2- زنده شدن مقتول بنی اسرائیل

«فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا كَذَلِكَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتِي وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ». ⁽¹⁾

«سپس گفتیم: قسمتی از گاو را به مقتول بزنید! (تا زنده شود، و قاتل را معرفی کند). خداوند این گونه مردگان را زنده می کند و آیات خود را به شما نشان می دهد شاید اندیشه کنید!».

علی بن ابراهیم قمی در تفسیر این آیه از ابن ابی عمیر نقل می کند که شخصی گفت:

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«یکی از نیکان و علمای بنی اسرائیل زنی را خواستگاری کرد، زن جواب مثبت داد، سپس پسر عموی آن مرد که مرد فاسق و نالایقی بود خواستگاری کرد وی را رد کردند، لذا بر پسر عموی خویش حسد برد، و در کمینش نشست تا بی خبر او را کشت و جنازه را نزد موسی آورده و گفت: پسر عموی مرا کشته اند؟

حضرت موسی علیه السلام فرمودند: چه کسی او را کشته است؟

گفت: نمی دانم در بنی اسرائیل هم قتل جرم بزرگی به شمار می رفت، بستگانش گردآمده شروع به گریه و شیون کردند.

حضرت موسی علیه السلام فرمودند: خدا دستور می دهد (برای پیدا کردن قاتل) گاوی را بکشید... .

به حضرت موسی علیه السلام وحی شد بگو قسمتی از بدن گاو را به مقتول بزنند و از او بپرسند: قاتل تو کیست؟ دم گاو را به وی زدند و پرسیدند: چه کسی تو را کشت؟ گفت: فلان، پسر فلان که پسر عموی من است، این است که خداوند می فرماید:

«قسمتی از آن را بر وی بزنید این طور خدا مردگان را زنده می کند، و آیات خود را به شما می نماید شاید به عقل آیید». ⁽¹⁾

3- زنده شدن هزاران نفر از بنی اسرائیل

«أَلَمْ تَرَإِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْل عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ». ⁽²⁾

«ندیدی کسانی را که هزاران نفر بودند و از ترس مرگ از سرزمین و دیار خود بیرون رفتند. خدا به آنان گفت بمیرید سپس آن ها را زنده کرد خدا برای مردم همیشه دارای بخشش و رحمت است ولی اکثر مردم سپاسگزار نیستند».

از عمربن یزید نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر علیه السلام، و به نقل بعضی، حضرت امام جعفر صادق علیه السلام، در تفسیر این آیه فرمودند:

«اینان هفتاد هزار خانوار و اهل یکی از شهرهای شام بودند، گاهگاهی در شهرشان طاعون می آمد و ثروتمندان که قدرت داشتند چون مطلب را حس می کردند بیرون می رفتند و فقرا که توانایی نداشتند می ماندند و در نتیجه طاعون زده در میان باقی مانده ها بیشتر بود، -

از این رو همه تصمیم گرفتند وقتی که آثار طاعون را مشاهده کردند، عموماً از شهر بیرون روند این دفعه که احساس طاعون کردند، همه از ترس مرگ بیرون رفتند مدتی در شهرها می گشتند، تا به خرابه ای رسیدند که اهلش همه هجرت کرده بودند و طاعون همه را نابود کرده بود، آن جا پیاده شدند.

وقتی که بارها را بر زمین گذاشتند خداوند امر فرمود: بمیرید! همه در یک ساعت مردند و کم کم پوسیدند چون در راه عابرین بودند همه را در محلی جمع کردند.

یکی از پیامبران بنی اسرائیل بنام «حزقیل»، از آن جا عبور کرد، این وضع را که دید گریه کرد و اشکش جاری شد و گفت: پروردگارا! ای کاش همان طور که اینان را میراندی اکنون زنده شان می کردی تا شهرها را آباد کنند و نسل ها را به وجود آورند و مثل سایر بندگان، تو را بپرستند.

از جانب خداوند وحی شد می خواهی زنده شان کنم؟!

عرض کرد: آری!

خطاب شد: چنین و چنان بگو، و آن کلمات اسم اعظم بود، چون به زبان جاری کرد دید استخوان ها به جانب یکدیگر پرواز کردند و به هم پیوستند و همه زنده شدند و بنا کردند به یکدیگر نگریستن، و «سبحان الله، والله اكبر ولا اله الا الله» گفتن.

این جا حزقیل گفت: می دانم که خدا بر هر چیزی تواناست.

عمربن یزید گفت: حضرت صادق علیه السلام فرمودند: «این آیه درباره ی این ها نازل شده است». ⁽¹⁾

4- زنده شدن عُزیر بعداز صد سال

«أَوْ كَالَّذِى مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ وَهِيَ حَاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِهَا قَالَ أَنِّي يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَماتَهُ اللهُ مِائَةَ عام ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عام فَانْظُرْ إِلى طَعَامِكَ وَشَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهُ وَانْظُرْ إِلى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِرُها ثُمَّ نَكْسُوها لَحْماً فَلَمّا تَبَيَّنَ لَهُ قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرًا». ⁽¹⁾

«یا همانند کسی که از کنار یک آبادی (ویران شده) عبور کرد، درحالی که دیوارهای آن به روی سقف ها فرو ریخته بود و اجساد و استخوان های اهل آن در هر سو پراکنده بود او با خود گفت: چگونه خدا این ها را پس از مرگ زنده می کند؟! در این هنگام خدا او را یک صد سال میراند و سپس زنده کرد».

«این آیه در مورد «عُزَيْر» است که روزی در مسیر خود به دهکده ی ویرانی رسید که دیوارهای خراب و سقف های واژگون و استخوان های پوسیده و بدن های از هم گسیخته سکوت مرگباری را به وجود آورده بود عزیر از الاغ پیاده شد و زنبیل های انجیر و انگور را پهلوی خود گذاشت و افسار الاغ را بست و به دیوار باغ تکیه داد و درباره ی آن مردگان به اندیشه پرداخت که این مردگان چگونه زنده می شوند و این پیکرهای پراکنده شده چگونه گرد می آیند و به صورت پیشین بر می گردند. خداوند در این حال او را قبض روح کرد و صد سال تمام در آن جا بود و بعداز صد سال خداوند او را زنده کرد. چون عزیر زنده شد تصور کرد که از خوابی گران برخاسته است پس به جستجوی الاغ و زنبیل ها و کوزه ی آب پرداخت.

فرشته ای به سوی او آمد و پرسید: ای عزیر! چه مدت در این جا درنگ کرده ای؟

گفت: یک روز و یا قسمتی از یک روز.

فرشته گفت: بلکه توصد سال در این جا درنگ کرده ای در این صد سال طعام و نوشیدنی ات تغییر نکرده است ولی الاغت را ببین که چگونه استخوان هایش از هم پاشیده است. اکنون بنگر که خداوند چگونه آن را زنده می سازد عزیر تماشا می کرد و می دید که استخوان های الاغ به یکدیگر متصل شده و گوشت آن ها را پوشانید و به حالت اولیه برگشت. هنگامی که عزیر به شهر باز آمد و به کسان خود گفت من عزیر هستم باور نکردند پس تورات را حفظ خواند، آن گاه باور کردند، زیرا کسی جز او تورات را حفظ نداشت». ⁽¹⁾

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند:

«عُزَيْر» وقتی از عائله اش خارج شد همسرش باردار بود، و خود او در سن پنجاه سالگی بود تا خدا او را صد سال میراند و پس از آن، زنده کرد، پس برگشت به سوی اهلش به همان سن پنجاه سالگی درحالی که پسرش به سن صد سالگی رسیده بود و پسرش پنجاه سال از خودش بزرگ تر بود و این از آیات خدا بود». ⁽²⁾

5- زنده شدن پرندگان به دست حضرت ابراهیم علیه السلام

«انا وَإِذْ قالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتِي قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلِي وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلبي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلي كُلِ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَك سَعْياً وَاعْلَمْ أَنَّ اللهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ». ⁽³⁾

«و چون ابراهیم علیه السلام گفت: بار پروردگارا! به من بنما که چگونه مردگان را زنده خواهی کرد؟ -

خدا فرمود: باورنداری؟ گفت: آری باور دارم، ولی برای آن که دلم آرام گیرد. خدا فرمود: چهار مرغ را بگیر و گوشت آن ها را به هم درآمیز نزد خود، آن گاه هر قسمتی را بر سر کوهی بگذار سپس آن مرغان را بخوان که به سوی تو شتابان پرواز کنند و بدان که خدا بر همه چیز توانا و داناست».

از ابوبصیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«... ابراهيم علیه السلام پس از آن، نگاهی کرد و در ساحل دریا، مُرداری را دید که نیمی از آن در آب و نیمی از آن در خشکی قرار داشت، و حیوانات دریا را دید که می آیند و نیمه ی او را که در دریا قرار دارد می خورند و سپس باز می گردند و به یک دیگر حمله می کنند و همدیگر را می خورند و آن گاه درندگان خشکی می آیند و از آن می خورند و آن ها هم به یک دیگر یورش می برند و یک دیگر را می خورند. حضرت ابراهیم علیه السلام از آن چه دید در شگفت شد و گفت:

«رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى».

چگونه در روز معاد حیواناتی را زنده می کنی که یک دیگر را خورده اند؟

قالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلِي وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبي».

«هم چنان که همه چیز را به چشم می بینم این حقیقت را نیز به چشم خود بنگرم.

«قالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَي كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً».

«چهار پرنده را بگیر آن ها را قطعه قطعه کن و با یکدیگر در هم آمیز چنان چه گوشت این مردار در تن این درندگان که یک دیگر را خورده اند درهم آمیخته. و او چنین کرد.

«ثُمَّ اجْعَلْ عَلي كُلِ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْياً».

سپس آن گوشت های درهم آمیخته را به چهار قسمت کن و هر قسمت را بر فراز کوهی بگذار، سپس آن ها را صدا بزن و چون ابراهیم علیه السلام آن ها را صدا زد، زنده شدند و به نزدش آمدند و تعداد آن کوه ها ده بود». ⁽¹⁾

علی بن محمدبن الْجَهُمْ گفت:

«در مجلس مأمون حاضر شدم در زمانی که حضرت علی بن موسی علیه السلام در نزد مأمون بودند مأمون به آن جناب عرض کرد: ای پسر رسول خدا! آیا این قول شما نیست، که انبیاء معصوم هستند؟

حضرت فرمودند: بله قول من است، ...

مأمون عرض کرد: خداوند تو را اجر خیر دهد، ای فرزند رسول خدا! مرا از قول ابراهيم علیه السلام «رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى» خبر دهید!

حضرت فرمودند: خداوند به ابراهیم علیه السلام وحی فرمود که من برای خودم از میان بندگانم دوستی را انتخاب خواهم کرد که حتی اگر از من بخواهد مرده ها را زنده کنم این کار را برای او خواهم کرد. ابراهیم علیه السلام به دلش الهام شد که او آن دوست و خلیل است.

لذا عرض کرد: خدایا به من نشان بده که چگونه مرده ها را زنده می کنی، خداوند فرمود: آیا تو ایمان نداری؟

عرض کرد: بلی، ولی به خاطر این که قلبم آرام گیرد، یعنی نسبت به خلیل بودنم، خداوند فرمود: چهار پرنده را بگیر، آن ها را تکه تکه کن. سپس بر هر کوهی، بخشی از آن ها را قرار ده، آن گاه آن ها را بخوان، به سرعت خود را به تو می رسانند و بدان خداوند عزیز و حکیم است.

پس ابراهیم علیه السلام یک کرکس، یک طاووس، یک مرغابی و یک خروس گرفته، ذبح کرد و سپس آن ها را تکه تکه نمود و اجزای آن ها را با هم مخلوط کرد و سپس هر بخشی از این اجزاء مخلوط شده را بر کوهی از ده کوه اطراف خود قرار داد و آن گاه منقار آن ها را به دست گرفت، و هر کدامشان را با نام صدا زد و مقداری دانه و آب، نزد خود گذاشته بود، آن اجزاء به سوی یک دیگر پرواز کردند و به هم متصل شدند، و بدن ها کامل شد و هر بدنی به سوی سر خود رفت، و به آن پیوست.

سپس ابراهیم علیه السلام منقار آن ها را از دست خود رها کرد، و آن ها پرواز کردند و سپس فرود آمدند و از آن آب و دانه ها خوردند و گفتند: ای پیامبر خدا علیه السلام! تو ما را زنده کردی، خدا تو را زنده بدارد.

ابراهیم علیه السلام فرمود: بلکه خداوند زنده می کند و می میراند، و اوست که بر همه کار تواناست.

مأمون عرض کرد: آفرین برشما ای اباالحسن!». ⁽¹⁾

6- بازگشت پسر پادشاه

«وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ إِذْ أَرْسَلْنَا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُما فَعَزَزْنَا بِثَالِثٍ فَقَالُوا إِنَّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ». ⁽²⁾

«برای این مردم حال آن قریه (انطاکیه) را مَثَل زن که رسولان حق برای هدایت آن ها آمدند که نخست دو تن از رسولان را فرستادیم و چون تکذیب کردند باز رسول سومی برای مدد و نصرت مأمور کردیم و همه گفتند ما از جانب خدا به رسالت برای هدایت شما آمده ایم».

از ابوحمزه ثمالی نقل است حضرت امام محمد باقر علیه السلام در پاسخ به سؤال از این آیه فرمودند:

«خداوند دو مرد به سوی مردم شهر انطاکیه فرستاد، و آنان برای مردم چیزهایی (سخنانی) آوردند که برایشان نا آشنا و بیگانه بود، لذا بر آن دو خشم گرفتند و آن ها را دستگیر و در بتکده زندانی کردند. خداوند رسول دیگری فرستاد و او وارد شهر شد و گفت مرا به کاخ پادشاه راهنمایی کنید، وقتی بر درگاه پادشاه ایستاد گفت من مردی هستم که روزگار خود را در بیابانی به عبادت می گذراندم، اما علاقمند شدم که خدای پادشاه را بپرستم سخن او را به گوش پادشاه رساندند، شاه گفت: او را -

به خانه ی خدایان (بتکده) ببرید آن مرد را به آن جا بردند، او یک سال با دو یار خود در آن جا ماند و به آن دو گفت با مهارت و هوشیاری است که می توان مردی را از دینی به دین دیگر درآورد، چرا از راه مدارا وارد نشدید. سپس به آنان گفت چنان وانمود کنید که مرا نمی شناسید.

آن گاه او را به حضور پادشاه بردند پادشاه به او گفت: شنیده ام که تو خدای مرا پرستیدی از این پس تو برادر من هستی، حالا بگو چه می خواهی؟

مرد گفت: پادشاها! من حاجتی ندارم، اما در معبد خدایان دو مرد دیدم. آن ها چه کرده اند؟ پادشاه گفت: این دو مرد نزد من آمده اند و می گویند دین من باطل است و مرا به سوی خدایی آسمانی دعوت می کنند.

مرد گفت: پادشاها! مناظره ای نیکو منطقی ترتیب دهید تا اگر حق با آن دو بود ما پیرو آنان شویم و اگر حق با ما بود آن ها به دین و آیین ما درآیند.

پادشاه در پی آن دو نفر فرستاد، چون بر او وارد شدند، دوست آن دو به ایشان گفت: شما برای چه آمده اید؟

گفتند: آمده ایم تا شما را به عبادت و پرستش خداوندی دعوت کنیم که آسمان ها و زمین را آفریده و آن چه بخواهد در زهدان ها می آفریند و آن را به دلخواه خود شکل می دهد و درختان و میوه ها را می رویاند و از آسمان باران می فرستد.

او به آن دو نفر گفت: آیا این خدای شما که به او و عبادتش دعوت می کنید اگر نابینایی را بیاوریم می تواند بینایش گرداند؟

گفتند: اگر از او تقاضا کنیم که این کار را بکند و او بخواهد، البته چنین می کند.

آن مرد گفت: پادشاها! شخص نابینایی را که هیچ گاه بینایی نداشته -

است، برایم بیاورید، چنین شخصی را آوردند، به آن دو گفت: از خدایتان بخواهید بینایی این مرد را به او برگرداند.

آن دو برخاستند و دو رکعت نماز خواندند، ناگهان هر دو چشم آن نابینا باز شد و به آسمان می نگریست.

آن مرد گفت: پادشاها! بگو نابینای دیگری بیاورند، دیگری را آوردند خود آن مرد سجده ای کرد و سپس سر از سجده برداشت، ناگهان آن نابینا بینا شد.

آن مرد گفت: پادشاها! این هم حجتی از ما بود در برابر حجت آنان، اکنون تختی برایم بیاورید. برایش آوردند و او از آن دو تقاضایی کرد، آن دو نماز خواندند و به درگاه خدا دعا کردند ناگهان دو پایه ی تخت بلند شد و تخت شروع به راه رفتن کرد.

مرد گفت: پادشاها! تختی دیگر برایم بیاورید، برایش آوردند، آن مرد مانند بار اول سجده ای کرد و تخت به راه افتاد، گفت: ای پادشاها! آنان دو حجّت آوردند و ما نیز به مانند حجت آنان ارائه دادیم.

اینک یک کار دیگر باقی مانده است اگر این ها آن را انجام دادند من به دین آن ها در می آیم. سپس گفت پادشاها! شنیده ام که سلطان تنها یک پسر داشته که مرده است حالا اگر خدای این دو مرد، او را زنده کرد، من به دین آن ها گردن می نهم.

پادشاه گفت: من نیز با تو به دین آن ها در می آیم.

آن گاه به آن دو گفت: همین یک کار باقی مانده است، پسر پادشاه مرده و شما از خدایتان بخواهید تا او را زنده گرداند.

آن دو برابر خدا به خاک سجده افتادند و سجده ای طولانی به جای آوردند و آن گاه سر برداشتند و به پادشاه گفتند: نزد قبر فرزندت بفرست، خواهی دید که به خواست خداوند پسرت از قبر خویش برخاسته است.

مردم به گورستان رفتند و نگاه می کردند دیدند که پسر پادشاه از قبرش بیرون آمده است و گرد و خاک سر خود را می تکاند، او را نزد پادشاه آوردند دید که فرزند خود اوست.

پادشاه پرسید: ای فرزندم! حالت چگونه است؟

گفت: من مرده بودم ناگهان دیدم که دو مرد در پیشگاه پروردگارم به سجده افتادند و از او می خواهند مرا زنده گرداند، و خدا هم مرا زنده کرد.

پادشاه گفت: اگر آن دو نفر را ببینی می شناسی؟

گفت: آری.

پادشاه دستور داد همه ی مردم به صحرا روند، مردم یکی یکی از برابر پسر عبور می کردند و پدرش به او می گفت: خوب نگاه کن. پسر پادشاه نگاه می کرد و می گفت: این نیست این نیست. بعد از آن دو نفر را در برابرش عبور دادند.

پسر پادشاه! دست خود به او اشاره کرد و گفت: این یکی از آن هاست.

بار دیگر عده ی زیادی را از مقابلش گذراندند تا آن که آن دیگری را دید و گفت: این، آن دومی است.

در این هنگام آن پیامبر که یار آن دو رسول بود گفت: اینک من به خدای شما دو تن ایمان آوردم و دانستم که آن چه آورده اید حق است.

پادشاه نیز گفت من هم به خدای شما دو نفر ایمان آوردم و مردم کشور او نیز همگی ایمان آوردند». ⁽¹⁾

7- زنده شدن فرزندان حضرت ایوب علیه السلام

«فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَكَشَفْنا ما بِهِ مِنْ ضُرِوَآتَيْنَاهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنَا وَ -

ذِكْري لِلْعابِدِينَ». ⁽¹⁾

«پس ما دعای او را مستجاب کردیم و درد و رنجش را برطرف ساختیم و اهل و فرزندانش را (که از او گرفته بودیم) با عده دیگر به مثل آن ها باز به او عطا کردیم تا هم لطف و رحمتی در حق او کرده باشیم و هم اهل عبادت متذکر (لطف و احسان ما) شوند».

از ابوبصیر نقل است که گفت: از حضرت امام صادق علیه السلام درباره ی این فرمایش خداوند عزوجل پرسیدم که چگونه خداوند، مانند آن ها را به ايوب علیه السلام داد؟

«حضرت فرمودند: خداوند چه آن فرزندانش را که قبلاً مرده بودند و چه آنان که در واقعه ی امتحان مردند همه را با هم زنده نمود». ⁽²⁾

مرحوم طبرسی قدس سره در تفسیر مجمع البیان، ذیل این آیه روایتی از ابن عباس و ابن مسعود نقل می کند که:

«خداوند، فرزندان ایوب علیه السلام را که مرده بودند، به وی برگرداند، مثل آنان هم به وی عطا کرد و هم چنین اموال و چارپایانش را نیز، دو برابر به او برگرداند».

سپس مرحوم طبرسی قدس سره از قول ابن سیار می نویسد:

«فرزندان حضرت ایوب علیه السلام هفت پسر و هفت دختر بودند که از دنیا رفته بودند و سپس خداوند آن ها را زنده نمود». ⁽³⁾

ثمره و نتیجه رجعت

با توجه به حتمی و یقینی بودن رجعت در عالم دنیا و وجود آیات -

متعدد و روایات متواتر که از ناحیه ی ائمه اطهار علیهم السلام هم به ما رسیده است، وقتی انسان به این اخبار وارده در برپایی رجعت در دنیا می نگرد در می یابد که زندگی در زمان رجعت چقدر زیبا خواهد شد. تصور کنیم، زندگی مان در زمان رجعت در کنار بزرگانی مانند پیامبر اکرم صلى الله عليه واله وسلم و ائمه اطهار علیهم السلام که زنده می شوند و حضور دارند چقدر با آرامش لذت بخش و زیباست.

حتی وقتی انسان فکر ملاقات با پیامبر صلى الله عليه واله وسلم، حضرات معصومین علیهم السلام را می کند و یا تصور ملاقات با اصحاب پیامبر صلى الله عليه واله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام مثل سلمان قدس سره، حضرت علی اکبر علیه السلام، حضرت قاسم علیه السلام و حبیب بن مظاهر قدس سره را می کند موجب آرامش و امید بسیاری می گردد. پس رجعت نقطه امیدی برای همه ی شیعیان و منتظران امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشریف است که در طول حیاتشان توفیق دیدن آنان را پیدا نکردند با امید به آینده و هم جواری با ایشان حوادث سخت و ناگوار زندگی در غیبت کبری را به آسانی تحمل می نمایند.

فصل چهارم: کیفیت برپایی رجعت در زمان ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

اشاره

فصل چهارم

کیفیت برپایی رجعت در زمان ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف.

قبل از آن که کیفیت و ویژگی تحقق رجعت را بررسی کنیم لازم و ضروری است که به چند مقدمه اشاره نماییم.

مقدمه اول: بی شک در ظهور دولت حق امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف تمام زمین از آلودگی، شرک، کفر و فساد پاک می گردد. به گونه ای که حتی یک نفر، و یک اثر از کفر و شرک باقی نمی ماند و زمین پر از عدل و داد می گردد و حق بر جهان به طور کامل مستقر می شود و احكام الهی به دست با کفایت امام عصر علیه السلام اجرا می گردد. مقدمه دوم: اصلاحی که با ظهور آن حضرت صورت می گیرد موقت نمی باشد، بلکه پاینده و مستمر است و هرگز تبدیل به فساد نخواهد شد تا چهل روز مانده به برپایی قیامت صغری (رجعت) اوضاع عالم آن چنان تغییر می کند که همه ی زمین را فساد و تباهی در بر می گیرد در آن زمان اتمام حجت بر روی زمین می شود.

مقدمه سوم: در آن زمان کفّار و ظالمین را که به دنیا رجعت می دهند برای آن است که انتقام مظلومین از آن ها گرفته شود. اگرچه آن ها در عالم برزخ مبتلا به انواع عذاب هستند. اما فلسفه و حکمت بازگشت آنان به دنیا آن است که در مقابل چشم مظلومان از آن ها تقاس گرفته شود تا موجب التیام قلوب آنان گردد و سینه هایشان به این انتقام شفا یابد. چنان چه در بعضی ادعیه اشاره شده است که هنگام رجعت و بازگشت هرگز توبه ای از ایشان پذیرفته نمی شود مانند زیارت آلیس که به این مطلب اشاره شده است:

«وَأَنَّ رَجْعَتَكُمْ حَقٌّ لَا رَيْبَ فِيهَا يَوْمَ لَا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْراً».

«همانا بازگشت شما (اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام) حق است، تردیدی در آن نیست آن روزی است که اگر کسی از قبل ایمان نیاورده باشند توبه ی آنان و ایمان آوردنشان نفعی ندارد».

چنان چه امام صادق علیه السلام در حدیثی می فرمایند:

«يَوْمَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمَانُهَا...» «هنگام ظهور است زمانی که شمشیر امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشیف برای قتال بالا می رود در این هنگام آن حضرت کفار را بدون استثناء به هلاکت می رساند. زیرا برخلاف زمان پیامبر صلی الله علیه واله وسلم و اميرالمؤمنين علیه السلام در صلب آنان مؤمنی باقی نمانده است». ⁽¹⁾

در حدیث دیگری حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند:

«يَوْمَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمَانُهَا...» «زمان خالی شدن زمین از حجت است یعنی آن چهل روز قبل از قیامت (صغری) که مردم مبتلا به عذاب های سختی از جمله آمدن یأجوج و مأجوج می گردند و در آن -

هنگام که عذاب های سخت بر آنان نازل می شود ایمان آوردنشان سودی نخواهد داشت».

مقدمه چهارم: برای رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم و ائمه اطهار علیهم السلام دو رجعت وجود دارد:

الف) رجعت ظاهری.

ب) رجعت باطنی.

رجعت ظاهری

رجعت ظاهری که در آن پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم و امير المؤمنين علیه السلام و ائمه معصومین علیهم السلام هر یک در ناحیه ای به دستور سلطان عالم رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم و وزیر و وصی ایشان علی بن ابی طالب علیه السلام به فرمانروایی مشغول می گردند. انبیاء و سایر اصحاب آنان به حسب مراقبت خود کارگزاران این حکومتند و انتهای این دولت چهل روز قبل از برپایی قیامت کبری می باشد.

رجعت باطنی

رجعت باطنی حضور پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم و ائمه معصومین علیهم السلام به شکل پنهانی است و مانند حضور امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشریف در دوران غیبت می باشد که او مردم را می بیند ولی مردم آن حضرت را می بینند ولی نمی شناسند. و یا مثل حضور ملائکه در میان لشکر مسلمین برای یاری آن هاست که به طور پنهان در جنگ شرکت می کردند و مسلمانان را به طور باطنی و پنهانی یاری می دادند و فتح و پیروزی نصیب آنان می گردید.

در روایتی از امام باقر علیه السلام آمده است:

«امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشریف در ابتدای ظهور از مدینه به طرف مکه می روند و به کوه «رضوی» که می رسند پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام در آن جا تشریف دارند و عهدنامه ای که به خط امیرالمؤمنین علیه السلام و امضای -

پیامبراکرم صلی الله علیه واله وسلم هست به آن حضرت می دهند که حضرت بر طبق آن عمل می کنند». ⁽¹⁾

حضرت امام صادق علیه السلام در حدیث دیگری فرمودند:

«در مکه در 22 ماه رمضان پس از ندایی که از جبرئیل بلند می شود و هنگام بیعت کردن ملائکه و اصحاب آن دو بزرگوار یعنی رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام نیز حضور دارند».

و هر آن چه در اخبار در مورد جنگ های پیامبر اکرم صلى الله عليه واله وسلم و امیر مؤمنان علی علیه السلام وارد شده مربوط به رجعت باطنی می باشد مانند این حدیث از امام حسین علیه السلام که پیش از شهادت ضمن بشارت هایی به اصحاب خود فرمودند:

«من و شما به دنیا رجعت خواهیم کرد هنگامی که فرزندم امام قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف ظاهر شده باشد پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام و ائمه علیهم السلام آمده باشند. من به امر حضرت رسول صلی الله علیه واله وسلم به تمام دنیا می روم و با نصارا و یهود جنگ می کنم». ⁽²⁾

فصل پنجم: چه کسانی در زمان ظهور حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف رجعت می کنند؟

اشاره

فصل پنجم

چه کسانی در زمان ظهور حضرت ولی عصرعجل الله تعالی فرجه الشريف رجعت می کنند؟

براساس روایات پیامبران الهی علیهم السلام و ائمه معصومین علیهم السلام، مؤمنان خالص و کافران خالص جزء کسانی هستند که در زمان رجعت به این دنیا باز می گردند.

رجعت أنبياء علیهم السلام

اشاره

براساس بیش از 80 آیه قرآن کریم و روایات ائمه ی معصومین علیهم السلام که رجعت را امری حتمی بیان نموده اند انبیاء از زمان آدم علیه السلام تا رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم به عالم دنیا باز خواهندگشت.

سوره مبارکه آل عمران آیه 81

«وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولُ مُصَدِّقُ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ».

«و (یاد کن) هنگامی را که خداوند از پیامبران و امت هایشان پیمان گرفت که هرگاه به شما کتاب و حکمتی بخشیدم، سپس برشما اهل کتاب فرستاده ای از جانب خدا آمد که آن چه را با شماست تصدیق کرد البته به او ایمان بیاورید و حتماً یاریش کنید.

آن گاه فرمود: آیا اقرار کردید و در این باره پیمانم را پذیرفتید؟

گفتند: آری! اقرار کردیم.

فرمود: پس گواه باشید و من هم با شما گواهم».

علی بن ابراهیم قمی در تفسیرش از عبدالله بن مسکان نقل می کند که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام درباره ی این آیه فرمودند:

«از زمان حضرت آدم علیه السلام تاکنون خداوند هیچ پیامبری را نفرستاده، جز این که به دنیا باز می گردد و رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام را یاری می کند، و تأویل این آیه چنین است که: باید به پیامبر صلی الله علیه واله وسلم ایمان آورید و امیرالمؤمنین علیه السلام را یاری نمایید (و این در زمان رجعت محقق خواهد شد ان شاءالله تعالی)». ⁽¹⁾

سوره مبارکه مائده آیه 20

«وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِيَاءَ وَ جَعَلَكُمْ مُلُوكًا وَآتَاكُمْ مَا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ».

«و (یاد کن) زمانی را که موسی به قوم خود گفت: ای قوم من! نعمت خدا را بر خود یاد کنید آن گاه که در میان شما پیامبرانی قرار داد و شما را حاکم و صاحب اختیار خود قرار داد و به شما چیزهایی بخشید که به هیچ یک از جهانیان نداده بود!».

از محمدبن سلیمان دیلمی نقل است که پدرش گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام تفسیر این آیه را پرسیدم، حضرت فرمودند:

«مقصود از انبیاء، رسول خدا صلى الله عليه واله وسلم و ابراهیم علیه السلام و اسماعيل علیه السلام ذریه ی او هستند و منظور از پادشاهان ائمه اطهار علیهم السلام می باشند.

عرض کردم: خدا چه سلطنتی به شما عطا می کند؟

فرمودند: سلطنت بهشت و سلطنت زمان رجعت را». ⁽¹⁾

سوره مبارکه غافر آیه 51

«إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ».

«در حقیقت ما فرستادگان خود و کسانی را که ایمان آورده اند، در زندگی دنیا و (در آخرت) روزی که گواهان برپای می خیزند، قطعاً یاری می کنیم!».

از جمیل نقل است که گفت: از حضرت امام صادق علیه السلام درباره ی این آیه پرسیدم، حضرت فرمودند:

«به خدا قسم این در رجعت است. مگر نمی دانی که بسیاری از پیامبران علیهم السلام در دنیا یاری نشدند بلکه کشته شدند، و ائمه علیهم السلام هم کشته شدند و کسی آن ها را یاری نکرد؟ پس این نصرت و یاری در زمان رجعت است». ⁽²⁾

معصوم علیه السلام فرمودند:

«به خدا سوگند از زمان حضرت آدم علیه السلام تا رسول اکرم صلى الله عليه واله وسلم پیامبری مبعوث نشده جز این که خداوند آن ها را باز می گرداند تا در رکاب علی بن ابی طالب علیه السلام شمشیر زنند». ⁽¹⁾

حضرت علی علیه السلام فرمودند:

«در آن روز خداوند همه ی پیامبران را از حضرت آدم علیه السلام تا رسول اکرم صلى الله عليه واله وسلم بر می انگیزد تا همه ی آنان در رکاب من شمشیر بزنند و گردن گردنکشان را از جن و انس بزنند». ⁽²⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«هنگامی که امام حسین علیه السلام همراه با یاران شهیدش رجعت می کنند هفتاد نفر از پیامبران نیز همراه حضرت رجعت می نمایند چنان چه با موسی بن عمران علیه السلام هفتاد نفر از پیامبران همراه بودند». ⁽³⁾

الف) رجعت رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم

سوره مبارکه نساء آیه 159

«وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً».

«و از اهل کتاب کسی نیست مگر آنکه پیش از مرگ خود حتماً به او ایمان می آورد و روز قیامت بر آنان شاهد خواهد بود».

در تفسیر قمی درباره ی این آیه روایت شده که:

«به تحقیق وقتی که پیامبراکرم صلی الله علیه واله وسلم به دنیا رجعت می کنند، همه ی مردم به ایشان ایمان می آورند». ⁽⁴⁾

از شَهْرِ بنِ حُوشَب نقل شده که گفت:

«حجاج به من گفت: یک آیه در قرآن مرا خسته کرده.

گفتم: ای امیر! کدام آیه است؟

گفت: این آیه:

«وَأَنْ مِنْ أَهْل الكِتَابِ إِلا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ...».

«هیچ یک از اهل کتاب نیستند مگر این که ایمان می آورند به او قبل از مرگش...».

گفت: من دستور می دهم گردن یک یهودی یا نصرانی را بزنند، بعد دقیق تماشا می کنم هرگز لب های خود را تکان نمی دهند، تا موقعی که می میرد و چیزی نمی گوید که معلوم شود ایمان آورده.

گفتم: خدا امیر را خیر دهد، آن طور که تو تأویل کرده ای نیست.

پرسید: پس چگونه است؟

گفتم: حضرت عیسی علیه السلام قبل از قیامت به دنیا فرود خواهدآمد، احدی از ملت ها چه یهودی و چه دیگران، نمی ماند، مگر این که به او ایمان می آورد و او پشت سر حضرت مهدی علیه السلام نماز خواهد خواند.

گفت: وای بر تو! از کجا این مطلب را کشف نمودی و از چه کسی استفاده کرده ای؟

گفتم: این مطلب را محمّدبن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب علیه السلام برایم نقل نمود.

گفت: به خدا قسم! از سرچشمه پاکی گرفته ای». ⁽¹⁾

سوره مباركه القصص آیه 85

«إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ...».

در حقیقت همان کسی که این قرآن را بر تو فرض کرد یقیناً تو را به سوی وعده گاه باز می گرداند...».

از ابوخالد کابلی نقل است که گفت به امام علی بن حسین علیه السلام درباره ی این فرمایش خداوند فرمودند:

«مقصود زمانی است که پیامبرتان حضرت محمد صلی الله علیه واله وسلم رجعت می کنند». ⁽¹⁾

از ابوخالد کابلی نقل است که گفت: امام سجاد علیه السلام درباره ی این آیه فرمودند:

«اشاره به زمانی است که پیامبرتان صلی الله علیه واله وسلم و امیرالمؤمنين على علیه السلام و ائمه علیهم السلام در آن بر می گردند». ⁽²⁾

از حریز نقل است که گفت: از حضرت امام محمد باقر علیه السلام درباره ی جابر سؤال شد؟

«حضرت فرمودند: خداوند جابر را رحمت فرماید علمش به جایی رسیده بود که تأویل این آیه را می دانست، «إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ...» یعنی می دانست که این آیه مربوط به رجعت است». ⁽³⁾

امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند:

«پیامبراکرم صلى الله عليهواله وسلم به سوی شما باز می گردد». ⁽⁴⁾

از امام باقر علیه السلام نیز روایت شده که:

«منظور از این آیه عالم رجعت است». ⁽⁵⁾

مرحوم سيد مرتضى عَلَمُ الْهُدیه در کتاب «محکم و متشابه» از امیرالمؤمنین علی علیه السلام نقل کرده: -

«این آیه مربوط به رجعت دنیاست». ⁽¹⁾

از امام صادق علیه السلام تفسیر این آیه را پرسیدند، حضرت فرمودند:

«به خدا سوگند! دنیا سپری نمی شود تا رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم و امیرمؤمنان علیه السلام در «ثُوَبَه» ⁽²⁾همدیگر را ملاقات کند و در آن جا مسجدی بسازند که دوازده هزار در داشته باشد». ⁽³⁾

سوره مبارکه معارج آیه 4

«تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ».

«فرشتگان و روح در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است به سوی او بالا می روند».

از امام جعفر صادق علیه السلام روایت است که وقتی تفسیر این آیه را از حضرت پرسیدند، فرمودند:

«این در موقع بازگشت و رجعت پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم به دنیاست، که مدت سلطنتش پنجاه هزار سال خواهد بود و امیرالمؤمنين على علیه السلام نیز چهل و چهار هزار سال سلطنت می کنند». ⁽⁴⁾

سوره مبارکه مدثر آیات 2-1

«يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِرَ قُمْ فَأَنذِرْ».

«ای جامه به خود پیچیده برخیز و انذار کن (و عالمیان را بیم ده)» .

امام باقر علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند:

«منظور از این آیه رجعت رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم و بیم دادن آن حضرت در رجعت است». ⁽⁵⁾

حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمودند: -

«هنگامی که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام این مسأله رجعت را برای مردم بیان کردند فرمودند: آمدن «مدثر» در رجعت حتمی است.

مردی پرسید: مگر پیش از قیامت هم زنده شدن، و مرگ دوباره ای هست؟

حضرت فرمودند: آری، به خدا قسم یک لحظه کفر بعداز رجعت سخت تر از چند کفر قبل از رجعت است». ⁽¹⁾

سوره مبارکه مدثر آیات 36-35

«إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ نَذِيرًا لِلْبَشَرِه».

«که این یکی از بزرگترین آیات خداست در آن پند و اندرز آدمیان است».

علی بن ابراهیم در تفسیر این آیه نیز از قول خداوند فرمودند:

«مقصود پیامبر اکرم صلى الله علیه واله وسلم هستند که در زمان رجعت به دنیا بازگشته، بشر را از معصیت خدا برحذر می دارند». ⁽²⁾

از جابربن یزید نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر علیه السلام درباره ی این فرمایش خدای متعال: «إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ نَذِيرًا لِلْبَشَرِ» فرمودند:

«مقصود پیامبر اکرم صلى الله علیه واله وسلم هستند که در رجعت به دنیا بازگشته، بشر را از معصیت خدا برحذر می دارند». ⁽³⁾

سوره مبارکه والضحى آیه 4

«وَلَلْآخِرَةُ خَيْرُلَكَ مِنَ الْأُولَى».

«و قطعاً آخرت برای تو از دنیا نیکوتر خواهد بود».

از ابوبصیر نقل است که گفت حضرت امام صادق علیه السلام درباره ی در این آیه فرمودند: -

یعنی ای پیامبر! رجعت برای تو از دنیا بهتر است.

عرض کردم: «وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى» ⁽¹⁾یعنی چه؟

فرمودند: خداوند به زودی بهشت را به تو می دهد تا خشنود گردی». ⁽²⁾

سوره مبارکه سبأ آیه 28

«وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا...».

«و ما تو را جز نوید بخش و بیم دهنده برای تمام مردم نفرستادیم...».

امام باقر علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند: «این آیه در رجعت تحقق می یابد». ⁽³⁾

و هم چنین امام باقر علیه السلام فرمودند:

«دلالت این آیه بر رجعت رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم از برخی از آیات مثل آیه: «إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ...» ⁽⁴⁾قوی تر است». ⁽⁵⁾

سوره مبارکه الشمس آیات 3-1

«وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا * وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَاهَا».

«سوگند به آفتاب و روشنایی آن سوگند به ماه چون از پی آن درآید، سوگند به روز هنگامی که جهان را روشن سازد».

امام باقر علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند:

«منظور از آفتاب در این سوره رسول اکرم صلى الله علیه واله وسلم، و منظور از ماه، امیرالمؤمنین علیه السلام و منظور از روز امامان اهل بیت علیهم السلام هستند که در آخرالزمان مالک روی زمین می شوند و آن را پر از عدالت می کنند». ⁽⁶⁾

سوره مبارکه حجر آیات 38 - 37

«... فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ».

«... در حقیقت تو از مهلت یافتگانی تا روز معین و معلوم».

در حدیثی از امام صادق علیه السلام ذیل این آیه روایت شده است:

«روز وقت معلوم روزی است که رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم ابلیس را بر روی سنگی در بیت المقدس سر می برند». ⁽¹⁾

امام معصوم علیه السلام فرمودند:

«در آن روز (رجعت) رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم پرچم را به دست امیرالمؤمنین على علیه السلام و امیرالمؤمنین بر همه ی مخلوقات فرمان می راند». ⁽²⁾

ب) رجعت حضرت دانیال او حضرت یونس علیه السلام

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«همانا دانیال و یونس علیهما السلام یا هردو در زمان امیرالمؤمنین علیه السلام به دنیا باز می گردند و اقرار به رسالت پیامبر صلی الله علیه واله وسلم می نمایند و همراه آنان هفتاد نفر برانگیخته می شوند». ⁽³⁾

ج) رجعت حضرت اسماعیل علیه السلام

در میان پیامبران عظیم الشأنی که نام آن ها در قرآن کریم آمده است، دو تن «اسماعیل» نام دارند که یکی از آن ها پسر حضرت ابراهیم علیه السلام قهرمان توحید، و دیگری ملقب به «صادق الوعد» است که قرآن کریم در سوره ی مریم از او به عنوان «صادق الوعد» یاد کرده می فرماید: -

«وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِسْمَاعِيلَ إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَكَانَ رَسُولًا نَبِيَّا». ⁽¹⁾

«و در کتاب اسماعیل را یاد کن که صادق الوعد بود و از پیامبران مرسل بود».

در روایات تصریح شده که:

«او غیر از اسماعیل علیه السلام پسر حضرت ابراهیم علیه السلام است، او پسر «حزقیل» بوده که به سوی قوم خویش مبعوث شد و قومش او را تکذیب کردند و او را گرفتند و پوست سر و صورتش را کندند فرشته ی عذاب آمد که قومش را عذاب کند از او پرسید که آن ها را چگونه عذاب کند؟

اسماعیل گفت: من نیازی به عذاب آن ها ندارم.

خدای تبارک و تعالی به او وحی کرد: ای اسماعیل! چه حاجتی داری؟

عرض کرد: خداوندا! تو برای ربوبیت خود، رسالت محمد صلی الله علیه واله وسلم و ولایت اهل بیتش علیهم السلام پیمان گرفته ای و برگزیدگان بندگانت را آگاه ساخته ای که امت او با امام حسین علیه السلام چه رفتار خواهند کرد.

خداوندا! تو امام حسین علیه السلام را وعده کرده ای که به دنیا رجعت دهی، تا شخصاً از قاتلینش انتقام بگیرد حاجت من این است که مرا نیز در رجعت بازگردانی تا شخصاً از کسانی که با من چنین رفتار کرده اند، انتقام بگیرم.

خداوند اسماعیل بن حزقیل را وعده داد که همراه امام حسین علیه السلام رجعت کند». ⁽²⁾

د) رجعت حضرت عیسی علیه السلام

همه ی طوائف اسلامی یقین و اعتقاد قاطع دارند که حضرت عیسی علیه السلام به روی زمین باز می گردد و برخی از آیات قرآنی به آن دلالت می کند، -

صدها حدیث از طریق اهل سنت موجود است که از بازگشت حضرت عیسی علیه السلام به روی زمین سخن می گوید اگر برخی از متعصبین اهل سنت به دلایلی در مورد حضرت مهدی علیه السلام یا تردید می کنند، درمورد نزول حضرت مسیح علیه السلام تردید ندارند از نظر شیعه نیز قطعی است که حضرت عیسی علیه السلام می آید و پشت سر حضرت مهدی علیه السلام نماز می خواند و او را تأیید می کند و در ردیف یکی از معاونان آن حضرت قرار می گیرد.

در این زمینه به چند حدیث از اهل سنت می پردازیم:

1 * بخاری در صحیح خود بابی را به عنوان «باب نزول عیسی بن مریم» به این موضوع اختصاص داده است. وی در این باب از ابو هریره نقل می کند که رسول اکرم صلى الله عليه واله وسلم فرمودند:

«سوگند به خدایی که جانم در دست اوست، نزدیک است که پسر مریم به عنوان داوری دادگر در میان شما فرود آید صلیب را بشکند، خوک را بکشد جریمه را بگذارد و مال را آن قدر بریزد که دیگر کسی آن را نپذیرد». ⁽¹⁾

2 * مسلم در صحیح خود ده ها حدیث در باب «اشراط ساعة» در پیرامون نزول حضرت عیسی علیه السلام آورده که در برخی از آن ها دو نشانه به عنوان اشراط ساعه از رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم نقل کرده که:

«دهمین آن ها نزول حضرت عیسی علیه السلام است». ⁽²⁾

3 * ترمذی در سنن خود بابی را به نزول حضرت عیسی علیه السلام اختصاص داده و ده ها حدیث در دیگر ابواب «فتن» آورده است، در یکی از ابواب مربوط به دجال از «مجمع بن جاریه انصاری» نقل می کند که رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم فرمودند: «پسر مریم علیه السلام، دجال را در باب لد می کشد». ⁽³⁾

4 * ابن ماجه در سنن خود فصلی را به فتنه ی دجال و خروج حضرت عیسی علیه السلام اختصاص داده و روایاتی را در مورد خروج حضرت عيسى علیه السلام نقل کرده و در ضمن حدیث مفصلی نقل می کند:

«چون دجّال، حضرت عیسی علیه السلام را ببیند ذوب می شود آن چنان که نمک در آب ذوب می شود آن گاه حضرت عیسی علیه السلام او را دنبال می کند و در باب «لد» او را درک می کند و با یک ضربت او را از پای در می آورد و یهود در آن روز شکست می خورد و ریشه کن می شود». ⁽¹⁾

5 * ابو داوود در سنن خود در باب خروج دجال احادیثی را در مورد نزول حضرت عیسی علیه السلام آورده است که در ضمن حدیث مفصلی از نزول حضرت عیسی علیه السلام و نشانه های او و شکستن صلیب به دست آن حضرت بحث می کند و در پایان می فرماید:

«حضرت مسیح علیه السلام دجال را می کشد و چهل سال در روی زمین می ماند و سپس از دنیا می رود و مسلمانان بر جنازه اش نماز می خوانند». ⁽²⁾

روی این بیان از نظر شیعه و سنی هیچ تردیدی نیست که حضرت عیسی علیه السلام نازل می شود و سالیان متمادی در روی زمین زندگی می کند.

تنها مطلبی که این جا باید اشاره کنیم این است که آیا نزول حضرت عیسی علیه السلام را می توان رجعت نامید یا نه؟

از نظر این که حضرت عیسی علیه السلام به نص قرآن به آسمان ها رفته است، بازگشت او را از آسمان ها به روی زمین یک نوع «رجعت» است، ولی رجعت اصطلاحی که ما در این کتاب از آن بحث می کنیم، این است که کسی پس از مردن به زندگی بازگردد و نظر به این که ما معتقدیم حضرت لیلا کشته نشده و به دار آویخته نشده، بلکه به سوی آسمان ها -

برده شده، بازگشت او رجعت اصطلاحی به شمار نمی آید. ولی مرحوم شیخ حر عاملی در کتاب پر ارج «الأيقاظ » از نزول حضرت عیسی علیه السلام به «رجعت» تعبیر نموده و استدلال به آیه ی:

«... إِذْ قالَ اللهُ يا عيسي إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرافِعُكَ إِلَيَّ ...». ⁽¹⁾

«یاد کن زمانی را که خدا گفت: ای عیسی! من تو را به طور کامل بر می گیرم و به سوی خویش بالا می برم...».

و آيه «... فَلَمَّا تَوَفَّيْتَني ...» ⁽²⁾«... و چون روح مرا گرفتی تو ...» کرده است و فرموده است، حضرت عیسی علیه السلام قبض روح شده و سپس به آسمان ها برده شده و به هنگام ظهور حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف او نیز زنده می شود و رجعت می کند.

و سپس فرموده: «قرآن به این معنی دلالت می کند و حدیث در این رابطه بسیار است». ⁽³⁾

و سپس حدیثی را از کمال الدین صدوق نقل می کند که دلالت دارد بر این که:

«خداوند حضرت عیسی علیه السلام را به آسمان ها برده پس از آن که روحش را قبض کرده است». ⁽⁴⁾

در این زمینه روایات مختلف است برخی تصریح کرده که: «حضرت عیسی علیه السلام بدون این که قبض روح شود به آسمان ها برده شده و در برخی تفصیل داده شده که از زمین بدون قبض روح بالا برده شده در میان زمین و آسمان قبض روح شده، چون به آسمان رسید روحش به او -

برگشته و اینک زنده است و در آسمان ها». ⁽¹⁾

از رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم روایت شده که فرمودند:

«حضرت عیسی علیه السلام نمرده است، بی گمان پیش از قیامت به سوی شما بازمی گردد». ⁽²⁾

از بررسی مجموع احادیث وارده پیرامون حوادث حضرت عیسی علیه السلام به این نتیجه می رسیم که حضرت عیسی علیه السلام بدون تردید به دار آویخته نشده و به دست یهود کشته نشده به سوی آسمان ها بالا برده شده و پس از ظهور حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف به سوی زمین باز می گردد».

ه) رجعت حضرت خضر علیه السلام

یکی از پیامبران عظیم الشان که بدون تردید زنده است و هم اکنون بیش از شش هزار سال از عمر شریفش می گذرد، ⁽³⁾حضرت خضر است مطابق روایات بسیاری که از اهل بیت علیهم السلام رسیده است طول عمر حضرت خضر علیه السلام فقط برای این بود که گواهی بر طول عمر حضرت بقیة الله عجل الله تعالى فرجه الشریف باشد.

چنانکه امام صادق علیه السلام و در ضمن یک حدیث طولانی می فرماید:

«در علم خدا گذشته بود که عمر حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف را در زمان غیبت طولانی گرداند، ولی دانست که عمر بندگانش از این عمر طولانی دچار شگفت خواهد شد از این رهگذر به بنده ی صالح (حضرت خضر علیه السلام) عمر طولانی ،داد فقط برای این که سند زنده ای بر طول عمر حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف باشد و با طول عمر او بر امکان طول عمر -

حضرت استدلال شود و بدین طریق راه بر دشمنان بسته شود و حجت بر مردم تمام شود». ⁽¹⁾

امام رضا علیه السلام فرمودند:

«حضرت خضر علیه السلام از آب حیات خورد او زنده است و تا دمیده شدن صور از دنیا نمی رود، او پیش ما می آید و بر ما سلام می کند، ما صدایش را می شنویم و خودش را نمی بینیم او در مراسم حج شرکت می کند و همه مناسک را انجام می دهد در روز عرفه در عرفات می ایستد و برای دعای مؤمنین آمین می گوید خداوند به وسیله او در زمان غیبت، از قائم علیه السلام ما رفع غربت می کند و به وسیله او وحشتش را تبدیل به انس می کند». ⁽²⁾

از این حدیث استفاده می شود که حضرت خضر جزء 30 نفریست که همواره در محضر حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند و رتْقُ وفَتْقُ (انجام) امور به فرمان آن حضرت در دست آن هاست. ⁽³⁾

از مرحوم شیخ محمد کوفی نقل می کنند که:

«شبی در مسجد سهله بودم صدای روح بخش حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف را شنیدم که دوبار جناب خضر را به تعبیر «یا خضیر» صدا کردند و بلافاصله پیرمردی از یک گوشه ی مسجد حرکت نمود و به محضر آن مهر تابان شتافت».

مرحوم شیخ محمد کوفی از مردان موفّق زمان بود که ده ها بار سعادت تشرف به پیشگاه حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را پیدا کرده بود. جای تردید نیست که حضرت خضر علیه السلام در محضر حضرت بقية الله عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد بود و در بسط عدالت و رفع فتنه و ریشه کن ساختن ظلم و ستم، یار و -

ياور آن حضرت خواهد بود جز این که ظهور ایشان رجعت اصطلاحی نیست، زیرا به طور قطع زنده هستند و وفات نکرده اند و تا روز ظهور هم وفات نخواهند کرد.

رجعت ائمه معصومین علیهم السلام

سوره مبارکه نمل آیه 93

«وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ».

«بگو حمد و ستایش مخصوص ذات خداست به زودی آیاتش را به شما نشان می دهد تا آن را بشناسید و پروردگار تو از آن چه انجام می دهید غافل نیست!».

در تفسیر علی بن ابراهیم درباره ی این آیه می فرماید:

«هنگامی که امیرالمؤمنین علی علیه السلام است که فرمودند: به خدا قسم! برای خداوند نشانه ای بزرگ تر از من نیست، پس وقتی که آن ذوات مقدسه ی ائمه علیهم السلام به دنیا برگشتند، دشمنان آن ها، آنان را می شناسند». ⁽¹⁾

سوره مبارکه کهف آیه 47

«.. وَحَشَرْنَاهُمْ فَلَمْ نُغَادِرٌ مِنْهُمْ أَحَداً».

«... و همگان را برانگیخته ایم پس هیچ یک از آنان را فروگذار نمی کنیم».

«فرمودند: مراد این آیات امیرالمؤمنین علیه السلام و ائمه علیهم السلام هستند».

سوره مبارکه شمس آیات 4-1

«وَالشَّمْسِ وَضُحاها وَالْقَمَرِ إِذا تَلاها * وَالنَّهَارِ إِذَا جَلاهَا وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشاها».

«سوگند به خورشید و گسترش نور آن سوگند به ماه وقتی که پیرو آفتاب تابانست و قسم به روز وقتی که همه جا را روشن می کند و قسم به شب وقتی که روز را می پوشاند».

امام باقر علیه السلام در تفسیر این سوره فرمودند:

«منظور از «آفتاب» در این سوره رسول اکرم صلى الله عليه واله وسلم، و منظور از «ماه» اميرالمؤمنين على علیه السلام، و منظور از «روز» امامان اهل بيت علیهم السلام هستند که در آخرالزمان مالک روی زمین می شوند و آن را پر از عدالت می کنند». ⁽¹⁾

از ابن عباس نیز نقل شده که:

«منظور از «روز» امامان اهل بیت علیهم السلام هستند که در آخرالزمان مالک زمین می شوند و آن را پر از عدالت می کنند». ⁽²⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«آن روز روز رجعت، روز بازگشت محمّد وآل محمد علیهم السلام است روزی که بزرگ مظلوم عالم امام علی علیه السلام بر می گردد تا به دور از فتنه های دشمنانِ کج فهمی هم چون ناکثین و قاسطین، مارقین بر سرتاسر جهان فرمانروایی کند». ⁽³⁾

امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند:

«منم سید و مهتر پیران و در من سنّتی از ایوب هست. به خدا قسم حق تعالی از من برای من اهل (اولاد) مرا به سوی من جمع خواهدکرد، چنان چه از برای ایوب اولاد او را زنده کرد و جمع کرد». ⁽⁴⁾

امام زین العابدین علیه السلام فرمودند:

«پیامبر شما صلی الله علیه واله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام و امامان معصوم علیهم السلام به سوی شما مجدداً باز می گردند». ⁽⁵⁾

سوره مبارکه نور آیه 55

«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضِي لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَني لا يُشْرِكُونَ بي شَيْئاً وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ».

«خداوند کسانی از شما که ایمان آوردند کارهای شایسته انجام دادند، وعده داده است که البته آن ها را از دینی که برایشان پسندیده متمکن سازد و ترسشان را به آرامش مبدل کند. مرا بپرستند و چیزی را بر من انباز نگیرند. آنان که بعد از این کافر شوند پس آنان تبهکارند».

مرحوم طبرسی پس از نقل احادیثی در ذیل این آیه می فرماید:

«منظور از کسانی که ایمان آورده عمل صالح انجام دهند، در این آیه حضرت رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام است و این آیه به آن ها نوید می دهد که به هنگام قیام قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف را در روی زمین جانشین خواهند شد و کشورها زیر سلطه آن ها خواهند بود و ترسشان به آرامش مبدل خواهد شد. چنان که قبلاً حضرت آدم علیه السلام و حضرت سلیمان علیه السلام و حضرت داوود علیه السلام در روی زمین جانشین و فرمانروا شدند. سپس می گوید اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام بر این معنی اجماع کردند و اجماع آن ها رجعت است». ⁽¹⁾

سید مرتضی علم الهدی از امام صادق علیه السلام نقل می کند که امیرالمؤمنین علیه السلام برای اثبات رجعت به این آیه استدلال کرده و فرمودند:

«این آیه هنگامی تحقق می یابد که به دنیا رجعت کنند». ⁽²⁾

رجعت امیرالمؤمنین علی علیه السلام

سوره مباركه أعراف آیه 157

«الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُتِي الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنجيل يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ».

«(رحمت الهی شامل کسانی است که علاوه بر ایمان زکات و تقوا) از رسول و پیامبر درس نخوانده ای پیروی می کنند که (نام و نشانه های او را) نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می یابند (پیامبری که) آنان را به نیکی فرمان می دهد و از زشتی باز می دارد و آن چه را پاکیزه و پسندیده است برایشان حلال می کند و پلیدی ها را برایشان حرام می کند و از آنان بارگران تکالیف (سخت) و بندهایی را که بر آنان بوده برمی دارد (و آزادشان می کند). پس آنان که به او گرویدند و از او حرمت و عزّت نگاه داشتند و یاری او کردند و نوری را که به او نازل شد پیروی نمودند آن گروه به حقیقت رستگاران عالمند».

در تفسیر قمی روایت است که:

«فَالَّذِینَ آمَنُوا بِهِ» کسانی که ایمان به رسول خدا صلى الله عليه واله وسلم آوردند، و «وَعَزَرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذي أُنْزِلَ مَعَهُ» یعنی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام پیروی و تبعیت کنند، «أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» آن ها رستگار هستند.

خداوند از پیامبران پیمان گرفت، که امتشان را به آمدن پیامبر صلى الله عليه واله وسلم بشارت دهند و او را یاری نمایند انبیاء علیهم الاسلام هم با گفتار او را یاری نمودند و به امتشان دستور دادند که امیرالمؤمنین علیه السلام را نصرت دهند، طولی نمی کشد که همه به دنیا بر می گردند، و در همین دنیا او را یاری می کنند». ⁽¹⁾

سوره مبارکه توبه آیه 33

«هُوَ الَّذِى أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ».

«او خدایی است که پیامبر خود را با هدایت و دین حق فرستاد، تا آن را بر همه دین ها پیروز گرداند هرچند مشرکان را خوشایند نباشد».

از جابر نقل است که گفت حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند:

«حضرت علی علیه السلام دو رجعت دارند.

رجعت اول: با امام حسین علیه السلام که با پرچم خویش بیایند، و از بنی امیه و معاویه و تمام آنان که شاهد جنگ با آن حضرت بودند، انتقام گیرند سپس خداوند سی هزار یاور از کوفه، و هفتاد هزار نفر از جاهای دیگر برای ایشان بفرستد، در «صفین» مثل دفعه ی اول جنگ کنند، به طوری که دشمنان را نابود کنند که یک نفر از آنان نماند، تا سرگذشت جنگ را تعریف کند، و خداوند ایشان را برانگیخته و با فرعون و آل فرعون، به شدیدترین عذاب مبتلا خواهد نمود.

رجعت دوم: در حضور پیامبر صلی الله علیه واله وسلم است، که بر می گردند، تا خلیفه ی روی زمین باشند، و ائمه ی دیگر همه عمال و کارگزاران و فرماندهان او خواهند بود و خداوند سلطنت روی زمین را به پیامبر صلى الله عليه واله وسلم دهد، چنان که در قرآن وعده داده: «لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ». ⁽¹⁾

سوره مبارکه حجر آیه 2

«رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ».

«کافران (هنگامی که آثار شوم اعمال خود را ببینند) چه بسا آرزو می کنند که ای کاش مسلمان بودند!».

امام باقر علیه السلام درباره ی آیه فرمودند:

«این آیه در رجعت تحقق خواهد یافت». ⁽¹⁾

از جابربن یزید نقل است که گفت در روایتی طولانی حضرت امام باقر علیه السلام فرمودند:

«وجود نازنین امیرمؤمنان علی علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند آن هنگامی است که من و شیعیانم خارج شویم، عثمان و پیروانش نیز خارج شوند و بنی امیه را از دم شمشیر بگذرانیم، آن روز کافران آرزو کنند که ای کاش مسلمان بودیم». ⁽²⁾

سوره مبارکه مؤمنون آیه 77

«حَتَّى إِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَاباً ذَا عَذَابٍ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ».

«تا زمانی که دری از عذاب شدید به روی آنان بگشاییم (و چنان گرفتار شوند که) ناگهان در آن (عذاب) مأیوس شوند».

از جابربن یزید نقل است که گفت حضرت امام باقر علیه السلام درباره ی این فرمایش الهی فرمودند:

«او علی بن ابی طالب علیه السلام است، هنگامی که در زمان رجعت بر می گردد». ⁽³⁾

امام باقر علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند:

«منظور عالم رجعت است». ⁽⁴⁾

سوره مبارکه نمل آیه 82

«وَإِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَابَّةٌ مِّنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كَانُوا بِايَتِنَا لَا يُوقِنُونَ».

«و هنگامی که وعده ی عذاب کافران به وقوع بپیوندد (و یا زمان انتقام به ظهور قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف فرا رسد) جنبنده ای از زمین بیرون آریم که با آنان تکلّم کند، که مردم به آیات ما بعد از این از روی یقین نمی گروند».

از ابوبصیر نقل است که گفت حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند:

«اميرالمؤمنين على علیه السلام در مسجد خوابیده بودند، رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم آمدند پاهایشان را تکان دادند و فرمودند: ای جنبنده ی روی زمین! برخیز.

مردی گفت: یا رسول الله ! آیا ما هم می توانیم، یکدیگر را با این نام، بخوانیم؟

حضرت فرمودند: نه، به خدا قسم! این لقب اختصاصی اوست. او همان جنبده ای است که خداوند می فرماید: هنگامی که عذاب حتمی می شود «جنبده ای» از روی زمین بیرون می آوریم که با آنان سخن بگوید.

سپس فرمودند: ای علی علیه السلام! در آخرالزمان خداوند تو را به بهترین صورتی بیرون آورد، درحالی که به وسیله ی آهنی که در دست داری، دشمنانت را داغ و نشان خواهی زد». ⁽¹⁾

علی بن ابراهیم قمی در تفسیرش از حضرت امام صادق علیه السلام نقل می کند:

«که مردی به عمار یاسر گفت: یک آیه در قرآن دل من را ناراحت کرده؟

عمار پرسید: کدام آیه؟

گفت: این آیه: «هنگامی که عذاب حتمی می شود «جنبده ای» از روی زمین بیرون می آوریم که با آنان سخن بگوید».

عمار گفت: به خدا قسم! ننشینم و چیزی نخورم و ننوشم، تا این که آن جنبده را به تو نشان دهم و سپس با هم خدمت حضرت علی علیه السلام آمدند حضرت علی علیه السلام خرما و کره می خوردند تا عمار را دیدند فرمودند: ای عمار! جلو بیا.

عمار نشست و مشغول خوردن شد، آن مرد تعجب کرد.

وقتی که برخاست گفت: سبحان الله ای عمار! تو قسم خوردی که چیزی نخوری و ننوشی و به زمین ننشینی تا آن که جنبده را به من نشان دهی!؟

عمّار گفت: اگر خوب فکر کنی می فهمی که به تو نشان دادم». ⁽¹⁾

امام باقر علیه السلام از حضرت علی علیه السلام نقل می کنند که فرمودند:

«من تقسیم کننده بهشت و دوزخم کسی وارد آن ها نمی شود جز بر اساس تقسيم من. من فاروق اکبرم من پیشوای آیندگانم. من گزارشگر گذشتگانم جز رسول اکرم صلى الله عليه واله وسلم کسی بر من پیشی نمی گیرد. او و من در یک صراط هستیم جز این که این صراط به نام اوست. به من شش فضیلت داده شده:

1- علم منايا و بلايا و وصایا به من داده شده.

2- سخن فصل جداکننده ی حق و باطل به من عطا شده.

3- من صاحب رجعتها هستم.

4- فرمانروایی کل به من عطا شده.

5- من صاحب عصا و میسم هستم. ⁽²⁾

6- من (دابة الارض) هستم که با مردم سخن خواهم گفت».

رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم در وصف «دابة الارض» فرمودند:

«تیزپایی به او نمی رسد، فرار کننده ای از او فوت نمی شود، مؤمن را نشان مؤمن و کافر را نشان کافر می زند، عصای حضرت موسی علیه السلام و انگشتر حضرت سلیمان علیه السلام با اوست». ⁽³⁾

امام صادق علیه السلام از رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم نقل می کند در شب معراج گفته شد:

«ای محمد صلی الله علیه واله وسلم! على علیه السلام اول است زیرا او نخستین امامی است که پیمان مرا پذیرفته است. علی علیه السلام آخر است، زیرا او آخرین امامی است که روحش را قبض می کنم او همان «دابة» است که با مردم سخن می گوید». ⁽¹⁾

سوره مبارکه شوری آیه 44

«... وترى الظَّالِمِينَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلَى مَرَةٍ مِّن سَبِيلٍ».

«... و ستمگران را خواهی دید هنگامی که عذاب را با چشم به یقین مشاهده کنند، می گویند آیا برای ما راه بازگشتی وجود دارد؟».

علی بن ابراهیم قمی درباره ی فرمایش خدای متعال «وَتَرَى الظَّالِمِینَ» گفت:

«و ستمگران در حق آل محمد علیهم السلام را می بینی، وقتی که علی بن ابی طالب علیه السلام را که برای ستمکاران عذاب است، در زمان رجعت، ببینند (چون آن حضرت می خواهند از آنان انتقام بگیرند) می گویند: آیا راهی برای بازگشت هست؟ تا ولایت حضرت علی علیه السلام را بپذیریم؟». ⁽²⁾

«چون در رجعت راه توبه بسته می شود هنگامی که امیرمؤمنان علی علیه السلام آن دست انتقام الهی، رجعت کند، ستمگران آرزو می کنند که ای کاش بتوانند به زندگی قبلی برگردند و توبه کنند و عمل شایسته انجام دهند».

سوره مبارکه نازعات آیات 7-6

«يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ ، تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ».

«آن روز که زلزله های وحشتناک همه چیز را به لرزه در می آورد، به دنبال آن حادثه دومین (صیحه ی عظیم محشر) رخ می دهد».

از سلیمان بن خالد نقل است که گفت حضرت امام صادق علیه السلام در تأویل این آیه فرمودند:

«اولی حسین بن علی علیه السلام است و دومی امیرالمؤمنين على علیه السلام، اول کسی که گرد و خاک از سر می فشاند حسین بن علی علیه السلام است که با هفتادو پنج هزار نفر وارد می شود و این است گفته ی خداوند:

«إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُه يَوْمَ لَا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ». ⁽¹⁾

«ما به یقین پیامبران خود و کسانی را که ایمان آورده اند در زندگی دنیا و روزی که گواهان به پا خیزند یاری می دهیم روزی که عذرخواهی ظالمان سودی به حالشان نمی بخشد و برای آنان لعنت خدا و سرای سخت و بدی است». ⁽²⁾

سوره مبارکه عبس آیه 22

«ثُمَّ إِذَا شَاءَ أَنشَرَه».

«سپس هرگاه بخواهد او را برانگیزد».

از ابوسلمه نقل است که گفت از حضرت امام محمد باقر علیه السلام درباره ی تفسیر آیه ی: «قُتِلَ الْإِنْسانُ مَا أَكْفَرَهُ» ⁽³⁾پرسیدم.

حضرت فرمودند: این آیه درباره ی امیرالمؤمنین علی علیه السلام نازل شده، پس این «انسان» امیرالمؤمنین علیه السلام است.

آن جناب کشته شد مگرچه کرده بود که او را کشتند؟

سپس خداوند می فرماید:

«مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ ثُمَّ السَّبِيلَ يَسِّرَهُ». ⁽⁴⁾

«او را چه چیز آفریده، یعنی از گِل پیامبران آفریدش و برای کارهای خیر آماده اش کرد سپس راه یعنی راه هدایت را برایش آسان کرد».

«ثُمَّ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ ثُمَّ إِذَا شَاءَ أَنْشَرَهُ». ⁽¹⁾

«سپس او را میرانید و به خاک سپرد، آنگاه هر وقت بخواهد، یعنی در رجعت زنده اش می فرماید» «كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ». ⁽²⁾

«هرگز، او هنوز آن چه را خدا به وی فرمان داده به جای نیاورده است».

«ولی آن انسان (امیرالمؤمنین علی علیه السلام) نتوانست مأموریت خود را انجام دهد از این رو در زمان رجعت به دنیا بر می گردد تا کار خود را به پایان رساند، و آن چه خدا به وی دستور داده بود را اجرا نماید». ⁽³⁾

امام باقر علیه السلام فرمودند:

«این آیه در حق امیرالمؤمنین علی علیه السلام نازل شده و منظور از برانگیخته شدن او «رجعت» اوست که آن چه خدا به او امر فرموده است، در مدت زندگی او عملی نشده است او رجعت می کند و آن قدر می ماند که تمام اوامر الهی را که به او امر شده انجام دهد». ⁽⁴⁾

سوره مبارکه نور آیه 55

«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضِي لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَني لا يُشْرِكُونَ بي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ».

«خداوند کسانی از شما که ایمان آورده کارهای شایسته انجام دادند، وعده داده است که البته آن ها را در روی زمین جانشین کند چنان که جانشین کرد کسانی را که پیش از آن ها بودند و -

آن ها را از دینی که برایشان پسندیده متمکن سازد و ترسشان را به آرامش مبدل کند مرا بپرستد و چیزی را بر من شریک نگیرند آنان که بعد از این کافر شوند پس آنان تبهکارند». امیرالمؤمنین علیه السلام در ضمن خطبه مفصلی آیه فوق را تلاوت کردند و فرمودند:

«برای من بازگشت پس از بازگشت و رجعت پس از رجعت است، من صاحب رجعت ها هستم، من صاحب صولت ها و شرکت ها هستم، من صاحب دولت ها و قدرت ها هستم». ⁽¹⁾

سوره مبارکه آل عمران آیه 81

«.. لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ».

«... البته به او ایمان آورید و البته یاریش کنید».

امام صادق علیه السلام از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت می کند که:

«این آیه تحقق نمی یابد مگر در رجعت». ⁽²⁾

امام صادق علیه السلام در ذیل این آیه فرمودند:

«خداوند از همه پیامبران پیمان گرفته که به رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم ایمان آورند و امیرالمؤمنین علیه السلام را یاری کنند.

ابن ابی شیبه پرسید امیرالمؤمنین علیه السلام را یاری کنند؟

فرمودند: آری، به خدا سوگند خداوند از حضرت آدم یا تا حضرت رسول صلی الله علیه واله وسلم پیامبری نفرستاده جز این که او را باز می گرداند تا در رکاب علی بن ابی طالب علیه السلام شمشیر بزنند». ⁽³⁾

امیرالمؤمنین علیه السلام در ضمن حدیث مفصلی در این رابطه می فرمایند خداوند از همه پیامبران پیمان گرفته که به محمد صلی الله علیه واله وسلم ایمان بیاورند -

و جانشین او را یاری نمایند... در آن روز خداوند همه پیامبران را از آدم تا خاتم صلی الله علیه واله وسلم زنده می کند و همه آن ها در برابر من شمشیر می زنند و گردنکشان جن و انس را گردن می زنند». ⁽¹⁾

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام در ذیل این آیه فرمودند:

«ایمان به محمد صلی الله علیه واله وسلم بیاورید و وصی او، حضرت امیر علیه السلام را یاری کنید و زود باشد که همگی وصی پیغمبر را یاری نمایند و به درستی که خدا ایمان مرا با پیمان پیغمبر صلى الله عليه واله وسلم گرفت که یکدیگر را یاری کنیم و به تحقیق که من یاری آن حضرت کردم و در برابرش جهاد کردم و دشمنانش را کشتم و به عهدی که خدا از من گرفته بود به یاری پیغمبرش وفا کردم و احدی از پیغمبران و رسولان خدا هنوز مرا یاری نکرده اند زیرا پیش از امامت من از دنیا رفته بودند و بعد از این مرا یاری و نصرت خواهند داد و در آن وقت مابین مشرق تا مغرب عالم همه از من خواهد بود و خدا همه پیغمبران را از آدم تا محمد صلى الله عليه واله وسلم زنند خواهد کرد و در پیش روی من جهاد خواهند کرد و شمشیر بر سر کافران زنده و کافران مرده که خدا ایشان را زنده گرداند در برابر من خواهند زد». ⁽²⁾

عیاشی از حضرت امام صادق علیه السلام روایت کرده که فرمودند:

«خلفای جور بر خود نامی گذاشته اند و خود را امیرالمؤمنین می گویند که این نام مخصوص علی بن ابیطالب علیه السلام است و هنوز معنی این نام و تأویل آن بر مردم ظاهر نشده است.

راوی گفت: تأویل آن کی خواهد بود؟

فرمود: آن وقتی خواهد بود که حق تعالی جمع کند در پیش روی او پیغمبران و مؤمنان را تا او را یاری کنند چنان چه حق تعالی فرموده -

است: «وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ....». ⁽¹⁾

«و [یاد کن] هنگامی را که خداوند از پیامبران پیمان گرفت ...».

پس در آن روز رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم علم را به علی بن ابیطالب علیه السلام می دهد، پس او امیر جمع خلایق خواهد بود و خلایق همه در زیر علم آن حضرت خواهند بود او امیر و پادشاه همه خواهند بود این است تأویل امیرالمؤمنین و معنی آن». ⁽²⁾

سوره مبارکه القلم آیه 16

«سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ».

«زود است که بر بینی اش داغ نهیم (و رسوایش کنیم)».

در تفسیر قمی در ذیل این آیه آمده است که:

«این آیه مربوط به رجعت است هنگامی که شاه ولایت امیرالمؤمنين علیه السلام رجعت کند، بر پیشانی دشمنانش داغ می نهند، آن چنان که بر بینی چهارپایان داغ می زنند تا شناخته شوند». ⁽³⁾

در خطبه مفصلی امیرالمؤمنین علیه السلام از فضیلت های خاص خود سخن می گوید در پایان می فرماید:

«به درستی که مرا برگشتنی بعد از برگشتن است و زنده شدنی بعد از زنده شدن و من صاحب رجعت ها و برگشتن های بسیارم و صاحب صولت ها و انتقام های بی شمارم و صاحب دولت های عجیبم.

منم حصار آهن، منم بنده خدا و برادر رسول خدا صلى الله عليه واله وسلم، منم امین خدا و خزینه دار علم خدا و صندوق سر خدا و حجاب خدا و صراط خدا و میزان خدا. منم کلمه خدا و منم اسماء الحسنى الهى و منم امثال -

عليا و منم آیات کبری و منم صاحب بهشت و دوزخ که اهل بهشت را در بهشت ساکن گردانم و اهل جهنم را به جهنم رسانم، با من است تزویج اهل بهشت.

بازگشت خلق در قیامت و حساب ایشان به سوی من است و منم مؤذن در اعراف که در پیش چشمه آفتاب ظاهر شوم در آخرالزمان و منم دابة الارض که خدا در قرآن فرموده و در آخرالزمان ظاهر شوم و عصای موسی علیه السلام و انگشتر سلیمان علیه السلام را بر پیشانی مؤمن و کافر گذارم که نقش بندد «مؤمن حقاً وكافر حقا»...». ⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«امیرمؤمنان علی علیه السلام مدت 44 هزار سال حکومت می کند و برای هریک از شیعیان علی بن ابیطالب علیه السلام هزار پسر به دنیا می آید». ⁽²⁾

شیخ طوسی و نعمانی از حضرت امام رضا علیه السلام روایت کرده است:

«از علامات ظهور حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف آن است که بدن برهنه ای در پیش قرص آفتاب ظاهر خواهد شد و منادی ندا خواهد کرد که این امیرالمؤمنین علیه السلام است، برگشته است که ظالمان را هلاک کند». ⁽³⁾

اصبغ بن نباتة از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت می کند که فرمودند:

«هرکس منکر شود که من رجعتی پس از رجعتی دارم و دعوتی پس از دعوتی و بازگشتی بعد از رجعتی دارم ما را رد کرده است و هرکس ما را رد کند خدا را رد کرده است». ⁽⁴⁾

از امام صادق علیه السلام روایت شده فرمودند: -

«خداوند همه پیغمبران و مؤمنان را برای یاری امیرالمؤمنین علی علیه السلام گرد می آورد و در آن روز علی بن ابیطالب علیه السلام پرچم رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم را در دست می گیرد و امیر همه مخلوقات می شود، همه مخلوقات در زیر پرچم او قرار می گیرند و او بر همه فرمانروایی می کند». ⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«ابلیس از خدا خواست: «مرا مهلت ده تا روزی که مردم مبعوث شوند». ⁽²⁾

خدا اجابت او ننمود و فرمود: «تو از مهلت دادگانی تا روز وقت معلوم». ⁽³⁾

و چون آن روز شود شیطان ظاهر شود با جمیع لشکرش و متابعانش از آن روز که خدا آدم را خلق کرده است تا روز وقت معلوم و این آخر رجعت های حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است.

راوی گوید گفتم: مگر آن حضرت را چندین رجعت هست؟

فرمودند: آری، آن حضرت را برگشتن هاست و هر امامی که در هر قرنی و زمانی بوده است بر می گردد و با او نیکوکاران و بدکارانی که در زمان او بوده اند بر می گردند تا خدا مؤمنان بر کافران استیلا دهد که انتقام خود بکشند و چون روز وقت معلوم شود حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام با اصحابش برگردد و شیطان با اصحابش بیاید و در کنار شط فرات در محلی که آن را «روحا» می گویند نزدیک به کوفه با یکدیگر ملاقات کنند، پس جنگی بکنند که هرگز چنین جنگی نشده است از اول تا آخر دنیا.

و گویا می بینم اصحاب امیرالمؤمنین علی علیه السلام را که شکست خوردند و صد قدم به پشت برگردند و گویا می بینم که پاهای بعضی داخل فرات شود پس در آن حال خداوند جبّار ابری بفرستد که میان آن -

پر از ملائکه باشد و حضرت رسول صلی الله علیه واله وسلم در پیش ابر می آید و حربه ای از نور در دست داشته باشد و چون شیطان نظرش بر آن حضرت افتد از عقب برگردد، پس اصحابش به او گویند که کجا میروی الحال که بر ایشان ظفر یافته ای؟

شیطان گوید که:

«... إنِّي أَرَى مَا لَاتَرَوْنَ ...». ⁽¹⁾

«من می بینم چیزی که شما نمی بینید».

«إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ». ⁽²⁾

«من از عقاب خداوند عالمیان می ترسم».

پس حضرت رسول صلى الله علیه واله وسلم برسد و نیزه در میان دو کتفش بزند که او اصحابش همه به آن ضربت هلاک شوند. پس بعداز آن و جميع عبادت خالص در زمین کرده شود و شرک و کفر از زمین برطرف شود و حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام 44 هزار سال در زمین پادشاهی کند و از هر شیعه هزار پسر از صلب او به هم رسد؛ هر سال یک پسر و در آن وقت دو باغ سبز که خدا در «سوره الرحمن» فرموده است که:

«مُدها متانِ»، ⁽³⁾نزد مسجد کوفه به هم رسند و چندان وسعت داشته باشند که خدا خواهد». ⁽⁴⁾

در کتاب «سلیم بن قیس هلالی» روایت شده است که:

«ابان ابن ابی عباس گفت: رفتم به خانه ى أبي الطفيل و او حديث رجعت را برای من روایت کرد از جماعتی از اهل بدر و از سلمان و مقداد و ابی بن کعب.

أبى الطُّفَيْل گفت: من عرض کردم آن چه از ایشان شنیده بودم بر علی بن ابیطالب علیه السلام در کوفه.

پس گفت: این علم خاصی است که باید این امت بدانند و ردّ کنند علم خصوصیات آن را به خدا پس آن چه شنیده بودم به آن حضرت عرض کردم، همه را تصدیق نمود و آیات بسیار را از قرآن تفسیر کرد به رجعت، تفسیر واضح شافی، تا آن که چنان شدم که یقین من به قیامت زیاده نیست از یقین به رجعت.

پرسیدم: حوض رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم! در دنیا خواهد بود یا در آخرت؟

فرمود: بلکه در دنیا خواهد بود.

پرسیدم: چه کسی مردم را از حوض دور خواهد کرد؟

فرمود: من به دست خود دور خواهم کرد و دوستان خود را بر سر حوض خواهم آورد و دشمنان خود را تشنه خواهم برگردانید.

پس از آن حضرت پرسیدم: از دابة الارض؟

حضرت مضایقه فرمود، چون الحاح و مبالغه کردم؛

فرمود: آن دابه ای است که طعام می خورد و در بازارها راه می رود و با زنان مباشرت می کند.

:گفتم یا امیرالمؤمنین! بگو کیست؟

فرمود: او صاحب زمین است که زمین به او ساکن میگردد.

گفتم: یا امیرالمؤمنین! بگو کیست؟

فرمود: صدیق و فاروق این امت است و علم ربانی و ذوالقرنین این امت است.

باز گفتم: بیان فرما که کیست؟

فرمود: آن است که خدا در شأن او گفته: «وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ». ⁽¹⁾

آیا پیغمبری که از جانب خدا دلیلی روشن (مانند قرآن) دارد و گواهی صادق (مانند علی علیه السلام) در پی اوست».

و گفته است: «الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتَابِ». ⁽¹⁾

«آن کسی که به علمی از کتاب الهی دانا بود».

و گفته است: «وَالَّذِي جَاءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ» ⁽²⁾

و آن کسی که (وعده) صدق را آورد و (آن کسی که) آن را تصدیق کرد».

و تصدیق کرده او پیغمبر صلی الله علیه واله وسلم را در وقتی که همه کافر بودند.

گفتم: یا امیرالمؤمنین نامش را بگویید؟

فرمودند: گفتم ای أبی الطُّفَيْل به خدا سوگند که اگر عامه شیعیان مرا به نزد من بیاوری که اقرار به طاعت من می کنند و مرا امیرالمؤمنین می نامند و جهاد مخالفان مرا حلال می دانند پس حدیث کنم به بعضی از آن چه می دانم از تأویل آیاتی که خدا در قرآن فرستاده است بر محمد صلی الله علیه واله وسلم، هرآینه همه متفرق و پراکنده شود مگر طایفه قلیلی.

بدرستی که امر ما صعب است و اذعان به احادیث ما دشوار است و آن ها را نمی شناسد و اقرار به آن ها نمی کند مگر ملک مقربی یا پیغمبر مرسلی یا بنده مؤمنی به حیثیتی که خدا امتحان کرده باشد دل او را برای ایمان.

اى أبى الظُّفَيْل چون رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم از دنیا رفت، مردم همه متفرق و مرتد و پراکنده و گمراه شدند مگر آن ها که خدا ایشان را به برکت ما اهل بيت علیهم السلام نگاه داشت». ⁽³⁾

رجعت امام حسین علیه السلام

اشاره

از بررسی آیات و احادیث رجعت معلوم می شود که اولین کسی که برای فرمانروایی جهان رجعت می کند حضرت حسین بن علی علیه السلام است. اگرچه طبق بسیاری از روایات حضرت علی علیه السلام در عهد امام حسین علیه السلام رجعت می کنند ولی فرمان روایی ایشان در آخر خواهد بود.

ولی اولین کسی که هنگام برپایی رجعت بر سرتاسر جهان فرمانروایی می کند حضرت امام حسین علیه السلام است.

سوره مباركه أعراف آیه 96

«وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ».

«و اگر مردم شهر و روستاها ایمان می آوردند و خداترس و پرهیزکار می شدند، ما برکات آسمان و زمین را برای آنان می گشودیم ولی آنان حقایق را تکذیب کردند، ما نیز آن ها را به کیفر اعمالشان گرفتار ساختیم».

از جابر نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:

«امام حسین علیه السلام قبل از این که به شهادت برسند، به اصحاب خود می فرمودند:

پیامبر خدا صلی الله علیه واله وسلم به من فرمودند: ای پسر عزیزم! تو به زودی به سوی عراق رانده خواهی شد زمین عراق همان زمینی است که پیامبران و اوصیای آنان، در آن با یکدیگر ملاقات کردند، آن زمین را عمود می خوانند تو در آن زمین شهید خواهی شد، گروهی که با تو شهید می شوند، درد نیزه و شمشیر را احساس نمی کنند، سپس این آیه را تلاوت کردند: -

«قُلْنَا يَا نَارُكُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ». ⁽¹⁾

«گفتیم ای آتش! برای ابراهیم سرد و بی آسیب باش».

جنگ برای تو و یارانت سرد و سلامت خواهد شد.

سپس امام حسین علیه السلام یا به اصحاب خود فرمودند:

«مژده باد شما را اگرچه دشمنان ما را می کشند، ولی ما بر پیامبرمان وارد خواهیم شد سپس من به قدری که خدا بخواهد مکث خواهم نمود!

سپس اولین کسی که زمین برایش شکافته خواهدشد، و او خارج می شود من خواهم بود. پس من با خروج حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و قیام حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف و زنده شدن پیامبر خدا صلی الله علیه واله وسلم خروج خواهم کرد، سپس افرادی از آسمان از طرف خدا نزد من می آیند، که هرگز در زمین نازل نشده اند. جبرئیل، میکائیل، اسرافیل و گروهی از ملائکه بر من نازل خواهد شد، حضرت محمد صلی الله علیه واله وسلم و علی علیه السلام و من و برادرم و جمیع آن افرادی که خدا بر آنان منت نهاده به وسیله شترانی از نور، که احدی از مخلوقین بر آن ها سوار نشده فرود می آییم. پس از این جریان حضرت محمد صلی الله علیه واله وسلم پرچم خود را اهتزاز در می آورند، و آن را با شمشیر خود به قائم علیه السلام ما می دهند.

سپس ما به اندازه ای که خدا بخواهد مکث می نماییم، بعداً خدای توانا چشمه ای از روغن و چشمه ای از آب و چشمه ای از شیر در مسجد کوفه خارج می کند پس از این جریان امیرالمؤمنین علیه السلام شمشیر پیامبر خدا صلی الله علیه واله وسلم را به من می دهند و مرا به سوی مشرق و مغرب زمین می فرستند، پس من به هیچ یک از دشمنان خدا برنمی خورم، مگر این که خون او را می ریزم.

هیچ بتی را نمی بینم مگر این که آن را می سوزانم، تا این که به هند می رسم، و آن را فتح می نمایم!

دانيال علیه السلام و يوشع علیه السلام خارج می شوند و به حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام می گویند: خدا و رسول صلی الله علیه واله وسلم راست گفته اند.

سپس ایشان با تعداد هفتاد مرد، به سوی بصره می روند و دشمنان خود را می کشند. گروهی به جانب روم اعزام می شوند، و خدای توانا پیروزی را نصیب آنان می نماید.

بعداً من هر حیوانی را که خدا گوشت آن را حرام کرده می کشم، تا این که در روی زمین غیر از گوشت طیب و طاهر چیزی نباشد. من بر یهود و نصارا و سایر ملل اسلام، شمشیر را عرضه می کنم و آنان را بین اسلام و شمشیر مخیر می نمایم هرکسی از آنان اسلام بیاورد، منت بر او می گذارم و هرکس که از اسلام بیزار باشد، خدا خون او را خواهد ریخت.

هیچ مردی از شیعیان ما روی زمین نیست، مگر این که خدا ملکی می فرستد تا خاک را از روی او پاک نماید و زنان و مقام و منزلت او را در بهشت به وی معرفی نماید در روی زمین شخص کور و زمین گیر و مبتلایی نخواهد بود مگر این که خدا به وسیله ی ما اهل بیت علیهم السلام، بلا را از او برطرف می کند به قدری برکت از آسمان به زمین نازل می شود، که شاخه ی درخت از زیادی میوه می شکند میوه ی زمستانی در تابستان و میوه ی تابستانی در زمستان خورده می شود. همین است معنای قول خداوند سبحان می فرماید:

«وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ»، «سپس خدای رئوف کرامتی به شیعیان ما عطا می کند که چیزی در زمین بر آنان پنهان نخواهد بود.

تا آن جا که مردی از ایشان تصمیم می گیرد که علم اهل بیت خود را بداند، پس خداوند او را از آن چه آن ها می دانند آگاه می نماید». ⁽¹⁾

سوره مبارکه اسراء آیه 6

«الم رَدَدْنَا لَكُمُ الكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيرًاه».

«سپس شما را بر آنان چیره می کنیم و شما را با دارایی ها و فرزندانی کمک خواهیم کرد و نفرات شما را بیشتر از دشمن قرار می دهیم».

از عبدالله بن قاسم بطل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«مقصود از آیه شریفه: «ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ».

«رجعت امام حسین علیه السلام است، همراه با هفتاد تن از یاران وفادار خود، که کلاه خودهای زرین بر سر دارند، که از هردو روی آن طلاست آن ها به من خبر می دهند که این شخص، امام حسین علیه السلام است که رجعت نموده و بیرون آمده، تا هیچ مؤمنی درباره ی آن حضرت شک و تردید نکند، بدون شک او دجال و شیطان نیست و هنوز حجت بن الحسن علیه السلام میان مردم است و چون در دل مؤمنان استوار شود که او امام حسین علیه السلام است، اجل امام دوازدهم که حجت خداست فرامی رسد و همان امام حسین علیه السلام خواهد بود که او را غسل می دهد و کفن و حنوط می کند و به خاکش می سپارد و عهده دار تجهیز جنازه ی وصی نشود، مگر وصی و امام». ⁽²⁾

از رفاعة بن موسی نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: -

«اول کسی که به دنیا بر می گردد حضرت حسین بن علی علیه السلام و اصحاب او هستند و یزید و یارانش و نیز بر می گردند، آن گاه بدون ذره ای کم و زیاد از آنان انتقام می گیرد سپس حضرت این آیه را تلاوت فرمودند: «ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَةَ عَلَيْهِمْ...». ⁽¹⁾

از مُعَلّی بن خُنَیس و زید شَحّام نقل است که گفتند: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«اول کسی که در رجعت بر می گردد حضرت امام حسین علیه السلام است و چهل سال در دنیا بماند، تا ابروهایش روی چشمانش را بگیرد». ⁽²⁾

سوره مبارکه احقاف آیه 15

«وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا...».

«ما انسان را براحسان و نیکی در حق پدر و مادر سفارش بسیار کردیم. مادرش با رنج و زحمت بار حمل کشیده و با درد و رنج وضع حمل نموده ...».

در تفسیر علی بن ابراهیم قمی ذیل این آیه شریفه می فرماید:

«منظور از والدین امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام هستند، آن گاه درباره ی امام حسین علیه السلام فرموده:

«حمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَ وَضَعَتْهُ كُرْهًا»، زيرا خدای علیم، قبل از انعقاد نطفه ی امام حسین علیه السلام، رسول گرامی خود را به وجود حسین علیه السلام و این که مقام امامت تا روز قیامت نصیب فرزندان وی خواهد شد، بشارت و مژده داده بود آن گاه آن حضرت را از آن مصائبی که دچار حسین علیه السلام و فرزندانش می شود آگاه نموده بود، سپس مقام امامت را، در عوض آن مصائب، به فرزندانش خواهد داد و پیامبر خود را خبر داده بود که حسین علیه السلام کشته خواهد شد، سپس خداوند او را به دنیا باز می گرداند، -

وی را یاری می کند تا دشمنان خود را به مجازات برساند». ⁽¹⁾

سوره مبارکه نباء آیه 19

«يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًاء».

«روزی که در صور دمیده می شود و شما گروه گروه (به محشر) می آیید».

از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام سؤال شد:

«آیا رجعت حق است؟

حضرت فرمودند: آری!

عرض شد: اولین کسی که از قبر بیرون می آید کیست؟

فرمودند: حضرت حسین بن علی علیه السلام است، که پس از قیام حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف خارج می شود.

گفته شد: مردم هم همراه ایشان هستند؟

فرمودند: نه، چنان که خداوند می فرماید: دسته دسته بیایند، به ترتیب خواهند آمد، قومی پس از قوم دیگر». ⁽²⁾

سوره مبارکه نازعات آیات 7-6

«يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ».

«آن روز که زلزله هایی وحشتناک همه چیز را به لرزه در می آورد. و به دنبال آن، حادثه دومین (صیحه عظیم بشر) رخ می دهد».

از سلیمان بن خالد نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در تأویل این آیه فرمودند:

«اولی حسین بن علی علیه السلام است و دومی امیرالمؤمنین علیه السلام، اول کسی که گرد و خاک از سر می نشاند حسین بن علی علیه السلام است که با هفتادو پنج هزار نفر وارد می شود».

و این است تفسیر آیه:

«إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ يَوْمَ لَا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ». ⁽¹⁾

«ما به یقین پیامبران خود و کسانی را ایمان آورده اند در زندگی دنیا و روزی که گواهان به پامی خیزند یاری می دهیم روزی که عذرخواهی ظالمان سودی به حالشان نمی بخشد و لعنت خدا برای آن ها و جایگاهی بد نیز برای آنان است». ⁽²⁾

سوره مباركه أنبیاء آیه 105

«وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْر أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ».

«و علاوه بر ذکر (تورات) در زبور نیز نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».

در تفسیر علی بن ابراهیم آمده است که:

«پیش از آن که حضرت فاطمه علیها السلام به امام حسین علیه السلام حامله شود، خدای تبارک و تعالی رسول گرامی اسلام صلی الله علیه واله وسلم را آگاه ساخته بود که خداوند حسین علیه السلام را به او مرحمت خواهد کرد و امامت را تا روز قیامت در نسل او قرار خواهد داد. سپس او را آگاه ساخت که چه حوادث تلخ و ناگواری در انتظار اوست، او را چگونه می کشند و چه مصیبت هایی بر او و اولاد او روی می دهد ولی در مقابل امت تا روز قیامت در نسل او خواهد بود.

خداوند رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم را آگاه ساخت که امام حسین علیه السلام کشته می شود ولی یک بار دیگر او را رجعت می دهد و یاری اش می کند تا دشمنانش را بکشد و بر سراسر جهان فرمانروایی کند و این است معنای آیه شریفه که می فرماید:

«وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الوارثين».

«ما اراده کردیم که بر کسانی که به ضعف کشیده شده اند منت نهاده، آن ها را پیشوایان -

و وارثان زمین قرار دهیم».

و می فرماید:

«علاوه بر تورات در زبور نیز نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ام وارث خواهد شد».

خداوند پیامبرش صلی الله علیه واله وسلم را آگاه ساخت که اهل بیتش یک بار دیگر به جهان بر می گردند و در روی زمین فرمان روا می شوند و دشمنانش را نابود می کنند». ⁽¹⁾

از امام جعفر صادق علیه السلام منقول است که فرمودند:

«گویا می بینم که تختی از نور گذاشته باشند و قبه (ای) از یاقوت سرخ بر آن زده باشند مزین به انواع جواهر دیگر و حضرت امام حسین علیه السلام بر آن نشسته باشد در دور و کنار آن نود هزار قبه سبز باشد و مؤمنان فوج فوج به دیدن آن حضرت آیند و سلام کنند و ندا از جانب حق تعالی به ایشان رسد که ای دوستان من هرچه خواهید از من سؤال کنید که بسیار آزار کشیدید و خواری دیدید و مظلوم شدید، امروز، روزی است که هیچ حاجت از (حاجات) دنیا و آخرت سؤال نکنید مگر آن که برآورم و طعام و آب ایشان از بهشت برای ایشان آید». ⁽²⁾

مرحوم علامه شیخ حر عاملی در کتاب «الْأَيْقاظ مِنَ الْهَجْعَة» می فرماید:

«چون خواهش حاجت های دنیا در آخرت معنا ندارد، پس حدیث مربوط به رجعت است».

امام جعفر صادق علیه السلام در حدیثی می فرماید:

«اول کسی که از قبر بیرون می آید و به دنیا برمی گردد، حسین بن علی علیه السلام است و رجعت عمومی نیست کسی به این دنیا برنمی گردد، مگر این که -

مؤمن خالص یا مشرک خالص باشد». ⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«نخستین کسی که در رجعت بر می گردد حسین بن علی علیه السلام است، چهل هزار سال در روی زمین می ماند تا از کثرت سن ابروانش بر روی چشمانش بریزد». ⁽²⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«نخستین کسی که زمین برای او شکافته می شود و به روی زمین رجعت می کند حسین بن علی علیه السلام است». ⁽³⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«اولین کسی که به دنیا باز می گردد که با اصحابش رجعت می کنند و یزیدبن معاویه با اصحابش بر می گردد، آن گاه امام حسین علیه السلام همه آن ها را می کشد و برای هر ضربتی یک ضربت می زند». ⁽⁴⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند:

«گروهی از فرشتگان از خداوند تبارک و تعالی اجازه گرفتند، که برای یاری امام حسین علیه السلام نازل شوند چون به سرزمین کربلا رسیدند امام حسین علیه السلام به شهادت رسیده بود به آن ها خطاب شد ملازم قبر حسین علیه السلام باشید تا وقتی که خروج کند، در آن روز از یاران او خواهید بود این فرشتگان همواره در کنار قبر آن حضرت هستند و برای آن حضرت گریه می کنند تا روزی که خارج شود و آن ها از یاران و یاوران او باشند». ⁽⁵⁾

رجعت جمعی از اصحاب پیامبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم

اشاره

گروهی از اصحاب با وفای رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم و یاران و شیعیان با صفای امیرالمؤمنین علی علیه السلام که در طریق ولایت ثابت قدم ماندند و هرگز منحرف نشدند که اسامی برخی از آن ها در احادیث آمده رجعت می کنند.

از مفضّل بن عمر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«از پشت شهر کوفه بیست و هفت نفر همراه با حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشريف بیرون می آیند پانزده نفر از آنان از قوم حضرت موسی علیه السلام می باشند که «به حق هدایت کنند و به آن دادگری نمایند» و هفت نفر از آنان، اصحاب کهف هستند و بقیه یوشع بن نون، سلمان فارسی، ابودجانه انصاری، مقداد، مالک اشتر می باشند. پس این ها یاران و حکمرانان او هستند». ⁽¹⁾

1) جناب سلمان قدس سره

«فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُوا خِلَالَ الدِيَارِ وَكَانَ وَعْدًا مَفْعُولاً». ⁽²⁾

«و چون وعده مجازات فساد اولی فرارسید بندگانی سرسخت و خشن را بر شما مسلط ساختیم که خانه به خانه دنبال شما می گشتند و وعده خدا انجام گرفت».

از سلمان فارسی قدس سره نقل است که گفت:

«محضر مبارک رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم وارد شدم، چون نظرشان به من افتاد فرمودند: ای سلمان! خدای متعال هیچ پیامبر و رسولی را مبعوث نفرموده جز این که برای او دوازده نقیب قرار داده.

عرض کردم: ای رسول خدا! این مطلب را از اهل کتاب تورات و انجیل دانسته ام، نقبای شما کیانند؟

حضرت فرمودند: ای سلمان! خداوند مرا از برگزیده نور خود آفرید پس مرا خواند و من اطاعتش کردم و علی علیه السلام را از نور من آفرید، سپس او را خواند و او اطاعتش کرد و از نور من و علی علیه السلام، فاطمه علیها السلام را آفرید و خواندش و او اطاعت کرد و از من و علی علیه السلام و فاطمه علیها السلام، حسن علیه السلام را آفرید و او را خواند و او اطاعت کرد، و از من و علی علیه السلام و فاطمه علیها السلام و حسن علیه السلام، حسین علیه السلام را آفرید و او را خواند و وی اطاعت کرد، و ما را به پنج نام از نام های خودش نام نهاد:

خداوند محمود است و من محمد صلی الله علیه واله وسلم، خدا عالی است و این علی علیه السلام، خدا فاطر است و این فاطمه علیها السلام، خدا احسان است و این حسن علیه السلام، خدا محسن است و این حسین علیه السلام، پس از آن خداوند از ما و از صلب حسین علیه السلام نُه امام آفرید و آنان را خواند آن ها اطاعت کردند و این پیش از آن بود که خداوند آسمان افراشته و زمین پهناور یا هوا یا ملک یا آب یا بشری را بیافریند، و ما به علم او نوری بودیم که وی را تسبیح می نمودیم و دستورات و فرامین او را می شنیدیم و اطاعت می کردیم.

سلمان قدس سره عرض کرد: ای رسول خدا! پدر و مادرم به فدایت! چه ثواب و اجری است برای کسی که ایشان را بشناسد؟

حضرت فرمودند: ای سلمان! هرکه ایشان را بشناسد و به حقیقت معرفت به آنان پیدا کند و از ایشان پیروی کند و دوست بدارد هر آن که آنان را دوست دارد و دشمن بدارد دشمنان آن ها را او به خدا سوگند از ما است وارد شود هرکجا که ما وارد شویم، و منزل کند هرجا که ما منزل کنیم.

عرض کردم: ای رسول خدا! آیا بدون شناختن نام های ایشان ایمان به آن ها کافی است؟

حضرت فرمودند: نه، ای سلمان!

عرض کردم: ای رسول خدا! من تا حسین علیه السلام بیش نمی شناسم بقیه را از چه راهی بشناسم؟

حضرت فرمودند: پس از حسین علیه السلام، آقای عبادت کنندگان، فرزندش علی بن الحسين علیه السلام، پس محمدبن علی باقر علیه السلام، (شکافنده ی) علم اولین و آخرین از پیامبران و مرسلین و پس از او جعفربن محمد صادق علیه السلام، زبان گویای خدا، سپس موسی بن جعفر کاظم علیه السلام، فرو نشاننده ی غیظ و غضب خود به بردباری در راه خدای عزوجل سپس علی بن موسى الرضا علیه السلام، راضی به امر پروردگار سپس محمدبن علی علیه السلام، برگزیده از خُلق خدا و پس از او علی بن محمد راهنمای به سوی خدا، سپس حسن بن علی علیه السلام، صامت (خاموش) و امین بر اسرار خدا، پس از محمدبن الحسن مهدی علیه السلام، هادی و ناطق و قائم به امر خدای عزوجل.

سلمان قدس سره گوید: گریان شدم و عرض کردم: سلمان کجاست که او را درک کند؟

حضرت به من فرمودند: تو و امثال تو از کسانی هستید که به حقیقت شناخت و معرفت آن ها را دوست دارید و او را درک می کنید.

سلمان قدس سره گوید: خدای را بسیار سپاسگزاری کردم، سپس عرض کردم: ای رسول خدا! آیا من به زمان او می رسم؟

فرمودند: ای سلمان! بخوان این آیه را:

«فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُوا خِلَالَ الدِيَارِ وَكَانَ وَعْدًا مَفْعُولًا ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَةَ عَلَيْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيرًا».

«پس گاهی که آید وعده نخستین آن ها برانگیزیم بر شما بندگانی از ما، دارندگان نیرویی سخت، پس بگردند میان شهرها و بوده است وعده شدنی، پس بازگردانیم برای شما تاختن را برایشان و کمک دادیم شما را به مال ها و پسرانی گردانیم شما را فزون تر در گروه».

پس گریه شوقم شدید شد و عرض کردم: ای رسول خدا! در حضور شماست؟

فرمودند: آری، به خدایی که محمد صلی الله علیه واله وسلم را فرستاده با حضور من و على علیه السلام و فاطمه علیها السلام و حسن علیه السلام و حسین علیه السلام و نُه امام، و هر مؤمنی که درباره ی ما به او ستم شده است، می باشد، آری، به خدا سوگند! ای سلمان! سپس شیطان و لشکریانش و هم چنین هر مؤمن خالص، و هر کافر خالصی بیایند تا قصاص و انتقام ظلم ها و خون ها گرفته شود و خداوند احدی را ستم نکند، و ماییم تأویل این آیه شریفه:

«و اراده کنیم که منت نهیم بر آنان که ناتوان شمرده شدند در زمین و بگردانیم ایشان را ارث برندگان و فرمانرواییشان دهیم در زمین».

«و بنمایانیم فرعون و هامان و سپاهیان ایشان را از آن چه می ترسیدند».

سلمان گوید: «از نزد رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم برخاستم و عرض کردم: هر زمان مرگ بیاید سلمان باکی ندارد». ⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام نیز به هنگام بحث از اصحاب حضرت ولی عصر عجل الله تعالى فرجه الشریف از جناب سلمان نام می بردند. ⁽²⁾

2) جناب مقداد قدس سره

امیرالمؤمنین علیه السلام در ضمن یک خطبه طولانی از ظهور حضرت بقية الله عجل الله تعالی فرجه الشریف و یاران با وفای آن حضرت بحث کرده و فرمودند: -

«بیست تن از یاران قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف از اهل یمن هستند که یکی از آن ها مقداد پسر اسود است». ⁽¹⁾

«امام صادق علیه السلام نیز او را در میان یاران حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف نام برده است». ⁽²⁾

3) جابربن عبدالله انصاری قدس سره

«در حدیثی از امام صادق علیه السلام نام جابر نیز در میان اصحاب بقية الله عجل الله تعالى فرجه الشریف ذکر شده است». ⁽³⁾

4) أَبُودُجانة أنصارى

ابودجانه مرد ارزنده و غیوری است که در روز اُحد در نصرت رسول اکرم صلی الله علیه واله وسلم پایدار ماند چون همه در رفتند و جز علی علیه السلام و ابودجانه نماند.

پیامبر فرمودند: ای ابودجانه! من بیعتم را از تو برداشتم تو نیز برگرد، اما علی علیه السلام، او از من است و من از اویم.

أبودجانه گفت: «نه هرگز، به خدا قسم من هرگز خودم را از بیعت شما خارج نمی کنم من با شما بیعت کرده ام آیا شما را تنها بگذارم به کجا بروم؟ به سوی زن و فرزندی که خواهند مرد؟ یا به سوی خانه ای که ویران خواهد شد؟ یا به سوی ثروتی که فانی خواهد شد؟ و یا به سوی اجلی که فراخواهد رسید؟ آن قدر از رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم دفاع کرد تا در اثر زخم های بی شمار توان خود را از دست داد». ⁽⁴⁾

«امام صادق علیه السلام ابودجانه را از کسانی شمرده اند که به هنگام ظهور حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف از یاران آن حضرت خواهد بود». ⁽¹⁾

5) مالک اشتر قدس سره

مالک اشتر آن یار با وفای امیرالؤمنین علیه السلام که به هنگام رحلتش امیرمؤمنان علیه السلام فرمودند:

«ای کاش در زیر آسمان مالک دیگری نیز بود، جزء یاران بقیة الله است که رجعت نموده، از طرف آن حضرت در گوشه ای از جهان پهناور حکومت می نماید». ⁽²⁾

6) مفضل بن عمر قدس سره

مفضّل بن عمر یکی از بزرگان اصحاب امام صادق علیه السلام است، او را مژده داده اند که از یاران حضرت بقیة الله عجل الله تعالى فرجه الشریف می باشد و فرمودند:

«تو ای مفضّل! در طرف راست حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف می ایستی، امروز نهی می کنی در آن روز بیش از امروز از تو فرمان می برند». ⁽³⁾

7) حَمْرانِ بن أَغْيَنُ

حمران بن اعین برادر زرارة بنِ أَعْيَنْ نیز در میان یاران حضرت ولی عصر عجل الله تعالى فرجه الشريف یاد شده است. ⁽⁴⁾

رجعت مؤمنان

اشاره

بدان که از جمله اجماعیات شیعه است که پیش از قیامت در زمان حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف و جمعی از نیکان بسیار نیک و بدان بسیار بد، به دنیا بر می گردند، نیکان برای آن که به دولت ائمه خود دیده های ایشان روشن شود و بعضی از جزای نیکی های ایشان برسد و بدان برای آن که آزار بکشند و آن دولتی که نمی خواستند به اهل بیت علیهم السلام برسد، اضعاف آن را در دست ایشان ببینند و نیکان از ایشان انتقام بکشند.

سوره مبارکه آل عمران آیات 158-157

«وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرُ مِمَّا يَجْمَعُونَ وَلَئِنْ متُمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ».

«اگر در راه خدا کشته شده یا بمیرد همانا آمرزش و رحمت خدا بهتر از هر چیز است که فراهم آورند و اگر در راه خدا بمیرید یا کشته شوید به سوی خدا محشور خواهید شد».

از جابربن یزید نقل است که گفت: از حضرت امام محمد باقر علیه السلام درباره ی تفسیر این آیه سؤال کردم حضرت فرمودند:

«ای جابر! آیا می دانی راه خدا کدام است؟

گوید: عرض کردم: نه به خدا قسم! مگر آن که آن را از شما بشنوم.

حضرت فرمودند: راه خدا و «سبیل الله» علی علیه السلام و فرزندان او می باشد، پس کسی که در راه ولایت او کشته شود در راه خدا کشته شده، هر مؤمنی که به این آیه ایمان داشته باشد کشته شدنی دارد و مرگی، اگر کشته شده باشد زنده می شود (رجعت می نماید) تا بمیرد و اگر مرده باشد، زنده می شود تا کشته شود». ⁽¹⁾

سوره مبارکه آل عمران 185

«كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ...».

«هر نفسی طعم مرگ را خواهد چشید...».

از زراره نقل است که گفت: دوست نداشتم آشکارا از حضرت امام محمد باقر علیه السلام درباره ی رجعت سؤال کنم تا این که:...

«عرض کردم: همانا خداوند می فرماید: «كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ...».

آیا می فرمایید کسی که کشته می شود، مرگ را نمی چشد؟

حضرت فرمودند: کسی که با شمشیر در راه خدا کشته می شود با آن کسی که در بسترش جان می دهد یکسان نیستند، کسی که کشته می شود به ناچار می باید به دنیا برگردد (مجدداً زندگی کند بعد بمیرد) تا مزه مرگ را بچشد». ⁽¹⁾

سوره مبارکه توبه آیه 111

«إِنَّ اللهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ».

«در حقیقت خدا از مؤمنان جان و مالشان را به بهای این که بهشت برای آنان باشد خریده است همان کسانی که در راه خدا می جنگند و می کشند و کشته می شوند به عنوان وعده حق در تورات و انجیل و قرآن بر عهده اوست و چه کسی از خدا به عهد خویش وفادارتر است. پس به این معامله ای که با او کرده اید شادمان باشید و این همان کامیابی بزرگ است».

از ابوبصیر نقل است که گفت: تفسیر این آیه را از حضرت امام باقر علیه السلامپرسیدم، حضرت فرمودند: -

«این میثاق و معامله در عالم ذر بوده سپس آیه بعد را خواندم: «التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ». ⁽¹⁾

مؤمنان عبارتند از: توبه کنندگان و عبادت کنندگان».

حضرت فرمودند: چنین بخوان: «التَّائِبُينَ الْعَابِدینَ» آن گاه فرمودند:

«هرگاه این توبه کنندگان و عبادت کنندگان را دیدی بدان همان کسانی اند که خدا جان و مالشان را خریده یعنی در زمان رجعت، سپس حضرت فرمودند: هیچ مؤمنی نیست جز این که مردنی دارد و کشته شدنی هرکه بمیرد زنده شود تا کشته گردد، و هرکه کشته شود، زنده گردد تا بمیرد». ⁽²⁾

سوره مبارکه غافر آیه 51

«إِنَّا لَتَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُه».

«ما فرستادگان خود و کسانی را که ایمان آورده اند در دنیا و روزی که شهیدان برمی خیزند یاری می کنیم».

در کتاب منتخب البصائر از جميل بن دَرّاج روایت کرده که گفت: در مورد این آیه از امام صادق علیه السلام پرسیدم، حضرت فرمودند:

«به خدا قسم این واقعه در رجعت است، آیا نمی دانی بسیاری از پیغمبران و ائمه معصومین علیهم السلام کشته شدند و کسی آنان را یاری نکرد؟

عرض کردم: تأویل این آیه چیست؟

حضرت طبق آیاتی چند فرمودند:

«وَاسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ الْمُنَادِ مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِ ذَلِكَ يَوْمُ الخروج». ⁽³⁾

«و گوش به «زنگ» روزی باش که منادی از مکان نزدیک ندا می دهد، روزی که آن صیحه (رستاخیز) را به حق بشنوند آن روز روز خروج (مردم از قبرها) است».

«يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ذَلِكَ حَشْرُ عَلَيْنَا يَسِير». ⁽¹⁾

«روزی که زمین به سرعت از [اجساد] آنان جدا و شکافته می شود این حشری است که برما آسان خواهد بود».

«چون وقت قیام قائم آل محمد عجل الله تعالی فرجه الشریف بشود در جمادی الآخر و ده روز از ماه رجب بارانی ببارد که خلایق مثل آن را ندیده باشند، پس خداوند به آن باران، گوشت بدن مؤمنان را در قبرهایشان برویاند و چون قائم ما عجل الله تعالی فرجه الشریف خروج کند نزد قبر هر مؤمنی ملکی بیاید و او را ندا کند: ای فلانی! صاحب و امام تو ظاهر شده است اگر می خواهی به او ملحق شو در غیر این صورت در نعمت و کرامت خداوند بمان». ⁽²⁾

از ائمه معصومین علیهم السلام روایت شده:

«چون ظهور او نزدیک شود مردم از بارانی در ماه جمادی الثانی و ده روز از رجب (مجموعاً چهل روز) برخوردار می شوند که هرگز در تاریخ آفرینش نظیر آن دیده نشده است. خداوند با این باران گوشت و پوست مؤمنان را در داخل قبرهایشان می رویاند گویی با چشم خود (گروهی را) می بینم که از اطراف جُهینه (قبیله ای در حوالی مدینه) در حالی که خاک را از سر و صورتشان پاک می کنند». ⁽³⁾

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام در ضمن یک خطبه طولانی فرمودند:

«همه ی شگفتی ها میان جمادی و رجب است». ⁽⁴⁾

یکی از مستمعان عرض کرد: ای امیرمؤمنان! این حادثه ی شگفت انگیزی است که این همه موجب تعجب شما شده است؟

فرمودند: وای برتو! چه چیزی شگفت انگیزتر از این که مردگان برخیزند و گردن زنده ها را بزنند. ⁽¹⁾

مستمع پرسید: این حادثه کی اتفاق می افتد؟

حضرت فرمودند: سوگند به خدایی که دانه را شکافت و انسان را آفرید، گویی با چشم خود می بینم که شمشیرهای خود را بر شانه هایشان حمایل کرده اند و در کوچه های کوفه پراکنده شده، گردن دشمنان خود و دشمنان پیامبر صلی الله علیه واله وسلم و مؤمنان را می زنند. ⁽²⁾

این است معنای آیه شریفه:

«... لَا تَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ...». ⁽³⁾

«...گروهی را که خداوند بر آنان غضب کرده به سرپرستی (یا دوستی و یاری) نگیرید...».

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند:

«و مردگانی که از قبرها بر می خیزند و به دنیا باز می گردند، یکدیگر را می شناسند». ⁽⁴⁾

روایت شده: «بیعت کنندگان پس از انجام بیعت، به امر ولی خدا شمشیرها بر دوش گذاشته و بر سر کافران جبّارین و ظالمان از اولین تا آخرین زنند خداوند در آن روز گروهی از ظالمان را زنده می سازد برای این که پیش از روز قیامت از آنان انتقام کشیده شود و بعضی از آنان به جهت پس دادن انتقام، هزار بار زنده شده و هزار بار او را بکشند و به هر کجا که خدا بخواهد آنان را ببرند و معذب گردانند».

رجعت کافران

سوره مبارکه یونس آیه 54

«وَلَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِي الْأَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهِ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ».

«و اگر هرچه در روی زمین است متعلق به کسی باشد که بسیار ظلم کرده است و بخواهد همه آن را فدا کند از او پذیرفته نخواهد شد و چون عذاب را مشاهد کنند، پشیمانی خود را نهان می دارند و میان آن ها به عدالت حکم می شود و ستمی به آنان نخواهد شد».

در تفسیر قمی درباره این آیه می فرماید:

«هرکس ظلمی به آل محمد علیهم السلام نموده باشد، حاضر است تمام آن چه را که در روی زمین است اگر مالک باشد، همه را بدهد تا از کیفر روز رجعت نجات یابد». ⁽¹⁾

سوره مبارکه نحل آیات 39 - 38

«وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلَى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كَانُوا كَاذِبِينَ».

«آن ها سوگندهای شدید به خدا یاد کردند که هرگز خداوند کسی را که می میرد، بر نمی انگیزد! آری، این وعده قطعی خداست ولی بیشتر مردم نمی دانند! تا آن چه در آن اختلاف داشتند بر آنان آشکار گردد و کافران از سخنان دروغ آمیز و افکار نادرست خود کاملاً آگاه شوند».

از ابوبصیر نقل است که گفت: تفسیر این آیه را از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام پرسیدم حضرت فرمودند:

«ای ابوبصیر! مردم درباره ی این آیه چه می گویند؟

عرض کردم می گویند: مشرکان می گفتند خدا مردگان را زنده نمی کند و برای اثبات این مدعا نزد پیامبر خدا صلی الله علیه واله وسلم قسم می خورند.

حضرت فرمودند: مرگ بر آن ها که آیه را چنین تفسیر می کنند، از اینان بپرس: مشرکان به خدا قسم می خوردن، یا به لات و عُزّی؟

عرض کردم: پس مرا از این حقیقت آگاه فرمایید.

حضرت فرمودند: ای ابوبصیر! هنگام قیام قائم ما عجل الله تعالی فرجه الشریف، خداوند جمعی از شیعیان ما را در حالی که قبضه شمشیرشان را بر دوش نهاده اند محشور فرماید، از طرفی وقتی این خبر به شیعیان ما که در آن وقت زنده اند می رسد به یکدیگر بشارت می دهند که فلان وفلان وفلان، از قبرهایشان محشور شدند و در رکاب حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند، از طرف دیگر وقتی این خبر به دشمنان ما می رسد، می گویند: ای گروه شیعه! شما چه قدر دروغ می گویید؟! این دوران دولت شماست که دروغ می گویید؟ نه به خدا! این ها زنده نشده اند، و تا قیامت هم زنده نشوند، و این حکایت فرمایش خدای متعال است که می فرماید: به خدا! قسم خوردند قسم های مؤکد که هرکس بمیرد خدا زنده اش نمی کند». ⁽¹⁾

از سیرین نقل است که گفت خدمت امام جعفر صادق علیه السلام بودم حضرت فرمودند:

«مردم درباره این آیه چه می گویند؟

گفتم می گویند: مربوط به انکار قیامت و حشر و نشر است.

حضرت فرمودند: به خدا قسم! دروغ می گویند، مربوط به رجعت است، وقتی که قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام کند و عده ای برگردند و زنده شوند.

اینان گویند: دولت شما شیعیان ظاهر شد و این هم از دروغ شماست که می گویند فلانی و فلانی زنده شده اند و قسم می خورند که هرکس -

بمیرد خدا زنده اش نمی کند مگر نمی بینی که می فرمایند: «أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لا يُبْعَثُ اللهُ مَنْ يَمُوتُ» مشركين منکر قیامت به «لات و عزی» قسم می خورند، و برای آن ها پیش از خدا احترام قائل هستند خداوند هم در رد همان مخالفین شما می فرماید: «بَلَى وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا..». «لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كَانُوا كَاذِبِينَ»،«إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْنَاهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ». ⁽¹⁾

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

«مردم درباره ی این آیه چه می گویند؟

عرض شد: می گویند که این آیه درباره کفار نازل شده.

حضرت فرمودند: هیچ وقت کفّار به خدا قسم نمی خورند، این آیه درباره ی جمعی از امت محمد صلی الله علیه واله وسلم نازل شده چون به آن ها گویند:

بعد از مرگ، پیش از قیامت به دنیا بر می گردید، قسم می خورند که بر نمی گردیم، خدا در مقام ردّ گفتار آن ها می فرماید: (بلی! بر می گردند) تا آن چه در آن اختلاف دارند برایشان بیان کند و آن ها که کافر شدند بدانند «دروغ گو بوده اند»، یعنی در زمان رجعت آنان را برمی گردانند، می کشند، تا دل های مؤمنان را شفا دهند». ⁽²⁾

سوره مبارکه اسراء آیه 72

«وَمَن كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِيلاً».

«اما کسی که در این جهان نابینا بوده است در آخرت نیز نابینا و گمراه تر است».

ابوبصیر می گوید از حضرت امام محمد باقر علیه السلام و یا امام صادق علیه السلام در مورد آیه ی فوق پرسیدم: -

فرمودند: «مربوط به رجعت است». ⁽¹⁾

واضح است که منظور از «أعمی» کوری چشم ظاهر نیست، بلکه منظور انحراف عقیده و کوری چشم دل از دیدن حقایق است. و معنای آیه چنین خواهد بود:

«کسی که در این زندگی از دیدن حقایق ناتوان باشد در رجعت نیز ناتوان و گمراه تر خواهد بود».

با توجه به این که در رجعت راه توبه بسته است و هرکس برای مجازات به این جهان رجعت داده شود دیگر توبه اش پذیرفته نیست طبعاً کسی که از شناخت حق محروم باشد، در رجعت نیز از شناخت آن محروم خواهد بود.

سوره مبارکه طه آیه 124

«وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى».

«و هرکس از یاد من رو بگرداند در حقیقت زندگی تنگ و سختی خواهد داشت و روز رستاخیز او را نابینا محشور می کنیم».

از مُعاوِيَة بنِ عَمّار نقل است که گفت به حضرت امام جعفر صادق علیه السلام عرض کردم:

«معنی زندگی تنگ در این آیه چیست؟

حضرت فرمودند: به خدا قسم! این آیه درباره نواصب دشمنان ما است.

عرض کردم: قربانت گردم ما که آن ها را همواره در ناز و نعمت دیده و می بینم و بدین گونه هم می میرند.

حضرت فرمودند: به خدا قسم! این در هنگام رجعت خواهد بود، که در آن زمان آن ها نجاست می خورند». ⁽²⁾

نجاشی در کتاب رجال خود می نویسد:

«مؤمن طاق را با ابوحنیفه حکایات بسیار است، از جمله این که روزی ابو حنیفه از مؤمن طاق پرسید: ای ابوجعفر! آیا عقیده ای به رجعت داری؟

گفت: آری.

ابوحنیفه از روی تمسخر گفت: پس از این کیسه ی خود هزار درهم به من قرض بده تا وقتی من و تو در رجعت دوباره به دنیا برگشتیم، من به تو هزار دینار بپردازم!.

مؤمن طاق به سرعت در جواب گفت: تو یک ضامن بیاور تا برایت ضمانت کند که تو به صورت آدم به دنیا بر می گردی، تا من این مبلغ را به تو بدهم، چون من می ترسم که تو به شکل بوزینه برگردی، و من نتوانم طلب خود را وصول نمایم». ⁽¹⁾

سوره مبارکه شعراء آیه 4

«إِن نَّشَأْ نُنَزِلْ عَلَيْهِم مِّنَ السَّمَاءِ ءَ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ».

«اگر بخواهیم آیت قهری از آسمان بر آنان فرود آوریم تا در برابر آن، گردن هایشان خاضع گردد (و با اکراه و اجبار مؤمن شوند اما سنت الهی چنین نیست)».

از ابوبصیر نقل است که گفت: از حضرت امام محمد باقر علیه السلام درباره ی این آیه پرسیدم:

فرمودند: «گردن های بنی امیه برای آن خاضع می شود، سپس فرمودند: آن نشانه آشکار شونده ای در خورشید است، که او

علی بن ابی طالب علیه السلام است که به هنگام نیمروز آشکار می گردد و بالای سر مردم بر خورشید سوار می شود چنان که چهره اش نمایان گشته و مردم خاندان و تبار وی را می شناسند.

سپس فرمودند: در آن روز بنی امیه آن قدر خوار می شوند که اگر یکی از آن ها در زیر درختی پنهان شود آن درخت بانگ می زند: این جا یک نفر اموی است، او را بکشید». ⁽¹⁾

سوره مبارکه القصص آیه 6

«وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَونَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا كَانُوا يَحْذَرُونَ».

«و حکومتشان را در زمین پابرجا سازیم و به فرعون و هامان و سپاهیانشان، آن چه را از آن ها (بني إسرائيل) بیم داشتند نشان دهیم».

حضرت امام محمد باقر علیه السلام و امام جعفر صادق علیه السلام درباره «فرعون و هامان» فرمودند:

«مقصود از «فرعون و هامان» در این آیه دو مرد جبار و ظالم قریش هستند، که خداوند آن دو را هنگام قیام حضرت مهدی عجل الله تعالى فرجه الشریف در آخرالزمان، زنده می گرداند، سپس به خاطر ظلم ها و جنایاتشان، از آن دو انتقام می گیرد». ⁽²⁾

سوره مبارکه طور آیه 47

«وَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا عَذَاباً دُونَ ذَلِكَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ».

«و البته برای کسانی که ستم کردند عذابی است قبل از این (در همین جهان) ولی اکثر آنان نمی دانند».

از سعدبن عبدالله نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:

«جبرئیل این آیه را چنین نازل کرد: آن ها که حق آل محمد علیهم السلام را گرفتند، عذابی غیر از این دارند و این عذاب در رجعت است». ⁽³⁾

علی بن ابراهیم قمی در تفسیر این آیه می گوید:

«یعنی کسانی که در حق آل محمد علیهم السلام ظلم کردند، «عَذَاباً دُونَ ذَلِكَ»، در زمان رجعت به وسیله شمشیر عذاب خواهند شد». ⁽¹⁾

سوره مبارکه قمر آیه 8

«مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ يَقُولُ الْكَافِرُونَ هَذَا يَوْمٌ عَسِر».

«در حالی که بر اثر وحشت و اضطراب، سراسیمه به سوی دعوت کننده گردن می کشند. کفار می گویند: امروز، روز بسیار سخت و دردناکی است».

علی بن ابراهیم در تفسیر این آیه می فرماید:

«هنگامی که در رجعت به آنان می گویند برگردید، «کافران می گویند: این روز سخت و دشواری است». ⁽²⁾

سوره مبارکه ممتحنه آیه 13

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لَا تَتَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَمَا يَيْسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِه».

«ای کسانی که ایمان آوردید گروهی را که خداوند بر آنان غضب کرده به سرپرستی (یا دوستی و یاری) نگیرید آنان از آخرت مأیوسند همان گونه که کفّار از (بازگشت) اهل قبور مأیوسند».

از ابوالجارود نقل است از قول کسی که از حضرت امیرالمؤمنین على علیه السلام شنیده است، فرمودند:

«همه ی شگفتی ها میان جمادی و رجب است». ⁽³⁾

یکی از مستمعان عرض کرد: ای امیرمؤمنان! این حادثه ی شگفت انگیزی است که این همه موجب تعجب شما شده است؟

فرمودند: وای بر تو! چه چیزی شگفت انگیزتر از این که مردگان برخیزند و گردن زنده ها را بزنند. ⁽¹⁾

مستمع پرسید: این حادثه کی اتفاق می افتد؟

حضرت فرمودند: سوگند به خدایی که دانه را شکافت و انسان را آفرید، گویی با چشم خود می بینم که شمشیرهای خود را بر شانه هایشان حمایل کرده اند و در کوچه های کوفه پراکنده شده، گردن دشمنان خود و دشمنان پیامبر صلی الله علیه واله وسلم و مؤمنان را می زنند، ⁽²⁾این است معنای آیه شریفه:

«لَا تَتَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللهُ عَلَيْهِمْ» گروهی را که خداوند بر آنان غضب کرده به سرپرستی (یا دوستی و یاری) نگیرید».

سوره القلم آیه 16

«سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ».

«زود است که بربینی اش داغ نهیم و رسوایش کنیم».

در تفسیر قمی در ذیل این آیه آمده است که:

«این آیه مربوط به رجعت است هنگامی که شاه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام رجعت کند، بر پیشانی دشمنانش داغ می نهند، آن چنان که بر بینی چهارپایان داغ می زنند تا شناخته شوند». ⁽³⁾

سوره مبارکه جن آیه 24

«حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِرًا وَأَقَلُّ عَدَداً».

«این کارشکنی هم چنان ادامه می یابد تا آن چه را وعده داده می شوند ببینند آن گاه دریابند که یاور چه کسی ضعیف تر و كدام يك شماره اش کم تر است».

علی بن ابراهیم درباره این فرمایش خداوند تعالی می فرماید:

«مقصود، دیدن قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف و امیر مؤمنان علیه السلام در هنگام رجعت است، آن گاه می فهمند چه کسی یاورش ضعیف تر و گروهش کم تر است. امیرمؤمنان به ابن صهاک فرمودند: اگر پیمان رسول خدا صلى الله عليه واله وسلم و خواست الهی نبود می فهمیدی کدام یک از ما یاورش ضعیف تر و گروهش کم تر است، وقتی رسول خدا صلى الله عليه واله وسلم، مردم را از رجعت آگاه کرد، سؤال شد: زمان آن چه وقت است؟

خدا این آیه را نازل کرد: ای محمد صلى الله عليه وسلم! بگو: نمی دانم آن چه به شما وعده داده شده، نزدیک است یا پروردگارم زمانی برای آن قرار می دهد». ⁽¹⁾

سوره مبارکه نازعات آیات 13-12

«قَالُوا تِلْكَ إِذا كَرَّةً خَاسِرَةٌ * فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةً».

«می گویند: اگر قیامتی در کار باشد، بازگشتی است زیانبار ولی (بدانید) این بازگشت تنها با یک صیحه عظیم است».

از محمدبن عبدالله بن حسین نقل است که گفت:

همراه پدرم بر حضرت صادق علیه السلام وارد شدیم، میان آن حضرت و پدرم سخنی گذشت.

سپس پدرم به حضرت عرض کرد: درباره رجعت چه می فرمایید؟

حضرت فرمودند: می گویم آن چه که خداوند فرموده، آن این است که بیست و پنج شب پیش از این اتفاق تفسیرش برای پیامبر صلی الله علیه واله وسلم آمده، همان که خدا می فرماید: گویند: «این بازگشتی زیانبار است».

و این هنگامی است که مردم به دنیا بر می گردند و خون خواهی آن ها تمام می شود.

پدرم عرض کرد: این که خداوند در قرآن می فرماید:

«فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ». ⁽¹⁾

«ولی (بدانید) این بازگشت تنها با یک صیحه عظیم است و بناگاه آنان در زمین هموار خواهند بود» مقصود چیست؟

حضرت فرمودند: وقتی که از آن ها انتقام گیرند و بدن ها بمیرد روح ها بیدار بماند، ارواح آن ها بیدار است نه می خوابد و نه می میرد». ⁽²⁾

سوره مبارکه طارق آیه 17

«فَمَهْلِ الْكَافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْدًا».

«حال که چنین است که کافران را فقط اندکی مهلت ده!».

از ابوبصیر نقل است که گفت: حضرت امام صادق علیه السلام درباره این فرمایش خداوند متعال فرمودند:

«من نیز با آن ها مقابله به مثل می کنم ایشان را مهلت بده تا وقت ظهور حضرت قائم علیه السلام، خداوند ستمگران و طغیانگران قریش و بنی امیه و دیگران را برای او زنده می کند، تا از آن ها انتقام گیرد». ⁽³⁾

سوره مبارکه شمس آیه 14

«فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا».

«ولی آن ها را تکذیب و ناقه را پی کردند (و به هلاکت رساندند) از این رو پروردگارشان آن ها و سرزمینشان را به خاطر گناهانشان درهم کوبید و با خاک یکسان و صاف کرد!».

از فضل بن عباس نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلامدر تفسیر این آیه فرمودند: -

«این در رجعت است و بعد که می فرمایند: «و از عاقبت آن بیم ندارند» یعنی اگر مانند آن (در رجعت) تکرار شود، نمی ترسند». ⁽¹⁾

سوره مبارکه توبه آیه 33

«هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ».

«و خدایی است که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همه ادیان جهان پیروز گرداند، هرچند مشرکان خوش آیند نباشند».

امام صادق علیه السلام در ذیل این آیه فرمودند:

«به خدا سوگند! این آیه تحقق نمی یابد تا وقتی که قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف ظهور کند، چون قائم عجل الله تعالى فرجه الشریف ظهور کند هیچ کافر و مشرکی ظهور او را خوش نخواهد داشت زیرا اگر کافر و یا مشرکی در دل سنگی باشد آن سنگ خواهد گفت: ای مؤمن! در دل من کافری هست او را به قتل برسان». ⁽²⁾

رجعت اقوام گذشته

1) مؤمن آل فرعون

در جلسه مشورتی فرعون هنگامی که به کشتن حضرت موسی علیه السلام و همه ی مردانی که به او ایمان آوردند رأی داده شد، مردی از آل فرعون که ایمان محکم و پا برجایی به حضرت موسی علیه السلام داشت و ایمان خود را مکتوم نگه می داشت مطالب بسیار حکیمانه ای گفت که به کلی رأی حاضرین در مجلس را دگرگون ساخت، مطالب حکیمانه او را خداوند متعال در سوره مؤمن آیات 44-28 بیان فرموده است. در قرآن کریم از این شخص به عنوان «مؤمن آل فرعون» نام برده و در لسان احادیث به همین عنوان معروف شده است.

امام صادق علیه السلام نام او را در لیست اصحاب خاص حضرت بقية الله عجل الله تعالی فرجه الشریف آورده است. ⁽¹⁾

2) یوشع بن نون

يوشع بن نون وصى حضرت موسی علیه السلام بود و تاریخ زندگی او شباهت زیادی به حوادث زندگی مولای متقیان علیه السلام داشت.

از امام صادق علیه السلام روایت شده که:

«جناب یوشع بن نون بعداز حضرت موسی علیه السلام مصیبت های بسیار دید به خصوص از سه تن از طاغوت ها بنی اسرائیل، چون آن سه تن به هلاکت رسیدند کار او قوت گرفت آن گاه دو تن از منافقان، همسر حضرت موسی علیه السلام را با خودشان هم فکر کردند و با صدهزار سپاه به جنگ یوشع بن نون برخاستند. جنگ سختی درگرفت و سرانجام سپاه صدهزار نفری شکست خورد و بقیه سپاه پا به فرار گذاشتند و يوشع بن نون بر آن ها پیروز شد.

دختر شعیب که همسر حضرت موسی علیه السلام بود اسیر شد. او را به خدمت حضرت یوشع آوردند. جناب یوشع به او فرمود: من تو را در دنیا عفو کردم تا در آخرت حضرت موسی علیه السلام را ملاقات کنم و از توبه او شکایت کنم و به او بگویم که تو و قوم تو با من چه کردند؟!

همسر حضرت موسی گفت: ای وای بر من! به خدا قسم اگر به من اجازه ورود به بهشت بدهند من شرم می کنم که وارد بهشت شوم که پیامبر خدا حضرت موسی علیه السلام در آن جاست و من حریم او را شکستم و از سراپرده او بیرون آمدم و با وصی او جنگیدم». ⁽²⁾

از همین حدیث تشابه کامل حوادث عصر یوشع با عصر حضرت اميرالمؤمنین علیه السلام اما آشکار می شود با این تفاوت که طاغیه ⁽¹⁾عصر حضرت علی علیه السلام هنوز تصور می کرد که در سراپرده عصمت نشسته و با آیه «وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ» ⁽²⁾«و در خانه هایتان بنشینید و آرام گیرید» مخالفت نکرده است.

«امام صادق علیه السلام او را نیز جزء یاران حضرت بقیة الله عجل الله تعالى فرجه الشریف نام برده که پس از ظهور آن حضرت و در محضر حضرت حجت عجل الله تعالى فرجه الشریف در نخستین روز بیعت از مکه معظمه ظاهر می شود».

3) اصحاب کهف

در مورد اصحاب کهف و سرگذشت جالب آن ها فقط اشاره می کنیم که این کاروان توحید که برای حفظ ایمان و اعتقاد خود، از شهر گریختند و به غاری پناهنده شدند و در آن جا آن حادثه تاریخی برایشان پیش آمد ایشان جزء یاران حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه الشریف و جزء مسئولان عالی رتبه عصر ظهور هستند در نخستین روز ظهور رجعت می کنند، و در اولین روز اعلام ظهور با آن حضرت بیعت می کنند.

فصل ششم: آیا رجعت اختیاری است یا اجباری

فصل ششم

آيا رجعت اختیاری است یا اجباری.

با توجه به این که طبق آیات قرآن و احادیث معصومین علیهم السلام رجعت امری قطعی و حتمی می باشد، این سؤال مطرح می شود که آیا رجعت اختیاری است یا اجباری؟

ناگفته پیداست که افرادی که برای انتقام و تنبیه رجعت می کنند هرگز به میل و اراده ی خود باز نمی گردند بلکه به مصداق «کافر به جهنم نمی رود، کشان کشان می برند»، آن ها نیز ناگریز تن به رجعت می دهند، که رجعت برای آن ها بسیار ذلت بار و سخت است.

ولی در مورد مؤمنین به نظر می رسد که اختیاری خواهد بود نه اجباری، اگرچه هرگز ممکن نیست برای مؤمنی رجعت پیشنهاد شود و او سر بتابد. از یک حدیث نیز این معنی استفاده می شود؛ -

مفضّل بن عمر می گوید: در خدمت امام صادق علیه السلام صحبت از حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف و از افرادی که عاشقانه انتظار ظهور او را می کشند و پیش از نیل به چنین سعادتی از دنیا می روند گفت وگو شد، فرمودند:

«هنگامی که حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام کند، مأمورین الهی در قبر مؤمن وارد می شوند و به آن ها می گویند: ای بنده ی خدا! مولایت ظهور کرده است، اگر می خواهی که به او بپیوندی آزاد هستی، و اگر بخواهی در نعمت های الهی متنعم بمانی، باز هم آزاد هستی». ⁽¹⁾

در احادیث و روایات بسیاری وارد شده است:

«رجعت برای مؤمنان اختیاری می باشد و به هنگام ظهور حضرت بقية الله عجل الله تعالی فرجه الشریف، مؤمنان گروه گروه از قبرها بیرون می آیند در حالی که کفن برتن، همه صدا به تلبیه بلند کرده و فوج فوج گویند:

«لبیک لبیک داعی الله» اجابت کردیم و به خدمت تو ایستاده ایم، ای دعوت کننده به سوی خدا». ⁽²⁾