فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 34 نهزة - یهود
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
فهرست نویسی پیش از انتشار کتاب خانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334-، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)/ به کوشش مصطفی درایتی.
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390- ج.؛ 22/5*28/5 س م.
فروست: نسخه شناسی؛ 1
شابک: دوره: 978-964-466-271-9؛ ج. 978-964-446-287-0 : 16
وضعیت فهرس تنویسی: فاپا
مندرجات: ج. 33. نهزة - یهود.
موضوع: نسخه های خطی-- ایران-- فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی کنگره: 1390 36د9الف/ Z6620
رده بندی دیویی: 011/31
شماره کتابشناسی ملی: 2596708
ویراستاران دیجیتال: عاطفه سادات خداداد، ریحانه غفاری، سپیده پولادخان، زهرا شیرازی، مرضیه شفقی، لیلا کریمی، محدثه غریبی، حدیثه کریمی، عسل بی غم، مرضیه حسینی، شهرزاد سجادی، فاطمه جباران
بسم الله الرحمن الرحيم
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
جلد سی و چهارم
نهزة - یهود
به کوشش:
مصطفی درایتی
مولف : مصطفی درایتی com.yahoo@Derayatimostafa
ویراستار: دکتر مجتبی درایتی
چاپ اول: 1392
ناشر: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
شمارگان: 1000 نسخه
مدیریت هماهنگی: عباسعلی علیزاده یزدی
مدیریت فنی و کامپیوتر: مهندس امین رشیدی، مهندس محبوبه درایتی
آماده سازی اطلاعات: علی علیزاده یزدی، حسین متدین طوسی، تقی چیت ساز، عباسعلی علیزاده یزدی
تایپ و تصحیح: سمیرا عابد پور، فاطمه محمودی، هدی محمدی، سارا محمدی
طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی
با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی
خوشنویسی روی جلد: مهدی فالح
صفحه آرایی: مهندس محبوبه درایتی
ناظر چاپ: نصرت ا... امیرآبادی
چاپ و صحافی: قلم قم
نشانی: تهران بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی
تلفن فروشگاه: 88941946-81623315-81623318 دورنگار: 88947496
وب گاه: www.nlai.ir پست الكترونيك انتشارات: Publication@nlai.ir
الفهرس الموحّد
للمخطوطات الايرانية
الرابعة و الثلاثين
نهزة - یهود
اعداد:
مصطفی الدرايتي
آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد
آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان
آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب
آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب احتمال غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم
احتمال همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.
احتمال بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود کتابک باشند ولی مطمئن نیستیم.
ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.
اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
الفبائي: فهرست الفبائي نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.
الهيات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد.
امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان
امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هرکدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.
امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز
امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد
امیر کبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین
اميرالمؤمنين: کتابخانه امیر المؤمنين بشرویه
انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.
اندازه: اندازه صفحه.
اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.
اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی
اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.
بی تا: بدون تاریخ کتابت.
بی کا: بدون کاتب.
پ: پشت
تا: تاریخ کتابت.
جا: محل کتابت.
چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه
حججی: کتابخانه آية الله حججی نجف آباد
حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران
حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان
خاتم النبياء: کتابخانه مدرسه خاتم النبياء (صدر) بابل
دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
دار الحديث: کتابخانه مرکز دار الحديث در قم
دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.
دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.
دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند
ذکاء، یحیی: مجموعه ذکاء یحیی
ر: رو
رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.
رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی
سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)
سر یزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)
سعید نفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی
سم: سانتیمتر
سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.
سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)
شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز
شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤيد)، این مجموعه شخصی که ظاهراً هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.
ص: صفحه
صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان
طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم
عبدالعظیم: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری
عکسی: این تعبیر در دو جا به کار رفته است: یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده، به عکسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.
علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیراز که نام شیراز در قبل از آن آمده است.
علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری
عمومی: با کلمه قبل سمنان: کتابخانه عمومی سمنان
عمومی: با کلمه قبل مراغه: کتابخانه عمومی مراغه
غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.
ف: این رمز در مورد مأخذ به کار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف»: به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.
فاضل: کتابخانه آية الله فاضل خوانساری
فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم
فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان
فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض
فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم
فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز
قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان
کا: کاتب
کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی
گ: برگ.
گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آية الله العظمي گلپایگانی.
گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
مجلس: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط
محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.
مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.
مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.
مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقالب
مدرسه غرب: کتابخانه مدرسه غرب همدان
مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد
مرعشی: کتابخانه عمومی آية الله العظمي مرعشی نجفی
مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.
مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم
مروی: کتابخانه مدرسه مروی تهران
مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم
مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها السلام
مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح
ملک: کتابخانه ملک
ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی
شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.
مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی
موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)
مؤسسه آية الله بروجردی: مؤسسه حضرت آية الله العظمي بروجردی.
مولوی: عبد المجيد مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است).
مینوی: مجتبی مینوی
نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی
نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.
نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
نک: این عالمت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلا در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.
نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد
نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی
نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهي تهران)
وابسته به: این اصطالح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرح ها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.
وزیری: کتابخانه وزیری یزد
همانند: این کلمه در جایی به کار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.
در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:
1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ می شوند، ضبط می گردند.
مثال: آداب الشريعه = a‘šarī oš-ādāb
2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند.
مثال: آداب صوفیه = sūfīye e-ādāb
آداب الصوفيه = ādāb-uṣ ṣūfīya
3 -کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.
مثال: اسطرالب = ostorlāb
ابواب الجنان = abvāb-ol jenān
4- چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.
5- برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.
تصویر
الف- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:
تصویر
تصویر
تصویر
نهزة
hzat-ul xatir wa nuzhat-ul xatir
صیرفی، حسین بن علی، - 699 قمری
ayrafi, hoseyn ebn-e ‘alī(- 1300)
نام کتاب و مؤلف در صفحه عنوان نسخه حاضر چنین ثبت شد است: «الجزء فیه نهزة الخاطر و نزهة من الفوائد المنتقاة الأحاديث العوالي الموافقات و الأبدال و التساعيات و المصافحات و الأناشيد المستحسنات، تخریج شیخنا الامام العالم الأوحد شرف الدين أبي محمد الحسن والحسین ابن علی بن عیسی بن الحسن بن علی اللخمي الشافعي مدالله موته و أبقى برکته عز شرفه».
[الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوي و علومه، 1714/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1173/1
آغاز: بسمله. صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و سلم تسليماً ربنا آتنا من لدنك رحمة و هیئ لنا من أمرنا رشد، أخبرنا الشيخ الامام الجليل المحدث الأوحد شرف الدين أبو محمد الحسين ب ن علی بن عیسی بن الحسن بن علی اللخمي متع الله بحیاته ... و هو أول حدیث سمعته منه؛ انجام: و علیه سلم ثم صل مواصلاً مالاح بن الظلماء ... آخره و الحمدلله ...
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، ماردید اسپانیا، شماره 1800؛ خط: مغربی، کا: یحیی بن ابی طالب، تا: سه شنبه 14 جمادی الثاني 709ق؛ 21ص (1-21)، 21سطر [عکسی ف: 3-382]
نه سپهر-مطلع الانوار
Oh sepehr
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 – 725 قمری
mīr xosrow, Xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
اهدا به: قطب الدين مبارکشاه (716-721ق)
مثنوی است تاریخی، در برگیرنده رویدادهای روزگار قطب الدين مبارک شاہ خلجی.
آغاز: خدا را کنم بر سر نامه یاد ** که بر بنده درهای معنی گلشاد
انجام: سرو را زین فلک بی سرو بن ** بیش ازین بود گشادی سخن
[نسخه های منزوی 3288/4 ؛ فهرستواره منزوی 1359/2]
خط: نستعلیق، کا: قطب شیرازی، تا: 894ق؛ مجدول، دارای سر لوح و سرفصل مذهب مرصع ممتاز، مجدول؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله محمد رضا حسینی، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن مذهب، اندازه: 24×16سم [ف: 3-41]
آغاز: شکر یزدان را که در نطق أن توانائیم داد ** کاسمانهای معانی را بنا خواهم نهاد
خط: نستعلیق، کا: علی مشهور به ادائی، تا: 923ق؛ دارای سر لوح، مجدول؛ 183گ، 12سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 2-268]
انجام: برابر؛ تمام شد ثمانیه خسرو اقلیم سخن وری خسرو دهلوی برسم خزانه آفتاب سپهر پادشاهی اعلیحضرت قطب شاهی ایدالله ظلال سلطانه و احسانه بر دست کمترین بندگان در گاه کیخسروی محمد سعید ابن مسعود الهروي در سال نهصد و هفتاد و دو از هجرت نبوی
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن مسعود هروی، تا: 972ق، جا: کلکنده، برای ابراهیم قطب شاه؛ مجدول، با دو شمسه مذهب مرصع بسیار عالی، مذهب، در دو دایره طلاپوش میان این دو شمسه به قلم ثلث زوج چنین رقم رفته: «این فهرست کتاب ثمانیه
است از گفتار طوطی شیرین زبان گلشن دهلو سلطان الشعراء و المتكلمين امیر خسرو که چون بهشت برین مشتمل است بر هشت چمن دلگشای و نزهتگاه ارباب معنی واصحاب سخنبرسم خزانه سلطان السلاطين برهان الخواتين ملاذ الفضلا والحکما ملجاء اعظام وزراء صاحب سیف و قلم قبله عرب وعجم المويد من عند الله ابوالغازی ابراهیم قطب شاه خلدالله سبحانه و ادام احسانه»؛ مهر: فتحای نائینی ابن غیاث الدين 1012، حسن بن احمد 207 ناصرالدین شاه قاجار 1274، مشیر السلطنه در 1322؛ تملک: محمد محسن دیوانه ابن نظام دیوانه المخاطب به سربیابان در 1004ق با مهر «بنده شاه محمد محسن سنه 1004»؛ تملک: محمد علی میرزا دولتشاه فرزند فتحعلیشاه قاجار در 1215 ق با مهر «زفتح علی شد چو حق منجلی / مه برج شاهی محمد علی»؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، اندازه: 21×30سم [ف: 3-29]
خط: نستعلیق، کا: میر علی، تا: قرن 10-11؛ دارای کتیبه مرصع و مذهب، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 298ص 15سطر، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 21-339]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1064ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول با سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب؛ مهر: «عبده احمد - علی بن ابیطالب - محمود»، «حسین بن هدایت الله - محمد رضا الحسيني - مشیر السلطنه 1322»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم، اندازه: 30×18سم [ف: 3-52]
noh sepehr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8064
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا لحمد و جعلنا من اهله؛ انجام: الوانني صعت لکنت حرا ... في الناحية المقدسة السامره
کا: حسین نوری، تا: 1309ق، جا: سامراء [الفبائي: -594]
noh sūrāxīye
اهداء به: ملکزاده سلیمان میرزا هزل و شوخی است با کلماتی رکیک در نه «سوراخ» و هر سوارخی یک «فتیله».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5066/5
آغاز: حمد و ستایش و منقبت و نیایش پاک یزدانی را سزاست که بحکم الرجال قوامون علی النساء .. و نسائکم حرث لکم تازنان خویش از پس و پیش مطیع و منقاد دارند.
بی کا، بی تا؛ 7گ (95-101پ) [ف: 15-27]
nehzat va qīyām-e hoseyn
مظفری معارف، حسن، 1318 ق 14 قمری
mozaffarī ma‘āref, hasan (1901 - 20c)
کتابی است در زمینه تاریخ زندگانی و اسرار شهادت و وقایع کربلا و یاران امام حسین و ثمرات قیام آنان و آثار نهضت در ابقای دین و فواید سوگواری و فضیلت زیارت سید الشهداء تأليف حسن مظفری معارف از نویسندگان معاصر.
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 10609
آغاز: الحمدلله رب العالمين؛ انجام: و الحمدلله اولاً و آخراً و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 116گ، اندازه: 22×17سم [ف: 9-78]
نهم ربیع الاول- خبری درباره روز نهم ربیع الاول
noh mas’ale be sefāreš-e hātam beyg
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: ض 12276
آغاز: بسمله، سبحانك اعلی شانك؛ انجام: لعشره خلون من جمادی الاول سنه عشره فوق الف هجزیه و الحمدلله اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1010ق [الفبائي: -594]
noh manzar
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1306/4- ف
نسخه اصل: پاریس 368 فارسی؛ خط: نستعلیق، کا: صوفی استر آبادی، حسین، تا: 5 جمادی الثاني 889ق [فیلمها ف: 1-592]
noh manzar
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 884 ف
نسخه اصل: بادلیان 479 804 .
M. Caps Or داستانی است با ترجمه فرانسوی (در برابر هر صفحه)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 جمادی 889ق؛ 85 گ، 15 سطر [فیلمها ف: 1-270]
nahy-e ādam az akl-e šajare
از آیات قرآنی استدلالی می شود بر این که دو نهی از خوردن دو شجره متوجه حضرت آدم علیه السلام شده بود یک شجره معلوم و دیگری نامعلوم. این بحث از امیر مؤمن (؟) است که از شاگردانش آن را تدوین کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4632/10
آغاز: مذهب استاد ادام الله ظلاله العالي علی مفارق العالمين در مسئله اکل آدم علیه السلام؛ انجام: و لا یخرجن من الجنة کما أخرج ابویك فتشقی.
خط: نسخ، کا: قزوینی، محمد مؤمن بن علی اصغر، تا: قرن 11؛ 12گ (49پ - 60ر)، اندازه: 15×10سم [ف: 12-196]
nahīb-e jonbeš-e adabī
تندر کیا، قرن 14 قمری
tondarkīā(- 20c)
قطعاتی است ادبی به نظم و نثر که مؤلف برای برپا کردن نهضت ادبی آنها را با نثری مصنوع و خیالی نگاشته است. مجموعه کلمات بی وزن و قافیه و اغلب بی معنی و مفهوم است که ظاهراً در جریان تحولات فکر عربی زدایی دهه های بیست و سی شمسی و در جهت زنده کردن زبان سره فارسی تحریر شده است.
چاپ: این کتاب با نام «شاهین» به چاپ رسیده است.
آغاز: نیست شوی ای نا بشر میست که چه بازی شر و شومی استزندگانیت ای مار لجن مک بوزینه ...
خط: تایپی، بی کا، تا: قرن 13؛ تایپ قدیمی؛ جلد: گالینگور سبز، 100ص، اندازه: 28×24سم [ف: 33/2-33]
آغاز: جاودان و پیروز باد زبان بزرگ فارسی تیسفون ...... به فرانسه رفتم هفت سال؛ انجام: ای زبان فارسی ... فارسی زبانان ... همین دی 1389
شامل دو مقاله از این کتاب می باشد بدین عناوین: 1. بال سیاه: زنده باد مرگ، 2. بال سرخ: خودت را بکش؛ خط: تحریری- شکسته، بی کا، تا: دی 1319ش؛ جلد: گالینگور، 67گ، اندازه: 19×26/5سم [ف: 26-79]
an-nahy ‘an šurb-it tanbāk
در نکوهش از استعمال تنباکو و تتن و اینکه باید شهوات نفسانی را ترک گفت مگر آنچه در آن نهی صریح نیامده و کمک بر اطاعات کند. در این رساله کشیدن تتن را حرام ندانسته ولی خلاف احتیاط می داند و گویا از سید نعمت الله جزائری باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4913/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فهذه فوائد جليلة في طی ألفاظ قليلة حدانی علی تحریرها النظر في أمر التنباك؛ انجام: لوجود الدليل هنا و عدمه في الأمثلة المذكورة و الله أعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن علی موسوی، تا: دهه دوم ذیقعده 1114ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 7گ (170پ -176پ)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 13-95]
نی- بیان نی
an-nīyāba
کرکی عاملی، حسین بن حسن، 1001 قمری
karakī "āmelī, hoseyn ebn-e hasan(- 1593)
اهدا به: شمس الدين محمد (یکی از شاگردان او)
شامل یک «قاعده»، دو «قطب» و یک «تکمله»: القاعده: فیما یقبل النيابه ؛ قطب .. في العبادات؛ قطب 2. في المعاملات؛ التكمله في أن المعاملات باسرها قد یقع عبادة. در ریاض العلماء از این کتاب در شماره مؤلفات سید حسین کر کی یاد شده است.
آغاز: نحمدك یا من هدا الى معادنا بارشاد فاعبدوه مخلصین له الدين ... و بعد فلما سبحانه بفضل ما جعل علیم في الدين من حرج و کان اعز الناس علی و اقربهم إلى ... دستور الاعاظم مطبوع الاكارم الأعبد الاسعد الاحمد شمس الملة والدین محمد او سمت میامن توفیقاته السبحانيه ... یرد علیه بوا در الالطاف و یتسابق اليه سوابغ الأعطاف ... و یوکل في کثیر من المعاملات سرد نبذة في النيابه و صیغ العقود والایقاعات الواقعة علی جهة النيابه بطریق التبرع والاستنابه في هذه المقوله من کل مبسوط و جامع و نظمتها بقاعدة و قطبین و تکمله اما القاعده ففیما تقبل النيابه فنقول العمل اما عبادة اولا
انجام: و اما قصد حصول الثواب او الخلوص من العقاب او هما فلاریب آنها باطله اجماعا هذا ما قصدنا ایراه والحمدلله علی ما وفق لاتمامها واعان في افتتحها و اختتامها اللهم و اجعلنا سببا من اسباه و علما من اعلامه و معقلا من معاقله و اجرو هنا بتحلیه و لا تشمت بنا حاسدی النعم المتربصين حيلولة الفتن و پردله الميل في دار النقيم و اجعلنا من الذين یستمعون القول فیتبعون أحسنه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3988/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 35ص (378-412)، 31سطر، اندازه: 27×16/5 سم [ف: 10-2160]
an-nīyyāt
نیت های عبادت ها را از کتاب طهارت به ترتیب کتاب های فقهی با شرح و بسط و گفتگو در مسائل، گرد آورده و این نسخه تا نیت های هبه و سلم را دارد و گویا ناتمام است. این رساله جز رساله «الفخرية في معرفة النية» فخرالدین حلی است.
آغاز: نية الوضوء اتوضی لدفع الحدث و استباحة الصلوة واجبا لوجوله قربة الى الله و لم یتعرض الاصحاب الذكر الوجوب
انجام: او بعد مرة کذا ولو اختلف باختلاف المواضع عین الموضع الذي یوجد منه کصعوا مثلا فیقول البايع قبلت السلم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: درویش بن محمد بن احمد بن صاحب الحتاوكوني، تا: 150ق، جلد: تیماج، 41گ (240ر -280پ) اندازه: 12×17/5 سم [ف: 11-91]
آغاز: نية الوضوء اتوضی لدفع الحدث و استباحة الصلوة واجبا الوجوله قربة الى الله و لم یتعرض الاصحاب الذكر الوجوب؛ انجام: او بعد مرة کذا ولو اختلف باختلاف المواضع عین الموضع الذي یوجد منه کصعوا مثلا فیقول البايع قبلت السلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الثاني 1040ق؛ در نسخه نامی از مؤلف برده نشده اما با خطی جدیدتر در صفحه عنوان کتاب نیاب شیخ فخرالدین» دانسته شده، در آغاز رساله نية یادداشتی درباره مؤلف کتاب نوشته شده است: «الظاهر أن هذه الرسالة من الشهيد الثاني رحمه الله و قال سبطه الشيخ علی في رسالته المسماة بالسهام المارقة في رد الزنادقة و مقصوده الصوفية أن الشهيد الثاني قد کتب رسائل في النية و الاجماع و الظاهران رسالته في النية هذه و لم ار من غیره من العلماء و لا نسب الي احدهم احد لمحرر غیر عفی عنه في شهر شعبان سنه 1302في بلده اصفهان»؛ جلد: میشن؛ 29گ (85پ -113)، 19 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 16/9×9/6 سم [ف: 29/1-267]
nīyyāt-ul ḥajj
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 -1438)
رساله کوتاهی است در دو صفحه در بیان کیفیت نیت اعمال حج.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1119/3
آغاز: بسمله. أتوجه إلى بیت الله تعالی بمكة لأداء حج التمتع الاسلام لوجوبه قربة الى الله؛ انجام: ارمی هذه الجمرة الرمي الواجب علی في حج التمتع حج الاسلام لوجوبه قربة إلى الله و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله الطاهرين.
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه لس آنجلس: M1313؛ خط: نسخ، کا: عبد المحمود بن محمد بن علی حسینی، تا: پنج شنبه 26 شوال 811ق؛ 2 ص (31-32)، 17 سطر [عکسی ف: 3-248]
nīyyāt-u ħajj-it tamattu' wa ‘umrat-i-h (r.-un fi)
؟ صیمری، حسین بن مفلح، - 933 قمری
saymarī, hoseyn ebn-e mofleh(- 1527)
از فخرالدین حلی یا ابن فهد حلی یا صمیری [الذريعة 350/18]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2147/1
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد فهذه نیات حج التمتع و عمرته مسرودة اذ اوصل الميقات؛ انجام: او لوجوبه قربة إلى الله فهذه جمیع النيات و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: سه شنبه 1 جمادی 909ق [ف: 5-433]
نیات الحج و العمرة- اقل ما یجب معرفته من احکام الحج و العمرة
nīyyāt-ul ħajj wa-l ‘umra = nīyyat-ul ħajj wa-l ‘umra
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
رساله بسیار مختصری است در زمینه نیت های مناسک حج و عمره. لازم به ذکر است شهید در ارتباط باحج و عمره چندین رساله دارد که در نسخه های خطی با یکدیگر مخلوط شده است.
آغاز: بسمله، حمدله ... اذا عزمت علی سبیل الحج و قطعت العلايق فقف علی باب بیتك و انو الحج و العمرة.
انجام: و لو اقتصر بعد قوله نيابة عن فلان علی قوله لوجوبه قربة الى الله کفی و الله الكافي.
چاپ: «رسائل الشهيد الثاني»، ج 1 صص 345-351
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، کا: محمد شریف، تا: قرن 10؛ ضمیمه نسخه ش 17544؛ جلد: تیماج [رایانه]
نسخه اصل: کتابخانه فخرالدین نصیری امینی در تهران؛ خط:
بی کا، تا: قرن 10؛ 2ص (74-75)، 17سطر [عکسی ف: 4-480]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عیسی بن درویش، تا: قرن 10، در عصر شهید دوم؛ 3گ (93ر- 95ر)، اندازه: 16 ×20/5سم [ف: 26-124]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3742؛ خط: نسخ، کا: جبائی، محمد بن علی، تا: شنبه 2 شعبان 965ق؛ محشی به امضای «ع ل»؛ 2ص (79-80)، 17سطر [عکسی ف: 4-107]
خط: نسخ، کا: فقیه شیبانی بحرانی، داود بن شمس، تا: 981ق 8گ (55پ -62پ)، 12سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-457]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: زاهر بن علی بن یوسف بن زاهر بن فرج بن احمد نعیمی بحرانی اوالی، تا: 987ق؛ جلد تیماج، 4گ (70پ -73پ)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 14-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جلال بن نورالدین احمد حسنی، تا: 993ق، جا: شیراز؛ مصحح؛ 4ص، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 21-1473]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 993ق؛ ضمیمه نسخه ش 17181؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (183ر -186ر)، 15 سطر، اندازه: 5/5×11/5 سم [ف: 39-527]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن نقدی، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 5گ (68-72پ)، 15 سطر، اندازه: 20×10/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1642]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ ناتمام؛ 8گ (168پ -175پ) [ف: - 205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 11، 2گ (77ر-78ر) [ف: 1-244]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1016ق؛ جلد: تیماج، 2گ (36 ر-37ر)، اندازه: 9/5×16/5 سم [اوراق عتیق: 2-343]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (52 پ- 51 ر)، 21-39 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38-396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن شاهجان هزار جریبی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج، 2گ (100ر-101پ)، 21 سطر، اندازه: 19×10 سم [محدث ارموی مخ: 3-1641]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (45ر - 46پ)، 25 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 6-6]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، مرتضی بن ابوطالب، تا: 1101ق؛ 2گ (115پ -116ر)، اندازه: 25×11سم [ف: 8-727]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست «الاثني عشریه في الصلوة» آمده که با توجه به آغاز و انجام تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: حسینی، محمد سلیم بن میر ظهیر الدين، تا: با تاریخ 1120ق؛ جلد: تیماج، ص (306 -312)، 12 و 15 و 17 سطر، اندازه: 15×18/5سم [ف: 45-238]
آغاز و انجام: برابر
کا: احمد غلام، تا: 1139ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 1ص (222)، اندازه: 33×15/5 سم [ف: 10-1354]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ از روی نسخه ای به خط احمد شاهجانی هزار جریبی که به سال 1095 ق کتابت شده، استنساخ گردیده؛ 3 گ (91-93)، 17سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 29 -224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 2گ، 17سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 3-715]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد مهدی، تا: 1243ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ، 17 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ اهدائی رهبر: 3-715] و [ف: 21-1467]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد مهدی، تا: 1243ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 21-1473]
آغاز: برابر
بی کا، بی تاب 30ص (241-270)، اندازه: 20×13سم [سنا: ف: -1-250]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: حسینی، جمال الدين حسین بن مرتضی، بی تا [تراثنا: س 2 ش 4-60]
nīyyāt-e ‘ebādāt = favā’ed-on ‘ellīya va tashīh-onnīyya
آرتیمانی، عبدالباقی بن عبدالباقی، ق 12 قمری
Etīmānī, 'abd-ol-bāqī ebn-e ‘abd-ol-bāqi(- 18c)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: پنج شنبه 23 جمادی الثاني 1110ق
چون از آیات و روایات چنین مستفاد می شود که غرض از آفرینش، عبادت و بندگی است و برای عبادت، معرفت احتیاج است و هیچ معرفت و عبادتی بدون نیت دارای اثر وفایده ای نخواهد بود، مؤلف این رساله را در این باب تأليف نموده و در یک «مقدمه» و هفت «مقصد» و «خاتمه» آن را تنظیم نموده است.
آغاز: سپاس محکم اساس جناب واقف النياتي را روا، و ستایش افزون از مقیاس قیاس حضرت عالم الخفياتي را سزاست.
انجام: الموعود من ربه بالمقام المحمود وعلی آله وعترته صلاة تسهل لنا الفوز بالمقصود
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، محشی با عنوان «منه عفی عنه»؛ مهر: «ورفعناه مكانة علیا» (مربع)، «ان الله علی کل شیء قدیر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 157 گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1083]
آغاز: چون کسی خواهد که بعد از مجامعت با کنیزی با کنیز دیگر مقاربت نماید سنت است که وضو بسازد؛ انجام: این دعائی است که فرض است بهر پیر و جوان ......
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 51گ (18ر -58پ)، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 19-119]
nīyyāt-ul ‘ibādāt wa șīyag-ul ‘uqūd wa-l īgā‘āt = maḥāsin-ul kalamāt fi ma'rifat-in nīyyāt wa șīyag-il ‘uqūd wa-līcāʻāt
صیمری، حسین بن مفلح، - 933 قمری
saymarī, hoseyn ebn-e mofleh(- 1527)
در احکام نیتعبادات از طهارت تا حج و صیغ عقود و ایقاعات، در دو «فصل» و یک «خاتمه»: فصل 1. في نبات العبادات؛ فصل 2. في صیغ العقود و الايقاعات؛ الخاتمه: ....... (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله. الحمدالله رب العالمين ... و بعد فقد التمس بعض الاخوان ان اجرد له نیات العبادات وصیع العقود و الايقاعات عن ارکانها و احکامها ... ثم التمس نی بعض الاخوان الاجلاء أن اضیف اليها مهما استطعت من الغرائب و الفطنات و التنبيهات فاجبت مطلوبهم رعاية الأيمان في رضی الرحمن
آغاز: برابر؛ انجام: و صيغة العهد ان یقول عاهدت الله .. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: تعلیق، بی کا، تا: 933 -145ق، 12 (188-199)، اندازه: 16×12سم [ف: 32-92]
خط: نسخ، کا: سید حسین بن علی بن محمد حسینی اختیاری بذ بدی ؟، تا: جمعه 17 رجب 989ق؛ 46گ، 16 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 1-175]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو نری الفرض جاز لرواية هشام بن سالم.
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1067ق؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق؛ 68گ، 19 سطر، اندازه: 23×29سم [ف: 20-423]
آغاز: برابر؛ انجام: و ینوی الندب لخروجه عن عهد الفرض و لو نوی الفرض جاز لرواية هشام بن سالم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 رمضان 1189ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 122گ، 14سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 12-116]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا شك و لا خلاف في انتقاد الأولين و نازع السيد في انعقاد الثالث و المشهور انعقاده و هو المعتمد تم ما قصدنا ایراده علی التمام و الكمال.
تذکر: نام مؤلف به قرینه نام کتاب و آغاز و انجام معین گردید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1232ق؛ جلد: تیماج، 69گ (1پ- 69پ)، 12 سطر (7×11/5)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 39-16]
آغاز: پس از بسمله و حمدله ... الاول في العبادات اعلم أن النية شرط في صحتها لقوله علیه السلام لاعمل الابالنيه و هی من افعال القلوب؛ انجام: وصیغته هو أن یقول عاهدت الله تعالی منی او علی عهد الله تعالی کان کذا تم ما قصدنا ایراده و الحمدلله ...
در فهرست ناشناس آمده، در دو فصل و خاتمه؛ کا: صدر بن نوح الدين بروجردی، تا: 17 شوال 1249ق؛ جلد: تیماج، 61ص (1-61)، 13 سطر (10×5)، اندازه: 15×10سم [سنا: ف: 2-85]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاول بلیس کمثله شیء فانه مدلول المعبود در فهرست از ابن فهد حلی دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 26گ (20پ-45ر)، 15 سطر، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [ف: 11-165]
7-nīyyāt fī jamī“-il ‘ibādāt
قطب راوندی، سعید بن هبة الله، - 573 قمری
qotb-e rāvandī, sa‘īd ebn-e hebat-ol-lāh(- 1178)
در بیان نیت اعمال مختلف و بیان عبارات آنها مشتمل بر پن[ «باب» هر یک دارای چند «فصل»: 1.ذکر حقیقتها و کیفیتها 2.نية الطهارة و الصلاة و العبارة عنها جملة و تفصيلاً؛ 3. نية الصوم و الزكاة؛ 4. نية الحج؛ 5. الزيارات.
آغاز: اما بعد حمدالله الذي أمرنا أن نعبده مخلصین له الدين و الصلاة علی محمد و آله الذين بینوا أن الاخلاص للديانة هو التقرب إلى الله رب العالمين
انجام: و عزم علیه یموت سريعة و أن نوی انه یعود ثم یعود عاش طويلاً ان شاء الله تعالی.
[الذريعة 431/2 رقم 2264]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3809/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نصر الله بن ثنوان جزائری، تا: قرن 11؛ در برگ اول یادداشتی در نام رساله و مؤلف آن آمده؛ 14گ (76ر - 89)، 17 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ محدث ارموی مخ: 3-1640]
an-nīyyāt wa sīyag-un min-al ‘uqūd wa-l īcā‘āt
حسینی جعفری، حسین بن حسن، ق 10 قمری
hoseynī ja‘farī, hoseyn ebn-e hasan(- 160)
اهدا به: احمد شمس الدين محمد
تاریخ تأليف: 14 رمضان 961ق
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1847/3
آغاز: نحمدك یا من هدانا الى معادنا بارشاد فاعبدوه مخلصین له الدين؛ انجام: و بلغ نهایته و استحکم عموده و استجمع طریده (سپس نام او و تاریخ است)
کا: محمد بن فتح الله اردبیلی، تا: 1007ق؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: ترمه، 28گ (18پ -45)، اندازه: 18×10 سم [ف: 5-384]
nīyāz be farhangestān-e īrān
چاپ: چاپ شده در 117ص
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7095- عکس
بی کا، بیتا [فیلمها ف: 3-277]
nīyāz-os salātīn
خازن الاشعار، فرج الله منشی، ق 13 قمری
xāzen-ol-aš“ār, faraj-ol-lāh-e monšī( - 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1274ق
رساله ای در 40 «باب» و در هر باب 4 «نصیحت» با لفظ مسجع و مقفی آمده است و به عقیده مؤلف آن هر که این نصایح را به کار بندد به سعادت دو جهانی می رسد.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد چون چندی بود که ...
انجام: ... سیوم پاس حقوق نعمت شاهنشاه، چهار صداقت و ارادت بشهریار جمجاه روحنا فداه. [فهرستواره منزوی 679/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 705
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1274ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 20گ، 7 سطر (9×5)، اندازه: 15/5×10سم [ف: 2-213]
niyāz-nāme
نعمت اللهي کاشانی، جعفر، ق14 قمری
ne'mat-ol-lāhī kāšānī, ja far(- 20c)
نسخه های منزوی 1475/2؛ الذريعة 432/24]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 373
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی به لولا ان هدانا الله و وفقنا لمعرفته وابتقاء الوسيلة ... و بعد چون این بنده گمنام امیدوار برحمت الهي تراب اقدام فقرای نعمة اللهي از بدو شباب واول تکلیف در صدد تحقیق؛ انجام: که چشم عقل ضعیف است بی چراغ هدایت الهي ما بدأت ها من فضلك فتممه ... واخبارهم المستقيمين علی طریقتهم الى یوم الدين
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی قزوینی، تا: 24 شوال 1314ق؛ جلد: تیماج، 130 گ، 17سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف مخ: 2-573]
ayāsīn-ur rūmīya (r.-un fi ma'rifat-i)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18504
آغاز: بسمله، کتاب فیه معرفه نیاسین الروميه و ما ینحل فیها؛ انجام: الفراغ من تسوید هذه علی بن محمد بن سلمان عفی عنهما
خط: نسخ، کا: جزائری، علی بن محمد، تا: قرن 12 [رایانه]
nīyāyes
همدانی، ابراهیم بن حسین، - 1026 ؟ قمری
hamadānī, ebrāhīm ebn-e hoseyn( - 1617)
در این نیایش عرفانی در شش بند از: «راز و نیاز، دانش و عشق، سرگذشت شاه، فروتنی، چگونگی گیتی، خاموشی» گفتگو نمود.
آغاز: هو. بسمله. مناجات بطریق السئوال لمیرزا ابراهیم الهمداني رحمه الله. الهي ثیوبات غیبی را منبضع بانوار مختلفه آثار و احکام چرا ساخته اند.
انجام: و مصنف این رساله را از جمله پر گویان مشمار. لمصنفه: یا رب ز سخن خموشیم ده. توفیق سپرده پوشم ده. سر در جیب فراموشی کش. پا در دامن خامشی کش. تمت في شهور ثلث و مائة بعد الف.
[فهرستواره منزوی 983/8]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1035/38
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1099ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (338-337)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3-514]
nīyāyeš (t. va Š.-e yek)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2708/3
آغاز: بسمله، اللهم انی اسئلك حبك وحب من یحبك و حب عمل یقربنی اليك. استادان و محبوب محبوبان که مصدر جوامع کلام و منبع تمام راز و حکم است؛ انجام: و سبحان الله و ما انا من المشركين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1213ق؛ اهدایی: نواب؛ کاغذ: سمرقندی، 3گ (12-14)، اندازه: 14×10/5 سم [ف: 4-1398]
nīyāyeš va ādāb-e mazhabī va zīyārāt
بافقی، علی بن محمود، قرن 11 قمری
bāfqī, ‘alī ebn-e mahmūd(- 17c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2729
آغاز: اللهم اعطنی کتابی بیمینی؛ انجام: واجب شود مرد را بهشت و پرسیدند از حضرت.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حسین مضافتی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 169 گ، 17سطر (13×6)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 4-1406]
an-nīyya
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
در این رساله مختصر استدلالی حقیقت نیت و کیفیت آن را به درخواست شخصی که به نام وی در دیباچه شهید تصریح نشده گزارش شده و این به جز «رسالة في النية» و «رسالة في النية الحج و العمرة» شهید ثانی می باشد.
آغاز: اعلم وفقك الله تعالی و ایانا أن القدر الواجب استحضاره من النية المعتبرة في العبادات هو القصد إلى العبادة المعينة متقربا بها الى الله ...
انجام: و هذا أمر واضح لا یخفی علی من له ادنی مکه بعد وقوفه علی ما اسلفناه في القاعدة الممهدة لذالك و الله تعالی هو الميسر بمنه و جوده.
[مكتبة امیر المؤمنين 627/2 ؛ الذريعة 439/24]
آغاز: برابر؛ انجام: احرامه عمرة الاسلام عمرة التمتع لیحرز بعمرة
الاسلام
خط: نسخ، کا: تاج الدين علی بن محسن حسینی، تا: اواخر صفر 986ق؛ جلد: مقوا، 2گ (31ر-132)، 23 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 30-71]
آغاز: اعلم وفقك الله و ایانا أن الأصل في النية و اعتبارها ان الافعال البشرية الصادرة عن القوى الانسانية لما کانت تقع علی وجوه مختلفة؛ انجام: سائلا ممن کتبت لاجله ان یذکرنی في صالح اوقاته بشیء من دعواته ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: غفاری، محمد تقی بن رفیع الدين، - قرن 11؛ جلد: مقوایی، 2گ (5ر -6ر)، اندازه: 20×13سم [ف: 355-27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد حسین سلیمی مازندرانی، تا: = 1049ق؛ مصحح؛ 5گ (30ر -34ر)، 17 سطر، اندازه: 5×10/5سم [ف: 35-255]
آغاز: ... بسمله، اعلم وفقك الله تعالی و ایانا أن الأصل في النية و اعتبارها أن الأفعال التنزيه الصادرة؛ انجام: و ما ارید الا الاصلاح ما استطعت و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه انیب و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (57ر -59ر)، 25 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 6-7]
آغاز: اعلم وفقك الله و ایانا أن الأصل في النية و اعتبارها ان الافعال البشرية الصادرة؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل. علقها العبد زین الدين بن علی
بی کا، بی تا، 1گ، 22 سطر، اندازه: 20×17سم [ف: 3-127]
niyyat
قمی، عباس بن حیدر، ق 11 قمری
qomī, ‘abbās ebn-e heydar(- 17c)
رساله فقهی کوتاهی است، در خصوص نیت اعمال عبادی.
قم، مرعشی؛ شماره نسخه: 14616/4
آغاز: شکر و سپاس بی قیاس مر خداوندی را سزاست که از کمال عنایت مامور ساخت عباد را بدین خالص و خلوص را موجب نجات متدین مخلص گردانید ... اما بعد، باعث بر تحریر این رساله آن شد که این کمینه؛ انجام: و مسافحه با عوام در تجویز قصد ثواب و مانند آن از برای رفع حرج و فحوای ترغیبات و ترهیبات و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده ...
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح؛ 6گ (23 پ- 28پ)، 13سطر، اندازه: 11×7/5 سم [ف: 37-37]
nīyyat
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
درباره قصد شروع در عبادت، دارای هشت «ضراعت» است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5985/2
آغاز: در بیان تعریف نیت و نقل اختلاف در نیت که بلفظ است یا بدل بعربی یا بفارسی؛ انجام: و نیت رمی جمره عقبه چنین است «اضرب»
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 14گ (36 ر- 49ر) [ف: 5-740]
nīyyat
حویزی، جعفر بن عبد الله، - 1115 قمری
hovayzī, ja'far ebn-e 'abd-ol-lāh(- 1704)
اهدا به: شاه سلطان حسین
آغاز: بسمله، حمد له، و ولی المومنين الذي هدی العباد الى الدين المبين ... اما بعد چون فرمان واجب الاذعان اعلی حضرت ... شاه سلطان حسین الحسيني الموسوي الصفوي بهادر خان ... شرف نفاذ یافت که ذره احقر محمد جعفر مساله نیت را بروجه اختصار رقم زده کلک اخلاص نگار سازد. این چند کلمه و احادیثی که در آن باب وارد شده به طریق ایجاد زبان زد خامه عجز طراز می گردد ...
آغاز: برابر؛ انجام: چون بخت بلندش همواره در زیادت و رفعت بوده باشد بمحمد و آله الامجاد.
در فهرست از «محمد جعفر» دانسته؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد جعفر، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20ص، 17 سطر (12×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16-228]
آغاز: برابر؛ انجام: امید که مراتب نیتهای خوب ولینعمت ... اعدائهم الى یوم الدين
خط: نستعلیق ریز، کا: محمدرضا بن محمد حسین طالقانی، تا: 1117ق، جا: قزوین؛ تملک: محمد بن احمد موسوی؛ جلد: تیماج، 5 ص (52-56)، 21 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 32-31]
niyyat = ahkām-e nīyyat
آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری
āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1713)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق)
تاریخ تأليف: 6 ذیقعده 1111ق
رساله ای کوتاه و معروف در فروعات نیت در عبادات و مشتمل بر ده «فصل»: 1. معنی نیت؛ 2. شرایط قصد قربت؛ 3. در مشوب بودن نیت با مقاصد دیگر؛ 4. در لزوم دوام نیت تا پایان عبادت؛ 5. در نیت چه چیز معتبر است؛ 6. نیت طهارات؛ 7. احادیث مربوط به نیت؛ 8 در کفایت خطور نیت بذهن؛ 9. اخلاص؛ 10. جواز غسل و وضو پیش از وقت.
آغاز: بسمله جواهر آبدار ستایش و نیایش شایسته نثار بارگاه جناب کبریائی است که استحقاق حمد ... اما بعد بر سجاده گستران جامع طاعت بی ریا و سبحه شماران صوامع ذکر و دعا
انجام: بلکه جمعی از علمای ما رضوان الله تعالی علیهم اجمعین آن را حرام می دانند و قول به کراهت قوی تر است. والحمدلله علی التوفيق لاتمام الكلام فیما قصدناه في هذه المقالة.
چاپ: ضمن الرسائل، با تحقیق علی اکبر زمانی نژاد، در سال 1378ش، از طرف کنگره بزرگداشت آقا حسین خوانساری= چاپ شده توسط محدث ارموی در آخر کتاب شرح و ترجمه مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه ص 547- 584 در سالهای 1343 و 1360ش توسط کتابخانه صدوق در تهران؛ توسط شیخ عبدالله نورانی، با عنوان «نیت و اخلاص» در 5 صفحه، در سال 1359ش
[الذريعه 440/24 ؛ فهرستواره منزوی 1059/8؛ دنا 911/10 -912]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: محمد رضا بن محمد حسین طالقانی، تا: - قرن 12، جا: قزوین؛ تملک: محمد بن احمد موسوی؛ 11ص ( 44-34 )، 21 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 32-31]
آغاز: در بیان جواز غسل و وضو پیش از وقت و کیفیت نیت آن در این حال، باید دانست که میانه متاخرین علما، خلافی است مشهور در اینکه غسل جنابت واجب؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 12، 3گ (21ر -23ر)، 13 سطر، اندازه: 11/5×7 سم [ف: 37-36]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در ص ع دنباله نامه پادشاه صفوی است به محمد شیبانی مورخ میانه های صفر 1163ق؛ 18 گ، 8 سطر (9×17/5)، اندازه: 24/5×16سم [ف: 16-593]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 20 گ، 18سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 8-4853]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1340 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده حاجی علی بابا 1175» (مربع)، «عبده الراجي نصرالله» (بیضوی)؛ 37گ، 13 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5-2253]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1344 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-156]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن [ف: 5-332]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1131ق [الفبائي: -594]
کا: مطری، احمد بن ابراهیم، تا: 15 رجب 1175ق [نشریه: 4-327]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد چنین گوید داعی دوام دولت قاهره ابدیه جمال الدين محمد خوانساری
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: مطری، احمد بن ابراهیم، تا: 5 رجب 1175ق؛ 17گ (121-137)، 22 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 4-2084]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1357/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 68ص، 14 سطر، اندازه: 18×9/5 سم [اهدائی رهبر: 3 -792] و [ف: 21-1635]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1354 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-163]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 29گ (32پ -60ر)، اندازه: 15×10 سم [ف: 24-8]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1343 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-156]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن مظفر حسین، تا: 15 ذیقعده 1206ق؛ مصحح، جلد: مقوایی، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 217-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید علی بن ابی القاسم موسوی، تا: چهارشنبه 7 ربیع الأول 1223ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 29گ (135پ- 163ر)، 16سطر، اندازه: 15×10 سم [محدث ارموی مخ: 3-1641]
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 837؛ خط: نسخ نازیبا، کا: اسکندر بن علی قلی خوئی، تا: با تاریخ 1225ق مصحح، محشی؛ 60ص (224-283) [عکسی ف: 4-400]
خط: نستعلیق، کا: ملا زین العابدين گلپایگانی، تا: 1241ق؛ 11گ (235 پ- 225ر)، اندازه: 11×15/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق گیوه چی، تا: 1241ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 15گ، 17سطر، اندازه: 20×15سم [اهدائی رهبر: 3-791]
مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1338/3
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: شنبه 12ذیقعده 1321ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 10گ، 21 سطر، اندازه: 21/5 × 17/5 سم [اهدائی رهبر: 3-792] و [ف: 21 -1634]
آغاز: برابر کامل؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حاج سید علی محمد علاقبند یزدی، تا: شوال 1388ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: گالینگور، 15 گ، 19سطر (11×15)، اندازه: 21×17سم [ف: 4-1440]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1342 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-155]
بی کا، بیتا (د.ث. مجلس 20. یزد؛ مدرسی یزدی، جواد؛ شماره نسخه: 5
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-468]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2398/5 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-679]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة و السلام علی محمد خاتم الرسالة و آله الاصفياء أولى الهداية و الدلالة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج 34گ (50پ -88ر)، 14سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 10-99]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1341 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-155]
آغاز و انجام: برابر
یک صفحه از مقدمه مؤلف نوشته نشده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ رکابه دار مهر: کتابخانه مجدالدین نصیری، «محمد باقر» (مربع)، «ابن علی نقی محمد تقی 1181» (مستطیل)؛ 32گ (1پ - 32ر)، 12-27 سطر (13/5×7)، اندازه: 18/9×12/7 سم [ف: 29/1 -206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: -594]
an-nīyya
قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی، - 1137 ؟ قمری
qazvīnī, mohammad razī ebn-e mohammad nabī( 1725)
رساله ای استدلالی در احکام نیت و با اعتماد بر ادله نقلیه یا اجماع، در یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و یک «خاتمه»: المقدمة: في اشتراط العبادات بالنية؛ فصل 1. وجوب الاخلاص في العبادة؛ 2. غابات النية؛ 3. في تحریم نية الرياء و السمعة؛ 4. علامات المرائي و علاج الرياء؛ 5. جواز ترك المعاصي و لو ریاء؛ 6. تحریم الاعجاب بالعمل؛ 7. عدم جواز الوسوسة في النية في العبادة؛ 8 في أنه هل یشترط قصد الندب أو الوجوب؛ 9. في أنه هل یشترط نية رفع الحدث أو الاستباحة؛ 10. في أن الوضوء و الغسل هل واجبان نفسیان أو غیریان؛ 11. في أنه هل یجب الاستدامة الحكمية؛ 12. استحباب حسن النية؛ الخاتمة: فیما یلائم فصول الرسالة.
آغاز : الحمدلله الذي شهد لذاته اعلام الوجود علی اقرار قلب ذی الجحود و لعلمه بخائنة الأعين و ما تخفی الصدور
انجام: اذا وقع في شهر رمضان ممن لا یعلم انه شهر رمضان اجزا عنه وفی بعض هذه الصور تامل والامر سهل انتهی کلامه.
آغاز: برابر بی کا، تا: 13 رجب 1125ق؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن ملا هادی نحوی، تا: 1318ق؛ مصحح، محشی با عنوان منه سلمه الله تعالی از مؤلف [ف: 1-321]
آغاز: برابر؛ انجام: ح الطواف المندوب اذا زاد علی الواجب شرطاً
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «یا محسن قد أتاك المسيء» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 151گ، 12 سطر اندازه: 18×10سم [ف: 14- 340]
niyyat
اسبارنوی، احمد بن یوسف
asbārnavī, ahmad ebn-e yūsof
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17950 ض
بی کا، تا: 1180ق [د.ث. مجلس]
niyyat
حسینی ارسنجانی، محمد حسین، ق 12 قمری
hoseynī arsanjānī, mohammad hoseyn(- 18c)
در معنی نیت و لزوم اخلاص در آن به نقل و ترجمه گفته ها و نظرات فقهاء، زیرا مؤلف خود را صاحب نظر در این گونه مطالب نمی داند، و در آغاز کتاب مباحثی در توحید و نبوت و دیگر مطالب اعتقادی افزوده چون باید اعتقادات در درجه اول شناخته شوند تا اخلاص در نیت متحقق گردد.
آغاز: اما بعد چون برادری از برادران دینی هداه الله و ایانا علی طریق السداد از کمینه بی بضاعت محمد حسین الحسيني
انجام: و آنچه رد این قاعده مذکور شد ترجمه آن چیزی است که در بیان است
[فهرستواره منزوی 1059/8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9699/2
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد مهدی بن ملا عبدالله قره داغی؛ جلد: تیماج، 61گ (145ر-205ر)، 11سطر اندازه: 112/5 × 18/5 سم [ف: 25-63]
7-nīyya = xulūş-un nīyya wa hudūr-ul qalb = ajwibat masā'il-i ‘alī akbar ibn-i muhammad samī sā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
به خواهش: ملا علی اکبر بن محمد سمیع
رساله ای کوتاه در جواب سؤالات «ملاعلی اکبر بن محمد سمیع» که به صورت «قال، اقول» تنظیم شده و در آن به مطالبی درباره خلوص نیت، حضور قلب در نماز و طریقه ریاضت مقرر ترقی نفس در کمالات قدسیه پرداخته شده است.
آغاز: الحمدلله ...... ان الرجل الأفخر المكرم الملا ... قد ارسل الى کلمات قليلة مشتملة علی معانی جملیله یرید من الفقير الجواب و هی انه قال أن تفضلوا و ...
انجام: به شرط الاقبال والتوبة التام منه کل لفظه تذکر مطلوبة من غیر تصور له ولا لنفسك وانما تتوجه الى معطی الخيرات جل و علا والحمدلله.
چاپ: دارالسلطنه تبریز: دار الطباعه مشهدی حاجی آقا، سنگی، 1276ق، رحلی، (جوامع الكلم: ج 2، صص 274-276) [فهرست کتب مشایخ 37/2 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 6گ (12ر -17ر)، 16سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [محدث ارموی مخ: 1-523]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: قرن 13؛ اندازه: 18×10 سم [ف مخ: 1-54]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، ابعاد متن: 15×10، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2-824]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1241ق، ص (266-271) [عکسی ف: 1-163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 14 رمضان 1248ق؛ 10ص (251 -260) [عکسی ف: 1-163]
آغاز: بسمله و به ثقتی و رجائی. الحمدلله رب العالمين؛ انجام: الا بالله العلى العظيم و صلی الله علی محمد و آل محمد اجمعین.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1251ق [رایانه]
آغاز: برابر
کاتب: محمود، تا: 1253-1263ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (35-38)، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 7-4171]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مؤمن خوانساری، تا: اواخر شعبان 1263ق؛ این پرسش و پاسخ در نسخه حاضر مختصر شده؛
5گ (76پ -80پ)، 17 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 21-247]
آغاز: برابر؛ انجام: کتب احمد بن زین الدين، حامد مستغفراً مصلیا. و فرغ من نسخها الفقير ... و سلام علی المخلصين
خط: نسخ خوش، کا: عباس بن علی محمد زنوزی، تا: پنج شنبه 23 جمادی الثاني 1265ق [عکسی ف: 1-163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن هادی، تا: 2 جمادی الاول 1266ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 5گ (203پ -207ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1-25]
آغاز: برابر؛ انجام: لولا أن هدانا و روی عن سید الساجدين (علیه السلام) الخمس عشر مناجات ینبغی للسالك أن یداوم علیها و هی مشهورة بین الناس. انتهی
کامل؛ بی کا، تا: سه شنبه 24 ربیع الثاني 1270ق؛ 4گ (23پ- 26پ)، 17-9 سطر (14×7/5)، اندازه: 18/6×11/9 سم [ف: 29/1-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: نهاوندی، محمد حسین، تا: 1307 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 جمادی الاول 1328ق؛ جلد: مقوایی 7گ (1پ -7ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 15-168]
بی کا، بی تا؛ 4گ، اندازه: 21×14سم [ف: 3-74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلام علی بروجردی، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (245پ-241 ر)، 20 سطر، اندازه: 22/5×15سم [ف: 44-222]
an-nīyya
قطیفی، ابراهیم
qatifi, ebrahim
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2451
آغاز: بسمله و به نستعین، رب تمم، نیته الوضوء؛ انجام: غیر المكيل و الموزون و ما ینقل (کذا)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: -594]
an-nīyya
ناشناخته:
کاتب آن را خط شهید ثانی نقل کرده است؛ کا: محمد شریف بن نجم الدين بن محمد، تا: قرن 10؛ 7ص [تراثنا: س ش 4-98]
آغاز: بسمله، ذکر احکام الصلاة الطهارة لغة النظافة و شرعاً و هی الغسل بالماء عند وجوده ... فالوضوء یجب فیه النية و صورتها اتوضع لرفع الحدث اولاستباحة الصلاة لوجوبه قربة الى الله؛ انجام: عن رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم الأعمال بالنیات.
در این رساله الفاظي که با آنها می توان در عبادات نیت نمود ذکر شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ جلد: مقوا، 11ص، 15 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 21-1634]
آغاز: بسمله. تحقیق شریف في النية. النية لغة مطلق القصد الى ایقاع فعل معین لعلة غائية
گفتاری است از محمد حسن که در ذیل آن آمده «محمد حسن عفی عنه في شهر ذیحجه 1233»؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1233ق؛ 1ص (134)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 21-228]
nīyyat-e ehrām
در چگونگی نیت احرام بسیار مختصر و فتوایی و شاید متمم رساله 3008/4 «حج» اثر مقدس (اردبیلی) باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3008/5 حاشیه
آغاز: بدانکه در هر نیتی باید که معنی اجزاء آن نیت را في الجمله دانند چنانچه فقها رحمهم الله تصریح بان کرده اند؛ انجام: در وقت نیت قصد آنها کند چنانکه فقها رحمهم الله گفته اند و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاری، تا: 1049ق؛ جلد: تیماج، 1گ (118ر-118پ)، 25 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 8-185]
nīyyat-u01 iqāma fi-l balad
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījī, ‘abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
آیا در نیت اقامت در شهری، شخص نمی تواند تا محل ترخص بیرون رود یا ملاک عرف است به طوری که گویند فلانی مقیم است. مؤلف در این رساله مفصلا به این بحث پرداخته و آن را به درخواست برخی از دوستان نگاشته است.
شروح و حواشی:
1- الرد علی نية الاقامة؛ رضوی قمی، محمد بن محمد باقر (1100 -1160ق)
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 212/2
آغاز: حمد المبدى النعم و نصلی علی نبیه عنصر الكرم و آله سادات الأمم و بعد فهذه مسالة حررتها علی ما وصل اليه ذهنی الفاتر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 گ، 10گ (106-115پ)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 1-204]
نية الحج و العمرة- نبات الحج و العمرة
niyyat-e sādeqe
خوانساری، رضی الدين محمد بن حسین، -1113 قمرت
xānsārī, razī-od-dīn mohammad ebn-e hoseyn(- 1702)
به دستور: شاه سلطان حسینصفوی
رساله ای است استدلالی مشتمل بر دو «مطلب» و «خاتمه»: مطلب 1. در تحقیق نیت و بیان احکام آن دارای شش «بحث»: 1) بیان معنی نیت، 2) تفسیر قربت، 3) ذکر بعضی از اخبار در باب نیت، 4) چیزهایی که منافات باصحت نیت دارد، 5) وقت نیت، 6) وجوب ادامه حکم نیت؛ مطلب 2. طهارات ثلاث یعنی وضو، غسل و تیمم که هنگام حصول اسباب آنها بالاصاله واجب اند؛ خاتمه: ذکر بعضی از عبادات که مطابق احتیاط و خالی از تشویش و دغدغه باشد.
آغاز: صحیح ترین حدیثی که به انشای آن بر وجه احسن خبر از نعمای لا یعد ولا یحصای حق به طریق موثق توان داد
[ريحانة الأدب 320/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 39گ (6پ -44پ)، اندازه: 21×13سم [ف: 1-238]
آغاز: برابر؛ انجام: رفع حدث جنابت و حیض بوضوء نمی شود و خواب کردن و ذکر حق تعالی نمودن بدون وضو ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1112ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: حسن علی بن محمد کریم مجلسی؛ جلد: مقوایی، 25 گ، 15سطر (13×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 30-521]
. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9181
آغاز: برابر؛ انجام: و غافل از معانی آنچه می گوید به زبان نباشد و در این هنگام ختم نماییم ... و دعای اجابت آیین خالی از شوب ربا ... قال آمینا.
خط: نسخ، کا: حسین بن ابوالقاسم، تا: چهارشنبه 21 ذیقعده 1222ق؛ واقف: شیخ محمود حلبی، آذر 1341؛ جلد: مقوا، 27ص، اندازه: 21×10سم [ف: 21-1636]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1450/1
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-276]
خط: نسخ، کا: محمد حسن گلپایگانی، تا: 1266 ق [میراث اسلامی: 622-5]
nīyyat-ul ‘ibādāt
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 918/5
بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [ف: -326]
an-nīyya fi-l 'ibādāt
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
رساله مختصر استدلالی است در باب نیت.
آغاز: بسمله، اعلم وفقك الله تعالی و ایانا آن مقدمة الواجب؛ انجام: في القاعدة الممهدة لذلك و الله تعالی هو الميسر بمنه و کرمه تمت.
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد حسین نهاوندی، تا: 1307ق؛ واقف: میرزا ابوالفضل نهاوندی، خرداد 1341؛ جلد: تیماج، 2 گ، 18 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 20-587]
نبات العبادات و صیغ العقود و الايقاعات؛ خط: نسخ، کا: الاهيجاني، محمود بن محمد، بی تا؛ 28گ (220پ -247ر)، 19سطر (10×17 و 19×8)، اندازه: 18×26/5سم [ف: -143]
an-nīyya wa dam-ul waswās
ابن ابی جمهور، محمد بن علی، 838؟ - 906؟ قمری
ebn-e abī-jomhūr, mohammad ebn-e `alī (1435 - 1501)
تاریخ تأليف: 12 ذیحجه 889ق
وی در یک بحث کوتاه، شخص وسواس را که در نیت عبادی خود دچار اضطراب و نااستواری می شود سخت مورد نکوهش قرارداده و گفته است: «ان الفاعل لذلك في ظلمات الجهل مرتبك و عن سبیل النور مبعد لان النية امر قلبی ارادی لایتوقف علی تحصیل امر خارجی بل یحصل بقصد جزئی و حکم العبادات حکم سایر الأفعال الواقعة عن القصد الجزئي و العبادة
فعل جزئی انما یحتاج الى قصد جزئی ...». آنگاه می نویسد: چنین فردی از ثواب کارهای بسیار باز می ماند واعمال او از روی صفا و نیت صادقه واقع نمی شود گویی که او حکم حضرت باری را باور ندارد و در هنگام قیام به عبادت نسبت به آن خشمگین و بی رغبت است او پیوسته خود را تنها به آن مشغول داشته و از دیگر عبادات که دارای پاداش عظیم اند بی بهره ساخته است.
آغاز: الحمدلله الذي شرف نوع الانسان بالعقل و آلة الخطاب و اقدره علی دفع الخطا و ملازمة الصواب طهر قلوب اولیائه بصفاء نورانیته و قدسه ...
انجام: و نزل هذا الحجاب و قفل هذا الباب لتکون داخلاً في زمرة أولي الألباب و العالمين بالحق و مناهج الصواب و الحمدلله وحده و الصلاة علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، تا: قرن 9، 5ص، قطع: رقعی [ف: -321]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي طهر قلوب اولیائه بصفاء نورانيتة؛ انجام: و فیما ذکرنا كفاية بل في بعضه هداية الى فعل الصواب و ترك هذا الحجاب و قفل هذا الباب و الدخول في زمرة اولی الألباب.
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 8743/3 مجلس شورا ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف؛ واگذاری اولاد مرحوم فیض کاشانی در دی 1375؛ جلد: تیماج، 4گ، 20 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 21-1649]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 18 صفر 1283ق؛ جلد: مقوایی، 6گ (154پ -159ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 7-312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمود بن محمد رضوی، بی تا، جهت شیخ محمد صالح؛ از روی خط مؤلف، مصحح: 14گ (22پ- 35ر)، اندازه: 12/5 × 17/5 سم [ف: 28- 239]
nīyyat va š.-e «ennama-l a‘māl be-n-nīyyāt»
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 3/ 4/120-5957
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی [آستانه قم: 215]
neyčerīye
جمال الدين اسد آبادی، 1254 - 1314 قمری
jamāl-od-dīn-e asadābādī (1838 - 1897)
رساله ای است بر رد مادی ها و منکرین خدا، سید اثبات می کند که مادیگری فساد فرهنگ و تمدن جامعه بشری است و به عکس اسلام جامعه را به سوی ترقی و تعالی و مدنیت رهبری می کند، و صوفی گری را از مظاهر مادی گری می داند. در آغاز آن تقریضی است از سید محمد و اصل مدرس ریاضیات در مدرسه اعزه حیدر آباد دکن، مورخ 19 محرم 1298ق.
چاپ: بمبئی، حاج محمد حسن کازرونی: 1298ق، قم، انتشارات اسلامی: 1361؛ به کوشش علی اصغر حلبی (تهران، انتشارات زوار: 1352)
شروح و حواشی:
1- نیچریه (مختصر)؛ آقابزرگ طهرانی، محمد محسن (1293- 1389)
آغاز: بسمله. مدیر روزنامه فرهنگی منطبعه ... سالها می گذشت که بدین آرزو بودم که در خصوص تعلیمات باطله و انتشار قوانین تمدن نما که ... انجام: بفضل آنها شهادت می دهد و اما الان پس بدین قول شریف اکتفا خواهم کردن (ان الله لا یغیر ما یوقم حتی یغیر و اما با نفسهم( این است ... 1222
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1322ق، جا: حیدر آباد دکن؛ تقریظی از مدیر روزنامه فرهنگ محمد و اصل در ابتدای آن و در سال 1298 ق نوشته شده است؛ جلد: میشن عنابی، 30 گ، 15سطر (18×9)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [رایانه]
آغاز: ای دوست عزیز! نیچر عبارت است از طبیعت و طریقه نیجریه همان طریقه دهریه که در قرن رابع و ثالث قبل از میلاد در یونانستان ظهور نموده بودند، انجام اینست مجمل آنچه می خواستم بیان کنم در مضار و مفاسد طریقه نیجریه در مدنیت و هیئت اجتماعیه و منافع ادیان اسلام.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 24 ربیع الاول 1332ق؛ 60گ، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 1-79]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن حسین علی آبادی فومنی رشتی گیلانی، تا: پنج شنبه پایان رمضان [نشریه: 11-948]
zyčerīye (mx.)
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876 -1969)
وابسته به: نیجریه؛ جمال الدين اسد آبادی (1254-1314ق)
رساله «نیچریه» رساله ای است اثر سید جمال الدين اسد آبادی که در آن نظرات متألهين و مادیین را بررسی و آن را رد نموده و اختصار کننده کتاب گزیده ای از آن را در این مجموعه آورده و ناتمام مانده است.
آغاز: آنچه از تواریخ ظاهر می شود قبل از میلاد مسیح سه یا چهارسده حکماء یونان دو طایفه بودند یکی را متألهين گویند؛
نسخه اصل: کتابخانه علینقی منزوی، فرزند مؤلف -تهران؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، 3ص (115-117) [عکسی ف: 3-319]
آغاز: بسمله. ملخص رساله نیچریه لمولانا السيد جمال الدين افغانی طبعع 1300 این است، آنچه از تواریخ ظاه می شود قبل از میلاد مسیح ... ؛ انجام: باین در کلام شریف اکتفا خواهم کرد ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بأنفسهم، انتهی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1327 و 1328ق؛ 4گ (80پ- 83پ)، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 44-81]
nayyer-eazam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17591
نسخه منحصر؛ بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
neyarnjāt
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در پنج «باب». سپس بابی است که گویا جداگانه است: الباب في خطاب الكواكب. سپس فصل ها و بندهایی در طلسمات.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 19/6×13/2 سم [ف: 7-449]
آغاز: حمد و سپاس خدای را جل جلاله که آفریدگار جهان است. و پدید آرنده زمین و آسمان است ... اما بعد چنین گوید... ابو علی سینا (رحمه الله علیه) که جماعت دوستان و عزیزان در علم نار نجات (!)؛
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 12گ (112ر-123 پ)، 3سطر، اندازه: 22/3 ×35سم [ف: 9-326]
neyarnjāt (t.)
وابسته به: نیر نجات؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428ق)
ناشناخته
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. أما بعد حمد و سپاس و درود بلا قیاس نموده می شود که این رساله ایست در علم نیر نجات از قول رئیس الحكما و أفضل؛ انجام: بر یک روی صفیحه یا صفیحه و مربع طبیعی بر دیگری روی بیگارد و مربع اینست
ترجمه رساله نیرنجات منسوب به «ابو علی سینا» است در 10 «فصل»، لیکن در نسخه موجود برخی از فصل ها، افتاده است، شایان ذکر است که در این رساله، از متأخران مانند «محیی الدين عربی» و «ابو العباس بونی» یاد شده که نسبت این رساله به «شیخ الرئيس» را منتفی می سازد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 5 گ (16-20)، 16 سطر، اندازه: 12×9سم [ف: 36-]
آغاز: بدانکه این مقاله ایست در علم نیر نجاب و طلسمات و رقیه و آنچه بدین امور تعلق دارد منقول از ملک الحكماء ابو علی سینا مرتب بر فصول سبعه؛ انجام: در خانه خلوت باشد و جامعه پاکیزه و از نجاست و حرام اجتناب نمایر تا عمل راست آید و الله الهادي خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ این رساله، همانند نسخه شماره 1615/5 کتابخانه ملک و همچنین شماره 1158/1 همان کتابخانه می باشد، لیکن گمان می رود، از حیث ترجمه، یکسان نباشند، همنین با رساله کنور المعزمين [الذريعه: 174/18] همخوانی بسیار دارد، ترجمه رساله نیر نجات، منسوب به «ابو علی سینا» است در هفت فصل به ترتیب زیر: 1. در مؤامرة أعمال و ما یبعلق به، 2. در منسوبات کواکب، 3. في عداوت الكواكب، 4. في دخنة الكواكب، 5. في حروف السبعة ض الأبجد، 6. خواص الحروف و تأثيرات آنها در اجسام و نفوس، 7. في ترکیب الاسماء؛ 2گ (33-32)، 15 سطر، اندازه: 13×7 سم [ف: 36-189]
neyarnjāt
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
رساله ای است در نیر نجات و طلسمات از امام محمد غزالی، در منابع موجود تنها یک کتاب چاپی با عنوان «اسرار المخزونه في
طلب الروحاني» از امام محمد غزالی و با موضوع «علوم غریبه» و «طلسمها و تعویذها» موجود بود که دسترسی به آن مقدور نشد و احتمال دارد که نسخه حاضر همین کتاب باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6998
آغاز: رساله محمد غزالی در نیر نجات بسمله ... شروع در اوراد و کیفیت و کمیت آن ابتدا از یوم الاحد بدان ارشدك الله که یوم الاحد متعلق به شمس است
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: 1107ق؛ مجدول؛ تملک: محمد جعفر بن عبدالمجید؛ خریداری از مشیری؛ 27گ (76پ -102) 25سطر (13×18/5)، اندازه: 23×19سم [رایانه]
neyarnjāt
امیران حسینی، علی بن علی، ق9 قمری
amīrān hoseynī, ‘alī ebn-e ‘alī(- 15c)
شیخ الرئيس ابن سینا رساله ای در نیر نجات به عربی تأليف نمود که استفاده از آن برای مبتدیان و متوسطان از طالبان این علم سهل و آسان نبود بدین جهت مترجم رساله مزبور را با انتخابی به فارسی ترجمه و برای استفاده تسهیل نمود و آن را در دوازده «قاعده» تنظیم ساخت: قاعده 1. بیان دانستن نام های هفت ستاره که حوادث این عالم بر ایشان تعلق دارد؛ قاعده 2. در دانستن اینکه هر طایفه از مردم به کدام ستاره تعلق دارد؛ قاعده 3. در دانستن دوستی و دشمنی کواکب با یکدیگر؛ قاعده 4. در دانستن آن که هر روز و شبی به کدام کوکب تعلق دارد؛ 5. در دانستن آن که هر ساعت از روز و شب به کدام کوکب تعلق دارد؛ 6. در دانستن آن که هر چهار از این بیست و هشت حرف ابجد به یکی از این هفت کو کب تعلق دارد؛ 7. در دانستن هر هفت حرف از این بیست و هشت بر یک طبیعت واقع شده؛ 8. در دانستن هر هفت که بر یک طبیعت واقع شده؛ 9. در دانستن بخور هر کوکبی و هیزم بخور هریک؛ 10. در دانستن ملادهای هر کوکبی؛ 11- بیان آداب عمل؛ 12. بیان آن که چگونه باید عمل نمود.
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 370/3
آغاز: بعد از سپاس باری و درود بر انبیاء نمود می آید که علم نیر نجات که شعبه ایست از علم حکمت و خواص حروف بیست و هشت گانه ابجد بحری است بیکران و دانستن کلیات و اسرار آن هر کس را میسر نمی شود؛ انجام: و باید که صاحب عمل بصدق تمام متوجه باشد ... فائده هر دو اسم که برابر شوند دلالت کند بر الفت وهر عدد که زیادت شود بر اصل سعد است ... یا جمع تکسیری چنانچه از نصف بدر ثلث یا ربع گیرند تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1217ق؛ جلد: تیماج، 3گ، اندازه: 25×10سم [ف مخ]
an-niyranjāt
بخش بندی نشده. نام کتاب بر فراز نسخه «کتاب النير نجات» در پایانه «کتاب طلسمات» آمده است. دست کم دو جا خطاب «اعلم ایها الملك» در آن آمده است.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1917/2- عکسی
آغاز: بسمله. حتی ارسطاطالیس عن هریطاس عن یغما و یوس انه قال أن علم النيرنجات مقسومة علی الكواكب السيارة ما خلا الشمس و القمر. اعنی بالنیر نجات دعوة الروحانيات بأسما بها و استجلا بها بذخنها؛ انجام: و کذالك الحكيم ان یقصد و العلما و القمر في المواضع الموافق للنیرنج. تمت.
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: پیش از 1152ق؛ 7ص (60-76) [عکسی ف: 1-316]
neyarnjāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10668
آغاز: اعتقاد بسیار به پیر پیدا کنند باب سیم در دخنها و کیفیت عمل آن صفت دخنه افلاطونیه؛ انجام: در ته سبو جمع شود بازی دیگر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری کوچک [الفبائي: -594]
neyrang-e tasvīr (masnavī)
واسطی بلگرامی، عبدالجلیل بن احمد، 1071 - 1138 قمری
vāsetī belegrāmī, ‘abd-ol-jalīl ebn-e ahmad (1661 1726)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27665
آغاز: بسمله، بهاری کرد گل عالم چمن شد، شکفتن عام در هر انجمن شد، زمین را مژده نوروز دادند، فلک را جامه زر دوز دادند؛ انجام: خصوص آن پنجتن نور مبرهن، که حب شأن بود سرمایه من، چو در محشر چو دست و پا کنم گم، ... که بنشاند تف دل برف رحمت کلامم ختم شد بر حرف رحمت ... سنه 1173
خط: نستعلیق خفی، کا: جعفری، محمد صالح، تا: 1173ق [رایانه]
neyrang-e 'esq = masnavī-ye qanīmat = maktab-e band
غنیمت پنجابی، محمد اکرم، - 1125 قمری
qanīmat-e panjābī, mohammad akram(- 1713)
تاریخ تأليف: 1096ق
مثنوی است بزمی، در داستان «شاهد» و «عزیز»: شاهد، پسربچi کولی ده ساله ای بود و عزیز پسر شهریار که دل به او می بندد. پدر عزیز، شاهد کولی زاده را از شهر می راند و شاهزاده به دنبال او شهر را رها می کند. در پایان این عشق مجازی به عشق حقیقی روحانی کشیده می شود. در آغاز آن از شیخ عبدالقادر گیلانی و سید روشن ضمیر و شه اورنگ زیب ستایش شده است.
آغاز: بنام شاهد نازک خیالان ** عزیز خاطر آشفته حالان / ز مهرش سینه ها جولانگه برق ** دل هر ذره در جوش انا الحق
انجام: غنیمت ای سخن مدهوش بس کن ** ملال افزا مشو ضبط نفس کن/ شرابی ده که باشد غارت هوش ** چکیدن کن گناهم را فراموش
چاپ: مکرر چاپ شده
[نسخه های منزوی 3289/4 و 3290؛ الذريعة 793/9 و 329/19؛ فهرس مشار 1616؛ فرهنگ سخنوران 422]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 872 (گنج 3/ 1850)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ 132ص [عکسی ف: 2-290]
آغاز: نیارم گفت حال دل که چونست ** دهن هنگام گفتن زخم خون است؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 15 سطر (12×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-190]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1099ق؛ مجدول؛ کاغذ هندی؛ جلد: تیماج، 13 سطر (16×8)، اندازه: 22×15سم [ف: - 152]
آغاز: بمکتب می رود طفل پریزاد ** مبارک باد مرگ نو باستاد/ اگر باشد معلم خود فلاطون ** باندک روز خواهد گشت مجنون؛ انجام: بیا ساقی بیا ای جان جمشید ** بده جامی و آتش زن بخورشید / نموده لشکر غمها سیاهی ** شب هجران دهد اینک گواهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (138ر -141پ)، 15 سطر، اندازه: 16×16/5 سم [ف: 8-19]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7-701]
آغاز: برابر؛ انجام: چکیدن کن کبابم را فراموش .... از مقام بهونگام (کذا)
خط: نستعلیق خفی، کا: میر خان، تا: 1204ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: بمکتب میرود طفل پریزدا ** مبارک باد مرگ نو باستاد / اگر باشد معلم خود فلاطون ** باند که روز خواهد گشت مجنون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 جمادی الثاني 1233ق؛ کاغذ: ترمه، اندازه: 20/8613/6 سم [ف: 8-203]
آغاز و انجام: برابر
دارای خاتمه و کامل است؛ خط: نستعلیق، کا: شیر علی، تا: چهارشنبه 5 جمادی الاول 1270ق، 52گ، 10سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 8-4853]
خط: نستعلیق، کا: محمد مدار، محمد بدیع، تا: یک شنبه 21 ذیحجه 1285 ق، به دستور محمد خضر خان بهادر؛ جلد: مقوا، 38گ، 20سطر (19×9/5)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 17-31]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 15×6، قطع: ربعی [ف: 17-214]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، ابعاد متن: 28×16، اندازه: 21×36سم [ف: 16-691]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: زمان رضا قلی خان بهار [فیلمها ف: 1 -545]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 65گ، اندازه: 19/6×12/8 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خیر محمد خان بن غلام رسول خان بن بهادر خان، بی تا؛ 44گ، 18 سطر، اندازه: 17×26/5سم [ف: 9-347]
neyrang-hā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13842/25
آغاز: نیرنگ حاجت خواستن را یعنی اگر به کسی کاری افتد و یا با کسی مقصودی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1036ق؛ جلد: مقوایی، 11گ (154پ - 164ر)، 18سطر [ف: 37-406]
an-nayrūz
ابن مقفع، عبدالله بن دادویه، 106؟ - 145 ؟ قمری
ebn-o moqaffa, ‘abd-ol-lāh ebn-e dādvayh (725 - 763)
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 2459/3
آغاز: ... قال ابن مقفع اجزی جماعة ممن ادرکت من حکماء الفارس: قالوا کان الملك من ملوك الفرس یجسل في یوم النيروز جلوسا عاما و یحضر الأموال و الخلع و توضع الموائد و یجلس الناس علی مراتبهم و یختلفون؛ انجام: فیما یوقع دینه و تندم عاقبته و لا یدوم الزور به فقد عظمت بیته هذا آخر کلام الملك الحمدلله حق حمده
خط: تعلیق عربی، بی کا، تا: قرن 14، 3گ (12پ -14ر)، 22سطر اندازه: 20×25 سم [ف: 6-20)
an-nayrūz = an-nowrūz = nowrūzīye
حسینی مدرس، ابراهیم، ق 11 قمری
hoseynī modarres,ebrāhīm(- 17c)
وابسته به نوروزیه؛ قزوینی، محمد بن حسین (-1096ق)
تاریخ تأليف: 24 رمضان 1092 ق
رد رساله نوروز فارسی آقارضی قزوینی مؤلف لسان الخواص است در این که روز نوروز در آیین شیعی محترم است. در آن از روضة المنجمين شهمردان یاد شده و بسیار رساله سودمندی است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اطلع من مطالع النبوة و الرسالة ساطع نور رسوله الكريم
انجام: قد عرفت مما مضی حاله و ماله فلا نطیل الكلام و الحمدالله ملهم الصواب و مذلل الصعاب و صلی الله علی رسوله و آله شفعاء یوم الحساب و سلم کثیرا. وقع الفراغ منه في سحر ليلة الرابعة و العشرين من شهر رمضان المبارك سنة 1092 و کان الاشتغال به في لیالی منه.
آغاز و انجام: برابر؛ قد اتفق من الاستنساخ في اليوم الثاني من ربیع الآخر سنة 1093.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 37ص (10- 46)، سطور چلیپا (16×6)، اندازه: 18×9 سم [ف: 14- 3676]
آغاز: بدون تفسیر له ثم الشهيد ره قال و فسر بأول سنة الفرس أوحلول الشمس برأس الحمل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 17 گ (29ر- 45ر)، 21 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 44-124]
an-nayrūz
تحقیقی عالمانه درباره نوروز است از جهت تاریخی و نجومی، بر گفته های یکی از دانشمندان اشاره دارد و مطالب او را رد می کند و نیز از روایاتی که درباره نوروز رسیده استفاده می کند و این که ادعا می شود که روز مبعث و روز فتح مکه و روز عید غدیر در نوروز بوده را بررسی می کند.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7819/3 - 39/199
آغاز: التفاسير السته وهو کونه یوم نزول الشمس برج الحمل بانه اعرف بین الناس او دعوی بین البطلان عند اهل الخبرة والحساب والتواریخ فان کون نیروز الفرس دايرة في الفصول سیمامن زمان النبي صلی الله علیه و آله الى زمان ملکشاه امر لم یسمع خلافه من احد منهم بل صرح في شرح التذكرة؛ انجام: دلایل آخر مستنبطة من الرواتبين المذكورتين علی بطلان کون المراد بالنیروز المعتبر شرعا هو اعتدال الربيعي فانه علی ذلك لا یمکن توجیه التواريخ المذكورة فیها اصلا کذا حال سایر مامر من تفاسیر سری اول فروردین فتعین أن المراد به اول فروردین کما هو المطلوب وبالله التوفيق
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوا، 7گ، 14 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 2-811]
an-nayrūzīya (urjūza)
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 1896)
تاریخ تأليف: 3 ربیع الاول 1293ق؛ محل تأليف: کرمانشاه
در این ارجوزه که 63 بیت است وقایع تاریخی که در روز نوروز اتفاق افتاده و در روایت بدانها اشارت رفته و همچنین تعیین آن روز و اعمالی که باید در آن انجام گیرد، به نظم کشیده شده است.
آغاز: سبحان ربی خالق الكونين ** و جاعل النور ضیاء العين / ابتدع النهار قدام الدجي ** و اختاره من لیله اذا سجی
انجام: و لیس في الكونين فرحة سوی ** حب اللقا و طالب الغير غوی / فاطلبه في ایاك نستعین ** و اعبده حتی یاتی اليقين
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 2گ (195پ - 196ر)، 20 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 1-106]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، کا: جواد بن علی حسینی میبدی (فرزند ناظم)،
تا: 1303ق، جا: کرمانشاه؛ 7ص (275-281)، 10 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: -141]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 8/4
همان نسخه بالا [ف: 1-31]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2140/4 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-185]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالکریم بن محمد اسماعیل بروجردی، بی تا، جلد: تیماج 3ص (310-312)، اندازه: 25×16سم [ف: -136]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 5/10
همان نسخه بالا [ف: 1-26]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2137/10 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-179]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: ظاهر به خط مؤلف، بی تا؛ 4گ (29پ -132)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-167]
an-nayrūzīya fī ma‘āni-l ḥurūf-il hijā’īya = asrār-ulḥurūf = fawātiḥ-us suwar
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
اهدا به: امیر شیخ ابوبکر محمد بن عبدالله یا «عبدالرحیم»
مختصری است در کشف اسرار و حل غوامض حروف هجائیه واقع در فواتح سور قرآن و مرتب است بر سه «فصل»: 1. في ترتیب الموجودات و الدلالة علی خاصية کل مرتبة من مراتبها؛ 2. في الدلالة علی كيفية دلالة الحروف علیها؛ 3. في الغرض. به نامهای: «فواتح السور» و «اسرار الحروف» نیز خوانده شده است.
آغاز: بسمله کل ینزع همته الى خدمة نیروز مولانا الشيخ الامير السيد ادام الله عزته بتحفة یجود بها ذات یده و لما رغبت في ان اکون واحد القوم ...
انجام: یجعلنی ممن یوفق القضاء ایادیه بمنه و سعة جوده و الحمدلله رب العالمين
چاپ: رساله در ضمن تسع رسائل چاپ شده است. در تهران، 1320ق، سنگی، شیراز، 1344ق، سنگی؛ قاهرة، 1954م، مطبعة لجنة التاليف و الترجمة، با تحقیق عبد السلام هارون؛ این رساله در ضمن رساله انسان و قرآن استاد حسن زاده آملی به چاپ رسیده و ترجمه فارسی آن در میراث اسلامی دفتر چهارم به چاپ رسیده است.
[الذريعة 435/24 ؛ فهرست مصنفات: 251؛ دنا 914/10 -916 (48 نسخه)]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4853؛ بی کا، تا: شاید اوایل قرن 7؛ 5گ (102-98) [فیلمها ف: 1-472]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4724؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الأول 700ق؛ 2گ (116-117)، 19سطر [فیلمها ف: 1-440]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4754 (فهرست آقای دکتر مهدوی ص 335)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پایان ربیع الثاني 702ق؛ 7 گ (68-62)، 15سطر [فیلمها ف: 1-440]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3گ (381پ -1383)، 31سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 6-2434]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (211پ -212پ) [ف: 16-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5ص (77-81)، 20 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 10-350]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 2گ (14ر -15ر) (متن)، اندازه: 25/2×16/6 سم [ف: 8-24]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (215ر -216پ)، 24-33سطر (22×12)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 146]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، ص (231-237)، 17سطر (9×4)، اندازه: 15×9سم [سنا: ف: 1-280]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 6ص (121- 126)، 20سطر (13×7)، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1-7]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع حسینی مشهدی، تا: قرن 11؛ 6ص (40-35)، 18سطر (12×5)، اندازه: 20×12سم [سنا: ف: 1-385]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سرلوحهای زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 2گ (84-85)، 24 سطر (20×10)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: -1467]
آغاز: بسمله. الرسالة النيروزية للشیخ الرئيس، في انباء عن الغرض المضمر في الحروف الهجائية فواتح عدة سور؛ انجام: ثم بعد هذا اسرار یحتاج الى مشافهة. و الحمدلله و الصلاة علی رسول الله، و التوفيق من الله تعالی.
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: اردوبادی، عبدالقادر، تا: 1021ق، جا: شیراز؛ درهامش روية اول آمده: «رأيت في بعض المجاميع ان اول هذه الرسالة هکذا: کل تنزع به همته الى خدمة نیروز مولانا الشيخ الامير السيد ابی بکر محمد بن عبدالله ...»؛ جلد: میشن، 3گ (157پ-159ر)، 23 سطر، اندازه: 22/3×12سم [ف: 8-44]
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5-273]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: رمضان 1056ق، جا: دارالسلط اصفهان؛ نسخه در 1344ق توسط دکتر میربه صدرالدین محلاتی اهداء شده، خریداری کتابخانه از ورثه مرحوم محلاتی؛ جلد: گالینگور، اندازه: 10×16/5 سم [ف: -343]
آغاز و انجام: برابر
کا: رضا قلی قمی، عبدالصالح جیلانی، تا: 1060ق؛ جلد: تیماج منقش، 4ص (74-77)، اندازه: 21/7×11/3 سم [ف: 29/1-474]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1063ق، جلد: میشن سیاه، 2گ (52پ -53پ)، اندازه: 21×14/8 سم [ف: 7-474]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، 3گ (24پ -27ر)، 16سطر (12×5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8-749]
آغاز: الرسالة النيروزية للشیخ الرئيس في الانباء عن الغرض المضمر في الحروف الهجائية في فواتح عدة سور الفرقانية مقسومة علی فصول ثلث، الفصل الأول في ترتیب الموجودات؛ انجام: إعني مجموع الكل و لم یمکن أن یکون للحروف دلالة غیر هذه البتة ثم بعد هذا اسرار یحتاج إلى المشافهة و الحمدلله و الصلوة علی رسول الله و التوفيق من الله تعالی.
خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 2 گ (328ر-329ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42-148]
آغاز: الرسالة النيروزية للشیخ الرئيس في الأبناء عن الغرض المضمر في الحروف الهجائية ... الفصل الاول في الوجود و هو مبدع المبدعات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (92 پ- 91 پ)، 21-39 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38-399]
آغاز: الرسالة النيروزية للشیخ الرئيس في الانباء عن الغرض المضمر في الحروف الهجائية في فواتح عدی سور الفرقانية؛ انجام: ولم یمکن أن یکون للحروف دلالی غیر هذه البتة ثم بعد هذا اسرار یحتاج الى المشافهة و الحمد لله ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1082 و 1083ق؛ با نشان «بلغ قبالا» مقابله شده؛ 4ص (203-206)، سطور چلیپا، قطع: بیاضی [ف: 33/2 -66]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: نجفی جزائری، محمد بن عبدالحسین، تا: 1084ق؛ 7ص (123-129)، 20 سطر، اندازه: 13/5 ×20سم [ف: 45-195]
بی کا، تا: 1085ق [نشریه: 5-288]
آغاز: بعد بسمله. الرساله النيروزية للشیخ الرئيس في الانباء عن الفرض المضمر في الحروف الهجائيه؛ انجام: ثم بعد هذا اسرار یحتاج الى المشافهة و الله تعالی یمد في بقاء الشيخ الامير السيد و تبارك له ...
خط: نستعلیق، کا: طبسی، محمد بن نعمت، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج، 4 ص (186-189)، 25سطر [سنا: ف: 2-191]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1092ق؛ 1گ (123-123)، 17 سطر (11×18/5)، اندازه: 24×19/5 سم [ف: 16-649]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: صفر 1097ق؛ واقف: نائینی؛ 4گ، سطور چلیپا، اندازه: 22×12سم [ف: 4-441]
بی کا، تا: قرن 12؛ دیباچه ای را که دکتر مهدوی یاد نموده است ندارد ولی در انجام با آن یکی است؛ 3ص (128-130) [ف: 5 -740]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به نشان نبراس «میرداماد (رحمه الله علیه)»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (174پ- 176ر)، 24 سطر (12/5 × 18/5)، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 2020]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (7پ- 10ر)، اندازه: 12/4 × 19/7سم [ف: 9-68]
آغاز: الرسالة النيروزية للشیخالرئیسفی الإبناء عن الغرض في الحروف الهجائية؛ انجام: و لم یکن أن یمکن للحروف دلالة علی هذه النسبة ثم بعد هذا أسرار یحتاج إلى المشافهة.
خط: نسخ، کا: بالانکابی جیلانی، محمد نصیر بن حسن، تا: قرن 12 ن، 3گ (80-82)، 22 سطر، اندازه: 15×6 سم [ف: 29-373]
آغاز: بسمله. الرسالة النيروزية للشیخ الرئيس، في الغرض المضمر في الحروف الهجائية فواتح؛ انجام: و لم یمکن أن یکون للحروف دلالة غیر هذه البتة ثم بعد هذا اسرار تحتاج الى المشافهة و الحمد لله و الصلاة علی رسول الله و التوفيق من الله سبحانه و تعالی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (برگ 84) [ف: 15- 130]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1101ق؛ اندازه: 12/5 × 24/5سم [نسخه پژوهی: 94-3]
آغاز: برابر؛ انجام: صلی الله علی محمد و آله خیر قایذا
بی کا، تا: 1101ق، کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 16ص (173-157)، 8سطر (5×11)، اندازه: 16/3×9/5 سم [ف: 8-382]
بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 12/5 × 17/5 سم [رشت و همدان: ف: 1195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13، 3گ (124پ -126ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6 × 18/5 سم [ف: 7-458]
آغاز: بسمله الرسالة النيروزيه للشیخ الأجل الرئيس ابی علی بن سینا في الأبناء عن الغرض المضمر في الحروف الهجائية فواتح عدة سور الفرقانية مقسومة علی فصول ثلاثه الفصل الاول في ترتیب الموجودات؛ انجام: ثم بعد هذا اسرار تحتاج الى المشافهة والحمدلله والصلوة علی رسول الله وآله
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی گلپایگانی نجفی (جامع جنگ)، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4854]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج محمد ابراهیم (کلباسی)، 1238؛ جلد: تیماج، 36گ، 27 سطر (7/5× 18/5) اندازه: 25×13سم [ف: 1-517]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 3ص (603-605) [مختصر ف: 417]
خط: نسخ، کا: حسین بن سید علی خوسفی قائنی خراسانی، تا: 1235ق؛ 2گ (150ر-151پ)، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: -83]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته خوش بی اعجام، کا: میرزا عبدالله ریاضی، تا: 1280ق؛ اندازه: 20/52×12/1 سم [ف: 11-352]
آغاز: برابر
خط: تعلیق، کا: نامی، محمد علی، تا: 1299ق؛ در فهرست طوس (ش 341 ص 441 ج 4) شیخ ابوبکر محمد بن عبدالله یا عبدالرحیم یاد گردید و این شیخ کسی بود که ابن سینا این رساله و اضحویه را برای او نوشته و این گونه رازها را برای او آشکار بداشت و از پایان رساله پیداست که رازهای دیگری مانده که شیخ رئیس بایست زبانی به او بگوید و نوشتن آنها شایسته نبود (ص 141 و 147 این فهرست)؛ 5گ (140پ -144ر) [ف: 3-396]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یفعل المتصدق ذلك الفعل الابمشاكلة بتلك النفس و علی هذا شبیه بشیئ واحد. تمت الكتاب عبون الملك الوهاب.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود شوال 1317ق؛ 12ص (559 -570) [عکسی ف: 1-397]
آغاز: قال الرئيس ... هذه الرسالة في معانی الحروف الهجائية التي فواتح بعض السور الفرقانية كثيرة الفوائد؛ انجام: ثم بعد هذا اسرار تحتاج إلى المشافهة، الحمدلله اولا و آخرا ...
کا: احمد بن محمد رضا بن فرج الله زنجانی، تا: 1319-1344ق؛ جلد: مقوایی، 3گ (50ر -52پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 4-335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1339ق؛ از روی نسخه شرف الدين علی مازندرانی کتابت شده؛ جلد: مقوایی، 2ص (46-47)، 25 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 32-34]
آغاز: کل شرع بتیمنه الى خدمة سیدنا و مولانا شیخ الإمام (اسم این شخص در نسخه نوشته نیست) و لما رغبت ان اکون واحداً من القوم .. هو الانباء عن الغرض المضمر في حروف هجائية؛ انجام: ثم بعد هذا سهل اسرار یحتاج إلى المشافهة و الله تعالی ممد في بقاء الشيخ الامين السيد.
خط: نسخ، کا: صفوی ماسالی مصطفوی، اسدالله، تا: 1363ق؛ مصحح؛ 3گ (45-47)، 22 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 38-300]
بی کا، بی تا، قطع: ربعی [نشریه: 4-444]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3ص (135پ -136پ)، سطور مورب، اندازه: 20×9/5 سم [ف: 30-60]
نسخه اصل: لیدن (2479-1464 Cod. 1020a Warn)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-613]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 20×10سم [رشت و همدان: ف: - 1595]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا اندازه: 10×17 سم [ف: 2-364]
دیباچه و مقدمه را ندارد؛ بی کا، بی تا؛ 2 گ (49پ - 50پ) [ف: 5- 741]
nayrūzīye
دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268 - 350 قمری
dāneš-e tabrīzī, lotf-‘alī ebn-e mohammad kāzem (1852 - 1932)
اهدا به: میرزا عبدالغفار
کلمات قصار حضرت علی (علیه السلام) است به فارسی.
[فهرستواره منزوی 67976]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4734/29
بی کا، تا: 1294ق؛ 14ص (591-604)، 11سطر (11×6)، اندازه: 17×11سم [ف: 14-3690]
nīrū-ye īrānīyān
نوبخت، حبیب الله بن محمد حسن، ق 14 قمری
nowbaxt, habīb-ol lāh ben mohammad hasan(- 20c)
ترجمه ای است از کتاب دکتر احمد رفاعی به نام «قوه پارسیان» که در آن درباره قدرت فرهنگی و سیاسی ایرانیان در روز گار امویان و عباسیان بحث شده است. در دو جلد: جلد 1. شامل روزگار امویان می باشد: فصل 1) مدنیت اسلامی، 2) کشمکش در میان خلافت و پادشاهی، 3) سیاست معاویه و جانشیان او، 4) جانشین، 5) زندگانی علمی و ادبی در عصر اموی؛ فهرست جلد 1: فصل 1) سیاست عصر عباسی، 2) تعصب عرب و کردار آزادگان، 3) دعوت عباسی، 4) ابوالعباس سفاح، 5) ابوجعفر منصور، 6) مهدی، 7) هادی، 8) هارون الرشيد، 9) دانش و دانشوران، 10) ادبیات در آغاز دوره عباسی.
آغاز: گشایش و فتوحات خلفا اوضاع مادی و اجتماعی و سیاسی مسلمانان را دگرگون ساخته وضعیتی ایجاد کرد که نتائج و آثار آن یکی پس از دیگری پدیدار گشت؛ انجام: این مختصر را که بمنزله مقدمه بود با شرح و بسط و آنچه موضوع تاریخ ماست بآخر رسانیده ما را به راه راست هدایت فرماید و در پیچ و خم این راه سخت و معوج سرگردان و گمراه نگذارد.
جلد اول و شامل روزگار امویان می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: نوبخت حبیب الله، تا: 1310ق؛ با تصحیح و حواشی وی که به درخواست شاهرخ رئیس مباشرت مجلس شورای ملی نوشته شده؛ جلد: گالینگور، 44گ، اندازه: 33×20سم [ف: 25-158]
آغاز: در ضمن تاریخ دوره اموی اسباب ضعف و انحطاط خلفا کاملا مبرهن گردید کین خواستن قبایل عرب؛ انجام: جز آنچه ذکر شد مباحث دیگری از قبیل توصیف، داستانسرائی و مغازله با خوبرویان و شاهدان ماهر و از شعراء بازمانده است توفیق مقام ما را از ایراد آنها باز می دارد.
جلد دوم و شامل روزگار عباسیان می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: نوبخت حبیب الله، بی تا، جلد: گالینگور، 99گ، اندازه: 33×20سم [ف: 25-159]
an-nayyirayn
ابن مغربی، حسین بن علی، 370 - 418 قمری
ebn-e maqrebī, hoseyn ebn-e ‘alī (981 - 1028)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/5475/3 ف
نسخه اصل: دانشگاه توبینگن 70 MaVI؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-156]
nayyerayn = nāmūs-e asqar
نصیری طوسی، محمد تقی بن عبدالحسین، ق 11 قمری
nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn(-17c)
تاریخ تأليف: غره ذیحجه 1071ق؛ محل تالیف: اصفهان
در اخلاق و احوال انسانی و در آن از اخلاق و سیاست گفتگو کرده است؛ در چند «مقاله»، هر یک در چند «باب» و هر باب در چند «فصل» نگاشته شده: مقاله 1.در مبادی کلیه؛ 2. در تعدیل هیئت و صفات نفسایه و اخلاق؛ 3. در تعدیل افعال. باب یکم از مقاله یکم در مباحث عقل و روح و قوا و حرکات روح است.
آغاز: کتاب نیرین. بسمله و به نستعین. الحمدلله رب العالمين ... اما
بعد این کتابی است موسوم به «نیرین» بجهت اشتمال آن بر رسالتین: رساله ناموس اصغر بجهت صغر حجم آن، و رساله اسرار. و چون هر یک را منفعتی خاص و لیکن قریب بیکدیگر در حکم یک کتاب بشمار آمد. و السلام. رساله ناموس اصغر بسمله. فاتحه کتاب که خاتمه معارف اولو الالباب است جز محامد عتبه الهي چه تواند بود ... اما بعد ... امروز که نیف و عشر سادس و مائة حادی عشر هجری است بنده ... محمد تقی بن عبدالحسین النصيري الطوسي ... این رساله را که موسوم است بناموس اصغر و مکنی به «خلاصة الاسرار» در سلک تحریر می آورد ... مشتمل است بر مقالات و مقالات محتوی بر ابواب و ابواب بر فصول و تنبیه
انجام: ختم و تنبیه و توصیف. تمام شد این حکمت الهي و مبادی آگهی و اصول دین ... بتاریخ غرة شهر ذی حجة الحرام سنة احدی و سبعین و الف بدار السلطنة اصفهان ... و در سلک اشرارش منظم نماید. هذه أفاضة من الله علی و منی علیك تم كتابة التاريخ
[فهرستواره منزوی 25176]
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 111/5 - ب
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف؛ تا: 1072ق؛ 51گ (23پ -73ر) [ف: -434]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 477/6 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-290]
eyze-bāzī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3466/21
آغاز: فصل درباره نیزه، بدان که قامت نیزه چهل و هشت گفته اند و دو قلاج؛ انجام: سرگین گاو به یک بار بیرون اندازد
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 21ص (677-679) 17سطر، اندازه: 25×12سم [ف: 6-441]
neyestān = būstān-e qāsemī = javāb-e būstān
ادیب کرمانی، قاسم بن زین العابدين، 1275 - 347 قمری
adīb-e kermānī, qāsem ebn-e zayn-ol-'ābedīn (1859 - 229)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار
محل تأليف: بردسیر
مثنوی استبه تقلید بوستان سعدی علیه الرحمه، در چهار دفتر در پند و اندرز و با طنز و اصطلاحات و واژه های لهجه کرمانی.
آغاز: بنام خداوند شور آفرین ** حکیم نخ تار و پود آفرین / خدائی که در کارخانه قدم ** همی بافت از تار و پود عدم / مر این شال گلریزه قیر گون ** که کرسیش خوانند اهل فنون ...
آغاز: برابر؛ انجام: اگر چاره ات هست میکن نخست ** که شکسته دیگر نگردد درست / گرفتم که یاریست ثابت قدم ** چه خواهی کنی در بسیج عدم / در آندم که یاران ز هم بگسلند ** بیاید که خاکند و آب و گلند / بده دل بمحبوب جان آفرین ** که هر جا روی با تو باشد قرین
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 14؛ دارای رکابه، خط نسخه بسیار به خط «عبرت نائینی» شبیه است، نام کتاب چنین آمده: «دفتر اول از جواب بوستان قاسمی کرمانی»؛ جلد: تیماج، 64گ (43پ - 106پ)، 20 سطر، اندازه: 27/9×17/5 سم [ف: 27/1-256]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر ای برادر بخانه کس است ** همانا که یک حرف او را بس است
فقط دفتر اول؛ خط: نسخ تعلیق، کا: غلامحسین شریف کرمانی، تا: سه شنبه 7 رجب 1316ق، جلد: چرمی، 40گ، 12 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1-137]
آغاز: برابر؛ دفتر دوم خداوند هفت آسمان و زمین ** به بخشودمی دفتر دومین؛ دفتر سوم خدای منزه زنا بود و بود ** بجز خود کسش مینشایدستود؛ دفتر چهارم: ... یکی پاده او شاله در دست داشت ** که یک قرص حلواش سر مست داشت؛ انجام: دفتر اول - ... اگر ای برادر بخانه کس است ** همانا که یک حرف او را بس است»؛ دفتر دوم - ... بمستی تو پنداشتی آدمی ** الا تا نمردی بخود آدمی»؛ دفتر سوم- «... بده دل بمحبوب جان آفرین ** که هر جا روی با تو باشد قرین»؛ دفتر چهارم - «... خر نفس را چرب و شیرین مده ** مرا این پند بشنو ز سالار ده»
دفتر اول و دوم و سوم و چهارم؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حسین الحسيني، تا: رجب 1322ق؛ دفتر چهارم از اول و آخر ناقص است؛ 64 گ، 20 سطر، اندازه: 19×28/5سم [ف: 1-135]
آغاز: برابر؛ انجام بده دل بمحبوب جان آفرین ** که هر جا روی با تو باشد قرین
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسن چترودی، تا: 9 ربیع الثاني 1323ق؛ جلد: تیماج، 65گ (66پ - 130ر)، 20 سطر، اندازه: 19×18/5 سم [ف: 15-140]
نیقوماخیا- الأخلاق الى نیقوماخوس
nīkxāhān-e tūde
شهریاری، پرویز، 1344 قمری
šahrīyārī،,arvīz (1926 -)
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 4752/21 -4754ف
از پرویز شهریاری و مهدی نعمة اللهي؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-102]
nīk va bad
کسروی، احمد، 1307 - 1364 قمری
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
1326ش.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/66 -4754-ف
بی کا، بیتا [فیلمها ف: 3-101]
nīk va bad (jadval)
فال یا استخاره ای است به نقل از حضرت علی (علیه السلام) برای دریافت خیر و شر کاری به هنگام آغاز در آن کار از روز نوروز تا آن روز حساب می کنند ولی شش از آن طرح می کنند».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6271/4
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (12)، 13 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19-244]
nīk va bad-e sā‘āt (maqālī dar dānestan-e)
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 561/2
بی کا، تا: 1299ق؛ 1ص، اندازه: 19×13 سم [ف: 1- 471]
nīk va bad-e setāregān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1328/5 - ف
نسخه اصل: پاریس 1488. S. P؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-596]
nayl-ul amānī fī š.-i ḥirz-il yamānī = š.-e do‘ā-ye sayfī
انصاری، عبد الرحيم بن نصر الله، 1272 - 1334 قمری
ansārī, ‘abd-or-rahīm ebn-e nasr-ol-lāh (1856 - 1916)
تاریخ تأليف: آخر رجب 1323ق
مؤلف پس از بیان فضیلت انواع دعا که از طریق اهل بیت علیهم السلام نقل شده به فضیلت دعای یمانی می پردازد. وی معتقد است به دلیل این که در باب دعای یمانی روایات مختلفی وارد شده متعرض اقوال علما گردیده است و قول مقرون به صحت که نقل میرداماد می باشد را برگزیده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24877
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي عجزت العقول عن معرفة کنه ذاته؛ انجام: و هو اشارة الى ما اسبقنا ذکره ... في سلخ شهر رجب المرجب من شهور هذه السنة 1323
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 120گ، 12سطر، اندازه: 12/7×7/5 سم [اهدائی رهبر: 6-415]
nayl-us sa‘ādāt fī ‘ilm-il maqūlāt
بلیدی، محمد بن محمد، 1096 - 1176 قمری
balīdī, mohammad ebn-e mohammad (1685 - 1763)
این رساله دارای یک «مقدمه» و دو «مقصود» و یک «خاتمه» است (به دلیل حصر) مقدمه دارای سه مسأله است: 1) مسئله الاستعانه، 2) کون الشي من مقولات متعدده، 3) التمييز بین الذاتي و العرضي؛ مقصود 1. بحث مقولات عشر؛ مقصود 2. عقول عشره. وی در مقصد اول در بحث از این که علم از کدام مقوله است از حاشیه یحیی برام البراين یاد می کند.
چاپ: بیروت، دار النجاح، محقق: ممدوح حقی، چاپ اول، 86ص، 1393 ق.
[ایضاح المكنون: 697 (محمد بن محمد المغربي)]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6345/9
آغاز: بسمله اما بعد حمدالله یقول احوج العبد ... محمد الحسن الاندلسي البليدي اصولا المصرى منشأ المالكي مذهب ... و ینحصر المقصود من نیل السعادات في مقدمه و مقصودین و خاتمه؛ انجام پایان ک و جمیع الكواكب نوره ذات الا القمر و کون النجوم في السماء الدنيا ... لم یرد شرعا جعلنا الله من اهل المنهاج و ختم لنا بحسن الختام.
خط: نسخ تحریری، کا: محمد عطار معدل، تا: قرن 13؛ 47ص (660-614)، 13 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19-378]
nayl-ul marām
مقری، احمد بن محمد، 992 – 1041 قمری
maqarrī, ahmad ebn-e mohammad (1584 - 1632)
منظومه است در وفق اعداد در حدود 275 بیت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6608/7
آغاز: فقد اردت نظم در ملتقط ** من البحر المخمس الخالي الوسط / سمینه نیل المرام المغتبط ** لطالب المخمس الخالي الوسط؛ انجام: علیه از کی صلوات جامعه ** سحاب سلام معها هامعه / مع آله و صحبه الناجيا ** فقال من حسن الختام املا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 1 گ (71ر- 71پ)، اندازه: 29/5×17/5 سم [ف: 20-153]
neyl-ol marām fī mazhab-el a’emma ‘alayhem-essalām
گیلانی، عبدالرحیم بن معروف، ق 9 قمری
gīlānī,‘abd-or-rahīm ebn-e ma‘rūf(- 15c)
تاریخ تأليف: 2 صفر 1091ق
وی مسائل اجماعی را از کتب «شرایع»، «ارشاد»، و «تبصره» استخراج و در 55 کتاب شامل 260 باب از ابتدا = طهارت تا انتهای دیات به شرح ذیل گرد آورده است: کتاب طهارت: دارای دوازده باب؛ کتاب صلات: نوزده باب؛ کتاب صوم: شش باب؛ کتاب اعتکاف با دو باب؛ زکات: هفت باب؛ خمس: دو باب؛ حج یازده باب؛ عمره؛ جهاد: هفت باب؛ امر به معروف و نهی از منکر؛ تجارات: هجده باب؛ رهن: دو باب؛ مفلس: چهار باب؛ حجر: دو باب؛ ضمان: سه باب؛ صلح: دو باب؛ شرکت: دو باب؛ مضاربه، مزارعه و مساقات: هشت باب؛ وديعة، عاریه، اجاره و وکالت: دوازده باب؛ وقوف و صدقات: پنج باب؛ سکنی و حبس؛ هبات: دو باب؛ سبق و رمایه: دو باب وصایا: هشت باب؛ نکاح: هفده باب؛ طلاق، خلع و مبارات در هشت باب؛ کتب ظهار، ایلاء، لعان، عتق و قس علی هذا تا پایان دیات. در آغاز آن از مظفر جلال الدين شاه ستوده و نام ملک کاوس پسر شاه را یاد کرده است. بسیاری از باب ها با عبارت بدان وفقك الله، بدان ایدك الله و بدان صانك الله» آغاز گردیده است.
آغاز: بسمله حمد وافر و ثنای متکاثر حضرت خالقی را که بر مقتضای و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون ... اما بعد چنیا گوید محرر این حروف ... عبد الرحيم بن معروف که بر دیا داران.
انجام: مسئله بدان که عاقله ضامن جنایت بنده و ضامن جنایب بهمه نباشد بلکه ضامن عاقله مخصوص به جنایت باشد که بر سبیل خطا بر آدمی واقع باشد.
[کشف الحجب /598؛ الذريعه 437/24 و 337: 24 ، کشف الظنون 1994/2؛ فهرستواره فقه هزار و چهار صد ساله اسلامی در زبان فارسی، محمد تقی دانش پژوه 38؛ ریاض العلما 113/3]
آغاز: ... باب اول در موجبات حجر ... باب اول از کتاب طهارت در احکام آبها بدان وفقك الله طهارتدر شریعت اسم وضو و غسل و تیمم است؛ انجام: با پنجم در عاقله و تعیین محل ... بدانکه عاقله عبارت از وارثانی باشند که در جنایت خطا آن را دیت ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «یا امام حسین مدد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 327گ، 16 سطر (14×7)، اندازه: 20×12سم [ف: 35-755]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: وزیری؛ 165گ، 21سطر (19×13/5)، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 3-995]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1017ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 241گ، 19 سطر (17×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 5-741]
خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن حافظ اصلان، تا: اواسط شوال 1052ق، برای نواب فیروز جنگ؛ جلد: تیماج، 210 گ، 16سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف: 27-129]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 رمضان 1075ق؛ مهر: «عبده الواثق عباس» (بیضوی)؛ 184 گ، 21 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 8-93]
. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 14184
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظر علی بن الأمير علی تبریزی، تا: 1079ق؛ مصحح؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد در 13 ربیع الاول 1276ق؛ جلد: تیماج، ، 212گ، 21 سطر، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 38-246]
آغاز: که قبله آمال و کعبه افضال و محط رجال است شده چون بوطن مألوف و مسکن مشعوف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح؛ 318ص (1-318)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 50-91]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن اهل الله الويري، تا: 1081ق؛ جلد: تیماج، 121ص (218-338)، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 1-89]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 191/4 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد قلی بورودی یا بودودی، تا 1086ق؛ 412ص (1-412)، 20 سطر، اندازه: 23×17/5 سم [ف 202-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد قلی بورودی، تا: دهه سوم صفر 1086ق [فیلمها ف: 1-715]
آغاز: ... اما بعد چنین گوید محرر این حروف الواثق بالله؛ انجام مسألة: بدانکه عاقله ضامن جنایت بنده و ضامن جنایت بهیمه نباشد تمام شد کتاب نیل المرام ... بنا به اراده و اهتمام نواب ملک المؤيد من السماء المظفر علی الأعداء شاه قوی طالع فیروز جنگ ** گلین این روضه فیروزه رنگ
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عباس تونی، تا: گویا در 1091ق 120گ، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2-109]
آغاز: بدان وفقك الله تعالی که طهارت در شریعت اسم وضو و غسل و تیمم است بر وجهی که آن را تأثيري در استباحه نماز باشد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نجف علی کرانی، تا: 5 جمادی الثاني 1094ق افتادگی: آغاز؛ مقدمه مؤلف حذف شده؛ 209گ، 19 سطر [دارالحدیث: 208]
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: -32]
آغاز: و این کتاب را نیل المرام في مذهب الأئمة علیهم السلام نام نهادم و تمام این تأليف در پنجاه و پنج کتاب و دویست و شصت باب جمع می آید؛ انجام: متعلق شده باشد مذکر را دیت کامله باشد و مونث را نصف دیت و این ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 220گ، 23 سطر، اندازه: 18/5× 28س [محدث ارموی مخ: 3-1642]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ مصحح؛ تملک: محمدعلی بن ابو القاسم حسینی اروسائی؛ مهر: «عبده الراجي محمد علی بن ابوالقاسم الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 154گ، 25سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8-4854]
آغاز: ... که کما قال: علمنا منلدنا علما و در اثبات وحدانیت سه باب اول از کتاب طهارت در احکام آبها، بدان وفقك الله تعلی که طهارت در شریعت اسم وضو و غسل و تیمم است بر وجهی که آن را تأثيري در استباحه نماز باشد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اصلان بن محمد مقیم تبریزی، تا: شوال 1111ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 140 گ، 21سطر (21×13)، اندازه: 20×29سم [ف: 36-504]
آغاز: دخان آتش قهرش حیات خصم ازان فانی ** نسیم گلشن الطفش چو حیوان یحیی الموتي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 245گ، 22 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 33/2 -145]
آغاز: اول وضو که از برای نماز باشد که واجب بود، دویم برای طواف خانه کعبه واجب باشد، سیم رضوی که از برای کتابت قرآن بشرط؛ انجام: مسئله. چون قاضی اصل وفات کند آن جماعت را که او نصب کرده باشد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: چرم مذهب، 194گ، 18 سطر (25×13)، اندازه: 21×35سم [ف: 587-41]
آغاز: و این کتاب را نیل المرام في مذهب الائمه علیهم السلام نام نهادم و تمام این تأليف در پنجاه کتاب و دویست و شصت باب جمع می آید؛ انجام: برابر
خطبه کتاب نیامده؟ خط: نسخ، کا: قاسمعلی بن ملاقربانعلی شاه عوضی، تا: دوشنبه 7 جمادی الثاني 1209 ق، به دستور میرزا علی نقی حاکم الكاء؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 196گ، 21 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 7-281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ابراهیم، تا: چهارشنبه دهه سوم جمادی الثاني 1239ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 118گ، 21-24 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 20-588]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1248ق؛ جلد: چرم مذهب، 119گ، 25سطر (21×12)، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 40-319]
آغاز: برابر؛ انجام: دیگر این چنین کاری نکند.
خط: نسخ، کا: عبدالله مرندی، تا: 1249 ق [الفبائي: -594]
آغاز: مظفر فر فرخ رخ جلال الدين و الدنيا. شهنشاهی که چون رأيش نهد یک دانه تدبیر ** شود صید خم دامش همای صدره اعلا ... باعث بر تحریر این کلمات و موجب تسطیر این نکات
آنکه چون امدی مدید و عهدی بعید؛ انجام: انجام: مسئله. اشبه آنست که در توزیع یعنی قسمت رعایت ترتیب کند یعنی اگر از اقرب گرفته باشند چون وفا نکند از بعید نیز مطالبه نمایند تا زمانی (باب 5 کتاب 555 در عاقله دیات)
پس از فهرست که کمبود دارد و تا کتاب 35 است دو صفحه از اعتکاف آمده از آنگاه زکات است تا دیات آنهم به انجام نمی رسد و از طهارت تا پاره ای از اعتکاف را ندارد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ گویا برگها هم پس و پیش شده؛ مهر: «عبده حسین الحسيني»؛ کاغذ: سمرقندی، 218گ، 18سطر (17×11)، اندازه: 24×17سم [ف: 5-2099]
نیل المرام و در النظام- البدر النظام و نیل المرام
nīl-ul miṣr wa kayfīyat-u-hā wa nabāt-u-hā wa ḥayawān-u-hā
در دو مقاله نخستین در 6 فصل دومی 3 فصل، با یاد کردن حوادث 597ق که گویا مؤلف در آن سال زنده بوده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5464/2 -ف
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه توبینگن 122 V. خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف بن علی بیک بغدادی، تا: صفر 791ق، جا: کماج؛ از روی نوشته مؤلف برای یک بزرگی، نسخه در 985 و 991 خوانده شده [فیلمها ف: 3-153]
an-nīlūfar
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā(- 1139)
در آن به بر اساس مبانی علم طبیعی ارسطویی به تفسیر این امر می پردازد که چرا گل نیلوفر در روز شکفته می شود و شب جمع شده و در آب فرو می رود.
آغاز: قال: انما عرض للنیلوفر و اشباهه أن یظهر بطلوع الشمس و ینغمس في الماء عند غیبوبتها، من قبل أن عنصرها غلیظ بارد الا آن بها رطوبة و جوهرها من شأنه أن یقبل الانبساط
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/31 عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: و آخر النهار یحرك بالبرد لان البارد بالقوة موجود في ذلك الوقت - و قد تلخص کیف ذلك في غیر هذا الموضع.
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن محمد بن محمد النضر، تا: 547ق جا: قوص؛ 1گ (222ر -222پ) [عکسی ف: 4-490]
نی نامه - شرح ابیات اول مثنوی
ney-nāme = r.-ye nā'īye = nāy va ney = š.-e do beyt-e masnavi
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, 'abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672ق)
گزارش دو بیت است از آغاز مثنوی معنوی «بشنو از نی چون حکایت می کند» به نثر و نظم که تحفه مجلس حضرت من خص بالمواهب العليه (؟) کرده و کلمه «نی» را به معنی نفی وجود عرضی گرفته و به مشرب عرفا و صوفیه درباره مراتب وجود و موجودات گفتگو می کند.
آغاز: عشق جز نایی و ما جز نی نه ایم ** وی دمی بی ما و ما بی وی نه ایم/ نی که هر دم نغمه آرایی کند ** در حقیقت از دم نایی کند ... این سطری چندست بعضی منثور و بعضی منظوم بقلم صدق نیت و خلوص طویت مرقوم در بیان معنی نی و حکایت شکایت وی که در مفتتح مثنوی حضرت مولوی که کاشف اسرار حقائق معنوی است وقوع یافته و پر تو شعور بعضی بر آن تافته جعلتها تحفة لحضرة من خص بالمواهب الجليلة والمراتب العلية ورسمتها خدمة لسدة من فاز بالفضائل الانسية و الشمائل القدسية آنکه چوندر مدحش اندیشم مقال ناطقه حیران بماند عقل لال ... متع الله تعالی عاکفی سدة الشريفة بطول بقائه ... نملة جاءت برجل من جراد ** توسلیمانی کن عالی نهاد
انجام: در بقای او شوی فانی تمام ** باقی و جاوید باشی و السلام
چاپ: این رساله در سال 1303 در ایران چاپ سنگی شده و یکبار دیگر به سال 1377 با تحقیق و مقدمه استاد خلیل به ضمیمه نامه یعقوب چرخی در کابل چاپ گردیده است؛ نیز در شماره 17 مجله ارمغان؛ ایران، تهران، 1303ق، سنگی، وزیری، 76ص ص صص 386-462) در هامش و متن
[نسخه های منزوی 1475/2 و 1477/2 و 3515/5 ؛ الذريعة 439/24 و 118/9؛ فهرستواره منزوی 593/7 و 1060/8 و ... بدنا 917/10 -920 (80 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- معنی نی و شکایت وی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 9 جلد: تیماج تریاکی، 5 ص (249-253) [سنا: ف: 2-140]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 22 شعبان 877ق، جا: بغداد؛ 3گ (329-331)، 30 سطر [فیلمها ف: 1- 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 195ق؛ جلد: میشن، 3گ (327ر- 329پ)، 31سطر، اندازه: 34×25/2 سم [ف: 8-93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 3گ (46ر -148)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1643]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 7ص (244-250)، 37سطر، اندازه: 11×20/5سم [ف: 10-1871]
. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 265 حکمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با یک سرلوح زیبا؛ در 1291 به میرزا عباس خان معاون الملك داده شده بود؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [ف: 2-71]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 6گ (177-182) 21سطر (18×9/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 10-1855]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج اندازه: 24×36/5سم [ف: 3-244]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 36×26سم [ف: 3-248]
خط: نسخ، کا: هروی، محمد بن حسن، تا: شوال 909ق؛ ابعاد متر 5/2 ×15، اندازه: 23/5 × 33/5سم [ف: 17-90]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 رجب 928ق؛ 27ص (668-694)، 14سطر، اندازه: 15×10سم [سنا: ف: 1-264]
خط: نستعلیق خوش، کا: هروی، میر علی بن میر باقر، تا: 140ق مذهب، با سرلوح؛ مهر: «المهدي من هدیت»؛ 11گ، 10سطر (15×8/5)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 9-780] و [فیلمها ف: 3-81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 140ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (261ر -264)، 25 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 7-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بهرام، تا: 958ق؛ اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 9-326]
بی کا، تا: رجب 981ق، جا: ابرقوه؛ جلد: تیماج، 12ص (34-45)، اندازه: 18×13سم [سنا: ف: 1-198]
سه صفحه ای از پایان این رساله در نسخه ما مانده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 985ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 17سطر (12/5×8/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 8-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 997ق؛ کاغذ: ترمه، 145گ (1ر - 145پ)، 41سطر، اندازه: 22×9/8 سم [ف: 8-458]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح؛ جلد: مقوایی، 3گ (495پ -497ر)، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 17-296]
آغاز: برابر؛ انجام: با شکر خایان هم آوا بوده یی ** [ بیاض]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جمعا سه صفحه و نیم، ابعاد متن: 17/5 × 35/5، اندازه: 29/2 × 43/5 سم [ف: 7-783]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج [ف: 2-59]
خط: نستعلیق، کا: کر کی، حیدر بن علی، تا: قرن 11؛ 2گ (91-90 پ)، اندازه: 14×23/5 سم [نشریه: 13-259]
خط: نسخ، کا: دوانی، اسدالله بن ظهیرالدین علی، تا: قرن 11؛ اندازه: 13×22/5 سم [ف: -358]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا گلپایگانی، تا: قرن 11، 4گ (431پ -434)، 28 سطر، اندازه: 29/8×18/2 سم [ف: 3-634]
آغاز: برابر؛ انجام: و مهجوری که در امثال این مواضع واقع می شود غلبه احکام ما به الامتياز است بر ما به الاتحاد والله سبحانه اعلم.
بخشی از کتاب است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 3گ (45پ -47پ)، ابعاد متن: 17/3×8/6 ، اندازه: 27/9×15/6 سم [ف: 29/1-169]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج، اندازه: 13/5 × 24/5سم [ف: 32-267]
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1-572]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1035ق؛ 3گ (12پ -14ر) [مختصر ف: -841]
بی کا، تا: ربیع الثاني 1058ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 40گ ( 144-105)، 16سطر (21×7)، اندازه: 23×11سم [ف: 13-3144]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد عارف بن محمد صالح غزنوی، تا: 1072ق؛ اندازه: 9×17/5 سم [ف: 11-316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمطلب حسینی، تا: شعبان 1074ق؛ 4ص (379-376) [ف: 5-741]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایشان را مرتبه مظهریت بیش نیست. و لهذا حضرت مولوی في مفتتح مثنوی مشیرا في نفسه.
فقط برگ اول رساله در این مجموعه موجود است؛ کا: عبدالکریم بن نظام الدين علی، تا: حدود 1077ق؛ افتادگی: انجام؛ 1ص (207)، ابعاد متن: 12×10/5 ، اندازه: 28/6×15/7 سم [ف: 415-29/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فیروزآبادی، محمد شفیع، تا: 1083ق، جا: حیدر آباد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 4گ، 22 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ اهدائی رهبر: 5-216]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1087ق؛ اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 1- 213]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا پسر علی جا: طرشتی، تا: 1089ق؛ 6 ص (232-237)، 21 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 21-303]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 8767 (مشترک 35/3 -1636)؛ خط: نسخ پخته، کا: عزیز الله بن حبیب الله غوریانی، تا: 1096ق؛ 7گ (416-410) [عکسی ف: 2-291]
آغاز: برابر؛ انجام: جا کنی در کلبه نابود خویش ** رو نهی در قبله مقصود خویش / با وی از جان یک دل و یک رو شوی ** بلکه خود را محو سازی از شوی
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 2گ (51 ر-52پ)، 27 سطر (11×19/5)، اندازه: 28/5×17/5 سم [ف: 20-552]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 5 گ، 16 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 3-1186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ، اندازه: 28×17سم [ف: 8-4853]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 22/8×12/8 سم [ف: 7-160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1101ق؛ 5گ (37ر-41 پ) [ف: 265-1]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13، 8گ (152پ -159ر) [ف: 2-261]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ، قطع: خشتی [ف: -102]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: گالینگور، 14ص (212-225)، 13 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 3-560]
آغاز: مولوی اولوی مولانا جامی شرح بیتین مثنوی ... بشنو از نی چون حکایت می کند؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 3گ (369پ -371 پ)، 25 سط، اندازه: 16× 22 سم [ف: 2- 656]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11ص (78-88)، 16سطر (5/5×12)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 7-763]
آغاز: برابر؛ انجام: می کند میر آب بر آب اضطراب ** تا کشد لب تشنگان را سوی آب
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 3411/3 مجلس ذکر شد؛ خط:
نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ 3گ (59پ -61ر)، 21سطر (12×7) [ف: 15-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: کرمانی احمد آبادی، عباس علی بن نعمت الله، تا: 1213ق؛ 5گ (246ر-250ر) [ف: 3-454]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد نصیر، تا: 1222ق، جلد: تیماج، 2 گ (56ر -57پ)، 27-36سطر (18×7/5)، اندازه: 20×10سم [ف: 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: رمضان 1222ق، جا: اصفهان؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: اصفهان، 7گ، 12 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [اهدای رهبر: 5-216]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1462/7
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-374]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: عبدالله دنبلی خوئی بن کبیر، تا: 1225ق، ص (407-412) [ف: 37-287]
خط: شکسته نستعلیق، کا: مهدی موسوی، تا: 1209-1235ق، جا: نجف اشرف؛ اندازه: 18×6 سم [ف: 3-1296]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1238ق؛ 2گ (60پ- 61پ)، 24 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 33-582]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 صفر 1241ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 32سطر، اندازه: 27/1×16/6 سم [ف: 8-77]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1242ق؛ اندازه: 22814سم [ف: 331-11]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 ذیحجه 1247ق؛ 7گ (42پ -48پ)، 18سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 12-2914]
آغاز: برابر؛ انجام: بسان خضر و سکندر که عین آب حیاتی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ واقف: نایینی؛ 8ص (220- 227) (هامش)، 20 سطر، اندازه: 12/7 × 21/5سم [ف: 7-767]
بی کا، تا: 1265 ق [نشریه: 13- 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 11ص (88-98)، 11 سطر، اندازه: 11×21/5 سم [ف: 24/3 -95]
آغاز: بسمله. بشنو از نی چون حکایت می کند ... کیست نی آن کس که گود دم به دم ** من نیم جز موج دریای قدم [عدم]؛ انجام: برابر
منتخبی از نی نامه است که در آن برخی ابیات جامی در شرح بیت نخست و تمام ابیات وی در شرح بیت دوم انتخاب شده و به صورت یک منظومه 83 بیتی کتابت شده؛ خط: نستعلیق، کا: بی ربط بخشی لش بن لمو، تا: 23 ربیع الثاني 1266ق، جا: لکهنو؛ کتابت شده به نام: سید حیدر علی صاحب؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 4گ، 13 سطر، اندازه: 20×13سم [اهدائی رهبر: 5-217]
آغاز: بشنو از نی چون حکایت می کند * وز جدائی ها شکایت می کند؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد زنجانی، تا: 1266ق؛ 2گ (199-200)، 19سطر، اندازه: 13×12 سم [ف: 30-652]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثاني تا رمضان 1272ق؛ ابعاد متن: 8/3×16/5، قطع: رقعی [ف: -204]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: مسیح بن عبدالحمید، تا: رجب 1279ق؛ 3ص (17-19)، اندازه: 20/9×12/5 سم [ف: 5-84]
آغاز و انجام: برابر
در نسخه با نام «شرح بر دو بیت اول مثنوی مولوی»؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: سه شنبه آخر ربیع الثاني 1285ق؛ جلد: میشن، 2 گ (15پ -16)، اندازه: 35/3×22سم [ف: 29/1 -56]
آغاز: نی را با واصلان کامل و کاملان مکمل که از خود و خلق فانی شده اند و بحق باقی گشته مناسبتی تمام است؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق؛ 7گ (83پ -88پ)، اندازه: 11× 17/5 سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -148]
آغاز: گر در شتم می دهند اهل مجاز می ستانم میدهمشان نرم باز؛ انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق، جا: بمبئی، 6گ (17- 22پ)، 10سطر (10×15/5)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: چرم، 7گ (50ر -56پ)، اندازه: 12/5 × 20/5سم [مؤيد: 2-57]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7-560]
خط: نستعلیق هندی، کا: میر عابد بن میر عبید، بی تا، 7گ (1ر- 7ر)، 13 سطر (14×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 16-66]
خط: نستعلیق، کا: معصوم بیک بن غلام محمد اشرف بیک، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 3ص (1-3)، 13سطر (10/5 × 17/5)، اندازه: 25×16سم [ف: 17-26]
آغاز: تا کند از فضل و احسان و کرم ** مدح خود هم در عرب هم درعجم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 13ص 14سطر (12×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-294]
بی کا، بی تا [نشریه: 2-133]
خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا، کاغذ: استامبولی، جلد: گالینگور، ابعاد متن: 15×8، اندازه: 20×13سم [ف: 16-261]
آغاز: من کلام مولینا ملا جامی بر کلام مولوی رومی که دو فرد اول کتاب مثنوی را شرح نموده. کیست نی آنکس که گوید دم بدم ** من نیم جز موج دریای قدم؛ انجام: و اصحاب اهل حجابست هذا ما أردنا في کلامه
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2 ص (290-291)، 17سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 10-1274]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 10–1939]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4209؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ (846-843)، 27 سطر [فیلمها ف: 1-162]
نسخه اصل: دهلی نو ش 504 (181)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 163]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 26294 .Add (ریو 862)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 2گ، 46سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 8 -4852]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 5 گ (39ر -43پ) [ف: 5-742]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ چند سطری کم دارد، 6گ (152پ -157 پ) [ف: 5 -741]
خط نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ 7 گ (69پ-76ر)، 14 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: -27]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول، با دو سرلوح؛ جلد: میشن، 4 گ (125ر-128پ)، 16سطر [ف: 5-174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد جیلانی، بی تا، مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 11ص (4-14)، اندازه: 12/2 ×20 سم [ف: 5-72]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، ص (164- 170)، 20 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 9-425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: آشیان با شکر خایان هم آوا بود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر ؛ انجام: به سان خضر و اسکندر که عین آب حیاتی خط نستعلیق شکسته : قطع؛ تا بی کا، بی تا، وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: از هجران ز رنج و ملال.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی به نشان «منه» دارد؛ جلد: تیماج، 7 ص (415-421)، 17-21 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 24/3 -100]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 8ص (132-139)، اندازه: 19×12 سم [ف: 24/3 -64]
ney-nāme
حسینی میبدی، ناصر بن احمد، ق 15 قمری
hoseynī meybodī, nāser ebn-e ahmad(- 21c)
اهدا به: عبدالکریم کشمیری
تاریخ تأليف: 22 جمادی الثاني 1406ق؛ محل تأليف: کرمانشاه
مثنوی است در یک صد و ده بیت به عدد نام «علی» علیه السلام و به تقلید از مثنوی معنوی مولانا جلال الدين رومی، با مقدمه ای منشور نسبتا مفصل در فضل آن حضرت و مقام عرفان و عارفان.
آغاز: آغاز مقدمه مثنوی: «الحمدلله فاعل کل محسوس و معقول کل مطلوب و مسؤول حافظ للکلیات و جاعله شاعراً لدرك وقایع الجزئيات»؛ آغاز مثنوی: ای که گوئی از ب ما رازها ** بشنو از نی یک نفس آوازها / نی همان نی گفت رومی در کتاب ** منع فیض و شراب سرخ ناب
انجام: بنده «درویش» کوی صانعم ** من به یک دیدار کوته قانعم
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 292
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، مجدول، با سرلوح؛ جلد: گالینگور، 54گ، 19 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 2-30]
ney-nāme = š.-e baytī az masnavī-ye mowlavī
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672ق)
در گزارش معنی نی در آغاز مثنوی مولوی، به نظم و نثر.
[فهرستواره منزوی 1062/8]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5367/1
آغاز: بسمله. یا من لا رب غیره ولا اله سواه ... نی عشق ترا بریده بادا همه عمر ** در دیده تو ... بادا همه عمر ... این کلمه ای چند است که بر حسب اشارت خدمت امارت مآبی سیادت؛ انجام: این چه مجد و مهابت سبحانه (؟) ** این چه عزما اعز سلطانه (!)
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 3گ (1ر- 3ر)، 15 سطر، اندازه: 21/4×15/2 سم [ف: 8-313]
ney-nāme = š.-e «bešno az ney»
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672ق)
شرح «بشنو از نی چون حکایت می کند» ناشناخته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 رمضان 1258ق؛ 4گ (19پ - 22پ)، 17سطر، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه -ف: -53]
نسخه اصل: نسخه آقای افشار شیرازی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 719]
آغاز: نی چه وان دور پس این پرده کیست ** ناله و افغان او از بهر چیست؛ انجام: معنوی چون خدمتت شد مستطاب ** ختم کن والله اعلم بالصواب
از معنوی باید باشد؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (44ر -47پ) [ف: 5-742]
آغاز: این سطری چند است در بیان معنی نی وحکایت شکایت وی که در مفتتح مثنوی وقوع یافته و پرتو شعور بعضی بر آن نتافته ... بدانکه نی را باد اصلان کامل و کاملان مکمل که از خود و خلق فانی شده اند؛ انجام: وصول تام با او ممکن نه با خود گویند این حکایت و شکایت نظر به احوال ماضی است که پیش از وصول بر وی گذشت یا خود گویند که این را برای تنبیه اهل غفلت و تشویش ارباب حجاب است.
شرح بسیار مختصری از معنی نی است در بیتی از مثنوی معنوی «بشنو از نی چون حکایت می کند ...»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1گ، اندازه: 20×9سم [ف مخ: 5-2254]
و
الواجبات - رساله عملیه
واجبات- صلاة و صوم
vājebāt
مختصر و شامل فروع عبادات.
خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه: ض 1
خط: نسخ نازیبا، کا: ملا میرزا محمد عزیز الله، تا: 1235 تا 1236ق؛ اندازه: 15×10 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22-103]
vājebāt-e ahkām
حسینی بخاری، میر محمد، - 1090 قمری
hoseynī boxārī,mīr mohammad(- 1679)
پرسش و پاسخهای مختصری است در بیان ایمان و نماز و روزه و حج و باقی فرایض اسلامی در چهار «فصل».
آغاز: بدان اسعدك الله في الدارين که این کتابی است در بیان حقیقت ایمان و معرفت ایمان و احکام و ارکان ایمان در بیان فرایض نماز و احکام نماز و ارکان نماز و در بیان فرایض زكوة و ...
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: گالینگور، 27گ، 17 سطر (18×11/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 51-149]
آغاز برابر؛ انجام: بعد از آن حیض نفاس علم ای صور کبار؟
خط: نستعلیق بدخط، کا: مخدوم، محمود، بی تا؛ جلد: تیماج، 31گ (9پ -39پ)، 9سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 3-97]
vājebāt-e īmānī-ye esrāeīl
مولانا عمرانی
mowlānā ‘emrānī
در این کتاب سیزده فرمان که یهودیان باید به آن معتقد باشند در ضمن سیزده «باب» توسط مولانا عمرانی به صورت منظوم آورده شده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 239/4 - 2/59
آغاز: کتاب واجبات ایمان اسرائیل، معنی سیزده ایمان من کلام مولانا عمرانی ابتدای سخن بنام خدا **خالق ذوالجلال بی همتا / مونس و غمخوار گرفتاران **مرهم سینه دل افکاران ... در آغاز کتاب واجبات ایمانی واحکام واجبات آنکه قوم اسرائیل: خواه نادان وخواه از عاقل **هر کرا هست سیزده سالش ** باید آموختن بهرحالش؛ انجام: باب دوازدهم درایمان آوردن که مسیح خواهد بود، باب سیزدهم درایمان آوردن به اینکه مرده ها زنده خواهند شد
خط: نستعلیق، کا: خطیب، عبد المؤمن (امام جمعه سنندج)، تا: قرن 13؛ 3گ [ف: 8-4889]
vājebāt-e badītī
محمد رفیع بن محمد باقر، ق 12 قمری
mohammad rafi“ ebn-e mohammad bāqer(- 18c)
اهدا به: محمد بدیع
در بیان اصول دین و آداب صلات و واجبات یومیه.
آغاز: بسمله. حمد بی حد یکتائی را سزد که بقدرت کامله افراد کاینات را بمنطوق کریمه و لقد خلقنا الانسان في أحسن تقویم خلعت ایجاد در پوشانید ...
انجام: اگر شخصی مفصل آن را خواهد رجوع بکتب مبسوطه که
در این ابواب نوشته اند نماید و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله العالمين تم في سنة 149
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3236
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کاتب = مؤلف، تا: 1149ق؛ مجدول و مذهب، با سرلوحی زیبا؛ جلد: چرمی، 36گ، 12 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3-1397]
vājebāt-e hajj-e tamatto‘
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 188/14
آغاز بسمله حمد له و بعد فهذه رساله یشتمل علی الواجبات في الحج المتمتع به ... الفصل الأول في العمرة المتمتع بها الى الحج و افعالها خمسه؛ انجام: و في الثاني یجوز قبله و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام ... ولا قوة الا بالله العلى العظيم.
مولف آن را به خواهش برخی از فضلاء نگاشته؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مهر: «الواثق بالله الكريم محمد بن حسن حکیم» (دایره) به شیوه هندی؛ جلد: عنابی، 7ص، 29 سطر [ف: - 170]
واجبات الحج و ارکانه- خلاصة المنهاج في مناسك الحاج
wājibāt-il ḥajj wa-l ‘umra = r.-tul ḥajj = manāsik-ulḥajj
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272 ؟ قمری
baraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad(- 1856)
تاریخ تأليف: رمضان 1239ق؛ محل تأليف: کربلا
رساله کوتاهی است در واجبات حج تمتع. در مستدرکات اعیان الشيعة کتابی به عنوان «اسرار الحج» از آثار مؤلف آورده شده که احتمال دارد همین رساله باشد.
آغاز: بسمله واجبات العمرة خمسة الاحرام والطواف و رکعتاه والسعی والتقصیر نية النزع انزع ما علی ...
انجام: حامدون الى ربنا راغبون الى ربنا راجعون و یتصدق بقبضة من تمر كفارة عمالة صدر من المحرمات تمت
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1239ق، جا: کربلا؛ در انجام نسخه 3برگ افزودگی هایی به تاریخ 1239 ق در مورد هیولای جوهری (از مقولات عشر)، و پرسش هایی از مؤلف (برغانی) در مورد معارف آمده و پاسخ آنان نیز توسط مؤلف داده شده؛ جلد: تیماج مذهب، 3 گ (144-146)، 15سطر (6/5×11/5)، اندازه: 15×10سم [ف: 30-310]
آغاز و انجام: برابر فاقد خطبه؛ خط: نسخ، کا: قنبر بن جعفر، تا: سه شنبه 22 صفر 1255ق؛ جلد: تیماج، 4 گ، 14 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 4554-8]
vājebāt-e dīn
رساله کوتاهی است در واجبات دین از اصول و فروع که بر مکلفین دانستن و اعتقاد آنها لازم است.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين والسلام علی اشرف الانبياء والمرسلین محمد حبیب رب العالمين ... المعصومين ... اما بعد بدانکه برهر مکلف واجبست دانستن مطهرات و نجاسات و صفات ثبوتیه
آغاز برابر؛ انجام و رکوع و سجود به جای آورد و تشهدی بخواند به نوعی که.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 17 گ، 9 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 8-4890]
al-wājibāt-ud dīnīya
در عقاید و آداب مذهبی به شیوه صوفیانه با عنوان های: فصل مما یجب بالکتاب و السنة، فصل فاما وجوب حفظ السمع، فصل و اما وجوب حفظ البصر، فصل و اما اللسان، و اما الكذب، اما الغش و الخديعة، و اما الايمان. مضامین این رساله با رساله قبلی مجموعه ای که در آن است («بداية الهداية» اثر محمد غزالی) بسیار نزدیک است.
تهران، ملک، شماره نسخه: 5893/6
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الانسان ولم یکن شیئا مذکورا، و علمه بفضله مالم یکن یعلم ... و بعد ایها الطالب علی عتق رقبة من عقاب ربه و اليم عذابه المطالع؛ انجام: قوله تعالی فویل للمصلین الذين هم عن صلاتهم ساهون، ای الذين یغفلون عن الصلاة ...
گویا ناتمام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1103ق [ف: 9-92]
vājebāt-e dīnīye
رساله مختصری است در صفات ثبوتیه و سلبیه و غسل های واجب و مقدمات نماز.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1582/7
آغاز: بسمله بدانکه بر بنده بالغ و عاقل واجب است چیزی که واجب می شود؛ انجام: و آن سه غیر رکن قرائت و تشهد و سلام است تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ، - 20 سطر (11/5 × 16/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 4-2133]
vājebāt-e dīnīye dar mazhab-e emāmīye
رساله ای است کوتاه در اصول عقاید و نماز که از یک «مقدمه» و دو «باب»: مقدمه: در تعریف ایمان؛ باب 1. در اصول دین که از پنج رکن ترتیب یافته؛ باب 2. بیان افعال و مقدمات نماز.
آغاز: الحمد لله رب العالمين رب العالمين و الصلوة و السلام علی سید المرسلين، أما بعد، این رساله ای است در بیان ... و ذکر مقدمات نماز و افعال آن مشتمل بر مقدمه و دو باب ...
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13035/4
آغاز: برابر؛ انجام: و یقین در وضو و در حدث اما آنچه آخر است نمی داند و در وضو ...
فقط شامل مقدمه کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (253)، 21سطر (25×13/5)، اندازه: 26×18سم [ف: 33-75]
vājebāt-e rūze
قطیفی بحرانی، ابراهیم بن سلیمان، - 950 ؟ قمری
qatīfī bahrānī,ebrāhīm ebn-e soleymān(- 1544)
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 2437
آغاز: بسمله. رب وفق لاکماله یا ولی العنايه؛ انجام: بالاجابه جدیر و هو العليم ... و الحمدلله وحده
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -596]
vājebāt-e šams-ol molūkī
آصف هروی، محمد هاشم، 1180- قرن 13 قمری
āsef-e heravī, mohammad hāšem (1767 - 19c)
وابسته به: الألفية في فقه صلاة اليومية؛ شهید اول، محمد بن مکی ( 786-734 ق)
اهداء به: فتحعلی شاه قاجار
ترجمه تحت اللفظي است با توضیحات بسیار مختصر و لازم، از رساله «الالفية» شهید اول، در احکام و واجبات نماز. این رساله را مترجم در 14 سالگی به اذن معلمش ملا اسد الله و میرزا رضا طبیب انجام داده است. مترجم در سرآغازی که برای مرتبه دوم بر کتاب افزوده، مدعی است که در سن 60 سالگی (1246 ق) در صدد یافتن کتابی مختصر و نیکو به فارسی در فقه بود که حضرت ولی عصر (علیه السلام) او را به ترجمه رساله الفيه که در جوانی نوشته و آنرا فراموش کرده بود، راهنمایی فرمود و دستور داد که آن را بازنویسی کند. در آن از علیشاه میرزا ظل السلطان تمجید فراوان نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6628
آغاز: حمد بیحد و سپاس بیقیاس مر خداوندی واجب الوجود یگانه قادر عالم حی مرید مدرک قدیم ازلی متکلم صادق؛ آغاز مقدمه الحاقي: بعد از حمد بیحد و سپاس بیقیاس الهي و پس از نعمت و درود نامعدود حضرت رسالت پناهی؛ انجام: و نماز جنازه و نماز نذر را نباید قضایش را بجا آورد که جایز نیست و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1246ق؛ در پایان نسخه چند رباعی از مؤلف به خط «طغرا» وی نگاشته شده؛ جلد: تیماج، 151گ، 8سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 17-196]
واجبات الصلاة- منتخب المقعد المقيم
واجبات الصلاة- الجعفرية
wājibāt-ussalāt
چیزهایی که قبل از نماز و در افعال و گفتار آن واجب می باشد به طور خلاصه در چند فصل گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1003/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد فان شرف هذه المقدمة قد سماعلی المصنفات و احتوی علی الكتب المطولات؛ انجام: الرابعة لو أحدث قبل الاحتياط توضأ وصلی و قیل یعید الأصلية.
خط: نسخ، کا: حسینی قمصری، آفتاب بن محمد حسین، تا: 1077ق، جا: قمصر کاشان؛ 6گ (25پ - 30ر)، اندازه: 24×19سم [ف: 3-194]
wajibat-ussalat wa sara'ituha wa ahkam-u-hal abadiyyi
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
اهداء به: شیخ علی احساوی
تاریخ تأليف: سه شنبه 18 رجب 1108ق
شامل بیست و چهار «فصل»: 1. طهارت؛ 2. تیمم؛ 3. وجوب ازاله نجاست از جامه و بدن به هنگام نماز ... فصل در وجوب عینی بودن نماز جمعه ...
آغاز: اما بعد حمدالله علی نعمة الوافرة و الصلاة علی محمد و عترته الطاهرة فانی مجیب الي ما سألت عنه ایها الاخ الصالح من املاء رسالة وجيزة في واجبات الصلاة و شرائطها و احکامها ...
انجام: و في جواز النافلة لمن علیه فريضة قولان أصحهما الجواز علی كراهية جمعا بین الاخبار و لیکن هذا آخر ما نملیه في هذا الرسالة فنحن نحمد الله سبحانه ..... مسلما مستغفراً.
شروح و حواشی:
1- شرح رسالة الصلاة؛ بلادی بحرانی، احمد بن عبدالله (-1137ق)
آغاز برابر؛ انجام: علی تقدیر الدعاء و الأوجب ما امکن منه و استجوده شیخنا الشهيد الثاني (پیش از: فائدتان الأولى اشترط - الاصحاب في وجود الاتمام) او خفاء الاذان في حالة العود عن السفر خلاف و عدم الاعتبار الأولى
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 74گ (163پ- 236پ)، 19 سطر (14×6/5)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: -721]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن جعفر بن سلیمان بحران ماحوزی، تا: 26 ذیقعده 1116ق؛ محشی با امضاء «منه دام ظله»؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 40گ (117-156)، 9 و 10 سطر (12×8/5)، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 3-1207]
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن معزالدین حسنی حسینی، تا: 1118ق؛ 28گ (87پ -114ر)، اندازه: 16×10 سم [نسخه پژوهی: 80-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مصحح، جلد: تیماج، 15گ (171ر - 185ر)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 28-271]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با نشان «بلغ تصحیحا» و «انتهی تصحیح الرسالة» و با حاشیه های «منه دام مجده»، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1370]
wājibāt-uşsalāt wa sifatuhā
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
به درخواست: ترمتاش وزیر (به درخواست)
مشتمل بر سیزده «فصل»: 1. الطهارة؛ 2. طهارة الثياب والبدن؛ 3. المكان؛ 4. القبلة؛ 5. الاوقات؛ 6. كيفية الصلاة؛ 7. المندوبات؛ 8. مبطلات الصلاة؛ 9. مبطلات الصلاة؛ 10. السهو في الصلاة؛ 11. عدد الصلوات الواجبات؛ 12. النوافل؛ 13. الاجماع.
آغاز: الحمدلله الشاكرين و الصلاة و السلام علی اشرف المرسلين محمد المصطفى و عترته الأوصياء المتقين الأئمة المعصومين ... اما بعد فهذه رسالة تحتوی علی معرفة واجب الصلاة و صفتها بالتماس المولى الأمير الكبير الاعظم .. ترمتاش ایدالله بدوام ایامه؛
انجام: بامام معین و تسقط القرآة عن الماموم فهذا ما اردنا اثباته في هذه الرساله والله الموفق و المعين
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه 7ذیحجه 746ق؛ در نسخه با نام «رسالة في معرفة واجب الصلاة و صفتها املاء الشيخ الامام الحجة المغفور جمال الدين ابی منصور الحسن بن یوسف بن المطهر رضی الله عنه»؛ جلد: تیماج، 14ص (39-52)، 20سطر (16/5×7/5)، اندازه: 19/8×9/9 سم [ف: 29/1-250]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1511]
wājibāt-usṣalāt
داداء دامغانی، حسین بن فضل الله، ق10 قمری
dādā’ dāmqānī,hoseyn ebn-e fazl-o-llāh(- 16c)
تاریخ تأليف: 10 رجب 972ق
رساله ای موجز شامل بر واجبات نماز.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 383/1
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، قطع: ربعی [آستانه قم: -232]
wājibāt-uṣṣalāt
فخر المحققين، محمد بن حسن، 682 – 771 قمری
faxr-ol-mohaqqeqīn,mohammad ebn-e hasan (1284 -1370)
رساله کوتاهی است در بیان واجبات نماز که فخر المحققين آن را املا نموده است.
[الذريعة 126/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14117/6
آغاز: واجبات الصلوة ثمانية الاول القيام و واجباته اربعة الانتصاب و الاستقلال و الاستقرار و الاستقبال ثم النية و واجباتها ستة؛ انجام: و جعل المخرجه ما تقدم من العباد تین و تاخیره عن التشهد.
خط: نسخ، کا: حلی، زین الدين علی بن فضل، تا: قرن 9، 1 گ (33ر - 33پ)، 25سطر (مجموع)، اندازه: 14×10سم [ف: 35-667]
wājibāt-uṣṣawm
نویسنده می گوید در این رساله واجبات صیام و احکام متعلق به آن را آوردم و سعی کردم در این بیان احکامی را در ابتداء آورم که سزاوارند تا در نظام مقدم شوند و نیز از مستحبات و مکروهات و محرمات صیام به حد تفصیل سخن گویم. تأليف آن بر حسب خواهش یکی از برادران دینی بود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1919/12
آغاز: بسمله، یا ولی الغياث اجعلنا من اهل عنانتك؛ انجام: من کل یوم بهر من طعام مع العجز و نستحب صوم بالامر ....
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 19گ (206پ -224)، 17 سطر (13×9)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 10-585]
vājebāt-e zarūrī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29829
آغاز: بسمله. حمدله أما بعد بدانکه اول چیزی که بر بنده بالغ و عاقل واجب می شود دانستن اصول دین؛ انجام: رکعتی بعمل آورد و نداند که چند رکعت کرده در این حالتها نماز را از سر باید کرد و الله اعلم بالصواب تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
wājibāt-uṭṭahāra
اهدا به: محمد باقر حسینی
مسائل طهارت به طور مختصر و موجز در چند فصل شرح و بحث و توضیح داده شده است. مؤلف کتاب را برای سید محمد باقر حسینی (احتمالا همان میرزا محمد باقر حسینی صدر خامه که سبط شاه سلطان حسین بوده، اعیان الشيعه 185/9) نگاشته و در آن به کتاب دیگر خود به نام «کعبیه» ارجاع داده است، با این عبارت: «کما بیننا في رسالتنا الكعبية الموسومة بحق اليقين في الرد علی الغاسلين». همچنین از رساله استادش «رسالة في الطهارة و الصلوة» نقل می کند که احتمالا منظورش سلیمان بن عبدالله ماحوزی بحرانی می باشد.
[الذريعه 191/15]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7118/1
آغاز: الحمدلله الذي أمطر علینا سحائب افضاله و اسبغ علینا بمنه طیبات نعمائه؛ انجام: طغی به القلم او زل به القدم انه شکور حلیم غفور رحیم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 رمضان 1162ق؛ محشی از مؤلف با امضاء «منه عفی عنه»؛ جلد: مقوایی، 44گ (1پ -44ر)، اندازه: 11× 17/5 سم [ف: 25-129]
واجبات عقلیه- عقائد دینیه
al-wājibāt-ul ‘ilmīyya wa-l ‘amalīyya = al-wājibāt-ul milkīyya
عاملی، حسین بن عبد الصمد، 918 - 984 قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
رساله کوتاهی است در بیان واجبات علمی و عملی (اعتقادی و فقهی) که بر هر مسلمان واجب است.
آغاز: الحمدالله المتفضل بالتکلیف المؤدي بالتکلیف المؤدي الى احسن الجزاء ... و بعد، فیقول فقیر رحمة ربه الغني ... هذه واجبات مشتملة علی جملة ما یجب علی کل مکلف معرفته من الواجبات العلمية و [العملية]
انجام: اللهم اکفنا شرور أنفسنا و سیئات أعمالنا انك جواد کریم
[الذريعة 3/25 با عنوان «الواجبات الملكية»]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 968ق؛ کاغذ: سمرقندی، اندازه: 19×13سم [ف: 2-711]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 15گ (15-1)، 23 سطر، اندازه: 16×7 سم [ف: 40-429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 31گ، 19 -20 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 8-4889]
vājebāt-e ‘alayhe
موسوی، محمد بن ابی الحسن، 963 - 1043؟ قمری
mūsavī, mohammad ebn-e abe-l-hasan (1556 - 1634)
در دو «فصل» و یک «خاتمه»؛ نام کتاب و نگارنده و شماره بخش ها در آغاز کتاب آمده است.
آغاز: بسمله، شکر و سپاس بی قیاس معبودی را سزاست که بنعمت معرفت انسان را از سایر مخلوقات ... اما بعد این رساله ایست در اصول دین بدلیل و فروع دین
انجام: و ما بطن. پس دست از جانب خد چپ بطرف راست کشد و سه مرتبه بگوید: اللهم صل علی محمد و آله محمد. تم بعون الله
[فهرستواره منزوی 595/9]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5180/49
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 19گ (479-497) [ف: 15-344]
vajebat-e fatehat-ol ketab
صد چیز از قواعد تجوید که مراعات آنها در خواندن فاتحة الكتاب (سوره الحمد) لازم است در این رساله به روشی بسیار مختصر ذکر شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی أشرف الموجودات محمد و آله الطاهرين باب في بیان واجبات فاتحة الكتاب، أما الواجبات
انجام: و اشباع کسرها من غیر غنة لصحة الياء ق اخراج النون من مخرجها في الوقف و الله أعلم بالصواب و صلی الله علی محمد و آله أجمعين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هلال بن شمال بن عزالدین، تا: یکشنبه 4 ذیحجه 880ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 4گ (52پ -55پ)، اندازه: 18×12سم [ف: 9-120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: شمس الدين فرزند نصیر، بالو کلاتی، تا: 882ق؛ مصحح، محشی؛ 5گ (30-34)، 15 سطر، اندازه: 12×5 سم [ف: 30-359]
الواجبات الملكية- الواجبات العلمية و العملية
vājebāt mn. az alfīye va ja‘farīye va najmīyye
لطفی، لطفعلی، ق 10 قمری
lotfī, lotf--alī(- 16c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17062/8
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 926 -929ق؛ جلد: چرم، 31ص (115- 145)، 27 سطر (8 ×16) سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 47/1 -199]
واجبات منظوم- حرز النجاة في نظم الواجبات
vājebāt-on nāzerīn= vājebāt-on nazar
طبیب اصفهانی، نظر علی بن علی اکبر
tabīb-e esfahānī,nazar‘alī ebn-e ‘alī akbar
کتابی است در علم طب مشتمل بر چهار «باب»: 1. در کلیات؛ 2. در مفردات؛ 3. در مرکبات؛ 4. در معالجات. باب نخست مشتمل بر 10 فصل می باشد.
آغاز: جواهر حمد و ثنای الهي را بود که حکیم حاذق است و ستایش بی قیاس رحیمی را سزد که شفابخش خلایق است.
انجام: و نیم مثقال آن ... شدید و هذیان عقل آورد و علاجش روغن و فلفل مسحوق باشد و الله اعلم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با قلم خوردگی، محشی؛ 66 گ، 16سطر (14×8/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 29-387]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی اصل در مراغه در دهه دوم ما یکم 1249؛ جلد: تیماج، 22 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -213]
واجبات النظر- واجبات الناظرين
wājibāt-un nikāḥ wa sunan-u-h wa ādāb-u-h
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1450/5 عکسی
آغاز: بسمله. الحمد لله باب في ذکر فرایض الجماع و سننه و آدا قال الامام ابوبکر العربي رحمة الله علیه فرایض الجماع عشرة
نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه در استانبول، شماره 2704؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا 6ص (22-27)، 17سطر [عکسی مرعشی: ف: 4- 296]
vājebāt-e namāz (mx.)
جرجانی، ضیاء الدين بن سدید الدين، ق 10 قمری
jorjānī, zīyā-od-dīn ebn-e sadīd-od-dīn(- 16c)
مختصری در بیان واجبات و مندوبات نماز و واجبات زکات , خمس و روزه؛ در سی و هفت «باب»: 1. فضل و ثواب نماد؛ 2. احکام آنها؛ 3. نجاسات و ازاله آنها؛ 4. آداب خلوت و استبراء و استنجا؛ 5. مبطلات وضو و واجبات و مندوبات آن؛ 6. جناب و غسل آن؛ 7. حیض و غسل آن؛ 8 استحاضه و غسل آن؛ 9. نفاس و غسل آن؛ 10. کیفیت احکام میت و بیان نماز آن؛ 11. غسل مس میت؛ 12. تیمم و احکام آن؛ 13. لباس مصلی؛ 14. مکان مصلی؛ 15. قبله و احکام آن؛ 16. بانک نماز و اقامه؛ 17. در عدد رکعات فرایض و نوافل یومیه؛ 18. وقت های فرض و نوافل یومیه؛ 19. کیفیت شروع در نماز یومیه؛ 20. واجبات فرایض و مندوبات یومیه؛ 21. سهو و شک در نماز؛ 22. کیفیت سنت نماز زنان؛ 23. نماز و شرایط نماز جمعه 24. کیفیت نماز عید رمضان و قربان؛ 25. نماز کسوف و خسوف و زلزله و آیات؛ 26. کیفیت نماز سفر و شرایط یومیه؛ 27. در قضای نماز فرایض و نوافل یومیه؛ 28. نماز خوف و کیفیت آن؛ 29. در نماز نذر و عهد و یمین و کیفیت آن؛ 30. در نماز استسقا و کیفیت آن؛ 31. در نافله رمضان و کیفیت آن؛ 32. نماز جماعت و کیفیت آن؛ 33. در بیان نیات؛ 34. زکات، در هفت فصل؛ 35. زکات فطر؛ 36. خمس و تقسیم آن، در دو فصل؛ 37. روزه احکام و اقسام آن، در چهار فصل.
آغاز: بسمله و حماله ... اما بعد چنین گوید اضعف عباد الله ربانی ضیاء الدين بن سدید الدين جرجانی که این رساله ای است مختصر در بیان ...
آغاز: ... الوجود و مفیض الخير و الجود ثواب تلاوت کلام مجید ... و میامن انفاس شریف سبحانی؛ انجام: پیوسته روزه داشتن و شصت مسکین را اطعام دادن ... یکسانند و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1044 ق، برای محمد نبی جسر کوهی؟؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 56گ، 15 سطر، اندازه: 18/7×12/2 سم [ف: 43-61]
خط: نستعلیق، کا: ولی بن فولاد، تا: شعبان 1070ق؛ کاغذ: سپاهانی، 68گ (80پ -147ر)، 14سطر (6×14/5)، قطع: ربعی [ف: 17-274]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [نشریه: 5-113]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 80ص (4- 83)، 18 سطر، اندازه: 12/2 × 20/7سم [ف: 5-40]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ جلد: تیماج، 54گ، 15 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 2-62]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 41گ (2پ - 42پ)، 18 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 20-170]
آغاز: برابر؛ انجام: دو ماه پیوسته روزه داشتن و شصت مسکین را طعام دادن هر مسکینی را یک مد طعام باید داد و الله اعلم بالصواب.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 47گ (74پ -120ر)، 14 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 28-253]
vājebāt-e namāz=r.-ye ‘amalīye
شوشتری، عبدالله بن حسین، - 1021 قمری
šūštarī, ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn(- 1613)
رساله عملیه مؤلف است در طهارت، صلات، صوم، حج، زکات و خمس. مؤلف استاد مجلسی اول (-1070ق) و شاگرد مقدس اردبیلی (993ق) است؛ مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و چهار «باب»: باب 1. در بیان آنچه پیش از نماز باید انجام داد، در چند «فصل»: 1) وضو و غسل و تیمم، 2) ازاله نجاست، 3) بیان مواضعی که سترش در نماز واجب است، 4) اوقات نماز، 5) مکان مصلی، 6) استقبال؛ باب 2. در ارکان نماز؛ باب 3. در نماز قصر در چند فصل»: فصل 1) احکام سفر، 2) احکام خوف؛ باب 4. در احکام بقیه نمازها، رکن 1) در نماز جمعه، 2) در نماز عیدین، 3) نماز آیات، 4) نماز طواف، 5) عبادات منذوره و آنچه در معنی نذر است، 6) احکام قضا، 7) نماز میت، 8) نوافل؛ خاتمه: در بیان خلل نماز، باب اول: در مسایل متعلقه به روزه، باب دوم: در زكاة، باب سوم: در خمس، باب چهارم: در احکام حج؛ خاتمه: در بیان محرمات احرام.
آغاز: بعد از حمد و ستایش پروردگاری که اقبال بالکلیه به وی موجب خلاصی از آلام است و اشتغال نفس به طاعتش سبب رهایی از نیران ... چنین گوید اقل عباد الله ... عبدالله بن حسین شوشتری که این رساله ایست در بیان عبادات افعال و توابع آن از بعضی واجبات دیگر که این کمینه اعتقاد جازم به وجوب آن دارد ... و مشتمل است بر مقدمه و چند باب
انجام: که از قطع چیزی که بعد از بنای روئیده باشد ممنوع نیست و عمل به آن دور از صواب نیست.
[الذريعة 1/25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه محمود بن جمال الدين زنگی عجمی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: مقوا، 89گ، 14سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 20-348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن حسین، تا: 1018ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 53گ، 21 سطر (14×8)، انداز 19×12/5 سم [ف: 11-2185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1020ق؛ مصحح؛ تملک: سلطان حیدر بن جلال الدين حسن حسینی میبدی؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی (تقی) الموسوي» (بیضوی)، «حیدر الحسيني ...» (مربع)؛ 73گ (2پ -74ر)، 20 سطر، اندازه: 13×5 سم [ف: 39- 541]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1 ذیحجه 1022ق؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332، کاغذ: کشمیری، جلد: میشن، 73گ 19سطر، اندازه: 19×8 سم [ف: 5-33]
آغاز و انجام: برابر
کا: اینجو، جلال الدين محمد، تا: با تاریخ 1095 ق، به دستور سلطان محمد کاتب سپاهانی؛ 57ص (261-317) [ف: 10- 1589]
آغاز: برابر؛ انجام: بیست و یکم پوشیدن زن است روی خود را واگر اجنبی مرور به او کند ... و از بعضی اخبار مستفاد می گردد که از قطع چیزی که بعد از بنای منزل روییده باشد ممنوع نیست و عمل به آن دور.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مرصع، مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 148 گ، 12 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 8-4888]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -596]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا اواسط ربیع الاول 1122ق؛ افتادگی: انجام؛ به خط مرحوم محمد حسن بن محمد مؤمن تصحیح و مقابله شده با نسخه مصنف؛ 180ص (3-182)، 24 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: -27]
vājebāt-e namāz
جعفر بن حسین
ja'far ebn-e hoseyn
در بیان اصل واجبات نماز است، دارای یک «مقدمه» در تقسیم واجبات نماز به مقدمات و مقارنات آن و برشمردن موارد مقدمات و توضیح اصول دین و تقسیمات آن در کتاب اول و در کتاب دوم شکیات و سهویات نماز از بند دوم از مقدمات نماز را آورده است.
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 13/1
آغاز: نسخه: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چون جمعی از برادران دینی خواهش نمودند از اقل عبادالله؛ انجام: اگر یکدلو آب از غسلین که به اهل معصیت می دهند در مشرق آفتاب ریخته شود مغز سر کسانی که در مغرب هستند بجوش می آید ... تمت الكتاب بعون ملک الوهاب 1266
خط: نسخ متوسط، کا: ابن حاجی فتح الله عبدالله جوراب دوز، تا: شنبه 5رجب 1266ق؛ جلد: تیماج، 85گ (2پ -86پ)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: -9]
vājebāt-e namāz
ناشناخته
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی نبینا محمد سید الأولين ... اما بعد پوشیده نماند که نماز بر هر عاقل و بالغ که خالی از حیض و نفاس باشد؛ انجام: آنچه متعلق است بمباحث صلاة يومية، و ما توفیقی الا بالله و اليه انیب برحمتك یا ارحم الرحمين.
صد چیز از قواعد تجوید که مراعات آنها در خواندن فاتحة الكتاب (سوره الحمد) لازم است در این رساله به روشی مانند بسیار مختصر ذکر شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1089ق، جلد: میشن قهوه ای، اندازه: 14/2 × 24/5سم [ف: 8-249]
آغاز: بسمله، حمد لها ما بعد چون نماز افضل عبارات و بهترین طاعات چنانچه در احادیث معتبره وارد شد؛ انجام: از دعاها تعقیبات و مواعظ و نصیحت های این مختصر متفیض شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1221ق [رایانه]
آغاز: ضمیر غایب متحرک است پس اگر نکو است اشباع حرکت به نحو مذکور لازم است واگر وقف نماید حاجت به اشباع نیست؛ انجام: چهارم هرگاه متذکر شد به سجده منسیه در رکعب اخیره ... اتیان به سجده منسیه فقط لازم خواهد بود و همچنی است حال در تشهد منسی در رکعت اخیره تمام شد.
رساله مفصلی است در بیان احکام ومسائل نمازهای یومیه، مؤلف در پایان مسائل شک در نماز را به تفصیل بیان نموده است، گویا این مسایل از کتاب تحفة الأبرار شفتی استخراج شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1245ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: تیماج، 60گ، 12سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8- 4890]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه اشرف انبیائه والمرسلین محمد و آله الطاهرين اما بعد این مختصر واجباتی است بنابر رای سیدنا اجل الكرام؛ انجام در مقابل قریشی پس حیض دیدن بعد از پنجاه سال بنابر بطلان قول به اطلاق مستلزم این است از احد از قبیله ای بوده باشد یا قریشی بانبطی والعالم لادلالة علی الخاص المعين
واجبات نماز است که از تحفة الأبرار حجة الاسلام شفتی استخراج ونقل شده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: صفر 1245ق؛ 4گ، 12 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4890]
آغاز: بسمله حمدله و بعد بدانکه این رساله ایست مختصر در بیان واجبات نماز
مشتمل بر چهل مسئله؛ خط: نسخ، کا: شیری، محمد علی بن اسماعیل، تا: 1262ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 14 ص (10- 33)، 12سطر (12×7/5)، اندازه: 16×11سم [ف: 5-1594]
آغاز: بدانکه واجبات نماز بر دو قسم است؛ انجام: واجبات نماز همین بود که نوشته شد.
مختصر و فتوایی است مشتمل بر شش واجب از مقدمات نماز پس از واجبات مقارن آن از نیت تا احکام شک و سهو؛ بی کا، بی تا؛ 16 گ (61پ-76پ)، اندازه: 10× 15 سم [ف: 24-9]
آغاز هرگاه واجبات نماز را خواهی بشماری در رکعت اول شصت و یک چیز واجب است؛ انجام: پس ششصد و پنجاه و شش چیز باقی ماند و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [چهار کتابخانه مشهدف: 194]
آغاز: بسمله - الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد (صلی الله علیه و آله)؛ انجام: و سکه داشته باشد یکسال بحال خود بماند چهل یک باشد.
این رساله شامل اصول دین و صفات ثبوتیه و سلبیه و اقسام نماز و غیره می باشد. مؤلف آن معلوم نشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 28 ص، 10سطر (13×7)، اندازه: 16/5×11 سم [ف: 2-155]
vājebāt-e namāz (manzūme) = feqh-e manzūm
تاریخ تأليف: 945ق
در چهارده «فصل» و «خاتمه» ای در بیان سهو.
تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 15309/4
آغاز: بنام آنکه او واجب بذات است ** عبادت کردنش از واجبات است / کریمی کز کرم ایمان به ما داد ** ز گل ما را سرشت و جان بما داد؛ انجام: الهي پادشاه ما مه و سال ** بماند همچو این تاریخ خوشحال
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 10 یا 11؛ جلد: چرم، 9 ص (25 -33)، 24 سطر، اندازه: 20/6 × 26/7سم [ف: 43-11]
vājebāt-e namāz (manzūme)
ناظم در این رساله تمام واجبات نماز را به طرز نظم و به خوبی بیان کرده است و ابتدا اذکار را آورده و سپس آن را به نظم، شرح کرده است و در پایان خود را «حیرتی» معرفی کرده است.
قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 1557/2
آغاز: به نام آنکه او واجب به ذات است ** عبادت کردنش از واجبات است / کریمی کز کرم ایمان به ما داد ** ز گل ما را سرشت و جان به ما داد / به ما انعام کرد آیین احمد؛ انجام: برو این تازه گلخن ساز روشن **دلش از نور ایمان دار روشن / الهي پادشاهان را مه وسال ** بماند همچون این تاریخ خوشحال.
خط: نستعلیق، کا: مشهدی، محمد محسن بن مؤمن، تا: ربیع الأول 1121ق، جلد: تیماج، برگ، اندازه: 19×9 سم [ف مخ: 5 -2160]
vājebāt-e namāz va rūze
صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر، 1200؟ - 266 قمری
sāheb javāher, mohammad hasan ebn-e bāqer (1786 -1850)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28797
آغاز: بسمله حمداله بعد این مختصر شده از رساله مطوله مرحمیت و غفران پناه شیخ محمد حسن اعلی الله مقامه که از واجبات نماز و روزه و ضرور است؛ انجام: اصول تقلید بردار نیست باید خود بداند دختر از نه سالگی و پسر از پانزده سالگی عمل نماید باین رساله ... (بعد از 18 برگ) نقشها بینی برون از آب و خاک هم بینی نقش و هم نقاش را خوش دولت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
واجبات و عبادات- اصلاح العمل (منتخب)
wājib-ul aṣlī wa-t taba‘ī
روزدری، علی، - 1290 قمری
rūzdarī,‘alī(- 1873)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3259/7
آغاز: و قد ینقسم الواجب باعتبار آخر الى اصلی و تبعی و الظاهر عدم ثبوت اصطلاح فیهما بل هما علی معنا هما الأصلي
انجام: توقف وجود کل من الضدين علی عدم الآخر و توقف عدم کل منهما علی وجود الآخر ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 26ص (158-133)، 26 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 10-855]
واجب الاعتقاد- ارشاد المسترشدين و هداية الطالبين
wājib-ul i‘tiqād
ابن ابی جمهور، محمد بن علی، 838؟ - 906؟ قمری
ebn-e abī-jomhūr, mohammad ebn-e ‘alī (1435 - 1501)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1815/2
خط: نستعلیق، کا: غروی، محمد بن صالح، تا: 17 جمادی الاول 896ق، جا: توس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 5گ (31پ- 35پ)، 17سطر (11/5×8)، اندازه: 19×13/5 سم [ف: 8-408]
wājib-ul i'tiqād
آل عبد الجبار خطی، محمد بن عبد علی، - 1259 قمری
āl-e 'abd-ol-jabbār-e xattī, mohammad ebn-e 'abd-e all(- 1843)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29813
آغاز: بسمله الحمد الله الظاهر لعباده بما بطن و الباطن بما اعلن و الصلوه علی محمد و آله الصلوه لاتنتهی بحد و؛ انجام: ولده الايه یسبحون بحمد ربهم و یستغفرون لمن في الأرض ...
خط: نسخ جلی خوش، کا: زرع بن محمد علی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 17809؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
wājib-ul i'tiqād
شامل بر اعتقادات و طهارت تا امر به معروف.
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 316/4
خط: نسخ، کا: أحمد بن علی بن علی بن محمود عسکری عادل بحرانی، بی تا، جا: لاهور هند؛ کاغذ: هندی، اندازه: 13/5×9 سم [تراثنا: س ش 4-96]
wājib-ul i'tiqād ‘alā jamī*-il ‘ibād
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
رساله مختصری است دربیان آنچه که اعتقاد و عمل بدان از اصول و فروع بر مکلفین واجب است. گفتاری بسیار مختصر دراصول پنج گانه دین و احکام فقهی تا امر به معروف و نهی از منکر. بحث معاد در این رساله نیامده است. بر این رساله شروح متعددی نگاشته اند از جمله نجاح العباد، فرائد الانعقاد موجب النجاة في الحياة والممات وارشاد العباد ....
آغاز: بسمله. الحمدلله علی نعمائه، و صلی الله علی سید رساله ... اما بعد فقد بینت في هذه المقالة واجب الاعتقاد علی جمیع العباد و لخصت فیها ما یجب معرفته من المسائل الأصولية ... فنقول یجب علی المكلف أم یعتقد أن الله تعالی موجود لانه او جد العالم بعد ان لم یکن ...
انجام: و منها الأمر بالمعروف والنهی عن المنكر هذان واجبان علی کل من یستطیع اليه بشروط و هی العلم بکون المعروف المعروفا و المنكر منکرا و تجویز تاثیر الانكار و الأمن من الضرر. و بالله التوفيق وصلی الله علی نبینا محمد و آله اجمعین.
چاپ: این رساله به همراه شرحش «الاعتماد» ضمن مجموع به نام «کلمات المحققين» به چاپ رسیده است؛ در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش محمد رضا انصاری قمب، صص 51-57 چاپ شده است؛ تهران، 1372 قمری، به همراه تبصرة المتعلمين به چاپ رسیده است.
[مكتبة العلامة الحلى ص 217-221 و 263؛ الذريعه 4/25 رقم 19 (از شرح های آن یاد شده است)؛ دنا 926/10 -927]
شروح و حواشی:
1- نهج السداد الى شرح واجب الاعتقاد، نعمانی، عبدالواحد بن صفی (-قرن 9)
2- الاعتماد في شرح واجب الاعتقاد؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826ق)
3- تحصیل السداد في شرح واجب الاعتقادات؛ ابن مفلح، ابراهیم بن علی (-قرن 10)
4- موجب النجاة في الحيوة و الممات؛ تونی، حسن بن عبدالحق (-قرن 12)
5- حاشية واجب الاعتقاد (5 عنوان)
6- شرح واجب الاعتقاد (الف) (2عنوان)
7- فرائد الانعقاد في شرح واجب الاعتقاد
8- نجاح العباد في شرح واجب الاعتقاد
9- ارشاد العباد في کشف واجب الاعتقاد؛ فراء مسیبی، عبدالمطلب بن فخر
10- شرح شرح واجب الاعتقاد؛ حسن بن محمد بن راشد
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 4گ (109پ-106 پ)، اندازه: 19×13/6سم [ف: 14- 230]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2992/7-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-777]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ذیقعده 746ق؛ در نسخه با نام «واجب الاعتقاد علی جمیع العباد امة الشيخ الامام الحجة المغفور جمال الدين ابی منصور الحسن بن المطهر الحلي»؛ جلد: تیماج، 13ص ( 31-19)، 20سطر (16/5×7/5)، اندازه: 19/8×979 سم [ف: 29/1 -250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ مهر: «یافتاح افتح» (بیضوی)؛ 9گ (51-59ر)، 17 سطر، اندازه: 14×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1658] و [عکسی ف: 6-78]
آغاز: ...... فاما ان بقعا معا و هو محال و الا لزم اجتماع المتنافيين و اما أن لا یقعا فیلزم خلو الجسم عن الحركة و السكون و هو باطل بالضرورة أو یقع مراد أحدهما دون الآخر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 3گ (230ر - 232پ)، 23 سطر (15×9/5)، اندازه: 18×14 سم [ف: 32-667]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: جمال الدين علی بن مجدالدین سدید منصوری استرابادی، تا: 865ق؛ وگ (79پ -87ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2-119]
خط: نسخ، کا: شمس الدين بن علاء الدين بن فخر الدين حسینی کورسرخی، تا: 871ق؛ جلد: تیماج، 10گ (1پ -10ر)، 13 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 24-280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: شمس الدين فرزند نصیر بالوکلاتی، تا: صفر 882ق؛ مصحح، محشی با رمز «2»؛ 12گ (18-29)، 15سطر، اندازه: 5×12سم [ف: 30-358]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل رجب 886ق؛ مصحح، محشی؛ 11گ (5پ -15پ)، 12 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1658]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عزالدین ابن نجم الدين استر آبادی، تا: شنبه اواخر شعبان 892ق؛ جلد: تیماج، 11گ (14پ -24ر)، اندازه: 12×17 سم [ف: 15-184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ در برگ نخست تاریخ زاد روز فرزندان کاتب به ترتیب عبدالله 960، زینب 960، صفیه 961، فاطمه 962، محمد 963 در بلده خیر از بلاد دکن و خديجة 965 در جلفا و مکیه 964 در بلده صلیف از سواحل یمن، حمیده 968، علی 968 در بلده خیر آمده؛ 6گ (149پ - 154پ)، 17 سطر (14/5×9) [ف: 17041]
آغاز: او ینتهی الى واجب الوجود و هو مطلوب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ یادداشتی در پایان رساله به تاریخ غره رمضان 990؛ 8گ، 11سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4888]
کا: صالح بن عبدبن احمد سعدی، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 2گ (42ر -43پ)، اندازه: 24×17سم [ف: 27-120]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 6گ (107-112) اندازه: 20×13/5 سم [نسخه پژوهی: 3-119]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 8گ (3-10)، 17 سطر، اندازه: 18×13 سم [صد و شصت نسخه: -65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ناصر الدين مرتضی بن علی ماجد حسینی، تا: قرن 10؛ محشی؛ 38گ، اندازه: 20/5×15سم [ف: 51-36]
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: با تاریخ 908ق؛ کاغذ: ترمه، 12گ (158ر-169پ)، اندازه: 22×13سم [ف: 5-437]
کا: زیاد بن محمد بن مهدی، تا: 9 ذیحجه 950ق؛ 9گ (97- 105)، 15 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: -125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم، تا: 959ق مصحح، محشی با نشان «ع»؛ 5گ (224-228)، 19 سطر، انداز 14×8/5 سم [ف: 34-702]
خط: نسخ، کا: حسینی بحرانی، ابراهیم بن احمد، تا: 15 رجب 972ق، جهت شیخ احمد بن مهنا بن احمد بن مهنا؛ 29 گ (66پ -94پ)، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 2-258]
آغاز و انجام: برابر
کا: سلیمان بن بدر الدين رستمداری، تا: شنبه اواخر رمضان 979ق، جا: یوش؛ 14گ، 9 سطر [ف: 8-4888]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 10ص (16-25)، سطور چلیپایی (20×6)، اندازه: 9×24/5 سم [ف: 29/1-293]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 4گ (29پ -32 پ) (حاشیه)، اندازه: 16/5×9/5 سم [اوراق عتیق: 2-343]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه [ف: 2655]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-924]
آغاز: برابر
بی کا، تا: جمادی الثاني 1004ق [دلیل المخطوطات: 1-149]
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، عبدالکریم بن سلطان محمد، تا: 1010ق، جا: قزوین؛ 8گ (271پ -278)، اندازه: 12×18/5 سم [نسخه پژوهی: 3-86]
آغاز برابر؛ انجام: و هی ليلة الحادي عشر
خط: نسخ، کا: الدينون (؟)، ادریس بن یوسف، تا: 1054ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشانه «ن»؛ جلد: تیماج، 17گ (131پ- 115پ)، 9 سطر (9×8)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 235]
انجام: مستغفرة مصلية علی النبي و آله بقدر الصلاة و قضاؤها صوم النفل و تقدیم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1084ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 21گ (123پ -143پ)، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 2-463]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1094ق؛ جلد: میشن [رایانه]
خط: شکسته نستعلیق، کا: زمان بن صالح قزوینی، تا: 1099ق؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: -428]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-930]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طالقانی، محسن بن حسن، تا: قرن 12، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (129-133)، 16 سطر (13×8)، اندازه: 16×10سم [ف: 17-349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح؛ 8گ (75ر -82ر)، 15سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 37-708]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالله مالک، تا: 1112ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1123ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: لیس بمعصوم مع أن اللطف واجب علی الله تعالی في کل زمان و الحمدالله رب العالمين و صلی الله علی سید
الرسل محمد و آله و سلم الى یوم الدين.
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن ابو تراب معروف به جعفر، تا: دوشنبه 7 رمضان 1216ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 3گ (49پ- 51ر)، 17سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 19-91]
آغاز: برابر؛ انجام: و احقر السادات احمد بن محمد رضا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1328ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز [ف: 39-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: شیخ غلامعلی فائقی؛ جلد: مقوا، 22گ، 7سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 11-422]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالفتاح بن آقا بدیع خوانساری، بی تا، جلد: تیماج، ابعاد متن: 14×15/5، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 1-449]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (33-39)، ابعاد متن: 13×5/5 ، اندازه: 18/5×10 سم [ف: 3-1348]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، 6گ (53پ -58ر)، اندازه: 20/5×13/8 سم [ف: 8-475]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 7گ (114-120)، اندازه: 19×12 سم [ف 139-3]
خط: نسخ، کا: ناصر بن محمد بن حسین بن ناصر بن یحیی قطیفی، بی تا، 5گ (101ر- 105پ)، اندازه: 16/5 × 26/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 8گ (186 -193پ)، 17 سطر (12×4/5)، اندازه: 17×9 سم [ف: 19-209]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد نحوی، بی تا، افتادگی: انجام [نشریه: 928-11]
اصفهان؛ ادبیات، شماره نسخه: 31/4
همان نسخه بالا [نشریه: 5-303]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 11گ (145پ- 155ر)، 12 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -110]
آغاز: تستدعی المسبوقية بالغیر و القديم لا یصح أن یکون مسبوقا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، 13گ (70ر-82ر)، 15 سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: -67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کلاری استر آبادی، حسام الدين بن حسین، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 6گ (64پ -69پ)، 15 سطر (10/5×8)، اندازه: 17×12سم [ف: 16-673]
بی کا، بی تا [نشریه: 5-304]
al-wājib basīt-un fî nafs-i-h gayr-u qābil-in lit-tajzīyi
متن سخن معلم ثانی و شیخ در «نجاة» است که در اینجا نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6324/14
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 107ص، اندازه: 29×18سم [ف: 19- 330]
wājib-ut taxayurī
قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر، 1214 - 1262 ؟ قمری
qazvīnī, ebrāhīm ebn-e mohammad bāqer (1800- 1846)
رساله ای تحت عنوان «مسئلة في الواجب التخيرى».
شیراز، شاهچراغ؛ شماره نسخه: 83216
آغاز: رب وفق الاتمام، مسئلة في الواجب التخري - لاخلاف في ورود الأمر بشیئی او اشیاء؛ انجام: و الكلام في دفع هذا الاشكالات و توجیهها نشغلنا عن المهم المقدمة الثانيه.
تذکر: جهت نام مؤلف به ج3 فهرست ص 147 مراجعه شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 14ص، اندازه: 21×15 سم [ف: 2-237]
wājib-ut taxyīrī wa ġayr-uh
روزدری، علی، - 1290 قمری
rūzdarī,‘alī(- 1873)
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 2216
آغاز: مسئلة و ینقسم الواجب باعتبار آخر الى التخييري و غیره قد اختلفوا في المتعلق فیه ... بعد الاشتقاق علی ..
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 21گ (173ر-193ر)، انداز 21×17سم [ف: 1-36]
wājib-ut tawaṣulī wa-t ta‘abudī
روزدری، علی، - 1290 قمری
rūzdarī,‘alī(- 1873)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3259/6
آغاز: و قد ینقسم الواجب باعتبار الى التوصلي و التعبدي و الاول ما یکون الغرض منه حصول نفسه علی أي وجه کان و بعبارة اخری؛ انجام: یجزی بعمله أن خیرا فخیرا و ان شر افشرا فلا دخل له بالمقام اصلا
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 11ص (133-123)، 26 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 10-855]
vājeb-ol hefz
عبد الجليل
‘abd-ol-jalīl
شصت باب کوتاه است در ضروریات تدبیر حفظ صحت و فضول مأكول و مشروب و شناختن نبض و دستوراتی که باید فوری به کار رود و دانستن آنها برای همه لازم است. مؤلف در مقدمه خود را شاگرد شاه ارزانی معرفی می کند و کتاب را از نظر میر معزالله گذرانده است. آغاز منقی دماغ ارباب هوشی حمد الهي است و مقوی قلب اصحاب صدق و صفائی نعمت حضرت رسالت پناهی.
[فهرستواره منزوی 3758/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2196
آغاز برابر؛ انجام: و چند گامی باید رفت و نشست و برخاست باید کرد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام (نسخه ده باب اول را دارد)؛ 21گ، 19 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 6-190]
wājib-ul kifā'ī
بحرانی، احمد بن صالح، ق13 قمری
bahrānī, ahmad ebn-e sāleh(- 19c)
تاریخ تأليف: 18 ذیقعده 1243ق
رساله ای است استدلالی با نقل اقوال علماء.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2358/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... ان تحقیق مسألة الواجب الكفائي لم أقف فیها علی تحقیق یکشف عن حقیقته؛ انجام: و هذا آخر ما أردنا املاءه في هذه الرسالة و قد وفدت بها علی باب مالك رقی ورق الخلائق ..
خط: نسخ، کا: خطی بحرانی، زرع بن محمد علی، تا: قرن 13؛ 15گ (58 -72پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 6-334]
wājib-un nafsī wa-l gayrī
روزدری، علی، - 1290 قمری
rūzdarī,‘alī(- 1873)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3259/5
آغاز: ینقسم الواجب باعتبار آخر الى النفسي و الغيرى و الذي ینبغی أن یعرف به الغيرى بحیث یسلم عما یر دعی ما عرفه بعضهم هو أن؛ انجام: عنه اصلا علی فرض امکان دفع الايراد المتقدم بالوجه الثاني من الدفع فتدبر.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 18ص (123-106)، 26 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 10-855]
واجب الوجود- وحدة الوجود
واجب الوجود- عقائد
wājib-ul wujūd
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4693/13
بندی در این باره؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8 -34]
wājib-ul wujūd
مباحثی درباره واجب الوجود با عناوین «فصل» گویا بخشی از یک کتاب باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10240/5
آغاز فصل سیم بدانکه اهل الله فرموده اند که حقیقت واجبی وجود بحت است؛ انجام: در مجالی که بحسب محلی نه بحسب خود و الله اعلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رمضان 1090ق؛ مصحح، محشی جلد: تیماج، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 32-274]
wājib-ul wujūd ḥayy-un ‘ālim
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15733/9
آغاز : بسمله. و الصلوة علی من دل علی اعلی المراتب و اجل المواهب معرفة رب الارباب ... في أن تعلم ما لواجب الوجود من الصفات فمنها أن له الوصف بانه حی لأنه یعلم، انجام: من اقتضائه المعلوم هو عینه او غیره و له الحمد علی ما وهب و فضل.
خط: نستعلیق، کا: حیدر علی کاتب، تا: 1028ق؛ محشی؛ 2گ (47پ -48پ)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 44-32]
wājib-ul wujūd lā-ya‘zub-u ‘an-hu ‘alim-i šay‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15733/10
آغاز: بسمله و الصلوة علی من به فتحت العيون القاصرة عن الادراك و الاذهان؛ انجام: فهذه یعلمه از لا و ابدا فیکون صادقاً سواء کان الكسوف موجودة أو معدوما.
خط: نستعلیق، کا: حیدر علی کاتب، تا: 1028ق؛ محشی؛ 2 گ (48پ- 49 ر)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 44-32]
wājib-ul wujūd wa mumkin-ul wujūd
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī,mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
موضوع رساله این است: «واجب الوجود واجب لذاته و ممك الوجود ممکن لذاته».
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1187/79
آغاز: لا شك في وجود موجودات کثیره فهذا الموجودات الكثيره اما ان یقال؛ انجام: کل موجود ممکنا لذاته فثبت ان بعض الموجودات واجب لذاته و بعضها ممکن لذاته ..
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوحهای زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 2گ (376پ -377)، 24 سطر (20×10)، اندازه: 27×17سم [رشت و همدان: ف: -1482]
al-vāhed
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
3 گفتار دارد با نام های «کتاب الواحد الأول، الواحد الثاني، کتاب الواحد الثالث»، هر یک با خطبه ای جداگانه. در آغاز یکم می گوید آن را کتاب واحد نامیدم چون در آن چیزی است واحد، و در آغاز دومین می گوید «واحد یکم» در تخلیص نفس از روح بود، و «واحد دوم» تفسیری است از کتاب دیگرم بهنام الملاغم». در آغاز سومین می گوید: یکی از اهل صنعت به شهر ما آمد بسیار آزموده، هنگام بازگشت این کتاب را برای او نگاشتم، و «واحد سوم» نامیدم.(احمد منزوی)
آغاز: رساله 1: بسمله. رب یسر ... الحمدلله علی ... و بعد، انی قد بذلت ما بذلت في تأليف هذا الكتاب من المسألة ...
رساله 2: بسمله، حمدله. مستحقق الحمد و مستوجب الشكر لنفسه و صلی الله ... اما بعد، فقد سبق لنا کتاب یسمی الواحد فیه تخلیص النفس من الروح ...
رساله 3: بسمله. رب یسر ..... الحمدلله المنان ... اما بعد، فافهم و تدبر ...
انجام: احسن من کل شیء ابیض فیه لمع صفرة و حمرة ... فافهم و تدبر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، ابعاد متن: 18×8، اندازه: 16/5 × 25/5 سم [ف: 17-407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 1-266]
آغاز: برابر؛ انجام: سومین: الغالب علیه الأبيض فهذا الماء الكامل، فافهم و تدبره وفقك الله الطريق الحق و هداك، أنه قدیر، تم الكتاب.
هر سه گفتار؛ خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 1263ق؛ 13ص (156 -168) [عکسی ف: 1-398]
الواحد الحقيقي لا یصدر عنه الا الواحد (رساله في ان) - الامكان الأشرفپ
الواحد لا یصدر عنه الا الواحد- الاصول الآصفية
al-wāḥid lā yaṣdur-u ‘an-hu illa-l wāḥid = pāsox-ehamidānī ba-rāzī qazvīnī
همدانی، ابراهیم بن حسین، - 1026؟ قمری
hamadānī,ebrāhīm ebn-e hoseyn(- 1617)
شیخ الرئيس در پاسخ پرسش بهمنیار بر این که یکی جز یکی نیافریند برهانی آورد، امام رازی و دبیران قزوینی از آن خرده گرفتند، ابراهیم حسینی همدانی در این گفتار بر هر دو رد نوشت. (دانش پژوه)
آغاز: یقول الفقير الفاني ابراهیم الحسيني الهمداني بصر الله تعالی بعویوب نفسه و جعل یومه خیرا من امسه ... ان بهمنیار لمطلب البرهان من الشيخ علی ان الواحد الحقيقي لا یصدر عنه الا الواحد ...
انجام: لا تنضح حقيقة الحال الا بترك الجدال و قصر الهمة علی تحصیل الكمال و مساعدة التوفيقف من ذوی الافضال و الحمدلله علی کل حال و الصلوة و السلام علی محمد و آله خیر آل.
[عالم آراء عباسی 756-914؛ تاریخ نظم و نثر نفیسی 2: ...]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (96ر)، 2سطر [ف: 193-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف یا نزدیک به عصر او؛ تملک: جمال الدين اسحاق بن محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی در سال 1141 قبا مهر «جمال الدين اسحق 1117» (بیضوی)، محمد جعفر بن محمد ابراهیم بن صدرالدین محمد ثانی کاشانی مشهور به علامه فیضی در سال 1327ش؛ مهر: ابو تراب بن نصیر الدين سلیمان بن محمد علم الهدي «ابوتراب الفيضي 1122» (بیضوی)؛ 2گ (1-2)، 38سطر مورب، اندازه: 10×9سم [ف: 34-389]
خط: تحریری، کا: خواجه علی مشهدی، تا: قرن 11؛ 2گ (158ر - 159 پ) [مختصر ف: -877]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدسعید بن قاسم حسنی حسینی طباطبایی، تا: 1036ق؛ 2گ (22ر -22پ)، 21 سطر، اندازه: 5/5×14 سم [ف: 627-35]
آغاز برابر
بی کا، تا: 1077ق؛ 2گ، قطع: خشتی [چند نسخه- ف: -387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جیلانی، محمد بن احمد، تا: 1077ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 2گ (146 پ- 147ر)، 19سطر (16×7/5)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 8-639]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: کرم الله بن عطاء، تا: دوشنبه 18 شوال 1083ق، جا: مکه مکرمه؛ جلد: تیماج قرمز، 1گ (90ر - 90پ)، اندازه: 23×36/5سم [ف: 17-128]
نسخه اصل: آستان رضوی. ش 808؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1096ق [فیلمها ف: 3-256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد محسن حسینی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 35572]
آغاز و انجام: برابر
کا: کشمیری، محمد معصوم بن محمد قاسم، تا: 1106ق، جا: اصفهان؛ 1گ (104ر)، اندازه: 24×17سم [ف: -103]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (6پ -7پ)، ابعاد متن: 20×9، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20-379]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1227ق؛ 2گ (123پ -124ر) [ف: 499]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ 3ص (226-228)، 17 سطر، اندازه: 17/5×11 سم [ف: 9-298]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 2 گ (24-26)، 15 سطر (15×7/5) [ف: 1-317]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 2150 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-647]
آغاز: برابر؛ انجام: هذه تذکرات عساك تنبه منها فان معرفة النفس فطرية ... عن معرفتها في الحرون الابد انتهی کلامه.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4 ص (135 -138)، 17سطر، اندازه: 12× 19/5 سم [ف: 9-441]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز تغییر یافت؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (218ر -219پ)، اندازه: 20/5×13/8 سم [ف: 8-479]
al-wāḥid lā yaṣdur-u ‘an-hu illa-l wāḥid
شریعت اصفهانی، فتح الله بن محمد جواد، 1266 -1339 قمری
šarī‘at-e esfahānī,fath-ol-lāh ebn-e mohammad javād(1850 - 1921)
رساله ای است در گفتار فلسفی «الواحد لا یصدر عنه الاالواحد» مؤلف با ادله مختلف این ادعا را رد نموده است.
[الذريعة 6/25؛ ريحانة الادب 207/3]
آغاز: الحمدلله جل ذکره ... أن القوم في الحقيقة عزلوا مالك الملوك عن التصرف في ملکه و ملکوته؛ انجام: با عتبار الجهات الاعتبارية یجوز صدور الكثرة عن الله تعالی ابضا با عتبارها لما علمت من إمكان تحقق الجهات له
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ترجمه فارسی برخی کلمات به صورت زیرنویس آمده؛ 5 ص (16-20)، 19سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 31-442]
آغاز: اما بعد فقد بلغنا في تلك الأيام ... فاقول ان القوم في الحقيقة عزلو مالك الملوك عن التصرف في ملکه و ملکوته و جعلوه کالسبب البعيد للعالم فان الصادر منه بلا واسطة هو جزء واحد من العالم؛ انجام: ثم أن ما ذکره الشيخ زيادة لا یضاح البرهان من التشقيقات و ما یتجه علی کل منهما فهو و ان کان ایضا مورد المناقشات ... لا فائدة فیهم في التعرض لها و ذکر مالها و ما علیها شیء مع ضیق المجال و تشتت البال ... فلنکتف بهذا حامدین لله تعالی
کا: امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی، تا: 1356ق؛ کاتب نسخه، دیباچه ای را قبل از متن رساله آورده؛ 6 گ (1- 6)، 18سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 31-41]
al-wāḥid lā yaṣdur-u ‘an-hu illa-l wāḥid
امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی، - 1367 ؟ قمری
emām jom‘e xū’ī, mohammad amīn ebn-e yahyā(-1948)
رساله مختصری است در قاعده «الواحد لا یصدر عنه الا الواحد» که فلاسفه بر آن استدلال کرده اند. مؤلف در مقدمه اظهار می دارد که وقتی رساله استاد خود شیخ الشريعه را در خصوص این موضوع دیده این رساله را تأليف نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12228/11
آغاز: و بعد فقد ظفرت بل تشرفت في تلك الأيام بمطالعة مقالة و جيزة و سطور يسيرة مما رشح من یراع حضرة المقدسة علامة الآفاق و المحقق علی الاطلاق ... شیخ الشريعة الاصفهاني؛ انجام: ناتمام: فلیس کل تعدد یدل علی المتعدد کما هو المطلوب کما أن المطلوب کما أن البرودة و السيلان و الحرارة و الدخان لا یدلان علی ذلک
خط: شکسته نستعلیق، کا: = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 3 گ (64-66)، 19 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 31-49]
al-vāhed lā-yaṣdur-u ‘an-hu illa-l wāḥid
ناشناخته:
آغاز: بسمله لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم، انجام: انا قد فصلنا الآيات لقوم یذکرون و ما یذکر اولوالباب هذا آخر ما اوردنا بیانه في هذه المقالة
رساله مفصل استدلالی است در چندین اصل و یک خاتمه در قاعده مشهور حکمی الواحد لا یصدر عنه الا الواحد و مباحث متعلق به آن از مسائل حکمت چنان که بعد از خطبه نگاشته است؛ خط: نستعلیق خوانا، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با رمز «منه دام ظله»؛ 55ص (47-101)، 13 سطر [ف: -270]
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي بمصدر قدرته صدر الاعيان و بامر تکوینه ظهر الأكوان ... فلما کان المبحث الجليل الشان الذي هو قاعدة لایصدر عن الواحد الحقيقي الا الواحد، منازعا فیه بین المتكلمين و الحكماء؛ انجام: المنازعون للحکماء في هذه المسالة لا یتیسر لهم النزاع الا بتجویز آن لذات الواحد الحقيقي خصوصية واحدة مع المتعدد و دعوی البداهة في محل النزاع غیر مسموعة ... قاعده «الواحد لا یصدر عنه الا الواحد» از جمله مباحثی است که از دیرباز، مورد بحث و نظر حکیمان و متکلمان قرار گرفته، مؤلف این رساله نیز، با نقل نظریات صاحب نظران در این موضوع، چون: ابن سینا، کاتبی قزوینی، محقق دوانی، میرزا جان باغنوی و برخی دیگر، با عنوان «اقول» به بحث در این موضوع پرداخته، در منابع موجود به نام مولف دست نیافتیم و احتمال دارد از مولفین رساله های این مجموعه باشد؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل حلبی، تا: نیمه دوم قرن 12، 4گ (51-54پ)، 27 سطر، اندازه:
16×7سم [ف: 37-75]
این رساله در اثبات این قاعده فلسفی است که از یک جز یک نیاید، آغاز و انجام برابر نسخه دانشگاه؛ خط: نستعلیق، کا: میر عبدالباقی پسر سید محمد رضا، تا: 29 شوال 1233ق؛ محشی با نشانه «منه دام ظله» پیداست که نقلی است از نسخه کهن چه نسخه دانشگاه مورخ 1080 است؛ 121ص (1-121) [ف: 5-742]
در اصول و فروع و خاتمه، در این مقاله مؤلف از این اصل و فروع آن که متضمن چند اصل دیگر فلسفی است بحث کرده و آن را الأصل الأصيل نامیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سرخ، 17گ (2ر -18پ)، 18 و 19سطر (6/5- 14/5×8/5)، اندازه: 13/5× 20سم [ف: -311]
الواحد لا یصدر منه إلا الواحد - العلل و المعلولات
vāhed va ahad
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan(1739 - 1816)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1135/11 خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی الانصاري، تا: قرن 13، جا: قصبه آباد؛ جلد: تیماج، 1ص (129)، 18سطر [سنا: ف: 2-129]
al-wāḥid wa-l xamsīn fi-l mā’-i wa-n nār
جابر بن حیان، 120 - 198؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
کتابی مرکب از آب و آتش.
آغاز: بعد بسمله و حمد قال جابر قد سبق لنا قبل کتابنا هذا خمسون کتابا في جمیع فنون الحكمته و اعمالها و اسرارها و کتابی هذا ذکر فیه من نکت الفلاسفة اشیاء و کذلك انا اذکر في جمله ما بقی من کتبی هذه ...
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7-244]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن خالف فاعد التدبير علی النار حتی یعلیك هذه العلامة کما ذکرنا انشاء الله تعالی لقد تم کتاب الماء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ ضمیمه نسخه ش 28679 [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: لقد تم کتاب الماء من الكتب السبعين لجابر بن حیان قدس سره
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد کرمانشاهی، تا: 1267ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها غیر بعید بل یطهر بسرعة و بها حصول الفايدة الجزيله قیفظ لذلك و افهم تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج، 20 ص (237- 256) [سنا: ف: 2-234]
vāde-s salām
کزازی، محمد شفیع بن محمد حسین، ق13 قمری
kazzāzī, mohammad šafī‘ ebn-e mohammad hoseyn(-19c)
اهدا به: محمد شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1252ق
رساله ای مفصل در کلام و معتقدات امامیه در پنج «باب»: 1. در اثبات توحید و نفی نقصان و اثبات کمال خداوند؛ 2. کیفیت قضا و قدر؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد و احوال روز قیامت.
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس خداوندی را سزاست که از قلم جودش رقم وجود بر صفحه لوح عالم امکان نوشته و به مضمون اعجاز مشحون اذا اراد الله شیئا أن یقول له کن فیکون ...
انجام: و علیه في الوقت یموتون و في الرجعة یرجعون و في الحيوة یهنئون و في الحشر یحشرون و برحمتك [...] و في هواك و روحك و رضوانك یطیرون، تمت
[الذريعة 8/25؛ فهرستواره منزوی 595/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 252گ، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 5-2254]
آغاز برابر؛ انجام: و ادخلنا الجنات و زوجنا الحور العين و احشرنا في الاخره و الدنيا مع النبي و اله السادات
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ذیحجه 1262ق، جا: تهران (شاید)؛ 223گ، 19 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 1-326]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 ربیع الثاني 1263ق [نشریه: 2-133]
vādī-ye moqaddas
واعظ تبریزی، محمد باقر، ق 11 قمری
vā‘ez-e tabrīzī,mohammad bāqer(- 17c)
تاریخ تأليف: 1115ق
در بیان منازل سالکین و مراحل طالبین و طریق سیر سالک در آن مسالک و قانون استخلاص وی در هر مقامی از مفاسد و مهالک از ابتداء منزل طلب تا انتهاء وصول به کعبه مطلب. این رساله بر بیست و چهار وصل و یک خاتمه مرتب است: در ابتدای تسلط فرعون نفس، در شان ظهور موسی روح در شب بلوغ فرعون، در ظهور موسی روح، در وصول و ذوق طلب موسی روح، در رسیدن موسی روح بمنزل اول طلب، در شرف ملاقات یافتن موسی روح، در شروع و ابتدا کردن موسی در مجاهدت و سیر إلى الله، در رسیدن موسی روح بمقام کلوا من طیبات ما رزقناکم. در رسیدن موسی روح از مقام تلوین بمقام تمکین، در رسیدن موسی روح بمقام فقر کامل و مقیم معموره خرابات عشق شدن، در رسیدن موسی روح بمقام اسرار حکمت، در سعادت یافتن موسی روح بعشق الهي، در رسیدن موسی روح بمقام تجرید وجود، ... و خاتمه و حسن عاقبت موسی روح در مقام کمال. (وفادار مرادی)
آغاز: بسمله سبحانك یا هو یا من هو یا من لیس الا هو سبوح قدوس ... اما بعد چنین گوید خوشه چین خرمن عرفا و گوشه نشین انجمن فقرا ...
انجام: و در حال اعتدال قرین وصال و مقرون شرف اتصال گردیده در مجلس خاص از اهل اختصاص شد که ... و الاعتدال و التخلص عن الانهماك و الاضمحلال بمحمد و آله ذی الافضال. تمت
[فهرستواره منزوی 1062/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 28گ، = سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 3-1187]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذوقنا و ایاکم ایها الطالبين بحق اولیائه المقربين محمد و آله الطاهرين.
خلاصه ...؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: قرن 13، جا: لاهیجان [ف: 7-194]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ اندازه: 13/5 ×23/5سم [ف: 15-511]
vāredāt
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
واردات عرفانی است در شناخت سالک، واجبات اعتقادی خود را که به صورت مناجات و نیایش با عناوین «الهي، الهي» و نثر مسجع نگاشته شده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی محمد و اله اجمعین بدانکه اول چیزی که بر سالک واجب است اعتقاد بر امامان واو تادابشان است و شناختن حکمت های این راه تا نجات یابد، اول خدای را باید شناخت که اوست دهنده بی منت و اگر همه بستانند او بدهد ..
انجام: و هر که عقبی طلبد با تو صحبت نکند آنکه بدرخانه تو آید ترا نصیحت نتواند کرد و انکه ترا نصیحت تواند کرد بدرخانه تو نیاید. تمام شد رساله واردات بعون الله تعالی و حسن توفیقه و السلام
چاپ: در مجموعه رسائل فارسی خواجه عبدالله انصاری، ج 2 (تهران، انتشارات توس، 1377 (چاپ دوم))، با تحقیق محمد سرور مولایی
[فهرستواره منزوی 1063/8]
آغاز: اول چیزها با خداست عزو جل و بازگشت همه چیزها با او است
نسخه اصل: مراد ملا ش 1796. تذکر: نام رساله با استناد به مجموعه رسائل فارسی خواجه عبدالله انصاری تعیین شد؛ در فهرست با عنوان «من کلماته القدسيه)»، خط: نستعلیق، بی کا، تا: 852ق؛ 5گ (241-245) [فیلمها ف: 1-491]
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1383؛ بی کا، تا: 906ق؛ 10گ (61-52)، 11سطر [فیلمها ف: 1-513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 26×43/5 سم [ف: 7-784]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (501-503) [ف: 15-192]
آغاز برابر؛ انجام: الهي اگر کاسنی تلخ است از بوستان است و اگر عبدالله مجرم است از دوستان است. دوست را اگر از در کنند از دل بدر نکنند والسلام.
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 4گ (28ر -31ر)، ابعاد متن: 17/3×8/6 ، اندازه: 27/9×15/6 سم [ف: 29/1-169]
آغاز: برابر؛ انجام: ابو جهل از کعبه می آمد و ابراهیم از بت خانه ** کار عنایت دوست دارد و باقی بهانه
بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1052ق؛ 2گ (231-232ر)، انداز 32×19/5 سم [ف: 20-261]
آغاز: برابر کا: علی اکبر خانی، تا: 1254ق، جا: رشت؛ 5گ (52پ -56) اندازه: 21×15سم [نسخه پژوهی: 3-177]
آغاز و انجام: برابر
کا: قراگوزلو، محمد شفیع بن محمد سعید، تا: 1264ق؛ 9 گ (58-50 )، 16 سطر (16×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 13-3164]
آغاز: برابر؛ انجام: هر جا بایستی کس نگوید کیستی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1280ق؛ جلد: تیماج، 2گ (58پ -59ر)، 28 سطر (20×8)، اندازه: 23×12سم [ف: 13-3195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 5گ (82پ -86ر)، 21سطر، اندازه: 22×35سم [نشریه: 30-207]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل قاصر بن ملا سلیم مهاجر بلده لنکران و متخلص به قاصر، تا: یک شنبه 19 ربیع الاول 1306ق؛ جلد: تیماج، 10گ (1پ -10ر)، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 20-234]
نسخه اصل: گویا از بمبئی؛ بی کا، بی تا، 6گ (32-37) [ف: 111]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4102/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فیلمها ف: 3-15]
نسخه اصل: مجلس، ش 39481 نجم الدوله شماره قفسه 19؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-724]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
vāredāt
نطنزی، محمود بن علی، - 735 قمری
natanzī,mahmūd ebn-e ‘alī(- 1335)
رساله ای است مشتمل بر نکات مربوطه به سیر و سلوک و توحید (عرفا و صوفیه مطالبی را که به وسیله کشف به دست می آورند واردات می نامند). اولین وارد را چنین آغاز می کند: «من وجد الحق کفاه بل لم یجد سواه اذ کل ماسویه باطل...».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1226
آغاز: الحمدلله اللطيف بالعباد الهادي إلى الرشاد؛ انجام: بعد ما اردناه حقا و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد المعروف بقوام کاشی، تا: 845ق؛ در صدر نسخه نام مؤلف به اشتباه عزالدین کاشی ضبط شده؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 4-158]
vāredāt = vāredāt-e amīrīye
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
اهدا به: بهرام شاه حاکم بلخ و بدخشان
نگارش بلیغی است که واردات قلبی را در باب سلوک و احوال و منازل و مقاصد و آداب سالکان را به انشائی خوب و روان گاهی به طور مناجات و گاهی به طور تخاطب به تعبیر «ای عزیز» نگاشته است. پایه سلوک را در دو چیز (صدق اقوال و حسن افعال) دانسته و روش سالکان را در دو قسم (رکبان هوا و سالکان منهج رضا) منحصر داشته است. وی در طی گفتار دو جا از خود با عنوان «همدانی» یاد کرده است، یک موضع در بیان حال خود گفته: «خازنان قضا چون سفره عطا باز کردند. لایق هر وادی نواله ازان ساز کردند. خرقانی از ان دردی دید که بقای آن با بقای خدا است. همدانی گنجی یافت که از افهام و عقول مبراست ظهور سطوت جلال جمال صاحب کمال حال شیخ خرقانی شد. بروز لطایف جمال حلال جابر کسر درویش همدانی گشت. عجب حالی گنج سعادت ابدی برین درگاه ریخته و کوردلان عماء غفلت ازین دولت گریخته». (مهدی ولائی)
آغاز: بسمله رب اشرح صدری و یسر لی أمري و احلل عقدة من لسانی یفقهوا قولی ای مرهم جراحت هر دل ریشی و ای مونس و راحت هر درویشی ای کرمت دستگیر هر بیچاره و ای رحمتت پای مزد هر آواره
انجام: از فیض سحاب کرم مونس و پناه ما گردان در روز نشور روی امید ... قبایح اعمال ما سیاه مگردان یا اکرم المسئولين و رجاء المؤمنين برحمتك یا ارحم الراحمين تمة الرساله
چاپ: دهلی، 1332ق، با نام «واردات الغيبيه لطایف القدسيه»
[الذريعة 9/25؛ احوال میر سید علی همدانی /131-132؛ نسخه های منزوی 1477/2 ؛ فهرستواره منزوی 1064/8]
آغاز: شعار ارباب رضاست و حکمت دثار اهل؛ انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4409 (گنج 647/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق؛ افتادگی: آغاز؛ در انجامه نسخه به نام «الواردات الغيبيه و اللطايف القدسيه» آمده؛ 109گ (81-189)
[عکسی ف: 2-292]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 9 ص (379-387)، 17سطر (5/5×9/5)، اندازه: 10/5×9 سم [ف: 2-249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن عبدالله سبزواری، تا: 107ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشن، 7گ (333پ -339)، 21 سطر، انداز 24/8×17 سم [ف: 7-298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: منشی شیرازی ادهمی، معین بن رفیع الدين، تا: 109ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 4گ (500پ -503ر)، انداز: 25×18سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 10 وق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12ص (413 -424)، 20سطر (20×12)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 9-1001]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 5گ (98پ- 102ر)، 25 سطر، اندازه: 14/7 × 25/5سم [ف: 7-318]
آغاز: این داننده رازهای نهانی و ای پیدا کننده گنج های حقایق معانی ای علیمی که مکنونات سرایر ضمایر همه دانی
بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (226) [ف: 10/3 -1410؛ فهرست رایانه ای ج4-1076]
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 18 خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور؛ [فیلمها ف: 1-571]
آغاز و انجام: برابر
کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1056ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری، 5گ (173پ -177ر) (متن و هامش)، اندازه: 35/2×21/1 سم [ف: 7-376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم و محمد مهدی طباطبایی، تا: ربع الثاني 1064ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 24ص (278-301)، 15سطر (14×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 12-2904]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی بن فضل الله گیلانی فومنی زاهدی، تا: ذیحجه 1066ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 21ص (22-2)، 15 سطر [ف: 33/1 -14]
آغاز برابر
انجام: باکتساب سعادت ابدی پرداختند
خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد سعید بن محمد تقی، تا: 1081ق؛ با یک سرلوح، مجدول؛ 6گ (91ر-96پ)، 19سطر، اندازه: 24/7×16/8 سم [ف: 7-327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: قاری نیریزی، معزالدین محمد بن محمد، تا: 1085ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 17×27سم [ف: 5-566]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1095ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 11گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×9/5 سم [اهدائی رهبر: 5-217]
آغاز: شعار ارباب رضاست و حکمت دثار اهل؛ انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 5417 (گنج 659/2)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12، 20ص (125-144) [عکسی ف: 2-293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 5 گ (151ر-155 پ)، 16 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1659]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1228ق؛ جلد: تیماج، 10ص (357-366)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 26-159]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ 13گ (88-100)، اندازه: 17×11 سم [نسخه پژوهی: 3-103]
آغاز و انجام: برابر
کا: مهدی، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، 7گ (184پ - 190ر)، اندازه: 32×21سم [ف: 20-113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: آقا سلماسی، تا: 1298ق؛ واقف: شمس الدين پرویزی، مرداد 1332، 5 گ، 17 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 6 -482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ ضمیمه نسخه ش 9283 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ویشلقی، محمد رضا، تا: 1319ق؛ جلد: تیماج، 14ص، 17سطر (16/5×9)، اندازه: 20/5×13سم [ف: 2-334]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «واردات کریمیه» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16ص، ابعاد متن: 66×9 اندازه: 20×12سم [ف: 2-311]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ وص (767-775) [عکسی ف: 3-1208]
آغاز برابر؛ انجام: رفتن او بمثل خواب زدند ** چنگ در سنت و کتاب زدند / نیک دریاب این سخن تمام ** تا بیابی مراد خود بسلام
در فهرست با عنوان «رساله در عرفان» و ناشناس آمده آغاز با واردات همدانی همانند است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج سیاه، 29گ، 14 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 9 گ، 15سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 6-481]
بی کا، بی تا، رامپور کتابخانه رضا ش 787 (1 و 2) و 866 (3 تا 10) [فیلمها ف: 2-110]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 22ص (269-290)، اندازه: 19×10س [ف: 1-151]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 1791؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 17 گ (64-48)، 11سطر [فیلمها ف: 1-460]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7گ (373-367)، 17سطر [فیلمها ف: 1-464]
al-vāridāt
ابن قاضی سماونه، محمود بن اسرائیل، - 823 قمری
ebn-e qāzī-ye samāvene,mahmūd ebn-e esrāeīl(-1421)
در آن از وجدهای خود آورده است. در این رساله عرفانی و تأويلي از احیاء العلوم و کیمیاء سعادت یاد می شود و نگارنده آن می گوید که در بامداد شب پنج شنبه دهه یکم جمادی الثاني 816ق محیی الدين را در خواب دیدم، رستاخیز جسمانی در آن تأويل می شود و عبارت به فارسی در آن هست. در مجلس نسخه ای دارد و در دانشگاه لس آنجلس که نام آن را الواردات» ثبت کرده و از این قاضی سماونه دانسته شده است. گرچه نیازمند بررسی بیشتر است.
آغاز: بسمله. اعلم ان امور الاخرة لیست کما زعم الجهال. فانها من عالم الأمر و الغيب و الملكوت.
[بروکلمان 224: 21 و ذیل 2: 351]
شروح و حواشی:
1- کشف الواردات لطالب الكمالات؛ الهي، عبدالله (-896ق)
آغاز برابر؛ انجام: یستحیل أن یتصور بصورة موج آخر فافهم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 8ص (11-18)، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 32-117]
آغاز: برابر؛ انجام: ای له جهة حسن الارتكاب فیففی فها و اللها علم به تمت
در فهرست با عنوان «عرفان» و ناشناس آمده؛ خط: تعلیق، کا: حر حسینی، نصر الدين حسین، تا: 1076ق؛ 11گ (103ر-113ر) [ف: 429-3]
vāredāt
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری
nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
«منظوم».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 61716
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ اندازه: 21×13سم [ف: 2-369]
al-vāridāt
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
متفرقاتی است در فلسفه با عناوین «واردة، واردة». فرزند مؤلف حاج محمد خان کرمانی نیز تأليفي به نام «الواردات القلبية» در همین موضوع دارد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2206/11
آغاز: واردة في بعض اسرار الخلقة علی سبیل الايماء و الاشارة و یظهر منها سر الامر بین الأمرين و الكون و اشیاء اخر
نسخه اصل: کتابخانه مشایخ - کرمان الف 7. در نسخه فقط اسرار خلقت و مراتب ممکنات آمده؛ بی کا، بی تا؛ 12ص (182-193) [عکسی ف: 6-260]
vāredāt
صفی علیشاه، محمد حسن بن محمد باقر، 1251 - 1316 قمری
afi-alī-šāh, mohammad hasan ebn-e mohammad aqer (1836 - 1899)
به نظم فارسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3330/2 - ف
بی کا، بیتا [فیلمها ف: 2-125]
vāredāt
مطالب فلسفی و عرفانی است درباره موضوعات گوناگون فلسفی با عنوان «وارد، وارد». مؤلف در آن یافته های فلسفی و عرفانی خود را در فصول کوتاهی بیان نموده است. در برگ دوم رساله می گوید «وارد آخر: قوله تعالی الذي خلق السموات و الأرض في سنة ایام یحتمل ظهور امر عظیم في سنة 865 و الله اعلم». گویا تأليف رساله قبل از این سال صورت گرفته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14280/29
آغاز: الحمدلله الذي جعل مراتب الوجود بظهوره فیها دلیلا علیه... و بعد فان العالم دلیل علی الواجب القادر الواحد الأحد الصمد؛ انجام: تاثیر علویات را بتقدیر حق سبحانه در سلفیات کسی منکر نتواند شد چه اسفل مربوطست باعلی خطاب با جاهل چون طلب صحبت نابیناست از نابینا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ این رساله اغلب به عربی و قسمت های کمی از آن به فارسی نوشته شده؛ جلد: تیماج، 27 گ (55پ -181)، 21-39 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38-397]
واردات امیریه - واردات
sāderāt-e īrān az farang az tarīq-e bandar-e terbozūn
انصاری، محمد حسین بن مسعود، - 1312 قمری
ansārī, mohammad hoseyn ebn-e mas‘ūd(- 1895)
صورت واردات ایران از فرنگستان از بندر طربزون.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/44
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 2ص (1739-1740) [مختصر ف: -536]
vāredāt dar xavass-e asmā’
طاوسی، حسین، قرن 11 قمری
tāvūsī,hoseyn(- 17c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2880/21
پخط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، در زمان شیخ بهائی؛ 21گ (82ر- 102پ) [ف: 6-153]
al-vāridāt-uš šīrāzīyi
داور شیرازی، مفید بن محمد نبی، 1251-1325 قمری
dāvar-e šīrāzī, mofid ebn-e mohammad nabī (1836 1907)
مجموعه مطالب متفرقه فلسفی و کلامی تحت عنوان «واردة». مصنف در حاشیه گفته: «المراد بالواردة هی ما ورد علی البال بلانظر و خیال، ولو کان في مقام الجواب من السوال»؛ مشتمل بر 12 وارده، مطابق عدد حروف «لا اله الا الله»..
آغاز: واردة: اعلم أن مسألة العصمة مسألة مشكلة
خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن ابو تراب شیرازی، تا: 1284ق؛ 14گ (52-39)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [نسخه پژوهی: 3-110]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین شیرازی، تا: جمعه 13 رجب 1301ق؛ 7گ (6پ -12پ)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 44-64]
vāredāt-e qaybī
جرفاد قانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری
jortādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar(- 19c)
تاریخ تأليف: دهه اول ذیقعده 1248 ق
در بیان حکمت عملی و نظری که موجب سعادت می شود و بنا به گفته مؤلف واراداتی است که بر وی منکشف گشته، و کتاب پس از مقدمه ای دارای چند فصل مشتمل بر دو «مقام» می باشد: اول در حکمت عملی و دوم در حکمت علمی و بیشتر آن به
عربی و بعضی از مطالب آن فارسی است.
آغاز: الها ملکا کریما رحیما امواج دریای فیض اقدست را بهر آنی تلاطمی است که از تعداد اجزای قطره ای حیرانم
انجام: و تکل نظر الرقيب المتحسس فانتهی الأمر برحمة الله
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5378؛ ایران، تهران، کارخانه استاد مشهدی خداداد طهرانی، 1321ق، سنگی، خشتی، 188ص، به سعی و اهتمام آخوند ملا علی کتابفروش خوانساری.
[فهرستواره منزوی 1064/8؛ ذریعه 9/25]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7197
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: سلیمان عاملی، تا: 9 ربیع الثاني 1268ق؛ محشیبا نشان «قاسم الخلخالي»؛ تملک: ریحان الله ابن جعفر موسوی به تاریخ ربیع الاول 1320 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 86گ، 18 سطر، انداز 22×15سم [ف: 18-333]
vāredāt-e qaybīya
نعمت اللهي، محمد علی بن محمد هاشم
ne‘mat-ol-lāhī,mohammad ‘alī ebn-e mohammadhāšem
مؤلف در این چند برگ، پس از ذکر سلام و صلوات بر حضرت ختمی وائمه طاهرین (چهارده معصوم علیهم صلوات الله اجمعین به طور مفصل، بیان سلسله مشایخ متصوفه از جنید بغدادی تا رحمت علی شاه پرداخته است. عنوان رساله از روی برگ اول «از واردات غیبیه است» أخذ شد.
آغاز: الحمدلله الذي اقر بوحدانیته آحاد المحدودات واعترف بربوبیته ارباب] المربوبات واصدق بصمدانیته اصناف المصنوعات واذعن بفردانیته افراد المفردات وایقن بالوهیته ذرات الممكنات ...
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 1547/2
آغاز برابر؛ انجام: وانزل علینا تسعیر الحبوبات والغلات و... التماس دعا از خواننده دارم، چون این روسیاه بر گناه از عربیت سررشته کامل نداشتم ... کهچ شم از عیب آن پوشیده و به صحت آن قربتا الى الله تعالی کوشیده و طلب آمرزش به جهت این روسیاه پرگناه فرموده هر آینه عندالله ضایع نخواهد شد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 10 ذیحجه 1261ق جلد: تیماج، 6گ (67پ - 72پ)، اندازه: 20×10سم [ف مخ: 5- 2255]
al-vāridāt fī baʻd-il asḥār
با عنوان: «من الواردات في بعض الاسحار في انتقال النفوس في مراتب المثال».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5908/3
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد حسین تنکابنی، تا: قرن 13، کاتب گویا مؤلف باشد؛ جلد: تیماج، 2ص، 18 سطر (12×6)، اندازه: 16×10سم [ف: 16-143]
alvāridāt-ul qalbīyya fy ma'rifa-tir rubūbīyya = at tasbihat-ul qalbyya ...
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1023ق؛ محل تأليف: قم
رساله عرفانی فلسفی است شبیه کتاب «شواهد الربوبية» همین مؤلف. رساله موجزی است مطالب تحت عنوان های «فیض» آمده، مؤلف در این کتاب از چاپلوسان و ستایشگران حاکمان زمان مذمت کرده است. در مقدمه می گوید که از تراوش فکری خودم می باشد و تقلید از دیگران ننمودم.
آغاز: بعد الحمد المبدع النفس و العقل و الصلوة علی النبي و الاهل یقول الفقير الى رب العالمين ... جعل الله عین عقله مکحله بنور الهدي و کشف عنها غیم غم الطبيعة و الهوى ایها الطالب للسعادة المؤبدة و الشائق الى مصادفة الصور المجردة.
انجام: عنه خواص الخلق سیرته فانه لما اتاك من فضله و اسلك به طریق الحق کما هداك الله من قبله ... و لیکن هذا آخر ما اردناه ایراده و نهاية ما قصدنا انفاذه ... و استغفر الله لی و لك و لمن سعی و دعا و قبل الوصية و اتقی
چاپ: این رساله به سال 1302 ضمن رسائل او به چاپ رسیده است؛ ایران، تهران، کارخانه آقا میرزا عباس، 1302ق، سنگی، وزیری، 40ص (رسائل آخوند ملاصدرا: صص 238-277)
[الذريعة 10/25؛ فهرست نگارش های صدرای شیرازی ص 13]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1033ق؛ 36 (226-261)، 14سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 8-4891]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1033ق؛ جلد: تیماج، 66گ (107پ-
172ر)، 23 سطر (17×8)، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 2-21]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد امین سیاح تبریزی، تا: 1078ق [الفبائي: -596]
نسخه اصل: بادلیان 20 . Ind. inst. Arahb M. S؛ خط: نستعلیق، کا: گیلانی، علی نقی بن نورالدین محمد، تا: ربیع الثاني 1085 ق [فیلمها ف: 1-561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نصیر بن محمد مشهدی، تا: 1088ق؛ مصح مقابله شده؛ واقف: نائینی؛ 37 گ، 18سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 269-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد گالینگور، 14گ، 20-24 سطر (14/5×8)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 3-1190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، جا: قزوین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 19ص (51- 69)، 28 سطر (11×20/5) اندازه: 16×26/5سم [ف: 1-219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مذهب، مجدول؛ مهر: «نصر الله التقوى» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 43گ، 15 سطر (5/5×11) اندازه: 16×10سم [ف: 14- 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 31گ (67پ -97پ)، اندازه: 12×17 سم [ف: 33/1 -93]
آغاز: برابر؛ انجام: فان وجدت من استقامت علی سنن الحق طریقته، و حمدت عند خواص الخلق سیرته، فانه ما آتاك الله من فضله و اسلك به طریق الحق کما هداك الله من قبله و لیکن هذا آخر ما اردناه ذبرازه و نهاية ما قصدنا الغازه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مصحح، محشی؛ 11گ (324پ -334ر)، 27 سطر، اندازه: 12×22/5سم [ف: 37-398]
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد کاشی، تا: با تاریخ 1115ق؛ در هامش به خط همو دارد که این چهار کتاب (تفکر - مبدء و معاد - کلمات نوریه و واردات قلبیه) را با اصل و مسوده های آن ها بخط خودم در جمادی الثاني 1115 برابر کردم و پیداست که این دفتر همان است که همین کاشانی در منتخب التصانيف خویش یاد نمود و نسخه اصل خود اوست؛ واقف: نورالدین محمد؛ 10گ (347پ -356ر) [ف: 3-397]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد حسین، تا: جمادی الاول 1117ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 47گ (1پ -47ر)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 2-106]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1119ق؛ قطع: رقعی [ف: -317]
آغاز: من کلام صدر المحققين مولانا صدرالدین محمد الشيرازي قدس سره. طوبی لقوم سلکوا سبیل الوحدة و جابوها و سمعوا دعوة الحق فاجابوها اصیبت لهم الالاء؛ انجام: و اظهروا ما اظهروا به صحواً و سكراً جزاهم الله عنا خیر الجزاء و رضی الله عنا و عنهم یوم اللقاء
خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (103ر - 103پ)، ابعاد متن: 20×9، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20-395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن محمد غلام علی، تا: 23 ربیع الثاني 1133ق؛ از روی نسخه ای که آن از روی خط مولف نوشته شده کتابت شده؛ 41گ (26پ -66ر)، 15سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 5-2255]
خط: نستعلیق، کا: علم الهدي، محمد محسن بن محمد، تا: 1 رمضان 1139ق؛ جلد: تیماج مذهب، 76ص (4-79)، 15 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 33/1 -178]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 1188ق [ف: 3-110]
خط: تعلیق، کا: اسماعیل بن ابراهیم، تا: صفر 1200ق؛ محشی با نشان «منه مد ظله»؛ تملک: محمد تقی بن محمد علی مراغی در 24 رجب 1250، جعفر قلی بن عباسقلی خان امین الوزاره در محرم 1302، 22گ (98پ -119پ) [ف: 3-398]
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ ناتمام [ف: 115]
آغاز برابر؛ انجام: آنها کهم في لذات البدنيه فان وجدت من استقامت علی ... علی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ:
ترمه، جلد: تیماج، 32گ، 15 سطر (6×13/5)، اندازه: 21/2×12/5 سم [ف: 8-329]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [فیلمها ف: 3-202]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 35گ 14سطر، اندازه: 19/4×13/2 سم [ف: 1-579]
آغاز برابر؛ انجام: و الصفات مرفوعة عن ارجاس العنصريات فیها کواکب طالعة و انوار لا معة روحانیون بذواتهم
خط: شکسته نستعلیق، کا: زنوزی، محمد حسن بن عبدالرسول، تا: قرن 13، جا: کربلا؛ 1ص (277)، 48سطر، اندازه: 26×15سم [ف 15-28]
آغاز برابر؛ انجام: و انهاکم في الذات البدنيه فان قصرت ما استقامت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 61گ، 20سط اندازه: 21×14سم [ف: 24/3 -71]
من الواردات؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: قرن 13 [ف: 7-187]
خط: تحریری، کا: محمد باقر دزفولی موسوی صدرالدین، تا: ذیقعده 1201ق، جا: قم؛ 14گ، اندازه: 29×17سم [ف: 3-4]
آغاز و انجام: برابر
کا: فدوی، مهرعلی، تا: 1220ق؛ 12گ (342پ -353پ) [ف: - 289]
خط: نسخ، کا: قمی کهکی، عبدالرحیم بن کریم، تا: 1220ق، جا: شیراز [نشریه: 7-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب ابن محمد مهدی اردکانی، - 1250ق؛ جلد: مقوایی، 28گ، 17سطر (14×8)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 14-78]
آغاز: من کلام صدر المحققين مولانا صدر الدين محمد الشيرازي - قدس سره طوبی؛ انجام: عنا خیر الجزاء و رضی الله عنا و عنهم یوم اللقاء
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج، 3 ص (255-257)، 17سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 9-304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سلمان تبریزی، تا: 1267ق؛ 15ص (1- 15)، 24 سطر، اندازه: 26×13/5 سم [ف: 32-166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب الدين ابی یعقوب محمد بن علی اصغر بحر پادقانی، تا: 1277ق؛ جلد: تیماج، 41ص، 27 سطر (11×6)، اندازه: 17×11سم [ف: 3-485]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد جعفر کاشانی، تا: 1280ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج، 31ص (1-31)، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 32-113]
خط: شکسته نستعلیق، کا: حیدر علی بن محمد حسین، تا: شوال 1296 ق، برای میرزا محمد حسین مدرس؛ ناتمام است؛ جلد: تیماج، 36گ، 15 سطر (16×7/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 21گ (1پ- 21ر)، 21 سطر، اندازه: 18×16 سم [ف: 2-657]
آغاز: برابر؛ انجام: و انهما کهم في لذات البدنية
خط: نستعلیق خوب، کا: مصطفی قلی، تا: 1306ق، جا: شیراز، برای محمد رضا خان قوام الملك؛ دارای سرلوح زیبا، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 39گ، 12 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 4-269]
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 42گ، 15 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 15-214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه رحمة الله»؛ مهر: «عبده الراجي محمد بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج ، 13 گ، 19سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: -179]
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: محمد وجدانی، اسفند 1359؛ جلد: میشن، اندازه: 20×12سم [ف: 11-138]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [چند نسخه ف: - 372]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ اندازه: 20 ×30سم [ف: 2-349]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: -1395]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ 45گ، 18 سطر، اندازه: 19×10سم [ف: 2-50]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-606]
wāridat-un qalbīyyi
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
ermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 206)
تاریخ تأليف: دوشنبه ربیع الثاني 1290ق
درباره توحید و شناختن نفس و این که ائمه علیهم السلام مقصود مخلوقین می باشند. بنا به گفته مؤلف این خاطره هنگام انجام بعضی از نوافل به قلبش خطور کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1971/1
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده ... ان هذه دقائق لطيفة و حکم شريفة من اسرار آل محمد المكنون و المخزون؛ انجام: فیلزم تصور الهواء و التراب معها ایضا حتی تصورها مشخصة و یکفی الاشارة لاهلها ...
خط: نسخ، کا: طباطبایی جندقی، محمد بن حسن، تا: دوشنبه 28 ربیع الثاني 1296ق؛ جلد: مقوایی، 4گ (1پ -4ر)، اندازه: 17×11 سم [ف: 5-341]
vāredāt-e qalbīye (t.)
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 452/15
آغاز: بسمله حمد له این عنایت بین که با ما کرد الطاف خدا ** در ولایت پادشاهی ساخت درویشی گدام می نویسم ترجمان واردات پیر خویش ** یاد گیر این ترجمان واردات شیخ ما ...
قال الواجد الحاصل من التواجد، لا یعول علیه نظم و جدی که حاصل شود از تواجد اعتمادی؛ انجام: که غیر از انبیاء و اولیاء کس نداند سر این علم از که و مه. تم
بی کا، بی تا؛ واقف: محمد مهدی فراش حرم؛ جلد: تیماج، اندازه: 18/5×12 سم [ف: - 372]
al-wāzi‘a li-ṣāliḥ-il umma ‘an-il i‘tirāḍ ‘ala-l a’imma
مؤيد، یحیی بن حمزه، 669 - 749 ؟ قمری
mo’ayyed, yahyā ebn-e hamze (1271 - 1349)
در وجوب پیروی از امام و مخالفت نکردن با وی در احکام شرعی که اجتهاد و استنباط کرده است، و در پایان اختیارات میراث های امامان را به قاضی بدر الدين محمد بن احمد عنبس واگذار نموده است.
[مؤلفات الزيدية 140/3]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 471/9
آغاز: الحمدلله الذي أفاض علینا انوار مشكاة العرفان و سهل لنا موارد النظر و ابان لنا مسالك البرهان
کتابخانه آکادمی لینچی- رم 34 روسی 335؛ بی کا، تا: با تاریخ 1008ق؛ 9گ (368-377) [عکسی ف: 2-69]
vāže nāme
همدان؛ همراه، رضا، شماره نسخه: 11/1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: -1689]
al-wasita wa anwa'uha
تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی، ق 11 قمری
tonekābonī,mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol--alī(- 170)
رساله بسیار مختصری است درباره انواع واسطه از قبیل واسطه در تصدیق، واسطه در اثبات و واسطه در علم، ومؤلف اطلاق واستعمال آن را در علوم مختلف به معنای واحد صحیح دانسته است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1329/5
آغاز: حمدة لمن لا واسطة له في تجلیات ذاته و صفاته الا بذاته و صلوه علی من جمع بین المبدأ والمنتهی في اکمل نعوته واجل صفاته وعلی من کان واسطة في جمیع شئونه؛ انجام: قد یکون اخص کنید بالنسبة الى [...] أي للتولد في الروم الأعم من الانسان فانه اخص من الانسان ایضا و کذا الانسان الأخص من الجسم الاعم من الحيوان فانه اخص ایضا من الحيوان.
واسطة في التصديق، و واسطة في العروض، واسطة في الثبوت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ، 21 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 4-1500]
الواسطيات- اجوبة المسائل الواسطيات
vāsūxt = sūz va godāz
وحشی بافقی، کمال الدين، 939؟ - 991 قمری
vahšī bāfqī, kamāl-od-dīn (1533 - 1583)
وی دو منظومه عشقی در این زمینه دارد: یکی در قالب مخمس، و دومین مسدس است. در دیوان او چاپ شده و نسخه های جدا نیز دارد.(احمد منزوی)
[مشترک پاکستان 719/7]
آغاز: دوستان شرح پریشانی من گوش کنید ** داستان غم پنهانی من گوش کنید
خط: نستعلیق پخته، کا: سرخوش هروی، محمد صادق، تا: 1262ق؛ 3گ (98ر -100ر) [ف: 2-142]
آغاز: ای گل تازه که بویی ز وفا نیست تو را ** خبر از سرزنش خار جفا نیست تو را / رحم بر عاشق بی برگ و نوا نیست تو را ** التفاتي به اسیران بلا نیستتو را؛ انجام: خوش کنی خاطر وحشی هنگامی سهل است ** سوی او گوشه چشمی زتو گاهی سهلست ... بهر دل گرمی طلسمی مانده بر آتش مگر **غمزه جادو گرت چون مردم سحر آفرین / بگذر از بیت الحزن وحشی که در اطراف باغ ** می کند بلبل غزلخوانی به آواز حزین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ، 35سطر [ف: 8-4892]
vāsūxt hā
غیر همانند:
از وفا، ملاوحشی، مولانا غیرت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 25ص (95-119) (در جنگ) [سنا: ف: 2-136؛ فهرست رایانه ا ج 4-1076]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1151/6
از عرفی، وحشی، متین؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ 18ص (690-707)، 10 سطر دو ستونی [سنا: ف: 2-142]
al-vāsel elā rezq-el fāzel
دو نوشته کوتاه درباره رزق و شکر است. مؤلف می خواسته نام مجموعه اش را «الذريع الى الرزق الوسيع» بگذارد ولی نهايتاً «الواصل الى رزق الفاضل» را برگزیده است. این نوشته ها مستند به آیات و روایات است.
بشرویه؛ امیر المؤمنين؛ شماره نسخه: 121
آغاز: بسمله الحمدلله المتفرد بوجوب الوجود الألوهية و المتوحد بالازلیه و القيوميه و السرمدية کل قوی في جنب عظمته ذلیل حقیر و کل عظیم في قبضة قدرته فقیر اسیر؛ انجام: والا به زبان شکر کردن تنها شکر نیست خداوند عالم همگی را توفیق کرامت بفرماید تا شکر او را چنانچه بایست بجا آوریم.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ 20گ، اندازه: 18×11سم [ف مخ]
vāzeh-ol bayān = š.-e mazhar-o koll
شرح کتاب «مظهر کلام» ملا جامی بن کمال الدين قراتیکنی است که مشتمل بر هفتاد و پنج عقیده از عقاید اهل سنت می باشد در اصول اعتقادی و مسائل کلامی.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1873
آغاز: الحمدلله حمدا یوافی نعمه و یکافی مزید کرمه و عدد خلقه وزنة عرشه ... اما بعد نموده آید که حضرت شیخ المحققين؛ انجام: وین غافل که بود شارح این ** عفو فرماش خدا روز پسین
خط: نستعلیق ناخوانا، کا: عابد شاه، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 228گ، 19 سطر، اندازه: 26×14/5 سم [ف: 5-302]
vazehat-ol a'mal-es saleha
صلاح بن جلال بن کمال
salāh ebn-e jalāl ebn-e kamāl
فصل اول - در معرفت ذات باری تعالی ...
آغاز: الحمدلله الذي وفق العلماء لتنقیح باب الفوز و النجاح ... بدان علمك الله مالم تکن تعلم که شرف همه علوم به حسب شرف معلوم است و چون ذات اقدس و صفات مقدس باری تعالی و تقدس اشرف و اعز و اعلی از همه اشیاست ... بنابر این فقیر کمترین پریشان حال صلاح بن جلال بن کمال بلغه الله تعالی الى نهاية الامال اشتغال به این مقال و بیان این احوال لازم دانست ...
[فهرستواره منزوی 595/9]
قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 25/2
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [چند نسخه ف: - 109]
wāḍiḥat-ul bayān li-marātib-i ’ahl-il faḍl-i wa-l iḥsān
سلیمانی
soleymānī
منظومه ای است در 484 بیت در تاریخ دعاة اسماعیلی و ترتیب آنها از حسن بن منصور صاحب اليمن داعی المهدي عبدالله تا جیه الدين ابراهیم ابن عبدالقادر که در سال 1150ق به دعوت برخاسته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4118
آغاز: الحمدلله منور الظلم ** و مبدع اللوح و خالق القلم / و موجد العدم و الوجود ** و فاطر الحدود و المحدود؛ انجام: فالله حسبی و کذا نعم المعين ** في کل حاجاتی به لاستعین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور، 50گ، 11 سطر، اندازه: 18×14 سم [ف: 11-134]
al-wāḍiḥa fī istixrāj-i kull-i āya = kašf-ol āyāt-e qotb-e
šāhī
کربلائی، محمد علی، قرن 11 قمری
karbalā’ī,mohammad ‘alī(- 18c)
اهدا به: سلطان عبد الله قطب
تاریخ تأليف: آخر محرم 1045ق؛ محل تأليف: حیدر آباد
مؤلف به دستور استادش ابن خاتون عاملی و درخواست برخی از دوستانش کتاب حاضر را در کشف آیات قرآنی ترتیب داده و قواعد و رموزی برای آن وضع کرده که در مقدمه کتاب به توضیح آنها پرداخته است.
آغاز: الحمدلله الذي نزل الفرقان تبیانا للعالمین و جعلها حجة باهرة علی العالمين ... فأخذت من کل آية أول حرف و ثانیه ثم جعلت حرف العاشر تالیه فان حصل التميز من غیرها فبها و الا جمعت حرف العشرين معها و هکذا جمعت من آخر کل عقد حرفاً الى أن حصل التميز من غیرها
انجام: و بالحروف مع الياء هی یحیی یو ح ی ی یحیی ل ب. تم هذا الكتاب.
[طبقات اعلام شيعة، قرن 11: ص412، الذريعه: 229/11 و 12/25]
آغاز برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: شیخ محمد حائریان اردکانی، 1391، 186 گ، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 1-182]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 مهر: «عبدالله عبدالله 1117» (بیضوی)، «قال انی عبدالله 1131» (مربع)، «محمد کاظم 1125» (بیضوی)؛ اندازه: 19×10 سم [ف: -50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 154گ، 12سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 2-657]
الواضحة في اسرار الفاتحة- الواضحة في تفسیر سورة الفاتحة
al-wadiha fi tajwid-il fatiha
جعبری، ابراهیم بن عمر، 640 - 732 قمری
ja‘barī,ebrāhīm ebn-e ‘omar (1243 - 1332)
در این قصیده دالیه که بیست و دو بیت است فقط تجوید سوره فاتحه (الحمد) بیان شده است.
آغاز: بحمدك ربی اول النظم ابتدی ** و اهدی صلاتی للنبی محمد ...
انجام: و لا رب إلا الله فاعبده مخلصا **فصل علی خیر النبيين احمد
شروح و حواشی:
1- شرح الواضحة في تجوید الفاتحة؛ شیخ بدرالدین حسن بن قاسم
2- شرح الواضحة في تجوید الفاتحة
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود نصیر طوسی، تا: 772ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 15 سطر، اندازه: 11/7 × 16/7 سم [ف: 155]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3گ (224ر-222 پ)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 21-27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (82ر- 82پ)، 15 سطر، اندازه: 9×17/5 سم [ف: 2/ 40-94]
آغاز: برابر
بی کا، بیتا؛ 1 گ (51ر-51پ)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 13 - 124]
al-wāḍiḥa fī tafsīr-i sūrat-il fātiḥa
فراهی، معین الدين بن محمد، - 909؟ قمری
farāhī, mo‘īn-od-dīn ebn-e mohammad(- 1504)
تفسیر مفصلی است بر سوره فاتحه مشتمل بر بسیاری از لطایف عرفانی و اسرار و دقایق علمی و کشف حقایق مخفی (بنا به گفته مؤلف) در سر آغاز کتاب در یک مقدمه و پانزده مجلس دارای چند فصل: مقدمه در فضل سوره فاتحه و مجالس در تفسیر آیات و کلمات آن. مؤلف، در آغاز کتاب از پدرش محمد قاری یاد کرده و می گوید کتاب را به درخواست گروهی از دوستان تأليف کرده است. مطالب کتاب به فارسی و بعضی از مطالب آن به عربی نگاشته شده و به مناسبت اشعاری از بزرگان عرفا نیز می آورد. او این تفسیر را بعد از کتاب «الاربعين في احادیث المرسلين» و «معارج النبوة» تأليف نموده و در آن از ابو عبدالله بونی و کتاب «الفايحة في خواص الفاتحة» وی نقل می کند. مؤلف دو خطبه برای کتابش به عربی و فارسی انشاء نموده است.
آغاز: «ربنا آتنا من لدنك رحمة و هیی لنا من امرنا رشداً الحمدلله الذي زین معارف عرایس نفایس المتحلين بتحلی دقایق العرفان بتیجان التحقيق بحقایق القرآن»؛ آغاز خطبه فارسی: «حمدی کا نفحات اخلاص شعارش از نسمات اختصاص دثارش چون فوایح مشک از فربه نسیم سحر پیراسته باشد ... و کان العبد الضعيف المستنشق شمایم الروح و الريحانة من مهب اليقين اعنی المعين المسكين شرفه الله بالعز و التمكين»
[الذريعه 12/25 نسخه های منزوی 67/1، ش 4582؛ گنج بخش 68/ 1؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي 519/1]
شروح و حواشی:
1- ملتقطات از تفسیر معین
آغاز: حمد و سپاس نثار بارگاه پادشاهی که امید گناهکاران و نوید تباهکار روزکاران بلکه مایه راحت سوختگان و سرمایه استراحت غم اندوختگان باشارت بشارت اوست؛ انجام: اگر سه حرف کم کنی هر ماند و هو من الطف الاشارات الى ذاته.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در این نسخه نامی به کتاب داده نشده و باید همین الواضحة باشد (استوری 11/1؛ الذريعه 37/3 و 345/4 ؛ نشریه 88/1)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 23گ (2پ- 24پ)، 18 سطر (11×15)، اندازه: 22×16سم [ف: 13-3029]
آغاز: برابر؛ انجام: اکنون که این سوره در صعود است کلمه آمینش می برد که آمین زمین است و خاتم رب العالمين است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 ربیع الاول 1033ق؛ جلد: تیماج 517گ (1پ -517ر)، 21 سطر، اندازه: 28×15سم [ف: 12-153]
آغاز برابر؛ انجام: موی سفید از اجل آرد پیام ** پشت خم از مرگ رساند سلام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از روی خط مصنف مقابله شده؛ جلد: مقوایی، 509گ، 25 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 35-256]
منتخب سورة الفاتحة؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12گ (102پ - 113پ)، سطور مورب، اندازه: 20×9/5 سم [ف: 30-60]
al-wāḍiḥ-ul jalī fi-r radd-i ‘ala-l ḥanbalī
ابو شامه، عبدالرحمن بن اسماعیل، 599 - 665 قمری
abū-šāme, ‘abd-or-rahmān ebn-e esmā‘īl (1203 - 1267)
وابسته به: المعراج؛ یونینی، محمد بن احمد (572-658ق)
تاریخ تأليف: صفر 656ق
ردی است بر رساله تقی الدين محمد یونینی حنبلی در مسأله معراج.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1121/9
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلوة علی رسول الله ولاحول ولاقوة الا بالله ذکر لی بعض أصحابنا أن بعض مشایخ الحنابلة المعتبرين المعصرين ألف أوراقا تتضمن تعصبا و شناعة علی أصحابنا الشافعيين و ... و طلب منی جواب ما اقتضته تلك العبارة من الشناعة
نسخه اصل: چستربیتی، شماره 3307؛ خط: نسخ، کا: علی بن ایوب مقدس، تا: 713ق، جا: دمشق؛ از روی خط مؤلف کتابت شده؛ 51ص (334-384)، 18 سطر [عکسی ف: 3-255]
al-wadih fi fakk-ir rumuz Wa-1 fadih fi hatk-il kunuz
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
رساله ای است کوتاه در کیمیا با بیان اقوالی از ذو مقراط حکیم. این رساله در کتاب تاریخ التراث العربي و برخی از منابع دیگر به حکیم طغرائی نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی ما نول و حول و تصدق به و تطول و بعد فانی اوضحت في هذا الكتاب ما التبس سرا من الحكماء ...
انجام: علی ما امرهم بالصبر و كثرة القرائة و الفكر في رموزهم من کلامهم طویل و قد سمیت هذا الكتاب الواضح في فك الرموز و الفاضح في هتك الكنوز و ینفع قاریه فانه جواد کریم و الحمد الله رب العالمين.
[ريحانة الادب: 108/5 ؛ تاریخ التراث العربي؛ 385/4]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-111]
آغاز: نبع من طلب هذا العلم الشريف فعلیه بقرائة الكتب و تکرار الدروس؛ انجام: و الالبان و الصموغ و الاعشاب و المشاة و الادهان التي لم یجعل الله لهذه الصنعة منها شيئاً.
خط: نسخ ریز، کا: عاملی، بهائی بن احمد، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13، 1گ (55)، 21 سطر، اندازه: 5/5×8سم [ف: 32-80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 10گ (38پ -47ر)، 24 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 9-419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (20ر -24ر)، 14سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 2-196]
al-wāḍiḥ fī fakk-ir rumūz wa-l fāḍiḥ fī hatk-il kunūz
طغرائی، حسین بن علی، 455 - 514 قمری
toqrā’ī, hoseyn ebn-e ‘alī (1064 - 1121)
[کشف الظنون: الواضح؛ سزگین 75 و 107 و 159]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6206/30
آغاز: بسمله. الحمدلله علی ما نزل و حول، و انی اوضحت (سفیدی) اسرار الحكماء و اشتبه من رموز الفاظ العلماء في الصنعه الالهية ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-263]
al-wāḍiḥ fī fakk-ir rumūz wa-l fāḍiḥ fī hatk-il kunūz
رساله کوچکی است که در آن رموز و مشتبهات علم کیما بحث شده و از مکتسبات آن پرده بر گرفته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3/ 1900
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 4ص (10-13)، 16 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 10-552]
wāḍiḥ-ul masālek
موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمری
mūsavī xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad(- 1910)
مختصری است در قواعد نحو که به درخواست بعضی از دوستان تأليف شده و مشتمل است بر «مقدمه» و چند «باب» و «فصل»، و جز چند برگ اول نسخه بقیه کتاب نامرتب و به صورت یادداشت است.
آغاز: الحمدلله الذي لا تدرکه الأبصار و هو یدرك الأبصار و جعل مستقر من کان عمله سيئة في النار
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3041/26
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 27گ (349پ -375پ)، 23 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-251]
wadih-ul masayix
قرشی، علی محمد بن پیر محمد
qorašī,‘alī mohammad ebn-e pīr mohammad
رساله ای است بر مذاق صوفیان، مرکب از آیات قرآن، احادیث اهل سنت، اشعار و اقوال بزرگان صوفیه و به گفته مؤلف، رساله عملیه ای است برای تصفیه دل سالکان که بخش هایی از آن به صورت پرسش و پاسخ بیان گردیده است. در برگ 7 چنین آمده: «... با این همه تو بدانی که خلق من خلق الله باشد. محمد حسینی بس کن زبان ازین دراز کردن مصلحت نیست ...». در برگ 9: «... و محمد الحسيني فهذا دینی و معتقدی و فهمی من فهمه نکات النبي صلی الله علیه و سلم ...». در برگ 82: «... پس از زمانی که این فقیر عزم سفر کردم و آن ورق را با خود بردم و چون در [خطه] تانی سر صانها الله عن [الآفات] به خدمت حضرت شیخ المشايخ و الاولياء محبوب خدا شیخ نظام الدين تانی سری قدس الله سره مشرف شدم ...». در برگ 28: «ايضاً خدمت میر حسینی فرموده است ای مدعی ..» و در برگ پایانی: «... چون قاضی این فواید تمام کرد حضرت شیخ هزار آفرین گفت و الله اعلم بالصواب». در این اثر از «سلطان العارفين» بسیار نقل کرده است. از تفسیر مدارک التنزيل عبد الله بن احمد نسفی (-701ق)، عین القضاة همدانی، تفسیر زاهدی درواجکی، جمال دهلوی (گویا از قرن 10)، تفسیر بصائر، شیخ ابوالقاسم گرگانی، فتوحات مکیه ابن عربی، زبدة الحقائق، عبدالصمد چشتی، لمعات و شرح آن، جلال الدين مولوی رومی، معدن المعاني ظاهرا از شرف الدين بن یحیی نمیری، شیخ محمود شبستری (- 718ق)، حسام الدين مانکپوری (در گذشته: حدود قرن 9)، محمد گیسود راز (قرن 9)، تفسیر حسینی از واعظ کاشفی بیهقی (- 1910)، شرف الدين بو علی قلندر
پانی پتی (حدود قرن 8) و کتاب ها و اشخاص دیگر، نقل کرده است. نامی از این کتاب و مولف آن در منابع موجود یافت نشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15186/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، می گوید [ذره] حقیر دامنگیر خادم درد عالمان خاک پای معشوقان و عاشقان، فقیر باب الله، حافظ کلام الله ... چون دیدم بعضی طالبان خدا و سالکان راه الى در تصفیه دل سعی بلیغ دارند؛ انجام: که گمراه و مرتد گردی، نعوذ بالله، چون قاضی این فوائد تمام کرد حضرت شیخ هزار آفرین گفت، و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: سید اعلا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 84گ (84-1)، 14 سطر، اندازه: 14×8سم [ف: 38-547]
vāzeh-ol moškelāt
سبزواری، محمد رضا، ق13 قمری
sabzevārī,mohammad rezā(- 19c)
وابسته به: البهجة المرضية في شرح الألفية = شرح الفية این مالک؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
حاشیه شرح سیوطی است بر الفية ابن مالك.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 672/2 - طباطبائی
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... چون در ایام تحصیل شرحی بر الفيه نوشته بودم خواستم حاشیه جداگانه بر شرح سیوطی نوش شود تا رفع اشکالات گردیده بر مبتدئین آسان گردد و نام او را واضح المشكلات (کذا ...) گذاردم ... بسمله، احمدك اللهم اختیار کرد جمله فعلیه را
انجام: پایان: در روایت: نصب. هبیره اسم رجل.
خط: نستعلیق متوسط، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 49ص (10×58)، 21 و 25 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 23-1]
wāḍiḥ-ul manār fī ‘ilm-il asrār
احسائی، علی نقی بن احمد، - 1246 قمری
ahsā’ī, ‘alī naqī ebn-e ahmad(- 1831)
تاریخ تأليف: 7 ذیحجه 1236ق؛ محل تأليف: کربلا
رساله ای متوسط در علم اکسیر به روش آسان تر از آنچه که در کتب مربوطه آمده است. در توضیح و تبیین رموز و اسرار علم کیمیا که در کتب دانشمندان کیمیا آمده است و جز با زحمت و غور فراوان فراچنگ نیاید.
آغاز: الحمدلله الذي دعا للهداية و هدی بالولاية و جعل صلاح الأنام في المعاش موقوفا علی اقامة العدل
انجام: و یبتك الله عمره و الله یتولی حفظه و هو يؤتيه من یشاء و الله ذو الفضل العظيم.
[الذريعة 10/25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق [الفبائي: -596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی کرمانشاهی، ابراهیم بن محمد باقر، تا: جمعه 15 محرم 1240ق، جا: کرمانشاه مدرسه حاجی علی خان؛ مصحح؛ 23گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6-358]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع قراگوزلو، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 95گ (1پ-95ر)، اندازه: 17×11سم [ف: 16-268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1274ق؛ جلد: تیماج، 71گ، 9 سطر، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 5-2256]
آغاز: بسمله، قال الشيخ الاستاد نور ضریحه الشيخ علینقی في کتابه المسمي بواضح المنار في علم الاسرار و اما التركيب؛ انجام: برابر
نسخه حاضر از قسمت ترکیبات به بعد را شامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 7گ (85ر-91پ)، 11سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2-177]
wadih-ul manar fi ilm-il asrar
نجوکی، مرجان شاه، قرن 13 قمری
najūkī,marjān šāh(- 19c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3887/2
آغاز: الحمدلله الذي دعا للهدایه ... فیقول العبد ... و سمیته واضح المنار في علم الأسرار ... اعلم أن علم الصنعه ثلاثه اقسام برانی و جوانی و علم الميزان؛ انجام: و کتب مولفه الاقل مرجان شاه نجوکی في جزيرة الهند بالیوم السابع من ذی الحجه الحرام سنه 129 (گویا 1290) قال جابر اجودها مارایته في النحاس ... بمثلیها ذهبا. انتهی الجزء الذي قاله من الفضه نحو العشره
خط: نسخ متوسط، کاتب = مؤلف، تا: 1290ق، جا: جزیره هند؛ جلد: تیماج، 32گ (17پ - 48ر)، 16سطر (15/2×9/2)، اندازه: 137/7× 19/2 سم [ف: 17 - 133]
wāḍi‘-u ‘ilm-in naḥw
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاریخ تأليف: سه شنبه 8 رجب 1104ق
رساله ای است مختصر در رد برخی از نصاب که واضع علم نحو را امیر المؤمنين علی علیه السلام ندانسته و آن را منصوب به سیبویه واخفش می داند و به گفته های امام رازی در «الاربعين» و قطب فالی در «التقريب في شرح اللباب» و قوشچی و اصفهانی و شریف گرگانی و دیگران استناد کرده است.
آغاز: الحمد لمن الحمد من افضاله والشکر لمن الشكر من نواله - هذه کلمات افردتها في آن واضع علم النحو هو مولانا امیر المومنين
آغاز: برابر؛ انجام: واضع النحو وضعا منه و الله الهادي و کتب... سلیمان بن ... 8 رجب 1140 ... تمت الرساله ... عصر یوم 1416 سنه 1173 غریق بحر الخطايا ..... علی بن عبدالله بن حسین البربوردي البحراني.
خط: نسخ، کا: بربوری بحرینی، علی بن عبدالله بن حسین، تا: 1173ق؛ 2گ (199-200)، 21سطر (11×7/5)، اندازه: 21/3×15سم [ف: 17-28]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال علیه السلام ذلك لمخالطة العجم ثم قال اقسام الكلام ثلاثة اسم و فعل و حرف فالاسم ما ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (166پ -167پ)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 2-578]
واعظ المرشدين- مرشد الواعظين
vāfūr
یزدی، ابوالقاسم بن محمد باقر، قرن 13 قمری
yazdī,ab-ol-qāsemebn-e mohammad bāqer (- 19c)
در خواص تریاک و وافور به نثر و نظم به طور هزل.
آغاز : الحمدلله الذي خلق الأفيون بقدرته و جعل فیه شفاء الأمراض بقوته و ادخل المشتاقين له برحمته لیهلك من هلك عن بینته و یحیی من حی عن بینته و صلی الله علی خیر خلقه
آغاز: برابر؛ انجام: مسئلة: شخص وافوری حتی الأمكان باید خواب قیلوله را ترک نکند باین معنی که پس از فراغت از وافور باید بخوابد تا ظهر که وقت وافور کشیدن داخل شود ... تا بر بجهان اختر سیاره کند سیر ** بادا بجهان کو کب بخت تو مسیر
خط: نسخ، کا: ظاهراً خود مصنف، بی تا؛ جلد: چرمی، 20گ، 15سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2-728]
آغاز برابر؛ انجام: و بعد یک استکان چاهی پرمایه شیرینی ریخته میل کنند.
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالحسین بن علی اصفهانی، تا: 1331ق؛ جلد: مقوا، 4 گ، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 5-392]
آغاز برابر؛ انجام: تا بر بجهان اختر سیاره کند سیر ** بادا بجهان کوکب بخت تو میسر
تأليف ربیع الأول 1315؛ خط: نسخ، کا: رضا ضیافتی، تا: شوال 1383ق؛ اهدایی: وزیری؛ 50گ، 16سطر (15×8/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-908]
vāfūrīyye = mosammat dar madh-e vāpūr
امیر اصلان، ق14 قمری
amīr aslān(- 20c)
مسمطی است در قالب طنز در مدح تریاک و وافور که از سوی امیر ارسلان خان سروده شده است. به احتمال بسیار «امیر ارسلان خان» همانند سراینده اخلاق منظوم و تأديب الأطفال باشد که نسخه ای از آن را آقای احمد منزوی در فهرست نسخه های خطی فارسی (2/2: 1534) گزارش نموده است. در الذريعة (13/25) یک اثر به نام «وافوریه» از ابوالقاسم بن محمد باقر یزدی (چاپ بمبئی سال 1315 ق) گزارش شده که جز این مسمط است و نسخه ای از آن در کتابخانه ملی تبریز (ش 3412) نگهداری می شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13805/1
آغاز: صبح دمید ای پسر خیز که شد وقت کار ** نوبت بیداری است وقت غنیمت شمار / دل به صبوحی منه دست بافیون برار **منقل و واپور و چای هر دو سه با هم بیار تا ببرند از سرت زحمت و خواب و خمار!؛ انجام: ده نخود افیون بود ز روی طبع و اثر ** مساوی یک نخود شیره ز کیف و ضرر / بفتوی اهل کار از علمای خبر ×× ز یزد و کرمان و قم ز شهرهای دگر از علمای بزرگی از فقهای کبار خلاصه شرحی تمام گفته شده از نیک و بد ** اگر کنندش قبول یا بنمایند رد / بود غرض یادگار بنزد اهل خرد ** تا که بیارند یاد مرا بهنگام کار.
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسینی بقائی، یحیی بن علی محمد، تا: محرم 1332ق، جا: تهران محله سرچشمه؛ 4گ (2پ -5پ)، 18سطر، اندازه: 14/5×8/5 سم [ف: 35-24]
al-wāfī
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تأليف: پایان یافته در 1068 ق
کتاب حدیثی است در چهارده جزو، که هر جزو آن اثری مستقل است، جمیع احادیث مندرج در کتب اربعه شیعه (کافی، من لا یحضره الفقيه، تهذیب الأحكام و استبصار) در وافی بیان شده و مشکلات آن شرح و تفصیل یافته است. الوافي دارای «مقدمه» و چهارده «کتاب» و «خاتمه» ای است و در هر کتاب خطبه و دیباچه و خاتمه ای وجود دارد. از پنج دانشمند محمد نام اخیر «او و سید میرزای جزایری و مجلسی و حر عاملی و میرزا محمد حسین نوری» گویا نخستین کس از آنها باشد که به گرد آوردن خبرهای پراکنده در کتاب ها پرداخته است. تقسیمات این کتاب از این قرار است: مقدمه اول: در بیان شناختن علوم دینیه؛ مقدمه دوم: در بیان شناختن اسانید مشتر که و غیرها؛ مقدمه سوم: دربیان اصطلاحات وقواعدی است که مؤلف برای این کتاب وضع کرده اند؛ کتاب یا جزء 1. عقل وجه و توحید؛ 2. حجة 35. ایمان وکفر؛ 4. طهارت و تزین؛ 5. صلوة و دعاء و قرآن؛ 6. زكوة و خمس و میراث؛ 7. صوم و اعتکاف و معاهدات؛ 8. حج وعمره وزیارات؛ 9. در حسبه (امر به معروف و نهی از منکر) و احکام و شهادات؛ 10. معایش و مکاسب و معاملات؛ 11. مطاعم و مشارب و تجملات؛ 12. نکاح و طلاق و ولادات؛ 13. جنائز و فرائض (میراث و وصیت؛ 14. روضه که جامع مطالب متفرقه است؛ خاتمه: در بیان آنچه از فقیه و تهذیبین در ابتداء اسناد آن ساقط گردیده است.
آغاز: نحمد اللهم یا من هدانا بانوار القرآن و الحديث لمعرفة الفرائض و السنن و نجانا بسفينة اهل بیت نبیه من امواج الفتن
چاپ: مشار عربی 981-982؛ تهران، سنگی، 1375ق (افست از روی چاپ 1324ق، به سعی و اهتمام حاجی محمد مهدی صاحب تاجر اصفهانی مشهور به «سمسار» و آقا محمد مهدی تاجر کتابفروش، به درخواست و تصحیح و مقابله محمدرضا بن عبدالرسول رضوی خوانساری)، رحلی (ج5-8) ایران، سنگی 1325، رحلی، 572ص
[الذريعة 13/25، ريحانة الادب 369/4؛ ضیاء الأبصار في ترجمة علماء خوانسار 631/2 ؛ فهرست های خودنوشت فیض 284؛ میراث حدیث شیعه 625/2 ؛ طبقات اعلام الشيعة، قرن 12 ه، ص 584؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه، ج 6 صص 264-319؛ مكتبة امیر المؤمنين 495/4 - 520؛ الأوقاف العامة بغداد 669/1 ؛ دنا 935/10 -962 (729 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- فرائد الفوائد؛ حسینی سبزواری، جعفر بن محمد (- قرن 11)
2- حاشية الوافي؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (- قرن 11)
3- شرح الألفاظ و الأسماء التي اختص اطلاقها بکتاب الوافي = مصطلحات کتاب الوافي؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11)
4- مقدمة الوافي؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
5- الشافى المنتخب من الوافي؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006 ق)
6- فهرس ابواب الوافي = اصطلاحات صاحب الوافي في الاسانيد؛ علم الهدي، محمد بن محسن (1039-1115ق)
7- شرح الوافي؛ قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی (-1137ق)
8- فهرس الوافي؛ علم الهدي کاشانی، اسحاق بن محمد (-1147)
9- حاشية الوافي؛ مؤمن قمی، محمد رضا بن محمد (- قرن 13)
10- حاشية الوافي؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118 -1205ق)
11- شرح الوافي؛ عاملی غروی، جواد بن محمد (1152-1226ق)
12- فهرس الوافي؛ کوهپائی اصفهانی، احمد بن محمد (-1259ق)
13- المواعظ المنتخبة من کتاب الروضة من کتاب الوافي
14- الوافي (منتخب)
15- شرح کتاب وافی
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب المعايش؛ انجام: قال ذاك موضع منخریه في بطن امه آخر ابواب المساكن و الدواجن و بتمامها تم کتاب المطاعم ...
ج 11-10؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 324، 21 سطر، اندازه: 24/7×13/8 سم [ف: 26-648]
آغاز: بسمله الحمد لله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن؛ انجام: و قد ذهب ما فیه ... آخر ابواب القرآن و فضائله ... تم في یوم الجمعه عاشر شهر ذی قعده سنه احدی و سبعون بعد الألف
کتاب الصلاة و الدعا و القرآن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 10 ذیقعده 1071ق؛ خط مؤلف در هامش نسخه دیده می شود، مصحح، محشی به خط مؤلف، فهرست ابواب کتاب و نیز تعداد احادیث در هر مجلد و بیان تعداد مراسیل و مسانید و یادداشت های پراکنده در آغاز نسخه و ابیاتی از قوام الدين محمد حسنی مورخ 1109 ق در توصیف کتاب وافی به خط وی با این مطلع «احسن بکتاب جمع الأخبارا ... ؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده احمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 315 گ، 23 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 27/2 -55]
آغاز: لی البقاء کما خفتم علی الغنا ... ظلمکم اهل الاسلام بالتشدید ای نسبوکم الى الظلم. یمتارون الطعام یجلبونه. باب الاجمال في الطلب؛ انجام: آخر ابواب احکام الارضين و المياه و
بتمامها تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الحادي عشر کتاب المطاعم و المشارب و التجملات انشاء الله و الحمدلله اولا وآخرا. تمت.
از جزء 10 و کتاب المعايش است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی، با خط خوردگی؛ تملک: یحیی بن محمد علی بن محمد رضا در 1214؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج 144 گ، 23 سطر (17×9/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 5-664]
جزو دوم؛ کاتب = مؤلف، بی تا، خط فیض با خط خوردگی [میراث اسلامی: 5-620]
کتاب طهارت؛ کاتب = مؤلف، بی تا [میراث اسلامی: 5-620]
جزو دوازدهم؛ کاتب = مؤلف، بی تا [میراث اسلامی: 5-620]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... باب الحج و العمرة والزیارات و هو الثامن من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: آخر أبواب الزيارات و شهود المشاهد والمساجد، و بتمامها تم الجزء الثامن من کتاب الحج من أجزاء کتاب الوافي ...
کتاب حج و عمره و زیارات می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، به شهادت فرزندش علم الهدي؛ مصحح؛ روی برگ اول خط علم الهدي پسر فیض کاشانی با مهر «بمحمد علم الهدي علم الهدى علم الهدي» (بیضی)؛ تملک: ملا ابی طالب؛ مهر: «لا اله ا الله الملك الحق المبين علی رضا» (بیضوی) ؛ جلد: تیماج، 289گ، 20 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 1-261]
جزء چهاردهم و پانزدهم است شامل کتاب الروضة و الخاتمه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، بعضی از صفحه ها به خط وی می باشد، مصحح؛ مهر: «ابو تراب ...» (بیضی)، «بمحمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي»؛ واقف: سلیمان بن نصیر الدين بن علم الهدي؛ 266گ، 17سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 15-200]
کتاب العقل و الحجة؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد طالب کاتب، تا: سه شنبه 8 رجب 1015ق [تاریخ نادرست است]؛ جلد: تیماج، 285گ، 21 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 24-151]
جزء اول، کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، کا: محم اشرف بن محمد سعید، تا: 1 صفر 1060ق؛ 50گ، 35سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 1-7]
کتاب النكاح و الطلاق و کتاب الجنائز؛ خط: نسخ، کار: جرفاد قانی، محمد مؤمن، تا: پنج شنبه 3 محرم 1060ق؛ مهر: «فوضت امری الى الله الأحد الصمد و انا ابن احمد التمامي الامامي محمد» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 279 گ، 27 سطر، اندازه: 19×31/5سم [ف: 3-186]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: الى الطريق القويم و الصراط المستقيم
ج 9، حاوی کتاب حسبه و احکام و شهادات؛ خط: نسخ، کا: محمد موسی بن محمد جعفر حسینی تونی، تا: 1061ق؛ واقف: سید محمد علی رضوی، 1210؛ جلد: تیماج، 156گ، 24 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5-350]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب المطاعم و المشارب و التجملات؛ انجام: [هذا] اخر ابواب المساكن و الدواجن و بتمامها تم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات من اجزاء کتاب الوافي ...
جزء یازدهم و مشتمل بر کتاب «المطاعم و المشارب و التجملات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1061ق؛ مصحح؛ واقف: حاجی لطفعلی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 96گ، 24 سطر (18×10/5)، اندازه: 26×20سم [ف: 18-301]
کتاب الزكاة و الخمس و المبرات؛ خط: نسخ، کا: ابو الحسن بن شیخ حسین، تا: 11 شعبان 1061ق؛ مصحح، با بلاغی که مؤلف نوشته و نسخه نزد وی خوانده شده؛ جلد: تیماج، 95گ، 20 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 9-361]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تم الجزء الأول من کتاب الوافي و هو کتاب العقل و العلم و التوحيد و یتلوه في الجزء الثاني کتاب الحجة أن شاء الله و الحمدلله أولا و آخرا و باطن و ظاهراً.
کتاب العقل و العلم؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع ملقب به نجاة، تا: اواخر صفر 1062ق؛ مصحح، مقابله شده، تصحیح و قرائت از مصنف کتاب و دستخط مبارک مؤلف با عبارات: «بلغ سماعه علی من ابتدائه الى انتهائه سماع فحص و تدبر بلغه الله تعالی أقصى مدارج الكمال و کتب مصنفه غفرله» و «ثم بلغ تصحیحا بحمدالله تعالی في أواسط شهر صفر لسنة 1082»، محشی از مرحوم محمد کنجوی در ربیع الاول 1244 و برخی مطالب حواشی نیز به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 140گ، 21 سطر (17×7)، اندازه: 25×15سم [ف: 30-671]
آغاز برابر، انجام: و المذكور ما حصل في الذاكري في الخاطر آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قدتم الجزء الاول ...
ج 1؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد محسن معروف به علم الهدي (فرزند مؤلف)، تا: 23 صفر 1062ق؛ مصحح، مقابله شده، با خط مؤلف در حاشیه صفحه آخر مبنی بر مقابله، محشی به لفظ
«منه مدظله العالي»؛ واقف: علم الهدي، مرداد 1376؛ جلد: تیماج مذهب، 145گ، 21 سطر، اندازه: 13×23/5سم [ف: 26-640]
آغاز برابر؛ انجام: فای شیء هو قال ذاك موضع منخریه في بطن امه. آخر ابواب المساكن و ...
جلد اول (کتاب عقل و علم و توحید) و جلد دهم (کتاب معایش و مکاسب و معاملات) و جلد یازدهم کتاب مطاعم و مشارب تجملات)؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: چهارشنبه 22 رجب 1063ق؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: یحیی بن محمد علی مدرس مورخ رمضان 1205 ق که با مهر «یا یحیی خذ الكتاب بقوه» (چهار گوشه)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 424گ، 21سطر (17×7/5)، اندازه: 26×14سم [ف: -327]
کتاب النكاح و الطلاق و الولادات؛ خط: نستعلیق، کان محمد مؤمن بن عبدالعلی، تا: اواسط دهه سوم رمضان 1063ق؛ از روی نسخه مؤلف، مصحح و این کار در محضر مؤلف بوده و گویا کاتب نسخه را بروی خوانده؛ تملک: محمد بن عبد الحق؟ کاشانی؛ جلد: تیماج، 254 گ، 21 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5سم [ف: 13-143]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلوة علی رسول الله ... کتاب الجنائز و هو الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن؛ انجام: آخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنايز وهو الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الرابع عشر کتاب الروضة انشاء الله و الحمدلله اولا و آخرا.
جزء 13 و کتاب الجنائز است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 17 ربیع الثاني 1063ق؛ محشی با نشان «ق ره» و عبارت «تم بلغ سماعا علی وفقه الله و زاده في الفهم و العلم. و کتب مصنفه محسن بن مرتضی عفی عنه»، و نیز خبری از کافی بنسخ با نشان «و کتب محمد بن مرتضی المدعو بمحسن عفی عنه»؛ تملک: محمد قلی هرابادی، مولانا ملا شاه نظر، نظر محمد؛ مهر: محمد رحیم «سلا قولا من رب رحیم»، «نظر محمد»؛ کاغذ: سمرقندی، 184 گ، 19سطر (17×7)، اندازه: 25×13سم [ف: 5-1639]
آغاز: بسمله، کتاب الحجه من کتاب الوافي؛ انجام: اربع و ستین و الف الهجريه علی الصاد ع الف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1064ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و المذكور ما حصل في الذكر ای في الخاطر، آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قدتم الجزء الاول
جلد نخست، تا پایان کتاب عقل و علم و توحید؛ خط: نسخ زیبا، کا: خطیب کاشانی، محمد علی بن نور الدين محمد، تا: 1064ق؛ محشی به خط فضل الله بن محمد شریف بن فضل الله کاشانی؛ مهر: «محمد علی بن احمد الحسيني» (بیضوی)، 148گ (1-148)، 22 سطر، اندازه: 17×8 سم [ف: 34-436]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب المطاعم المشارب والتجملات؛ انجام: مثل الرقعتين في باطن یدیها مثل الكي فای شیء هو قال ذاك موضع منخریه في بطن امه آخر ابواب المساكن والدواجن وبتمامها تم کتاب المطاعم والمشارب والتجملات من اجزاء کتاب ...
کتاب المطاعم والمشارب والتجملات؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن عبد الغفور، تا: 23 جمادی الاول 1064ق؛ جلد: تیماج، 229گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4898]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم؛ انجام: تم کتاب الوافي و یتلوه في جزء الحادي عشر کتاب المطاعم و المشارب و التجملات انشاء الله تعالی و الحمدلله اولاً و آخراً
جزء دهم، شامل ابواب طلب الرزق، ابواب وجوه مکاسب، ابواب احکام تجاره و شرط البيع و ربا، ابواب احکام دیون و ضمانات و وکالات، ابواب احکام ارضین و میاه؛ خط: نسخ، کا: محمد عسکر مدعوبه رجاء، تا: 1065ق؛ از روی نسخه خط مؤلف تصحیح شده و نسخه بر محمد بن مؤمن مدعو به مرتضی قرائت شده و خط او در حاشیه صفحه آخر موجود است؛ تملک: شیخ احمد احسائی و پسر او؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، 153گ، 23سطر (19×8/5)، اندازه: 27/5×15/5 سم [ف: 8-19]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله، انجام: آخر ابواب المساكن و الدواجن و بتمامها تم کتاب النكاح و الطلاق و الولادات انشاء الله تعالی
جزء یازدهم، شامل ابواب احکام صید و ذبایح، ابواب ما یحل من المطاعم و ما لا یحل، ابواب ذکر انواع المطاعم و فضلها، ابواب وظائف اکل و ضیافه، ابواب مشارب و ملاهی، ابواب ملابس و تجملات، ابواب مساکن و دواجن؛ خط: نسخ، کا: محمد عسکر ملقب به برجاء، تا اواسط قرن 11، محتملا 1065ق؛ کتاب بر محمد بن مومن مدعوبه مرتضی و پسر برادر زاده مصنف خوانده شده و خط او در حاشیه نیز می باشد؛ تملک: شیخ احمد احسائی و پسر او؛ کاغذ: بخارایی، 128گ، 23 سطر (19×9)، اندازه: 28/5×15سم [ف: 8-20]
جزو 2 کتاب حجت؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن، تا: نیمه های شعبان 1065 ق [ف: 3-110]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب النكاح؛ انجام: آخر ابواب المساكن ... تم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات ...
شامل جلد 12 از نکاح تا ولادت و جلد 11 از مطاعم تا تجملات است، جلد 12 مقدم بر جلد 11 می باشد؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالغفار طبسی، تا: ربیع الاول 1066ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 228گ، 26سطر، اندازه: 18/5 × 28/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-799]
جزء اول و دوم؛ کاتب: محمد حسین بن محمد نجفی، تا: 1066ق؛ قطع: رحلی [ف: -263]
آغاز: فهرس الجزء الحادي عشر من اجزاء کتاب الوافي في المطاعم و المشارب .. بسمله. الحمدلله و الصلواة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله؛ انجام: في بطونه. ه آخر ابواب المساكن و الدواجر و بتمامها تم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق ...
جلد 11؛ خط: نسخ خوش، کا: خطیب نجفی، عبدالحسین بن عنایت الله، تا: 2رجب 1067ق؛ با یادداشت سماع مورخ محرم 1081 ق 241ص، 21سطر (10/5 ×20)، اندازه: 21×29/5سم [عکسی ف: 1-400]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الروضة و هو الرابع عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: هذا آخر ابواب المخلوقات و ما في السموات و في الارض و ما بینهما من الآيات و بتمامها تم کتاب الروضة
ج14، شامل کتاب روضه است که مرتب بر ابواب خطب و رسائل، مواعظ و قصص و نوادر قراآت، تغییر الآيات و الأخبار می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1067ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده، دارای بلاغ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 113 گ، 25سط اندازه: 3/ 20×27/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-800]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب الجنايز و هو الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و لم یورث الخ في الولاة اخر ابواب المواريث و بتمامها تم الجزء الثالث عشر ... و یتلوه في الجزء الرابع عشر کتاب الروضة
کتاب الجنائز؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد مؤمن تبریزی، تا: 1067ق؛ مصحح، محشی به امضای «منه دام فیضه»؛ 198 گ، 22 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 30-199]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلم علی رسول الله ... کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن و هو الخامس من اجزاء کتاب؛ انجام: آخر ابواب القرآن و فضایله و بتمامها تم کتاب الوافي و یتلوه في الجزء السادس
جلد 5، شامل کتاب صلاة، دعاء و قرآن؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد جعفر بن محراب، تا: ربیع الثاني 1067ق؛ بر مؤلف قرائت شده، دستخط فیض در پایان نسخه چنین آمده: «ثم بلغ قراءة و کشف و فحص و تصحیح و افادة و استفادة ایده الله تعالی و بلغه اقصی مراتب التحقيق و کتب مصنف الكتاب عفی عنه»، مقابله ای دیگر به خطی ناشناخته: «ثم بلغ تصحیحه بحمدالله تعالی في اواخر شهر صفر لسنة 1074)»، با علامت «بلغ» و «ثم بلغ بحمدالله»، با قلم خوردگی بسیار، محشی با نشان «منه دام ظله» و غیر آن، مصحح؛ تملک: محمد علی با مهر «افوض امری الى الله عبده محمد علی» (بیضوی) و «رب نجنی بمحمد و علی» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 377گ، 21سطر (16×9)، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 34 -469]
آغاز: بسمله الحمدلله و صلوة و السلام علی رسول الله؛ انجام: کما في الخبر السابق آخر ابواب قضاء التفت و التزم و بتمامها تم کتاب الطهارة
کتاب طهارت؛ خط: نسخ خوش، کا: کلب علی بن ملا احمد نهاوندی، تا: جمادی الاول 1067ق؛ جلد: تیماج، 177گ، 21 سطر، اندازه: 25×14سم [ف: -317]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز، کتاب النكاح والطلاق والولادات وهو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: وان کانت به غرة سایله فهو العيش ولم یلق في یومه ذلك الا سرورا وقضی الله حاجته، یه: حماد بن عثمان عن ابی عبد الله علیه السلام ... ویتلوه في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح والطلاق والولادات ان شاء الله والحمدلله وحده.
جلد دهم و یازدهماز کتاب (از کتاب المعايش والمکاسب تا آخر ابواب الساكن والدواجن)؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل حسنی، تا: ذیحجه 1068ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: عبدالرزاق؛ جلد: تیماج، 195گ، 23 سطر [ف: 1-288]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام ... کتاب الحج والعمرة والزیارات وهو الثامن من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو محسن ایده الله الأيات قال الله تبارك و تعالی؛ انجام: بیان والسکر بالمهمله سد النهر والمنقار حديدة کالفاس ینقر بها مسرعین معنی من الخوف لطیف ای لم یطلع علیه احد اخر ابواب الزيارات وشهود المشاهد والمساجد و بتمامها تم الجزء الثامن کتاب الحج من أجزاء کتاب الوافي.
جلد هشتم و کتاب الحج والعمرة والزیارات؛ خط: نسخ، کا:
اسماعیل حسنی، تا: 25 شوال 1068ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: عبدالرزاق ؛ جلد: تیماج، 255 گ، 23سطر [ف: 1-289]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة ... کتاب الروضة وهو الرابعع شر ما اجزاء کتاب الوافي ... الايات قال الله تعالی والذین آمنوا و عملوا الصالحات في روضات الجنات؛ انجام: وقد ذکرنا نحن مستوفی في کتاب فهرست الشيعة هذا ما أردناذكره في خاتمة الكتاب من مشیختی الشيخين للکتب الثلاثة و بتمامه تم کتاب الوافي باجزائه الخمسة عشر کلا مستوفی. تم.
جلد چهارم و پانزدهم از ابتدای کتاب الروضه تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: حسینی اعرجی سمنانی، محمد اسماعیل بن محمد صالح، تا: 1068ق؛ با گواهی بلاغ وسماع کاتب نزد مؤلف، فیض کاشانی نوشته: «هو بلغ سماعه لهذا الجزء من اوله آخره علی سماع فحص و تفهم وفقه الله للخیرات والباقیات الصالحات و کتب مصنفه محمد بن مرتضی المدعو بمحسن عفی عنه»، مصحح، محشی؛ واقف: عبدالجبار؛ 255گ، 17سطر [ف: 1-290]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب الزكوة والخمس والمبرات وهو السادس من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله الأيات قال الله سبحانه یا ایها الذين آمنوا انفقوا من طیبات ما کسبتم؛ انجام: ولایعرضون لمن کان فیه ولا یخرجون منه دابة فقال الله تعالی: فلا اقسم بهذا البلد وانت حل بهذا البه ووالد وما ولد قال یعظمون البلدان یحلفوا به و یستحلون فیه حرمة رسول الله تمت
از ابتدای کتاب الزكوة والخمس تا کتاب الاعتكاف والمعاهدات؛ خط: نسخ، کا: حسینی اعرجی سمنانی، محمد اسماعیل بن محمد صالح، تا: یکشنبه 8 شعبان 1068ق؛ با عبارت «بلغ سماعا علی سماع تفحص واستکشاف ایده الله ومرفقه لما یحب ویرضی»، مصحح، محشی؛ واقف: عبدالرزاق؛ جلد: گالینگور ، 295 گ، 23سطر [ف: 1-291]
آغاز: الحمدلله و الصلوة علی ... کتاب الطهارة ... و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و اما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل، آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قدتم الجزء الثالث ... »
جلد 3 و 4 کتاب است و جلد 4 بر 3 مقدم شده و از پایان جلد 4 و آغاز جلد 3 افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق، کا: علم الهدي، محمد بن محسن، تا: 1068ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از روی نسخه اصل که به خط پدرش بوده، کتابت کرده و بر همو «فیض کاشانی» خوانده، دستخط فیض: «بلغت قراءته علی لازال مؤيدة بالخیر و التوفيق و السداد و کتب مصنفه محمد بن مرتضی المدعو بمحسن عفی عنه ها، مصحح، محشی نیز به خط علم الهدي؛ واقف: ابو تراب بن نصیر الدين سلیمان بن علم الهدي بن فیض کاشانی؛ جلد: تیماج، 180گ، 21-23 سطر (18×11)، اندازه: 19×26سم [ف: 34-475]
کتاب الحجه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 4رمضان 1068ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، مقابله شده نزد مؤلف؛ جلد: مقوایی، 195گ، 23 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 10-367]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله؛ انجام: فلیبلغ الشاهد الغائب
ج 6، حاوی کتاب زكوة و خمس و میراث؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد بن عبدالعلی ملقب به مؤمن، تا: جمادی الثاني 1068ق؛ 146گ، 19سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5-348]
شامل مجلد پنجم در صلوة و دعا و قرآن؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پنج شنبه 18 محرم 1069ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول، مصحح، مقابله شده، محشی؛ جلد: تیماج، 278گ، 21 سطر (18×11)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1-262]
آغاز: و في بعض نسخة فیشرف الله علیه باثبات لفظة الجلالة و لکل وجه
ج5؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن جمال الدين خطیب، تا: جمادی الثاني 1069ق؛ افتادگی: آغاز (یک ورق)؛ محشی از ملامراد و سلطان و دیگران، مصحح؛ جلد: مقوا، 154گ، 27 سطر، اندازه: 20/8 × 29/7سم [ف: 14-613]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: منخریه في بطن امه جمادی الثاني سنه 1069
ج 9-11؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن شریف الدين حسین موسوی، تا: 1069ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ واقف: علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 330گ، 25 سطر، اندازه: 29/3×18/3 سم [ف: 14-617]
بی کا، تا: 1069ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 638ص، اندازه: 19×24/5 سم [رایانه]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن و هو الخامس من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو به محسن ایده الله. الآيات. قال الله عزوجل؛ انجام: تم کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن الذي هو الجزء الخامس من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء السادس کتاب الزكاة و الخمس و الميراث تسع وستین و الف من الهجرة النبوية...
جلد 5، کتاب صلات و دعا؛ خط: ثلث، بی کا، تا: 1069ق؛
محشی با نشان «منه»؛ واقف: محمد خان، 1289، 683ص، 22سطر (26×14)، اندازه: 31×21سم [عکسی ف: 1-399]
کتاب الروضة؛ خط: نستعلیق، کا: مؤمن بن عبدالعلی، تا: چهارشنبه آغاز ربیع الأول 1069ق؛ محشی با نشان «منه، عدة الداعي، کا»؛ جلد: تیماج، 126گ (57پ -182 پ)، 17سم (12/5×8)، اندازه: 21×16سم [ف: -229]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الإيمان والکفر و هو الثالث من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی ... آلایات قال الله سبحانه ولکن الله حبب اليكم الايمان؛ انجام: واما التائبون فان الله تعالی یقول ماعلی المحسنين من سبیل اخر ابواب الذنوب وتدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث ... والحمدلله اولاً وآخراً و ظاهراً و باطناً.
ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: سلطان محمد بن رفیع الدين اصفهانی، تا: 1069ق؛ مصحح، بابلاغ مقابله؛ تملک: حسین بن عبد علی بن محمد ذحل جزایری در 1150ق؛ جلد: تیماج، 171 گ، 20سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 8-4895]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الطهارة والتزین و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد ... ایده الله تعالی انجام: ولکنی اقول الناس عبید لنا في الطاعة موال لنا في الدين فیبلغ الشاهد الغايب آخر ابواب العتق والانعتاق ... علی مهاجرها الف الف التحية والسلام.
جلد چهارم و پنجم و ششم واز طهارت و تزین تا پایان کتاب الخمس و الزكوة؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 25 جمادی الثاني 1069ق؛ جلد: تیماج، 350 گ، 25 سطر، اندازه: 28×19سم [ف مخ: -179]
آغاز: حمدله ... کتاب الإيمان والکفر ... الايات. قال الله سبحانه ولکن الله حبب اليكم الايمان وزینه في قلوبکم و کره اليكم الكفر والفسوق والعصیان ... بیان. یحبرون ای پسرون سرورا؛ انجام: قال الصادق علیه السلام شفاعتنا لاهل الكبائر من شعیتنا واما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل. اخر ابواب الذنوب و تدارکها ...
جزء سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا رضوی، تا: رجب 1069ق مصحح؛ مهر: «وقف مرحوم لطف علی في سنة 1121» (دایره)؛ واقف: لطف علی، 1121؛ جلد: تیماج، 244گ، 21 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ: 5-2257]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي رفع درجات الذين اوتو العقل و العلم بتوحیده؛ انجام: اخر ابواب بدو خلق الحجج و موالیدهم و مکار مهم سلام الله علیهم ..... و الحمدلله اولا واخرا
ج 2-1، از «کتاب العقل و العلم و التوحيد» تا پایان «کتاب الحجه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1069ق؛ محشی به لفظ «منه دام ظله» و رمز «عهد»، محمد علم الهدي فرزند فاضل مؤلف نسخه اصل را نزد پدر قرائت کرده سپس به دستور محمد این نسخه را از آن استنساخ گردیده بعد در سال 1069 در قمصر کاشان با آن مقابله نموده آنگاه در 1071 همین نسخه را از آغاز تا انجام نزد پدر قرائت کرده که دستخط هر دو در پایان نسخه اعتبار و اهمیت خاصی به آن بخشیده؛ تملک: علامه فیض بن محمد ابراهیم فیضی کاشانی از احفاد علم الهدي در 1268ق؛ جلد: تیماج، 357 گ، 21 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 26-636]
جلد پنجم (صلاة - دعا)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1070ق؛ مجدول، مصحح، در پایان یادآور شده که آن نسخه بار دیگر بر مؤلف قرائت و تصحیح شده، آغاز آن در اصفهان و پایان آن در قمصر کاشان سال 1073 استکتاب علم الهدي است و خطی از و در همین باب، مورخ اول ربیع الاول 1073 بابلاغ قرائت مصنف است در پایان؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن مذهب، 315 گ، 21 سطر (17×11)، اندازه: 20×29سم [ف: 12-91]
ج 1، کتاب «العقل و العلم و التوحيد» تا «باب النوادر»؛ خط: نسخ، کا: محمد زمان بن علی شهمیرزادی، تا: 20 شوال 1070ق؛ کاغذ: سپاهانی، 104گ، 19 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: -180]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: و عوضهم الله تعالی
ج 2؛ خط: نسخ، کا: ابوالمفاخر رضوی، تا: شنبه 13 ذیحجه 1070ق؛ مصحح، مکرر مقابله شده، تاریخ ختم تصحیح: جمادی الاول 1075ق، در حاشیه صفحه آخر با خط مغایر نوشته شده: «ثم بلغ سماعه علی بحمدالله لکل خیر و کتب مصنف الكتاب ها»؛ جلد: تیماج، 302گ، 21 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 345-5]
آغاز: الحمدلله ... کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف؛ انجام: و اجعله في راسی قال الامام ... الخمر هنا علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في ...
جلد چهارم در طهارت و تزین؛ خط: نسخ، کا: صفی الدين بن محمد هاشم حسینی، تا: 1070ق؛ از روی نسخ مؤلف تصحیح شده، محشی؛ تملک: احمد بن محمد حسینی با مهر: «صراط علی حق نمسکه، عبده احمد الحسيني» (بیضوی) جلد: تیماج، 188 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1663]
آغاز: بسمله نحمد اللهم یا من هدانا بانوار القرآن والحدیث
المعرفة الفرائض والسنن
جزء اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1071ق؛ محشی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 182ص، 20 سطر، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 1-337]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله؛ انجام: و یتلوه من الجزء الخامس کتاب الصلوه و الدعا و القرآن انشاء الله و الحمد لله اولا آخرا و صلی الله علی محمد و اهل بیته ...
جزء چهارمو حاوی مباحث طهاره و تزیین؛ خط: نسخ، کا: عبدالرشید بن نور الدين، تا: 1071ق؛ جهت مؤلف خوانده شده و مؤلف به خط خود در آخر تصدیق کرده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 216گ، 17 سطر (15×7/5)، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 7-357]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الجنائز ... ابواب الوصيه، الايات؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولاده. آخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنائز ...
جزء 13 کتاب، مشتمل بر مباحث کتاب الجنايز؛ خط: نسخ، کا: بنیاد، تا: 1071ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ مهر: «حسین الرضوي»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 137 گ، 23سطر (18×11)، اندازه: 24×18سم [ف: 16-175]
آغاز: اليك یسارعون و بابك علی الدوام یطرقون و ایاك في الليل ... اما بعد؛ انجام: و لهذا قال: لم یکن شیئا مذكوراً و المذكو ماحصل في الذكر، أي في الخاطر. آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه فتم الجزء الأول ...
جلد نخست آن است: عقل، علم و توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1071ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «ان الابرار لفی نعیم» (چهار گوشه)؛ جلد: تیماج، 176 گ، 20سطر (18×6/5)، اندازه: 25×13سم [ف: 455]
آغاز: بسمله الحمد لله و الصلوة و السلم علی اهل بیت رسول الله... کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: قد تم کتاب الطهارة و التزين الذي هو الجزء الرابع من اجزاء.
ج4؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 جمادی الاول 1072ق؛ مصحح، بابلاغ و سماع به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 232 ص، 21سطر اندازه: 29×19سم [ف: 186-50]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله و علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله؛ انجام: نختم و في الله امداده، جمعت الاحاديث تاریخه اذا انت احسنت تعداده.
کتاب الروضه، جزء چهاردهم؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف، تا: 1072ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 137گ، 13 سطر (18×10/5)، اندازه: 18/5 ×25/5سم [ف: 7-352]
آغاز: نهی عن امتنعت ان تؤدي الجزية لم یمکنك قتلها فلما لم یکن قتلها رفعت الجزية عنها .. باب فضل صلة الامام والذرية المطهرة وشیعتهم علیهم السلام كاالعدة عن احمد عن؛ انجام: موال لنا في الدين فلیبلغ شاهد الغايب آخر ابواب العتق ... والحمدلله اولاً و آخراً و باطناً وظاهراً
زکات، خمس، میراث؛ خط: نسخ، کا: محمد کریم کمال الدين رضوی، تا: سه شنبه 23 جمادی الثاني 1072ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با خط خوردگی، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی، 46گ، 23 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 8-4899]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: یقول ما علی المحسنين من سبیل رمضان المبارك سنه 1072
ج3؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: رمضان 1072ق؛ از «باب الصبغه» مقدار دو ورق ساقط است؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 210گ، 21 سطر، اندازه: 3/ 20×31/6 سم [ف: 609-14]
مشتمل بر کتاب المعايش و کتاب المطاعم؛ خط: نسخ، کا: محمد این عزیز الله طباطبائی سمنانی، تا: یکشنبه اواسط شوال 1072ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 239گ، 22 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 9-327]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات و هو السابع من؛ انجام: و یتلوه في الثامن من کتاب الحج و العمرة و الزيارات ان شاء الله و الحمدلله ... حمداً ... کما هو اهله
جزء 7 کتاب الصيام؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن زین العابدين حسینی، تا: 1073ق؛ افتادگی: وسط؛ محشی از مؤلف با علامت «مد ظله»؛ تملک: محمد علی، محمد صالح، حسن بن سالم بن علی بن احمد ابو محلی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 160گ، 16سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 24-250]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات و هو السابع من لجزاء کتاب الوافي؛ انجام: وانت حل بهذا الولد و والد و ما لد قال یعظمون البلدان یحلفوا به یستحلون فیه حرمة رسول الله (صلی الله علیه و آله) اخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع کتاب الصيام ... و یتلوه في الجزء الثامن من کتاب الحج و العمرة و الزيارات انشاء الله و الحمد لله ... حمداً .. کما هو اهله
مشتمل بر بخش هفتم الوافي (کتاب الصيام) است؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن زین العابدين حسینی، تا: 1073ق؛ محشی از مصنف با علامت «مدظله»؛ تملک: محمد علی، محمد صالح؛ حسن بن سالم ابن علی بن احمد ابو محلی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج 160گ، 16 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 24-398]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز، کتاب الروضه؛ انجام: تم کتاب الروضة من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الخامس عشر الخاتمة انشاء الله و الحمد الله اولا و آخرا ...
جزء چهاردهم این اثر (کتاب الروضة)؛ خط: نستعلیق ناخوانا، بی کا، تا: 1073ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 159گ، 17 سطر (13×7/5)، اندازه: 20×14سم [ف: 19-267]
کا: عبدالله طالقانی (از شاگردان مؤلف)، تا: 1073ق؛ با سرلوح [تراثنا: س 13 ش 4-142]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات و هو التاسع من اجزاء؛ انجام: و الحمد الله الذي هدانا بهم و باحکامهم الى طریق القويم و الصراط المستقيم، آخر ابواب القضاء و الشهادات
جلد 9، شامل کتاب حسبه، احکام و شهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1074ق؛ مقابله شده با نشان «بلغت التصحيح و العراض بحمد الله تعالی»، محشی با نشان «منه دام ظله و منه دام فیضه و ظله» و غیر آن، محشی؛ تملک: حسین موسوی در قم با مهر «عبد حسین الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 178گ، 21سطر (18×10)، اندازه: 30×20سم [ف: 34-510]
آغاز: الصوم یب ابن محبوب عن التميمي عن حماد بن عیسی عن البصري؛ انجام: و یستحلون فیه حرمة رسول الله صلی الله علیه و آله آخر ابواب النذر و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع
از «باب صیام یوم الشك» تا پایان «کتاب الصيام و الاعتكاف» خط: نسخ، کا: طاهر بن شکر الله، تا: اوایل جمادی الثاني 1074ق مصحح، محشی به امضای «منه دام فیضه»؛ 88گ، 23 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 1-316]
کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن؛ کاتب: مسنانی، محمد رضا بن محمد حسین، تا: 2 ذیقعده 1074ق؛ با بلاغ نوشته محمد خان بن عزیر الله حسنی حسینی طباطبائی از شاگردان مؤلف [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-294]
کتاب الطهارة؛ بی کا، تا: چهارشنبه 4 جمادی الاول 1074ق؛ بنعلامت بلاغ [دلیل المخطوطات: 1-294]
جزء چهاردهم؛ کاتب: فلاح مشهور به چینی کش باشی، تا: 1074ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 144ص، 21 سطر، اندازه: 21×29/5سم [ف: 1-341]
آغاز: بسمله، الحمد الله و الصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواته؛ انجام: و لکن اقول الناس عبید لنا في الطاعه موال لنا في الدين فلیبلغ الشاهد الغائب.
جلد ششم کتاب درباره ز کوه و خمس و میراث و فرض و عتق و مکاتبه و وقوف و هیات بحث؛ خط: نسخ، کا: علم الهدي، محمد بن محسن، تا: 1074ق؛ 161گ، 24 سطر (16×16)، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 7-326]
آغاز: برابر؛ انجام: ما حصل في الذكر أي في الخاطر آخر أبواب معرفة مخلوقاته و أفعاله سبحانه وبتمامه قد تم الجزء الأول من کتاب الوافي وهو کتاب العقل والعلم والتوحید ویتلوه في الجزء الثاني کتاب الحجة
جزء اول (کتاب العقل والعلم والتوحید)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1075ق؛ مصحح؛ مهر: «لهم جنات فیها نعیم مقیم 1077» (مربع)، «علی بن منصور الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 119گ، 19 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 8-4893]
آغاز: برابر؛ انجام: و المذكور ما حصل في الذكر ای في الخاطر، آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قدتم الجزء الاول
جلد نخست، شامل کتاب عقل، علم و توحید؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد مقیم بن آقا حمزه، تا: 19 محرم 1075ق؛ مصحح، محشی با نشان «مهدی ره» و غیر آن؛ تملک: محمد علی بن حاجی عبدالله وزیری؛ جلد: تیماج، 113گ، 27سطر (18×10)، اندازه: 19×26/5سم [ف: 34-524]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر ابواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزين الذي هو الجزء الرابع من اجزاء ...
بخشی از جلد اول و چهارم می باشد و از برگ نهم افتادگی بسیار دارد؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد نبی، تا: 1075ق؛ افتادگی: وسط؛ از سوی محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی مقابله شده و دستخط وی در پایان نسخه چنین آمده: «الله ثقتی، بلغ سماعاً علی سماع فحص و تدقیق ایده الله تعالی و سقاه من رحیق التحقيق» و عبارت: «بلغ قراءة و تصحیح ایده الله و وفقه لما یحب و یرضی»، این نسخه از سوی کاتب نیز برای دومین بار مقابله شده با این عبارات: «وفقنی لمقابلته كرة اخری من فاتحته الى خاتمته مقابلة وافية كافية في غاية الجد في الاستغوار و نهاية الكد في الاستبصار بحیث جاء
بحمدالله کتابا فاق نظراءه في الوثوق به و الاعتماد علیه و رقم عبدالله المحتاج إلى مغفرة الملك الوفي، محمد الشهير بنبی هداه الله للتی هی أقوم، و وفقه للخیر الا تم بالنبی و آله الأخيار ما بقیت علی الارض و السماء»، با عبارت: «ثم بلغ قبا و تصحیح بحمده»، محشی با نشان «منه»، «منه دام ظله» و بسیاری از حواشی به امضای محمد تقی است، مصحح؛ مهر: «یا علی الأعلى» (مستطیل)، «افوض امری الى الله عبده ...» (بیضوی)، «عبده محمد علی بن محمد رفیع» (بیضوی)، جلد: تیماج، 139 گ، 23سطر (17×8)، انداز 25×15 سم [ف: 34-379]
جلد ششم، دارای کتاب الزكاة و الخمس و المبرات؛ خط: نسخ، کا: کاشانی، محمد بن مرتضی، تا: سلخ رجب 1075ق؛ مصحح، محشی، با نشانی بلاغ بخط فیض، با نسخه مؤلف مقابله شده، و نیز نسخه را نزد پدرش خوانده و این کار را روز پنج شنبه عرفه 1109 بپایان برده؛ مهر: کاتب «نورالدین محمد» (بیضی)؛ واقف: نور الدين محمد اخباری کاشانی؛ جلد: تیماج، 185 گ، 16 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 15-198]
آغاز: من حبك و رویتهم من صافی شراب؛ انجام: و ذلك لتشابه بعض الأخبار و العنوانات في التناسب و التقارب
فقط سه مقدمه اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1076ق؛ محشی از مؤلف؛ 15گ، 15 سطر، اندازه: 24×12سم [ف: 16-399]
آغاز: الحمدلله و الصلوة علی رسول الله ... کتاب الايمان و الكفر و الثالث من اجزاء ... الآيات، قال الله سبحانه؛ انجام: فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل، آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث ...
جلد سوم و شامل کتاب ایمان و کفر می باشد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1076ق؛ مصحح؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ..» (بیضوی)؛ واقف: نظر علی بیکا إبن مهر علی بیک، 1146؛ 320گ، 21 سطر، اندازه: 16×7سم [ف: 34-368]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر من اجزاء؛ انجام: لئلا یکون الاحد علیه طاعة، آخر ابواب الولادات و بتمامها تم کتاب النكاح و الطلاق و الولادات من اجزاء
جلد 12، شامل کتاب نکاح، طلاق و ولادات؛ خط: نسخ، کا: محمد مقیم (محمد مدعو به مقیم)، تا: ذیقعده 1076ق، از سوی محمد بن نورالدین محمد اخباری بر پدرش نورالدین اخباری خوانده شده با این عبارات: «الثقة بالله، اخذت بحمد الله في قراءة هذا الجزء علی الوالد الماجد ادام الله احسانه في یوم الأربعاء تاسع شهر ربیع المولود سنة 1112 هجرية و المرجو من الله التوفيق الاتمامه انشاء الله ایام تعطیل اربعة اشهر وقع الفراغ بحمدالله في یوم الأحد منتصف شهر ذيقعدة الحرام سنة 1112»، و نیز در صفحه پایانی نسخه چنین آمده: «الحمدلله علی ما وفقنی لقراءة هذا الجزء و مدارسته علی والدی الماجد الاستاد ادام الله ظله الى یوم التناد و متعنی بدوام خدمته مادامت الليالي و الايام و المرجو من فضله العميم ان يؤيدني لاتمام سایر الاجزاء انشاء الله و کان آخر مجلس منها في یوم الأحد منتصف شهر ذيقعدة الحرام سنة 1112 و انا العبد الاقل محمد بن نورالدین محمد عفی عنهما»، با عبارات: «بلغ بحمده»، «ثم بلغ قراءة و تصحیح ایده الله تعالی»، «ثم بلغ قبالاً و تصحیح بحمدالله»، مصحح، محشی با نشان «منه حفظه الله، منه سلمه الله، منه دام ظله، منه» و غیر آن؛ مهر: «عبده الراجي عبدالمجید» (بیضوی)، «نورالدین محمد» (بیضوی)؛ واقف: نورالدین محمد بن مرتضی اخباری؛ جلد: تیماج، 296گ، 21سطر (17×9)، اندازه: 26×17سم [ف: 34-520]
آغاز: بسمله، الحمدلله والصلاة والسلام علی رسول الله ... کتاب الحج والعمرة والزیارات ... الايات قال الله تبارك و تعالی ولله علی الناس حج البيت من استطاع اليه سبیلا؛ انجام: ای ما رد جواباً طایرین مسرعین یعنی من الخوف لطیفا ای بحیث لم یطلع علیه أحد آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد والمساجد و بتمامها تم الجزء الثامن.
جلد هشتم و دارای کتاب حج؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن نور الدين خطیب امامی، تا: شعبان 1076ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، روی برگ آخر نوشته کتاب را در خدمت والدم مقابله نموده و به روز شنبه 2 جمادی الثاني 1110 شروع شده و به پنج شنبه نیمه صفر 1111 پایان یافته؛ جلد: تیماج، 233گ، 27 سطر، اندازه: 29×17سم [ف: 4896-8]
کتاب الايمان و الكفر؛ کا: مداح، محمد علی بن محمد باقر، تا: دوشنبه اواخر صفر 1076ق؛ مصحح [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-294]
کا: حسنی، محمد باقر بن رفیع الدين محمد، تا: چهارشنبه 27 رمضان 1077ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی از «محمد تقی طبیب»، کتاب الحجة [دلیل المخطوطات: 1-294]
از آغاز است تا کتاب الحجة، وزیذب؛ خط: نسخ، کا: ابوتراب حسنی قمی، تا: چهارشنبه 22 ربیع الاول 1077ق، مجدول، مصحح، مقابله کرده محمد حسین بن محمد باقر طبیب در روز سه شنبه 3 شوال 1077 بانسخه نویسنده و خوانده علم الهدي محمد (نزد پدر خود) تاریخ مقابله و تصحیح خود علم الهدي در 1068 و 1069 و 1071 بوده؛ تملک: محمد بن جعفر، محمد امین نجفی؛ جلد: تیماج مذهب، 462 گ، 19 سطر (15×8)، اندازه: 25×17سم [سنا: ف: 2-65]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 103
همان نسخه بالا [نشریه: 7-308]
صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1077ق؛ تملک: فاضل تونی؛ مهر: محمود الشريف؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 400گ، 22 سطر (18×8)، اندازه: 24/5×16سم [ف: -691]
آغاز برابر؛ انجام: و اجابوا الى ذلك و عوضهم الله تعالی، آخر ابواب بدو خلق الحجج و موالیدهم...
جلد 1 و 2 و شامل کتاب عقل، علم و توحید و تا پایان کتاب الحجة؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حاجی ملک حاجی مرتضی کاشی، تا: شنبه غره جمادی الاول 1077ق؛ بر فیض خوانده شده و در پایان با عبارت «بلغ سماعة ایده الله» از سوی فیض تأييد گردیده، آغاز مقابله، سال 1077ق می باشد «شرعت في المقابلة في غرة شهر جمادی الثاني سنة سبع و سبعین بعد الف 1077)»، «ثم بلغت قرائة ایده الله و بلغه اعلی مدارج الكمال»، و «بلغ قرائة في بعض و سماع ایده الله سبحانه»، محشی با نشان «منه سلمه الله، منه دام فیضه، منه دام ظله، 12، صالح، ع ب ق سلمه الله، منه» و غیر آن، مصحح: مهر: عبدالغفور «المتوكل علی الله الغفور، عبدالغفور» (بیضوی) (عبدالغفور ممکن است همان برادر فیض باشد)، «عرفانی 1268» (بیضوی)؛ تملک: محمد یا محمد علی جلد: تیماج قهوه ای، 336 گ، 23سطر (18×11)، اندازه: 18/5 × 25/5 سم [ف: 34-514]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر رضوی، تا: 25 ربیع الثاني 1077ق؛ واقف: میرزا ابوطالب قمی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 182 گ، 19سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -181]
آغاز: بسمله و به نستمد في الأمور کلها - الحمد لله و الصلوه السلام علی رسول الله ثم اهل بیت رسول الله؛ انجام: قد تمت الكتاب بعون الملك الوهاب علی یداقل عبادالله الغني محمد قلی الجاپلقی في یوم الاحد من عشر الأول من شهر ذی قعده الحرام من سنه سبع و سبعین من الف الثاني...
جلد سوم، ایمان و کفر؛ کا: محمد قلی جاپلقی، تا: ذیقعده 1077ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 194گ، 22سطر (11×18/5)، اندازه: 25×19/5 سم [ف: 1-148]
جزء 3، کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، کا: محمد نظام الدين، تا: رمضان 1077ق؛ محشی، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی، 177 گ، 25سطر (19×9/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 5-1628]
آغاز برابر؛ انجام: فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث.
از جزء اول تا آخر جزء سوم، کتاب الايمان و کفر؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا قبل از 1077ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 423گ، 29 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: -696]
المطاعم و المشارب و التجملات» تا «باب التحريش بین البهايم»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 3 شعبان 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 140گ، 18 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -180]
جلد 5 از کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن تا باب 270 در نوادر (قبل از آن باب 269 در اختلاف قرائات و عدد آیات است)؛ خط: نسخ، کا: محمد نبی شاگرد فیض کاشانی، تا: 4 ربیع الثاني 1078ق؛ نسخه را کاتب بر سبط برادر مصنف سلمه الله تعالی خوانده سپس آخر آن را با نسخه اصل که به خط مصنف بوده مقابله کرده و بحمدالله نسخه ای قابل اعتماد شده، سپس نسخه را عرض بر اصل خط فیض - دام فیضه – در اواسط سال 1083 نموده، نسخه دو امضای مقابله دیگر نیز بدون تاریخ دارد، مصحح، محشی بعضی با عنوان «منه سلمه الله»؛ مهر: «مشیر افخم وزیر تأليفات»؛ جلد: تیماج، 334گ، 23 سطر، اندازه: 14/8×26/5سم [ف: 25741]
کتاب الحج و العمرة و الزيارات؛ بی کا، تا: یک شنبه 21 ربیع الثاني 1078ق [دلیل المخطوطات: 1-294]
کتاب المعاش و المكاسب و المعاملات؛ بی کا، تا: یکشنبه غره صفر 1078ق؛ مصحح [دلیل المخطوطات: 1-294]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلم علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب النكاح والطلاق والولادات؛ انجام: سئل الصادق علیه السلم لم ایتم الله نبیه صلوات الله علیه وآله قال لئلا یکون الاحد علیه طاعة آخر ابواب الولادات وبتمامها تم
کتاب النكاح والطلاق والولادات؛ خط: نسخ، کا: محمدصالح، تا: 24 ربیع الثاني 1078ق؛ مصحح؛ تملک: قاضی محمد بن قاضی خان حسنی رازی با مهر «العبد قاضی محمد» (مربع)، محمد قاسم خان نوری در 1262ق؛ جلد: تیماج، 189گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2257]
مشتمل بر «کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات»؛ خط: نسخ، کا: ابوالمفاخر رضوی، تا: پنج شنبه 27 صفر 1078ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ، مقابله شده در 7 ربیع الثاني 1078ق؛ تملک: علی رضا بن ابی الحسن بن محمد بن ابی الحسن، سید صدرالدین؛ جلد: مقوایی، 123 گ، 19 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 5-249]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة علی رسول الله ثم آله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من اتبع؛ انجام: قال: قله ادین. آخر کتاب الروضه ... ولا تحسب التاء الا بها. کما کان في اللفظ ایراده. تم.
شامل روضه است که جزء چهاردهم وافی می باشد؛ خط: نسخ معرب، کا: عبداللطیف بن حاجی اسماعیل عباسی معروف به ابن کیال جزایری، تا: 12 ذیحجه 1078ق، جا: لار مدرسه الله وردی بیک؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×15سم [ف: -97]
کتاب العقل والعلم و التوحيد؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حاجی ملک، تا: 1079ق؛ مصحح، با علامت بلاغی بدون نام در ربیع الثاني 1144، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ تملک: محمد بن محمد رضی» با مهر «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (مربع)، عبدالغنی بن حسن بن عبدالغنی حسینی با مهر «ان الله غنی ع العالمين» (بیضی) به سال 1173؛ واقف: آخوند ملا علی محمد تهرانی، ذیقعده 1241؛ جلد: تیماج، 230 گ، 19 سطر، انداز 20/5×13/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1661]
آغاز : الحمدلله ... کتاب الجنائز والفرائض والوصیات وهو الثالث عشر ... الآيات قال الله عزوجل کل نفس ذائقة الموت؛ انجام: ولم یورث الاخ في الولادة آخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنائز والفرائض والوصیات
کتاب الجنائز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ تملک: بهاء الدين بن محمد شفیع، محمد مدعو به یحیی ترکش بندی طارمی؛ جلد: تیماج، 188 گ، 18 سطر، اندازه: 24×18سم [محدث ارموی مخ: 3-1665]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: سئل الصادق علیه السلام لم ایتم الله نبیه صلی الله علیه و آله قال بئلا یکون لاحد علیه طاعة آخر ابواب و بتمامها تم کتاب النكاح
ج12، کتاب النكاح و الطلاق و الولادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 27 ذیحجه 1079ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی جلد: تیماج، 241 گ، 22سطر (5/1×65/11)، اندازه: 17/5×23/5سم [ف: 28-258]
کا: سمنانی، محمد زمان بن قوح احمد، تا: اواخر ذیحجه 1079 ق [دلیل المخطوطات: 1-294]
کتاب حج و زیارات، جزو هشتم؛ خط: نسخ عالی، بی کا، تا: 1079ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1370]
جلد اول از یکصد و هشتاد و سه جلد آن می باشد؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد قلی جاپلقی، تا: 28 رمضان 1079ق؛ واقف: سید محمد مدرسی طباطبائی، 1225ق؛ 176گ، 20 سطر، اندازه: 20×14سم [مكتبة الزهراء: ف: -152]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ...... کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات؛ انجام: والحمدلله الذي هدانابهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم اخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبة ...
ج 9، حاوی «کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قبل از 1079ق؛ محمد علم الهدي نسخه را با نسخه اصل مقابله نموده و بار دیگر نزد پدر قرائت کرده که خط مؤلف و علم الهدي در برگ آخر هست، محشی با جمله دعائی «منه دام فیضه» و «دام عزه»، با بلاغ های متعدد از علم الهدي؛ یادداشتی مبنی بر معامله این جزء در چهارشنبه پانزدهم جمادی الثاني 1079، واگذاری اولاد فیض کاشانی؛ 214گ، 21 سطر، اندازه: 29 ×20/5 سم [ف: 26-646]
آغاز: الحمدلله و الصلوة لأهل رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الكفر و الايمان و هو الثالث من اجزاء الوافي؛ انجام: باب الدعاء و الحاجة و الحادثة.و کا العدة عن احمد عن بعض أصحابه عن ابراهیم ....
جلد 3 و 4 و 5، شامل کتاب الكفر و الايمان و کتاب الطهارة و کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: میر فصیح بن سید اسماعیل حسینی، تا: نیمه شوال 1080ق؛ افتادگی: انجام؛ 419گ، 24-28 سطر [معمارباشی: ف: -22]
آغاز: و معاوية بن وهب کذلك و عن اکثر العباد له المشاهير المتكرره کذلك کما یفعلونه
جزء اول (کتاب العقل و العلم و التوحيد)؛ خط: نستعلیق، کا: حبیب الله بن عبد الله آشتیانی قمی، تا: 1جمادی الاول 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از مؤلف با امضاء «منه دام فیضه»؛ 75گ، 27 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 8-4899]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلم علی رسول الله ... کتاب الحج والعمرة؛ انجام: فما احارالی جوابا ای مارد جوابا طایرین مسرعین یعنی من الخوف لطیفا ای بحیث لم یطلع علیه احد ...
ج8، از ابتدای حج تا انتهای آن و دارای 202 باب است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن نورالدین واعظ امامی کاشانی معروف به خطیب، تا: شوال 1080ق؛ جلد: میشن، 248برگ، ، 22 سطر، اندازه: 25×18/4 سم [ف: 14-615]
آغاز: بسمله الحمد الصلوه و السلم علی رسول الله؛ انجام: ما علی
المحسنين من سبیل وفقه اما یجب و برضی
ج3، خط: نسخ، کا: علی رضا بن اسماعیل سمنانی، تا: شنبه اوایل جمادی الثاني 1081ق؛ مصحح؛ واقف: علامه حائری، مرداد 1351؛ 221 گ، 23 سطر، اندازه: 17/2 × 25/5 سم [ف: 14-609]
آغاز: بسمله حمدله کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات و هو العاشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: بالمطر قال فحر ثوا فجاذب زروعهم اخر احکام ابواب الارضين و المياه و بتمامها تم کتاب المعايش
از کتاب معایش و مکاسب جزء 10) تا آخر مکاسب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دهه دوم صفر 1081ق، مجدول، محشی از مؤلف 157 گ، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 20سم [آية الله جلیلی: ف: -318]
آغاز: برابر
شامل: جزء ثانی: کتاب الحجة؛ خط: نسخ، کا: علی رضا بن اسماعیل سمنانی، تا: 1081ق؛ مصحح، محشیبه رمز «منه دام خیره»؛ جلد: تیماج، 245گ، 23 سطر، اندازه: 18×25/5سم [عبدالعظیم ف: 2-658]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة، کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن و هو الخامس من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی؛ انجام: و قد ذهب ما فیه الاهذه الآيه الا الى الله تصیر الامور آخر ابواب القرآن و فضائله ... و یتلوه في الجزء السادس کتاب الزكوة و الخمس و الميراث ... و الحمدلله اولا و آخراً.
تنها کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن است؛ خط: نسخ، کا: خطیب کاشانی، محمد علی بن نور الدين محمد، تا: 1081ق؛ کاغذ: اصفهانی، 570ص، 23 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 10-1427]
جزء هفتم و هشتم؛ خط: نسخ، کا: ابو تراب حسینی قمی، تا: 1081ق؛ 260 گ، 23 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 1-294]
انجام: و أن الشمس قد غابت و کان في السماء سحاب فافطر ثم ان السحاب انجلی فاذا الشمس لم تغب ....
مشتمل بر کتاب الصوم؛ خط: نسخ، کا: احمد بن کمال بن احمد قهپائی، تا: 1081ق؛ افتادگی: انجام؛ 39گ (1پ - 39پ)، اندازه: 26×19سم [مدرسه صدر بازار اصفهان: ف: 3-547]
جلد 2 و 3؛ بی کا، تا: 1081ق؛ با علامت قرائت در زمان مؤلف با نشان منه دام ظله [د.ث. مجلس]
کتاب عقل و علم و توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ 154گ، 19 سطر، اندازه: 4×15سم [ف: 2-309]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله؛ انجام: قال ذلك موضع منخریه في بطن امه آخر ابواب المساكن و الدواجن و بتمامها تم کتای المطاعن و المشارب ... و یتلوه في الجزئ الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق و الولادات ان شاء الله و الحمدلله اولا و آخرا.
جلد 11، از ابتدای «کتاب المطاعم و المشارب و التجملات» تا انتهای آن؛ خط: نسخ، کا: رضی الدين بن ابوالحسن شریف کاتب، تا: 3 ذیقعده 1081ق، مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332، جلد: میشن، 237 گ، 15 سطر، اندازه: 18/5 ×12/5سم [ف: 5-60]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: فلیبلغ الشاهد الغائب آخر ابواب العتق و الانعتاق من کتاب الزكاه و الخمس و المبرات ...
ج 6، مشتمل بر کتاب زکات، خمس و مبرات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سعد الدين محمد جعفر غفاری، تا: پنج شنبه آخر ذیحجه 1082ق؛ واقف: سید خليفة بن سید علی، 1254ق؛ جلد: میشن، 162گ، 21 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 26-650]
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن نورالدین محمد معروف به عاشق سمنانی، تا: محرم 1082ق [مختصر ف: -878]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قد تم الجزء الأول من کتاب الوافي و هو کتاب العقل و العلم و التوحيد و یتلوه في الجزء الثاني في کتاب الحجة ان شاء الله تعالی ...
جلد 1؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1083ق؛ مقابله شده؛ 283ص، 23سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-398]
جلد هشتم و کتاب الحج و العمرة و الزيارات؛ خط: نسخ، کا: بهاء الدين بن امیر محمد طاهر حسینی، تا: جمعه 20 رجب 1083ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، مقابله شده به تاریخ 1103؛ جلد: تیماج، 278گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 10-168]
مشتمل بر کتاب العقل و العلم و التوحيد و کتاب الحجة؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ابوالحسن، تا: سلخ محرم 1084ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشیبا نشانی «نوری» و به خط وی یا «عهد ادام الله عمره»؛ جلد: تیماج، 301گ، 25 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 10-163]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات هو العاشر من اجزاء کتاب؛ انجام: آخر
ابواب احکام الارضين و المياه و بتمامها تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات من اجزاء کتاب
جلد 10، کتاب و شامل کتاب معایش، مکاسب و معاملات؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1084ق؛ مصحح؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی وكالة عن نجل آية الله الشيخ محمد سلیمانی کاشانی، 1386، 138 گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 34- 474]
آغاز: برابر؛ انجام: بیان: لعل ابان روی الرواية السابقة تارة أخرى عن الكناسي وزاد في آخرها هذه الزيادة والامران من افراد العقوق وفیه تنبیه علی أن العقوق قد یکون من جانب الوالد ايضاً...
جزء اول و دوم و سوم از کتاب؛ خط: نسخ جلی، کا: علم الهدي، محمد بن محسن، تا: 1084ق، جا: کاشان؛ افتادگی: انجام؛ نسخه را در نزد مؤلف قرائت کرده و نیز در ایام تدریس آن را تصحیح نموده، با علامت بلاغ و تصحیح، تاریخ شروع تصحیح و تدریس 1084 ق در قاسان و شروع کتاب الإيمان والکفر در رمضان 1086 ق به خط زیبای کاتب، اجازه مؤلف به کاتب که فرزندش می باشد به خط مؤلف در پایان کتاب الحجه چنین آمده: «ثم بلغت قرأته علی وانتهت وکانت قراءة نحص و تحقیق ادام الله تأييده و تسدیده وتوفیقه للاتمام ولاکمال وبلغه اقصی مراتب الكمال و کتب بیده الجانية مؤلفه محمدبن مرتضی عفی الله عنه»، کاتب بنا به تصریح خود دو نسخه از وافی را پیش از این کتابت کرده و این نسخه را از روی آن نوشته و بارها به پدر مؤلفش عرضه داشته، در پایان جزء اول اجازه فیض به خط خود او آمده: «تم بلغت قرائته علی وفقه الله لاتمامه وبلوغ کماله واستحقق بعلومه والعمل بمعروفه ومعلومه)؛ نسخه حسب الوصية حاج محمد علی بن محمد خان کوزکنانی و توسط محمد مهدی بن ابی ذر نراقی و به خط همو در محرم 14202ق وقف شده با مهر «هدیت من المهدي» (بیضی)؛ مهر: «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدي، نصیر الدي سلیمان 1171ق» (بیضی)؛ مهر: کاتب علم الهدى علم الهدي بمحمد علم الهدي 1071ق» (بیضی)؛ واقف: محمد مهدی بن ابی ذر نراقی، محرم 1202؛ جلد: تیماج، 359 گ، 28 سطر، اندازه: 38826سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: اخر ابواب معرفة مخلوقاته وافعاله سبحانه و بتمامه قد تم الجزء الأول من کتاب الوافي و هو کتاب العقل والعلم والتوحید ...
جزء اول: کتاب العقل والعلم والتوحید؛ خط: نسخ زیبا، کا: عبد الباقي بن محمد تقی، تا: سه شنبه 23 ذیقعده 1085ق، حسب الأمر امیر عبدالواسعا؛ محشی با نشان «منه دام فیضه» و«منه دام خیره»، مصحح، با علامت بلاغ؛ واقف: محمد حسن حسنی، جلد: تیماج، 237گ، 19سطر، اندازه: 25×13سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام ... کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات و هو السابع من اجزاء ... ابواب فرض الصيام؛ انجام: آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1085ق؛ از سوی برخی از شاگردان فیض کاشانی و ظاهرا به سعی و اهتمام شاه قاسم بن ابی تراب بن شاه قاسم در حیات فیض کتابت شده، مصحح، محشی؛ با یادداشتی با این عبارات: «من کتب الحاج میرزا احمد النجفي الزنجاني في النجف الاشرف الخطاط سنة 1345»؛ جلد: مشمعی، 119گ، گوناگون (19-27) سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34-398]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ...
شامل جزء 6 و 7 است و حاوی کتاب زکات و خمس و مبرات و صیام و اعتکاف و معاهدات است؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ابو الحسن بن نورالدین، تا: 3 ربیع الاول 1085ق؛ کاتب نسخه شاگرد شیخ بهائی و میرداماد بوده، در سال 1153ق تصحیح و مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 190گ، 25 سطر (17/5×8)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 1-221]
آغاز: الحمدلله والصلاة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الايمان والکفر»؛ انجام: واما النائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب ...
کتاب الايمان و الكفر وجلد سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد مفید الشريف، تا: 11 رمضان 1085ق؛ مصحح؛ تملک: سید صدرالدین؛ مهر: «سید محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 266 گ، 22 سطر، اندازه: 24×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1664]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: اذا انت احسنت تعداده ج 13-14-15، جزء سیزده، شامل کتاب جنائز و فرایض و وصیات است.
جزء 14، کتاب روضه است، جزء 15، خاتمه در بیان مشیخه شیخ صدوق و شیخ طوسی در کتاب «من لایحضره الفقيه» و «استبصار» و «تهذیب» است؛ خط: نسخ، کا: تونی، محمد فاضل بن اسماعیل، تا: جمادی الثاني 1086ق؛ صورت دو اجازه ای از مؤلف به فرزند برادرش مولانا محمد هادی، اولی مختصر و بی تاریخ و دومی مفصل است، تاریخ آن: صفر 1072، آن را عوض بن محمد امین رضوی به جهت مالک نسخه، حاج محمد امین کاشانی، در 1094، تصحیح کرده و در 1105 نیز مقابله با نسخه اصل شده؛ واقف: محمد باقر بن محمد علی کاشانی، جمادی الاول 1111؛ جلد: نسخه تیماج، 330 گ، 26 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 5-355]
آغاز: الكفرة من الأموات و یلحق بهم ارواح اشباههم من الأحياء
ثم اخرج؛ انجام: و موالید هم و مکار مهم سلام الله علیهم و بتمامه قد تم الجزء الثاني ...
شامل کتاب دوم آن است در حجت؛ خط: نسخ، کا: هادی با مؤمن بن تقی، تا: اواخر ذیحجه 1086ق، افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، ابعاد متن: 18×10/5، اندازه: 26×17سم [ف: 4-1914]
آغاز برابر؛ انجام: ما حصل في الذكراي في الخاطر آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و یتمامه قد تم الجزء الأول ...
ج 1؛ خط: نستعلیق، کا: آشتیانی قمی، یونس بن عبد الله، تا: آخر رجب 1086ق؛ محشی به لفظ «منه مدظله»؛ اهدایی: رهبری خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 216گ، 19سطر، اندازه: 16×11/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-790]
آغاز: روی عن العالم علیه السلام انه قال اعمل لدنیاك کانك تعیش ابدا ... باب دخول الصوفيه علی ابی عبدالله ... فرأى علیه ثیاب بیاض کانها غرقی البيض فقال له أن هذا اللباس لیس من لباسك، انجام: فای شیء هو قال ذلك موضع منخریه في بطن امه آخر ابواب المساكن والد و اجن و بتمامها ثم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق و الولادات ... و قد تم في غرة شهر ربیع الأول حجه سنة و ثمانین بعد الف من الهجرة النبوية و الحمدلله.
مشتمل است بر باب دخول صوفیه بر حضرت صادق (علیه السلام) تا پایان کتاب مطاعم و مشارب و تجملات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1086ق؛ افتادگی: آغاز؛ به نظر پسر برادر مؤلف مولی محمد هادی (محمد بن مرتضی مدعو بهادری) صاحب درر البحار و شرح مفاتیح و جز آن رسیده و گواهی درستی نسخه به خط او در پایان کتاب المعايش و کتاب المطاعم دیده می شود، محشی با نشاه منه و بدون نشان، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 580ص 23 سطر، اندازه: 15×25/5سم [ف: 10-381]
جزء چهارم و هفتم و نهم، ؛ خط: نسخ، کا: علی نقی بن محمد ابراهیم، تا: 1086-1087ق؛ افتادگی: انجام؛ 280گ، 23سطر اندازه: 24×18سم [ف: 1-294]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحجة و هو الثاني من اجزاء کتاب الحجة ... الإيات لقد أرسلنا بالبینات و انزلنا معهم؛ انجام: آخرا بواب بدو خلق الحجج و موالیدهم و مکارمهم سلام الله علیهم.
کتاب الحجة؛ خط: نسخ، کا: عبدالمطلب بن غیاث الدين محمد علائی، تا: پنج شنبه 24 ذیقعده 1087ق؛ مصحح، با امضای بلاغ از کاتب که از نسخه فرزند مؤلف (علم الهدي) تصحیح و از (سید امیر محمد خان) سماع نموده در اواسط ربیع الثاني 1088 در سمنان، محشی؛ واقف: عبدالمطلب بن غیاث الدين محمد علائی، رمضان 1093ق؛ جلد: تیماج، 178گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف مخ: - 242]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-448]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله عزوجل جلاله؛ کتاب الطهارة والتزین وهو الرابع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمدبن المرتضى المدعو بمخق ایده الله تعالی؛ انجام: ولکنی اقول الناس عبید لنا في الطاعة موال لنا في الدين فلیبلغ الشاهد الغايب؛ آخر ابواب العتق والانعتاق من کتاب الزكوة... ویتلوه في الجزء السابع کتاب الصيام والاعتکاف والمعاهدات.
شامل جزء چهارم و پنجم و ششم؛ خط: نسخ، کا: علم الهدي، محمد بن محسن، تا: شعبان 1087ق، جا: کاشان؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ و تصحیح، تصحیح و تدوین جزء چهارم وافی (کتاب الطهارة والتزین) توسط کاتب دانشمند در شوال 1087 ق در شهر قاسان وجزء پنجم رمضان 1088 ق در شهر قاسان و جزء ششم رمضان 1089 ق در قاسان صورت گرفته، هر سه جزء رساله توسط کاتب در نزد مؤلف قرائت و در پایان هر کدام اجازه ای کوتاه توسط مؤلف بدو داده شده در پایان جزء چهارم: «ثم بلغت قراءت علی قراءة تفهم و تفحص وفقه الله للعمل بمافیه وجعل آتیه خيرة من مافیه» و کتب مصنفه عفی عنه تعليقة اخری: ثم بلغت قراءته علی مرة ثانیه قراءة ابلغ غوراً و تحقيقاً و اکثر تفهماً و تصحيحاً من الأوالي زاده الله توفیقا وکتب والده مؤلف الكتاب م، و در پایان جزء پنجم: «قد بلغت قراءة علی ادام الله توفیقه قراءة تفهم و تدبر و تفحص وافادة و استفادة و ضبط و تصحیح ما استطاع وما وجد الى شیء من ذلك سبیلا وفقه الله الاتمام واستیفاء سایر اجزائه بالنبی وآله»، تعليقة أخرى: «ثم بلغت قراءة علی ثانية من اول الوافي الى هنا زاده الله توفیقا و رزقه العمل بمافیه و کله و کتب محمد بن مرتضی المدعو بمحسن مصنف الكتاب»، و جزء ششم: «بلغت قرائة ولدی محمد الملقب بعلم الهدي علی من اول کتاب الوافي الى هنا بلغه الله الى اقصی مدارج الكمال وکتب والده مصنف الكتاب»؛ وقف نامهبه خط مهدی بن ابی ذر نراقی با مهر «هدیت من الهدي» (بیضی) به تاریخ محرم 1202ق؛ واقف: محمد علی بن محمد خان کوزکتانی؛ جلد: تیماج، 346گ، 28 سطر، اندازه: 38×24سم [ف مخ]
آغاز: بسمله، الحمدلله والصلوة والسلام علی ... کتاب الصيام والاعتکاف والمعاهدات و هو السابع من اجزاء کتاب الوافي ... الآيات قال الله سبحانه یا ایها الذين آمنوا استعینوا بالصبر والصلوة؛ انجام: بیان السؤال لایخلوا عن غرابة الا ان یوجه بتجویز ان یکون الغير من حضر وکون المدعى كاذبة به ین عاصم عن محمد بن
قیس عن ابی جعفر علیه السلام قال کان لرجل علی عهد علی علیه السلام ...
جزء هفتم و هشت منهم از کتاب؛ خط: نسخ، کا: علم الهدي محمد بن محسن، تا: ذیحجه 1087ق، جا: کاشان؛ افتادگی: انجام؛ کاتب جزء هفتم را ذیقعده 1089 ق و جزء هشتم در 1091ق و جزء نهم در ربیع الاول 1093ق را تصحیح و تدریس کرده، نسخه با دقت تمام تصحیح و علامت بلاغ و تصحیح در جای جای هامش صفحات دیده می شود، محشی؛ واقف: محمد علی بن محمد خان کوزکتانی، 1201ق؛ جلد: تیماج، 344 گ، 28سطر، اندازه: 38×24سم [ف مخ]
آغاز: حتی ثبتنا في مکانهما قال فدعا القوم الذين أشاروا علیه بهدمها فقتلهم؛ انجام: لطیفا، أي یحیث لم یطلع علیه احد. آخر ابواب الزيارت و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن من کتاب الحج ...
خط: نسخ شیرین، کا: زین العابدين شیخ محمد علی، تا: 5 ربیع الاول 1087ق؛ افتادگی: آغاز؛ توسط عوض بن محمد امین رضوی در مشهد مقدس در محرم 1091ق تصحیح گردیده، و نیز در سال 1105ق با نسخه اصل عرضه و مقابله گردیده؛ تملک: محمد امین کاشانی با مهر «ان المتقين في مقام امین» (چهارگوش)؛ جلد: تیماج سرخ، 231 گ، 24 سطر، اندازه: 5/25×19 سم [ف: 286]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلم علی رسول الله (صلی الله علیه و آله) ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: الا الى الله تصیر الامور
ج 5، کتاب صلوة و دعاء و قرآن، خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه نیمه محرم 1087ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 449گ، 19 سطر اندازه: 26×19 سم [ف: 5-347]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الايمان و الكفر ... الإيات قال الله سبحانه و لکن الله حبب اليكم الايمان؛ انجام: آخرا ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي و هو کتاب الايمان و الكفر
کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، کا: عبدالمطلب بن غیاث الدين محمد علائی، تا: سه شنبه 27 رجب 1087ق؛ مصحح، کتابت شده از نسخه سید امیر محمد خان بن عزیز الله طباطبائی حسنی حسین که بر مؤلف خوانده، محشی، صورت اجازه مرحوم فیض به امر محمد خان مذکور به خط کاتب آمده؛ واقف: عبدالمطلب غیاث الدين؛ جلد: تیماج، 137 گ، 27 سطر، اندازه: 30×19سم [ف مخ: 242]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلم علی رسول الله ... کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: في التهذيب حمل الخمر هنا علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق، آخر ابواب قضاء التفث و التزين
جلد 4، شامل کتاب طهارت و تزین؛ خط: نسخ، کا: حسنی حسینی کاشانی، زین العابدين، تا: 1088ق؛ در حیات مؤلف کتابت و براو قرائت شده، یادداشت فیض در پایان نسخه: «بلغ سماعة علی سماعاً ضبط و تحقیق ایده الله سبحانه»، محشی به خط مولی محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی و حواشی دیگری با نشان «منه دام ظله، منه دام فیضه، منه، عهد سلمه الله، ق، م ح ق، ه » و غیر آن، مصحح؛ مهر: میرزا محسن حسینی «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر محسن الحسيني است» (مستطیل)؛ 168گ، 20 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 34-434]
جلد سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد صالح، تا: 1088ق [ف: 3-110]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الايمان و الكفر و هو الثالث من اجزاء کتاب الوافي، انجام: آخر ابواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزين
جلد 3 و 4 کتاب و از کتاب ایمان و کفر تا پایان کتاب طهارت و تزین، جلد سوم پس از جلد چهارم در این نسخه آمده؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد تقی بن ابی الحسن، تا: 1085 و 1088ق؛ دوبار مقابله شده با عبارات: «بلغ بحمده في 1092، ثم بلغ بحمده في 1099» و عبارت: «بلغ بحمده»، محشی با نشان «منه» به خط محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی بن محمد مؤمن کاشانی فیضی؛ جلد: مشمعی، 267 گ، 25 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 34-428]
بخش های عقل و توحید و حجت آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1088ق؛ مصحح، مقابله شده در پنجم محرم 1089 با محمد ابراهیم بن محمد شفیع نجات و تصحیح دوم در (پایان جلد توحید) سال 1131، محشی با نشانه های هوص و منه و مصباح؛ مهر: «الواثق الوافي الراجي بالله عبدالباقی»؛ کاغذ: سپاهانی، 364گ، 23 سطر (17×8/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 12- 89]
جزء نهم؛ خط: نسخ، کا: طهماسب بن محمد خان جوشقانی، تا: 18 محرم 1089ق؛ قطع: ربعی [چند نسخه- ف: -229]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... کتاب الزكاة والخمس والمیراث و هو السادس من اجزاء کتاب الوافي ... الإيات قال الله سبحانه یا ایها الذين آمنوا انفقوا من الطيبات، انجام: وبتمامه ثم الجزء السادس من اجزاء کتاب الوافي ویتلوه في الجزء السابع کتاب الصيام والاعتکاف والمعاهدات ان شاء الله.
کتاب الزكاة تا پایان عتق وجزء ششم؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن محمد علی علایی، تا: 14 صفر 1089ق؛ مصحح؛ تملک:
عبد المطلب غیاث الدين محمد علایی در اوایل ربیع الاول 1089ق؛ واقف: عبدالمطلب غیاث الدين محمد علایی، 29 ربیع الاول 1089؛ 126گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 243]
جزء دوم کتاب؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: با تاریخ 1089ق؛ افتادگی: آغاز؛ در آخر کتاب در سنه 1089 به عربی نوشته شد، این جزء را با نسخه اصل از اول تا به آخر موفق به مقابله گردیدم، محشی از مصنف؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 233 ص، 21 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 1-338]
الأطعمة و الأشربة؛ خط: نسخ، کا: فتح الله بن محمد باقر فراهانی، تا: شعبان 1089ق؛ تملک: مصطفی خوانساری، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 183 گ، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -181]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الزكوة و الخمس و الميراث و هو السادس من اجزاء ... الآيات، قال الله سبحانه؛ انجام: فلیبلغ الشاهد الغائب، آخر ابواب العتق و الا نعتاق من کتاب الزكوة
جلد 6، شامل کتاب های زکات، خمس و میراث؛ خط: نسخ، کا: حسنی حسینی کاشانی، زین العابدين، تا: 23 شعبان 1090ق؛ از روی نسخه ای که آن نسخه از روی نسخه خط مؤلف کتابت شده بوده، دارای انهاء با عبارت «انهاه سماعة علی ایده الله»، محشی با نشان «منه دام فیضه» و «عهد سلمه الله»، مصحح؛ جلد: تیماج، 158گ، 20 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 34-380]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحج و العمرة و الزيارات و هو الثامن من اجزاء کتاب؛ انجام: ای بحیث لم یطلع علیه احد، آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن
جلد هشتم، شامل کتاب های حج و عمره و زیارات؛ خط: نسخ زیبا، کا: جعفر بن محمد باقر، تا: 1090ق؛ توسط مولی محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی مقابله شده، دستخط علم الهدي در پایان نسخه: «انتهت قرائته علی قراءة فحص و تدقیق و استبصار و تحقیق بلغه الله ما بیمناه و وفقه لما یحبه و یرضاه، و کتب محمد المدعو و علم الهدي عفا الله عما جنی»، با صورت دستخط فیض برای فرزندش محمد علم الهدي که مقابله و قرائت او را تا جلد هشتم وافی تأييد نموده، آن گاه برای او اجازه روایتی مرقوم داشته، محشی با نشان «منه دام فیضه» و «منه سلمه الله» و «منه رحمه الله، ما قدس الله، عهد سلمه الله»؛ جلد: تیماج زرشکی، 248گ، 21سطر (10×18)، اندازه: 25×19 سم [ف: 34-381]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله؛ انجام: تم الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثامن کتاب الحج و العمره و الزيارات انشاء الله و الحمد لله اولا و آخرا.
یک دوره احکام راجع به صیام و شرایط روزه گیر و واجبات و منهیات روزه و مطالب استطرادی دیگر آمده، علاوه بر آن مسائل راجع به اعتکاف نیز ذکر گردیده و در آخر آن نیز مطالبی درباره نذر و ایمان دارد؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1090ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 121ص (1-121)، 25 سطر، اندازه: 170×110 سم [ف: 7-349]
آغاز: بسمله وبه ثقتی، الحمد لله رب العالمين و الصلوه علی محمد و عترته الطاهرين و بعد فهذا فهرس؛ انجام: آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها ... و یتلوه في الجزء التاسع کتاب الحسبه و الاحكام و الشهادات ان شاء الله تعالی و الحمد لله اولا و آخرا.
جزء هشتم، کتاب الحج و الزيارات؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1090ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 296ص (417-121)، 25 سطر، اندازه: 170×110 سم [ف: 7-350]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی؛ انجام: آخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبه و الاحكام و الشهادات من آخر کتاب الوافي و یتلوه في الجزء العاشر کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات ان شاء الله تعالی و الحمد لله اولا و آخرا.
جزء نهم، در ابواب الحسبه و احکام الشهادات و جهاد و امر به معروف و نهی از منکر و باب حدود و میراث و قصاص و دیات می آید و در آنها علل احکام نیز ذکر می شود و حکم مستخرجه بیان می گردد؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1090ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 214ص (419-633)، 25 سطر، اندازه: 170×110 سم [ف: 7-350]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه؛ انجام: اما التائبون فان الله تعالی یقول علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي و هو کتاب الايمان و الكفر و یتلوه في الجزء الرابع کتاب الطهاره و التزيين انشاء الله العزيز و الحمد لله اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا.
جزء سوم، کفر و ایمان؛ خط: نسخ، کا: صالح بن محمد شفیع، تا: 1090ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 406ص (1-406)، 20 سطر، اندازه: 100×160 سم [ف: 7-351]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من
انتفع؛ انجام: و هکذا حالنا في تأليف هذا الكتاب و اتمامه و الاغراق في نزع قوس التوفيق لاصابه سهامه و الحمد لله علی ذلك و علی سائر نعمه و انعامه و بتمامها ثم کتاب الروضه من اجزاء الوافي و یتلوه في الجزء الخامس عشر خاتمه الكتاب انشاء الله و الحمد لله اولا و آخرا.
کتاب الروضه؛ خط: نسخ، کا: صالح بن محمد شفیع، تا: 1090 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 294ص (409-737)، 20 سطر، اندازه: 100×160سم [ف: 7-352]
ج 12، نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1090ق، قطع: وزیری (چند نسخه -ف: -206]
جزء او 2، از کتاب عقل تا پایان کتاب حجت؛ خط: نسخ، کا: طالقانی، علاء الدين محمد، تا: 1090ق، برای استاد خود صدرالدین، محشیبا نشانه «منه دام ظله»، در برگی 135 خط مؤلف درباره سماع و مقابله نسخه مورخ 1089؛ تملک: محمد بن محمد کاظم بروجردی، فاضل تونی؛ کاغذ: سپاهانی، 418گ، 20 سطر (19/5×10)، اندازه: 19/5 ×30/5 سم [ف: -690]
خط: نسخ، کا: رحیم بن محمد، تا: محرم 1090ق؛ مجدول محشی، مقابله شده؛ اهدایی: نجم الهدي؛ کاغذ: سمرقندی 196 گ، 23 سطر (16×9)، اندازه: 24×15سم [ف: 4-1377]
جلد 5؛ کا: مهدی قلی، تا: 1090ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الله تعالی یعقول ما علی المحسنين من سبیل ج 1 و 2 و 3، کتاب مصدر است به سه مقدمه: المقدمة الأولى في التنبيه علی طریق معرفة العلوم الدينية، المقدمة الثانية في التوقيت المعرفة الأسانيد، المقدمة الثالثه في تمهید الاصطلاحات و القواعد اجزاء: جزء اول کتاب عقل و علم و توحید، جزء دوم کتاب الحجة، جزء سوم کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید اصفهانی، تا: 1090ق؛ مجدول، بیان مصطلحات و رموزی است که در مؤلف در باب اسامی رجال این کتاب به کار برده و آن از افادات ملا محمد علم الهدي کاشانی فرزند مؤلف است که در رجب 1077 یا 1067 ترسیم نموده، کاتب جزء اول و دوم: محمد سعید اصفهانی، تاریخ تحریر: 1090، کاتب جزء سوم: علی اکبر حسینی، تاریخ تحریر: شنبه 24 رجب 1148؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1396، جلد: تیماج، 293 گ، 23 سطر، انداز 31×19 سم [ف: 5-342]
آغاز برابر؛ انجام: بتاریخ سنه احدی و تسعون بعد الالف من الهجره النبويه تمت
ج 1؛ خط: نسخ خوش، کا: اسماعیل بن امام وردی مشهدی، تا: 1091ق؛ مصحح؛ واقف: حاج احمد آقا فاضل، اسفند 1365؛ 115گ، 23 سطر، اندازه: 24/8×19/6سم [ف: 14-607]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی ... کتاب الحجة و هو الثاني من کتاب الوافي ...
شامل کتاب دوم است در حجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 16 ربیع الثاني 1091ق؛ وسیله سید محمد بن صفی الدين محمد حسینی وصفی الدين بن محمد هاشم 1073ق، در مجلس مصنف مقابله شده و نیز توسط محمد هاشم قمی مقابله گردیده؛ مهر: «المؤمن في الدارين حی» (چهار گوشه)، «ماشاالله لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم»؛ تملک: محمد علی حسینی با مهر «محمد علی الحسيني»؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج، 21 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 16×23/5سم [ف: 2-619]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات و هو التاسع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله تعالی؛ انجام: و الحمدلله الذي هدانا بهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم آخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبة ... و یتلوه کتاب العاشر کتاب المعايش ...
ج 9، حاوی «کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات»؛ خط: نسخ، کا: حسن بن غلام علی نجفی مشهدی، تا: سه شنبه 23 ذیحجه 1091ق، جا: تربت حیدریه؛ واقف: محمد شفیع، 1126؛ جلد: تیماج، 187 گ، 23 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 5-287]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: کما في الخبر السابق
ج 4، حاوی کتاب طهارت و تزیین؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد طالب، تا: پنج شنبه سلخ رجب 1091ق؛ واقف: محمد مهدی بن محمد تقی تبریزی، رجب 1126؛ جلد: مقوا، 118گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5-346]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات؛ انجام: قال لئلا یکون لاحد علیه طاعة آخر ابواب الولادات ...
ج 12، از کتاب النكاح تا انتهای ابواب الولادات؛ خط: نسخ، کا: محمد علی سمنانی، تا: چهارشنبه 15 رجب 1092ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: أحمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: میشن، 211گ، 23 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 26-654]
جلد 9، جهاد تا قضاء و شهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق؛ تصحیح عوض بن محمد امین رضوی در 1092؛ واقف: حاجی کریم داد صدیقی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب،
161گ، 24 سطر (18×10)، اندازه: 19×25سم [ف: 16- 360]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد ملک، تا: 24 جمادی الثاني 1092ق؛ محشی با نشان «منه» و «میر حسین»، با نسخه نوشته شده از نسخه مؤلف مقابله شده؛ 169گ، اندازه: 24/5 × 14/5 سم [نسخه پژوهی: 2-239]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الزكوة والخمس والمیراث وهو السادس من أجزاء الكتاب؛ انجام: فلیبلغ الشاهد الغائب آخرب ابواب العتق والانعتاق من کتاب الزكاة والخمس والمیراث وبتمامه تم الجزء السادس من اجزاء کتاب الوافي
جزء ششم زکات وخمس ومیراث؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد علی قمی، تا: دهه دوم شعبان 1092ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «ق»؛ تملک: عناية الله حسینی قمی؛ جلد: تیماج، 112گ، 23-25 سطر، اندازه: 24/5×15سم [ف: 8-4895]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: في التهذيب حمل الخمر هنا علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق.
ج4؛ خط: نسخ، کا: غیاث الدين محمود بن میر قاسم موسوی، تا ذیحجه 1093ق؛ واقف: حاج حسین نمائی مقدم، مهر 1367؛ جلد: مقوا، 177 گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 14-611]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة ...
شامل مجلد هشتم و حاوی ابواب کتاب حج و عمره و زیارات است؛ خط: نسخ شیرین، کا: محمد تقی بن ابوالحسن بن نورالدین استر آبادی، تا: غره جمادی الثاني 1094ق، کاتب نسخه شاگرد شیخ بهائی و میرداماد بوده؛ مصحح با خط فیض کاشانی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 242گ، 25 سطر (17/5×8/5) اندازه: 16×24/5 سم [ف: 1-254]
جزو سوم، ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن علی نقی کاشانی از خاندان صدوق، تا: 12 جمادی الاول 1096ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 240گ، 24 سطر (7×17/5)، انداز 25×12/5 سم [ف: 5-743]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 1096ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 2-568]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ... کتاب المعاش و المكاسب و المعاملات و هو العاشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: قال ینبت الله جل و عز بالریح کما ینبت بالمطر قال فحرثو امجادت زروعهم، آخر ابواب احکام الارضين و المياه.
کتاب دهم از آن است در معایش و مکاسب و معاملات؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد محسن بن عبدالرزاق، تا: سلخ شعبان 1096ق؛ مصحح؛ مهر: کاتب محمد محسن» (بیضی)، عبده الراجي احمد الحسيني» (بیضی)؛ 460ص، 19سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 3/ 40-139]
نسخه اصل: کتابخانه امیر المومنين علیه السلام - نجف اشرف. مشتمل بر کتاب المكاسب و المعايش و مطاعم و مشارب می باشد؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد باقر کاشانی، تا: 5 ذیحجه 1096ق؛ مصحح، با امضای بلاغ از محمد علم الهدي فرزند مؤلف جهت کاتب (ظاهرا) به سال 1097 و نقل کلام مؤلف و علم الهدي بر نسخه ای که کاتب از آن استنساخ نموده، محشی؛ واقف: حاج محمد هادی بن محمد صادق آرانی، 521ص [عکسی ف: 6-268]
جزو سوم از جنایز تا مواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1097ق؛ مقابله شده در سال 1097ق [نشریه: 7-308]
جزء نهم کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين حسینی کاشانی، تا: شنبه 23 ذیقعده 1097ق؛ 689ص، 20 سطر (17×12)، اندازه: 19×24سم [ف: 1-321]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب الحجة و هو الثاني من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: اخر ابواب بدو خلق الحجج و موالیدهم و مکارمهم سلام الله علیهم ... و الحمدلله اولا واخرا.
ج2، شامل «کتاب الحجة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1097ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 319گ، 20 سطر، اندازه: 12×24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-793]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات؛ انجام: قال لئلا یکون لاحد علیه طاعة.
ج12، از نکاح تا ولادات؛ خط: نسخ، کا: عبدالخالق بن محمود دماوندی، تا: سه شنبه اواسط دومین دهه جمادی الثاني 1097ق، مصحح، محشی بار مزمنه»، مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 268گ، 23 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 14-618]
کتاب المعايش تا کتاب المطاعم؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن عبدالوهاب، تا: شنبه 21 ربیع الثاني 1097ق؛ افتادگی: آغاز؛
مصحح، محشی با نشانی «م ح ن»، با بلاغی که محمد علم الهدي (فرزند مؤلف فیض کاشانی) نوشته؛ تملک: حسین بن عبدالغنی حسینی؛ 159گ، 27 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 5-253]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: آن را تو چه گوئی که کدو می سازد.
ج14-15؛ خط: نسخ، کا: رفیع الدين محمد بن رضا، تا: پنج شنبه 12رمضان 1098ق؛ محشی، دارای بلاغ از محمدهادی بن مرتضی بن محمد مؤمن برادر زاده مصنف در پایان ج 14 و اجازه روایت او به کاتب؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ 186 گ، 21 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 14-621]
آغاز: الحمدلله ... کتاب المعايش .. الآيات قال الله عز و جل و لقا مکناکم في الأرض
نسخه اصل: کتابخانه امیر المومنين علیه السلام - نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد باقر کاشانی، تا: 24 رمضان 1098ق؛ از روی نسخه مؤلف، مصحح، با امضای بلاغ علم الهدي (فرزند مؤلف) ظاهر جهت کاتب و عین عبارت مؤلفو علم الهدي که بر نسخه اصل بوده، محشی؛ واقف: محمد هادی بن محمد صادق آرانی و مؤمن بن عبالرحیم؛ 435ص [عکسی ف: 309-6]
کتاب الطهارة و التزين؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: امیر جان بن محمد رضا قصاع سمنانی، تا: شنبه سلخ شوال 1098ق؛ واقف: جا: خانم، 1234؛ 250گ، 17 سطر، اندازه: 13/5 × 22/5سم [ف: 239-1]
کتاب زكاة و خمس و عتق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1099ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ، یادداشتی که بتاریخ 25صفر 1099ق نزد استاد نویسنده یادداشت شروع به مقابله شده و گمان می رود که مراد علم الهدي فرزند فیض باشد؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع اصفهانی به تاریخ پنجم شعبان 1308 با مهر «المتوكل علی الله یحیی بن شفیع» (بیضی) و «شفیع یحیی في الاخرة محمد و العترة الطاهرة»؛ جلد: تیماج زرد، 119 گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 8-402]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ... کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات انجام: والحمدلله الذي هدانابهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم اخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبة ...
ج 9، شامل کتاب حسبه و حدود و شهادات؛ خط: نسخ، کا: محمدزمان بن پوچ احمد، تا: پنج شنبه 20 صفر 1099ق؛ محشیبه لفظ «منه رحمه الله»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 155 گ، 26 سطر، اندازه: 25/2 × 18/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-797]
جزء چهارم؛ بی کا، تا: با تاریخ 1099ق؛ با اجازه سید نصر الله حائری شهید برای سید محمد بن سید حسن حسینی ساکن دارالمؤمنين قم که بخشی از وافی را پیش او خوانده بوده (و نیز مجیز مزبور از وسائل الشيعه را پیش مجاز مذکور خوانده بوده) به خط همان سید نصر الله مورخ 24 شعبان 1143 در قم؛ تملک: محمد مهدی بن عبدالحسینی در 1099، محمد بن محمد صالح قمی؛ 168گ، 21 سطر، اندازه: 19×19 سم [ف: 1-294]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله و علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله؛ انجام: قد تم کتاب الطهاره و التزيين ... و یتلوه في الجزء الخامس ... و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا وباطنا.
جزء چهارم کتاب الطهاره و کتاب التزيين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1099ق؛ 131، 19 سطر، اندازه: 80 ×150 سم [ف: 7-305]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه.
ج 1، از ابتدای کتاب تا انتهای توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با رمز «منه»، مقابله شده؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 155گ، 23 سطر، اندازه: 25×16/7 سم [ف: 14-605]
آغاز : العابدين و زینهم صلوات الله علیه لو علم ابوذر ما في قلب سلمان لقتله؛ انجام: عن هشام بن سالم عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال یقوم القايم و لیس لأحد في عنقه عهد و لاعقد و لأبيعة ...
ج1-2، از اوایل مقدمه اول تا پایان «ابواب العهود بالحجج و النصوص»، مذیل به قطعه ای از کتاب «روضه کافی» است؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد کبیر رستقانی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (نخستین ورق)؛ جلد: مقوا، 221 گ، 25 سطر، اندازه: 24/2×18/3 سم [ف: 14-607]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله، انجام: یب الحسين عن التميمي عن ابن ابی عمیر عن علی بن اسمعیل عن اسحق.
ج 7، شامل مباحث صیام، اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (یک ورق)؛ واقف: حاج محمد افضل؛ 165گ، 19سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 14-614]
ج 12-15؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: از دومین ورق ج 12 مقدار 15 ورق و از انتهای آن نیز همین مقدار و از ابتدای ج 14 حدود 25 ورق ساقط است؛ واقف: میر محمد مهدی، بهمن 1348؛ جلد: تیماج، 260گ، 22 سطر، اندازه:
24/3×17/3 سم [ف: 14-619]
آغاز : الحمدلله؛ انجام: کما في الخبر السابق
ج 4، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ در 1090 ق سید عوض رضوی این نسخه را با نسخه ای که رونویس از نسخه اصلی شده بود، مقابله نموده و نیز دیگری در اوایل سال 1105 ق با نسخه اصل مقابله نموده؛ واقف: حاج محمد باقر بن حاج محم علی کاشانی، جمادی الاول 1111؛ جلد: مقوا، 133گ، 18 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 5-347]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی ... کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات و هو الثالث عشر من اجزاء؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولادة اخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنائز ..... و الحمدلله اولاً و آخراً.
جزء سیزدهم، شامل کتاب جنائز؛ خط: نسخ، کا: محمد اشرف، تا: قرن 11؛ تمام به خط مؤلف تصحیح شده، محشی از مؤلف با امضای «منه»، در آخر نسخه آمده: «ثم بلغ سماعة علی ایده الله» دارای بلاغ و سماع؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» (بیضوی)، ملا محمد باقر شفتی؛ تملک: محمد صالح، عبدالله بن حسن مورخ 1230ق؛ جلد: تیماج، 18 سطر (13/5×8/5)، انداز: 20×15سم [ف: 4-2081]
خط: نسخ، کا: حسینی کاشانی، خلیل بن رکن الدين مسعود، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 313گ، 20 سطر، اندازه: 24/6×18/8 سم [ف: 1- 579]
جزو سوم، در ایمان و کفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (انجام در باب 186 تفسیر الكبائر افتاده)؛ محشی؛ تملک: محمود بن اسدالله در 1274؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 124گ، 23 سطر، اندازه: 24/6×18سم [ف: 1-580]
آغاز: برابر؛ انجام: و المذكور ما حصل في الذكر ای في الخاطر آخر ابواب معرفة مخلوقاته ...
کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام فیضه»؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد امین » (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 194گ، 20 سطر، اندازه: 23/5×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1662]
صلاة و دعا قران تا اختلاف قراات و عدد آیات (جزوه)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 235گ، 15 سطر (20×12)، اندازه: 20×27سم [ف: 5-743]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی أهل بیت ... کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات و هو التاسع من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: قال ینبت الله جل وعز بالریح کما ینبت بالمطر قال فحرثوا فجادت زروعهم هذا آخر أبواب أحكام الأرضين و المياه و بتمامها تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات من أجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الحادي عشر کتاب المطاعم و المشارب و التجملات ان شاء الله و الحمدلله أولاً و آخراً.
شامل جزء نهم و دهم کتاب است (بنا به تجزیه مؤلف) که به ترتیب، کتاب الحسبة و الحدود و الشهادات و کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد فرزند محمد رضا (معروف به ابراهیم)، تا: قرن 11؛ مصحح، جلد: تیماج، 255گ، 25سطر (17×11)، اندازه: 24×18سم [ف: 30-144]
از احکام المياه تا باب انواع الادهان؛ خط: نستعلیق ریز، کا: قاری ساروی، علی نقی بن محمد امین، تا: قرن 11، 23گ (49پ - 71پ)، 26 سطر (15×9)، اندازه: 20×14سم [ف: 7-2668]
انجام: فان کان ابنها صغيرة انتظر به حتی یکبر ثم یجبر علی قیمتها فان مات ابنها قبل امه بیعت في میراث ...
نسخه اصل: کتابخانه امیر المؤمنين علیه السلام - نجف اشرف. از کتاب الطهارة تا اواخر کتاب الزكاة و الخمس و الميراث؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد باقر کاشانی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «الهادي في سبیل الله» (بیضوی)، محمد هادی (مربع)؛ واقف: محمد هادی بن محمد صادق آرانی؛ 693ص [عکسی ف: 7-106]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول اللهثم علی رواة احکام الله، انجام: و لم یورث الاخ في الولادة اخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنايز و الفرايض و الوصيات ...
ج 13، شامل کتاب موث و ارث و وصية می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به لفظ «منه دام بقائه»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج، 166گ، 20 سطر، اندازه: 20×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-799]
آغاز: الحمد لله و الصلوة و السلام علیرسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي ...
بخش طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای علامت بلوغ و قرائت، مصحح، محشی با نشان «عفی عنه»؛ مهر: «افوض امری الله عبده ابوالقاسم 1216» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 162گ، 21 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 12/5 × 24/5سم [ف: 51-28]
آغاز: بسمله، حمله و بعد فهرس ما في هذا المجلد من الأبواب... بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله؛ انجام: اخر ابواب احکام الارضين و المياه و بتمامها تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات و یتلوه في الجزء الحادي عشر کتاب المطاعم و المشارب و التجملات انشاء الله تعالی و الحمدلله اولا آخرا
ج 10-8 شامل کتاب الحج و العمرة، کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات، کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات؛ خط: نسخ، کا: مهدیقلی بن افراسیاب چکنی، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 292 گ، 31سطر، اندازه: 18×30/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-797]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب المعايش؛ انجام: قال فحرثوا فجادت زروعهم ... تم کتاب المعايش ...
ج 10؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه را «محمد علم الهدي» نزد مؤلف قرائت کرده که خط پدر و امضای او در پایان نسخه و خط پسر نیز در ظهر آن ملاحظه می شود که هر دو آن را در پنج شنبه نوزدهم شوال 1080 در کاشان تصحیح و مقابله نموده اند، محشی به لفظ «منه دام ظله»، با بلاغهای فیض در موارد متعدد، با یادداشت های محمد جعفر بن ابراهیم فیضی معروف به علامه فیضی در شعبان 1368؛ جلد: تیماج، 174 گ، 21 سطر، اندازه: 20×28/5سم [ف: 26-652]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب المطاعم و المشارب و التجملات؛ انجام: قال ذاك موضع منخریه في بطن امه آخر ابواب المساكن و الدواجن و بتمامها تم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات
ج 11؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ برگ آخر توسط مرحوم سید مصطفی حسینی صفائی خوانساری در محرم 1376 نونویس شده؛ تملک: سید حسین موسوی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 87گ، 27 سطر، اندازه: 28×18سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-799]
آغاز: بسمله، الحمدلله کتاب النكاح؛ انجام: ثم کتاب النكاح و الطلاق و الحمدلله اولا و آخرا
ج 12؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی، ذیل صفحه آخر دستخط مؤلف مبنی بر قرائت و مقابله نسخه نزد ایشان؛ مهر: سلیمان بن نصیر الدين بن علم الهدي محمد محسن در 1122؛ واقف: سلیمان بن نصیر الدين، 1122؛ جلد: تیماج، 21سطر، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 26-654]
آغاز: او شدة قبول النطفة و الدر اللبن اذا کثر و سال؛ انجام: ابن محبوب عن احمد البرقي عن النوفلي ... عن علی علیه السلام قال اذا اقر الرجل بالولد.
ج 12؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 200گ، 25 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 26-655]
آغاز: من الطرفة و هی النفيس و الجديد و المحكم ما استقل بالدلالة من غیر توقف علی قرينة؛ انجام: لم یبق شیء من الخير الا و قد تفلت منی منه طائفة حتی القرآن
جلد 5، از اوائل «باب فضل المساجد و الصلاة فیها» تا اواخر «باب من حفظ القران ثم نسیه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به لفظ «منه ره» و رمز «عهد»؛ 184 گ، 27 سطر، اندازه: 18/5 × 27/5سم [ف: 26-641]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: فدل علی أنه قد یقضی بما لا یکون حقا ج 7، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد علی رازی؛ واقف: شکر الله فقیه نیا، آذر 1375؛ 105گ، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 26-644]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله؛ انجام: فلیبلغ الشاهد الغايب ابواب العتق و الانعتاق من کتاب الزكاة و الخمس و المبرات ...
ج 5-6، از کتاب «الصلاة و الدعاء و القرآن» تا پایان «کتاب الزكاه و الخمس و المبرات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به لفظ «منه»؛ تملک: جمله محمد بن حسین فتحعلی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 203گ، 27 سطر، اندازه: 29×40سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-795]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله، انجام: آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي ... و باطنا و ظاهرا
ج 6-7، از کتاب الزكوة و الخمس و المبرات تا پایان کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به لفظ «منه مدظله» و با رموز «عهد»، محمد علم الهدي فرزند فاضل مؤلف، نسخه اصل را نزد پدر قرائت کرده و سپس به دستور محمد مزبور این نسخه از آن استنساخ گردیده بعد همین نسخه را از آغاز تا انجام نزد پدر در 24 صفر 1074 قرائت کرده که دستخط هر دو در پایان نسخه اهمیت خاصی به آن بخشیده، دارای بلاغ از علم الهدي، با دستخط اجازه مؤلف و فرزندش علم الهدي و ظهر آن دستخط علم الهدي در سه شنبه 20 جمادی الاول 1081 مبنی بر خط مؤلف، ظهر ورق اول فهرست اسامی رجال توسط علم الهدي و قبل از آن فهرست جزء 7 و 8 در 18 رجب 1134 است که توسط اسحاق بن محمد علم الهدي تنظیم گردیده
و نیز قبل از آن فهرست اسامی رجال؛ واقف: اولاد فیض کاشانی، دیماه 1375؛ 226گ، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 26-643]
انجام: و ذلک لأن البداء لیس منشاؤه من ... بل و لا من عند
از ابتدای مقدمه تا «باب البداء» از کتاب توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 162گ، 19 سطر، اندازه: 14×24/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-791]
آغاز نو ادنی و یحتمل أن یکون المراد بالحكمة بیان احق المزيل للشبهة؛ انجام: و الحمدلله الذي هدانا بهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم آخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبة و الحدود و الأحكام
ج9، شامل ابواب الجهاد و الامر بالمعروف و النهى و عن المنكر و الحدود و القصاص و الديات و القضاء و الشهادات (حسبة و حدود)؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، کاغذ: دولت آباد سمرقندی، 204گ، 33سطر، اندازه: 24/8×11/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-796]
اندکی پیش از «باب بدء خلق المومن و صونه من الشر» تا «باب قصة امیر المؤمنين و رد الشمس له»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ابوطالب بن عبد الكافي کاشانی، 1202؛ 463ص، قطع: ربعی [نشریه: 7-44]
بخشی است از آن؛ بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5-289]
آغاز: حمدله. صلاة. کتاب الحج و العمرة و الزيارات و هو الثامن من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله. الآيات. قال الله تبارک و تعالی و لله علی الناس؛ انجام: ثم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات ... ان شاء الله تعالی و الحمدلله اولاً و آخراً.
جلدهای 8 و 9 و 10 یعنی از کتاب حج و عمره تا پایان کتاب مکاسب و معاملات؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مذهب، مجدول؛ 344 گ، 29سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 32×20/5 سم [ف: 2-262]
آغاز: افتاده: حتفها عند سمعها و لکن اجعل الدنيا بمنزلة قنطرة علی نهر جزت علیها؛ انجام: «فدخل اصحاب اليمين فصارت علیهم برداً و سلاماً و ابی اصحاب الشمال ... » افتاده
بخشی از قسم اول و دوم از جلد سوم (کتاب ایمان و کفر) است و از باب معنی زهد (49) آغاز و تا باب علل تحریم الكبائر (185) را دارد، پایان می گیرد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام چند بار مقابله و تصحیح شده، از جمله در سال 1108ق قد وقع الفراغ بحمد الله سبحانه یوم الأربعين ... افتاده»، «شرعت في ... شهر جمادی الآخر ..»، «بلغ بحمده تعالی» و «ثم بلغ قبالا و تصحیح بحمدالله». محشی با نشان «منه» و غیر آن، در موردی حاشیه ای دارد با عبارت «نقله محمد بن زین الدين عفی عنهما»، مصحح: مهر: «العبد الآثم الحسني الحسيني الطباطبائي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 172 گ، 19 سطر (14×7)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 34-179]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الجنائز و هو الثالث عشر من اجزاء کتاب؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولادة، آخر ابواب المواريث و بتمامها تم الجزء الثالث عشر ...
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن عبدالعلی (از نوادگان مؤلف)، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»، «منه مدظله» و «منه ره»، در چند موضع حواشی به خط مؤلف، مصحح: تملک: عبدالرحیم در سال 1140ق؛ مهر: «عبده محمد حسین» (بیضی) یا (محمد محسن)، «حسین منی و انا من حسین» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 187 گ، 19سطر (14×8)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 34-224]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق، آخر ابواب قضاء .. و التزين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزين
جلد چهارم، شامل کتاب طهارت؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ دو بار مقابله و تصحیح شده با عبارت «بلغ قباله بحمدالله تعالی في شهر شوال سنة 1102» و «ثم بلغ مقابلة ... الله سبحانه»، مصحح؛ تملک: رضا بن ابی القاسم حسینی در سال 1332ق با مهر «عبده رضا الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 156گ، 21سطر (16×7)، اندازه: 11/5 × 21/5سم [ف: 34-227]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحسبة و الحدود و الاحكام و هو التاسع من اجزاء ... الآيات، قال الله سبحانه؛ انجام: و یتلوه في الجزء العاشر کتاب المعايش و المكاسب انشاء الله و الحمدلله اولاً و آخراً.
جلد 9، از کتاب الحسبة و الحدود تا پایان کتاب الاحكام؛ خط: نسخ، کا: ابن عبدالغفور بن شاه مرتضی اول کاشانی، تا: قرن 11؛ نسخه بر فیض کاشانی و برادرش عبد الغفور، قرائت شده و آن دو بزرگوار به خط خود، به این مطلب تصریح نموده اند: «بلغت قرائة مع فحص و تحقیق ایده الله و زاده الله فهم و توفیقا و کتب والده عبدالغفور بن مرتضی عفا الله عنهما»، «ثم بلغ سماعه علی زید تأييد و تحقیق و کتب عمه مصنف الكتاب عفا الله عنه»، مصحح، محشی، با علامات: «بلغ»، «ثم بلغ سماعة علی زید تأييد»، «ثم بلغ سماعة علی ایده الله» به خط فیض کاشانی، دستخط فیض کاشانی
و برادرش عبدالغفور، در پایان آمده؛ تملک: عبدالله بن حسن در سال 1230ق، محمد بن حسن بن سالم بن علی بن احمد ابو مجلی با مهر «محمد حسن سالم في ماله بعلی و باحمد و باله» (هشت گوش)؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» (بیضوی)؛ واقف: شهاب الدين حسینی مرعشی، 1387، جلد: تیماج، 251گ، 18 سطر (13×8)، اندازه: 20×15سم [ف: 34-284]
آغاز: الحمدالله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر من کتاب الوافي؛ انجام: علی نبینا و علیه السلام فهب لی من لدنک ولياً ...
جلد 12، شامل کتاب نکاح و طلاق و ولادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»، «منه ادام الله تعالی افاداته»؛ تملک: میرزا آقا حاجی شیخ عبدالرحیم در سال 1298 ق با مهر «الراجي علی اکبر بن عبدالرحیم» (بیضوی)، محمد رضا بن محمد صفی حسین کاشانی به سال 1183ق با مهر «المتوكل علی الله العلى محمد رضا الحسيني» (مستطیل)، حاجی شیخ عبدالرحیم در سال 1297ق؛ مهر: «الراجي ... الموسوي الحسيني» (بیضوی)، «عبده محمد رضا الحسيني» (بیضوی)، «عبده ابراهیم بن اسمعیل بن عبدالعالی بن اسمعیل بن عبد العالي بن علی العالي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 213گ، 21سطر (17×7)، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 34-335]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات و هو السابع؛ انجام: و تستحلون فیه حرمة رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات
جلد 7، شامل کتاب صیام، اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ ظاهرا بر فیض قرائت شده با این عبارت: «انهاه قرائة علی ایده الله»، مصحح، محشی با نشان «ه» و غیر آن؛ مهر: «یا محمد» (مستطیل)، «علی نقی با محمد» (بیضوی)، «.. محمد ...» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 127گ، 19 سطر (10×17)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 34-431]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر من اجزاء ... الآيات، قال الله عزوجل؛ انجام: لئلا یکون لاحد علیه طاعة آخر ابواب الولادات و بتمامها تم کتاب النكاح و الطلاق و الولادات
جلد 12، از کتاب نکاح تا پایان کتاب طلاق و ولادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ با نسخه اصل به خط: مؤلف مقابله و تصحیح شده با این عبارات: «قد بلغ ایده الله تعالی من اوله الى آخره مقابلة و تعمقا مع اصل المصنف الذي خطه بیده ادام الله فیضه علینا و علی سائر المحتاجين»، محشی با نشان «منه دام فیضه» و «منه»، مصحح؛ تملک: میرزا علی آقا مجتهدی، احمد بن لطفعلی تبریزی با مهر و مبشراً برسول يأتي من بعدی اسمه احمد» (مستطیل)، محمد رضا بن صدر علی با مهر «محمد رضا» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 204گ، 21سطر (18×11)، اندازه: 24×16سم [ف: 34-393]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات؛ انجام: و یستحلون فیه حرمة رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع
جلد 7، کتاب و شامل کتاب صیام، اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ ظاهر دارای انهاء به خط وی در پایان نسخه آمده با این عبارات: «انهاه سماعة علی ایده الله»، محشی با نشان «منه دام فیضه، منه دام ظله، عهد سلمه الله و ...»، مصحح؛ مهر: میرزا محسن امام جمعه تهران «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر محسن الحسيني است 1322» (مستطیل)؛ 166گ، 20سطر (17×12)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 440-34]
جلد اول؛ بی کا، تا: قرن 11؛ با اصلاحات و بلاغ فیض کاشانی [میراث اسلامی: 5-620]
آغاز برابر؛ انجام: و المذكور ما حصل في الذكر ای في الخاطر، آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قدتم الجزء الاول
جلد نخست و شامل کتاب عقل و علم و توحید؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 11؛ دارای انهاء در پایان با نشان «انهاه سماعة علی ایده الله»، محشی با نشان «منه دام ظله و منه مدظله» و غیر آن، مصحح؛ مهر: «عبده الراجي عیسی الطباطبايي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 160گ، 22سطر (8×17)، اندازه: 14×26 سم [ف: 512-34]
آغاز: الحمدلله و الصلوة علی رسول الله ... کتاب الايمان و الكفر و هو الثالث من اجزاء؛ انجام: بیان، العالج اسم موضع کثیر الرمل، آخر ابواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قد تم کتاب
جلد 3 و 4، از کتاب ایمان و کفر تا پایان کتاب طهارت و تزین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 11؛ از سوی مولی محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی دو بار بر مؤلف خوانده شده و یادداشت هایی از فیض و علم الهدي به خط خودشان در آغاز، نیمه و انجام نسخه آمده، بسیاری از حواشی و تصحیحات به خط مولی محمد علم الهدي و برخی از آنها به خط مبارک فیض است؛ واقف: محمد محسن بن محمد علم الهدي، 1153ق؛ جلد: تیماج، 345گ (6-351)، 21سطر (11×17)، اندازه: 30×20سم [ف: 34-506]
آغاز: بسمله، الحمدالله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب المطاعم؛ انجام: في باطن یدیها مثل ... فانی شیء هو قال ذاک موضع ... في بطن امه آخر ابواب ... و الدوا جن و بتمامها ... في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق .. انشاء الله وحده.
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ قطع : وزیری [رایانه]
جلد هشتم، کتاب الحج، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ به خط مؤلف تصحیح و حاشیه نویسی شده و فرزندش محمد علم الهدي آن را نزد پدرش خوانده، در پایان بلاغی است به خط فیض برای فرزندش و پس از آن صفحه ای است که علم الهدي نوشته و در آن یادآور می شود که کتاب را دوبار نزد مؤلف خوانده و بار دوم را در اصفهان به تاریخ چهارشنبه نوزدهم صفر 1075 به پایان برده؛ مهر: «یا محسن اغفر الى محمد ابراهیم» (مربع)، «بمحمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 1153؛ جلد: تیماج قرمز، 245گ، 21 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 22-219]
جلد دوازدهم و کتاب نکاح و طلاق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ در حاشیه به خط فیض و علم الهدي تصحیح شده و گویا از دوره جلد سابق باشد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 264گ، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 22-220]
جزء سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبد الفتاح کاتب کاشانی، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ کتاب را فرزند مؤلف محمد علم الهدي نزد پدر خوانده و در چند جا بلاغ نوشته، علم الهدي در پایان نسخه می نویسد که کتاب را دو مرتبه تصحیح کرده و بار دوم در کاشان به تاریخ جمادی الثاني 1081 بوده؛ تملک: علم الهدي؛ جلد: تیماج، 362گ، 21 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 22-220]
آغاز: بسمله. بک استعین یا کریم. الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن؛ انجام: باب النوادر. کا. محمد بن بعض اصحابنا عن ابن یقطین ... یب. عنه عن العباس بن معروف ... دخلت الجويرية ... علی ابی عبدالله ... و قالت انی اتطیب لزوجی فیجعل في المشطة التي امتشط بها الخمر و اجعله في راسی قال لا باس. بیان ... کما في الخير السابق. آخر ابواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزين الذي هو الجزء الرابع من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الخامس کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن انشاء الله و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و اهل بیته.
جزء 4 و کتاب الطهارة و التزين؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد علی، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه» و «م قرره» و حاشیه های میان سطرها به خط علم الهدي پسر کاشانی است و تصحیحات همو در هامش، نشانه های حدیثها در هامش هست؛ تملک: محمد رحیم هرابادی با مهر «سلام قولا من رب رحیم»، مولانا شاه نظر، نظر محمد؛ مهر: «عبده الاقل محمد صادق» و عبده الاقل محمد قاسم»؛ واقف: عبدالرزاق؛ کاغذ: سمرقندی، 187 گ، 21سطر (16×7/5)، اندازه: 24/5×15سم [ف: 5-1633]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن؛ انجام: باب النوادر. کا. محمد بن بعض اصحابنا عن ابن یقطین .. یب. عنه عن العباس بن معروف ... دخلت الجويرية ... علی ابی عبدالله ... و قالت انی اتطیب لزوجی فیجعل في المشطة التي امتشط بها الخمر و اجعله في راسی قال لا باس. بیان ... کما في الخير السابق. آخر ابواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزين الذي هو الجزء الرابع من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الخامس کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن انشاء الله و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و اهل بیته.
جزء 4، کتاب الطهارة و التزين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در گ 128ر دارد: «بلغت قرائته من اول هذا الجزء الى آخره متفحصا مستکشفا مستفهما و فقه الله و ایده لاتمام سائر الاجزاء و کتب مصنفه محمد بن مرتضی المدعو بمحسن عفی الله عنه» و «تم بلغ تصحیحا بحمد الله تعالی في أوائل شهر ربیع الاول سنة 1074»؛ مهر: «ابوالحسن بن محمد مؤمن»، «المتوكل علی الله العلى محمد رضا»، «محمد رضا بن محمد صفی الحسيني»، «عبده ابراهیم بن اسمعیل بن عبدالعالی بن سعید بن عبدالعالی بن علی العالي»، «عبدالقدیر عبدالعالی»، «المتوكل علی العلى محمد رضا»؛ تملک: مهدی بن محمد حسین بن میرزا مهدی بن محمد مؤمن کاشانی مورخ 1283ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 128گ، 21سطر (16/5×8)، اندازه: 23×13سم [ف: 5-1633]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحج و العمرة و الزيارات و هو الثامن من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن؛ انجام: آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن کتاب الحج من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء التاسع کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات انشاء الله و الحمدلله اولا و آخرا.
جزء 8 و کتاب الحج و العمرة و الزيارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «منه دام فیضه»، با خط خوردگی، محمد نبی در پایان خدا را می ستاید که از آغاز
کتاب وافی تا انجام جزء 8 را که این نسخه باشد با نسخه اصل پس از عرض و قرائت بر استاد با دقتی مقابله و تصحیح نموده و این کار را او در 1081ق به انجام رساند، محمد هادی بن مرتضی می نویسد که نسخه را با دقتی بر من خوانده اند و باز می نویسد که نسخه را در 1084ق دوباره بر من خوانده اند؛ کاغذ: سمرقندی جلد: تیماج، 199گ، 23 سطر (18×11/5)، اندازه: 25×18سم [ف: 1637-5]
آغاز: برابر؛ انجام: و المذكور ما حصل في الذكر ای في الخاطبر، آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قدتم الجزء الأول من کتاب
جلد 1، از جلد نخست تا پایان کتاب عقل و توحید؛ خط: نسخ زیبا، کا: کاشانی، سلطان محمد بن حسن، تا: قرن 11؛ این نسخه احتمالاً بر فیض کاشانی قرائت و تصحیح شده، دارای انهای است با نشان «انهاه سماعاً علی ایده الله»، مصحح، محشی با نشان «منه دام احسانه، منه دام ظله، عهد دام عزه، منه، عهد عفی عنه» و غیر آن؛ تملک: محمد آل حاجی مهدی حمیدی در سال 1348ق، سید احمد بن مرتضی حسینی تبریزی میلانی با مهر «...احمد بن مر تضی الحسيني ...» (بیضوی)؛ مهر: کاتب «غلام خاندان آل احمد بود از جان و دل سلطان محمد» (بیضوی) واقف: امیر حیدر مهربانی، 1376؛ جلد: تیماج، 154گ، 19سطر (12×17)، اندازه: 18/5 ×25سم [ف: 34-411]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحج و العمرة و الزيارات؛ انجام: کا، العدة عن سهل عن البزنطي عن صفوان ...
جلد 8 شامل کتاب حج و عمره و زیارات، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه، ق» و غی آن؛ 72گ، 22سطر (18×11)، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 34-33]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحج و العمرة و الزيارات و هو الثامن من اجزاء؛ انجام: ای بحیث لم یطله علیه احد، آخر ابواب الزيادات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن
جلد هشتم، شامل کتاب حج و عمره و زیارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با عبارت «ثم بلغ سماعة علی ایده الله» به خط مبارک فیض در برگ 182 و 115 نیز مشهود است، مصحح، محشی با نشان «منه ادام الله ظله العالي» و غیر آن، بر مؤلف خوانده و مقابله شده و فیض با خط مبارکش با این عبارات در برگ پایانی تأييد نموده: «ثم بلغ سماعه علی وفقه الله لاتمام سایر اجزائه و الانتفاع بما فیه کله و کتب مصنفه محمد بن مرتضی المدعو بمحسن عفا الله عنه ه»، نشان «بلغ مقابلة بحمدالله»، «بلغ التصحيح بحمدالله تعالی»، «قد بلغ المقابلة و التصحيح بحمدالله تعالی»؛ تملک: حسام الدين بن احمد نراقی پور؛ مهر: «افوض امری الى الله ... محمد ...» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 227گ، 21سطر (18×10)، اندازه: 30×22سم [ف: 34-534]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد عن سلمة بن الخطاب عن الحسين بن عبدالرحمن عن علی عن ...
جلد اول و دوم کتاب و از کتاب عقل و علم و توحید تا بخش زیادی از کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ عنی سماعة ایده الله تعالی»، محشی با نشان «منه دام فیضه، منه، م ق ر، منه ره، عهد سلمه الله» و غیر آن؛ یادداشت محمد باقر (بن میر حسین) جابری با مهر «عبده محمد باقر الجابري 1172» (بیضی)؛ مهر: «حسن الطباطبايي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 287گ، 25سطر (22×12)، اندازه: 18×30/5سم [ف: 34-502]
آغاز: کتاب الزكاة و الخمس و الميراث و هو السادس من اجزا کتاب الوافي؛ انجام: لکنی اقول الناس عبد لنا في الطاعة موال لنا في الدين فلیبلغ الشاهد الغائب
از اول کتاب زکات تا پایان عتق و انعناق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 135 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-68]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله کتاب الروضة و الرابع عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ آغاز خاتمه: بسمله، حمدله خاتمه کتاب الوافي، انجام: و ما في السموات و الأرض وما بینهما من الآيات و بتمامها تم الكتاب الروضة من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الخامس عشر خاتمة الكتاب ان شاء الله و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا؛ انجام خاتمه: جمعت الاحاديث تاریخه 1068 اذا انت احسنت تعداده.
ج 15-14، حاوی کتاب روضه و خاتمه آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در سه شنبه، سیزدهم جمادی الثاني 1118 با نسخه ای که در اوایل 1105 با نسخه اصل تصحیح گردیده مقابله شده و این عبارت نیز در پایان نسخه ای که با آن مقابله شده آمده: «قد فرغت من تصحیح هذا الكتاب و مقبلته متنا و حاشية انا العبد الجاني ابن محمد امین عوض الرضوى المشهدي لأجل الأخ الأغر الصالح الموفق حاجی محمد امین الكاشاني سلمه الله تعالی في سنة 1094»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332 [ف: 5-61]
آغاز: فهرست این مجلد از کتاب وافی- در برگ 3 بسمله حمدله کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن؛ انجام: آخر ابواب القرآن و فضایله و بتمامها تمکتاب الصلوة ...
جزء پنجم و شامل کتاب صلوة، و دعاء و قرآن؛ خط: نسخ
خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای بلاغ؛ تملک: ملا عطاء الله با مهر «افوض امری الى الله عبده عطاء الله » ( چهار گوشه)؛ تملک: ملا بقاء کشمیری؛ واقف: عطاء الله ؛ کاغذ: سپاهانی، 225 گ، 25سطر (18711/5)، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: -211]
آغاز: برابر؛ انجام: في الخاطر اخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه تم الجزء الأول ...
جلد اول، در عقل و علم و توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: محمد جعفر مورخ 1090ق؛ واقف: محمد کریم بن محمد صادق مشهدی، 1157ق؛ جلد: تیماج، 167گ، 17سطر (10×15/5)، اندازه: 25×19/5 سم [ف: -36]
آغاز: کتاب الميراث وفیه مقاصد الأول في اسبابه وفیه ثلاثه مباحث آکان التوارث في ابتدا الاسلام بالحلف فکان الرجل یقول للرجل دمی دمک وذمتی ذمتک ومالی مالک تنصرنی؛ انجام: کب لوقتل الأب ولن عمدة اخذت الدية منه للوارث غیره ولانصیب له منها ولو انتفی الوارث کانت للامام ولو قتله خطا فالدية علی عاقلته یرثها غیر الاب علی الأقوى ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب 305گ، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [ف مخ: 5-2258]
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله، کتاب المعاش و المكاسب و المعاملات؛ انجام: باب الرجل یقرض الدارهم و يأخذ اجود منها، کا، یب، الخمسة، یب الحسين عن الثلثة، یه ابن مسکان عن الحلبي عن ابی عبدالله علیه السلام قال سألته
کتاب المعايش والمکاسب والمعاملات از اول تا «باب الرجل یقرض من الدارهم و يأخذ اجود منها»؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، محشی به امضاء «منه»؛ جلد: تیماج، 96گ، 23 سطر، اندازه: 25×14سم [ف مخ: 2-573]
آغاز: بسمله؛ الحمد لله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحج و العمرة و الزيارات
جزء هشتم، کتاب الحج و العمرة و الزيارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 272 گ، 22-21سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 8-4897]
آغاز: والحمدلله والصلوة ... و بعد فهذا فهرس مافی هذا المجلد كتبتة لتسهیل الاطلاع علی موضع کل باب ابواب وجوب الحجة وفرض معرفتهوطاعته و نکال جحوده و معصية؛ انجام: بیان کان فلان كناية عن الثاني و کانه یعنی به آن الجن كناية عنه والانس عن الاول کایونس عن سورة بن کلیب عن ابی عبدالله علیه السلام في قول الله تعالی ربنا...
از ابتدای باب اول (الاضطرار إلى الحجة) تا اواسط باب 126 (مانزل ینهم علیهم السلام و في اعدائهم)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج زرد، 205گ، 22 سطر، اندازه: 26×19 سم [ف مخ: -180]
کتاب المعايش و المكاسب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 142 گ، 23 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 3-296]
دو جزو 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 11؛ تملک: فرهاد میرزا در 1290ق، عبدالحسین بن میرزا موسی در 1337ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 24×18سم [نشریه: 3-251]
آغاز: الحمد لله و الصلوة علی رسول الله ثم أهل بیت رسول الله ... کتاب الجنائز و هو ثالث عشرین اجزاء کتاب الوافي ... الآيات قال الله عزوجل کل نفس ذائقه الموت؛ انجام: افتاده: في کل ألف قصر لمحمد و آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم و علی.
شامل: جزء 13: کتاب الجنائز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به لفظ: «منه دام فیضه»؛ 143 گ، 25 سطر، اندازه: 25×16سم [عبدالعظیم-ف: 2-660]
جزء یازدهم تا چهاردهم؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 11؛ محشی با امضاء «ع ب ق» و «ع ب حی» و نیز حواشی از مجدالدین نراقی، آن را در زمان حیات مؤلف از روی نسخه ای که با یک یا دو واسطه از روی نسخه اصل نوشته شده بود، نوشته است، از عبارتی که در کنار صفحه آخر جزء ششم دیده می شود شاید بر آید که کاتب از طرف مادر از خانواده فیض بوده، این است آن عبارت: «بلغت قرائته علی وفقه الله و ایده و انا خالهالمسمی محمد بن مرتضی المدعو بهادی هداه الله»؛ تملک: عبد الحى ابن عبدالرزاق رضوی مورخ 1106ق، عبدالباقی بن عبدالحی رضوی در 1170، مجد الدين نوه ملا احمد نراقی مورخ 1332؛ 200گ، 41سطر، اندازه: 21×37سم [ف: 1-293]
آغاز: و الوسيلة في امر الخلافة کا محمد بن علی بن معمر عن محمد بن علی بن عکایه التميمي؛ انجام: هنا اخر ما اردنا ذکره في خاتمة الكتاب من شیخی الشيخين ... قد تم کتاب ...
جزء 14 (کتاب الروضة) و جزء 15 (خاتمه)؛ خط: نسخ، کا: محمد المدعو به رضی، تا: قرن 11؛ از عبارت ظهر برگ آخر «و انشد المصنف ایده الله تعالی في تاریخه» استفاده می شود که استنساخ آن در زمان حیات مؤلف بوده، مصحح، با علامت بلاغ؛ واقف: ملا علی احمد کنی، غره محرم 1234؛ جلد: تیماج، ضربی، مجدول، 199گ، اندازه: 19×14 سم [ف: 1-401]
بی کا، تا: قرن 11؛ یک مجلد آنها که کتاب معایش باشد در زمان مؤلف در سال 1073 نوشته و تصحیح شده و بر آن حواشی «منه دام ظله» است [نشریه: 7-523]
جلد سوم؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با بلاغ، یادداشت سماع به خط شریف مؤلف [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز: بمعنی ما یتطهر به کالسحور لما یتسحر به؛ انجام: عن البرقي عن أبيه عن الحسين ... الاسدي.
از باب طهارت ماء تا باب نحور ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، در آن آثار و نشانه های خط مؤلف وجود دارد؛ مهر: «حسن طباطبائی»؛ جلد: تیماج مشکی 300ص، 19 سطر، اندازه: 12×23/5 سم [ف: 2-122]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب الحسبة و الحدود و الأحكام و هو التاسع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: اذا قبل خزيمة بن ثابت الأنصاري ففرج الناس بیده حتی انتهی الي النبي صلی الله علیه واله فقال اشهد یا رسول لقد اشتریته منه فقال الاعرابي ...
کتابهای الجهاد، امربه معروف و نهی از منکر، حدود و تعزیرات، قصاص و دیات و قضاء و شهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی: انجام؛ محشی با امضای «منه دام ظله» وغیره؛ جلد: تیماج، 225 گ، 24 سطر، اندازه: 25×13سم [ف مخ: -180]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الحجة؛ انجام: یا فضیل اما ترضون أن تقیموا الصلاة وتوتوا الزكاة و تکفوا السنتكم و تدخلوا الجنة ثم قرأ الم تر الى الذين قیل الهم ... وانتم والله اهل هذه الاية النوادر
کتاب الحجه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 227 گ، 25 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 8-4898]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... ثم علی من انتفع مواعظ الله. کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي
جزو چهارم کتاب است از 14 جلد مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: صالح زاده؛ جلد: تیماج، 198گ، 20سطر (17×8)، اندازه: 24×12سم [ف: 3-1002]
آغاز: برابر
جلد اول و جلد دوم و جلد سوماز کتاب و شامل کتاب العقل و التوحيد و کتاب الحجة و کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح، مجدول؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 338گ، 24 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3-1002]
آغاز: ... اما نته کا ... محمد عن ابن عیسی عن ... عن ابن ابی کهمش الخ؛ انجام: عن علی بن محمد ابن سعید عن محمد بن مسلم عن محمد بن محفوظ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حاج میر سید علی مدرسی یزدی؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 147گ، 19سطر (16/5×8)، اندازه: 2/5×15 سم [ف: 1- 430]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد لله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله (کتاب الطهارة و التزين)؛ انجام: (باب 270 - النوادر) علی عن أبيه عن ابن سنان او غیره.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: میرزا سید محمد عامری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 349گ، 22سطر (7×17/5)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 2-592]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمد لله والصلوة والسلام علی محمد و آله فهذا فهرس ابواب کتاب الحج و العمرة والزیارات؛ انجام: آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تمالجزء الثاني من کتاب الحج من اجزاء کتاب الوافي.
جلد هشتم و کتاب حج؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 11؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدایی؛ 210گ، 25سطر (17×11)، اندازه: 19/5 × 32/5سم [ف: 2-593]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله، انجام و الحمدلله الذي هدانا بهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم
ج9، کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن ملک محمد بن نعمت الله کاشانی، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 155گ، 25سطر (16/5×9/5)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 28-262]
آغاز: الحمدلله و الصلوة علی رسول الله ... کتاب الجنائز و هو الثالث عشر من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: آخر أبواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنائز و هو الجزء الذي [هو] الثالث عشر من أجزاء کتاب الوافي و یتلوه الجزء الرابع عشر کتاب الروضة إن شاء الله و الحمد لله أولاً و آخراً؛ قد تم.
شامل کتاب الجنائز؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مصحح، محشی؛ مهر: «أبوالقاسم بن علینقی الحسنى الحسيني الطباطبائي» (بیضوی)، «عبده حسن الحسيني» (بیضوی)؛ 122 گ،
25سطر (20×9)، اندازه: 28×16سم [ف: 29-483]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه أحكام الله، انجام: ویتلوه في الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات انشاء الله تعالی و الحمد لله اولا وآخرا و باطنا.
جزء ششم، شامل: زکوه مال و فطره، خمس، الانفاق و المعروف و حقوقها، عتق و انعتاق؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ابی الحسن، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 223ص (1-223)، 21 سطر (11×17/5)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 7-347]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله، انجام: و یتلوه في الجزء الثامن من کتاب الحج و العمره و الزيارات انشاء الله و الحمد لله اولا و آخرا. مبحث ابواب فرض الصيام و فضل و علت و اقسام و علامه دخول الشهر (از باب یک تا باب بیستم)، مبحث نواقض الصيام و شرائط و آداب و ما یجیز فواته، مبحث ابواب فضل شهر رمضان و لیله القدر و العمل فیها، مبحث ابواب النذور؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ابی الحسن، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 174گ (224- 397)، 21 سطر (11×17/5)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 7-348]
آغاز: برابر انجام: قد تم الجزء الأول من کتاب الوافي و هو کتاب العقل و العلم و التوحيد و یتلوه في الجزء الثاني کتاب الحجه انشاء الله و الحمد لله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا.
جلد اول، شامل: مبحث اول العقل و العلم و التوحيد، مبحث دوم: معرفة الله تعالی، مبحث سوم: معرفه صفات سبحانه و اسمائه، مبحث چهارم: معرفه مخلوقاته و افعاله و سبحانه؛ خط: نسخ، کا: محمد عسکر رجاء، تا: قرن 11؛ نسخه جهت برادر زاده ملا محسن فیض محمد بن مومن مدعو به مرتضی (علم الهدي) قرائت شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 134 گ، 23 سطر (19×9)، اندازه: 27×16سم [ف: 7-353]
جزء اول تا هفتم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 529گ، 32سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 1-294]
از مطاعم و مشارب تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: ابو طالب بن محمد هادی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 451 گ، 27 سطر (10×20/5)، اندازه: 28×17سم [ف: 689]
از مطاعم و مشارب تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 مجدول، در پایان صورت خط مصنف بر نسخه پسرش علم الهدي که این نسخه از روی همان تصحیح شده؛ امانت آخوند ملاسمیع مازندرانی نزد آخوند ملا محمد خان سمیرانی؛ تملک: حسین رضوی؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 347گ، 29 سطر (11×12/5)، اندازه: 16×29/5سم [ف: -690]
از کتاب ایمان و کفر تا پایان نکاح و طلاق و ولادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 16/5 × 28/5سم [ف: -808]
طهارت تا آغاز صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: سید ولی الله موسوی، 1120؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 23]
از آغاز تا باب الحجة؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد صادق بن محمد کبیر رستقانی، تا: قرن 11؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد ف: -39]
ج 5، صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 218گ، 25 سطر، قطع: وزیری [چند نسخه ف: -204]
ج 4، طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [چند نسخه ف: -206]
ج 6، زکات تا عتق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [چند نسخه -ف: 207]
از وصیت تا میراث؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11 [چهار کتابخانه مشهدف: -42]
آغاز: الحمد لله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن و هو الخامس من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: سمعته یقول وقع مصحف في البحر فوجده و قد ذهب ما فیه الا هذه الآية الا الى الله تصیر الأمور. شامل: کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی با امضای «منه دام فیضه» و «ع س»؛ 295گ، 23 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 2-659]
آغاز: بسمله حمدلله و الصلوة ... کتاب الصيام و الاعتكاف؛ انجام: بیان مواقع النجوم و مساقطها أو منازلها و مجاریها ... ولا یخرجون منه دابة فقال الله تعالی.
شامل: کتاب الصيام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به لفظ: «منه دام فیضه»؛ واقف: هادی اسکویی؛ 153گ، 22 سطر، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 2-659]
آغاز: مع تعسر التفريق و خرازة التكرير الى غیر ذلک من الاسباب؛ انجام: فنحن اذا مجبورون علی الاختيار هذا ملخص ما ذکره و لایخفی اشتماله علی مفاسد ...
مشتمل بر کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا:
قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 79گ، 25 سطر، اندازه: 31×19/5 سم [ف: -21]
کتاب مطاعم و مشارب تا آخر نکاح و طلاق و ولادات، جزو 11 و 12؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 7 ذیقعده 1012ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1371]
جزء 1 و 2 و3، کتاب العقل و العلم و التوحيد، کتاب الحج، کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، کا: نظام الدين بن ملا احمد اردبیلی، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ تملک: شیخ علی بن ملا محمد عریضی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 21 سط (13/5 17/57)، اندازه: 24×18سم [ف: 12-185]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله و علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الزكوة و الخمس و الميراث؛ انجام: و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثامن کتاب الحج و العمرة و الزيارات ان شاء الله و الحمدلله اولا و آخرا.
کتاب زكوة، خمس و میراث؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای بلاغ قرائت برای پسرش؛ واقف: ابن نصیر الدين سلیمان ابن علم الهدي؛ 190گ، 21 سطر (6/5× 16)، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 16-217]
جلد 1، بی کا، تا: قرن 11؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و المذكور ما حصل في الذاكري في الخاطر آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قدتم الجزء الاول ...
از ابتدای مقدمه تا پایان کتاب توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قر 11؛ مصحح، مقابله شده، محشی حواشی به لفظ «منه دام ظله»، اهدایی: رهبری؛ جلد: تیماج، 115 گ، 23 سطر، اندازه: 25×19سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-791]
کتاب الجنائز و الفرائض و الوصايا؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن عبدالوهاب، تا: سه شنبه 21 ربیع الاول 1100ق؛ مصحح، محشی، با بلاغی (گویا برای کاتب) که محمد بن محسن علم الهدي (فرزند فیض) نوشته؛ تملک: حسین بن عبدالغنی حسینی با مهر «العبد محمد حسین الحسيني» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 140 گ، 23 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 10-367]
آغاز: بسمله، کتاب المطاعم و المشارب (و التجملات) و هو الحادي عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: تم کتاب المطاعم و المشارب ... و یتلوه جزء الثاني عشر. [کتاب النكاح و الطلاق]
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1100ق؛ مجدول؛ مهر: «مهدی قلی»؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ جلد: تیماج، 97گ، 21سطر (11/5 ×17)، اندازه: 24×18سم [ف: 1-365]
جزو چهارم، در طهارت؛ خط: نسخ، کا: شریف قمی، محمد کریم، تا: 1100ق، به دستور آقا محمد مؤمن بیکا؛ مجدول؛ تملک: محمد مؤمن بن محمد علی چلب ویردی پسر سفره چی در 1100، عبدالکریم تبریزی؛ کاغذ ترمه، جلد: میشن، 230 گ، 20 سطر، اندازه: 20/8×12/1 سم [ف: 1-579]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه؛ انجام: تم جزء السادس من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات ان شاء الله تعالی و الحمد لله اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1100ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 136 گ، 17 سطر (13×7/5)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 7-83]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه؛ انجام: قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي و هو کتاب الايمان و الكفر و یتلوه في الجزء الرابع کتاب الطهاره و التزيين ان شاء الله العزيز و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 308 گ، 21 سطر (16×15)، اندازه: 11/5 × 22/5سم [ف: 7-309]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوه علی محمد و عترته الطاهرين أما بعد فهذا فهرست ما فی؛ انجام: و یتلوه في الجزء العاشر کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات انشاء الله و الحمد الله اولا و آخرا.
کتاب های: کتاب الجهاد، کتاب امر بمعروف و نهی از منکر، کتاب الحدود و التعزيرات، کتاب القصاص و الديات، کتاب قضاء و الشهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در صفحه اول کتاب به خط شیخ احمد احسائی در تاریخ 20 ربیع الاول 1220ق مطلبی آمده؛ جلد: تیماج عنابی، 264 گ، 20 سطر (14×6/5)، اندازه: 21×12سم [ف: 7-305]
آغاز: برابر
انجام: و لهذا قال لم یکن شیئا مذکورا و المذكور ما حصل في الذكري في الخاطر. اخر ابواب معرفه مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قد تم الجزء الأول من کتاب الوافي و هو کتاب
العقل و العلم و التوحيد و یتلوه في الجزء الثاني کتاب الحجه انشاء الله و الحمد لله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا.
جزء اول، کتاب «عقل» و «علم» و «توحید»؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد زمان رازی، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج 99گ، 21 سطر (11×18/5)، اندازه: 25×8سم [ف: 7-341]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله، انجام: تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الحادي عشر کتاب المطاعم و امثال و التجملات انشاء الله تعالی و الحمد الله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله.
جلد دهم، مباحث: «معایش» و «مکاسب» و «معاملات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن مذهب، 225 گ، 23 سطر (7×18/5)، اندازه: 24×12سم [ف: 7-345]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه؛ انجام: و یکون فیما جمعه امیر المومنين علیه السلام او جاء الاختلاف من قبل تحدید للایات و حسابها.
جلد پنجم، حاوی: مبحث فضل صلوه و فرضها و بدوها و عللها و نوافلها، مبحث مواقیت الصلوه، مبحث لباس مصلی و مکان او و قبله و نداء، مبحث صلوه و اذکار و آداب علل آن، مبحث صلوه جمعه و جماعه و شرایط و آداب این دو، مبحث بقیه الصلوه و المسنونات و المفروضات، مبحث ابواب ذکر و دعا و فضائل آن، مبحث ابواب قرآن و فضائل آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 298گ، 23 سد (18×8/5)، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 7-345]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله؛ انجام: و الحمد لله الذي هدانا بهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم اخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامهم کتاب الحسبه و الاحكام و الشهادات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء العاشر کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات انشاء الله تعالی و الحمد لله اولا و آخرا.
جزء نهم، شامل: جهاد، امر بمعروف و نهی از منکر و دفاع و اعابه، حدود و تعزیرات، مبحث قصاص و دیات، مبحث قضا و شهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: اصفهانی، 176 گ، 23 سطر (10/5×17/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 7-346]
از ابتداء کتاب طهارة تا آخر کتاب صلوة و دعا و قرآن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 260 گ، 27 سطر (21×12)، انداز 20×31سم [ف: 1-145]
ابتداء کتاب زكوة تا انتهاء کتاب نذور و ایمان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح: 176 گ، 27 سطر (11×22)، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 1-145]
آغاز: بسمله حمدله والصلاة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ... کتاب الإيمان والکفر وهو الثالث من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمدبن مرتضی المدعو بمحسن ... الايات قال الله سبحانه ولکن الله؛ انجام: قال الصادق علیه السلام شفاعتنا لاهل الكبائر من شیعتنا واما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب و تدارکها وبتمامها قد تم
الجزء الثالث من کتاب الوافي
جلد سوم، ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمدرضا المدعو بابراهیم، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 168گ، 24 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4894]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله؛ انجام: باب انواع الطيب واصله کا محمد بن جعفر ... فلما ردت الريح بالهند عبق باشجارهم ونبتهم وکان اول بهيمة رتعت من تلک الورقة ظبی المسك کتاب الإيمان والکفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاجی اعتبار، 1104؛ جلد: تیماج، 261گ، 25 سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 8-4899]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله. کتاب المعايش والمکاسب والمعاملات وهو العاشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: باب النوادر ... قال قلت له جعلت فداک نری الدواب في بطون ایدیها مثل الرقعتين في باطن یدیها مثل الكي فای شی هو قال ذاک موضع منخریه في بطن أمه. آخر ابواب المساكن والدواجن وبتمامها تم کتاب المطاعم والمشارب
جزء دهم تا چهاردهم کتاب المعايش والمکاسب والمعاملات تا آخر ابواب المساكن والدواجن که اتمام کتاب المطاعن والمشارب است؛ خط: نسخ، کا: سبزواری عامری، اسماعیل بن ابراهیم، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه» و «ح ل طاب ثراه» و «ق»؛ تملک: محمد صالح خلخالی، محمد علی بن سید رضا رضوی خوانساری در 1224ق؛ جلد: تیماج مذهب، 256گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 8-4897]
آغاز: بسمله وبه ثقتی. الحمدلله والصلاة ... کتاب الجنائز وهو الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمدبن المرتضي المدعو بمحسن ایده الله. الآيات: قال الله عز وجل کل نفس ذائقة
الموت .. ؛ انجام: فلو قد قام قائمنا اهل البيت ورث الاخ الذي آخی بینهما في الاظلة ولم یورث الاخ في الولادة. آخر ابواب المواريث وبتمامها تم کتاب الجنائر من أجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الرابع عشر کتاب الروضة
جزء 13، کتاب الجنائز والوصایا والمواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی از «ح س سلمه الله»؛ مهر مربعی با تاریخ 1165؛ جلد: تیماج، 152گ، 22-23 سطر، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 8-4897]
جلد اول و تا پایان کتاب العقل والعلم والتوحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 219گ، 22 سطر، اندازه: 24×12سم [ف: -56]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی رواة احکام الله، ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز؛ انجام: في التهذيب حمل الخمر هنا علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق آخر ابواب قضاء التفث و التزيين. و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزيين الذي هو جزء الرابع من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الخامس کتاب الصلاة.
جزء چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اجازة روایت علی بن جعفر بن علی بحرانی به شاه علاء الدوله نوشته 9 شوال 1112 ؛ مهر: «عبده اسماعیل 1162»، «الله اکبر»؛ 106گ، 25 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 12-90]
از زكوة تا صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (در مقدمه افتادگی دارد، (پنج صفحه مانده) سپس آغاز جزء شش وافی شروع می شود)؛ محشی به نشانهای «عهد، ص، م ح ق و منه» دارد، قرائت نسخه بر امیر مرتضی از عبدالله اصفهانی با تاریخ پنج شنبه هفتم ذیحجه 1100؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 180 گ، 25 سطر (11×18/5)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 12-91]
آغاز: بسمله ... ثم علی اهل بیت رسول الله ثم رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز؛ انجام: و أحببني و لاتبغضنی و تولنی و لا تخذلنی و اعطنی من جمیع خیر الدنيا و الآخرة ما علمت منه و ما لم اعلم و اجرنی من السوء کله بحذ افیره
کتاب الطهارة و الصلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی به امضاء «منه» و «منه ره»؛ مهر: «با اطلاع حاجی محمد علی کتاب موقوفه مرحوم حاجی ملا هادی مجتهد طهرانی، بسعی محمد جعفر» (مضلع)؛ 226گ، اندازه: 25×18سم [ف: 1-152]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ انجام: ما حصل في الذكراي في الخاطر آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه فاقد مقدمه و شامل کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با رموز مختلف «م ق ر» «صالح رحمه الله» «عهد» و «منه»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 94گ، 22 سطر، اندازه: 17/5×24 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-792]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: تم الجزء السادس من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء السابع من کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات ان شاء الله تعالی و الحمدلله اولا و آخرا.
ج 6-7، نامرتب و از وسط ناقص و حاوی کتب صلات، صوم، زکات خمس و حج است. که جزء هفتم قبل از ششم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 303گ، 31سطر، اندازه: 24×33سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-795]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله. کتاب الطهاره و التزيين و هو الرابع من أجزاء الوافي؛ انجام: کما في الخبر السابق تم آخر ابواب قضاء النفث و التزيين و بتمامها تم کتاب الطهارة. و یتلوه في الجزء الخامس کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن. کتاب الطهاره؛ خط: نسخ، کا: خطیب کاشانی، محمد علی بن نور الدين محمد، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد علی» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، 215ص، 24 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 10-1428]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحج و العمره و الزيارات و هو الثامن من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو ... الايات. قال الله تبارک و تعالی؛ انجام: بحیث لم یطلع علیه احد. هذا آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن ... و یتلوها في الجزء التاسع کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات جزء هشتم: کتاب حج و عمره و زیارات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای قلم خوردگی، محشی؛ محتمل هست که نسخه اصل باشد؛ واقف: ابن نصیر الدين سلیمان بن علم الهدي؛ 221گ، 21 سطر (16×7)، اندازه: 23×14سم [ف: 16-217]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب الايمان و الكفر وهو الثالث من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: ما علی المحسنين من سبیل. آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها تم الجزء الثالث .. و یتلوه الجزء الرابع کتاب الطهارة و التزيين انشاء الله.
جزء 3، کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 434ص، 22 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 10-1437]
کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 319ص، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 10-1264]
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در 1138 (گویا به دست کاتب) در زاویه عبدالعظیم (علیه السلام) مقابله و تصحیح شده؛ واقف: حاج مرتضائی؛ 201ص، 25 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 17 -55]
جزء 11 و 12؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12، 544ص، 24 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 10-1457]
آغاز: عن الباقر علیه السلام لما خلق الله العقل استنطقه ثم قال له اقبل فاقبل ثم قال له ادبر فادبر ثم قال و عزتی و جلالی ما خلقت خلقاء انجام: بیان ما یحسنون من الاحسان بمعنی العلم ... و الحكيم یتیقن أن الثناء علیه لایزیده کما لا ... و قدره و شرفه و فضله و کماله بقدر علمه.
باب العقل و العلم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در یادداشتی که به خط آقای سید محمد مشكاة بر پشت برگ نخست این دفتر است، این رساله مختصر وافی و (یقینا) به خط فیض دانسته شده؛ جلد: تیماج، 41ص (1-41)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 9-665]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی روات؛ انجام: تم الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه الجزء الثامن کتاب الحج و العمره و الزيارات ان شاء الله و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنة حمدا کثیرا ... کما هو اهله
جلد هفتم، کتاب صیام و اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 87گ، 25 سطر، اندازه: 120×200سم [ف: 8-40]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 281گ، 25سطر (22×9/5)، اندازه: 14/5×27/5سم [ف: 3-1011]
آغاز: و هو تقلید کله لصاحب الشرح الاما لا یختلف فیه العقول منه؛
از آغاز کتاب، تا اول «الجزء الثامن کتاب الحج و عمره»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رضا مدعوبه ابراهیم، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ با دستخط شرف الدين محمد مکی بن محمد ضیاء الدين از ذریه شهید اول که در سال 1103نوشته، محشی از جعفر؛ جلد: تیماج، 363گ، 43سطر، اندازه: 25×38/5سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 760]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة؛ انجام: و صلوة من اراد ان یحبل له و يأتي ذکرها جمیعا في کتاب النكاح انشاء الله تعالی آخر ابواب بقية الصلوات المفروضات و المسنونات و لله الحمد اولاً و آخرا.
جزء چهارم از «کتاب الطهارة و التزين» تا اول «ابواب الذكر و الدعا و فضائلهما» از کتاب الصلوة؛ خط: نسخ زیبا، کا: علی اکبر بن جمال الدين، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 289گ، 19 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1-346]
جزء یازدهم تا چهاردهم؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12 [ف: -263]
جزء ششم تا هشتم؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12 [ف: -264]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب المطاعم و المشارب و التجملات و هو الحادي عشر من اجزاء کتاب؛ انجام: و الحمدلله الذي هدانا بهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم آخر ابواب القضاء و الشهادات
جلد 9 و 11 کتاب و جلد 11 بر جلد 9 تقدم یافته؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح؛ با یادداشتی به سال 1174ق؛ جلد: تیماج، 268گ، 24سطر (11×20)، اندازه: 21×29سم [ف: 483-34]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن وهو الخامس من اجزاء کتاب؛ انجام: و لکنی اقول الناس عبید لنا في الطاعة موال لنا في الدين فلیبلغ الشاهد الغايب آخر ابواب العتق و الانعتاق في کتاب الزكوة و الخمس و المبرات
جلد 5 و 6 و از کتاب صلاة، دعاء و قرآن آغاز و تا پایان کتاب زکات و خمس و مبرات؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ از روی نسخه ای که محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی استنساخ کرده و بر پدر خویش خوانده و تصحیح نموده، کتابت شده، صورت دستخط فیض و فرزندش مولی محمد علم الهدي از سوی نصیر الدين سلیمان بن محمد علم الهدي در آن آمده است، محشی به خط محمد هادی بن مرتضی کاشانی و برخی از حواشی نیز به خط مولی محمد علم الهدي است، مذهب، مجدول؛ تملک: حاج میرزا محمود طباطبایی بروجردی در 1294 قبا مهر «العبد المذنب محمود الطباطبائي» (بیضی)، تملک: محمد هادی فیضی به سال 1193ق با مهر «محمد هادی الفيضي» (مستطیل) (البته این تملک از محمد هادی بن مرتضی کاشانی نیست بلکه یکی از نوادگان فیض است که نامش محمد هادی بوده)؛ مهر: محمد هادی بن مرتضی کاشانی «محمد هادی الفيضي» (مستطیل)، محمد محسن بن محمد علم الهدي متخلص به وفا«یا محسن اغفرلی بمحمد علم الهدي» (مستطیل)، نصیر الدين سلیمان «... سلیمان ...» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 309گ (7-316)، 27سطر (12×21)، اندازه: 19×30 سم [ف: 34-496]
آغاز: ... فأرة او جرزة و صعوة ميتة قال اذا تفسخ فیها فلا تشرب منها ... باب ماء البئر و انه لا ینجس؛ انجام: التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق، آخر ابواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قدتم کتاب الطهارة و التزين الذي هو الجزء الرابع من اجزاء کتاب الوافي ...
جلد چهارم کتاب و تا پایان کتاب طهارت و تزین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا اوایل قرن 12، در حیات مؤلف یا اندکی پس از آن از سوی شاگردانش کتابت شده؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه» و غیر آن، مصحح؛ مهر: «من کتب احمد الخطاط الزنجاني في النجف 1357» (بیضی)؛ 104گ، 26-29 سطر (14×9)، اندازه: 20×15سم [ف: 34-274]
از اوایل کتاب تا آخر ایمان و کفر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 255گ، اندازه: 23×17سم [ف: 3-814]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلام ... کتاب الايمان و الكفر و هو الثالث من اجزاء کتاب الوافي ... الايات، قال الله سبحانه؛ انجام: فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل، آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث
جلد سوم، شامل کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ زیبا، کا: جعفر بن باقر، تا: اوایل قرن 12؛ دو بار مقابله شده با این عبارات: «بلغ قبالاً بحمدالله غرة شوال سنة 1111 ثم بلغ بعون الله سبحانه مرة باسر اوائل شهر ربیع الاول سنة 1123، 5»، محشی با نشان «منه ره»، «منه رحمه الله»، «عهد دام ظله»، «ه»، «ق»، و غیر آن، مصحح، یادداشت کاتب با مهر «... یا جعفر ...» (بیضی)، اجازه حاج شیخ منیر الدين بروجردی اصفهانی از نوادگان میرزا ابوالقاسم بن حسن قمی «میرزای قمی صاحب قوانین» به محمد ضیاء الدين از نوادگان ملا مهدی نراقی در رمضان 1339ق؛ مهر: واقف «في سبیل الله الهادي» (بیضی) و «محمد هادی» (بیضی)؛ واقف: محمد هادی، 1133؛ 254گ، 21سطر (9×17)، اندازه: 16×24 سم [ف: 34-70]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم ... علی رواة احکام الله؛ انجام: قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي و هو کتاب الإيمانو الكفر و یتلوه في الجزء الرابع کتاب الطهاره و التزيين انشا الله العزيز و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
مبحث ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: بهاء الدين بن امیر محمد طالقانی، تا: قرن 12؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ 334گ، 18 سطر، اندازه: 150×85سم [ف: 7-132]
آغاز ناسانید التهذيب ابوجعفر ولا سیما في کتابی لزكوة و الصيام منه؛ انجام: فقوله لا غیر و في الجناب القدسي یترتب الفعل الذي هو
کتاب عقل و جهل و توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11-12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 130 گ، 17 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 24-276]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی محمد و عترته الطاهرين فهذا فهرس ما في هذه المجلد؛ انجام بتمامها تم کتاب النكاح و الطلاق و الولادات من اجزاء کتاب وافی و یتلوه في الجزء الثالث عشر کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات و الحمدلله اولا و آخراً
جلد دوازدهم؛ در مباحث طلاق و نکاح؛ خط: نسخ، کا: محمد عسکر ملقب به رجاء، تا: قرن 12؛ نسخه جهت عبد الغفورين مرتضی المدعو به تقوی خوانده شد و او برادرزاده ملا محسن فیض می باشد و خط او در آخر نسخه هست؛ تملک: شیخ احمد احسائی و پسرش؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 168گ، 27 سطر (19×10/5)، اندازه: 18/5 × 30/5سم [ف: 8-42]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه علی رسول الله و علی اهل بیت رسول الله ثم علی روات احکام؛ انجام: اذا انت احسنت تعداده و الحمدلله اولاً و آخراً
جلد سیزدهم و چهاردهم، حاوی ابواب: وصیه، ما قبل موت، تجهیز، بعد موت، مواریث؛ خط: نسخ، کا: محمد عسکر ملقب به رجاء، تا: محتملا قرن 12؛ نسخه جهت عبدالغفور ملقب به تقوی قرائت شده؛ تملک: شیخ احمد احسائی و پسرش؛ کاغذ: ترمه، 211گ، 27سطر (12×19/5)، اندازه: 31×20سم [ف: 8-44]
جزو 2 وافی از کتاب حجت تا پایان همین کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشانه «منه ره، سمع منه»؛ در پایان مقابله و تصحیح عبد العظيم بن عبد الغني حسینی در جمادی الثاني 1119؛ تملک: محمد بن عبدالغنی شهیر به عبدالعظیم حسینی، فاضل تونی؛ جلد: تیماج، 192 گ، 26 سطر (10× 17/5)، اندازه: 17/5 × 28/5 سم [ف: -691]
جزء 11 تا 15 وافی از کتاب مطاعم تا پایان باب ذکر مشیخه شیخ طوسی؛ خط: نسخ، کا: کازرونی، درویش علی بن حاجی شمسی، تا: قرن 12؛ مجدول؛ تملک: محمد بن حسام الدين، فاضل تونی؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 427، 28 سطر (12/5 × 23/5)، اندازه: 18×5/ 30سم [ف: -690]
شامل: از باب الاشارة و النص علی أمير المؤمنين تا باب جمل المعاصي و المناهي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از «یوسف»؛ جلد: تیماج، 272گ، 26 سطر، اندازه: 16/5 × 27/5سم عبد العظيم ف: 2-661]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ... کتاب الروضة و هو الرابع عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: هذا اخر ابواب المخلوقات و ما في السموات و الأرض وما بینهما من الايات و بتمامها تم کتاب الروضة ...
ج 14، کتاب روضه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، کاتب نونویس: محمد باقر بن زین العابدين بن حسین بن علی یزدی حائری در پنج شنبه 27 محرم 1269؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 210 گ، 18 سطر، اندازه: 20×12/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-800]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الروضة؛ انجام: و جعل آخرته خیرا من اولاه بمحمد و آله الطيبي الطاهرين ... و سلم تسلیما کثیرا
ج 15-14، همه کتاب روضه و خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: لطف الله بن محمد معصوم اصطباناتی؛ واقف: فخر المحققين شیرازی، مرداد 1375؛ جلد: تیماج، 129گ، 29سط اندازه: 29/5 × 20/5 سم [ف: 26-650]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الروضة؛ انجام: آخر ابواب المخلوقات و ما في السموات و الارض و ما بینهما من الآيات تمت کتاب الروضة ..
ج 14. کتاب روضه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 159گ، 21سطر، اندازه: 12×24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-801]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و قد ذهب ما فیه الا هذه الاية الا إلى الله تصیر الامور آخر ابواب القران و فضائله و تم کتاب الصلاة ...
ج 4-5، از کتاب الطهارة تا پایان کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن؛ خط: نسخ، کان محمد موسی بن جعفر حسینی تونی، تا: قرن 12؛ واقف: محمد بن محمدرضا، 1320؛ جلد: مقوا، 300گ، 25سط اندازه: 24/5 × 16/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-794]
آغاز: وانه شرهم في نفسه لاطلاعه علی دقائق عیوب نفسه؛ انجام: و اما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبی آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث ...
ج 1-3، از اوایل کتاب تا پایان ایمان و کفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به لفظ «منه طاب ثراه» و بعضا با رمز «عهد» علم الهدي فرزند مؤلف؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 468گ، 25 سطر، اندازه: 27×17 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-793]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله؛ انجام: یعنی من الخوف لطیفا ای بحیث لم یطلع علیه احد آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن کتاب الحج ج 7-8 از کتاب الصيام تا پایان کتاب الحج، خط: نسخ، کان محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12؛ توسط محمد حسین بن عسکر بفروئی در شوال 1955، با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 319گ، 24 سطر، اندازه: 24/5
× 18/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-796]
آغاز: بسمله الحمد الله و الصلاة و السلام علی رسول الله؛ انجام: قال فحرثوا فجادت زروعهم اخر ابواب احکام الارضين و المياه ...
ج 7-10، از «کتاب الصيام» تا پایان «کتاب المعاش و المكاسب و المعاملات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشیبه لفظ «عهد سلمه الله»؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج، 419گ، 30سطر، اندازه: 30/3× 18سم [ف: 26-646]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی أهل بیت رسول الله ... کتاب الحجة و هو الثاني من أجزاء الوافي؛ انجام: باب النوادر کا علی عن العبيدي عن یونس ... قالوا لکم قلت قالوا قد یکون ولد لابنه من الولد و لا یکون من الطب؛ شامل: کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی به لفظ «منه» و «ص»؛ جلد: تیماج قهوه ایمذهب، 298گ، 20 سطر، اندازه: 15/5 × 25/5 سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -76]
جزو یکم و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7-308]
جلد 14؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مقابله شده با نسخه ای که متن و حاشیه آن را عوض بن محمد امین رضوی مشهدی برای حاجی محمد امین کاشانی در 1094 مقابله و تصحیح کرده بود و با نسخه ای که در 1105 با اصل مقابله شده بود، تاریخ این مقابله روز سه شنبه 13 جمادی الثاني 1118 است، با اجازه فیض کاشانی به نواده برادرش محمد هادی و با اجازه مرتضی بن محمد مؤمن به محمد هادی در سه صفحه مورخ 1068؛ جلد: تیماج، 19 سطر ، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهدف: - 430]
مشتمل بر کتاب العقل و معرفة الله؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12؛ واقف: زین العابدين شهاندشتی، 1161؛ 283گ، 24 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: -52]
جزء اول؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: اوایل قرن 12؛ 554ص، 24 سطر، اندازه: 24818سم [ف: 1-321]
صوم و زكوة؛ بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: خشتی [ف: -332]
جزء پنجم و ششم؛ کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12 [ف: 264]
جزء 11 و 12؛ کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12 [ف: -264]
جزء اول و دوم؛ کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12 [ف: 264]
جزو 8، الحج و الزيارة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد جعفر، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 179گ، 26 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 16-335]
طهارت است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: میرزا علی نقیا، 1126؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 112گ، 22 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 16- 349)
از کتاب الصلاة تا پایان فضل القرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: احمد بن علی اکبر، 1234؛ 275گ، 25 سطر، اندازه: 29/5×20 سم [ف: 2-499]
آغاز: الحمد لله ... کتاب الحج و هو الثامن من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد؛ انجام: و المساجد بتمامها تم الجزء الثامن من کتاب الحج من اجزاء کتاب الوافي
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ملا علیشاه خوئینی، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمدعلی بن ملا علیشاه خوئینی؛ جلد: تیماج، 186 گ، 27 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 2-69]
آغاز: بسمله حمد له ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من انتفع؛ انجام: عن الوشا عن احمد بن عایذ عن ابی خدیجه قال سمعت: خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 92گ، 24 سطر، اندازه: 5/23× 5/17 سم [ف: -311]
آغاز: یطهر کل ما یقع فیه و یقلبه الى صفه نفسه و کان؛ انجام: یب البزو فری عن القمي عن أحمد عن ابن ابی عمیر یب علی الميثمي عن ابن ابی عمیر عن حماد.
از اوائل طهارت مائیه تا بخشی از باب کفاره یمین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضاء «منه مد ظله، س، ح، منه، منه سلمه الله، صح»؛ جلد: تیماج، 252گ، 35 سطر، اندازه: 24×36سم [ف: -132]
آغاز: بسمله، حمدله کتاب الايمان و الكفر و هو الثالث من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: آخر ابواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزين ... ج 3-4، از «کتاب الايمان» تا پایان «کتاب الطهارة و التزين»؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12؛ واقف: سلطان حسین صفوی، 1126؛ جلد: تیماج، 282گ، 24 سطر، اندازه: 24/5 × 17/5 سم [ف: 5-546]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: النوادر، محمد بن احمد عن الخشاب ... ان علیا (علیه السلام) اعتق عبد الله فقال ... از آغاز جزء ششم «زكوة» تا اواخر باب المملوك یعتق و له مال؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 120گ، 19سطر، اندازه: 25×5/16سم [ف: -210]
آغاز: بسمله الحمد لله ... کتاب الزكوة والخمس و الميراث و هو السادس من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: فلیبلغ الشاهد الغائب آخر ابواب العتق و الانعتاق ... و بتمامه تم الجزء السادس ... و یتلوه في الجزء السابع کتاب الصيام والاعتکاف و المعاهدات
جلد شش، کتاب الزكوة والخمس والمیراث؛ خط: نسخ، بی کا تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 207 ص، 25 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 10-1430]
الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: سپاهانی، 168گ، 20 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 16-392]
تنها کتاب الحجه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 86گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 8-192]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... خاتمة کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی ... و هو الخامس عشر من اجزائه؛ انجام: جمعت الاحاديث تاریخهاذا انت احسنت تعداده جلد پانزدهم؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: عبدالرضا با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبدالرضا» (مستطیل)، علی بن احمد بحرانی با مهر «وصی احمد، علی 1190» (بیضی)، حسین بن علی بحرانی با مهر « یا امام حسین» (بیضی)، آقا صدر؛ مهر: «یا احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 36گ، 14سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 34-133]
آغاز: تضمنت رواية المفضل تسمیتها سورتین و نحن قد بینا أن الجمع بین السورتين في الفريضة مکروه؛ انجام: و یقول في سجوده یا خیر مدعو بأخبر مسئول یا من أعطى و أفضل مرتجی صل علی محمد و آل محمد و اغفرلی ...
مشتمل بر کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 258 گ، 25 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 436-2]
کتاب الحج و المزار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: احمد بن علی اکبر تربتی، 1235؛ 277گ، 21 سطر، اندازه: 25/5×16/5 سم [ف: 2-325]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ...... کتاب الجنايز و الفرائض و الوصيات و هو الثالث عشر من اجزاء ... الآيات، قال الله عزوجل؛ انجام: و الحسين بن عبید الله و ابن ابی جید عن ... یحیی عن ابیه العطار و الى ...
جلد 13 و 14 و 15 و شامل کتاب های جنایز، فرائض، وصیات، روضه و خاتمه؛ خط: نسخ، کا: نجات، محمد ابراهیم بن محمد شفیع، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده با نشان «بلغ قبالاً بحمدالله تعالی»، مصحح، محشی با نشان «منه» و «منه طاب ثراه» و غیر آن؛ واقف: اکرم سلیمانی؛ 319گ، 23 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 34-372]
آغاز : الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله .. کتاب الزكوة و الخمس و المبرات و هو السادس من اجزاء ... الآيات، قال الله سبحانه؛ انجام: فیبلغ الشاهد الغائب، آخر ابواب العتق و الانعتاق من کتاب الزكوة و الخمس و المبرات و بتمامه
جلد 6، شامل کتاب زکات، خمس و میراث؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده با نشان «انهاه قرائة علی ایده الله»، محشی با نشان «منه»؛ مهر: «یا محمد» (مستطیل)، «علی نقی بن محمد» (بیضی)، «من یستشفع باقر ال محمد» (بیضی) «محمد مهدی الحسيني» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 138گ، 19 سطر، اندازه: 17×24/5سم [ف: 34-374]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات و هو التاسع من اجزاء کتاب ... الآيات، قال الله سبحانه؛ انجام: و بقوله ان شاء الله و هکذا في الفقيه ... » افتاده
جلد 9 کتاب و شامل کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات می باشد و تا پایان باب ما یجوز أن یشهد علیه و مالا یجوز به انجام می رسد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده با نشان «ثم بلغ مقابلة قراءة و تصحیحا بیده ... و نشان «به بحمده»، مصحح، محشی با نشان «منه»، «میرزا محمد» و غیر آن؛ 191گ، 23 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 34-395]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن وهو الخامس؛ انجام: و ما الحيوة الدنيا الا متاع الغرور او لستم ترون الى اهل الدنيا ... » افتاده
جلد 5، شامل کتاب صلاة، دعا و قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم خان، تا: قرن 12، نیمه نخست نسخه به خط محمد ابراهیم خان است و کاتب نیمه دوم ناشناخته؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده با نشان «بلغ بحمده»، و «بلغ بحمدالله»، محشی با نشان «منه، عهد رحمه الله» و غیر آن، مصحح؛ مهر: «ابو القاسم الحسيني» (بیضی)؛ واقف: شهاب الدين الحسيني، 1388، 213 گ، 23 سطر، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 34-430]
از جلد یازدهم، المطاعم و المشارب و التجملات تا پایان جلد دوازدهم که کتاب النكاح و الطلاق و الولادات باشد، و آغاز جلد سیزدهم (کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات)؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12؛ محشی؛ تملک: محمد مدعو به امین (محمد امین بن محمد ربیع کاشانی در بلده سمنان در رمضان 1199ق با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد امین» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 270 گ، 24 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 43-49]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله، انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله الطاهرين
ج 13-15؛ خط: نسخ خوش، کا: علم الهدي، محمد محسن بن محمد، تا: اوایلقرن 12؛ مجدول، محشی از علم الهدي، مذیل است به سه اجازه روایت: 1. صورت اجازه مصنف به فرزندش علم الهدي در سال 1069ق، 2. صورت اجازه سید ماجدبن هاشم صادقی بحرانی به مصنف و برادرش شاه مرتضی فرزندان شاه مرتضی کاشانی در 1028ق، 3. صورت اجازه زین الدين بن علی بن احمد (شهید ثانی) به حسین بن عبدالصمد جبائی حارثی همدانی در سال 141ق، کاتب در پایان صورت خط علم الهدي را چنین آورده است: «استکتبتها من نسخة خطها جدی المسعود رضی الدين مرتضی بن تاج الدين محمود قدس الله سره و کتب محمد المدعو علم الهدي عفا الله عما جنی» و نیز صورت چند تعلیق مصنف بر نسخه اصل و غیر آن و همچنین صورت خط علم الهدى مزبور در پایان ج13 و 14، کاتب نسخه را از روی نسخه پدرش علم الهدي که چندین بار آن را بر مصنف عرضه داشته استنساخ و مقابله نموده؛ تملک: محمدهادی فیضی در 1193ق؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: تیماج، 262گ، 27 سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 14-621]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب الروضه هو الرابع عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: اذا انت احسنت تعداده.
ج14-15؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد طالب، تا: اوایل قرن 12؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: میشن مذهب، 165گ، 21 سطر، اندازه: 17/2×24/6 سم [ف: 14-620]
آغاز باب 18 مواعظ أبي جعفر الباقر علیه السلام باب 19 مواعد سائر الائمة المعصومين؛ انجام: و بلغنا الى تمامه و قد فرغ مؤلة و جامعه اقل العباد عملا واکثرهم ...
کتاب الروضه و مشیخه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت مقابله ای از «محمد باقر بن محمد حسین سید محمد شاهی»؛ مهر: «الراجي محمد ابراهیم بن رفیع» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 207گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1664]
آغاز: کتاب الطهارة و التزيين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: حمل الخبر ههنا علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق آخر ابواب قضاء ...
جزء چهارم در طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 199 گ، 17سطر، اندازه: 15/5 × 22/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1662]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: لم یطلع علیه احد الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
ج 7-8؛ خط: نسخ خوب، کا: علم الهدي، محمد محسن بن محمد، تا: نیمه اولقرن 12؛ مجدول، محشی با رمز «عهد» (علم الهدي)، در پایان جزء 7صورت خط مصنف و فرزندش علم الهدي و نیز صورت خط مصنف و اجازه او به علم الهدي، این نسخه با یک واسطه از نسخه مصنف استنساخ و مقابله شده؛ تملک: محمد هادی؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ 288گ، 27 سطر، اندازه: 29/8×18/7 سم [ف: 14-615]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: فقال لاادری دون النصف فقال لاتفعل فحلف انه.
ج 9، خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام (دو ورق)؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: میشن، 210گ، 20 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 14-616]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب المطاعم و المشارب و التجملات؛ انجام: فای شیء هو قال ذاک موضع منخریه في بطن امه.
ج 11، از ابتدای مطاعم تا تجملات و دارای 214 باب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ واقف: علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 106گ، 23 سطر، اندازه: 23/1×17سم [ف: 14-617]
آغاز برابر؛ انجام: آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قد تم الجزء الأول ...
مشتمل بر کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد حسن نطنزی با مهر «عبده محمد حسن بن احمد» (بیضی)؛ مهر: «عبده محمد بن محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 121 گ، 20 سطر، اندازه: 23×18سم [محدث ارموی مخ: 3-1662]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: موضع منخریه في بطن امه الحمدلله اولا و آخرا
ج10-11؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ با یک واسطه با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ واقف: محمد شفیع، بهمن 1348؛ 224گ، 23 سطر، اندازه: 24×16/7 سم [ف: 14-618]
انجام: في التهذيب حمل الخمر هنا علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق.
ج 3-4، از ابتدای کتاب الايمان تا انتهای طهارت؛ خط: نسخ خوب، کا: علم الهدي، محمد محسن بن محمد، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، محشی با جمله «عهد طاب ثراه» (منظور علم الهدي است)، با صورت خط مؤلف و فرزندش علم الهدي، کاتب نسخه را با نسخ متعدد که در نزد مؤلف قرائت گردیده تصحیح و مقابله نموده؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ 257 گ، 27 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 14-610]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: في التهذيب حمل الخمر هنا علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق.
ج4؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم مازندرانی علی آبادی، تا: قرن 12؛ محشی، نسخه با یک واسطه با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، 1405؛ جلد: تیماج، 123گ، 18 سطر، اندازه: 24×18/2 سم [ف: 14-611]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه علی رسول الله؛ انجام: الا إلى الله تصیرا الامور الف الف الثناء و التحيه
ج 5؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 244گ، 22 سطر، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 14-612]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلم علی رسول الله؛ انجام: طویناها حذار من التطويل باب النوادر کا.
ج5؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام: (یک ورق)؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362؛ جلد: میشن، 195گ، 22 سطر، اندازه: 18/7 × 24/7سم [ف: 14-612]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب و تدارکها.
ج3، همه کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، کا: کاشانی، سلطان
محمد بن حسن، تا: قرن 12؛ با علامت: «بلغ سماعا علی من اول الكتاب الى هذا الموضع ..» بنا بنوشته مرحوم محمد صالح حائری مازندرانی این توشیح به خط محمد هادی برادر زاده مصنف برای کاتب است که از شاگردان برجسته او می باشد؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: مقوا، 239گ، 20سطر، اندازه: 24/6×18/5 سم [ف: 14-608]
آغاز: بسمله وبه نستعین الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الحجة وهو الثاني من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: وعوضهم الله تعالی آخر ابواب به وخلق الحجج وموالیدهم و مکار مهم سلام الله علیهم وبتمامه قدثم الجزء والثانی من کتاب الوافي وهو کتاب الحجة ویتلوه في الجزء الثالث کتاب الايمان والکفر ...
جزء دوم کتاب وافی (کتاب الحجة)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، تاریخ بخش نونویس صفر 1219؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 330گ، 23 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 8-4894]
آغاز برابر؛ انجام: ما علی المحسنين من سبیل. آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي ... و یتلوه في الجزء الرابع کتاب الطهاره و التزيين.
جزء 1-3؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: رضی حسینی؛ 738ص، 22 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 10-1438]
آغاز: الحمدلله ... کتاب الجنائز و الفرايض و الوصيات و هو الثالث عشر من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: قال فحر ثوا فجارت زروعهم آخر ابواب الارضين و المياه و بتمامها تم کتاب المعايش و المكاسب.
جلد سیزدهم و چهاردهم و دهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد محسن بن احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 292 گ، 29 سطر، اندازه: 19×28/5سم [محدث ارموی مخ: - 3- 1665]
جزو 7 و 8 است از صیام تا زیارات و شهود مشاهد و مساجد؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد بات رضوی مدرس در ربیع الاول 1324؛ جلد: میشن، 308 گ، 24 سطر، اندازه: 24/3×18/5 سم [ف: 1-579]
آغاز : الحمدلله ... کتاب الحجة وهو الثاني من اجزاء ... الآيات قال الله عزوجل لقد أرسلنا رسلنا بالبینات؛ انجام: وما کان بینهم و بین الناس استوهبنا، منهم واجابوا إلى ذلک وعوضهم الله تعالی آخر ابواب بدو الحجج ...
کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 329گ، اندازه: 24×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1663]
انجام: أي ما رد جوابا طایرین مسرعین یعنی من الخوف لطیفا ای بحیث لم یطلع علیه أحد از آغاز کتاب تا پایان جزء هشتم و کتاب الحج؛ خط: نسخ، کان مهدی قلی چکنی، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با عنوان «عهد سلمه الله»؛ مهر: «عبده الراجي محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 523گ، 37سطر، اندازه: 24×36/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1665]
مجلد دوم و مجلد سوم و حاوی کتاب الحجه تا آخر کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 267 گ، 25 سطر 5/11×17 سطر، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1-261]
جزء ششم کتاب الزكاة والخمس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با عنوان «یحیی عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 195گ، 19سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموی مخ: 3-1661]
بخش معایش و مکاسب و معاملات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مذهب، 92 گ، 26 سطر، اندازه: 20/5 ×32سم [ف: 1-37]
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: قرن 12؛ 307 گ، 25 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 27-128]
ج 13؛ خط: نسخ، کا: محمد قلی، تا: عاشورای 1101ق؛ مجدول؛ در ص ع آمده مهدی قلی حافد قرچقای خان به خط و مهر خود بنده شاه ولایت «مهدی قلی» می نویسد که این نسخه را از روی نسخه برگزیده فیض در سال 1100 به اتمام رساندم؛ تملک: سیاوش میرزا؛ مهر: اسدالله؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 189 گ، 20 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 16-366]
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن محمد، تا: 1102ق؛ افتادگی: آغاز ووسط، برای صاحب السيف و القلم میرزا حاتم بیکا ابن میرزا نظام الملك نظام الملك؛ توسط کاتب با نسخه ای که از روی نسخه اصل نوشته شده بود و بر آن خط فرزند مصنف دیده می شد مقابله شده، با این یادداشت: «بلغ قبالا بحمدالله تعالی علی ید العبد الحقير المعترف بالذنب و التقصير عبدالرضا بن الحسن بن زین الدين ابن محمد الحسيني العاملي عاملهم الله بلطفه بالنسخة التي بخط ولد المصنف المقررة علی ابیه بقرائته علیه بخمس خلون من رجب سنة سبع وستین و الف»، محشی از مؤلف [چند نسخه -
ف: -342]
حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1102ق [ف: 3-110]
صلات؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن، تا: دوشنبه 27 جمادی الاول 1102ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 24×15 سم [نسخه پژوهی: 2- 239]
آغاز: الحمدلله ... کتاب الإيمان والکفر وهو الثالث من اجزاء کتاب الوافي .. الآيات قال الله سبحانه ولکن الله حبب اليكم الايمان؛ انجام: قال الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب وتدارکها وبتمامه قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي.
کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کان محمد رحیم بن حاجی فتح الله قاری، تا: رجب 1102ق؛ مجدول، مصحح؛ تملک: محمد مدعو به مهدی با مهر «المهدي من اهتدیت» (مربع)، فخر الولاية با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده امان الله» (مربع)، حسینقلی مدعو به حاوی اردلان در سال 1359 در همدان با مهر «خلق نیکوی امان الله حسینقلی» (بیضی)؛ مهر: «معتمد الدوله» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 157 گ، 28 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1661]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله انجام: فلیبلغ الشاهد الغايب رجب سنه اثنان و ماته و الف تم
ج 4تا6، از طهارت تا مبرات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه رجب 1102ق؛ مصحح، محشی غالبا با رمز «منه ره»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج مذهب، 381گ، 29 سطر، اندازه: 30/1×18/2 سم [ف: 14-614]
مشتمل بر کتاب المعايش و کتاب المطاعم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 11جمادی الاول 1103ق؛ مصحح، محشی، با آثار بلاغ، با اجازه سید علی بن محمد علی حسنی حسینی شهیر به طباطبائی اصفهانی کاظمی حائری (صاحب ریاض المسائل) برای سید محمد کاشانی به تاریخ اواسط شوال 1212ق، دارای اجازه محمد حسن بن حاج معصوم قزوینی حائری به جهت سید محمد کاشانب به تاریخ 19 شوال 1212؛ جلد: تیماج، 159گ، 27 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 9-326]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن. و هو الخامس من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی؛ انجام: الى الله تصیر الامور. آخر ابواب القرآن و فضائله و بتمامها تم کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن الذي هو الجزء الخامس من اجزاء کتاب الوافي، و یتلوه الجزء السادس کتاب الزكاة و الخمس ... خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 26 ربیع الاول1103ق؛ با یادداشتی از محمد زمان بن علینقی در 1108 ق؛ محشی؛ مهر: «السعيد سعید في الدارين» (چهار گوش)؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 225 گ، 25س 5/21× 5/11سطر، اندازه: 21×27/5 سم [ف: 1-266]
خط: نسخ، کان محمد کاظم بن محمد جعفر، تا: جمادی الأول 1103ق؛ مهر: «یا سمیع الدعاء»، «افوض امری الى الله عبده اسماعیل»، «محمد حسین»، «محمد رضا بن محمد علی»، «یا سمیع الدعاء»؛ جلد: تیماج مذهب، 265گ، 23 سطر (12×17)، اندازه: 17/5 × 24/5 سم [ف: 4-1452]
آغاز: حمد له ... کتاب الصلوة ... الآيات. قال الله عزوجل ان الصلوة کانت علی المومنين کتابا موقوتا ... بیان. موقوتا ای مفروضا او موقتا فلا تضیعوها ولاتخلوا بشرایطها؛ انجام: عن أبي جعفر علیه السلام قال سمعته یقول وقع مصحف في البحر فوجدو وقد ذهب ما فیه الإهذه الآية الا إلى الله تصیر الامور اخر ابواب القران وفضایله.
جزء پنجم؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن علی اصغر قمی، تا: شنبه 23 ذیحجه 1103ق؛ جلد: تیماج، 327گ، 21 سطر، اندازه: 25×18سم [ف مخ: 5-2257]
کتاب الحجة؛ خط: نسخ، کا: محمود بن محمد قاسم موسوی، تا: چهارشنبه 29 جمادی الثاني 1103ق؛ 230 گ، 26 سطر، اندازه: 24/5×18سم [ف: 2-380]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ... کتاب الطهاره؛ انجام: اخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قد تم الجزء الاول
ج 5و4و1؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید، تا: 1103ق؛ محشی با جمله «منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج، 166گ، 47 سطر، اندازه: 24×37/8 سم [ف: 26-640]
آغاز برابر؛ انجام: و المذكور ما حصل في الذاكري في الخاطر آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قدتم الجزء الأول ...
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1104ق؛ محشی به لفظ «منه دام ظله»؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 189 گ، 21 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 26-639]
از طهارت تا پایان جزو هفتم، رحلی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 13 ذیحجه 1104ق؛ مجدول [نشریه: 7-308]
جزء 1 و 2 و 3 و کتاب العقل و العلم و التوحيد و کتاب الحجة و کتاب الايمان و الكفر وافی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1102-1104ق؛ با سرلوحی زیبا، مجدول، محشی با نشان «منه رحمه الله»، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 339گ، 34سطر، اندازه: 32×20سم [ف: 5-1632]
آغاز: برابر؛ انجام: ما حصل في الذكر ای في الخاطر
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1105ق؛ دو بار با نسخه اصل مقابله شده که یک بار آن در سال 1105 بوده؛ واقف: حاج محمد باقر بن حاج محمد علی کاشانی، 2 جمادی الاول 1111؛ جلد: مقوا، 126گ، 21 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 5-343]
از آغاز تا باب النوادر و پس از «باب الاستثناء في اليمين و غیرها» در انجام افتاده؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم، تا: 1 جمادی الثاني 1105ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی [ف: 3-110]
ج 4، خط: نسخ، کا: محمد قلی، تا: 1106ق [چند نسخه ف: 1342
جزء 4 و 5؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملا کاظم کاظمی، تا: 1106ق [ف: - 96]
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: رضا علی بن سلطان محمد زرقانی، تا: سه شنبه 22 ذیقعده 1106ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 339 گ، 32سطر [ف: 27-21]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الحج و العمرة و الزيارات و هو الثامن من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن؛ انجام: آخر ابواب المساكن و الدواجن و بتمامها تم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق و الولادات انشاء الله و الحمدلله اولا و آخرا.
جزء 8 تا 11، کتاب الحج تا کتاب المطاعم و المشارب و التجملات؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1105- 1106ق؛ مجدول، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ «کذا سمع منه»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 490گ، 34سطر، اندازه: 33×22سم [ف: 5-1638]
آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن؛ انجام: قد تم کتاب الوافي باجزائه الخمسة عشر و کمل و وفی ... و قد فرغ منه مؤلفه ... الملقب بمحسن محمد بن مرتضی القاساني ... و سلم تسلیما کثیرا کثیرا و انشد المصنف ایده الله تعالی في تاریخچه: وفیت بوافیکم اخوتی ... جمعت الاحاديث تاریخه (1068)- اذ انت احسنت تعداده.
جزء 12 تا 15 و کتاب النكاح تا مشیخه من لا یحضر تهذیب و استبصار است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1106-1107ق؛ فهرستی دارد که خود کاشانی نگاشته است، با اجازه ای که کاشانی به محمد هادی داده و در نسخه ای که نسخه ما از روی آن نوشته شده بوده، محشی با نشان «منه ره»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 404گ، 35سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 5-1640]
جزء اول شامل کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1107ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ، کار مقابله نسخه را محمد مؤمن بن عبدالغفور بن مرتضی پسر برادر فیض انجام داده پنجم جمادی الثاني 1107 به پایان برده؛ تملک: محمد واعظ مجاور غری (نجف اشرف)؛ جلد: تیماج، 143 گ، 21 سطر، اندازه: 19×26 سم [ف: 19-274]
آغاز: برابر جزء اول و دوم و سوم از کتاب؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: با تاریخ 1107ق؛ در آخر جزء اول محمد بن عبدالغفور بن مرتضی ملقب به مؤمن برادرزاده مصنف (چنان چه خود ذکر کرده اند) در سنه 1107 مرقوم داشته اند که این جزء از وافی بر من خوانده شده و تصحیح گردیده، قبل از ورق اول کتاب جدولی را که علم الهدي فرزند مصنف برای بیان رموز این کتاب موافق بیان خود مصنف در مقدمه وضع کرده اند بر ورق بزرگی نوشته شده؟ در 1270 داخل کتابخانه اعتضادیه شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، 360 گ، 26 سطر، اندازه: 5/ 30×17/5 سم [ف: 1- 339]
آغاز برابر؛ انجام: و اما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب و تدارکها و بتمامها قدتم الجزء الثالث ...
ج3-1، از کتاب العقل تا پایان کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، کا: رضا علی بن سلطان محمد زرقانی، تا: چهارشنبه 13 ذیقعده 1107ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ مهر: «الله اکبر» (مربع)، «علی اکبر» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 404گ، 30سطر، اندازه: 31/5 × 18/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-792]
از کتاب عقل تا پایان کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: حسینی، میر محمود بن میر حبیب الله، تا: جمعه 24 جمادی الثاني 1108ق؛ مجدول، محشی با نشان «منه دام ظله، محمد بن علی احساوی»؛ تملک: حاج عبدالغنی، عزت قلیخان محمد در 1276، فاضل تونی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 340 گ، 35 سطر 22×13 سطر، اندازه: 35/5×23/5 سم [ف: -690]
آغاز: الحمد لله والصلوة ... کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات وهو ثالث عشر من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولادة آخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات ... و یتلوه في الجزء الرابع عشر کتاب الروضة.
جزء 13: کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات؛ خط: نسخ، کا: شیخ حسن بن ملا کاظم کاظمی، تا: غره شوال 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1339؛ 100 گ، 26 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [عبد العظيم ف: 2-660]
آغاز: بسمله و به ثقتی - الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله؛ انجام: تم الكتاب المعاش و المكاسب و المعاملات من اجزاء کتاب الوافي و الحمد الله اولا و آخرا
جلددهم، شامل مباحث معاش و مکاسب و معاملات؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ حسن ابن ملاکاظم کاظمی، تا: شعبان 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 134 گ، 21 سطر، اندازه: 20×17سم [ف: 1-110]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب المعايش؛ انجام: قال فحرثوا فجادت زروعهم .. تم کتاب المعايش ..
ج 10، شامل مباحث معایش، مکاسب و معاملات؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد زمان شهمیرزادی، تا: اول رجب 1109ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 215گ، 19 سطر، اندازه: 25×12/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-798]
از اول کتاب الزكاة تا آخر ابواب الايمان و النذور؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی الخطيب مشهور به زین العابدين الكاتب، تا: 1 ربیع الثاني 1109ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ تملک: محمد مدعو به امین کاشانی؛ جلد: چرم، 190گ، 24 سطر، اندازه: 25×19 سم [مؤيد: 2-226]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب الايمان و الكفر؛ انجام: اخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي و هو کتاب الإيمان ...
ج 3، شامل کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: محمد بدیع (شاگرد علم الهدي)، تا: یکشنبه 8 ذیحجه 1110ق، از نسخه ای استنساخ شده که بعضی به قلم مؤلف و بعضی دیگر به قلم «محمد علم الهدي» بوده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 204 گ، 21 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-794]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدالله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: قال فحرثوا فجادت زروعهم المدعو بمهدی عفی الله
خط: نسخ، کا: محمد مهدی، تا: 1110ق [الفبائي: -597]
انجام: جمعت الاحاديث تاریخه اذا انت احسنت تعداده و قد وقع الفراغ من تنمیقه ...
جلد سیزدهم؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن شیخ راشد جزایری، تا: صفر 1110ق؛ 233 گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 2-204]
آغاز: بسمله، حمدله کتاب الحج و العمرة و الزيارات و هو الثامن من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: بحیث لم یطلع علیه احد اخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد ...
ج8 مبحث حج؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمود، تا: 1110ق؛ توسط کاتب در همان سال تصحیح و مقابله شده؛ در ذیقعده 1114 به عنوان عاریه در دست محمد مهدی حسینی موسوی بوده؛ واقف: هداية الله، 1234؛ جلد: تیماج مذهب، 217گ، 23 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 5-549]
جزء چهاردهم؛ خط: نسخ، کا: علی رضا بن محمد زمان، تا: 1110ق [ف: 96]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات ...
جزء سیزدهم؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن مسیب علی، تا: 1110ق؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 133گ، 17سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 3-999]
شامل جزء یازدهم در مطاعم و مشارب و تجملات که متضمن 6556 بیت است و جزء دوازدهم در نکاح و طلاق و ولادات است و تخمينة 13457 بیت دارد و جزء سیزدهم در جنائز و فرایض و وصیات است و حدود 9000 بیت دارد و جزء چهاردهم که شامل روضه است و جزء پانزدهم خاتمه کتاب وافی است؟ خط: نسخ، کان محمد علی بن ابی القاسم منصوری مسیبی، تا: نیمه صفر 1110ق؛ مکرر با نسخه پسر مرحوم فیض
مقابله شده که آخرین مرتبه آن در اواخر شعبان 1110ق بوده، محشی با امضاء «منه سلمه الله» «منه انارالله تعالی برهانه» «منه ره» «صح»، «بلغ» مقابله. منقول من خط ابن المصنف؛ واقف: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، 360گ، 31سطر، اندازه: 18/5 ×5/ 30سم [ف: 1-48]
جزو 13 است در جنایز و فرایض و وصایا؛ خط: نسخ، کا: محمد ولی الله موسوی قاینی، تا: 1111ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 129گ، 23 سطر، اندازه: 24/6×19سم [ف: 1-579]
آغاز: الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله
ثم علی رواة احکام الله
جزء سوم، کتاب الايمان و الكفر؛ خط: تحریری، کا: محمد صادق بن جلال الدين شهیر به مهتر، تا: یک شنبه 28 ذیقعده 1111ق؛ 183 گ، 24 و 22 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 1 -4895]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی رواه احکام الله؛ انجام: حرثوا فجادت زروعهم آخر ابواب احکام الارضين و المياه و تمامها تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات من اجزاء کتاب الوافي
جزء دهم و مشتمل بر کتاب معایش و مکاسب و معاملات؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن عبد القادر، تا: 1112ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالقادر بن محمد مهدی البسطامي؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 197گ، 17 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 15-94]
الزكاة تا العهد و اليمين؛ خط: نسخ خوش، کا: سبزواری عامری، اسماعیل بن ابراهیم، تا: 1112ق [چهار کتابخانه مشهد-ف: -23]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل، آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قدتم الجزء الثالث
جلد نخست تا سوم و تا پایان کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: عبدالرشید بن عبد الحسن اسیری و حسن بن جمال صفر هرجی، تا: 1113ق؛ مقابله شده با این عبارات: «قد قابلت بقدر الوسع و الطاقة صاحبه و مالکه بنسخة مصححة علیه تبلیغ هکذا، بلغ سماعة عنی الا طائفة منه متفرقة وفقه الله تعالی للعمل بما فیه و اتمامه باقیه و انا العبد المفتاق الى رحمة مولاه لطف الله به في دنیاه و عقباه سنة 1110»، بانشان «بلغ»، محشی با نشان «منه ره، یوسف، یوسف استر آبادی» و غیر آن، مصحح، 348 گ، 29 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 34-531]
آغاز: بسمله و به ثقتی - الحمدلله و الصلوه و السلم علی رسول اللهثم علی اهل بیت؛ انجام: قد تم الجزء الثاني من کتاب الوافي و هو کتاب الحجه و یتلوه في الجزء الثالث کتاب الايمان و الكفر انشاء الله تعالی و الحمد لله ... سنه 1113
جلد دوم و شامل 127 باب است در حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 113ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 1-135]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الروضة و هو الرابع عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و انشد المصنف ایده الله تعالی في تاریخه ... لختم وفی الله امداده **جمعت الاحاديث تاریخه
کتاب روضه (جزء 14) و خاتمه کتاب وافی (جزء 15)؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد مؤمن قاری، تا: 1113ق؛ افتادگی: انجام (یک برگ)؛ تملک: شیخ سلیمان؛ مهر: «صبر لک یا حسین 1291» (بیضی)؛ اهدایی: حسینعلی محفوظ، مهر 1370؛ جلد: تیماج ، 184 گ، 20 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 20-129]
آغاز: حمدله. صلاة. کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات و هو العاشر من اجزاء کتاب الوافي من تصنیف محمد بن مرتضی المدعو به محسن ایده الله تعالی. الآيات. قال الله عزوجل و لقد مکناکم في الأرض؛ انجام: و بتمامها تم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق و الولادات انشاء الله.
ملجد 10 و 11؛ خط: نسخ و ثلث، کان محمد مدعو به ربیع، تا: 1114-1113 ق، 459ص، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-400]
آغاز: الحمدلله و الصلاة ... کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات و هو التاسع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی؛ انجام: هدانا بهم و باحکامهم الى طریق القويم و الصراط المستقيم . آخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات من اجزاء کتاب الوفاي و یتلوه في الجزء العشار کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات ...
جلد 9، کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات؛ خط: نسخ خوش کا: محمد مدعو به ربیع، تا: 1113ق؛ 310ص، 26 سطر، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1-400]
أبواب الوصية و الارث؛ کا: محمد جعفر بن محمد صادق، تا: پنج شنبه 19 صفر 1113ق، جا: نیشابور [تراثنا: س کش 4-68]
ج6، 7، خط: نسخ، کا: عبدالرشید بن عبد الحسن اسیری، تا: 1113ق؛ 89گ، 31سطر، اندازه: 20×31/5سم [ف: 14-614]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات؛ انجام: کما ینبت بالمطر قال فحرثوا فجادت ذروعهم.
ج 9 و 10، ج 9 حاوی مباحث کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات و ج10 شامل کتاب المعاش و المكاسب و المعاملات می باشد؛ خط: نسخ، کا: سبزواری عامری، اسماعیل بن ابراهیم، تا: 1113ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد مهدی سبزواری، بهمن 1348؛ 283گ، 23 سطر، اندازه: 17/8 × 24/5سم [ف: 14-616]
کتاب سوم، ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین شبستری، تا روز عرفه 1114ق، جا: مدرسه ظهریه؛ واقف: ساجدی، 1347ش؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 21×29سم [ف: -26]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذا فهرست ما في هذا المجلد من ... بسمله الحمدلله والصلوة والسلام ... کتاب الصلوة والدعاء والقرآن و هو الخامس من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: مافیه الاهذه الاية الا الى الله التصير الامور آخر ابواب القرآن ..... الحمدلله اولا وآخراً و ظاهراً و باطناً
معایش و مکاسب و صلاة و دین؛ خط: نسخ، کا: محمد افضل بن حاجی حسین مهتدی، تا: 15 شعبان 1114ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 269 گ، 25 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 8-4895]
آغاز : الحمد لله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الايمان و الكفر و هو الثالث من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: کما في الخبر السابق آخر أبواب قضاء التفث و التزين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزين الذي هو الجزء الرابع من أجزاء کتاب الوافي ...
شامل: جزء سوم و چهارم: کتاب الايمان و الكفر تا آخر طهارت و تزین؛ خط: نسخ، کا: عبدالحی بن فضل الله بن محمد شریف کاشانی، تا: 19 رجب 1115ق؛ مصحح، بابلاغ مقابله به تاریخ 7ذیحجه 1152؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1342؛ 285گ، 25 سطر، اندازه: 29×18/5 سم [عبدالعظیم ف: 2-660]
آغاز: الحج و سبعه اذا رجعتم تلک عشرة كاملة و صوم جزاء الصيد واجب قال الله تعالی و من قتله منکم متعمداً
جزء هفتم و کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با نشانی بلاغ، و کار مقابله را نورالدین محمد بن مرتضی معروف به اخباری (پسر برادر فیض) از روی نسخه مؤلف انجام داده، و نیز نسخه را بهاء الدين بن نورالدین محمد با پدرش مقابله کرده و نزد وی خوانده و روز پنج شنبه 7 صفر 1115 به پایان برده، با نشانی بلاغ به خط فیض؛ مهر: «نورالدین محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 162گ، 17سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 15-199]
آغاز: بسمله الحمدلله. کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات و هو السابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع. من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثامن کتاب الحج و العمره و الزيارات.
جلد 7، کتاب الصوم و الاعتكاف و المعاهدات؛ خط: نسخ، کا: محمد مقیم حسینی، تا: 1115ق؛ جلد: تیماج، 158ص، 24سطر، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 10-1428]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله؛ انجام: فلیبلغ الشاهد الغائب
ج 6 خط: نسخ، کا: محمد موسی بن محمد جعفر حسینی، تا: جمادی الثاني 1115ق؛ واقف: سید محمد علی رضوی، 1210؛ جلد: تیماج، 93گ، 24 سطر، اندازه: 19×24 سم [ف: 5-348]
شامل جزء هشتم از اول کتاب حج و عمره تا آخر زیارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1115ق؛ تملک: محمد باقر بن ملا حسین؛ واقف: حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 252گ، 25 سطر 5/11×21 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 1-64]
جزء چهارم و حاوی کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: تونی، محمد رضا بن عزیز الله، تا: پنج شنبه 12 صفر 1115ق؛ آغاز، دارای بلاغ؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 102گ، 22 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 1-291]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله و علی اهل بیت رسول الله؛ انجام فجادت زروعهم
ج 10، کتاب معایش و معاملات، خط: نسخ، کا: محمد بن حاج محمد جعفر حسینی، تا: 1116ق؛ واقف: محمد علی رضوی، محرم 1209؛ 139 گ، 24 سطر، اندازه: 24×19 سم [ف: 5-350]
آغاز: پس از خطبه کتاب: کتاب الجنائز و الفرائض و الوصايات؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولادة
ج 13؛ خط: نسخ، کا: ترشیزی، محمد مهدی، تا: 1116ق؛ محشی از مؤلف، سید عوض رضوی، به دستور حاج محمد صفی، در ذیحجه 1092، مقابله و تصحیح نموده؛ واقف: سید محمد علی رضوی، 1210؛ 131 گ، 22 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 5-353]
آغاز: پس از خطبه: کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن و هو الخامس من اجزاء؛ انجام: الا الى الله تصیر الامور
ج 5؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق؛ واقف: میرزا محمد علی رضوی، 1211؛ 190گ، 25 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 5-347]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: و قد ذهب ما فیه الا هذه الآية ألا الى الله تصیر الأمور.
ج5، مباحث صلوة، دعا و قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم زروانی، تا: سه شنبه 7 ذیقعده 1116ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی با رمز «منه ره، سلطان و ...)، دارای بلاغ؛ واقف: علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 375گ، 25 سطر، اندازه: 31×18سم [ف: 14-612]
جزء چهاردهم کتاب؛ خط: نسخ، کا: سید مراد بن محمدنبی قائنی، تا: یک شنبه 6 محرم 1116ق؛ واقف: سید مراد قائنی؛ 109گ، 23 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [کتابخانه های قائن: في: -48]
آغاز: ماتت اهی بمنزلة الشهيد قال نعم ... آخر ابواب الجهاد ...
الباب الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر و الدفاع؛ انجام: او قضاء قضية لقول احد قال لا الا رجل واحد قلت من هو قال جعفر بن محمد علیهما السلام.
خط: نسخ، کا: میر محمد قاسم درونی، تا: صفر 1116ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: اخوان مصلایی؛ کاغذ: سمرقندی، 150 گ، 25 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 2-593]
از جزء هشتم تا پانزدهم؛ خط: نسخ، کا: شیرازی، تراب بن ساری خان، تا: ذیقعده 1116ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 640 گ، 29 سطر، اندازه: 29×17 سم [ف: 27-178]
کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق [نشریه: 2-174]
آغاز: حمدله. صلاة. و بعد، فیقول خلق الله فضل الله؛ انجام: و هو عبدالله بن ابی یعقوب
جلد 13، آغاز (پس از نمایه نام کسان سپس نمایه، 153 باب): الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله، ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الجنائز و الفرايض و الوصيات و هو الثالث عشر من أجزاء الوافي من تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله. الآيات، قال عز وجل کل نفس ذائقة الموت ... سپس «خاتمة کتاب الوافي» و هو الخامس عشر من اجزائه، فیها مشيخة الشيخين في «الفقيه» و «التهذبين»، ثم استدركاً في أواخر الكتب الثلاثة ... که نمایه کسان است به ترتیب الفابيي که در پایان این بخش آمده است: لختم و في الله امداده - جمعت الاحاديث تاریخه 1068ق (ص 496-517). آنگاه گفتاری از «اقل خلق الله فضل الله» في بیان المقصود من الألفاظ التي اختص اطلاقها بالکتاب الوافي؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد ربیع بن میرزا محمد، تا: 1116ق؛ 521ص، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-401]
آغاز: الاخبار الواردة للهداية تعتبر الرجوع الى المجموع لاختلاف ابوابها في العنوانات؛ انجام: و اما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث ...
ج3-1، از اوایل مقدمه تا پایان کتاب ایمان و کفر؛ خط: نسخ خفی، کا: محمد بن محمد قاسم حسینی، تا: دوشنبه 23 شعبان 1116ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 290گ، 25 سطر، اندازه: 25/5 ×16/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 792]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 341
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-290]
شامل کتاب المعاش و المكاسب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1117ق، نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، محشی با عبارت «منه»، «سمع منه»، با علامات بلاغ، با آنهائی بدین عبارت «انهاه السيد النسيب الحسيب میر محمد امین الموسوي ایده الله تعالی قراءة و تصحیحا في ربیع الثاني سنه 1118 و کتب فقیر الى رحمة ربه القوى تقی بن محمد صادق الموسوي»؛ تملک: محمد امین الموسوي» در سال 1117؛ جلد: تیماج، 152گ، 25 سطر، اندازه: 24/5×13سم [ف: 2-10]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 213 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-238]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و ... کتاب الزكاة و الخمس و الميراث و هو السادس من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد؛ انجام: آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع و هو کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثامن کتاب الحج و العمرة و الزيارات انشاء الله ...
جزء 6 و 7؛ خط: نسخ خوش، کا: جمال الدين بن محمد قاسم جبرانی، تا: رجب 1117ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی با نشان منه»، «م. ح. ق»، مجدول؛ 357ص، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-399]
جلد سوم و کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، کان رحیم بن عبدالحسین اسفرائینی، تا: 1117ق؛ تملک: احمد بن مرتضی حسینی تبریزی میلانی، محمد آل حاجی مهدی الحميدي؛ جلد: تیماج، 232 گ، 19سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 27-347]
جزء سوم (حج و ایمان و کفر)؛ خط: نسخ، کا: جمال الدين بن محمد قاسم بن یوسف جیرانی، تا: 2 جمادی الثاني 1117ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول؛ مهر: «جمال الدين بن محمد قاسم»، «یا من له العزة و الجمال 1099»، «سید محمد طباطبائی»، کاتب «شفیع جمال الدين في الآخرة محمد و عترته الطاهرة 1116»؛ جلد: تیماج مذهب، 274 گ، 25 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 12-89]
آغاز: پس از خطبه کتاب: کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر؛ انجام: لئلا یکون لاحد علیه طاعة
ج 12، کتاب نکاح و طلاق و ولادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 19 ذیقعده 1117ق؛ واقف: سید محمد علی رضوی، 1209؛ جلد: تیماج، 179گ، 22 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 5-352]
جزء نهم، دهم شامل کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات و کتاب المعاش و المكاسب و المعاملات؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن شمس الدين محمد، تا: 1118ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: عبدالرضا طباطبائی؛ 337 گ، 29 سطر، اندازه: 5/ 18×30سم [ف: 16-215]
آغاز: الحمد لله و الصلاة و السلام ... باب الحج و العمرة و الزيارات و هو الثامن من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: آخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات من آخر کتاب الوافي.
مشتمل بر جزء هشتم و نهم یعنی کتاب حج و عمره و زیارات و کتاب حسبه و احکام و شهادات؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد طاهر اشرفی، تا: 1118ق؛ جلد: تیماج مذهب، 283گ، 27 سطر، اندازه: 24/5 × 17/5 سم [ف: 19-303]
کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 20 محرم 1118ق؛ از روی نسخه ای که میر محمد خان نزد مصنف خوانده بود؛ در پایان صورت اجازه ای است که فیض به وی داده، مصحح، محشی؛ 184 گ، 25 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 29-4]
المطاعم و المشارب والتجملات؛ خط: نسخ، کا: موسوی، محمد نصیر بن علی نقی، تا: 4 شعبان 1118ق؛ تملک: علی محمد قاینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 141 گ، 23 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 16-384]
از «نکاح» تا «ابواب الولادات»؛ خط: نسخ، کا: علی بن عبدالصمد بن محمد کاشانی، تا: آغاز صفر 1118ق؛ تملک: میرزا ابوالقاسم بن حسن رشتی قمی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 244گ، 18سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -180]
آغاز : الحمدلله کتاب الايمان و الكفر و هو الثالث من اجزا کتاب الوافي ... الايات؛ انجام: من شیعتنا و اما التائبون فان الله تعالی یقول: «ما علی المحسنين من سبیل»
جلد سوم، کتاب الايمان و الكفر؛ خط: نسخ، کا: محمد عبدالعظیم بن امیر عبد الغني حسینی، تا: 26 شعبان 1118ق؛ محشی با امضای غن سلمه الله، نسخه چهار بار توسط کاتب و در نزد والدش امیر عبدالغنی الحسيني مقابله شده؛ جلد: تیماج، 333گ، 16سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 2-69]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الولادات و هو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: جمعت الاحاديث تاریخهاذا انت احسنت تعداده
جلد 12 و 13 و 14 و 15، شامل کتابهای نکاح و ولادات تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: جمادی الاول 1119ق؛ مقابله شده با این عبارات: «قوبل کتاب الوافي من اوله الى آخره باجزائه الخمسة عشر فصح الا مازاغ عنه البصر و لمح عنه النظر کل من لوازم البشر و الحمدلله و الصلوة علی سید البشر و آله ما دامت الشمس و القمر و فرغ من مقابلته مالکه مملوک الرب الاعلى ... في قرية چاد کان من قری ... تاریخ سادس عشرین من شهر رجب في یوم الجمعة في سنة احدی و اربعین و مائة بعد الألف من الهجرة النبوية 1141»، و این عبارات: شرع في مقابلة هذا الجزء من الوافي و هو کتاب النكاح في یوم السبت تاسع عشر شهر جمادی الآخر من شهور سنة 1140 في قرية چاد کان من قری محال فریدن»، و این عبارات: «بلغ مقابلة بعون الله تعالی في 8 ذی القعدة سنة 1140»، و این عبارات: «بلغ مقابلة بعون الله 14 ربیع الثاني سنة 1141»، با عبارت «بلغ»، مصحح، محشی با نشان «منه، منه ره» و غیر آن؛ جلد: مقوایی، 183 گ، 42سطر، اندازه: 38×24/5 سم [ف: 34-541]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ... کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات؛ انجام: والحمدلله الذي هدانابهم و باحکامهم الى الطريق القويم و الصراط المستقيم اخر ابواب القضاء و الشهادات و بتمامها تم کتاب الحسبة ...
ج ، خط: نسخ، کا: محمدمومن بن محمد طالب، تا: جمادی الثاني 1119ق؛ واقف: بی بی بیگم، بهمن 1379؛ جلد: تیماج، 196 گ، 21 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 26-647]
آغاز: قال قلت له الرجل یحج کذا من آخر ماله من الأجر و الثواب؛ انجام: یعنی من الخوف لطیفا ای بحیث لم یطلع علیه احد آخر ابواب الزيارات و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن کتاب الحج
ج 8 کتاب حج؛ خط: نسخ، کا: محمد مومن بن محمد طالب، تا: 1119ق؛ واقف: بی بی بیگم، بهمن 1379؛ جلد: تیماج، 261گ، 22 سطر، اندازه: 17/3×24/5 سم [ف: 26-664]
آغاز برابر؛ انجام و المذكور ما حصل في الذاكري في الخاطر آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه و بتمامه قد تم الجزء الاول ...
خط: نسخ، کان محمد مومن بن محمد طالب، تا: 1119ق؛ جلد: تیماج مذهب، 142گ، 22 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 26-638]
جزء هفتم و کتاب الصوم؛ خط: نسخ، کا: میر محمد اسماعیل و محمد بن محمد مؤمن، تا: اواخر ذیقعده 1119ق؛ جلد: تیماج، 176گ، 19سطر، اندازه: 12×25 سم [ف: 24-162]
آغاز: منهم فلما سالوا النبي و بعث الله اليهم طالوت یقاتل معهم رد الله علیهم التابوت
ج2-3، مباحث حجت و ایمان و کفر؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ولی الله موسوی فخروردی قاینی، تا: 1119ق؛ افتادگی: آغاز؛ در سالهای 1119و 1189ق تصحیح و مقابله شده؛ واقف: حاج احمد
فاضل، اسفند 1365؛ جلد: میشن مذهب، 242گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 14-609]
آغاز: و اشرف المراتب و اقربها من الله وله درجات؛ انجام: یقول ما علی المحسنين من سبیل ... و الحمدلله اولا و آخرا
ج3؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد رضا، تا: اواخر صفر 1120ق؛ افتادگی: آغاز ( یک ورق)؛ مصحح، مقابله شده، واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: تیماج، 267 گ، 23 سطر، اندازه: 23/4×12/8 سم [ف: 14-610]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: ما علی المحسنين من سبیل
ج 3؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1120ق؛ واقف: محمد علی قاینی، اسفند 1309، 159گ، 26 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 3465]
جزو یکم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 1120ق؛ محشی با نشان «منه ره»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 116 گ، 23 سطر 17×11سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5-743]
آغاز: قال قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) ایها الناس انی لم ادع شیئا ... باب اجتناب الحرام و حکمه اذ اختلط بالحلال؛ انجام: تم کتاب المطاعم والمشارب و التجملات من آخر کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق و الولادات انشاء الله.
خط: نسخ، کا: جمال الدين بن محمد قاسم، تا: 14 محرم 1120 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 221 گ، 25 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 2-594]
آغاز: تلک الحظيرة انما جعلت لیصاد بها «دیب» الحسين عن الثلاثة، قال سالته عن الحظيرة، الحديث
جزء یازدهم «کتاب المطاعم و المشارب و التجملات» از باب صید الطيور الأهلية تا اول نکاح؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد مهدی الاشرفي، تا: 23 رمضان 1120ق؛ افتادگی: آغاز؛ 84گ، 25 سطر، اندازه: 30×17سم [ف: 8-4899]
آغاز: بسمله، الحمدلله والصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن؛ انجام: و قد ذهب مافیه الا هذه الاية الا الى الله تصیر الامور آخر ابواب ... و فضائله و بتمامها تم کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن ...
ج 5. مباحث صلاة، دعا و قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه پانزدهم شعبان 1120ق؛ 188 گ، 25 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 641-26]
جزء 4 و 5 کتاب؛ خط: نسخ، کا: سلیمان بن صالح عاملی کاظمی قمی، تا: دوشنبه 27 ربیع الثاني 1120ق، جا: قم؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اندازه: 24/5 ×18/5 سم [ف: 3-89]
آغاز: قسمت اول: بسمله و به ثقتی الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله، انجام: قسمت دوم: و الوصيات الذي هو الجزء الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الرابع عشر کتاب الروضه ان شاء الله تعالی و الحمدلله اولاً و آخراً.
جلد دوازدهم و سیزدهم؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد طاهر و محمد بن ابراهیم اشرفی، تا: 1120-1121ق؛ کاغذ: اصفهانی، 437گ، 25 سطر، اندازه: 31×17/5 سم [ف: 8-43]
آغاز: پس از فهرست: حمدله. صلاة ... کتاب الإيمانو الكفر و هو ثالث من اجزاء کتاب الوافي تصنیف؛ انجام: و التزيين و بتمامها قد تم کتاب الطهارة و التزيين الذي هو الجزء الرابع من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الخامس کتاب الصلاة.
مجلد سوم (کتاب ایمان) و مجلد چهارم (کتاب طهارة)؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: با تاریخ 1121ق؛ با یادداشت سماع «ولد المؤلف ابو محمد» صفر 1121ق ؛ تملک: ابن حاجی محمد یزدی 1211، ابن محمد جعفر محمد محسن فیروزآبادی، ابن محمد تقی محمد علی اصفهانی 1139، 405ص، 33سطر، اندازه: 30×11سم [عکسی ف: 1-399]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله و علی اهل بیت رسول الله ثم رواة احکام الله؛ انجام: و الحمدلله علی ذلک و سایر نعمه و انعامة آخر ابواب المخلوقات و ما في السموات و الارض و ما بینهما من الآيات
جزء چهاردهم کتاب الروضة؛ خط: ثلث، کا: محمد مقیم بن نظام، تا: جمعه 20 شعبان 1121ق؛ جلد: مقوایی، 137گ (50پ - 187)، اندازه: 23/5 × 13/5 سم [ف: 2-54]
آغاز: حمدله. و الصلوة ... کتاب الحج و العمرة و الزيارات و الثامن من أجزاء کتاب الوافي؛ انجام: آخر أبواب الأرضين و المياه و بتمامها تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات من أجزاء الوافي و یتلوه في الجزء الحادي عشر کتاب المطاعم و المشارب و التجملات ...
جزء هشتم تا آخر جزء دهم؛ خط: نسخ، کا: عبدالحی بن فضل الله بن محمد شریف کاشانی، تا: 20رجب 1121ق، جا: قمصر؛ مصحح، محشی به لفظ «منه»؛ واقف: دانش پژوه؛ 407گ، 25 سطر، اندازه: 18×29/5 سم [عبدالعظیم ف: 2-661]
آغاز : پس از خطبه کتاب: کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر؛ انجام: لئلا یکون لاحد علیه طاعة
ج 12؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد طالب، تا: سلخ
جمادی الثاني 1121ق؛ واقف: محمد مهدی بن محمد تقی تبریزی، رجب 1126؛ جلد: تیماج، 235گ، 21 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 5-353]
آغاز : الحمدلله؛ انجام: في بطن أمه
ج 11، حاوی کتاب مطاعم و مشارب و تجملات؛ خط: نسخ، کا: محمد مومن، تا: جمادی الاول 1121ق؛ واقف: محمد مهدی بن محمد تقی تبریزی، رجب 1126؛ جلد: تیماج، 125گ، 21سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 5-351]
کتاب الحج و الزيارات، جزو 18 خط: نسخ، کا: مراد خان بن محمد اشرف شبستری، تا: 4 جمادی الثاني 1122ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1371]
کتاب الحسبة و الحدود؛ کا: کارزاری، عبدالرحمن بن عبدالرشید، تا: ربیع الثاني 1122ق [تراثنا: س ش 4-68]
جزء دوم و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1123ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 296گ، 24 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: -43]
نکاح و طلاق و ولادات؛ خط: نسخ، کا: ترشیزی، محمد صالح بن خواجه بیک، تا: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1123ق؛ جلد: میشن، 178 گ، 22 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 1-579]
از آغاز جلد اول تا پایان کتاب الايمان والکفر؛ خط: نسخ، کا: مهدی قلی بن افراسیاب جکنی، تا: اواسط ربیع الاول 1124ق، به امر حیدر علی؛ واقف: حاجی محمد علی صدیقی و علی اصغر بن حسن خراسانی بیرجندی، 1163ق؛ 339گ، 31سطر، اندازه: 30×18سم [ف: -16]
آغاز: یعنی بقوله بلغنی انک قلت خمسا انکی قلت یتم الصلاة اذا نوی إقامة خمس؛ انجام: الاهذه الآية ألا إلى الله تصیر الامور آخر ابواب القرآن و فضائله
جزء پنجم کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن؛ خط: نسخ، کا: مهر علی بن محمد شفیع رازی از اعمال قوشخانه، تا: 1124ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 326گ، 25 سطر، اندازه: 24×12سم [محدث ارموی مخ: 3-1664]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب المطاعم و المشارب و التجملات؛ انجام: وجعل آخرته خیرا من اولاده بمحمد و آله الطاهرين ... و سلم تسلیما کثیرا.
ج13-15، ج 13 حاوی مباحث جنائز، فرائض و وصیات، ج14 شامل کتاب روضه و ج 15 که خاتمه کتاب است در بر گیرنده مشیخه شیخ صدوق و شیخ مفید می باشد؛ خط: نسخ، کا: جمال الدين بن محمد قاسم بن یوسف حیرانی، تا: محرم 1124ق؛ مذیل به دو اجازه روایت مؤلف است که اولی برای محمد هادی نواده برادرش و دومی برای فرزندش محمد هادی علم الهدي است، مجدول؛ واقف: علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 260گ، 25 سطر، اندازه: 24×18/2 سم [ف: 14-617]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواه؛ انجام: تم الجزء الثامن من کتاب الحج من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء التاسع کتاب الحسبه و الاحكام و الشهادات انشاء الله تعالی و الحمد لله اولا و آخرا. کتاب حج و عمره و زیارات؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن حیدر جهرمی، تا: 1124ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 224 گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [ف: 7-344]
آغاز ما بخلوا الى یوم القيام بیان العرفاء؛ انجام: و علی ما یشاء قدیر و کتب ذالک و الحمد وحده
بی کا، تا: 1072 تا 1124ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -597]
ج2، کتاب الحجة؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد مقیم ازهری تبریزی، تا: چهارشنبه 21 جمادی الثاني 1124ق؛ کاغذ: سپاهانی، 171 گ، 20 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: -180]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... کتاب المعايش؛ انجام: قال ذاک موضع منخریه في بطن امه آخر ابواب المساكن و الدواجن و بتمامها تم کتاب المطاعم و المشارب و التجملات
ج 11-10. شامل کتاب معایش، مکاسب، معاملات، مطاعم، مشارب، و تجملات؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد هاشم خروتی سمنانی، تا: دوشنبه 20 ذیحجه 1125ق؛ محشی به لفظ «منه» با اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 229گ، 25 سطر، اندازه: 24/2 × 15/5 سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-798]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی ... کتاب الزكوة والخمس والمبرات وهو السادس من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: اقول الناس عبید لنا في الطاعة موال لنا في الدين فلیبلغ ... اخر ابواب العتق والانعتاق من کتاب الزكوة والخمس والعبرات بتمامه تم الجزء السادس از کتاب زکات تا عتق؛ خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن محمدمهدی بسطامی، تا: شعبان 1125ق، جلد: تیماج، 153گ، 18سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 8-4896]
آغاز: پس از خطبه): کتاب المعايش ... و هو العاشر من کتاب
الوافي؛ انجام: فجادت زروعهم. آخر ابواب احکام الارضين و المياه ... و یتلوه في الجزء الحادي عشر کتاب المطاعم و المشارب و التجملات.
جزء 10 (کتاب المعاش و المكاتيب و المعاملات)؛ خط: نسخ، کا: احمد علی بن یوسف بن مسکین کشمیری، تا: 1125ق؛ تاریخ وقف: 1126؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 278 گ، 23 سط اندازه: 25×18/5 سم [ف: 10- 1439]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله؛ انجام: لئلا یکون لاحد علیه طاعه و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
ج 11 و 12؛ خط: نسخ، کا: علم الهدي، محمد محسن بن محمد، تا: جمادی الاول 1125ق؛ مجدول، کاتب نسخه را از روی نسخه پدرش علم الهدي که بارها آنرا به تصحیح مصنف رسانده استنساخ نموده و صورت خط پدر و تعلیقه جدش را که در محرم 1081 نوشته در پایان ج 11 آورده و خود نیز این نسخه را نزد شیخ جعفر بن محمد باقر که بلاغ وی در پایان ج 11 دیده می شود قرائت و تصحیح نموده، محشی بارمز «عهد قدس سره»؛ تملک: محمد هادی نوه برادر مصنف در سال 1193ق؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: تیماج، 257 گ، 27 سطر، اندازه: 29/5×19سم [ف: 14-619]
آغاز : الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الإيمان و الكفر و هو الثالث من أجزاء الوافي؛ انجام: قال الصادق علیه السلام شفاعتنا لأهل الكبائر من شیعتنا و أما التائبون فإن الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل
شامل کتاب کفر و ایمان؛ خط: نسخ، کا: ابو تراب محمد مؤمن، ملقب به «برهان»، تا: 2 محرم 1126ق؛ مصحح؛ مهر: «ابوالحسن بن محمد بن مسعود» (بیضی)، «المتوكل علی الله محمد رضا الحسيني»؛ با دستخط مرحوم حاج میرزا محمود طباطبائی بروجردی، مؤلف کتاب المواهب؛ 148گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 29-79]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة ... کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات و هو الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولادة آخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات ... و یتلوه في الجزء الرابع عشر کتاب الروضه.
مجلد 13، کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 26 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 10-1434]
آغاز : الحمدلله ... کتاب الروضه و هو الرابع عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و ما بینهما من الايات و بتمامها تم کتاب الروضه من کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الخامس عشر خاتمة الكتاب. جزء 14 (کتاب الروضه)؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 26 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 10-1434]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: حرمة رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم ج 7؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: امیر محمد تقیا بن امیر معز الدين، رجب 1126؛ 115گ، 21 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 5 -349]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولادة ج 13، خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1126ق؛ واقف: محمدمهدی، رجب 1126؛ 160گ، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 5-354]
جزء 15 و خاتمه اجزاء وافی است؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 26 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 10-1434]
جلد پنجم؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا بن محمد شریف طالقانی، تا: 26 صفر 1126ق؛ مصحح، محشی به نقل از مؤلف و برخی با عنوان «مهد عفی عنه»؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ 214گ، 33سطر، اندازه: 36×24سم [اوراق عتیق: 1-170]
جزء یازدهم تا پایان کتاب الروضه؛ خط: نسخ، کا: حاجی صفی بن امین الدين، تا: دوشنبه 6 رمضان 1126ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با اجازه ای که سید میرزا مهدی شهرستانی برای سید مهدی بن محمد حسن حسینی زنوزی به تاریخ 1215 نوشته؛ تملک: محمد مقیم بن حاج محمد تقی با مهر «رب اجعلنی مقیم للصلاة» (بیضی)؛ مهر: «علی نقی بن محمد» (بیضی)، «علینقی بن محمد تقی»؛ جلد: تیماج قرمز، 420گ، 22 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 3-310]
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل وعز، کتاب النكاح والطلاق والولادات وهو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: عن جابر عن أبي جعفر علیه السلام قال سمعته یقول وقع مصحف في البحر فوجدوه وقد ذهب ما فیه الا هذه الاية الا الى الله تصیر الامور اخر ابواب القرآن و فضائله و ..... یتلوه في الجزء السادس کتاب الزكوة والخمس والمبرات ان شاء الله. کتاب صلوة و دعا وقرآن؛ خط: نسخ جلی، کا: عبد القادر بن
محمد مهدی البسطامي، تا: یک شنبه 14 ربیع الثاني 1126ق، جا: اصفهان مدرسه مقرب الخاقان آقا کمال؛ مصحح، محشی؛ واقف: عبدالرزاق، جلد: تیماج، 256گ [ف: 1-289]
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله رب العالمين؛ انجام: لم یطلع علیه احد، آخر ابواب الزيارات و شهور المشاهد و المساجد بتمامها تم الجزء الثامن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1126ق [الفبائي: -597]
آغاز : الحمدلله؛ انجام: و عوضهم الله تعالی
ج 2؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد، ربیع الأول 1126؛ جلد: تیماج، 210گ، 23 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 3455]
بی کا، تا: 1127ق [نشریه: 13-363]
حج؛ خط: نسخ، کان علی بن عبدالصمد بن محمد کاشانی، تا: 7جمادی الاول 1127ق، جا: تبریز؛ تملک: میرزا ابوالقاسم بن حسن رشتی قمی که آن را در اصفهان خریده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 220گ، 29 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 180]
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمد لله و الصلاة و السلام علی رسول الله ثم اهل بیت رسول الله؛ انجام: الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا باطنا - کتبه ... ابن محمد نظام ابوالقاسم الشهمرزاد موطنا و المشهد المقدس الرضا مسکنا ... سنه 1127
جزء چهارم کتاب الطهارة و التزين؛ کا: ابوالقاسم ابن محمد نظام شهمرزادی، تا: 1127ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی؛ 91گ، 26 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 1-142]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة ... کتاب الطهارة و التزئين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و یتلوه الخامس کتاب الصلوة و الدعاء و القران انشاء الله و الحمدالله
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شفیع بن نبی کجوری، تا: 1127ق؛ تملک: محمد مهدی بن حاج محمد کاظم الاردشير، محمد صفی حسینی ایروانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 161گ، 23 سطر، ندازه: 25×15سم [ف: 24-80]
آغاز: یرجو مقصر في النار؛ انجام: التاخير في الأجل
ج 14، کتاب روضه؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد تقی حسینی قمی، تا: 18 رمضان 1127ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مقابله شده با دو نسخه ای که مقابله با نسخه اصلی شده بوده؛ 117گ، 25 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 5-354]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله و علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: فجادت زروعهم
ج 10؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن کاتب مشهدی، تا: جمادی الثاني 1128ق؛ مصحح؛ واقف: حاج محمد افضل بن محمد علی مشهدی، ذیحجه 1128؛ 108گ، 25 سطر، اندازه: 27×17 سم [ف: 351-5]
آغاز: ذیل: بسمله من وصية له علیه السلام للحسن (علیه السلام) ... من الوالد الفان ...
ج14؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی طبسی، تا: مربیع الاول 1128ق؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: بنیاد پژوهش های اسلامی، آبان 1368؛ 162گ، 23 سطر، اندازه: 23×11 سم [ف: 14-620]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: و عوضهم الله تعالی ج 2؛ خط: نسخ، کا: کاتب مشهدی، محمد حسن، تا: 1128ق؛ واقف: حاج محمد افضل بن محمد علی مشهدی، 11 جمادی الثاني 1128؛ 178 گ، 25 سطر، اندازه: 27×17 سم [ف: 3455]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما کان بینهم و بین الناس، استوهبنا منهم و اجابوا الى ذلک و عوضهم الله.
ج1-2، از ابتدای مقدمه تا انتهای کتاب حجت، خط: نسخ خوش، کا: علم الهدي، محمد محسن بن محمد، تا: 1128ق؛ مجدول، محشی باجملات «منه طاب ثراه، نورالله مرقده و ...»، با صورت خط مؤلف و فرزندش علم الهدي، کاتب نسخه را با نسخ متعدد که در نزد مؤلف قرائت شده تصحیح و مقابله نموده؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: تیماج، 277گ، 27 سطر، اندازه: 30×19/2 سم [ف: 14-608]
آغاز: بسمله، الحمدالله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات، و هو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي ... الآيات: قال الله سبحانه و الذينهم لفروجهم حافظون؛ انجام: سئل الصادق (علیه السلام) لم ایتم الله نبیه (صلی الله علیه و آله)؟ قال: لئلا یکون الاحد علیه طاعة. آخر ابواب الولادات و بتما مهاتم کتاب النكاح
جزء 12 کتاب، مشتمل بر مباحث کتاب النكاح و الطلاق و الولادات؛ خط: نسخ، کا: ابردمی مشهدی، محمد حسن بن درویش علی، تا: 1128ق؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 161گ، 25 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 13-396]
جزء نهم؛ خط: نسخ، کا: ابردمی مشهدی، محمد حسن بن درویش علی، تا: 1128ق، 142گ، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 1-294]
آغاز: الحمدلله و صلوة و السلام علی رسول الله ... الأيات قال الله تبارک و تعالی علی الناس حج البيت؛ انجام: یعنی من الخوف
لطیفا ای بحیث لم یطلع علیه احد آخر ابواب الزيارات
جزء هشتم و شامل کتاب حج و زیارت تا نوادر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1128ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 175 گ، 25 سطر، اندازه: 24×18سم [آية الله جلیلی: ف: -317]
کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی خاتون آبادی، تا: شعبان 1128ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 255 گ، 23 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 5-1637]
آغاز: بسمله حمدله والصلوة ... کتاب الإيمان والکفر و هو الثالث من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله الإيات قال الله سبحانه ولکن الله حبب اليكم الايمان؛ انجام: واما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل، آخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث ما کتاب الوافي ...
جزء ثالث از کتاب الإيمان والکفر تا ابواب الذنوب و تدار کها؛ خط: نسخ، کا: سمنانی، محمد قصاع بن محمد مؤمن، تا: یک شنبه غره ذیقعده 1128ق؛ محشی با نشان «منه» و «ص»، علامت بلاغ، مصحح، از روی نسخه ای که آن نسخه از روی نسخه تصحیح شده میر محمد خان استنساخ شده، کتاب شده؛ واقف: محمد حسن حسنی؛ جلد: تیماج، 158گ (1پ- 158 پ)، 27 سطر [ف مخ]
آغاز: افتاده: یقول لک زوج جویبر ابنتک الذلفاء، فقال له زیاد ان رسول الله ارسلک الى بهذا یا جویبر ؟ فقال له: نعم؛ انجام: آخر ابواب الولادات و بتمامها تم کتاب النكاح و الطلاق و الولادات... و یتلوه في الجزء الثالث عشر کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات. خط: نسخ، کا: ابن حاجی علی اکبر علیار خسروشاهی، تا: سه شنبه 14 محرم 1129ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «علیمردان بن علی» (مربح که ظاهرا همان کاتب باشد، «و تلک حجتنا آتیناها ابراهیم» (مستطیل)؛ 236 گ، 24 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1-88]
از طهارت تا یمین و نذر با فهرست در آغاز؛ خط: نسخ، کا: ملک محمد بن نصر الله کازرونی شیرازی، تا: یک شنبه 2 شعبان 1129ق؛ محشی با نشان «منه دام ظله، عهد ره، م ح ق»، مصحح، با بلاغ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 342گ، 33سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 5-743]
کتاب صوم و اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد هادی الخادم، تا: سه شنبه 8 جمادی الاول 1129ق؛ مصحح، محشی از فرزند فیض علم الهدي با رمز «عهد»؛ جلد: مقوایی، 71گ، 27 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 27-9]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوة والسلام علی رسول الله ثم اهل بنت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الزكوة و الخمس و الميراث؛ انجام: تم الجزء السادس من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات ان شاء الله تعالی ..
جزء ششم و شامل: کتاب زکات، خمس و میراث؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صادق قمی، تا: 1130ق؛ مصحح، محشی با امضای منه؛ تملک: محمد الخطيب بن محمد موسی بن محمد معصوم عبد العظيمي رازی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 153گ، 23 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 19-190]
آغاز این ... قال لا یز کی شیئا منها؛ انجام: ما رخیت ... محمد عن سلمة بن ...
ج و و 10 و 11، به ترتیب ج 6 مشتمل است بر کتاب الزكاة و الخمس و المبرات، و ج 11 شامل کتاب المطاعم و المشارب و التجملات و ج 10 حاوی کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات؛ خط: نسخ، کا: مهدی قلی حکیمی، تا: جمادی الاول 1130ق، افتادگی: آغاز و انجام؛ 270 گ، 25 سطر، اندازه: 18825 سم [ف: 26-649]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمد لله والصلوة ... ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات وهو الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و هذا آخر ما اردنا ذکره في خاتمة الكتاب. خط: نسخ، کا: هادی بن حاجی ابراهیم خاتون آبادی، تا: 1132ق؛ اهدایی: حاج وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 244گ، 23 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 2-592]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ... کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات و هو العاشر من اجزاء کتاب الوافي ... الأيات قال الله عزوجل ولقد مکناکم؛ انجام: وطبقة من فضة فقال اکسرها فانه لایحل بیع هذا کتاب المعايش والمکاسب والمعاملات و کتاب الصلوة والدعاء والقرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1132ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «منه»؛ 236 گ، 21 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 4897-8]
آغاز: و نحن مجتمعون عنده فقال أبو عبدالله علیه السلام لزندیق: اتعلم ان للارض فوقا وتحتا؟ قال نعم قال فدخلت تحتها قال لا قال فما یدریک ما تحتها قال لا ادری؛ انجام: وبقوله تعالی حین من الدهر مابعد خلق السموات والارضین وتقدیر الأشياء وتدبیرها ولهذا قال لم یکن شیئا مذکورا والمذکور ما حصل في الذكر ای في الخاطر.
جزء اول، کتاب عقل وعلم وتوحید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1133ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «و رفعناه مكانة علیا» (مربع)، ورفعناه مکانا علیا» (مربع)، «وما کان محمد ابا احد» (مربع)؛ جلد: مقوا، 65گ، 23 سطر، اندازه: 24×14/5 سم [ف مخ: 5-2258]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله عزوجل کتاب المطاعم والمشارب والتجملات وهو الحادي عشر؛ انجام: فان رسول الله (صلی الله علیه و اله) نبت الله عزوجل بالریح کمانبت بالمطر قال فحرثوا فجادت زروعهم. اخر ابواب الارضين والمیاه و بتمامها تم کتاب المعاش ... ان شاء الله والحمدلله اولاً وآخراً
از «کتاب المطاعم و المشارب» تا آخر کتاب المعاش والمکاسب»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 3 محرم 1133ق؛ جلد: تیماج، 282گ، 19 سطر، اندازه: 25×19سم [ف مخ: -179]
آغاز: بسمله وبه نستعین، الحمد لله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: عن ابیعبد الله (علیه السلام) قال صیام ثلاثة أيام في كفارة اليمين متتابعات لا یفصل بینهن.
شامل کتاب زکاتو خمس و میراث و صیام و اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد هادی، تا: 1133ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 133گ، 24سطر (18×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 2-594]
کتاب الايمان والکفر؛ خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن محمد تقی، تا: یک شنبه سلخ رجب 1134ق؛ 138 گ، 30سطر، اندازه: 20×31سم [ف: -79]
جزء 1 و 2 از کتاب العقل تا آخر کتاب الحجة؛ خط: نسخ، کا: محمد جواد، تا: 1135ق؛ 867ص، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 1-322]
جلد 2 (کتاب الحجة)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 26 جمادی الثاني 1135ق؛ تملک: صدرالدین محمد حسینی؛ واقف: خلیل آقا کردلو، شوال 1169؛ کاغذ: سپاهانی، 259 گ، 24 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 16-509]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ... کتاب المعايش والمکاسب والمعاملات وهو العاشر من اجزاء کتاب الوافي تضیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله الأيات قال الله عزوجل ولقد مکناکم؛ انجام: فقال لهم احرثوا فان رسول الله صلی الله علیه و آله قال ینبت الله عزوجل بالریح کما ینبت بالمطر قال فحرثوا فجادت زروعهم آخر ابواب احکام الارضين المياه و بتمامها
کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات؛ خط: نسخ، کا: محمدمهدی بن علم الهدي بن فیض کاشانی، تا: 14 جمادی الثاني 1135ق؛ محشی از مؤلف؛ مهر: «عبده حسن بن محمد علی» (بیضی)؛ «عبده ابوطالب الرضوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 221گ، 16سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الروضة و هو الرابع عشر من اجزاء؛ انجام: عن الصفار و سعد عن الفضل بن غانم و احمد بن ...
جلد 14 و 15، شامل کتاب روضه و خاتمه؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده با این عبارات: «بلغت قرائة علی قراءة افادة و ایقان و استفادة و اتقان رزقه الله و ایانا سعادة الدارين و کمال النشأتين بالنبی و آله المنتجبين تم الحمدلله»، «ثم بلغ مقابلة و تصحیح بتائید الله تعالی»، عبارت «بلغ بحمده» نیز در بسیاری از برگهای نسخه دیده می شود، محشی با نشان «منه»، مصحح؛ مهر: الواثق بالله الغني محمد علی ... سنة 1135» (بیضی)، «العبد محمد سعید بن محمد علی ...» (مستطیل) یا «محمد علی بن محمد سعید»؛ تملک: محمد رضا با مهر «عبدالراجی محمد ...» (بیضی)؛ یادداشتی در مورد مطالعه کتاب به سال 1108 یا 1208ق؛ جلد: تیماج، 171گ، 23 سطر، اندازه: 25/5 ×15 سم [ف: 34-467]
جلد پنجم، حاوی کتاب صلوة و دعا و قرآن؛ خط: نسخ، کان عبدالمطلب تهرانی، تا: ربیع الثاني 1136ق؛ جلد: تیماج، 302گ، 23 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 3-778]
جلد 14؛ خط: نسخ، کا: محمد علی رازی، تا: 1136ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 110گ، 27 سطر، اندازه: 30/5 ×19 سم [ف: 1-596]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 660
همان نسخه بالا [نشریه: 5-104]
کتاب النكاح و الطلاق و الولدات؛ خط: نسخ، کا: نجات، محمد ابراهیم بن محمد شفیع، تا: اواخر ذیقعده 1136ق؛ مصحح، مقابله شده توسط کاتب از روی نسخه یکی از افاضل زمان؛ جلد: تیماج، 248گ، 23 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 10-368]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی ... کتاب الطهارة و التزيين و هو الرابع من أجزاء الكتاب الوافي؛ انجام: و آله و سلم. آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تمام الجزء السابع من کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثامن الحج و العمره و الزيارات، انشاء الله .....
جزء های 4، 5، 6، 7: کتاب طهارت و تزیین، صلواة و دعا و قرآن، زكاة و خمس و مبرات، صیام و اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ خوش و معرب، بی کا، تا: با تاریخ 1137ق؛ تملک: محمد معصوم منصوری دشتکی در صفر 1137؛ واقف: ابوالحسن، 642 گ، 30 سطر، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1- 399]
کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ واقف: محمد طاهر اصفهانی، 1138؛ 152گ، 24 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 85]
کتاب الايمان و الكفر؛ کا: خاتون آبادی، هادی بن ابراهیم، تا: یک شنبه 7 شوال 1138ق [تراثنا: س کش 4-68]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله ... کتاب الجنايز و هو الثالث عشر من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد ... قال عزوجل کل نفس ذائقة الموت؛ انجام: آخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنايزو هو الجزء الثالث عشر من کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الرابع عشر کتاب الروضة ...
جلد 13، از کتاب جنایز تا پایان مواریث؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: با تاریخ 1143ق؛ با یادداشت تملک 1143ق؛ یادداشت مقابله با نسخه دستنویس نگارنده از محمد هاشم حسینی؛ 358ص، 21سطر، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-401]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ... کتاب النكاح والطلاق و الولادات وهو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی؛ انجام: آخر أبواب مباشرة النساء ومعاشرتهن وآدابهما والعفة والفجور والحمدلله أولاً وآخراً.
کتاب النكاح والطلاق تا آخر ابواب مباشرة النساء ومعاشرتهن و آدابهما والعفة والفجور، خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1150ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، دربرگ اول نوشته ای به تاریخ 1150 دیده می شود؛ جلد: تیماج، 210گ، 20 سطر، اندازه: 15/5 ×27سم [ف: 8-4897]
جزء دهم کتاب، مشتمل بر کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1150ق؛ مصحح، محشی بیشتر از شیخ حسین بن عبدعلی بن محمد بن علی جزائری؛ تملک: همین شیخ حسین به تاریخ 1150؛ جلد: مقوایی، 209گ، 23 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 5-222]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی روات؛ انجام: اخر ابواب الارضين و المياه و بتمامها تم کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الحادي عشر کتاب المطاعم و المشارب و التجملات ان شاء الله ... ظاهراً
جلد نهم و جلد دهم؛ خط: نسخ خوش، کا: محسن بن علم الهدي بن محسن فیض، تا: 1154ق؛ از روی نسخه بخط پسر مؤلف تحریر شده و او نیز از روی نسخه به خط مؤلف نوشته، مجدول، محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 247 گ، 27 سطر، اندازه: 19×30/5سم [ف: 8-41]
جزء پنجم، مشتمل بر کتاب صلاة و قرآن و دعا؛ خط: نسخ، کا: رجب علی بن جمال الدين محمد، تا: 7 ربیع الاول 1156ق؛ محشی؛ 246گ، 28 سطر، اندازه: 31 ×20سم [ف: 26-230]
آغاز: کتاب الطهارة والتزین وهو الرابع من اجزاء کتاب الوافي ... الإيات قال الله عزوجل و ثیابک فطهر؛ انجام: ثم لیکونوا داعین المن صرف إلى تهذیبه وترقینه همه راعین لاعطاء کل ذی حق حقه وکتب هذه الأحرف. جزء چهارم در طهارت تا پایان جزء هفتم درصوم و اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد تقی، تا: شعبان 1110ق (پایان کتاب) و 5 جمادی الثاني 1158ق (پایان کتاب اعتکاف)؛ واقف: سید محمد علی صدیقی؛ 185گ، 27 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: -36]
آغاز: الحمدلله ... کتاب الزكوة والخمس والمبرات وهو السادس من اجزاء الكتاب الوافي ... الآيات قال الله سبحانه یا ایها الذين آمنوا انفقوا؛ انجام: ولکنی اقول الناس عبید لنا في الطاعة موال لنا في الدين فلیبلغ الشاهد الغايب اخر ابواب العتق والانعتاق من کتاب الزكوة والخمس والمبرات. جزء ششم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی، تا: 1163ق؛ مهر: محمد حافظ 1024» (مربع)، «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 100گ، 23 سطر، اندازه: 22×13سم [ف مخ: 5 -2256]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما کان بینهم وبین الناس استوهبناه منهم واجابوا إلى ذلک وعوضهم الله تعالی اخر ابواب بدو خلق الحجج و موالیدهم و مکارمهم از آغاز کتاب تا پایان کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1164ق؛ واقف: سید علی حسینی مازندرانی رفسنجانی، 1199؛ جلد: تیماج، 239گ، 21 سطر، اندازه: 24×35سم [ف: 8-4894]
جزو نهم؛ بی کا، تا: با تاریخ 1167ق؛ با بلاغ مقابله روز چهارشنبه 29 رجب 1167 [نشریه: 6-353]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ... کتاب الطهارة والتنزیل وهو الرافع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف ... الايات قال الله عزوجل و ثیابک فطهر وقال تعالی أن الله یحب التوابين و .. انجام: ثم صلی علی محمد والائمة صلوات الله علیهم کتب الله له من الحسنات مثل ... بیان العالج اسم موضع کثیر الرمل اخر ابواب قضاء [...] التزين و بتمامها
جلد چهارم (الطهارت و التزين)؛ خط: نسخ، کا: مومن بن عبد العلي، تا: 11 رمضان 1168ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 175 گ، 9سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ]
جلد پنجم؛ خط: نستعلیق، کا: محمدمومن بن عبدالعلی، تا: سلخشوال 1168ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 310 گ، 21سطر، اندازه: 20×25سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و یستحلون فیه حرمه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بحمد و آله الطيبين
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم، تا: 1168ق [الفبائي: -597]
جزء هشتم از کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1169ق؛ یادداشت هایی که قدیمی ترین آنها که تاریخ دارد در 1169 ق بوده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 231ص، 25 سطر، اندازه: 15/524 سم [ف: 1-340]
ج 7، بی کا، تا: 1170ق [میراث اسلامی: 5-601]
آغاز: پس از نمایه بخش ها): حمدله. صلاة. کتاب المعايش و المكاسب و المعاملات و هو العاشر من اجزاء کتاب الوافي من تصنیف محمد بن مرتضی المدعو به محسن ایده الله تعالی. الآيات. قال الله عزوجل و لقد مکناکم في الأرض؛ انجام: و بتمامها تم کتاب المعاش و المكساب و المعاملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الحاديعشر کتاب المطاعم ... فرغ من تسوید...ه ابن میرزا مراد البيد کلی الكاشاني نعمة الله. یوم ... شد آغاز و انجام این جلدوافی - به تحصیل اجر و رضای الهي - فراگیر زین از کتاب معیشت - گر از سال تحریر تاریخ خواهی.
جلد 10؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: بیدگلی کاشانی، نعمة الله بن میرزا مراد، تا: دوشنبه اواخر ربیع الثاني 1176ق؛ مهر: «الله و محمد و علی في کل توکلی ... »؛ 276 ص، 31سطر، اندازه: 31×21سم [عکسی ف: 1-400]
جلد 11 و 12؛ کا: ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1177ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز : بسمله، الحمدالله و الصلوه و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواق احکام الله ثم علی؛ انجام: و قد ذهب ما فیه الاهذه الآية الا الى الله تصیر الأمور آخر ابواب القران خط: نسخ خفی خوش، کا: آملی فراغه، محمد بن مراد، تا: 179ق [رایانه]
بی کا، تا: 1181ق، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
انجام: ما حصل في الذكر أي في الخاطر آخر أبواب معرفة مخلوقاته و أفعاله سبحانه و بتمامه قد تم الجزء الأول من کتاب الوافي ... شامل: جزء اول: کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ رجب 1181ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام فیضه» و «منه ره» و «ص»؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 24 سطر، اندازه: 12/5 × 24/5 سم [ف: 2-661]
آغاز: الحمدلله والصلاة والسلام علی رسول الله ثم علی أهل بیت رسول الله ثم علی رواة أحكام الله؛ انجام: و الحمدلله الذي هدانا بهم و بأحكامهم إلى الطريق القويم و الصراط المستقيم
شامل کتاب الحسبة و الأحكام و الشهادات، أبواب الجهاد، أبواب الحدود و التعزيرات، أبواب القصاص و الديات، أبواب القضاء و الشهادات است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قبل از 1184ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: به سال 1184ق و تملک دیگری از «ملا اسماعیل بن ملا مجید 1275»؛ جلد: تیماجمذهب، 184 گ، 25 سطر، اندازه: 20×10/5سم [ف: 29-24]
مشتمل بر جزء دهم و یازدهم؛ خط: نسخ، کا: حسینی دهدشتی، علی نقی بن محمد، تا: 1189ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 262ص، 20 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1-340]
جزء 7 و 8، خط: نسخ، بی کا، تا: 1193ق [ف: -96]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ... کتاب الطهارة والتزین وهو الرابع من اجزاء کتاب الوافي ... الإيات قال الله عزوجل وثیابک فطهر؛ انجام: لم یزل عقله معه إلى الليل قال وقال أبو عبد الله علیه السلام کتاب الطهارة والتزین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1197ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «منه»؛ تملک: عسکری حسنی در 1197ق که به محمد حسن بن محمد عسکری حسنی منتقل شده به بیع و سپس به تولیت وقف به محمد ابراهیم حسنی منتقل شده؛ جلد: گالینگور، 188 گ، 20 سطر، اندازه: 23×13سم [ف مخ]
آغاز: ... فرض الزكوة وعقاب منعها والحث علیها، الغدة عن سهل عن البزنطي عن حماد بن عثمان عن رفاعه أنه سمع اباعبدالله (علیه السلام) یقول ما فرض الله علی هذه الأمة شیئا اشد علیهم من الزكاة؛ انجام: و في العين القائمة اذا طمست ثلث دیتها وفی شحمة الأذن ثلث دیتها وفی الرجل العرجاء ثلث دیتها وفی خشاش الأنف ... بخشی از جلد ششم و هفتم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ذیقعده 1197ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 137گ، 23 سطر،
اندازه: 21×16سم [ف مخ]
جزء هفتم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1199ق؛ 195گ، 12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1-294]
آغاز: بسم الله ...... الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن؛ انجام: و الحمدلله اولا و آخرا.
جلد 5 و 6 و 7.شامل: صلوة تا اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ تحریری، کا: علی نقی بن محمد محسن استر آبادی، تا: 28 شعبان 1199ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 385گ، 25 سطر، اندازه: 25×19سم [میراث اسلامی: 8-448]
جزء هفتم تا دهم؛ بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: -263]
آغاز: عز وجل في رقاب الناس و التعميم اولاً ثم التخصيص... ابواب بدو المشاعر و المناسك و فضلها؛ انجام: باب زيارة ابی الحسن و ابی جعفر ببغداد ...... ان الله قریب مجیب یب لو داعهما تقف کوقوفک في اول دخولک ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: قنر علی خان سعدالدوله، 17 ربیع الثاني 1290؛ 342گ، 19 سطر [ف: -20]
آغاز: آغاز فهرست مطالب: بسمله، الحمدالله رب العالمين و الصلوة و السلام علی ... اما بعد فهذا فهرس ما في هذا المجلد کتبته لتسهیل الاطلاع علی موضع کل باب و لله الحمد و الشكر ابواب فضل الصلوة و فرضها و بدوها و عللها و نوافلها و تمامها و قصرها. آغاز متن: بسمله و به ثقتی و اعتمادی، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن؛ انجام: باب 271 النوادر و الحمدالله اولا و آخرا و ظاهر و باطنا، تم. قول ابن مسعود انی قد سمعت القراء فوجدتم متقاربین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشانه های «منه، صح و صا»؛ مهر وقف ملا محمد جعفر مجتهد طهرانی؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ جلد: تیماج، 415گ، 21 سطر (16×8)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 19-135]
جزء ششم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، 1237؛ 91گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2-39]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر من اجزاء الكتاب؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين ... و آله الطاهرين.
بخش نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 514ص، 23 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 10-717]
آغاز: بسمله الحمدلله ... قال الله سبحانه یا ایها الذين آمنوا کلوا من طیبات ما رزقناکم؛ انجام: قال ذلک موضع منخریه في بطن أمه آخر ابواب المساكن و ... یتلوه في الجزء الثاني عشر کتاب النكاح و الطلاق و الولادات ان شاء الله والحمدلله اولا واخرة مشتمل بر کتاب مطاعم و مشارب و تجملات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملکی است مورخ 1142؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 265گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 24-276]
انجام: اخر ابواب المساكن والد و اجن و بتمامها تم کتاب المطاعم و المشارب و اتجملات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثاني ... کتاب النكاح و الطلاق و الولادات ان شاء الله و الحمدلله اولا وآخرا. بخش مطاعم، تزین و تجمل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با این عبارات «ثم بلغت قرائة علی قرائته تثبت و تحقیق و افادة و استفادة استکشاف و استبصار بلغه الله اعلی مراتب الكمال و کتب مصنف الكتاب ... عنه و عنهم»؛ پشت صفحه اول خط علم الهدي و فرزندش محسن دیده می شود؛ جلد: تیماج، 264ص، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 17- 239]
آغاز: الحمد لله والصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله
جزء ششم و جزء هفتم از کتاب زکاتتا آغاز کتاب حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 گ، 333گ، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4896-8]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ... کتاب المعايش والمکاسب والمعاملات وهو العاشر من اجزاء کتاب الوافي ... الآيات قال الله عزوجل ولقد مکنا کم في الأرض وجعلنا لکم؛ انجام: فان رسول الله صلی الله علیه وآله قال ینبت الله عزوجل بالریح کما ینبت بالمطر قال فحرثوا فجارت زروعهم اخرا ابواب الارضين والمیاه وبتامها تم کتابهای معایش، مکاسب و معاملات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «وما توفیقی الا بالله علیمردان بن علی 1112» (مربع)؛ 239 گ، 20 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5-2257]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله، انجام: الى طریق القويم والصراط المستقيم آخر ابواب القضاء والشهادات و بتمامهاتم کتاب الحسبة والحدود والاحکام ... والمکاسب والمعاملات انشاء
الله والحمدلله اولا وآخرا
از کتاب الحسبه والحدود والاحکام تا پایان قضاء وشهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 272گ، 17 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 8-4898]
آغاز: برابر؛ انجام: في التهذيب حمل الخمر علی طبیخ التمر الذاهب الثلثاه کما في الخبر السابق آخر ابواب قضاء التفث والنز من و بتمامها قد تم کتاب الطهارة والتزین الذي هو الجزء الرابع من اجزاء الكتاب وافی
جزء 1 تا 4 (کتاب الطهارة والتزین)؛ خط: نسخ، کا: رجبعلی ابن جمال الدين محمد، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ مهر: محمد صادق 1236 ق، جلد: تیماج، 148گ، 19 سطر، اندازه: 16 ×20/5 سم [ف: 8-4894]
آغاز: اقل من اليقين وانما تمسکتم بادنی الاسلام ... باب حقيقة الايمان والیقین کا الاربعة عن ابی عبدالله علیه السلام قال قال امیر المؤمنين علیه السلام أن علی کل حق حقيقة؛ انجام: باب الهم بالسيئة او الحسنة والاتیان بهما: کا محمد عن أحمد عن ... بیان لعل السر في کون الحسنة بعشر أمثالها والسيئة بمثلها أن الجوهر الانسان بطبعه
از باب حقيقة الايمان والیقین تا باب الهم بالسيئة والحسنة والاتیان بهما؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 97گ، 21 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 8-4900]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الايمان والکفر و هو الثالث من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: واما التائبون فان الله تعالی یقول ما علی المحسنين من سبیل آخر ابواب الذنوب وتدارکها وبتمامها قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي
ایمان و کفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 180 گ، 27 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 8-4895]
آغاز: عن رجل لی علیه مال فغاب عنی بزمان فرایته یطوف حول الكعبة؛ انجام: في یوم عرفه و اغتسل ثم توجه اليه کتب الله ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: اخوان مصلایی؛ جلد: مقوایی، 241گ، 21 سطر، انداز: 21×15سم [ف: 2-742]
آغاز برابر؛ انجام: ولا یتطاول علی غیره فیمنع حقوق الضعفاء لحال شرفه وجماله بیان وقد الزمه فیها الحجة
کتاب العقل والعلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 134 گ، 24 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1662]
آغاز: آغاز فهرست: بسمله، حمدله، أما بعد فهذا فهرست ابواب کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من آخر کتاب الوافي؛ آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله
جزء هفتم (کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با علامت بلاغ؛ 204گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8-4896]
آغاز: الحمدلله ... کتاب الصلاة و الدعاء والقرآن و هو الخامس من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن أيده الله؛ انجام: و قد ذهب مافیه الاهذه الآية الاالى الله تصیر الامور آخر ابواب القرآن وفضائله وبتمامها تم کتاب الصلاة والدعاء والقرآن.
جزء پنجم، کتاب الصلاة والدعاء و القرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 378، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1663]
آغاز: بسمله. الحمدلله ... ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الصلوة و الدعا و القران و هو الخامس من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: و قد ذهب ما فیه الا هذه الاية الا الى الله تصیر الامور اخر ابواب القرآن و فضایله و بتمامها تم کتاب الصلوة والدعاء و القرآن
کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد علی طبسی، تا: ربیع الثاني 1202ق؛ مصحح، محشیبه امضای «منه» و «زین»؛ اهدایی: ورثه آقای نجفی؛ جلد: تیماج مذهب، 274گ، 22 سطر، اندازه: 19×25سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسول الله، ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة الأحكام ثم علی من انتفع بمواعظ عزوجل. کتاب النكاح و الطلاق و الولادات و هو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي تصنیف؛ انجام: آخر ابواب الولادات و بتمامها تم کتاب النكاح و الطلاق و الولادات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثالث عشر کتاب الجنائز و الفرائض و الوصيات و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهراً و باطناً.
مجلد 12، از کتاب نکاح و طلاق تا پایان ولادات؛ خط: نسخ تحریری، کا: علی نقی بن محمد حسینی، تا: محرم 1207ق؛ 417ص، 21 سطر، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-400]
از ابتدای کتاب تا انتهای جزء هفتم که آخر کتاب صیام و اعتکاف و معاهدات می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: 1208ق؛ 375گ، 43سطر، اندازه: 24×35/5 سم
[ف: 1-145]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: با تاریخ 1215ق؛ با اجازه ای که سید میرزا مهدی شهرستانی برای سید محمد حسن حسینی زنوزی به تاریخ 1215 نوشته؛ تملک: عبدالکریم بن ابی طالب با مهر «العبد المذنب عبدالکریم بن ابو طالب» (مربع)؛ مهر: یا محمد» (مربع)، «علی النقي بن محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 284گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 3-310]
آغاز: الحمد لله، کتاب المطاعم و المشارب و التجملات و هو الحادي عشر من اجزاء ... ؛ انجام: قال ذلک موضع منخریه في بطن امه آخر ابواب المساكن و الدواجن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1219ق؛ محشی؛ جلد: جلد تیماج، 131 گ، 20 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 2-68]
آغاز: الحمد لله ... کتاب الطهارة و التزين وو الرابع من اجزاء کتاب الكافي؛ انجام: حمل الخمر هنا علی طبخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق
خط: نسخ، کا: جلیل بن محمد موسوی گیلانی، تا: 3 ربیع الثاني 1219ق؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 210 گ، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2-68]
آغاز: حمدلله و الصلوة و السلام علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله. کتاب الحجة و هو الثاني من اجزاء کتاب الوافي تصنیف؛ انجام: سلام الله علیهم و بتمامه قد تم الجزء الثاني من کتاب الوافي و هو کتاب الحجة و یتلوه الجزء الثالث کتاب الايمان و الكفر انشاء الله ...
جلد 2، کتاب الحجة»؛ خط: نسخ پخته، کا: صفا، محمد تقی بن محمد مقیم، تا: 16 محرم 1222ق؛ 567ص، 16 سطر، اندازه: 21×29/5سم [عکسی ف: 1-398]
معاملات؛ کا: محمد علی بن صادق بن جعفر شریف فسایی، تا: 20 صفر 1223ق [نشریه: 2855]
آغاز: عن ماء البحر هو قال نعم - محمد عن ابی عیسی عن عثمان؛ انجام: و نستغفره تع لمازلت به اقدام الاقلام و زاغت عنه الافهام من الخطا و الخطل في الأحكام و کتب ... یوسف بن احمد بن ابراهیم الدرازي ... بتاریخ ... شوال 1149 في دار العلم شیراز و کان الفراغ من تسویدها شهر شوال سنه 1223 علی ید ... محمد علی بن صادق بن جعفر بن الفسوي.
جلد چهارم که کتاب طهارت است و دیگری جلد پانزدهم که کتاب خاتمه وافی می باشد، ولی اول جلد چهاردهم (طهارت) افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1223 و 1224ق، جا: شیراز؛ کاتب اول: یوسف بن احمد درازی، کاتب دوم: محمد علی بن صادق بن جعفر بن شریف فسائی؛ محشی؛ جلد: تیماج، 276 گ، 18 و 20 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2-156]
جزء دوم کتاب؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا، تملک: شیخ احمد احسائی در 1225ق، علی بن الشيخ احمد بن زین الدين؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 252ص، 23 سطر، اندازه: 27/5 ×15 سم [ف: 1-338]
ج 6 و 7، از زکات تا نذور و ایمان؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد سعید، تا: سه شنبه 12 محرم 1227ق؛ 156گ، 24 سطر، قطع: خشتی [چند نسخه -ف: -210]
آغاز: فهرست: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی محمد و آله فهذا فهرس ابواب کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: قال یعظمون البلدان یحلفوانه و یستحلون فیه حرمة رسول الله ص. آخر ابواب النذر و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي ... خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» (بیضی)، «محمد علی بن محمد باقر الموسوي» (بیضی)؛ 21 و 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4-2051]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلم علی رسول الله ثم اهل بیت رسول الله؛ انجام: و قد ذهب ما فیه الا هذه الآية ألاالى الله تصیر الأمور.
ج 6، مشتمل بر مباحث زكوة، خمس و مبرات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ واقف: حاج محمد افضل، 1127؛ جلد: تیماجمذهب، 83گ، 25 سطر، اندازه: 27/6×17 سم [ف: 14-613]
آغاز: الحمدلله والصلاة ... کتاب الحج والعمرة والزیارات وهو الثامن من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: یعنی من الخوف لطیفا أي بحیث لم یطلع علیه أحد آخر ابواب الزيارات ...
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 24 شعبان 1228ق؛ مصحح، محشی، مجدول، با سرلوح؛ تملک: محمد بن محمد فصیح مراغی به سال 1209؛ با علامت استعاره محمد علی مراغی کتاب را از میرزا محمد مراغی؛ جلد: تیماج، 280گ، 24 سطر، اندازه: 24×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1663]
آغاز برابر؛ انجام: بینهم و بین الناس استوهبناه منهم و اجابوا الى ذلک و عوضهم الله تعالی دو جز اول کتاب «از ابتدا تا پایان کتاب الحجة»؛ خط: نسخ، کان محمد رضا بن محمد شریف طالقانی، تا: 1228ق؛ مصحح،
محشی از جمله به خط سید حسین بن ابراهیم قزوینی (رحمه الله علیه)، مقابله شدهاز روی نسخه مکتوب در عصر مؤلف توسط «سید حسین بن محمد ابراهیم حسینی قزوینی شیخ اجازه سید مهدی بحر العلوم» در محرم 1157 و نوشته اند: در نسخه ای که اصل این نسخه است به خط مؤلف آمده: «قد بلغ سماعا علی الى هنا سماعا ذا فحصو... و کتب محمد بن مرتضی المدعو بمحسن مؤلف الكتاب» ایضا توسط نامبرده در جمادی الثاني 1157ق در انتها نسخه مقابله و تصحیح ثبت شده؛ تاریخ وقف: 1186ق؛ 307گ، 29سطر، اندازه: 35×22 سم [ف: 2-69]
تصحیح شده. اطعمه تا آخر طلاق و ولادات؛ خط: نسخ، کا: استکتاب عبدالحسین، تا: 1230ق؛ افتادگی: آغاز، 272 گ، اندازه: 15×19/5 سم [نسخه پژوهی: 2-239]
آغاز: بسمله - الحمد لله و الصلوه و السلم علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله؛ انجام: قد اتفق الفراغ من تسویده ... علی یداقل الطلبه ... حاتم بن لهر ابیک الطبسي في المدرسه الصالحه في المشهد الرضويه ... تم سنه 1232
کتاب الصلوة و الدعاء و القران کا: حاتتم بن لهرابیک طبسی، تا: 1232ق، جا: مشهد رضوی مدرسه صالحیه؛ محشی؛ 305گ، 24 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 1-144]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1228 تا 1232ق [الفبائي: -597]
جزو 4، کتاب الطهارة و الزين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 23 محرم 1232ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 156گ، 20 سطر (14×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 16-391]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد ابراهیم، تا: 1234ق؛ اهدایی: محمد حاج ابوالحسن رشتی؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 151گ، 20 سطر، اندازه: 23×7سم [ف: 3-958]
جلد چهارم، کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد زمان یزدی، تا: رجب 1235ق، جا: یزد؛ 237 گ، 16 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -150]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز، کتاب النكاح والطلاق والولادات وهو الثاني عشر من جزاء: انجام: وهذا آخر ما اردناه في خاتمة الكتاب من مشیختی الشيخين الجليلين الى کتب الثلثة وبتمامه قد تم کتاب الوافي باجزائه الخمسة عشر ... وعفی الله عنه وزوده في دنیاه ... و صلی الله علی محمد واهل بیته المعصومين وسلم تسلیما کثیرا.
از کتاب النكاح والطلاق والولادات تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1237ق؛ مجدول مرصع، مصحح، محشی؛ واقف: علی اصغر، رجب 1237؛ 395گ، 25سطر [ف: 1-290]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الصلوة والدعاء والقرآن؛ انجام: وقد ذهب مافیه الاهذه الاية الا الى الله تصیر الامور آخر ابواب القرآن وفضائله وبتمامها تم کتاب الصلوة والدعاء والقرآن الذي هو الجزء الخامس من اجزاء کتاب الوافي ... والحمدلله اولا وآخرا و ظاهرا وباطنا کتاب الصلاة بضمیمه اصطلاحات رجالی وافی از علم الهدي در اول نسخه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1237ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ تملک: شیخ ابوالقاسم در 1284ق؛ با یادداشتی در 1237؛ جلد: تیماج قهوه ای، 306گ، 20-25 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 8-4895]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول اللهثم علی رواة احکام الله، انجام: و لم یورث الاخ في الولادة اخر ابواب المواريث و بتمامها تم کتاب الجنائز و الفرايض و الوصيات ...
ج 13، از ابتدای وصیت تا پایان ابواب مواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: فخر المحققين شیرازی، مرداد 1375؛ جلد: تیماج، 91 گ، 29 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 655-26]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر ابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه.
ج 1؛ خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن عبدالرسول، تا: ربیع الثاني 1247ق؛ 21گ، 22 سطر، اندازه: 24/3×15/2 سم [ف: 14- 606]
آغاز برابر؛ انجام: ما حصل في الذكر ای في الخاطر
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: مقوا، 90گ، اندازه: 21×30سم [ف: 5-344]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الزكوة و الخمس والمبرات و هو السادس من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: آخر ابواب الزيارت و شهود المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن کتاب الحج من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء تاسع کتاب الحسبة و الحدود. کتاب الزكات تا کتاب الحج؛ خط: نسخ زیبا، کا: بیدگلی کاشانی، عبدالحکیم بن عبدالرحیم، تا: ذیحجه 1257ق؛ مصحح، نامه ای از محمد علی کاشانی در داخل جلد زیرین چسبانده شده
و تصویر آن در صفحه 678 کتاب گنجینه خطوط آمده، این نامه پاسخ یک مساله فقهی است که آغاز آن: «بسمله به نستعین، سلام من الرحمن نحو جنابک فان سلامی لایلیق ببابکم اما بعد فقد وصل الى کتابتکم الكريم حاک عن المحقق القمي طاب ثراه ...»؛ جلد: تیماج مذهب، 339گ، 27 سطر (23×12)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 51-23]
آغاز: الحمدلله و الصلاة ... کتاب الزكاة و الخمس و المبرات و هو السادس من أجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن؛ انجام: فیبلغ الشاهد الغائب آخر ابواب العتق و الانعتاق من کتاب الزكاة و الخمس و الميراث.
جزء ششم مشتمل بر کتاب الزكاة و الخمس و المبرات؛ خط: نسخ، کا: اسدالله بن محسن، تا: 27 ذیقعده 1266ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 89گ، 25 سطر، اندازه: 24×16سم [محدب ارموی مخ: 3-1664]
آغاز: بسمله الحمد لله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله؛ انجام: شفاعتنا لا هذا الكتاب من شیعتنا اما التائبون فان الله تعال یقول ما علی المحسنين من سبل آخر ابواب الذنوب و تداولها و یتمامها قد تم الجز و الثالث من کتاب الوافي و هو کتاب الايمان و الكفر و یتلوه في الجزء رابع کتاب الطهاره ...
جلد سوم؛ خط: نسخ، کا: حسن خوانساری، تا: دوشنبه 27 ربیع الاول 1268ق؛ مصحح، محشیبه نقل از: ایضاح، نهایه و با امضاء «ص» و «منه»؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبدالرحمن بن محمد الحسيني» (بیضی)؛ کاغذ: کرم، 146گ، 28 سطر، اندازه: 21×31/5سم [دو کتابخانه اراک: -61]
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد علی حسینی کاشانی (کلهر)، تا: 1269ق؛ مصحح، محشی با نشانی «عهد»، کار مقابله با نسخه علم الهدي توسط کاتب انجام شده؛ جلد: تیماج، 17 گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 27-402]
آغاز: بسمله وبه ثقتی واعتمادی الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله. کتاب الحجة ... باب الاضطرار الي الحجة؛ انجام: وما کان بینهم وبین الناس استوهبناه منهم واجابو الي ذلک وعوضهم الله تعالی هی آخر ابواب بدو خلق الحجج وموالیدهم ومکار مهم سلام الله علیهم وبتمامه تم الجزء الثاني من کتاب الوافي
جلد 2 (کتاب الحجة)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج مذهب، 245گ، 22 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4894]
آغاز: اما بعد فیقول خادم علوم الدين ... هذا یا اخوانی کتاب واف في فنون علوم الدين؛ انجام: و المذكور ماحصل في الذكر ای في الخاطر هذا آخرابواب معرفة مخلوقاته و افعاله سبحانه. خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن مهدی طسوجی، تا: جمعه 20 ربیع الثاني 1274ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 54گ، 35سطر، اندازه: 21/5 × 31/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1664]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام ... کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات و هو السابع من اجزاء کتاب الوفاي تصنیف محمد بن مرتضی؛ انجام: المشاهد و المساجد و بتمامها تم الجزء الثامن کتاب الحج من اجزاء کتاب الوافي و یتلوها في الجزء التاسع کتاب الحسبة و الاحكام و الشهادات. انشاء الله ...
جلدهای 7 و 8 مجلد صیام و اعتکاف تا کتاب حح؛ خط: ثلث، کا: ابن محمد رضا محمد، مدعو به ابراهیم، تا: با تاریخ 1289ق؛ واقف: محمد خان، 1289ق؛ 621ص، 24سطر (21×14)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1-400]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد حسن بروجنی، تا: شعبان 1295ق؛ کاغذ: [نشریه: 11-922]
آغاز: الحمدلله والصلاة ... کتاب الطهارة والتزین وهو الرابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق آخر ابواب قضاء ... کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر رضوی، تا: جمادی الاول 1311ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 134گ، اندازه: 24×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1662]
آغاز: قال الطبرسي رحمه الله فان له معيشة ضنکا ای عیشا ضیقا وهو أن ... الله علیه الرزق؛ انجام: ابی عن ابان بن عثمان عن معاوية بن عمار قال قلت لأبي عبد الله علیه السلام ای شیء یلحق الرجل بعد موته قال یلحقه الحج عنه والصدقه عنه والصوم عنه.
جزء اول از جلد سوم (عدالت)؛ خط: نسخ، کان منجم باشی، هاشم، تا: صفر1315ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 23گ، 23 سطر، اندازه: 31×20سم [ف مخ: 5-2258]
آغاز: الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب المطاعم والمشارب والتجملات انجام: اذا قطع الحلقوم وخرج الدم فلاباس به ... ابن المغيرة عن عبدالله بن سنان عن ابی عبدالله علیه السلام أنه قال لاباس بان تاکل ماذبح بحجر اذا لم تجد حديدة. از «کتاب المطاعم والمشارب» تا «باب صید الطيور الأهلة»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 33گ، 21 سطر، اندازه:
20/5×15سم [ف مخ]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی مرواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل وعز، کتاب النكاح والطلاق والولادات وهو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: بیان ولد ابراهیم للنبی صلی الله علیه وآله من مارية القبطية التي أهداها اليه النجاشي سئل الصادق علیه السلام لم ایتم الله نبیه (صلی الله علیه و آله) قال لئلا یکون لاحد علیه طاعة آخر ابواب الولادات.
جلد دوازدهم، و تمام مباحث کتاب النكاح و الطلاق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «یا محمد نبی الله» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 194گ، 23 سطر، اندازه: 29×21سم [ف مخ]
آغاز : الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ... کتاب النكاح والطلاق والولات وهو الثاني عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: باب النوادر کامحمد عن ابن عیسی ... کالقیمان عن الحجال عن ثعلبة عن ...
کتاب النكاح والطلاق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، دارای بلاغ، محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ واقف: محمد حسن حسنی، جلد: گالینگور، 211گ، 22 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله والصلاة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب الروضة وهو الرابع عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: فاتی الملك فدخل علیه فقال لما بعثت اليك فقال انک رایت رؤيا وانک ترید أن تسألني ای زمان هذا فقال له صدقت فاخبرنی ای زمان هذا فقال هذا زمان الكبش
جزء چهاردهم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 103گ، 19 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 5-2258]
آغاز: فان ذلک یجزیه واذا کان الوضوء غسل وجهه و مسح یده علی ذراعیه ورأسه و رجلیه وان کان الماء متفرقا فقدران یجمعه والا اغتسل من هذا وهذا فان کان في مکان واحد وهو قلیا الايكفيه لغسله؛ انجام: سمعت ابا جعفر علیه السلام یقول من لم يبرأه الحمد لم يبرأه شی کا الثلاثه عن ابن عمار عن ابی عبدالله علیه السلام قال لو قرأت الحمد علی میت سبعین ثم ردت فیه الروح ما کان ذلک عجبا کا
جزء چهار و پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، جلد: گالینگور ، 254 گ، اندازه: 31×20سم [ف مخ: 5-2259]
آغاز: هو الطهور ماؤه الحل ميتتة وبالمعنی الثالث قول امیر المؤمنين ... باب طهارة الماء و طهوریته؛ انجام: في التهذيب حمل الخبر فیها علی طبیخ التمر الذاهب ثلثاه کما في الخبر السابق آخر ابواب قضاء التفت والتزین وبتمامها قد تم کتاب الطهارة والتزین الذي هو في الجزء الرابع من أجزاء الكتاب الوافي طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه»؛ 133گ، 23 سطر، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 8-4899]
آغاز: فیه الكلب أن یغسله سبعة وبالمعنی الثاني او ما یشمله والاول قوله صلی الله علیه و آله جعلت لی الأرض ... باب طهارة الماء وطهوریته؛ انجام: کا احمد عن علی بن الحكم عن یونس بن یعقوب قال قال ابو عبدالله علیه السلام ما يأتينا من ناحیتکم شیء أحب الينا من البنفسج از «باب طهارة الماء» تا «باب الخلوق»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 188 گ، 19-21 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 8-4899 ]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ... کتاب الصيام والاعتکاف والمعاهدات وهو السابع من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: فقال الله تعالی لااقسم بهذا البلد وانت حل بهذا البلد و والد وما ولد قال یعظون البلد ان یحلفوا به یستحلون حرمة رسول الله صلی الله علیه و آله
جزء 7 کتاب الصيام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشیبا نشان: «مح ق» و «م ق ر» و «ام ن»؛ جلد: تیماج، 126گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4896]
جلد دهم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 204گ، 18سطر (14×7)، اندازه: 14×20سم [ف: 4-1151]
جزء چهارم و پنجم؛ بی کا، بی تا [ف: 96]
جزء 13؛ بی کا، بی تا؛ با مقابله عبدالغنی حسینی با نسخه اصل [ف: 96]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم ... کتاب الصلاة والدعاء والقرآن وهو الخامس من اجزاء کتاب الوافي ... باب فضل الصلوة ... قال الله تعالی ان الصلاة تنهی؛ انجام: وقد ذهب مافیه الا هذه الاية الا الى الله تصیر الامور اخر ابواب القرآن وفضائله وبتمامها تم کتاب الصلوة ... والحمدلله اولا وآخرة صلاة ودعا؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 271گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4895]
انجام: و محی عنه من السيئات مثل ذلك.
جلد چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 160گ، 21سطر (15×9/5)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 4-1193]
آغاز: بسمله، الحمدلله والصلاة علی رسول الله ... کتاب الطهارة والتزین وهو الرابع من اجزاء کتاب الوافي ... الايات قال الله عزوجل وثیابک فطهر؛ انجام: لکن کا الثلاثة رفعه في قص الا ظافیر تبدا بخنصرک الايسر ثم تختم بالیمین
جلد 4، از کتاب الطهارة و التزين تا باب تقلیم الاظفار؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از مصنف و «حسن عفی الله عنه»؛ مهر: «محمد علی بن احمد الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 136 گ، 21 سطر، اندازه: 24/5×15سم [ف: 8-4898]
خاتمه کتاب که جزء پانزدهم است؛ خط: نسخ، کا: علم الهدي، محمد بن محسن، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 16گ، 20سطر اندازه: 21/5 × 14/5 سم [ف: 27-358]
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوة علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله: انجام: فطوبی لمستبصر من هداه.
قسمت روضه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ تملک: محمد رضا بن حیدرعلی؛ جلد: تیماج، 148گ، 21سطر (10×17)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 1-13]
آغاز: باب الصيام یوم العرفه، کا، محمد عن محمد بن الحسين عن صفوان وعلی بن الحكم عن العلاء عن محمد؛ انجام: باب الايمان، کا، محمد بن احمد بن علی بن حدید عن بعض اصحابه عن ابی عبد الله علیه السلام ...
از ابتدای کتاب الصوم (کتاب هفتم) تا باب الايمان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 181 گ، 19سطر [ف: 1-287]
جزء نهم و از کتاب جهاد تا آخر کتاب قصاص و دیات؛ خط: ثلث، کا: محمد صادق بن محمد رضا، تا: در عصر مصنف؛ واقف: لطفعلی؛ 354 گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-73]
جزء دوم و آغازین آنها «باب الاضطرار الى الحجه و پایانی آنها «باب النوادر»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 236 گ، 21 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 1-367]
آغاز: بسمله و حمدله، کتاب العقل و العلم و التوحيد و هو الجزء الأول من اجزاء کتاب الوافي انجام: و ما کان بینهم و بین الناس استوهبناه منهم و اجابوا الى ذلک عوضهم علی الله تعالی.
جزء اول و دوم: کتاب العقل و العلم و کتاب الحجه؛ خط: نسخ: بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «ملک العبد الذليل عباس بن حسین الحسني الحسيني»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 217گ، 35سطر، اندازه: 31×19سم [ف: 14-105]
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوه و السلام علی رسول الله ... کتاب الطهاره و التنوير؛ انجام: آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع ...
اجزاء چهارم، پنجم، ششم و هفتم کک و مشتمل بر کتب طهارت، صلات، صیام و اعتکاف و معاهدات و کتاب زکات، خمس و میراث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، مصحح: کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 385گ، 34سطر، اندازه: 32×20/5 سم [ف: 130-15]
آغاز: جوار او قال امهات اولاد؛ انجام: فان کان فعل فهو حر
کتاب النكاح و الطلاق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ 214گ، 23 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 4-1204]
آغاز: فاغتسل فیصیب جسدی بعد الغسل جنبا او غیر جنب قال لا باس بیان و لاتغتسل من ماء آخر یعنی؛ انجام: باب حفظ المال ... کا علی عن العبيدي عن یونس عن عبد الله بن سنان عن ابی عبدالله...
جزء چهارم و پنجم و کتاب طهارت و کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 160گ، 25 سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 19-85]
آغاز: روی عطاء المكي بن عباس، قال ارسل الى ابی بکر ابن ابی قحافه ذات لیل من الليالي ... فاذا عنده جماعة؛ انجام: باب 37باب الورع ... قال کثیرا ما کنت اسمع .. یقول لیس من شیعتنا من لا تتحدث المخدرات بورعه في خدورهن، و لیس من اولیائنا من هو في قربه اربعة عشرة ألف رجل فیهم خلق الله اورع منه کا
بی کا، بی تا، 27گ (115-142)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 11 -475]
جلد ششم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 160گ، 19سطر، اندازه: 16/5 ×17 سم [ف: 4-1363]
کتاب مطاعم و مشارب تا مشیخه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ 387گ، 30سطر، اندازه: 29×20سم [ف: - 53]
جزء پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با امضاء کمال الدين محمد؛ 150گ، 27 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 1-294]
جزء اول تا هفتم؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، بی تا؛ 404گ، 41سطر، اندازه: 21×37سم [ف: 1-292]
جزء هشتم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سر لوح زرین؛ 216گ، 24سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 1-293
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلوة والسلام علی رسول الله ثم اهل بیت رسول الله ثم علی رواه احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات؛ انجام: تم الجزء السابع کتاب الصيام من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثامن کتاب الحج انشاء الله تعالی و الحمد الله اولا و اخرا.
جزء هفتم، کتاب صیام و اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 117 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 23/5سم [ف: 19-191]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله؛ انجام: و یتلوه في الجزء الثالث کتاب الايمان و الكفر انش.
یک قسمت از جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 436ص، 22 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 4-47]
جزء چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 110گ، 23 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 3-27]
دارای اجزای هشتم تا دهم؛ بی کا، تا: نزدیک به روزگار مؤلف [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز برابر؛ انجام: و اخرا و ظاهرا و باطنا و افعاله سبحانه بتمامه = الجزء الاول
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -597]
انجام: ثم صاح الغلام صيحة.
کتاب الحج و العمرة و الزيارات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا: فتادگی: انجام؛ 83گ، 43سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 4-1439]
کتاب عقل و علم و حجة جزو 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا: افتادگی: انجام؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1370]
صوم و اعتکاف، جزو هفتم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1370]
جزو 5 و 6، صلوة، دعا، قرآن، زكوة، خمس و میراث؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد رضا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1370]
عقل، علم، توحید و کتاب الحجة، جزو 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: محمد مومن بن محمد طالب، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1370]
جزو 9 و 10، کتاب المعايش و دیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1371]
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، جلد: مذهب، قطع: وزیری کوچک [رشت و همدان: ف: -1618]
آغاز: الحمدلله و الصلوة ... تم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله کتاب الايمان و الكفر و هو الثالث من اجزاء الكتاب الوافي؛ انجام: و اما التائبون فان الله تعالی یقول: ما علی المحسنين من سبیل، آخر ابواب الذنوب و تدارکها بتمامها، تم الجزء الثالث من کتاب الوافي جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 211گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: -163]
آغاز: حضر و وسمه فیباع و نعطیک ان شاء الله تعالی فقال له الرجل عدنی فقال له کیف اعدك؛ انجام: کایب السراد عن هشام بن سالم عن الحذاء عن ابی جعفر قال ...
کتاب المعائش و المكاسب و المعاملات؛ خط: نسخ خوب، بی کا بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 111گ، 18 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 1-591]
از اول کتاب تا آخر الحجة؛ کا: ابراهیم بن محمد رضا، بی تا؛ مصحح [دلیل المخطوطات: 1-294]
کتاب الروضة؛ بی کا، بی تا؛ مصحح [دلیل المخطوطات: 1-294]
کتاب الحسبة و الأحكام؛ بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1-294]
ج 4، خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام چند نسخه ف: 342]
ج 13؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بخشی از وافی؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از رضا غیبی [رایانه]
جلد 6 و 7؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بخش صلوة؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسوله الله ثم علی اهل بیت رسول الله ... باب الطهارة و التزيين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله. الآيات. قال الله تعالی؛ انجام: عن علی بن الحكم عن ابی بکیر عن.
جزء چهارم، از باب «طهارت» تا باب «الجمع بین کل من الظهرين و العشائين» ناتمام می ماند؛ خط: نسخ پخته، بی کا، بی تا، 306ص، 24سطر، اندازه: 21×30سم [عکسی : 1-399]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد و عترته الطاهرين؛ انجام: تم الجزء الثامن کتاب الحج من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزر التاسع کتاب الحسبه و الحدود و الحمدلله اولا وآخرا
مربوط به حج عمره و زیارات جزو ششم از اجزاء کتاب الوافي، در صد و هشتاد باب از قبیل بدو الكعبه و الحرم، فضل الكعبه المسجد الحرام، من اراد الكعبه بسوء، وضع الحجر و المقام. بدو الحجر و فضله و علة موضعه ... إلى آخر؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ مهر: حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسيني، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم مذهب، 618ص، 23 سطر، اندازه: 13/2 × 25/5سم [ف: 1-1073]
آغاز: آغاز پس از نمایه: الباب الأول في الرزق و قد فصل اثنی عشر فصلا. الفصل الأول؛ انجام: فان الله تبارک و تعالی یقول فمن بدله بعد ما سمعه.
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، بی تا، با خط خوردگی های بسیار؛ 329ص [عکسی ف: 1-399]
جزء سوم؛ بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 296]
از اول ابواب الجهاد تا آخر کتاب الحسبة و الحدود؛ خط: نسخ: بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 199گ، 23 سطر، اندازه: 13×24 سم [مؤيد: 2-194]
جلد 14، کتاب الروضة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ 114گ، 25 سطر، اندازه: 28×20/5 سم [مؤيد: 1-325]
کتاب الحجة؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [تراثنا: س ش 4-68]
آغاز: بسم الله، الحمدلله و الصلوة و سلام علی رسول الله؛ انجام محمد رسل و علی آله و أصحابه و التابعين له الى یوم لا ینفع مال و بنون. جلد 8، کتاب الحج و العمرة و الزيارات؛ خط: نسخ خوب، کان علی حسینی یزدی طباطبائی، بی تا، جلد: تیماج، 269گ، 23 سم 19×11 سطر، اندازه: 24×16سم [میراث اسلامی: 8-448]
آغاز برابر؛ انجام: عن الصادق عن محمد بن الحسن عن القمي عن محمد بن احمد عن الزيارت و الخشاب عن ... عن الغنوي عن ابی عبد الله علیه السلام کتاب العقل و الجهل و التوحيد و الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 167گ، 22، 19سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 99]
آغاز: الحسن علیه السلام ما تقول في اعمال هولاء قال ان کنت لابد فاعلا فاتق اموال الشيعة قال فاخبرنی علی أنه کان؛ انجام: الخمسة عن ابی عبدالله قال لابأس بقبالة الارض من اهلها عشرین سنة و اقل من ذلک و اکثر فیعمرها و يؤدي ما خرج علیها ولا یدخل العلوج في شیء از کتاب بیع تا آخر احیاء موات؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوا، 177گ، 17سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: -100]
تنها یک صفحه از فهرست جزء رابع وافی در این نسخه موجود است؛ بی کا، بی تا، 1ص (96)، اندازه: 19/5 × 27/5سم [ف: 44- 129]
آغاز برابر
انجام: بیان الترة التبعة و شبه الظلامة ... قال رسول الله أنا شفاعتی لاهل الكباثر من أمتي ... اخر ابواب الذنوب و تدارکها و بتمامها قد تم الجزء الثالث من کتاب الوافي و هو کتاب الإيمان و الكفر و تیلوه في الجزء الرابع کتاب الطهارة و الزين ان شاء الله وحده العزيز و الحمدالله اولا و آخرا.
ج 1-3، جزء اول شامل کتاب العقل و العلم و التوحيد جزء دوم شامل کتاب الحجه و جزء سوم شامل کتاب الايمان و الكفر است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمدرضا معروف به ابراهیم، بی تا؛ جلد: تیماجمذهب، 402گ (142+156-104)، 25 سطر (17×11/5)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 39-196]
آغاز: برابر؛ انجام: ما حصل في الذكر ای في الخاطر
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 104گ، 25 سطر، اندازه: 18×32سم [ف: 5-344]
آغاز: برابر؛ انجام: فهما ابنا صلبه
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: مرتضی قلیخان طباطبائی نائینی، 1340ق؛ جلد: تیماج، 209گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 5-344]
آغاز برابر؛ انجام: فان الله تعالی یعقول ما علی المحسنين من سبیل ج 1 و 2 و 3؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج، 400گ، 26 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 5-343]
آغاز: بسمله. و الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ... کتاب الصلوة و الدعا و القرآن وهو الخامس من اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن؛ انجام: آخر ابواب القرآن و فضائله و بتمامه تم کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن الذي هو الجزء الخامس من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء السادس کتاب الزكوة و الخمس و الميراث انشاء الله تعالی و الحمدلله اولا و آخرا.
جزء 5 و کتاب الصلوة و الدعاء و القرآن؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با: «انهاه سماعا علی ایده الله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 219گ، 23سطر (17×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 5-1637]
جزء چهارم از اول کتاب الطهارت؛ خط: نسخ، بی کا، بی = 105گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: -47]
آغاز: حمدله، الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله ثم علی من اشفع بمواعظ الله کتاب الزكوة و الخمس؛ انجام: آخر ابواب النذور و الايمان و بتمامها تم الجزء السابع کتاب الصيام و الاعتكاف و المعاهدات من اجزاء کتاب الوافي و یتلوه في الجزء الثامن کتاب الحج و العمرة و الزيارات.
جزء ششم و هفتم از اول کتاب زكاة و خمس و میراث و صیام و اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا 200گ، 25سطر، اندازه: 22×15سم [ف: -47]
جزء سوم؛ بی کا، بی تا، قطع: وزیری [ف: -264]
آغاز: بسمله الحمدلله. ثم علی رواة احکام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله جل و عز کتاب الروضة و هو رابع عشرین اجزاء کتاب الوافي تصنیف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ایده الله؛ انجام: اما نحن نکتفی غالبا بهذا التمهيد و في مواضعه فلا یفید تمهید قد رتبت هذا الكتاب علی اربعة عشر جزء ... عن افهام الجماهير و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه انیب
کتاب الروضه (جزء 14 از اجزای وافی)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی به امضای «ص»، «ق»، «نهایه»؛ اهدایی: ورثه آقای نجفی، 1337؛ جلد: تیماج مذهب، 147گ، 21 سطر، اندازه: 24×16سم [ف مخ]
آغاز: حمدله ... الآيات: قال الله تبارک و تعالی ولله علی الناس حج البيت ... بیان في الآية الأولى ضروب من التأكيد من ایراد الحكم بصيغة الخبر والجملة الاسمية؛ انجام: بیان: السقيفة الصفة والاحجام بتقدیم المهملة علی الجيم الكف وهو خلاف الأقدام والجمرة بالجیم والراء کل فبیل انضموا فصاروا یدا واحدة ولم یحالفوا غیرهم و یقال ایضا .. جزء هشتم (حج وعمره)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 17گ، 27 سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ: 5-2258]
آغاز: بسمله حمدله کتاب الطهارة و التزين و هو الرابع من اجزاء کتاب الوافي تصنیف ... الآيات قال الله عزوجل و ثیابک فطهر وقال تعالی؛ انجام این محبوب عن محمد بن الحسين عن موسی بن عیسی قال کتبت اليه رجل یجب علیه اعادة الصلوة ایعیدها باذان و اقامة از آغاز کتاب طهارت تا اواخر باب 77 در مواضع اذان و اقامه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ به همت آقای شیخ هاشم باقر زاده بشرویه ای وقف کتابخانه مدرسه بشرویه گردیده؛ جلد: مقوا، 166گ، 25 سطر، اندازه: 19×25سم [ف مخ]
آغاز: بسمله. الحمدلله .. ثم علی رواة الأحكام الله ثم علی من انتفع بمواعظ الله عزوجل کتاب المطاعم و المشارب و هو کتاب الحادي عشر من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: ابواب وظایف الا کله ... جماعة عانین من العنا و هو التعب و المشقة محمد بن احمد عن ابن فضال عن ابن بکیر عن عنبد بن خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: ورثه آقای سید عبدالرحمن رحمانی فردوسی، 1343؛ جلد: تیماج، 101گ، 22 سطر، اندازه: 21×9سم [ف مخ]
انجام: تم هذا الجزء من أجزاء کتاب الوافي تصنیف الفاضل العالمالكامل المحقق المدقق مولانا محمد محسن الكاشاني ادام الله ظلال افاداته وافاضاته علی رؤوس الطالبين بمحمد و آله المعصومين صلوات الله علیهم اجمعین علی ید الضعيف الحقير محمد الحسيني جزء هفتم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد حسینی، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ 171 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 1-338]
آغاز: یقول ... تجادلوا أهل الكتاب الا بالتی هی احسن؛ انجام: في الاسلام شهادة سبعین رجلا حین انتهوا إلى ماء الحرب فتبحتهم کلا بها فارادت صاحبتهم الرجوع و قالت سمعت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم. جلد نهم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف:
بابا خان؛ 140گ، 27 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 2-210]
جزء هفتم و هشتم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با صورت اجازه مؤلف رحمه الله که حاکی از این است فرزندشان علم الهدي دوم مرتبه تمام دوره این کتاب را به قرائت تحقیقی وتدقیقی در خدمت ایشان خوانده و شایستگی تعلیم و روایت آن را دارند یکی از شاگردان مؤلف مرقوم وتذکر داده اند که این نسخه با نسخه مؤلف مطابقه و تصحیح گردیده ، محشی زیادی از مصنف؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 259ص، 29 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 1- 339]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقة محمد و آله الطاهرين کتاب الطهارة و ارکانه اربعة؛ انجام: انجام موجود: و یسقط الكفارة عن الناسبي و الجاهل الا الصيد فعلیها فیه الكفارة ایضا کل ذلک بالنص و الاجماع.
جلد چهارم؛ خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی جلد: تیماج، 112گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-231]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: في بطن امه
ج 11؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: میرزا محمد علی رضوی، اسفند 1309، 90 گ، 24 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 5-352]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: و لم یورث الاخ في الولادة
ج 13، حاوی کتاب جنایز و فرایض و وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا 110گ، 29 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 5-353]
آغاز : الحمدلله؛ انجام: الى الطريق القويم و الصراط المستقيم
ج 9؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حاجی محمد قلی بن امام وردی، شهریور 1317؛ جلد: مقوا، 312گ، 19سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 5-350]
آغاز: الحمدلله؛ انجام: حرمة رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم
ج 7، حاوی کتاب صیام و اعتکاف و معاهدات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 205گ، اندازه: 12×20 سم [ف: 5-349]
از کتاب حج تا آخر زیارات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، اندازه: 12×24 سم [ف: -404]
از کتاب حج تا پایان خاتمه؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد رضا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ محشی از حجة الاسم شفقی و به خط وی با نشانی «محمد باقر الموسوي»؛ جلد: تیماج، 365، 43سطر، اندازه: 25×37سم [ف: 17-117]
از اول باب زكاة تا آخر کتاب العتق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ اندازه: 25×15 سم [ف: 196]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله ثم علی اهل بیت رسول الله ثم علی رواة احکام الله علی من انتفع بمواعظ الله کتاب العقل و التوحيد و هو الجزء الاول من اجزاء کتاب الوافي؛ انجام: رجعوا الى ما کانوا علیه من الفرقة و العداوه کما قال سبحانه الاخلاء یومئذ بعضهم لبعض عدو الا المتقين و ضدها في بعض النسخ
کتاب العقل و العلم و التوحيد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 8گ (1پ-8پ)، 25 سطر، اندازه: 25×17سم [ف مخ]
جزء هفتم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، محشی از مؤلف و با نشانی «عهد» که مراد علم الهدي فرزند فیض است؛
جلد: تیماج، 195 گ، 17 سطر، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 15-199]
جزء یازدهم، کتاب المطاعم و المشارب و التجميلات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشانی «یحیی»؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد نصیر» (مربع)؛ جلد: تیماج، 161گ، 19سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 15-200]
آغاز: ادب شراء الرقيق کا الثلاثة عن زرارة کنت جالسا عندابی عبدالله علیه السلام اذ دخل علیه رجل
از «باب بیع اللقيط و ولدالزنا» تا ابواب طلب الرزق (باب دخول الصوفية علی ابی عبدالله علیه السلام و احتجاجه علیهم فیما ینهون الناس عنه من طلب الرزق)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 202گ، 19 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4900]
جلد دوم و کتاب الحجة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: محمد قمی (میرزا محمد ارباب) به تاریخ صفر 1321؛ جلد: مقوایی، 194گ، 23 سطر، اندازه: 24/5 × 18/5 سم [ف: 22-212]
جزء هفتم و هشتم، کتاب الصيام تا پایان حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی به خط فیض یا فرزندش محمد علم الهدي؛ جلد: تیماج، 352 گ، 21 سطر، اندازه: 28/5 ×19 سم [ف: 22-219]
فهرست آن؛ کا: علم الهدي، بی تا [میراث اسلامی: 5-620]
جزء هفتم و کتاب الصوم و الاعتكاف و المعاهدات؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، از روی نسخه مؤلف
نوشته شده و نزد فرزندش علم الهدي خوانده شده؛ تملک: ملا محمد باقر بن ملا محمد بن ملا محسن بن محمود بن محمد رضا (که گویا همان کاتب باشد)، حاج محمد مهدی با مهر «یا اما محمد مهدی» (بیضی)، محمود بن محمد رضا بید کلی به تاریخ محرم 1303 با مهر «الواثق الراجي عبده محمود» (مربع)؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده مهدی» (بیضی)، «محمد باد الحسيني» (مربع)؛ 115گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 10-365]
کتاب الصلاة و الدعاء و القرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد رضا (کاشانی)، بی تا؛ مصحح، کاتب نسخه را نزد ملا محمد هادی (پسر برادر فیض) خوانده و مقابله کرده؛ مهر: کاتب «محمد رفیع» (بیضی) و «یا رفیع الدرجات» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 94گ، 28 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 10- 366]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه را محمد هادی مقابله و تصحیح کرده و خوانده؛ تملک: عبدالباقی بن عبدالحی حسینی با مهر «عبد الباقي بن عبد الحي الحسيني» (بیضی)؛ مهر: جمال الدين محمد»؛ جلد: تیماج، 133گ، 15 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 232-18]
بخش مشیخه وافی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 11 گ (1پ -11پ)، اندازه: 18×30سم [ف: 19-250]
آغاز: الاصول الدينية و لا یعملون في شیء من الأحكام الشرعية الا بالنصوص المسموعة عن ائمتهم؛ انجام: دخل العباسيون علی صالح بن وصیف و دخل صالح بن علی و غیره من المنحرفين عن هذه ...
جزء اول و دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، سه مرتبه مقابله شده، با علامتهای بلاغ؛ جلد: تیماج، 371 گ، 23 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 3-158]
-wāfi (mn.)
طبسی خراسانی، محمد ابراهیم بن محمد علی، قرن 13 قمری
basī xorāsānī «mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad ( ll(- 19c
وابسته به: الوافي؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006 -1091ق)
فوائد منتخب از بیانات و شروح فیض در وافی با عنوان «فائده» مؤلف از شاگردان میرزا محمد اخباری (مقتول در 1232ق) و طرفداران مسلک اخباری است و در آنجا که فیض به تقسیم علوم دینی و نقد طریقت اجتهاد می پردازد (در نخستین فائده کتاب حاضر) و تفصیل را به کتاب سفينة النجاة و الاصول الاصليه خود احالت می دهد، مؤلف این کتاب نیز از میرزا محمد اخباری و تأليفات او در ابطال طریقه اجتهاد (که می گوید در همین روزها انجام شده) یاد و به آنها ارجاع می کند. در اعلام الشيعه از او و از شاگردیش در نزد میرزا محمد اخباری و نیز از این که پاره ای از مؤلفات استاد را به خط خود نوشته یاد شده، اما از این کتاب، یا تأليفي دیگر از طبسی، نامی نیامده است.
آغاز: بسمله بحمد اللهم یامن هدانا طریقا سویا ... اما بعد فهذه فوائد جمه انتخبها العبد الفقير ... محمد ابراهیم بن محمد علی الطبسي من مجلدات الوافي علی الترتيب الذي أوردها صاحب الكافي ... فائده العلوم الدينيه قسمان انجام ممرضه أما بضم الميم اسم فاعل او بکسرها اسم آلة و الو کر عش الطائر وان لم یکن فیه هذا آخر ما ذکر في بیان کتاب العقل و الجهل و العلم و التوحيد
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3806
آغاز و انجام: برابر نسخه منتخب فوائد کتاب العقل و الجهل و اعلم و التوحيد وافی است و معلوم نیست مؤلف به تأليفات آن ادامه داده یا نه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ بر پشت برگ اول با قلم شبیه به قلم نسخه حدیثی از الفصول المهمه (از باب تاسع) نقل شده و زیر آن نوشته: «بیانات وافی کتاب عقل و جهل جامعه محمد ابراهیم الطبسي»؛ 158 گ، 23 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 10-1820]
al-wāfi (mn.)
وابسته به: الوافي؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006 -1091ق)
مؤلف در آغاز آن می گوید: «فهذا مقتضب من بعض ما في الوافي من الآيات و الاحاديث الواردة في الصلوة و بعض ما یتعلق بشرحها ....
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17174/4
آغاز: بسمله و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ... فبعد فهذا مقتضب؛ انجام: و في حدیث قران الحسنه و السيئة تضاعفان یوم الجمعة.
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2-52]
al-wāfi bi-اwafayāt
صفدی، خلیل بن ایبک، 696 - 764 قمری
safadī, xalīl ebn-e ībak (1297 - 1363)
از کتاب های مهم فن تراجم در شرح حال اعیان صحابه، تابعین، پادشاهان، قاضیان، قراء، محدثین، فقهاء، ادباء، شعراء و صاحبان فنون مختلف مؤلف آثار آنها را نیز نام برده و تعداد شرح حال این افراد را حدود چهارده هزار نفر دانسته اند. مؤلف کتاب را به ترتیب حروف معجم تدوین نموده است، الا اینکه تیمنا آن را به نام نامی و اسم گرامی رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم (محمد) آغاز کرده و محمدون را بر دیگران مقدم داشت است. این کتاب در 29 یا 30 جزء تأليف شده است.
چاپ: طبع کتاب برای اولین بار سال 1381ق / 1961م به اهتمال «هلموت ریتر» توسط دار النشر «فرانز اشتاینر» در ویسبادن المان آغاز گردیده و تا کنون بیست و سه مجلد آن منتشر شده است. ویسبادن و اشتوتگارت و بیروت، جمعیت مستشرقین آلمانی، به کوشش گروهی از محققان، 1956-2004م، 30ج
[بروکلمان 2/(31) 40، کشف الظنون 1996/2؛ زرکلی الاعلام 5/3 و 364]
آغاز: ... ابراهیم بن عیسی بن یوسف بن ابی بکر الامام المحدث ابو اسحق المرادي الاندلسي؛ انجام: احمد بن عبد الرزاق، کریم الملك ابو الحسن وزیر شمس الملوك صاحب دمشق، کان من خیار الناس، و لما مات في سنة خمس و عشرین و خمس ماية.
نسخه اصل: کتابخانه ملی تبریز، ش دفتر 3644. قسمت اول. این نسخه مقداری از «الوافي بالوفیات» است مشتمل بر قسمتی از ابراهیم ابراهیم بن عیسی» و احمد، که در این فهرست در دو قسمت و طی دو شماره، معرفی می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ قبل از کتاب حاج محمد نحجوانی شرحی راجع به نسخه به تاریخ 1307 شمس نوشته؛ اهدائی حاج محمد نخجوانی به کتابخانه ملی تبریز، 117گ، 21سطر (عکسی: ف 2-203]
آغاز: قلت نقل المعنى من قول ابی بکر محمد بن هاشم؛ انجام المبارك بن محمد بن عبید الله ... توفی سنة اثنتین و تسعین و اربعمایه، یتلوه في العشرين، متین، تم و کمل.
نسخه اصل: کتابخانه ملی تبریز، ش دفتر 3641. مشتمل است بر قسمتی از حرف ع (از عبید الله بن محمد بن احمد) تا «علی بن زیاد» وق، و ک، ول، و قسمتی از میم، تا کلمه «متین» ضمناً دو برگ اول نسخه، مشتمل بر اسامی احمد است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز؛ واقف: محمد نخجوانی، 1342؛ 46گ، 21سطر [عکسی: ف: 2-205]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3116 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا، از ابراهیم تا علی [فیلمها ف: 2-80]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3117 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا، از احمد تا مبارک [فیلمها ف: 2-80]
آغاز: ... احمد بن عبد السلام الرصافي ابو جعفر الشاعر، عمر عمرة طویلا کان من أهل بغداد؛ انجام: الملك اشرف، عکا امتدحه القاضي شهاب الدين محمود، بقصیدته المشهوره ... من الطلب. قسمت دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 117گ، 21 سطر [عکسی: ف: 2-204]
آغاز: بسمله، رب یسر یا کریم. ابن سلام، احمد بن سلام الرضائي الزمن هو القائل في تفضیل المبرد علی ثعلب؛ انجام: و کان یجلس من اول المجلس الى آخره لا یشرب ولا یبصق ولا تتخم و لا یتورک في جلوسه و لا یبدو له قدم. این نسخه ذیلا ناقص و موجودی از «احمد بن سلام» تا «احمد بن محمد بن احمد بن محمد بن ابراهیم بن سلعه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 121 گ، 27 سطر، اندازه: 18/1×26/9 سم [اهدائی رهبر: 8-343] و [ف: 27-269]
آغاز: محمد بن الحسين بن محمد ابوطاهر النيسابوري المحمد آبادی و محمد آباد جزء (کذا) بظاهر نیشابور کان من الثقات؟ انجام: و لولا انه یعد التلاقي ** لکنت اموت من شوقی اليه
از کتاب نهاية الأرب مشتمل است بر مقدمه و خاتمه و یک مقصد در شناساندن قبایل عرب و انساب و رسوم آنان به شرح ذیل: «محمد بن حسن نیشابوری محمد آبادی» تا «ابراهیم بن احمد بن محمدرقی»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 175 گ، 25 سطر، اندازه: 6/3 ×18/2 سم [اهدائی رهبر: 8-346] و [ف: 27-270]
مجلدات پنجم و ششم، از «آدم بن عبدالعزیز» تا «احمد بن محمد ابو الحسن البصري»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: دولت آبادی، 386گ، 21 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 1-581]
آغاز: في کل سنة یوم عاشورا ... ابراهیم بن عقیل ... المكبري النحوي الدمشقي؛ انجام: احمد بن سعد بن احمد ... یتلوه احمد بن سلام انشاء الله تعالی
نسخه اصل: چستر بیتی - دبلین ش 3187 (اربری فهرست خطی عربی همانجا 75/1 و 76). از چند سطر قبل از ترجمه «ابراهیم بن عقیل» شروع و به احمد بن سعد ختم می شود؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن محمد، تا: 27 شعبان 787ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 149گ، 21سطر [عکسی مرعشی: ف: 1-423]
جلد دهم، از «اسمعیل بن جعفر» تا «حسن بن علی بن عامری ساسکونی شاعر» و مجلد پانزدهم از «خالد بن معدان بن ابی کرب حمصی» تا «عبدالله بن ابی محمد ابی الوفاء»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن ابراهیم بن اسمعیل بن عبد الخالق بن زید بن علی بن هلال، تا: 788ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، 452 گ، 21 سطر، اندازه: 24/4×17/3 سم [ف: 1-581]
آغاز : محمد بن ابراهیم بن عمر ابو علی اصیل الدين العوفي؛ انجام: محمد بن الحسين بن محمد ابو الفضل بن ابی عبد الله الكاتب المعروف بابن العميد ... اخر الجزء الثاني من الوافي بالوفیات یتلوه ان شاء الله تعالی محمد بن الحسين بن عبد الله و الحمد الله وحده
نسخه اصل: سلطان احمد سوم – استانبول ش 2920/2 .A (فهرس خطی عربی طوپ قاپی 542/3)، جزء دوم این تجزیه به حسب تجزیه ای است که در اول و آخر نسخ خطی موجود در کتابخانه سلطان احمد سوم ثبت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر 8 یا اوایل قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ 195گ، 19سطر [عکسی: ف: 424-1]
از «المعتضد علی بن ادریس بن یعقوب قیسی» تا «عماد الدين ابوالحسن علی بن یعقوب بن شجاع مقری مجود موصلی شافعی»؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد حسن بن محمد علی خوانساری، تا: 20 جمادی الاول 1298ق؛ جلد: میشن، 157 گ، 26 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 1-581]
نسخه اصلی: کتابخانه آکادمی لینچی-رم 5« 21 .Caet». مجلد حاضر دارای 882 ترجمه می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 567ص [عکسی ف: 1-425]
نسخه اصل: بادلیان 20. Seld. A ، از آدم بن عبد العزيز تا احمد با سعید؛ خط: نسخ، کان شافعی بحرانی، ابراهیم بن محمد، بی تا [فیلمها ف: 2-281]
نسخه اصل: بادلیان 21 .Seld A، از ابن سنان تا احمد بن محمد بن مید؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-281]
آغاز: محمد بن الحسين بن عبد الله بن ابراهیم الملقب ظهیر الدين ابو شجاع؛ انجام: محمد بن عبد الله الفقيه العالم المحدث بدر الدين ابو البقاء اخر الجزء الثالث من کتاب الوافي بالوفیات ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/3 .A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 543/3).
جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 195 گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-425]
آغاز: ابن عبید الله محمد بن عبید الله من اليمن من حضر موت؛ انجام: محمد بن محمود بن علی بن علی بن ابی علی الحسين بن یوسف الاسدي ابو الرضا النجاري المعروف بالطرازی ... اخر الجزء الرابع من کتاب الوافي بالوفیات ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم – استانبول ش 2920/4 .A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 543/3).
جزء چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 196 گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-425]
آغاز احمد بن الطيب: احمد بن الطيب بن خلف ابو نصر القادسي؛ انجام: احمد بن محمد بن شراعة بن ثعلبة الوايلي ... اخر الجزئ السابع من کتاب الوافي بالوفیات
نسخه اصل: از نسخه سلطان احمد سوم – استانبول ش 2920/7 .A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 542/3)، جزء هفتم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان یادداشتی از «علی بن الكافلي برقوق الناصري» به تاریخ 992ق که کتاب را مطالعه نموده؛ 197گ، 19سطر [عکسی: ف: 1-426]
آغاز احمد بن محمد بن الحسن ابو علی المرزوقي من اهل اصفهان؛ انجام: الاسحاقي الدهان الحافظ اسمه صاعد بن سیار الشيخ ابو اسحق الشيرازي ابراهیم بن علی اخر الجزء الثامن من کتاب الوافي بالوفیات
نسخه اصل: سلطان احمد سوم – استانبول ش 2920/8 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 544/3 )، جزء هشتم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ در آخر «علی بن الكافي برقوق الناصر» طی یادداشتی بتاریخ 992 نوشته شده که این جزء را مطالعه نموده؛ 197گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-427]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 482عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی مرعشی: ف: 1-428]
آغاز: ثامر، ثامر بن مزوع الزعبي البدوي؛ انجام: الحسن بن خلف بن یعقوب بن احمد ابو علی المقري المعروف بالحکیم ... اخر الجزء الحادي عشر من کتاب الوافي بالوفیات ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/11 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 544/3).
جزء یازدهم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 196گ، 19 سطر [عکسی مرعشی: ف: 1-428]
آغاز الحسن بن داود ابو علی الكوفي النحوى المقرى المعروف بالنقاد، انجام الحسين بن علی بن نمابن حمدون ابو عبد الله ابن ابی القاسم الكاتب من الحله السيفيه البغدادي ... اخر الجزء الثاني عشر من کتاب الوافي بالوفیات
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/12 A
(فهرست خطی عربی طوپ قاپی 544/3)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا: افتادگی: آغاز؛ 196گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-429]
آغاز: الحسين بن علی بن محمد .. المعروف بابن قم؛ انجام: الالقاب ... دحمان المغني ... اخر الجزء الثالث عشر ما کتاب الوافي بالوفیات یتلوه ان شاء الله تعالی دحية بن خليفة الكلبي و الحمد لله و حده ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/13 A- (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 544/3). جزء سیزدهم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 196 گ، 19 سطر [عکس: ف: 429-1]
آغاز: عبد الله بن الحر کان صالحا عابدا خرج الى الشام و قاتل مع معویه، انجام: عبد الباقي بن حسن ابن أبي القاسم ابو ذر الصقلي ثم المصرى ... اخر الجزء السابع عشر من کتاب الوافي بالوفیات یتلوه ان شاء الله تعالی عبد الباقي بن محمد بن الحسين و الحمد الله رب العالمين ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/17 A- (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 545/3 ). جزء هفدهم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، 194گ، 19 سطر [عکس: ف: 1-430]
آغاز: عبد العزيز ابن ابی سهل الخشني الضرير؛ انجام: بن عبید الله بن عبد الله بن موسی بن عبید الله الهمداني القاضي ... اخر الجزء التاسع عشر من کتاب الوافي بالوفیات یتلوه ان شاء تعالی عتبة بن خیثمه بن محمد بن حاتم القاضي...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/19 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 544/3). جزء نوزدهم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب 196گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-431]
آغاز عتبة بن خثيمة بن محمد بن حاتم القاضي ابو الهيثم بالنیشابوری الحنفي الامام انجام: علی بن الحسين بن موسی بن محمد بن موسی بن ابراهیم بن موسی ابن جعفر بن محمد بن علی بن الحسين بن علی بن ابی طالب ابو القاسم المرتضي علم الهدي ... آخر الجزء العشرون من کتاب الوافي بالوفیات یتلوه... علی بن الحسين بن علی ابو الحسن المسعودي...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/20 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 546/3). جزء بیستم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 195 گ، 19سطر [عکسی: ف: 1- 431]
آغاز: علی بن الحسين بن علی ابو الحسن المسعودي المورخ من ذرية عبد الله ابن مسعود الصحابي؛ انجام: علی بن محمد بن الرضا بن محمد بن حمزه بن امیر کا الشريف ابو الحسن الحسيني الموسوي الطوسي ... (بعد از سه برگ) اخر الجزء الحادي العشرون من کتاب الوافي بالوفیات ... علی بن محمد بن محمد بن رستم
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/21 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 546/3)، جزء بیست و یکم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 196گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-432]
آغاز: علی بن محمد رستم بن هردوز بهاء الدين ابو الحسن الشاعر ابن الساعاتي صاحب الديوان؛ انجام: عمر بن عبد النصير بن محمد بن هاشتم بن عز العرب القرشي ... بعرف بالزاهد الحريري ... اخر الجزء الثاني و العشرون من الوافي بالوفیات یتلوه ان شاء الله تعالی عمر بن عبد الوهاب بن خلف و الحمد الله رب العالمين
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/22 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 546/3)، جزء بیست و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 196گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-433]
آغاز: فرقد الهجلي الربعي و یقال التميمي العنبري یذکر في الصحابة؛ انجام: ابن ابی الليث الكاتب اسمه محمد بن احمد ابو الليث السمرقندي نصر بن محمد اخر الجزء الرابع و العشرون من کتاب الوافي بالوفیات یتلوه ان شاء الله تعالی، لیلی بنت ابی حيثمة القرشية العدويه ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/24 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 546/3). جزء بیست و چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ ؛ 196گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-433]
آغاز: لیلی بنت ابی حيثمة القريشيه العدويه، هاجرت الهجرتين و صلت القبلتين؛ انجام: المعافي بن زکریا بن یحیی ابو الفرج المعروف بابن طار او بالحریری ... اخر الجزء الخامس و العشرون من کتاب الوافي بالوفیات یتلوهان شاء الله تعالی المعافي بن عمران الموصلي و الحمد لله رب العالمين
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2920/25 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 547/3). جزء بیست و پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 206گ، 19 سطر [عکسی: ف: 1-434]
al-wāfi bi-ḥall-il kāfī fī ‘ilm-il ‘arūḍ wa-l qawāfī
مرشدی، عبدالرحمن بن عیسی، 975 - 1037 قمری
moršedī,‘abd-or-rahmān ebn-e ‘īsā (1568 - 1628)
وابسته به: الكافي في علمی العروض و القوافي؛ قنائی، احمد بن عباد (-859ق)
تاریخ تأليف: دوشنبه 4 رجب 1004ق
شرح مختصر مزجی است بر «الكافي في علمی العروض و القوافي» نوشته احمد بن عباد بن شعیب قنائی قاهری ملقب به شهاب الدين.
آغاز: اللهم یا کافی المهمات یوم الفصل ... اما بعد فیقول الراجي ... عبدالرحمن بن عیسی ... قد التمس منی بعض اعزة الطلبه... حسین قرائته علی کتاب الكافي ...
[معجم المطبوعات 1528؛ ایضاح المكنون 259/2 و 700؛ فهرست مكتبة المتحف العراقي لاسامه ناصر النقشبندي 145]
آغاز برابر؛ انجام: هو ظاهر و هی ککسره لام سالم في
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 3 [الفبائي: -597]
آغاز : اللهم یا کافی المهمات یوم الفصل و الميزان، انجام: لما الحق العروض بالضرب في کثیر من الأحكام (ناقص).
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13 جلد: پارچه ای، 55گ، 19سطر (8×14)، اندازه: 20/8 × 14/5 سم [ف: 7-888]
آغاز: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 49گ (174-223)، 15-17 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 22-20]
آغاز و الحمد لغة هو الثناء باللسان علی الجميل الاختياري علی قصد التعظيم سواء کان في مقابلة نعمة ام لا، انجام: و لم یعتمد فیما نظمه الترتيب الذي ذکره المصنف و بهذا انتهی بنا الكلام في شرح هذه الرسالة الحاوية الوجازة مع الجزالة ... انه علی ذلک قدیر و بالاجابة سائله جدیر و الحمدلله علی نعمة التمام ... من شهور سنة أربع بعد الألف
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 3 ربیع الثاني 1214ق؛ جلد: تیماج مذهب، 49گ، 20 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 25-198]
آغاز برابر؛ انجام: و الحمد لله علی نعمة التمام و منه التوفيق في المبدء و الختام.
خط: نسخ، کا: حسینی دستغیب، هدایت الله بن اسماعیل، تا: شوال 1269ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 69گ، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 2-230]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه التوفيق في المبدء و الختام سنه 1272 م م
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: گالینگور، 103گ، 15سطر، اندازه: 14×21/5سم [مطالعات اسلامی: ف: -100]
بی کا، بی تا [الفبائي: -597]
al-wāfiya
ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646؟ قمری
ebn-e hājeb, “osmān ebn-e ‘omar (1175 - 1249)
وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570- 646ق)
از مشاهیر مصنفات ابن حاجب در صرف کتابی است مختصر مسمی به شافیه که بر آن شروح متعدد و کثیری نوشته شده است. این کتاب را خود ابن حاجب منظوم و به وافیه موسوم نموده چنان که می گوید: «و بعد فاحفظن صرف الشافية ** و سمها منظومة بالوافية».
شروح و حواشی:
1- شرح الوافية؛ ثالث خطیب، محمد بن عبد المؤمن (-14)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12656
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي یصرف ** بلفظه الرياح حین تعصف / ثم الصلوة و السلام العالي ** علی النبي المصطفى والال / ما صرف امثلة المباني ** وصرحت بنظمها المعالي؛ انجام: کرد الافي لفیف کحیی** فجائز ادغامه مثل عیی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 74گ، اسطر، اندازه: 11/4×7/7 سم [ف: 12-486]
vāfiye
مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح - 1120 قمری
māzandarānī «mohammad hādī ebn-e mohammad saleh( - 1709)
اهداء به: آقا ناصح ریش سفید حرم خاقانی تاریخ تأليف: 21 ذیحجه 1101ق کتابی مفصل در اصول وقواعد نحو که در یک «مقدمه» ودو «باب» و یک «خاتمه » تنظیم شده: مقدمهدر بیان حد علم و تحقیق موضوع آن؛ باب 1. بیان احوال کلمه در بیست و سه فصل؛ 2. بیان احوال کلام؛ خاتمه در بیان ترکیبات سوره فاتحه. صاحب
الذريعه از وجود این کتاب بکلی بی خبر بوده است.
آغاز : الحمدلله ... اما بعد چنین گوید اقل الخليقة بل اللاشيء في الحقيقة ... این رساله ایست در علم نحو مسمی بوافیه که حسب الأمر عالیحضرت رفیع مرتب منبع رتبت ...
انجام: و مگر آنکه پناه می دهم او را از مکر هر دشمنی و نصرت می دهم او را بر دشمنش و هیچ چیز مانع او از دخول بهشت نگردد.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ذیحجه 1101ق؛ محشی به لفظ «منه دام ظله و منه مد ظله»؛ واقف: سید علی اصغر اصغر زاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ جلد: مقوا، 147گ، 21 سطر، اندازه: 24×12س [ف: 12-487]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مومن اردستانی، تا: 28 جمادی الثاني 1105ق؛ تملک: باقر بن محمد طبیب؛ مهر: «یا هادی المضلين 1119»؛ جلد: مقوا، 198 گ، 15سطر، اندازه: 16×10سم [ف مخ: 5-2260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم خمامی، تا: ذیحجه 1112ق؛ جلد: گالینگور، 179 گ، 19 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 33/2-100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 228، 22 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 12-488]
al-wāfīya
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 353
آغاز: ... و سمیتها بالوافية في بیان حد الاسم و تقسیم أبنيته و أنواعه، و اجتهدت في تسهیل عباراته مع کونه شاملا لما لابد منه في أبوابه ...
اغلب عناوین «فصل» می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن میر محمد شریف سبزواری، تا: 14 شوال 1080ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ 35گ، اندازه: 18/5× 12 [ف: 3-89]
al-wāfīya
اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 119
آغاز: النصب فیه مشعر بالعلية فلو اسند اليه فات النصب و الاشعار؛ انجام: فلابد هناک من حصول کلام یفید فائدة تامة و إلى هذا اشار بقوله و من تعد أني و من أجل انه ...
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 142 گ، 17 سطر، اندازه: 17×11/5 سم [ف: -78]
vāfiye
تبریز؛ مدرسه ولیعصر تبریز؛ شماره نسخه: 24/2
آغاز: حمد بی غایت و ثناء بی نهایت حضرت خداوندی را که اعاجیب قدرت او مدارک انسان و جان است و اسالیب حکمت او متصور افهام عنوان مقالات آن چنین است: مقاله نهم در بیماری هایی که در ظاهر بدن باشد مشتمل بر هشت فصل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط وانجام؛ 22گ (144پ -160پ و 163ر -169پ)، 14سطر، اندازه: 19812 سم [ف مخ]
wafiya-tul usul = muxtasar-ul usul = al-wafiya fi-l usul
تونی، عبدالله بن محمد، - 1071 قمری
tūnī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad(- 1661)
تاریخ تأليف: دوشنبه 12 ربیع الاول 1059ق؛ محل تأليف: کرمانشاه
رساله مختصری است در بیان مهمترین مباحث اصول فقه با اشاره مختصر به ادله آنها، متضمن مباحث عقلی و اجتهاد و تقلید و تعادل و تراجیح شامل «مقدمه» و شش «باب»، هر باب دارای مقاصد و فصولی است. عناوین کتاب: المقدمة: في تحقیق ما ینبغی العلم به قبل الشروع؛ باب 1. الأوامر والنواهی؛ 2. العام و الخاص؛ 3. الأدلة الشرعيه؛ 4. الأدلة العقليه؛ 5. الاجتهاد و التقليد؛ 6. التعادل و التراجيح. از «ارشاد» علامه و «غوالی اللئالي» احسائی و «الفيه» شهید یاد می کند.
آغاز: الحمدلله علی جزیل آلائه والشکر له علی جمیل نعمائه والصلوة والسلام علی ... و بعد فهذه رسالة وافية وجملة شافية محتوية علی تحقیق المهم من المسائل
انجام: فما رجع الى احد المرجحات المنصوصه اقام علیه دلیل قطعی فهو مقبول والافعدم الالتفات اليه احوط واولی والعلم عندالله والتکلان في المهمات ... الطاهرين هذا آخر ما اختصرناه من المطالب الأصولية المبرهنة بالنصوص و الادلة القطعية
چاپ: بمبئی، 1301، 189ص؛ به تحقیق محمد حسین رضوی کشمیری، قم، 1412ق
[الذريعة 17/25 ؛ ريحانة الأدب 356/1؛ مكتبة امیر المؤمنين 520/4، 131]
شروح و حواشی:
1- حاشية الوافية = شرح الوافية = شرح وافية الاصول؛ رضوی قمی، محمد بن محمد باقر (1100-1160ق)
2- حاشية شرح الوافية؛ رضوی قمی، محمد بن محمد باقر (1100 1160ق)
3- حاشية وافية الأصول = شرح الوافية؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1155-1212ق)
4- حاشية وافية الاصول؛ کرمانشاهی، محمد محسن بن محمد سمیع (-1223ق)
5- المحصول في علم الاصول = المحصول في شرح وافية الاصول؛ اعرجی، محسن بن حسن (1130-1227ق)
6- الوافي في شرح الوافية؛ اعرجی، محسن بن حسن ( 1130-1227ق)
7- حاشية وافية الاصول؛ بهبهانی، محمد جعفر بن محمد علی (1178- 1259ق)
8- شرح وافية الاصول = شرح الوافية؛ اشرفی مازندرانی، خضر بن اسماعیل (1336ق)
9- حاشية وافية الأصول = حاشية الوافية؛ محمد مؤمن بن طاهر الدين
10- حاشية شرح وافية الاصول
11- حاشية وافية الاصول (2عنوان)
12- شرح الوافية (2 عنوان)
13- شرح وافية الأصول (3عنوان)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 1059ق؛ جلد: تیماج سرخ، 84گ (1پ- 85پ)، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-151]
آغاز: الباب الأول في الأمر والنهی وفیه مقصدان الأول في الامر و فیه مباحث الأول في أن صيغة الأمر هل یقتضی الوجوب اولا اختلف في ذلک فقیل انها للوجوب و قیل للندب و قیل للقدر المشترك؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 1059ق؛ افتادگی: آغاز؛ رساله به خط مؤلف در هامش نسخه کتابت شده؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 167گ، اندازه: 21×16/5 سم [ف مخ]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 15×10/5سم [ف: -243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن محمد قاسانی، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 75گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4902]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-28]
. قم؛ استادی، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با شهادت سماع از ملا احمد تونی برادر مؤلف در پایان «بلغ سماعه ایده الله سبحانه هذه الرسالة الشريفة من اوله الى آخره سماع ضبط و تحقیق و تدقیق لما اودع فیه مصنفه قدس الله روحه و الحقه بسادته المعصومين و المسئول منه أن لا ینسانی في الخلوات و یذکرنی في مظان اجابة الدعوات. و کتبه بیده الفانية الجانية احمد بن حاج محمد الشهير بالتونی اخو مصنفه عبدالله بن حاج محمد حامدا لله مصلیا علی رسوله المصطفي و آله الطاهرين»؛ 154گ، 18سطر، اندازه: 19×9سم [صد و شصت نسخه: -42]
آغاز: برابر؛ انجام: لوازم الخياطة فیه کالکون مع الصلاة في الجزئية لانا نقول بعد تسلیم أن الكون من لوازم الخياطة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 8گ (55پ -62پ)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3 -1669] و [عکسی ف: 6-213]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 22 ربیع الاول 1059ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 146 گ، 15 سطر (13×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 17-164]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن حاجی عبدالله بشروینی خراسانی، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 1059ق؛ محشی به نشانی «سید ره»؛ تملک: محمد مهدی طباطبایی؛ جلد: تیماج، 101گ، 20 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 31-73]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حاجی عبدالله ... خراسانی، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 1059ق؛ مصحح، محشی؛ تیماج، 39گ (450پ - 489پ)، اندازه: 27×23سم [اوراق عتیق: 1-170]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالله بن محمد برونی خراسانی، تا: 1059ق؛ تملک: عیسی؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1073ق؛ مصحح؛ 291گ، 14 سطر، اندازه: 18/5 × 10/5 سم [مؤيد: 2-252]
آغاز: ... و الحج و نحو ذلک مع ان هذه الألفاظ موضوعة في اللغة ... الثالث الأصل في اللغة أن یکون مستعم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الله بن محمد معصوم رضوی قاینی، تا: شنبه
10 رجب 1079ق، جا: خوسف قائن مزرعه معصوم آباد؛ افتادگی: آغاز؛ 114گ، 15 سطر [ف: -52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی طبسی، تا: 10 جمادی الثاني 1080ق؛ تملک: محمد فاضل بن محمد مهدی مشهدی، شیخ بهاء الدين صغیر ولد شیخ بهاء الدين محمد؛ واقف: محمد علی طبسی، رجب 1121؛ 127گ، 15سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8-4902]
آغاز: اذ یصدق علی کل واجب انه بحیث لو حصل ظن المكلف بفوته وتمکن من الفعل فهو غیر جایز؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سمیع بن علی رضا لنگری، تا: غره رمضان 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج 142گ، 14 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1668]
کا: عبدالکریم بن محمد تقی، تا: دوشنبه 25 شوال 1086ق [تراثنا: س 2 ش 4-59]
خط: نسخ، کا: ظهیرا، ظهیر الدين بن مراد، تا: شنبه 15 شوال 1096ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، 75گ، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 2-61]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 94گ، 9 و 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 2-771]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 157 گ، 14 سطر، اندازه: 13/8× 19/8سم [ف: 1-581]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3-30]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 105گ، 16سطر، اندازه: 16×10/5 سم [آية الله جلیلی: ف: -318]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 31 گ، 19 سطر (14×7)، اندازه: 18×13سم [ف: 16-222]
آغاز و انجام: برابر؛ و أنا العبد ... البشروني الخراساني و قد وقع الفراغ منه یوم الاثنين ثانی عشر اول الربيعين في تاریخ سنة 1059ق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 213 گ، 14 سطر، اندازه: 16×95سم [اهدائی رهبر: 11-532]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یبه قول الناس فال تقیظ فیه و هذه الأخبار الخمسة دالة علی أن المعين عند اختلاف الخبار ...
خط: نستعلیق، کا: محمود بن حسن جویری، تا: پنج شنبه 24 ذیحجه 1103ق، جا: مشهد رضوی؛ از روی نسخه ای به تاریخ 25 شوال 1086 از روی نسخه مؤلف، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 104گ (98-202ر)، 17سطر، اندازه: 12/5 × 18/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1669]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید مرتضی حسینی استر آبادی قائنی کرمانی دوم دیماه جلالی، تا: دوم دیماه جلالی 1107ق؛ با نسخه ای که با نسخه اصلی مقابله شده، مقابله شده، محشی از محمد امین بشروئی خراسانی برادر زاده مؤلف؛ جلد: تیماج، 87گ (55پ -142ر)، 21 سطر (6×11)، اندازه: 12×16سم [ف: 2-103]
آغاز: الى الفقه هو العلم بجملة طرق الفقه اجمالا و باحوالها و كيفية الاستدلال بها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کان محمد باقر بن محمد صادق حسینی، تا: 1108ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 144 گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 19-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی قلی بن افراسیاب
کرایلی، تا: 1109ق؛ محشی از مؤلف با علامت «منه» و با علامت «احمد ره» ؛ کاغذ: اصفهانی، 140 گ، 15 سطر، اندازه: 17/1×9/6 سم [ف: 24/2-179]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1115ق، نزدیک عصر مؤلف؛ محشی از اشراف شریف قائنی؛ با تاریخ تولدی در شب پنج شنبه هفتم ذی القعده 1115؛ 107گ، 21 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 25-94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بهاء الدين محمد بن میرک موسی حسینی تونی، تا: 27 ذیقعده 1121ق؛ محشی از مؤلف و هم به امضاء احمد؛ 100گ، 16سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6-95]
خط: نسخ، کا: محمد ناصح بن حبیب الله سرایانی تونی، تا: سه شنبه 7 رجب 1122ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 110گ
(1پ-111پ)، اندازه: 19×12/5سم [ف: 4-132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آخر رمضان 1123ق؛ جلد: تیماج مذهب 85گ، 17سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف مخ: - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد صادق حسینی، تا: 1134 ق؛ 93گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبد النبي، تا: 1178ق؛ محشی از «سید صدرالدین، لمحرره»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 100گ، 19 سطر، اندازه: 20×10سم [اهدائی رهبر: 11-531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: درویش، تا: سه شنبه 17 صفر 1181ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 75گ، 28 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4903]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالمحمد بن عبدالمجید، تا: شنبه 12 رمضان 1182ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی به امضای «سید ره»؛ مهر: کاتب «عبدالمحمد 1182»؛ جلد: تیماج، 82گ، 19 سط اندازه: 15/5×10 سم [ف: 44-66]
خط: نسخ خوش، کا: عبدالرحیم بن محمد حسین مشهدی، تا: چهارشنبه 1 ربیع الاول 1183ق، جا: نجف اشرف؛ محشی از سید صدر و شرح مختصر؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 23-26 سطر (15×8/5 )، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2-789]
آغاز: بکلام المتفقهة فنقول هذا غیر معلوم بل الظاهر انه لكثرة استعمال الشارع هذه الألفاظ في هذه المعاني، و الحاصل انا نقول التبادر معلوم و کونه لاجل امر غیر الوضع خیر معلوم؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1184ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 89 گ (1ر-89پ)، 25 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 11-93]
بی کا، تا: سه شنبه 2 جمادی الاول 1188ق؛ جلد: تیماج، 104گ، 0 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 131041]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: میرزا اسماعیل بن حاجی میر هادی قاینی بیرجندی، تا: رمضان 1195ق، جلد: تیماج، 164گ، 15سطر (11×6)، اندازه: 15×10 سم [میراث اسلامی: 8-448]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد یزدی، تا: 1195ق؛ مهر: کاتب «عبده محمد علی» (مربع) و «المتوكل علی الله عبده محمد علی» (مربع)؛ 126 گ، 15 سطر، اندازه: 17×10/5 سم [ف: 25-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هزارجریبی استر آبادی، محمدرضا بن محمد صادق، تا روز آخر دهه سوم ربیع الثاني 1195ق، جا: مشهد رضوی مدرسه عباسقلی خان؛ محشی با نشان «منه ره»؛ واقف: محمد رضا، 1245؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 76گ، 17سطر (12×8)، اندازه: 18×11سم [ف: 15-4227]
کا: صدرابن حاجی بابا، تا: 1196ق [تربیت: ف: 75]
انجام: لوازم خط: نسخ، کا: نورالدین بن شیخ امین طریحی نجفی، تا: چهارشنبه 24 (یا 23) ربیع الأول1197ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ جلد: تیماج، 80 گ، اندازه: 13 × 20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1668]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا قربانعلی کربلایی خان محمد مراغی، تا: 27شوال 1200ق؛ مصحح، محشی از «سید صدرالدین»؛ تملک: ملا عبدالرحمن مراغی به تاریخ 1215ق؛ جلد: تیماج مذهب، 110 گ، 17 سطر، اندازه: / 5/14× 24/5سم [ف: 8-4902]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جهت سید رضا بن سید عابد؟ جلد: تیماج، 91گ، 17سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1669]
آغاز اذ یصدق علی کل واجب انه بحیث لو حصل ظن المكلف بفوته وتمکن من الفعل فهو غیر جایز؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 217گ، 13 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1668]
آغاز: انا نقول أن التبادر المعلوم و کونه لامر غیر الوضع غیر معلوم فنحکم بالخصصه و الا لم یثبت اکثر الحقايق اللغوية
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 83گ، 19 و 20 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4903]
آغاز: بوضع طار غیر الشرع فحقيقة عامة او خاصة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حسین کی
استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 197گ، 12سطر، اندازه: 10/5×15/3 سم [ف: 16-512]
آغاز: معلوم فتحکم بالحقيقة والا لم یثبت اکثر الحقائق اللغوية العرفية؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن خادمعلی شهر نوی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 62 گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1462]
خط: نسخ، کا: عباسعلی، تا: قرن 13؛ مصحح، 1 برگ، 77پ- 128پ، 22 سطر، اندازه: 20×13سم [محدث ارموی مخ: 3-1669]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-41]
آغاز برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 68گ (50-118)، اندازه: 21×15 سم [نسخه پژوهی: 3-65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ 123-گ، 17سطر، اندازه: 12/3×17/2 سم [ف: 5-99]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7-701]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 126گ، 17 سطر، اندازه: 20×14سم [صد و شصت نسخه: -42]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با رمز «محمد جعفر، احمد»؛ واقف: جعفر؛ 107گ، 17سطر (15×6)، اندازه: 22×14سم [ف: 17-226]
انجام: فکما لا یتوهم التكليف بالمحال في الأولين ...
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 38گ (24ر -62پ)، اندازه: 20/5 ×15 سم [ف: 2-336]
آغاز: برابر؛ انجام: الاجماع لغة الاتفاق اصطلاحا عندنا اتفاق جمیع مایعلم به ان ... حیث في اطفاء نورالله جعلوا اجتماع اقوال الامه حجة واجب اللاتباع کالقرآن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 17گ، 25 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 8-4903]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3-29]
آغاز برابر؛ انجام: و لهذا لم یذهب اليه احد من العلماء و آن ذهب البعض الى البطلان ... تنها 5 باب آن را دارد.
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشانه «منه ره»؛ 77گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 1-120]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 73گ (71پ -143پ) [ف: 5-745]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 166گ، 15 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 8-4903]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مراغی، عبدالمهدی بن عبدالمؤمن، تا: قرن 13؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ جلد: گالینگور، 115گ، 18 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 8-4903]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 96گ (1پ-96پ)، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2260]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا بعد في اتفاق جماعة کذلک علی أمر و اتفاق جماعة اخری کذلک علی خلافه غاية الأمر أن یکون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (یک برگ)؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 62گ، 22 سطر، اندازه: 14/3 ×20سم [اهدائی رهبر: 11-534]
آغاز: برابر؛ انجام: قال اذا سمعت من اصحابک حدیثا و کلهم ثقة فوسه علیک حتی تری القائم علیه السلام فترد اله الثامنة ما رواه ایض عن الحسن بن تا اواخر بحث چهارم در تقلید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با رموز «ح، مدظله العالي»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 135 گ، 18 سطر، اندازه: 18/5×9/5 سم [اهدائی رهبر: 11-534]
آغاز: یقول عن قوم فرض الله طاعتنا ... تذنیب، اختلفوا في صيغة الامر اذا وردت بعد الحظر علی اقوال الوجوب و الندب؛ انجام: العاشر العمل بالحدیث و حمل المجمل علیه ... و تقدیم التوقف علی التخيير و کذا عکسه محل تأمل و جعل بعضهم از اواخر بحث اول از مقصد اول از باب اول (بحث مفاد صيغة الامر) تا اواخر کتاب (تا تعارض دهم از ادله شرعیه)؛ خط: نسخ و
نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با رموز «منه م ح س» «منه حسن غفر الله له»؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 62گ، 22-25 سطر، اندازه: 16/5 × 20/5سم [اهدائی رهبر: 11-534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج محمد تقی، 1301، جلد: جلد تیماج، 99 ص (1-99)، 28 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2-96]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ محشی با نشان «ش رہ»؛ جلد: تیماج، 157 گ، 15 سطر (10×6)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 16- 465]
آغاز برابر؛ انجام: القياس و هو اثبات الحكم في محل بعلة لثبوته في محل آخر بتلک العلة، اختلف في حجتیه و لا خلاف بین الشيعه في عدم حجتیه
خط: نسخ، کا: محمد بن حاج حیدر کرمانی گنجوی، تا: 1201ق؛ افتادگی: انجام؛ 94گ (1پ -94پ)، اندازه: 16×9سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -103]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1567/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه دهه اول محرم 1201ق؛ مصحح، محشی به نشانی «منه ره» و «سید صدرالدین ره»؛ تملک: محمود بن فتحعلی شاه قاجار در 1266ق؛ جلد: تیماج، 50گ، 25سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 31-71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید طاهر بن سید نجف موسوی مراغی، تا: 1203ق، جا: مراغه؛ محشی با نشان «منه، عبدالرحیم مدظله»، مصحح؛ جلد: مقوا، 71گ (60پ - 131 پ)، 18 سطر، اندازه سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 16-344]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1203 یا 1203ق؛ 65گ، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1-295]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد طاهر قمی، تا: سلخ ذیحجه 1204ق (ظاهراً این تاریخ به خط کاتب نباشد)؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 110گ، 21 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 2-267]
خط: نسخ، کا: شهمیرزادی، صادق، تا: 1204ق؛ جلد: تیماج، 142 گ، 14سطر (13×8)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 8-179]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: رجبعلی بن محمد صالح الاصفهاني، تا: جمادی الثاني 1206ق؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 46گ (1-47)، 23 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 1314-4]
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: 1207ق [ف: 3-32]
کا: مراغی، حبیب الله بن عبد، تا: رجب 1207ق [دلیل المخطوطات: 168-1]
خط: نسخ، کا: خوانساری، اسماعیل بن محمد ربیع، تا: 1207ق؛ جلد: تیماج، 85گ (2پ -87پ)، 22سطر (11×6)، اندازه: 15×9سم [ف: 13-3116]
کا: اسدی جزائری، محمد بن سلمان، تا: 22 ربیع الاول 1208ق؛ افتادگی: آغاز [مخطوطات دزفول: -21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1208ق؛ جلد: تیماج، 105ص (1-105)، 16سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 9-235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبودی، جابر الدين بن احمد، تا: 1209ق؛ جلد: تیماج، 164ص، اندازه: 21615سم [ف: 2-232]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد هذه رسالة؛ انجام: برابر فاقد خطبه کتاب؛ خط: نسخ، کا: جمال الدين محمد بن محمد رفیع، تا: 1209ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 149گ، 30سطر، اندازه: 12/3×20/8 سم [ف: 16-511]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ رمضان 1210ق(یا 1201)؛ 70گ، 21 سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبدالله مرندی، تا: جمعه 7رمضان 1210ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 58 (135ر- 77 پ)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-662]
خط: نسخ نازیبا، کا: سلمان بن حاجی حسین ترکی نجفی، تا: 1213ق؛ جلد: تیماج، 20 و 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 194]
از «المقصد الأول في الامرو فیه مباحث» است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين سر چاهی قاینی، تا: 24 ربیع الاول 1214ق، جا: هری؛ 95گ، 21 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 1-581]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الحسين بن میرزا محمد مسیح طبیب، تا: 1214ق؛ 18 سطر (14×9)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 4-2096]
کا: عباس بن قربانعلی، تا: 1220ق؛ قطع: خشتی [ف: -264]
آغاز و انجام: برابر
کا: معصوم، یحی بن حسن، تا: 1221ق؛ 113گ، 15 سطر، اندازه: 11×5/5سم [ف: 1-271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن مرحوم ابوالحسن حسینی، تا: شنبه 13 رجب 1221ق؛ واقف: سید محمد حسن حسنی؛ جلد: تیماج 1پ -79پ، 79گ، 19 سطر [ف مخ]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی گلپایگانی، تا: 1221ق، جا: کاشان 80گ (1-81)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3-15]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسن علی بن حاجی علی عسکر، تا: 1222ق؛ اهدایی: ورثه مرحوم حاج سید محمد رضا امامیان؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: تیماج، 63گ (52-115)، 21سطر (15×9) اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 4-1188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1344ق؛ جلد: تیماج، 214ص (2-215)، 13سطر، اندازه: 15/3×10/2 سم [ف: 45-160]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1223ق؛ مصحح؛ تملک: محمدرضا معزی دزفولی در ذیحجه 1223؛ یادداشت محمدطاهر معزی در 1266؛ جلد: تیماج مذهب، 72گ (1پ -72پ)، 21 سطر (16×5/8) سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 39-178]
آغاز برابر؛ انجام: في الخصوص و فیه مباحث، الحق تخصیص العام الى ای مرتبه کان ما یستلزم في الكلام حتی الى الواحد بعد نصب القرينة علی مرتبة
خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق؛ اندازه: 25×18سم [ف: 1-364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1225ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 140گ، 14سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 8-4902]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن محمد علی راهجردی کزازی، تا: 10 رجب 1225ق؛ مصحح؛ 195گ، اندازه: 16×22/5سم [ف: 644-34]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید محمد، تا: 1227ق؛ مصحح، محشی؛ 42گ (1-42)، 22 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 30-30)
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 ربیع الاول 1227ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 86گ (1پ -86ر)، اندازه: 21×15 سم [ف: 20-237]
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن علی مختار جرفاد قانی مشهور به گلپایگانی، تا: جمادی الاول 1228ق، جا: کاشان مدرسه محمد صالح بیک؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 44گ (88پ - 132 پ)، اندازه: 21/5×16سم [ف: 1-246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن بن مقیم حسینی تنکابنی، تا: 1229ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 54گ (149پ -203ر)، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا بابا ابن حاجی تبریزی، تا: 1230ق؛ با یادداشت عاریه از «سید ابراهیم بن سید محمد علی بن سید راضی» از شیخ اسدالله؛ مهر: «اسماعیل بن اسدالله» (چهار گوش)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 133گ، 13 سطر، اندازه: 10/5 ×15 سم [اهدائی رهبر: 11-533]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی بن محمود خان بهبهانی، تا: پنج شنبه 19 رجب 1232ق؛ تملک: علی بن لطفعلی تبریزی؛ جلد: گالینگور، 71گ، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4902]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1233ق؛ محشی، با بلاغی به خط احمد بن عبد الله تونی (برادر مؤلف)؛ با یادداشتی به تاریخ سوم شوال 1233 در اصفهان؛ مهر: عبده الراجي محمد مهدی» (بیضی)؛ 155گ، 18سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 24-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یزدی، محمد جعفر، تا: 1233ق؛ مصحح، محشی؛ 94گ (1-94)، 16 سطر، اندازه: 14×8/5 سم [ف: 30-545]
آغاز: برابر؛ انجام: فان رجع الى احد المزجات المنصوصة اوقام علیه دلیل قطعی فهو مقبول و الا فعدم الالتفات ...
خط: نسخ، کا: محمد بن موتمن، تا: 1233ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن شیخ عبدالحسین بن هلال کربلائی مهر: «الواثق بالغنی عبده حسینعلی» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 1325ق؛ جلد: تیماج مذهب، 57گ (1پ -57پ)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد حسین واعظ مشهدی، تا: ربیع الثاني 1233ق؛ واقف: فهرستی؛ 54گ، 22 سطر، اندازه: 14×18 سم [ف: 6-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 21 محرم 1233ق؛ 79گ، 19سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شرف الدين علی بن کربلائی حسین جهرمی، تا: 1233ق؛ 51گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 2-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 59گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2259]
آغاز: امر آخر جاز في الاكثر و اعلم ان هذه المسئلة قليلة الفايدة اذ صيروة هذه الألفاظ حقایق في معانیها الشرعية في کلام الائمة الاطهار صلوات الله علیهم اجمعین؛ انجام: فالخلاف بعد یصیر بمنزلة الاجتهاد في مقابلة النص بل ینبغی ملاحظة الحكم المجمع علیه کما افاده رة و اذا کان حجة بنفسه ... کما سبق في قول الغزالي
از بحث امر و نهی تا اواخر استصحاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن میر سید احمد موسوی خراسانی تونی، تا: یک شنبه 12 شعبان 1234ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 188گ (1ر-188 پ)، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد علی بن عبدالرحیم، تا: شنبه 25 ذیحجه 1234ق؛ 122ص (236-357)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 45-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ محشی از مؤلف و دیگران؛ تملک: عبدالوهاب حسینی، مصطفی صفایی خوانساری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 135 گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 533-11]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1020
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 18 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: -224]
کا: استر آبادی، محمد مهدی بن اسماعیل، تا: 2 ربیع الأول 1235ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر (14×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 16-666]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: ذیحجه 1236ق؛ در برگهای (30ر و پ و 31ر) سه حاشیه است از امام جمعه و جماعت سپاهان حاجی میرزا محمد هاشما به نستعلیق که نویسنده همانا شاگرد او بوده و بسیار او را می ستاید و درباره او می گوید: «زید اقباله العالي»؛ مهر: «محمد الموسوي»؛ جلد: مقوا، 90 گ، 20 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 5-1746]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی بن سید میرزا، تا: سلخ صفر 1236ق؛ 111گ، 15 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 8-4902]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 9 رجب 1237ق؛ 123گ، 18سطر، اندازه: 16×212سم [شخصی میبدی: ف: 2-45]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج، 129گ، 18 سطر (13×9)، اندازه: 16×10سم [ف: 16-234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1238ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ 39گ، 28 سطر، اندازه: 20/8×15 سم [اهدائی رهبر: 11-533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: باقر بن ابراهیم، تا: پنج شنبه 21 شوال 1239ق، جا: کوشک ماربین؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 39گ (103ر -
141ر)، 30سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 39-287]
کا: نصر آبادی، احمد بن حسن، تا: 1239ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 49گ (1-49) اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 4-1136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: گنجوی تبریزی، محمد بن علی، تا: چهارشنبه 3 محرم 1239ق؛ 79گ (1-79)، اندازه: 21×15سم [ف: 16-345]
خط: نسخ، کا: کاظم بن علی، تا: جمعه 28 جمادی الثاني 1240ق؛ 60گ (58پ -119پ)، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 16-323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لاهیجی، علی اصغر بن محمد کاظم، تا: غره ربیع الاول 1241ق، جا: اصفهان؛ محشی با رموز لمحرره سید صدرالدین؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، 111گ (65-175)، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 11-533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن شیخ ضیاء الدين بن شیخ امین طریحی، تا: شنبه 14 رمضان 1241ق؛ 54گ، 25 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 6-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد العزيز بن حاجی عبد العظيم اردبیلی، تا: ربیع الثاني 1242ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 74گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 11-533]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 27
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جرفادقانی، محمد باقر بن آدینه، تا: 1243 ق [ف: 16-361]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ پخته، کا: محمد جواد بن محمد حسین، تا: پنج شنبه 6 رجب 1243ق؛ 105گ (9پ -114پ) [ف: 2-232]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 11 جمادی الثاني 1243ق؛ 131 گ، 14سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 1-59]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست مؤلف ناشناخته مانده است که با توجه به آغاز نسخه نام کتاب و مؤلف به دست آمد؛ خط: نستعلیق ریز، کا: علی النوري، تا: 1245ق؛ از روی نسخه عبدالله بن حاجی محمد بشروی و خراسانی؛ جلد: تیماج، 53گ (49پ -102پ)، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [مطالعات اسلامی: ف: -27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: عبدالمحمد بن لطفعلی نوری، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج، 145 گ، 18 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: -167]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد بن حسن شوشتری، تا: یک شنبه 21 رجب 1245ق؛ در روز جمعه 20 رجب 1246ق مقابله شده؛ تملک: محمد کاظم بن ملا محمد محسن با مهر «عبده الراجي محمد کاظم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 19 سطر (13/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 4-2033]
آغاز و القدر المخرج من المال من لفظ الزكوة و القصد الخاص من لفظ الحج و نحو ذلک مع أن هذه الالفاظ موضوعة في اللغة المعان أخر و التبادر من امارات الحقيقه انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حیدر بن محمد، تا: 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، رکابه دار؛ تملک: شیخ محمد تقی ابن مرحوم شیخ حیدر؛ 154گ، 18سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 39-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسینی شیروانی، تا: صفر 1248ق، جا: اردبیل؛ مصحح؛ تملک: ابوالحسن بن محمد حسینی؛ 75گ، 21 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 39-654]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان آشتیانی، محمد جعفر بن محمد صادق، تا: یکشنبه 24 جمادی الاول 1253ق؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ 92گ، 17 و 18 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 16- 512]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله بن عبدالله، تا: 18 ربیع الاول 1255ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ جلد: تیماج، 84گ (1-84)، 21 سطر (15×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 4-2029]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1255ق؛ جلد: تیماج، 24 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 3-730]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 139
همان نسخه بالا [نشریه: 5-610]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد بن علی بن محمد علی طباطبایی کربلایی، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج مذهب، 68گ (81پ- 148 پ)، 19 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 11-515]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن زین العابدين طباطبائی خراسانی، تا: 1256ق؛ 133گ، 15 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 1-295]
خط: نسخ، کا: خلیفه، محمد حسین بن عبدالکریم، تا: 18 ذیقعده 1257ق؛ تملک: عبدالله بن نجم الدين در 1204؛ جلد: تیماج، 58گ، 28 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 499]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان محمد بن محمد باقر حسینی، تا: 1259ق؛ مهر: «عبده الراجي محمد جعفر بن محمد ابراهیم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 20 سطر (14×7/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 4-2038]
خط: نسخ، کا: محمد علی شریف بن عبدالله، تا: 12 ذیحجه 1261ق؛ 62گ (1پ -62پ) [سه کتابخانه اصفهان: ف: -133]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1266ق؛ جلد: تیماج، 80گ (203پ -283ر)، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 27/5سم [محدث ارموی مخ: 1-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: 1270ق، جلد: میشن مذهب، 112ص (101-213)، 25 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 9-424]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن اکبر، تا: شعبان 1279ق؛ جلد: تیماج، 132گ (36-168پ)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 1-63] و [عکسی ف: 6-437]
خط: نسخ، کا: ارباب قمی، محمد بن محمد تقی، تا: شوال 1298ق؛ با نسخه مصححی به تاریخ شب سه شنبه 13 محرم 1299 مقابله شده؛ مهر: کاتب «العبد المذنب محمد» (مربع)؛ یادداشتی است که محمد رضا بن حاجی میرزا نصر الله کفائی به تاریخ رمضان 1300 نوشته؛ جلد: تیماج، 129گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3-308]
آغاز برابر
انجام: لا یشبه قول الناس فلا تقية فیه هذه الاخبار الخمسة دالة علی أن المعين عند اختلاف الاخبار ...
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه صدر (خاتم الانبياء) - بابل 242؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ مهر: «عبده الراجي محسن بن حبیب الله» (بیضی)؛ 184ص [عکسی ف: 4-77]
خط: نسخ، کا: میرزا عطاء الله چهارسوقی (فرزند علامه میرزا محمد باقر خوانساری صاحب روضات الجنات)، تا: جمعه 22 رجب 1302ق؛ اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: -13]
بی کا، تا: 1309ق؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، تا: 1309 ق [میراث اسلامی: 5-601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج محمد بن فرج الله بن اسمعیل بن علینقی تبریزی، تا: جمعه 25 ذیحجه 1310ق، جا: نجف اشرف؛ 99گ، 17سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 6-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قمی، عباس بن محمد رضا، تا: 1315ق؛ نسخه بسیار زیبا و منقحی است که از روی دو نسخه، توسط خاتم المحدثين «مرحوم حاج شیخ عباس بن محمد رضا القمي» مؤلف مفاتیح الجنان و کتابهای دیگر، کتابت و مقابله گردیده؛ 83گ، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 32-28]
آغاز: برابر؛ انجام: فقهائنا فبعضهم یقول بفسار ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 25734 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 115گ [ف: 1-387]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 3-30]
آغاز برابر؛ انجام: و غیرهم مع قطعنا بان الكتب التي کانت عندهم لیست موجودة في هذا الزمان بل هذا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 175 گ (1پ -175پ)، 13 سطر، اندازه: 15×10سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح: جلد: تیماج مذهب، 176 گ،
اندازه: 17×11سم [ف مخ: 5-2259]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اندازه: 22×16/5 سم [ف: 2-314]
آغاز: برابر؛ انجام: الحكم السابق مع الفراغ عن انتفاء احتمال القطع بالعدم بل الكلام انماهو في ثبوت الحكم السابق
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی با نشان: «منه طاب ثراه» و «محمد رضا عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 26گ، 23سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4903]
آغاز: ... عباده انه یخلی بینه وبین الشيطان فیضله عن الحق ویلهمه الباطل وایضا من المعلوم أن خلق الإذعان الغير المطابق للواقع قبیح لا یلیق به تعالی؛ انجام: عن ابی عبدالله علیه السلام أنه سئل و انا حاضر عن جدی رضع من خنزیر حتی ... ما تقول في نسله فقال اما ما عرفت من نسله بعینه ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 140گ، 19 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از سید محمد علی رضوی به خط خودش؛ 70گ، 15-22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8- 4903]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست این رساله با عنوان الأدلة العقلية و به نام مؤمن تفرشی ثبت شده که به قرینه آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: پارچه ای، 22گ، اندازه: 26/5×15 سم [ف مخ: -8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملاقربانعلی بن جانمحمد امرغی، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 120گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: میرزا محمد عسکری تهرانی، محرم 1364؛ 138گ، اندازه: 9×14سم [ف: 6-96]
آغاز: الدرس الاغضاضة فقال أن الله تبارک و تعالی لم یجعله لزمان دون زمان و لناس دون ناس فهو في کل زمان جدید از ما قبل «المقصد الثاني في الخصوص و فیه مباحث الأول الحق جواز تخصیص العام ...» تا «البحث الرابع الحق أن الخطابات الواردة بصيغة النداء ...»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 55 گ (13-67)، 15سطر، اندازه: 18×16سم [ف: 8-4903]
آغاز برابر؛ انجام: ان الكتاب کان الفتوى فحصل تقریر الامام ع علی تقلید یوسف بعد موته وایضا روی بسنده عن داود بن القاسم أن أبا جعفر الجعفري قال ادخلت کتاب یوم وليلة الذي ... مباحث ادله عقلیه و اجتهاد و تقلید را در بر دارد.
تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه بدست آمد؛ خط: نسخ، کا: سید محسن بن صادق حسینی، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 155گ [ف: 1-408]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: طباطبائی بیدگلی، مرتضی بن تقی، بی تا، 100گ (101-1)، 14سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4903]
آغاز برابر انجام: عند رجحان احهما علی الاخر في أنفسهم من ملاحظه حال الراوي و نحو ذلك.
خط: تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 22سطر (10×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 47/1 -64]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-543]
al-wafiya bi-nazm-il kafiya
علی بن مصلح، قرن 8 قمری
‘alī ebn-e mosleh(- 14c)
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق)
اهداء به: محمد بن مظفر بن منصور امیر مبارزالدین
تاریخ تأليف: 750ق
منظومه ای در هزار بیت؛ شاعر می گوید پس از خواندن کافیه ابن حاجب در نحو سرودم و چون کتاب کافیه را نیکو یافتم بنابر آن گذاشتم که آن کتاب را به شعر کشم بدون آنکه نظم آن را برهم زنم، پس در این ابیات امهات آن کتاب را به نظم کشیدم و گه گاهی هم پاره ای از ابیات را شرح کردم. توضیح: در مقدمه این نسخه سه تعلیقه در تقریظ این کتاب از محمد بن نجم دهستانی و سلیمان بن عبد اللطيف و محمد بن عمر بن محمد خراسانی جوینی مدعو به مجد الطبيب آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 995
آغاز: بسمله، رب انعمت فزد: اقول و انی احمد الله اد؟ ** علی ان قضی لی بالرشاد او صلاً؛ انجام: علی ختم ما ابدعت معتصم به ** و اتمام ما قد کان منه مؤم؟
خط: نسخ، بی کا، تا: 751ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 68گ، 13 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 8-482]
vāfīye dar teb = entexāb-e qānūnče
وابسته به: القانونچه = المختصر في صناعة الطب = المختصر في الطب؛ چغمینی، محمود بن محمد (-745ق)
ترجمه ای است با اختصار از «قانونچه» چغمینی؛ در دیباچه از محرم 850ق که شاهرخ پسر تیمور را برانداختند و بی رحمان ترکان بر مردم خراسان چیره شدند، یاد می کند و این که در گوشه ای از مزار مشهد مرغان نشسته، اشارت آمد که این رساله به نام وافیه در بیان حاصل معانی کتاب «قانونچه» به فارسی در آورم. ابتدا دارای «فصل» هایی است و سپس دارای ده «مقاله»: 1. در امور طبیعی (در پنج «فصل»)؛ 2. در تشریح اندام ها (در هفت فصل)؛ 3. در احوال تن مرد (در پنج فصل)؛ 4. در نبض و تفسره (در شش فصل)؛ 5. در تندرستی و تدبیر تندرستان (در ده فصل)؛ 6. في القوى الاطعمه و اشربه (در چند فصل)؛ ...
آغاز: حمد بی غایت و ثنای بی نهایت حضرت خداوندی را در اعاجیب قدرت او مدرک اوهام...
[فهرستواره منزوی 3624/5]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز برابر؛ انجام: فصل ششم در فتق و علاج آن، بدانکه فتق...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 71 گ، 17 سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 6-173]
wāfīyat-ur r.
محمد هادی بن محمد ابراهیم
mohammad hādi ebn-e mohammad ebrāhīm
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13556
آغاز: حمدک اللهم یا من اليه العمل مرفوعا؛ انجام: فیقولون ان حتی
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -598]
الوافية في الاصول- وافية الاصول
al-wāfīya fi-l uṣūl
در یک «مقدمه» و چند «باب».
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 618/1
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 18 رجب 1245ق؛ جلد: تیماج، 138گ (1پ-138پ)، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 341]
الوافية في تعیین (تحقیق)
الفرقة (الفرق) الناجية- الفرقة الناجية
al-wafiya fi S.-i abyat-il kafiya
کمال بن علی بن اسحاق
kamāl ebn-e ‘alī ebn-e eshāg
وابسته به: الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 646ق)
دومین شرح شواهد رساله «الكافية» ابن الحاجب نحوی است که پس از شرح مختصر آن نگارش یافته است. ذیل هر بیت نام شاعر و لغت و اعراب و محل شاهد آن گزارش شده و گاهی در بحث هایی نحوی گفتگو می شود.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1767/2
آغاز : الحمدلله الذي شرح صدورنا لکشف المعاني و البيان و صرف قلوبنا نحو بدائع العلوم و التبيان رفع بفضله لأرباب العلم مراتب الكمال؛ انجام: هذا آخر الكلام من هذا الكتاب و الله مفیض الخير و ملهم الصواب ...
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 13؛ برگهائی از میانه کتاب افتاده؛ جلد: مقوایی، 59گ (20پ -79پ)، 19 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 5-181]
al-wafiya fi S.-is safiya
شیرازی، احمد بن محمد، قرن 9 قمری
šīrāzī,ahmad ebn-e mohammad(- 15c)
وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 646ق)
تاریخ تأليف: 4 ذیحجه 810ق
شرحی است مبسوط و مفصل بر «شافیه» ابن حاجب، این شرح به طور مزجی برگزار شده است.
آغاز: الحمدلله الذي تنزه ذاته عن التصريف والانتساب والانتقال و تقدس عن التحويل و العيوب والاعتلال وتحیر في ادرا که اهل زمان الماضي والحال والاستقبال
انجام: واما للحروف فلم یکتب منها بالیاء غیر بلی و ذلک لمجی الامالة فیه و غیر الى علی لقولهم اليك و علیک و حتی لکونه بمعنی الى
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: عندی بن محمد عبودی، تا: 868 ق، جا: مدرسه خرنقی؛ اندازه: 21×15 سم [ف: 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: حاجی محمد بن حاج الحرمين العشطي، تا: احتمالا قرن 10، به نزد استادش محمد بن میکائیل؛ محشی؛ تملک: مهر: «عبده الراجي ابراهیم خلیل» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 450ص، 11سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 3/ 40-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق، جا: شیراز؛ مصحح، باعلامت مقابله ای با نسخه ای قدیمی که مانند مسوده بوده در روز جمعه 17 رجب 1159، محشی؛ جلد: تیماج، 111گ (1پ -111پ)، 16سطر، اندازه: 20/7×14 سم [محدث ارموی مخ: 3-1669]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و صحبه اجمعین. الحمد هو الثناء علی جمیل الاختياري من نعمته او غیرها والمدح هو الثناء؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 محرم 1078ق، جا: شیراز همدان؛ جلد: تیماج، 117 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4905]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ با یادداشت درباره این که گویا مؤلف نجم الدين احمد نخجوانی شارح اشارات و کلیات قانون باشد؛ تملک: کردی علی بن محمد باقر اردو باردی نایب دارالشرع محال النجق من مواضع نخجوان با مهر «افوض امری الى الله عبده کردی علی»، محمد بن محمدرضا حسینی؛ قطع: خشتی [چند نسخه في: -227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اللهوردي ابن حبیب بن جان سید، تا: 1125ق؛ محشی؛ 170گ، 11سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 12-488]
al-wāfīya fī š.-il kāfīya = š.-i kāfīya = š.-il kāfīya-til mutiwassiṭ
استر آبادی، حسن بن محمد، 645 - 717؟ قمری
estarābādī,hasan ebn-e mohammad (1248 - 1318)
وابسته به: الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (70 646ق)
اهدا به: شمس الدين یحیی بن ابراهیم بن یغرش معروف به ابا بیلکا
رکن الدين استر آبادی سه شرح بر کتاب «الكافية في النحو» ابن حاجب نگاشته: شرح کبیر موسوم به «بسیط»، شرح متوسط موسوم به «الوافية» و شرح صغیر، که در این میان شرح متوسط متداول و رایح بوده است. نسخه حاضر شرح متوسط است که با عناوین «قوله، قوله» می باشد. این شرح پس از شرح مفصل استر آبادی نگاشته شده و مشتمل بر حل مشکلات الفاظ متن مذکور و علل مسائل نحوی آن و تحلیل ترکیب ها و مبانی رساله می باشد.
آغاز: احمد الله علی عظمة جلاله حمد غریق بمطالعة جماله واشکره بجزیل نواله شکر معتقد لمعاده وماله ...
انجام: لم یعلم انه بدل النون او المحذوف المردود و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
[کشف الظنون 1370/2؛ معجم المؤلفين 283/3 ؛ هدية العارفين 283/1؛ ريحانة الادب 54/8 و 4/6؛ الاوقاف العامة موصل 66/2 و 196/2؛ دنا 10: 974-969 (183 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- حاشية ديباجة شرح المتوسط للكافية؛ زواری، ابوسعید بن احمد ( قرن 9)
2- شرح الفاظ خطبة الوافية في شرح الكافية = شرح مقدمة الوافية؛ جرجانی، علی بن محمد ( 740-816ق)
3- حاشية الوافية في شرح الكافية؛ جرجانی، علی بن محمد (740 -816ق)
4- کشف الوافية في شرح الكافية؛ حلبی، محمد بن عمر (-850ق)
5- خلاصة النحو؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137ق)
6- حاشية الوافية في شرح الكافية؛ بوسعید بن احمد
7- الحاشية المتوسطة = حاشية شرح الكافية
8- حاشية الوافية في شرح الكافية (4 عنوان)
9- حاشية حاشية الجرجاني علی الوافية في شرح الكافية (2 عنوان)
آغاز: من المعنى المفرد هو أن لا یدل جزء لفظه علی جزء معناه و اذا عرفت ذلک لفظ بمنزلة الجنس للكلمة و الباقي قیوده کالفصل فلفظ احتراز به عن الخطوط و العقود و الاشارات و النصب ...؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 123 گ، 18سطر، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 212-28]
آغاز: ناقص: حمل توابع سایر المبنيات علی المشابهة حركة هذا المبنى حركة الاعراب؛ انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 87گ، 26 سطر، اندازه: 11/5 ×21سم [ف: 31-287]
آغاز: برابر؛ انجام: موجود: قوله الأصوات کل لفظ حکی به صوت او صوت بها للبهایم ای الاصوات اسما حکی بها عن اصوات.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد:
مقوا، 80گ، 21 سطر، اندازه: 20×10/5 سم [ف: 12-479]
خط: نسخ، کا: العادي سعید السئوس، محمد بن حسن، تا: نیمه یک شنبه 7 شوال 712ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 125گ، 17سطر، اندازه: 14×17 سم [ف: 17-354]
کامل؛ خط: نسخ کهن معرب، کان علی ابن اسمعیل، تا: 718ق؛ 132، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-203]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سلیمان، تا: شوال 725ق؛ محشی با نشان «ه»، از نسخه خط مؤلف نوشته شده؛ جلد: تیماج، 3گ (170-168 پ)، 18 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 16-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد سمرقندی، تا: 29 شوال 736ق؛ با این عبارات: «تمت المقابلة مع نسخة قرأت علی المصنف علی ید صاحب الكتاب العبد الفقير عبدالله بن جلیل بن علی بن محمد... یوم السابع من شوال ثلاث و خمسین و سبعماءة»، مصحح، محشی؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج، 144گ، 21 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 11-462]
خط: نسخ، کا: سعدی، نصر الله بن محمد، تا: دوشنبه 16 رجب 739ق، جا: نیشابور؛ محشی؛ تملک: حسن اخفش حسینی؛ کاغذ: سمرقندی، 124 گ، 20 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 5 -4217]
آغاز: جواب عن الاشكال الاول سلمنا أن مثل الخبر موضوع لمثل زید قایم لکن لا نسلم انه یلزم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمود بن عثمان بردوری، تا: 774ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «هی هغه؛ مهر: «افوض أمري إلى الله، عبده أبو القاسم 1221» (مربع)؛ تملک: موسی بن جعفر تبریزی به سال 1275 ق با مهر «الواثق بالله الغني موسی بن جعفر» (مربع)، احمد الفياض؛ 84گ (1ر-84پ)، 25 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 33-153]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق بی نقطه، کا: نظام الدين محمد، تا: 774ق؛ واقف: احمد طاهری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 166گ، اندازه: 18/3×12/5 سم [ف: 12-480]
آغاز: اقترانه بالزمان المعين انما هو بحسب العارض لانه في اصل وصفه؛ انجام: کان الجواب باحدهما بالتعیین لابلا اونعم لانه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 9 و اوایل قرن 10؛ افتادگی: آغاز (سه ورق) و انجام (دوازده ورق)؛ جلد: تیماج، 198گ، 14سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 12-481]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 19 مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 178گ، اندازه: 13×18 سم [ف: 21-56]
آغاز: أن یحتمل الصدق والکذب و هذا المفهوم لیس بمرکب؛ انجام: انه یدل علی النون اراد المحذوف المردود و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1335؛ جلد: مقوا، 246گ، 15سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 12-486]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله فاذا اضیف فله معنیان ... و الين من الكتان و الايلزم من دخوله في المضاف اليه التناقض ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 9، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ه»؛ جلد: تیماج مذهب، 131 گ، 17 سطر ( 5/11×8) سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 41-11]
تذکر: در فهرست به رکن الدين گرگانی نسبت داده شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ مجدول مذهب [نشریه: 7-309]
آغاز: صحراء علی صحاری او صحراوات فقیاس جمعاء أن یجمع علی جماعی خط: نسخ، بی کا، تا: قرن9؛ افتادگی: آغاز (از اول کتاب تا قسمتی از مبحث عدول از بحث غیر منصرف آن افتاده)؛ محشی بیشتر از شرح رضی، شرح خبیصی، شرح کا مؤلف و تعلیقاتی به امضاء سعیدی، نعمة الله، کمال الدين، عصمت و حاشیه هایی از خود شارح؛ یادداشتی به امضاء محمد حسن حسینی مورخ به سال 1245 و مطالب متفرقه ای از دیگران می باشد و خود نسخه ظاهرة در قرن نهم هجری نگارش یافته؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 150ص، 25 سطر، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 2-365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: یعقوب بن علی بن سلیمان، تا: 803ق؛ مصحح، محشی به امضاهایی مانند «غج» و «ع» و «شرح لب» و «کبیر» و «سید» و «سعید» و «شرح المفصل»؛ تملک: محمد امین بن کاتب مصطفی با مهر «محمد امین» (هشت گوش)، مصطفی صفایی خوانساری در 1374ق با مهر «مصطفی الحسيني 1342» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 165گ، 17سطر، اندازه: 17×25/5 سم [اهدائی رهبر: 10-333]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 363
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -250]
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 ذیحجه 816ق، جا: شیر از مدرسه لالا؛ مقابله کتاب در سلخ صفر 831 پایان یافته؛ جلد: تیماج، 183گ (1پ -183ر)، 17 سطر، اندازه: 17/5 ×10 سم [ف: 26-316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: الالباووتي، آسایش (ظ) بن مولانا منصور، تا: 823ق؛ 152گ، 19 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 1-296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 829ق؛ مصحح، محشی با نشان «کبیر، س م، 21، 5 و ... »؛ مهر: «عبده محمد حسین بن صادق الحسيني» (بیضی)، «عبده ابو الفضل الحسيني» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 187 گ، 17سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 32-676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: حسین بن حسن بن علی، تا: 5 شعبان 834ق، جا: مدرسه سینوب در محضر مولانا حسام الدين؛ محشی؛ جلد: مقوا، 130 گ، 21 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 8-4905]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن حاجی مصطفی، تا: 841ق؛ این نسخه در طول مدت عمر خود به دست بزرگانی افتاده و هر یک بر آن حاشیه ای زده اند که مهمترین آنها حاشیه جامی است و نا چلبی در 987ق مالک این نسخه بوده؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 140گ، 17 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 10-392]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب بن موسی بن علی، تا: رمضان 843ق؛ محشی؛ تملک: ابن بکلوجه؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 147گ، اندازه: 18×27 سم [رشت و همدان: ف: -1701]
خط: نسخ، کا: خلیل بن مصطفی بن حسین، تا: 845ق؛ محشی برخی با استفاده از شرح نجم الدين؛ واقف: احمد و عمر بن حافظ محمد افندی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 129گ، اندازه: 17×26سم [ف: 13-88]
آغاز: مکررا في موضع خبر عن اسم ولم یصلح أن یکون خبرا عنه ... قوله و منها ماوقع تفصیلا الخ ای و من المواضع التي یجب حذف الفعل الناصب للمفعول المطلق؛ انجام: برابر
تا آخر نون تأكيد؛ خط: نسخ شیرین، کا: محمد بن ابی بکر بن علی ملقب به جمال کاشی، تا: 22 رمضان 147ق، جا: شیراز مدرسه دارالایتام؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از خانی، ع، شرح جامی، م، س؛ مهر: حاج سید سعید، «عبده سید مرتضی الحسيني» (بادامی شکل) کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 3-1609]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 849ق؛ مصحح؛ تملک: علی بن محمد بن عبدالسلام مهابادی؛ جلد: تیماج، 110گ، 27 سطر، اندازه: 23/5 × 14/5 سم [ف: 21-353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 850ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: عبد الرحيم بن احمد؛ جلد: تیماج، 224گ، 15سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 11-117]
آغاز: لزوم ذلک لان الذين ... قوله و من خواصه دخول اللام و الجر و التنوين و الاسناد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالخالق بحاولی، تا: 852ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: هندی، 177گ، 21 سطر، اندازه: 21×11سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -153]
از اول مرفوعات به بعد را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالجلیل بن جلال الدين بن خلیل، تا: صفر 855ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی، 173گ، 13 و 17 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 1-597]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 304
همان نسخه بالا [نشریه: 5-40]
آغاز: و لم یقتصر علی ضم الأول لئلا یلتبس بمضارع ما لم یسم فاعله في اعلم ولا علی کسر ما قبل آخره لانه لم یتمیز في مثل علم هذا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 857ق؛ افتادگی: آغاز؛ 47گ، 14سطر، اندازه: 22/5×13/3 سم [ف: 12-486]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 857ق، جا: شیراز [الفبائي: -680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 860ق؛ 485ص، 16 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 1-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه نیمه جمادی الثاني 864ق؛ مصحح، محشی با نشان «ه»، «ه س م» و غیره؛ 153گ، 20 ×23 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 32-261]
خط: نستعلیق، کا: دانشمند بن شیخ، تا: محرم 873ق؛ 256 گ، 12سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 1-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن حاجی زکریا بن حاجی محمود، تا: 876ق؛ محشی؛ 151گ، 17سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 2-241]
آغاز: یحیی بن المخدوم المعظم صاحب السيف و القلم صلاح العالم جلال الدنيا و الدين .. سمیته بالوافیه الكافيه؛ انجام برابر
خط: نسخ بدخط، بی کا، تا: 878ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، 182 گ، 15سطر، اندازه: 21×15سم [رایانه]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 839؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حیدر طارمی، تا: اواخر ذیقعده 878ق؛ محشی؛ تملک: نصر الله ولد حنا عبدالله در سال 1718 مسیحی، شماس جوزجی بن یوسف دمیان» در سال 1719؛ 470ص [عکسی ف: 5-268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر 881ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد پروین سعیدی» (بیضی)؛ در آغاز، وقف نامه ای به سال 1239 همراه «المنة لله که ز ما ... شد از دیهیم محمد تقی فتح علی شاه» (مربع) (محمد تقی حسام السلطنة پسر هفتم فتحعلی شاه قاجار)؛ 151گ، 19 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 32-175]
آغاز: الى آخره و یجوز حذف المنادي اذا دلت علیه قرينة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 881ق؛ افتادگی: آغاز (نیمه اول کتاب را به کلی فاقد است)؛ جلد: تیماج، 82گ، 17سطر، اندازه: 12/54× 17/54 سم [ف: 12-483]
آغاز: الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد. اعلم أن معرفة هذا الحد موقوفة علی معرفة اللفظ و الوضع و المعنى المفرد، فاللفظ ما یتلفظ به الانسان او في حکمه؛ انجام: برابر
فاقد خطبه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 885ق؛ محشی با نشان «رضی»، «سعد الدين»، «سید شریف»« سید نعمة الله» و غیر آن، مصحح: مهر: «هاشم بن موسی الحسيني» (بیضی)، «علی نق الحسيني 1136» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 139گ، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 38-752]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 838؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 885ق؛ محشی؛ تملک: خلیل بن شیخ سلیمان؛ در پایان نشانی مطالعه «عبدالقادر بن ابی بکر بن خضر دمیالی» در 16 شعبان 897، 296 ص [عکسی ف: 4-70]
خط: نستعلیق، کا: لنکر کنانی، بابا شیخ بن زین العابدين، تا: 887ق؛ محشی؛ تملک: حاج محمد بن خلیل بغدادی دمشقی به تاریخ 12 صفر 1156ق؛ جلد: مقوایی، 143 گ، 21 سطر، اندازه: 25/5 × 17/5 سم [ف: 26-405]
خط: نسخ، بی کا، تا: 887ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 387گ، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 4-169]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد بن حسین، تا: جمعه آغاز جمادی الاول 890ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «س»؛ کاغذ: سمرقندی، 174گ، 19سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 8-154]
خط: نسخ، بی کا، تا: پایان محرم 894ق؛ محشی با نشان «ه س»؛ تملک: سلطان محمود بن میرزا ابراهیم بن امیر تیمور خان حسینی، علی عسکر بن ابوالقاسم الحسيني؛ کاغذ: سمرقندی، 342گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 22×13سم [ف: -691]
آغاز: نحو اختلاف آخر من في من ابنک ومن الرجل ... قوله الاعراب ما اختلف آخره به ای الاعراب هو الذي تحصل اختلاف
آخر المعرب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 19 ربیع الثاني 897ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 192 گ، 19سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 8-4905]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد بهادر دهی، تا: شنبه 24 ربیع الاول 898ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 229گ، 13 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 20-201]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 898ق؛ 210گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فخرالدین بن حسن بن یوسف استرابادی، تا: محرم 900ق؛ محشی؛ واقف: نادرشاه، 1145ق؛ جلد: تیماج، 158گ، 21 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 12-480]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: بغدادی [نشریه: 2-174]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ اندازه: 14×20/5 سم [نسخه پژوهی: 3-115]
آغاز برابر؛ انجام: ویعلم أن المراد ذلک من قوله قبل من الفاعلية
و جاز خلافا للفراء ای و جاز مثل هذه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ جلد: مقوا، 43گ، 8سطر، اندازه: 19×11 سم [ف مخ: 5-2261]
آغاز برابر؛ انجام: و الالزم الحاق علامه التنيه و الجمع
خط: نسخ خوب و نستعلیق زشت، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، محشی؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262ق؛ جلد: مقوا، 156گ، 15-16 سطر، اندازه: 12/52× 17 سم [ف: 12-481]
آغاز: برابر، انجام: لکون النون مع الضمير البارز و هما الواو لامر الجمع المذكرين المخاطبين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (یک ورق)؛ مصدر است به شرح خطبه وافیه از محمد بن میر سید شریف جرجانی در سه ورق که با این عبارت شروع می شود: «بسمله، احمد بسمل اولا تیمنا ثم حمد کی شکرا و المضارع یدل علی الاستمرار»، و چنی خاتمه می یابد: «توکلت اعتمدت و اليه انیب ارجع فانه المرجع و المآب»، محشی با امضای حلبی و مطهر؛ واقف: زین العابدين خادم اصفهانی، 1166ق؛ جلد: تیماج، 265 گ، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 12-478]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ مصحح، محشی؛ پایان نسخه ظاهرا تاریخ تولد سلیمان به ترکی در 973 یا 983ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 243گ، 13 سطر اندازه: 19×5/ 20سم [اهدائی رهبر: 10-334]
آغاز نو الوزرا مفخر العرب و العجم ناصر الدوله والدین شمس الاسلام و المسلمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز (یکی دو صفحه)؛ محشی منقول از خبیصی و هندی و باوردی و جامی؛ واقف: شیخ حسین قوام لاری، مهر 1344؛ 131 گ، 16 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 12-484]
آغاز برابر؛ انجام: عمر و معطوف علی زید و العامل فیه الابتداء و المجرور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نسخ، کان محمود بن محمد بن تقی بن سلام بن احمد، تا: قرن 10، جا: قره حصار؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 108گ، 17 سطر (13×9)، اندازه: 19×14سم [ف: 5-745]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ختایی، 229گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×13/3 سم [ف: 1-582]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ تملک: ابوالمعالی بن تقی الدين محمد حسینی جرجانی در 1011ق، صدرالدین محمد بن عبدالرشید، ملا علی در مدرسه اصفهان مورخ ربیع الأول 1110ق؛ جلد: تیماج، 181 گ، 19 سطر (13×7)، اندازه: 23×14سم [ف: 1-295]
آغاز: برابر
از آغاز تا نون تأكيد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (برگ آخر)؛ محشی منقول از «باوردی، نجم الدين سعیدی، شرح اللباب، شرح رضی بر شافیه، هندی، جامی، ابو سعید بن احمد صاحب اللب، شرح الكبير، ایضاح الجمل، شرح المغني، حاشیه ملا فتح الله، ابن میر، شمس الدين، میر محمد، شرح المفصل ابن حاجب، کشاف زمخشری ، شرح متوسط، مطول تاج الدين، خبیصی، شرح مفتاح، شرح المنظومه، احمد کو کی ملا صفی الله، ملا عبدالغفور، حاشیه فیه فیه، حاشیه ملا سعد، حاجی پاشا، عبدالرحیم، عماد، شرح مصنف، انموزج، ارشاد، شرح ارشاد ملا فتح الله، حاشیه خبیص ابن حاجی اشکوری، جمل، مفصل، شرح مطول، جاربردی، شرح المظهر، ملا جلال، شرح کازرونی، شرح کافیه حاجی محمد بن محمود کرمانی، ابن حاجب، خفاجی شرح کافیه فارسی میر سید شریف، عجدوانی، حدیقه، سید عبدالله، فقه حاجی، کفایه، شرح تصریف زنجانی، شرح انموذج»؛ 315 گ، 5 تا 9 سطر (8×6)، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 2-544]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ ترمه، 180 گ، 19سطر، اندازه: 14/5 × 18/2سم [ف: 1-582]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 نشریه: 7-701]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی به نشانه های «جب» و «عج» و «نجم» و «ه»؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 98 گ، 23 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 1-418]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ مصحح، محشی به عربی و گاهی به فارسی با نشان های «م ح»، «12»، «نجم الدين»، «فاضل هندی»، «جامی» و «کوکبی»، با نشان «بلغ» مقابله شده، مجدول؛ مهر: «عز من قنع و ذل من طمع عبده محمدصادق 1135» (بیضی)، .. بدل مهر محمد مهدی» (بیضی)؛ تملک: محمدنصیر؛ یادداشتی از محمد الحجة جیلانی؛ جلد: چرم مذهب، 254گ، 15 سطر (5/9×5/15) سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 48841]
خط: نسخ، کا: موسی بن الياس بن یونس بن حاجی فقیه، تا: رجب 906ق؛ مجدول؛ تملک: محمد ولی مدعو به آقا لار به تاریخ 1248 با مهر «عبده محمد ولی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 14گ، 15 سطر، اندازه: 17×12/5سم [ف: 21-201]
آغاز و انجام: برابر
کا: جماستانی، محمد بن سلیمان، تا: 912ق؛ محشی با امضاهای «لب» و «الباب» و «هندی» «رضی.ره» و «قم» و «نجم الدين» و جز آن؛ تملک: حافظ ابراهیم در تاریخ 1221ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 169گ، 16سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 2-462]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الأول 923ق، جا: البلدة المسماة باعطی الجواز؛ مصحح، محشی با نشانی هایی مانند «چلبی» و «سید» و «سید شریف» و «رضی» و «شرح ابیات» و «غج» و «غجدوانی» و «نیلی» و «نجم الدين» و «الهندي» و «ح یب» و جز آنها؛ تملک: مصطفی صفایی خوانساری در رمضان 1401ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج مذهب، 126 گ، 18-17 سطر، اندازه: 25/5×17 سم [اهدائی رهبر: 10-333]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 21 صفر 923ق [تاریخ اوراق جدید تر]؛ 184 گ، 15سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 8-4905]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: الياس بن عاشق، تا: 926ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 190گ، 15 سطر اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 7-174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 928ق؛ محشی منقول از شرح مطول و جامی و شرح ارشاد - نجم الدين - و غیره؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ایوب» (بیضی)، کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: سمرقندی، اندازه: 12/5×8 سم [ف: 2-746]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن نور بن محمد الرمال، تا: 22 رمضان 930ق، جا: مدرسه ملا فضل الله بن حاج خلیل؛ مجدول، محشی با علامات: «ابوسعید، یوسف، الارشاد بن میرك، نجم الدين، شرح الباب، عماد، هندی، رضی، جامی و السلام علی کاتبه»؛ تملک: مرحوم سید سنگلجی مورخ 1277ق؛ جلد: تیماج، 190گ، 7 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 24/2 -151]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 951ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اندازه: 14×19/5 سم [نسخه پژوهی: 2-239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 957ق؛ مصحح، محشی با استفاده از شرح هندی و شرح میرو با امضای سید رضی؛ تملک: حسین بن محمد فولادی با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين، عبده محمد حسین»، ابو طالب بن ملا عین الله طبسی در تاریخ 1125، ابو طالب بن عبد الله به سال 1126؛ مهر: «عبده محمد حسین»؛ جلد: تیماج مذهب، 188گ، 16 تا 20 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 12-485]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 975
همان نسخه بالا [نشریه: 7-309]
آغاز: من هذه الاقسام الستة و هما المركب من اسمین و المركب من فعل؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 962ق؛ افتادگی: آغاز (سه ورق)؛ محشی؛ 205گ، 15-16 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 12-482]
آغاز برابر؛ انجام: لم یعلم أنه یدل من النون و المحذوف الم دور و لکن آخر الكلام و الحمد لواجب الوجود و الشكر لمفیض الحر و الوجود. خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر جمادی الثاني 965ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: الحافظ احمد البلوي، ضیاء الدين، فخر الدين؛ 182 گ، 17سطر، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 29-559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شجاع الدين بن مراد الدين بن شجاع الدين، تا: 22 رجب 966ق؛ 576ص، 19 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 1-164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی بن محمد، تا: جمادی الثاني 967ق؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 282گ، اندازه: 22×16سم [ف: 12-485]
آغاز: لما نصف الى شئ لم یحذف المضاف اليه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین بن فخرالدین احمد بن حسین بن علی، تا: 970ق، جا: کاشان؛ افتادگی: آغاز (ده ورق)؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ 243گ، 15 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 12-477]
خط: نسخ، کا: ادریس بن کمال، تا: 970ق، جا: ارزنجان؛ جلد: تیماج، 15 و 17 سطر، اندازه: 17×12سم [ف: -244]
تهران؛ فیاض: شماره نسخه: 55
همان نسخه بالا [نشریه: 7-701]
خط: نسخ، کا: احمد بن علی بن ابراهیم بن علی بن حسن، تا: چهارشنبه 26 رمضان 970ق؛ مجدول، محشی؛ تملک: احمد بن جعفر علی حامدی نجفی، حسین بن شیخ علی جواری، محمد بن فیاضی حکیمی بدری سهاوی»؛ جلد: تیماج، 195 گ، 17سطر اندازه: 18/5×13 سم [ف: 1-11]
آغاز: مفخر العرب و العجم ناصر الدولة والدین شمس الاسلام و المسلمين یحیی بن مخدوم المعظم ملک ملوک الامراء والوزراء؛ خط: نسخ، کان حسین بن محمود، تا: 972ق؛ افتادگی: آغاز (خطبه و مقداری از دیباچه را فاقد است)؛ محشی؛ واقف: ابن خاتون، 1047ق؛ جلد: تیماج، 255گ، 15 سطر، اندازه: 19/4×13 سم [ف: 12-482]
آغاز... قوله: وضعف منع اقعی الى آخره، اعلم ان في افعی للحية واحذک للصقر؛ انجام: قوله: ویعمل عمل فعله الى آخره ای المصدر یعمل عمل فعله سواء کان ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ مهر: «عبده محمد امین 1201» (بیضی)، «محمد باقر»، «عبده الراجي محمد جواد الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 143 گ، 15سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2262]
آغاز برابر؛ انجام: قوله فالصحیح المجرد عن ضمیر بارز مرفوع للتثنية والجمع والمخاطب المونث بالضمة والفتحة والسکون مثل یضرب، بیان: لتفصیل أصناف المضارع ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 158 گ، 18سطر، اندازه: 23×13سم [ف مخ: 5-2261]
آغاز برابر؛ انجام: و قد شذنحو ارضین و سنین جواب غیر سؤال مقدر و هو.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: میشن، 124گ، 17 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 12-484]
آغاز: الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد اعلم أن معرفة هذا الحد موقوفة علی معرفة اللفظ و الوضع و المعنى؛ انجام فجاز أن یقد النون المحذوف للوقف کالمعدوم ... فیرد ما حذف لوجودها...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن علی علوی اردکانی، حسن بن یوسف موسوی زنجانی شیرازی به سال 1214؛ جلد: تیماج، 217 گ، 18سطر، اندازه: 20×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1670]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «مومن الحسيني» (بیضی)؛ 171 گ، 17سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2 -126]
آغاز: برابر؛ انجام: و اضربنان و انما جوزوا التقاء الساكنين علی حده و لم یجوزوه علی غیر حده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ وقف: 1092؛ جلد: تیماج، 311گ، 17 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 2-127]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ تملک: ابراهیم بن شعبان، سید مصطفی افندی؛ یادداشتی از «عبدالباقی افندی» درباره ترک دخان در سال 1095ق؛ جلد: مقوایی، 177گ، 15 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2-71]
آغاز: برابر
از اول تا حروف شرط؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «علینقی»؛ جلد: تیماج، 199 گ، 15 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 3-925]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 17 سطر (12×6)، اندازه: 19×12 سم [ف: 5-744]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشانه «س»؛ 153گ، 22 سطر، اندازه: 31×14سم [ف: 5-745]
آغاز برابر؛ انجام: و یجوز صرف غیر المنصرف لاجل شیئین
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول محشی با نشان «تف. شاید: تفتازانی»؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 140گ، 22 سطر، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 17-53]
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 26/5 × 17/5 سم [نسخه پژوهی: 2-239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مذهب، 238 گ، 15 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [عبد العظيم ف: 2-663]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11 [ف: 3-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: صدیقی، ضیاء الدين بن صدرالدین، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 181 گ، 21 سطر، اندازه: 12×23/5 سم [اهدائی رهبر: 10-334]
آغاز: ... المعظم ملک الملوك الأمراء و الوزراء صاحب سیف و القلم صلاح العالم جلال الدنيا و الدين ابراهیم بن یغوش بلکا ملکی الختني اعز الله انصارهما ... و سميتة بالوافية في شرح الكافية ... قوله الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد و اعلم، انجام: للمخاطبة و الو للجمع المذكرين المخاطبين و الياء لأمر المخاطبة. قوله: و المخففة تحذف للساکنین ... لنون التأكيد المخففة لأحد أمرين و هو إما التقاء الساكنين بقوله ...
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی بسیار با نشان های «شرح تهذیب»، «سید میر»، «شرح هندی»، «محیی الدين سلمه الله»، «سعد الدين تفتازانی»، «غجدوان»، «کبیر»، «مفصل»، «شارح الخبيص»، «شرح لامیه»، «نیلی»، «شرح اللباب الباب»، «بخاری»، «حل ابیات»، «حل»، «شرح رضی»، «صحاح»، «کتاب المفتاح»، «ارانی»، «حلبی» و «شرح مصباح»؛ کاغذ: اصفهانی، 231گ، اندازه: 21/5×4سم [ف: 11-557]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشانی «ق»؛ تملک : محمد مقیم بن محمد، سید ابراهیم حسینی زنجانی در 14 جمادی الثاني 1242 در بغداد؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب 126گ، 23 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 31-75]
آغاز برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لال محمد المهدي محمد» (بیضی)، «محمد رضا الحسيني» (چهار گوش)، «اللهم اسئلک الرضا» (چهار گوش)؛ 169گ، 17 سطر (12×5/6)، اندازه: 12×20سم [ف: 51-131]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (یک برگ)؛ 223گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×8 سم [ف: 2-519]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 54
همان نسخه بالا [نشریه: 11-922]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1005ق [ف: -96]
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ذیقعده 1010ق؛ یادداشت تاریخ عبد الحميد بن حاجی محمد تقی در 25 رمضان 1251، 235 گ، 5 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-597]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نوروز علی بن محمد علی طهرانی، تا: 4 ذیحجه 1012ق؛ 115گ، 21 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 8-4905]
آغاز: فان اقایم (کذا) مبتداء مع انه لیس بمسند اليه فزید فاعله؛ انجام: فان لم یعلم انه یدل عن النون او المحذوف
خط: نسخ، کا: امر جان بن میرزا قلی بن محمود، تا: 1013ق، جا: شماخی مدرسه جلالیه؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: پارچه، 144گ، اندازه: 19/6×15 سم [ف: 12-484]
آغاز: و حق الخبران یکون نکره
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 26 شوال 1020ق؛ افتادگی: آغاز (پنج ورق)؛ مجدول، محشی؛ 171 گ، 20 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 481-12]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1025ق؛ جلد: چرمی نارنجی، 426ص، 16 سطر (13×6)، اندازه: 19×13سم [ف: 1-323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد علی حسینی آملی، تا: 1028ق؛ محشی؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 19 سطر (13×7)، اندازه: 20×14سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -124]
آغاز: قوله: الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد اعلم ان المعرفة هذا الحد موقوفة علی معرفة اللفظ والوضع والمعنی المفرد فاللفظ ما یتلفظ به الانسان او في حکمه؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صالح بن حبیب الله حسینی، تا: رجب 1030ق؛ جلد: تیماج، 197گ، 17سطر، اندازه: 20×12سم [ف مخ: 5-2261]
خط: نسخ، کا: طبسی، محمد بن محمد حسین، تا پنجم ذیقعده 1045ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد رضا بن محمد مهدی هندی با مهر «افوض امری الى الله عبده محمد رضا» (مربع) و «یا امام رضا»، محمد افضل بن نامی با مهر «محمد افضل» (بیضی)؛ مهر: «العبد المذنب محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 246گ، 17 سطر، اندازه: 17×9/5سم [ف: 25-208]
آغاز: الكبير العالم الفاضل الكامل سلالة الأمراء و الوزراء ... یحیی بن المخدوم المعظم ... ابراهیم بن یغرش ببلکا ملک الختني
خط: نسخ، بی کا، تا: 1050ق؛ افتادگی: آغاز (ورق اول که شامل چند سطر از مقدمه بوده افتاده)؛ مصحح، محشی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 249 گ، 15سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 2-365]
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم بن علی، تا: رجب 1057ق؛ قطع: وزیری کوچک [رشت و همدان: في: - 1371]
خط: نسخ، کا: محمد افضل بن محمد مؤمن تونی، تا: سه شنبه دهه سوم ذیحجه 1070ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد رفیع زییدی؛ 180 گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 19-407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن دوست محمد، تا: رجب 1071ق؛ 440 گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-177]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد، تا: 15 شوال 1072ق؛ تملک: سلطان محمود قائنی، محمد علی الشريف؛ 319گ، 13 سطر، اندازه: 20×13سم [کتابخانه های قائن: ف: -162]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد، تا: 1072ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: سید محمد بن سید باقر حسینی به سال 1239ق با مهر «...محمد» (بیضی)، محمد طاهر بن محمد علی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 226گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 13-97]
آغاز: اعملت الاول اضمرت الفاعل في الثاني؛ انجام: برابر
بی کا، تا: 1073ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی 262گ، 12 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 15-179]
آغاز... و سمیته بالوافیه في شرح الكافيه ...
خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن حسین بن سلیمان استر آبادی، تا: رمضان 1076ق؛ محشی؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 26گ، 14 سطر (10×7)، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 4-1200]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ 182 گ، 15 سطر، اندازه: 15/3 ×21/2 سم [ف: 1-582]
آغاز و العجم ناصر الدولة و الدين شمس الاسلام محیی بن الخدوم ... جمال الدين ابراهیم ... قوله الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد اعلم أن معرفة هذا الحد موقوفة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: لطف الله بن یوسف بن عبد اللطيف عاملی خماصی، تا جمعه 16 شوال 1078ق، جاء خلف آباد؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماجمذهب، 228گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -77]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن فضل الله بن عبد الله، تا: 1080ق [ف: -96]
خط: نسخ، کا: جزائری، هادی بن عبدالرضا، تا: جمعه 28 جمادی الاول 1085ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 234 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5-744]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 15 ذیقعده 1085ق، جا: یزد؛ مصحح، محشی با نشان «س»؛ تملک: محمد باقر بن نظام الدين؛ مهر: کتابخانه محمد سماوی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 179گ، 17سطر، اندازه: 18×12سم [اهدائی رهبر: 10-334]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 573
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی یاراحمد طالقانی، تا: 5 شعبان 1086ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 150گ، 24 سطر، اندازه: 12/5 × 14/5 سم [اهدائی رهبر: 10-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه محرم 1087ق؛ مصحح، محشی با نشان «س ره»؛ 258، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4905]
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 ذیحجه 1092ق؛ جلد: تیماج، 26گ (91-65)، 21 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 3-990]
آغاز و المراد من الوضع هیهنا تخصیص شیء بشیء؛ انجام: فانک اذا قلت في یا زیدون اضرین اضربوا (کذا) في الوقف لم یعلم انه بدل عن النون المحذوف و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق تحریری، کا: شمس الدين محمد بن صالح ابدال، تا: 5 ربیع الاول 1092ق؛ محشی با علامت های «میر، س، شریف محمد، ه س» و غیره؛ کاغذ: ترکی بغدادی، جلد: تیماج مذهب، 158گ، 15 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 24/2-65] 23/5×12 سم [اهدائی رهبر: 10-334]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1094ق؛ افتادگی: انجام؛ در سال 1094 مقابله شده؛ 193گ، 16 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 1 -296]
از آغاز تا اواخر منادای مندوب؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمود بن محمد بن ابراهیم، تا: شوال 1095ق؛ محشی با نشان «سید، شرح، جبلی، حسن بن آدم، نجم الدين، خبیصی، حلی»؛ تملک: محمد بن عبدالله زنجانی؛ مهر: سید محمد مراد؛ جلد: تیماج، 132گ، 11سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: -692]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر.
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد هاشم ابن ابی طالب حسینی، تا: 1096ق؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: مقوا، 178 گ، 16 سطر اندازه: 18/52×12 سم [ف: 12-480]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان ابن محمد رفیع، تا: پنج شنبه سلخ جمادی الثاني 1096ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 سطر (12×8)، اندازه: 14/5 × 19/5سم [ف: 4-2144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج محمدبن شیخ مظفر مازندرانی، تا: دوشنبه 22 ذیقعده1097ق؛ جلد: مقوا، 198گ، 15سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 8-4904]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: سعد بن ناصر، تا: 1100ق؛ محشی؛ کاغذ: صفهانی، 152گ، 19سطر، اندازه: 21815سم [ف: 15-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ واقف: درة السلطنه ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: تیماج، 175 گ، 9سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 12- 479]
آغاز: برابر؛ انجام: باعادة نون الإعراب لما ذکرناه ... هو انتفاء موجب البناء بخلاف التنوين فانه حذفه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (چند ورق)؛ جلد تیماج، 158گ، 20 سطر، اندازه: 14/5 × 19/7 سم [ف: 12- 482]
خط: نسخ، کا: حاجی، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 172گ، 26 سطر (12×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 5-744]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، بابلاغ مقابلله؛ تملک: جمال الدين حسینی پسر آقا سید ... اسد آبادی مشهور به سعد آبادی، رکن الدين حسینی سعد آبادی در سال 1310 ق با مهر مدور «رکن الدين الحسيني 1311» (دایره)؛ مهر: «عبده محمد حسن الموسوي» (چهار گوش)، «العبد محمد ابراهیم الموسوي 1194» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 252گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [اهدائی رهبر: 10-335]
آغاز: من ذکر البصرة او الكوفة او غیرهما (در مبحث کلام)؛ انجام: موجود. و قیل یکون في الماضي للاثبات و في المستقبل کالافعال ای و قال بعضهم ان کاداذا.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 162 گ، 17 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 12-485]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن یوسف، تا: قرن 12؛ محشی؛ تملک: ملا محمد طاهر نوری در 1204ق؛ مهر: محمد تقی؛ واقف: ملا محمد جعفر مجتهد طهرانی، 1242ق؛ جلد: تیماج، 181 گ، 17سطر (5/8×15)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 19-139]
آغاز برابر؛ انجام: و هی ذا للمذکراه اشادة الى تقدیرها فذا یشاربه الى المذكر عاقلا او غیره وذان الى مثنی
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 112گ، 17سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8-4905]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: سپاهانی، 228 گ، 20 سطر (18×5/5)، اندازه: 14×25سم [ف: 5-745]
آغاز: برابر؛ انجام: سواء کان ترتیب اولم یکن نحو جاء نی زید و عمرو فانه لم یعلم منه ... لا نقدم احدهما علی علی الآخر و الذي یدل علیه قوله تعالی ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 121 گ، 20 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 33-260]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 15 سطر، اندازه: 13/5×9 سم [ف: -808]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد صالح مازندرانی؛ 257 گ، 16سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 25-38]
آغاز: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد حسین شریف 1283» (بیضی)؛ یادداشتی از محمد حسن بن زین العابدين موسوی؛ اندازه: 12/5 × 16/5 سم [ف: -119]
بی کا، تا: قرن 12؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ذیقعده 1103ق [مختصر ف: -879]
بی کا، تا: رمضان 1114ق؛ 135گ، اندازه: 22×17سم [ف: -168]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1116ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 163گ، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 13 - 31]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1149ق؛ مهر: «یا محمد بن عبدالله» (بیضی)، «المتوكل علی الله یا ابا عبدالله ادرکنی»؛ جلد: تیماج 106گ، 20 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1-508]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين علی قمی، تا: با تاریخ 1166ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسین 1166» (بیضی)، «عبده محمد علی» (بیضی)، «عبده محمد باقر» (بیضی)؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ جلد: گالینگور، 201 گ، 15 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 1-213]
آغاز: بسمله قوله الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد. اعلم أن معرفة هذا الحد موقوفة علی معرفة اللفظ؛ انجام: لانه یستلزم اما تحریک النون و اما حذفها الالتقاء الساكنين علی غیر حده.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 290 گ، 10 تا 14 سطر (10×7)، اندازه: 13/5× 20/5 سم [عموما ساری و تنکابن: ف: -148]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «س، شرح»؛ جلد: تیماج، 235 گ، 15 سطر (13×8)، اندازه: 20×14سم [ف: -691]
از باب مفعول مطلق تا اواخر حرف مشبه بالفعل؛ خط: نسخ: بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «حلبی، جلالی، سعد، م، شرح، محیی الدين»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 128گ، 17 سطر (15×10)، اندازه: 26×16سم [ف: -691]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 مهر: «لااله الاالله الملك الحق المبين عبده محمد حسین» (مربع)؛ جلد: تیماج، 260گ، 16 سطر (7×12)، اندازه: 13×20 سم [ف: 2-263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 21 سطر (16×10)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 4-2122]
آغاز: الشيء الاول فهم منه شیء الثاني و المراد من المعنى المفر و هو ان لا یدل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جان محمد بن مولانا مقصود علی، تا: قرن 13، جا: مدرسه ابو سعید خان (نواب)؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: هندی، 134 گ، 19سطر، اندازه: 13×5/18 سم [ف: -204]
آغاز برابر؛ انجام: في الوقف لم یعلم انه یدل عن النون او المحذوف.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 افتادگی: انجام (قریب سه صفحه)؛ محشی؛ 135 گ، 16سطر، اندازه: 25/2×19/5 سم [ف: 483-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد حسین بن محمد تقی؛ 139گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 30-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد یوسف بن علی اکبر کلارستاقی بیرون بشمی طویری، تا: 1302ق، جا: مچکار؛ جلد: تیماج، 135گ، اندازه: 22×17سم [ف: -168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کمال ابن عزیز الله شولستانی، تا: رمضان 1318ق؛ مهر: «ابن محمد مؤمن محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 224گ، 17سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 جمادی الاول 1370ق، برگ آخر به خط احمد بن ابی الحسن موسوی شوشتری؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 170 گ، 20 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 1-459]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 200گ، 17 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 32-343]
آغاز: ... صاحب السيف والقلم صلاح العالم جلال الدنيا والدین ابراهیم بن یغروس بیلکا؛ انجام: قوله ینسب اليه شیء احتراز عمالم ینسب اليه شیء کخبر المبتدا مثلا ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 114 گ، 15 سطر [ف: 1-292]
آغاز: ... قوله الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد، اعلم أن معرفة هذا الحد موقوفة علی معرفة اللفظ والوضع والمعنی المفرد فاللفظ ما یتلفظ به الانسان او في حکمه مهملا ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج
مذهب، 120گ، 15 سطر [ف: 1-292]
بی کا، بیتا [ف: -78]
آغاز: برابر؛ انجام: افتاده: فقال انه لیس بمضاف لانه لو کان مضافا لفسد معناه و ذلک آن معنی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای منه، ه 2، ...؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 125گ، 19 سط اندازه: 21/8×16سم [ف: 19-72]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 220گ، 17 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 1-296]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حسین بن سلیمان، بی تا؛ 132 گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1-296]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 175 گ، 19 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 1-296]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 17 سطر (7×11)، اندازه: 12×17سم [ف: -244]
آغاز برابر؛ انجام: فلم یرد ما حذف له لکونه في حکم الملفوظ قوله المفتوح ما قبلها تقلب الفا ای ونون التأكيد التي یکون ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 137گ، اندازه: 21×16سم [ف مخ: -181]
آغاز: ترکیباته و مبانیه الا نادرة مع ذکر علل اکثرها و جعلته لرسم خدمة الامير الكبير سلالة الأمراء
خط: نستعلیق بدخط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 221ص، اندازه: 11×19سم [ف: 2-366]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: محمد امین بن محمد صافی با مهر «هدایت ازلی ... محمد باد» (بیضی)، جعفر بن عبدالله با مهر «لطف الهي گر بود ... جفعر» (مکعبی)؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×21سم [ف: -250]
آغاز: اخلاق زید احسن و معنی المعتقر: المتداوله. اعتقروا الشيء ای تداو نوه. قوله وانواع رفع ونصب وجرای انواع اعراب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 142 گ، 19سطر، اندازه: 17×13 سم [ف مخ: 5-2261]
آغاز: الذي في ادعوک کما صرحتم به في علة بنایه وهو لیس مبنی الاصل علی تفسیر کم مبنی الأصل فیلزم أن یکون معربا و لیس کذلک قلنا لا نسلم.؛ انجام: واما الثاني فلانه انما یحتمل الا علی الصفة اذا امتنع الاستثناء وههنا لا یمنع ذلک والثانی من المواضع التي.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 68گ، 13 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف مخ: 5-2262]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 167 گ، 17 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 8-4904]
آغاز: الا بالله علیه توکلت والیه انیب. قوله: الكلمة لفظ وضع المعنى مفرد. اعلم أن معرفة هذا الحد موقوفة علی معرفة اللفظ؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، 192 گ، 16-15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4906]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 12گ، 14سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4905-8]
آغاز: قوله والثانی کاد یقول کاد زید یجیء وقد تدخل آن آه ای والقسم الثاني وهو الذي وضع لمقاربة حصول الخبر لا علی مقاربة رجائه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نصیرالدین مجد الفقر بن نصر الله رضی استر آبادی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 1ر-24پ، 24گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2262]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: من حیث أن بینما التضاد و ان کانت التانيث بالتاء او التانيث المعنوى او المعرفه؛ انجام: بکسر الياء لانه لما حذف النون التاكيد فکسرت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: في مثل اما تفعلن ای کثرت زیاده نویننی التاكيد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت کتابه هذا الكتاب بعون الملك الوهاب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: و اما جواز اثبات النون ملتشبیه بالفعل، قوله و یتوسط بین المبتداء و الخبر، انجام: قوله و عکسها لعل ای و عکس لیت... فحمل لعل علیها لکونها من لغاتها.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ تملک: محمد طاهر که به او هبه شده با وکالت ملاعلی در ذیحجه 1300ق؛ جلد: تیماج مذهب، 96گ، 17 سطر (5/14×5/8) سطر اندازه: 15×1/5 2سم [ف: 39-108]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 221گ، 17 طر، اندازه: 21×13سم [ف: 7-2806]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: روح الله فاضلی، 87/2/1 [رایانه]
آغاز: بسم الله، احمد الله افتتح بالتحمید بعد التيمن؛ انجام: و ان وقع صفه بلعلم مضافا الى علم آخر.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، 143 گ، اندازه: 21×14سم [نشریه: 13-394]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 205گ، 15سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 31-64]
بی کا، بی تا [نشریه: 5-221]
آغاز برابر؛ انجام: فانک اذا قلت في با زید في الوقف و في امراة اضربن اضربی في الوقف.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 183 گ، 16سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 18- 315]
آغاز: قوله، و لا یتانی ذلک إلى آخره ای و لا یمکن حصول الكلام الا في المركب من اسمین؛ انجام: قوله هما صدر الكلام ای الهمزة و هل صدر الكلام لکونهما لنوع من انواع الكلام فوجب تقدیمها لمامر ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای: ابوسعید، نجم الدين و ... ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 189 گ، 15-18 سطر، اندازه: 26×20/7 سم [ف: 19-183]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: خشت [رشت و همدان: ف: -1371]
al-wāfiya fī š.-il kāfīya
وابسته به: الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (57 -646ق) شرحی است مزجی تحت عنوان «قوله»، چیزی شبیه کتاب «الوافية في شرح الكافية» تأليف سید رکن الدين حسن بن محمد استر آبادی (- 717ق) است. متن این کتاب با «الهداية في النحو» کمی اختلاف دارد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1162/1
آغاز: عند تحقق النسب فالکلام یقتضی ... قوله الاسم مادل علی معنی في نفسه غیر مقترن باحد الأزمنة الثلاثه. فقوله مادل علی معنی متناول للاسم والفعل والحرف ...؛ انجام: موجود: قوله و مثل جرد قطيفة و اخلاق ثیاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: مقوا، 21-14 سطری 11×6 سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 1618-3]
al-wafiya fi s.-il kafiya-tis safiya
ابن مالک، محمد بن عبد الله، 600 - 672 قمری
ebn-e mālek,mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh (1204 1274)
شرحی است از محمد بن عبدالله بن عبد الله بن مالک بر ارجوزه مشهور و معروف خود او موسوم به «الكافية الشافية» که مشتمل بر 2287 بیت در بحر رجز است نوشته است و با این بیت شروع می شود: «قال ابن مالک محمد وقد لانوی افادة بما فیه اجتهد».
[فهرست خدیوی 74/4 ؛ و دار الكتب 134/2 ؛ بروکلمان 300/1 و ذیل 526/1 ؛ کشف الظنون 1369/2]
شروح و حواشی:
1- حاشية الوافية في شرح الكافية؛ ابیوردی، احمد (- قرن 9)
2- شرح مقدمة الوافية (الف) (2 عنوان)
از یک صفحه ای پیش از باب الحال است تا پایان شرح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ پیداست که از روی نسخه ای نوشته شده گاهی در نقل اشتباهی رخ می داده روی آن خط کشیده می شده و این خط خوردگی ها می رساند که از نویسنده نسخه است نه از شارح، در هامش آن در ص 47 و 79 آمده که مصنف در شرح عمده چنین گفت و این عمده و شرح آن هر دو از ابن مالک است و در هامش باز از تسهیل او یاد شده است و در شرح در بسیاری از جاها عباراتی آمده که می رساند که متن از خود شارح است، در پایان آمده «تمت الكتاب الكافية بشرحها» پس نسخه ما باید همین الوافية باشد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 230 گ، 27سم 21×14 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 8-319]
آغاز: أحمدالله علی عظمة جلاله حمد غریق لمطالعة جماله؛ انجام: لم یعلم انه بدل عن النون أو المحذوف المردود. و لیکن هذا آخر الكلام.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی یار أحمد طالقانی، تا: 5 شعبان 1086ق، محشی با نشان «س»، «جامی»، «هندی»؛ 152گ، 24 سطر، اندازه: 24/5 × 12/5 سم [مؤيد: 1-308]
آغاز: بسمله، ... قال الشيخ الامام العالم ... سألني بعض الالباء المعتنين بحقائق الانباء ان اتلو الكافية الشافية بشرح یحف به المؤنة و یحف به المعونة؛ انجام: صبیا أذا لصبیان.
تا اوایل فصل مربوط به نوادر اعلال را بیشتر ندارد (یعنی مباحث) حذف و ادغام و نون ساکنه و بنای مثال از مثال و تصریف افعال و اسماء مشتق و اسم زمان و مکان و اسم آلت بکلی از آن ساقه است.)؛ خط: نسخ، کا: قوام الدين محمد حسنی، تا: 1100ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: میر سید علی خان طبیب، 1273؛ جلد: تیماج، 103گ، 26 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 12-221]
آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین ... بسمله قلب افتح؛ انجام: ان لایحصل التعريف ... فتعریف المسند اليه
خط: نسخ، بی کا، بیتا [رایانه]
آغاز و هو من اسمین گزید ذاهب **و اسم فعل نحو فاز التائب؛ ش: هو راجع الى الكلام المحدود في البيت المتقدم ای ترکیب الكلام اما من اسمین اسند احدهما إلى الآخر (هفت صفحه پیش «المعرب» که در نسخه دانشگاه افتاده)؛ انجام: و من یقل یا حارضم مطلقا ** و قد تری الوجهين لن یقترنا؛ الا کثر في الترخيم ان یحذف ما یحذف و ینوی ثبوته فلایغیر ما بقی ... و لیس في الكلام فعلی الاوالفه مزيدة للثانیت (باب الترخيم ص 152س 4 نسخه دانشگاه)
بی کا، بی تا، 234 گ، 15 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 1-518]
al-wāfīya fī ‘ilm-il uṣūl
یزد؛ محمود آبادی، میرزا حسن شماره نسخه: 32/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 7 جمادی الثاني 1238ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-457]
al-wāfīya fī ‘ilm-il ‘arūḍ wa-l qāfīyya
فقیر دهلوی، میر شمس الدين، 1115 - 1183 قمری
faqīr-e dehlavī, mīr-šams-od-dīn (1704 - 1770)
تاریخ تأليف: 1161ق
رساله ای در قواعد علم عروض و قوافی در دو «رکن»: رکن 1. در علم عروض در یک مقدمه و چند فصل؛ رکن 2. در علم قوافی شامل یک مقدمه و چند فصل. تاریخ تأليف کتاب را مؤلف در آخر کتاب ضمن چند بیت آورده و در تاریخ تأليف 1161 و 1162ق ذکر نموده است. و ابیات این است: «در باب تمامیش دو تاریخ رقم زد** کلکم به باز و بودش زور کمالات»؛ «تاریخ نخستین شده «تشریف معانی» ** تاریخ دوم آمده «دستور کمالات».
آغاز: بعد از تقدیم حمد مبدعی که بیت دنیا و آخرت با کمال تقطیع و موزونیت ساخته و پرداخته اوست ...
انجام: این نسخه که باشد بر ارباب فضایل ** توقیع سخن سنجی و منشور کمالات / آمد چو ز کلک من شوریده به اتمام ** افکند در اطراف جهان شور کمالات
[نسخه های منزوی 2164/3 و 1278؛ گنج بخش، منزوی 1233/3؛ مكتبة امیر المؤمنين 365/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: صابر شیرازی، مهدی بن محمد، تا: جمادی الثاني 1275ق؛ جلد: مقوا، 33 گ (135-168)، 15 سطر، اندازه: 21 ×14/5سم [ف: 26-208]
خط: نستعلیق، کا: شیخ علی، تا: سه شنبه 16 ربیع الثاني 1302ق؛ مجدول، مصحح؛ 74گ، اندازه: 13/5× 22/5 سم [ف: 1-55]
اصفهان دانشگاه؛ شماره نسخه: 515/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11-949]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1319ق؛ قطع: رقعی [نشریه: 13-410]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 26گ (1پ -26پ) [ف: 37-357]
al-wāfiya fī ‘ilm-il ‘arūd wa-l qāfiya
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2463/5
انجام: ثم کتبت تلک الرساله الواقيه في علم القافيه و جعلته تذكرة لمن بالصداقه حقیق متوکل علی ولی الصديق
خط: نستعلیق، کان حیدر بن حسین، تا: 968ق؛ کاغذ: اصفهانی، عص (70-76)، 17سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 5-624]
al-wāfīya fī ‘ilm-il qāfīya
حسینی خراسانی، محمد بن حسن، - 1322 قمری
hoseynī xorāsānī,mohammad ebn-e hasan(- 1904)
تاریخ تأليف: 1286ق؛ محل تأليف: قزوین
رساله مختصری است در علم قافیه مشتمل بریک «مقدمه» و پنج «فصل»: المقدمة: في تعریف القافية؛ فصل 1. القافية باعتبار مابین الساكنين خمسة؛ 2. یراعی في القافية ستة احرف اتفاقاً و ثمانية عند الاخفش؛ 3. في حرکات القافية؛ 4. اقسام القافية؛ 5. في عیوب القافية.
آغاز: الحمد لله الذي أسس لنا من نعمه المتواترة و سیس الوجود و ادخلنا بفضله المترادف فیمن تکاوس بحذودینه النافع یوم نعود انجام: هو الذي ینقض احدی یدیه في السر بسبب استرخاء عصب فیها من عقال أو غیره و لیکن هذا آخر ما أردنا ایراده في هذه الرسالة.
چاپ: ایران، مشهد، 1317ق، سنگی، جیبی،
[الذريعه 90/20 ضمن شماره 2047، و 19/25 شماره 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بهبهانی، تا: صفر 1291ق، جا: مشهد رضوی مدرسه فاضلیه؛ توسط کاتب تصحیح شده؛ جلد: تیماج قهوهای، 9گ (86-95ر)، اندازه: 11×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1671]
آغاز: احمد من صلی علی محمد ** واله لاعن کل ملحد / و بعد فاحفظن نظم الوافي في علمی العروض و القوافي؛ انجام: و الحمدلله علی التمامیمن دجا القزوين بالختام / عدتها یمن غفور عامها ** و الحمدلله علی اتمامها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 55گ (113پ-168ر) 15سطر [ف: 36-246]
al-wāfīya fī naẓm-iš šāfīya
حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی، 1150؟ قمری
hoseynī seyfī, mohammad ebn-e mohammad mahdī(-1738)
وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570- 646ق)
تاریخ تأليف: 1133ق
منظومه ای است در نظم «الشافية» ابن حاجب در 1162 بیت عربی با عناوین: في میزان الأصل والزائد، یعرف القلب بوجوه شته، في المعتلات، في اوزان الاسم الثلاثي المجرد، في اوزان الاسم الرباعي المجرد، في اوزان الاسم الخماسي المجرد، في ابنية الاسم الخماسي المزيد فیه، باب المغالبة، في معانی الابواب ... ابنية الاسم الثلاثي المجرد ....
آغاز: الحمدلله الذي یصرف ** بلطفه الرياح حین تعصف / ثم صلاة و السلام العالي ** علی النبي المصطفي و الال
انجام: ناظمها في سلکها قوام ** و الحمد کالمسک لها ختام / مبدأ اسم الكاتب الذي کتب ** في کل من آمن بالله وجب
چاپ: ایران، سنگی، بدون تاریخ، خشتی (در هامش)؛ ایران، سنگی، جیبی، 103ص (صص 1-103)
[الذريعة 19/25 ؛ معجم مؤلفين 304/11؛ دنا 10: 975 (18 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- توشیح الوافية بمعان كافية؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر ( 1150ق)
2- شرح الوافية في نظم الشافية
آغاز: برابر
انجام: تم بعون الله صر الشافية **و رفته فقلت نظمی الوافية / أبياتها بليغة علیه ** عدتها منظومة قوية
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن الجنازي، تا: 1162ق؛ 37گ (1ر- 7پ)، 13 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1-455]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 42گ (1پ-42پ)، 15 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 2-263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعزیز، تا: قرن 13؛ از روی خط مصنف؛ جلد: بدون جلد، 4-44، 40گ، 15 سطر، اندازه: 21×9سم [اوراق عتیق: 88-1]
آغاز برابر؛ انجام: و صحبه المنتجبين الخيره في سنه 125 (کذا)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: کذالک في الاعلال و الابدال ** کمثل ادغام و حذف تال.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1269 - 1230ق؛ 15گ (187ر-202ر) [ف: 2-262]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253-1257ق؛ جلد: میشن، 85ص (13 -98)، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10-169]
کا: حسینی، محسن بن حسین، تا: پنج شنبه 3 ذیحجه 1260 ق [ف: - 29]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسین، تا: 1273ق، جا: اصفهان؛ مصحح، قطع: جیبی [میراث شهاب: س 9 ش 2-34]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 18 صفر 1283ق؛ 34گ (20پ -54ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 7-308]
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسن جنابذی الجومندي، تا: 22 جمادی الاول 1298ق؛ مصحح، قطع: جیبی [میراث شهاب س 8 ش 4-68]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: احمد بن معصوم بن اشرف انصاری، تا: 1309ق؛ 100ص (1-101)، 11 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 10-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن علی محمد موسوی جزایری، - 1310ق؛ 21گ (54-73)، 15سطر، اندازه: 15×8/5سم [ف: 28- 648]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 40گ (52پ -92پ)، 15 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 12-506]
آغاز برابر؛ انجام: و حندریس منه عند الأكثر ** فالنون اصل لدیهم فابصر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ تملک: علی زنجانی؛ جلد: گالینگور بنفش، 20گ، سطر، اندازه: 16×11/5 سم [ف مخ: 2-574]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ گویا به خط سید محمد بن جواد حسینی میبدی باشد؛ 7گ، 8سطر، اندازه: 17/5 × 11/5سم [ف: 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در برگ پایانی آمده: «قد بلغ المقابلة ن نسخة الأصل في یوم السبت اثنا و عشرون في شهر ذی القعدة الحرام في سنه 1256 مقابله شد این کتاب از روی نسخه اصل» در 1256؛ جلد: میشن، 47گ (104پ -151ر)، 13 سطر، اندازه: 14/9×21/6سم [ف: 29/1-306]
آغاز برابر؛ انجام: انک ذو فضل علی العباد ** حاسب علینا انت في المعاد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 25گ، 11سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8-4906]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 74گ، 16سطر، اندازه: 10/5 ×17سم [ف: 8-4906]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1745؛ خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، بی تا، خطوط چلیپا؛ 82گ (25پ - 107پ)، اسطر، اندازه: 17×11/5 سم [ف: 4-159]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 31گ (19-50)، اندازه: 20×15سم [نشریه: 13-392]
Wafiyat-ul mu'minin fi tahqiq-i rajat-il a'immat-il ma‘șūmīn
استر آبادی، یوسف بن قاسم، قرن 11 قمری
estarābādī,yūsof ebn-e qāsem(- 17c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 25 رمضان 1084ق
آیات و روایاتی که راجع به بازگشت ائمه علیهم السلام است به دنیا در این کتاب جمع شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 93/3
آغاز: الحمدلله الذي فطر الافلاك و ما فیها بید قدرته و قدر الرجعة و ألزم علینا أن نکون معتقد بها بجلال عظمته؛ انجام: قد فرغت من تأليف هذه الرسالة و تجمیعها في زوال یوم الاربع ...
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1085ق، جا: مشهد رضوی؛ 12گ (128پ - 140ر)، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1-112]
وافی در علم قوافی - قافیه
al-wāfi fī tadbīr-il kāfi
مصمودی، محمد بن احمد، قرن 9 قمری
masmūdī,mohammad ebn-e ahmad(- 15c)
تاریخ تأليف: ذیحجه 897ق؛ محل تأليف: تلمسان در جوار مرقد
ابو موسی شعیب غوث اندلسی
مؤلف در سال 881 ق به قرائت کتب بزرگان علم کیمیا پرداخته و برخی از آنها را در مصر نزد استادانش عمر فیومی و محمد بن بدر الدين بن جمعه خوانده است، سپس به سال 887ق به مکه رفته و در طواف از خداوند درخواست آموختن این علم را نموده است، بعد به مدینه و از آنجا به مصر بازگشته و در خواب پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را دیده و از ایشان درخواست تعلیم حجر مکرم - که اساس علم کیمیاست - را کرده است. در مصر به برخی از قصاید خالد بن یزید بن معاوية بن ابی سفیان برخورد کرده که در کتابی به نام «الفردوس» جمع آوری نموده بود، سپس به دنبال کتاب گشته و رد دو نسخه از آن را در اسکندریه و تونس یافته، اما با کوشش فراوان فقط به 50 قصیده از این کتاب دسترسی یافته که برخی از آن قصاید را نزد استادانش خوانده و بعد به تأليف کتاب حاضر پرداخته است و آن را در دوازده «فصل» در بیان رموز این علم تنظیم و در آغاز هر فصل مباحثی کلی آورده و در پایان اشعار خالد بن یزید را آورده؛ عناوین فصول چنین است: 1. بیان مادة التدبير؛ 2. بیان تفصیل الحجر؛ 3. عمل الخل؛ 4. الخلط الأول و اوزانه و تدابیره؛ 5. تخریج النفس من جسد المغنيسيا؛ 6. تطهیر النفس؛ 7. غسل الجسد و معرفة تقطیره؛ 8 كيفية تصعید هذه الأرض؛ 9. تدبیر النصف الثني الذي هو تجسد الأرواح و تروحن الأجساد؛ 10. [در نسخه عکسی خراب است]؛. 11. منافع الاكسير؛ 12. الوصية.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2022 عکسی
آغاز: الحمد لله الواحد الصمد الذي لم یلد ولم یولد ... الحمد لله الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا وصهرا و کان ربک قدیرا
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان 19978؛ خط: نسخ، کا: محمود حمدی، تا: شب چهارشنبه 13 رجب 1344ق؛ از روی نسخه 24 دار الكتب المصريه؛ 340ص [عکسی ف: 6-39]
الوافي في العروض و القوافي - الكافي في علمی العروض و القوافي
al-wāfi fi-l furū‘
نسفی، عبدالله بن احمد، - 710 قمری
nasafī,‘abd-ol-lāh ebn-e ahmad(- 1311)
تاریخ تأليف: 10 رجب 682ق
کتاب متوسطی (از حیث حجم) است در فقه حنفی که در آن به موارد خلاف نیز اشاره شده است بر این کتاب تاکنون شروح متعددی نوشته شده است و نخستین آنها از خود مؤلف است و کافی نام دارد. در دیباچه می نویسد که اگر بتوانم شرحی بر آن به نام «الكافي» خواهم نوشت.
آغاز: الحمد لمن علی عباده و عباده بارسال رسله و هداية سبله و الصلاة و السلام علی سید الخلائق محمد المخصوص بأفضل الخلائق
[ريحانة الأدب 171/6؛ کشف الظنون 1997/2؛ الأوقاف العامة بغداد 574/1]
شروح و حواشی:
1- الكافي في شرح الوافي؛ نسفی، عبدالله بن احمد (-710ق)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11895
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله الذي بنعمه تتم الصالحات والصلاة علی نبیه محمد و آله و أزواجه الطاهرات.
خط: نسخ کهن، کان علی فرزند عمر فرزند علی، تا: سه شنبه 13 شعبان 755ق، جا: کرمان؛ این نسخه را کاتب بر «عزالدین محمد فرزند علی بن یغان» از شاگردان مؤلف از آغاز تا انجام خوانده، در سال 755 با یک واسطه از روی نسخه اصل کتابت و تصحیح شده. محشی با نشان «کافی»؛ تملک: ابوبکر بن رستم بن احمدشروانی، رضوان بن عبدالمنان القاضي باسکدار؛ جلد: تیماج، 216گ، 11سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 30-175]
al-wafi fi-n nahw
بلخی، محمد بن عثمان، - 830 قمری
balsī,mohammad ebn-e-osmān(- 1427)
اهداء به: حسین بن حسین بن علی حسینی متن
مختصر نیکویی است مشتمل بر مسائل مهم نحوی؛ در دیباچه آمده «و کتابی هذا وافی بحل نفایسه».
آغاز: الحمد لله الذي بیده تصریف الأحوال و نحو کرمه مقصد ذوی الآمال و بحکمه خفض و رفع له لواء النبوة.
انجام: هاء ساكنة تلحق بما حرکته غیر اعرابية و لا شبيهة بها و تحریکها لحن و شین بكرية و شین بكرية و شین تميمية تلحقات بکاف المخاطبة، تم.
[کشف الظنون: 1998/2 ؛ ظاهریه نحو 510؛ خزانة مفتی 140/5]
شروح و حواشی:
1- المنهل الصافي في شرح الوافي؛ ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر (827-763 ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 شوال 875ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 130 گ، 7 سطر، اندازه: 15/5 × 24/5سم [ف: 37-587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با علامت «مساوی، رکنی شرح الباب، ابن حاجب، رضی، شرح نظامی، صحاح، مالکی،
مکمل و ...»؛ تملک: احمد بن یحیی، علی حسنی؛ جلد: تیماج مذهب، 98 گ، 7سطر، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 32-587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن رکن، یوسف بن احمد، تا: 9 ذیقعده 917ق؛ مجدول، محشی؛ تملک: احمد بن محمد العذاقي، احمد بن محمد ابراهیم؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ابو القاسم» (مربع)؛ 164گ، 5سطر، اندازه: 28×17 سم [ف: 24-1194]
al-wāfi fī ti‘dād-il qawāfī
عصار تبریزی، شمس الدين محمد بن محمد، - 784 ؟ قمری
‘assār-e tabrīzī, šams-od-dīn mohammad ebn-e mohammad(- 1383)
نویسنده مطالب لازم برای قافیه و این که قافیه چیست و قوافی چگونه باید باشد به طور مفصل آورده و نشان داده که هر شاعر چگونه در شعرسرایی باید طریق قافیه را بپوید تا بتواند از جهت شعر خود قوافی صحیحرا به کار برد. محرک او بر تحریر این کتاب خواهش پاره ای از دوستان بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2618/2
آغاز: افتتاح هر کتاب و اختتام هر فصل و خطاب و آغاز و انجام هر اصل باب باید؛ انجام: باقی از نوشته استخراج کنند چنانکه جنگی و غیره
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 82ص (120-202)، 17 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 6-166]
al-wāfi fī š.-il kāfī
عمر بن حاج عسکر، قرن 11 قمری
‘omar ebn-e hāj ‘askar(- 17c)
شرح است بر «الكافي في اصول الفقه» از خود مؤلف. در مآخذ دسترس نامی از این کتاب و مؤلفش دیده نشد و گویا از حنفیان عثمانی است. بر پشت برگ پایان صورت اجازه ای است که مؤلف به شیخ فتح الله بن ناصر الدين داده و در آن اجازه روایت این کتاب و دیگر تصانیفش را بدو داده و از خود به نام «عمر بن الحاج عسکر» یاد می کند و نام مؤلف از راه همین اجازه شناخته شد و گرنه در متن تصریحی به نام خود ندارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1292 ط
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: جمعه 29 ذیقعده1017ق؛ مصحح؛ گواهی عاریت نسخه به وسیله قاسم بن حسن بن سید محد مجاهد
طباطبایی از اعلام شیعه در قرن 13 از برادر و استادش سید علی نقی بن حسن طباطبایی که او نیز از اعلام قرن 13 است، گواهی سید علی بن محمد بن سید محسن مقدس اعرجی است مورخ 1232 ق که آن را از شیخ عبدالنبی عاریت گرفته؛ پایان اجازه مؤلف است به شیخ فتح الله بن ناصر الدين؛ کاغذ: ترکی بغدادی، 111گ، 222 ص، 19 سطر، اندازه: 16 ×21 سم [ف: 24/2-196]
al-wāfi fī š.-il kāfī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26212
جزء 1؛ بی کا، بی تا، مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدين [رایانه]
al-wafi fi S.-il wafiya
اعرجی، محسن بن حسن، 1130 - 1227 قمری
a rajī, mohsen ebn-e hasan (1718 - 1812)
وابسته به: وافية الأصول = مختصر الاصول = الوافية في الأصول؛ تونی، عبدالله بن محمد (-1071ق)
تاریخ تأليف: اواخر رجب 1196ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
کتاب شرحی است مفصل و استدلالی با عنوان «قوله» بر «وافية الاصول» تونی. مطالب آن خلاصه است از کتاب «المعتصم» أو پنداشته می شود که آن را پیش از کتاب «محصول» تأليف نموده است. در دیباچه پس از بیان اهمیت این علم گفته است: روزی از استاد شریف بحر العلوم خواهش کردم که کتابی جامع در این علم تأليف کند. پس در آن روزگاری که حضرتش کتاب «وافیه» را برای ما تدریس می فرمود بر چند سطری از آن کتاب جزء هایی حاوی افاداتی پرارج نگاشت و بر آن تعلیق فرمود اليك وبای سال 1186ق و هم سفر استاد به خراسان رشته این تأليف را گسست و هرگاه این رشته را مستمر می داشت و به پایان می رساند کتابی می بود دلخواه. باری پس از آنکه به نجف باز گشتم به مطالعه مباحث این فن و استخراج دقائق آن پرداختم و در نتیجه کتاب ضخیمی شد، پس گروهی خواهش کردند که آن را مختصر و مرتب و مهذب دارم و در آن روزها کتاب «وافیه» را تدریس می نمودم. خواهش آنان را اجابت نمودم و از آن کتاب ضخیم مطالب را استخراج و اختصار نمودم. (مهدی ولائی)
آغاز: جلد اول: الحمد لله الواهب المنان متبع الاحسان بالاحسان الذي خلق الانسان و علمه البيان و خص هذه الأمة من بین الأمم بالاجتهاد ... اما بعد فیقول العبد الفقير إلى الله الغني محسن بن الحسن الحسيني الأعرجي
جلد دوم: الحمدلله رب العالمين ... في الأدلة العقلية، المعروف بین أصل الأصول أن یذکروا في الباب الرابع من الأدلة ما لا
یستقل بحکمه العقل ...
انجام: جلد اول: انا هو بشی من هذه الأمور الستة لا لاحد خمسة الشروط في الرواية.
جلد دوم: قوله و علیک اه قد مر في المرجحات الاشارة الى ما یرجع الى المنصوص فارجع اليه و اليه المرجع في الأمور کلها و هو حسبنا و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصير و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
[الذريعة 14/25 و 230/6؛ ريحانة الادب 237/5 ؛ معجم المؤلفين 04/9 کشف الحجب 191]
آغاز برابر؛ انجام: بهم دون الأحرار و هکذا قوله المقصد الثاني في الخصوص
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مذهب، 180 گ، 25 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [عبد العظيم ف: 2-662]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلام بن محمد، تا: اواخر رجب 1196ق؛ از روی خط مؤلف؛ تملک: عباس قمی (محدث قمی)، علی قمی؛ جلد: تیماج، 386گ، 32سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 5-292]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جلد دوم، شامل مباحث ادله عقلیه تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر عقدایی، تا: قرن 13؛ محشی از حبیب الله بن رضا دامغانی به تاریخ 1249ق؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ جلد: تیماج، 92گ، 24 سطر، اندازه: 30× 20/5 سم [ف: 16-509]
آغاز: برابر جلد دوم
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: سید حسن حکیم؛ جلد: تیماج، 665ص، 23 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: -165]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 390 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-446]
آغاز: قوله الباب الثالث في الأدلة الشرعية و فیه فصول مدارک الأحكام عندنا اربعظ الكتاب و السنة و الاجماع و دلیل العقل؛ انجام: قیل تیف و ستون و لم یزل العدد في ازدیاد نعم هنا شیء و هو أن الطبقة
شامل بخشی از جلد اول (از اول باب سوم تا اوایل فصل سوم از همین باب سوم، در سنت)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: گالینگور، 66گ، 25 سطر، اندازه: 18/3 ×27/8 سم [اهدائی رهبر: 11-537]
آغاز: ... ما وقع لبعض السوفسطائية من الإنكار علی وجه المكابرة، و ما هی باول بادرة، فقد کذبوا الحسن و الوجدان و صمموا علی انکار العيان، تقول هذا قصیر و ابیض، فیقول: لعله طویل و اسود؛ انجام: و جوابه المعارضة في الاصل و المعارضة في الفرع، و قد عرفته و باقی الاعتراضات و اجوبتها تقدمت، و حیث انتهی کلام المصنف رحمه الله تعالی، الى هنا فنقطع الكلام حامدین لله تعالی علی تواتر نعمه ...
خط: نسخ، کا: علی عاملی کوثرانی و مهدی بن حسن، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با عبارت «بلغ مقابلة» مقابله شده، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ مرحوم آیت الله سید حسن صدر کاظمی، در پایان نسخه به خط خود آورده که کاتب نسخه از شاگردان شارح بوده و برگ انجام به خط نوه مؤلف به نام سید مهدی بن سید حسن بن سید محسن اعرجی است؛ جلد: تیماج مذهب، 170گ، 27 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 37-119]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
ج 1، تا آخر باب سوم در «ادله شرعیه»؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر عقدایی، تا: 3 ذیحجه 1209ق؛ تملک: ابراهیم طباطبایی اصفهانی در جمادی الاول 1269 با مهر «عبده ابراهیم طباطبایی»؛ مهر: کتابخانه سید ابو جعفر؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 239 گ، 30سطر، اندازه: 30×20/5 سم [اهدائی رهبر: 11-535]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
ج 2؛ خط: نسخ، کا: محمد علی فرزند سید راضی فرزند حسن، حسینی اعرجی، تا: ربیع الأول 1213ق، از روی نسخه 1921 استنتاخ گردیده، مصحح، محشی؛ تملک: محمد علی بن سید راضی الحسيني (کاتب نسخه)، حسن بن سید محسن اعرجی کاظمی (فرزند مؤلف) در 1216ق؛ جلد: چرم، 219گ، 28 سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 28-36]
. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 117- 1/117
آغاز: بالاستحقاق بل مبنیان علیه لما عرفت من أن الأشاعرة یثبتون الحكم الشرعي مع انهم ینکرون تحسینه وتقبیحه في نفس الأمر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حلی، جواد بن طعمه، تا: اول جمادی 1217ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به امضاء «منه مد ظله»؛ 264گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4901]
آغاز: تعلق به العضدي في الواقف وشرحه علی المختصر فتبعه من تأخر عنه مع أنه ناقص نفسه في الواقف کما سيأتي وهذه خلة له؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن حاج عبدالحسین طریحی، تا: پنج شنبه 23
ربیع الثاني 1221ق، برای محمد ابن عزیز؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: تیماج، 321گ، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4901]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن حاجی درویش عقنق نجفی، تا: دوشنبه 28 رمضان 1227ق؛ مهر: «عبده محمد مهدی الرضوي» (بیضی)؛ تملک: علی ... احمد امین خیام؛ جلد: تیماج، 356 گ، 3 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1667]
آغاز: برابر؛ انجام: فیها یتعاطفون و بها یتراحمون و بها تعطف الوحوش علی ولدها ...
خط: نسخ، کا: علی بن سید هاشم بحرانی، تا: 23 شعبان 1228ق؛ جلد: تیماج، 415گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2-382]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جزء دوم؛ خط: نسخ، کا: هندی، غلامعلی، تا: 4 جمادی الثاني 1232ق؛ مصحح، تملک: فضل بن جعفر السلام، سید محمد حسین بن سید محمد علی شوشتری در مشهد غروی به سال 1254ق با مهر «محمد حسین بن محمد علی الموسوي» (بیضی) سال 1254؛ 249گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1666]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول کتاب تا اول ادله عقلیه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 15 ربیع الثاني 1233ق؛ 320گ، 29 سطر، اندازه: 19/7×30 سم [ف 508-16]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم گلپایگانی، تا: 1235ق جلد: تیماج، 380گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1-375]
جزء دوم و بخش ادله عقلیه می باشد؛ خط: نسخ، کا: حسین بن رضا جهرمی، تا: پنج شنبه 22 جمادی الثاني 1235ق، جا: کاظمین مصحح، تملک: عبدالخالق بن عبدالرحیم؛ جلد: تیماج، 169 گ، 32 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر عقدائی ملقب به نواب، تا: 6 ربی الاول 1236ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ مهر: «عبده محمد بن محم مهدی» (بیضی)؛ واقف: جلال الدين علامه حائری؛ جلد: تیماج قهوه ای، 454گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: - 40]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1726 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-184]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جزء اول (= مبحث الفاظ و ادلة سمعية)؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن حبیب الله، تا: 1236ق، جا: کربلای معلی؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 355 گ، 31سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2-383]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن علی رضا بن محمد یوسف کجوری، تا: 14 جمادی الاول 1239ق؛ مصحح، مقابله شده با نسخه اصل توسط کاتب؛ جلد: تیماج، 355 گ، 24 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1667]
آغاز: بسمله. الحمدالله علی جزیل آلائه و الشكر له علی جمیل نعمائه و الصلوة ... فهذه رسالة وافية و جملة شافية محتوية علی تحقیق المهم من المسائل؛ انجام: قالوا ان المعتزلة ینکرون اصل الكلام قال الغزالي
ج 1، تا اول باب اول در «امر و نهی»؛ خط: نسخ تحریری، کا: شریف بن محمد صادق بروجردی، تا: 1240ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 86گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 11-537]
آغاز: لایقال التقسيم انما هو اللفظ و لالفظ الا بالاستعمال؛ انجام برابر
خط: نسخ، کا: نخیلاوی، یوسف بن علی، تا: 1240ق؛ افتادگی: آغاز؛ 375گ، 32سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-295]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن ابوالقاسم قائنی، تا: جمادی الثاني 1241ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی در عاریه کتاب از سید صادق بن سید مهدی داماد نزد شخصی که نام وی نیامده؛ جلد: تیماج، 415گ، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1667]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محسن الحسيني، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج، 550ص، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 7-391]
آغاز المعروف بین أهل الأصول أن یذکروا في الباب الرابع في الادله ما لا یستقل بحکمه العقل؛ انجام بر ابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی خراسانی، تا: 23 جمادی الاول 1245ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 395گ، 22 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1667]
آغاز و انجام: برابر
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن ابوالقاسم رضوی همدانی، تا: 1248 و 1247ق، جا: اصفهان؛ با یادداشت مقابله توسط، کاتب و استادش اسدالله در 1248 ق در اصفهان و نیز یادداشت شروع مطالعه در 1324ق توسط محمد بن صدر الدين رضوی قمی در اصفهان؛ تملک: سید مصطفی حسینی صفایی خوانساری، مورخ 1364ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 281گ، 31سطر اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 11-536]
آغاز: لامرالله ادخله الجنة و کان ذلک جزاء ... قوله الثالث ما علیه اصحابنا و المعتزلة الخ. اللطف ما یقرب معه العبد عن فعل الطاعة و یبعد عن المعصية؛ انجام برابر
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین سپاهانی پسر عبدالمجید اردکانی، تا: 1252ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 192گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5-247]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
ج2؛ خط: نسخ، کا: محسن طریح، تا: چهارشنبه 21 شعبان 1255ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمد فرزند مرتضی حسینی تبریزی میلانیبا مهر «احمد بن مرتضی حسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 246گ، 26 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 29-486]
جلد دوم؛ کا: اکبر بن علی تونی، تا: 1256ق؛ قطع: خشتی ف: 177]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جزء اول؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر نجف آبادی بن ملا ابراهیم، تا: دوشنبه 5 شعبان 1263ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 223گ، 23 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 26-206]
آغاز برابر؛ انجام: لا يأخذون بها مطلقا بل بشرائط معروفة الا الحشوية فانه یتعلقون بکل ما یرویه راو و الشرائط المعروفة فیما بینهم خمسة
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاجی حسینعلی عصار؛ جلد: تیماج، 343گ، 29 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1-54]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: کتابخانه مجد الدين؛ جلد: تیماج مذهب، 384 ص، 28 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 9-13]
آغاز برابر؛ انجام: انشأ العقد ومن الناس من زعم أنها لم تنقل الى الانشاء
بخشی از اوایل کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 25گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 8-4901]
آغاز و انجام: برابر از اول تا آخر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 346گ، 28 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 8-4901]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 325گ، 31سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 94-6]
آغاز: و هذا نزاع بین الأشاعرة و العدلية الثانية أن کل ما حکم العقل فحسن؛ انجام: بل بمجرد ملاحظة المتعارضين بان. از اوائل (باب چهارم در ادله عقلیه) تا اواخر کتاب (باب ششم در مبحث تعادل و ترجیح)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 256گ، 25 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6-94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خراسانی تربتی، بی تا، جا: کد کن نیشابور؛ تملک: محمد طاهر تنکابنی مورخ 1349؛ جلد: تیماج، 684ص، 30سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 10-1711]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 251گ، 27 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: -167]
آغاز: برابر
از آغاز تا مبحث نهی بر فساد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 195 گ، 19سطر، اندازه: 20×15سم [صد و شصت نسخه: -41]
جلد دوم، مورخ 1223؛ بی کا، بیتا [نشریه: 7-523]
al-wāfi fī š.-i muxtaşar-ul uṣūl
وابسته به: مختصر المنتهي = مختصر الاصول = مختصر ابن الحاجب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق)
متن از ابن حاجب است، عنوانها «قال - اقول» و نام کتاب و ماتن در دیباچه آمده است و از شارحان یاد شده است. در فهرست بروکلمان (312/2) و قاهره (369/2) از «الوافي في الاصول» شمس الدين محمد بن علی بن شهاب الدين احمد تمرتاشی غزی حنفی (در گذشته 1004 ق) یاد شده است که این یکی نخواهد بود.
تهران، ملک، شماره نسخه: 1155
آغاز: بسمله. و به نستعین رب اختم بالخیر علی الله في کل الامور توکلی و بالخمس من اصحاب العباء توسلی. الحمدلله الذي تلطفت بانزال الكتب لاظهار اصول الشرايع و فروعها ... اما بعد فقد توافق العمل و الشرع علی أن حصول العلم لکل شخص من الاشخاص الانسانية سبب معدلة لتحصیل السعادتين الدينوية و الاخرويه؛ انجام: و ارشاد الطالب إلى معرفة ذلك.
خط: نسخ، کا: افضل بن حسین بن علی هلالی، تا: پنج شنبه اواخر ذیقعدہ 743ق، جا: سلطانیه در شام؛ محشی؛ تملک: لطف علی بن محمد کاظم در ذیقعده 1336ق، محمد بن احمد کبیری کیکی در 931ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 179 گ، 33سطر، اندازه: 13/9×16/7 سم [ف: 1-580]
al-wāfi-l kāfī fī taḥqīq-i jabal-i qāf
شهرستانی، هبة الدين، 1301 - 1386 قمری
šahrestānī, hebat-od-dīn (1884 - 1966)
تاریخ تأليف: اول رمضان 1327؛ محل تأليف: نجف اشرف
در وصف و عظمت کوه قاف است. در مجموعه ای از روایات آمده که قاف کوهی است که جهان را به خود فراگرفته است. مؤلف در دو فصل و ده قرینه به بررسی و معرفی آن پرداخته و سید مصطفی حسینی کاشانی نیز در 18 رمضان 1327ق تقریظی نوشته که کاتب، عین آن را با فهرست مطالب در پایان آورده است: فصل 1. الاثار الاسلامية حول جبل قاف؛ فصل 2. تسمية جبل قاف و هل هو جبل القوقاس او غیرها. (کذا)
آغاز: اما بعد حمد الله تعالی علی آلائه و الصلوة علی محمد خاتم الرسالة و اولیائه، فیقول الجاني عبة الدين ... ان الاخبار الصادرة عن الحجج الاطهار علیهم السلام في باب جبل قاف و نحوه اذ کانت صادرة علی طریق بث الاسرار في حضور الاحرار اصبحت الفاظها هیاکل موحشة تنفر منها الابار و الأسماع قبل التداني من معانیها ...
آغاز: برابر
انجام و ارتباط مبلغها النبي ص الامي بعالم القدس و المبدأ الأعلى و الروح الامين فسلام الله تعالی علیه و علی اوصیائه الصديقين. تمت الرسالة علی ید مصنفها ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: غره رمضان 1326ق، جا: نجف اشرف با قلم خوردگی، مصحح، 12گ (1-12)، 17-18 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 40-695]
آغاز برابر؛ انجام: کما اختص جدهم النبي بالوحی المبين فعلیه و علیهم افضل الصلوات و التحيات
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، - رجب 1354ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، و گ، 23 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-801]
al-wāqi'āt = ajnās-ul wāqi'āt
صدر الشهيد، عمر بن عبدالعزیز، 483 - 536 قمری
sadr-oš-šahīd, “omar ebn-e ‘abd-ol-“azīz (1091 - 1142)
مسائل فقهی را از کتاب طهارت تا وصیت گرد آورده با ذکر اقوال بزرگان فقهای اهل سنت در هر مسأله و بیشتر اهمیت به فتاوای ابی حنیفه و شافعی داده است. (سید احمد اشکوری)
حاجی خلیفه 11/1 «اجناس الواقعات»؛ زرکلی 51/5 نام چند کارش از آن میان «الواقعات الحسامية»؛ کحاله 291/7 نام چند کارش که این در میان آنها نیست.
آغاز: قال العبد الضعيف تولاه الله بعصمته ... هذا ما اختصرته من کتاب سبق منی جمعه و تصنیفه و نظمه و تأليفه في نفایس اجناس الواقعات الملتقط من الجامعين و الديارات المنتخبه من فواید ائمة الانصار؛ انجام: عن نصیرین لصاحبه الاترن إلى حرص هذا الرجل یعنی الحسن دخلت علیه.
نسخه اصل: گنج بخش ش 779 (تسبیحی 3/2)؛ خط: تعلیق عربی، بی کا، تا: قرن 7 و 8 در 2 مجلد؛ 374ص [عکسی ف: 2-9]
آغاز: قال الشيخ الامام ... أما بعد فان مشایخنا رحمهم الله کانوا یعظمون هذا الكتاب تعظيمة و یقدمونه علی سائر الكتب؛ انجام: و ذلک أن یعم النفير لان المقصود ههنا لا یحصل ببعضهم فیصیر من فروض الأعيان
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 3 صفر708ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمد به تاریخ 708؛ جلد: تیماج، 105گ، 19سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 9-303]
vāqe‘āt
هذائی رومی، محمود بن فضل الله، - 1038 قمری
hodā’ī rūmī,mahmūd ben fazl-ol-lāh(- 1629)
درباره خلسات خود از روز شنبه محرم 1010 ق تا 26 ذیقعده گویا همین سال، به ترکی، به روش صوفیانه.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9121
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: مصطفی فایز بن احمد؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 16گ، 15سطر (13×6)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 17-298]
vāqe‘āt
نامور، علی محمد
nāmvar,‘alī mohammad
شامل واقعات و خواب های مؤلف است (از سال 1331 شمسی تا رمضان 1382) و در واقع نسخه سیر اطوار سلوک نامبرد می تواند تلقی گردد.
شیراز، خانقاه احمدیه، شماره نسخه: 686
آغاز: بسمله، ابتدائیکه باعث شد این حقیر وارد سلسله مبارکه شوم؛ انجام: و هدایت می نمودند و می راندند.
در منامات؛ خط: نستعلیق خوانا، کاتب = مؤلف، بی تا، مجدول؛ واقف: مؤلف، رمضان 1382، جلد: گالینگور، 70گ، 7 سطر اندازه: 14×21/5سم [ف: -697]
واقعات بابری- تزوک بابری
واقعات بابری (ترجمه) - تزوک بابری (ترجمه)
vāqe‘āt-e tafazzol
تاریخ تأليف: 1315ق
تاریخ و سرگذشت تفضل حسین و خاندان وی، با مقداری از رویدادهای کشور هند، به تحریری نسبتا ادبی آمیخته با ابیاتی از شعر فارسی و اردو، و در ماه شعبان 1315ق مطابق 12سبتمبر 1908م بدان شروع کرده و نهم جنوری 1909م به پایان برده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5227
آغاز ماه شعبان تاریخ 15 ... کومینی ارادہ کیا که حسب فرمایش احباب جو واقعات میری سامنی؛ انجام: ایمان و امان و تندرستی ** علم و عمل و فراخ و مستی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 81گ، 11سطر، اندازه: 16 ×25سم [ف: 14-25]
vāqe‘āt-e jūrgī pūreh
محمد آبادی، زین العباد بن علی، ق 14 قمری
mohammad ābādī,zayn-ol-‘ebād ebn-e ‘alī(- 20c)
تاریخ تأليف: 1334ق
توصیف زیارتگاه جوگی پوره (از منطقه لکهنو شهر اعظم گر) و عجایب و معجزات آن است. مؤلف با استفاده از مطالب مجله
الوافي الكافي - واقعات عالمگیری 187 اردو زبان «شیعی» شهر لکهنو، شماره های اکتبر 1912 و آگوست 1915، و دیده های خود این رساله را تحریر کرده است. این زیارتگاه 35 سال پیش از تاریخی که مؤلف به دیدار آن برود ساخته شده بود. نیمه دوم کتاب تاریخ جوگی پوره و مختصر احوال سادات آن منطقه است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24390
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من المتمسكين بولاية علی ابن ابی طالب صلوة الله و سلامه علیه. اما بعد سید زین العباد؛ انجام: سبحان الله مین نی بهت سی سادات و غیر سادات حضرت دیکھی مگر اسطر حکی غیور میری نظر سی نهین گزدی خداوند عالم رحم فرمای اور ان حضرات کی عسرت کو فراغت و جمعیت سی مبذول فرمای. ان شاء الله المستعان بحق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 17گ (1پ-17ر)، 12 سطر، اندازه: 21×33/4 سم [ اهدائی رهبر: 8 -474]
vāqe‘āt-e šīrāz
شامل یادداشت های مسافر مجهولی است از واقعات تاریخی شیراز در اوایل قرن 14 و زمان اسماعیل خان قشقائی. مطالب و مندرجات کتاب، بسیار مغتنم و مفید است. به مناسبت از علمایی مانند میرزای محلاتی، شیخ جعفر محلاتی، شیخ رضا کجوری، سید محمد فالی، حاج محمد دست غیبی و اشراف شیراز مانند: نصیر الملك، عطار الدوله، بهاء السلطنه، معین السلطنه، وقار الدوله و رئیس ادارت مانند وکیل الدوله، سالار نصرت نام می برد. شخص اخیر در واقعه حکم قتل قوام الملك در تلگراف خانه شیراز به همراه انجمن ایالتی و ولایتی اجتماع و تلگرافی به طهران ارسال داشته است. ضمنا سواد صورت تلگراف نیز موجود است.
شیراز، خانقاه احمدیه، شماره نسخه: 684
آغاز: از آنجا که اختلاف کلمه در مملکت فارس و در شهر شیراز مخصوصا بحد کمال رسیده؛ انجام: گفت من از شما خجالت می کشم بروید شهر شیراز، مسافر آمد بشهر شیراز و السلام.
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ ضمن 84 برگ آخر نسخه اوراق متفرقه بعضا به قلم مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 222گ، اندازه: 21×17سم [ف: -698]
واقعات عالمگیری- وقایع عالمگیری
vāqe‘āt-e kešmīr = tārīx-e a‘zamī
دیده مری کشمیری، محمد اعظم بن خیر الزمان، 1102 - 1179 قمری
1691 - 1766)
اهدا به: ابوالفتح ناصر الدين شاه محمد غازی گورکانی (1131 -1161ق)
تاریخ تأليف: 1160ق
تاریخ عمومی شهر کشمیر و وقایع آن با اشاره به سرگذشت دانشمندان و مشایخ و شعراء این شهر، و به سال 1148ق مطابق نام کتاب «واقعات کشمیر» آغاز بدان شده و سال 1169ق مطابق ترتیب اباب الجنان» پایان یافته است. کتاب مشتمل بر یک مقدمه» و سه «قسم» (فصل) و یک خاتمه» بدین تفصیل می باشد: مقدمه: در احوال و صفات این شهر؛ قسم 1. در ارباب حکومت پیش از اسلام این سرزمین؛ قسم 2. پادشاهان پس از اسلام کشمیر؛ قسم 3. پادشاهان دودمان جغتانیان؛ خاتمه: در بعضی عجایب و غرایب این شهر.(سید احمد اشکروی)
آغاز: زینت صفحات دفتر ابداع و ایجاد و نزهت طبقات منظر عالم کون و فساد بنام مالک الملكي است ...
انجام: قلم در فکر تاریخش روان شد لابسا معنی که فیضان زاسمان شد / اگر پرسند تاریخش چه سان یافت ** بگو ترتیب ابواب الجنان یافت / بسال اختتامش یاد فرمود ** که زیب و رتبت کشمیر افزود
چاپ: لاهور، 1303ق، با نام «تاریخ کشمیر اعظمی»، 280 ص؛ هندوستان مطبعه محمدی لاهوری، 1303 ق.
[فهرستواره منزوی 1361/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نزدیک به تعلیق، کا: آية الله بن خواجه محمد عارف، تا: 11 ربیع الثاني 1174ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 1282ق؛ 309گ، 15 سطر، اندازه: 21/4×14 سم [ف: 2-90]
آغاز برابر؛ انجام: افتاده: قریب ده سال بنا بر اختلال احوال موقوف مانده بود در اواخر سال ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 347 گ، 5 سطر، اندازه: 24×15 سم [ف: -137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد عالم آشایی، تا: 17 ذیحجه 1216ق؛ حسب فرمایش خواجه محمد صالح؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، آبان 1372؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 177گ، 19سطر، انداز 19×29 سم [اهدائی رهبر: 8-475]
آغاز و شهود و حدتش زنده و مرده اند هرگز پی بحیقیقت ذاتش نبرده اند؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 177گ، 17سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 12-151]
wāqi'āt-ul muftīn
ابن نقیب، عبد القادر بن یوسف، - 1107 قمری
ebn-e naqīb, abd-ol-qāder ebn-e yūsof(- 1696)
تاریخ تأليف: 1096ق
هنگامی که مؤلف خدمت یکی از دانشمندان بزرگی اهل سنت به تحریر فتاوای فقهی اشتغال داشت، در هر بابی از ابواب فقه نزد وی مطالبی گرد آمد، آن مطالب را سه بار تنظیم نموده و در نتیجه این کتاب را به ترتیب کتاب های فقهی از طهارت تا وصایا تأليف نمود. در آغاز هر مسأله نام کتابی که آن مسأله از آن کتاب نقل شده است می آورد و گاهی اختلاف فقهای مذاهب چهارگانه را نیز نقل می کند. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي بین الشرايع بارسال نبیه المختار و زین منار الدين الحنيف بانزال محکم کتابه علیه و أنار
چاپ: انظر المعجم ص /1869؛ یولاق، 1301 ق.
[بروکلمان 387: 2 و ذیل 525: 2؛ جبوری 57401؛ قرطای 4194؛ الاوقاف العامة بغداد 574/1؛ الأوقاف العامة موصل 92/4]
خط: نسخ، کا: عمر بن اسماعیل کاتب محکمه قسطنطنیه، تا: سلخ شعبان 1082ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: مصطفی بن محمد القسام العسكري دراز میر، یوسف بن عبدالمطلب صهر شیخ حافظ افندی در ازمیر به تاریخ 1103؛ جلد: مقوایی، 308گ، 23 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 14-6]
آغاز برابر؛ انجام: و آن وجب بعقده لایصح عند الكل، یراد به في نوع من تصرفات الأب و الوصي في الوصايا.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، محشی، مجدول، با سرلوح؛ تملک: محمد افندی بن سلیمان سیوانوی؛ مهر: «محمد حامد» (دایره)؛ جلد: تیماج، 182 گ، 25 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 3-250]
wāqi‘āt-ul muftīn min-al wāqi‘āt-in nādiri
بصری، محمد بن احمد
basrī,mohammad ebn-e ahmad
کتابی است در فقه حنفی، شامل کتاب های مزارعه، حواله، صلح، رهن، مداینات، دعوی، اقرار، وکالت و کفالت. این
نسخه، متأسفانه از آغاز و انجام افتادگی دارد و دقیقا شناخته نشد. در آغاز آن با خطی غیر اصلی به عنوان «واقعات المفتين» از محمد بن احمد بن محمد بصری آمده است و ما مؤيدي برای آن نیافتیم. رمزهایی چون: «حم، ظم، ظت، شم، بم، عت عس، فع عک، قب، فعظم، طن، شب، قخ،نج ظم بم م، جس، صغی» و غیر آن در این کتاب به کار رفته است. برخی از رموز آن مانند «واقعات المفتين» عبدالقادر بن یوسف حنفی می باشد. از کتاب ها و اشخاصی چون: الفتاوى الظهيرية از ظهیر الدين محمد بن احمد بخاری حنفی (-619ق)، کتاب العلل، شرح مختصر القدوري از رکن الائمة صباغی، فتاوی ابو الليث، تحفة الفقهاء، الجامع الصغير، جمع العلوم، المحيط، فتاوی البخارية، قاضی خان، حسام الدين صدر شهید، ابوبکر خوارزمی، محمد بن محمود مکی، ابوالقاسم صفار، ابوبکر بلخی، مجدالائمة، عطاء بن حمزه، حلوانی، ابو یوسف، نجم الائمة حکیمی، محمد بن شجاع، نظام الدين سمرقندی، شمس الاسلام محمود، احمد بن اسد، ابو عبدالله صیمری، بدر طاهر و دیگران نام برده است. در موارد متعدد از استادش به عنوان «قال استاذنا» یا «قال استاذنا ره» یاد کرده، استادش از شاگردان علاء الدين مروزی بوده است. در برگ 14 چنین آمده: «قال استاذنا (ره) و هو الاصوب لا یدعی الملك المطلق في الحالين، قال سمعت شیخ الاسلام القاضي علاء الدين المروزي یقول یقع عندنا كثيرة ..»؛ در برگ 12: «و به افتی استاذای فخر الأئمة و سراج الائمة العربيان جازاهما الله عنا احسن الجزاء». در برخی موارد از عبارت فارسی نیز استفاده کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15299
آغاز: الف ... ثم ادعی بعده غصبها علی رجل و اقام بينة لا یقبل ... کتاب المزارعة و هو اربعة أبواب، باب المزارعة الجائزة الفاسدة، نج شرط علی المزارع الحصاد؛ انجام: «باب ما یقع به البراة من الكفالة نج طالب الداين الكفيل فقال له اصبر حتی یجیء الاصيل فقال الداين لا تعلق علی علی الاصيل انما تعلقی علیك، فالجواب انه لیس ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 39گ، 21 سطر، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 38-834]
واقعه آمدن امیر تیمور- واقعه امیر تیمور
vāqe‘e-ye amīr teymūr
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr (1357 - 1434)
تاریخ تأليف: 779ق
مثنوی کوتاه در 53 «بیت» با دیباچه ای به نثر، در رویداد آمدن تیمور به هرات سروده است. آغاز: الا ای شاهباز قدس لاهوت ** مقید مانده در دام ناسوت / الا ای شاهباز قدس لاهوت **مقید مانده در دام ناسوت
انجام: کنون مضمون جمله باز گویم ** ترا از سر حق سر باز گویم / اگر در خطه این شهر پایم ** ازین معنی دو صد برهان نمایم
چاپ: در کلیات او ص 353-355 چاپ شده است؛ ایران، تهران، انتشارات مولی، 1392 شمسی، با تصحیح دکتر حسن نصیری جامی، حروفی، ضمیمه انیس العارفين؛ صص 77-80 [فهرستواره منزوی 1101/2]
آغاز برادر عزیز را سعادت ابدی مساعد باد و به رضا و لقا نانرسیده از دنیا مرواد بالنبی و آله الامجاد. روزی چندست که سلطان معشوق؛ انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (176پ -178ر)، 17 سطر، اندازه: 15/2×8/8 سم [ف: 29/2 -778]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین شاهی، تا: 152ق، جا: قزوین؛ کاغذ: کشمیری، 3گ (339-342)، 19سطر، اندازه: 75× 160 سم [ف: 8 -353]
آغاز: برادر عزیز را سعادت ابدی مساعد باد؛ انجام برابر
خط: نسخ تعلیق، کا: صدر قلندر، تا: 854ق؛ کاغذ: سمرقندی، 4گ (427-431)، 16سطر، اندازه: 70×120 سم [ف: 8-351]
واقعه بغداد- ذیل تاریخ جهانگشای جوینی
vaqee-ye jangodaz
مفتون شیرازی، فتح الله، ق 14 قمری
maftūn-e šīrāzī, fath-ol-lāh (- 20c)
تاریخ بابیان است.
چاپ: شیراز، 1329ق [فهرستواره منزوی 1101/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4478/88 ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-56]
vāqe‘e-ye horr va moslem-e bn-e ‘aqīl
از اکبر؛ واقعه حر بن یزید ریاحی و مسلم بن عقیل با اشعاری زیبا و حزن انگیز بیان شده است. نام شاعر این اشعار اکبر و در ابیات پایانی به آن اشاره نموده است: «خصوص جرم و گناهان اکبر ای غفار** ببخش از ره احسان بحق هشت و چهار /چه اکبرم من دلخسته از گنه کاری ** مرا ز خاک مذلت ز لطف برداری»
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15015/1
آغاز: محرم آمد و گردید وقت شور و عزا ** رسید موسم طغیان گریه بر شهدا؛ انجام: بکن تو حشر مرا با رسول و آل کرام ** بحق جودکی یا ذا الجلال و الاكرام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 6گ (1-6)، 16 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 38-43]
واقعه حقانیه- الواقعة الحقانية
al-vāqe‘āt-ol haqqānīyya = vāqe‘at-ol haqā’eq = bayān-e vāqe‘e
خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949 قمری
xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn(- 1543)
رساله ای است کوتاه در سیر و سلوک و اخلاق و سفارشاتی است به سلطان وقت به نثر و نظم و با استفاده از آیات و روایات. در انگیزه نگارش کتاب می گوید: «شبی در خواب دیدم که اکابر اولیاء به امر خداوند اتفاق بر خلافت یکی از سلاطین این زمان می کرده اند و ملازمان را نیز امر به متابعت کردند و آنها را متوجه فتح خراسان ساختند» و چون صدق این واقعه روشن شد، مؤلف خواسته است این مطلب را به ملازمان گوشزد کند. (سید محمود مرعشی)
آغاز: الحمدلله الذي جعل الآدم خليفة في الأرض ... اما بعد سبب تأليف این نسخه آن بود که این ضعیف کمترین از خادمان این مخدومان
[دانشنامه ادب فارسی آسیای مرکزی 55/1؛ فهرستواره منزوی 1065/8]
آغاز برابر؛ انجام: زین عروس خانه کی از غرو ناز ** جز بتدریجی نیفتد پرده باز
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 8گ (118-111)، 17سطر، اندازه: 9×18/5 سم [ف: 31-596]
آغاز برابر؛ انجام و روز به روز تا در کعبه معظمه انشاء الله. بیت: این دعا را از همه خلق آمین باد. تمت ...
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1401 (گنج 672/2، 850)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1280ق؛ 6گ (273-279) [عکسی ف: 2-292]
واقعة الحقائق- الواقعة الحقانية
vāqe-e-ye xeybar
در این رساله نویسنده واقعه خیبر و سؤال و جواب های پیغمبر اسلام را با رسولان خیبر و نیز قضایای چند دیگر که همگی راجع به نشر دین مبین اسلام است مفصل آورده ولی متأسفانه جنبه داستانی قضیه بر جنبه واقعی و تاریخی آن افزونی دارد. در این رساله آیات بسیار می بینیم که در آن تفسیرهای خاص شده و نیز شأن نزول هر یک به صورت خاص خود آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2140/1
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا و نبینا محمد و خاتم النبيين و افضل المرسلين؛ انجام: الهي همه را ایمان ارزانی گردانی بحق محمد و اله اجمعین تمت الكتاب بعون الملك الوهاب
خط: نسخ، بی کا، تا: 1085ق؛ کاغذ: بخارائی، 46ص، 15سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 5-194]
vāqe e-ye solh-e emām hoseyn
رساله مختصری است در بیان احوال امام حسن (علیه السلام) بعد از شهادت حضرت علی (علیه السلام) و واقعه صلح ایشان با معاویه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: سبب صلح کردن امام حسن (علیه السلام) با معاویه ملعون، در بیان بعضی از احوال آن حضرت بعد از شهادت امیر المؤمنين صلوات الله علیه و سبب صلح کردن آن حضرت، انجام و هر که از شیعیان مخلص ما در وقت سحر به زیارت آن مرقد برود بوی سیب از آن ضریح مطهر می شنود ... در ماتم حسین تو اشکی ز دیده ریز از سوز دل بنال که فرصت بود عزیز با حضرت رسول خدا کن متابعت تا او کند شفاعت تو روز رستخیز
خط: نسخ، کان آقا بابا بن اسماعیل جد نمونه، تا: 1197ق، جا: نصر آباد؛ مصحح: 15گ (30-45)، 10 سطر، اندازه: 19/3×14/8 سم [رایانه]
wāqi‘a-tut ṭaf
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn(- 1903)
مؤلف این کتاب بر آن است که رخداد واقعه کربلا و چگونگی شهادت حضرت سید الشهدا امام حسین علیه السلام را بر وجه صحیح و به دور از دروغ پردازی های معمول در این زمان بپردازد، در آغاز مقام والای آنحضرت را بر وجه عمومی می نگارد پس از آن در هفت «باب» داستان شهادت را می آورد، با عناوین: باب 1. فیما ورد في امامته و امامة ذریته من الآيات و الأخبار؛ 2. فیما ورد من الآيات و الأخبار في مصائبه؛ 3. في بکاء کل شئ علیه؛ 4. في إجابة الأرواح له حین استنصاره؛ 5. في أنه العروة الوثقي؛ 6. في سبب قتله بحسب الظاهر؛ 7. في تفصیل الواقعة. در این نسخه بخشی از مقدمه آمده و احتمالا بیش از این نوشته نشده، و گویا مؤلف نامی برای کتاب ننهاده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1830
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أن تأخر زماننا عن واقعة سید اهل الجنان علیه السلام اوجب الحرمان عن نصرته بالأبدان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 21گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 5-247]
واقعة الغدير- حدیث الغدير
vāqe‘e-ye qatl-e toqrāee
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 121ط
از صفدی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [ف: 22-31؛ فهرست رایانه ای ج 4-1078]
واقعه قتل ناصرالدین شاه- تاریخ بی دروغ
vāqe‘e-ye karbalā
حجازی، امان الله، قرن 13 قمری
hejāzī, amān-ol-lāh(- 19c)
تاریخ تأليف: 1244ق
در این رساله اشعار عربی چندی در واقعه کربلا و ذکر آن هائله عظمی است که چگونه نوه پیغمبر را کشند و خاندانش را به اسارت کشیدند و نیز از نوشته های بزرگان شیعه در توصیف عاشورا و قتل شهداء در میدان جنگ سخنان چند آمده است.
آغاز: بسمله، حضرت ابا عبدالله الحسين در روز عاشوراء بان قوم بی حیا ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1288/3
آغاز برابر؛ انجام: وای بر این اراذل که لشکر جمع می کنند ... علی الخير من بعد النبي کا: علی اکبر بن شیخ محمد هزار جریبی + مازندرانی، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج، 103گ، 15 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 3-351]
vāqe'e-ye karbalā
غیر همانند:
آغاز: سبب تأليف کتاب: امر اعلی شرف صدور یافته بود که حوادث مهمه که در سال ... (بعد از هشت سطر): بنابراین واقعه کربلا را مقدمه می نگاریم و بعد از آن حوادث مقارن را یکایک می شماریم؛ انجام: پس در سال شصت و یکم هجری که موضوع این تأليف است حکمران دیار مصریه و فرمانگذاران اقلیم عظیم
چنان که در عنوان نگاشته شد مسلمة بن مخلد بوده است کلیه وقایعی که در سال شصت و یکم هجری در تمام روی زمین واقع شد، این کتاب در زمان قاجار نگارش یافته و تمام وقایع مهمه ممالک آسیا و حدود ممالک اسلامیه و اروپا و آفریقا در سال شصت و یکم هجری مقارن واقعه کربلا در آن یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در حاشیه میانه نسخه نوشته شده «مقرب الخاقان» سر کار میرزا ابوتراب خان اینجا که اول اروپ است می رسد باید افریق را بچیند و بر فرنگ مقدم بدارند که ترتیب در دیباچه این طور ملاحظه شد لملاحظة اخبار افریق سه ورق و نیم در آخرین مجلد است دانسته باشند، از این جمله بر می آید که نسخه را برای چاپ آماده کرده بودند؛ 76گ، 13 سطر، اندازه: 33×20/5 سم [ف: -436]
آغاز بردن اهل بیت را بشام محنت انجام و مخبر شدن هند زن یزید و فرار کردن او اما راویان اخبار و ناقلان آثار بدینگونه روایت کرده اند که چون امام حسین (علیه السلام) بدرجه شهادت رسانید اهل بیت او را اسیر کردند و بر شتران بی جحاز سوار کردند؛ انجام: ای فاطمه کجایی آسوده دل چرایی، گویا خبر نداری از حال دخترانت داستان اسیری اولاد امام حسین به کربلا و داستان حضرت شیعه بانو و هند در واقعه کربلا و فرار او؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8گ (57ر -64ر)، 13 سطر، اندازه: 19/5×10سم [ف: 19- 550]
آغاز: چون عمر نحس ملعون احوال لشگر را دگرگون دید با خود اندیشید که می باید قتل حسین را بکسی نامزد کرد که؛ انجام: چرا به پیکر صد چاک خون بخاک افتاد ** هزار پاره شد چرخ زمین افتاد
مجموعه ای از مطالب و روایات پراکنده در واقعه کربلا، روایات و حکایاتی است پیوسته در چگونگی واقعه کربلا مانند ترغیب جوان نصرانی به کشتن امام حسین (علیه السلام) و خبر آوردن شهادت امام حسین و یارانش در مسجد کوفه و خبر رسیدن به اهل بیت و زاری زنان و کودکان از شنیدن این خبر، گفتگوی حضرت زینب و امام حسین و سؤال زینب از ایشان که آیا مصیبت شما عظیم تر است یا ابراهیم، یعقوب و زکریا و ... و پاسخ آن حضرت و داستان شهادت حضرت قاسم و وصیت امام حسن به ایشان در جانثاری در راه حسین (علیه السلام) و سرکشی و خداحافظی امام زین العابدين در قتلگاه کربلا با شهداء و سخن گفتن با آنان (روایت کاملا شیعی است) با اشعاری در میانه هر روایت به شکل تعزیه و برخی عبارات عربی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تاب نسخه مشوش دارای افتادگی فراوان در صفحات و چند شماره گذاری در صفحات از چپ بر است و از راست بچپ است که طبق آخرین شماره گذاری از برگ های کاغذ آبی به سفید پایان می گیرد. همه به یک خط است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ(89ر -116پ)، 13 سطر (14/5×8)، اندازه: 19/5×10سم [ف: 19-552]
vāqe‘e-ye ne‘mat xān-ye ‘ālī
داستان گشودن یکی از قلاع هند است که به شیوه فارسی بسیار زیبا نگاشته شده و آیات و اشعار بسیاری در آن تضمین شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1738
آغاز: دمی که مدرس کشاف صبح بر صفحه صدق و صفا چون قاضی بیضا تفسیر و الشمس و الضحي بخط شعاء آفتاب بر صفحه روزگار نگاشت؛ انجام: پس از این بیان هویداست که گریه از بهر دوستان خدا عین گریه برای خداست.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 19گ، 15 سطر، اندازه: 24×19 سم [ف: 5-125]
vāqe‘e-ye navmīyye
نویسنده می گوید در یکی از قرای بلاد هند اسیر بودم و شب شنبه رجب 877ق حضرت رسول خدا را به خواب دیدم که از نماز خارج شد و در حالی که پایش را در لباسش گذارده و بلند شسته بود به او سلام کردم او ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2928/4
آغاز: بسمله، وصلی الله علی خیر خلقه محمد و اله اجمعین و بعد فانی رایت؛ انجام: و اهل طاعته اجمعین لقد تم بکرم الله الذي عم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 2 ص ( 26-25)، 19 سطر، اندازه: 16/5× 20/5 سم [ف: 6-661]
واقعه هرات- واقعه امیر تیمور
vāqefān-e xayr-andīš-e ardestān
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق14 شمسی
šafiʻī ardestānī, morteza ebn-e ahmad(- 20c)
تاریخ تأليف: 1416ق
مشتمل بر تاریخ وقف و معنی این واژه و موقوفات مختلف واقفین با اشاره به شرح حال اجمالی آنان و دو فتوکپی از دو وقف نامه و پیوستی با عنوان «موسسات خیریه مصطفی خان اردستانی» در 1375/6/26 ش پایان یافته و مشتمل بر سه «بخش»: 1. در تاریخ وقف قبل و بعد از اسلام؛ 2. معنی لغوی وقف و معنی اصطلاحی آن؛ 3. موقوفات اردستان و حومه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10785
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1416ق؛ 75گ، اندازه: 21×34سم [ف: 27-203]
vāledīye = r.-ye maʼrefat = r.-ton fe-t tasavvof
احرار، عبید الله بن محمود، 806 - 895 قمری
ahrār,'obeyd-ol-lāh ebn-e mahmūd (1404 - 1490)
به خواهش: والدین خود رساله مختصر سلیسی است در سلوک به مذاق صوفیان.
آیه شریفه: و مَا خَلَقْتُ الجِنَّ و الإِنسَ إِلا لِیَعْبُدُونِ را عنوان قرار داده و پایه سلو ک را در پیروی از گفتار و کردار و حال پیغمبر معین داشته. مؤلف از عرفاء اهل سنت و جماعت است و به امر والدینش این رساله را نگاشته لذا «والدیه» نامیده شده است. نصر الله طرازی آن را با عنوان «رسالة في التصوف» یاد کرده است.
آغاز: الحمدلله الأحد بذاته و کبریائه الواحد بصفاته وأسمائه والصلاة علی من تجلی له بذاته ... اما بعد، سبب تأليف این مختصر آن بود که والدین فقیر ... امر کردند به این فقیر که باید از برای ما چیزی نویسی از سخنان اهل الله ...
انجام: بی عنایات حق و خاصان حق ** گر ملک باشد سیا بیتش ورق
چاپ: در مجموعه رسائل احرار (تاشکند: 1328ق)؛ به تصحیح عارف نوشاهی در مجله تحقیقات اسلامی، تهران، سال 9، شماره 1و 2، 1373، صص 77-65
[دانشنامه ادب فارسی، انوشه 52/1 ؛ نسخه های منزوی 1397/1؛ الذريعة 23/25؛ فهرستواره منزوی 1066/8]
آغاز برابر، انجام پایان: همه جز گرفتار یکی نیستند بلک ههمه گرفتار خودند و السلام.
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ جلد: تیماج، 10ص (249-259)، 20 سطر، اندازه: 13/5× 21سم [ف: 6-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای سرلوح مکتب خراسان، مجدول؛ تملک: محمد بن ابراهیم خزری، بهرام بن مصطفی، محمد علی به سال 1235ق با مهر «عبده الراجي محمد علی» (بیضی)؛ مهر: «یا امام حسین 1233» (بیضی)؛ 8گ (1-8)، 5 سطر، اندازه: 12×7سم [ف: 29-271]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 393 (گنج 728/2)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: جمادی الثاني 919ق؛ 20گ (گ 10-30) [عکس ف: 2-293]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه و کتاب شناسی ذکر شده تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 140ق؛ کاغذ: ترمه، 4گ (247پ -251)، 25 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 7-178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، تا 1381؛ 5گ، 19 سطر، اندازه: 18/7×11 سم [اهدائی رهبر: 5-218]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام رساله در فهرست «رساله در تصوف» آمده که به قرینه آغاز نسخه تصحیح و مؤلف ذکر شد؛ خط: نستعلیق و شکست، کا: یزدی، شفیع بن محمد صالح، تا: 1062ق؛ اندازه: 19×10سم [ف: 10-161]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1065ق؛ در پشت و هم بالای صفحه اول به خط مغایر نام رساله «والدیه» از مولانا جامی نوشته شده، در آثار هیچ یک از آثار شیخ جام احمد جامی و عارف شاعر معروف عبدالرحمن جامی چنین رساله ضبط نشده؛ واقف: فاضل خان، 1065، 7، 18 و 19سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6-482]
آغاز: برابر؛ انجام: چون رابطه نماند آن حال نماند و سبب این بود که بسیاری از کسان که ایشان را ذوقی از صحبت این طایفه حاصل شده بود نماند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 6گ (54پ - 60ر)، اندازه: 19/5×9 سم [نشریه: 13- 240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: 1204ق؛ 12گ (330-342)، 17 سطر، اندازه: 15×12 سم [ف: 16-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 24 جمادی الاول 1239ق؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 9گ (1ر-10ر)، 14 سطر (17×6)، اندازه: 24×16سم [ف: 16-86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1248ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: تیماج، 12گ، 11سطر، اندازه: 11/5 × 19/7سم [اهدائی رهبر: 5-219]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد ابراهیم اصفهانی، تا: 22 جمادی الثاني 1258ق؛ جلد: میشن، 10گ (203پ -212پ)، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6-255]
خط: نستعلیق، کا: خرسوه وی، احمد، تا: 1261ق؛ کاغذ: سپاهانی، 4گ (59پ -62پ)، 14سطر (14×8) [ف: 17-163]
آغاز برابر؛ انجام: همه گرفتار یکی نیستند، بلکه همه گرفتار خودند و السلام.
تذکر: نام کتاب در فهرست «رساله عرفانی» آمده که به قرینه آغاز نسخه تصحیح و مؤلف ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: خراسانی، محمود بن نظام الدين، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، 9 گ (1پ- 9ر) 15 سطر (12×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 16-700]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول زرین، با سرلوح مذهب و مرصع؛ 18ص (1-18)، اندازه: 14/5 ×22سم [ف: 32-327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی به کتابخانه مسجد اعظم؛ جلد: تیماج مذهب، 64پ- 71ر، 8گ، 17سطر، اندازه: 23/5×16سم [ف مخ: 5-2262]
آغاز: می فرمود که یاد کرد عبارت است از تکلف کردن است؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 15گ (67- 82)، 17 سطر (13×6)، اندازه: 17×11سم [ف: 16-111]
vāle-ye soltān
فقیر دهلوی، میر شمس الدين، 1115 - 1183 قمری
faqīr-e dehlavī, mīr-šams-od-dīn (1704 - 1770)
تاریخ تأليف: 1160ق
داستان شیفتگی علی قلی خان واله سلطان شمخال داغستانی را با دختر حسن علی خان عم او به نام خدیجه سلطان بیگم بمانند داستان یوسف و زلیخا و لیلی و مجنون با اجازه خود واله سروده است. خدیجه به زور و ستم زن یکی از امیران اشرف به نام میرزا احمد وزیر ابراهیم شاه شده بود. در پایان آمده: «کاین مثنوی خجسته انجام ** از کلک فقیر بافت اتمام / این نظم چو یافت حسن اتمام ** واله سلطان نهادمش نام / وین نامم از آن فتاده دلخواه ** کز نام برد به قصه اش راه / آمد چو بدل خیال تاریخ ** شد نظم منیع سال تاریخ / تاریخ دگر ز شخص معنی (1160)/ ظاهر شودت اگر بجویی ** باشد چو شمارد اهل معنی / بیتش سه هزار دو صد و سی / خونها خوردم به عرض یک سال ** تا شد رخ نظم من چنین آل».
[الذريعه 4008 تا 41 و 84209 و 856-19: 330؛ فرهنگ سخنوران 452]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8084
آغاز: ای واله حسن دلکشت جان ** عشق تو بهر دو کون سلطان / آفاق ظهور حسن و عشقت ** شیرینی و شور حسن و عشقت؛ انجام: خاتمه در بیان شرفت این نظم پر شور و تنبیه بعضی از مدهوشان باده عجب و غرور ... خاموش فقیر این چه غوغاس ** و عظت لغو و پند بیجا است / آخرنه منم فقیرت ای شاه ** ننوازیم از تو آه صد آه اگر بر در تو نباشدم یار ** دیگر به کجا روم من زار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، 97گ، 17سطر (15×7)، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 17-27]
vālīyān va bīglar-baykīyān va hokkām va salātīn va vozarā-ye īrān
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14826/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1179ق؛ 8ص [ف: 2-128]
vālī šodan-e ebn-e tāvūs az taraf-e halākāxān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/66
و تاریخ وفات ابن طاوس؛ خط: نسخ، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: قرن 9؛ 1ص (275) [ف: 5-110]
vāmeq va 'azrā
شعیب جوشقانی، قرن 11 قمری
šoʻayb-e jošaqānī(- 17c)
از خواجه شعیب جوشقانی، از سرایندگان روزگار شاه عباس یکم. نسخه حدود 3305 بیت است.
[الذريعة 529/9]
آغاز تنهد چون تاج دولت بر سر آن ** شود تاریخ نیم شهر شعبان = 1032/ برای این نو رسیده نام لایق **نمودم وامق و عذرا موافق؛ آغاز: الهي مخزن اسرار بخشای ** فروغ مطلع انوار بنمای؛ انجام هر کاری که رو آری در این دیر ** بود هم اول و هم آخرش خیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 103گ (1پ -104ر)، 17سطر، اندازه: 12/3 × 23/5سم [ف: 3-656]
آغاز: الهي مخزن (پارگی دارد) بخشای ** فروغ مطلع انوار بنمای؛ و در آن آمده است: نهد چون تاج دولت بر سر آن ** شود تاریخ نیم شهر شعبان = 1032 /... پی این نو رسیده نام لایق ** نمودم وامق و عذرا موافق؛ انجام: بهر کاری که رو آری در این دیر ** بود هم اول و هم آخرش خیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 103گ (1پ -104ر)، 17سطر، اندازه: 12/3 × 23/5سم [ف: 8-425]
vāmeq va ‘azrā
ظهیر کرمانی، ق 12 قمری
zahīr-e kermānī(- 18c)
تاریخ تأليف: 1162ق
از افسانه های کهنی است به نثر که اصل آن یونانی بوده و به زبان پهلوی ترجمه شده؛ در توصیف «هدهد» از «بلقیس» نزد «سلیمان»، احضار «بلقیس» و آبستن شدن «بلقیس» از «سلیمان» و نام گذاشتن طفلش را «وامق و دلباختن «وامق» به «عذرا» دختر پریان؛ و شعرایی همچون اسیری تربتی، کشمیری، عنصری، فصیحی، قسمتی استرابادی، قطران، لامعی، خبوشانی آن را به نظم در آورده اند. نویسنده در دیباچه می گوید: نخست در ایام جوانی داستان وامق و عذرا را به نظم سروده و پس از سال ها در روزگار پیری در کرمان به خواهش دوستان آن داستان را به صورت نثر در آورده است. اما در این نثر نیز از ابیات مثنوی خود که بر وزن خسرو و شیرین نظامی است بسیار درج کرده است. از جمله اشعاری که در پایان داستان آورده و تخلص او را دارد این بیت است: «ظهیر از این سخن کن دست کوتاه ** تو نیز از این بدانی حاشی الله». پس از پایان داستان خاتمه ای دارد و در آن از ابیات اهلی، بابا فغانی و حافظ و سروده های خویش می آورد. در پایان خاتمه مناجاتی است منظوم از خود ظهیر در وزن مثنوی وامق و عذراء و شاید خود خاتمه همان مثنوی باشد. ظهیر کرمانی در دیباچه مبسوط این کتاب از زندگی سخت خود در کرمان با اختصار یاد و از مردم آن سامان شکوه ها کرده است.
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد مخصوص صانعی ... اما بعد چنین گوید سخن سنج الفاظ و معانی ... ظهیر الأنامي میرزا ابراهیم کرمانی که چون در بهار عالم جوانی و اواسط ... زندگانی ... داستانی در عشق بازی وامق و عذرا ... بتکلیف یکی از عزیزان در رشته نظم کشیده بودم و سالی چند بعد از آن پریشانی احوال ... در گوشه انزوا بسر برده ... خصوص بلده کرمان که او را از سخن کسادی در دکان نامرادی مانده روی بازار ندانسته ... چه سخن تواند گفت. چو خود پا بسته کرمان زمینم ** اگر نالم سزای صد چنینم از افراس آن چنان فرسوده جانم ** که در دارالامان در الأمانم / مگو دارالامان دارالمساکین ** متاع غنج پیچد در دکاکین / گروهی بینم از خود بینواتر ** بزرگ این دیار از من گدا تر؛ در چنین ایامی از ملتمس یاران همنفس ... مأمور شده ام که اوراق پریشان منظوم مذکور را منشور سازم.
انجام: (بیت های آخر مناجات): سخن بندان مرا اندر کمین اند ** ز گلزار ریاضم خوشه چین اند / به من از نصرت خویش ای خداوند به زبان نکته گیران را فرو بند / ظهیرا بس کن این هرزه درایی ** زبان بندی و خاموشی فزایی / در این بستان مشو چون گل پراکند ** چو غنچه در خموشی دم فروبند. اللهم استجب دعوتی ... و احلل عقدة من لسانی یفقهوا قولی ... الى یوم القيامه
[الذريعة 660/9 و 283/19 و 23/25 و 330/19؛ فهرستواره منزوی 492/1]
آغاز: عنایت همره و مقصود حاصل ** بصد اغزاز باز آمد به منزل؛ انجام: تو گر خواهی کنی او را نکوهش» یطالب باید او را داد مالش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: مقوا، 223گ، 15 سطر، اندازه: 21×13سم [نشریه: 13-80]
آغاز: بدست آور ز فکر اسرار دیگر ** بنه این بکر را ابکار دیگر؛ انجام: اگر چه او نظر بر غیر می کرد** ولی جانان خود را سیر می کرد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتم قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام: جلد: چرم، 49گ، 16 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 6- 720]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: هندی، 444ص، 14 سطر، اندازه: 15/5 × 24/5سم [ف: 17-143]
در آن اصطلاحات نرد و دستگاه های موسیقی و انواع صنایع شعری آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج عنابی، 222گ، 15 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 16-628]
آغاز و انجام: برابر
کا: اصفهانی موسوی، هادی، تا: 10 شعبان 1189ق؛ کاغذ: ترمه، 178گ (1پ -179ر)، 19 سطر، اندازه: 19×30/5سم [ف: 9-415]
آغاز: مثال نقطه نار آن خرد کیش ** عزیمت کرد سوی مرکز خویش؛ انجام: خوش آن ساعت که مهجوران بیدل ** سند از بعد غربت سوی منزل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با پنج مجلس تصویر، نخستین عنوان در نسخه ما «در خواب دیدن ثانی شکر دخت دختر فغفور چین را و عاشق شدن و سر در پی شاهزاده وامق نهادن و رفتن و باز پسین آن «روانه شدن شاه وامق و عذرا و ثانی و شکر دخت بشهر شام و سبا بپای تخت خود و رفتن شاهزاده نعیم و حورا بملک تاجکن و رسیدن نگارین و آصف پیر بدیدار فرزند خود وامق و ثانی»؛ جلد: شمیز، 84گ، 16 سطر (18×12)، اندازه: 22×17سم [ف: 11-2487]
آغاز: برابر؛ انجام و دیگر کسی از اوقات خبر وفات او خبری
نداد. سخن پرداز بزم عشرت انجام ** حکایتها بآنجا داد اتمام / کسی دیگر پس از این داستانی ** نداد از وامق و عذر انشانی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 167گ، 22سطر (21×14)، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 234]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1336ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 187 گ، 17سطر (17×13)، اندازه: 20×18سم [ف: 17-343]
آغاز برابر، انجام: مرا ساز از طریق خویش آگاه ** مبادا نفس سرکش کم کنم راه. تمت در یوم شنبه سوم شهر ربیع الاول 1292؛ من نوشتم صرف کردم روزگار ** من نمانم خط بماند یادگار/ نوشته بماند سیه بر سفید ** نویسنده را نیست فردا امید / نوشتم من اینک بخط غریب ** و نصر من الله فتح قریب
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 ربیع الاول 1292ق؛ کاغذ: اصفهانی، 702ص، 14سطر، اندازه: 23/5×14سم [ف: 10-683]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، جا: کرمان؛ افتادگی: انجام؛ با 20 مجلس تصویر مدادی و پاره شده؛ جلد: تیماج، 396گ، 17سطر (17×6)، اندازه: 28×18سم [سنا: ف: 2-77]
بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 7-567]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق، جا: تهران؛ مقدمه را فاقد است آغاز آن بعد از خطبه با آغاز نسخه شماره 3116 مجلس برابر است؛ جلد: تیماج، 135 گ، 14 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 37-365]
آغاز: داستان وامق و عذراء راویان اخبار کهن و بلبلان دستان سخن چنین روایت کرده اند که در انتهاء و اواخر زمان حضرت داود (علیه السلام) در مملکت سبا و دیار یمن پادشاهی بود در کمال عدالت ... نام او شراحیل ملک قحطان؛ انجام: از زیارت جمال پدر و مادر خود مسرور و شادمان گشته مراجعت به شهر سبا می کردند. بیت: مدام از قاصدان هر هفته یک بار ** بیکدیگر رسانیدند اخبار / سخن پرداز نقل عشرت انجام ** حکایت را بدینجا داده انجام / کس دیگر پس از این داستانی **نداد از وامق و عذرا نشانی. و السلام خیر ختام.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 12رجب 1308ق، به خواهش حاج درویش احمد نقال متخلص به روشن؛ از روی نسخه مغشوش و آشفته بی املاء؛ جلد: تیماج، 116گ، 19سطر (16×7)، اندازه: 22×14سم [سنا: ف: 1-288]
آغاز: که بهترین اوقات و خوشترین؛ انجام: موجود: سخن و حکم ایشان را احکام ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار بدیع گفته و روایت کرده اند که چون پدر شاه وامق وفات کرد پس شاهزاده بر مسند حکم نشست، نشسته بر صریر عدل و انصاف **رسیده باجش از اطراف و اکناف؛ انجام: قافیه سنجان که سخن در کشند ** گنج دو عالم به سخن در کشند و الله اعلم بالصواب.
تأمل کن که شاهان اولوالعزم ** چه سان بیدار دل رفتند ازین بزم / این کهنه رباط را که دنیا نام است **پس مانده صد هزار خاص و عام است / بزمیست که وامانده صد جمشید است ** گوریست که تکیه گاه صد بهرام است آمیخته ای از نثر و نظم می باشد و از اول کسر دارد؛ خط: نستعلیق ناخوش و مغلوط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 206گ، 13 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 9-363]
آغاز: حمد بیحد خداوندی را سزاست که بنی نوع انسان بمنشور و لقد کرمنا بنی آدم از سایر موجودات مخلع و سرفراز فرموده؛ انجام: ناتمام: ملک جن پرسید که مراتب مرکباب چگونه است شاه وامق گفت ...
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد مهدی طبیب، بی تا؛ جلد: تیماج، 106گ (9پ -115ر)، 12 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 458]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ تملک: هلاکو میرزا فرزند شاهزاده محمدرضا مورخه محرم 1289؛ جلد: تیماج 15 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: -244]
آغاز: سایر جواهر قیمتی گویند که قوام سریر او از یاقوت و زبرجد بود و سی گز طول سی زرع ارتفاع داشت القصه در ابتدا سلطنت حضرت سلیمان علی نبینا و علیه السلام بود که بلقیس بر؛ انجام: مرا ساز از طریق خویش آگاه ** مبادا سرکشی تا گم کنم راه / از آن ترسم درین راه جریده **بمیرم سوی مقصد نارسیده / مهل ای لطف عامت دستگیر **که در این مرحله بی برگ میرم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 295گ، 14 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 26-232]
آغاز: از عشق توست گر مجنون مستم 88 به معنی از توام گر هر چه هستم / بکش زین جمله خور ار بخواری ** مبادا میرم اندر شرمساری
انجام: بکن او را بزودی از جهان کم** ملک را وارهان از این توهم / بزن بر اسب صولت زین فرخواش ** که نامت در جهان گیری شود فاش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 149گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 37-32]
vāmeq va ‘azrā
نامی اصفهانی، محمد صادق، - 1204 قمری
nāmī esfahānī, mohammad sādeq(- 1790)
یکی از پنج مثنوی است که شاعر آنها را به نام «نامه نامی» خوانده است. این مثنوی ها عبارتند از «درج گهر»، «خسرو و شیرین»، «لیلی و مجنون»، «وامق و عذرا» و «یوسف و زلیخا». این مثنوی نزدیک دو هزار بیت می باشد. داستان وامق و عذرا از داستان های کهن عرب است و این داستان از آن سامان به ایران آمده و در دست شاعران ایرانی به شعر سروده شده است. پس از حمد و مناجات و نعت در سبب تأليف کتاب می گوید: «چون بتأييد خدای کار ساز ** بود طبعم نامه نامی طراز / موج می زد هر زمان دریای من ** بر کران می ریخت گوهرهای من / باز بود از شوق دل روز و شبم ** در سرود نامه نامی لبم / از مدد کاری طبع سحر سنج ** چونکه پر شد از در و گوهر سه گنج / بهر چارم گنج بزمی ساختم ** خانه از نامحرمان پرداختم / قصه شیرین و خسرو شد کهن ** باز گو از وامق و عذرا سخن/ تاکنون اینداستان را کس نگفت ** مثقب خامه دری زایشان نسفت».
آغاز: از ز نامت نامه نامی بنام ** وی بنامت افتتاح هر کلام / ای از عشقت جمله خوبان بی قرار ** وامق تو همچو عذرا صد هزار
انجام: حق ز هر آفت نماید ایمنش ** رفته باد از خار و خس پیراهنش / نوگل او تا قیامت تازه باد ** نامش از نامی بلند آوازه باد
[نسخه های منزوی 3293/4 ؛ الذريعة 1165/9 و 419/19 و 331]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7-701]
آغاز برابر؛ انجام: گر بدارندش بچندین روزگار ** بر بخور مجمر مشکین بخار
متأسفانه در این نسخه داستان پایان نرسیده و افتادگی دارد؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: فتح الله فراهانی، تا: ظاهر 1198ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 56ص (234-390)، 17 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 1-310]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 80گ، 15 بیتسطر، اندازه: 15×9سم [ف: 3-504]
آغاز: بسته زان بر عارض خوبان نگار؛ انجام: موجود: خاکپایش نافه آهوی چین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ضمیمه نسخه ش 4819 [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1202ق؛ در هامش به دنبال متن؛ جلد: میشن، 63گ (68پ - 131 پ)، 12سطر، اندازه: 13/8 × 21/5 سم [ف: 8-154]
آغاز: ... بسته از دل نقش های پر نگاه ** بس طلسم بوالعجب بر روی کار انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1212ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرمی، 123گ، 10-11 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 3-1398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید مهدی بن شمس الدين حسینی دهکردی، تا: دوشنبه 26 ربیع الثاني 1218ق؛ جلد: مقوایی، 92گ (96پ- 192پ)، 15 سطر، اندازه: 14/5 ×10 سم [ف: 2-238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد ملازم، تا: ذیحجه 1219ق، جا: قزوین؛ مجدول؛ 63 گ (1پ -63ر)، 16 سطر [ف: 36-348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالله پسر رئیس جعفر نوبندگانی، تا: 1240ق؛ 62گ (98- 160ر)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [نشریه: 13-52]
آغاز برابر؛ انجام: نازنینان معانی شگرف ** جمله در پیرایه های لفظ و حرف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: تیماج، 94ص (147 -241)، 15 سطر، اندازه: 11/5 × 21/5سم [ف: 5-514]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: دوشنبه 27 ذیحجه 1252ق؛ جلد: میشن، 100گ، 14 سطر، اندازه: 26/6×15/3 سم [ف: 4-837]
آغاز: از نسیم لطف عنبر یار تو؛ انجام: پدر خواندگی یا ز سر زندگی ... سنه 1254
خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: ... رفته از یکدیدن بی اختیار ** پای در گل طاقت از دل، دل ز کار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرمی، 74گ، 17-16 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 3-1398]
آغاز: قصه ها گویند در اثبات تو ** داستان ها در ثبوت ذات تو/ ای مبرا ذات تو از چند و چون ** تو ز آنها جملگی هستی برون/ روی عذرا را آن افروخته ** ز آتش او جان وامق سوخته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره محرم 1270ق؛ اندازه: 20×13/5 سم [نسخه پژوهی: 2-239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 رمضان 1278ق، جا: اصفهان، برای محمد حسن طباطبایی؛ کاغذ: جلد: میشن، 90گ، 15 سطر، اندازه: 24×14/2 سم [ف: 4-837]
خط: نستعلیق و شکسته ریز، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×13سم [سنا: ف: 2-42]
آغاز: برابر؛ انجام: حق زهر آفت نماید ایمنش ** رفته باد از خار و خس پیراهنش
خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: 1337 ق، به امر سردار معظم خراسانی؛ جلد: مقوا، 94گ، 13 بیت سطر، اندازه، 14×10سم [ف: 3-503]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر اخوان کرباسی، تا: جمعه 1 جمادی الاول 1381ق [نشریه: 4-462]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، مذهب، 149ص (1-149)، اندازه: 16×27/5سم [ف: 36-412]
آغاز: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهبی، 47گ، 11 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 37-562]
آغاز: برابر؛ انجام: سبزه اش جان بخش وسروش جانفزای** میوه اش عمر ابد نام خدای / نرگسش از چشم خوبان یادگار ** لاله اش را روی خوبان غازه کار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا مهر: «عبده ابوالحسن» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 51گ (16پ -67ر)، 51 گ، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5-2263]
آغاز: برابر، انجام: تا هست حریف شه کابل شه زابل ** تا هست ردیف مه بهمن مه اسفند / بر نار خلیلت چو بر آب حیوان خضر ** همه نار حسودت چو به نار سقرا سپند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 97گ، 15 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 5-2263]
vāmeq va ‘azrā
حسینی قزوینی، حسین بن محمد حسن، 1184 - 1249 قمری
hoseynī qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad hasan (1771 - 1834)
مثنوی عرفانی و چهارمین مثنوی از مثنوی های پنج گانه اوست و عبارت است از: الهي نامه، اشتر نامه، مهر و ماه، وامق و عذرا و وصف الحال و شرحی به فارسی بر دیباچه دفاتر شش گانه مثنوی مولوی رومی است.
آغاز: بسمله. آنچه ضیا بخش شب تار ماست ** حمد خداوند جهاندار ماست / ای بنامت افتتاح نامه ها ** وی بیادت گرمی هنگامه ها / نام تو دیباچه دیوان عشق ** یاد تو سرمایه دکان عشق انجام هر سخن سازی بنای او نبود ** شاعری برگ و نوای او نبود / شرح حال خویش کردم مختصر ** مختصر شد قصه بی پا و سر
چاپ: از این خمسه اشتر نامه، وامق و عذرا و مهر و ماه آن از سال 1324 تا 1328 در شیراز چاپ شده
[الذريعه 330/19؛ مشار 1623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل شیرازی، تا: قرن 13؛ اندازه: 25/6×16 سم [ف: 2-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3-642]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، در هامش و بدنبال متن است؛ اندازه: 14/8 × 21/6سم [ف: 8-264]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1232ق؛ مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ 189ص، 15 سطر، اندازه: 15×9/5سم [ف: 2-511]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کان محمد اسماعیل ولد حاج محمد باقر شیرازی، تا: 1331ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 157ص (1-157)، 15سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 23-364]
آغاز: برابر
بخشی از آن است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: شعبان 1350ق؛ 14ص (62- 76 سه ستونی) [ف: 3-336]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 95گ، 15 سطر اندازه: 17×11سم [رشت و همدان: في: -1183]
vāmeq va ‘azrā
فکری اردبیلی، زین العابدين، قرن 13 قمری
fekrī ardabīlī,zayn-ol-‘ābedīn (19c -)
تاریخ تأليف: 1266ق
منظومه ای است در داستان وامق وعذرا که شاعری با تخلص فکری به نظم کشیده است او در آن از وامق و عذرای نامی یاد می کند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2290- 12/180
آغاز: اوصاف تو دربیان نگنجد ** تعریف تو در زبان نگنجد؛ انجام: در روز دوشنبه گشت اتمام ** آرام گرفت آن نیکو نام
خط: نستعلیق، کا: شکرالله بن مشهدی قدیر اردبیلی، تا: 21 ذیحجه 1269ق؛ با چند نقاشی مینیاتوری رنگی؛ جلد: مقوا 84گ، 11سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 8-4906]
vāmeq va ‘azrā
قتیلی
qatīlī
مثنوی از قتیلی. شاعر در چند جای این مثنوی تخلص خویش را می آورد و از آن جمله چند بار در دیباچه (منظوم) در آغاز مثنوی (پس از خطبه منظوم و پیش از شروع داستان) شرح معراج حضرت رسالت، مدح پادشاه عصر ابوالمظفر یعقوب، مدح ابراهیم خان پسر جهانگیر خان (که این مثنوی را ظاهراً برای او و به خواست او سروده و به او ارادت می ورزیده) و نیز ساقی نامه ای است. قتیلی چگونگی فراهم آوردن این داستان را در ضمن مدح ابراهیم خان) این گونه بیان می دارد: «گفت ای سخنت چو در دلاویز ** گلگون سخن دری برانگیز / نظمی بسرا کز او چکد آب ** و آتش فکند درون احباب / میدان سخن زعشق میساز** جز با غم عاشقی مپرداز ... / از زمره عاشقان صادق **در کش قدحی به یاد وامق ... / چون قرعه به نام وامق افتاد ** فالم به قضا موافق افتاد/ دیدم که کس این گهر نسفته است ** زین نکته حکایتی نگفته است / من نیز شدم به عزم این کار ** تاریخ فسانه را طلبکار اکین قصه چگونه شد هویدا ** وامق چه کس و که بود عذرا .. / هر جا که فسانه ای شنودم ** زین قصه تجسسی نمودم ... / تا عاقبتم عیان شد این راز ** کردم سخن از فسانه آغاز / خاموشی قتیلی این چه بازی است ** آخر نه که این فسانه سازی است».
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 844
آغاز: نای نام تو ورد هر زبانی **وی زنده به نام تو جهانی؛ انجام: این غنچه گلین خیالی ** در باغ تو باد لایزالی نسخه ای دیگر از این مثنوی در موزه لندن می شناسیم که تاریخ آن 937ق است. فهرست اونس (موزه بریتانیا)، الذريعه ج 19 ص 331؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1220ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 90گ (داستان از برگ 9 ر (در حاشیه) آغاز می گردد)، 12 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [نشریه: 13-211]
vāmeq va 'azrā
ناشناخته
نخستین عنوان ذکر تولد شاه وامق از صلب شاه ناصر از رحم نگارین، باز پسین عنوان «بر تخت نشستن شاه وامق در شهر جابلسا ...»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 216گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 17-497]
مثنوی وامق و عذار؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 130× 200سم [رایانه]
وبا - دارویی برای وبا
وبا- جلوگیری از وبا
وبا- معالجه مرض وبا (رساله)
وبا- بیماری وبا
al-wabā' = tahqīq-u amr-il wabā'
ابوسهل جرجانی، عیسی بن یحیی، 361 - 401 قمری
abūsahl-e jorjānī, īsā ebn-e yahyā (973 - 1011)
به درخواست: خوارزمشاه ابوالعباس مامون بن ماوان
رساله مختصری است در شناخت و با و درمان آن، نگاشته شده در چهار «جمله» بدین عناوین: 1. في حاجة الانسان الى الهواء و لزوم الهواء ایاه ابدا و مقدار تاثیره فیه؛ 2. في اختلاف الأهوية و انواع التغاير التي یعرض له؛ 3. في معرفة کل واحد من هذه الانحاء و تمییز بعضها من بعض و تحصیل العلامات الدالة علی واحد واحد منها؛ 4. في تدبیر جمیع اصناف الوبا علی الاطلاق و کل واحد منها خصوصا و تلاحق انذاره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6532/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال ابوسهل ... امرنی الأمير السيد الملك العادل خوارزم ابو العباس مامون بن ماموان آن اصنف کتابا احقق فیه أمر الوباء ما هو و کم اصنافه و ما سبب ذلک کل واحد منها؛ انجام: فزال الشمس عن الموضع الذي اثارتها في یقل تولد تلک البخارات او یبطل فیزول العارض منها.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 899ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (16پ -23پ)، 25 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 107-20]
vzbā
قاجار، محمد حسین بن رضا قلی، ق13 قمری
qājār,mohammad hoseyn ebn-e rezā qolī(- 19c)
اهدا به: محمد شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1262ق
ترجمه از: مسیو جبرئیل و محمد حسین قاجار
نویسنده می گوید: پس از آموختن علم طب به امر شاه به مملکت روم رفتم و در آنجا به آموختن زبان فرانسه پرداختم چون به تهران آمدم این رساله را که به زبان فرانسوی بود با مسیو جبرئیل که می بایست آنرا به فارسی ترجمه کند ترجمه کردم و سپس ترجمه را بار دیگر مطالعه نمودم. در این رساله از مرض وبا و روش مبارزه با آن و مبارزاتی که تا کنون شده بحث گردیده است. روش مبارزه آن همان روش و شیوه ای است که برای مبارزه با این بیماری در هندوستان و سایر نقاط عالم به زمان تأليف این رساله مورد استفاده قرار گرفته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی افضل انبیاء محمد و آله اجمعین و بعد این بنده خاکسار و چاکر جان نثار ...
انجام: آنها را تجویز بخوردن شراب کرده اند و خوب شدند کرده اند. [فهرستواره منزوی 3758/5]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 735
آغاز: برابر؛ انجام آنها را تجویز بخوردن شراب کرده اند و خوب شدند کرده اند.
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه ربیع الثاني 1262ق، مجدول؛ 16گ، 10 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-257]
vabā
میرزا یزدانبخش، قرن 13 قمری
mīrzā yazdānbaxš (- 19c)
تاریخ تأليف: 1239ق
ترجمه رساله ای است که یاردون داود فرزند مکدوح کرپلونی ایروانی به مناسبت پیدایش و با به انگلیسی نوشته و به سال 1843م
چاپ شده بود، مترجم آنرا به فارسی برگردانده است. در این رساله سبب پیدایش وبا و چگونگی علاج آنرا بیان می کند. (سید احمد اشکوری)
آغاز: این رساله ایست که باردون ولد مکروح کرپلونی ایروانی که در تعلیم خانه انگیریزی، واقعه در مملکت کلکته هندوستان، درس طبابت و حکمت خوانده است
انجام: در صورت فقدان دو جزو دیگر را حب کرده، استعمال نمایند و السلام [فهرستواره منزوی 3759/5]
آغاز برابر؛ انجام: اگر فائده نکند سه ماش دیگر تا دوازده ماش بفاصله یکی دو ساعت باید داد.
کاتب = مؤلف، بی تا، 1گ (54ر -55ر)، اندازه: 21×33سم [ف: 32-7]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: صفر 1239ق، جا: سردار آباد: 3گ (211-213)، 21 سطر، اندازه: 17/5 ×10/5 سم [ف: 28-455]
vabā
معتمد السلطان میرزا ابوالحسن خان دکتر، ق 14 قمری
moʻtamed-os-soltān mīrzā ab-ol-hasan xān doktor( 20c)
در دو بند: 1. طبیعت مرض وبا و دستور محافظت اشخاص از آن؛ 2. تفصیل مرض وبا و علاجش.
آغاز: پوشیده نماند که دواهای مسطور در این رساله بر دو قسم است: یکی فرنگی که استعمال آن در وقت احتیاج بدون اجازه طبیب جایز نیست، دویم دواهای معمول بلدی که همه کس در موقع ضرورت می تواند استعمال نماید. بسمله تعالی. رساله ای است که معتمد السلطان میرزا ابوالحسن خان دکتر رئیس مریض خانه در حفظ صحت عمومی و تدابیر لازم در رفع ناخوشی و با نوشته است. [فهرستواره منزوی 3758/5]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1929/4 - عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: و هنگام نقاهت مرض وبا این مطبوخ بر اغلب ادویه ترجیح دارد.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 18 ص (160-178) [عکسی ف: 1-401]
vabā
ناشناخته
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون در این ایام اثر ناخوشی و با در بعضی امکنه پیدا شد بعضی از صاحبان عظام؛ انجام: در پنج مثقال سرکه تند ریخته بخورانند و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. چگونگی پیشگیری از ابتلای به بیماری وبا در یک مقدمه و دو فصل در حفظ صحت و دفع مرض، که به مناسب انتشار این مرض نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6گ (50پ -56پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-85]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ...... اما بعد بر ارباب بصیرت و دانش معلوم باد که قریب چهار سال است که در فصل بهار؛ انجام: نعوذ بالله من الطعن و الطاعون و الوباء و هجوم البلاء وموت الفجاء رب اصرف عنا العذاب انا مؤمنون.
در سال 1293 در عراق عرب و با و طاعون شیوع یافت، برای جلوگیری از انتشار و پیش روی آن در ایران کمسیونی از پزشکان ایرانی و خارجی به دستور ناصر الدين شاه قاجار روزهای پنج شنبه در دارالفنون تشکیل شد و این رساله را در سه فصل نگاشتند بدین عناوین: فصل 1. در قواعد منع سرایت طاعون، فصل 2. در تحقیق عملی و حقیقت و ماهیت مرض طاعون، فصل 3. در مرض طاعون؛ خط: نستعلیق، کا: جواد بن ابراهیم تنکابنی، تا: 3 شعبان 1297ق، جا: تهران؛ جلد: مقوایی، 30گ، 14 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 24-50]
آغاز: حمدله. صلات. و بعد، مخفی نماند که برای حفظ صحت و ممالک و بلدان، حضرت باری تعالی جل شأنه ... تأكيدات بلیغه فرموده اند، پس بدین واسطه تکلیف جمیع افراد بنی نوع انسان ملاحظه و مراعات؛ انجام: اشکنه یک در هزار، زاج سبز یک در صد، آهک مطبوخ، دار چینی، کتبه زین العابدين ... 131.
از ناشناسی که در دیباچه از همه گیر شدن و با در بیشتر جای های ایران سخن می گوید، به دستور «سرکار ارفع امجد اسعد و الا شاهزاده با احتشام» «که اگر طبیبی حضور نداشته باشد بتوانند خود را از این ناخوشی مخوف محافظت نمایند»، نخست دستورالعمل ها برای دوری از این بیماری، دوم درمان، به روش نوین به ویژه فرانسوی، مطلب اول در بیان تدابیر و شروطی که می باید پیش از بروی بیماری پش گرفته؛ خط: نستعلیق پخته، کا: زین العابدين بن محمد شریف قزوینی، تا: 8 ربیع الاول 1301 ق؛ 11سطر، اندازه: 11×21/5سم [عکسی ف: 1-401]
الوبائية- تضعیف المذبح
وبائیه- معالجه مرض وبا (رساله)
وبائیه- رساله وبائیه
vabā'īye = vabā'īye-ye bozorg
ملک الأطباء، محمد تقی، - 1285 ؟ قمری
malek-ol atebbā’,mohammad taqi(- 1869)
تاریخ تأليف: 1251ق
وی این رساله را پس از حادثه و با که در 1251 ق در رشت و برخی دیگر از بلاد ایران رخ داد، تأليف کرده و در آن از تجارب خویش در درمان و بازدگان که در چهار حادثه و با و در سه شهر ایران به دست آورده بهره گرفته است. آقا بابای پزشکی سه رساله وبائیه دارد بزرگ و کوچک و متوسط و رساله حاضر «وبائیه» بزرگ او است.
آغاز: بسمله بحمد اللهم یا حافظ صحة الأصحاء ... اما بعد معروض برادران می دارد که محرر این مقاله .. محمد تقی مشهور به آقا بابای طبیب شیرازی.
انجام: این است مختصری از آنچه حقیر تجربه نمود ... هرگاه بر خطائی واقف شوند در اصلاح آن کوشند که ... بی اجر نخواهند بود.
چاپ: تهران، 1251ق، سنگی، 25ص
[فهرست دکتر محمود نجم آبادی: 793؛ فهرستواره منزوی 3761/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6271/17
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 14ص (298-312)، 13 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19-247]
vabā'īye
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13993/2
آغاز رساله اخیر: بسمله حمدله اما بعد الوباء فساد یعرض لجوهر الهوا بان یستحیل حقیقته لا کیفیته الى الرداءة؛ انجام: تولد المرار الفاسدة في الابدان یوجب العفونة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 6 ربیع الثاني 852ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 1گ، 33سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 19-536]
vabā'īye
حکیم کاضولانی، قرن 13 قمری
hakīm kāzūlnī (19c)
تاریخ تأليف: 1268ق
ترجمه کتابی است که گویا به انگلیسی نوشته شده و حکیم
کاضولانی حکیم باشی عساکر نظام در 1268ق (1831 که در متن کتاب آمده) به دستور دربار ناصرالدین شاه آن را ترجمه کرده است.
آغاز: ترجمه علامات ناخوشی و با. بسمله عریضه ای که به علی حضرت پادشاه انگلیس از مجلس مأمورين بجهت سلامتی مزاج کل اهل مملکت انگلیس عرضه شده است.
انجام: و تقلیل آنها خواهد بود حسب الحكم اولیای دولت ... ناصرالدین شاه ... باین بنده ... حکیم کاضولانی حکیم باشی عساکر منصوره نظام ترجمه نمود 1268.
[فهرستواره منزوی 3761/5]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7382
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 21گ، 13 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 5-746]
vabā’īye
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
این رساله به نثر از روی طب قدیم برای ناصرالدین شاه نوشته شده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7383/1
آغاز: حمدلک رب نجنی منک فلاح ** ... / فر فزاینده باد ناصر الدين را ** شاه جهان خسرو زمان و زمین را؛ انجام: جود شاهنشاه را کردم نوید ** از همه مردار ببریدم امید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با یک سرلوح؛ 41ص، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5-746]
وبائیه بزرگ- وبائیه
وبائیه صغیره - وباء و طاعون
vabā’ va tā‘ūn = vabā’īye-ye saqīre
ملک الأطباء، محمد تقی، - 1285 ؟ قمری
malek-ol atebbā’,mohammad taqī(- 1869)
به دستور: محمود خان کلانتری
رساله به نثر که در سال و بایی پایتخت (تهران) نوشته است درحفظ صحت در 1 «مقدمه» و 2 «مقاله».
آغاز: بسمله بسم الله الذي لا یضر مع اسمه شیء ... اما بعد چون در بلیه طاعون و وباء دو رساله مبسوط نوشته شده بود نخبه ای از آن را برای تبصره ... تحریر نمود.
چاپ: در 5-1283 به چاپ سنگی رسید
[فهرستواره منزوی 3761/5]
آغاز برابر؛ انجام: هذا ما خطر بالبال. قد تمت الوبائيه الصغيره ... 24صفر سنه 1291.
خط: شکسته نستعلیق، کان محمد طاهر، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 6 ص (313-319)، 13 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19-247]
آغاز: برابر؛ انجام: و آنچه گویند معمول دارند هذا ما خطر بالبال اعلی حضرت اقدس شاهنشاه ... فداه گردد.
بی کا، بی تا؛ از روی نسخه چاپی (سال 1283) نوشته شده و پس از آن یک رساله چاپی است در وباء ساخته میر محمد باقر بدستر محمود خان کلانتر چاپ عبدالرحیم شیرازی در 1269 در هشت برگ؛ 8گ (26پ -33ر)، 15 سطر (13×6/5) [ف: 5-745]
وبا و اعراض و انواع و معالجات آن - قوانین حفظ الصحه از وبا
vabā va tā‘ūn
طبیب، محمد رضی
tabīb,mohammad razī
رساله کوتاهی است در باب مرض وبا و طاعون منتخب از کتب معتبره و آنچه به حسب تجربه نافع یافته، حسب الأمر حاجی سید عبد الجواد در چند فصل تحریر یافت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9578/3
آغاز: بسمله. الحمدلله المبدع المكونات و مخترع الموجودات و منمی الانسان عن مرتبة الجمادات إلى مرتبة الروحانيات؛ انجام: عارض گردید باین نحو معالجه نمایند شاید بدعای خیر باد نمایند.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 6گ (78پ - 84پ)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 30-233]
vabā va tā‘ūn
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
نویسنده می گوید پس از آن که مرض وبا در ایران کشتار بی سابقه ای کرد بر آن شدم رساله ای در این زمینه بنویسم و تقدیم آستان سلطنت کنم، پس از مجاهدت زیاد این رساله را پرداختم و در آن از خواص و علائم و مداوای و با سخن گفتم.
آغاز: بسمله و به نستعین، افتتاح کتاب آفرینش و اختتام صحیفه دانش و بینش سپاس و ستایش
[فهرستواره منزوی 5/ 3760]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2767/3
آغاز برابر؛ انجام: با شربت فواکه سرشته معجون سازند شربتی دو مثقال
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 104ص (275-171)، 15 سطر، اندازه: 65×120 سم [ف: 6-377]
vabā va tā‘ūn
گفتاری است پزشکی پر از گزارش ها و آمار ارزشمند و احوال روز و فرهنگ عامه آن روزه، در پانزده «فقر» و سربندهای «بدانکه»: 1. تعریف وبا و طاعون؛ 2. سبب های وبا و طاعون؛ 3. کیفیت عفونت پذیرفتن هوا؛ 4. علامت های هوا که وبائیت داشته باشد (در اینجا گزارش دقیق تری از وبا و طاعون 1246 ق تبریز داده، از آن میان «مرگ روزانه 200-300تن بل افزون»)؛ 5. دلیل کثرت شهب (شهاب های شبانه) و امثال آن در ایام وبا و طاعون؛ 6. کیفیت سیر این دو بیماری در سرزمین ها (در اینجا از خط سیری از هند، ایران، بغداد، مکه، مدینه، استانبول، لندن، پطرزبورگ نشان می دهد)؛ 7. در سایر احوالات این دو مرض؛ 8 وجوب احتراز از هوای وبایی؛ 9. کیفیت محافظت مزاج در صورتی که فرار ممکن نباشد؛ 10. تدابیری که در حفظ مزاج ضروری است؛ 11. در تقویت قلب و اصلاح هوا؛ 12. علامات ناخوش وبا؛ 13. علامات طاعون؛ 14. علاج اقسام وبا؛ 15. علاج طاعون. از ناشناسی که بایستی با نگارنده «مجمع الطبين» یکی باشد. مؤلف می گوید: «در زمان ما، در سال 1236ق امراض خبیثه و ردیه روی نمود، در تبریز و در سایر بلاد قریبه به آنجا و بای شدید عارض گشت ... و در 1296 ق وبای عظیم حادث شد ... تا اینکه در سال پس از آن که تاریخ کتاب است، طاعون از آنکه بود بسیار شدیدتر گشت».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1527/3
آغاز در بیان وبا و طاعون. به سیاق ایران. سیاق علاج این دو مرض را از قول فرنگیان، در رساله علیحده مذکور خواهم کرد، انشاء الله. و این کتاب گنجایش تفصیل آن نیست، در این باب چند فقره است. فقره اول؛ انجام: بجوشانند، تقویت قلب و سایر اعضای رئیسه می کند.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ(399ر -410ر] [ف: 3-336]
vabā va tā‘ūn-e sāl-e 1310
اردبیلی، ابراهیم بن حسین، قرن 14 قمری
ardabīlī,ebrāhīm ebn-e hoseyn(- 20c)
گزارشی از همه گیری و با و طاعون سال 1310.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17000ض
انجام: انجامه: قد فرغ من تسوید هذه الأوراق في لیله العاشره من شهر صفر المظفر في سنه ست و عشر و ثلثمائه بعد الف من الهجره و الحمدلله کما هو اهله و مستحقه، 1316.
کاتب = مؤلف، تا: 1316ق؛ جلد: چرم، 5ص (168 - 172)، اندازه: 13×21 سم [ف: 47/1 -120]
vatad-or raml
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 171/1
آغاز: هر کرا عقل راه بر باشد ** کار او سر بسر چه زر باشد؛ انجام گر بدانی تو این حساب یقین ** بر تو ظاهر شود بعوده دمین (؟)
خط: نستعلیق، کا: حاجی بابا، جمال الدين بن حاج محمد هادی، تا: قرن 13، 4گ (14ر-11ر)، اندازه: 14×20/5سم [ف: -252]
al-watr wa-š šaf* fī š.-i ‘azā’im-in naf
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 450/2
در شرح قصیده الفية؛ خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 118]
الوترية في مدح خیر البرية- القصائد الوترية في مدح خیر البرية
al-wutayra
شریف سبزواری، محمد جعفر بن محمد باقر، - 1135 ؟ قمری
šarīf sabzevārī «mohammad ja'far-e-bn mohammad baqer(- 1723)
در این رساله استدلالی مؤلف اثبات می نماید که نشستن در نماز و تیره افضل است از ایستادن و آن نماز را به جا آوردن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 478/2
آغاز: الحمدلله المحسن علی الانسان با کماله و الصلاة علی أكمل العالمين محمد و آله؛ انجام: فظهر مما تلونا علیک ضعف القول بأفضلية القيام و قوة أفضلية الجلوس فیها فتدبر
خط: نسخ، کان محمد جعفر بن ملا محمد شفیع نائینی، تا: رجب 1122ق؛ جلد: تیماج، 3گ (19پ -22پ)، 18سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-82]
وثائق الاصول- الوثائق في اصول الفقه
al-waṯā’iq-ul ġāzānīya
به دستور: سلطان غازان محمود
در دستور نگارش اسناد رسمی که در محاکم شرعی عصر نگارنده در کشور ترکیه و روزگار حکمروایی عثمانیان به کار می رفته و مربوط به بعضی از معاملات می باشد، مختصر و تأليف شده به دستور سلطان غازان محمود، در چهار باب دارای فصول بدین تفصیل: 1. البيع وما یتبعه؛ 2. الاجارة و المساقاة؛ 3. الهبة و الوقف و امثالهما؛ 4. الاحياء.
آغاز: الحمدلله الذي ارشد خواص العباد و عوام اهل الاقطار و البلاد إلى ما هو الأصلح في المعاش و المعاد و انجح في حفظ طوارق الاحوال و التلاد.
انجام: و یعتق رقابنا و ابداننا من اوزاره بکمال هدایته و أنواره بحق خیر خلقه محمد و سائر أنبيائه و ابزاره ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8، 32ص (1-32)، اندازه: 24×10سم [ف: 32-94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 16گ (1پ- 16پ)، 21 سطر، اندازه: 21/5 × 15/5 سم [ف: 3-258]
al-waṯā’iq fī usūl-il fiqh = waṯā’iq-ul uṣūl
حسینی قائنی، حسن بن محمد، - 1300 قمری
hoseynī qā’enī,hasan ebn-e mohammad(- 1883)
چاپ: چاپ شده.
آغاز و به ثقتی و فیه مقدمة و مطالب المقدمة في معنی الدليل و احکامه و اقسامه و ثيقة الدليل فعیل من دل المضاعف فیکون؛ انجام: الثاني في تحقیق المناط فهو اثبات تحقق العلة و المناط ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «جواد بن حسن الحسيني»، «المتوكل علی الله عبده محمد»؛ جلد: مقوا، 107گ، 24 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3-988]
آغاز: البحث الثالث في العموم و الخصوص و فیه مطلبان المطلب الأول في العام
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: جحی بن میر معصوم حسینی، تا: 1274ق، در برگ اول نام کتاب و مؤلف و یادداشتی به سال 1276 ظاهرا از کاتب در سفر خود به بیرجند؛ تملک: سید معصوم بن رضی قهستانی به سال 1354؛ جلد: تیماج، 131، 19 سطر، اندازه: 22616سم [مدرسه جعفریه زهان: ف: -135]
الوثائق لاملاک خاتون جان بیگم- صریح الملك
al-waṯā’iq-ul muẓaffarīya = ṣarīḥ-ul mulk-il muẓaffarīya = mawqūfāt-ul muẓaffarīya = mowqūfāt-e jahānšāh qarāqūyūnlū = waṯā’iq-u mawqūfāt-is sulṭān jahānšāh = al-mawqūfāt li-masjid-i kabūd fī tabrīz
صورت موقوفات عمارت مظفریه تبریز است که جهانشاه بن قرایوسف قراقویونلو (839-872ق) آن را ساخته و املاک بسیاری را وقف آنجا نموده است. حافظ حسین کربلایی تبریزی در «روضات الجنان و جنات الجنان» (صفحه 43) در مورد بنای آن عمارت چنین آورده: «در ایام پادشاه مرحوم جهانشاه که حرم محترم وی، بیگم انارالله برهانها اراده ساختن عمارت مظفریه نموده در واقعه دیده که بنای آن عمارت را شخصی از اولیای آن زمان نهاد، جمیع اعزه که در آن زمان بودند همه را حاضر کردند بیگم در جایی مستور نشسته ملاحظه ایشان می نمود چون نظرش به خواجه علی افتاد فرمود که آن شخصی که من در واقعه دیدم همین است بنابر آن بنای آن عمارت وی نهاد ...». چنانچه در مقدمه این سند آمده بنای مسجد کبود تبریز به امر جهانشاه و به اهتمام همسر وی یعنی خاتون جان بیگم دختر غیاث الدين اخی تاج الدين فرزند صدراعظم أخي فریدون بوده و تولیت موقوفات نیر به وی سپرده شده است. چنان که در کتاب «تاریخ تبریز تا پایان قرن نهم هجری» آمده، این سند به تصدیق و تأييد قاضی القضاة نجم الدين محمد خالدی اسکویی تبریزی رسیده است. این بنای تاریخی مشتمل است بر مسجد، خانقاه و بقعه ای دارای قنات متصل بر خانقاه و مجموعه این بناها در محله پس کوشک تبریز قرار گرفته است. این وقف نامهای دارای چهار فصل می باشد: فصل 1. الأملاك الواقعة داخل مدينة تبریز که عبارت است از حمام صباحی، باغ لیلوا، باغ برج، باغ نوخیذ، باغ احمد آباد، باغچه خواجه مطهر، 11 سهم از 14 سهم قنات لیلوا، ریع قنات صدریه، 17 سهم از قنات نوخذ، قنات نورین، قنات پیلتن، ثلث و طسوج قنات سدول (حسین آباد)، ربع قنات برزناو، همه زمینهای محمد آباد، همه عمارت باغ شمس آباد (شمساباد)، همه اراضی زبیباباد، همه عمارت باغ محمد
آباد، سه سهم از 7 سهم قنات محمد آباد، همه باغ خلفان، همه اراضی حکماباد، باغ برج، زمینهای تیم بخش، اراضی مار بزرگ، زمین ماره کیار، زمین خواجه فتح الله بهشتی و ....؛ فصل 2. الأملاك الواقعة في نواحی بلدة سراة من بلاد آذربایجان که عبارت است از قریه دودزان (دوزدوزان)، قریه رزلق، قریه ارداران، قریه اسینق، قریه اشیق = اشتلق؛ فصل 3. مشتمل علی قسمین، قسم 1) في بیان الأراضي المتصل بعضها ببعض المشتملة علی مبذر ستین جریبا من الحنطة الواقعة في صحرا القر فخرآباد، قسم 2) الأملاك التي وقع اکثرها داخل القرية المذكورة اعنی فخر آباد، در این فصل از زمینهای یوسفان، فقیه، یلمان، هراو جان ... افی باله، پیره زن، اخی رز و ... نام برده شد است؛ فصل 4. الأملاك الواقعة في مواضع شتی ایضا من کوره آذربایجان مشتمل بر قری هیروی، سغین سره (؟) از قری مهرانرود، سفنج، او تکین، اندراب و ... در کتاب تاریخ تبریز تا پایان قرن نهم هجری اثر دکتر محمدجواد مشکور (صفحه 654) آمده نسخه ای از این وقف نامه به سال 126 ق د دارالسلطنه تبریز خریداری و توسط امیر نظام گروسی به کتابخانه سلطنتی ارسال شده که 363 ورق در ابعاد 37×27 و وزن آن شش کیلوگرم بوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16395/1
آغاز: الحمدلله العلي القادر الولي الناصر الملى القاهر الغني الشاكر الوفي الغافر القوى ... فلله الحمد ثانية علی ما من علی عباده و بلاده یظل معدلة الخاقان الأعظم ... هو السلطان ابن السلطان ابن السلطا جهانشاه ... ابن السلطان الاعظم ... السلطان شاه یوسف نویان ...اما بعد فمن الظاهر غیر المجهول و من المعلوم غیر المجحود ... فامر لازال نافذ الأمر ... فانشأت الخاتون؛ انجام: و منها جمیع القرية المدعوة بشیلوا من توابع لیلان ... حسبی الله ... و وقفت ثلثا تاماً شافعة من جمیع الأملاك علی اولادها الاناث حسب المذكور في الوقفية ... مراعاة ما یجب رعایته شرع نفذته و امضیته و حکمت بصحة الوقف المذكور.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 12، 10 گ(1پ-10ر)، 25 سطر (13×22/5) [ف: 41-554]
al-waṯā’iq-ul muẓaffarīya = ṣarīḥ-ul mulk-il muẓaffarīya = mawqūfāt-ul muẓaffarīya = mowqūfāt-e jahānšāh qarāqūyūnlū = waṯā’iq-u mawqūfāt-is sulṭān jahānšāh = al-mawqūfāt li-masjid-i kabūd fī tabrīz
صورت موقوفاتی است که جهانشاه ین قرایو سف قراقویونلو (872-839 ق) به اهتمام همسرش خاتون جان بیگم وقف نموده و به تأييد و تصدیق نجم الدين محمد خالدی اسکویی نیز رسیده است. دو ثلث املاک ذکر شده در این سند وقف مسجد، خانقاه و قبه و ثلث دیگر آن وقف دو دختر جهانشاه یعنی صالحه سلطان و حبیبه سلطان و اولاد اناث آنها نس؟ بعد نسل بوده و تولیت این موقوفات با همسر جهانشاه و بعد از او با دخترانش بوده است. این موقوفات شامل املاکی که در تبریز، لهجان و یدهر بیگم آباد و مهرانرود و ... واقع شده که به اسامی برخی از آنها اشاره می کنیم: اراضی صالحان باو، یونجه لغ، حاجی قنبر، چندین آسیاب از جمله حانوت ماهانقلق و بقال، چندین حمام از جمله حمام امیر علی، مظفری، لیلی و مجنون و اخی احمدشاه، چندین اصطبل، بازار پس کوشک، چند رشته قنات و چندین باغ از جمله سواران، باغ نقاشان، باغ خطیبان و .... جهت بررسی بیشتر می توان به منابع مذکور در رساله چهارم این مجموعه رجوع نمود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16395/2
آغاز: الحمدلله المتفضل علی عباده بانواع نعمه و الطافه المتطول علیهم بفنون ایادیه و صنوف اعطافه ... اما بعد فمن الظاهر المكشوف الذي لا یمکن انکاره ان الدين و الملك توامان ... السلطان جهانشاه لازالت اعلام السلطنة ... فوقف خلاصة املاکه و عقاراته علی الائمه و العلماء و المشايخ و السادة .. ثم لما کانت الملكة العادلة ... خاتون جان خاتون؛ انجام: و حکمت بصحة ملكية الخاتون العظمي ... في هذه المجلة الموسومة بصریح الملك للخاتون الملكة المشار اليها خلد سلطانها حکما جزمة حرره الداعي للدولة القاهرة اقل العباد نجم الدين ابن عارف الاسكويي الخالدي تجاوزالله عن ذنوبهما بحق من لا نبی بعده.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ 8گ (10ب -17ب)، 25 سطر (13×5/22) [ف: 55641]
وثائق موقوفات السلطان جهانشاه- الوثائق المظفرية
al-watā’iq wa șuwar-ul ‘uqūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5468/4 ف
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه توبینگن 130 MaVI؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-154]
waṯaqat-uṭṭūsī
در این مختصر، مؤلف و جامعی که نامی از خود نبرده، رجال حدیث مورد وثوق شیخ طوسی و همچنین تأليفات آنها را از کتب رجالی ایشان گرد آورده و به ترتیب حروف هجا تنظیم نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 17164
آغاز: بسمله، جملة من وثقة الشيخ الطوسي رحمه الله في کتاب الرجال باب الهمزة ابراهیم بن نعیم العبدي ... کان یسمی الميزان من ثقة له اصل؛ انجام: باب الكنى أبو المجيل کوفی ثقة ... ابوطاهر بن حمزة بن اليسع الاشعري قمی ثقة ابو بصیر بن یحیی من اهل سمرقند ثقة و الحمدلله اولا و آخرا تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1024ق؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ، 16 سطر اندازه: 12/7×25/5 سم [ف: 27-270]
al-waṯīqa
حسینی، طاهر بن رضی، ق 10 قمری
hoseynī,tāher ebn-e razī(- 16c)
وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570- 646ق)
شرحی است متوسط و مزجی بر شافیه ابو عمرو عثمان بن عم معروف به ابن حاجب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3920
آغاز: بسمله صرف البراعه نحو نحو بیان الحمد من البراعة و عطف البيان صوب اداء الصلوة منه الطاعه؛ انجام: فانه بالع للحركة هذا آخر ما قصدنا ایراده في شرح الشافيه.
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن عبدالله بن حسن، تا: چهارشنبه 20 شعبان 954ق؛ محشی؛ واقف: آقا زین العابدين؛ جلد: تیماج 210گ، 19 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 12-489]
waṯīqat-ul fuqahā’
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 352 قمری
(īrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan (860 - 1934
کتاب فقهی مبسوطی است که با تفصیل، به بیان فروع فقهی پرداخته و در بین مطالب به دیدگاه فقیهان بزرگ شیعه اشار نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14677/1
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق عباده لیعبدوه و ذخر لهم الجزاء بما دافوه و اوضح لهم الطريق غاية الوضوح ... و بعد فیقول: ... ان اشرف العلوم الدينية و المعارف اليقينية؛ انجام: و روی جواز الجمع بین الصلاتين للمسافر و قیل، یستحب ذلک و روی آن التاخير له کالتعجیل لغیره و کل ذلک دلیل علی کمال لطفه تعالی بعباده.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1296ق، جا: سامراء؛ نایاب، مصحح، محشی از مؤلف؛ 207گ (1پ -207پ)، 22 سطر، اندازه: 18/5 × 13/5 سم [ف: 37-164]
vasīqe nāme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9623/2
خط: نسخ تحریری، کا: فرج الله بن سلمان بن محمد بن الحرث، تا: 19 شعبان 1035ق؛ 1گ (242) [مختصر ف: -879]
vasīqe nāme beyn-e engelīs va īrān
در زمان سفارت سرهر فورد خانس، باسواد دستخط پادشاه انگلیس در زیر عهد نامه، 12 مرج 1809م.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/62
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5ص (1820 - 1825) [مختصر ف: -879]
vasīqe nāme fimā beyn-e navvāb mohammad ‘alī mīrzā va nāyeb-os saltane
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4779/28
مورخ 6 جمادی الثاني 1227؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1264 ق [ف: 8-88]
watīqat-ul wilā?
حسینی شیرازی، مجتبی
hoseynī šīrāzī, mojtabā
آغاز: بسمله ... حمد له عیدان قم حی ذکری منبعی ایمان؛ انجام: و التام ... و الفساد
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [الفبائي: -598]
آغاز: عیدان قم حی ذکری منبعی ایمان؛ انجام: قد حوصرا السبط في جیش الخنى الحرم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [الفبائي: -599]
al-wajd
عبدالبهاء، عباس بن حسینعلی، 1260 - 1340 قمری
‘abd-ol-bahā’, ‘abbās ebn-e hoseyn-‘alī (1844 - 1922)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23679
آغاز: الا اله کتاب الوجد الله الحي القيوم؛ انجام: من السائرين و علیه من المتوكلين
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا [رایانه]
al-wijdānīyyāt
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1/ 1200
کا: حسن بن محمد بن حسن اومینی، تا: ربیع الثاني 813ق؛ کاغذ: اصفهانی، 5گ (1-6)، اندازه: 14×7 سم [ف: 3-892]
ejdānīyyāt va zowqīyyāt = nesbat-e afrād = haqiqat-e drāk = vahdat-ol vojūd
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری
inī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - =08)
رساله ای کوتاه اما عمیق به زبان فارسی در وحدت وجود و علم باریتعالی است. وی پس از دیباچه موضوع رساله را بدین گونه آغاز کرده است: «بدان وفقک الله ... که عمده قیل و قال ارباب مقال این است که بعد از صحت فکر و نظر و موافقت قانون ... آیا ادراک و حکم عقل نفس الامرست یا از خصائص عقل است یعنی عقل امر واقع را چنانکه هست في حد نفسه ادراک می کند یا آن که به خصوصیت خود ادراک می کند پس آن را واقع مطابق می کند و اگر نفس الامرست آیا ظرف آن هم عقل است یا خارج از عقل». دهدار در این رساله، براهین بسیار بر اتحاد عاقل و معقول (بدون ذکر این عنوان) یاد کرده است. این رساله در منابع مختلف با عناوین گوناگون آمده است. از جمله در الذريعه «رساله في وحدة الوجود»، فهرست مجلس «رساله در نسبت افراد» و فهرست ملی «وجدانیات و ذوقیات» و در فهرست منزوی (782/2/1) به نام «حقیقت ادراک یا نسبت افراد» آمده و نیز با همین عنوان در رسائل دهدار چاپ شده است.
آغاز: بسمله حمد و سپاس مر آفریدگاری را که نهال وجود عالم به میوه انسانی آراست و شکر و سپاس بیقیاس پروردگاری را که جمال شاهد ناطقه را ... اما بعد بر پژوهندگان دانش هویدا است که نسبت میان افراد انسان عموم و خصوص من وجه است ... اختصار بر برخی از وجدانیات و ذوقیات قوم واجب دید چه کفی دریافت چاشنی دریا را ... بدان وفقک الله لدرک الحقايق که عمده قیل و قال ارباب مقال اینست که بعد از صحت فکر و نظر و موافقت قانون آیا ادراک و حکم عقل نفس الامري است یا از خصائص عقل است و اگر از خصائص عقل است آیا مطابق واقع است یا مطابق ادراک عقلی انجام: که در اخبار وارد است و ثابت از طرفین ماضی و مستقبل مبطل تعطیل و تناسخ است ... او لیس الذي خلق السموات و الارض بقادر علی أن یخلق مثلهم بلی و هو الخلاق العليم أفعيينا بالخلق الأول بل هم في لبس من خلق جدید و الحمدلله رب العالمين چاپ: در رسائل دهدار، تهران، نشر میراث مکتوب، 1375ش، ص 261-274 چاپ شده
[نسخه های منزوی 1478/2: نشانی 6 نسخه؛ مشترک پاکستان، 2096/3؛ الذريعة 57/25، 9/3: 777؛ فهرستواره منزوی 136/6 «حقیقت ادراک» و 1066/8 «وجدانیات و ذوقیات» و 492/9 «کلیات وجدانی»؛ دنا 10: 987-988 (26 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11جمادی الثاني 965ق؛ با نشانی بلاغ؛ 4گ (95پ -98پ)، اندازه: 23×12سم [ف: 33/1-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ اندازه: 17×27سم [ف: 1-306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ مهر: «عبد الباقي بن صدرالدین محمد الفيضي» (بیضی) از نوادگان فیض کاشانی؛ 8گ (15×8)، 15 سطر، اندازه: 5×11سم [ف: 34-18]
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد مهدی، تا: قرن 11؛ 6گ (188پ- 194ر)، 15 سطر (16×9)، اندازه: 20×13سم [ف: 258]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 5گ (79-83)، 21 سطر، اندازه: 19×8 سم [ف: 40-336]
آغاز برابر؛ انجام: و ثابت از طرفین ماضی و مستقبل ... و ذریته اجمعین.
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 5ص (129-134)، اندازه: 24×13سم [ف: 1-66]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در عرفان» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ جلد: تیماج، 7گ (96پ -103پ)، 15 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: -98]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (39-45)، 26سطر (16×6)، اندازه: 19×9 سم [ف: 14-3703]
نسخه اصل: بادلیان آکسفورد ش 94 و الكر (ش 1298)؛ بی کا، بی تا: 1095ق [فیلمها ف: 1-567]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ 5گ (86پ -91ر)، 21 سطر، اندازه: 25/5×13 سم [کتابخانه های قائن: ف: -181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12، 4گ (90پ -94ر) [ف 266-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 11-323]
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ اندازه: 12×24/5 سم [ف: 324-11]
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ اندازه: 12×24/5 سم [ف: 324-11]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6ص (255-249)، 27 سطر، اندازه: 10×21/5سم [ف: 6-290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1203ق؛ 4گ (هامش 37 ر- 40پ) اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 5-2264]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ محمد بن حاجی محمد علی رودباری ساکن شفت گیلان، تا: 1221ق؛ افتادگی: انجام؛ در دیباچه به غلط این کتاب را به شیخ احمد احسائی نسبت داده اند، در خاتمه نام این رساله شرف العقل ذکر شده؛ اندازه: 17×10سم [ف: 2-309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثاني 1236ق؛ 6گ (109ر- 114ر)، 14سطر، اندازه: 17/5 × 21/5 سم [ف: 2-646]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق، جلد: تیماج، 6ص (1-6)، اندازه: 32×17/5 سم [ف: 10-1081]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری متوسط، کا: محمد حسین بن عبدالمجید تفرشی فقیر نعمة اللهي، تا: 1299ق؛ 9 ص (232-241)، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 10-659]
آغاز و انجام: برابر
کا: حاج سید علی محمد علاقبند یزدی، تا: قرن 14؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 4گ (58-62)، 16سطر (11×15)، اندازه: 23×18سم [ف: 4-1436]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق؛ جلد: تیماج، 4گ (67ر -70ر)، اندازه: 21×15 سم [ف: 19-172]
نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ کا: علی نقی منزوی، تا: 29 رمضان 1365ق، جا: مشهد رضوی [فیلمها ف: 1 -753]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (206-203)، 28 سطر حمایلی، اندازه: 19×13 سم [رایانه]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «ترجمه تفاحه ارسطو» و ناشناس آمده؛ بی کا، بی تا؛ 4گ، قطع: خشتی [ف: -301]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -301]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 7گ (89پ -
96ر)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 23-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 5گ، 16 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 4-148]
vajdīye
طغرای مشهدی- 1100 قمری
toqrā-ye mašhadī(- 1689)
در هنر موزیک، و اختراع فیثاغورث آنرا و نظر صوفیان مانند نظام الدين اولیاء، عطار و شیخ عراقی درباره آن، و فرق میان سرود ایرانی و هندی می باشد، و پس از آن گفتگویی از زبان آلت های موزیکی آورده که هر یک کار خود را بیان و برتری خویش را بر دیگران می نماید، و فهرست نام هایشان چنین است: قانون، دوتار، تنبور، عود، چنگی، نی، چغانه، کمانچه موسیقار، نی انبان، بلیان، رود، ارغنون، خبتر، دف، خنجری، دایره، مندل، تال. این کتابچه نزدیک 500 بیت نوشته دارد. (علینقی منزوی)
آغاز: این نامه که آواز در انشا دارد ** صد شعبه تحقیق در املا دارد... نغمه دلنشین ترنم حمد سازنده مقام پذیرد.
انجام: الهي خانه خود حمد سازنده مقام پذیرد.
[مشترک پاکستان 193/5 -194؛ الذريعه 28/25 -29 آن را «مثنوی» دانسته]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 4-661]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12، 15گ (66-81پ) [ف: 2-262]
آغاز برابر، انجام الهي خانه خود کن مقامم ** کزو ماند چو ابراهیم نامم
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج مذهب، 1گ (191ب)، 15 سطر، اندازه: 29/5×18سم [ف: 202-2]
نسخه اصل: گنج بخش، 2086؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ در مجموعه «رسایل» او؛ 24ص (ص 158-182) [عکس ف: 2-293]
نسخه اصل: کتابخانه شخصی میرداد خان افغان که در پاکستان به خرید و فروش کتاب می پردازد؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12، 14گیگ 61-75) [عکسی ف: 2-293]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور شماره 874/9
فارسی؛ کا: تفرشی، ظهیر، تا: 1245ق [فیلمها ف: 3-188]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-627]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 14ص (129-143)، 32 سطر (27×9)، اندازه: 16×32/5سم [ف: 10-795]
وجع المفاصل- النقرس و وجع المفاصل و الورك
وجع مفاصل- طبی
waja-ul mafasil
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
رساله به التماس امیر ابویعقوب در بیست و دو «فصل»: 1. في الأسباب المحدثه لوجع، 2. في سبب تولد الفضول في البدن، 3. في تقسیم اوجاع المفاصل .... 22. في الأدوية التي ینفع من اوجاع المفاصل.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 333/7
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه رسالة محمد بن زکریا رحمة الله علیه في وجع المفاصل؛ انجام: ابرائه الأيمن للایمن و الايسر للایسر و اليدين للیدین.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کان محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل، تا: 1183ق؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ 26 گ، 27 سطر، اندازه: 19/8×12/5 سم [ف: -698]
waja'-ul mafāșil = k.-ut taqrīb = mudāwāt-u waja'-il mafāșil (r.-un fi) = an-nigris (r.-un fi-n)
سمرقندی، محمد بن علی، - 619 قمری
samarqandī,mohammad ebn-e ‘alī(- 1223)
مختصری است مشتمل بر یک مقاله در بیان علت پیدایش دردها و ضعف مفاصل و طریقه علاج آنها. در آن پس از دیباچه ای درباره خوراکی های مردمی و گونه گون بودن آنها از درمان درد بندها گفتگو شده است.
آغاز: بسمله .. ان الله تبارک و تعالی لما خلق حیوانات مختلفة الأمزجة و الطبايع لم یحصل أخذيتهم من جنس الواحد ...
انجام: یخرجه الفصد و القي و الاسهال في هذه الفصول و یدوم نقاء البدن و یحصل الأمن من المعاودة انشاء الله تعالی.
[الذريعة 83/24 به عنوان «النجيبيات»]
آغاز: برابر؛ انجام: ینفع باذن الله تعالی.
در فهرست با عنوان «رسالة في النقرس» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 846ق؛ جلد: میشن، اندازه: 12/3 × 16/9 سم [ف: 7-285]
آغاز برابر، انجام: فاذا جری أمر الأغذية و سائر التدابير علی ما ذکر لم یجتمع في البدن خلط یعتد به.
خط: نسخ، کا: هروی، محمد بن علی، تا: 136ق، جا: خوارزم؛ 4گ (137ر-140پ)، اندازه: 18×26سم [ف: 19- 270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن کمال الدين حسین، تا: یک شنبه 21 صفر 144ق، جا: قم؛ جلد: مقوا، 7ص (268-275)، 21 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 19-352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 ذیحجه 970ق؛ جلد: تیماج، انداز: 25×18/5 سم [ف: 4-2053]
آغاز برابر؛ انجام: فهذا ما عندی في علاج المرض المعروف بوج المفاصل. و الحمدلله تعالی اولا و آخر و ظاهر و باطنا (تمت الرسالة المعروفة بعلاج وجع المفاصل للفاضل التحرير نجیب الحق و الدين محمد بن علی السمرقندي تغمده الله بغفرانه في شهر جمادی الاول سنة 1005 هجرية باصفهان
خط: نستعلیق ریز، کا: طبیب حموی، محمد بن مؤيد، تا: جمادی الاول 1005ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، 2گ (16ر -17ر)، 25 سطر (10×15)، اندازه: 19×13 سم [ف: 6-2236]
آغاز و انجام: برابر بی کا، بی تا [ف: 4-273]
wujūb-ul ijtihād = ijtahādīyyi
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī,‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
رساله موجزی است در پاسخ به چندین سؤال در اجتهاد از جمله: تکلیف مکلفین در صورت نبودن مجتهد در عصر یا مکانی، شرایط اجتهاد، تقلید از میت و غیره. این رساله غیر از رساله «كيفية استنباط الاحكام» یا «طریق استنباط الاحكام» کرکی است که در اصول فقه نوشته و در نجف (1391ق) چاپ شده است.
آغاز: بسمله ... و بعد فهذا سؤال بعض الطلبة عن الشيخ ... علی بن عبد العالي قدس الله سره المعالي فقال ما یقول السادات العلماء ... فیما اذا کان القطر او العصر خالیا عن المجتهد فهل یجب علی المكلفين جمیع الاشتغال بتحصیل شرائط الاجتهاد ...
انجام: و اذا کان بصدد التعلم لان هذا انما نشأ لجهله بقواعد الأصولية تمت المسائل بعون الملك العادل والحمدلله ..
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین بن صاعد، تا: قرن 10؛ 3ص (596 - 599)، 19 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 32-138]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (272)، 26سطر (12×5)، اندازه: 16×9سم [سنا: ف: 1-389]
آغاز و انجام: برابر
نسخه حاضر فاقد خطبه و تحمیدی است که آقا بزرگ در الذريعه آورده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 3گ (3ر -5ر)، 21 سطر، اندازه: 22/3×12سم [اهدائی رهبر: 11-538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن شیخ محمد امین شراره فتونی، تا: قرن 13، 3گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4907]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3گ (57-59) [ف: 5-1658]
Wujub-ul ixfat fi gayr-il awalatayn
بحرانی، احمد بن صالح، ق13 قمری
bahrānī, ahmad ebn-e sāleh(- 19c)
تاریخ تأليف: 24 ربیع الثاني 1240ق
رساله استدلالی است در این که در رکعت هایی که می گویند باید به اخفات نماز خواند، خواندن آنها را با جهر عمدا نماز را باطل می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2358/16
آغاز: و لا حول و لا قوة الا بالله ... مسألة یجب الجهر بقراءة الحمد و السورة في أولتي العشائين و في الصبح؛ انجام: عدا الست الافتتاحيات کما ذهب اليه والده و ضعف ما نقله عن عمه رحمهما الله تعالی ...
خط: نسخ، کا: خطی بحرانی، زرع بن محمد علی، تا: قرن 13؛ 12گ (236-248ر)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 6-339]
vojūb-e etā‘at-e soltān
کوثر همدانی، محمد رضا بن محمد امین، - 1247 قمری
kowsar-e hamadānī, mohammad rezā ebn-e mohammad amīn(- 1832)
در سه قسم تأليف شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 69 سرود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 13 - 426]
وجوب الافتاء و بیان الحق- الاجتهاد و التقليد
wujūb-ul iftā’ wa bayān-ul ḥaqq ‘alā kull-i man ‘alim-a
bih
عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1686/3
کا: محمد ابراهیم بن میر ابو طالب حسینی، بی تا، 1گ، 14 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 3-119]
به وجوب اقامة الحدود الشرعية زمن الغيبة علی المجتهد الحدود
wujūb-ul imāma
کراجکی، محمد بن علی، - 449 قمری
karājakī,mohammad ebn-e ‘alī(- 1058)
رساله کوتاهی در بیان وجوب احتیاج به وجود امام است. در فهرستی که یکی از معاصرین کراجکی از تأليفات او ساخته به نام این کتاب اشاره شده است. رک: تراثنا، ش 43-44، ص 394.
آغاز: الحمد لله ذی الفضل والاحسان الهادي إلى الحق بواضح البرهان و صلوته علی سیدنا محمد نبیه المبعوث للبیان .. قد وقفت ایها الأخ الفاضل ادام الله لک التاييد ... ذکرت ایدک الله ان احد المخالفين قال اذا کان الله تعالی قد قال ما فرطنا في الكتاب من شیء و کانت الأمة مجتمعة أن النبي صلی الله علیه و آله قد بلغ الرسالة الى الكافة وادی فیها الأمانة و بین لجمیع الامة فما الحاجة بعد ذلک الى امام ...
انجام: ما یوجبه العقل و الكتاب و الحمد لله قد اوردت لک ایها الأخ الفاضل أدام الله توفیقک ما خصه من وجوه الأجوبة عن هذاالسؤال و في بعضه كفاية و بیان لمن اراد الاستدلال و الحمد لله و صلوته علی سیدنا محمد و رسوله و آله اجمعین.
چاپ: چاپ شده در کنز الفوائد، بیروت، تصحیح عبدالله نعمه، ج 1، ص 321.
[الذريعه، ج25، ص 31؛ دنا، ج8، ص 829]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8915/11
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1060ق؛ جلد: تیماج مذهب، 8ص (163-170)، 17 سطر (13×5)، اندازه: 10/8×18/7 سم [ف: 29/1- 322]
wujūb-ul īmān bis-su’āl
منظومه ای است عربی به بحر رجز در وجوب ایمان به سؤال و جواب مردگان در گور، ناظم خود را ابوبکر بن غرب مالکی می نامد و مخالفین خود را معتزلیان می داند و این مسأله را مخصوص امت اسلام می داند که همه به جز چند استثنا پرسش خواهند شد. عناوینش: حكمة السوال و الجواب، الأمر بالتلقین و اختصاص السوال بهذه الامه، سوال الكافر و اطفاله.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4031/2
آغاز: الحمدلله علی الاسلام **و الشكر لله علی الانعام؛ انجام: فالحمدلله علی مایلهم ** ثم علی نبیه اسلم
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان: صحاح، قزبی، کک، کنز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 6گ (60-66پ)، 15 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 17-325]
wujūb-u taxmīs-il ġanīma
نووی، یحیی بن شرف، 631 - 676 قمری
navavī, yahyā ebn-e šaraf (1234 - 1278)
رساله ای است در پاسخ به سؤال درباره حکم غنائم، چنان که در مقدمه می گوید: «سأل سائلون عن حکم الغنائم المنقولة الحاصلة بالقهر من أموال الكفار کالجواری و الصبيان و الدواب و الأثاث اذا لم تخمس و لم تقسم القسمة الشعرية و لم یکن الأمام».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1168/4
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام العالم العامل المفيد محی الدين رحمه الله: الحمدلله الذي أعز الإسلام و أوضح لعباده طرق الأحكام؛ انجام: مملو کات و حرایر و الله أعلم.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3486؛ بی کا، تا: با تاریخ 773ق؛ 25ص (64-89) [ف: 3-366]
wujūb-ut tartīb fi-l ġusl bayn-al a‘ḍā’
اسفرجانی، محمد رضا بن محمد علی، ق13 قمری
esfarjānī,mohammad rezā ebn-e mohammad ‘alī(- 19c)
خط: نسخ، کا: جرفادقانی، محمد حسن بن محمد اسماعیل، تا 1270ق، جلد: تیماج مذهب با مهر «محمدرضا» که ظاهرا صحافت کتاب است، 20گ (26ر -42ر)، 26 سطر، اندازه: 15/3 × 26/5سم [ف: 17541]
آغاز: الحمدلله الذي طهرنا عن دنس الشرك بنور هدایته و غسلنا بافتتاح باب التوبة؛ انجام: ینظرون الى ما قیل لا إلى من قال و التمس منه مدظله ایضا التعجيل في ملاحظة هذه الوريقات و قد اتفق الفراغ من تأليفه من العبد الذليل الغريق في بحار انواع المعاصي ابن محمد علی محمد رضا الاسفر نجانی الجرفادقاني تجاوز الله عن سیئاتهما في شهر رجب المرجب من سنة سبع و خمسین و مأتين بعد الألف من الهجرة النبوية المصطفوية و الحمدلله رب العالمين تم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 27ص (313-340)، 25سطر [ف: 25-62]
wujūb-ut taslīm
طباطبائی حائری، جعفر بن علی نقی، - 1321 قمری
tabātabā’ī hā’erī,ja‘far ebn-e ‘alī naqī(- 1903)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 4 ذیحجه 1296ق
رساله مختصر فقهی و استدلالی است درباره حکم تسلیم در نماز، اقوال سه گانه در مسأله را با ادله آنها مطرح و مورد بررسی قرار می دهد.
آغاز: بسمله حمدلله والصلوة ... وبعد فاعلم انه قد اختلف كلمة الاصحاب رضوان الله علیهم أجمعين في وجوب التسليم في الصلاة وعدمه مطلقة او الجزئية خاصة علی اقوال ثلاثة علی ما یستفاد من مجموع کلماتهم؛
انجام: و مقتضی اطلاق بعض الاستدلالات خلافه کما وقفت علیها والله العالم بحقائق الأمور والحمدلله اولا وآخراً ...
الذريعة 251/10 «الرسائل الفقهية »؛ فهرست عکسی مرکز احیاء 357/1]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سید علی حسینی صدر قم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 2 شوال 1309ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 23 ص (46-69) [عکسی ف: 1-357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ 9 گ، 20 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4908]
Wujub-ut taslim fi-Ssalat
سلام دادن در آخر نماز آیا واجب است یا مستحب؟ مؤلف استدلال می کند که واجب است و شش دلیل بر گفتار خود می آورد و ادله دیگران را پاسخ می گوید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1383/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... مسألة قد ذهب السيد المرتضي و الشيخ في المبسوط و الحسن بن أبي عقیل و قطب الراوندي و ابن حمزة؛ انجام: فلیکن التسليم کذلک لانه محلل من الصلاة بالنص و للاحتیاط في الدين، قال تعالی کل یعمل علی شاکلته أي نیته.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4400؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه رمضان 1058ق؛ جلد: تیماج، 54گ (42پ -96ر)، 12سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 4-157]
wujūb-ut taslīm wa ‘adam-i-h fi-sṣalāt
بهبهانی، عبدالله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, 'abd-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1846 - 1910)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1305ق
فائده ای است در این که سلام در نماز جزء است و واجب است اتیان به آن، و در صورت خروج مصلی از نماز بدون اتان به آن چه حکمی بر آن مترتب است؟
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8720/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فائدة جليلة اختلف انظار الفقهاء رضوان الله علیهم في ایجاب التسليم و عدمه في الصلاة فذهب جمع من قدمائهم لکثیر من متأخريهم الى الوجوب؛ انجام: اذ ظاهر هذا الكلام وجوب التسليمتين في حق المأموم و هو خلاف ما قام علیه اتفاقهم و الله العالم بحقایق احکامه
خط: نسخ، کا: آصفی شوشتری، اسدالله، تا: 1309ق؛ 50گ (گ 23پ -72پ)، 17سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 28-223]
وجوب التقليد / فقه / عربی
wujūb-ut taqlīd
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18468
جزوه ای في مسئلة وجوب تقلید و...؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 138گ، اندازه: 17×21/5سم [رایانه]
وجوب الجهر بالتسبیحات في الاخير تین- التسبيحات الأربعة (رسالة في ...)
wujūb-ul ḥajj ‘ala-l madyūn
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 ؟ قمری
narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
رساله مختصری است درباره وجوب حج بر مدیون که مؤلف آن را در پاسخ یکی از دوستانش نگاشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13342/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد سید المرسلين و آله امناء الشرع ... هذا ما سألني بعض الأصدقاء من بین ما افتیب به من وجوب الحج علی المديون؛ انجام: اذ بعد دلالة الاخبار علی وجوب الحج علی المديون یجب علیه و لو لم یکن مستطیعا کما في النادر للحج و النائب و امثالهما هذا ما تیسر لنا ...
خط: نستعلیق، کان أبو القاسم اصفهانی هزار جریبی، تا: 1227ق؛ جلد: تیماج، 10گ (338-348پ)، 20سطر [ف: 36-296]
وجوب حکومت - سلطنت ناصرالدین شاه
wujūb-ul xams ḥāl-i istitār-il imām
حسینی کاظمی، محمود بن فتح الله، ق 11 قمری
hoseynī kāzemī,mahmūd ebn-e fath-ol-lāh(- 17c)
درباره وجوب خمس هنگامی که امام زمان علیه السلام از نظرها غائب است، در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» المقدمة: في معنی الخمس؛ باب 1. في وجوبه من الكتاب؛ 2. في وجوبه من السنة ؛ 3. في وجوبه من الاجماع؛ 4. في دلیل العقل؛ 5. في قسمته و محله و مستحقه؛ الخاتمة: في المتولي لصرف الخمس حال الغيبة. مؤلف در آخر کتاب به مشایخ خود اشار کرده است. در پایان آن از اجازه مشایخ بدو و طریق روایت خود و از دو شیخ و استاد خود جواد بن سعد الله کاظمی و حسام الدين درویش علی حلی به روایت آن دو از استاد خود شیخ بهائی تا شیخ طوسی و نیز از شیخ و استاد خود شیخ فخرالدین بن شیخ محمد علی طریحی نجفی (1085ق) شاگرد شیخ محمد بن جابر شاگرد شرف الدين علی شاگرد میرزا محمد استرابادی شاگرد شیخ ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی به روایت همه این شاگردان هر یک از استادان خود تا نورالدین علی بن عبدالعالی تا طوسی را یاد می کند. این نامه در الذريعه (388: 4 و 230) به نام «رسالة في تقسیم الخمس» و «تقسیم الأخماس في زمان الغيبة و وجوب اخراجها في مصارفها» و در روضات (ص 156) به نام «الرسالة في تقسیم الأخماس في هذه الأزمان» یاد شده است. دانش پژوه) آغاز: بسمله. احمدالله علی تتابع آلائه حمدا دائما کثیرا و اشکره علی سوابغ نعمائه شکرا یصیرنی عبدا شکورا ... و بعد فانی لما رأيت الخلاف بین الاخوان في وجوب الخمس حال استتار امام الزمان احببت ان اجمع بین مآخذهم من الأحاديث المختلفة و المؤتلفة و اوفق بینها لا ثبت وجوبه بالادلة الثالثة و نص القرآن .. و رتبت ذلک علی مقدمة و خمسة ابواب و خاتمة انجام: فهذا ما تبین لی ... و فرغ من تأليفها .. محمود بن فتح الله الحسيني الكاظمي بمشهد امام المتقين ... و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا. و اعلم ان لی من مشائخی ... إلى أئمة الحديث طرقا ... عمن ذکره من مشائخه منتهیا الى شیخ الطائفة .. الطوسي و کتب العبد الاقل محمود بن فتح الله الحسيني الكاظمي النجفي نسبا و مولدا و مسکنا و الحمدلله رب العالمين (هزار و هشتصد).
[الذريعة 388/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن بدوی جزائری عسکری، محمد، تا: 17 ربیع الاول 1115ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 14گ (95پ-109ر)، اندازه: 18×11/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1671]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1227ق، جا: منزل علی قلی نوری؛ جلد: تیماج، 8گ، اندازه: 22×13سم [ف: -327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد، بی تا؛ 11گ (175پ -186ر) [ف: 1876-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 13گ (49پ -62ر)، 14سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 7-111]
vojūb-e do‘ā-ye pādešāh
به فارسی دارای عنوان های: دلیل بر وجوب دعای پادشاه، در براهین وجوب دعای پادشاه، در تعریف و توصیف پادشاه، در موحد بودن پادشاه، در ایراد جهال مند. جز رساله وجوب سلطنت بر ناصرالدین شاه از حاج میرزا احمد نائینی و جز رساله وجوب اطاعت سلطان (آتابای دینی ص 567 ش 265 و جهادیه سید علی طباطبائی) (آستان رضوی 504/5 ش 60).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5018/1-ف
آغاز: الحمدلله الذي لیس کمثله شی و هو السميع البصير و ایم الله لولم یکن ناعتالذاته بذاته؛ انجام: والا به وعظ و نصیحت او را ساکت می نماییم زیرا که ذی حق است ذی حق است ذی ح است، اللهم احفظه بمحمد صلی الله علیه و آله
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 537 (31/2)؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 123-3]
wujūb-uḏḏikr fī sujdatay-is sahw
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
در این که سجده سهو بدون گفتن ذکر سجده انجام نمی شود ولی به نظر مؤلف مقید به ذکر مخصوص نمی باشد، با بحث در کیفیت سجده سهو و محل وجوب آن در دو مقام (وجوبها للزيادة و النقيصة الغير مبطلتین، وجوبهما للشک في الزيادة و النقيضة).
آغاز: مسالة الظاهر وجوب الذكر في سجود السهو لصحيحة الحلبي عن الصادق علیه اسلام فانه قال فیها تقول في سجدتی السهو بسم الله و بالله
انجام: و هو غیر معلوم الماخذ اللهم الا ان یدعی دخوله في الزيادة و النقيضة و فیه تامل.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 194/11 و 713/11 عکسی
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: مفتی بحرانی، محمود بن عبدالسلام، تا: 1108ق؛ 2 گ (56ر - 59ر)، 18 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 1-277] و [عکسی ف: 2-369]
wujūb-u radd-is salām
کاشانی، ابوالقاسم بن محمدرضا، - 1355 قمری
kāšānī,ab-ol-qāsem ebn-e mohammad-rezā(- 1936)
رساله استدلالی است در حکم پاسخ سلام و این که واجب می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7345/2
آغاز: الحمدلله و الصلاة علی رسول الله ... ان هذه رسالة و جيزة في وجوب رد السلام فاعلم أنه لا خلاف ظاهراً
کاتب = مؤلف، بی تا، در این نسخه فقط قطعه ای از آغاز آن آمده؛ 4گ (219پ -222پ)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 19-146]
وجوب سکوت در وقت استماع قرآن- تفسیر آية «اذا قرأ القرآن فاستمعوا له و انصتوا»
وجوب سلطنت - سلطنت ناصرالدین شاه
wujūb-us sūra ba'd-al ḥamd = istihbāb-us sūra ma'-al hamd fi şūrat-il ixtīyār
حلی شیرازی، محمد صادق بن محمد امین، ق 11 قمری
hellī šīrāzī,mohammad sādeq ebn-e mohammad amīn( 17c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 12 ربیع الثاني 1057ق؛ محل تأليف: شیراز
چون بعضی از فقهاء فتوی داده اند به استحباب سوره پس از حمد در رکعت های اول نماز، بعضی از معاصرین مؤلف در این موضوع رساله ای نگاشته بود، و رساله حاضر پاسخ به نظریات آن معاصر می باشد. مشتمل بر «مقدمه» و «اصل» و «فصل» و «خاتمه» می باشد.
آغاز : الحمدلله وحده و الصلاة علی نبیه و آله الطاهرين ... و بعد یقول ... محمد صادق بن محمد امین الحلى الساكن في بلدة شیراز
آغاز: برابر؛ انجام: سنة الف و خمسین و سبع.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 984ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 18×10 سم [ف: 16-461
آغاز برابر؛ انجام: و الصحيح ما سهی من قلم الاستعمال و الله المعين الراحم في الحال و المآل ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 15گ (159پ -174ر)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 11-110]
wujūb-us sūra ba'd-al hamd fi-l farā'id ‘ind-a 'adam iddarūra
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2697/7
آغاز: بسمله. اختلف الأصحاب في وجوب السورة بعد الحمد في الفرائض عند عدم الضرورة فذهب جماعة الى وجوبها.؟ انجام: فقال اذا خفت فصل علی الراحلة المكتوبة و غیرها الحديث
خط: نسخ، بی کا، تا: سده 13 و 14؛ 2گ (157 - 159پ برگ میان این دو افتاده) [ف: 6-94]
وجوب شکر منعم - دلیل وجوب شکر المنعم
وجوب صلاة الجمعة - صلاة الجمعة
وجوب صلاة الجمعة - صلاة الجمعة (2)
vojūb-esalavāt
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 204/6
وجوب صلوات بر رسول خدا و آل او؛ بی کا، بی تا [ف: -278]
wujūb-us ṣalāt-i ‘ala-n nabī
شیروانی، حیدر علی بن محمد، ق 12 قمری
šīrvānī,heydar ‘alī ebn-e mohammad(- 18c)
رساله ای است در وجوب فرستادن صلوات بر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و خاندان مطهر ایشان علیهم السلام؛ به مجرد شنیدن و بردن نامشان، مشتمل بر سه «مطلب»: 1. في وجوب الصلاة عن النبي (صلی الله علیه و آله) عند ذکره؛ 2. في وجوب الصلاة علی آله الأطهار (علیهم السلام) علی من یصلی علی النبي؛ 3. في الترغيب الوارد في الصلاة علی النبي و آله.
آغاز: بسمله. حمدله. و بعد فیقول الفقير عفو الله تعالی و غفرانه حیدر علی بن میرزا محمد بن الحسن الشيرواني اعلم ان الظاهر الذي لاریب فیه ... وجوب الصلوة علی النبي
انجام: قال الخروج من الذنوب كهيئة یوم ولدته أمه رواه الصدوق في کتاب معانی الاخيار و الحمدلله وحده و الصلوة علی محمد و آله كثيراً كثيراً
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 3 ک، 32سطر، اندازه: 18×25/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-803]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1118ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 6 گ، 19 سطر، اندازه: 28×17 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-802]
آغاز برابر؛ انجام: من کانت له إلى الله عزوجل حاجة فليبدأ بالصلاة علی محمد و آله محمد ثم يسأل حاجته ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام 3گ (13ر -16پ)، 16سطر، اندازه: 18/5 × 12/5سم [مؤيد: 2-170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کرد آبادی، محمد باقر بن ملک محمد، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (2-5)، 17 سطر (11×6)، اندازه: 16×11سم [ف: 13 - 3261]
wujūb-ul ġusl
محمد حسین بن آقا باقر، - 1336 قمری
mohammad hoseyn ebn-e aqā bāqer(- 1918)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8326/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ اندازه: 11×15 سم [ف: 17-108]
wujūb-u ġusl-il jum'a
موسوی حویزی، شبر بن محمد، - 1190 قمری
mūsavī hovayzī,šobbar ebn-e mohammad(- 1776)
در یک «مقدمه» و چند «باب» ساخته است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7200/1
آغاز: بسمله الحمد الله رافع المطيعين و حافظ العاصين؛ انجام: و الحمد الله اولا وآخرا و ظاهراً و باطناً.
خط: نسخ، کا: علی بن عوض، تا: 26 رمضان 1173ق؛ محشی با نشان «منه سلمه الله» در هر دو با مهر محمد تفی شریف یزدی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 32گ (6پ -38پ)، 17 سطر (5/5×12)، اندازه: 16×11سم [ف: 16-485]
wujūb-ul ġusl-il janāba
آرانی کاشانی، ابوطالب بن محمد حسن، ق13 قمری
ārānī kāšānī, abu-tāleb ebn-e mohammad hasan(- 19c)
رساله ای کوتاه درباره وجوب غسل واین که آیا وجوب آن نفسی است تا اگر یکی از اسباب مهیا شود واجب شود و یا اینکه وجوب آن غیری است که با استفاده از نظرات اساتید مؤلف نگاشته شده است.
آغاز: مسئلة لا خلاف في اصل وجوب الغسل عن الجنابة بل هو ضروری الدين واجماعی المسلمين والکتاب به ناطق والخبر علیه شاهد صادق والاجماع علیه محقق و منقول وانما الخلاف
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 71/9
آغاز برابر؛ انجام: اذا التقى الختانان وجب الغسلفان مقتضی اطلاقها وجوب الغسل ولو لم یکن ذمته مشغولة بمشروط به و هو من لوازم النفسي عقلا واتفاقا والجواب اولا ..
کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 9 گ (310 -319)، 22 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: -74]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 298/13 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-355]
wujūb-u ġusl-il janāba wa ġayr-i-hā li-ġayrahā = r.-un fī ġusl-il janāba
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 16 جمادی الثاني 1105ق
رساله استدلالی است در اثبات این که غسل جنابت و دیگه غسل ها، برای انجام عبادت های دیگر واجب می باشند و انجام خود این غسلها واجب نیستند (وجوب غسلها غیری است نه ذاتی)، در یک «مقدمه» و شش «فصل»: المقدمة: في تحریر محل النزاع؛ فصل 1. الاستدلال علی ما نختاره؛ 2. في ادلة ابن ادریس وردها؛ 3. في ذکر ادلة الخصم و الجواب عنها؛ 4. في جواب ادلة الخصم و الجواب عنها؛ 5. في وجوب بقية الطهارات لغیرها؛ 6. في حکم غسل المس.
آغاز: یا ملهم الصواب وفقنا لتذلیل الصعاب و تمییز القشر من اللباب في کل باب و ارشدنا إلى حقيقة الحال بحق الكريم النصاب
آغاز: برابر، انجام و صلی الله علیهم صلاة یلیق بمقامهم العالي وتدوم بدوام الايام و الليالي ...
خط: نسخ، کا: مفتی بحرانی، محمود بن عبد السلام، تا: 1108ق 10گ (183پ -193پ)، 18سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1-83] و [عکسی ف: 2-373]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 16گ (48-64)، 24سطر (6/5×13 اندازه: 11×19/5 سم [ف: 1-87]
wujūb-u qatl-i sāb-un nabī
شیروانی، حیدر علی بن محمد، ق 12 قمری
šīrvānī,heydar ‘alī ebn-e mohammad(- 18c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4292/7
آغاز: بسمله. في وجوب قتل ساب النبي .. و عدم دخوله في حکم المرتد علی کل من سمعه؛ انجام: و کون القاتل کافر از پدیا.
خط: نسخ، کا: کرد آبادی، محمد باقر بن ملک محمد، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (74-77)، 17 سطر (11×9) اندازه: 16×11سم [ف: 13 - 3263]
وجوب قرائة السورة بعد الحمد- استحباب السورة بعد الحمد
wujūb-ul qașr‘alā zāyiray masājid-il bahrayn wa ‘adam-i jawāz-il jam bayn-al qașr wa-l itmām
صیمری، حسین بن مفلح، - 933 قمری
saymarī,hoseyn ebn-e mofleh(- 1527)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2147/2
آغاز: بسمله. الحمد لولی الحمد و مستحقه و صلی الله علی خیرته من خلقه محمد و آله ... فهذه رسالة في بیان وجوب القصر علی زایری مساجد البحرين؛ انجام: كاشفة لما التبس في القلوب من وجوب القصر علی زائری مساجد البحرين و عدمه و من حوله الجمع بین القصر و الاتمام و غدمه
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: با تاریخ 909ق؛ از روی نسخه اصل و مؤلف آن را در چندین نشست مقابله نموده و خط او در پایان رساله دیده می شود؛ کاغذ: ترمه، 6گ (4پ - 10پ)، اندازه: 22×13سم [ف: 5-433]
wujūb-ul kaffāra bi-wațyi-l ḥāyid
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310-1372 قمری
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893 1953)
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 52/2
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح [ف: 52]
wujūb-ul moqaddamat
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1861 - 1915)
درباره وجوب مقدمه، به عنوان های «هداية، هداية» می باشد که در اولین بخش آن «اصولی» بودن مبحث را اثبات می نماید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12321/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سید الأنام محمد و آله الكرام أما بعد؛ انجام: و الا فهو غیر قابل للاستصحاب کما لا یخفی الا باعتبار الكلى الموجود في ضمنه و هو لا یخلو عن اشکال کما لا یخفی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا قرن 14؛ محشی، با قلم خوردگی؛ جلد: تیماج، مذهب، 22گ (139-161)، 22 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 31-197]
vojūb nazd-e motakalemān
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
سه وجه وجوب نزد متکلمان: شکر، لطف، زجر.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7008/6
خط: نسخ، کا: انصاری، محمد بن علی، تا: 1107ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1گ (17-18ر)، 15 سطر (14×8) اندازه: 29×12سم [ف: 16-426]
wujūb-un nafsī wa-l ġayrī li-ṭ-ṭahāra
؟ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118- 1205 قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
در این رساله چنان که از عنوان فوق معلوم می گردد از وجوب نفسی وغیری طهارت بحث شده و باید دانست که این مسأله یکی از مسائل مختلف فیه فقه می باشد و علماء دو دسته اند برخی برای طهارت (وضو وغسل و تیمم) وجوب نفسی قائل شده و بعضی دیگر وجوب غیری درباره آن معتقدند. مؤلف از خود در رساله نام نبرده ولی در یکی از صفحات چنین نوشته اند: وقال خالی قدس الله روحه في البحار». آقا باقر بن محمد کمل آقای بهبهانی) از مرحوم مجلسی به خال تعبیر می کنند، بنابراین به نظر مؤلف رساله آقای بهبهانی می باشد. در این رساله کلیه اقوال وادله فقهاء چون مرحوم فیض در مفاتیح ومحقق سبزواری در کفایه و آقا حسین خونساری در شرح دروس و صاحب مدارک در مدارک را در نفسی وغیری بودن وجوب نقل و در آنها بحث نموده و از فحوای کلمات ایشان پس از تصدیق بر تکافوء ادله طرفین، میل وجوب غیری طهارت ظاهر است و در حدود 1100 بیت است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2487
آغاز: بسمله والحمدلله والعاقبة للمتقین ولاعدوان الا علی الظالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 35 ص، 15 سطر [ف: 1-421]
الوجود ، اثبات الواجب
الوجود- وجیزه في المنطق
الوجود- وجودية
وجود- رد رساله اشتراک لفظی وجود
وجود - اقسام وجود
وجود- حقیقت وجود
الوجود- الوجودية
وجود- معنی وجود مطلق
الوجود (الف)- اثبات الواجب
vojūd
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad( - 130)
در معنی و حقیقت وجود و مراتب و افراد آن و ابتدای آفرینش از دید فلاسفه و عرفا و متشرعه و اسرار عرفانی بعضی موجودات با عناوین «فصل، فصل» با این عناوین: فصل: در بیان اقسام وجود؛ فصل: در بیان صورت و ماده و شکل؛ فصل: در بیان ذات و وجه و نفس؛ فصل: در بیان سخن اهل شریعت در پیدایش دنیا؛ فصل: در سخن اهل حکمت در پیدایش دنیا؛ فصل: در سخن اهل تناسخ در پیدایش دنیا؛ فصل: در سخن اهل وحدت در پیدایش دنیا؛ فصل: در بیان اصحاب نور که طایفه ای از اهل وحدتند؛ فصل: در بیان عالم ملکوت؛ فصل: در بیان ملائکه و شیاطین. ( احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بدانکه معرفت وجود مطلق بدیهی است و دانش آن محتاج بحد و تعریف نیست از جهت آنکه بضرورت می دانیم
انجام: تا حکمت خداوند ... در ممکنات ظاهر گردد و این نیز عین حکمت است ... کمال عقل این باشد در این راه به که گوید نیستم از هیچ آگاه
[فهرستواره منزوی 1068/8 -1069؛ مشترک پاکستان 2105/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13، 38 گ (35-72)، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [ف: 23-281]
آغاز برابر؛ انجام: پس ای سالک در سلوک بکوش و این سخنان را چون گوشوار در کش بگوش
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: شنبه 16 ذیقعده 1280ق؛ تملک: ریحان الله موسوی به تاریخ ربیع الاول 1316 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ مهر: سید محمد باقر بروجردی؛ جلد: تیماج، 33گ، 14 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 2-136]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2765 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-358]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد بدانکه وجود یکی بیش نیست و آن وجود خدایست تعالی و تقدس؛ انجام: و چون سرابست که می نماید. و الذين کفر و اعمالهم کسراب بقيعة ... سریع الحساب
خط: نسخ، کا: حیدر علی، تا: شوال 1280ق، جا؛ تهران؛ با این که تصحیح شده پر است از غلط؛ 4گ (215پ -218)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 5-51]
آغاز و انجام: برابر
در 57 فصل؛ خط: نسخ، کا: حیدر علی، تا: شوال 1280ق، جا: تهران؛ با این که تصحیح شده پر است از غلط؛ 40گ (48پ- 87ر)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 22/5×15سم [ف: 5-48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: ربیع الثاني 1285ق؛ 33گ (37پ- 69ر)، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 21-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: طبیب طهرانی، محمد جواد بن محمد حسین، تا: 1314ق؛ جلد: تیماج، 18گ (19پ -36پ)، 15سطر ( 15/5×9)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 14-212]
vojūd = tahqīq-ol vojūd
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
گفتاری است عرفانی، به نظم و نثر، در بیان وجود، احدیت، واحدیت، وحدت وجود، وجود لا بشرط، وجود بشرط.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی افاضة الوجود في عالم الغيب و الشهود، وصلی الله علی خیر خلقه ... بیت: نکته ای در وجود خواهم گفت ** در معنی لطیف خواهم سفت
انجام: و باطن عین ظاهر. بیت: بر سر آب خانه ای از حباب ** چون بسازند آب بر آب. و الله اعلم بالصواب.
چاپ: تهران، 1356ش، در ضمن رساله های حضرت شاه نورالدین سید نعمت الله، جلد سوم، صص 287-290
[فهرستواره منزوی 1068/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ در هامش؛ کاغذ: ترمه، 2گ (116ر-117پ)، 21 سطر، اندازه: 23/6×16/2 سم [ف: 8-270]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: جمادی الثاني 1074ق؛ 33سطر (20×9)، اندازه: 24×123سم [سنا: ف: 1-210]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: یک شنبه 25 ذیقعده 1084ق؛ ابعاد متن: 20×9، اندازه: 24×13سم [سنا: في: 1 -312]
جز وجودیه، چاپ افست در رسایل او ص 293. به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (212-213پ)، اندازه: 25×17سم [ف: 4-674]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (261ر -262پ)، اندازه: 25×17سم [ف: 4-675]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 11ص (101-111)، 17سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3-521]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 4ص (293-296)، 17سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3-521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 3گ (140پ -142ر)، 14 سطر (14×8) [ف: 68841]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3ص (196 -198)، اندازه: 17×17 سم [ف: 2-210]
خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: 1204ق؛ جلد: تیماج، 2گ (515-516)، 17 سطر (14×8/5)، اندازه: 15×12سم [ف: 16-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد بن فاضل، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221 گ، 23 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 51-62]
خط: نستعلیق تحریری، کا: بروجردی، خدارحم بن خداکرم، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 2ص (61-62)، 26سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 32-310]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 7ص (874-880)، 17 سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3-522]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 24ص (1026-1049)، 17سطر،
اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3-522]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ 3گ (150 ر- 148پ)، 17 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 4-670]
آغاز: برابر
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 3ص (456 - 458)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32-150]
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 40/81 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1316]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2ص (287 – 288)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32-149]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/53 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1310]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 2ص (185-184)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 10-599]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ 3ص (55- 57)، 23 سطر، اندازه: 21/6×16/7 سم [ف: 5-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 3ص (244 -246) [ف: 10-1672]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسن بن علی حکیم» (بیضی)، «هو العلي»؛ جلد: تیماج، 2گ (1ر-2پ)، 12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 33/1-67]
al-wujūd
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad( - 1433)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4196/21
آغاز: بسمله ... الحمد لمن وجب وجوده و علت کبریائه و عمنواله ... و بعد فهذا مختصر یتضمن مشکلات رسالة الوجود من تأليفات ... ترکه؛ انجام: فیکون القول بالمنافات بین افراده الوجود المطلق ضروریا لا یمکن انکاره قلنا ... (گویا ناتمام)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1017ق؛ کاغذ: ترمه، 12گ (222پ -233)، 25 سطر، اندازه: 14/6 × 25/7سم [ف: 7-262]
al-wujūd
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
رساله هایی است در وجود که به ملاصدرا نسبت داده اند و معلوم نیست که یکی باشد و محتملا بخشی از تالیفات دیگر او باشد و یا همان رساله سریان الوجود است که منسوب به اوست ولی از احمد دشتی است و ما در عنوان «معية الواجب الحق بالموجودات» آورده ایم.
[الذريعه 178/12؛ ريحانة الأدب 420/3، کتابشناسی جامع ملاصدرا 176 - 178؛ المحقق الطباطبائي في ذکراه السنوية الأولى 882/2؛ فهرستواره منزوی 167/6؛ ريحانة الادب 417/3؛ المحقق الطباطبائي في ذکراه السنوية الأولى 882/2؛ دنا، ج 9، ص943-944]
آغاز: فصل لعلک تشتهی ان تعرف حد الكفر بعد أن تناقض عند حدود اصناف المقلدين فاعلم أن شرح ذالک طویل؛ انجام: و قد عدمت فتنتقل الى الميزان و یکون فیها اعراض هی الثقل و من ینتهی الى هذا الحد من الجهل فقد انخلع عن غريزة العقل
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، 13 گ (34پ -36ر)، ابعاد متن: 20×11، اندازه: 24×14سم [ف: 14-178]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... و بعد فیقول الفقير؛ انجام: ذالک في الصور ... في هذا الباب علی الثواب
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1026ق [رایانه]
آغاز: من افادات صدرالدین قدس سره. بسمله. و لیعلم ان في الوجود ثلثة مذاهب؛ انجام: من الحاصل بالأدلة. فافهم و الله اعلم بالصواب (تمت)
کا: فدوی، مهرعلی، تا: 1220ق؛ 3گ (391پ -393پ) [ف: - 500]
vojūd
ملا شمسا، شمس الدين محمد، 1016 - 1098؟ قمری
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687)
قائن؛ امام، سید حسن؛ شماره نسخه: 5/14
انجام: و از متکلمین چه اشعری و چه معتزلی نمود اختلاف نکرد در اصل.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (179پ- 181پ)، 21 سطر، اندازه: 13×25/5سم [کتابخانه های قائن: ف: 181]
al-wujūd
رشتی، عبدالغفار بن محمد، ق 11 قمری
raštī, ‘abd-ol-qaffār ebn-e mohammad( - 17c)
در این رساله از معقول ثانی بودن وجود گفتگو داشته و در آن از سخنان میبدی و سید سماکی و دوانی و قوشچی و معلم ثالث دام ظله (سید داماد) آورده و آن را در زمان استاد خود سید داماد برای شاگرد خود که نزدش درس می خوانده، نوشته است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي علی سوابغ نعمته السموات و الأرضين. اما بعد فیقول عبد الغفار بن محمد الرشتي. لما رایت ان الحكم بان الوجود معقول ثان ... و انه لیس منه مقیسا الى بعض آخر تحکم ساذج مخالف لتصریحات آثار القدماء و المحدثين اردت ان انقل طائفة من عباراتهم مزیلا لما هو تحکم
آغاز: برابر؛ انجام: عارضا و معقولا ثانیا. قد تمت هذا التاليف ... في حال اشتغال بعض من له توقد في الذكاء
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی؛ 16گ (45-30 پ) [ف: -500]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
al-wujūd
قمی، علیقلی بن قره چغای، 1020؟ ق 11 قمری
qomī,‘alī-qolī ebn-e qara čoqāy (1612 - 17c)
منقول از علیقلی بن قرچغای خان و از احیای حکمت. در نقد نظرات عرفا و صوفیه در مباحث مربوط به وجود و واجب تعالی با ذکر هفت دلیل.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10124/13
آغاز: بسمله. چون مذهب و مدعای هر کس از دلیل او بر مذهب او ظاهر تر و واضح تر می گردد لهذا ما دلایل این طایفه را با الفاظ ایشان بیان می کنیم؛ انجام: نه غنی الذات کامل الذات ...
بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 4ص (85-88)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32-155]
vojūd
قزوینی، آصف، - 1136 قمری
qazvīnī, āsef( - 1724)
تاریخ تأليف: 1101ق
رساله ای در یک «مقدمه» و پنج «مطلب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در بیان معنی وجود؛ معنی اشتراک لفظی و معنوی وجود؛ مطلب 1.اثبات واجب الوجود؛ 2. اثبات احدیت واجب الوجود؛ 3. اثبات واحدیت واجب الوجود؛ 4. بیان آن که صفت عین ذات نمی تواند بود؛ 5. بیان این که اشتراک لفظ وجود میان واجب تعالی و ممکنات اشتراک لفظی است نه معنوی؛ خاتمه: در احادیثی که شاهد برین دو مطلبند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2116/5
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین بدانکه این نوشته؛ انجام: سبحان ربک رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين ...
کا: آصف حسینی، نعمت الله، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 3ص، 40سطر (11×21/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 5-137]
al-wujūd
حسینی، اسدالله بن علیرضا، ق 12 قمری
hoseynī, asad-ol-lāh ebn-e ‘alī-rezā( - 180)
تاریخ تأليف: 5 ربیع الثاني 1118ق
تقریر گفته های استاد او است درباره اشتراک وجود و در 5 ربیع الثاني 1118ق به انجام رسانده و دوباره در نیمه رجب 1134ق در این نسخه نوشته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3974/3
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي لیس له شریک في الذات و لا یکون له سهیم في الصفات ... اعلم یا طالب الحق و الصواب ... ان الوجود الذي یعبر عنه بالفارسية بلفظة هستی محل نزاع بین اریاب المعقول؛ انجام: ثمان عشر و مائه بعد الألف 1118 ثم اتفق نسخ هذه النسخة علی ید المؤلف في منتصف شهر رجب المرجب من شهور سنة 1134 اربع و ثلثین و مائة بعد الف.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: منتصف رجب 1134ق؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6ص (70-65)، 17سطر (15×8)، اندازه: 20×15سم [ف: 12-2970]
al-wujūd
عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی، ق 12 قمری
‘orfī tāleqānī, mohammad naʻīm ebn-e mohammad taqi( - 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6340/3
خط: شکسته نستعلیق، کا: مازندرانی، محمد باقر بن قربانعلی، تا: 1228ق؛ 17 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 19- 360]
al-wujūd
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
چاپ: دارالسلطنه تبریز: دار الطباعه مشهدی حاجی آقا، سنگی، 1276ق، رحلی (جوامع الكلم: ج 2، صص 101-104)
خط: نسخ، کا: رشتی، محمد بن فرخ داد بیگ، تا: 1229ق؛ 2گ (27ر -28پ)، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 25/5 سم [ف: 1-123]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 2گ، اندازه: 23×18سم [ف: 3-24]
al-wujūd
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 -1871)
تاریخ تأليف: 23 ذیحجه 1277ق
رساله ای کوتاه در اقسام وجود.
آغاز: اعلم ان الوجود اما وصفی واما ذاتی اما الوجود الوصفي فهو کون الشيء طویلا مثلا او احمرة وفی مکان کذا او في وقت کذا...
انجام: واعلم أن الوجود الشخصي الكوني نوعی بالنسبة الى الوجود الشخصي الشرعي کان الناس أمة واحدة فبعث الله النبيين مبشرین و منذرین الآية.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خوزانی اصبهانی، محمد جعفر، تا: 1282ق؛ 4گ (29پ - 132)، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 5-2264]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (33پ -37پ)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 1-223]
al-wujūd
نائینی، علی محمد بن محمد هاشم، ق13 قمری
nā’īnī, ‘alī mohammad ebn-e mohammad hāšem(-19c)
تاریخ تأليف: 1270ق؛ محل تالیف: قریه لنجر کرمان
رساله مختصری است درباره وجود و تقسیمات آن.
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 302/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فلیعلم أن ما یعبر عنه بالوجود علی ثلاثة أقسام وهی الوجود الواجب و الوجود الراجح و الوجود الجايز؛ انجام: ای لامن مادة سابقة فعلم ان ایجاد المؤثرات اللآثار ایجاد ما لم یکن و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 23گ (1پ -23پ)، اندازه: 11/5 ×17/5 سم [ف: 1- 222]
vojūd
نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231-1300 قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
رساله مختصری است در بیان این که آیا وجود مشترک لفظی است یا معنوی؟ با بیان ادله هردو قول و تمسک به اشعار واقوال فلاسفه.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2055/2
آغاز: بدانکه وجود نزد بعض امامیه واکثر اهل سنت مشترک لفظی است و نزد اکثر امامیه وبعض عامه مشترک معنوی است؛ انجام: وان لم یقدر علیه فیوم و یوم ولا فان لم تقدر ففی کل جمعة ولایدع فليتأمل جدة خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، وگ (90ر - 98پ)، اندازه: 15/5 ×22 سم [محدث ارموی مخ: 3-1672]
al-wujūd
کردی، عبدالقادر بن محمد سعید، 1211-1304 قمری
kordī, ‘abd-ol-qāder ben mohammad sa‘īd (1797-1887)
نویسنده می گوید بعضی از از کیاء از من خواستند که در قول بعضی از صاحب نظران درباره مطالب گفته شده درباره وجود جرح و تعدیلی کنم. من هم محض اطاعت از آنها به نگارش این مختصر پرداختم. او وجود را امر متحقق در صفات و ذات معرفی می کند و سپس مطالبی درباره «وجود» متحقق الذات و الصفات می آورد که بسیار خواندنی و قابل ارزش است.
تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 38/5
آغاز: بسمله - الحمدلله الواحد الأحد و الصلوة و السلام ... و بعد فیقول العبد الضعيف القليل البضاعة؛ انجام: تم بعونه و السلام علی اخواننا خصوصا الاخ الفهيم شیخ محمد جسیم.
خط: نسخ خوش، کا: صدر العلماء کردستانی، محمد جسیم، تا: 1274ق؛ 3ص (23-25)، 15 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: -214]
vojūd
کردی، عبدالقادر بن محمد سعید، 1211-1304 قمری
kordī,‘abd-ol-qāder ben mohammad sa‘īd (1797-1887)
نویسنده می گوید چون بحث وجود از امهات فلسفه است و با آن که آن از اعراب اشیاست، ولی با این همه برای پاره ای از کیاء درباره آن شبهاتی است، پس بر آن شدم که این رساله را در سه بحث و یک خاتمه بپردازم تا شاید رفع شبهه از اصحاب شبهه بنماید: بحث 1. در تحقیق وجود؛ 2. در وجدان وجود؛ 3. در اینکه وجود نفس وجود است؛ خاتمه: در اقوال متألهين و مشائین درباره وجود.
تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 38/1
آغاز: بسمله - الحمدلله الذي هدانا سبل الحق بتعلیم الحجج؛ انجام: لایصح متعلق الجعل هذا ما عندی و للناس ... من مذاهب.
خط: نسخ خوش، کا: صدر العلماء کردستانی، محمد جسیم، تا: 1274ق؛ 12ص (1-12)، 15 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: -213]
wujūd = š.-u r.-il wujūd
کردی، عبدالقادر بن محمد سعید، 1211-1304 قمری
kordī, ‘abd-ol-qāder ben mohammad sa‘īd (1797-1887)
گزارش رساله دیگر خود اوست، درباره وجود، وجود باری و صفات او، شرحی حامل متن، که در دیباچه به هیچیک از متن و شرح نامی نداده است. رساله متن با این سرآغاز است: «بسمله و بعد، فاعلم أن العقل بقسم الموجود الي ما یجوز علیه العدم. نظر الى ذاته و الى ما لا یجوز علیه العدم نظرة إلى ذاته. الأولى هو الواجب و الثاني هو الممكن». ظاهرا جز دو رساله قبل است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1396/9
آغاز: نحمده علی ما هدانا الى عقاید الاسلام و نشکره علی ... و بعد، یقول العبد ... عبد القادر، لما کان نبذ من عقاید اهل الحق صعب البيان، و کان «الانموذج» الذي اتیت به فیما مضی کافلا؛ انجام: «فوجب» بعد ورود السمع بها التصديق بها کما هو شأن سایر الامور الممكنة التي ورد بها السمع. رزقنا الله تعالی ایاها یوم كلاً انهم عن ربهم یومئذ المحجوبون.
خط: نسخ تحریری، کا: محمد، تا: 1340ق؛ 19گ (50پ -68) [ف: 3-337]
al-wujūd
ز نوزی، علی بن عبدالله، 1234 - 1307 قمری
Zonuzi, ali ebn-e abd-ol-lah (1819 - 1890)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2986/26- ف
نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ کا: عبدالعلی زنجانی، تا: با تاریخ 1350ق؛ 13گ (202ر -214پ)، قطع: ربعی [فیلمها ف: 1-752]
al-wujūd
جلوه، ابوالحسن بن محمد، 1238 - 1314 قمری
jelve, ab-ol-hasan ebn-e mohammad (1823 - 1897)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5248/5
آغاز: بسمله. اعلم انه یعلم اتحاد الاشياء و الحقائق الخارجية و تباینها باتحاد الخواص و الاثار و تباینها؛ انجام: قسم آخر للقضایا کمال قال شارح المطالع من الاستاد الاجل میرزا ابوالحسن دام ظله العالي.
خط: نستعلیق، کا: حسینی ساوجی، محمود، بی تا، جلد: تیماج، ابعاد متن: 12×7، اندازه: 13/5 ×22 سم [ف: 15-4178]
vojūd
تبریزی، محمد بن عبد الواحد
tabrīzī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-vāhed
در آغاز هشت مسلک را در مورد وجود یاد می کند، و سپس هر یک را با حجت های آنها به تفصیل ذکر می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4828/3
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله. قال مولانا محمد بن عبدالواحد التبريزي، صب الله علی تربته ... لعل في قلوبکم اخوانی ان اخبر کم بما به امتحانی، فاقص علیکم قصتی، و اعلمکم متاعی؛ انجام: قال مولانا ... و لما کان البحث فیها بحت عن الوجود لاجرم سمیناها بمطلب الوجود، و النختم الرسالة حامدین الله ... (فرغ من کتیبته عبدالله الفقير ابوعبدالله الحسين بن ابی المظفر محمد بن ابی المعالي (خوانده نشد) الشيباني ليلة الأربعا اربع خلون من ذيقعدة سنة اثنین واربعین بن ابی المعالي (خواند) الأربعا أربع خلون من و ستمائة.)
خط: نستعلیق، کا: ابو عبدالله حسین بن ابی مظفر محمد بن ابی المعالي شیبانی، تا: چهارشنبه 4 ذیقعده 642ق؛ در پایان آمده: تذكرة لمولاه و مخدومه و شیخه و مقداه مولانا صفی الملة و الدين بحر العلوم ایدالله في الأرض، متع الله المسلمين بطول بقائه ...» بنابراین کاتب شاگرد صفی الدين محمد فارسی است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 29ص (88-116)، 17سطر (10×6/5)، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 13- 242]
al-wujūd = ḥaqīqat-ul wujūd
تفرشی، میرزا محمود بن میرزا ابوالقاسم
tafrešī, mīrzā mahmūd ebn-e mīrzā-abūl-qāsem
گفتاری است کوتاه، نامبوب.
آغاز: بسمله. لما ثبت بالبرهان العرشي آن حقيقة الوجود، الوجود المطلق و الوجود المحض هو الواجب تعالی جل شأنه؛ انجام: و العمري في هذه المجموعة. و هذا مما افاده الفاضل المحقق و العالم المدقق العارف الحكيم و الاستاذ العظيم آقا میرزا محمود بن ...
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 3 صفر 1311ق؛ در این که انجام رساله الوجود همان باشد که در بالا آمده، تردید است؛ 3گ (11ر-13ر) [ف: 1-267]
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1313 ق، به سفارش آقا شیخ مرتضی؛ 22گ (28ر -49پ) [ف: 1-267]
vojūd
شاه نور محمد
šāh nūr mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 726/2 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 11310 .Or؛ بی کا، بی تا؛ 20گ (24ر- 43ر) [فیلمها ف: 1-529]
al-wujūd
غیاث بن اویس
qīyās ebn-e oveys
بحث کوتاهی است در معنی و حقیقت وجود و این که تحقق آن در چیزهای مختلف دارای مراتبی است و همه وجودات در یک مرتبه نیستند.
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 108/1
آغاز: اعلم هدانا الله و ایاک الي سبیل الرشاد و جنبنا و ایاک عن التعصب و العناد أن الوجود الذي یکون به موجودية الأشياء في الخارج؛ انجام با مدعی نگوئید اسرار عشق و مستی ** تا بیخبر بمیرد در ننگ خود پرستی
خط: نستعلیق، کا: ابو صالح حسینی، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد صادق با مهر: «صادق المصدق» (بیضوی)؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد صادق» (مربع)، «محمد باقر العلوم» (مربع)؛ جلد: تیماج، 4گ (1پ -4ر)، اندازه: 18×8سم [اوراق عتیق: 2-337]
vojūd
هفشوی، پیر سلیمان بن پیر احمد
hafšavī, pīr soleymān ebn-e pīr ahmad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9002/9
آغاز: الحمدلله الواحد الأحد المتفرد بالوجود و الجود و الصلوة علی الأول بعد الاول اشرف الكل و سید الرسل محمد العارف بحق اليقين ... و بعد این چند کلمه ای است در توضیح کلمات شریفه فاضل عالم ربانی عارف معارف سبحانی حضرت نصیر الانامي که حسب الالتماس فضیلت و افادت شاه سالک مسالک التحقيق المدعو بچلبی در تحقیق معنی وجود و خلافی که واقع است میانه هر طایفه از عقلا و عرفا نوشته بودند ... قوله بدان اید ک الله وایانا که هره عاقل از لفظ وجود معنی می فهمد که منافی عدم و نیستی است. ش مراد آن است که هر عاقلی خواه کامل العقل و خواه ناقص العقل که او را بهره ای از عقل باشد؛ انجام: سوفسطایی که از خرد بی خبر است ** گوید که عالم خواب و خیال گذرست / آری عالم خاب و خیالست ولی ** پیوسته درو حقیقتی جلوه گرست. و هذه هی المذاهب المسلوكة في هذا الباب و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب. این مراتب سخن مستغنی است از شرح آن چه در تحقیق و توضیح این مراتب به خاطر فاتر این شکسته بال خادم الفقرا پیر سلیمان بن پیر احمد هفشوی (این کلمه با رنگ سرخ بین سطور اضافه شده) رسیده بود در حیز تحریر در آورد. امید که در مقام اصلاح کوشند و نظر از معایب و سهو زلل بپوشند و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد و آله الطاهرين. تم في غرة الرجب سنة 1070.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: غره رجب 1070ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 6گ (147پ -152ر)، اندازه: 19/4×12/5 سم [ف: 591-29/2]
al-wujūd
ناشناخته
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی سیدنا و افضل الانبياء و المرسلين؛ انجام: لان المراد في العارض هو امر ممکن ..... عن معروضه. این رساله بعد از حمد بدون آنکه سؤالي را طرح کند وارد بحث می شود و آن جواب بحث درباره وجود است و وجود و موجود
را از جهت اشتقاق ببحث می کشد و وحدت و کثرت را که نقیضانند در آن نشان داده می شوند در وجود بر چه نقشی اند وجود مطلق چیست و غیر مطلق چه می باشد به آخر مفهوم وجود می آید؛ بی کا، تا: محتم قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 32ص (41-72)، 21سطر (14×7/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 9-404]
آغاز: بسمله. الحمد للوجود المطلق الذي یجب له الوجود و یمتنع علیه العدم ... فهذه رسالة في بحث الوجود المطلق و تحقیقه من کلام الطوائف الثلاث المتكلمين والحکماء و الموحدين زین الله بلاد الاسلام بانوار فضلائهم؛ انجام: وقنا عذاب النار و شرالاشرار بنبیک الاطهر و آله الابرار الاخيار.
در یک مقدمه و سه رکن و شاید از جامی یاد شده در تذکره سامی (ص 76) باشد، فهرست چنین است: مقدمه در شریعت و حقیقت و طریقت، رکن 1. در وجود و اطلاق و بداهتش، رکن 2 در وجوب وجود و وحدت آن، رکن 3. در ظهور وجود و کثرت آن (دره فاخره جامی نیست)؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن مولی محمد مؤمن، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 56گ (55ر -110ر)، 18 سطر (16×10)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 5-746]
مؤلف آن را باطل می داند؛ کا: کرمانی، عبدالخالق بن عبدالله، تا: 1203ق، جا: کرمانشاه [ف: 3-36]
آغاز: اعلم ان مبحث الوجود مع وضوحه من مطالع انظار المحققين من الحكمة و الصوفيه و المتكلمين ... فنقول اعلم ان الحق ان تصوره الوجود بدیهی. حتی ذهب الحكماء الى انه لاشیء اعرف من الوجود ... و اعترض علیه با انه اراد ان تصور کنه الوجود بدیهی فهو ممنوع؛ انجام: و قال حجة الاسلام الغزالي ان صح المعنى في حقه تعالی یجوز أن یطلق علیه بطریق الاخبار ... لا النداء فلا یصح أن یقال یا وجود و یا کلی. انما یتضح غايتة الايضاح بعد معرفة مقابله.
بخشی است از کتاب یا رساله ای در فلسفه یا کلام و در مبحث وجود است؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2 ص (116-117)، اندازه: 13 ×20/5 سم [ف: 10-730]
بی کا، بیتا [نشریه: 11-928]
vojūd
ناشناخته و بعضا همانند:
آغاز: بسمله. تعالی شأنه عما یقولون. بدانکه اشتراک وجود میان موجودات بسه طریق متصور است: اول بطریقی که مذهب اشاعره است، و آن عبارتست؛ انجام: و بنا بر مقدمه اول هر چه متصور بمباین است آن را تصور بمقایسه گفتیم، پس رسید که تصور ممتنع الذات خواه مفرد و خواه مرکب بمقایسه است. نامبوب است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 3گ (50پ -52ر)، اندازه: ×13/7 25/5سم [ف: 8-36]
آغاز: بسمله. الله لا اله الا هو من سبحان من احرقت سطوات جبروته اجنحة؛ انجام: با ساقیان فقر به تمکن مجالس سلاطین کشف نکنند. و السلام علی من اتبع الهدي کا: حسینی، ابراهیم بن رحمت الله، تا: قرن 11 و 12؛ 2 ص (318- 319)، اندازه: 30×17سم [ف: 24/3 -81]
بی کا، تا: جمعه 24 ذیقعدہ 1103ق؛ جلد: تیماج، 34ص (43-76)، اندازه: 15×9سم [سنا: ف: 1-144]
آغاز: الله لا اله الا هو سبحان من احرقت سطوات جبروته ... دوستی درویش که خلوص او با داعی حاذق است؛ انجام: تلون با ساقیان فقر تمکین مجالس سلاطین کشف نکنند و السلام علی من اتبع الهدي. مؤلف در جای جای متن رساله از خود به (داعی) تعبیر و یاد می کند اگر رساله از تأليفات داعی الى الله شیرازی (متوفی 870ق) و صاحب «نسایم گلشن» باشد، بایستی رساله «تحریر وجود مطلق» مؤلف باشد که در «ريحانة الادب» جزو آثارش ذکر شده چرا که «مرآت الوجود» نامبرده به ضبط الذريعة (288/20) مثنوی و به نظم است، به هر حال یقین رساله از تأليفات شاه نعمت الله ولی نمی باشد؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن شریف لاری، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ، 16 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 699]
مطالبی در خصوص وجود منقول از شیخ دهدار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 1ص (9 الحاقي)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32-154]
آغاز: الله لا اله الا هو من احرقت سطوات جبروته اجنحة الافكار الطاهرة ... دوستی درویش ... التماس نمود که در مساله وجود به وجهی که نسبت به وجود می کند؛ انجام: باقیان فقر به تمکن مجالس سلاطین کشف نکنند. و السلام علی من اتبع الهدي به درخواست دوستی، مختصری است در بیان مسأله وجود و مباحث درباره آن با عناوین «تحریر، تمهید»؛ خط: نستعلیق، بی کا تا با تاریخ 1272ق؛ جلد: میشن سرخ، 5گ (145پ-149ر)، 14سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 5-326]
آغاز: بسمله بدان نصر الله تعالی في عرصة البصيرة که لفظ موجود درالسنه عرب مشتق از وجود و وجدان است و آن را به
دو طریق استعمال کنند متعدی به یک مفعول و متعدی بدو مفعول که ثانی قید وصف مفعول اول باشد مثال اول چنان که گویند وجدت الضالة؛ انجام: و نیز بدان که در این زمان فرق میان موجود و وجود ننهند و دیگر بدانکه موجود به معنی هست مشترک است میان همه چیزها به محض لفظ بلکه به معنی نیز والسلام علی من اتبع الهدي
بحثی فلسفی است درباره لفظ وجود واشتراک لفظی در آن و کیفیت اطلاق آن بر اشیاء و فرق بین موجود و وجود، در این زمینه رساله ای از رجبعلی تبریزی و نیز رساله ای از فیض کاشانی سراغ داریم که فیض رساله اش در پاسخ به ملا محمد قاسم خراسانی که دراین باره پرسشی نموده، نوشته است ظاهراً این نسخه رساله تبریزی نیست؛ بی کا، بی تا؛ اگ، 22سطر [ف: 1 -4908]
آغاز: بسمله ... سؤال، آیا وجود بیان واجب و ممکن مشترک است باشتراک لفظی و معنوی؛ انجام: في العرضيات فقط بن یجبری التشليك فیها و في الذاتيات ایضا کما حققه المحققون
در بیان وجود و ارتباط بین واجب و ممکن از لحاظ معنوی و لفظی می باشد؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 9گ (90-99پ)، اندازه: 21×14سم [ف: -75]
vojūd-e ensān
اجزاء ظاهری و باطنی انسان محاسبه و بررسی شده و از چگونگی این خلقت حیرت انگیز بحث شده است.
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 325/12
آغاز: کیفیت وجود انسان، تفصیل عناصر اربعه؛ انجام: و احسان حق فراموش کردن و هر چه حرام است در آن بی خوفی کردن.
بی کا، تا: 1235ق؛ جلد: مقوایی، 9ص (355-363)، انداز 22×15سم [ف: 2-64]
vojūd be mojāhedeh va tajrīd dorost šavad
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn( - 1269)
گفتاری کوتاه در این که وجودی فنا نمی پذیرد که در عمل از مجاهده (صبر و شکیبایی) و در علم از تجرید برخوردار باشد.
آغاز: تخم وجود آگاهیست و برش هم آگاهی، و در میانه همه حشو و بدنامی
انجام: یکی از روی عمل، که مجاهده عبارت از آنست، و دیگر از روی علم، که تجرید عبارت از آنست. و الله الموفق و المعين.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص 655) نفیسی ش 9، مصنفات بابا افضل 655
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ جلد: تیماج [ف: 2-43]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1077ق؛ کاغذ: سپاهانی، 2ص (22-23)، 17سطر (14×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 12-2892]
بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (139 - 140ر) [ف: 5-460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1347ق؛ جلد: تیماج، 2ص (75-76)، 18 سطر (16×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 14-347]
wujūd-ul þarfīya
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 312/12
آغاز: بعد حمد الله رب العربيه وباری اخصائهم للتدبیر في بیناتآیا ته الجلية والصلوة علی من بدت بمشكوة نبوته الختمية و کمالاته الاتمية خفایا الحقائق العلية؛ انجام: وذلک لان النسبة المذكورة هی نسيبة الشبيه والمثل الذي یکشف عن وجوده التباس المشبه به والمثل علی ما لا یخفی ومن اراد البيان ذلک شاهد ... فالیشاهد هذه الرقوم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1273ق؛ 5گ [ف: 1-315]
vojūd-e haqq
رساله در تحقیق مذهب صوفیه درباره وجود حق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18040 ض
بی کا، تا: 1281ق [د.ث. مجلس]
vojūd-e haqīqī va vojūd-e xīyālī
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق 7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad( - 13c)
درباره وجود حقیقی که خدای است و وجود خیالی که وجود عالم است. نسخه ها با یکدیگر تفاوت هایی دارند، نسخه چاپ شده آن در «الانسان الكامل» (ص 421-427) در 4 فصل است.
چاپ: تهران، با پیشگفتار هانری کربن، با تصحیح و مقدمه ماریژان موله، انتشارات طهوری، چاپ دهم، 1389ش
[نسخه های منزوی 1137/2: خداشناسی، 1188/2؛ فهرستواره منزوی 37/7 عنوان «اتحاد و وحدت» (1 نسخه)]
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. بدانکه اهل وحدت، تمام در منزل پنجمند و اهل وحدت دو طایفه اند. یک طایفه در منزل پنجمند که در این رساله تقریر خواهیم کرد؛ انجام: تمام شد منزل پنجم این یک طایفه که از اهل وحدتند ...
نسخه در دست کوتاه تر از نسخه چاپی است، با سربندهای فصل، بی شماره: فصل، بدانکه اهل وحدت می گویند که وجود بر دو قسمند، وجود خیالی و وجود حقیقی، فصل، این طایفه می گوید خدای هستی است نیست نما و عالم نیستی است هست نما، فصل، بدانکه دانایان این عالم را به موج نسبت کرده اند، از جهت آن که هر زمان صورتی پیدا می آید و هر ساعت نقشی؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (51ر -53پ) [ف: 1-267]
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبة ... چنین گوید خادم فقرا ... النسفي که اهل وحدت دو طایفه اند که در مجلس پنجمند ... درویشان تقریر کردند که بیان سازید که آخر چیست و وحدت کدام است؟؛ انجام: نشد. در رساله دیگر تمام شود. انشاء الله تعالی و تقدس
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 8گ (54ر -61ر) [ف: 134-1]
آغاز: بسمله و حمد. اما بعد بدانکه اهل وحدت در منزل پنجم اند؛ انجام: یک طائفه اند از اهل وحدت. والله اعلم بالصواب.
خط: تعلیق، کا: بیوک آبادی همدانی، احمد بن عبدالعلی بیک، تا: زمستان 1283ق؛ 4گ (115پ -118پ) [ف: 3-445]
آغاز: بسمله و حمد ... اما بعد بدانکه اهل وحدت دو طائفه اند. یک طائفه در منزل پنجم اند؛ انجام: و نتوانستم باشد که در این رساله که میآید تمام کنم. والله اعلم بالصواب.
خط: تعلیق، کا: بیوک آبادی همدانی، احمد بن عبدالعلی بیک، تا: زمستان 1283ق؛ 5گ (118پ - 122ر) [ف: 3-445]
wujūd-uddihnī
صدر، عبدالباقی، قرن 10 قمری
sadr, abd-ol-baqi( - 16c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2261/21
آغاز: اعلم أن القوم اختلفوا في الوجود الذهني فاثبته بعضهم و نفاه بعض آخر؛ انجام: هیهنا مورد هذا الدعوى الكلى و هو حاصل بلاریب کما اعترفتم
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 964ق؛ محشی با نشان با نشان «منه»، شرح حكمة العين؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 8گ (124ر -131 پ)، اندازه: 18×12 سم [ف: 5-454]
vojūd šenāsī
در جهات هفت گانه وجود از شطر ربوبی و جنبه عبودیت و جهت ارتباطی
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11453/7
آغاز: فاعلم أن الوجود من حیث هو ... ان یکون له بالضرورة امور سبعة ثلثة منها شطر؛ انجام: ثم قال اذن منی.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×9سم [ف: 11- 335]
vojūd-e sāne
اردبیلی، ابراهیم بن حسین، ق14 قمری
ardabīlī, ebrāhīm ebn-e hoseyn( - 20c)
رساله ای در بیان وجود صانع.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17000ض
آغاز: بسمله. الحمدلله ... اما بعد پس این رساله ایست در بیان معرفت صانع و وحدانیتش و کیفیت صنعش که في الحقيقه اثبات نبوت ختمیه و ولایت خاصه علویه و ارائه معاد جسمانی است؟ انجام: تا زمان حضرت ثامن الائمه علیه السلام که رفع تقیه و انسلاخ ظلمت حاصل آمد.
کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1322ق؛ جلد: چرم، 12ص (2-13)، اندازه: 21×13سم [ف: 47/1 -118]
wujūd-u Şuwar-in naw'īya fi-l ajsām = javharīyyat-e sovar-e now'īye
جلوه، ابوالحسن بن محمد، 1238 - 1314 قمری
Elve, ab-ol-hasan ebn-e mohammad (1823 - 1897)
در این رساله بسیار مختصر اثبات می شود به این که صور نوعیه در اجسام موجود است و جوهر می باشند.
آغاز: اعلم ان الصور الجسمية لایمکن أن یتحقق و یتقوم بحسب الذات في الخارج الا بالصور النوعية الجوهرية
انجام: ثم یحص هذا المواليد لایلزم الإشكالات المذكور اصلا.
چاپ: در مجموعه آثار حکیم جلوه، به کوشش میرزا ابوالحسن طباطبایی، ج 1 (تهران، انتشارت حکمت: 1385)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8081/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن عبد الحسين بن محمد صادق، تا: 1314-1313 ق؛ 2گ (49-50پ)، اندازه: 21×16سم [ف: 21-11]
vojūd-ol ‘āšeqīn = ‘ešqīye
گیسودراز، محمد بن یوسف، 721 - 826؟ قمری
gīsūderāz, mohammad ebn-e yūsof (1322 - 1423)
گفتاری است عرفانی در عشق و عاشق و معشوق با تضمین آیات کریمه و احادیث شریفه و گفته های عارفان بزرگ و شاعران عارف مسلک. در پایان آمده: «و این مختصر رانام کرده شد وجود العاشقين». در عشق و عاشق و معشوق است.
آغاز: سپاس و ستایش بی عدد مر قادر مطلق و عالم بر حق ... سخنی چند از عشق بی پایان خاک در قوت جان پاک.
انجام: و هر چه کند و تواند کردن و این مختصر را نام کرده وجود العاشقين و من الله التوفيق و العصمة.
[فهرستواره منزوی 1070/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 12گ (69پ- 80ر)، 17 سطر (10×6)، قطع: ربعی [ف: 17-253]
خط: نسخ، کا: محمد افضل حوسحه، تا: 1213ق؛ جلد: تیماج، 8گ (43ر -50پ)، اندازه: 24×16سم [ف: 20-44]
آغاز: برابر؛ انجام: بشنو که گفته شده است همه دریاب هم دریاب.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 14 رجب 1285ق؛ جلد: مقوایی، 7گ (1پ -7پ)، اندازه: 15×22/5سم [ف: 4-283]
wujūd-ul ‘āšiqīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 726/18 -ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 11310 .Or؟ بی کا، بی تا، 14گ (171پ- 184ر) [فیلمها ف: 1-530]
vojūd-e kollī dar zehn va xārej
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn( - 1269)
گفتاری کوتاه در این که کلی در ذهن یکی است و در بیرون آن بسیار.
آغاز: وجود کلی آن وجود باشد که در نفس مدرک اگر چه یک چیز است، در عالم بیرون از نفس تواند بود که در بسیار چیز بود انجام و همچنین مشمومات و مذوقات و ملموسات، پس روشن است که جز معقول و معلوم نباشد، و السلام.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص 624) مصنفات بابا افضل 624]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهان، جلد: تیماج، 2ص (333-332)، 16سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 10-2149]
خط: نستعلیق، کان محمد حسین بن امیر محمد قاسم حسینی، تا: 1153ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 2ص (131-132)، 16سطر، اندازه: 11/5 × 16/5 سم [ف: 6-821]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1302ق، جا: تهران؛ 1گ (139 ر و پ) [ف: 3-332]
al-wujūd lā miţi-a lah
شوشتری، نورالله بن شرف الدين، 956 - 1019 قمری
šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1550 - 1611)
محل تأليف: لاهور آن را در تحقیق گفتار طوسی در تجرید: «ان الوجود لا مثل له» پس از آن که صدرالمحققین به فارسی این جمله را مستدل نموده، در تعقیب گفتار دوانی در حاشیه قدیم و صدرالمحققین در حاشیه جدید نگاشته و سپس رساله «تحفة الشريف الى السيد الشريف» یکی از معاصران خود را در این رساله یاد کرده است. (محمد باقر حجتی)
آغاز: اما بعد حمد الله المنزه عن الامثال و الاضداد و الصلوة علی
سیدنا محمد و آله الأمجاد فقد بلغنی انه سأل جماعة
انجام: گو ز هر بهر دشمن ** گو مهر بهر دوست. و حررت هذه السطور مع فقد الحضور بتراکم امور یستغرق الاعوام و الشهور و یضیق عن ذکرها الصدور کما هو غیر مستور علی الجمهور من قاطنی مدينة لاهور صنت في ظلیل طل و البها عن الافات و الشرور و الحمد
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نیریزی، احمد بن محمد علی، تا: 1227ق؛ جلد: تیماج، 6گ (1356 - 361پ)، 21سطر (12×22)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: -127]
آغاز: برابر انجام: و لا یکون ذلک تحصیلا للحاصل لان العلم الحاصل باحد الدليل.
خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 9ص 21سطر (31×10)، اندازه: 29×16/5 سم [ف: 2-219]
وجود مطلق- وجودیه
wujūd-ul muṭlaq
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 660/19
خط: نسخ، کا: دوانی، اسدالله بن ظهیر الدين علی، تا: قرن 11 [ف: - 358]
vojūd-e motlaq
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 61/14
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-447]
vojūd-e motlaq va moqayyad
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 19263/7
آغاز: بسمله شکر و سپاس بیقیاس سزاوار حضرت دادار آفریدگار بی مثل و مانند و بی همتاست که وحدت ذات او موجب کثرت...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1228ق؛ جلد: تیماج، 19 سطر (13/5×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2-324]
wujūd-ul manī fi-l mar'a
سالک الدين حموی کاتب این مجموعه در مجمع النفائس و حجلة العرائس این گفتار را به صورت رساله ای مستقل و دارای خطبه ای با انتساب به جالینوس آورده است اما وجود نقل در آن از جمال الدين صاعد بن محمد صغدی ترکستانی از اوایل قرن 8 و زنده در 712ق) نشان می دهد که از تأليفات قرن 8 است و ظاهرا قطعه ای است از شرح قطب الدين شیرازی بر قانون ابن سینا. در مجمع النفائس و حجلة العرائس ( شماره 360 مجلس سنای سابق) نسخه چنین آغاز می شود: «الحمد لله الذي ابدع الانسان بمشیته و أودع في قلبه العلوم بکرمه اما بعد فقد احتج جالینوس».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 352/10- طباطبائی
آغاز: الحمد لله الذي ابدع الانسان بمشیته و أودع في قلبه العلوم بکرمه أما بعد فقد احتج جالینوس (نسخه حاضر و نسخه شماره 6201/8 چنین است: قد احتج جالینوس علی أن للمراة منیا)
خط: نسخ، کا: دستجردانی، محمد امین بن محمود، تا: 993ق؛ گ (66-68ر)، 25 سطر، اندازه: 15×23/5سم [ف: 22-121]
wujūd-ul mawjūd
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 660/21
خط: نسخ، کا: دوانی، اسدالله بن ظهیر الدين علی، تا: قرن 11 [ف: - 358]
Wujud-ul mawjud 'ala ra'y-il hukama' (r. fi)
رساله ای کوتاه و مختصر که در بیان نظر گاه حکما و فلاسفه در مسأله وجود است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10487/5
آغاز: الحمدلله الذي جعل العقل سراج الظلم و معراج الحكم وعلم به الانسان ما لم یعلم و ایده ببراهینه حتی بین معالم و شح اليقين؛ انجام و استعداد شدید علی أن ینفعل كالمصحاحية (کذا) و الصلابة و هذا حیمی قوة. نجزت الضابطة الحكمية بتوفیق الله.
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر : «العبد المذنب محمدباقر 1108» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 7ص (501-495)، 17 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 33/1-53]
vojūd-e nofūs-e nāteqe dar heyvān va nabāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/29- طباطبائی
آغاز: اختلف الناس في الحيوانات ... هل لها نفوس ناطقه ام لا ذهب الأكثر إلى الثاني
این بخش منقول از زهر الربيع سید نعمة الله جزائری است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 37 گ [ف: 23-724]
vojūd-e vājeb = haqīqa-tol vojūbīyya
ملا شمسا، شمس الدين محمد، 1016 - 1098؟ قمری
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687)
این گفتار در هستی خداوند است که سستی شبهه این کمونه را آشکار ساخته است.
آغاز: قد ثبت بالبراهین العقليه أن الحقيقة الوجوبية موجودة في الخارج و هی علة العلل
انجام: و من فاز و تشرف بفهم جمیع ما ذکرنا .. یضیر عنده شبهة ابن کمونه المشهورة بالاشکال في نهاية الاضمحلال و اوهن الجدال و اضعف القيل و القال س م س دام ظله.
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 2گ (151ر-152ر) [ف: 3-516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با امضای «منه سلمه الله تعالی» و در پایان نسخه «ش م س سلمه الله»؛ جلد: تیماج 16ص (232-247)، 15سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 33/2-164]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 7گ (104پ- 110پ)، 19سطر [ف: 5-327]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 21 ربیع الاول 1064ق؛ جلد: تیماج، 11ص (1-11)، 14 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 9-438]
wujūd-ul wājib
ناشناخته:
آغاز: حمد له، أما بعد فهذه رسالة متعلقة بوجوده سبحانه و تعالی فاردت ان اکتبها لبعض الطلاب؛ انجام: فلا تغضل و الله تعال الهادي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1000ق؛ 2گ (208ر-209ر) [ف: 5 -324]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 4ص (348-345)، 18سطر [سنا: في: 2-130]
وجود واجب تعالی- ثمره شجره الهيه
وجود واجب تعالی- رموز و اصطلاحات کتابهای شهید
vojūd-e vājeb taʻālā
رساله در بیان توضیح عقیده حکماء و رد اعتراض متکلمین است بر آنها در مسأله عینیت وجود باذات حق تعالی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 646
آغاز: پس از تسمیه و تحمید: فهذه رسالة اوردت فیها تحقیق وجود المبدء الاول و الذي حدانی اليه ان قدماء المتكلمين فهمو امن قول الحكماء؛ انجام: و یوافق لما رمز في اساطیر الأولين فافهم ترشد
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1069ق؛ واقف: نادرشاه، 1145، 4گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 4-148]
vojūd-e vājeb va sefāt-e ān
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1405/3
آغاز: بسمله ... در مجموعه که مرحوم میرزا محمد کرمانی در هر علمی نوشته بود بنحو اختصار در زمان سلطنت نادر حقیر از روی خط ایشان بر داشته ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 27گ (136-162)، 15سطر (6/5×13/5)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 3-951]
vojūd va tahqīq dar lafze ān
کردی، عبدالقادر بن محمد سعید، 1211-1304 قمری
kordī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad saʻīd (1797 1887)
نویسنده می گوید: برای بحث درباره وجود واجب لازم است که
لفظ وجود» ابتدا مورد بحث قرار گیرد و معنی مصدری آن آشکار گردد و از اشتقاقات آن صحبتی به میان آید و سپس حدود ماهیت مشخص شود تا بتوان به اثبات واجب رسید. او در این مسائل مطروحه بحث مستوفی می نماید که محتویات این رساله اند.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 38/3
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام ... و بعد یقول افقر خلق الله الى غفران الله؛ انجام: و هو معکم اینما کنتم لا اله الا الله و له الحمد في الأولى و الاخرة.
خط: نسخ خوش، کا: صدر العلماء کردستانی، محمد جسیم، تا: 1274ق؛ 5ص (17-21)، 15 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: -214]
الوجود و تحقیق مراتبه- وجودية
vojūd va sar nāme-ye šuhūd
؟ حسین بن مصطفی
hoseyn ebn-e mostafā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2558/1
آغاز: بسمله، حمد بی کران، اول منان، دوالاحسان اوزرنیه، اولسونکه، دیده انسان حقایق الوان؛ انجام: تمین ایله دو کلی اولدردو کلی اولدردوبونک و ایدر هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن و هو بکل شیء علیم، بعون الله تعالی خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: عثمانی؛ با یک سرلوح، مجدول؛ 23گ (1پ -23ر)، 17 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 6- 45]
وجود و ماهیت - پیشی چیز بر هست
al-wujūd wa-l māhīya
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn( - 1903)
درباره تحقیق وجود و ماهیت و این که هر موجودی چون از این دو مرکب است دلالت بر واجب تعالی دارد. ظاهرا دو تحریر است.
آغاز: انبسمله، الحمدلله الذي جعل في کل شیء ... و الصلوة و السلام علی افضل بریته ... فهذه رسالة وجيزة في تحقیق ماهية الوجود و دلالة کل موجود منها علی الواجب المنزه عنهما ...
آغاز 2: الحمدلله الذي دل علی ذاته بذاته ... و نشکره علی ما خصنا به من المعرفة بافضل بریته و بعد فیقول خادم المله و الدين محمد هادی بن محمد امین ...... ان اقصی منية الكملين (؟) هو الترقي بدرجات اليقين ... و حیث انهم البمعوثون للارشاد فعلی العباد الاقتباس من أنوارهم و تتبع آثارهم ... و اما من برایه استقل فقد ضل و اضل و کم من کتاب دون في هذا للظمآن سراب و کم من شیطان ..
آغاز: برابر 2
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 59ص (210-268)، 19سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 5-456]
آغاز برابر 1؛ انجام: العدم معدوم بنفسه موجود في الذهن بوجود زائد علی ذاته علی ما ذهب اليه الجمهور.
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن هاشم موسوی خسرو شاهی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 17ص (82-98)، 21 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 47/2-108]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و حمل الجوهر علی الجسم و جزئية (کذ) بتقدم و تاخر. خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن علی رشتی پهمدانی، تا: 1314ق؛ اندازه: 20×15/5 سم [ف: 11-369]
آغاز: برابر 1؛ انجام: ان تو همه ناش عن الجهل و عدم التعقل.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن علی رشتی پهمدانی، تا: 1314ق، جلد: میشن عنابی، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 11-369]
آغاز برابر 1؛ انجام: و انه أيضا كالمسألتين السابقتين في أن توهمه ناش عن الجهل و عدم التعقل
خط: نسخ، کا: علی بن حسین غروی، تا: چهارشنبه 16 ربیع الثاني 1322ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 17گ (45پ -61ر)، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-364]
آغاز برابر 1؛ انجام: و انه ایضا کالمسئلتین السابقتين في آن توهمه ناش عن الجهل و عدم التعقل
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1323ق؛ جلد: میشن، 21گ (3ر -23ر)، 18 سطر، اندازه: 21/7×16سم [ف: 1396]
آغاز برابر 2، انجام: فان الموجودية صفة كالمعدومية قد تم.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی ابن علی، تا: 15 ربیع الاول 1334ق؛ 94 (94-1)، 22 سطر (13×7)، اندازه: 21×15سم [سنا: ف: 2-93]
آغاز: برابر 2؛ انجام: وحمل الجوهر علی الجسم وجزئیه بتقدم و
تأخر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه مغلوط است؛ 27گ (361پ -387پ)، 24 سطر، اندازه: 17/5 × 28/5سم [ف: 7]
آغاز برابر 1؛ انجام: نعم العدم معدوم بنفسه موجود في الذهن بوجود زائد علی ذاته علی ماذهب اليه الجمهور
خط: نسخ، بی کا، بی تاب نسخه مغلوط است؛ 8گ (388پ- 395پ)، 24 سطر، اندازه: 17/5 × 28/5سم [ف: -7]
al-wujūd wa-l māhīya
موسوی خسروشاهی، محمد باقر بن هاشم، ق14 قمری
mūsavī xosrowšāhī, mohammad bāqer ebn-e hāšem( - 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17275/3
آغاز: بسمله الحمدلله ولی الرشد و الهداية و منه التأييد و التوفيق و العناية و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله ارکان التوحيد و الولايه و بعد ان هذه کلمات حكمية في مسئلة الوجود و الماهية؛ انجام: و کیف بدر که من هو بالذات و الوجود صنعه ام کیف یصله من هو فعله و صلته.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 5ص (86-90)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 47/2-109]
vojūd va māhīyat
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18306 ض
بی کا، تا: 1044ق [د.ث. مجلس]
al-wujūd wa marātibuh
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5248/4
آغاز: بسمله. لما ثبت و حقق بالبرهان العرشي آن طبعة الوجود الوجود المطلق و الوجود المخلص هو الواجب؛ انجام: لا بما في فهمی و السلام
خط: نستعلیق، کا: حسینی ساوجی، محمود، بی تا، جلد: تیماج، 11سطر (12×7)، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 15-4178]
وجود و موجود- معنی لفظ وجود و موجود
wujūd wa wājib-ul wujūd
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 2/2-38
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد نظام ابن میرزا محمد شفیع بخاری، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 24×14سم [ف: -19]
vojūd va hastī
مباحثی است مختصر در وجود باری تعالی و مفاهیم قضا، شریعت و وجود انسانی.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4117/5
آغاز: وجود یعنی هستی عبارت است از ظهور واین ظهور را که مسبوق است به عدم یعنی نیستی و [خفا] موصوف اورا ممکن نامند واو حادث خواهد بود؛ انجام: تاجر را تمدنی خاص است واگر خواهد که به تمدن مزارع منتقل شود یا جمع کند بین التمدنين نفس او در مرتبه نقصان خواهد ماند و در درجات هیچ کدام ترقی نخواهد کرد ولهذا مهارت صاحب دو علم مثل مهارت صاحب یک علم نیست.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ احتمالا از مؤلف «رساله در افعال عباد» باشد؛ جلد: گالینگور، 4گ (211ر -214)، 19 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف مخ: 5-2265]
wujūd-u hayūlā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25011
آغاز: بسمله. اعلم انه مهد قبل الخوض في نظم؛ انجام: لکن نظرنا هیهنا في حاجته ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا [رایانه ]
وجودیه- نفس به وجودیه- جعل وجود (رساله)
وجودیه- اصول
وجودیه- توحید
وجودیه- آداب دم زدن (رساله)
vojūdye
خیام، عمر بن ابراهیم، - 517؟ قمری
xayyām, ‘omar ebn-e ebrāhīm( - 1124)
پروفسر کریستنسن مستشرق دانمار کی معروف در کتاب خود راجع به رباعیات خیام می گوید رساله در وجود به زبان فارسی
از خیام به دست آمده که به نام فخرالملک بن موید الملك تأليف شده است. ممکن است این همان رساله بوده و حکیم یک موضوع را در دو زبان نوشته باشد. (یوسف اعتصامی)
آغاز: سبحان الذي جل جلاله و تقدست أسمائه، اعطی کل شیی ... الأوصاف للموصوفات علی صریین ضرب یقال لها (له) الذاتي وضرب یقال لها (انه) العرضي و من الأوصاف العرضية مایکون الازما للموصوفو منها ما لا یکون لازما بل یمکن أن یکون مفارقا اما بالوهم و بالوجود معا ثم کل واحد من الذاتي و العرضي ینقسم الى قسمین قسم یقال لها الاعتباري و قسم یقال له الوجودي ...
انجام: فقد بان أن جمیع الذوات و الماهيات انما یفیض عن ذات المبداء الاول الحق جل جلاله علی ترتیب و في سلسلة نظام و هی کلها خیرات لاشرفیها ... انما الشر ... یلزم من ضرورة التضاد علی ما عرفت تفصیله. و الحمدلله الذي هو المبدأ الأول.
چاپ: این رساله را در مجموعه جامع البدائع منطبعه مصر با دو رساله دیگر خیام چاپ کرده اند.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 8ص (192-199)، 19سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 10-1985]
آغاز و انجام: برابر
یک عنوان فصل دارد، تذکر: نام مؤلف با توجه به آغاز و انجام معلوم گردید؛ خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 4ص (293-296)، 28سطر (13/5× 19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1017]
آغاز: برابر؛ انجام: یقول الظالمون الملحدون علوا کبیرا و لا حول و لا قوة الا به و حسبی و نعم المعين
خط: نستعلیق، کا: طباطبائی شولستانی، شهاب الدين علی، تا: شنبه 27 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ اندازه: 18×12 سم [ف: 11-311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، محمد، تا: 1042ق؛ جلد: تیماج، 3گ (110پ -112ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 17-109]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ این تقریر مانند بعضی فقرات مندرجه در این مجلد بی نقطه نوشته شده و خالی از غلط نیست، بیان حکیم مفصل است و می تواند چند صفحه این فهرست را به خود مشغول دارد؛ اندازه: 31×18سم [ف: 2-398]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 14؛ 9ص (381-389)، اندازه: 18×11 سم [ف: 4- 174]
بی کا، تا: قرن 14؛ 10ص (629-638)، اندازه: 18×11سم [ف: 175-44]
آغاز: برابر؛ انجام: تعالی الله عما یقول الظالمون الملحدون علوا كثيرة و لا حول و لا قوة الا به و حسبی و نعم المعين، و الحمد ...
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: 1357ق؛ 13ص (5-17) [ف: 3-236]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023.
تذکر: نام کتاب با توجه به آغاز و انجام معلوم گردید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4 گ (92ر-95پ) [فیلمها ف: 1-518]
نسخه اصل: آستان رضوی 6385؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 5گ، 16 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 4-148]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6452/10 - عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-254]
vojūdyye
دهلوی، فریدالدین مسعود بن سلمان، - 665؟ قمری
dehlavī, farīd-od-dīn masíūd ebn-e salmān( - 1267)
بعضی از اصطلاحات و کلمات را به طور عرفانی ترجمه و شرح نموده است و ضمن مراتب تصوف و آنچه صوفی باید بدو ملتزم شود ذکر کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 416/5
آغاز: ای لاهوت بیخ است، ای سپر ملکوت شاخ آن شجر؛ انجام: و میگویم طالب صادق خدای تعالی را محبت حاصل کردن فرض است.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج، 3گ (131 - 33پ)، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 2-18]
vojūdyye
بدرالدین اسحاق بن علی دهلوی، - 690 قمری
badr-od-dīn eshāq ebn-e ‘alī-ye dehlavīí - 1292)
قم، لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 33/3
آغاز: بدان که ای طالب صادق من عرف نفسه قد عرف ربه ...
بی کا، بی تا [چند نسخه ف: -113]
vojūdyye
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
گویا سه رساله در باره وجود از وی در دست هست. در این یکی نخست وجود را به قدیم و حادث (واجب و ممکن) بخش کرده، سپس مراتب سه گانه وجود را - نورانی (روحی)، ظلمانی جسمی و برزخی (ملکوتی) - گفته، آن گاه نور مطلق را که همان وجود قدیم (واجب) است گزارش کرده است. (احمد منزوی)
آغاز: بدانک وجود منقسم می شود به وجود قدیم عز شأنه و وجود حادث، که متکلم آن را واجب و ممکن می خواند. وجود حادث را سه مرتبه است: نورانی و ظلمانی و برزخی. اول مرتبه وحی بود، دوم جسمی، سیوم ملکوتی.
انجام: و صفات آن حضرت کنند و زبان حال بلبلان حدایق اسرار نغمه ... جعلنا و ایاکم.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 162/20 عکسی و 163/20 - عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4409 (گنج 652/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق؛ در مجموعه رساله های او؛ 3گ (510- 512) [عکسی ف: 2-293]
vojūdyye = vojūd-e motlaq
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
رساله ای است در مورد وجود مطلق. این رساله بخشی از رساله وجودیه (حل الفصوص، شرح فصوص الحكم) همدانی است که در نسخه ها به صورت رساله ای مستقل نیز آمده است و همچنان که در توضیح آن رساله خواهد آمد، آغاز و انجام آن با بخشی از شرح فصوص الحكم خواجه محمد پارسا تطبیق می کند.
آغاز: الحمدلله وسلام علی عباده الذين اصطفی اما بعد ای عزیز بدانکه نزد اهل کشف و شهود وجود مطلق جزیکی بیش نیست و آن وجود حق است جلت عظمته که وجود جمیع موجودات است.
آغاز: برابر؛ انجام: و جعل لباسه التقوى ... بمنه و کرمه انه قریب مجیب و الحمدلله ... و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 18ص (107-124) اندازه: 20×14سم [ف: 32-245]
آغاز برابر؛ انجام: باقی صفات فعل و الله اعلم باسرار صفاته و الحمد لله وحده و السلام علی من اتبع الهدي
خط: تعلیق، کا: محمد بن سعد الله، تا: با تاریخ 913ق؛ تملک: «محمد ابراهیم بن زین العابدين نصیری»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 1گ (174پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3-516]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: اراسنجی قزوینی، محمد طاهر، تا: 24 ربیع الاول1083ق، جا: قندهار؛ 1گ (281ر -281پ)، اندازه: 15/2×27/5سم [ف: 43-54]
آغاز: برابر؛ انجام: صفات ذات شمرند و باقی صفات فعل و الله اعلم باسرار صفاته.
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ 2گ (51ر -52ر) [ف: 3-516]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: علی محمد بن محمد صفی محلاتی، تا: اوایل قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوایی، 20ص (190-209)، 17 سطر، اندازه: 15/3×10/4 سم [ف: 17-463]
آغاز: بسمله چنین گوید ابوالفتح عمر بن ابراهیم الخيامي که چون مرا سعادت خدمت صاحب عادل؛ انجام: من نفحاته و عرفنا بحقایق آیاته و بالخیر عملت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق [الفبائي: -599]
آغاز برابر؛ انجام: و چون این صفات به هیچ حال از ذات منفک نیست صفات ذات شمرند و باقی صفات فعل والله اعلم باسرار صفاته والحمدلله وحده
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1285ق؛ از نسخه ای که در 902 کتابت شده استنساخ شده؛ 1گ، 22سطر [ف: 8-4910]
آغاز: برابر؛ انجام: تا آخر حیوانات تمت بالخیر عمت و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
vojūdyye = hall-el fosūs = š.-e fosūs-ol hekam
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560 ق)
رساله های متعددی با عنوان «وجودیه» به میر سید علی همدانی
نسبت داده شده است که منزوی در فهرستواره (8: 1072) چهار آغاز مختلف برای آنها می آورد، و همان گونه که او می گوید بررسی یکی بودن یا تفاوت آنها یا حتی اسناد صحیح آنها به همدانی نیازمند تحقیق است. در این بین رساله حاضر نیازمند تحقیق بیشتر است. نکته قابل توجه در مورد رساله حاضر تطابق آن با «شرح فصوص الحكم» خواجه محمد پارسا است. این رساله در نسخه ها به صورت های مختلف آمده است که به طور کلی سه گونه آغاز و سه گونه پایان را می توان در بین آنها بازشناخت: دسته بندی بر اساس آغازها: 1) دسته نخست از عبارت آغازین دیباچه شرح پارسا شروع می شوند: «حمد بی غایت آن فاطر حکیم را»؛ 2) دسته دوم از عبارت آغازین مقدمه شرح پارسا شروع می شوند: «بدان ای عزیز که به زبان اهل کشف و تحقیق وجود را من حیث هو هو، یعنی مطلق، یعنی اعم از آنکه»؛ 3) دسته سوم از عبارتی در یک صفحه بعد از آغاز مقدمه شرح پارسا آغاز می شوند: «ای عزیز، بدانکه نزد اهل کشف و تحقیق وجود مطلق یکی بیش نیست». دسته بندی بر اساس پایان ها: 1) دسته اول به عبارتی در حدود صفحه چهارم مقدمه شرح پارسا ختم می شود: «چون این اسماء به هیچ حال از ذات منفکر نیست، اسامی ذات شمرند»؛ 2) دسته دوم به یک دوا بیتی در انتهای مقدمه شرح پارسا و درست قبل از آغاز شرح عبارات ابن عربی ختم می شوند: «تو دیده نداری که به خود درنگری ** ورنه ز سرت تا به قدم اوست همه»؛ 3) دسته سوم که بر خلاف نسخه های دو دسته پیشین که یک تا سه برگی هستند، دارای تعداد برگ های بسیار هستند به عبارات انتهایی شرح فصوص ختم می شوند: «دل کامل اگر چه قابل جمیع تجلیات است؛ اما نه دفعة واحدة. ایزد تعالی خواننده و داننده و عمل کننده این معانی را به حلیه ایمان و عرفان مزین گرداناد بمنه و کرمه. و انه قریب مجیب و الحمد لله وحده و السلام علی من التبع الهدي». با این حساب چند احتمال در خصوص این رساله متصور است: اول این که این رساله با روایت های مختلف آن همان شرح خواجه پارساست که گزیده ای از آن یا بعضاً تمام آن در نسخه ها به اشتباه به همدانی نسبت داده شده است؛ دوم این که رساله از آن همدانی است و به اشتباه به خواجه پارسا اسناد داده شده است؛ سوم این که خواجه پارسا در شرح خود از شرح همدانی استفاده بسیار کرده و کتاب او مشتمل است بر تلخیص و افزایشی بر شرح همدانی؛ چهارم اینکه خواجه پارسا یک یا دو) رساله از همدانی را، به عینه یا به صورت گزیده، در دیباچه و مقدمه شرح خود بر فصوص تکرار کرده است و رساله های مفصل اسناد داده شده به همدانی به واقع از آن پارساست. ارزیابی و مقایسه نسخه ها دست کم می تواند مردود بودن برخی از این احتمالات را نشان دهد. (مجتبی درایتی)
آغاز: 1: بسمله. حمد بی غایت آن فاطر حکیم را که آثار صبح وجود از قعر چاه ظلمت آباد عدم بر آورد
2: بدان ای عزیز که به زبان اهل کشف و تحقیق وجود را من حیث هو هو یعنی اعم از آنکه با تعقل آن قیدی اعتباری کنند هویت غیب خوانند.
انجام: ای آنکه حدوث و قدمت اوست همه ** سرمایه شادی و غمت اوست همه اتو دیده نداری که به خود در نگری ** ورنه از سرت تا به قدم اوست همه
[الذريعه 39/25 ؛ فهرستواره 1072/8 ؛ نسخه های منزوی 1479/2؛ فهرستواره منزوی 701/7]
آغاز برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 140ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (265ر -266پ)، 25 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 7-179]
آغاز: برابر 2؛ انجام برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 3گ ( 121-119 ر)، 25 سطر، اندازه: 14/7 × 25/5سم [ف: 7-319]
آغاز: برابر 2؛ انجام برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 3گ، 17سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 8-4910]
با مقدمه و با عنوان «قوله» در شرح هر فصی، در آغاز و انجام درست مانند شرح خواجه پارسا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 21 جمادی الاول 1055ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 99گ (64پ -162ر)، 17 سطر (13×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 16 -448]
.. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7086/1
آغاز: برابر 2؛ انجام: و دل کامل قابل جمیع تجلیات است امانه دفعة واحدة اللهم اعصمنا من الخطاء و الزلل في الايراد و وفقنا في العلم و القول و العمل للحق و السداد و الصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 21 جمادی الاول 1055ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 63گ (1پ- 63پ)، 17 سطر (13×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 16-447]
آغاز: برابر 1؛ انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1070-1080ق؛ 5گ (109ر-113ر)، 16سطر (12×5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8-752]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 129/5- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1752]
آغاز برابر 1؛ انجام: مزین گرداند و کمال گیرند انه قریب مجیب و الحمد الله وحده و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، ابعاد متن: 15/5×9، اندازه: 26/5×15سم [ف: 16-752]
آغاز برابر 1؛ انجام برابر
خط: نستعلیق، کا: قزوینی، محمد هاشم بن سلیمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قطع: جیبی [ف: 2-61]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (23پ -26ر) [ف: -223]
آغاز: برابر 1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (43پ -47)، انداز 19×8/5 سم [ف: 3-117]
آغاز برابر 1؛ انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 5ص (5-1)، 17سم (14×6)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 16-66]
آغاز: برابر 1؛ انجام برابر
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ در پایان نسخه چنین آمده: «تمت الرسالة الوجودية لقطب العارفين شیخ بهاء الدين العاملي، عامله الله بلطفه الخفي و منه الجلي»؛ 3گ (65-67)، 19 سطر، اندازه: 19×9سم [ف: 36-463]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در وجود» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: شاه کوهی، علی اصغر، تا: 1226ق؛ 120ص (292-411)، 18سطر (12×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14-3596]
آغاز: برابر1 خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 210 ص (806-1015) [عکسی ف: 3- 209]
vojūdyye = vahdat-e vojūd = marāteb-e vojūd = r.-ye vojūd = marāteb-e mowjūdāt
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
رساله ای است موجز در تقسیمات وجود به مراتب سه گانه که در آن از نظر و رأي صوفیه موحده که قائل به یکی از آن نظرات هستند دفاع شده و در توضیح مبانی آن رأي نگاشته شده است. غیر از رساله وجودیه عربی مؤلف است. این کتاب در فهارس به عنوان وجودیه و گاهی به عنوان مراتب وجود آمده و نیز در الذريعة به عنوان وحدت وجود آمده است.
آغاز: بسمله، بدان وفقک الله و ایانا که اصحاب بحث و نظر از برای بیان وجود ذات در موجودات تمثیلی کرده اند و چنین گفته اند: که اشیاء نورانی را در نورانیت سه مرتبه است مرتبه
انجام: که بیزارم از خدایی که ناقص باشد و شک نیست که ناقص خدایی را نشاید، پس بیزاری ایشان از خدای تعالی نباشد، و کفر هیچ یک لازم نیاید و الله اعلم چاپ: مشار فارسی، ج 2، صص 2563-2564؛ طهران، سنگی، 1315ق، وزیری، (کلمات المحققين: ج 2، صص 172-178)
[نسخه های منزوی 860/2، الذريعة 56/25 ؛ هدية العارفين 729/1؛ فهرستواره منزوی 252/6 و 313/7 ؛ مكتبة امیر المومنين 230/1؛ دنا 998/10 -1000 (70 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- مراتب موجودات (ترجمه)؛ نیشابوری، کمال بن شهاب الدين (قرن 9-)
2- المباحث الوجودية في المقاصد الأصولية = تعریب رسالة الوجود للجرجانی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود رومی، تا: قرن 9؛ واقف: نائینی؛ 10گ، 12سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 4-149]
آغاز برابر؛ انجام: که در سینه من علمیست که اگر آن را بر شما اظهار کنم بر خود بلرزید همچنان که ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ 6گ (76-81)، 13سطر، اندازه: (11×8) سم [ف: 36-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 864ق؛ 8گ (168پ -175ر) [ف: 5-747]
نسخه اصل: روان کوشکو ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: 25 ربیع الاول 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1-436]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوایی، 5گ (250پ - 254پ)، 23سطر (9×6)، اندازه: 17×26/5 سم [سنا: ف: 1-337]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3497/15- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-154]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن ابراهیم جامی، تا: 104ق، جا: الأرزنة؛ اندازه: 12×17/5 سم [نسخه پژوهی: 3-103]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 935ق؛ 15گ (19-23)، اندازه: 17×9سم
[نسخه پژوهی: 3-92]
آغاز: برابر؛ انجام: بنا کند برای او هزار شهر در بهشت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به شیوه چلیپایی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 6ص (51-56)، اندازه: 30×21سم [ف: 9-268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طبرستانی آملی، محمد قاسم بن احمد، تا: قرن 11؛ 7 گ (155پ -161ر)، 21 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 30-152]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 3ص (381-383)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32-72]
انجام: ای از آن مرتبه چون برق خاطف ظهور کند و اشارات انسان بتوحید از آنجا ناشی گردد. و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المأب
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-693]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 11؛ تملک: لطفعلی؛ 2گ (25ر -26پ)، 31سطر (22×12)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 37-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 2گ (133-132)، 36سطر مورب، اندازه: 15×9سم [ف: 32- 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد مومن هروی، تا: 1018ق؛ مجدول؛ تملک: مصطفی خان شاملو سفیر ممالک روم در 1160ق؛ مهر: «عبده روح الله، 1161»؛ جلد: تیماج، 10گ، 14سطر (5/5×12) اندازه: 13×12 سم [ف: 15-59]
آغاز برابر؛ انجام: المصنف لحواشی المطالع و الكبرى الفارسية
خط: نستعلیق، کا: رضوی قاینی، عبدالله، تا: 1042ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد باقر بن محمد اشرف، تا: 1044ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 4گ (70پ -73پ)، اندازه: 24×14سم [ف: 19-222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 4گ (277-280) [ف: 15- 331]
خط: نستعلیق، کا: صنیع الله، تا: 1069ق، جلد: تیماج مذهب، 13گ (74ر -86پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 28-269]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1082ق؛ 8ص (138–145)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 32-199]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی، تا: 1084ق، جا: پتنه هند؛ جلد: تیماج، گ (87پ -89ر)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 18-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: پنج شنبه 12 شعبان 1085ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (19ر-20پ)، ابعاد متن: 23×9، اندازه: 24×14سم [ف: 14-172]
بی کا، تا: 1085ق [نشریه: 5-288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092ق؛ مجدول؛ 6گ (115پ - 120ر)، اندازه: 10×17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -99]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1570/11 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-405]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1092ق؛ 2ص (76-77) [ف: 5-747]
آغاز: برابر انجام: بیرون ز تو هر چه بیند اندر عالم ** نفس دوم دیده احوال باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (38پ -39پ)، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3ص (98-100)، 17 و 19سطر، اندازه: 20×16/5 سم [ف: 23-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بالانکابی جیلانی، محمد نصیر بن حسن، تا: قرن 12؛ 5گ (91-95)، 22 سطر، اندازه: 15×6 سم [ف: 29-376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: قزوینی، خلیل بن محمد زمان، تا: قرن
12، جا: قزوین؛ کاغذ: اصفهانی، 4ص (386- 389)، 28 سطر (11×20/5)، اندازه: 16×26/5سم [ف: 1-228]
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 4گ (33پ -36ر)، 8سطر (11×15/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -388]
آغاز برابر؛ انجام: اولا یمکننا القيام بانواع العبادات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا 12، جا: کرمان [نشریه: 2-106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، تا: اواخر قرن 11 یا اوائل قرن 12؛ 2گ (47-48)، 27 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 34-445]
آغاز برابر؛ انجام: وجود اغیار محال باشد، و هر غیری که در توهم آید خیال بود، چنانکه محققی گفته است: هر دیده که بر فطرت اول باشد ** یا آنکه به نور حق مکحل باشد / بیرون ز تو هر چه بیند اندر عالم ** نقش دویم دیده أحول باشد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1102ق؛ 3گ (259پ - 261ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 18×8 سم [ف: 39-368]
خط: تعلیق، کا: دیباجی، شهاب الدين علی، تا: شعبان 1104ق، جا: فیض آباد خبیص؛ جلد: تیماج مذهب، 3ص (346-348)، سطور چلیپایی (20×11/4)، اندازه: 15/5× 25سم [ف: 3-515]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ در نسخه با نام «هذه الرسالة للحضرة العلية العلوية المقدسة الشريفة قدس سره»؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (135پ 136پ) [ف: 29/1 -135]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد شفیع اصفهانی، تا: 1119ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه هندی [ف: 5-301]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «بیان مراتب نور» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ کا: نجات، محمد شفیع بن محمد ابراهیم، تا: 1128ق؛ مصحح مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 3گ (34-36) 17سطر ( 13/5×6/5)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3-1424]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1099-1144ق؛ جلد: تیماج، 3گ (194پ -196 پ)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 20-58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن فرخ زاد، تا: چهارشنبه 7 شعبان 1154ق؛ جلد: تیماج، 2گ (77ر -78پ)، ابعاد متن: 1776، اندازه: 18/5×7/5 سم [ف: 4341]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1180ق؛ کاغذ: سپاهانی، 8ص (3 10)، 17سطر (15×7)، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 17-57]
خط: نسخ، کا: محمد باقر نیریزی، تا: 1183ق، جا: قندهار [الفبائي: 599]
آغاز برابر؛ انجام: نور خورشید گر بیفتد بر جدث ** آن همان نور است کی گردد حدث
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1187ق؛ تملک: معصومعلی بن علی عسکر به تاریخ شعبان 1187؛ 1گ (14ر-14پ)، 24 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 15-54]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13، 3ص (131-133) [ف: 22-17]
آغاز: بسمله بدان ارشد ک الله للصدق والصواب که بعضی از طلاب راه یقین در باب معرفة صانع وصنع کلمه چند گفته اند.
محصول آن در این فصول مسطور است ... فصل در میان هستی ونیستی؛ انجام: از یکطرف چنانکه حرکت مفتاح که دریدست والله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1233ق؛ جلد: مقوا، 3، 32سطر، اندازه: 20/5 × 29/5سم [ف: 8-4909]
خط: نستعلیق، کا: خرسوه وی، احمد، تا: 1261ق؛ 4گ (72پ- 5ر)، 14سطر (14×8)، قطع: ربعی [ف: 17-163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، ملا محمد، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (1پ -4ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 15-97]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272 ق [الفبائي: -599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاشانی، محمد بن محمد باقر، تا: 1292ق؛ 5گ (136ر-140پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 3-70]
آغاز: مقدمه: پاک از آنها که غافلان گفتند ** پاکتر ز آنکه عاقلان گفتند هو الله وحده در بیان حقیقت وجود بحث در این موضوع متضمن تحقیق در ریشه توحید اصفیاء صدیقین است؛ نسخه: بسمله. بدان وفقک الله و ایانا که اصحاب بحث و نظر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: عمادالکتاب، تا: قرن 14؛ مهر: نصرالله التقوى؛ 10گ، 13 سطر (11×5)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 11 -274]
آغاز برابر؛ انجام: یا آنکه بنور حق مکمل باشد. بیرون ز تو هر که بیند اندر عالم - نقش دوم از دیده احول باشد. تمت.
خط: نستعلیق، کا: حسینی تفرشی، محمد ابراهیم بن محمد، تا: صفر 1311ق؛ با مقابله مرتضی فرهنگ و یادداشت هایی از او؛ 4گ (51پ -54پ)، 15سطر، اندازه: 21/2×13/7 سم [ف: 7-471]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمدرضا حسینی خوانساری، تا: 1340ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 4 گ، 22 سطر، اندازه: 21×17سم [اهدائی رهبر: 5-222]
آغاز برابر؛ انجام: و شکی نیست که ناقص خدای را نشاید پس بیزاری ایشان از خدای تعالی نباشد و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: خراسانی، عبدالرحیم، تا: سه شنبه 17 شوال 1348ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار؛ 4گ (11-14)، 19سطر، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 28-445]
آغاز: برابر؛ انجام: پس لازم آید که واجب الوجود مرکب باشد از آن امر کلی و یقین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (93 - 94ر)، 20سطر [ف: 16-245]
آغاز و انجام: برابر؛ هر دیده که بر قطرات اول باشد ** با آنکه بنور حق مکمل باشد / بیرون ز تو هر چه بیند اندر علام ** نقش دو با دیده احول باشد. تمت الرسالة الوجودية للسید المحقق
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4ص (352-355)، 20 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 9-437]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (124پ -127پ) اندازه: 20×9سم [ف مخ: 5-2265]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان که محقق گفته هر دیده که بر فطرت اول باشد با آن که بنور حق مکحل باشد بیرون از تو هر چه بیند از نور
عالم نقش دوم دیده احوال باشد. تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ 2گ، اندازه: 24×14سم [ف: 4-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 3ص، سطور چلیپایی سه ستونی، اندازه: 43×26سم [ف: 4-150]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6473/14 - عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-257]
آغاز برابر؛ انجام: لمعه ای از آن مرتبه چون برق خاطف ظهور کند و اشارات انسان بتوحید از آنجا ناشی گردد. و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 12گ، 33سطر (متن و حاشیه)، اندازه: 14× 23/5 سم [ف: 2-776]
آغاز و انجام: برابر
به نام رساله مراتب موجودات؛ خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (94ر - 96پ) [ف: 3-514]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر آفتاب بر امور خسیسه نتافتی ... ناقص بودی (برابر با س 15 ص 22 چاپی و دو صفحه کم دارد.)
خط: شکسته تعلیق، کا: لاهیجانی گیلانی، محمد جعفر، بی تا، کاتب در لاهیجان زاده و در همانجا درگذشت و شاگرد آقا احمد مازندرانی بید آبادنشین بوده؛ تملک: حاج محمد زمان خراسانی پسر کلبعلی در تهران در 1282ق؛ 4گ (27ر -30ر)، 15 سطر (7×14/5)، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 3-515]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -599]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -599]
بی کا، بی تا [نشریه: 2855]
بی کا، بی تا [نشریه: 5-268]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، 34گ (163پ- 166ر)، 25سطر (14×6)، اندازه: 10× 20سم [ف: 12-2752]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-779]
نسخه اصل: پاریس 80 . S. P (بلوشه 157)؛ بی کا، بی تا؛ 23سطر [فیلمها ف: 1-536]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 10ص (78-87) [عکسی ف: 3-280]
بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: -1395]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 2-118]
آغاز برابر؛ انجام: و اگر آفتاب بر اموز خسیسه نتافتی فیض او در نور بخش خام نبودی بلکه ناقص بودی.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ 7گ (13ر-19ر)، اندازه: 11×15سم [ف: 33/1-69]
al-wujūdīya
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
بحثی است کوتاه در اثبات واجب الوجود به روش فلسفی و این که معنی وجود و مفهوم آن چیست. جز رساله فارسی اوست.
آغاز: بسمله. الحمدلله العلى الاعلى ... کل مفهوم مغایر للوجود کالانسان مثلا فانه ما لم ینضم اليه الوجود بوجه من الوجوه في نفس الامر ...
انجام: قلت هذا طور وراء طور العقل لا یمکن أن یتوصل اليه بالانظار العقلية بل بالمشاهدات الكشفية ... و کل میسر لما خلق له الله المستعان و علیه التكلان
آغاز: الحمدلله العلى الاعلى و الصلوة علی محمد المصطفى الذي من لم یعتقد ... فهذه رسالة الفها المرتضى الشريف قدس سره في مسئلة الوجود، قال کل مفهوم مغایر للوجود کالانسان مثلاً؛ انجام: برابر
در این نسخه به سید مرتضی نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، کا: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم، تا: اواسط قرن 10؛ محشی با نشان «جلال الدين و 12»؛ 1گ (146-146)، 25 سطر، اندازه: 13×10سم [ف: 34-699]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ 2گ (186-187ر) 19سطر، اندازه: 14/5×8 سم [ف: 36-623]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسنی نوربخشی، احمد بن قاسم، تا: شنبه 25 شعبان 984ق، جا: قزوین؛ جلد: گالینگور، 3گ (121پ -123پ)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 30-227]
آغاز: بسمله الحمد لله العلى الأعلى و الصلوة و السلام ... اما بعد فهذه رساله الفها المرتضى الشريف في مسئلة الوجود قال کل مفهوم مغایر للوجود، انجام: برابر
در این نسخه از سید مرتضی دانسته شده؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 2 ص (114-115)، اندازه: 12×17سم [ف: 32-40]
آغاز: مراتب الموجودات في الموجودية بحسب التقسيم العقلي بینت بما لا مزید علیه؛ انجام: فانه یفهم المخاطب منهما ما یمنع تصوره من الشركة سر آغاز و انجام این نسخه متفاوت است و شباهت به ترجمه رساله وجودیه فارسی او دارد؛ کا: کرم الله بن عطاء، تا: دوشنبه 18 شوال 1083ق، جا: مکه مکرمه؛ 1گ (72ر-72پ)، اندازه: 36/5×23 سم [ف: 17-124]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی، تا: 1084ق، جا: پتنه هند؛ جلد: تیماج، 1گ (85پ -87ر)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 18-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاشانی، محمد بن محمد باقر، تا: 1292ق؛ 2گ (135ر-136ر)، 15 سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 3-69]
vojūdīye
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
رساله بسیار مختصری که در باره وجود و مراتب آن از نظر عرفان و تصوف به نثر و نظم بحث شده و تمام و جودات را یکی دانسته است.
آغاز: بسمله الصورة النوعية الانسانية الكاملة وجود من حیث هو هو غیر وجود ذهنی و خارجی است بلکه هر واحدی از .. [فهرستواره منزوی 1068/8]
آغاز برابر؛ انجام گر بیابی مراتبش بتمام ** صاحب مرتبه توئی و السلام
خط: نستعلیق، کا: متطبب تولمی، احمد بن محمود، تا: 866ق؛
2گ (177-178پ)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12-228]
آغاز: برابر؛ انجام: از جمیع مراتب الهيه و گویند
تذکر: نام رساله و مؤلف به قرینه آغاز ذکر شد. در فهرست به نام اصطلاحات الصوفية آمده؛ بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 2گ، 15 سطر، اندازه: 18/8×12/5 سم [ف: 5-24]
آغاز: برابر است؛ انجام: گر بیایی مراتبش بتمام صاحب مرتبت [مرتبه] تویی، و السلام تمت الرسالة القدسية و حمدله
خط: نستعلیق، کا: فیروزآبادی، محمد شفیع، تا: 1083ق، جا: حیدر آباد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 2گ، 24 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [اهدائی رهبر: 5-219]
آغاز: برابر
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2ص (362 -363)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32-150]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/83 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1316]
آغاز: برابر؛ انجام: هر یک ز مقام خود سخن می رانند.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 2ص (265-264)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 10-604]
آغاز: برابر؛ انجام: صاحب مرتبه تویی و سلام. کاتب افزوده: «تم الرسالة الروحيه في شهر رمضان المبارك و الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله و اولیائه.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق، جلد: تیماج، 2 ص (378-379)، 25 سطر، اندازه: 14/5× 23/5 سم [ف: 10-608]
آغاز: برابر؛ انجام: صاحب مرتبه توئی و سلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1283ق، جلد: تیماج، 5ص (484-488)، 11سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 24/3-97]
آغاز: برابر؛ انجام: صاحب مرتبت تویی (و سلام تمت المسئلة بعون الله تعالی)
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اص (60)، 23 سطر (11/5 ×22)، اندازه: 28×17سم [ف: 9-1484]
آغاز برابر؛ انجام: بیت: یاران چو مکان ... سخن می رانند و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 3ص (99-101)، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5 سم [ف: 32-61]
vojūdīye
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr (1357 - 1434)
به نظم فارسی. از آنجا که برای قاسم انوار رساله وجودیه ثبت نشده است و این رساله در میانه مجموعه رسائلی از نعمت الله ولی قرار دارد بعید نیست همان رساله وجودیه نعمت الله ولی باشد. البته رساله او به نظم و نثر است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 149/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 22ص (19-30)، 20سطر (13×7)، اندازه: 18×11 سم [سنا: ف: 1-74]
wujūdīya = wujūd = esbāt-u wājib-ul wujūd = r.-ul wujūdīya
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, 'abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
رساله ای است در این که ماهیت بی وجود معدوم است لیکن وجود بی ماهیت موجود است. برای نشانی: «فان قلت المهية باعتبار وجودها في العقل معروضة للوجود الخارجي، فیکون ثبوت الوجود الخارجي في العقل فرع لوجودها فیه، لافی الخارج. قلنا. ننقل الكلام الى وجودها العقلي، بأن نقول، ثبوت الوجود العقلي لها في العقل موقوف».. آغاز: باسمه سبحانه الوجوداي ما بانضامه الى الماهيات یترتب علیها آثارها المختصه بها موجود فانه لولم یکن موجودا لم یوجدشی اصلا و التالى باطل فالمقدم مثله بیان الملازمه آن الماهيه قبل انضمام الوجود ... غیر موجوده قطعا فلو کان الوجود ایضا غیر موجود لایمکن ثبوت احدهما للاخر ... فثبت أن الوجود و اذا کان موجودا وجب أن یکون وجوده بنفسه و الاتسلسل فیکون واجبا لا متناع زوال الشي عن نفسها
انجام: فلا نخرج عن القسمة ینتقل المنع حی الى انحصار الوجود الواحد في کونه قائما بکل واحد منها و کونه بتمه منها و کونه قائما بالمجموع فلا یجدی نفعا
[کشف الظنون 742/1؛ معجم المطبوعات 671/1؛ الذريعه ج 10608؛ فهرستواره منزوی 251/6]
شرح و حواشی:
1- شرح الرسالة الوجودية = شرح الوجود و الماهية؛ اسدالله (-10)
آغاز برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 2گ (2ر -3پ)، اندازه: 20×11/5 سم [نسخه پژوهی: 3-72]
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 26×36سم [ف: 3-248]
خط: شکسته نستعلیق، کا: زواره ای، صفی الدين محمد بن غیاث علی، تا: 144ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 4ص (40- 43)، 16سطر (11×6)، اندازه: 15×9سم [ف: 8-542]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 جمادی الثاني 970ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، اندازه: 36/5×24سم [ف: 3-245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 992ق؛ واقف: نائینی؛ 6ص، 23 سطر، اندازه: 21×12سم [الفبائي: -599]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-692]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 2گ (111-112)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 23-550]
نسخه اصل: نسخه آقای روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [فیلمها ف: 1-722]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدسعید بن قاسم طباطبایی، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ 3گ (84پ -86ر)، 21 سطر، اندازه: 5/5×14/5 سم [ف: 35-619]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (1پ -3پ) [ف: 337-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11، کاغذ: بخارائی، 3ص (133-131)، 14سطر (12×7/5)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 5-521]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، وص (17-25)، 17سطر (11×5)، اندازه: 17×9 سم [سنا: ف: 1-281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سر لوح؛ جلد: مقوایی، 2گ (510پ -511ر)، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 17-299]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140( 8201)؛ بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ این رساله در نسخه حاضر به علامه دوانی منسوب شده؛ 1گ (194) [عکسی ف: 3-427]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «حاشية رسالة الوجود» و با مؤلف ناشناس آمده و نام اثر و مؤلف با تطبیق آغاز و انجام نسخه تعیین شد. حاشیه مختصری در چهار صفحه است که ماتن و محشی آن شناخته نشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 5 ص (33-37)، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-562]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: گیلانی، عبدالرزاق، تا: پنج شنبه 9 جمادی الاول 1034ق، جا: مدرسه طبیه معصومیه؛ 2گ (137پ - 138ر)، 23 سطر، اندازه: 19/8×12/6 سم [ف: 9-279]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز، برگزیده شد؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1046ق؛ 4ص (127 - 130)، 23 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 4-171]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست نام کتاب شرح رباعیات آمده است که با توجه به آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ معرب، کا: طهماسب قلی خان، تا: 1050ق؛ 5گ (75پ -79ر) [ف: 6-2389]
خط: نستعلیق خوش، کا: غزنوی، محمد عارف بن محمد صالح، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 17/5×9 سم [ف: 11-315]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته تعلیق، کا: دیباجی، شهاب الدين علی، تا: با تاریخ 1098ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (93-94)، سطور چلیپایی (20×11/3)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3-517]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مدهب، 1گ، 29 سطر، اندازه: 18/3 × 24/5سم [اهدائی رهبر: 5-220]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11 یا آغاز قرن 12، 3گ (123پ -125پ) [ف: 2-263]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4 ص (426 -429)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 9-664]
آغاز: برابر
خط: تحریری، کا: طبسی خراسانی، محمد ابراهیم بن محمد علی، تا: قرن 13 [ف: -114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 2ص، 25 سطر (16×10)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3-373]
آغاز: رساله وجود. من افادة سید صدرالدین طهرالله ترتبته بسمله و لیعلم ان فو الوجود؛ انجام: و اذا قال اتممته قد بد ** بما قال تاریخ اتمامه
رساله وجود: والواقع في الواقع من الحاصل بالادله والله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1201ق؛ جلد: تیماج، 4 ص (204-207)، 16 سطر (14/5×8)، اندازه: 14×19 سم [ف: 2-307]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1231ق؛ 2گ (37ر - 38پ) [ف: 3- 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1241ق؛ 2گ (1پ-2پ) [ف: 2- 262]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اکبر طبیب، تا: 1262ق، جا: رشت مدرسه مستوفی؛ واقف: فهرستی؛ 2گ، 19 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 4-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1276ق؛ جلد: مقوا، 7ص (35-41 اندازه: 12×17سم [ف: 33/1 -170]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست نسخه را منحصر و مؤلف را غیاث الدين منصور دشتکی دانسته که با توجه به آغاز و انجام نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ تحریری، کا: موسوی جیلانی، مهدی بن احمد، تا: 1294ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 3 گ (106ر-108ر)، 17سطر (15×7/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 17-203]
خط: نسخ، کا: درجزینی، محمد، تا: 1309ق؛ جلد: تیماج، 4گ (232-229)، 22 سطر (13×10)، اندازه: 18×12 سم [ف: 16-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 5-308]
نسخه اصل: دهلی نو ش 504 (181)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -163]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 4گ (45پ -48پ)، 18سطر (12×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 13-3512]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «حاشية رسالة الوجود» و با مؤلف ناشناس آمده که نام اثر و مؤلف با تطبیق آغاز و انجام تعیین شد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
انضمامی؛ بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [ف: 5-225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: ملا موسی؛ 4گ، 17سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 4-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: ملا موسی؛ 5گ، 16 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 4-150]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (225-222)، اندازه: 12×18/5 سم [نسخه پژوهی: 3-85]
vojūdyye
خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949 قمری
xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn( - 1543)
نشر آمیخته به نظم در باره وجود و اخلاقیات، وجود باقی حق و وجود عارضی موجودات، با عناوین «ای طالب صادق».
آغاز: الحمدلله الذي اعطی للانسان وجود او رتبة ... بدان ای
درویش صادق که وجود چه چیز است بدان که وجود بر دو نوع است وجود حقیقی باقی سرمدی وجود حق است سبحانه و تعالی و وجود عارضی مجازی فانی وجود مخلوقات است...
انجام: گر ندارم از شکر جز نام بهر ** این بسی خوشتر که اند کام زهر
[فهرستواره منزوی 1069/8 بدون نام مؤلف و 1071/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، کا: بابا گلکار، تا: قرن 10؛ مجدول؛ 20گ ( 184-165 پ)، 15 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 33/1 -101]
تذکر: در فهرست این رساله بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، کا: جوهر، حسن، تا: 1054ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 17سطر (9/5× 18/5)، اندازه: 23×16 سم [نشریه: 3-232]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرک، تا: با تاریخ 1068ق؛ 25ص (45-69)، ابعاد متن: 18×10، اندازه: 25×18سم [ف: 5-1776]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد جمیل بن عبدالرحمن، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 19گ (105-123)، 19 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 21-310]
آغاز برابر؛ انجام: شکر نعمت کن، تا نعمتت افزون کند ** گر نیاری از کفت بیرون کند. الحمدلله علی الاتمام. تمت ...
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1401 (گنج 664/2، 852)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1280ق؛ 16گ (33-48) [عکسی ف: 2-293]
vojūdyye
خفری، محمد بن احمد، - 957؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad( - 1550)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20517
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول؛ انجام: علی هذا و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله
خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد زنجانی، تا: قرن 11 [رایانه]
al-wujūdīya = al-wujūd
ملا شمسا، شمس الدين محمد، 1016 - 1098؟ قمری
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687)
رساله کوتاهی است در خصوص وجود باری تعالی که با مباحث آمیخته فلسفی و کلامی به طرح موضوع پرداخته و در پایان به آیات قرآن در وحدانیت وجود باری تعالی استناد نموده است. وی بخشی از سخنان صوفیان و فیلسوفان را درباره وحدت وجود آورده و شرح کرده است. در آغاز از تجرید خواجه طوسی یاد نموده و در پایان در تفسیر آیه «قل هو الله احد» بر صاحب کشاف اعتراض کرده است. آغاز: الحمدلله الذي جعلنا بتصحیح اعتقاداتنا في أصول الديانات و فروعها من أهل الشفاء و النجاة و الصلاة والسلام علی أكمل ما في عالم الإمكان من الموجودات .. و بعد فیقول ... هذه رسالة ملكوتية في تحقیق معنی الوجود و فروعه و لواحقه ... اعلم أن کل مفهوم کلی مشترک معنوی لان الكلى بما هو کلی لا یابی عن وقوع الشركة فیه و المفهوم الانتزاعى للوجود المنتزع من الوجودات مفهوم کلی ..
انجام: و قد تقرر عند اهل العربية انه اذا امکن حمل الكلام علی التاسيس فالحمل علی التاسيس راجع و اکمل علی التاكيد مرجوح حینئذ فظهر انهما تمسکا بالمرجوح و ترکا الراجح و فیه رمز فتدبر
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ 13 گ (110ر-122پ)، اندازه: 20×27سم [ف: 3-515]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طالقانی، محمد کاظم، تا: 1052ق؛ جلد: تیماج، 16گ (193پ -208پ)، قطع: ربعی [ف: 15-4105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا شمسا، شمس الدين محمد، تا: ربیع الثاني 1059ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 14 گ، 9سطر (15×8)، اندازه: 12×19 سم [ف: 11-83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1076ق؛ جلد: تیماج، 33ص (156- 188)، 20 سطر، اندازه: 17×10 سم [ف: 9-237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: ربیع الأول 1095ق؛ واقف: تقی موسوی، 1119؛ 12گ، 19سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 4-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 3 جمادی الاول 1116ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی با علامت «منه»؛ 4گ (136ر -139پ)، 37سطر، اندازه: 31×15/5 سم [ف: 31-716]
vojūdīye
آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری
āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn(-1713)
افاداتی است درباره ممکن الوجود و اشتراک وجود و علم خدا و اراده او، سمع و بصر، افعال عباد، بدگویی از قدریه، حدوث عالم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5341/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 9 شوال 1182ق [ف: 16-253]
vojūdīye
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 - 1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
[فهرستواره منزوی 253/6]
شیراز؛ خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه: 13/1
بی کا، بی تا [نشریه: 5-269]
wujūdīya
قادری بتالوی، غلام قادر شاه، 1107 - 1176 قمری
qāderī botālavī, qolām qāder šāh (1696 - 1763)
رساله کوتاهی است در حقیقت و مراتب وجود از منظر متصود قادریه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15389/2
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... یا شیخ عبدالقادر ... باید دانست که حضرت وجود را که حقيقة الحقائق است سه مرتبه است که آن را غیب می نامند؛ انجام: چشم بگشا که جلوه دلدار متجلی است از در و دیوار ما في الوجود إلا عین واحد لا إله إلا هو
خط: نستعلیق، کا: کریم بخش قادری، تا: ذیقعده 1303ق؛ 4گ (101-98ر)، 19 سطر، اندازه: 17/5×8/5 سم [ف: 39-137]
wujūdīya
عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی، ق 12 قمری
‘orfi tāleqānī, mohammad na‘īm ebn-e mohammad taqi( - 18c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18164
آغاز: بسمله و ما توفیقی الا به الحمد الذي هو نور السموات؛ انجام: اربعة الفخام الاف التحيه و السلم تمت بالخیر و العافيه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق، جا: مشهد رضوی [رایانه]
wujūdīya = r.-un fi-l wujūd = wujūd wa taḥqīq-i marātibuh = aqsām-i wujūd
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 ؟ قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: 20 رمضان 1223ق
رساله کوتاهی است در تقسیم وجود به سه وجود حق، مطلق و مقید و مثال آورده برای اولی، ذات متعال، دومی مشیت الهي و سومی بقیه موجودات که عبارت آن چنین آمده «اوله الدرة و آخره الذرة ای اوله العقل و آخره تحت الثرى». مؤلف در دیباچه بدان نامی نداده و این نام در فهرست کتب مشایخ بدان داده شده است.
آغاز: حمدله. صلاة. و بعد، فیقول العبد المسكين احمد بن زین الدين الاحسايي ... ان الوجودات التي یشار اليها بلفظ إلى العبارة ثلاثة. الاول الوجود الحق و هو احدی الذات لا یمکن فیه تصور الكثرة ... الثاني الوجود المطلق و هو بین الظهور و البطون ...
انجام: فقد کشف لک في هذا الخطاب مالا تراه في کتاب و لاتسمعه من جواب والله ملهم الصواب. و صلی الله علی ...
چاپ: تبریز، 1276ق، ضمن جوامع الكلم ج 2، بیروت، 1414ق، ضمن رسائل الحكمة.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نوری یوشی، محمد نبی بن مرتضی، تا: حدود قرن 13؛ 2گ (95-96پ)، 49 سطر (11×17/5) [ف: 41 -381]
آغاز برابر؛ انجام: ثلث و عشرین ... و صلی الله علی محمد و آله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فمن نفی الاشتراك فقد اخطاء الصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 10ص (161- 170)، 23 سطر (10×17)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 9-525]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 9گ (26ر -28ر -33ر)، 21سطر (14/5×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: -343]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (62پ -64ر)، 25 سطر، اندازه: 22/5×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-741]
بی کا، تا: با تاریخ 1233ق؛ قطع: رحلی [ف: -274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیرازی، طالب، تا: 1236ق؛ 3گ (59پ -61ر)، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-278]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: محمد قلی بن مرزا (میرزا) محمد (خویی)، تا: 9 ذیحجه 1239ق، جا: کربلا؛ 10ص (1-10) [عکسی ف: 3655]
آغاز و انجام: برابر
کا: اردبیلی، عبدالرحیم بن ولی محمد، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 10ص، 30سطر (21×9/5)، اندازه: 18×29/5سم [ف: 8-215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: حدود1243ق؛ 3ص [186-88 عکسی ف: 1-402]
آغاز برابر
خط: نسخ، کا: یزدی، محمد هادی بن محمد صادق، تا: 1252ق 9 ص (37-45)، اندازه: 14×19 سم [ف: 3-1100]
آغاز و انجام: برابر
کا: کرمانی، محمد رضی بن محمد کریم، تا: 1260ق؛ جلد: یماج، 3گ (85پ -187)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 171]
کا: نجف آبادی اصفهانی، محمد رضا بن عبدالغفار، تا: 1266ق نوشته از روی خط احسائی؛ 5گ (95-100ر) [ف: 5-30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: عبدالصمد بن علی اصغر تبریزی، تا: 27 حرم 1286ق؛ 5گ (87پ -91ر) [ف: 1-184]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ، 4 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 4-2044]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8گ، اندازه: 21×15سم [ف: -258]
wujūdīya
جلوه، ابوالحسن بن محمد، 1238 - 1314 قمری
jelve, ab-ol-hasan ebn-e mohammad (1823 - 1897)
مختصری است در بیان وحدت وجود و نحوه وجود واجب و ممکن. بنا به نقل مرحوم حاج عماد فهرستی این رساله تقریر مرحوم میرزا ابوالحسن جلوه و تحریر شاگردش مرحوم حاج سید عباس شاهرودی است.
آغاز: قال المؤيد الدين في الفص الآدمي: المرتبة منحصرة بین الحق الواجب و الخلق الممكن، فالحق أبدا حق و الخلق ابدا خلق
چاپ: در مجموعه آثار حکیم جلوه، به کوشش میرزا ابوالحسن طباطبایی، ج1 (تهران، انتشارت حکمت: 1385)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 648
آغاز برابر؛ انجام: فالغاية هو الأمر المخلوق بسببه ما تقدم من اسباب ظهوره و هو الانسان الكامل
خط: نسخ، کا: حاج سید عباس شاهرودی، تا: شعبان 1308ق، جا: تهران مدرسه دارالشفاء؛ واقف: فهرستی؛ 12گ، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 4-151]
wujūdīya
ناشناخته
خط: نسخ، کا: محمد فخر العلماء، تا: 1285ق، جا: مریوان [الفبائي: -600]
آغاز: الحمدلله الذي دل وجوده بوجوده و وهب الممكنات صور الموجود بجوده والصلوة علی من جعل العقول بجنوده و آله الحافظين لعهوده اما بعد فقد سئلنی بعض الاخلا؛ رساله کوتاهی است در بیان اقسام وجود (واجب و ممکن) که مؤلف به درخواست دوستانش نگاشته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 2گ (99-100)، 20 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 8-4909]
خط: نسخ، کا: علی، بی تا [الفبائي: -600]
وجودیه / عرفان و تصوف / فارسی
vojūdyye
ناشناخته
رساله در «آن که اهل وحدت می گویند که هر چه هست بیکبار از وجود خداست»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-447]
آغاز: لاهوت بیخ است الحاسپر جبروت شاخ است و شجر ملکوت گلها در نگر ناسوت عالم همچو بر؛ انجام: القضيه نور علی نور گشت پرده در میان حائل شد یهدی الله لنوره من یشاء.
در این گفتار بسیار مختصر، معنی وجود به روش عرفانی بحث می شود، و در پایان به حضرت فرید الدين لشکر بار (؟) نسبت داده شده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 14 رجب 1285ق؛ 3گ (8 ر-10پ)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 4-283]
آغاز: هر چیز در خارج هست و از لوازم هستی ویست که آثار مختصر بر وی مترتب گردد؛ انجام: انما یبایعون الله یدالله فوق ایدیهم و حدیث هذه
مؤلف شناخته نشد نسخه فاقد دیباچه است، جای عناوین مطالب سفید است. رساله مختصری است در بیان وحدت و تطوراب وجود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: فهرستی؛ 9گ، 16سطر، اندازه: 21×1سم [ف: 4-151]
vojūdyye
مطالب این رساله در دفاع از نظریه های ابن عربی درباره وجود است که مؤلف آنها را از «فتوحات» نقل کرده سپس به شرح و توجیه آنها پرداخته است. مؤلف تسلط کامل به تأليفات و مبانی ابن عربی دارد. از شرح تجلیات شیخ شرف الدين اسماعیل کتاب الهواء ابن عربی و کتاب المعرفة ابن عربی نقل کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي من علی من من من عباده بتفهیم مراد كلمة اولیاءه بکلماتهم في ذاته وصفاته ... بدان ای برادر دینی وفقک الله للسداد وفهم مراد خلص العباد ...
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 1گ (56پ)، 46سطر (16/5 × 25/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 1-95]
آغاز برابر، انجام: ولهذا المقام ذابقا في الحال وان کنت اعلم له رجالا في العالم اجمع الله بینهم في رؤية اعیانهم واسمائهم فقد یمکن ان اکون رایت منهم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در حاشیه برگ اول این عبارت آمده وجود الحق هو الحق تعالی شأنه و تقدست اسمائه کما قال الشيخ الشبستري في الفارسية: «من و تو عارض ذات وجودیم مشبکهای مرات وجودیم لمحرره وابن النوري عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 3گ، 23 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف مخ: 3-1005]
vojūhāt-e dehāt va qorā’-e malāyer va tūyserkān
تفصیل وجوهات و درآمدهای دهات و روستاهای ملایر و تویسرکان است. در آغاز آن فهرست نام قرا به ترتیب الفبائي ذکر شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13920
خط: سیاق، بی کا، بی تا، اغلب صفحه ها سفید مانده؛ جلد: تیماج، 94گ، اندازه: 22×35سم [ف: 37-510]
vojūh-e e‘rāb-e sūre-ye baqare = estexrāj-e vojūh-e eʻrāb-e sūre-ye baqare (maqāle dar)
؟ شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
مقاله ای است در بیان استخراج وجوه اعراب اول سوره بقره. گمان می رود اثر خامه شیخ بهائی باشد. این مقاله در صدر نسخه ای آمده که حاوی حاشیه شیخ بهائی بر انوار التنزيل بیضاوی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 6027
آغاز: بسمله، اعلم ان بعض الأفاضل قد اغرب ههنا غایت الاغراب حیث استخرج أربعة عشر الفا و تسعمائة و سبعین وجها من وجوه الاعراب؛ انجام: یحصل عشرون مائة الف و تسعة و أربعون الفا و ستمائة هذا ما تیسر لی في هذا الباب بعون الملك الوهاب الحمد الله ملهم الصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ، کا: احمد بن کربلائی ابوالحسن بن ملارجبعلی هزارجریبی استر آبادی، تا: 1244ق؛ واقف: فهرستی؛ ص، 16سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4-434]
vojūh-e eksīyrāt va ‘aqāqīr va tas īydāt va tašmī-āt va tahlīlāt va mozāvejāt va ta'qīdāt (r.-ī dar ...)
؟ رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6792/20
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1104ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 23گ (116پ -138ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 20-261]
ojūh-e tasmīyye-he naqšband
از گفته خواجه بهاء الدين با پاره ای از مطالب عرفانی دیگر.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4672/3
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل، تا: 1128ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 35ص (40-74)، 11سطر (12×7)، اندازه: 14×9 سم [ف: 14-3622]
vojūh-e tašbīh va este‘ārāt
در یک «مقدمه» و پنج «فصل».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6530/2
کا: جناب استر آبادی، محمد تقی بن علی، تا: 1357ق؛ جلد: تیماج مذهب، 41گ (52-92)، 17 سطر (17×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 16-286]
al-wujūh-uṯṯalāṯa = luġāt-ul mosallasa
رساله مختصری درباره برخی از واژه ها است که تغییر حرکات آغازین آنها موجب تغییر معنی می باشد، به عنوان مثال البر (با فتحه)، البِر (با کسره)، البر (با ضمه) به معنی بیابان، نیکویی و گندم می باشد. الرق، الرق، الرق = پوست آهو، بندگی و مرد تنگ دل (این معانی را طبق ترجمه زیر نویسی نسخه آوردیم).
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1681/3
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين هذا کتاب مؤلف علی اسماء متفقة کتابته و مختلف معناه الوجوه الثلاثة من الفتح و الكسر و الضم و بالله التوفيق و المعتصم القمر العمر المخمر آب سیاه، گناه، عاقل و ابله؛ انجام: قرض خواه و قرض دار و فقم ... ثغر روئیدن و افتادن دندان.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5سم [ف: 5-97]
al-wujūh-ul ‘aqlīya ‘alā ḥujjīyat-i xabar-il wāḥid
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310-1372 قمری
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893-1953)
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 52/7
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [ف: -52]
wujūh-ul qur'ān
مقاتل بن سلیمان، - 150 قمری
moqatel ebn-e soleyman( - 768)
در این کتاب پاره ای از مفردات قرآن تفسیر شده و وجوه و معانی متعدد برای هر یک از آن یاد شده است. نخستین کلمه «الهدي» است که مقاتل برای آن هفده وجه تفسیر آورده و آخرین کلمه (شماره 3775 مجلس) «لهو» است که مؤلف شش وجه برای آن یاد می کند. از مقاتل چندین تأليف در تفسیر یاد می شود و از آنجمله تفسیر «الوجوه والنظائر» است که به نظر نگارنده همین نسخه حاضر است. سند این کتاب (که در دیباچه نسخه حاضر یاد شده) چنین است: ابو محمد حسن بن احمد بن ابی یعقوب در 420 این کتاب را از پدرش احمد و او از ابو عبدالله محمد بن حقیقی (خفیف) از عبدالرحمان محمد بن بزار معروف به ابن ... و او با سه واسطه از مقاتل. بر کلمان از این کتاب با نام «التفسير في متشابهات القرآن» یاد می کند و چند نسخه از آن را نشان می دهد و الفهرست از او متشابهات و ناسخ و منسوخ آورده، اما نام صحیح این کتاب همان «الوجوه و النظائر» واصح بلکه متعین «وجوه القرآن» است. ابوعبدالله محمد بن علی بن دامغانی حنفی (-478ق) که خود کتابی در همین موضوع و با این نام دارد در مقدمه کتاب خود از کتاب «وجوه القرآن» مقاتل بن سلیمان یاد می کند و می گوید: «او و دیگران بسی از کلمات دارای معانی و وجوه مختلف را از قلم انداخته اند. چنین پیداست که کتاب های تأليف شده راین موضوع همه «وجوه القرآن» و در صورت بیان نظائر «الوجوه و النظائر» نام داشته است. طاش کو پری زاده و چلپی (به نقل از او) این دو کلمه را عنوان کرده اند و تفسیر هر یک را جدگانه آورده اند. از نوشته برو کلمان استفاده می شود که این کتاب در برخی از فهارس با نام «الهدي و الكفر» یاد شده، در نسخه جای سخن نیز نام کتاب را« تفسیر الهدي» نوشته اند. مقاتل بن سلیمان را شیخ طوسی در رجال خویش یاد می کند اما در فهرست، آثار او را نیاورده است. ابن حجر عسقلانی در تهذیب الكمال تهذیب با تفصیل درباره او و آثارش سخن می گوید. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله تفسیر الهدي علی عشر وجها حدثنا الامام ابو محمد الحسن بن احمد بن ابی یعقوب صان الله تعالی قدره قرائة علیه في شعبان سنه عشرین وار بعمائه قال حدثنی والدی احمد بن ابی یعقوب قال حدثنی ابو عبدالله محمد بن خفیف ... في سفر سنة احدی و عشرین و ثلثمائه قال علی ابی محمد عبدالرحمان بن محمد بن عبد الحميد البزاز یعرف بابن خبو فاقریه قلت حدثکم
محمد بن یوسف بن عیسی عبدالله الصفار البجي قال حدثنا سعید بن سعد الباهلي عن أبيه عن مقاتل بن سلیمان تفسیر الهدى علی سبعة عشر وجها فالوجه الأول منها مدنی یعنی به البيان فذلک قوله تعالی في سورة البقره اولائک علی هدی من ربهم نظیرها في لقمان ... و تصدیق ذلک في حم سجده و اما الثمود فهدینا هم السبيل یعنی بیناهم ... الوجه الثاني یعنی بدین الاسلام.
[الذريعه 3154 ابن النديم (چاپ فلو کل): 36-37؛ فهرست اوقاف بغداد: 24801؛ مفتاح السعاده طاش کوپری زاده 2: 67-68-365 و 415؛ رجال شیخ طوسی با تعلیقات سید محمد صادق بحر العلوم: 74؛ جامع الرواة اردبیلی 2: 261؛ وجوه القرآن تفلیسی، مقدمه مؤلف و مقدمه مصحح بر چاپ آن کتاب؛ بروکلمان ذیل یکم: 332؛ معجم المؤلفين 13: 317؛ اعیان الشيعه 47؛ کشف الظنون 2000 - 2001؛ تهذیب التهذيب ج 10: 70؛ تذکره الحافظ ذهبی 1: 165؛ العبر فیمن عبرا: 264؛ معترک الأقران في اعجاز القرآن سیوطی چاپ دار الفكر العربي با تحقیق علی محمد البجاوي ج 1: 514]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3775
آغاز: برابر؛ انجام: اللهو علی ستة اوجه بمعنی الاستهزاء -5 الغناء و السماع و من الناس من یشری لهو الحديث 6 (پس از رقم 6 چند کلمه اول بریده شده و خوانده نمی شود) في الانبياء و لو اردنا ان نتخذ لهوا لاتخذناه من لدنا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 تملک: سالک الدين جمری انصاری؛ 148ص، 16سطر، اندازه: 16×12/5 سم [ف: 10-1761]
wujūh-ul qur’ān
تفلیسی، حبیش بن ابراهیم، ق 7 قمری
taflīsī, hobayš ebn-e ebrāhīm( - 13c)
چاپ: چاپ شده
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 60 -ف
نسخه اصل: عاطف افندی ش 3246؛ بی کا، بی تا، گویا از خود تفلیسی [فیلمها ف: 1-270]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 44 بخش3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -96]
wujūh-ul qirā’āt
شکری، عبدالرحمن بن محمد عارف، ق 14 قمری
šokrī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad ‘āref( - 20c)
در چگونگی قرائت آیات با علائم تجویدی و اختلاف قراء. زیر هر آیه خط هایی کشیده و با رمز اختلافات را بیان می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2585
این نسخه که دفتر اول کتاب است از اول قرآن شروع شده و تا سوره انعام را دارد؛ خط: رقعی، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 4 جمادی الثاني 1368ق، جلد: مقوایی، 171گ، اندازه: 16×21/5سم [ف: 7-173]
wujūh-ul qirā’āt fi-l qur'ān
نام مؤلف و عنوان دقیق کتاب به دلیل افتادگی اول نسخه به تحقیق دانسته نشده نسخه به نام «وجوه القران» تأليف یار محمد بن خداداد سمرقندی، قاری حافظ فارسی نویس قرن دهم ضبط شده است که دلیلی بر صحت انتساب به دست نیامد. به هر تقدیر آنچه مسلم می دارد آن که مؤلف از قاریان و حافظان اهل سنت و جماعت بوده و تفصیل مطالب را (به ضبط برگ 4 سطر 13 نسخه) به کتاب «وجوه القراآت» تأليف ابو البقاء عبدالله عکبری (متوفی 616ق) ارجاع داده است اما روش تأليف و مندرجات کتاب بر اساس موجودی نسخه به شرح زیر است: مقدمه گونه ای مشتمل بر ذکر اسامی قرائت قراء ده گانه از حجاز و شام و عراق، قواعد مختصره تجوید با عناوین «باب للاماله، للادغام، الهمزه»، ذکر ترتیب سوره قران بر اساس «تنزیل، ذکر للاستعاذه، ذکر التسميه»، سپس وجوه کامل اعراب، املاء و قراء ات را در تمام قران به ترتیب و تفکیک سوره ها در عناوین «مسئله» و «وجوه القراة» نگاشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17386
آغاز: صلی الله علیه و اله انه قال من قراء القرآن قرای آن احدا اعطی؛ انجام: و في رواية ابی رضی الله من قراها ارجوا لاتجمه الله بنیه و بین الجنه خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و وسط (چندین برگ ما بین اوراق 6 و 7 افتاده است)؛ واقف: محمد حسین دری، 1373؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 156گ، 19سطر، اندازه: 25/4×17سم [ف: 23-198]
al-wujūh-un nayyira fī qirā’at-il ‘ašara
انصاری، عمر بن قاسم، ق 10 قمری
ansārī, 'omar ebn-e qāsem( - 16c)
مؤلف، قبلا در همین موضوع کتاب «البدور الزاهرة في القراءات العشره المتواتره» را تأليف نموده و چون اقبال مردم را بر آن نیکو یافته، لذا خواسته بعضی از فضلاء را در مورد تأليف کتاب دیگری در موضوع قراءات با همان اسلوب، لکن با اضافه مطالب دیگری، اجابت گفته است. او در این کتاب، علاوه بر ذکر قراءات وتوجیه آن، به طور اختصار از تفسیر و ناسخ و منسوخ و وقف و ابتداء و اعراب نیز بحث می کند. ( محمد علی حائری)
آغاز: یقول راجی عفو ربه الحليم الكريم الستار، عمر بن قاسم محمد بن الأنصاري المقرى المصرى النشار ... و بعد: فانی لما جمعت کتابی المسمى بالبدور الزاهرة في القراءات العشره المتواتره بادر اليه الاصحاب ... ثم أن بعض اصحابی الفضلاء سالنی ان اعمل کتابا علی نمطه و اسلوبه لکن اذکر عقیب ذکر القراءة توجیهها ... و سمیته بالوجوه النيره في قراءة العشرة
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 26 عکسی
آغاز برابر، انجام: و من قرا برفع الراء معناه الجزاء و الابتداء، و موضع تضل جزم بالجزاء الا انه لا یتبین في التضعيف، تتذکر رفع الان ما بعد و او الجزآء مبتدا
نسخه اصل: ظاهریه - دمشق، ش 5380 (عزة حسن، فهرست مخطوطات علوم قرآن / 137) و لکن، صلاح محمد الخيمي در (فهرست مخطوطات ظاهریه، علوم القرآن، 483/1) آن را تحت شماره 5830 ثبت نموده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عبد الخالق ابن محمد فرجی؛ 279گ، 21سطر [عکسی ف: 1-26]
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 1066- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: 2-308]
al-wujūh wa-n naẓā’ir
مقاتل بن سلیمان، - 150 قمری
moqātel ebn-e soleymān( - 768)
کتابی است در بیان نظائر و معانی آن در قرآن مجید. ظاهراً اصل کتاب که نام آن «وجوه حرف القرآن» باشد در دست نیست، و آنچه از آن باقی مانده تهذیبی از آن است که توسط تلمیذ مؤلف، ابونصر انجام شده و بعنوان «الوجوه و النظائر» در دست است.
چاپ: قاهره، الهيئة المصرية العامة للکتاب، محقق: عبدالله محمود شحاته، چاپ اول، 348ص، 1394ق.
[سز کین 2/1 و 61؛ زرکلی، الاعلام 206/8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 789 عکسی
آغاز: مما الف ابو نصر من وجوه حرف القرآن عن مقاتل ابن سلیمان؛ انجام: الوجه السادس فسق یعنی السيات، ولا رفث و لا فسوق یعنی السيات في الحج، و الله اعلم بالصواب. تم کتاب الوجوه و النظائر ...
نسخه اصل: امانت خزانه سی (طوپ قاپی) استانبول، ش 2050؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ تملک: حلال الدين محمد الرملي؛ 173گ، 13 سطر [عکسی ف: 2-266]
al-wujūh wa-n nasā'ir
ابوهلال عسکری، حسن بن عبدالله، - 395؟ قمری
abū-helāl-e ‘askarī, hasan ebn-e ‘abd-ol-lāh( - 1006)
الفاظي از قرآن که در مواضعی نظیر هم استفاده شده اند (نظائر) و یا به معنایی دیگر (وجوه)، به ترتیب الفبايي و تقسیمی مناسب جمع آوری کرده و در ضمن به بعضی از نکات تفسیری نیز اشاره دارد. مؤلف بر مطالب گذشتگان نیز افزوده و برای زیادت فایده اصل هر کلمه و مشتقات آن را نیز بیان می کند.
آغاز: الحمد لله ذی النعم الجليلة و المتن الجزيلة الداعي إلى الرشاد و الهادي إلى السداد ... و بعد فانک سدد الله
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5470/2 و ف 2279/2
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمد بن احمد حافظ رهقی، تا: ربیع الاول 547ق؛ خریداری شده از کتابخانه حاج شیخ علی علومی (شماره 56) (معرفی شده در نشریه 4: 444)؛ تملک: مطهر بن اسحاق بن موفق شریف بن محمد حموی، فضل الله حسینی در 987ق؛ جلد: تیماج، 114ص (189-302)، 32 سطر (22×3)، اندازه: 26×8سم [ف: 16-17] و [فیلمها ف: 1-668]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 151/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-170]
al-wujuh wa-n naza'ir fi-1 qur'an = az-zawa'id wa-n nazayir wa fawa'id-ul basa'ir fi-1 qur'an
دامغانی، حسین بن محمد، - 478 قمری
dāmqānī, hoseyn ebn-e mohammad( - 1086)
دامغانی، بعد از بررسی کتاب «وجوه القرآن» مقاتل بن سلیمان و غیر او و ملاحظه کاستی هایی در نوشته های آنان این کتاب را در وجوه و نظائر در قرآن کریم نوشته و به ترتیب حروف معجم مرتب نموده است. محمد علی حائری)
آغاز: الحمدلله وحدهو صلواته علی محمد و آله. قال الشيخ ابو عبدالله الحسين بن محمد الدامغاني رحمة الله علیه: إني لما تأملت کتاب وجوه القرآن لمقاتل بن سلیمان و غیره.
چاپ: بیروت، دار العلم للملایین، محقق عبدالعزیز سید الأهل، چاپ اول، 1389ق، 512ص.
[چلبی 71/2؛ ذیل چلبی 615/1؛ هدية العارفين 310/1؛ بروکلمان 373: 1 و ذیل 986/2 ؛ معجم المؤلفين 44/4؛ قاهره 176/1؛ الأوقاف العامة بغداد 167/1]
از العفونا باب الياء یوزعون؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9
افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 49گ، 17سطر (12×9) اندازه: 12×17 سم [سنا: ف: 1-299]
آغاز: فصل الحق بالکتاب من هذا النوع و قد شذعن خاطر المصنف من باب الألف الاثارة ... (آغاز می شود و پیداست که کسی مطالبی بر اصل کتاب افزوده است) انجام: تفسیر القسط. القسط علی وجهین العدل و الجور ... فکانو لجهنم حطبا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ نسخه را محمد باقر خان به فرهاد میرزا داده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 14سطر (13×7)، اندازه: 19×12 سم [نشریه: 3-252]
آغاز برابر؛ انجام: تفسیر یئیس علی وجهین ... یعنی افلم یعلم الذين آمنوا. و صلی الله علی سیدنا محمد واله ... و حسبنا الله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: رئیس الكتاب (سلیمانیه) استانبول، ش 101؛ خط: نسخ، کا: محمد السلموني، تا: شنبه اواخر جمادی الثاني 1046ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 111گ، 25سطر [عکسی ف: - 465]
al-wujūh wa-n naẓā’ir fi-l qur’ān-il karīm
از دی، هارون بن موسی، ق 2 قمری
azodī,hārūn ebn-e mūsā( - 8c)
دانش وجوه و نظائر قرآن کریم از فروعات تفسیر است. در این علم معانی ای که دارای الفاظ مشترک یا الفاظي که دارای معانی مختلفند، مورد بررسی قرار می گیرند، از آن جهت که یک لفظ در معانی مختلف کاربرد و بسامد داشته باشد. یعنی در مقام کاربرد منصرف به معنایی خاص شود، خواه آن معنی حقیقی، مجازی، استعاری یا کنایی باشد. گروهی از عالمان وجود وجوه و نظایر را یکی از ویژگی های اعجاز قرآن کریم دانسته اند و معتقدند که در قرآن کریم واژگانی وجود دارد که حتی بیش از بیست وجه برای آن ذکر کرده اند که چنین ویژگی ای را در کلام بشر نمی توان یافت. حاجی خلیفه در کشف الظنون علم وجوه و نظائر را چنین تعریف کرده است: «هو من فروع التفسير و معناه أن تکون الكلمة واحدة ذکرت في مواضع من القرآن علی لفظ واحد و حركة واحدة و أريد بها في کل مکان معنی غیر الآخر، فلفظ کل كلمة ذکرت في موضع نظیر للفظ الكلمة المذكورة في الموضع الآخر هو النظائر و تفسیر کل كلمة بمعنی غیر معنی الأخرى هو الوجوه، فاذا النظائر اسم الالفاظ و الوجوه اسم المعاني». علم وجوه و نظائر اهمیت خاصی در نزد قدما داشته و تأليفات فراوانی در این رشته نگاشته شده است، از جمله کتاب های مطبوع در این فن، از عناوین ذیل می توان نام برد: 1. الأشباه و النظائر في القرآن الكريم، منسوب به مقاتل بن سلیمان (-150ق)؛ 2. الوجوه و النظائر في القرآن الكريم، هارون بن موسی ازدی (حدود 170 ق)؛ 3. التصاريف، یحیی بن سالم ( 200ق)؛ 4. تحصیل نظائر القرآن، حکیم ترمذی (-320ق)؛ 5. الأشباه و النظائر، منسوب به ثعالبی (-429ق) که برخی معتقدند نسبت آن به ابن جوزی صحیح تر است؛ 6. اصلاح الوجوه و النظائر في القرآن الكريم، منسوب به حسین بن محمد دامغانی که وجه صواب در انتساب آن به محمد بن علی بن محمد دامغانی (-487ق) است. این کتاب به فارسی ترجمه شده است؛ 7. نزهة الأعين النواظر في علم الوجوه والنظائر، ابن جوزی ( 597 ق)؛ 8 منتخب قرة العيون النواظر في الوجوه و النظائر في القرآن الكريم، ابن جوزی، مختصر کتاب قبلی است. این همان است که به اشتباه از ثعالبی دانسته اند؛ 9. کشف السرائر في الوجوه و الأشباه والنظائر ، ابن عمادی مصری (-887ق). کتاب حاضر از نخستین آثار تأليف شده در این موضوع است و در تأليفات بعدی تأثير بسزایی داشته است، اثر هارون بن موسی، مشهور به هارون اعور ( - حدود 170 ق) است. وی از اهالی بصره بوده و در علم قرائت و نحو مهارت داشته و در بغداد به اخذ دانش تفسیر و حدیث از بزرگان آن دیار پرداخته است و از محضر دانشمندانی همچون ابان بن تغلب، خلیل بن احمد فراهیدی، طاووس یمانی و عبدالله بن کثیر درس آموخته است و خود شاگردان بسیاری تربیت کرده است. مؤلف، این کتاب را در 208 باب تنظیم کرده و در هر باب به یکی از الفاظ تکراری قرآن پرداخته و معنای آن را در کاربردهای گوناگونش روشن کرده است. کتاب دارای ترتیب خاصی نیست، با بحث از کلمه الهدي» آغاز می شود و با سخن از واژه «الحرب» پایان می یابد. برخی از واژه های مطرح شده در کتاب عبارتند از: الكفر، السوء، الحسنة، السيئة، الطاغوت، الظلمات و النور، ادنی، الاستغفار، شیعا، استوی، الطعام، فی، أو، العلم، باذن الله، السلطان، الأنفس، الجهاد، مستقر و مستودع، التصريف، البر، الاثم و ... . تا کنون دو نسخه خطی از این کتاب شناسایی شده است: 1. نسخه کتابخانه چستربیتی در ایرلند، به شماره 3334 که به خط محمد بن محمد در 533ق کتابت شده است و تصویر حاضر بر گرفته از این نسخه است، سلسله راویان کتاب در اول این نسخه آمده است. ابو نصر مطروح بن محمد بن شاکر قضاعی مصری (271ق)، عن عبد الله بن هارون، فرزند مؤلف، کتاب را روایت می کند؛ 2. نسخه شماره 871 تفسیر کتابخانه آصفیه در هند. (حافظیان ابوالفضل)
چاپ: دکتر حاتم صالح ضامن استاد دانشگاه بغداد، این کتاب را با استفاده از نسخه چستربیتی تصحیح و تحقیق کرده و مقدمه ای در شرح حال مؤلف آورده است و دایره آثار و تراث وزارت فرهنگی عراق در سال 1409ق آن را به چاپ رسانده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1448 عکسی
آغاز: بسملة. و هو حسبی، الحمد لله وحده وصلی الله علی النبي الأمي محمد خیر خلقه و علی آله و صحبه و سلم. أخربنا أبو الفضل عبدالصمد ...، حدثنا أبو نصر مطروح بن محمد بن شاکر، عن عبد الله بن هارون الحجازي، عن أبيه، تفسیر الهدى علی سبعة عشر وجه، فوجه منها هدی یعنی البيان، فذلک قوله في البقرة: اولئک علی هدی من ربهم»؛ انجام: تفسیر الحرب علی وجهین: فوجه منها الحرب یعنی الكفر ... و قال في المائدة: «کلما أوقدوا نارة للحرب أطفأها الله»، یعنی لقتال النبي أطفأها الله، و السلام. تم کتاب الوجوه و النظائر في القرآن ... و سلم تسلیما دائما، و حسبنا الله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 3334 (فهرس آربری 39/2؛ فهرست آربری، ترجمه عربی دکتر محمود شاکر سعید: 199/1؛ واقف: احمد پاشا جزار، 1197 ق)؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد (المنوفي؟)، تا: 20 محرم 533ق؛ نام کتاب و راوی آن در صفحه عنوان چنین آمده: » کتاب الوجوه و النظائر، رواية أبي نصر مطروح بن محمد بن شاکر، عن عبد الله بن هارون الحجازي، عن أبيه - رحمه الله آمین»؛ با مهر کروی مربوط به وقف نسخه از جانب احمد پاشا جزار به مدرسه النور الاحمدية در تاریخ 1197 ق؛ 104ص، 21سطر [عکسی ف: 4-286]
vajh-e ešteqāq-el amsela men-al masāder
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6415/2
-عکس به نثر ترکی در یک صفحه سپس چند بیت به ترکی با ماده تاریخ اصول عروض (1203)؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 3-252]
vajh-e eštehār-e šeyx be mofīd
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 7911
خط: نسخ، کا: محمد حسین تبریزی، تا: 1114ق، جا: اصفهان اگ، [الفبائي: -600]
wajh-u i‘jāz-i kalām-ul lāh-il majīd
اصفهانی، میرزا مهدی، 1303 - 1365 قمری
esfahānī, mīrzā mahdī (1886 - 1946)
وجوه مختلف اعجاز قرآن مجید را با توجه به آیات، روایات و کلمات بزرگان و مفسران مورد بحث و بررسی قرار داده است.
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 199
آغاز: بعد ما عرفت من المثال الذي ضربناه نقول ظاهر لمن یتد برفی القرآن المجيد مضافة الى انه من بدوه الى ختمه؛ انجام: لیس الاسفاهته و الحمدلله الذي هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله.
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا دامغانی، تا: 23 جمادی الاول 1359ق؛ جلد: پارچه ای، 14گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف مخ: 243]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1970 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-426]
wajh-ut takrār fi-l āyatiyn
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
alam-ol-hoda, 'ali ebn-e hoseyn (967 - 1045)
رساله مختصر ادبی است در وجه تکرار در دو آیه شریفه وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ و قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِک فَلْیفْرَحُوا، ایشان نظریه نحویان را در خصوص این تکرار رد کرده و نظریه جدیدی را ارائه نموده است.
آغاز: مسألة، قال رضی الله عنه لا معنی لقوله تعالی و ما تتلوا منه من قرآن علی ما قاله النحويون انه للتوکید لما ثبت أن التأكيد اذا لم یفد غیر ما یفیده المؤكد لم یصح و قد علمنا بقوله تعالی من قرآن.
چاپ: ضمن الرسائل الشريف المرتضي، قم، دار القرآن الكريم، 1405ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثانية؛ با عنوان «مسألة في وجه التكرار في الآيتين» در ضمن کتاب مسائل المرتضي، بیروت، 1422ق، ص 334-335 تحقیق و چاپ شده است.
آغاز: برابر؛ انجام: فان بهذا القول و معونته و رحمته یفرحون فیکون قوله بذلک راجعة الى الفرح بالفضل و الرحمة حتی یکون قد افاد کل واحد من اللفظين فايدة، تمت والله المنة. نسخه یک آیه را شامل می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ 2گ (43پ -44پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 32-744]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، شماره ض 21509؛ خط: نسخ، کا: صفایی خوانساری، احمد بن محمد رضا، تا: 1329ق؛ مصحح، محشی؛ 2ص (113-114)، 22سطر [عکسی ف: 4-389]
vajh-e tasmīyye-he jom‘e
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/134
به نقل از کشکول شیخ بهائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 318ص [مختصر ف: -879]
vajh-e tasmīye-ye māh-hā-ye qamarī
محمد تبریزی، ق13 قمری
mohammad tabrīzī( - 19c)
تاریخ تأليف: 21 رمضان 1280ق
نگارنده در این رساله وجه تسمیه ماه های قمری را بیان می کند و می گوید محرم از آن جهت محرم نامیده می شود که اعراب جنگ را در این ماه حرام می دانسته اند و همچنین سایر ماه های دیگر.البته این وجه تسمیه ها تا وقتی قابل توجه است که علت تسمیه امری قراردادی باشد نه امر خارجی، زیرا نویسنده در تسمیه شوال مثلا می گوید: «شوال سمی بذلک لشولان الابل باذنابها في ذلک الوقت لشدة شهوة الضراب». محققا این وجه تسمیه صحیح نیست زیرا شوال در وقت معینی از فصلی خاص قرار ندارد بلکه در طول فصول سال حرکت می کند گاه در بهار و زمانی در پاییز و سپس در تابستان و یا زمستان قرار می گیرد بنابراین شولان الابل که در وقت معینی است نمی تواند منطبق با شوال متغیر تغییر کند مگر آن که بگوییم در ابتدا آن اسم برای وقت معینی بوده و بعد در اوقات دیگر اطلاق مجازی شده است.
آغاز: هذه نبذة من وجوه تسمية الشهور الاثني عشر مع بعض الخواص و الحوادث الواقعة فیها
انجام: و في سابع و عشریه طعن عمر بن الخطاب و من زعم انه قتل یوم التاسع من ربیع الأول فقد اخطاء و قد تنبهنا علی ذلک فیما تقدم عند ذکر شهر ربیع الأول و الله اعلم بالصواب
[فهرستواره منزوی 3106/4]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 431/4
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1280ق، جا: تهران 3ص (92-94)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: - 412]
vajh-e tasmīye-ye māh-hā-ye qamarī
رساله ای مختصر فارسیدر بیان وجه تسمیهماه های عربی.
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 593/2
آغاز: وجه تسمیه شهور عربية: محرم را از برای آن محرم می گویند که عرب حرام دانند؛ انجام: و دو الحجة را از برای آن ذوالحجة گویند که در آن حج کنند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 1گ (92ر - 92پ)، اندازه: 15/5×9 سم [مؤيد: 2-102]
vajh-e tasmīye-ye mowjūdāt-e qaybī
واله اصفهانی، محمد کاظم، 1152 - 1229 قمری
vāle-ye esfahānī, mohammad kāzem (1740 - 1814)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4617
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1201ق؛ 2 ص [ف: - 13؛ فهرست رایانه ای ج 4-1081]
wajh-u tašbīh-işşalāt ‘alā muhammad biş-Şalāt-i 'alā ibrāhīm
مولانا یوسف
mowlānā yūsof
این رساله عبارت «صل کما صلی ابراهیم» را مورد گفتگو قرار می دهد و از مشبه به و مشبه آن سخن می راند.
آغاز: بسمله. یقال أولا أن المشبه هو الصلوة المطلوبة بصيغة الأمر الغير الحاصلة کما هو مقتضی الطلب
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5333/3
آغاز: برابر انجام: و علی هذا التفصيل علی الاحتمالات الاخر ففهی بعضها بعدم عدم استلزامه خلاف ما هو اللايق المعتقد ایضا و في بعضها یقید جزء من اللايق و قدمر و في بعضها یکون مسکوتا عنه
خط: نستعلیق، کا: احمد رشتی، تا: 1219ق؛ جلد: تیماج، 1گ (14ر -14پ)، 20 سطر [ف: 16-242]
vajh-e tatbīq-e ‘olūm-e nasārā bā ba‘z-e ‘olūm-e ahl-e beyt-e 'esmat ‘alayhem-os-salām
رساله ای است در بیان وجه تطبیق علوم مسیحیان با برخی از علوم اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام. وی سر منشأ پیشرفت مسیحیان را از زمانی می داند که نصارای نجران، برای مباهله با پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) به خدمت آن حضرت شرفیاب شدند و هنگامی که پی به حقانیت آن حضرت بردند، در واقع تصمیم به پیروی از دین اسلام گرفتند. در برگ 107 آمده: «... و آخر همه
دولت روم به عهد و میثاق با دولت تشیع در سنه 1239 اقبال نمود ..». مؤلف ظاهرا از شاگردان میرزا ابوالقاسم بن محمد نبی حسینی شریفی شیرازی راز ذهبی معروف به میرزا باب (-1286 ق) بوده و از رساله منامیه او یاد کرده: «... چنانچه در حاشیه رساله منامیه سیدی روحی فداه مقالاته فقیر نگاشته ...» رساله ای با این سر آغاز در فهرست دهگان (140/1) آمده به نام «تعلیقه بر رساله تناهی ابعاد» و از مجد الأشراف دانسته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15246/9
آغاز پس مبارک بود حفیر هما ** اول کارها بنام خدا ... نعم ما قال سیدی المطاع ذو المتاع الملكي الملكوتي قدس سره العزيز، و اما علماء النصارى لیسوا صاحب الكشف و القدرة ... متحتم گردید بر فقیر که وجه تطبیق علوم آنها با بعض علوم لا یتناهی اهل بیت عصمت روحی فداهم را بعرض دوستان خالص الولاء برساند؛ انجام: که اوامر و نواهی که جاری شده و فوایدش محسوس است جدا رسیدند ...
خط: نستعلیق، کا: محمد مهند بن میرزا ابوالقاسم حسینی موسوسی [نطنزی]، تا قرن 14، افتادگی: انجام، 4گ (105-108)، 16- 17 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 38-718]
wajh-u taqdīm-il ‘aql ‘ala-n nafs fī silsilat-il mumkināt wa taqadumih-ī ‘alā sā’ir-il kā’ināt
جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم، 767 - 832 قمری
jīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366 - 1429)
رساله کوتاهی است دربیان دلیل تقدم عقل بر نفس و سایر موجودات. مؤلف می گوید که در مجلس شاهان صفوی ذکر این مسأله شده و عده ای آن را مشکل دانسته اند، لذا این رساله را برای تقدیم به شاه صفوی نگاشته است.
خط: نسخ، بی کا، تا: 851ق؛ 3گ (121-123)، 19سطر [فیلم ها ف: 1-477]
آغاز: الحمدلله للمبدع الاول مفیض کل خیر وکمال والصلوة علی مبعوث الاخر محمد و آله خیر آلال بعد تمهید وظائف الادعية مستد یابها ایام الدولة العلية الملكية السدية الامامية؛ انجام: اللهم کما وفقته علی طریق خزاین الكمال فوفقه لاستحصاله بحق محمد صلوات الله علیه و آله.
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 2 گ، 18سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4907]
wijhat-ul muqbilīn wa ka'bat-ul 'ārifin
کتابی مفصل در ادعیه و زیارات و اذکار و حرزهای واردهاز ائمه معصومین (علیهم السلام) که در چند کتاب و هر کدام در چند باب و فصل تقسیم شده اند. در لابه لای متن از بحار الانوار مجلسی و سفينة النجاة میرزا علی اصغر قزوینی یاد شده است. [فهرستواره منزوی 1072/8]
قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 3123
آغاز: بسمله، کتاب سیم از کتاب مستطاب ... درادعیه واذکار صادره از ائمه اطهار علیهم صلوات الله الملك الجبار است که وقت مخصوص بجهت اینها مقرر نفرموده اند خواه فضیلت وشرافتی بجهت آنها ذکر فرموده باشند؛ انجام: وانت ساجد ففعل ذلک الرجل فبری باذن الله ومن ادعیته السر القدوسية یا محمد (صلی الله علیه و آله) و من اصابه ..
کتاب سوم از تأليف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 123 گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم آف مخ: 22665]
vajh-e dīn = rūye dīn
ناصر خسرو، 394 - 481 قمری
naser xosrow (1005 - 1089)
یکی از کتاب های فلسفی - کلامی و مذهبی اوست در بر گیرنده تأويل ها از باطن عبادت ها و احکام شریعت، به شیوه اسماعیلیان. در آغاز آن را به «روی دین» نامیده است که به «وجه دین» شهرت یافته است. (احمد منزوی)
آغاز: حمد و سپاس مر آفریدگاری را که عالم پیدا را از عالم پنهان پدید آورد ... آگاهی دهیم جویندگان سر نامتناهی را که ایزد تعالی مردم را از برای بیم و امید آفریده است آنکه مر او را به بهشت امیدوار و به دوزخ بترساند ...
چاپ: برلین، 1343ق/1303ش؛ تهران، طهوری
[فهرستواره منزوی 255/6]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: دوشنبه جمادی الاول 1157ق [فیلمها ف: 1-271]
نسخه اصل: دیوان هند ش 4660؛ خط: نسخ، کا: محب علی قندری، تا: شعبان؛ 245گ، 12 سطر [فیلمها ف: 1-270]
wajh-ul ‘ilm bi-tanāwul-il wa‘īyd kāffat-al kuffār
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/19 عکسی
آغاز: مسئلة إن سئل سائل فقال اذا لم یکن عندکم في لغة العرب لفظ هو حقيقة في الاستغراق فمن رأى وجه علم تناول الوعيد بالخلود كافة الكفار علی جهة التابيد
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، شماره ش ص 21509؛ خط: نسخ، کا: صفایی خوانساری، احمد بن محمد رضا، تا: قرن 14، مصحح، محشی؛ 22سطر [عکسی ف: 4-389]
al-wajh-un nāẓir fīmā yaqtaīh-in nāẓir
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18800
آغاز: بسمله و حسبنا الله و نعم الوكيل مسئله اجمع العلما علی ان ناظر الوقف الشرعي؛ انجام: لوجب القو بتکفیرهم ... حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، کا: غلام محی الدين، تا: قرن 12 [رایانه]
vajh-e vojūb
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1665/7
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 12×19 سم [ف: 3-113]
vajhīyye
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh
(1330 - 1431)
این رساله در روح انسانی است.
آغاز: قال الله تعالی کل شیء هالک ...
انجام: روح جزئی و نفس جزئیه فانیه فافهم.
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 33سطر (20×9)، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1-210]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2 ص (255-254 )، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32-149]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 2ص (148 - 149)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 10-596]
الوجيز- التفسير
الوجيز- توضیح المقال
الوجيزة- ثواب الاعمال (منتخب)
وجيزة - الحركة و صورتها
الوجيزة- الوجيزة في الدراية
الوجيزة- الايجاز في قواعد الدراية و الرجال
وجیزه- مسائل متفرقه
وجیزه- تجوید قرآن کریم
al-wajīza
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: ض5117
آغاز: کتاب بقراط الذي وجدوه في قبره؛ انجام: الماء البارد شوقا شدید تمه الفصول
خط: نسخ، بی کا، تا: 1122ق [الفبائي: -600]
al-wajīza
شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqi (1762 - 1844)
رساله عملیه مؤلف است شامل فتاوای وی در اجتهاد و تقلید و طهارت و صلات و صوم که از روی سؤال و جواب او تنظیم شده است.
[الذريعة 45/25]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253ق؛ قطع: خشتی [ف: -107]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و صلوة اما بعد بدان که افراد مکلفین می باید یکی از دو قسم باشد یا مجتهد جامع الشرايط که اخذ مسایل را از قول خدا و ائمه (علیهم السلام) و سایر ادله شرعیه نموده باشد؛ انجام و بعد از آن جایز است که متفرقا اتمام دو ماه را بکند و تتابع دربقیه که نیست ونه روز آخر است لازم نیست. تمت مسائل الصوم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ 123گ، 14 سطر، انداز 21×14سم [ف: 8-4912]
vajīze
بهادر، سبحان علی خان، قرن 13 قمری
bahādor, sobhān ‘alī xān (19c)
تاریخ تأليف: 1263ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24526
آغاز: بسمله. بذروه اصفای ارباب کیاست؛ انجام: ما صدر عنا ع الأنام ... و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13، 137 گ، 17 سطر، اندازه: 28×18سم [رایانه]
al-vajīza
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198- 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 -1847)
مشتمل بر احکام و مسائل نماز است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 19 معزی
آغاز: بسمله. بدانکه نماز منقسم می شود بواجب و مستحب و اول منقسم می شود به شش قسم اول یومیه دویم جمعه سیم عیدین چهارم آیات پنجم طواف ششم آنچه بنذر و عهد و نهرهما لازم می شود؛ انجام: چهارم هرگاه متذکر شد بسجده منسیه در ركعة اخیر قبل از ایتان بصیغه سلام مخرج از نماز ظاهر اینست که عود بجهة عمل آوردن سجده منسیه لازم است ... و همچنین است حال در تشهد عینی در ركعة أخيره.
خط: نسخ، کا: سلمان، تا: 1256ق؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده ابراهیم 1260» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 189گ، 10 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 11/5 ×16 سم [ف: 39-11]
al-wajīza
وجه العلم - الوجيزة 255
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
اهدا به: محمد رحیم (فرزند بزرگ مؤلف)
تاریخ تأليف: شنبه 20 شوال 1263ق
رساله مفصلی است که مؤلف درباره راه های بافتنی مجهولات عددی در یک «مقدمه» وسه «فصل» و یک «خاتمه» تأليف نموده است.
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. اما بعد، فیقول العبد الأثيم کریم بن ابراهیم. ان هذه وجيزة في علم الحساب قد کتبتها لولدی الأعز ...
انجام: ولا أضبط في کتاب ولاتسمعه من خطاب وصلی الله علی محمد و آله الاطيبات [فهرست کتب مشایخ ج 2 ص 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد جعفر مشهور به میرزا
کوچک، تا: قرن 13؛ اندازه: 21×15سم [ف: 10-139]
آغاز: حمدله. صلاة. و بعد، فیقول العبد الأثيم الجاني کریم بن ابراهیم الكرماني. ان هذه کلمات وجيزة و اشارات واضحة ظاهرة وافية و ان کانت علی الاختصار، اذا ما کان لی اقبال بایزید من ذلک فاکتفیت بالميسورة لانه یترک بالمیسور علی الله التكلان في جمیع الأمور، و هی مشتملة علی مقدمة و اربع مطالب؛ انجام: الخامش عشر. اذا وضع خطاب من الشارع بین جمع مختلفی الاصطلاح و لاقرينة في البين، تدل علی اصطلاح خاص للمتکلم و لا المخاطبين، فعلی ای شیئ یحملوا اختلفو فیه فمنهم و ذهب إلى جمله لکل طايفة علی اصطلاحهم للزوم. نام کتاب در آغاز و انجام نیامده؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13، 61ص (2-62) [عکسی ف: 1-291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 11 رمضان 1263ق؛ مجدول، 16گ (1پ -16ر)، 16سطر، اندازه: 20/9×14سم [ف: 6-418]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تمت علی ید مصنفها في یوم الثلاثاء [11 رمضان 1263]. حامد مصلية مستغفرة
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1278ق؛ 29گ (1پ-29ر) [ف: 1 -267]
آغاز: في بیان حدود کل صنفمن تلک المقادير علی ما هو المعروف في هذه الاعصار و هی حدود سنة الف و مأتين و ثلثة و خمسین في بلاد احطنا بها علما ففیها أنواع من المقادير؛ انجام: و
هكذا إذا أردت تنزيله ثلث مرات، تضربه في مكعب الستة، وهو مائتان وستة عشر.
بخش های پراکنده ای از کتاب را دارد و صفحات آن مشوش و بی نظم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج، 6 گ (4ر- 9 پ)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 20-241]
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 16ص (72-87) [ف: 18255]
آغاز: الحمد لله... يقول العبد الأثيم كريم بن إبراهيم: إن هذه رسالة وجيزة وعجالة عزيزة في استخراج المجهولات العددية بالقواعد الحسابية؛ انجام: واعلم يا بني أن استخراج المجهولات بهذه القاعدة يحتاج إلى تأمل كثير... وقد فرغ من تسويد هذه الرسالة... سنة 1263 حامدًا مصليًا مستغفرًا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 27گ، 16سطر، اندازه: 23×18 سم [ف: 8-4912]
vajīza
ابوالحسن بن علی اکبر، ق13 قمری
ab-ol-hasan ebn-e ‘alī akbar( - 19c)
اهداء به: شاهزاده حاج محمد ولیمیرزا چهارمین فرزند فتحعلیشاه
دوره اصول مختصر استدلالی است که در یک «مقدمه» و شش «باب» و «خاتمه» ترتیب یافته: مقدمه در تعریف و فائده و موضوع علم اصول؛ باب 1. در مبادی احکام؛ 2. در مبادی لغوی؛ 3. در مفاهیم؛ 4. در ادله لفظیه؛ 5. در ادله غیر لفظیه است که اجماع و دلیل عقل است؛ 6. در اجتهاد و تقلید؛ خاتمه در تعارض و تعادل و تراجیح و ذکر بیست قاعده. هر بابی شامل عناوین فصول و مسائل است.
آغاز: سنت ارباب درایت ابتناء هر کلام است بر اصل شکر و ستایش واجب الوجودي که در کتاب کریم مفهوم شرط لئن شکرتم را موجب حصول جزای لازیدنکم فرمود ...
آغاز: برابر؛ انجام: ولکن در دلالت آیه نسبت بطهارت و نجاست محل گزید سک اجمال است چون بیان حکم طهارت و نجاست در آیه مقصود نیست.
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 رجب 1241ق؛ 140 گ، 14 سطر، اندازه: 18×14 سم [ف: 6-96]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1242ق؛ اهدایی: وزیری؛ 161گ، 15 سطر (12×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 4-1299]
vajīza = zāyčhe
افشار، محمد اکبر بن نصر الله، قرن 13 قمری
afšār, mohammad akbar ebn-e nasr-ol-lāh( - 19c)
زایچه محمد قلی میرزا که در تاریخ چهارشنبه 22 رمضان 1203ق
زاده شده است. [فهرست نام های بخش ریاضی [فهرست نسخه های منزوی 378؛ فهرستواره منزوی 2933/4]
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 7627
آغاز: بسمله، حمد له، و العاقبة للتقین ... اما بعد این مختصریست وجیزه در استخراج زایجه شهریار عادل و شاهزاده باذل ... محمد قلی میرزا ادام الله تعالی؛ انجام: موقوف داشت که هر ساله کتاب علیحده نوشته هر گاه مقرر فرمایند عرضه دارد لهذا کمینه چاکر جان فشان درین هنگام ترک تطویل کلام نموده به دعای دام عمر ... اختتام می نماید، امید که نیر دولت و اقبال روز به روز صاعد مدارج سلطنت و حشمت و ظلال بر مفارق بندگان پاینده ولایزال باد بحق و آله الامجاد. از مقدمه یک برگ مانده و می رسد به برگ دهم جلد اول مراکز بیوتات و تقاویم الكواكب و مواضع الثوابت في البروج»، آغاز: «اما بعد این مختصریست وجیزه در استخراج زایجه شهریار عادل و شاهزاده باذل ... محمد قلی میرزا ادام الله تعالی»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 57گ، 15 سطر (18×10)، اندازه: 10/5 ×20سم [ف: 16-659]
vajīze
گلپایگانی، باقر بن آدینه، ق13 قمری
golpāygānī, bāqer ebn-e ādīne( - 19c)
رساله مختصری است در طهارت و صلات و صوم، مطابق با فتوای شیخ محمد تقی که توسط نامبرده گرد آوری شده و مشتمل است بر سه «باب»: 1. در مقدمات نماز؛ 2. در نمازهای واجب؛ 3. در قلیلی از واجبات صوم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23070
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي هدانا لاتباع شريعة سيد الأنام، والصلاة والسلام عليه، انجام: و احوط آن است که هر دو قسم را بجا آورد.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 14 محرم 1248ق؛ واقف: حاج عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374؛ جلد: مقوا، 18گ، 17سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 20-591]
vajīze = r.-ye ‘amalīye = osūl va forū‘-e dīn
محمد علی بن مقصود علی، ق13 قمری
mohammad ‘alī ebn-e maqsūd ‘alī( - 19c)
مؤلف می گوید که چون سید محمد قاضی تبریزی از جناب شیخ علی تقاضا نمود که واجبات اصول دین را برای استفاده عموم مکلفین که اعتقاد به آن لازم است بیان کند و او نیز از مؤلف که شاگرد وی بوده درخواست نمود، مؤلف این رساله را در سه «مطلب» نگاشته: 1. دراصول ایمان، شامل پنج فصل؛ 2. در بعضی احکام تقلید در هفت فصل؛ 3. در نماز در چند فصل.
آغاز: حمد بیحد وستایش بیعد منعمی را لایق و سزاوار است که وجود ذاتش از هر موجودی از موجودات ظاهر و عیانست و صلوات ودرود بیشمار بر خاتم پیغمبران و ...
انجام: و بعد از آن سفر کند و از محل ترخص بیرون رود بایست آن نماز را قصر کند و همچنین عکس این صورت و احوط جمع میان قصر و اتمام است در این هر دو صورت و الحمد لله علی اتمامها
[فهرستواره منزوی 296/9 «ذخیره»]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 39گ، 15 سطر، اندازه: 16×11سم [ف مخ: 3-998]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 محرم 1246ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 46گ، 13 سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2269-5]
آغاز: برابر، انجام: در امور آخرت لااقل مثل آن طریق احتیاط را مسلوک دارند.
در فهرست با عنوان «ذخیره» و از مجلسی اول دانسته؛ بی کا، تا: با تاریخ 1248ق؛ 9گ (201ر-209ر) [ف: 4-549]
آغاز: الحمدلله ... و آله الطاهرين بعد چون از استاد اعظم و مقتدای مکرم قدوة المحققين ورئیس المدققين وخاتم المجتهدين شیخ المشايخ العظام جناب شیخ علی سلمه الله تعالی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 4ذیحجه 1251ق؛ جلد: مقوا، 34گ، 14سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 1-426]
vajīze
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1824 - 1902)
در ذکر پنجاه چیز که اسباب فقر است و پنجاه چیز که وسیله دارایی می شود و کیفیت نماز شب و اعمال شب و روز و شب جمعه، به طریق آسان و مختصر که برای عامه نفع داشته باشد.
چاپ: ایران، سنگی، خشتی، 41ص (50-90صص) در هامش ؛ ایران، 1296ق، سنگی، خشتی، 46ص (1-46صص) در هامش
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4183/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فقیر خاکسار و تراب اقدام خدام اخبار بعرض می رساند؛ انجام: و صد هزار درجه بلند و صد هزار بنده آزاد کردن بأو عطا شود در قیامت خنک دل.
خط: نستعلیق، کا: فشارکی، محمد باقر بن محمد جعفر، تا: قرن 14، 5گ (84پ -88ر)، اندازه: 20×13سم [ف: 11-192]
al-wajīza
حسینی خراسانی، محمد بن حسن، - 1322 قمری
hoseynī xorāsānī, mohammad ebn-e hasan( - 1904)
تاریخ تأليف: 4 ذیحجه 1292ق؛ محل تأليف: کرمان
مصنف تمامی علوم ادبیات عرب و منطق و قرائت را به نحو مختصر و خیلی موجز در یک «مقدمه» و چهار «قسم» و هر قسم در سه فن در این کتاب جمع نموده: مقدمه: در مبادی؛ قسم 1. سه «فن»: 1) اشتقاق، 2) تصریف،3) علم خط؛ قسم 2. سه «فن»: 1) نحو، 2) علم الاعراب، 3) علم القرائة؛ قسم 3. سه «فن»: 1) منطق، 2) علم عروض، 3) علم القافية؛ قسم 4. سه «فن»: فن 1) علم المعاني، 2) بیان، 3) بدیع.
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي علمنا الفصيح من المنطق والبيان، وصرف قلوبنا نحو التفكر في المعاني والقراءة من القرآن، وصلى الله على رسوله الذي انشق له القمر بالمواجهة والعيان، وخلقائه الذين عرضت ولايتهم على الإنس والجان...
انجام: أحسن الله خاتمتنا بحق سيدنا محمد خاتم الرسالة وآله... وقد تمت وكملت في بلدة كرمان... بشفاعة أجداده عن لوح المذنبين، آمين آمين رب العالمين، وصلى الله على محمد وآله الطاهرين، والحمد لله رب العالمين.
آغاز و انجام برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 4 ذیحجه 1292ق، جا: کرمان؛ مجدول؛ در اول نسخه نوشته شده «این نسخه چون بتعجیل مقابله شده محل اعتماد نیست و نسخه جناب عالی اعنی و زیر دول خارجه میرزا سعید خان مظنون الصحه است»؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج مذهب، 269ص، 18سطر، اندازه: 21×14سم [ف: -247]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1896 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3365]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 485 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-86]
آغاز: برابر، انجام: در مانده بدرد دل بیحاصل خویش
خط: نسخ، بی کا، تا: 1292 ق [الفبائي: -601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 158گ (1پ-158ر 15سطر [ف: 36-244]
al-wajīza
همدانی، رضا بن محمد هادی، 1241؟ - 1322 قمری
hamadānī, rezā ebn-e mohammad hādī (1826 - 1904)
رساله است فتوایی، مشتمل بر کتب مقاصد و مباحث: 1. کتاب الطهارة: دارای چهار مقصد: 1)احکام المياه، 2) الوضوء، 3) الغسل، 4) التيمم؛ 2. کتاب الصلاة: مشتمل بر هفت مقصد: 1) في المقدمات، 2) افعال الصلاة، 3) صلاة الايات، 4) احکام خلل الصلاة، 5) القضاء، 6) الجماعة، 7) القصر؛ 3. کتاب الزكاة دارای دو بحث: 1) زكاة المال، 2) زكاة الفطرة؛ 4. کتاب الصوم: دارای هشت بحث و خاتمه: 1) النية، 2) فیما یمسك عنه، 3) فیما یترتب علی ذلك، 4) فیما یکره للصائم، 5) الزمان، 6) فیمن یصح منه الصوم، 7) فیما یتعلق بشهر رمضان، 8) فیمن یجب علیه القضاء و ما یتعلق بذلك؛ خاتمة: في الاعتكاف.
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد، فيقول العبد الجاني محمد رضا بن المرحوم الآقا محمد هادي الهمداني: هذه وجيزة في مهمات مسائل الحرام.
[مكتبة امیر المؤمنين 527/4]
شرح و حواشی:
1- هداية = ترجمه وجيزة الأحكام
آغاز: برابر؛ انجام: فيه تردد، والأحوط على تقديره وجوب الإتمام ثم قضائه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 92گ، 20 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 20-591]
آغاز برابر؛ انجام: بتعمد البقاء عليه... الارتفاع، ولو تعذر الغسل تيممت وبقيت.
از ابتدای طهارت تا دومین بحث از کتاب صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1314ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: زین الدين زاهدی، 1377؛ 62گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1645]
vajīze
غافل سلماسی، پرویز بن فرج الله، - 1336 قمری
qāfel-e salmāsī, parvīz ebn-e faraj-ol-lāh( - 1918)
در آداب و اسلوب و مشی طریقه ذهبیه به خواهش برخی پیروان آن طریقت، اصول و آداب طریقت سلسله ذهبیه را به صورت خلاصه بیان کرده است. گویا حبیب الله فرزند اسدالله فرزند امیر ارسلان دنبلی در صدد ترتیب و تحریر مجدد آن برآمده، دیباچه در آغاز آن گذارده و مطالب و اشعاری بر آن افزوده است.
آغاز: بسمله خير الأسماء، وهو نعم النصير ونعم المولى. الحمد لله رب العوالم والأنام، والصلاة والسلام على أشرف المكونات محمد وآله البررة الكرام ... اما بعد چون بعضی از سالکین سبیل الهی و متشرعین ..
چاپ: ایران، تبریز، مطبعه مشهدی اسد آقا تبریزی، 1335ق، سنگی، جیبی، 108ص، به سعی
و اهتمام عباسقلیخان سرابی (برادر مکرم آقای خان بابا خان ملقب به «عناية الولاية و السلطنه» و حاجی اسماعیل خان امیر تومان) (107+1 صص).
[نسخه های منزوی 1482/2؛ الذريعه 46/25 ؛ فهرستواره منزوی 1072/8]
آغاز: برابر؛ انجام: في ختم الخاتمة من انشادات حبیب قلوب الفقراء سرکار آقا میرزا حبیب الله دنبلی تنبل مولد ... قد حصل الفراغة من التأليف بعون الله الخبير اللطيف ... و السلام. فاقد دیباچه؛ خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف (ظاهرة)، تا: چهارشنبه 16 جمادی الاول 1302ق؛ افتادگی: وسط؛ مصحح، از هم گسیخته؛ 21گ، 14 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 2-334]
آغاز: این ذره گمنام رو سیاه حبیب الله بن اسدالله بن امیر اصلان خان دنبلی خویی که مدعو به تنبل مولا و متخلص به لسان الولايه است ... بسمله. الحمد لله رب العوالم والأنام؛ انجام: ولم يسلك سبل الجفا.
خط: نستعلیق، کا: شکر الله بن محمود، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ 68گ، 15 سطر (14/5×8)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 11-2304]
آغاز: آغاز مقدمه خوبی: الحمد لله على آلائه ونعمائه، والصلاة والسلام على خاتم أنبيائه وسيد أوليائه؛ آغاز حدیث هدایت و شرح آن به نقل از شرح اربعین: بالسند المتصل الى الشيخ الصدوق؛ آغاز وجیزه: الحمدلله رب العوالم و الانام و الصلوة و السلام علی اشرف المكونات محمد و آله البررة الكرام؛ انجام: بابو جهل مدلل و ثابت نماید و السلام علی من اتبع الهدي و لم یسلك سبل الجفا.
خط: نستعلیق خوب، کا: شکر الله بن محمود افشار، تا: 1311ق؛ 64گ (39- 102)، 17 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: -700]
al-wajīza
اصفهانی، عبدالرزاق بن علیرضا، 1293 - 1383 قمری
esfahānī, ‘abd-or-razāq ebn-e ‘alī-rezā (1876 - 1964)
تاریخ تأليف: رمضان 1347ق
رساله کوتاهی است در علم درایه، مؤلف از نوادگان «ملا فتح الله قزوینی» صاحب ابواب الجنان است که این رساله را در مدت چهار روز در رمضان 1347ق نگاشته است.
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين، وصلى الله على محمد وآله... وبعد، فيقول العبد العاصي المحدث الحائري... إن علم الحديث من أشرف العلوم لجهات لا تخفى، ومعرفته من حيث الإسناد والإرسال والضعف والصحة وغير ذلك... وهذه وجيزة عزيزة في مهمات علم دراية الحديث، لم أجعل لها ككتب القوم ترتيبًا من مقدمة وأبواب وفصول وأبواب وخاتمة. اعلم أن علم الرجال ما وضع لتشخيص رواة الحديث ذاتًا ووصفًا مدحًا وقدحًا.
انجام: التردد هو ما يعارضه الدليلان من غير حصول الترجيح في أحد الطرفين.
چاپ: ایران، قم، دار الحديث، 1382 شمسی، رضا قبادلو، در سائل في دراية الحديث، الجزء الثاني
[الذريعة: 50/25؛ طبقات اعلام الشيعة ( قرن 1113: 14؛ مصفی المقال 229؛ فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 99/1]
آغاز: برابر؛ انجام: التردد هو ما يعارضه الدليلان من غير حصول الترجيح في أحد الطرفين. حرره المحدث الحائري عبد الرزاق... في بلدة همدان، حامدًا مصليًا شاكرًا قائلاً: الحمد لله رب العالمين، وصلى الله على محمد وآله الطاهرين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 24 رمضان 1344ق، جا: همدان؛ نسخه مورد بحث مسوده مؤلف است و در آخر آن ملحقی در 13 صفحه قرار دارد که در ماه رمضان 1347ق نگاش شده و نام آن «الفوائد الرجالية» یا «مستطرفات الدراية» است، مؤلف در این ملحق به حل رموز مورد استفاده در کتابهای فقه و رجالی پرداخته و نیز اشتباهات در اسماء و القاب و کنیه ها را متذکر شده و وجه صحیح آنها را بیان کرده است، بخش ملحق را در ماه رمضان 1347 نگاشته است، مصحح، بالاضافات و تصحیحات بسیاری از مؤلف؛ تملک: مؤلف با مهر «الواثق بالله عبدالرزاق بن علیرضا» (بیضوی)؛ 32گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: ]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1876 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-306]
آغاز برابر؛ انجام: الأكثر مع القائل الأنسب بحسب دلائل الأصول: التردد هو ما يعارضه الدليلان من غير حصول الترجيح في أحد الطرفين.
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد حسن بن احمد شریف، تا: ذیقعده 1347ق؛ محشی با نشان «منه»؛ مهر: کاتب «صادق ابن محمد حسن، 1322» (بیضوی)؛ 41گ (1پ - 41پ)، 14سطر، اندازه: 13×6/5 سم [ف: 33-231]
al-wajīza
؟ مازندرانی، نصر الله بن ابو تراب، ق14 قمری
māzandarānī, nasr-ol-lāh ebn-e abū-torāb( - 20c)
مسائل علم اصول فقه را خصوصا مباحث ادله عقلیه و احتهاد و تقلید و تراجیح و تعادل را در یک مقدمه و چند باب و هر باب در چند بحث تحریر کرده است. این رساله خیلی مختصر و فشرده برگزار شده است.
بابل: خاتم الانبياء، شماره نسخه: 242
آغاز: الحمد لله على جزيل آلائه، والشكر على جميل نعمائه... فهذه رسالة وجيزة وافية جملية شافية، محتوية على تحقيق الحق من المسائل الأصولية.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: «عبده الراجي محسن بن حبیب الله» (بیضوی)؛ اندازه: 19×13سم [ف: -172]
vajīza
نقوی، علی حسین، ق14 قمری
naqavī, alī hoseyn ( - 20c)
وابسته به: شرایط و اجزاء و موانع نماز جماعت؛ نوری، محمد تقی بن علی محمد (1301-1263ق)
شرح مختصری است بر کتاب میرزا محمد تقی فرزند علی محمد، نوری مازندرانی که محتوای آن تا مقدمات نماز است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11010/2
آغاز: الحمد رب العالمين ... اما بعد چون رساله شرایط و اجزاء فارسی جناب مجتهد العصر و الزمان؛ انجام: یازدهم: خوردن و آشامیدن عمدا ... و محو صورت ننماید و صدق اسم کند فلا، یعنی باعث بطلان نمی شود.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 5گ (92 -96)، 24سطر (21×13)، اندازه: 21/5 × 30/5 سم [ف: 28-34]
al-wajīza
اسامی و تأليفات علمای متقدم و متأخر را به ترتیب زمان در دو قسم گرد آورده و حالات و گاهی نظرات آنها را به اختصار و بسیار کوتاه بیان کرده است به عنوان مثال «الحسن بن أبي عقيل العماني، ويعبر عنهما بالقديمين، وكان يقول بوجوب القنوت لقوله تعالى: {قُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ}.».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25421
آغاز: بسمله، حمله. وبعد، فهذه رسالة في بيان أسماء مشايخنا على الترتيب، وما صنفوه من الكتب المشهورة، وبيان رموزها؛ انجام: وقواعد العقائد، وتحرير العقائد، وشيخه ميثم البحراني المنقول، وهو شيخ شميم في العقول.
خط: شکسته نستعلیق، کا: حبیب الله معروف به سید بن سید میرزا طباطبائی طسوجی، تا: 24 محرم 1257ق؛ واقف: استاد جعة زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ، 23 سطر (كلاً 45 سطر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 27-275]
al-wajīza
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض12909
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق، جا: کربلا [الفبائي: -601]
al-wajīza
برخی از دعاها و ختم هایی است که آزمایش شده است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 309/2
آغاز: الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على سيدنا ونبينا وشفيع ذنوبنا وحبيب قلوبنا.؛ انجام: (پایان دعای سمات): و به جای کذا و کذا حاجات خود را ذکر کن.
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 رجب 1329ق؛ جلد: تیماج، 7گ (84پ- 90پ)، اندازه: 16×10سم [ف: 1-308]
al-wajīza
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3528/3
جلد دوم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 22گ (30ر -51ر)، 19 سطر، اندازه: 19/8×16 سم [ف: 6-466]
vajīze
رساله ای با مباحث پراکنده و متفرقه شبیه به جنگ که مؤلف به قول خودش در آن مسائل مشکله و مطالب ضروریه را جمع آوری نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2073/2 - 11/173
آغاز: الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على خير خلقه محمد وآله الطاهرين. وبعد، فهذه الرسالة في بيان جملة من المسائل المشكلة والمطالب الضرورية... بدان که نفس بر چهار قسم است: اول: أمارة؛ انجام: حضرت رسول صلى الله عليه وآله فرمود: {وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ}، أي ذبح الموت يعني... واهل بهشت شادمان شوند، وحكم کرده شود فريق في الجنة وفريق في السعير. تمت.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق؛ جلد: تیماج، 90گ، 23-20 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4918]
vajīze
رساله عملیه در احکام طهارت و صلات و صوم، شاید مؤلف آن سید علی طباطبائی صاحب «ریاض المسائل» باشد.
کرمانشاه؛ فیض مهدوی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... این رساله ایست وجیزه در بیان واجبات نماز و روزه
کا: خراسانی کرمانشاهی، محمد بن حسین، تا: 20 ذیقعده 1260ق [تراثنا: س ک ش 4-49]
al-wajīza (r.)
رساله ای مفصل در مباحث اصولی. شاید تأليف یکی از شاگردان شیخ احمد احسائی باشد. این رساله از پایان ناقص و نانوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18313/5
آغاز: بسمله الحمد لله الذي هدانا لتمهيد قواعد الدين، وأهلنا السلوك مسالك الحق... أما بعد، فهذه رسالة غريزة موسومة بالوجيزة؛ انجام: والتعبد بتعديل الواحد وعلل جرحه لم يدل عليه دليل من الشرع. نسخه نادر؛ خط: تحریری، بی کا، تا: 1240ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن سبز، اندازه: 15/5 × 20/5سم [ف: 50-115]
وجیزه آداب البحث- وضعیه
wajīza-tul aḥkām
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 16 جمادی الاول 1294ق
مسائل شرعی و احکام فرعی را با استفاده از اخبار بیان کرد است.
شرح و حواشی:
1- وجيزة الأحكام (ترجمه)؛ خراسانی، محمد باقر بن ابراهیم (-13)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38563
آغاز: بسمله. حمدله. أما بعد، يقول العبد الأثيم والفاني الرميم محمد بن كريم: إن هذه وجيزة في المسائل الشرعية والأحكام الفرعية؛ انجام: ولا يشتري ولا يبيع. وإذ قد أتينا على ما أردنا من إتيانه، رأينا أن نختم إلى هنا... حامدًا مصليًا مستغفرًا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 120گ، 16 سطر، اندازه: 10/7 × 17/5 سم [اهدائی رهبر: 3-796]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 504/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-7]
wajīza-tul aḥkām (t.)
خراسانی، محمد باقر بن ابراهیم، ق13 قمری
xorāsānī, mohammad bāqer ebn-e ebrāhīm( - 19c)
وابسته به: وجيزة الأحكام؛ کرمانی، محمد بن محمد کریم (1324-1263ق)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 19 محرم 1295ق
ترجمه «وجيزة الاحكام» محمد خان کرمانی است که مترجم به دستور مؤلف، این رساله را که در احکام شرعیه و مسائل فرعیه حلال وحرام بروجه اقتباس از اخبار ائمه علیهم السلام به عربی بوده، به فارسی ترجمه نموده است. متن کتاب شامل مقدمه و چند کتاب است و عناوین مطالب «مسألة، مسأله» می باشد.
آغاز: بسمله، ثنا و ستایش بی پایان خداوندی را سزد که پرورنده جهانیان است و تحیت و درود نامعدود پیغامبری را زیبد که کا مقدم بر همه آفریدگان است ... چنین گوید بنده اثیم جانی ... محمد باقر بن ابراهیم خراسانی که در این اوان ... آقای محمد خان ... فرمانی صادر گردید که رساله مبارکه وجيزة الاحكام را... بسمله الحمد لله ... چنین گوید بنده اثیم وفانی رمیم محمد بن محمد کریم.
انجام: و فارغ شد از نوشتن این اوراق مؤلف آن محمد بن... بحق محمد و آله الطاهرين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن فرج الله (مراغی)، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 121گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-916]
آغاز برابر؛ انجام تمام شد ترجمه وجيزة الأحكام بر دست کمتر بن بنده فانی محمد باقر ابن خراسانی دریوم چهارشنبه نوزدهم محرم الحرام سنه 1294.
خط: نسخ، کا: شاهرودی، محمد علی، تا: قرن 13 76گ (1 -76)، 20 سطر (14×7/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 3-833]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: علی بن محمد کرمانی مشهور به مؤذن، تا: شوال 1295ق، جا: لنگر؛ جلد: تیماج، 92گ (2پ -93ر)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-91]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر خداوند عالم مقدور فرماید از برای ما باقی کتب آن را هم خواهیم نوشت، امر به مشیت و حول و قوه اوست ...
کا: محمد باقر کرمانی، بی تا، جلد: مقوایی، 102گ (135پ - 236ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 4-147]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 139 گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16-67]
wajīza-tul uṣūl
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 134
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن مرحمت پناه میرزا احمد عقلائی، تا: 25 محرم 1295ق؛ مصحح، محشی از مرحوم شیخ بهایی، مقابله شده؛ 75گ، 7 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 86]
wajTzat-ul bihar fi manaqib-il a'immat-il athar
قاینی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری
qāyenī, mohammad ebn-e ‘alī asqar( - 19c)
وابسته به: بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار.؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110ق)
جواهر اخبار بحار الانوار با حذف سند و بدون تغییر در ترتیب کتاب و انتخاب آنچه ضروری است از بیانات مجلسی، در این
مختصر گرد آورده شده است. از نام کتاب بر می آید که قائنی فقط آنچه متعلق به اهل بیت علیهم السلام است اختصار نموده است.
آغاز: الحمد لله الذي أوضح لنا مناهج الهدى بمصابيح الظلم، محمد الذي بشر به الأنبياء جميع الأمم، وأهل بيت رسول الله الذين هم معادن الكرم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2028
آغاز برابر؛ انجام: ولم يبق من فنون العلم إلا ما روي فيه أبواب، و ذكر «ره» دلائل أخر قريبة مما ذكره السيد.
در نسخه حاضر کتاب الحجه مختصر شده؛ خط: نسخ، کا: کفرانی رویدشتی اصفهانی، محمد اسماعیل بن زین العابدين، تا: و ربیع الاول 1258ق، به جهت یحیی بن علی نائینی؛ جلد: تیماج، 160گ، 17 سطر، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 6-35]
vajīzat-ot tajvīd
اصفهانی، محمد ابراهیم بن عیسی
esfahānī, mohammad ebrāhīm ebn-e ‘īsā
آغاز: بسمله، ستایش و سپاس مر معبودی را رواست که آیات مجید قرآنی و سور مبارکه فرقانی را بجهت هدایت ... و بعد ذالك (کذا) چون جمع کثیری انجام: رموزی که در مصاحف می نویسند در عدد بیست می باشد، تمت الكتاب.
خط: شکسته نستعلیق، کا: خلیل الله بن حبیب الله میرزای، تا: با تاریخ 1277ق، به جهت آخوند ملا عبدالله بهائی؛ جلد: مقوایی، 22ص (75-96)، 15-16 سطر، اندازه: 22/3×18سم [ف: 45-69]
کا: چاپی، بی تا، 20گ (271پ - 290ر) [ف: 6-154]
vajīza-tot tajvīd fī eršād va ta‘līm-e k.-el hakīm
کاشانی، محمد شریف بن محمد باقر، ق13 قمری
kāšānī, mohammad šarīf ebn-e mohammad bāqer(-19c)
رساله مفصلی است در علم تجوید که به خواهش بعض از برادران ایمانی تأليف نموده است شامل چند مبحث: مبحث اول در استعاذه وبسمله، ... مبحث چهارم در صفات حروف .... مؤلف مشهور به عاصم کاشانی بوده و کتابی به نام «خلاصة اللغة» از تأليفات او می باشد.
آغاز: بسمله الحمد لله العليم الحكيم، والصلاة والسلام على رسول العزيز الكريم. ... و بعد چنین گوید مسود این اوراق اضعف عبادالله الملك القادر ابن محمد باقر محمد الشريف الكاشاني
چاپ: اصفهان، 1368ق [نسخه های منزوی 103/1]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر حیات باقی بماند و توفیق را خداوند منان رفیق فرماید بعد از این در کتاب دیگر که بنویسم ذکر آنها را خواهم کرد والله العالم الموفق تمام شد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 297گ، 10 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4913]
آغاز برابر؛ انجام: اختلافات در رسم الخط بسیار است که در این رساله ذکر آنها باعث ملال ناظرین و موجب تطویل می شود ... تمام شد کتاب وجيزة التجويد بید مؤلفه الفاني محمد بن محمد باقر الكاشاني
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: وسط؛ جلد: مقوا، 121گ، 13 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 2-575]
آغاز برابر، انجام: بعد از این در کتابی دیگر که بنویسیم ذکر آنها را خواهم کرد و الله العالم المدقق.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید محمد بن علی حسینی اصفهانی نجفی، تا: 2 ربیع الاول 1311ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ 164گ، 16-15 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 33-226]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شیخ حسن شریعتی - قم؛ خط: نسخ، کا: سید محمد باقر بن حسن کاشانی مشهور به امامی، تا: غره جمادی الثاني 1325ق؛ 328ص [عکسی ف: 1-428]
آغاز: برابر؛ انجام و مانند (و سرائر علیها یتکئون) که آخر آیه است و تمام کلام (و زخرفة) است و گاه باشد بعد از یک آیه ...
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 70گ، اندازه: 19×12سم [ف: -94]
vajīza-tot tahrir
صفائی، محمد بن سبزعلی، قرن 13 قمری
safā'ī, mohammad ebn-e sabz‘alī( - 19c)
آموزش آداب نگارش اسناد شرعی است: «این مختصری است در بعضی قواعد و اصطلاحات و نسخ و نوشتجات محتاج اليه فن تحریرات شرعیه که کتاب و محررین از دانستن آن ناگریزاند ناگزیراند» و بنده جانی ... در اوقاتی که مطالب فن تحریر بود از هرجا مجمع و در این نسخه که مسمی به وجيزة التحرير است
ثبت و ضبط نموده». تنظیم شده در «مقدمه» و دو «باب»، «خاتمه»: مقدمه: در دانستن بعضی تنبیهات مصطلحه بین المحررين که محرر از دانستن آنها ناگزیر است و ناچار؛ باب 1 در نوشتجات شرعیه و بعضی از احکام دینیه که محرر از آن ناگزیر و ناچار است و چون نسخ آنها را فردا فردا تحصیل می نموده و درین وجیزه ثبت می کرد لهذا تقدیم و تأخير ملاحظه نشده؛ باب 2. آن مشتمل است بر اجرای صیغ عقود و ایقاعات و بعضی از سجلات و خطب و هریک در ضمن فصلی بیان می شود. در فصل اول این باب همه رساله صیغ نکاح علامه مجلسی (-1110ق) نقل شده است. کتاب با همین بخش پایان می یابد و بقیه آن در نسخه نوشته نشده است. در پایان باب اول انجامه ای آمده که تاریخ اذان صبح شب جمعه جمادی الثاني 1245 ق دارد و به نظر می رسد که از مؤلف باشد: «قد فرغت من تنيقه في آذان الصباح ليلة الأربعاء من ليالي شهر جمادى الثاني من شهور سنة خمس وأربعين ومائتين بعد الألف من الهجرة المقدسة النبوية، على هاجرها ألف ثناء وتحية. وكتبته بحكم صاحب خصالات الحميدة وصفات السعيدة الذي كان لي لطفه قبل هذه الأزمنة، أتم عنايته قبل تلك الأونة، أعم. اللهم اجعله... وخيره الموافق بحق الحق والنبي المطلق».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8895/2
آغاز:الحمد لله رب العالمين، والعاقبة للمتقين، والصلاة والسلام على خير خلقه محمد وآله أجمعين إلى يوم الدين. اما بعد این مختصری است در بعضی؛ انجام: به عنوان تکلم خواهند گفت و شقوق دیگر ظاهر است والله الموفق لكل خير، مؤلفه العبد المذنب محمد باقر بن محمد تقي، عفي عنهما بالنبي وآله الطاهرين المقدسين، وصلى الله عليه وعليهم أجمعين.
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1226ق؛ مصحح، محشی؛ تملکی در جمادی الثاني 1269ق با مهر: «عبده محمد حسین بن ... الحسيني» (بیضی)؛ جلد: میشن مذهب، 83گ (100پ -182پ)، 20سطر (15×9)، اندازه: 20/6×14/4 سم [ف: 29/1 -255]
al-wajīza-tut turāṯīyya
بهبهانی غروی، حسین بن اسدالله، - 1356 قمری
behbahānī qaravī, hoseyn ebn-e asad-ol-lāh( - 1937)
رساله فقهی است در بیان مسأله ارث به طور مفصل با مباحثی چون اشتقاق الميراث، حقيقة الإرث، مقتضيات الإرث، أنحاء التحديد، التحديد للمنع، ثبوت الرد على الزوجة، أسباب الإرث، أنحاء العلقة و.... به گفته علامه طهرانی این رساله تقریراب درس استاد مؤلف، سید محسن کوه کمری است.
[الذريعة 53/25]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 364
آغاز: بسمله الحمد لله الذي من غير تجدد وصف فيه، وارث المتنزه عن وقوعه محلًا للحوادث... وبعد، فيقول الجاني حسين بن أسد الله البهبهاني: هذا ما تيسر لي من تقرير المباحث الإرثية وما تشتمل عليها من المقاصد الشرعية... كتاب الميراث، وهو فعال كمفتاح ومكيال وميزان؛ انجام: فإن كان رجل مورثًا أو مورثًا حال كونه الأولد له ولا والد وكان له كذا، كان كذا.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1327ق؛ مصحح، محشیبا نشان «منه»، با خط خوردگی؛ 139 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 2-575]
wajīza-tut tașrīf
عرب، ابن عباس
'arab, ebn 'abbās
وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 -646ق) پانصد بیت است در قواعد صرف که در نظم آنها توجه به «الشافيه» ابن حاجب داشته است، در یک «مقدمه» و هفت «باب»: 1. اصول الابنيه؛ 2. المنسوب؛ 3. الجمع؛ 4. اسم الجنس؛ 5. الوقف؛ 6. المقصور؛ 7. ذی الزياده.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 376/3
آغاز: الحمد لله العزيز المقتدر ** وخالق الخلق لأمر قد قدر / ثم الصلاة للنبي الأمجد ** خير الورى بدر الدجى محمد؛ انجام: وما ذكرت في جميع ما سبق ** فكله يكون بالحق أحق.
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 21گ (95پ -115پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1-357]
al-wajīzat-ul jāmi-a li-masā'il-il șikma
قراگوزلو، محمد ابراهیم بن محمد حسن، قرن 13 قمری
qarāgūzlū, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan( - 19c)
اهدا به: محمد شاه قاجار تاریخ تأليف: 1263ق
رساله ای است در بیان مسائل مهم فلسفی و حل معضلات آنها مشتمل بر دو «باب»: 1. في الوجود وكونه ساريًا في جميع المجال؛ 2. في الجبر والتفويض والأمر بين الأمرين.
آغاز: الحمد لله الذي أكرمنا بمعرفته ومعرفة أنبيائه وأوليائه، وصلى الله على خاتم أنبيائه محمد سيد الكونين والثقلين.
آغاز: برابر؛ انجام: فلا تذهب إلى ما ذهب إليه بعض الفضلاء من أن الماهية أيضًا مجعولة، فإنه خلاف البديهة. ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 48گ (10پ -57پ)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1673]
آغاز: برابر؛ انجام:ختمت كما أبدأت، ما كتبت يدي ** على اسم ظل الله وهو ظليل.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1263ق؛ مهر: ناصر الدين شاه 83گ، 17 سطر (14×7/5)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 7-147]
al-wajīza-tul ḥaqqīya ‘alā mafāsid-il ġinā’ wa taḥrīmah
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā( - 17c)
تاریخ تأليف: 1 جمادی الثاني 1079ق؛ محل تأليف: هرات
در تحریم غنا، دارای پنج «منظر»: 1. من الشبه الزائغة التي غلبت على أهل الزمان، واتبعوا بها خطوات الشيطان؛ 2. روایت هایی در تحریم غناء؛ 3. روایات عامه در تحریم غناء؛ 4. لا فرق بین الغناء و الزنا و السرقة و غیرها في الرجوع في تفسیرها الى علماء العرب من اهل اللغة؛ 5. بررسی صحت احادیث تحریم غناء در کافی.
آغاز: أحمدك يا من ألقى أنوار حجته على جميع العقلاء من بريته، وأصلي على من رفع الشبه الزائغة... هذه الوجيزة الحقيقة التي اشتملت على مفاسد الغناء وتحريمه، واحتوت على هفوات نكباته وتصميمه؛ انجام: والتوجيهات الفصيحة. وإلى هنا تكلف خلق القلم، ثم أظهر ثبوت القدم. اتفق الفراغ من مشقة مشقتها بداية ونهاية الليلة الأولى من الشهر السادس من السنة التاسعة من العشر الثامن بعد مضى رأس الغناء من الهجرة النبوية... في البلدة المعروفة بهراة... وما ترتضيه الناظرون بعين البصيرة، وتستحسنه المتناولون بآراء غير قصيرة، ونسأل الله السلامة وعدم الندامة، والحمد لله وحده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/19
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصعب بیگی، محمد بن ملک محمد، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 7گ (292-1298)، 25سطر (22/7×11/7)، اندازه: 31/7×18سم [ف: 29/1-348]
vajīze dar axbār
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 9922
خط: نسخ، کا: ابوالحسن، تا: 1262 ق [الفبائي: -601]
vajīze dar emāmat
تاریخ تأليف: 1302ق
رساله کوتاهی است در اثبات ولایت و امامت حضرت امام علی و ائمه اطهار و رد برخی شبهاتی که مطرح شده، با استفاده از آیات و روایات. مؤلف از کتاب های گوناگون در تدوین این وجیزه بهره جسته، از جمله اصول کافی و بصائر الدرجات.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13127
آغاز: یمین است خواهد شد تبصره ایست متعلق به این مقام که لازم است ذکر شود؛ انجام: هیچ کس نیست از اهل حق که قائل به افضلیت حضرت امیر باشد از سایر انبیاء و قائل به افضلیت سایر ائمه نباشد.
خط: نسخ، کا: = مؤلف، تا: 7 رمضان 1302ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با قلم خوردگی؛ جلد: تیماج، 66گ، 9 سطر (12×6)، اندازه: 18×12 سم [ف: 33-250]
vajīze dar tavallod va zohūr-e sāheb-ol amr
هروی کابلی، هاشم
heravī kābolī, hāšem
در تاریخ تولد حضرت ولی عصر سلام الله علیه و علائم ظهور آن جناب و نیز درباره رجعت است از طرق عامه و خاصه. این بخش صورت رساله ندارد و فاقد خطبه و دیباچه است اما در پایان مؤلف از خویشتن نام می برد و می گوید: «جامع این اوراق سید هاشم واعظ کابلی هروی گوید در باب تولد و ظهور و خروج حضرت صاحب الامر (علیه السلام) و ائمه هدی علیهم السلام و چون این وجیزه گنجایش نداشت هر کسی را ذوق بر احوال ائمه از تولد و وفات و بعد از رجعت درباره رجعت می گوید: احوط به علم ایشان رجوع کردن است. جامع این اوراق سید هاشم ... گوید ... اصح در نزد من آن است که چون قائم ... ظهور کند جمیع پیغمبرانو امت ها زنده شوند. پیغمبران و اوصیاء ایشان لشکر حضرت امیر المومنين باشند . کفار را ایمان عرضه کنند و اگر قبول نکنند همه به قتل آورند و ائمه ... در حضور پیغمبر انتقام خود را از ظالمان بگیرند ... و یک یک بعد از پادشاهی از دنیا بروند. در آخر ایشان حضرت امیر باشد که 44 هزار سال پادشاهی نمایند و آخر پادشاهی از دنیا بروند. در آخر پادشاهی متصل به نفخ صور باشد. باقی احوال را در کتاب خود که ... مجموعه هاشمی می نامند بیان نموده ام به آنجا رجوع
نمایند. ایشان به ترتیب با یک مرتبه و باقی حالات ایشان از معجزات و غیره داشته باشد رجوع به کتاب من که مسمی است به مجموعه هاشمی که به تفصیل بیان نموده ام نماید. تمت «الكتاب بعون الملك الوهاب». مؤلف در چند جا از این اثر از نوشته پدرش یاد می کند و در ذیل بخش بالا درباره زمان هجرت و مکان عروج پیامبر و تعداد معراج های آن حضرت یادداشتی دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1168/9 - طباطبائی
آغاز: در بیانولادت با سعادت خیر مآل حضرت خاتم الأوصياء، أعني قائم آل محمد صلى الله عليه وآله، به قول أشهر. ...
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، عبدالخالق، تا: 1260ق؛ 43 گ (206-164) [ف: 23-661]
vajīze dar masā’el-e hajj va ‘omre
مسائل حج و عمره را به طور فشرده در طی چند «فصل» بیا کرده است.
بابل؛ خاتم الانبياء؛ شماره نسخه: 291/2
آغاز:الحمد لله، والصلاة على رسول الله وعلى آله. ... این وجیزه ای است مشتمل بر اقل مایقع از مسائل حج و عمره ... و مشتمل است بر چند فصل
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 16×10سم [ف: -207]
vajīze dar vājebāt
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 21180 - 262 ؟ قمری
karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan (1767 - 1846)
رساله کوتاهی است در واجبات وضو و غسل و واجبات نماز.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4032/3 - 20/152
آغاز: الحمد لله الذي يتفرد بالقدرة والكمال، والذي عجزت عقول العقلاء عن معرفة ذاته الكبير المتعال.؛ انجام: و فرق در میان روزه واجب و مستحب وادای قضاء معین وغیر معین نیست بنابر اظهر تمت الرسالة
خط: تحریری، کا: سید علی نقی بن عباس، تا: 15 شعبان 1271ق؛ 12گ، 12 سطر، اندازه: 14×11 سم [ف: 8-4919]
vajīze dar vājebāt-e namāz=t.-ye alfiye
وابسته به: الألفية في فقه الصلاة اليومية = الفيه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
رساله مختصری است در واجبات نماز، نگاشته شده جهت عزیزی. نسخه حاضر ترجمه ای است بر رساله «الالفية» شهید اول، در یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه» همانند اصل.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6608/4
آغاز: شکر و سپاس مر خدای را که پروردگار عالمیان است و دعا بر فاضل ترین پیغامبران مرسل که آن محمد است، پس این رساله ای است وجیزه در بیان واجبات نماز؛ انجام: و نماز عیدین را نیز قضا لازم نیست مادامی که معلوم شود که قرص محترق بوده باشد و اطلاق قضا بر نماز طواف و جنازه به مجاز است و همچنین است نذر مطلق.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (33پ - 141)، اندازه: 17/5 × 29/5سم [ف: 20-153]
vajīzat-ol ‘arūz
بروجردی، زین العابدين، قرن 13 قمری
borūjerdī, zayn-ol-‘ābedīn( - 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23620
آغاز: بسمله، بدانکه ایدك الله تعالی که شعر در لغه دانستن؛ انجام: شنبه یازدهم ربیع الثاني 1272
خط: نسخ، کا: عارف، توکل (زین العابدين)، تا: 1272ق [رایانه]
al-vajīza fi osūl-ed dīn
سبحان علی، - 1064 قمری
sobhān ‘alī( - 1654)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21682
آغاز: بسمله، وهو المعين وعليه التكلان، وهو الملهم للصواب؛ انجام: {لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا}، ومما جاء في إيمان أبي طالب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
al-wajīza fi usūl-id dīn
آل عصفور بحرانی، خلف بن عبد علی، ق13 قمری
āl-e ‘osfür bahrānī, xalaf ebn-e “abd-e-alī( - 19c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10098/3
خط: نسخ، کا: کرزکانی بحرانی، احمد بن علی، تا: 1282ق؛ مصحح، محشی؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س ش 2-22]
al-wajīza fī usūl-il fiqh
رساله کوتاهی است در اصول فقه که مؤلف در آن قواعدی را که دانستن آنها بر فقیه لازم است متذکر شده است. این رساله در چند «فصل» کوتاه برگزار شده و مؤلف آن را به جهت دو فرزندش نگاشته است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4816/3 - 24/116
آغاز: بسمله ... حمد من مهد أصول الشريعة الغراء بالكتاب العربي المبين، وشيد فروعها بمتانة الأدلة؛ انجام: فالتخصيص أولى، وإذا تعارض الاشتراك والنسخ فالاشتراك أولى، لأنه لا يبطل بخلافه. فهذه نبذة مما يحتاج إليهما الفقيه من قواعد الأصول، وبه كفاية أرباب الهداية. والحمد لله.
خط: نسخ، کا: حلی، محمد حسین بن علاء الدين، تا: قرن 11؛ 28گ، 8سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4919]
al-vajīza fe-l osūl-il almazhab-il emāmīye
سبحان علی، - 1064 قمری
sobhān ‘alī( - 1654)
آغاز: وأيضًا من الحجج قاطعة الساطعة؛ انجام: أساطين الذين والمنارة في الأرضين.
ج2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ 183 گ، 17 سطر [رایانه]
آغاز: بسمله متفق عليه كافة عقلاً، وأشهر مشهورات؛ انجام: في ذلك العصر مائة... ونختم هذا المبحث على هذا القدر اليسير.... تمام شد سنه 1267 هجری
ج3، بی کا، تا: قرن 13، 235 گ، 17 سطر [رایانه]
wajīza-tun fī awṣāf-i ahl-il ‘iṣma
؟ نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 - 1300 قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 741/2
کا: نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، بی تا، 22ص، قطع: خشتی [ف: 305]
al-vajīza fī bayān-e ahkām-et talāq
جرفاد قانی، حسین بن علی
jorfādeqānī, hoseyn ebn-e 'alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29350
آغاز: بسمله الحمد لله الذي لا ريب في وحدانيته، والصلاة والسلام على محمد وآله أجمعين. أما فيقول الراجي؛ انجام: بالزوجة المستقيمة، وقد سبق ذكرها، فتدبرها. تمت الرسالة الطلاق في 1227.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ ضمیمه نسخه ش 15813 [رایانه]
wajīzat-un fī bayān-i mas’alat-il ma‘ād
تویسرکانی، محمد علی بن محمد محسن،
toyserkānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad mohsen
در تحقیق حقیقت معاد. دارای دو «مقاله» و «خاتمه»: مقاله 1. مشتمل بر پنج «مسئله»: 1) بیان حقيقة الروح الانساني الذي سمی بالنفس الناطقه، 2) في ان الانسان لا تموت بموت البدن، 2) في بطلان انتقال النفس الناطقه الى بدن آخر، 4) في بیان حقيقة اللذه و الالم و اقسامهما، 5) في ان المعدوم ای ماطرء علیه العدم لا یجوز أن یعود بعینه؛ مقاله 2. ذکر خلاف الناس في حقيقة المعاد دارای چهار «فصل»: 1) اقوال در معاد، 3) ادله ثبوت معاد، 4) حقیقت جنب و نار؛ خاتمه في بیان صحيفة الأعمال و حقیقه الصراط. مؤلف از ابن سینا و مفید و شیخ طوسی و سید مرتضی و علامه یاد می کند و از علماء متأخر از علامه نامی نیاورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 1160- طباطبائی
آغاز:بسمله، الحمد لله الذي أبدع الأرواح... وبعد، فهذه رسالة وجيزة في بيان مسألة المعاد بكيفياته... من أحقر عباد الله محمد علي بن محمد محسن الحسيني التويسركاني، سلك فيه سبيل ذوي الأفهام؛ انجام: سئل عن قول الله عز وجل: {وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطٌ}... قال: هو والله علي، هو والله الصراط المستقيم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 61گ (1-61)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 23-638]
الوجيزة في التجويد- التجويد
wajīza-tun fi taḥqīq-i ann-al mutanajjis hal yakūn-a munajjis-an kan-najis am lā
تهرانی، محمود
tehrānī, mahmūd
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26492
آغاز: بسمله. حمدله... أن هذه وجيزة في تحقيق أم المتنجس؟ انجام: من جهة عدم الدلالة، ومنها مع قطع النظر.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1458ق [رایانه]
wajīzat-un fī taḥqīq-il ‘idāla = al-‘idāla
رساله مفصلی درباره عدالت از جهت فقهی؛ با رد و استدلال فراوان است و شامل پنج «مقام» و چند «تذنیب» می باشد.
[الذريعه 47/25، ش 236]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7051/3
آغاز : الحمد لله رب العالمين، وصلى الله على محمد وآله أجمعين. أما بعد، هذه وجيزة في تحقيق العدالة، كتبتها تذكرة لنفسي ولمن أراد التذكر منها... فنقول: العدالة لغة على ما ذكره جماعة من الأصحاب: الاستواء والاستقامة؛ انجام: وقوله في صحيفة ابن أبي يعفور... وكونه أصيلاً لانه القدر المتقين منها.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 76ص (276-201)، 25سطر [ف: 25-60]
الوجيزة في تعریف المدينة- تعریف المدينه
ajīzat-un fi ta'yīn-i țarīqat-il axbārīyīn wa-l uşūlīyīn
گیلانی، محمد بن محمد مؤمن، ق 11 قمری
īlānī, mohammad ebn-e mohammad mo’men( - 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18442/6
آغاز: الحمد لله الذي هدانا الطريق القويم والصراط المستقيم، وأغنانا عن العمل بالآراء والظنون المنهية... هذه رسالة وجيزة في تعيين طريقة الأخباريين والأصوليين منا ومن المخالفين؛ انجام: {رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا}...... الحمد لله رب العالمين.
خط: تحریری، کا: محمد بن محمد زمان، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 42ص (178-219)، اندازه: 19×12سم [ف: 50-203]
al-wajīza fī tafsīr-il qur’ān-il ‘azīz = tafsīr-e vajīz-e vāhedī = al-ḥāwī li-jamī‘-il ma‘āni = tafsīr-ul wajīz
واحدی، علی بن احمد، - 468 قمری
vāhedī, ‘alī ebn-e ahmad( - 1076)
تفسیری است جامع و مختصر در حدود دو برابر قرآن. در کتاب الكني و الالقاب (ج 1: ص 183) شیخ عباس قمی اشتباهاً این کتاب را به جمال الدين احمد بن محمد بن ابی جامع نسبت داده و صاحب «اعیان الشيعه» (ج 10: ص 287) نیز به این اشتباه دچار شده است. نام نگارنده و نام کتاب آشکارا در دیباچه یاد شده الوجيزة في اصول است. مؤلف سه تفسیر دارد یکی بسیط و دیگری وسیط و سوم وجیز که گویا کتاب حاضر تفسیر وجیز آن باشد زیرا تنها به بیان کلمات مشکله قرآن پرداخته است. در مقدمه کتاب تصریح کرده اند تأليف این کتاب در بین تأليف کتاب بزرگ ایشان بوده و چون همت عمومی را قاصر از مطالعه و استفاده از آن کتاب مفصل دیده وجمعی هم خواهش تأليف تفسیر مختصری از ایشان کرده و بدان اصرار می کرده اند این تفسیر را که در حقیقت تبدیل کلمات مشکله قرآن است به الفاظ سهل و آسانی تا آنان که چندان فضیلتی ندارند از آن نیز بهره مند گردند تأليف و آیات را عموما مطابق رأي ابن عباس یا آنان که در درجه و مقام ایشان اند تفسیر کرده است.
آغاز: الحمد لله الكريم بالألاء، العظيم بكبريائه، القادر فلا يمانع، والقاهر فلا ينازع، العزيز فلا يضام. ...
انجام: قوله: الوسواس، المعنى: من شر الوسواس، ومن شر الناس، كأنه أمر أن يستعيذ من شر الجن ومن شر الناس. تم تفسير كلام الله تعالى بحمد الله وحسن توفيقه.
چاپ: مصر، در حاشیه التفسير المنير لمعالم التنزيل لمحمد بن عمر النووي، 1305 ق.
[معجم المؤلفين 26/7 و 406/13 ؛ فهرس المخطوطات المصورة 50/1؛ سعد السعود ابن طاوس ص 222؛ السيد علی آل طاوس ص 140؛ کشف الظنون 2002/2؛ الأوقاف العامة 79/1، کشاف الفهارس 274/4 -276؛ دنا 1009-1008/10]
شرح و حواشی:
1- الوجيز (ترجمه)
آغاز: برابر؛ انجام: بسمله والعادیات. تا سوره «والعادیات» بیشتر ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 افتادگی: انجام؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 275گ، 25 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 1-596]
آغاز: ... سلطان لم ينزل كتابته في حجة {وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ}؛ انجام: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ، قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ}. از سوره مبارکه اعراف تا ممتحنه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، در حاشیه برگ آغاز آمده که این تفسیر قبل از سال 642ق نوشته شده، با قلم خوردگی، با تاریخ تولدی که در برگ «89» نوشته شده با تاریخ 642ق و در برگ نخست بدان اشاره شده که البته اصالت ندارد، این نسخه دقیقا در شمال خراسان بزرگ در بخارا یا سمرقند کتابت شده؛ 205گ، 20 و 21 سطر (16×8)، اندازه: 20×10سم [ف: 30-472]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین ش 4376 (اربری فهرست خطی عربی همانجا 118/5). مشتمل است بر تفسیر تمام قران کریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ از اواسط سوره تکویر تا آخر قرآن بخط دیگر است که در 22 محرم 1270 از کتابت آن فارغ شده، مصحح، محشی؛ تملک: عبد الباقي اصفهانی به تاریخ 1156ق، عبدالحسین بن حاج ابو الحسن به تاریخ 1191؛ 286گ، 17 سطر [عکسی ف: 1-337]
آغاز: بسملة، الحمد لله الذي أنزل على عبده الكتاب ولم يجعل له عوجًا، لينذر الكافرين بأسه عذابًا شديدًا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده، محشی؛ 137گ (1پ -137پ)، 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 454-39]
انجام: برابر
آغاز در سوره بقره افتاده و می رسد به ناس. در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: احمد بن علی، تا: 2 رمضان 664ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، ربعی کلفت، 282گ، 17سطر (13×10)، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 17-253]
آغاز: موجود: أحوالهم في الأمانة والخيانة فقال: ومن أهل الكتاب؛ انجام: موجود. والصبح إذا تنفس امتد حتى يصير نهارًا بينًا، إنه القول رسول.
از اواسط تفسیر آیه 68 سوره آل عمران تا اوائل سوره تکویر؛ بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: حنائی، جلد: مقوا، 189 گ، 8 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 11-700]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابی نجم محمود بن محمدشاه بن منصور، تا: شعبان 735ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 117گ، 29 سطر اندازه: 20×27سم [ف: 8-4911]
آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمين، ولا عدوان إلا على الظالمين، والصلاة والسلام على رسوله محمد وآله أجمعين؛ انجام: برابر
کامل است. آغاز این نسخه با نسخه قبل تا نیمه جزء اول متفاوت است ولی از آن به بعد تا پایان یکی است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالرحیم بن احمد، تا: ربیع الأول 739ق؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق، جلد: تیماج، 249گ، 21 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 597-1]
آغاز: فافتو بغیر علم فضلوا وأضلوا صدق صلی الله علیا
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 757ق؛ افتادگی: آغاز (ورق اول کتاب که مشتمل بر قسمتی از مقدمه بوده افتاده)؛ واقف: سپهسالار، جلد: تیماج، 340 گ، 21 سطر، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 1-183]
آغاز: برابر؛ انجام: ويمنعون الماعون: الزكاة، وما فيه منفعة من الفأس والقدر والماء والملح. تليت آيات.
از آغاز تا سوره ماعون؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: ابوطالب حسینی موسوی با مهر «عبده ابوطالب الحسيني 1053» (دایره)، حسنعلی واعظ ایروانی در 1271ق، حسنعلی واعظ ایروانی در 1271 ق با مهر «عبده الراجي نجف علی» (چهار گوش)؛ مهر: «عبده الراجي نجف علی» (چهار گوش)؛ مهر: «احمد ابن نجفعلی 1212» (بیضی)، «المتمسك بحبل الولى عبده حسنعلی 1272» (مستطیلی)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: مقوا، 266گ، 23 سطر (12× 19/5)، اندازه: 25/8×17/5 سم [ف: 29/2 -657]
آغاز: ... فأقول: قوله تعالى في سورة الفاتحة: {بِسْمِ اللَّهِ}، أي ابدؤوا وافتتحوا بتسمية الله تعالى؛ انجام برابر
نسخه اصل: اسکوریال - مادرید ش 1269 (فهرست خطی عربی اسکوریال 6/3)؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: 1 رجب 116ق، جا: مدینه منوره؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح: 188 گ، 27 سطر [عکسی ف: 1 -314]
آغاز: فإني كنت ابتدأت بإبداع كتاب في التفسير لم أسبق إلى مثله، فطال علي الأمر في ذلك لشرائط تقلدتها؛ انجام: سورة النازعات... {لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا}، أي نهارها، استقصروا مدة لبثهم في القبور لما عاينوا من الهول. از اواسط مقدمه تا پایان سوره نازعات؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 13/5×6، اندازه: 16/8×8/8 سم [ف: 29/2 -792]
آغاز و انجام: برابر
در پایان نسخه نیز این مطالب به چشم می خورد: قصص قرآن، بخشی از آیات الاحكام ملا احمد اردبیلی و فضائل سوره های قرآن که از تفسیر مجمع البيان انتخاب شده؛ خط: نستعلیق ریز، کا: معز الدين محمد نیریزی، تا: شنبه 1 رجب 1094ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: حسن حسینی تهرانی به سال 1279 ق با مهر «عبده حسن الحسيني» (بیضوی)، «المذنب [محمد] شفیع بن بهاء الدين محمد الحسيني» (مستطیلی)؛ جلد: تیماج، 123گ، 39-34 سطر (20/5×9)، اندازه: 12×25سم [ف: 40-287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1138ق؛ افتادگی: وسط (میانه دیباجه تا اوایل سورة البقرة افتاده)؛ تملک: محمد علی بن آقا محمد کافرا مورخ 1210؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 263 گ، 22سطر، اندازه: 24/2×17/9 سم [ف: 1-583]
آغاز: الحمد لله الذي نزل القرآن هدى... أما بعد، فأسير الذنوب العظام ورهين الجرائم... علي بن حسين بن أبي جامع؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1231ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 289گ، 23 سطر (21/1×12)، اندازه: 21×30سم [ف: 1-240]
آغاز: الرحمن والرحيم بمعنى واحد، ومعناهما ذو الرحمة، ومعنى الرحمة إرادة الخير بأهلها، لأن الله. منزه آن پدر که رقه لانه تغییر حالوقيل: الرحمة العاطف على جميع خلقه، كافرهم ومؤمنهم وبرهم وفاجرهم، بأن خلقهم ورزقهم، قال الله تعالى: {وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ}، والرحيم بالمؤمنين خاصة.
از اواسط سوره حمد تا سوره و العصر؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ بخشی از آغاز تا اوایل سوره انعام نونویسی شده است؛ ابعاد متن: 16/5×10، اندازه: 20×14سم [ف: 376-2]
آغاز و انجام برابر
نسخه اصل: اسکوریال مادرید ش 1266 (فهرست خطی عربی اسکوریال 5/3)؛ خط: مغربی، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ محشی، 170 گ، 27 سطر [عکسی : 1- 356]
آغاز: يوم الدين: قاضي يوم الجزاء والحساب، لأنه يتفرد في ذلك اليوم بالحكم. {إِيَّاكَ نَعْبُدُ}: تخصك ونقصدك بالعبادة؛ انجام: برابر
در ماه ربیع الاول 443 به پایان رسیده، در فهرست با عنوان «تفسیر القرآن» و ناشناس آمده، انجام آن هماهنگ است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ نسخه بسیار قدیم، مصحح؛ 155 گ، 26 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 5-133]
al-vajīz (t.)
وابسته به: الوجيزة في تفسیر القرآن العزيز = تفسیر وجیز واحدی = الحاوي لجمیع المعاني؛ واحدی، علی بن احمد (-468ق)
ترجمه تحت اللفظي دقیقی است از تفسیر مختصر واحدی که به نام «الوجيز» معروف است، برای معین الدين مسعود بن محمود که قرآن را ختم نموده و می خواست از تفسیر آن آگاهی داشت باشد. این ترجمه را مترجم پس از ترجمه و شرح قصیده ابن فارض انجام داده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9843
آغاز: شکر و سپاس مر خدای را عز و جل الواحد الأحد که یکی است در خدائی و پادشاهی الفرد الصمد از آغاز کتاب تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: پیر احمد بن اسکندر، تا: 931ق؛ با سر لوح؛ مهر: «أفوض أمري إلى الله الغني. المذنب مهر علي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 274گ، 21 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 25-162]
al-wajīza fī tafsīr-il qur'ān-il ‘azīz
عاملی، علی بن حسین، - 1135 قمری
‘āmelī, ‘alī ebn-e hoseyn( - 1723)
تاریخ تأليف: 1118-1120ق
تفسیر مزجی مختصری است شامل وجوه محتمله در تفسیر با اشارات مختصری به اقوال مفسرین وقراء سبعه، در این تفسیر مؤلف با الفاظي کوتاه به تبیین و توضیح آیات می پردازد و وجوه قراآت و نکات صرفی و نحوی رانیز بررسی می نماید. در هر سوره به نام سوره (احیانا سبب نام گذاری)، محل نزول و اختلافاتی که از نظر مکی و مدنی بودن سوره یا آیه رسیده نیز اشاره می کند. تفسیری است مفید و از ابتدا تا انتهای قرآن را شامل می باشد. نگارش اول آن درهفتم ربیع الاول 1118ق و نگارش نهایی آن در روز یک شنبه 23 جمادی الثاني 1120ق پایان یافته است. در کنی و القاب (183/1) و ريحانة الادب (213/5) و اعیان الشيعه (287/10) آن را از احمد بن محمد بن ابی جامع دانسته اند با این که در دیباچه این تفسیر چنین یاد نشده است.
آغاز: الحمد لله الذي أنزل على عبده القرآن هدى للناس وبينات... وبعد، فأسير الذنوب العظام ورهين الجرائم الجسام... علي بن حسين بن أبي جامع العاملي... انجام: {مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ} بيان للوسواس... فالتحرز عن الضرر الأول أهم، أعاذنا الله وإياكم من مضار الدنيا والدين... هذا منتهى سعي القلم في تحرير ما قصدنا أحكام نظامه، وقد... برحمتك يا أرحم الراحمين.
چاپ: توسط دارالقرآن الكريم در قم تحقیق و تصحیح و در دو جلد در سال 1370ش به چاپ رسیده [الذريعه 44/25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی، محشی از مؤلف با علامت «منه»؛ کاغذ: ترکی بغدادی، جلد: تیماج مذهب، 314گ، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 24/2 -205]
آغاز: برابر؛ انجام: وأن يجعل اجتهادي في تأليفه خالصًا لوجهه الكريم، وموجبًا لنيل ثوابه الجسيم، إنه بعباده رؤوف رحيم. وقد من الله بلطفه وتوفيقه لنقله من المسودة إلى هذا البياض وتنميقه على يدي مؤلفه المفتقر... علي بن حسين... وقد وافق الفراغ من تحبيره أصيل يوم الأحد ثالث وعشرين جمادى الآخرة من سنة المائة والعشرين بعد الألف...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، مقابله شده در ربیع الثاني 1311؛ جلد: تیماج، 464 گ، 21 سطر، اندازه: 35×21سم [ف: 22-468]
آغاز برابر؛ انجام: وأن يجعل اجتهادي في تأليفه خالصًا لوجهه الكريم، وموجبًا لنيل ثوابه الجسيم، إنه بعباده رؤوف رحيم. وقد من الله بلطفه وتوفيقه لنقله من المسودة إلى هذا البياض وتنميقه على يدي مؤلفه المفتقر... علي بن حسين... وقد وافق الفراغ من تحبيره أصيل يوم الأحد ثالث وعشرين جمادى الآخرة من سنة المائة والعشرين بعد الألف...
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372، 265گ، 25 سطر، اندازه: 23×15/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -278] و [ف: 22-469]
خط: نسخ، کا: ابن عبدالله شمسا کاتب بهبهانی، تا: جمادی الثاني 1131ق؛ مصحح، تملك و مقابله شده عبدالله بن صالح بحرانی ذیحجه 1131؛ اندازه: 15×26/5 سم [نسخه پژوهی: 2-240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 23 رجب 1206ق؛ مصحح، تملک: «حسین بن محمد بن علی بن عیثان احسائی» در هفتم ربیع الاول 1207ق با مهر «عبده الراجي حسین بن محمد» (بیضوی) و دارای حواشی نیز از همو؛ جلد: تیماج، 426گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1678]
جلد نخستین؛ خط: نسخ، کا: باصی کربلایی حسین بن محمد، تا: 28 جمادی الثاني 1235ق؛ تملک: ملا حسینعلی در 1265ق؛ 421گ، 19سطر (14×9)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -501]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: باصی کربلایی حسین بن محمد، تا: شنبه 18 رجب 1236ق؛ جلد: تیماج، 355 گ، 19سطر (14×9)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: -501]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ جلی، کا: محمد علی بن محمد بن عبدالله بن احمد شویکی بحرانی، تا: 22 شعبان 1273ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 369گ، 27 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 8-4910]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جواد بن علی بن جواد بن شیخ قاسم بن شیخ محمد بن شیخ حسین بن شیخ علی بن شیخ محمد محی الدين اخی المنصف الكتاب، تا: یک شنبه 29 رمضان 1273ق؛ جلد: تیماج، 251گ، 25 سطر، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 35-225]
آغاز برابر؛ انجام: و عامله الله و والدیه و المؤمنين بلطفه الخفي و الجلي و قد وافق الفراغ من تحبیره ...
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، 201گ، 31سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 17-88]
al-wajīza fi tafsīr-il kuttab-il ‘azīz
شبر، عبدالله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری
šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774-1827)
تاریخ تأليف: 12 ربیع الاول 1240ق
مؤلف سه تفسیر مفصل، متوسط و مختصر بر قرآن کریم نگاشته با این نام ها: 1. صفوة التفاسير: که تفسیر مفصل مؤلف است و مشتمل بر چندین جلد می باشد؛ 2. الجوهر الثمين في تفسیر القرآن المبين: این تفسیر کوتاه تر از تفسیر اول می باشد؛ 3. الوجيز في التفسير: این تفسیر را مؤلف از تفسیر سابق خود (الجوهر الثمين) انتخاب نموده است.
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي أنزل القرآن الكريم... أما بعد، فيقول المذنب الجاني... عبد الله بن محمد رضا الحسيني... هذه كلمات شريفة... متعلقة ببعض مشكلات الآيات القرآنية... سورة الفاتحة مكية...
انجام: يكون جنية أو إنسية، اللهم اكفنا شر الجن والإنس... تم والحمد لله في عشية الثلاثاء رابع جمادى الأولى سنة تسع وثلاثين ومائتين بعد الألف على يدي مؤلفه... عبد الله بن محمد رضا الحسيني...
چاپ: در سال 1352 ق، سید نصرالله تقوی آن را چاپ کرده
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن مهدی، تا: سلخ رمضان 1240ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 191گ، 26 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2-54]
آغاز و انجام: برابر
سوره الفاتحه تا سوره الناس. در فهرست جوهر الثمين دانسته شده؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد شفیع حسینی طالقانی بارازانی، تا: 24 جمادی الاول 1247ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 417گ، 19سطر (12/5×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسن بن احمد خوانساری، تا: 1260ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، 314گ، 27سطر (13/5×7)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 9-263]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حسین خوانساری، تا: 15 صفر 1272ق [نشریه: 2-145]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست جدید مجلس آن را «الجوهر الثمين» او دانسته که به نظر خطاست؛ خط: نسخ ریز، کا: میرزا محمد بن محمد فصیح، تا: 1273ق؛ 596 گ، 23 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 4-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 29 رمضان 1276ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 263گ، 22 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2-974]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو طالب موسوی، تا: جمعه 19 ذیحجه 1277ق؛ مجدول، محشی به نقل از تفسیر کبیر شبر، بیضاوی و دیگران؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 262گ، 23 سطر، اندازه: 13× 20/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن-288] و [ف: 22-466]
al-wajīza fī ḥāl-i ‘uṯmān bin ‘īsā ar-rawāsi-l ‘āmirī alkilābī
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
چنان که از نام کتاب، بر می آید، در تحقیق حال «عثمان با عیسی الرواسي» نگاشته شده است.
[معجم المؤلفين 92/9]
آغاز: الحمد لله رب العالمين، والصلاة على محمد وآله الطاهرين إلى يوم الدين... في عثمان بن عيسى الرواسي العامري؛ انجام: والوقف يدعو إلى ترك الرواية عند الأول، فلاحظ. انتهى.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دهه دوم محرم 1314ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ 8گ (1-8)، 18سطر، اندازه: 13×6 سم [ف: 31-178]
آغاز: الحمد لله رب العالمين... وبعد، فيقول الراجي عفو ربه الغافر محمد المدعو بباقر... هذه وجيزة في عثمان بن عيسى الرواسي العامري الكلابي؛ انجام: وآخر باب الذبائح والأطعمة، ويرويها عنه الحسين بن سعيد، فلاحظ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی، در روز عرفه سال 1392ق با نسخه اصل از سوی محمد حسین بهاری فرزند مؤلف مقابله و تصحیح شده؛ 9گ (1-9)، 18 سطر، اندازه: 17×9 سم [ف: 31 -206]
al-wajīza fi-l hisāb
مختصری است در علم حساب در یک «مقدمه» و سه «باب».
اصفهان، مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 114/3
آغاز: الحمد لله رب العالمين... أما بعد، فهذه رسالة وجيزة في علم الحساب، رتبتها على مقدمة وأبواب؛ انجام: وههنا مسائل كثيرة أخرى، إن شئت الاطلاع فلترجع إلى المطولات، الحمد لله أولاً وآخراً.
خط: نسخ، کا: سید نصیر الدين موسوی خادم آستان سید الشهداء، تا: غره رمضان 1343ق؛ مصحح؛ 28گ (73پ - 100پ)، اندازه: 17/5 ×21/5سم [ف: 1-86]
wajīza-tun fi ħaml-il jināza wa tarbīʻuhā
رساله کوتاهی است در احکام حمل الجنازه که از انجام ناتمام مانده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4023/7 - 20/143
آغاز: بسمله الحمد لله الذي نرجو منه أن يجعلنا من العالمين ذوي الأبصار، لا من الحاملين للأوزار، وأن يجعلنا من السالكين... أما بعد، فهذه وجيزة في الحمل؛ انجام: وعبر عنه بماء من الميت. انتهى، وأنت خبير بأن هذا المعنى خلاف الظاهر من الجزء.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 5گ، 13 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 8-4920]
al-wajīza fi-l xums-i wa-z zakāt
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā( - 17c)
تاریخ تأليف: 17 جمادی الاول 1079ق؛ محل تأليف: هرات
دارای دو «قلاده»: 1. في الزكوة و هی تنقسم الى مالية و بدنية، در چند لؤلؤة؛ 2. في الخمس، در چند مرجانة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/13
آغاز: أحمدك يا من أمر بزكاة المستحقين وخمس السادات، كما أمر بالصلاة أفضل العبادات وسائر العبادات... هذه الوجيزة في هاتين العبادتين، جعلتها مرتبة على قلادتين؛ انجام: كل طائفة من الثلث، وأن جاز الاقتصار على واحد منها، والحمد لله وحده. وقع الفراغ من تركيبها بداية ونهاية ليلة السابع عشر من الشهر الخامس من السنة التاسعة من العشر الثامن من بعد مضى رأس الغم من الهجرة النبوية، على مهاجرها أفضل الصلاة وأكمل التحية، في البلدة المعمورة هرات، حفت بأنواع الخيرات.
خط: نسخ، کا: مصعب بیگی، محمد بن ملک محمد، تا: قرن 11 جلد: میشن، 5گ (248پ -252ر)، 25سطر (22/7×11/7)، اندازه: 31/7×18سم [ف: 29/1-346]
al-wajīza fi-d dirāya
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1010ق؛ محل تأليف: مرو رود (مارو چاق)
کتاب خلاصه ای در علم درایه است در یک «مقدمه» و شش «فصل» و یک «خاتمه»: المقدمة: في تعریف علم الدراية؛ فصل 1. ما یتقوم به من معنی الحديث؛ 2. المتواتر و الواحد؛ 3. انواع الحديث؛ 4. تعدیل الراوي و جرحه؛ 5. انواع تحمل الحديث؛ 6. كثرة احادیث الشيعة. آن را هنگامی که در مرورود معروف به مارو چاق همراه لشکریان شاه عباس صفوی (669-1038ق) ازم تسخیر بلخ بوده، به پایان رسانده است.
آغاز:الحمد لله على نعمائه المتواترة، وآلائه المستفيضة المتكاثرة... وبعد، فهذه رسالة عزيزة موسومة بالوجيزة، تتضمن خلاصة علم الدراية، وتشتمل على زبدة ما يحتاج إليه أهل الرواية، جعلتها كمقدمة لكتاب الحبل المتين، وعلى الله أتوكل وبه أستعين. وهي مرتبة على مقدمة وفصول ستة وخاتمة...
انجام: بعين البصيرة، ويحمده المتناولون بيد غير قصيرة. وأسأل الله التوفيق لإتمامه، والفوز بسعادة اختتامه، إنه سميع مجيب.
چاپ: مشار عربی، صص 985-986؛ در مجموعه رسائل دراية الحديث، قم، دار الحديث، جزء اول، 1382ش، با تصحیح سید حسن حسینی آل المجدد الشيرازي؛ در تهران در 1310 با وصول الاخيار پدرش و بدایه شهید به اندازه ربعی در 8 ص و در 1311 با خلاصه علامه و رجال مجلسی به وسیله حاج میرزا عبدالله تهرانی به اندازه وزیری در 5 ص به چاپ سنگی رسید؛ با تحقیق ماجد غرباوی در مجله تراثنا، ش 32، ذیحجه 1413ق، ص 387 -439؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1319ق، وزیری؛ ایران، قم، مكتبة بصیرتی، 1388ق، سنگی، وزیری، 7ص (افست از روی چاب تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی، 1319)، (صص 1-7)
[دنا 1010/10 -1017 (246 نسخه)؛ الذريعة 51/25 -52 و 168/14 -169 و 169-168: 12 و 228/2 کشف الحجب و الاستار 599]
شرح و حواشی:
1- شرح وجیزه شیخ بهاء الدين؛ تبریزی، محمد زمان بن کلبعلی ( قرن 12)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140( 8201)؛ خط: نسخ چلیپا، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1ص (75) [عکسی ف: 416-3]
خط: نسخ، کا: فضل الله بن محمد، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه، منه مدظله»، از روی خط بهایی در سپاهان؛ کاغذ: سپاهانی، 5گ (97-101 پ)، اندازه: 25×19/5 سم [ف: 8-705]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: مقوا، 2گ، اندازه: 43×25سم [ف: 27-317]
آغاز: برابر بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 5گ (185181)، اندازه: 25×12/5 سم [ف: 1-254]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 610/7 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-211]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 6گ (25پ - 30ر)، 17 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1674]
. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15145/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی؛ واقف: مكتبة امیر المؤمنين (علیه السلام)، اردیبهشت 1365، جلد: تیماج تریاکی، 14سطر، اندازه: 17/3×9/8 سم [ف: 16-457]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 11؛ از روی نسخه ای که آن نسخه از روی نسخه خط مؤلف نگاشته شده بوده؛ جلد: تیماج، 2گ (234-235)، 25سطر (23×12) (مورب)، اندازه: 26×16سم [ف: 34-517]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ (180ر -181پ)، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 18-201]
صدر خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 6گ (131 -136ر)، 15 سطر (14×9) [ف: 5-747]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحم الله»؛ تملکی در مشهد غرویبه تاریخ 1173؛ 5گ، 19سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8-4914]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: پیرامون قرن 11؛ محشی؛ 4گ (5پ - 8 پ)، 23 سطر (16×7) [ف: 30741]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصح، محشی به نقل از الكاشف؛ جلد: تیماج، 7گ (1پ- 8ر)، اندازه: 8/5×16/5 سم [ف: 20-104
خط: نسخ، کا: محمد علی بن میر خلیل الله حسینی تونی، تا: قرن 11؛ اندازه: 11/5 ×17 سم [نسخه پژوهی: 3-152]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 4گ (178پ-181ر)، 19 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 11-2448]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن عبدالرحیم، تا: قرن 11؛ 8ص (8-1)، 17سطر (12×6)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 9-80]
خط: نستعلیق، کا: مسیب قائینی، تا: قرن 11، 4گ (1-4)، 17سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جزائری، هاشم بن کرم الله، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 6گ (80-85)، 13 سطر (7×11/5) [ف: 11-17]
حکمت خط: نسخ، کا: مشرفی جزائری، محمود بن حسام الدين، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2-41]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 6ص (174-169)، 20 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 10- 366]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 11ص (1-11)، 12 و 15 و 20 سطر، اندازه: 18/5×10 سم [ف: 23-40]
آغاز: آغاز و انجام این نسخه مانند نسخ چاپی است.
خط: نسخ، کا: جزائری، هاشم بن کرم الله، تا: قرن 11؛ 5ص (80-85) [ف: 11-680]
خط: نسخ، کا: شریف، احمد بن عبدالحی، تا: قرن 11، 15ص (132-118)، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 19×13 سم [سنا: ف: 1-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1004ق؛ جلد: مقوایی، 9 گ، 10 سطر (12×7)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 2-749]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 3/ 150
همان نسخه بالا [نشریه: 4-398]
کا: محمد شریف بن حاج عبدالرحیم بن محمد شریف یزدی نجفی، تا: رمضان 1009ق؛ 4گ (116پ -119پ)، اندازه: 12/5 ×20 سم [نسخه پژوهی: 3-69]
خط: نسخ، کا: تبنینی، محمد بن علی، تا: 6 رمضان 1011ق؛ مجدول، مقابله شده؛ کاغذ: سیاهانی، جلد: مقوا، 21گ (71-91)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 13-3279]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: شنبه 14 ذیقعده 1012ق؛ لاص (292-298) [ف: -242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن احمد قباطی، تا: پنج شنبه 29 محرم 1012ق، جا: لکنان از توابع اصفهان؛ مصحح، محشی از مؤلف، قرائت شده بر مؤلف، مؤلف در چهار مواضع گواهی مقابله را به اختصار و در موضع پنجم (آخر نسخه) به تفصیل نوشته: «انها ها الأخ الفاضل جمال المتورعين کاتبها وفقه الله تعالی قراه علی مؤلفها الفقير محمد المشتهر ببهاء الدين العاملي عفی عنه»؛ تملک: ابراهیم بن محمد نصیر مدرس خادم مشهد رضوی؛ واقف: شیخ محمد باقر مدرس، 1176؛ وص، 18 و 19 سطر، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 6-629]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین قاری، تا: صفر1015ق، جا: گنجه؛ محشی برخی به رمز «5» و در پاره ای «عن الرحيم عفی عنه» و یکی از حاشیه ها که به خط همان محمد امین است در پایان «کذا افاد مدظله. انتهی - یا - امین» دارد پیدا است که او شاگرد بهائی بوده و چند شماره این دفتر را از آغاز دهه دوم ماه سوم 1015 تا 20 شوال 1017 در روزگار بهائی نوشته و در بسیاری از جاها خط بهائی در کنار صفحه ها گواهی میدهد که آنها را بر او خوانده است چنان که در همین شماره در (گ 143پ و 146ر) دارد: «بلغ قراءة ایده الله تعالی» و در پایان در گ 149پ: «بلغ قراءة من اوله الى آخره و فقه الله تعالی. حرره الفقير مؤلف الرسالة محمد المشتهر ببهاء الدين العاملي»؛ جلد: تیماج، 21سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-1749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی حسینی خوانساری، تا: 1015ق؛ تملک: مصطفی خوانساری در ذیحجه 1397ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 3گ (1پ- 3ر)، 28سطر، اندازه: 30×17سم [ اهدائی رهبر: 8-34] و [ف: 27-320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پیش از 1016 ق(تاریخ اجازه شیخ بهائی)؛ با اجازه ای به خط شیخ بهائی درباره جلال الدين محمد که نسخه را بر مؤلف قرائت کرده و در حواشی نسخه بلوغ قرائت به خط مؤلف دیده می شود؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8گ (38 پ- 31 ر)، 11سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 22-142]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد باقر حسینی، تا: 1016ق، جا: قم؛ مصحح، با علامت «بلاغ سماع» در حاشیه؛ 10گ، 14 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 8-4914]
خط: نسخ، کا: نعایی حویزاوی، عبدالله بن ابراهیم، تا: جمعه 25 ذیحجه 1017ق، جا: اصفهان مدرسه شاه عباس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 16811، اندازه: 25×18سم [ف: 16-215]
بی کا، تا: 1019ق (در فهرست نسخه 1009 آمده اما ظاهرا 1019 درست است)؛ 4ص (404-407) [فهرست رایانه ای ج 4-1082]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1025ق؛ 5گ (107-112) [ف: -124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بشروی، محمد بن سلطان حسین، تا: 3 شوال 1031ق، جا: تون؛ جلد: تیماج، 8گ (137پ -144ر)، 3سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ]
کا: مارنجان طبسی، حسن بن محمد حسین، تا: 22 شعبان 1033 ق [ف: 3-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 ذیقعده 1035ق؛ با یک واسطه از روی نسخه اصل به خط مؤلف کتابت شده، مصحح، محشی؛ 10گ 84پ -93ر)، 15 سطر [ف: 32-697]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: علی بن محمد بن حسن نواده شهید ثانی، تا: جمادی الاول 1038ق؛ با یادداشت سید عبدالله شبر: «بسم الله. عارية لشيخنا إبراهيم البلاغي سلمه الله وأبقاه لدى الأقل عبد الله بن السيد محمد رضا شبر، عفي الله عنهما بمحمد وآله»؛ کاغذ: اصفهانی، 3گ (26-24)، اندازه: 26×15سم [ف: 24-322]
خط: نسخ، کا: احمد بن یوسف بن عبد علی بن فیاض بن عبد علی بن مفضل الخفاجي اصلا الغناقوى مسکنا، تا: سلخ شعبان 1038ق؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (149پ -156 پ)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 37-45]
بی کا، تا: 1038ق؛ 11گ (48پ -58پ)، 15 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره شوال 1038ق؛ 6گ، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 8-4914]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: تاریخ مقابله شعبان 1038ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 4 گ، اندازه: 20×13سم [ف: -259]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن احمد بن عمران ملقب به شامی نسبا و نجفی مسکنا، تا: 14 رمضان 1043ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، اندازه: 20×15سم [ف: -171]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1046ق؛ 4گ (50پ -53پ)، 18 سطر (12×7) [ف: 5-748]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی حسینی، تا: 1046ق؛ جلد: پارچه، 1گ (42ر -43پ)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: -35]
خط: نسخ، کا: عقدائی، فضل الله بن مسعود، تا: 1047ق؛ 5گ (196پ -200پ)، 21 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 30-175]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ربیع اثانی 1048ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی با نشان «منه رحمه الله» و «زین رحمه الله»؛ 5گ (79پ- 83پ)، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 44-232]
خط: نسخ، کا: محمد شریف، تا: 1049ق؛ کاغذ: سپاهانی، 17گ (40پ-24پ)، 16 سطر (13×6)، اندازه: 16×9 سم [ف: 16-130]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1053ق [نشریه: 11-927]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: فریدالدین بن محمد، تا: 1054ق؛ 6گ (69-64)، 16 سطر، اندازه: 16×6/5 سم [ف: 36-448]
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن محمد باقر، تا: 15 ذیحجه 1060 ق؛ مصحح، محشی؛ 67 گ، 21 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوانا، بی کا، تا: صفر 1067ق؛ واقف: ناصر الدين یاستی؛ 3گ (69 -71)، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: -702]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: حصری حلی، یوسف بن محمد علی، تا: شعبان 1067ق؛ 3ص (90-98) [عکسی: 1-402]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ملا عزیز الله مجلسی، تا: 1071ق؛ 15گ، اندازه: 26×16سم [ف: 6-630]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1074ق؛ لاگ (68پ -174)، 21 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 30-151]
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1074ق؛ کاغذ: ترمه [ف: 5-224]
آغاز و انجام: برابر
کا: مشهدی، محمد صالح، تا: اوایل ذیقعده 1075ق، جا: مکه مکرمه؛ 4گ (52پ -55پ)، اندازه: 25/3×14/9 سم [ف: 9/1- 285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ بدخط، کا: مقیم بن حاجی محمد تقی قزوینی، تا: 1078ق، جا: یزد؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ (180پ- 185)، 17 سطر (12/5×6)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 19-139]
خط: نسخ، بی کا، تا: گویا 1079ق؛ 4گ (148پ -151 پ)، اندازه: 12/5 ×19 سم [اوراق عتیق: 3-425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حلی، احمد بن عاشق الدين، تا: رجب 1081ق [ف: - 319]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1082ق؛ محشی با نشانه های «منه» و «منه دام ظلله» و جز آن؛ کاغذ: سپاهانی، 4گ (3پ - 6پ)، 20سطر (8/5×13/5)، اندازه: 19612 سم [ف: 8-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدباقر بن محمدرضا مشهدی اصفهانی، تا: 26 ذیقعده 1084ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 7گ، 17 و 18 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: -182]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مرتضی مدعو به نورالدین، تا: 1085ق؛ تملک: ابن محمد ... مدعو به هادی؛ جلد: تیماج، 2گ (1پ -2پ)، اندازه: 25×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1674]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1085ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-938]
اصفهان، ادبیات، شماره نسخه: 42/7
همان نسخه بالا [نشریه: 5-305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کرمانشاهی، حسین، تا: غره صفر 1087ق؛ 11ص (114-104)، اندازه: 14×10 سم [ف: -36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مشهدی، محمد فاضل بن محمد مهدی، تا: 1087ق؛ محشی با رمز - عبد النبي عفی عنه، منه رحمه الله ... مصحح؛ جلد: مقوا، 4گ (67-70)، 16سطر (15×9)، اندازه: 19×12سم [ف: -15]
آغاز: برابر؛ انجام: أما الكافي فهو تأليف ثقة الإسلام أبو جعفر محمد بن يعقوب الكليني الرازي... وثلاثمائة، ولجلالة... ...
خط: نسخ، کا: مشهدی قادری، محمد صادق بن محمد زمان، تا: 1088ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 11ص (208-218)، 15سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 10-736]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد زمان قاری، تا: 1091ق؛ 6گ (16-21)، 15-13 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4915]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق؛ با اجازه ای که میرزا مهدی بن ابوالقاسم شهرستانی به تاریخ اواخر رمضان 1209 از برای سید طالب طباطبائی نوشته؛ جلد: مقوایی، 8گ (53پ -60ر)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 3-434]
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد مؤمن، تا: 1094ق؛ 7گ (22پ- 28ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 22-177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد امین نوربخشی، تا: دوشنبه 20 جمادی الثاني 1097ق؛ محشی به لفظ «منه ره» و بعضا منقول از شرح درایه مرحوم شهید ثانی، مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 4 گ، 21 سطر اندازه: 19/4×11 سم [ف: 27-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ مجدول؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ اندازه: 17/5×8 سم [ف: 5-224]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: اعتضاد السلطنه 1283ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ اندازه: 38×24سم [ف: 4-]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از مؤلف با نشان «منه جلد: تیماج، 3گ (133-135)، 23سطر (15×8/5)، اندازه: 19/5×13/5 سم [ف: 39-638]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 6گ (69پ- 74ر)، 15 و 17سطر، اندازه: 19/3×12/7 سم [ف: 43-189]
آغاز برابر؛ انجام: عند التحويل: السند بين المحول والمحول إليه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اهدایی رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (167پ- 168پ)، 25 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [اهدائی رهبر: 8-34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن بن حسن حسینی طالقانی، تا: قرن 2 محشی؛ 5گ (59-63)، 17 سطر (13×8)، اندازه: 16×10سم [ف 344-17]
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن محمد باقر خوئی، تا: قرن 12؛ 9 ص (202-293)، 15 سطر (13×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 1-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (220-221)، 9سطر مورب، اندازه: 19×8 سم [ف: 32-217]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 12، 4گ (75-78ر)، 16سطر (13×8)، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [ف: 16-308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15ص (2-16)، 14 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 17-281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باکی، محمد مؤمن بن علینقی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 3گ (106ر-108ر)، 48سطر (23×9)، اندازه: 14/5 ×30سم [ف: 14- 122]
خط: نسخ، کا: محمد رضا تونی، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: محقق عالی، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ محشی با نشان «منه»؛ 6 گ (29پ -134)، 13 سطر، اندازه: 11×7/5 سم [ف: 37-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا تونی، تا: اوایل قرن 12؛ واقف: قائم مقام، بهمن 1396، 9گ، اندازه: 23×15سم [ف: 27-317]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛ جلد: مقوا، 2گ، اندازه: 21×16سم [ف: 27-316]
آغاز بر ابر؛ انجام: يقول: عائدة إلى المعصوم عليه السلام، فليمد اللام، ويفصل بين الحديثين بدائرة صغيرة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (نیمی از فصل 6 و خاتمه را ننوشته اند)؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 1گ (257پ)، 37سطر، اندازه: 31×18سم [اهدائی رهبر: 8-34] و [ف: 27-319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1101ق، جاء قمصر کاشان، به دستور مولی محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی؛ از روی نسخه تصحیح شده به خط فیض کاشانی از روی نسخه ای که در سال 1024ق بر شیخ بهائی قرائت شده، کتابت شده است، یادداشت مولی محمد علم الهدي در این مورد، در پایان نسخه در یک صفحه کامل آمده است، محشی با نشان «منه» و «12»؛ مهر: محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی «بمحمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي» (بیضوی)، نصیر الدين سلیمان بن علم الهدي «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدي نصیر الدين سلیمان» (بیضوی)؛ 6گ (64-69)، 15 سطر (11×7)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 34-143]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسین شمس اردکانی، تا: 19 ربیع الاول 1101ق؛ از موقوفات رمضانیه اقا ابراهیم 1230؛ جلد: تمیاج، اندازه: 19×13سم [ف: -353]
خط: نسخ، کا: فراهی، محمد جعفر بن سلیمان، تا: 3 ربیع الاول 1101ق؛ واقف: حسن صدرزاده خویی، 1347ش؛ 12 سطر اندازه: 19×13سم [ف: -368]
خط: نسخ، کا: صفی الدين بن فخرالدین بن نورالدین بن علی عاملی، تا: 1104ق، جا: اصفهان مدرسه قرچغا بیک؛ جلد: تیماج، گ (175پ -180ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 19-110]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1104ق [چهار کتابخانه مشهد ف: 431]
خط: نستعلیق، کا: محمد خلیل بن محمد محسن حسینی، تا: جمعه 1 رجب 1111ق؛ 4گ (117پ -120پ)، 19 و 24سطر سه [کتابخانه اصفهان: ف: -115]
خط: نسخ، کا: خاتون آبادی، محمد کاظم بن محمد شریف، تا: 1115ق، 6گ (54پ -59ر)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: -34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی، تا: 1117ق؛ کاغذ: اصفهانی، 12ص (541-552)، 15 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 9-163]
آغاز: برابر از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 جمادی الثاني 1117ق؛ 5گ (92-96)، 16 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 8-4915]
آغاز برابر؛ انجام: و سلامه الف الف مره بعد اخری في بلد همدان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1120ق، جا: همدان [رایانه]
بی کا، تا: 1123ق [نشریه: 5-386]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1124ق؛ 12ص (130-141)، 15 سطر اندازه: 15×10/3 سم [ف: 43-234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: آصفی، محمد اکرم، تا: 1124ق، برای فرزندش محمد آقا ابو العرب؛ جلد: تیماج، 5گ (120پ -124ر)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1-381]
آغاز آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نایینی، محمد رفیع بن صفات الله، تا: ذیحجه 1124ق؛ جلد: تیماج، 5گ (60-64ر)، 17سطر، اندازه: 19×12 سم [ف مخ: 5-2266]
آغاز آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1127ق؛ 3گ، 26 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 1-141]
آغاز: برابر
کا: محمد خضر بن محمد حسین شوشتری، تا: 1134ق [تراثنا: س13ش 4-143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی
جنابذی، محمد بن اسماعیل، تا: 7 شوال 1148ق؛ مقابله شده، با علامت بلاغ؛ 4گ (198-201)، 24 سطر، اندازه: 23×5 سم [ف: 30-664]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 27 جمادی الاول 1153ق؛ 5گ (81-77)، 19 سطر، اندازه: 13×7 سم [ف: 28-354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 10 جمادی الاول 1185ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 6گ (120پ -125ر)، اندازه: 18×13سم [محدث ارموی مخ: 3-1673]
خط: نسخ، کا: حسینی حسنی، معزالدین بن علی اکبر، تا: 1193ق، برای مولی محمد تقی بن حاج محمد علی اصطهباناتی؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده ابوالقاسم الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: چرم، 2گ (77ر -78پ)، اندازه: 21/3×14/5 سم [ف: 41-219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7ص (1-7)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 24/3-59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از محمد نهاوندی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 5گ (190ر-194ر)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 8-36] و [ف: 27-320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1373؛ جلد: تیماج، مجدول مذهب، 3گ (187پ -189ر)، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 8-34]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 6گ (1پ- 6ر)، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 22-231]
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 278 عکسی و 1537/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-250 و 4-456]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 4گ (92ر- 95ر)، 10 سطر (9×4)، اندازه: 18×10 سم [ف: 11-2425]
کا: انصاری، محمد رضا بن موسی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8 گ (68 پ- 61 ر)، اندازه: 18×11 سم [ف: 3-368] و [عکسی ف: 271]
آغاز: برابر
تا میان فصل 4 است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 62گ، اندازه: 21×15سم [ف: 23-157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی، ابوالقاسم بن عزیز، تا: قرن 13؛ 2گ (125پ -126)، 33سطر، اندازه: 27/5×15سم [ف: 33-183]
بی کا، تا: قرن 13، 5ص، اندازه: 21×15سم [ف: 3-30]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ناتمام [ف: -124]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 4گ (1ر-4ر)، 18 سطر، اندازه: 17/5 × 21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1674]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 4گ (201ر- 204ر)، 27 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 4گ (131پ- 134ر)، 20 سطر، اندازه: 15×10 سم [محدث ارموی مخ: 3-1674]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (54پ -56ر)، 27 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1674]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4ص (104-100)، 18سطر [سنا: ف: 2-130]
بی کا، تا: قرن 13، 6گ (42پ -47ر)، 18سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1674]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4گ، 18سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 8-4914]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 5گ، 16 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4914]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد علی بن علی نقی موسوی، تا: حدود قرن 13؛ مجدول، مصحح: 3گ (75پ -77ر)، 27 سطر (17/5×9/5) [ف: 29141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: اوایل قرن 13، 3گ (37-39)، 29 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 40-212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به لفظ «منه ره» ؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ، 63 سطر، اندازه: 20×29/7سم [ف: 27-318]
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم حائری، تا: قرن 13؛ واقف: روح الايمان، آذر 1368؛ جلد: تیماج، 2گ، 31سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 27-319]
آغاز برابر
انجام: المحدثون الثلاثة قدس الله أرواحهم: أئمة أصحاب الحديث من متأخري علماء الفرقة الناجية الإمامية، رضوان الله عليهم، وقد وفقني الله... وأنا أسأل التوفيق لإتمامه.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ با مهر مربع به سال 1222ق؛ 3گ (2پ -4پ)، 25 سطر، اندازه: 15/5×9 سم [ف: 37 -122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رشتی، تقی بن محمد باقر، تا: 1208ق، جا: نجف اشرف جلد: تیماج، 3گ (178پ -180 پ)، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5-2267]
کا: مصطفی بن محمد علی حسینی، تا: 1208ق، جا: اصفهان [نشریه: 2-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن عبدالمراد، تا: با تاریخ 1216ق؛ 3گ (91ر-93پ)، 21سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-1750]
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، اسماعیل بن محمد کریم، تا: 1216ق؛ جلد: تیماج، 14گ (12ر-15ر)، اندازه: 11×15 سم [ف: 11-56]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1218ق؛ مصحح؛ 3گ (1117-119پ)، 17سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1674]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خوانساری، محمد بن محمد علی، تا: 1219ق؛ واقف: نظر علی اسدی، مهر 1327 5گ، 16 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 6-630]
خط: نستعلیق، کا: قاری ساروی، علی نقی بن محمد امین، تا: 1222ق، جا: اصفهان مدرسه شاهزاده ها؛ 4گ (236پ -239پ) 26 سطر (15×9)، اندازه: 20×14سم [ف: 7-2679]
خط: نسخ، کا: شوشتری، حسین بن محمد، تا: 1224ق [نشریه: 2- 113]
خط: نسخ، کا: علیمراد بن علی محمد، تا: 1225ق؛ اندازه: 15×10 سم [نسخه پژوهی: 3-74]
آغاز برابر؛ انجام: افتقر العمل به إلى اعتبار شروط نذكرها في الفصول المعدة لهذا، نقلاً من معارج الأصول للمحقق رحمه الله تعالى.
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، کا: ابوالقاسم، تا: یکشنبه 2 ربیع الثاني 1228ق؛ 10گ، اندازه: 15×10 سم [ف: 8-4915]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1231ق؛ محشی با نشان «منه ره»؛ 5 گ (104-100 ر)، اندازه: 15/4×10/3 سم [ف: 1965]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: حدود 1233ق؛ واقف: حاج محمد قلی، 1261ق؛ جلد: تیماج، 2گ، اندازه: 20×30/5سم [ف: 27-322]
کا: محمد بن حسن بن آقا رستم، تا: پنج شنبه 23 صفر 1233 ق [تراثنا: س کش 4-48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خوئینی، محمد تقی بن احمد، تا: جمادی الثاني 1234ق؛ 10ص (2-11)، 16 سطر (10×6)، اندازه: 15×10سم [ف: 47/1-152]
کا: بیدگلی، محمد بن عبدالوهاب، تا: 1238 ق [ف: 330]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: حسینی افچه ای کوشک دشتی، جلال الدين بن غیاث الدين، تا: چهارشنبه 15 محرم 1238ق؛ جلد: تیماج، 22گ (194-215)، 16 سطر (11×5)، اندازه: 16×11سم [ف: 13-3104]
بی کا، تا: 1239ق [مخطوطات دزفول: -20]
آغاز: برابر؛ انجام: و من القمر بالعکس و الغلبه لك توجه: مؤلف در فهرست ناشناخته مانده است که به قرینه آغاز مشخص شد؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن محمد رضا، تا: صفر 1239ق؛ 6گ (73پ -68پ)، 19سطر (6/5×12/5)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: -67]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1240ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 4گ (1330 - 333پ)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 14-175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1244ق؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 4گ، 23 سطر، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 27-318]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه جمادی الاول 1246ق؛ مصحح؛ 4گ (22پ -25پ)، اندازه: 12×19 سم [ف: 7-356]
منتخب الوجيزه؛ خط: نسخ، کا: حسن بن حسین حسینی مازندرنی، تا: 1247ق؛ تملک: محمد بدیع حسینی خلیفه در 1247؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 13 رجب 1248ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 6گ (144پ-149)، 14سطر، اندازه: 12/5 ×5/ 20سم [اهدائی رهبر: 8-36] و [ف: 27-319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن کاشانی آرانی، تا: 1248ق؛ 5گ، 14 سطر، اندازه: 21/8×15سم [ف: 27-321]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دهه آخر جمادی الثاني 1250ق، 6گ (91ر- 96پ)، 14سطر، اندازه: 16/8×11/3 سم [ف: 41-30]
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد بن زین العابدين، تا: اواخر جمادی الاول 1252ق؛ جلد: تیماج، 5گ (1پ - در)، 20 سطر، اندازه: 11/8 ×17/5 سم [ف: 43-185]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق؛ 4گ (1-4)، اندازه: 21×15سم [نسخه پژوهی: 3-124]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: جمعه جمادی الثاني 1255ق؛ جلد: تیماج، 4گ (33پ 36)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 11-466]
بی کا، تا: 1255ق؛ 1گ (27ر -33ر) [ف: 5-748]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر حسینی، تا: جمعه 3 ذیقعده 1257ق، ج کربلا؛ 3گ، 25 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 27-317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ اهدایی: دکتر سید احمد معتمد ریاضی؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ، 15 سطر (8×5)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-710]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 23 محرم 1262ق؛ 5گ (59 ر- 63ر)، 15 سطر (10×5)، اندازه: 15×10سم [ف: 2-302]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: پنج شنبه 23 محرم 1262ق؛ 8ص (88- 95) [عکسی : 1-402]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 4گ (14پ -17ر) 31سطر (15/5×8/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 9-965]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدجعفر بن میرزا محمد مبارکه، تا: 1266ق؛ مصحح، محشی؛ 3گ (102ر-104)، 19 سطر، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 35-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1271ق؛ محشی؛ جلد: تیماج 5گ (50ر -54ر)، 19 سطر، اندازه: 18×11 سم [محدث ارموی مخ: [1674-3]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 19 شوال 1271ق؛ 11گ (100- 110)، 5سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد صادق کشمیری، تا: 1277ق، جا: الكهنو؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376، 4گ (46ر -49ر)، 17سطر، اندازه: 28×17سم [اهدائی رهبر: 8-36] و [ف: 27-318]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: خلیل الله بن حبیب الله میرزای، تا: با تاریخ 1277ق؛ 8ص (323-330)، 15-16 سطر، اندازه: 22/3×18سم [ف: 45-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1279ق؛ کاغذ: اصفهانی، 4گ (123- 126پ)، 19سطر (13×6)، اندازه: 11×19 سم [ف: 16-366]
خط: نسخ، کا: کرزکانی بحرانی، احمد بن علی، تا: 1282ق؛ مصحح، محشی؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س ش 2-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الحسين بن محمد مهدی خوانساری، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 2گ، 15سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد حسن رازی، تا: 20 شوال 1291ق؛ 9گ، 10 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 8-4914]
کا: خراسانی بیرجندی، اسماعیل، تا: 1291ق؛ اگ (31ر-37پ)، اندازه: 10×17 سم [ف: -121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محمد کاظم بن عباسعلی خوانساری، تا: دوشنبه 4 محرم 1293ق؛ 4گ (7پ-10پ) [ف: 2-263]
خط: نسخ، کا: زنجانی، ابراهیم، تا: 1294ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 8گ (105-112ر)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 1-68]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد یوسف چهار افرائی،
تا: دوشنبه 27 صفر 1297ق؛ واقف: میرزا ابو الحسن پیش نماز آملی، فروردین 1369؛ 5 گ، 17سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 27- 321]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1299 ق [ف: 5-473]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1299ق؛ وص، 17 سطر (12×8)، اندازه: 19×13سم [ف: 1-473]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: لاریجانی، موسی بن ابو طالب، تا: 1299ق؛ 5 گ (53-57)، اندازه: 21×17سم [ف: 49158]
ح بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1205]
آغاز برابر؛ انجام: أخبرني فلان أنه خط فلان، وفي العمل بها قولان. أما الرواية فلا. الفصل السادس.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 7 گ، 10سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 8-4915]
آغاز: بسم الله وبه ثقتي، أبهى جزء يبتدأ به الكلام؛ انجام: بضم العين المهملة وفتح الثاء المثلثة.
خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن احمد حسینی خوانساری، تا: قرن 14 [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی نهاوندی، تا: 1302ق؛ مهر: «عبد محمد تقی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 9گ (50-58پ)، 11سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11×17/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، کا: نوری، علی بن جمشید، تا: 1302ق؛ 13ص (597-609)، 12 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 9- 530]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر، تا: 2 ذیقعدہ 1303ق، جا: سامراء؛ 3گ، 19سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 49138]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد صالح، تا: 1303- 1304ق؛ 3گ (78پ -80ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-69]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 6 ذیقعده 1305ق؛ مصحح، با عبارت «کمل المقابلة 24رجب سنة 1308» مقابله شده؛ 10گ (173پ -182ر)، 11سطر، اندازه: 13×11سم [ف: 35-567]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسن بن میرزا عبدالرحیم نهاوندی، تا: ربیع الاول 1307ق؛ واقف: میرزا ابوالفضل نهاوندی، خرداد 1341؛ 3گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 27-320]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4509/6 کا: قائم مقام فراهانی، علی اکبر بن علی، تا: 10 ربیع الاول 1308ق، جلد: تیماج، 6گ (136-141)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 22×15سم [ف: 13-3461]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3819/2
خط: نسخ، کا: ابوالفضل موسوی، تا: 18 ربیع الاول 1310ق، 5گ (34پ- 38 پ)، 15 سطر، اندازه: 23×15 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1674]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین، تا: 1312ق؛ 3گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4914]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن علی محمد موسوی جزائری شوشتری، تا: دوشنبه نیمه دوم جمادی الثاني 1312ق، جا: نجف اشرف مدرسه سلیمیه؛ از روی نسخه استاد خود سید عباس لاری کتابت کرده، محشی؛ 4گ (164- 167)، 18سطر (15×11)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 28-652]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی رانکوهی، تا: شنبه 8 صفر 1314ق؛ جلد: مقوا، 23 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -226]
کا: محمد بن حسن راوندی، تا: 1315 ق [اوراق عتیق: 1-254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1317ق؛ جلد: تیماج، 2گ (10پ -11پ)، 21سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-1748]
خط: نسخ، کا: بیدگلی، محمود بن محمد رضا، تا: 12 شعبان 1318ق؛ 3گ، 252 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 3-193]
خط: نسخ، کا: افضل بن حسین قائنی خراسانی، تا: 1319ق؛ 6گ (36پ -41ر)، اندازه: 18×11/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: -200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد حسن، تا: ذیقعده 1347ق؛ 7 گ (42-48پ)، 14سطر (13×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3 -232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مرعشی، شهاب الدين، تا: ربیع الأول 1349ق، جا: قم؛ با نشانه بلاغ مقابله نسخه برای سید عبدالله جهرمی شیرازی در پنج شنبه 19 ربیع الاول 1349 ق در مدرسه فیضیه قم نوشته آیت الله مرعشی نجفی ابتدای نسخه؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 4گ (1پ -4پ)، 21 سطر، اندازه: 17/5 × 21/5سم [اهدائی رهبر: 8-36] و [ف: 27-322]
بی کا، بی تا [مخطوطات مرتضوی: ف: - 31]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-700]
خط: نسخ، کا: شهرستانی، محمد تقی بن محمد حسین، بی تا: جلد: تیماج، 9گ (191-199)، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 11-2017]
بی کا، بی تا؛ 4گ (1پ -4ر)، اندازه: 22×13/5 سم [کتابخانه ها قائن: ف: -188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تاب محشی؛ جلد: تیماج، 6گ، 14سطر (11/5×8)، اندازه: 18×14سم [ف: 2-304]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (3ر-6ر)، 22سطر (7×18/5)، اندازه: 24×12سم [ف: 17-332]
خط: نسخ، کا: حسینی نجفی نیشابوری، کمال الدين حسن، بی تا؛ ابعاد متن: 17×12، اندازه: 26×20سم [ف: 16-345]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-521]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (103ر- 105ر)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 1-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 6گ، 15 سطر [ف: 1-346]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، 18 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 3-33]
بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 2ص (214-215)، اندازه: 19×8/5 سم [ف: 5-1555]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 1گ (57ر-63 پ)، اندازه: 19×13سم [ف: 2-12]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4ص (49-52)، اندازه: 18×12 سم [ف: 1844-5]
انجام: تقارب ثلاثمائة كتاب. توفي بالسيري سنة إحدى وثمانين وثلاثمائة. وأما التهذيب... ...
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد حسین، بی تا، افتادگی: انجام؛ 10گ (119-128پ)، 12 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 2-310]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ (69پ -76ر)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 2-295]
نقلی از الوجيزة شیخ بهایی در درایه؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد، بی تا؛ 2گ (98پ- 99 ر)، 24 سطر، اندازه: 28×14سم [ف: 91-30]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 20×15سم [ف: -37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، نخودی، جلد: مقوایی، ته و گوشه تیماج، 4گ (190-193)، ابعاد متن: 13/5×7، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-178]
بی کا، بی تا؛ 5 گ، اندازه: 16×10سم [ف: 3-158]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد رضا بروجردی، بی تا، اندازه: 18×12سم [رشت و همدان: ف: -1574]
کاتب: زین الدين ابوالقاسم محمد جعفر بن سید حسین الموسوي، بی تا [چند نسخه ف: -384]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ [ف: 4-299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: چرم، 8گ (102پ-109)، اندازه: 13×19 سم [ف: 12-72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد علی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13ص (118-130)، 15 سطر، اندازه: 0×13/5 سم [ف: 10-1694]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (1پ- 5ر)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 26-39]
خط: نسخ، کا: محفوظ بن علی، بی تا، بجهت شیخ عبدالمعین؛ جلد: تیماج، 3گ (146پ -148 پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 7- 131]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: حسن صدرزاده خوئی 1347ش؛ جلد: تیماج، 25سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 255]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6گ (42-47پ)، اندازه: 20×13سم [ف: 19-327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (47پ- 51ر)، اندازه: 15×11سم [ف: 1- 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ، 15 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 8-4914]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج گرهی، 4 گ، 17سطر اندازه: 21×15سم [ف: 8-4914]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 2گ، 25 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 4914-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالفضائل بن حاجی حسین یزدی، بی تا، جلد: تیماج ساده، 6ص (13-8)، 21 سطر، اندازه: 24/8×18سم [ف: 45- 174]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: رضا نایینی [ف: 4-123]
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 3358/6 ف و 6473/11 - عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-130 و 3-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 3گ (129ر -131پ)، 22 سطر، اندازه: 23×12سم [ف مخ: 5-2267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1گ (53پ -59پ)، 14سطر، اندازه: 19611سم [ف مخ: 5-2267]
بی کا، بی تا؛ 4ص (20-23) [ف: 5-748]
بی کا، بی تا؛ 5گ (122پ -126پ) [ف: 5-748]
آغاز برابر انجام: هو المجدد لذلك المذهب على رأس المائة الثانية. وأما كتاب من لا يحضره الفقيه... وأما التهذيب والاستبصار...
خط: نسخ، کا: عبدالحسن بن سید تاج الحسيني جزائری، بی تاب جلد: گالینگور مذهب، 2گ (144ر -145 پ)، 29 سطر، اندازه: 29×21سم [ف مخ: 5-2266]
آغاز برابر؛ انجام: وكان قد جمع قدماء محدثينا رضي الله عنهم ما وصل إليهم من أحاديث أئمتنا سلام الله عليهم في أربعمائة كتاب تسمى الأصول، ثم تصدى جماعة من المتأخرين شكر الله سعيهم بجمع تلك الكتب وترتيبها [...] للانتشار، وتسهيلاً على طالبي تلك الأخبار.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 6گ (72پ -77پ)، 14 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف مخ: 5-2267]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ، 12 سطر [ف: 1- 271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (150ر-152پ)، 21 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1673]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (130پ -133ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 17/5 سم [ف: 44 - 130]
wajīza-tun fi-d dirāya wa-r rijāl
همدانی، حسین بن محمد حسن، ق14 قمری
hamadānī, hoseyn ebn-e mohammad hasan( - 20c)
رساله مفصلی است بدون فصول وابواب با عنوان های «فایده، فایده» در بیان علم الحديث وقواعد الاخبار وفوائد علم الرجال که مؤلف از خود و اساتیدش تحریر نموده است.
قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 3148- 16/158
آغاز: سبحانك، إني أحمدك على نعمك وآلائك، فهو من نعمك علمتنيه وأرشدت قلبي ولساني... وبعد، فيقول الجاني الحسين... غفر الله له المشتهر بالهمداني: هذه وجيزة كاملة لبيان علم الحديث؛ انجام: فائدة محكمة لابد للمجتهدين أن يراعوها في اجتهادهم، وهي إذا ورد حديث صحيح في شيء... فإنهم يتمسكون في الخبر بالشهرة والإجماع إن كانا، وإلا فيطرحون الضعاف.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 152گ، 16-17 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4920]
al-wajīza fī dawarān-id dam wa-t tašrīḥāt-il muti‘alliqabi-h
همدانی، علی بن زین العابدين، ق14 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e zayn-ol-‘ābedīn( - 20c)
در یک «مقدمه» و دو «باب» و ترجمه ای است از روی کتاب های اروپایی به نام ناصر الدين شاه و کامران میرزا. مؤلف را اثری دیگر است به نام «بحر الحكمة» که در آن میان دو طب ایرانی و اروپایی جمع کرده است و او شاگرد دکتر طولوزان بوده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4202
خط: نسخ، بی کا، تا: 1288ق؛ با تصویرهای قلمی تشریح از روی اصل فرنگی؛ جلد: میشن سرخ، 107گ، 12 سطر، اندازه: 13/8 ×21/2 سم [ف: 1-583]
al-wajīza fī ikr-i maġāzī rasūl-ul lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/117
به نقل از تفسیر مجمع البيان؛ خط: نستعلیق، کا: غفاری مازندرانی احمد بن علی، تا: جمادی الاول 1051ق؛ 1ص (244) [مختصر ف: 879]
al-wajīza fi-r rijāl
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تأليف: رجب 1086ق
رساله موجزی است در بیان احوال روات اسانید احادیث امامیه به ترتیب حروف هجائی در دو بخش. بخش اسماء و بخشی هم کنیه ها را آورده است و در خاتمه هم مشیخه شیخ صدوق را از کتاب من لایحضره الفقيه با رمزهای: صح = صحیح و ح = حسن و ق = موثق وم = مجهول و ض = ضعیف ول = مرسل نقل نموده است. مجلسی این کتاب را به درخواست جمعی از طلاب در راه برگشت از خراسان به اصفهان نگاشته است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي رفع منازل الرجال بمعارج الكمال على قدر رواياتهم عن النبي الكريم المفضال وآله النجباء... باب الهمزة: آدم بن إسحاق ثقة، وابن الحسين النحاس ثقة، وابن المتوكل ثقة، وابن محمد القلانسي ض، وغيرهم... انجام: المسمعي هو الأصم أو محمد بن عبد الله... الوشاء هو الحسن بن علي، اليعقوبي هو داود بن علي. ونختم الرسالة بذكر أحوال أسانيد الصدوق (كذا) قدس الله روحه في الفقيه إلى الأصول التي أخذ الأخبار منها، كما أورده، مشيرًا إلى المشهور وإلى ما اختاره، مقدمًا للمشهور. ذيل: ومن هذا السند يظهر طريق أيضًا إلى سائر الكتب الأربعة. وبهذا اختمنا الرسالة، والحمد لله وحده، والصلاة على خاتم الرسالة محمد وآله أهل بيت العصمة والجلالة. وكان تأليفها في أيام معدودات في طريق خراسان عند توجهنا إلى محروسة أصفهان...
چاپ: چاپ تحقیقی این اثر در کنگره علامه مجلسی با تحقیق آقای رحمان ستایش، 1375ش، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 258ص انجام شده؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1312ق، وزیری، 38ص (صص 142-179)؛ ایران، سنگی، 1312-1313، جیبی، 157+1صص
[الذريعة 47/25 و 142/11؛ کتابشناسی مجلسی ص 309؛ دنا 1017/10 1022 (154 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ کامل و مذیل است به اسانید شیخ صدوق (رحمه الله علیه) در من لا یحضره الفقيه؛ واقف: میرزا ابوالحین آملی، فروردین 1369؛ جلد: گالینگور، 52گ، 16سطر، اندازه: 16/6×9/3 سم [ف: 27-272]
خط: نسخ، کا: علی بن یحیی، تا: قرن 11؛ 51گ (128پ- 178ر)، 19 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 11-2448]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 23گ، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف مخ: 243]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 17ص (123 -1399، اندازه: 29×18سم [ف: 19-331]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1063ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: ترمه، 21 گ (2ر-22پ)، 23 سطر، اندازه: 12/6 × 20/5سم [ف: 6-465]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی عمیدی، ابراهیم بن هاشم، تا: 1079ق؛ 55ص (2-56)، 17-19 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 17-201]
آغاز برابر؛ انجام: عن الصدوق رئيس المحدثين محمد بن بابويه رضي الله عنهم أجمعين، وحشرهم مع الأئمة الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ جلد: چرمی، 31 گ، 15 سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: 2-741]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: ابو تراب بن محمد بن محمد صادق مشهور به جناب، تا: شنبه 23 ربیع الثاني 1087ق، به دستور آقا سید ابراهیم رضوی؛ تملک: عبدالله بن محمد ابراهیم رضوی؛ 42ص (2-43) [عکسی : 1-402]
آغاز: برابر؛ انجام: هو داود بن علی و بهذا ختمنا الرساله
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 محرم 1088ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 20ص (5-24)، 21 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: -128]
خط: مختلف، کا: میرزا محمد حاجی بن ملا محمد صالح، تا: با تاریخ 1098ق؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ جلد: تیماج، 22ص (92 -113)، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 1-255]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 610/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-209]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن عبدالهادی، تا: جمادی الاول 1090ق؛ افتادگی: آغاز؛ 70ص (240-309)، اندازه: 20×14سم [ف: 329]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 948/3 عکسی
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-171]
خط: نسخ، کا: ... بن محمد ... خلف مرحوم علی رضا، تا:
1099ق؛ مصحح؛ قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهدف: -24]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: فخرالدین محمود حسینی بن عبدالوکیل، تا: 1099ق؛ 50 ص (1-50)، 20 سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 25-17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 ذیقعده 1100ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 31گ (89پ -119)، 19سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1676]
آغاز برابر؛ انجام: النوفلي هو الحسين بن يزيد، النهيكي هو عبد الله، الوشاء هو الحسن بن علي، اليعقوبي هو داود بن علي.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 33گ (81-113)، 19سطر، اندازه: 13×7/5 سم [ف: 28-355]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 66ص (10-75)، 20سطر (13×5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 9-454]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ مهر: «بود نور چشم علی فاطمه» (هشت گوشه)، «العبد المذنب محمد الحسني» (بیضوی)؛ 100گ، 11سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 271-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن محمد مؤمن طالقانی، تا: قرن 12؛ 41گ (23پ -63ر)، 16 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 1-83]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در عصر مؤلف؛ مهر: «یا محمد» (مربع)؛ 61گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 24-214]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 89گ، 10 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 23-125]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 60ص (82-141)، 21سطر (14×7/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 9-405]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 34گ (1پ -34پ)، 15 سطر [ف: 180-5]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12، 3گ (113پ -115ر)، 19سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 5-338]
آغاز برابر؛ انجام: اليعقوبي هو داود بن علی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از مؤلف با نشان «منه»؛ 76ص (1-76)، 17 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 10-828]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 12گ (236ر- 246پ)، 27 سطر، اندازه: 13×22/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1675]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، نزدیک عصر مؤلف؛ برگ آخر به خط محمد قربان بن قاسم می باشد که به سال 1296 نوشته؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 22 گ، 22 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 3-208]
آغاز: ... إبراهيم أبو رافع ثقة، وابن أبي بكر أبي السمال ق، وابن أبي البلاد ثقة؛ انجام: بالنبي وآله. ... [خوانا نیست به خاطر رطوبت]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، افتادگی: آغاز؛ 30گ، 17 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4917]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 123گ، 7سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 30-29]
آغاز: ذیل: مقدمة في تعريف علم الرجال وموضوعه وفائدتها: أما الأول فهو ما وضع لتشخيص رواة الحديث ذاتًا ووصفًا مدحًا وقدحًا وما في حكمها. بسمله، الحمد لله الذي رفع منازل الرجال بمعارج الكمال على قدر رواياتهم عن النبي الكريم المفضال وآله النجباء... باب الهمزة: آدم بن إسحاق ثقة، وابن الحسين النحاس ثقة، وابن المتوكل ثقة، وابن محمد القلانسي ض، وغيرهم م؛ انجام: فينظر الناظر للاتصال مع أن الواقع الإرسال.
مذیل است به «القواعد الرجالية» در سه صفحه مشتمل بر تعریف و موضوع و فایده علم رجال ولی ناتمام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به لفظ «منه ره» و «منه طاب ثراه»؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 36گ، 15سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 27-273]
آغاز: بسم الله وبه نستعين، ونختم الرسالة بذكر أسانيد الصدوق قدس الله روحه.؛ انجام برابر
در فهرست «اسانید صدوق» بدون نام مؤلف؛ بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 12ص (141 -152)، 21سطر (14×7/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 9-405]
آغاز: برابر؛ انجام: «فصل فیما یصدر بالابن ... ابن بطه هو محمد بن جعفر. ابن بقاح هو الحسن بن علی» خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 56گ (135پ- 190پ)، 12سطر (12×6)، اندازه: 18×12 سم [ف: 20-89]
آغاز برابر؛ انجام: النهيكي هو عبد الله، الوشاء هو الحسن بن علي، اليعقوبي هو داود بن علي.
خط: نسخ، کا: صالح بن مولانا محمد تقی، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 24گ (208ر-231پ)، 19سطر، اندازه: 15×24/5سم [اهدائی رهبر: 8-128]
آغاز برابر؛ انجام: أو مسمع النوطي هو الحسين بن يزيد، النهيكي هو عبد الله، الوشاء هو الحسن بن علي، اليعقوبي هو داود بن علي. تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملک: محمد محسن بن محمد صادق با مهر «عبده الراجي محمد محسن بن محمد صادق» (مربع)، حاج محمد علی زنجانی با مهر «إن الله یحب المحسنين» (بیضوی)؛ 98گ (1پ -98پ)، 20 سطر، اندازه: 14/5×8/5 سم [ف: 38-636]
خط: نسخ، کا: محمد رضی، تا: سلخ جمادی الاول 1104ق؛ اسانید را که در آخر نسخه های دیگر می باشد ندارد؛ 16گ (1پ -16ر)، 24 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 2-33]
خط: نسخ، کا: محمد تقی تبریزی، تا: شوال 1109ق؛ کاغذ: ترمه جلد: میشن، 20 سطر، اندازه: 13/1× 24/3 سم [ف: 6-495]
خط: نستعلیق، کا: شیخ حسین مازندرانی
حائری، تا: 11 ربیع الثاني 1111ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمد بن حاج علی؛ جلد: مقوایی، 29گ (115پ -143ر)، 20 سطر، اندازه: 18/5×13 سم [محدث ارموی مخ: 3-1675]
خط: نسخ، کا: محمد بن شاهمراد، تا: شعبان 1111ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح: 23گ، 20 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 16-111]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسنعلی نیریزی، تا: 1112ق؛ مقوایی، 38 گ، 21 سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 24-236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد مؤمن بن عبد العظيم کجوری، تا: 10
صفر 1113ق، جا: قم مدرسه فیضیه، به دستور استادش مولانا محمد شفیع؛ مهر: «محمد شفیع محمد شفیع» (بیضوی)، «عبد محمد کاظم الحسيني»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: -158]
خط: نسخ، کا: لاهیجانی، مفید بن سعید، تا: 19 ربیع الثاني 1115ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب 96ص (93-188)، 15 سطر (11×6)، اندازه: 12×20سم [ف: 12 -2942]
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن محمد قاسم، تا: جمعه سلخ محرم 1115ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 42گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1676]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 23 ذیقعده 1116ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ مهر: «ابوالقاسم بن محمد تقی» (چهار گوش)، «یستشفع من آل محمد باقر» (بیضوی)؛ 42گ (2پ- 43پ)، 15 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1676]
خط: نستعلیق، کا: جنیدی شیرازی، محمد هاشم بن محمد سمیع، تا: 1117ق؛ جلد: مقوایی، 8گ (62-69پ)، اندازه: 29×18/5 سم [ف: 14-76]
نسخه اصل: کتابخانه شیخ محمد یزدی قم؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد مؤمن حسینی سجابادی همدانی، تا: 9 ربیع الثاني 1117ق؛ افتادگی: انجام؛ 12ص (1-12) [عکسی ف: 5-374
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد سمیع، تا: 1118ق؛ محشی با نشانه «منه»؛ جلد: تیماج، 53ص (2-54)، 17سطر (17×9/5) اندازه: 16/5 × 22/5سم [ف: 8-620]
خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد باقر بن محمد زمان، تا: پنج شنبه 24 ذیقعده 1119ق؛ تملک: محمد بیک بن محمد حسین حاج شیخ محمد حسین، حاج محمد زمان، محمد باقر حسینی، ما محمد حسین، ملا تهرانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 47گ، 12سطر (12×6)، اندازه: 18×12سم [ف: 1-519]
آغاز: برابر؛ انجام: اليعقوبي هو داود بن علي. وبهذا ختمنا الرسالة، والحمد لله وحده، والصلاة على خاتم الرسالة وأهل بيت العصمة والجلالة. ...
خط: نسخ، کا: زشکی، ابو تراب بن عبدالله، تا: 22 رجب 1120ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 29گ (69- 97)، 16 سطر (7/5× 13/5)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 3-1401]
آغاز برابر؛ انجام: وآل بيت العصمة والجلالة، والسلام على من اتبع الهدى.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: شنبه 25 شعبان 1120ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ در صفحه پشت آن مقال وحید بهبهانی دو اجازه مختصر برای ملا میرزا محمد مهدی نگاشته که یکی اجازه روایتی است و دیگری اجتهادی پنداشته می شود، صاحب آن مقال و شخص مجاز همان میرزا محمد مهدی، شهید ثالث (از چهار مهدی نام شاگردان وحید) باشد؛ 3گ، 19 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 6-630]
آغاز برابر؛ انجام: اليعقوبي هو داود بن علي، وبهذا ختمنا الرسالة، والحمد لله وحده.
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد بن علی نقی، تا: 1122ق؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ جلد: گالینگور، 27گ، 27 سطر، اندازه: 18/2×12سم [ف: -701]
آغاز برابر؛ انجام: الوشاء هو الحسن بن علي، واليعقوبي هو داود بن علي. وبهذا ختمنا الرسالة، والحمد... وآله أهل بيت العصمة والجلالة. وكان ذلك... رجب المرجب من شهور سنة ست وثمانين بعد الألف من الهجرة.
خط: تحریری، کا: علی بن محمد رینائی کافکی، تا: شنبه 20ربیع الثاني 1123ق؛ 44گ، 13سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4916]
آغاز برابر؛ انجام: محمد بن الحسن بن رباط، فهو علي بن الحسن بن رباط، وهو علي بن الحسن. ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 9 رجب 1123ق؛ کاغذ: اصفهانی، 33گ (37-5)، اندازه: 13×17 سم [ف: 3-889]
به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق، کا: ملا جلال لاهیجی، تا: جمادی الاول 1125ق، جا: لاهیجان؛ جلد: تیماج، 68ص (343-410)، 14سطر [سنا: ف: 2-235]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 36/3
همان نسخه بالا [نشریه: 7-222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1125ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»، «م د» و «ا ه م سلمه الله»؛ 44گ (2پ -45پ)، 14سطر، اندازه: 13/5×7 سم [ف: 35-597]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا جیلانی، تا: 1126ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 45گ، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4916]
آغاز: برابر انجام: المسمع هو الأصم أو محمد بن عبد الله، والوشاء هو الحسن بن علي، واليعقوبي هو داود بن علي. وبهذا ختمنا الرسالة... في شهر رجب المرجب من شهور سنة ست وثمانين بعد الألف.
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد جعفر بن محمد حسین مازندرانی، تا: چهارشنبه 13 جمادی الاول 1128ق، جا: اصفهان؛ محشی به لفظ «منه دام ظله» (البته مؤلف در زمان کتابت یعنی 1128 در قید حیات نبوده و جمله «منه دام ظله» مربوط به نسخه مستنسخ منه است)؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 5-43]
آغاز: برابر؛ انجام: و اهل بیت العصمة و الجلالة و السلم علی من اتبع الهداي
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بغدادی، تا: پنج شنبه 21 ربیع الثاني 1128ق؛ 36گ، 25 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6-631]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1129ق؛ کاغذ: سپاهانی، 76گ، 17 سطر (14×8/5)، اندازه: 20×14سم [ف: 1-519]
خط: نسخ، کا: نصیری، محمد اسمعیل بن عبدالنبی، تا: 1132ق؛ جلد: تیماج، 21گ (155 پ -175)، قطع: خشتی [نشریه: 2-125]
آغاز برابر؛ انجام:اليعقوبي هو داود بن علي، وبهذا ختمنا الرسالة... سنة ست وثمانين بعد الألف من الهجرة.
خط: نسخ، آیات معرب، کا: بدیع الزمان بن محمد شفیع دامغانی، تا: 1133ق؛ کاغذ: اصفهانی، 76ص (337-412)، 14-16 سطر، اندازه: 12/5× 18 سم [ف: 10-1690]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 20 صفر 1134ق؛ 52گ (1-52)، اندازه: 16×11سم [ف: 1-104]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن محمد یوسف شیر کایی، تا: 1135ق؛ جلد: تیماج، 30گ (2پ -31ر)، 16-17 سطر (12/5×7/5 و 5/5×17)، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 5-748]
علاوه بر رجال مجلسی، در پایان اسانید شیخ صدوق اعلی الله مقامه در من لا یحضره الفقيه که توسط علامه مجلسی جمع آوری شده نیز افزوده شده است نیز صورت مشیخه تهذیبالاحکام شیخ طوسی و مشیخه استبصار وی، در دیگر صفحات نیز فوائد رجالی فراوانی کتابت شده؛ خط: نسخ، کا: میر سید حسین، تا: جمادی الأول 1145ق؛ مصحح، محشی به دو خط، یکی با امضای «ا هی م سلمه الله» و دیگری به خط شکسته نستعلیق ریز که تاریخ دهه آخر جمادی الاول 1226 را دارد؛ تملک: سلالة السادات آقا میرزا ابوالقاسم، عسکر موسوی با مهر «عبده عسکر الموسوي» (مستطیل)، محمد علی بن محمد باقر الموسوي؛ 61گ (3پ- 63)، 15 سطر، اندازه: 9/5×15/5 سم [مختصر ف: -880]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طالقانی، محسن بن حسن، تا: 1153ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 57گ (2پ -58پ)، 12 سطر (12×7)، اندازه: 16×10سم [ف: 17-343]
کامل؛ خط: نستعلیق خفی، کا: «میرزا ابوالقاسم قمی صاحب قوانین الاصول»، تا: پنج شنبه 7 محرم 1170ق، جا: کربلا، برای شیخ احمد بن علی بحرانی؛ جلد: مقوا، 23گ (1- 23)، 23 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: -701]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1172ق، جا: مکه مکرمه؛ مهر: «عبده الراجي حسن 1256» (بیضوی)؛ تملک: ضیاء الدين نوری؛ جلد: پارچه، 64 گ، 11 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 26-15]
آغاز: برابر
نسخه اصلی: کتابخانه شیخ محی الدين مامقانی قم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1177ق؛ 28ص (82-109) [عکسی ف: 1-255]
آغاز: جنانه، إنه التمس مني جماعة من طالبي علوم أئمة الدين صلوات الله عليهم أجمعين أن أكتب لهم في تحقيق أحوال رجال أسانيد الأخبار؛ انجام برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1179ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: سید محمد حسینی در سال 1979، 14گ (95-108)، اندازه: 17×9/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: -104]
آغاز برابر؛ انجام: مسمع النوفلي هو الحسين بن يزيد، النهيكي هو عبد الله، الوشاء هو الحسن بن علي، اليعقوبي هو داود بن... ...
کا: محمد بن علیقلی افشار، تا: 22 محرم 1180ق؛ جلد: تیماج، 28گ (125پ-152)، 18-21سطر (11/5 × 14/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 19-405]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد بن عبيد الله أو مسمع النوقلي هو الحسين بن يزيد، النهيكي هو عبد الله، الوشاء هو الحسن بن علي، اليعقوبي هو داود بن علي.
خط: نستعلیق، کا: تنکابنی محمد بن علیقلی افشار، تا: 22 محرم 1180ق؛ جلد: تیماج، 28گ (125پ -152)، 19 سطر (11/5× 16/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 19-419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: تونی خراسانی، علی نقی بن محمد علی، تا:
1191ق؛ جلد: تیماج، 20ص (89-108)، 21 سطر (15×11)، اندازه: 21×16سم [ف: 10-565]
آغاز برابر؛ انجام: وأنا لم أكتبه، وإن شاء الله تعالى سأكتبه، وجعلته رسالة على حدة متفردة.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 41ص (67-107) 20سطر (6×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 4-474]
بی کا، تا: قرن 13: 73گ (56پ -128ر)، 11سطر، اندازه: 11/5 ×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1675]
آغاز: برابر؛ انجام: هو عبد الله، والوشاء هو الحسن بن علي، واليعقوبي هو داود بن علي. وبهذا اختمنا الرسالة...
خط: نسخ، کا: علی نقی بن محمد صابر، تا: قرن 13؛ 27 گ، 16سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 2-574]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: حاج علی اکبر حکیمیان؛ کاغذ: سمرقندی، 19ص (25-43)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5-1559]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی، تا: اواخر قرن 13؛ 45گ (1پ -45ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 5-350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین محلاتی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 41گ، 14 سطر، اندازه: 17×11 سم آف: 8-4916]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن فدا علی، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ 30گ (3پ- 32ر)، 18 سد (14/5×8/5) [ف: 19141]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 59گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-52]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبد علی قرشی، تا: قرن 13، 27 گ (92پ -118ر)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14گ (333پ-346ر)، 26 سطر، اندازه: 20 ×30سم [محدث ارموی مخ: 3-1675]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مؤمن قمی، محمد رضا بن محمد، تا: قرن 13؛ 29گ (94پ - 122پ)، اندازه: 18/5×10سم [ف: 4 -137]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد رضا بن علی محمد بهاری؛ 42گ، 19 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 25-198]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 18گ (299ر -316ر)، 23 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1676]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 85 گ، 14 سطر، اندازه: 10/5 ×17/5 سم [ف: 16-51]
آغاز برابر؛ انجام: أبو شبل يطلق غالبًا على أحمد بن عبد العزيز، وقد يطلق على... ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 24گ، 16سطر، اندازه: 14×22/5سم [محدث ارموی مخ: -]
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، هاشم، تا: 1203ق؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 9گ (1-9)، 24 سطر (12/5 ×16/5)، اندازه: 16/5 ×21/5سم [ف: 2-770]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: تویسرکانی، امین بن محمد خلیل، تا: جمادی الثاني 1205ق، جا: اصفهان مدرسه صدر؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 21 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-650]
آغاز: ان شعیب الكوفي ض وابن صالح [] ق وابن عبدة النيشابوري کان وکیلا لابی محمد ص وان عبدالله [] وابن عبدالحمید ق وابن علی الكوفي ح وابن عبدالیمانی ثقة؛ انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1206ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 19گ (1ر-19پ)، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2268]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1207ق؛ از روی اصل به یک واسطه؛ جلد: تیماج، 31گ (210ر-240)، 19 سطر (13×8)، اندازه: 15×10سم [ف: 16- 676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد اسماعیل حمصی اصفهانی، تا: 1214ق؛ مصحح، فهرست مطالب به خط جلال محدث؛ تملک: آخوند ملا زین العابدين با مهر «زین العابدين» (بیضی)؛ یادداشتی درباره وقف بودن کتاب بر اولاد ملا محمد جعفر
شریعتمدار استر آبادی به خط نوه وی محمود به سال 1361 آمده که اذن داده در دست مرحوم محدث باشد؛ جلد: مقوایی، 41گ (1پ-41ر)، 16 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید اسد علی، تا: صفر 1216ق؛ در هامش، رجال شیخ حر عاملی است؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 52گ ( 70-19 )، اندازه: 12/5 × 22/5 سم [ف: 2-674]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد، تا: 15 ذیقعده 1221ق؛ واقف: مرحوم استاد محمود شهابی، آبان 1366؛ جلد: تیماج، 16گ، 25سطر، اندازه: 15/8× 20/8 سم [ف: 27-271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خراسانی، باقر بن محمد، تا: جمعه دهه آخر جمادی الثاني 1223ق؛ 13گ (188-200پ)، 25 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-664]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی خوانساری، زین العابدين بن محمد، تا: 1224ق؛ تملک: سید ابوالفضل موسوی در 1291ق، مصطفی صفایی خوانساری در 1360ق؛ مهر: «عبده محمد حسین بن محمد رضا» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 24گ (1پ- 24پ)، 21 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [اهدائی رهبر: 8-128] و [ف: 274-27]
خط: نسخ، کا: معصوم بن حاج ابراهیم، تا: 1226ق؛ 15گ (1- 15)، 27 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3-36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خوانساری، محمد بن محمد علی، تا: سه شنبه 9 ذیقعده1226ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 34گ، 20 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 6-631]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن امرالله اصطهباناتی، تا: 8 شعبان 1229ق؛ واقف: آية الله فخر المحققين شیرازی، مرداد 1375؛ 21گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 27-273]
خط: نسخ، کا: استر آبادی، محمد تقی بن علی اصغر، تا: شعبان 1230ق؛ 21 سطر (10/5 ×15)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 681-16]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ افتادگی: آغاز (از ابتدای دیباچه)؛ اندازه: 15×11/3 سم [ف: 12- 289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد القرشي آل شیخ عبد علی، تا: یکشنبه 6 شعبان 1232ق؛ از روی نسخهای مصحح و استکتاب محمد بن حاج خضر نجفی؛ 48گ، 15 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 1-250]
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسم بن محمد، تا: یک شنبه 5 صفر 1233ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر ولد ملا علی محمد کنی، تا: صفر 1233ق؛ جلد: تیماج، 43گ (13پ-55پ)، اندازه: 21×17سم [ف: 1-416]
خط: نسخ، کا: موسوی خراسانی، صفر علی بن سبز علی، تا: یک شنبه دهه نخست ربیع الثاني 1233ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ 21گ، 19سطر (13×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-675]
خط: نسخ، کا: خوانساری، ابوالحسن بن عبدالله، تا: پنج شنبه 25 جمادی الاول 1233 ق، به دستور ملا ابوالحسن ملا باشی؛ مهر: عبده محمد اسماعیل» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 40گ، 16سطر، اندازه: 8 ×15 سم [ف: 14-123]
آغاز برابر؛ انجام: ابو علی الكوفي ثقه و ابن محمد بن عمران المعروف بابن الجندي کا: کردمحله ای استر آبادی، محمد ابراهیم بن احمد علی، تا: 1234ق؛ واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ 1گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 16-4]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق؛ اندازه: 15×21/5سم [رشت و همدان: ف: 1183]
آغاز برابر؛ انجام: و ابن محمد بن عمار ابوعلی الكوفي ثقة و ابن محمد بن عمران المعروف بابن الجندي. موجودی فقط یک برگ است؛ خط: نسخ، کا: کردمحلهای استر آبادی، محمد ابراهیم بن احمد علی، تا: 1234ق، جا: کربلا واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ 1گ، 24 سطر، اندازه: 14/5 ×21/5سم [ف: 27-274]
کا: عابدین بن بدر، تا: 15 جمادی الثاني 1234ق؛ 39ص (2-40) [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-257]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 1650 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن عبدالله یزدی طباطبایی، تا: 1236ق، جا: خراسان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 30گ (52-81پ)، 15سطر، (13/5×8/5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 18-126]
خط: نسخ، کا: خونساری، قاسم بن علی اکبر، تا: شنبه 18 ذیحجه 1236ق؛ جلد: تیماج، 15گ (250ر - 1264)، 26سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1-163]
کا: موسوی قزوینی، رضی الدين بن علی اکبر، تا: 1237 ق [ف: 35]
آغاز برابر؛ انجام: هو محمد بن أحمد بن إسحاق. السمعي هو الأصم أو محمد بن عبد الله. أو مسمع النوفلي هو الحسين بن يزيد. النهيكي هو عبد الله. الوشاء هو الحسن بن علي. اليعقوبي هو داود بن علي.
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 ذیقعده 1238ق؛ جلد: مقوایی، 12گ (23ر -34پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 39-138]
بی کا، تا: 1239 ق مخطوطات دزفول: -20]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق، جلد: تیماج، 15گ (51 ر-65ر)، اندازه: 22×18سم [ف: -33]
انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد رضا بن مقصود علی لاریجانی، تا: سه شنبه 24 شعبان 1240ق، جا: آمل مدرسه آقا عباس؛ واقف: حشمت الله یوسفی، آبان 1381؛ 29گ، 17سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 27-273]
خط: نسخ، کا: حسینی اردکانی یزدی، مرتضی بن مرتضی، تا: 1247ق؛ 20گ (97پ -116ر)، 22 سطر (15×6)، اندازه: 14×22سم [ف: 16-363]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: کوهپائی اصفهانی، احمد بن محمد، - جمادی الثاني 1248ق؛ 23گ (1ر-23ر)، 25 سطر، اندازه: 27×15/3 سم [ف: 6-493]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ملا معصوم، تا: 1253ق؛ اندازه: 20×10سم [نسخه پژوهی: 3-83]
خط: نسخ، کا: محمد یوسف بن محمد مهدی شریف، تا: 7 شوال 1256ق، جا: مدرسه صدر؛ اندازه: 20×15سم [ف: -37]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن عبدالعلی یزدی، تا: چهارشنبه غره جمادی الاول 1256ق؛ 15گ، (52پ -66ر)، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: -121]
آغاز: برابر؛ انجام: شيخ الطائفة أبي جعفر محمد بن الحسن الطوسي، عن الشيخ السديد المفيد أبي عبد الله محمد بن محمد بن نعمان، عن الصدوق رئيس المحدثين محمد بن بابويه، رضي الله عنهم أجمعين.
خط: نسخ، کا: اسدالله بن عبدالله، تا: جمادی الثاني 1256ق؛ جلد: تیماج، 25گ (137پ -161)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمدهاشم مبارکه، تا: 23 ربیع الاول 1262ق؛ 30 گ، 16 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 8-4916]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین شرارة، تا: سه شنبه 13 ربیع الاول 1262ق؛ جلد: تیماج، 24گ (178پ-201ر)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 23-12]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق، جا: قزوین مدرسه حاجی سید تقی قزوینی؛ 27گ (2ر -28پ)، 20 سطر (12×6)، اندازه: 16×11سم [ف: 11-2413]
خط: نستعلیق نازیبا، کا: عبدالصمد بن حیدر کلری ابهری، تا: 1266ق؛ 16گ (63پ-78پ)، اندازه: 22×17سم [ف: 2-67]
کا: کثنوی، محمد حسن بن علی، تا: 1268ق؛ محشی؛ 53ص (201-149)، 18 سطر (12×6)، اندازه: 18×12 سم [ف: 16-440]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2107/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18 ش 1-44]
نسخه اصل: کتابخانه سید علی عدنانی - خرمشهر؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله بن محمد، تا: با تاریخ 1273ق؛ 29گ (1-29) عکسی ف: 2-120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 محرم 1273ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 33گ (64پ- 96پ)، 19 سطر، اندازه: 18×11 سم [محدث ارموی مخ: 3-1676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالغنی بن محمد بن محمد حسینی، تا: جمعه 13 ذیحجه 1288ق؛ واقف: تقدیسی، مرداد 1353؛ 26گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 27-272]
آغاز: لهم في تحقيق أحوال رجال أسانيد الأخبار رسالة وجيزة، اقتصر فيها على بيان ما اتضح لي من أحوالهم واشتهر عند أصحابنا رضي الله عنهم؛ انجام: الوشاء هو الحسن بن علي، واليعقوبي هو داود بن علي. وبهذا اختمنا الرسالة، والحمد لله وحده... عند توجهنا إلى أصفهان في شهر رجب المرجب... من الهجرة النبوية.
خط: نسخ، کا: محمود بن میرزا محمد حسن رازی، تا: 28 رمضان 1291ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 54گ، 10 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 8-4916]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: غره جمادی الاول 1292ق، به دستور نتيجة الفقهاء میرزا محمد ابراهیم محلاتی؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین کوچک؛ جلد: تیماج، 59 گ، 10 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 4-145]
کا: خوانساری، محمد مهدی بن محمد کاظم، تا: قرن 14 [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-139]
خط: نسخ، کا: حسینی، فتاح بن اسماعیل، تا: قرن 14؛ محشی؛ 36گ (2پ -137)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 27-286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق، جلد: تیماج، 36گ (1-36پ)، اندازه: 10/5 × 15/5 [ف: 14-20]
کا: مزجی بسطامی، عبدالعلی بن محمد حسن، تا: 1308 ق [تراثنا: س 5 ش 3-103]
آغاز برابر؛ انجام: هو عبدالله الوشا. و الحسين بن علی اليعقوبي، هو داود بن علی
کا: صالح بن مولانا محمد تقی، بی تا، جلد: چرم، 34گ (207ر- 230پ)، 23 سطر، اندازه: 15×24/5 سم [مؤيد: 1-300]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [تراثنا: س ش 4-100]
آغاز برابر؛ انجام: باب الألقاب: الأحمر هو إبراهيم بن إسحاق... اليعقوبي هو داود بن علي.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی آیت الله محیی الدين مامقانی قم؛
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «الواثق بالله الغني محمد باقر بن محمد تقی» (مربعی)؛ 28ص (82-109)، 20سطر [عکسی ف: 4-188]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 5-386]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-521]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 21گ (58پ -78پ)، 22سطر (7×18/5)، اندازه: 24×12سم [ف: 17-332]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 21گ (77ر -57ر)، اندازه: 25×11سم [ف: 8-728]
آغاز: برابر؛ انجام: النوفلي هو الحسين بن یزید - النهيكي هو عبدالله - الوشا هو الحسن بن علی - اليعقوبي هو داود بن علی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، تیماج، 132گ (228پ - 359پ)، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38-414]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15/2 × 21/5سم [ف: 6-462]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 22گ (5ر -26پ)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 26-39]
کا: موسوی شهرستانی، ابوالقاسم بن زین العابدين، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-262]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×27سم [ف: 2-386]
آغاز: برابر؛ انجام: عن الصدوق رئيس المحدثين محمد بن بابويه رضي الله عنه... الطاهرين.
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 86ص (2-87)، ابعاد متن: 18×17، اندازه: 14×20سم [ف: 7-393]
آغاز: برابر؛ انجام: والی مصعب بن یزید مم رح والی معاوية بن حکیم صح ق والی معاوية بن شریح ق م رح و في صه صح والی معاوية بن عمار صح والی معاوية بن ميسرة صح ما
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 32گ، 15 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 8-4916]
آغاز: من أقوالهم من غير تعرض لخصوص الأقوال وقائلها... باب الهمزة: آدم بن إسحاق ثقة، وابن الحسين النحاس ثقة، وابن المتوكل ثقة، وابن محمد القلانسي ض، وغيرهم م؛ انجام: الخطابية: أصحاب أبي الخطاب معروفون... أنه لما نزل إلى العالم ليس هذه الصورة فيراه الناس إلى وقت، وإنما لبس.
مقدمه و مقداری از آخر افتادگی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به امضاء «منه ره» و امضاء «میرزا محمد»؛ 78گ، 13 و 14 سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 8-917]
آغاز: برابر؛ انجام: واسعد بن زرارة من النقباء وغیره م اسلم المكي فیه ذم غیره م اسماء م اسماعیل
مقداری از حرف الف نوشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با حواشی «منه»؛ جلد: تیماج، 3گ، 18 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8-4916]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 18گ، 25 سطر [ف: 8-4916]
آغاز برابر؛ انجام: أبو الأغر النحاس، أبو الأكراد هو علي بن ميمون، أبو أيوب.
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 24گ، 20 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف مخ: 5-2268]
فیاض بی کا، بی تا؛ اندازه: 18×12 سم [ف: 1940]
آغاز برابر؛ انجام: اهل بیت العصمة و الجلالة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 23گ، 24 سطر، انداز 18×11 سم [ف: 6-631]
al-wajīza fī zamān-i fi‘al-ul amr
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 / 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
رساله موجزی است در موضوع دلالت امر بر زمان.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 12360
آغاز: الحمد لله رب العالمين... وبعد، فيقول العاصي محمد باقر... هذه وجيزة تتعلق بدلالة صيغة الأمر على الزمان؛ انجام: والحمد لله الذي أرشدنا إلى ذلك، نسأله زيادة الامتنان، فإنه ذو الفضل والإحسان.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الأول 1313ق؛ مبیضه می باشد، و نسخه مسوده آن در روز 3شعبان 1312 ق در نجف اشرف نگاشته شده، محشی؛ 15گ (30-44)، 16 سطر، اندازه: 5/5×11 سم [ف: 31-253]
al-wajīza fi-z zīyāra
زیارت های جامعه و عاشوراء و عباس بن علی و دعاء کمیل است.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 45
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ نویسنده محمد حسن بن محمد جعفر از روی نسخه پدرش و مقابله کرده و وقف او؛ واقف: محمد حسن بن محمد جعفر؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-690]
al-wajīza fi zīyārat-is sayyid abī ja'far muḥammad-i bn-i ‘alī-yil hādī
زیارت نامه جناب سید محمد فرزند امام هادی علیه السلام وعموی امام زمان (علیه السلام) که در شهر بلد عراق مدفون است. در این نسخه درج شده است کل زیارت دوبار در نسخه آمده است و دعای بعد از زیارت را نیز آورده و مطالب رساله از مزار بحارالانوار علامه مجلسی نقل شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 789
آغاز: بسم الله. هذه الوجيزة في زيارة سيدنا ومولانا السيد الجليل أبي جعفر محمد بن علي الهادي عليهما السلام، إذ وفقك الله بزيارته وتوجهت إلى مشهده ووصلت إلى الباب الأول؛ انجام: والصلاة والسلام عليهم ورحمة الله وبركاته.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 30گ، 15 و 16 سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف مخ: 2-576]
al-waj1za fi-SSarf
مختصری است در صرف مشتمل بر یک «مقدمه» و 21 «فصل».
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 114/2
آغاز: الحمد لله رب العالمين... أما بعد، فهذه وجيزة في علم الصرف، رتبناها على مقدمة وفصول. أما المقدمة: ففي بيان أمور.
انجام: وجاء الحذف في غير هذه المواضع أيضًا، إن شئت الاطلاع فلترجع إلى المطولات. الحمد لله أولاً وآخراً.
خط: نسخ، کا: سید نصیر الدين موسوی خادم آستان سید الشهداء، تا: 20 شعبان 1343ق؛ مصحح؛ 39گ (33پ -72پ)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 1-86]
al-wajīza fi-ṣṣalāt = tuḥfat-ul abrār (mx.) = ahkām-e namāz = ādāb-e namāz = r.-ye ‘amalīye = t.-uṣṣalāt
آباده ای، محمد جعفر بن محمد صفی، - 1280 قمری
ābāde’ī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad safī( -1864)
وابسته به: تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار؛ شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی (1175-1260ق)
رساله مختصر فتوائی است در احکام نماز، گزیده شده از کتاب «تحفة الأبرار» سید محمد باقر حجة الاسلام شفتی اصفهانی در شش «قسم»: 1. نمازهای یومیه؛ 2. نماز جمعه؛ 3. نماز عیدین؛ 4. نماز آیات؛ 5. نماز طواف در حج؛ 6. نماز نذر و عهد و جز اینها بر مکلف واجب می شود و هر یک از این اقسام مشتمل بر چند مطلب می باشد.
آغاز: بسم الله. اللهم اجعلنا لأنعمك من الشاكرين... يقول... محمد جعفر بن محمد صفي الفارسي: هذه المسائل رسالة عزيزة موسومة بالوجيزة، مشتملة على أمهات مسائل الصلاة، قد استخرجتها من الكتاب الموسوم بتحفة الأبرار من تأليفات المولى الأعظم والمقتدائي الأفخم ومطاع العرب والعجم... كان ذكر اسمه من سوء الأدب. ... بدانکه نماز منقسم می شود بواجب و مستحب.
انجام: و هر گاه متذکر شود بعد از اتیان بصیغه سلامی که از مخرج نماز است نماز صحیح است، و اتیان بسجده منسیه فقط لازم خواهد بود و همچنین است حال در تشهد منسی در رکعب اخیره.
چاپ: مشار فارسی، ج 2، ص 1417؛ در سال 1246 احکام الصلاة آن در تهران چاپ حروفی شده و در سال 1277 مجدد چاپ سنگی شده است؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1271ق، خشتی
[دنا 1022/10 -1024 (55 نسخه)؛ مشار، فارسی 3352/2 ؛ الذريعة 404/3 و 45/25 و 421/4 و 169/25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ جلد: چرم، 67گ، 18 سطر (15×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 47/1-34]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 55گ، 22 سطر (15×8)، اندازه: 21×11سم [ف: 13–3059]
آغاز: بسمله بدانکه نماز منقسم می شود به واجب و مستحب و اول منقسم می شود به شش قسم اول یومیه دویم جمعه ... مطلب اول در اوقات آنها بدانکه اول وقت نماز ظهر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج، 99گ، 14 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 22×13سم [ف: 2-107]
رساله صوم و حج و غیر عبادات (مشتمل بر کتاب الضمان تا پایان شهادات) مؤلف نیز آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 142گ، 19سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1-169]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 100گ (1پ -100پ)، 13 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 28-16]
. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 707
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 13؛ جلد: بوم مذهب، 122گ، 13سطر (10×6)، اندازه: 15×10 سم [ف: 2-214]
انجام: و بنجاست دیگر مخلوط نباشد، در چنین صورت ظاهر اینست که فرق ما بین استنجاء
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 162گ، 16سطر، اندازه: 15/5 × 20/5سم [ف: -34]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 66گ (1پ -66ر)، اندازه: 16×10سم [ف: 5-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 54گ، 18 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 4-362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 35گ، 21 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 21-1642]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 107گ، 16سطر، اندازه: 9/7×15سم [ف: 21-1643]
آغاز: بسمله بدانکه نماز منقسم می شود به واجب و مستحب واول منقسم می شود به شش قسم اول یومیه؛ انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف، کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13: 73گ، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 7-4219]
آغاز برابر؛ انجام: یعنی هرگاه اخلاق نماید به ذکر رکوع و سجود متذکر شود به آن بعد از رفع رأس از رکوع و سجود ..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری،
خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 79 گ، 16سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [اهدائی رهبر: 3-794] و [ف: 21-1644]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد شوشتری، 1309، 90گ، 17سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 21-1644]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: عضد الملك، 1276؛ جلد: تیماج مذهب، 75گ، 16 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 21-1645]
آغاز: برابر؛ انجام: قنوت منسی را به عمل آورد. تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 90گ، اندازه: 15×10سم [ف: 5 -748]
آغاز: برابر؛ انجام: و اقالیهما طناب سزادق رفعته و شوکته و ... الاجرام العلوية و الاجسام
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 79گ، 11سطر، اندازه: 16/5 ×22 سم [اهدائی رهبر: 3-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: زهرا تقی زاده، مرداد 1361، 81گ، 12 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: - 702]
آغاز: این که نماز منقسم می شود به واجب و مستحب واول منقسم می شود به شش قسم اول یومیه دویم جمعه سوم عیدین چهارم آیات پنجم طواف؛ انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: خادمه فاطمه زهرا سيدة النساء ولد امیر محمد علی موسوی، تا: صفر 1240ق؛ جلد: تیماج، 113 گ، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 3-999]
آغاز: اینکه نماز منقسم می شود بواجب و مستحب و اول منقسم می شود بشش قسم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاج محمد علی، تا: چهارشنبه 15 ذیقعده 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای علامات تصحیح و بلاغ، با این عبارات «بلغ قبالا من أوله إلى آخره اللهم وفقنا بالعمل به»؛ جلد: تیماج، 92گ، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 2-41]
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1244ق؛ 117گ، 11 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 1-39]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن طبرانی قدبروجنی، تا: پنج شنبه 3 ذیقعده 1244ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 95گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×9 سم [ف: 15-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد صالح، تا: سه شنبه 6 ذیحجه 1244ق؛ مصحح؛ مهر: حجة الاسلام اصفهانی محمد باقر بن محمد نقی الموسوي» (بیضوی)، مؤلف «عبده محمد جعفر بن محمد صفی» (بیضوی)، «محمد رضا» (بیضوی)؛ 138گ (266پ -403ر)، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 2-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 97گ، 16سطر، اندازه: 11/5 × 20/5 سم [ف مخ: -144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 151گ، 13 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 2-491]
آغاز برابر؛ انجام: عاقبت روزی کند و السلام پنج شنبه سنه 1245 وقت صبح
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ 50گ، 16 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 21 -1642]
آغاز: بدانکه نماز منقسم می شود به واجب و مستحب و اول منقسم می شود به شش قسم اول نماز یومیه دوم نماز جمعه سوم نماز عیدین چهارم نماز آیات پنجم طواف ششم آنچه به نذر و عهد و نحو هما لازم می شود؛ انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1245ق؛ 229 گ، 12 سطر، قطع: نیم خشتی باریک [رشت و همدان: ف: -1083]
آغاز: بسمله اینکه نماز منقسم می شود بواجب و مستحب و اول منقسم می شود به شش قسم، اول یومیه و دویم جمعه، سیم عیدین، چهارم آیات؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: قلیج خان بن الله ویردی ساکن قریه خنچی، تا: 1245 ق، در حجره ملا محمد مقدس و ملا رجب علی و معصوم و ملا مؤمن؛ مهر: «عبده الراجي رجبعلی» (بیضوی)؛ واقف: رجبعلی؛ جلد: تیماج، 165گ، 12 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: -88]
آغاز: بدان که نماز منقسم می شود به واجب و مستحب و اول منقسم می شود به شش قسم اول نماز یومیه دوم نماز جمعه سیم نماز عیدین چهارم نماز آیات، پنجم طواف ششم آنچه به نذر و عهد و نحو هما لازم می شود. اما یومیه پس در آن چند مطلب است: اول آنکه وقت نماز ظهر زوال شمس است به مقدار چهار؛ انجام: برابر در فهرست بدون مؤلف؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1240 یا 1245ق، جلد: چرمی، 239 گ، 12 سطر (14×6)، اندازه: 18×10/5 سم [رشت و همدان: ف: -1182]
آغاز: بسمله، بدانکه نماز منقسم می شود به واجب و ستحب و اول منقسم می شود به شش قسم اول یومیه، دوم جمعه؛ انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده ترابعلی» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 76گ (2پ -77پ)، 14 سطر (16×10/5)، اندازه: 21×16/8 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 صفر 1246ق؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 95گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 21-1642]
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1246ق؛ اندازه: 1711 سم [رشت و همدان: ف: -1701]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: نوری، نصر الله بن محمد شفیع، تا: 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ 172گ، 12 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 24-34]
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1246ق؛ اندازه: 21×15/5 سم [نسخه پژوهی: 3-82]
خط: نستعلیق، کا: همدانی، محمد حسین بن اسماعیل، تا: 1246ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 95گ، 12سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 25-226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن رضا علی نقی، تا: 6 شعبان 1247 ق؛ جلد: تیماج، 112 گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: -244]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1247ق؛ 101گ (56ر -156پ)، 14سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 1-45]
آغاز: بدانکه نماز منقسم می شود به واجب و مستحب و اول منقسم می شود به شش قسم اول نماز یومیه دوم نماز جمعه سیم نماز عیدین چهارم نماز آیات پنجم نماز طواف ششم آنکه بنذر و عهد و نحو هما لازم می شود و اما یومیه پس در آن چند مطلب است مطلب اول در اوقات آنها در آن سه مطلب است؛ انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نسخ، کا: عبدالله، تا: 18 ذیحجه 1249ق؛ 84گ، 15 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 26-387]
خط: نستعلیق، کا: آقا بابا، تا: 1250 ق [چند نسخه ف: -368]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: جراح شیرازی، محمد رحیم بن محمد باقر، تا: ربیع الثاني 1250ق؛ اندازه: 12× 21/5 سم [ف: 1-227]
خط: نسخ، کا: عباس بن ملا محمد رضی ملقب به فیروزان شهمیر زادی، تا: 1251ق؛ 95 گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن حاجی محمد حسین کاشانی، تا: 1253ق؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ 126گ، 12سطر (6×11/5)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 33-658]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 15 شعبان 1253ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 77گ، 18سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 7-333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1254ق (شاید تاریخ تأليف باشد)؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 60گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7-183]
آغاز: بدانکه نماز منقسم می شود بواجب و مستحب و اول منقسم به شش قسم اول یومیه دوم جمعه سیم عیدین
خط: نستعلیق، کا: ملاخان بابا ساکن خانشان، تا: غره ذیحجه 1254ق؛ 72گ (101-172ر)، اندازه: 21×15سم [ف: -77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 23 ذیقعده 1254ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 111گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 21-1641]
آغاز: فاعلم اولا این که نماز منقسم می شود به واجب و مستحب. اول منقسم می شود به شش قسم. اول: یومیه دوم: جمعه. سیم: عیدین؛ انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم الكروني، تا: 14 جمادی الثاني 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 99گ، 17 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف مخ: 1-72]
آغاز: بسمله ... بدان که نماز منقسم می شود به واجب و مستحب، انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 15 ربیع الاول 1255ق؛ کاغذ: قورخانه ای، 78گ، 13 سطر، اندازه: 22/3×18/3 سم [ف: 4-834]
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1255ق؛ جلد: مقوایی، 110گ، 13 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 23-190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1255ق؛ جلد: تیماج، 81گ، 14 سطر (13/5×7)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1- 339]
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد کاظم بن فضل الله حسینی تفریشی طرخوزانی، تا: دوشنبه 29 جمادی الاول 1257ق، جا: اصفهان؛ 134گ، 11سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 16-58]
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 1257ق، جا: طبس حسینیه حاجی وکیل؛ 53گ، 20 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 11-164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 جمادی الثاني 1258ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 78 گ، 15 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 1672-3]
آغاز: برابر؛ انجام: تصرف در شارع به نحوی که مضر بر جاده بوده باشد جایز نیست، قاطبه مسلمانان منع آن می توانند نمود. هو العالم
خط: نستعلیق، کا: آشتیانی قمی، یعقوب بن ابوالحسن، تا: 1263ق، جا: آشتیان؛ مهر: «الراجي عین یعقوب» (چهار گوش)، «عین محمد یعقوب» (بیضوی)؛ واقف: ادیب؛ جلد: چرمی، 106گ، 22 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: - 30]
آغاز: برابر؛ انجام: واما طفل نماز بر او مستحب است لیکن هرگاه پسر است در نماز حکم آن حکم مرد است و هر گاه دختر است حکم او حکم زن است.
از ابتدا تا تشهد را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1282ق؛ مهر: «محمد الموسوي 1282» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 170گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف مخ]
آغاز: و اول منقسم می شود به شش قسم؛ انجام: که این شخص به استجماع شرایط تکلیف درسعه وقت اگر متمکن از تعلم بود و مع ذلك.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز (نصف برگ) و انجام؛ 85 گ، 14 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 21-1643]
آغاز: بدانکه نماز منقسم می شود بواجب ومستجب واول منقسم می شود به شش قسم: اول یومیه دوم جمعه سیم عیدین چهارم آیات پنجم طواف ششم آنچه به نذر و عهد و نحو آن لازم می شود؛ انجام: برابر
در هامش بسیاری از صفحات نظرات سید اسمعیل صدر و شیخ ظاهرا شیخ انصاری به خط جدید آمده؛ کا: (کاتب حواشی) علی اکبر بن میرزا حسین صراف، تا: 18 رجب 1347ق؛ محشی با امضای «شیخ صدر»؛ جلد: تیماج، 91گ، 14 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف مخ: 1-72]
آغاز: بدانکه نماز منقسم می شود بواجبی و مستحبی و اول منقسم می شود به شش قسم اول یومیه دوم جمعه
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد مشهدی، بی تا؛ 87گ (2ر - 88ر)، 17 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: -78]
بی کا، بی تا [ف: 3-26]
آغاز: برابر؛ انجام: نماز را با تلبس به لباس بی عیب نماید تمت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج، 122 گ، 14 سطر (13/5×6/5)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [رشت و همدان: ف: -1771]
بی کا، تا: بیتا [ف: -30]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [تراثنا: س ش 3-120]
آغاز: فساد اعتقاد او ظاهر شد مشخص شد که سجده بر آن جایز نبوده، پس اگر عالم باشد به حقیقت حال قبل از انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 188ص، ابعاد متن: 13×8، اندازه: 17×11سم [ف: 2-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از آنچه در عنوان نسخه آمده بر می آید که در روزگار شفتی نوشته شده؛ مهر: «عبده زین العابدين»، «یا ابا عبدالله ادرکنی»، «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر فضل الله النوريست 1311» ؛ جلد: تیماج مذهب، 140گ (1پ- 140پ)، 12سطر (6×10/5)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 5-2100]
آغاز: برابر؛ انجام: متحقق است پس نمی توان گفت با مظنه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 20/5×15سم [ف: 12-350]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 63گ (1-63)، 17سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 8-4919]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 76 گ، 19 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-109]
آغاز: برابر؛ انجام: هر گاه اشتباه شود میان خون حیض و بکارت... دو پنبه را به طریق تخم مرغ ساخته در فرج گذارد پس قدری صبر کند پس به رفق و مدارا بیرون آورد و ملاحظه کند
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 67گ، 19 -20 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4912]
آغاز: الحمد لمن طهر عباده بصبغة الله، ومن أحسن منه تطهيرًا، والصلاة على من بشر أمته برحمة الله. ... و بعد چنین عرض می نماید من هو الظالم لنفسه؛ انجام: شانزدهم آنکه در صورت عدم جواز افطار اگر در شهر رمضان ... اگر عمدا اکل یا شرب یا جماع یا امناء یا ایصال غبار غلیظ به حلق یا ارتماس یا بقای بر جنابت
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 79گ، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4918]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده ابوالقاسم الحسيني بیضی»؛ تاریخ وقف: شوال 1269؛ جلد: تیماج، 54گ، 24سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5-2267]
آغاز: بسمله بدانکه نماز منقسم می شود به واجب و مستحب و اول منقسم می شود به شش قسم اول یومیه دویم جمعه ... مطلب اول در اوقات آنها بدانکه اول وقت نماز ظهر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 87گ، 17سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 1-134]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 4 جمادی الاول، جا: اصفهان؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 139 گ، 11 سطر (8×4)، انداز 12×7/5 سم [ف: 5-748]
al-wajīza fī urūb-in nūn-is sākina
صدرالدین استر آبادی، قرن 13 قمری
sadr-od-dīn estarābādī( - 19c)
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 8/12
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1254ق؛ در ضروب نون ساکنه؛ جلد: تیماج، 14گ (35-48)، 14-23 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: -21]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2127/5- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-645]
wajīzat-un fi-ttibb
به عنوان ارمغان به امیر درویش مؤلف این کتاب را نگاشته و تنها مجربات خود را در پزشکی در آن آورده است.
آغاز: بسمله. باسمك اللهم لطلب النجاة والشفاء، وبإشارات ذكرك... وبعد، فلما لفظتني يد الزمان، ورماني إلى الغربة طوارق الحدثان؛ انجام: فهذا ما حضرنا في مجرباتها، وفيه كفاية للمقصر، ومن أراد التطويل والاستقصاء للخواص، فعليه بكتبنا المطولة، والله تعالى ينفع بها من تلقاها بالقبول، ويحسن مقاصدنا.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 23 ذیقعده1228ق؛ 1گ (74پ - 80ر)، 17سطر (13/5×8)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: -217]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 8گ (2-9)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 39-106]
wajīza-tun fi-ttalāq
مجتهد کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم، 1250 - 1336 قمری
mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abd or-rahim (1835 - 1918)
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد، فيقول الحقير... إن هذه وجيزة لطيفة في الفروع الفقهية في الطلاق، بحسب ما ساعدني الزمان وأيدني المنان.
انجام: نعم، لو ثبت بالحمل من غيره، فالاحتياط فالاعتداد أولى احتياطًا.
آغاز: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الأول 1326ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 21×13/5 سم [ف: -134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی ساکن کرمانشاه، تا: دوشنبه 7 1321ق، جا: کرمانشاه؛ جلد: مقوا، 54ص (1-54)، 18سطر، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 225]
wajīza-tun fi-l ‘aqā’id
بحرانی، عباس بن علی، ق13 قمری
bahrānī, ‘abbās ebn-e ‘alī( - 19c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10121/1
خط: نسخ، کا: بحرانی، علی بن عباس، تا: قرن 13؛ مصحح؛ قطع: وزیری کوچک [میراث شهاب: س ش 2-24]
al-vajīza fī ‘aqd-en nekāh
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 393/10
آغاز: بسمله و حمدله و بعد این وجیزه ایست در ذکر عقد نکاح دائمی و منقطعی که حقیر کثیر التقصير او را جمع کرده ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سرابی، علیقلی بن همت علی، تا: 26 ربیع الثاني 1296ق، جا: مدرسه حسن پادشاه؛ اندازه: 17×11س [ف: 2-76]
al-wajīza fī ‘alāmāt-iẓẓuhūr = tafsīr-u āya-ti wa qaiynā ilā banī isrā’īl
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 -1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad
ja‘far (1861 - 1915)
تاریخ تأليف: ربیع الأول 1329ق
رساله ای است مختصر در تفسیر آیه چهارم سوره إسرا {وَقَضَيْنَا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ} در موضوع علامات ظهور حضرت بقية الله الاعظم (عجل الله تعالی فرجه الشريف)، با نقل احادیث مربوط، از تفاسیر و کتاب های روایی گوناگون با عناوین قوله تعالیب، أقول». غیر از کتاب های: العلائم لا هتداء الهوائم، مقارنان ظهور الحجة، شرح احادیث علائم الظهور، وجيزة في الغيبة می باشد.
آغاز: الحمد لله رب العالمين... وبعد، فهذه وجيزة أمليتها تذكرة وتبصرة، فأقول: من العلامات والأمور أن لا يترك وتر لآل محمد (عليهم السلام).
انجام: فليكن هذا آخر ما نمليه في هذه الرسالة... حامدًا مصليًا مسلمًا مستغفرًا، سائلاً أن يوفقني الله تعالى لإتمامها والعلم والعمل، ويحفظني عن الخطأ والخطل.
[اعیان الشيعة 537/3؛ فصلنامه میراث شهاب: نشریه کتابخانه بزرگ آية الله لعظمی مرعشی نجفی سال چهارم تابستان 1377 ش - صفحه 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الأول 1329ق؛ مصحح از سوی مؤلف، محشی با عناوین «منه» و یک حاشیه گویا به خط مرحوم آیت الله شیخ محمد حسین بهاری همدانی، فرزند مؤلف؛ 31گ، 14 سطر (11×6)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 31-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الأول 1329ق؛ محشی از مؤلف، با قلم خوردگی؛ جلد: تیماج، 18 گ، 18 سطر (12×7)، اندازه: 17×11سم [ف: 31-141]
الوجيزة في علم الدراية- الوجيزة في الدراية
al-wajīza fi ‘alim-ir rijāl = al-fawā'id-ur rijālīya
مشکینی اردبیلی نجفی، ابوالحسن بن عبد الحسين، 1266 - 1317 شمسی
meškīnī ardabīlī najafi, ab-ol-hasan ebn-e 'abd-ol hoseyn (1887 - 1938)
قواعد کلی علم رجال را در یک «مقدمه» و چند «فصل» نگاشته است
[الذريعه 336/16 شماره 15161]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1304
آغاز: الحمد لله رب العالمين... لما كان علم الرجال من أهم ما يبتني عليه علم الفقه، أردت أن أكتب وجيزة مشتملة على قواعده الكلية.
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد حسین جلالی - قم؛ خط: نسخ، کا: موسوی خلخالی، مرتضی، تا: 11 ربیع الثاني 1354ق؛ کاتب شاگرد مؤلف بوده و در پایان نوشته که این مباحث را مؤلف در ایام تعطیل تدریس می کرده و ناسخ به جای تقریرات درس ویهمان کتابش را استنساخ کرده؛ تملک: سید محمد حسین حسینی جلالی؛ 40ص [عکسی ف: 4-126]
vajīze fi ‘elm-er raml
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16498/2
آغاز: بسمله، حمدله، وبعد، فهذه رسالة وجيزة في علم الرمل، مجربة بطم طم الهندي؛ انجام: بار ندارد و رسنها و مارها و السلام والإكرام. تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 9ص (29-37)، 14 سطر، اندازه: 13/5× 19/8 سم [ف: 45-271]
al-wajīza fi-l ġayba
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6914/7
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 14×9، اندازه: 21×15سم [ف: 16-398]
al-wajīza fī ġaybat-il ḥujjat (‘aj)
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 / 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
تاریخ تأليف: شب جمعه 8 شوال 1326ق؛ محل تأليف: همدان
رساله ای است مختصر در غیبت امام زمان حضرت مهدی با استفاده از آیات و روایات. این کتاب دارای «مقدمه» و 9 «ام» می باشد.
آغاز: بحمد اللهم، يا بارئ النسم، وخالق اللوح والقلم، الذي علم الإنسان ما لم يعلم...
انجام: ولكن هذا آخر ما نمليه في تلك الوجيزة في الغيبة، جعل الله تعالى ذخيرة للمعاد.
[الذريعة 46/25]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 18 شوال 1326ق، جا: همدان؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 27گ (51-77)، 14 - 15سطر (1×8)، اندازه: 18×11 سم [ف: 31-243]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 18 شوال 1326ق، جا: همدان؛ محشی؛ جلد: تیماج، 36گ (56-91)، 14سطر (13×7)، اندازه: 18×11سم [ف: 31-245]
al-wajīza fī far-iṣṣalāt
تونی، عباس بن محمد رضا، ق 10 قمری
tūnī, ‘abbās ebn-e mohammad rezā( - 16c)
تاریخ تأليف: 149ق
این رساله حاوی امهات مسائل صلواتیه است یعنی از مقدمات و مقارنات و شرایط و ارکان و اقسام آن می باشد و سپس حاوی ادعیه ای است که نماز گزار را لازم است با ترجمه فارسی آن.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1028
آغاز:بسمله، الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على محمد وآله؛ انجام پایان نسخه: يقول هذا الكلمات أربع مرات. تمت.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 149ق؛ محشی؛ کاغذ: بخارائی، 51 گ، اسطر (5/5×10)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 9-31]
al-wajīza fi fard-işşalāt
ناشناخته
خط: نسخ، کا: فخرالدین احمد حسنی حسینی، تا: غره صفر 1051ق؛ محشی؛ 38 گ، اندازه: 19×12 سم [نسخه پژوهی: 2-240]
آغاز: الحمد لله رب العالمين، والصلاة على أفضل المرسلين محمد وآله أجمعين. وبعد... أما المقدمة: فالصلاة الواجبة أفعال معهودة مشروطة بالقبلة والقيام، تقربًا إلى الله تعالى؛ انجام: ولا تقضى الجمعة والعيد والآيات لغير العلم بها، مالم يستوعب الاحتراق، ولو أطلق القضاء على الطواف والجنازة فمجاز، وكذا النذر المطلق.
رساله مختصری است در نمازهای واجب و احکام هر کدام از آنها که در یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه مرتب شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1098ق؛ مهر: «لااله الا الله الملك الحق المبين محمد بن حسین ابو القاسم»؛ جلد: مقوا، 36 گ، 1سطر، اندازه: 17×12 سم [ف مخ: 5-2269]
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13؛ محشی؛ 24گ، اندازه: 22×12/5 سم [نسخه پژوهی: 2-240]
خط: نسخ، کا: محمد علی جابلاقی، تا: 1337ق، جا: بروجرد؛ الفبائي: -601]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -601]
wajīza-tun fi-1 faşāḥa wa-l balāga
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā( - 17c)
رساله کوتاهی درباره تعریف فصاحت و بلاغت که در چند توجه کوتاه تدوین شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/29
آغاز: احمد کی یا منزل الكلام البليغ واصلی علی ابلغ من بعثت
بالرسالة للتبليغ... هذه شرذمة وجيزة في الفصاحة والبلاغة، مشقتها على الراحلة بالتماس بعض الظرفاء؛ انجام: في تأدية المعنى المقصود، وهو علم المعاني، وما يحترز به عن التعقيد المعنوي، وهو علم البديع. والحمد لله وحده.
خط: نسخ، کا: مصعب بیگی، محمد بن ملک محمد، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 2گ (363پ -364ر)، 25سطر (11/7 × 22/7)، اندازه: 31/7×18سم [ف: 29/1-351]
al-wajīza fi-l fiqh
منجم یزدی، جلال الدين محمد، ق 11 قمری
monajjem-e yazdī, jalāl-od-dīn mohammad( - 17c)
رساله مختصری است در بیان واجبات به درخواست بعضی آن را نگاشته و در مقدمه متذکر دو قاعده گردیده است.
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 127/1
آغاز: الحمد لله المتطول بجوده وإفضاله، المتفضل بسابغ كرمه ونواله... أما بعد، فقد سألت أيها الأخ أدام الله إقبالك... انجام: التكاليف العقلية، فإنه لا يكفي فيها التقليد، والله أعلم. وحيث وفقنا بما وعدنا...
خط: نسخ، کا: ناصر بن خلاوی بن جبیر بن فضیل خیقانی، تا: 10 رمضان 1072ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 12گ، اندازه: 14/5× 20/5 سم [ف مخ: -244]
al-wajīza fi-l fiqh = zubdat-ud dalīl
شبر، عبد الله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری
šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 -1827)
تاریخ تأليف: جمعه 4 شعبان 1229ق
رساله فتوایی و کمی استدلالی است مشتمل بر مباحث: کتاب الطهارة؛ کتاب الصلاة، کتاب الزكاة، کتاب الخمس؛ کتاب الصوم؛ کتاب الحج؛ کتاب الامر بالمعروف و النهي عن المنكر؛ کتاب الكفارات؛ کتاب النذر، کتاب اليمين؛ کتاب الشهادة؛ کتاب الوقف؛ کتاب المتاجر، کتاب الصيد؛ کتاب المطاعم و المشارب؛ کتاب النكاح؛ کتاب الدفاع.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. الحمد لله على نعمائه، والحمد من نعمائه... أما بعد، فيقول... عبد الله بن محمد رضا الحسيني: هذه رسالة وجيزة عزيزة، مشتملة على الأحكام الشرعية والفروع الفقهية، مع الإشارة إلى الدليل وإيضاح السبيل، وبالله أستعين، إنه خير معين. كتاب الطهارة: وهي لغة النظافة والنزاهة، وشرعًا استعمال طهور مشروط بالنية. انجام: ومن له رأس وبدنان على حقو واحد، يوقظ أحدهما، فإن انتبها فهما واحد، وإن انتبه أحدهما فهما اثنان بلا خلاف، والله العالم بأحكامه.
چاپ: بمبئی، 1309ق، سنگی
[الذريعة 27/12 و 292/16]
آغاز: برابر، انجام: ولعل إطلاق النص والفتوى يوالي الثاني. اللهم أيدنا بتأييدك، وسددنا بتسديدك، ونور قلبي بما كان، أكثر هذه الشكوك، واجعلنا من أخلص عبيدك، وأرشدنا ما هديتنا، ووفقنا. والحمد لله رب العالمين كثيرًا كما هو أهله، والصلاة على محمد وآله الطاهرين. تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 77گ، 21 سطر (13×6)، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 3-1191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد حسین اصفهانی، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 77گ (150-226پ)، 21سطر (15×9)، اندازه: 22/5×16سم [ف: 32-908]
آغاز: بسمله،الحمد لله على نعمائه، والحمد من نعمائه، والشكر له على... والشكر من آلائه؛ انجام: وأن انتبه أحديهما فهما اثنان بلا خلاف، والله العالم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1201ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 102گ، 16-21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20-218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 4 شعبان 1229ق؛ اندازه: 14×19/5 سم [رشت و همدان: ف: -1132]
آغاز برابر؛ انجام: وجعل مستقبل حالنا خيرًا من ماضيه. تمت الرسالة في يوم السبت بعد الزوال ثاني وعشرين من ذي القعدة سنة 1220، والحمد لله أولاً... وصلى الله على محمد وآله.
خط: نسخ، کا: کاظمی، درویش بن کاظم، تا: 14 ذیحجه 1231ق؛ 120 گ، 15 سطر (15/5×9)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 3-637]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم، تا: یک شنبه 11 جمادی الاول 1232ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 127گ، 17 سطر (12×7)، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 6941]
خط: نسخ، کا: عباس بن احمد، تا: 13 شوال 1233ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×10سم [ف: 349]
آغاز: عليه، وأن أضيف طاهر مطهر بالكتاب والسنة والإجماع، لا ينجسه شيء إلا ما غير لونه أو طعمه أو ريحه.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی، 321 گ، 13 سطر، اندازه: 19×14/5 سم [ف: - 150]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 855 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-44]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: محمد رضا بن محمد جعفر الراوي، تا: 4 ربیع الاول 1241ق، جا: کازرون؛ از روی نسخه دست نویس نگارنده و به روزگار او؛ 367 ص، 15سطر (16/5×9/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-200]
خط: نسخ، کا: باقر بن رستم علی، تا: 16 محرم 1244ق؛ مهر: محمد بن احمد؛ جلد: تیماج، 101گ، 18 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد کاظم بن ملا رجب علی تا: 275ق؛ 201ص (2-202) [عکسی ف: 1-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1327ق؛ از روی نسخه ای که خط مؤلف بر آن بود، مصحح؛ نسخه را سید محمد رضا طباطبائی تبریزی نجفی به نور الدين رفیع بخشیده؛ جلد: تیماج، 150گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 9-182]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×10 سم [ف: - 349]
wajīzat-un fi-l fiqh
مشهد؛ اصغر زاده؛ شماره نسخه: 64
بی کا، تا: 1080ق [نشریه: 7-771]
al-wajīza fī fiqh-iš šāfi‘ī
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
کتاب فقهی بسیار مهمی از اهل سنت (شافعی) است که «حجة الاسلام غزالی» از کتاب های البسيط و الوسيط خویش اقتباس نموده است و از مبحث صلات تا مبحث عتق را شامل است.
آغاز: قال الشيخ الإمام... أحمد الله تعالى على نعمه السابغة ومننه السابغة، وأتوكل عليه بمعرفة... أما بعد، فإني متحفك أيها السائل المتلطف والحريص المتسوف بهذا الوجيز الذي استند إليه ضرورت وافتقار، فطال في نيله انتظار...
انجام: فقد صارت مستولدة، فإن ماتا عتقت، والولاء موقوف، وإن كانا معسرين فنصف الولاء لكل واحد منهما، والله أعلم بالصواب، وإليه المرجع والمآب. تم كتاب الوجيز.
چاپ: نخستین بار در سال 1317 از سوی مطبعة الآداب و المؤيد در مصر و بار دوم در سال 1318 از سوی مطبعة محمد مصطفی در قاهره به چاپ رسیده
[کشف الظنون 2002/2 ؛ معجم المطبوعات العربية و المعربة 1415/2 -1416؛ فهرس الكتب الموجودة بالمكتبة الأزهرية 2/ 632-633؛ یادداشت های قزوینی 97/3]
شرح و حواشی:
1- فتح العزيز - العزيز في شرح الوجيز؛ رافعی قزوینی، عبدالکریم بن محمد (557-623ق)
2- التعجيز في مختصر الوجيز؛ موصلی، عبدالرحیم بن محمد (598 -671ق)
3- روضة الطالبين و عمدة المفتين - الروضة في الفروع؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676ق)
4- المصباح المنير في غریب الشرح الكبير = مصباح المنير؛ فیومی، احمد بن محمد (-770ق)
5- المبهمات علی روضة الطالبين؛ اسنوی، عبدالرحیم بن حسن (704 -772ق)
6- المهمات علی الروضة؛ اسنوی، عبدالرحیم بن حسن (704-772ق)
7- الروض = مختصر الروضة للنووی؛ ابن مقری، اسماعیل بن ابی بکر (837-755 ق)
8- اللآلى الصحاح الجامعة لما في المصباح؛ غزی، بشیر بن هلال (- 1339ق)
9- شرح روض الطالب
10- شرح روضة الطالبين
خط: نسخ، کا: أبو المجد بن ابی البركات، تا: چهارشنبه 11 شعبان 584ق؛ افتادگی: آغاز (آغاز افتاده پیش از «الباب الثاني في كيفية التيمم»: «تقدیر مدته و سقوط الاستيعاب و جهان» (ص 20 چاپ 1317 مصر) و انجام آن مانند چاپ 1318 مصر ج 2 ص 177 و نقصی ندارد)؛ محشی؛ تملک: محمد بن احمد بن احمد بن میقاس در محرم 707، فرهاد میرزا در جمادی الثاني 1287؛ کاغذ: سمرقندی، 328گ، 17 سطر، اندازه: 25/4×16/5 سم [ف: 582-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ قدیم، کا: محمد بن محمد الزاهد، تا: چهارشنبه 12 رجب 687ق؛ مصحح، محشی به خطوط گوناگون از زمان کتابت تا قرن 9، تملک: مشرف بن اسمعیل مالکی، امین سعد الله؛ مهر: «بدل مهر علی دارد محمد 1210»؛ جلد: تیماج مذهب، 218گ، 24سطر (12×18/5)، اندازه: 16/5 × 25/5 سم [ف: 31-634]
آغاز: الرابع في العدة: أما عدة الطلاق، فإن كان رجعيًا...
انجام: وجب بدل العلف على صاحب الماء.
مشتمل بر کتب الفرائض، الوصايا الفني و الغنيمة الكفالة، الاقرار، الشركة، العارية و الجنايات است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 155گ، 35سطر، اندازه: 28×19/5 سم [اهدائی رهبر: 3-403]
al-wajīza fī fiqh-iṣṣalāt
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10131/5
خط: نسخ، کا: بحرانی، علی بن عباس، تا: 1266ق؛ مصحح؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 8ش 2-25]
al-wajīza fi-l qirā’a
رساله مختصری است در قرائت در 5 «مسأله».
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 114/6
آغاز: الحمد لله رب العالمين... أما بعد، فهذه رسالة وجيزة في القراءة وتوضيح المرام، فيها يستدعي رسم مسائل؛ انجام: نعم، الأحوط رعاية عدم الوقف على الحركة، بل عدم الوصل بالسكون أيضًا، وإن كان ضعيفًا.
خط: نسخ، کا: سید نصیر الدين موسوی خادم آستان سید الشهداء، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، 15گ (145پ -159)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 1-87]
الوجيزة في القرائة و التجويد- القرائة و التجويد
al-wajīza fi-l kašf-i ‘an ḥāl-i k.-il «manāqib» lilxārazmī = al-xārazmī wa k.-i-hul manāqib
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1861 - 1915)
رساله ای است در احوال موفق الدين ابو المؤيد محمد بن احمد خوارزمی (- 568ق) و کتابش «المناقب».
چاپ: این رساله همراه کتاب المناقب به صورت سنگی به چاپ رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12329/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين... وبعد، فيقول العبد الفاتر... هذه وجيزة تتعلق بخطب خوارزم؛ انجام: لانحصار مشايخه في معاريف العامة، ويعرف عنه أيضًا إلى ذلك سياق كلامه في المراثي كما لا يخفى. فليكن ذلك آخر ما نُورده هنا.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 رجب 1311ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ 10گ (1-10)، 19 سطر، اندازه: 16×7سم [ف: 31-211]
al-wajīza fi kullīyāt-ir rijāl
یزدی، ابوالحسن بن حسین - 1244 قمری
yazdī, ab-ol-hasan ebn-e hoseyn( - 1829)
مشتمل بر «مقدمه» و سه «مقاله» و «خاتمه» در تعریف علم رجال و نیاز به آن، تعریف خبر و اقسام آن، حالات برخی از راویان حدیث، مشایخ اجازه، احوال سفرای ائمه معصومین علیهم السلام است که هر یک به طور اختصار و تحقیق و استدلال بیان شده است.
آغاز: بسمله، االحمد لله الذي جعلنا من أهل الدراية، وميز لنا الصحيح والسقيم من الرواية بمعرفة حال رواة أخبار الرسول والأئمة.
آغاز: برابر؛ انجام: لكنه غير مذكور في كتب الرجال، إلى أحمد بن هلال صحيح، وإلى ابن أحمد ضعيف، ولذلك لم يذكره صه. والك تم ما وفقنا عليه.
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 39گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 27-276]
آغاز برابر؛ انجام: و تاریخ ولادة الشيخ تاریخ وفاة التلعكبري
خط: نستعلیق، کا: استر آبادی، محمد تقی بن محمد اسماعیل، تا: 1242ق، جا: اصفهان کوی یزد آباد، جلد: تیماج، 27 سطر (18×12)، اندازه: 24×17سم [ف: 16-688]
al-wajīza fi-l masā’il-il uṣūlīya
مختصری است در اصول فقه در یک «مقدمه» و نه «باب» و یک «خاتمة».
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 114/5
آغاز: الحمد لله رب العالمين... أما بعد، فهذه وجيزة في المسائل الأصولية، رتبتها على مقدمة وأبواب وخاتمة؛ انجام: ولاحظ ما اشتمل عليه من التعليل، هو أن المناط في التراجيح على مطلق الأقربية إلى الواقع، فراجع وتدبر.
خط: نسخ، کا: سید نصیر الدين موسوی خادم آستان سید الشهداء، تا: پنج شنبه 8 رمضان 1343ق؛ مصحح، 24گ (121پ -144پ) اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 1-87]
wajīza-tun fi- مmasā’il-il xilāfīya fī manāsik-il ḥajj
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 91/3
آغاز: الحمدلله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن معزالدین حسنی حسینی، تا: 1118ق؛ 58گ (114پ - 171 پ)، اندازه: 16×10 سم [نسخه پژوهی: 80-3]
al-wajīza fi-l maṣā’ib
مجالسی است در بیان مقتل امام حسین علیه السلام و عظیمت مصیبت ایشان و فضل گریه بر آن امام و اعمال شب عاشورا ...
[الذريعه 50/25]
خوانسار؛ فاضل خوانساری، شماره نسخه: 104
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، نحمده على السراء والضراء، ونشكره على الشدة والرخاء، جعلنا الله من الصابرين؛ انجام: وما استطعت، ونشرع في المقصود من الكتاب من ذكر فادح المصاب، والله الموفق الهادي إلی سبيل الصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی، 365گ، عسطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 1-76]
al-wajīza fī ma‘rifat-il usṭurlāb
کسنزانی، محمد شریف
kasnazānī, mohammad šarīf
رساله مختصری است در اسطرلاب، نگاشته شده جهت معتمد الدوله ایران با عناوین «دقيقة، دقيقة».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6983
آغاز: سبحانك اللهم عن أن يفصح أسطرلاب الألباب عن درجات ارتفاع شأنك، أو يمسح مقياس الحواس امتداد ظل إحسانك؛ انجام: ومطالع القوس البلدي أو الأسطواني، والميل والتقويم والعرض والطالع ببلد لا أفق له كما من غير الآفاقية، والحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: لطف علی به سال 1319ق؛ 15گ، 17سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 20-380]
al-wajīza fi ma'rifat-it taqwīm = ma'rifat-ut taqwīm
شریف خاتون آبادی، احمد بن محمد مهدی، - 1155 قمری
šarīf xātūn-ābādī, ahmad ebn-e mohammad mahdīl - 1742)
تاریخ تأليف: اواخر ربیع الاول 1126ق؛ محل تأليف: کربلا (باغ خیمه گاه)
مؤلف در رساله در تقویم دارد، یکی به فارسی و دیگری به عربی که نسخه حاضر همان است که به گفته آقابزرگ تهرانی به چاپ رسیده در چگونگی تدوین تقویم شرعی، آن را به درخواست برخی از دوستانش در سفری که به کربلا داشته تأليف کرده، دارای «مقدمه» و ده «فصل»: المقدمة: في بيان حساب الجمل ورسم الحروف؛ فصل 1. أيام الأسبوع والتواريخ المتداولة؛ 2. ... 3. نظرات الكواكب وتناظر بعضها إلى بعض؛ 4. تحويل الكواكب السبعة؛ 5. انتقالات القمر ومزاجاته؛ 6. معرفة المنازل؛ 7. بقايا ما يورد في التقاويم من الزوائد؛ 8. أحوال الكواكب السبعة والبروج؛ 9. معرفة البروج الاثني عشر؛ 10. أصول يحتاج إليها في الاختيارات.
آغاز: بسمله، نحمدك يا خالق الشمس والقمر، ونصلي على نبيك الفارق بين الخير والشر. أما بعد، فيقول... هذه رسالة وجيزة وعجالة غريزة في معرفة التقويم، ألفتها على حسب أمر أعزة الأصدقاء... اعلم أن التقويم في اللغة: التسوية....
انجام: ولك استخراج باقي الأمثلة إلى ما يتناهى، ولنقتصر على هذا القدر في هذا المختصر... وتفرق البال، ووفور الملال، وعدم جمعية الحواس والحال في أواخر شهر... ابن محمد مهدي الشريف أحمد، حامدًا مصليًا مسلمًا.
چاپ: در ایران به چاپ سنگی رسیده
[الذريعة 250/21 و 75/24 و 45/25؛ فهرستواره منزوی 3050/4؛ دنا 10: 1027-1026 (48 نسخه)]
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی به خط مؤلف و با امضای «منه» [نشریه: 2-187]
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (از اول دیباچه افتاده دارد و آغاز آن چنین است: «تقاویمها و ساس متعلقاتها سمی بالتقویم القمري»)؛ جلد: تیماج، 35گ (27پ -61)، 23 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 22-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332، جلد: تیماج، 29گ، 16سطر، انداز 15×10/5 سم [ف: 5-192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن حسینی گیلکی، تا: 1120ق، جا: طبس گیلکی؛ 29گ، 14 و 17 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 1-395]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 492/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1126ق؛ جلد: تیماج، 52ص (169 -220)، 21سطر (15×8)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 6-22]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد حسین اصفهانی، تا: 1139ق؛ جلد: تیماج، 30گ، 14سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 13-311]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک ذیحجه 1142ق [نشریه: 11-934]
خط: نسخ، کا: سرچاهی قائنی، معصوم بن محمد، تا: 1193ق، جا: مشهد رضوی؛ 34 (25-58)، اندازه: 10/5 ×17 سم [نسخه پژوهی: 146-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 14گ (311پ -324پ)، 20 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 37-285]
آغاز برابر؛ انجام: الثانية بالثالثة، والثالثة بالرابعة، وهكذا يقتبسون كلما احتاجوا، وعلامات الدرجات. (نانوشته مانده برگ 128ر)
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (124-128ر)، 21سطر (7/3×16/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 17-287]
آغاز: برابر؛ انجام: إن من قوى المعتبرة الحدود، أي كون الكواكب في حدها المختص به، وهي الدرجات المعدودة في كل...
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 17گ (1-17)، 20 سطر، اندازه: 15×11/5 سم [ف: 30-544]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 33ص (113-145)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 23-354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 12×7/7 سم [ف: 18-136]
آغاز: أبي عبد الله الحسين عليه وعلى جده وأبيه وأمه وأخيه... بعد أن التقويم في اللغة: التسوية.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 38گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×13/5 سم [اهدائی رهبر: 9-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «ها»؛ 51گ، (3پ -53)، 12 سطر، اندازه: 11×6 سم [ف: 35-585]
آغاز: برابر، انجام: من ذلك البرج بمثل تلك الدرج والدقائق بعينها، ولذلك لا يورد موضعه، ويكتفى بأحدهما. فاعلم... أما الرأس: «فاعلم أن للشمس مدارًا يمر بأوساط البروج ...»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 16گ، 10سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 8-4918]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1221ق؛ اندازه: 23816 سم [نسخه پژوهی: 105-3]
بی کا، تا: 1222ق؛ جلد: تیماج، 21گ (99پ -119پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 26-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ربیع الاول 1231ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 29گ، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 9-94]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 379/3
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه اواسط ربیع الثاني 1238ق؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوا، 12گ (181-192)، 23-24سطر (14×8)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 40-137]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ 13گ (90پ -102ر) [ف: 17-170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ تملک: علی زنجانی؛ 30گ، 14سطر، اندازه: 20×12سم [ف مخ: 2-576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خراسانی کرمانشاهی، محمد بن حسین، تا: 29صفر 1241ق؛ جلد: تیماج، 39گ (46پ -84پ)، اندازه: 21×14سم [ف: 2-332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالرحمن قاینی، تا: جمادی الثاني 1248ق؛ جلد: تیماج، 30ص (1-30)، 21 سطر (16×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-605]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: ابوطالب خوافی سبزواری، تا: 19 ذیحجه 1250ق؛ 25گ، 15 سطر (6/8×10/5)، اندازه: 15/3×10/4 سم [ف: 8-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن احمد، تا: سلخ محرم 1252ق؛ جلد: تیماج، 35گ (1پ -35ر)، 13 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1677]
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی بن میرزا نظر علی بن میرزا معصو معروف به میرزا بزرگ قزوینی، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 31گ (117پ -147ر)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 18-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: احمد بن محمد مهدی، تا: 1265ق؛ 19گ (74پ -92پ) [ف: 1-234]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم تهرانی، تا: دوشنبه 20 رجب 1265ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 19گ (62- 80)، 21سطر (16×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 40-89]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن محمد باقر گلپایگانی، تا: 13 ربیع الثاني 1266ق؛ جلد: میشن، 25گ (1پ -25پ)، 16 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 6-206]
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد بن حسن موسوی همدانی، تا: 1268ق، جا: همدان؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: نقنی، عبد الصمد، تا: 1268ق؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 14گ (163-176)، 17 سطر (15×9)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 2-690]
خط: نستعلیق شکسته، کا: وکیل الرعايا همدانی، زین العابدين بن محمد، تا: 21 شعبان 1274ق، جا: همدان؛ 31 گ (114پ - 144 پ)، 13 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: -269]
آغاز: برابر؛ انجام: أحمد بن محمد مهدي الشريف، حامدًا مصليًا مسلمًا على النبي وآله الطاهرين.
خط: نسخ، کا: شرف الدين خراسانی، تا: 1281ق، برای آقا میرزا محمد باقر طباطبایی معروف به آقا کوچک؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 29گ، 16 سطر، اندازه: 21×11/3 سم [ف: 8-101]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد هادی هزارجریبی، تا: 1283ق، جا: تهران؛ 35گ (88 -112)، 13 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 6-468]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد رضی بن محمد جعفر بن محمد رضی، تا: 1290ق؛ 40 ص (81-120)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 18×11سم [ف: 6- 774]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 6 ربیع الاول 1298 ق [نشریه: 2- 119]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی اکبر بن شیر محمد همدانی، تا: 1297 و 1298ق، جا: همدان؛ 50ص (151-200)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 50-179]
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 محرم 1298ق؛ جلد: مقوایی، 23گ، 16سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 5-73]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: پنج شنبه 3 ذیقعده1303ق؛ جلد: مقوا، 29گ (2پ-30پ)، 16سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 9-1366]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن خوانساری، تا: 1 جمادی الاول 1309ق، جا: اصفهان؛ واقف: درة السلطنه ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: چرمی، 41گ، 15 سطر (11/3×6)، اندازه: 17/3×11/4 سم [ف: 8-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن محمد رضا خوانساری، تا: پنج شنبه 5 جمادی الثاني 1311ق، جا: خوانسار؛ اندازه: 17×11سم [ف: 18-109]
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 شعبان 1313ق؛ جلد: تیماج، 30گ (144پ -173ر)، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: 26-17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1316ق؛ اندازه: 17×11سم [ف: 11-372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا اقا ابن چاوش بن محمد حسین، تا: 1316ق مجدول، مصحح، محشی؛ مهر: کاتب «آقا بن چاوش الشريف» 24گ، 15سطر (10×15/5)، اندازه: 23×18سم [ف: 37-599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی حسینی همدانی [نجفی]، تا: 8 صفر 1333ق؛ مصحح، محشی؛ کاتب نسخه موجود، صاحب شرح شرح شافیه ابن حاجب» می باشد که نسخه اصل آن به خط خودش به شماره 15966 در همین جلد فهرست مرعشی، آمده، وی از فرزندان سید محمد کمالی همدانی بن موسی کلانتری همدانی است و دستخطی از او به عنوان «علی کمالی» در نسخه شماره 16024 آمده که به نام پدرش تصریح کرده است؛ مهر: «اهدایی سید کاظم کمالی الحسيني همدانی» (بیضوی)؛ اهدایی: سید کاظم کمالی حسینی همدانی؛ 20گ (84-103)، 16 -19سطر، اندازه: 14×11سم [ف: 40-541]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بد، کا: فرج الله، تا: 19 ربیع الثاني 1369ق، به فرمان مخدوم خود «آقا عبد الباقي»؛ تملک عبدالباقی محفوظ؛ 35گ، 10 سطر (11×6/5) [رشت و همدان: ف: -1667]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در حاشیه به وسیله خود مؤلف تصحی شده؛ مهر: «العبد المذنب محمد الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 54گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 11-356]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، ص (41-47)، 41سطر (18×10)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 5-1782]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 39گ (107ر-145 پ)، اندازه: 18×11سم [ف: 13- 328]
آغاز: ... أبي عبد الله الحسين، عليه وعلى جده وأبيه وأمه وأخيه والأئمة من ولده؛ انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه به کتاب شناسی و انجام معلوم گردید؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 38گ، 15سطر، اندازه: 13/5× 19/5 سم [مؤيد: 2-155]
می رسد تا به نیمه فصل پنجم «قبل الإجماع الى موضع یبقی العبد بینه و بین»؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 11گ (105-115پ)، 15 سطر (15×9/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 11-2001]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، ابعاد متن: 14×6/5، اندازه: 12×21/5سم [ف: 2-586]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 23گ، 18سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 8-4918]
آغاز: برابر؛ انجام: فلنختم الكلام بذكر أمثلة معدودة مفيدة للناظر، مثلاً: التاسع والسابع مسعودتان، كون القمر في العرب البتة... امتزاج محمود، وللنكاح.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 29گ، 13سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 8-4918]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تاب مهر بیضوی با تاریخ ساخت 1235ق؛ 61گ، 11سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 8-4917]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج تریاکی، 43ص (186- 228)، اندازه: 15×11سم [ف: 2-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 24گ (107ر- 130ر)، 19 سطر (8/5×17/5)، اندازه: 15×26/5 سم [ف: -144]
al-wajīza fī ma‘rifat-it taqwīm = ma‘rifat-ut taqwīm
شریف خاتون آبادی، احمد بن محمد مهدی، - 155 قمری
šarīf xātūn-ābādī, ahmad ebn-e mohammad mahdī( -1742)
نویسنده در دیباجه گوید که قبلارساله ای به عربی در این خصوص نگاشتم و برخی از او التماس کردند به فارسی و واضح و مناسب چیزی در زمینه بنویسد و او ملتمس ایشان را اجابت کرد. این رساله را شامل یک «مقدمه» و ده «فصل» است: مقدم در حساب جمل؛ 1. در معرفت آنچه پیش از شروع در جداول تقویم دانستنی است؛ 2. در معرفت کیفیت وضع جداول تقویم؛ 3. در معرفت ایام هفته و تواریخ مشهوره مفصلا؛ 5. در معرفت بروج و انتقلات و تحویل و عکس کواکب و رجعت و استقامت آنها؛ 6. (در متن فصل پنجم) در معرفت مزاجات قمر و نظرات و اتصالات کواکب؛ 7. در معرفت شرف و هبوط کواکب و حلات قمر؛ 8 در معرفت زوایدی که در تقویم می آورند؛ 9. در معرفت بعضی از احوال بروج و کواکب؛ 10. در معرفت اختیارات.
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمد لله الذي جعل الشمس ضياءً والقمر نورًا.... و بعد چنین گوید ... احمد بن محمد مهدی الشريف الأصفهاني الخاتون آبادی که این مختصریست مفید در معرفت تقویم و منتخبی است جدید از رساله کثیر الفائده که این حقیر نوشته بودم در ایام قدیم. در ضمن ده فصل
انجام: یا آفتاب بر درجه کف الخضب باشند که مخل دانند بدعا - ختم شد این رساله کثیر الفايده
چاپ: ایران، سنگی، 1309، جیبی
[الذريعة 250/21 و 75/24 و 45/25 ؛ فهرستواره منزوی 2912/4 و 4/3050؛ دنا 10: 1027-1028 (23 نسخه)]
آغاز برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 26 ربیع الاول 1126ق، جا: کربلاباغ مشهور به خیمه گاه؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»، شاید خط مؤلف؛ مهر: «عبده عبدالباقی بن محمد حسین الحسني الحسيني 1179» (بیضوی)، «اقل خلق الله الحسيني» (بیضوی کوچک)، 20گ، اندازه: 20×14سم [ف: 3-81]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 124ص، 10 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 19-213]
در هشت فصل، در فهرست با عنوان «حل التقويم» آمده که احتمالا همین معرفة التقويم باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن [ف: 5-310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد علی، تا: 1123ق؛ محشی با نشانه «منه عفی عنه» و «منه» و «منه عفی عنه بخطه» و «منه سلمه الله تعالی»؛ 50گ (5هر -104ر) [ف: 63]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسین دهقی، تا: دوشنبه 19 محرم 1187ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 1گ (90پ 96پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5 × 21/5سم [ف: 20-269]
بی کا، تا: قرن 13 [مخطوطات دزفول: -22]
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد صادق بن محمد باقر، تا: رجب 1203ق، جا: مسجد جدید عباسی، 29گ (102 - 130ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 3-115]
آغاز: بسم ... الحمدلله ... این رساله ای است در باب ساختن بعضی آلات بجهت معرفت ساعات و غیر آن؛ انجام: منقول از کتاب [ ...] ضبط احوال الكواكب [ ...] في یوم الثلثا رابع شهر ربیع الثاني سنه 1220 [...]
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: ربیع الثاني 1220ق؛ جلد: میشن، 5گ، (8پ -12پ)، 30سطر (7×13/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: -89]
آغاز: برابر؛ انجام: و تغییرات فصول سال و خسوف و کسوف که در هر ماهی رو می دهد در کنار حاشیه آماه می نویسند.
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه بدست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: علی نقی ابن سید اسمعیل، تا: رمضان 1229ق؛ جلد: میشن، 10گ (85-94)، 17-21 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 12-365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 25 شعبان 1232ق؛ جلد: تیماج، 79ص (82-160)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-233]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد تقی همدانی، تا: 1234ق؛ 35گ (93-59 ر)، اندازه: 15×11 سم [نسخه پژوهی: 3-137]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240 ق [الفبائي: -142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن آقا سید محمد افچه ای، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهدف: -178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن سید محمد حسینی، تا: 13 جمادی الاول 1260ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 5-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محلاتی، عبدالصمد، تا: 1281ق، جا: اصفهان مدرسه میرزا مهدی؛ تملک: عبدالصمد بن حسینی محلاتی در شوال 1295ق؛ 18گ، اندازه: 22×17سم [ف: 1-505]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد رضی بن محمد جعفر بن محمد رضی، تا: 1290 ق؛ جلد: میشن، 38ص (41-78)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 18×11س [ف: 6-772]
آغاز برابر؛ انجام: رجوع نمائید به کتب فن و الله اعلم
در هشت فصل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن سلطان حسین تا: 1304ق؛ جلد: مقوا، 94گ، 14سطر (13×6/5)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 1-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 37 گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×6/5 سم [ف: 1-330]
خط: نسخ، کا: چادگانی فریدنی، محمد صالح، بی تا، مجدول؛ 34ص (14+20)، 16سطر (15×9)، اندازه: 14×20سم [ف: 17- 138]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «ماشاء الله، لا حول ولا قوة إلا بالله العلي العظيم»؛ ابعاد متن: 14×6/5، اندازه: 12× 21/5 سم [ف: 2 -585]
al-wajīza fī ma‘rifat-i ‘ulamā’-il imāmīyya
رساله مختصری است در شرح حال برخی از علماء شیعه و مشتمل بر دو قسم (متقدمین و متاخرین) و در پایان فصولی در برخی از اصطلاحات رجالی آورده است.
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 89/3
آغاز: الحمد لله رب العالمين... وبعد، فهذه رسالة وجيزة في معرفة علماء الإمامية المشهورين المصنفين وأسماء كتبهم.
خط: نسخ، کا: کامران بن محمد اردکانی، تا: 1086ق؛ 14گ (52پ- 65ر)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 1-75]
wajīza-tun fi-1 mantiq
معاذی، مصطفی
mo‘āzī, mostafa
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1418/1
آغاز: بسمله، والحمد لله، والصلاة على رسول الله وآله الطاهرين بكتاب الله. وبعد، فهذه وجيزة كثيرة النفع جدًا لكل شارع علم من العلوم، لاسيما المنطق؛ انجام: الجامع لها بل بهذه الجمعية لم تجده إلا من عندنا. والسلام على تابعي الحق والهدى، وطالبي التحقيق مع هاربي موجبات الهوى. وأنا الفقير الداعي لدوام دولة الوالي مصطفى المعاذي 1276.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1276ق، گویا نگارنده؛ 8گ (2پ- 9پ) [ف: 3-336]
al-wajīza fi-n naḥw
رساله مختصری است در نحو مشتمل بر مقدمه و سه باب: اسم و فعل و حرف.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 114/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين... أما بعد، فهذه وجيزة في علم النحو، ورتبتها على مقدمة وأبواب. أما المقدمة: ففي بيان أمور.
انجام: وللمصدر وغيره إلى غير ذلك من الأنحاء والأقسام، إن شئت الاطلاع فلترجع إلى المطولات. الحمد لله أولاً وآخراً.
خط: نسخ، کا: سید نصیر الدين موسوی خادم آستان سید الشهداء، تا جمعه 3 شعبان 1343ق؛ 32گ (1پ -32ر)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 1-85]
al-wajīza fi-n naħw
در آغاز آن از خود نام نبرده. و می گوید: «و بعد اذا یقول اصغر الورى ** جرم و جرما کان منها اکبر». و درباره نام آن می گوید: «هذی غوالی درر عزيزة ** منظومة سمیتها الوجيزة» /اخرجت من زخار بحر التذكرة ** لسیدی ابی العلي و المفخرة».ارجوزهای ست در نحو، در یک «مقدمه» و سه «مقاله» و یک «خاتمه»: مقدمه در چند «فصل». بی شماره؛ فصل 1. في ذکر مرتبة هذا العلم؛ في حد هذا العلم، في بیان موضوعه، في ذکر فائدته، في أن ترتیب الكتاب صار علی نهج الحكمة و الصواب، في تعریف الكلمة و الكلام، فصل في تأليف الكلام ....
آغاز: حمدًا لمن قد خلق الإنسان ** علمه المنطق واللسانا / ثم عليه أنزل القرآنًا ** منَّا وقد تكفل البيانا.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1903- عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: افعل في الصوغ بناؤة فزد ** علیه همزة الوصل فضمو ما نجد
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 27 ص، 10سطر (12/5×7/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-403]
al-wajīza fī mawāi‘-il kalām-i bin-naq-i wa-l ibrām fi-l ijmā‘
قزوینی، عبدالوهاب بن محمد علی، ق13 قمری
qazvīnī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad ‘alī( - 19c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 593216
آغاز: بسمله. حمد له... أما بعد، فلما كان الإجماع من معظم أدلة الأحكام وأسدها، أردت حين ما أبحث فيه مع بعض الإخوان أن أكتب وجيزة تشتمل على مواضع الكلام بالنقض والإبرام؛ انجام: الوسط بينهما. إلى هنا جف القلم.
خط: نسخ، کا: بیابانکی قزوینی، علی مردان بن محمد علی، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 17گ (150ر -166ر)، 18 سطر (10×20)، اندازه: 30×20سم [ف: 16-160]
wajīzat-un fī wājibāt-il ḥajj = manāsik-ul ḥajj
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)
مختصری است مشتمل بر دو «فصل»: 1. في العمرة المتمتع بها وأفعالها خمسة: الإحرام، والطواف، وركعتاه، والسعي، والتقصير. 2. في الحج وواجباته ثلاثة عشر: الإحرام من مكة، والوقوف بالمشعر، ورمي جمرة العقبة يوم النحر، والذبح بمنى، والحلق، والتقصير بها، وطواف الحج وركعتاه، والسعي، وطواف النساء وركعتاه، ومبيت ليالي التشريق بمنى، ورمي الجمار في أيامها.
آغاز: بسمله، رب زدني علماً وألحقني بالصالحين. الحمد لله ولي الحمد ويستحقه، وصلاته على خير خلقه محمد وآله، وسلم تسليماً. وبعد، فهذه رسالة وجيزة تشتمل على واجبات الحج ونيته، والمقصود منها باب الحج التمتع.
انجام: وينفر في الثاني مطلقاً. وليكن هذا آخر الرسالة حذر الإسهاب بالإطالة، والحمد لله وحده، وصلى الله على محمد وآله الطاهرين، وسلم كثيراً، والسلام والإكرام.
چاپ: ایران، قم، کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق، سید مهدی رجائی، 1، در الرسائل العشر
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه لس آنجلس: 1313 M؛ خط: نسخ، کا: عبد المحمود بن محمد بن علی حسینی، تا: پنج شنبه 26 شوال 811ق؛ 4ص (28-31)، 17 سطر [عکسی ف: 3-247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: ملا موسی گیلانی؛ جلد: مقوا، 4 گ، 16سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 21-1474]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 6گ (63- 68)، 15 سطر (14×4)، اندازه: 19×8سم [ف: 13-117]
al-wajīza fi wujūb-i ma'rifat-il lāh taʻālā bid-dalīl wa ma'na-d dalīl
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 927/1
آغاز: الحمد لله الذي اوجب عرفانه ... بی کا، تا: 1193ق، 22گ، قطع: رقعی [ف: -327]
al-wajīza fi-l hay'a
رساله مختصری است در هیئت در یک «مقدمه» و پنج «فصل» و «خاتمه».
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار، شماره نسخه: 114/4
آغاز: الحمد لله رب العالمين... أما بعد، فهذه رسالة وجيزة في علم الهيئة، رتبتها على مقدمة وفصول وخاتمة؛ انجام: ونصف من نقطة الجنوب إلى المغرب، ومن نقطة المغرب إليها عشرة، ويتخرج الخطين، ثم خط السمت. الحمد لله أولاً وآخراً.
خط: نسخ، کا: سید نصیر الدين موسوی خادم استان سید الشهداء، تا: یک شنبه 18 رمضان 1343ق؛ مصحح؛ 20گ (101-120ر)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 1-86]
ajīze-ye golestān-e sa'dī
وابسته به: گلستان سعدی؛ سعدی، مصلح بن عبدالله (-691ق)
اهداء به: ظل السلطان نویسنده قطعاتی شیرین و حکایاتی چند از گلستان سعدی را انتخابو به طرزی بدیع آن را ساخته است.
اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)، شماره نسخه: 1055
آغاز: بسمله. بماند سالها این نظم و ترتیب ** زما هر ذره خاک افتاده جایی؛ انجام: من بنده حضرت کریمم ** پرورده نعمت قدیمم / گر بی هنرم و گر هنرمند ** لطفتست امیدم از خداوند
خط: نستعلیق خوب، کا: ادیب شیرازی، رضاقلی، تا: 1317ق 30ص، 5 سطر (13×7)، اندازه: 21×14سم [ف: 155]
al-wajīza li-tashīl-i umūr-iz zawwār li-qubūr-il a’imma-til aṭhār
سیبویه حائری، غلامحسین، ق14 قمری
sībevayh hā’erī, qolām-hoseyn( - 20c)
وجیزه ای است در زیارت کاظمین و عسکریین و سرداب مبارک امام زمان علیه السلام شامل مقدمه در بیان معنی زیارت و چند بات محتوی بر فصول و خاتمه که برای راحتی زیارت کنندگان ائمه علیه السلام از روی تحفة الزائر مجلسی تنظیم شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 751
آغاز: بسم الله. هذه وجيزة في تسهيل أمور الزوار لقبور الأئمة الأطهار عليهم سلام الله الملك الغفار. بسمله، الحمد لله الذي جعل بقاع الأئمة مقصدًا للأنام؛ انجام: معك سمعي ورضاي، يا كريم، برحمتك يا أرحم الراحمين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 91گ، 15سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [ف مخ: 2-577]
wajīza-tun li-ḥall ba‘d-il iškālāt-il wārida ‘ala-l ḥarika
ابیوردی، ابوالحسن بن احمد، - 966 قمری
abīvardī, ab-ol-hasan ebn-e ahmad( - 1559)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 602/20
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 2 ص (310-311)، 26سطر (12×5)، اندازه: 16×9 سم [سنا: ف: 1- 1389]
vajīze-ye masā'el
محمد صالح بن عبدالرحمن، ق13 قمری
mohammad sāleh ebn-e ‘abd-or-rahmān( - 19c)
رساله عملیه است در طهارت، صلات و صوم که از رساله مفصل طهارت و صلات و صوم شیخ عبدالرحیم مجتهد کرمانشاهی جهت برادران دینی انتخاب کرده است.
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 255
آغاز: بسمله حمداله این وجیزه مسائل چند است مفید و کافی در تقلید عوام؛ انجام: حایض و نفساء که باید قضا بکند الحمد لله أولاً وآخراً
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالخالق، تا: شنبه 10 محرم 1297ق؛ جلد: تیماج، 80 گ، 11 سطر، اندازه: 17×10سم [ف: -320]
وجيزة المقال في الرجال- الفوائد الكاظمية
wajīza-tul maqāl fi ħall-il awzān-i wa-l aškāl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18008 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
vaj1za-to maqam-el fazl
ذاکر نیشابوری، علی، قرن 13 قمری
zāker-e neyšābūrī, ‘alī( - 19c)
وابسته به مقامع الفضل؛ آقا محمد علی کرمانشاهی (1144- 1216ق)
مشهد، الهيات؛ شماره نسخه: 775
آغاز: بسمله الحمد لله الذي خلق السموات والأرض بحكمته. ... چون بعد از وفات ... آقا محمد علی ... بهبهانی ... این ذره خاکسار ... علی الذاکر النیشابوری مولدًا، والکدکنی موطنًا، والتربتی مسکنًا، فی سنة مائتین وسبعة عشر بعد الألف من الهجرة النبویة. در قصبه تربت حیدریه توفیق استکتاب این کتاب که از تأليفات آن عالیجناب و مشتمل است بر سوال و جواب یافتم نظر بفوت آن مرحوم بمسائل فقه آن نپرداختم مگر بر سبیل ندرت و چون حکایت آن بسیار متفرق بود کمترین سعی بلیغ نمودم تا آنکه مضامین آن را بیکدیگر في الجمله قرین نمودم ... و بر مقدمه و دوازده باب و خاتمه مرتب داشتم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 140 گ، 16 سطر (15×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 1-598]
al-wajīza min ‘alim-ir rijāl fī ma‘rifat-i aḥwāl-ir ruwāt
مختصری است در علم رجال و مشتمل بر «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه»: مقدمة: في تعریف هذا العلم و موضوعه و بیان الحاجة اليه؛ فصل 1. بيان كيفية تمييز الرجال بالأسماء والألقاب والكنيات؛ 2. بيان أحوالات الكشي والنجاشي والشيخ؛ 3. أحوالات بعض الأشخاص المختلفين في الأوصاف من حيث المدح والقدح، وترجيح بعض الأوصاف على الآخر، وتعيين حالهم بعد التحقيق. خاتمة: في الفوائد الرجالية. مؤلف این کتاب از علمای قرن سیزدهم و چهاردهم می باشد و از سیدشفتی و مرحوم کلباسی واسماعیل خواجوئی نقل می کند. در برگ اول این کتاب به نام «الفصول في الرجال» نامیده شده است و نام فوق برگرفته از مقدمه مؤلف می باشد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3774
آغاز:الحمد لله رب العالمين... أما بعد، فهذه وجيزة من علم الرجال في معرفة أحوال الرواة، وفيه مقدمة وفصول وخاتمة؛ انجام: وليعلم أن الأخذ من الأصول المصححة المعتمدة أحد أركان تصحيح الرواية.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 102گ، 18سطر، اندازه: 22×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1677]
الوجيزة النصيرية- الأمامة
wajīzat-un nafsīya
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10739
بی کا، تا: 1226ق [الفبائي: -601]
al-vajīzat-ol vāqīya men-al hema-l xāde‘a
حکیم باشی، عبدالکریم بن اسماعیل، ق 14 قمری
hakīm bāšī, ‘abd-ol-karīm ebn-e esmā‘īl( - 20c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 17 صفر 1303ق
رساله ای بسیار مختصر در تب و هیضه و مشتمل بر سه «مقاله» یک «خاتمه»: مقاله 1. اسباب عمومی و مهیئه و متمم؛ 2. در اعراض این مرض؛ 3. در تدویه و معالجه این مرض؛ خاتمه: در هیضه غذائیه.
آغاز: حکیمی را ثنا سزاست که برباط حکمت مفصل اسطقس موالید را محکم و بتدبیر عقول طفولیه طول و عرض قوی را منظم فرموده
همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 192/4
آغاز برابر؛ انجام: و گفته که اقل مقدار خوراکی از تریاق کبیر یک طسوج است و اکثر آن یک مثقال
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین طبیب گیلانی رشتی، تا: 1303ق، جا: تهران؛ جلد: گالینگور، 14گ (157پ-170 پ )، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: -100]
al-wajīz-ur rā’iq ‘ala-1 wajh-il fā'iq
نقوی لکهنوی، حسین بن دلدار علی، 1211 - 1273 قمری
naqavī lakhanū’s, hoseyn ebn-e deldār ‘alī (1797-1857)
اهداء به: سید محمد تقی (ممتاز العلماء) (فرزندش مؤلف) (1289-1234 ق) رساله استدلالی شامل مسائل و احکام طهارت و صلات مرتب بر چند مقصد، فصل، مبحث و فرع است.
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي أنزل من السماء ماءً طهورًا؛ انجام: لا فائدة جملة من الأخبار نفي الوضوء.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 158گ، 13 سطر، اندازه: 24×15سم [اهدائی رهبر: 3-793]
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي أنزل من السماء ماءً طهورًا؛ انجام موجود: تلك حملاً للأعم على الأخص، فتأمل فإنه يحتاج. ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 83گ، 21 سطر، اندازه: 28/6×19سم [اهدائی رهبر: 3-794]
al-Wahadat ila itna asariyat
نظام الدين گیلانی، احمد بن علی، ق 11 قمری
nezām-od dīn-e gīlānī, ahmad ebn-e ‘alī( - 17c)
در آن چیزهایی را که یکی یا دو تا، تا دوازده تا هست بر شمرده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3223/1
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: آغاز قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 13گ (1-13)، 18 سطر (14×6/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 11-2183]
وحدانية الله و تناهي جرم العالم- متفرقات
وحدانية الله وتناهي جرم العالم - الإبانة عن وحدانية الله وتناهي جرم العالم.
vahdat
خوئی، مصطفی بن محمد، ق13 قمری
xū’ī, mostafā ebn-e mohammad( - 19c)
[فهرستواره منزوی 1073/8]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2571/2
آغاز: بسمله بدانکه وحدت حقیقی و واحد من جمیع الوجوه و وجود مجرد و امر مجرد بهیچ وجه من الوجوه با کثرت و ... منافات ندارد؛ انجام: ای جهانی بکام از در تو ** کام خواهم مدام از در تو
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4گ (58-61)، اندازه: 16/5×7 سم [ف: 4-1347]
vahdat
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 7535/43
به روش عرفانی؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مخمل، ابعاد متن: 16×7، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16-616]
vahdat-e adyān
مؤلف در این رساله برای ایجاد وحدت بین ادیان (اسلام، مسیحیت و یهودیت) مواردی را که بین قرآن کریم و انجیل و زبور مشترک هستند نقل نموده است.
آغاز: ای اهل اسلام غور کنید که به کدام بیناد ایمان خود را مستحکم کرده اید و تفتیش سازید دلایل آن کتاب را [فهرستواره منزوی 596/9]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13860/9
آغاز: برابر؛ انجام: مشهور است که چند اشخاص از تابعان مذکوه از و منحرف گشتند
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 17گ (80ر- 96ر) [ف: 37-428]
al-waḥdat-ul islāmīyat-ul kubrā
حسینی شیرازی، مجتبی
hoseynī šīrāzī, mojtabā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11824
آغاز: بسمله حمد له تمهیدست شعوبیا یرید تفریق کلمه العرب؛ انجام: و في المقال بیان بعض امزارها .. مجتبی الحسيني الشيرازي
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [الفبائي: -601]
waħdat-ul jum'a
در این رساله بحث استدلالی است در این که در یک شهر بیش از یک نماز جمعه نمی توان اقامه نمود، و رد می نماید اهل سنت را که نمازهای جمعه متعدد در شهر اقامه می کنند. این رساله در دو «مقام» و یک «خاتمه» است: 1. این که وحدت مذهب اهل بیت علیه السلام است؛ 2. در وجوب عمل به این مذهب و بطلان گفته اهل سنت؛ خاتمه در حکم نماز عیدین در زمان غیبت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1383/3
آغاز: الحمد لله وكفى... مسألة: من المعروف المعلوم من مذهب أهل العصمة عليهم السلام وحدة الجمعة، بمعنى أنه لا تصح جمعتان في موضعين إذا لم تكن بينهما ثلاثة أميال؛ انجام: وإلا يلزم نقض غرض الحكيم أو خلاف العصمة المعتبرة في الهادي، وبذلك يتم المرام.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4400؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه رمضان 1058ق؛ این کتاب در برگ های 240-386 تکرار شده است؛ جلد: تیماج، 143گ (97ر-239ر)، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4-157]
وحدت حقیقت و نسبیت- وحدت حقیقیه و نسبیه
vahdat-e haqīqīye va nesbīye
گفتاری است عرفانی با دو دایره و دو «فصل»: 1. بیان ظاهر وجود و باطن وجود؛ 2. بیان وجود مطلق و عدم مطلق.
آغاز: بسم الله وبه العون. الحمد لله الذي تحير في بحار عظمته أرواح الواجدين، وتعطر بنفحات القدسية أنفاس الواصلين... اعلموا إخواني أن الحق معلوم، والخلق... موهوم چون وجود واجب تعالی واحد بالذات بود.
انجام: از جمله مخلصان حق و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین.
[فهرستواره منزوی 1073/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3299/9
آغاز و انجام: برابر دو دائره عرفانی دارد و دو فصل؛ بی کا، تا: قرن 8 و 9 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 13گ (129-141)، 13 سطر (14×9)، اندازه: 13×17 سم [ف: 11-2279]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 101/10 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-294]
وحدت عالم و معلوم- ایمنی از فنا
وحدت عالم و معلوم- توحید
vahdat-e nāteq
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری۔
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
رساله پاسخ پرسش شیخ حسین مزیدی است در بیان معنی لزوم وحدت ناطق و لزوم رکن در عصر غیبت که مدعای فرقه شیخیه است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3572/3
آغاز: بسمله. بعرض میرساند رقیمه کریمه که بیاد آوری حقیر ارسال داشته بودند؛ انجام: و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.
خط: نستعلیق، کا: کاشانی لاجوردی، علی اکبر، تا: 1313ق؛ 168ص (150-317)، 15 سطر (13×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 -2588]
waḥdat-un nāṭiq
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 -1906)
رساله پاسخ پرسش شیخ حسین مزیدی است در بیان معنی لزوم وحدت ناطق و لزوم رکن در عصر غیبت که مدعای فرقه شیخیه است. (مهدی ولایی)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5657
آغاز:الحمد لله، وسلام على عباده الذين اصطفى؛ انجام: وقد ذكرت سابقًا أن مقتضى الحكمة ذلك، ويكفي هذا القدر من البيان إن شاء الله. الحمد لله أولاً وآخراً.
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1299ق؛ واقف: نائینی؛ 60گ، اندازه: 22×16سم [ف: 4-152]
وحدة الواجب- اثبات وحدة الواجب
وحدة واجب الوجود- اثبات الواحد الحقيقي
vahdat-e vājeb-ol vojūd
غافل سلماسی، پرویز بن فرج الله، - 1336 قمری
qāfel-e salmāsī, parvīz ebn-e faraj-ol-lāh( - 1918)
رساله کوتاه عرفانی است در پاسخ به سؤالي که درباره وحدت واجب الوجود به مشرب واعتقاد عرفاء بالله از مؤلف شده بود.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 100/3 - 1/100
آغاز: بسم الله وبه نستعين. سؤال: وحدت واجب الوجود را بمراتب و اعتقاد عرفاء بالله بیان فرمائید. جواب: اعلم أعزك الله تعالى من حيث الدنيا والدين...؛ انجام: قائلند بوحدت وجود خواه در حق باشد و خوه در خلق هذا کفره صراح بر صاحبان این اعتقاد هروی صد هزار لعنت باد
خط: نسخ، کا: صداقیانی، یوسف بن اسدالله، تا: 9 محرم 1319ق؛ مگ، 14 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 4-2084]
vahdat va towhīd va ettehād
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
رساله ای کوتاه و به فارسی است در فرق میان وحدت و توحید و اتحاد. بحثی فلسفی و ظریف که وحدت را فراتر از اتحاد می نشاند و اتحاد را به یکی شدن معنی می کند که شائبه کثرت دارد و چنین شائبه ای را در وحدت نمی بیند. توحید را یکی گفتن و یکی کردن دانسته و آن را اول شرط ایمان تلقی کرده که نظر از کثرت بریده و همه را یکی داند و یکی بیند. او در این مرحله ما سوی الله را حجاب دانسته و نظر بغیر الله را شرک مطلق؛ اما اتحاد را یکی شدن داند که هرگاه یگانگی مطلق در ضمیر راسخ شود و عنایتی به دوئیت نباشد به اتحاد رسیده است. با این تفاصیل توحید را مرحله اول و اتحاد را مرحله دوم و وحدت را مرحله سوم دانسته است و توضیح بیشتر را راجع به توحید و اتحاد دارد ولی در وحدت فقط آن را فراتر از اتحاد دانسته و چندان توضیح نمی دهد. چنین رساله ای که در ضمن فوائد او دیده شده و نه کسی به چنین نامی به او نسبت داده و مدرس رضوی هم یاد نکرده است و تنها یک نسخه از آن در مجلس است. تعابیر و ظرافت سخن او بی شباهت به کارهای خواجه نیست یا این که قسمتی از تأليف اوست و یا ترجمه ای از برخی آثارش و یا پاسخ پرسشی کوتاه بوده است.
آغاز: از خواجه نصیر طوسی پرسیدند که فرق چیست میان وحدت و توحید و ایجاد؟ گفت. وحدت یگانگیست و آن بالای اتحادست چه اتحاد که معنیش یکی شدن است بوی کثرت آید.
انجام: آنست که همه او را ببینند و چون بنور تجلی حق بینا شوند غیر او نیابند آنجا بیننده و دیده و بینش نباشد تمت [فهرستواره منزوی 202/6]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2859/11
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (88)، اندازه: 18×8 سم [ف: 10-189]
وحدة الوجود- وجدانیات و ذوقیات
وحدة الوجود- معنی وحدة الوجود
وحدت وجود- اهل نار
وحدت وجود- نور وحدت
وحدت وجود- دستور معما
وحدت وجود- پاسخ به شبهه قائلین به وحدت وجود
وحدت وجود- اثبات وحدت وجود
وحدت وجود- ابطال وحدت وجود
وحدت وجود- وجودیه
waḥdat-ul wujūd
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رساله ای است کوتاه که نام مؤلف و نام رساله در آن نیامده است. مرحوم میرزا طاهر تنکابنی در فهرست رساله های مجمومه پشت (برگ اول) نام آن را «رساله في وحدة الوجود» یاد می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3769/2
آغاز: بسم الله وعليك التكلان يا كريم. كل مفهوم مغاير للوجود؛ انجام پایان: قلت: هذا طور وراء طور العقل، لا يمكن أن يتوصل إليه بالأنظار العقلية، بل بالمشاهدات الكشفية، والله الهادي إلى سواء السبيل.
خط: نسخ، کا: ااحمد بن رحیم اصفهانی، تا: 1314ق؛ کنار صفحه آخر رساله 2 فقره حاشیه از طه بن شیخ احمد سنندجی؛ 3ص ( 120-118 )، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 10-1750]
waḥdat-ul wujūd
حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری
hāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad( - 15c)
بندی از او درباره وحدة الوجود
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1099/6
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1100ق؛ جلد: میشن، [ف: 5-233]
waḥdat-ul wujūd
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
منسوب به جلال الدين محمد دوانی در استدلال بر وحدت وجود دارای 4 بحث.
آغاز: بسم الله. سبحانك، من ينطق بتوحيده كل موجود ويشهد أنه وحده... وبعد، فقد أشار إلى بعض الإخوان الديني... أن أعمل تذكرة للعهد القديم مزبورة في صفحة صحيفة أوليائه الكريم... فكتبت ما يناسب بحاله، وهو ما يتعلق بمسألة وحدة الوجود على ما يشهد به مواجيد أرباب الشهود. فنقول وبالله التوفيق، ومن أوليائه الرفاقة في الطريق. استدل بعض من تعارف بالعرفان... أن الوجود إنما بانضمامه يصير الماهية موجودة، لا يمكن قيامه بالماهية.
انجام: وقد استدل الرئيس بنفي تأثير الممكن كما مر، فلا يكون الموجود إلا الوجود، وفيه بعد ما مران المبدأ في الوجود لعله بالمسامحة، فتدبر. اللهم أرنا الحق حقًا وارزقنا اتباعه. تمت الرسالة المنسوبة إلى مولانا جلال الدواني.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد علی بن محمود، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 2گ (168-169ر)، اندازه: 26×19سم [ف: 23-839]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باکی، محمد مؤمن بن علینقی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1ص (193پ)، 48سطر (23×9)، اندازه: 14/5 ×30سم [ف: 14-128]
waħdat-ul wujūd
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymāna - 1534)
آغاز: الحمد لوليه، والصلاة على نبيه. اعلم: أرباب الكشف والعيان لا ينكرون ثبوت الماهيات الممكنة.
انجام: فلا نزاع لهم في كون الماهيات موجودة بالوجود بالمعنى الأول، فتأمل.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباس بن علی، تا: 1002ق؛ 2گ (152پ-153ر)، 23 سطر (15×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 17-313]
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن سیاه [ف: 5-226]
vahdat-e vojūd
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān( - 1534)
آغاز: بسم الله. هذه تذكرة، فمن شاء اتخذ إلى ربه سبيلاً الآية. بدان که وجود واجب تعالی و تقدس نور محضست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: گالینگور [ف: 37-336]
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن سیاه [ف: 5-226]
waḥdat-ul wujūd = wājib-ul wujūd
خفری، محمد بن احمد، - 957 ؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad( - 1550)
از بررسی این رساله کوتاه چنین برمی آید که شخصی ظاهراً گفتار محقق خفری در کلام صوفیه را، یا از یکی از رسالات مستقل وی یا از حواشی او برگزیده و به صورت نقل قول مستقیم گزارش کرده است، سپس کاتب پس از نقل حرف پنجم صوفیه می گوید: «قال المصنف روح الله روحه لزيادة تفصیل في الحرف الخامس، اقول: کان الله و لم یکن معه شیء ...»، به توضیحات تکمیلی در حرف پنجم می پردازد و این توضیحات را از دیگر آثار محقق خفری اقتباس و نقل می کند. با بررسی هایی که درباره هشت اثر از آثار کلامی - فلسفی- عرفانی وی انجام شد، به نظر می رسد که مطالب برگرفته از آثار مختلف مانند رساله آية الكرسي و نیز رساله های او در اثبات الواجب باشد که به صورت نقل به مضمون ذکر شده است. ظاهراً شخصی بعدها مطالب آن را از میان آثار خفری برگرفته است. (ساعتچیان)
آغاز: أقول: مدار كلام الصوفية على خمسة أحرف. أحدها: أن الوجود الحقيقي الذي هو أمر واحد باعتبار ذاته منشأ لظهور جميع الممكنات.
انجام: فهذا حكم الممكنات بالنسبة إلى الوجود الحقيقي، والله أعلم بالصواب، وإليه المرجع والمآب.
چاپ: ایران، تهران، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1390ش، فیروزه ساعتچیان، 1، در مجموعه ست رسائل في اثبات واجب الوجود بالذات و في الالهيات
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ملا موسی گیلانی؛ کاغذ: سمرقندی، 3ص (137- 139)، 18سطر، اندازه: 20×10/5 سم [ف: 116-1]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «مقاله» ای در بیان کلام صوفیه درباره «واجب الوجود»؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد حسین بن قاسم طبسی، تا: 146ق، جا: کاشان؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1068ق؛ جلد: پارچه، 2ص، اندازه: 11×8سم [ف: 1-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق ریز، بی کا، تا: با تاریخ 1061ق؛ 2گ (122پ - 123پ)، اندازه: 10/5 ×20سم [ف: 3-517]
vahdat-e vojūd
لاری، کمال بن محمد، ق 10 قمری
lārī, kamāl ebn-e mohammad( - 16c)
رباعی است در اثبات وحدت وجود بر ذوق ارباب کشف و شهود به طریق برهان عقلی همراه با شرحی مختصر. متن رباعی: چون هست ثبوت هر صفت فرع وجود ** پس غیر وجود خود نباشد موجود / گفتم بطریق عقل رمزی با تو ** باشد که رسی بذوق ارباب شهود».
آغاز: چون هست ثبوت هر صفت فرع وجود ** پس غیر وجود خود نباشد موجود / کفتم بطریق عقل رمزی با تو** باشد که رسی بذوق ارباب شهود انجام: و بعد از تحریر این سخن بر متفطن پوشیده نماند انحصار موجود وجودی که عین حقيقة واجب الوجود است و هو المطلق.
آغاز: برابر
در آغاز این رساله و در بالای صفحه آمده: «رباعية في إثبات وحدة الوجود، كما هو ذوق أرباب الكشف والشهود، على طريق البرهان العقلي والنهج الصحيح الفكري، لمولانا كمال الدين حسين اللاري»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، 1ص (37)، 15سطر، اندازه: 9/5× 14/5 سم [ف: 32-189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1231ق؛ اگ، 12 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف مخ: 5-2094]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (28پ)، سطور مورب، اندازه: 20×9/5 سم [ف: 30-59]
vahdat-e vojūd
برهانپوری، فتح محمد بن عیسی، 1080 قمری
borhānpūrī, fath mohammad ebn-e ‘īsā( - 1670)
رساله مختصری است در وحدت وجود با عناوین «دقیقه، دقيقة». وی از وحدت وجود صوفی بحث می کند و بر اثبات آن دلایل و شواهدی می آورد و سالک را به علم و عمل بدانچه یاد کرده است توصیه می نماید.
آغاز: الحمد لله رب العالمين... بدان أرشدك الله تعالى ای عزیز صوفیان که قائلین بر وحدت وجودند به ذوق و وجدان چنین یافته اند.
انجام: کسوتی دیگر بپوشد جلوه دیگر کند ** مظهری دیگ نماید بهر اظهار دگر [فهرستواره منزوی 1073/8]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است و نام مؤلف به استنا نسخه ای در کتابخانه نوربخش تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا محمد علی بن سید عبدالوهاب بن سید خان، تا: 1066ق؛ 7 گ (1پ -7پ)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 2-219]
آغاز برابر؛ انجام: فافهم هذا الطريق و اعمل علیه، تمت.
بی کا، تا: 1240ق؛ 4ص (113-116)، اندازه: 15×22سم [ف: 2- 61]
waḥdat-ul wujūd
؟ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
مختصری است در استدلال به وجود انسان بر وحدت وجود واجب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5964
آغاز: إنه لا شك أن الله سبحانه خلق الإنسان ليكون خليفة له؛ انجام: زكى لمعرفة الحقائق، فلا زالت الأشخاص...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی؛ 4گ، 19سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 4-153]
vahdat-e vojūd
؟ طهماسب قلی، ق 11 قمری
tahmāsb qolī( - 17c)
بندی است در وحدت وجود، شاید از طهماسب قلی باشد.
آغاز: در وحدت وجود. بدانکه اعتقاد جماعت آنست که می گویند ما را بکشف صحیح روشن گشته و هیچ شک و شبهه نمانده که نور حقیقی که عبارت از وجودست یکی بیش نیست ... [فهرستواره منزوی 256/6]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4749/12
آغاز: برابر؛ انجام: اطلاق و تقیید را از نسب و اعتبارات او شناسد. و این شمه ایست از تقریر این مذهب.
خط: نسخ، کا: طهماسب قلی خان، تا: 1056ق، جا: سورت هندوستان؛ 2 ص (136-137)، اندازه: 12/5 ×22 سم [ف: 13-133]
vahdat-e vojūd
عبدالعزیز حسن
‘abd-ol-“azīz hasan
رساله خوبی است و از شیخ عبدالرزاق در آن یاد شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8211/3
آغاز: بسمله الحمد لله الذي خلق الأشياء وهو عينها ... می گوید ذره بی چیز بی ما و من عبدالعزیز حسن که وجود واحد است و آن وجود حق تعالی است و آن نوریست نا محدود؛ انجام: تا هر که در عمل آورد این فقیر را به دعاء عشق یاد کند، استغفرالله من الزلل و الخلل و اتوب اليه بس و ما بقی هوس.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح زرین؛ 27 ص (2-28)، 17 سطر (15×7/5)، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 17-56]
vahdat-ol vojūd (r.-un fi)
تنکابنی، حسین بن ابراهیم، - 1105 قمری
tonekābonī, hoseyn ebn-e ebrāhīm( - 1694)
رساله کوتاهی است در اثبات اصالت وجود در یک «مقدمه» و سه «عین»: مقدمه: در آن که وجود صاحب حقیقت عینیه می باشد و بذاته موجود است؛ عین 1. در مرتبه حق که موجود صرف هستی بخش است؛ عین 2. وجود منبسطی که عمومش به عنوان کلیه نیست بل به نحوی دیگر است؛ عین 3. وجود متعلق به غیر، وجودی است مقید به وصف زاید. در آن از ملاصدرا، قونوی، علاء الدوله مطالبی نقل شده و در اثنا ابیاتی به فارسی نیز ذکر شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8665/8 - 58/115
آغاز: مطلب مزبور در مقدمه مذکور گردید و سه عین مبین مقصود والتوفیق من الله العليم الودود، مقدمه در آن که وجود صاحب حقیقت عینیه می باشد و بذاته موجود است؛ انجام: و دانسته اند ظاهر و مکشوف شود عیان تر از آنکه برهان حقیقی کشف آن کند تم الكلام والصلوة والتحية علی محمد و آله علیهم السلام
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 6گ (52-57)، 20سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4921]
waḥdat-ul wujūd = r.-un fi-l wujūd
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر، 1100 - 1160 قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
رساله ای مختصر و لطیفی در مبانی و اصول وحدت وجود و تقسیمات معانی وحدت وجود و این که کدامیک از یک معانی صحیح می باشد.
آغاز: بسم الله. وليعلم أنه في الوجود ثلاثة مذاهب: الأول: ما ذهب إليه الحكماء المتألهين من الإشراقيين، وهم المسمون بالمقتصدين، وهو أن المعنى المستعمل فيه لفظ الوجود اثنان...
انجام: في الأدلة المذكورة في إثبات واجب الوجود جارية في إثبات كونه موجودًا، وأين الثبوت من الإثبات، والواقع في الواقع من الحاصل بالأدلة، فافهم.
آغاز برابر؛ انجام: ولهذا سميت سورة الإخلاص والأساس، لأن أساس الدين على التوحيد، بل أساس الوجود كله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 5گ (149ر -153)، 19سطر، اندازه: 23×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1043]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1209ق؛ از روی نسخه مغلوط؛ جلد تیماج، 4 گ (83ر -86پ)، 19 سطر (13×8)، اندازه: 15×10س [ف: 67516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (97ر -100پ)، 18سطر، اندازه: 16×11سم [ف: -208]
vahdat-e vojūd
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn( - 1760)
گزارشی از مفاهیم وحدت وجود و تعدد موجود بر مشرب حکما که به درخواست عزیزی نگاشته شده استو ضمنا پاره ای از عقاید صوفیه را در چند فصل بررسی کرده: فصل 1.ذکر اول مشایخ صوفیان و اول خانقاه ایشان؛ 2. در تحدید تصوف؛ 3. در تجرید و تحقیق معنی توحید؛ 4. در اصناف اهل تصوف.
آغاز: بسمله. بعد از تشیید قوائم ستایش و ثنا و تمهید مراسم تحیت و دعا مشهود آرای بیضا ضیاء اخوان صفا می گرداند حقیر فقیر إلى الله الغني محمد بن الحسين مشهور به اسمعیل مازندرانی که چون در این ولا عزیزی از خانواده محمد و وفا و نوباوه از بوستان مکرمت و سخا استدعا نمود و التماس کرد که ملخص آنچه از محققان و عارفان فرقه صوفیه در باب وحدت وجود و تعدد موجود نقل شده بر سبیل اجمال مرقوم شود ... لهذا به این چند کلمه اختصار می رود و بالله التوفيق بدان ای عزیز هداك الله الى صراط مستقیم که آیه وافی هدایه و ان هذا صراطی ...
[الذريعة 55/25؛ نسخه های منزوی 864/2؛ فهرستواره منزوی 256/6 و 1073/8]
آغاز: برابر؛ انجام: موجب ازدیاد دانش و بینش شود ختم کنیم بی قدح و مدح چه غرض تحریر دعوی است نه رد مدعا و مطلب تقریر کلام است نه قلب و نقد کلام.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 10گ (65-56 )، 15 سطر (15×7)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 16-593]
آغاز: برابر؛ انجام: والظاهر أنه وصلت إليهم الرواية: أني بالفتح على صورة حرف الاستفهام، وهو إنكار لما توهمه السائل من إمكان رؤية الله ذي الجلال والإكرام، والعلم عند الله وعند رسوله...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1192ق [رشت و همدان: ف: -1398]
آغاز: برابر، انجام: وقد عرفت ما هو الحق منها في صدر الرسالة، فإليك الاختيار بعقلك دون هواك، فجرد لذلك باطنك، ترَ بركاته عن قريب، وتفوز مع الفائزين. وصلى الله على أشرف الأنبياء والمرسلين محمد وعترته الأطيبين الأكملين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ (1ر-12ر)، 18 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 5-2270]
آغاز: برابر؛ انجام: و تحقیق نزد ما آنست که شاعر بآن اشارت
کرد: در عالم معرفت چو کردم گذری افتاد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، 6گ (51پ - 56پ)، 25 سطر، اندازه: 10/5 × 16/5سم [ف: 13-278]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1350/4 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-161]
بی کا، بی تا، 20گ، اندازه: 17×10سم [ف: 3-131]
آغاز: و این طایفه محض کفارند و ایشان فعلی نیستند پس باید طالبان و سالکان ...
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی - مشهد 9181؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، 14ص (216-229) [عکسی ف: 278-4]
vahdat-e vojūd
خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید، 1095 - 175 قمری
xalxālī, mohammad sāleh ebn-e mohammad sa‘īd
(1684 - 1762)
[فهرستواره منزوی 596/9]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3194/7
خط: نستعلیق، کا: مهر علی، تا: 1232ق؛ کاغذ: اصفهانی، 2ص ( 138-137 )، 24سطر (15×8/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 5-1566]
waḥdat-ul wujūd
خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید، 1095 - 175 قمری
xalxālī, mohammad sāleh ebn-e mohammad sa‘īd (1684 - 1762)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1996/2
آغاز: بسملة. يقول المفتقر إلى رحمة ربه المتعالى ابن محمد سعيد، محمد صالح الخلخالي: هذا برهان مستقيم عتيق في إثبات وحدة الوجود، ظهر لي عند الرياضات.
بی کا، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 ص (74پ -77)، ابعاد متن: 17×9، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 11-41]
waḥdat-ul wujūd
گلنبوی، اسماعیل بن مصطفی، - 1205 قمری
golnabavī, esmā‘īl-e bn-e mostafā( - 1791)
رساله ای است در بحث وحدت وجود، مؤلف ضمن بیان نظریات یکی از شارحان هداية الحكمة، به شرح آن و بیان موضوع پرداخته است. نسخه ای از این رساله در کتابخانه ظاهریه دمشق نگهداری می شود.
آغاز: بسم الله. اعلم أنه اشتهر القول بوحدة الوجود بين العلماء الأعلام، وكان مزالق الأقدام، صرفنا عنان العزيمة نحو بيانه شارحًا لما نقله شارح الهداية عن المحققين، قال في موضع: قال بعض المحققين: كل مفهوم مغاير للوجود كالإنسان...
[فهرس مخطوطات دار الكتب الظاهرية الفلسفة 68؛ هدية العارفين 222/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14638/2
آغاز برابر؛ انجام: ويوجد فيما لا يزال على هذه الخصوصية، فنفس موتهم على الكفر وعدم إيمانهم متبوع لعلمه الأزلي ووقوعه تابع له. خذ هذا التحقيق فإنه ينفعك في مواضع شتى زلت فيه أقدام أقوام فضلوا وأضلوا. انتهى. ...
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 12، 8گ (29پ -36ر)، 27 سطر، اندازه: 16×7سم [ف: 37-73]
vahdat-e vojūd
بحر العلوم، محمد بن محمد، 1144 - 1225 قمری
bahr-ol-‘olūm, mohammad ebn-e mohammad (1732 - 1810)
به خواهش: انورالدین خان بهادر رساله ای است در وحدت وجود و در آن سخنانی سودمند آورده است.
آغاز: سبحان الله الذي يتنزه عن كل نقص وتقييد، واجعل أخلاقه المظلمة معدلة بالمكارم المنورة.
[نسخه های منزوی 864؛ فهرستواره منزوی 114/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 ربیع الاول 1231ق؛ واقف: نائینی؛ 23گ، 15 و 16 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 4-152]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1255ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 52ص (112- 163)، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 1-8]
waħdat-ul wujūd
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: 1228ق
(آغاز تأليف)؛ محل تأليف: اصفهان
شاید همان کتاب اصفهانیه او باشد.
کا: محمد تقی بن عبدالرحیم مازندرانی، تا: دوشنبه 12 صفر 1246ق [تراثنا: س ک ش 3-160]
خط: نستعلیق، کا: تنکابنی، ابوالحسن بن محمد هادی، تا: 1249ق؛ 2 ص، 17 سطر (11×5)، اندازه: 15×10سم [ف: 16-272]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×15سم [ف: 2- 238]
waḥdat-ul wujūd
احسائی، علی نقی بن احمد، - 1246 قمری
ahsā’ī, ‘alī naqī ebn-e ahmad( - 1831)
تاریخ تأليف: 12 صفر 1246ق
رساله در وحدت وجود.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 51گ (149-199پ) [ف -34-5]
خط: نسخ، کا: به خط شاگرد مؤلف، بی تا؛ یک صفحه آغاز این رساله است؛ 1ص (239پ) [ف: 5-34]
waḥdat-ul wujūd
رضوی همدانی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم، قرن 13 قمری
razavī hamedānī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ebrāhīm( - 19c)
این گفتار را میر محمد مهدی رضوی گردآورنده جنگ حاضر از جد خود میر محمد باقر رضوی نقل کرده و در عنوان آن نوشته: «نقل من خط جدی الماجد الماهر امیر محمد باقر رضوی ... انه رحمه الله قال و کتب في صفحة کتاب اقول وحدة الوجود بالمعنی الذي افهمه و احصله لابد من القول به لکل احد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3512/11
کا: رضوی قمی، محمد، تا: قرن 13؛ 1ص (69)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10-1466]
waḥdat-ul wujūd
؟ صدر العلماء کردستانی، محمد جسیم، ق 13 قمری
sadr-ol-‘olamā’ kordestānī, mohammad jasīm( - 19c)
نویسنده که محتمل است محمد جسیم باشد، می گوید قصد آن دارم که در اینجا مطلبی آورم که چون شعله نوری باشد که هر کس آن را به دست گیرد از گمراهی نجات یابد و هر که از آن اعراض کند خسته و رنجور شود و بعد او به بحث در «ماهیت» و «وجود» می پردازد. ابتدا وجود را تبیین می کند و بعد ماهیات و تشعب آنها را نقل می کند که سرانجام مسأله به وحدت وجود می رسد. او در این مقوله عقاید متألهان و جز آنها را نقل می کند.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 38/8
آغاز: بسمله - الحمد للمستغني عما سواه، المفتقر إليه كل من عداه؛ انجام: أنت ولينا في هذه النشأة وفي تلك، فارحمنا، وأنت خير الراحمين، آمين يا رب العالمين.
خط: نسخ خوش، کا: صدر العلماء کردستانی، محمد جسیم، تا: 1274ق؛ جلد: مقوایی، 6ص (29-35) 15 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: -216]
vahdat-e vojūd
حسینی، محمد اسماعیل بن محمد باقر، ق13 قمری
hoseynī, mohammad esmāʻīl ebn-e mohammad bāqer( - 19c)
به درخواست: نجفعلی مشربادی قوریانی
بحث عرفانی مختصری است درباره صفات عینیه الهي و معنی وحدت وجود و موجود، تحریر شده به درخواست ملا نجفعلی مشربادی قوریانی که شبی در منزل عزیزی با نگارنده بود و بیان بعضی مسائل را از وی خواهش نموده است. در این رساله به پاره ای از آیات و احادیث اشاره شده و توحید را در وحدت وجود و موجود دانسته است ضمن جمع میان وحدت حقه و کثرت حقه.
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: / 1 بدون شماره
آغاز: الحمد لوليه الذي جعل ضياء الإيقان شمسًا لسماوات قلوب الموحدين، وسناء الإيمان بدرة لمحيطات صدور الصديقين؛ انجام: و از لجه بحار ضلالت و گمراهی خود را بساحل نجات و هدایت و بینائی کشد، فالحمدلله علی هدایته و اعانته ...
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ در حاشیه صفحه ای یک رباعی از محمد اسماعیل فرزند میر علی اکبر به تاریخ 15 ذیحجه 1297 ق به خط وی افزوده شده؛ 22گ (1پ -22ر)، 12 سطر، اندازه: 25×14سم [اوراق عتیق: 2-344]
vahdat-e vojūd
صالح بن عبدالرحیم، قرن 13 قمری
sāleh ebn-e ‘abd-or-rahīm( - 19c)
کمال الدين عبدالرزاق کاشی نامه ای در اثبات وحدت وجود به علاء الدوله سمنانی نوشته و سمنانی پاسخی بدو مرقوم داشته و مترجم چون این پاسخ را مطابق کتاب و سنت دیده و موافق نتیجه سلوک وی بوده، با اختصار در این رساله ترجمه نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8264/7
آغاز: شيخ كمال الدين عبد الرزاق الكاشي... {قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ}. بزرگان دین اتفاق کرده اند؛ انجام: علاوه بر این با ارسال رسل و تعذیب و تکفیر نمی سازد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، برای فرزندش محمد ابراهیم؛ 4گ (171پ -174ر)، اندازه: 19×14 سم [ف: 21-223]
vahdat-ol vojūd (r. dar)
تونکی، احمد صاحب، قرن 14 قمری
tūnakī,ahmad sāheb( - 20c)
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 35357
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد پس بدان ای طالب توحید که در... ذوق توحید حضرت عز اسمه نهاده اند؛ انجام: وهو معكم أينما كنتم، وقوله تعالى: {فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ}. بر این معنا دلالت دارند
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد جمالی نظامی، تا: 1369ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 25گ 18سطر، اندازه: 21×34/2 سم [اهدائی رهبر: 5-220]
waḥdat-ul wujūd
کردی، عبدالقادر بن محمد سعید، 1211-1304 قمری
kordī, ‘abd-ol-qāder ben mohammad sa‘īd (1797-1887)
گفتاری است کوتاه، بخش بندی نشده، درباره «عالم الغيب و الشهادة» و پیوند آن با وحدت وجود و توحید.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1396/6
آغاز: بسمله ... يقول العبد الفقير إلى رحمة ربه الغني عبد القادر بن محمد سعيد التختي: لما نبأت بأن بعض العلماء الراشدين جعلوا قوله تعالى: {عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ} دليلاً على توحيد الواجب؛ انجام: القائلين بوحدة الوجود كما مر. هذا آخر ما أردت إيراده هناك، والحمد لله على ما هدانا إلى ذلك، والصلاة على من أنزل إليه هذه البينات، وعلى آله وتابعيه أشرف التحيات.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 27 ذیحجه 1340ق؛ 2گ (34پ - 35ر) [ف: 1553]
wahdat-ul wujud = taliqat-un ala-1 fusus
قمشه ای، محمد رضا بن ابو القاسم، 1241-1306 قمری
qomše-ī, mohammad rezā ebn-e ab-ol-qāsem (1826 - 1889)
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560 ق)
تعلیقاتی است از او بر این مبحث از شرح فصوص قیصری.
آغاز: ربي يسر ولا تعسر. قد اختلف أصحاب القلوب من مشايخ العرفاء لاتفاقهم في وحدة الوجود، وأنه هو عينية متحققة بنفس ذاتها في وجود الواجب...
انجام: وصمديته باندماج حقائقها فيه. هذا بيان المرام في هذا المقام. والله العالم.
[الذريعه 56/25]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسن ساوی، تا: با تاریخ 1300ق؛ جلد: تیماج، 2گ (717پ-718ر)، 16سطر، اندازه: 22×16/5 سم [دو کتابخانه اراک: -102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبدالعلی درجزینی، تا: 1304ق؛ مصحح؛ 5 ص (193-197)، 20 سطر، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 324-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: نعمت اللهي رهنمون تفریشی، حسین، تا: ربیع الثاني 1351ق؛ 5گ (26ر - 30ر)، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 299-1]
آغاز و انجام: برابر؛ هذا ما نمقه وعلقه الأستاد... آقا محمد رضا الأصفهاني على شرح الفصوص للقيصري، حين قراءتنا عليه... محمود بن المرحوم الحاج ملاصالح البروجردي. ... سنة 1300
خط: نستعلیق ریز، کا: محمود بن ملاصالح بروجردی شاگرد آقا محمد رضای قمشهی، بی تا؛ اندازه: 13/6 ×21/8سم [ف: 9-24]
waḥdat-ul wujūd
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239- 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1824 - 1902)
تاریخ تأليف: سه شنبه 10 ربیع الاول 1296ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12843/2
آغاز: بسم الله تعالى شأنه العزيز. يا مفتاح كنوز الحقائق وحلال الرموز الدقائق، منوا علينا أدام الله ظلكم بالبيان المتين المفيد اليقين؛ انجام: قد أرحنا من التطويل مزيد ما مر، والحمد لله أولاً وآخراً ظاهراً وباطناً.
کا: شریف کرمانی، یوسف، تا: محرم 1308ق؛ جلد: تیماج، 6سطر، اندازه: 21/3 ×17 سم [ف: 18-139]
vahdat-e vojūd = rowzat-ol ‘ārefīn
دری اصفهانی، ضیاء الدين بن غلامرضا، 1293 - 375 قمری
darī-ye esfahānī, zīyā-od-dīn ebn-e qolām rezā (1876 -1956)
گفتاری است عرفانی، در هجده «فصل» و در پایان آن را باب اول از «روضة العارفين» خود خوانده است: فصل 1. حقیقت واجب تعالی؛ ... 5. حقیقت جل و علا به حقیقت ذات خفی، اما از روی این است و تحقیق پیدا تر از همه چیز است؛ ... 10. در تحقیق اسماء و صفات و بیان کمال ذاتی؛ ... 15. تحقیق در قضا و قدر؛ ... 18. احوال برزخ و معاد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1514
آغاز: در بیان واجب و صفات او و توابع آن، و این باب مشتمل است بر هجده فصل. فصل اول در بیان حقیقت واجب؛ انجام: بجد و به الماء الزلال. تمام شد باب اول از کتاب «روضة العارفين» در یوم یکشنبه بیست و چهارم، رمضان المبارك در عین دماغ سوختگی و نهایت پریشانی...
خط: نستعلیق تحریری و شکسته، بی کا، تا: 1357ق؛ جلد: تیماج، 97گ، 16سطر (5/6×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-337]
waḥdat-ul wujūd
آشتیانی، احمد بن محمد حسن، 1300 - 1395 قمری
āštīyānī, ahmad ebn-e mohammad hasan (1883 - 1975)
رساله مختصری است در بیان مسأله وحدت وجود، با اشعاری از مؤلف.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 127/2
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين وحده لا شريك له، والصلاة على سيد المرسلين... وبعد، فيقول العبد الداخر الفاني أحمد بن محمد حسن؛ انجام: تا رسد آن را زمن، عبد فانی احمد آشتیانی متخلص به «واله» في یوم الرابع و العشرون من شهر شعبان المعظم 1340
بی کا، تا: 1340ق؛ 11گ (22ر - 32پ)، اندازه: 21×13سم [ف: 139-1]
waħdat-ul wujūd
ارجستانی، ملاصادق
arjastānī, mollā-sādeq
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 188/18
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بیتا [رشت و همدان: ف: -1395]
جود / فلسفه / عربی
waħdat-ul wujūd
ناشناخته
آغاز: وهنا مقالة أخرى قد أشرنا فيما سبق أنها لا يدركها إلا أولو الأبصار... فنقول وبالله التوفيق: كل مفهوم مغاير للوجود كالإنسان مثلاً؛ انجام: فلا يحتاج إلى شيء من الأشياء، بل هو حقيقتها وعينها.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (76 پ)، اندازه: 13/7 25/5×سم [ف: 8-37]
آغاز: بسملة. الحمد للولي، والصلاة على النبي والوصي وآله... وبعد، اعلم يا أخي أن الموجود الحقيقي واحد، وليس كما زعم بعض المتألهين من أن الوجود واحد والموجود متكثر؛ انجام: فنادِ حي على الفلاح، وأطفِ المصباح بطلوع الصباح، أعاذنا الله وإياكم من الانغماس عن هذه الحقيقة. قد تمت بعون الله. یک صفحه مطلب در مورد مسئله وحدت وجود، از نگارندهای ناشناس است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 1ص (141ر)، ابعاد متن: 17×9، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 11-48]
تأليف در 7 ربیع الأول 1263ق؛ بی کا، بی تا؛ 2 ص، 13 سطر (13×7)، اندازه: 21×14سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -56]
آغاز: بسمله ... سبحان من تستر بسبحات ذاته وظهر للمسبح
بتسبيحاته تقدس عن التنزيه، وتعزز عن طرفي التأويل والتشبيه... وبعد أيها العالم العامل الفاضل الفاصل العاقل الكامل؛ انجام: بيان الكلام الواقع في المقام ليحصل المرام، طلبًا للأجر الجزيل والذكر الجميل، والله يقول الحق ويهدي السبيل، نعم المولى ونعم الوكيل.
رساله بسیار کوتاهی است شامل یک سوال از مساله وحدب وجود که سائل جواب آن را از شیخ حسن الفتال خواسته است
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ، اندازه: 22×14سم [ف مخ: 5-1995]
vahdat-e vojūd
ناشناخته
آغاز: بدانکه در مشرب وحدت وجود نسبت ممکنات بموجود حقیقی یعنی حضرت وجود جل و علا همچو نسبت انتزاعیات نفس امریه است بمنتزع عنه مثل انتزاع زوجية از اربعة؛ انجام: چه طریق مستقیم واحد است و سالک جاده مستقیمه راه را غلط نکند و منشاء اشکالها انسلاك طرق شتی است که غیر جاده است پس قول بوجدت که رافع اشکالاتست اقوی باشد و الله اعلم بالصواب تمت
از: میر محمد هاشم، رساله کوتاهی است در اثبات وحدت وجود به طور «تقریب الفهم»، چنانکه می گوید: «و چون حصول رد تعیین در مسلک وحدت، موقوف بر مشاهدات کشفی است، و طوری است وراء عقل، اهل استدلال آن را ابعد احتمالات دانند؛ بلکه باطل بالبدیهه شمرند، پس به جهت کسر سوره استبعاد آن تقریب الفهم گوییم»، نام مؤلف در عنوان رساله چنین آمده است: «من إفادات سید الفضلاء و المتألهين سید العرفاء و المحققين میر محمد هاشم»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق؛ 1گ (16)، سطور چلیپا، اندازه: 28/5×13/5 سم [ف: 31-678]
آغاز: حمدله. صلات. باید دانست که حضرات وجود الهي را که حقیقت الحقايق است، سه مرتبه است، که آن را غیب می نامند. اول مرتبه احدیت که ذات و هستی صرف است، که ادراک آن محال و غیر ممکن است؛ انجام: چشم بگشا که جلوه ... ما في الوجود الأعين واحد. لا اله الا الله محمد رسول الله (صلی الله علیه و آله) ... تمت رساله باید دانست به موجب شوق و محبت تحریر یافت. رزقنا الله تعالی.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 377 (گنج 678/2)؛ از ناشناس، آغاز: می شود با شرح مراتب سه گانه: مرتبه احدیت که ذات بحث و هستی صرف است، دوم که مرتبه جمال صفات است، سوم واحدیت که مرتبه تفصیل صفات و مرتبه الوهيت است، که سالک باید آن مراتب را بشناسد. سپس حقیقت محمدی، وجود مطلق و دیگر مطالب عرفان نظری، و پایان می یابد به: «موجودی نیست مگر ذات او و اطلاق وجود بر اعیان از روی مجاز است ... چشم بگشای که جلوه دیدار / متجلی است از در و دیوار ...؟
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1234ق؛ 4گ (24-27) [عکسی ف: 2-294]
آغاز: تأكيد وجوب وجود واحدی راست که با اینکه تعدد کثرات ممکنات بأوست تو کید احدیتش؛ انجام: پس بناء علیه معنی ألفاظ مبارکات ظاهر و باهر آمد چنانچه در او شکی راه نیابد.
گفتاری است به روش عرفانی در وحدت وجود با استشهاد به آیات و احادیث و ابیات شعری و گفته های عرفای بزرگ؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محسن حسینی تقریشی، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 19گ (1پ -19ر)، اندازه: 21×14سم [ف: 2- 366]
آغاز: بنام یزدان بخشنده مهربان بدان که ذات حق تعالی صرف هستی است ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: خوانساری، احمد بن حیدر، تا: 1316 -1321ق، ابعاد متن: 15×8، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 2-171]
آغاز: بسمله بعضی از ادله قائلین بوحدت وجوب رابیان فرمایید. اقوای ادله ایشان آنست که ممتنع است که وجود واجب زاید باشد برذاتش خواهدر خارج وخواه درذهن؛ انجام: ریا وسمعه و ناموس بگذار ** بیفکن خرقه و بر بند زنار / چه پیر ما شو اندر کفر فردی ** اگر مردی بده دل را به مردی. تمام شد. رساله مختصر و ارزنده ای است که در پاسخ به سؤالي درباره ادله قائلین به وحدت وجود نگاشته شده و مؤلف با بیانی شیوا و با استفاده بسیار از اشعار مولوی وابیات شبستری در گلشن راز، دلیل قائلین به وحدت وجود را توضیح داده و به توجیه کلام مولوی در مثنوی می پردازد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 8-4921]
آغاز: بدان که به درستی که صفات علیا حقیقه کمالیه جناب اقدس الهي ...
بی کا، بی تا، 5گ، اندازه: 21814سم [ف: 3-76)
آغاز: بسمه سبحانه.ای حسن تو جلوه گر ز اعیان جهان ** و اعیان جهان ز حسن تو گشت عیان... اگر نه اشعه لمعات آفتاب توحید؛ انجام: آن حضرت را در پناه خود دارد. در آن از رساله مولانا جامی یاد شده است؛ بی کا، بی تا؛ 23گ (210-188 پ) [ف: 5-748]
آغاز: هذه رسالة لبعض العارفين في ذکر حال عض المشايخ بسمله. أنا من اهوی انا لیس في المرآة شیء غیرنا؛ انجام: قال ذوالنون المصرى المستأنس باللله يستأنس بکل شیء ملیح و وجه صبیح و
بکل صوت طیبه و رائحة طيبة
رساله کوتاهی است در اثبات وحدت وجود و بیان اقوال و احوال برخی عرفا، جامع این مطالب احتمالا کاتب نسخه است، وی در این رساله، جملات توحیدی و مناجات بزرگانی چون حسین بن منصور حلاج، شیخ برهان الدين ابراهیم جعبری، صدرالدین قونوی، شیخ مؤيد الدين جندی، شیخ ابوالحسن مغربی، شیخ ابو محمد عبدالله یافعی یمنی را برای مبرهن ساختن مطالب خود آورده است؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد بن علی اصغر جرفاد قانی، تا: 1266ق، جا: ملایر؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ 2گ، اندازه: 23/8×17/5 سم [اهدائی رهبر: 5-221]
آغاز: بسمله، لا حول ولا قوة إلا بالله العلي العظيم، الحمد لله؛ انجام: عقل جوهرست از اجسام جدا و اگر داشت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
vahdat-e vojūd-e sūfīye (r.)
زنوزی، علی بن عبد الله، 1234 - 1307 قمری
zonūzī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1819 - 1890)
چاپ: در مجموعه مصنفات حکیم موسس آقا علی مدرس طهرانی (تهران، انتشارات اطلاعات: 1378)، جلد سوم، به تصحیح محسن کدیور
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5588/7
آغاز: و اعلم اینکه حکما گویند که واجب الوجود عبارت از حققت وجود بشرط لا از تعینات است؛ انجام: ومنها الشمعة والمرايا، وأمثال تلك المقالات في عباراتهم كثير نظمًا ونثرًا.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، اطلاعات نسخه با استناد به مجموعه مصنفات آقا علی مدرس، ج3، صص 20-19 وارد شد؛ جلد: مقوایی، 2 ص (142-143)، اندازه: 18×11 سم [ف: 14- 354]
waḥdat-ul wujūd ma‘a kaṯurat-i tajallīyāt-i-h
تنکابنی، حسین بن ابراهیم، - 1105 قمری
tonekābonī, hoseyn ebn-e ebrāhīm( - 1694)
رساله مختصری است که مؤلف در آن موضوع وحدت وجود را بر پایه نظرات فلسفی بررسی کرده است نه بر پایه موهوماتی که صوفیان بدان قائلند و بنا به گفته مؤلف چیزی جز سفسطه نمی تواند باشد. مؤلف وجود را به معنی هستی می داند که در تمام موجودات جاری است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هو نور السماوات و العقول و النفوس و ظهور ارض ارض الاجرام ... و بعد فیقول ... شیخ حسین بن ابراهیم التنكابني ... ان اکتب شیئا في باب وحدة الوجود مع كثرة تجلیاته
انجام: و من لم یبلغ الى هذه المرتبة من التوحيد فهو هایم في تیه الحياة و لم یکن من الموحدين بالحقيقة. و الله اعلم بحقایق الامور. و هو وفی السرور و المنقذ من اسر بلاد الغرور چاپ: در منتخباتی از آثار حکمای الهي، جلد 2، (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))، با تحقیق سید جلال الدين آشتیانی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد صالح مازندرانی، تا: 1068ق؛ مصحح؛ نام مؤلف در متن کتاب از «تنکابنی» به «زنجانی» تغییر یافته؛ جلد: تیماج، 4 گ، 21 سطر، اندازه: 24×13سم [ف مخ: 5 -2269]
کا: سلیمان بن محمد جیلانی، تا: ظاهر 1081ق، جلد: تیماج، 5ص (413-409)، 28 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 5-150]
انجام: فیجب أن یکون تلك الامور الثلاث التي هی بالذات ...
بی کا، تا: 1086ق؛ افتادگی: انجام؛ 2گ (99پ -100پ) [ف: 2 -527]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا توحید الذات و توحید الصفات و توحید الافعال و من لم یبلغ الى هذه المرتبة من التوحيد فهو هایم في تیه الحيرة ... واجعل منقلبنا اليك برحمتك یا راحم الراحيمن
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 4گ (70ر -73ر متن و حاشیه)، اندازه: 10×17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -97]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1570/7 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، ص (210-215)، اندازه: 20×12سم [ف: 33/1 -184]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3321/18
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان من السلسلة الطوليه و تجلیه.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 7ص (361- 367)، 20-19 سطر، قطع: بیاض رقعی [ف: 10-987]
خط: نستعلیق، کا: جدیدالاسلام کشمیری، محمد مؤمن، تا: قرن 11؛ 5ص (53-57)، سطور چلیپا (17×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 2890-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 3گ (114ر -116پ)، سطور چلیپا، اندازه: 8/5×17/5 سم [ف: 39-52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باکی، محمد مؤمن بن علینقی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ 2گ (28پ -29پ)، 48سطر (23×9)، اندازه: 14/5 ×30سم [ف: 14-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5ص (390-394)، 28 سطر، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 9-662]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تعلیق، کا: دیباجی، شهاب الدين علی، تا: 1104ق، جا: کرمان؛ چنین است عنوان آن: «رساله وحدت وجود شیخ العارفين شیخ حسینا سلمه الله»؛ 4ص (90-93)، سطور چلیپا (20×11/4)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3-517]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محسن طالقانی، تا: 1156ق؛ 5گ (127-131ر)، 18 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 3-381]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، انداز 22/6×15/1 سم [ف: 7-453]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ 7گ، اندازه: 22×14سم [ف: 4-152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود1206ق؛ جلد: میشن، 4ص (287-284)، 25 سطر، اندازه: 13/7 ×20/1سم [ف: 5-98]
کا: زین العابدين، تا: چهارشنبه 20 شوال 1263ق؛ جلد: تیماج، 4گ (133ر-136ر)، اندازه: 20×15سم [ف: 9-881]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر سالیانی، تا: 1263ق، جا: رشت [الفبائي: -601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی تفرشی، ابوالقاسم بن ابراهیم، تا: 1263ق؛ 3گ (64پ -66ر)، 33سطر، اندازه: 21/5 × 34/5سم [مؤيد: 3-629]
آغاز و انجام: برابر
کا: اسماعیل فرزند کاظم حسینی تنکابنی، تا: 12 محرم 1264ق؛ مصحح؛ 8گ (168-175)، 14 سطر، اندازه: 12/5×6/5 سم [ف: 424-30]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عبد الغني، تا: جمادی الاول 1274ق؛ 4گ (91ر-94ر)، 20سطر (15×7/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 353]
کا: عبدالحسین محلاتی، تا: 13 شعبان 1303ق؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (60ر -63ر)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 1-202]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 499/5
همان نسخه بالا [نشریه: 11-949]
خط: نسخ، کا: کرمانشاهی، محمد علی، تا: 1308ق؛ 7 گ (26پ -32پ) [ف: 5-749]
خط: نسخ، کا: در جزینی، محمد، تا: 1310ق، 6گ (384-389)، 22 سطر (13×10)، اندازه: 18×12سم [ف: 16-232]
کا: تنکابنی، محمد نصیر، بی تا، عص (91-96) [ف: 5-749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 3گ، اندازه: 43×26سم [ف: 4-152]
آغاز برابر؛ انجام: و هو ولی دار السرور ... تم الكلام .. برحمتك یا ارحم الراحمين.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماجمذهب، 7ص (269-275)، اندازه: 12/5 ×21/5سم [ف: 32-234]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: علی اصغر زرمهر، خرداد 1339؛ اندازه: 20/5×9/5 سم [ف: -348]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن محمد جیلانی الاصل تنکابنی المسكن، بی تا؛ مهر: گویا از کاتب «عبده الراجي احمد» (بیضی) ابعاد متن: 14×8، اندازه: 21×15سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: 145]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 2 ص، قطع: رقعی [ف: -322]
آغاز: دعاء شریف و في الادعيه الشريفه الذي؛ انجام: قد حان حسینی و قد لاحت لوائحه تم اشعار
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15گ، 22 سطر [رایانه]
vahdat-e vojūd va solūk
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/63
آغاز: بسله. فاستقم کما أمرت أن الذين قالو ربنا الله ... گر بگوید جمله حق اند احمقی است ** ور بگویند جمله باطل او شقی است؛ انجام: و تخلقوا باخلاق الصديقين اظهر العلم من قلوبکم حتی یعمر کم و یعظکم.
خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: 1256ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن، 2گ (98پ- 99ر)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7-187]
vahdat-e vojūd va mohabbat-ol-lāh
محتوی مطالب عرفانیه و معانی محبت. [فهرستواره منزوی 257/6]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 766
آغاز: قال رسول الله صلی الله علیه و آله من احب لقاء الله احب الله القائه؛
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 32گ، 14سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 482-2]
vahdat-e vojūd va ma‘nī-ye sūfī
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn( - 1760)
توضیح حدیثی است که از ملامحمدباقر مجلسی درباره شیخ صفی نقل شده است.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد، تا: 1247ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ 15گ (301پ - 315ر) [ف: 5-306]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 9 گ، 26 سطر (17×8)، قطع: پستی [ف: -213]
waħdat-ul wujūd wa-l mawjūd lā-yunāfi-l madahab-il haqq = at-tawhid
دماوندی، عبدالرحیم بن محمد یونس، ق 12 قمری
damāvandī, ‘abd-or-rahīm ebn-e mohammad yūnos( - 18c)
در اثبات واجب الوجود و این که وحدت وجودی که صوفیه و عرفا می گویند منافات با توحید ندارد، با شواهد از احادیث و گفته های عرفا و فلاسفه.
آغاز: الحمدلله الموجود بذاته الذي لیس کمثله شیء و هو شیء بحقيقة الشيئية و صلی الله علی محمد و آله خیر خلقه
انجام: جز صاحب کالا نبرد کالا را ** هر چند هک حمال بگردن دارد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (پ- 10پ)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 22-320]
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید خلخالی، تا: جمادی الاول 1190ق؛ گ (105پ -107ر)، اندازه: 22×17سم [ف: 17-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خویی زنوزی، محمد حسن، تا: غره شوال 1206ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 5گ (66پ - 70ر)، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 5-320]
خط: نستعلیق، کا: مهر علی، تا: 1232ق؛ کاغذ: اصفهانی، 3ص ( 27-25 )، 24سطر (15×8/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 5-1566]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 15×7، اندازه: 17×8 سم [سنا: ف: 1- 1389]
al-waḥdat wa-l wāḥid
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā( - 1139)
ابتدا به ضرورت بحث در باب واحد و اصناف آن می پردازد و سپس با اشاره به این که معقولات واحدند به وحدت عقل ختم می رسد. در ادامه به در مورد مسأله تصورات ناقصه و کامله،مقولات و انواع حمل سخن می گوید.
چاپ: تصحیح جمال الدين العلوي، در رسائل فلسفية، نصوص فلسفية غیر منشورة (بیروت و دار البيضاء، دار الثقافة و دار النشر المغربية: بی تا)؛ تحقیق عبدالرحمن بدوی در رسائل فلسفية الكندي و الفارابي و ابن باجه و ابن عدی (بیروت، دارالاندلس: 1983م)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1389/16 عکسی
آغاز: یجب أن نفحص عن الواحد و اصنافه و علی کم نحو یقال، فان ذلك یدخل الشك فیما تبین في المعقولات آنها واحدة؛ انجام: و بالجملة فلیعد قسما بنفسه من غیر تقسیم
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی، کا: انصاری، عبدالله بن محمد، تا: 667ق؛ 2گ (182ر -183پ) 28 سطر، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3-645]
vahdat-e hovīyat va šey’īyat-e haqqe ...
قمی، علیقلی بن قره چغای، 1020؟ ق 11 قمری
qomī, ‘alī-qolī ebn-e qara čoqāy (1612 - 17c)
تاریخ تأليف: 1082ق
در وحدت و هویت و شیئیت حقه و انحصار مصداق و منشأ انتزاع مفهوم هویت و شخصیت صادقه اعتباریه ذهنیه در ذات مقدس باری.
آغاز: بسمله، یا هو یا من هو یا من لیس الا هو یا من هو شیء بحقيقة الشيئية و مادونه لا شیء عنده و یا من هو حق بحقیقته و مادونه باطل لدیه عرفنا هو یتك القاهرة الحقة و شیئیتك الباهرة الصادقة و حقیقتك الظاهرة البينة و افننا من هویتنا الضعيفة الباطنة بشخوصنا و ولهنا بجلال هویتك العزيزة الحقة و ادمنا بدوامك و بقائك بحق جاه حبیبك و محبوبك محمد و علی و آلهما الطيبين صلواتك علیه و علیهم اجمعین و بعد این رساله ایست از کمترین بندگان علی بن قرچغای خان در بیان وحدت هویت و شیئیت حقه و انحصار مصداق و منشا انتزاع مفهوم هویت و شیئیت صادقه اعتباریه ذهنیه در ذات اقدس باری به مسکل انبیاء و حکمای الهي نه به مسلک عوام صوفیه و سوفسطائی که از حدیث شریف وارده در بیان عالم مثال و اظلال استنباط و اقتباس کرده در برابر وحدت وجود بل وحدت موجود صوفیه مسمی به وحدت هویت و شیئیت حقه معصومیه ساختم ... و تا حال تحریر که هزار و هشتاد و سه از هجرت نبوی است نه دیده ام و نه شنیده ام که بیان این مساله غامض کرده باشند باین نحو و باین آیین انجام: چنانکه همه اینها را در رساله سعیدیه في تعافت الصوفيه به تفصیل بیان کرده ایم اگر خواهند آنجا رجوع کنند، و فرقی دیگر اینکه ایشان وجود بدیهی را که معنی صفتی است کانه قائم بذات دانسته عین ذات اقدس می دانند و ما ذات اقدس را امری می دانیم که قیوم ماهیت باشد نه عین وجود یا متصف به وجود و لهذا ایشان به وحدت هویت و شیئیت حقه. این بود که غرض از این رساله، و الحمد لله علی مننه و احسانه اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی محمد و آله. حرره مؤلفه في شهر ذی حجة سنه 1082
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7431/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی، 7گ (166-159)، ابعاد متن: 6×4، اندازه: 12×5/ 20سم [ف: 16-564]
vahdatīye
ناشناخته
آغاز: بسمله، رساله و حدتیه مولانا جلال الدين ... منم معلول بی علت ... در این مرتبه حضرت مولانا بلسان حال حقیقی محمد یه عبارت می فرماید چون حقیقت این حقیقتا عین حقیقت اوست؛ انجام: و این اتصال فرزندان انفصال بود. پس فرزند فرزند بود و الله علمنا سر الحقايق من اشارات الهيه ... شرح بیتی است از مولانا جلال الدين محمد بلخی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (42پ-46ر) [ف: 15-39]
در شرح بیتی از مولوی؛ خط: نستعلیق، کا: خرسوه وی، احمد، تا: 1261ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، (ر-137ر)، 14سطر (14×8)، قطع: ربعی [ف: 17-164]
vahnā'īye = r.-ye yūhannā = menhāj-ol manāhej = r.-o yūhannā az-zemmī
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 188/1
خط: نسخ مختلف، بی کا، تا: 1264ق؛ محشی؛ مهر: «الواثق بالله الغني محمد صادق بن مهر علی» (بیضوی)؛ 9 گ (4ر -12ر)، اندازه: 21×15سم [اوراق عتیق: 2-340]
al-wuḥūš = k.-u asmā’-il wuḥūš
اصمعی، عبدالملک بن قریب، 122 - 216؟ قمری
asma‘ī, ‘abd-ol-malek ebn-e qarīb (741 - 832)
کتابی است در بیان صفات و اسماء مترادفه ذکور و اناث بعضی از حیوانات و ضبط صورت مفرد و جمع اسامی آنها با ذکر شواهد مختلف از اشعار شعرای جاهلی.
آغاز: صفة الحمر اسماء الحمير و صفاتها قال أبو سعید الأصعمي هو الحمار العير و المسحل و الاخدرية منها ما کان من ولد حمار یقال له الأخدر ...
انجام: و الزموع التي یمشی علی زمعتها ای زمع قوائمها اذا دنت من موضعها لئلا یقص أثرها
چاپ: فینا، 70ص، 1888م؛ مجاة كلية المشرقيات، جامعة القديس یوسف، جزء 3، 1908م.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 8؛ 14ص (1-14)، 17 سطر، اندازه: 24/3×16سم [ف: 13-200]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن علی حسینی معروف بن ذاکر ابی عبدالله الحسين علیه السلام، تا: سه شنبه 26 جمادی 1281ق؛ تملک: میرزا عبدالحسن به سال 1334؛ جلد: گالینگور، 19 گ، 14سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-173]
vahy
خلخالی، محمد علی بن محمد حسین، ق13 قمری
xalxālī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hoseyn(- 19c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3486/2
آغاز: بسمله. هذه من افادات ... استادی آخوند محمد علی خلخالی در بیان وحی بدانکه وحی بر دو قسم است؛ انجام: بصفت قدرت.
بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 4گ (168-171)، 17 سطر (16×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 11-2491]
vahīd-nāme
کاظمی تهرانی، اکبر، ق 14
kāzemī tehrānī,akbar( - 14c)
شرح مختصر احوال، آثار و شخصیت عارف کامل، وحیدالاولیاء، سی و هفتمین رکن سلسله ذهبیه است که به نام میرزا محمدعلی نیریزی معروف به حب حیدر و ملقب به معین الفقراء مصدر و معنون نموده است.
شیراز، خانقاه احمدیه، شماره نسخه: 680
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... خداوند عالم در این کره خاکی هریک از موجودات را بر حسب استعداد؛ انجام: به توفیقات این حقیر زیاد شده و در خاتمه از خوانندگان محترم التماس دعا دارم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: کاظمی تهرانی، اکبر؛ جلد: مقوا، 193گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: -703]
وحی و الهام - وحی و الهام و خواب دیدن
vahy va elhām va xāb dīdan
نسفی، عزیز الدين بن محمد، قرن 7 قمری
nasafi, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad( - 13c)
در حقیقت وحی و الهام و چگونگی خواب دیدن و تقسیم دنیا به شش شاخه، در چند فصل و با عناوین «ای درویش». نسخه های آن با یکدیگر تفاوت هایی دارند. نسخه چاپ شده آن در «الانسان الكامل» به عنوان رساله یکم منازل السائرين (ص 246-233) در هشت «فصل» است: 1. بیان روح انسانی؛ 2. بیان ملائکه سماوی؛ 3. بیان دل انسان کامل؛ 4. بیان سخن اهل شریعت؛ 5. بیان سخن اهل حکمت؛ 6. بیان دانستن غیب؛ 7. بیان خواب و بیداری و در بیان خواب دیدن؛ 8 بیان نصیحت. فصل هشتم از رساله او در بیان نبوت و ولایت (فهرست نسخه های خطی فارسی 1450/2 ) که ضمن رسائل اضافی در الانسان الكامل (ص 323-325) چاپ شده، نیز در بیان «وحی و الهام و خواب دیدن» است. (احمد منزوی)
آغاز: الحمد لله ... اما بعد، چنین گوید اضعف ضعفا ... ازین بیچاره درخواست کردند، که می باشد که در وحی و الهام و خواب دیدن رساله ای جمع کنید.
چاپ: تهران، با پیشگفتار هانری کربن، با تصحیح و مقدمه ماریژان موله، انتشارات طهوری، چاپ دهم، 1389ش
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ گزیده را ماند؛ 8گ (11ر-18پ) [ف: 1-268]
آغاز برابر؛ انجام: و کاشکی که خاک بودم، انا انذرناکم عذابا
قریبا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1075ق؛ جلد: میشن، 4گ (122پ- 125پ)، 18سطر، اندازه: 22/2×15/7 سم [ف: 7- 170]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12، 6گ (53پ -8هر) [ف: 268-1]
آغاز: برابر؛ انجام: کاشکی از مادر نیامدسی و کاشکی خاک بودمی ... و یقول الكافر یالیتنی کنت ترابا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13، 4ص (138-141)، اندازه: 13/5× 21/5سم [ف: 23-288]
آغاز: بدان اعزك الله في الدارين که هر وقت آدمی اندرون خود را پاک کند و آیینه دل؛ انجام: از وجود همان عالم مشهود تجلی منطبعه در آن شخص است و الحمدلله رب العالمين و صلی الله...
خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: 1256ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن، 6گ (109ر- 114ر)، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 7-189]
آغاز برابر؛ انجام: و کاشکی خاک بودمی. انا انذرنا عذاباً قریبا... یا لیتنی کنت تراباً.
خط: نسخ، کا: حیدر علی، تا: شوال 1280ق، جا: تهران؛ با این که تصحیح شده پر است از غلط؛ جلد: مقوایی، 5گ (211ر -215ر)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 5-51]
آغاز: برابر؛ انجام: کاشکی از مادر نیامدی و کاشکی خاک بودمی یوم ینظر المرء ما قدمت یداه و یقول الكافر یا لیتنی کنت ترابا
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: ربیع الثاني 1285ق؛ 4گ (177ر- 180ر)، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 21-22]
آغاز: برابر؛ انجام: و کاشکی خاک بودمی. انا انذرناکم عذاباً قريباً یوم ینظر ... و آله اجمعین الطاهرين
با دگرگونی هایی در (ص 233 -246) همان مجموعه چاپ شده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: طبیب طهرانی، محمد جواد بن محم حسین، تا: 1314ق؛ جلد: تیماج، 3گ (70ر-72ر)، 15سطر (15/5×9)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 14-219]
vahy va ma‘refat
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
[فهرستواره منزوی 1077/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 743/6- ف
نسخه اصل: پاریس 968 . S. P (بلوشه 113)؛ بی کا، تا: 8 رمضان 1009ق [فیلمها ف: 1-534]
wadā’i'-ul ahkām fī š.-i šarāyi'-il islām
طباطبائی، زین العابدين بن حسین
tabātabā'ī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e hoseyn
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
در نسخه ما از این شرح که گویا از زین العابدين بن حسین
طباطبائی است تنها وکالت و اجاره است و آن بیشتر به تقریر درس استاد می ماند. در آن از «سید استاد دام ظله العالي» یاد شده است و از ریاض..
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 142 - ج
آغاز: بسمله. و به ثقتی. نحمدك یا من و کلنی الله فاکرمنی ولم یکلنی الى الناس فیهینونی ... و بعد فهذا کتاب الوكالة؛ انجام: لان ید الوكيل ید الموكل لکن (پایان اجاره و کامل نیست)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، اصل است با خط خوردگی؛ در صفحه عنوان اجازه ای است از زین العابدين طباطبائی به میرزا حسین و در همینجا آمده که وکالت 22 جزو و اجازه 12 جزو و رویهم 34 جزو است، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ 270 گ، 23سطر (17/5×9/5)، اندازه: 16/5 × 22/5سم [ف: -501]
wadā’i'-ul fuḥūl fī š.-i zubdat-il uşūl
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 -1881)
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 1030ق)
شرحی مزجی متوسطی است بر «زبدة الاصول» شیخ بهاء الدين عاملی با استفاده از بعضی شرح های دیگر و نقل پاره ای از اقوال.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2128/6
آغاز: ان أعلى از کی درر تستخرجها اللسان عن حقائق کنوز البراعة و أعلى اصفی غرر تستکشفها البنان عن دقائق رموز البراعة؛ انجام: فلابد أن یکون المراد أن لفظ العلم مستعمل في المقيد لا المجموع لعدم العلاقة ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی و افزودگی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 8گ (128ر - 135 پ)، اندازه: 15/5× 20/5 سم [ف: 6-141]
ودائع النبوة- الصلاة
wadāyi‘-un nubuwwa fī aḥkām-iš šarī‘a
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn( - 1903)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
مؤلف بنا داشته یک دوره فقه شیعه را در کتاب ودایع النبوة تدوین نماید ولی موفق به این کار نشده و فقط بخش هایی از آن را تأليف نموده است. بخش هایی از این کتاب که تأليف شده وبعضأ عنوان مستقل دارند چنین است: کتاب الطهارة که شرحی بر کتاب طهارة شرایع است (الذريعة 15: 188)، کتاب الصلاة (الذريعة 15: 61)، کتاب الزكات که ناقص است، کتاب الصوم، کتاب الارث، کتاب البيع یا تجارت که شرح بر کتاب بیع شرایع است. (نمازی خوی 1: 140)، کتاب الصلح که باز شرح برکتاب صلح شرایع است و مؤلف نام آن را رضوان نهاده است (الذريعة 11: 239)، کتاب الخيارات که مؤلف نام آن را ذخایر النبوة نهاده است (الذريعة 10: 8). از این بخش ها بخش بیع وخیارات در سال 1320ق و صلاة درسال 1342 ق به چاپ رسید است.
آغاز: الحمدلله المتعالي بوجوب وجوده عن أن یدرکه ... اما بعد ... کتاب الطهارة الكتاب کنظام ما یکتب به من الكتب و هو الاتقان و لامعنی له سواه لرجوع جمیع المعاني اليه ...
[الذريعة 63/25 و 188/5 ؛ اعیان الشيعة 82/10، 233]
ج 1، شامل بخش طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 3 مصحح، جلد: تیماج، 299گ، 21-31 سطر (16×9)، انداز 22×15/5 سم [ف: 3-740]
آغاز: الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد واله اجمعین کتاب الاجاره التي هی علی نحو ما سمعته في لفظ البيع من ان الاصح کونها نقل المنفعة العقد، انجام: وعلی القول الأخر ای النفوذ من الأصل تصح الجميع کما هو واضح هذا آخر الكلام في هذه المسائل وان أطنب الفاضل في قواعد فیها وفی نظائرها لکن من احاط بما ذکرنا علم الحال فیها اجمع
از اجاره تا وصایا؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن عبدالله رندی، تا: 1268ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 264 گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2271]
آغاز برابر؛ انجام: و لتبرك بعض کلمات آية الله قدس سره لیعرف حالا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 116گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×14 سم [اهدائی رهبر: 3-796]
آغاز: برابر؛ انجام: فیما فسرنا به الأخبار لستغنی عن التعرض للأقوال و کلمات الرجال و لله الحمد ...
ج1-3؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 322 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 21-1648]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1130
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -250]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما اختلاف السطوح فعدم قدحه في الاعتصام من البديهيات و قد از حنا الشبهات.
ج 1-2، از ابتدای مقدمه تا مبحث آب جاری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ اهدایی: شکر الله فقیه نیا؛ جلد: تیماج، مذهب، 139 گ، 24 سطر، اندازه: 15/7 × 21/5سم [ف: 21-1648]
. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25002
آغاز برابر؛ انجام: و اما کونه ما بین المفصل و المشط فمعناه أن الخط المتوهم من اتصال.
ج 1-2، از ابتدای مقدمه تامسح پا از مبحث وضو؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شیخ فتحی عون الجنوبي، آبان 1377؛ جلد: مقوا، 82گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 21-1649]
آغاز: ومن جملة مسقطات الخيار الايجاب ولا دخل له بالاسقاط بل لازمه السقوط لانه عبارة عن الاخذ بالخیار واعمال الحق والثانی عبارة عن ازالة الحق؛ انجام: المصاديق المعينة لجوز تر که مطلقة ولو بالاشتغال بغیره منها. خیارات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 77گ، 19سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4921]
آغاز برابر؛ انجام: علی الكثرة الفعلية و اما اختلاف السطوح فعدم قدحه في الاعتصام من البديهيات و قد از حفنا الشبهات شامل: مباحث طهارت تامبحث امتزاج و مبحث امتزاج نیز نام تمام مانده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مرحوم شیخ اسماعیل هشترودی؛ جلد: تیماج، 409ص، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 169]
آغاز: بسمله هذه جملة القول في المقدمة الباب الأول في الطهارة الكاملة التي یحصل بالوضوء وقد عرفت في أول الكتاب أن الطهارة؛ انجام: و آن استوثقت ... مع القاء الكرسف (برگ آخر به علت پارگی نیمی از آن ناخوانا ست). بخشی از طهارت؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛
افتادگی: انجام؛ 497ص، اندازه: 21×16سم [ف: 50-120]
آغاز: برابر؛ انجام: و عن احمد بن یحیی هو ما کان طاهرة في نفسه مطهراً ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن عبد الرزاق اصفهانی، تا: قرن 14 5گ (130-134)، 23-24 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 692-38]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 111گ، 25سطر، اندازه: 30×19سم [صد و شصت نسخه: -26]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين ولعنة الله علی اعدائهم اجمعین الى یوم الدين کتاب الوقوف والصدقات. التقاط الوقوف لغة الحبس والتحبیس؛ انجام: و کی او فضولا او منهياً عن الغسل حاشا. فانهم کما یعتمدون علی قول الوكيل کذلك علی قول الفضول. الحمد لله رب العالمين ... و صلی الله علی خیر خلقه محمد و عترته المعصومين.
وقوف و صدقات و نقطه؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرحمان بروجردی (شاگرد مؤلف)، تا: 1307ق؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 173 گ، 21 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 8-4922]
آغاز: بسمله ولا تجب الزكوة في الذهب حتی تبلغ عشرین ديناراً ففیه عشرة قراریط نصف المثقال الشرعي؛ انجام: انه لولاه لامکن حمل جمیع ما ستدل به علی التوقيت علی الندب والحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين في کل وقت وحین ... المجلد الثاني من کتاب الزكوة
ادامه کتاب الزكوة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرحمان بروجردی (شاگرد مؤلف)، تا: غره رجب 1308ق؛ مصحح؛ جلس تیماج، 228 گ، 21 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 8-4922]
آغاز: بسمله والحمدلله رب العالمين وصلی الله علی خیر المبعوب محمد و آله الطيبين الطاهرين ... وبعد فهذا کتاب الزكوة من شرائع الاسلام الكتاب والکتب مصدران وقد یطلق لما یجمع به الخط کالنظام؛ انجام: في زكوة الابل لاطلاق الشاة وعدم منافاته للشركة بوجه کما عرفت والحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين.
کتاب الزكوة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرحمان بروجردی (شاگرد مؤلف)، تا: 29 ربیع الثاني 1308ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 189 گ، 21 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 8-4922]
آغاز: هذا کتاب الصلوة من ودایع النبوة بسمله الحمدلله رب العالمين ... و بعد کتاب الصلوة و هی في الأصل العطف و هو من الرب الرحمة ... طهارت و صلات؛ خط: نسخ، کا: میرزا حسین، تا: 1312ق؛ مصحح؛ 365ص، 20 سطر، اندازه: 21815/5 سم [ف: 47/2 -106]
آغاز: برابر، انجام: و ان کان المخاطب اصطلاحه مخالفا له و الذي دعاهم علی حملها علی الملكية الجميع بینها و بین مرسلة ابن ابی عمیر بین آن ما دعاهم إلى التسالم علی أن الأرطال فیها عراقية من الوهن بمکان ... بخش نخست از جلد اول کتاب طهارت می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حسن بن عباس آقا خوئی، تا: 1315ق؛ مصحح، محشی؛ 63گ (138پ -200ر)، 21 سطر، اندازه: 16×8/5 سم [ف: 538-37]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... و بعد فیقول: ... ان من سبیل الهداية المتجلية بانوار الهداية الضرورة و البرهان ما ورثته ورثة الفرقان حملة الدين و ائمة المسلمين و حماة الاسلام ... هو أن الماء الواحد لا یختلف اجزائه في الطهارة و النجاسة؛ انجام: و اما اعتبار الدفعة فقد عرفت انه الاحتراز عن التدريج کما صرحوا به تحفظا علی الكثرة الفعلية و اما اختلاف السطوح، فعدم قدحه في الاعتصام من البديهيات و قد از حنا عنها الشبهات ... جزء دوم از جلد اول کتاب طهارت؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حسن بن عباس آقا خوئی، تا: جمعه 22 ذیحجه 1315ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 62 (200پ - 261پ)، 21سطر (8/5×16/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 37-538]
آغاز بر ابر؛ انجام: فسرنا به الاخبار تستغنی عن التعرض للاقوال و کلمات الرجال و لله الحمد وله الشكر و المنة. جلد اول کتاب طهارت)؛ خط: نسخ، کا: محمود بروجردی، تا: شعبان 1315ق؛ مصحح، با نشانی «بلغ» و «ملاحظه شد»؛ مهر کتابخانه پیمان مراغه در 1310 خیابان خواجه نصیر، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: میشن مذهب، ابعاد متن: 12/5 × 21/5، اندازه: 20/7 × 31/2 سم [ف: 29/2 -796]
جلد اول، از آغاز طهارت تا احکام تطهیر کر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1315ق؛ 167گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 37]
از احکام وضوء تا غسل استحاضه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1315ق؛ 219گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: -37]
آغاز: «کتاب الصلاة و هی في الأصل العطف و هو من الرب الرحمة و من المربوب الاستكانة و التذلل و طلبها و الاستغفار و من عبد علی آخر طلب الرحمة؛ انجام: و هذا ما اردناه من بیان غوامض کتاب الصوم و اما بقية المسائل فلیست بهذه المثابة من
الغموض و نسئل الله تعالی أن یوفقنا لما هو اهم من التعرض لبقية هذا المبحث و الحمد لله تعالی کما هو اهم من التعرض لبقية هذا المبحث و الحمد لله تعالی کما هو حقه علی هدایته الى ما خفی من شریعته.
جلد دوم: شامل کتابهای صلات و زکات و صوم؛ خط: نسخ، کا: محمود بروجردی، تا: 15 ربیع الاول 1316ق؛ مصحح، محشی به امضای «منه ره»؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي، کتابخانه پیمان در مراغه خیابان خواجه نصیر 1310؛ جلد: میشن، 27-25 سطر (12×22/5)، اندازه: 31/4×20/9 سم [ف: 29/2 -796]
آغاز: الباب الأول في الطهارة الكاملة تحصل بالوضوء و الغسل قد عرفت في اول الكتاب أن الطهارة هی الجامعة بین النظافة و النزاهة و ان منشاء انتزاع اول الدرجات امر عدمی بخلاف النزاهة؛ انجام: فالزله و الاشتباه من شیخنا المفيد و تبعه من نشاء بعده من بلامذته و لامذة و تقلدیهم و استدلوا لما توهموا بالاخبار الصريحه في ابطال دعویهم و بالتامل في ما فسرنا به الاخبار نستغنی عن التعرض للاقوال و کلمات الرجال و لله الحمد و الشكر و المنه
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1317ق؛ جلد: تیماج؛ 347ص، 27 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 9-165]
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج ملا آقا ابن ملا محمد علی، تا: 22 رجب 1317ق، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1371]
آغاز: بسمله، کتاب الصلواة و هی في الأصل العطف و هو من الرب الرحمه و من المربوب الاستكانه و التذلل و طلبها و الاستغفار و من عبد علی آخر طلب الرحمه من ربه فالصلوة من الله تعالی و من غیره حقیقه واحدة فالاختلاف انها هو في خصوصية الربط الكاشف عنها اختلاف الحروف فالبد یصلی؛ انجام: علی الوجه المشروع فان هذه الخصوصيه لاتختلف بالقصد کالقضاء و الاداء و رفع الحدث ... هذه جمله ما أفاض الاستاد المحقق في هذا المتحث قد تم بعنوان الله تبارك و تعالی ... قد وقع الفراغ من اتمام هذه النتيجه ... سنه 1317
کتاب الصلوة، تا اواخر مسائل مبحث «قصرو اتمام»؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1317ق؛ به خط یکی از شاگردان مؤلف است؛ جلد: تیماج، 328ص، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 9-15]
آغاز: بسمله الصلوة وهی في الأصل العطف وهو من الرب الرحمة ومن المربوب الاستكاثه والتذلل وجلها والاستغفار و من عند علی آخر طلب الرحمة لابد له؛ انجام: فان هذه بخصوصه لاتختلف بالقصد [کالانقضائ] والدواء ورفع الحدث والاستباحة هذه جملة ما افاده آية الله الثاني علامة دهره و فرید عصره
بخش صلاة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 شوال 1317ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 158گ، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 5- 270]
کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: صادق قزوینی، تا: 25 ربیع الاول 1318 ق [مختصر في: -880]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ان الارطال فیها عراقية من الوهن بمکان. شامل: مقدمه ودایع النبوه، کتاب الطهارة، کتاب البيع یا تجارت؛ خط: نسخ، کا: حسینی خوئی، عبدالعلی بن محمد رفیع، تا: 26 ذیقعده 1318ق؛ جلد: تیماج مذهب، 107گ (230-336)، 26 سطر، اندازه: 24×18سم [اوراق عتیق: 1-127]
جلد اول در طهارت؛ خط: نستعلیق، کا: هشترودی تبریزی، عبدالله بن محمد حسن، تا چهارشنبه 17 شعبان 1338ق، جا: نجف اشرف؛ ابعاد متن: 15×10/5، قطع: وزیری [ف: 245]
آغاز برابر؛ انجام: فیما فسرنا به الأخبار لستغنی عن التعرض للأقوال و کلمات الرجال و لله الحمد ...
ج 1-3، از ابتدای مقدمه تا انتهای مبحث استحاضه؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدين ارموی، تا: 4 رمضان 1339ق، جا: نجف اشرف جلد: میشن، 229گ، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 21-1647]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ بسیار مغلوط؛ جلد: تیماج، 78گ، 23 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 12-314]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما اختلاف السطوح فعدم قدحه في الاعتصام من البديهيات و قد أزحنا الشبهات و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، کا: عباس ماکوئی، بی تا، تاریخ کتابت: دوشنبه از هفته سوم ذیحجه 1317ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 163گ، اندازه: 22×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1678]
کتاب تجارت و خیارات و صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 353گ (1پ -353ر)، 24 سطر، اندازه: 17/5 × 28/5سم [ف: -7]
آغاز: یقی الكلام في القواطع و الخلل و نشیر إلى ما هو المهم المعضل الذي لا یهتدی اليه ال الاقل؛ انجام: و بما حققنا ظهر فساد ما زعمه آية الله نور الله ضریحه کغیره تبعا للمفید و قدس سره من أن هذا السهوينا في العصمة
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 40 ص (279-318)، 19سطر، اندازه: 21/3×15/5 سم [ف: 9-139]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. هذه جملة القول في المقدمة الباب الأول في الطهارة الكاملة التي یحصل بالوضوء والغسل قد عرفت في اول الكتاب أن الطهارة هی الجامعة بین النظافة والنزاهة؛
انجام: و دلت علیه الاخبار فالزلزلة والاشتباه من شیخنا المفيد قدس سره وتبعه ص فنشأ من بعده من تلامذته و تلامذة تلامذه و مقلدیهم واستدلو لما توهموه بالاخبار الصريحة في ابطال دعویهم بالتاویل فیما فسرنا به الاخبار تستغنی عن التعرض للاقوال و کلمات الرجال واحمد الله رب العالمين والصلوة والسلام علی سید الأنبيا...
کتاب طهارت، خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 193گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: 5-2271]
آغاز: برابر؛ انجام: فما سمعت تأتي به بعد النقاء عین وجب علیها حال الطهر فانهما واحد کما هو صریح رواية أخرى و بالتامل فیما حققنا یظهر ما في کلمات الاصحاب قدس الله اسرارهم في هذا الباب ولنبرك بذکر بعض کلمات آية الله قدس سره لیصرف حال طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 26گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2271]
آغاز: بسمله وبه نستعین حمدلله وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين و بعد فیقول المسكين المستكين محمدهادی بن محمد امین ... ان هذه جملة مما خطر بالبال في کشف الغطاء الفصل الثاني فیما بنی علیه کتاب التجارة ...... العقد الى عقده هو اللفد الدال ... فهذه مجاز في الاسناد و تعریف للمعنی؛ انجام: وهذا انما یحتاج اليه مع الجهل بالواقع واما مع العلم بوجود مناط للضمان حال الفساد فلامعنی للتمسك بالضابط معان الحكم بالضمان حال الفساد لوجود سببه لادلالة له علی تسلیم القاعدة بوجه و بالجملة
کتاب التجارة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 57گ، 24 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف مخ: 2-577]
طهارت و بخشی از صلات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: وزیری [نشریه: 5-610]
قطعه ای از آغاز کتاب طهارت؛ خط: نستعلیق، کا: خاکمردانی خوئی، بی تا، جلد: تیماج، 29گ (78پ - 106ر)، اندازه: 21×16سم [ف: 27-390]
کتاب الطهارة؛ بی کا، بی تا [تراثنا، س 2ش 4-69]
آغاز برابر؛ انجام: الموجود: ولنتبرك بذکر بعض کلمات آیه الله قدس سره لیعرف حال ...
کتاب الطهارة؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 117گ (91ر-1207)، 22 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [مؤيد: 2-298]
al-wadā‘
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā( - 1139)
چاپ: به کوشش آسین پلاسیوس (1943م)
عکسی نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206. قسم من رسالة الوداع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق [عکسی ف: 4-490]
آغاز: قال في رسالة کتب بها الى بعض اخوانه وهی رسالة الوداع: اطال الله بقاك ایها الوزير الأجل انی لما اعتزمت علی الحركة؛ انجام: و شرف همتك قد کمل فلا ینسب هذا القول الا اليك و لا یعرف الا بك کن معانی
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی، کا: انصاری، عبدالله بن محمد، تا: 667ق؛ 11گ (190پ - 200پ)، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3-645]
veda-name-ye mah-e ramazan
دو وداع نامه منظوم ماه رمضان بدین ترتیب: آغاز: «الوداع ای مه زمان طاعت خیز ** مجلس ذکر مجلس قرآن»؛ انجام: «تنی دارم از موی باریکتر ** دو چشمم ز شب تیره تاریکتر»؛ و دومی: آغاز: «دیگر عظیمت [عزیمت] می کند ماه مبارک الوداع ** هجران قیامت می کند ماه مبارك الوداع»، انجام: «مجلس ذکر محفل قرآن ** چند روزی دیگر بوی مهمان *** الوداع ماه مبارک الوداع»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10705/5
خط: نسخ، کا: محمد جواد کسائی، تا: 1350ق، جا: شوشتر؛ 1گ (184پ -190ر)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 20-218]
al-wadik fi fadi-id dik
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و یک مقدمه در فضیلت و ثواب نگهداری خروس است. در این مختصر روایات متعدد از طریق اهل سنت در فضیلت آن به خصوص خروس سفید نقل شده است، از جمله: «قال رسول الله صلی الله علیه و آله من اتخذ دیکا ابیض في داره لم یقربه شیطان ولا السحرة» و در روایات دیگر فرموده است: «الديك الابيض صدیقی و صدیق و عدو عدو الله». به گفته مؤلف کنیه آن: «ابو حسان، ابو حماد، ابوسلیمان، ابوعقبه، ابو مدلج، ابوالمنذر، ابوالیقضان و ... و برخی از اسامی آن الأنيس، الموانس، الخيران، الزاقي، المعترفان» و غیر آن است.
چاپ: مطبوعات الحرمين، 26، 1322 ق.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22205
آغاز: بسمله، حمله و بعد فقد الف الحافظ ابو نعیم الأصبهاني جزء في فضل الديك و هذا جزء فیه من الافادة؛ انجام و سقی عظامك صوب مزن هاطل غدق و عود في شراکی بروق و هذا اخر ما ذکره مولانا شیخ الاسلام الجلال السيوطي من دیوان الحيوان من حرف الدال انتهی
خط: نسخ، کا: زکریا بن محمد محلی شافعی، تا: 1060 ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 7گ، 23 سطر اندازه: 25×16سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-803]
ورامین- کتابچه صورت جمع و خرج خالصات ورامین
varjāvand bonyād
کسروی، احمد، 1307 - 1364 قمری
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/67 -4754 ف
در سه بخش چاپ دوم در 1325؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-101]
ورد / دعا - عربی
wird
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 764/2 - ف
نسخه اصل: پاریس 113. S. P (بلوشه 149)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-536]
vard-ol ahbāb
کشمیری، محمد صادق
kešmīrī, mohammad sādeq
اهدا به: غلام علی
رساله ای است در وعظ واخلاق برگرفته از کتب معتبره شامل چهارده «حدیقه»: 1. معرفت خدا و غرض از آفرینش؛ 2. معالجه دنیا؛ 3. تضرع؛ 4. نعمت ایجاد؛ 5. طاعات منعم وذکر توبه؛ 6. حیا وحق آن؛ 7. مذمت منکران طاعات؛ 8. احوالات سیید الساجدين؛ 9. احوال قیامت؛ 10. روایاتی که مشتمل است در نجات از دنیا؛ 11. فواید ذکر و تعریف علم وعلما؛ 12. قضاء حوائج واعمال صالحه؛ 13. وصیت حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) به ابوذر غفاری؛ 14. وصیت حضرت رسالت پناه به حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام).
[الذريعة 64/25 ؛ فهرستواره منزوی 680/6]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد بذروه عرض می رساند این محب راست کیش موافق و مخلص درست اعتقاد بری از علایق؛ انجام: چو ناطق گشتم از اقوال صادق ** بمن رحمت کند بلبل هزاران
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 99گ (2پ-100ر)، 16سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 18-138]
آغاز: بسمله حمد بی حد و شکر بی عدد خداوندی را سزا است که بی ماده و مده چنین گلهای رنگارنگ از کتم عدم به عالم وجود آورد؛ انجام: به من رحمت کند بلبل هزاران ** چه ناطق گشتم از اقوال صادق
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: محرم 1266ق؛ از روی نسخه محمد علی بن محمد رضای قصر خلیلی از قراباغ شیراز مورخ 15 ذیقعده 1222 برای کربلایی آقا کوچک؛ اندازه: 18×11 سم [ف: 838-4]
آغاز: بسمله حمدله والصلوة ... بعد مؤلف این کتاب چون ملاحظه نمود دید که اهل این عصر وزمان همگی شب وروز عمر عزیز خود را صرف تحصیل دنیای دنی می نمایند ... لهذا از برای تنبیه غافلان و مستان لایعقل مدهو شان این رساله را از کتب معتبره وعظ جمع نمود؛ انجام: مغرور بزینت خود شدم پس بیامرز مرا ودراج می گوید الرحمن علی العرش استوی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 32 گ، اندازه: 14×22/5سم [ف مخ: 2-578]
warad-ul aqţāb wa-l mukammilīn
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد، 898 - 973 قمری
ša'rānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad (1493 - 1566)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13480
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 602]
waradat-ul arwāḥ
اتقانی، کاتب بن عمر، 685 - 758 قمری
etqānī, kāteb bn ‘omar (1287 - 1358)
اهدا به: صدرالدین محمد بن روح الدين حسین التسري
تاریخ تأليف: 20 رجب 716ق
شرح منظومه ای است در مؤنثات سماعیه از خود شارح ضمن چند فصل، که به جهت صدرالدین محمد بن روح الدين حسین التسري نگاشته پس از این که صدرالدین نزد وی «عقود الجواهر»
را خوانده و حفظ کرده است.
آغاز: الحمدلله واهب العطايا و الصلاة علی محمد العدل في القضايا و آله الأخيار الأبرار من المهاجرين و الأنصار
آغاز برابر؛ انجام: انشأت وردة الأرواح نظما و نثرا بعون فالق الاصباح الملك الفتاح ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 163ق، جا: قسطنطنیه مدرسه سود لجه؛ 6 گ (109پ -114پ)، 19 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 22-55]
آغاز برابر؛ انجام: انشات وردة الأرواح نظما و نثرا ... من رجب سته عشر و سبعمائة
خط: نسخ، کا: موسوی لاریجانی، محمد علی بن محمد، تا: 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8ص (314-321)، 21 سطر، اندازه: 18/5×10 سم آف: 32-214)
ward-ul janna wa badr-ud dujna = al-arba‘ūn ḥadīṯ-ā min arba‘īn šayx-ā min ‘ulamā’-il amṣār
پس از یاد کردن سند حدیث و خود آن عنوان «قال الامام» دعائی یا درباره او به مانند این که زنده است می آید و آن حدیث تفسیر عرفانی می شود، در رشته سندهای آن نام های کهن ایرانی و ترکی فراوان است مانند: شیرویه، شهر دار، بنجیر، زیرک، ایل طغان، شکرویه، زنجویه، جوزوشت، فرکوه، اسفا و جین بند گشای، داسنه، بنیمان. چنین است نام نخستین راوی در این سندها: 1. الناصر الدين الله ابوالعباس احمد، 2. تاج الدين ابو محمد محمود بن خداداد بن ابی بکر بن یوسف اشنهی به روایت از کیا أحمد بن شیرویه شهردار، 3. شهاب الدين ابو عبدالله عمر سهروردی، 4. نجم الدين ابوالجناب احمد صوفی خوارزمی کبری، 5. مجد الدين ابو محمد شریف بن موید بن ابی الفتح صوفی بغدادی نسوی، 6. حجة الدين ابوطالب عبد المحسن بن ابی العميد بن خالد بن عبدالغفار بن اسماعیل ابهری، 7. شمس الدين محمد بن ابی سعید بن ایلطغان بن نعمن کرمانی، 8. معین الدين ابوذر عبد الله بن جنید بن روز بن علی، 9. سدید الدين ابوعبدالله احمد بن ابن منصور جوینی، 10. شرف الدين ابو محمد عبد البر، 11. مجد الدين ابوسعد عبدالله بن عمر بن منصور صفار نیشابوری، 12. ضیاء الدين ابو الرشيد محمد بن ابی بکر بن ابی القسم ابن الغزال اصفهانی، 13. احمد بن شیرویه بن شهردار دیلمی، 14. نجم الدين ابوالحسن علی بن محمد بن احمد طایبادی، 15. تقی الدين ابوعبدالله محمد بن محمود بن ابراهیم بن فرج حمامی شهید، 16. سراج الدين احمد بن صالح بن محمد هروی، 17. موفق الدين ابو علی بن ابی العزيز بن ابی علی بزاز مدانی معروف به کلین، 18. شیخ الملة أبوالمجد عبدالباقی بن عبدالواسع انصاری هروی، 19. سدید الدين ابوبکر بن ابی الفخر همدانی صوفی، 20. کمال الدين ابو المعالي عمر بن عبدالرحمن بن عبدالجبار خاصی هروی، 21. منتجب الدين حجة الاسلام ابو الفتوح اسعد بن أبي الفضائل بن خلف عجلی، 22. غیاث الدين ملك الوزراء و العلماء محمد بن آصف بن آصف الزمان ابو مضر محمد بن اسعد بن محمد عقیلی، 23. رکن الدين ابو القسم مسعود بن مسعود صدر شهید، 24. شمس الدين ابونصر عبدالله بن عمر بن عالم بن ابراهیم بخاری، 25. شمس الدين علی بن عبدالرشید بن علی بن بنیمان سبط حافظ ابو العلاء همدانی، 26. تاج الدين ابوالفتح منصور ابن المعالي عبدالمنعم بن عبدالله بن محمد بن فضل فراوی صاعدی، 27. امام الدين احمد بن محمد ابن خولة مغربی حفافی، 28. رضی الدين ابوالحسن موید بن محمد بن علی طوسی، 29. اثیر الدين محمد بن محمد بن ابی غائم اصفهانی، 30. علاء الدين ثابت بن محمد بن ابن بکر خجندی، 31. موفق الدين محمد بن احمد بن ابراهیم کرمانی، 32. مجد الدين ابو زکریا یحیی بن ربیع بن سلیمان بن حراز واسطی مدرس نظامیه بغداد، 33. افضل الدين محمد بن محمود بن محمد اصفهانی، 34. ابوالفخر عبد الجامع بن علی بن ناصر هروی، 35. حجة الاسلام ابوالقاسم عبدالکریم بن علی عبدالکریم بسطامی کرمانی، 36. تاج الدين مسعود بن محمد بن مسعود بن منیعی، 37. محمد بن ابی غالب زهر بن محمد بن ابی سعد شعرانه، 38. ابوبکر بن عبدالله بن ابی الفتوح بن اسعد عطار، 39. ابو محمد عبد العزيز بن مبارك بن اخضر بغدادی، 40. ابوروح عبد المعز بن محمد بن فضل صوفی هروی، در اینجا راوی سوم نظام الملك است.
آغاز: بسمله. رب زدنی علما، الحمد لله العلى الخلاق الملي الرزاق الصادق في الوعد الوفي بامیثاق ... اما بعد فاحادیث النبي ... اوضح سبیل للمهتدین ... و کنت اقبلت في ریعان امری و عنفوان عمری علی التشبت باذیال جلالها ... إلى أن حان الوقت ... فقیض الله لی و اتاح و اظهر علی صفحة زمانی و الاح من حدانی علی نظم هذه الدرر المنورة و ندبنی الى جمع هذه الغرر الماثورة فاجبته ... و جمعت الراكضين في میادین الدين و الناهضين محمل اعباء اليقين تیمنا بنشر معالیهم ... و سمیته و رد الجنة و بدر الجنة؛ انجام: و الاضطرار لنه الواحد القهار، شعر: دلت لوجهك السن و صفات ** بالعجز و التقصير معترفات / ما انت یا ذالحسن الافتنة ** فتنت بك الاحياء و الأموات / انت الحياة لمن اردت حیاته ** و لمن اردت مماته ممات
آغاز و انجام برابر
خط: نسخ، کا: المعلم الخباز، حسین بن قاضی علی، تا: 1 رجب 719ق، جا: یزد؛ کاغذ: سمرقندی، 29گ (1پ-29پ)، 23 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 16-711]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، در پایان تاریخ 670 با خط کمرنگ دیده می شود و شاید هم ساختگی باشد؛ 24گ (15ر-38پ) [ف: 5-749]
-ward-ur rabī'ī fi-l kullī-yițțabī‘ī
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله 1297 - 1391 قم
ullāme hā'erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e izl-ol-lah (1880 - 1971)
رساله ای است تحقیقی با ذکر اقوال دانشمندان و رد و ایراد در مبحث کلی طبیعی که آن را قبل از سن بلوغ نگاشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 27021
آغاز: بسم الله المبدع للطبائع و مشخصاتها فصل في فصل الخطاب المشاغبة ذوی الألباب في الكلى الطبيعي فلیعلم أن التحقيق في تحریر محط التشاجران الكلى الطبيعي الذي هو عبارة عن طبيعة المعروض للكلية في ظرف العقل کما هية الانسان التي هی في حد معناها؛ انجام: و قرره النفس الصالحية بامتن تقریر فالحمدلله علی نعمة الكلية علی هذه الطبيعية الجزئية و الصلاة علی ذی الذاب القدسية و آله اولی النفوس القدوسية
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: کتابخانه آية الله شیخ محمد صالح علامه حائری، تیر 1351؛ جلد: مقوا، 24گ، 19 سطر اندازه: 17×22/5سم [ف: 24-273]
wird-uš šayx ‘abd-ul-qādir al-gīlānī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10943/9
کاتب: حفید بکلی افندی، ابراهیم بن علی، تا: قرن 13، جا: ترکیه عثمانی؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س ش 2-36]
verd-e šarīf
رفاعی، احمد بن ابی المعلمين مکی زواعی
refā‘ī, ahmad ebn-e ab-el-mo‘alemīn makkī-ye zavā‘ī
رساله مختصری است در دعا که در ابتدا سوره های توحید، فلق، ناس، فاتحه و اوایل بقره را آورده و پس از آن آية الكرسي واسامی خداوند متعال و سپس چند قطعه صلواتیه که صلوات بر پیامبر و اهل بیت و اصحاب اوست. گویا از منشآت احمد رفاعی است.
آغاز: بسمله سوره فاتحه بسمله اللهم اجعلنا ممن رکبت علی جوارجهم من المراقبة غلاظ القيود، انجام: العلماء العاملين والعالمین والتابعین لهم باحسانه إلى یوم الدين سبحان ربك رب العزة عما یصفون وسلام علی المرسلين والحمدلله رب العالمين
کا: درویش محمد فردی الغزالي الرفاعي، تا: 5 جمادی الثاني 1290ق؛ مهر: «خادم الفقراء الشيخ السيد حافظ محمد فضلی الرفاعي 1268» (مدور بزرگ)؛ جلد: تیماج، 4 گ، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 8-4923]
آغاز: سوره قل هو الله و قل اعوذ برب الفلق و قل اعوذ برب الناس وحمد و آیات اول سوره بقره؛ انجام: یا نبی الله کن لنا شافعا انت والله شفیع لاترد یا رب انت الله یسر لنا علم لا اله الا الله محمد رسول الله
خط: تحریری، کا: درویش محمد فردی غزالی بن شیخ محمد فضلی رفاعی، تا: 9 جمادی الثاني 1290ق؛ مهر: «خادم الفقراء الشيخ السيد حافظ محمد فضلی الرفاعي 1268» (مدور بزرگ)؛ جلد: تیماج، 6گ، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 4-2116]
verd-os sobh
حاج بله تبریزی، امین الدين، - 720 قمری
hāj bale tabrīzī, amīn-od-dīn( - 1321)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/13
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله رب العالمين إلى آخره و من سورة البقرة الم ذلك الكتاب؛ انجام: و سورة النصر و الاخلاص و المعوذتين بتمامها و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 25 ذیقعده 722ق؛ جلد: تیماج، 3ص (98-96)، 41 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 7241]
verd-e mohammad osāme
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3781/16
متعلق به ایام هفته با دیباچه فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 38-7]
verd-ol morīdīn
خاکی کشمیری، 994 قمری
xākī kešmīrī( - 1586)
در مناقب مراد خود شیخ حمزه کشمیری (-984ق) سروده، سپس «دستور السالكين» را در شرح این منظومه به نثر نگاشته است. بابا داود مشکاتی کشمیری (-997ق) در کتاب «اسرار الابرار» (الاسرار) خود از آنها نقل کرده است. [فهرستواره منزوی 2134/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17661 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
Fird-ul mustagāt
ورد و نیایشی است در استغاثه به خداوند متعال با ستایش پیام اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در هر بند و درود و صلوات آن حضرت، شبیه به منشئات دراویش اهل سنت.
آغاز: الحمدلله الذي زین النبين بحبیبه المصطفى صلی الله علیه سلم و من علی المؤمنين بنبیه المجتبي
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 30-222]
آغاز برابر؛ انجام: و رافع الدرجات و قاضی الحاجات برحمتك ارحم الراحمين
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای سرلوح گو ترکی؛ 12گ، 9 سطر، اندازه: 24/5×16سم [ف: 5-272]
-ward wa-l ‘andalīb
مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظم 1150 - 1215 قمری
nozaffar-'alī-šāh-e kermānī, mohammad taqī ebn-e -ohammad kazem (1738 - 1801)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9365/7
خط: نستعلیق، کا: هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، تا: قرن 3 گ (263پ -264پ) [مختصر ف: -881]
الوردية في تحقیق سوانح المعراجية- الحديقة الوردية في السوانح المعراجية
erdīye-ye mohammad bahā'
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6225/9- ف
نسخه اصل: آکادمی بخارست رومانی 178 M؛ خط: نسخ معرب کا: محمود بن داود، تا: 977ق؛ 1ص (42) [فیلمها ف: 3-212]
arzeš-e afkār va āzmāyes-e anzār
فاضل گروسی، عبدالحسین، 1259 - 1324 شمسی
fāzel-e garrūsī, “abd-ol-hoseyn (1880 - 1945)
معماهای متفرقه ای است به نظم و نثر با جواب آنها که مؤلف برای پرورش ذهن آنها را جمع آوری نموده است و دارای ترتیب خاصی نمی باشد.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1996
آغاز: سؤال: گر یکی در یکی نوشته شود به نام یارم به از فرشته
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 230 ص [عکسی ف: 5-448]
ورزنامه- کشاورزی نامه
varz-nāme
تاریخ تأليف: قرن 4 یا 5
نثری کهن از قرن چهارم یا پنجم، شامل 12 جزو، هر جزو شامل باب های مختلف، در کشاورزی و دام پروری و نگهداری پرندگان و ... . اصل کتاب به یونانی از قسطیوس بن اسکوراسیکه رومی بود که به پهلوی و بعد در روزگار خلفای عباسی از پهلوی به عربی ترجمه شده است. متن حاضر ترجمه از زبان عربی است با توجه به آئین جمله بندی و ترکیبات لغات متن چنین برمی آید که این نثر مربوط به روزگار سامانیان یا اوایل غزنویان است.
کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره/1
آغاز: دیباچه کتاب: «سپاس خدای را که همه ازوست و همه را بازگشت بدوست آن خدای دو جهانست و آفریدگار خرد و جانست و دارای زمین و آسمانست و روزی دهنده جانورانست و آمرزنده گنه کارانست و جاره بیجار گانست و دستگیر درماندگان است. آن خدای را که به کن ابداع هست کرد»؛ متن: «این نخست آن کتابیست که قسطیوس بن اسکوراسکیه عالم روم نهاد آنک او را فیلسوف روم خوانند در آنج وصف کرده است از آن چیزها که کشاورزان را و دهقانان را و دیگر مردم را از دانستن آن چاره نیست ... و این کتاب را ببارسی ورزنامه خوانند و معنی آن کتاب الزراعة باشد بتازی یعنی کتاب کشاورزی»
بی کا، بی تا؛ از این متن در چند جا اوراقی افتاده است؛ کاغذ: ایرانی، اندازه: 21×11سم [نشریه: 7-756]
al-waraqāt = al-warīqāt
امام الحرمين، عبدالملک بن عبد الله، 419 – 478 قمری
emām-ol-harameyn, ‘abd-ol-malek ebn-e ‘abd-ol-lāh (1029 - 1086)
یک دوره اصول بسیار فشرده و مختصر که فقط قواعد کل اصول فقه را بیان می کند بدون هیچگونه استدلال یا نقل قول
آغاز: بسمله، هذه وریقات یشتمل علی فصول من أصول الفقه و ذلك مؤلف من جزئین
انجام: و وجه الدليل أن النبي صلی الله علیه و سلم قد اخطاء المجتهد تارة وصوبه اخری و الحديث و رواه الشيخان و لفظ البخاري (اجتهد الحاكم فحکم فاصاب فله اجران فاذا حکم فاخطاء فله اجر واحد)
چاپ: بیروت، محقق: عبد اللطيف محمد العبد، مكتبة التراث، 31، 1977م.
[کشف الظنون 2005/2؛ الاعلام زرکلی 160/4؛ ذخائر التراث العرب الاسلامي 354/1)]
شرح و حواشی:
1- الدركات في شرح الورقات؛ فزاری، ابراهیم بن عبدالرحمن (660- 729ق)
2- شرح الورقات؛ امام الكاملية، محمد بن محمد (808-864ق)
3- شرح الورقات؛ محلی، محمد بن احمد (791-864 ق)
4- شرح شرح الورقات؛ ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا (802-879ق)
5- تسهیل الطرقات في نظم الورقات؛ عمریطی، یحیی بن موسی (-890ق)
6- قرة العين لشرح ورقات امام الحرمين؛ حطاب، محمد بن محمد ( 954-902 ق)
7- حاشية شرح الورقات؛ قلیوبی، احمد بن احمد (-1069ق)
8- شرح الورقات؛ مالکی، محمد بن عبدالرحیم
9- غاية المامول في شرح ورقات الاصول؛ انصاری، احمد بن احمد
10- شرح الورقات
11- شرح شرح الورقات
12- حاشية الورقات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 4گ (127پ- 130پ)، 22سطر (16×10)، اندازه: 21×14سم [ف: -251]
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 10 [آستانه قم: -216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 9-10؛ در فهرست به اشتباه عنوان «مباحث اصولیه» آمده (فهرست رایانه ای 607)؛ جلد: تیماج، 7ص (27-33)، 25 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 9-27]
نسخه اصل: بادلیان واکر 14 (ش 1444 و 1528)؛ بی کا، تا: 1 ربیع الثاني 128ق؛ 8گ (1پ- 8ر) [فیلمها ف: 1-601]
آغاز: برابر؛ انجام: المفسد هو الناقص للعمل المشروع فیه و حکمه العقاب بالفعل عمداً و عدمه سهواً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 22/8×13/5 سم [ف: 16- 410]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1030ق؛ 3گ (66ر -68پ)،
اندازه: 20×11سم [ف: 5-378]
آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1155؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن صلاح قشوی مالک کتاب، تا: دوشنبه سلخ شعبان 1046ق؛ 10ص (87-96) [عکسی ف: 5-378]
خط: نسخ، کا: حسین بن سبزواری، تا: جمادی الاول 1082ق؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ ضمیمه نسخه ش 11090 [رایانه]
بی کا، تا: قرن 13؛ 8ص [ف: -317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمود بن یوسف بن شیخ بالشدری، تا: 1274ق، جا: شیخان؛ جلد: گالینگور، 11گ (14پ -24ر)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 2-185]
بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11-932]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 5گ (90پ -94ر)، 17سطر، اندازه: 15×13سم [ف: 5-90]
آغاز و انجام: برابر بی کا، بی تا؛ محشی از حاشیه شهاب الدين قلیوبی؛ جلد: تیماج مذهب، 18گ (52پ -69پ) [ف: 37-218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح ابن حاجی قاسم، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، اندازه: 24/9×15 سم [ف: 6-9]
al-waraqāt fi-l ‘amal bi-rub‘-il muqanṭarāt
ماردینی، جمال الدين عبد الله، ق9 قمری
mārdīnī, jamāl-od-dīn ‘abd-ol-lāh( - 15c)
تاریخ تأليف: 843ق
دارای یک «مقدمه» و بیست «باب».
آغاز: بسمله ... قال الشيخ الإمام العلامه فخرالدین عبدالله المارديني تغمده الله برحمته واسکنه فسیح جنته بسمله الحمدلله فاطر السماوات و بعد فهذه و رقات في العمل بربع الدائر الموضوع فیه المقنطرات مشتمله علی مقدمه و ابواب و المقدمه في معرفة اسماء الخطوط الموضوعة فیه ...
انجام: وفی جهة المشرق ان کان لنصف القوس والله تعالی اعلم
[تاریخ علم الفلك (مجله دمشق) سال 431: 28 ظاهریه: 246 خدیویه 329: 5؛ الفلك و التنجيم ص 241]
شرح و حواشی:
1- مقنطرات؛ سبط ماردینی، محمد بن محمد (826-907ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی حجاف، تا: دوشن 13 رجب 1116ق؛ 10ص، 24-22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 1- 529]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/14
همان نسخه بالا نشریه: 5-90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محلی مکی، یوسف بن یوسف، تا: 7 جمادی الاول 1143ق؛ 5 گ، 24-32 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 529]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/15
همان نسخه بالا [نشریه: 5-90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، نام مؤلف با خط کهن بر پشت برگ نخستین دفتر نوشته؛ 2ص، اندازه: 18×14 سم [ف: 19-413]
الورقائية- القصيدة العينية
al-waraqa
ابن جراح، محمد بن داود، 243 - 296 قمری
ebn-e jarrāh, mohammad ebn-e dāvūd (858 - 910)
اهداء به: ابن المنجم
کتاب در سرگذشت شاعران و برای هر یکی در یک برگ نوشته است از این روی «الورقه» نامیده شده و در الوزراء صولی الاوراق خوانده شده است.
چاپ: قاهره، محقق: عبدالوهاب عزام و عبدالستار احمد فراج، دار المعارف، 176ص، 1372ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1351
آغاز: ابو العدا فروردین سعد العمي. ورد بن سعد العمى، لقیه دعبل و حدثنی ابوالفوارس احمد بن محمد القمي أنه ورد بن عبدالصمد اخو عکاشه بصری رشیدی صالح الشعر مشهور؛ انجام و انشد دعبل لابی الجهم احمد بن یوسف في کتاب الشعراء اعاذل لیس البخل منی سجية ** و انی رایت الفقر شر سبیل
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ اگر نام مسکویه که در صفحه عنوان دیده می شود از مشکویه رازی باشد نسخه از قرن پنجم یا چهارم خواهد بود، در آغاز آن بخط صدر الافاضل نوشته شده «شیخ الكتب» و دیباچه ای بر این کتاب و اشعاری در وصف آن به خط او آمده، کاغذ 84 برگ آن کهنه است، در صفحه عنوان تملک 1031 و تاریخ ششصد و اندی دارد و میان آننام مشکویه رازی است (یک برگ افتاده و در هنگامی که چاپ می کرده اند در نسخه بوده و به چاپ رسیده و در آن دنباله شعرهای ابی الجهم و شعرهای عمر بن احمد یامی بوده)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 90 گ، 11سطر (14×10)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 8-41]
varaqe
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، 1270 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo'mend - 1854)
چند ورقه است در خداشناسی و خودشناس و تهذیب نفس و اکتساب فضائل اخلاقی و آداب اسلامی، و این عناوین در نسخه آمده: 1. در تدابیری که در آن تدبیر پروردگار مدبر یگانه .... 2. در تدبیر اصلاح نفوس و تطهیر قلوب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8277/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانکه در اخبار ائمه اطهار مروی است که فرمود رسول خدا صلی الله علیه و آله؛ انجام: و آنکه دعا موجب خلاصی از جهنم و باعث دخول بهشت است ... ناتمام؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 13گ (27پ -39پ)، اندازه: 20×15سم [ف: 21-238]
varaqe va delgošā
اصفهان؛ ابوالبرکات، رضا؛ شماره نسخه: 15
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13، 93گ، 14سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -21]
varaqe va golšāh
عیوقی، قرن 5 قمری
‘ayyūqī( - 11c)
آغاز: که نیست هیچ کس واقف از آن حال (کذ) نشسته در عروسی فارق البال (کذ)؛ انجام: زبان در کام کس زین قصه... (کذ) بفریادش رسد ... رسولان (کذ) غریق رحمت یزدان کسی باد - که کاتب را به حمدی می کند یاد ... سنه 1272
خط: نستعلیق خفی، کا: محمد بن اسماعیل، تا: 1272 ق [رایانه]
نسخه اصل: طوپقپو سرای کتابخانه خزینه ش 841؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 70گ، 19سطر [فیلمها ف: 1-271]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2- عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-218]
خط: نستعلیق، کا: اقبال آشتیانی، عباس، بی تا؛ جلد: گالینگو، 150گ، 15 سطر (21×29)، اندازه: 31×23سم [ف: 16-7]
varaqe va golšāh
به نام: شاه عباس اول صفوی
به نظم ترکی از شاعری مسیحی تخلص شیعی که فارسی نیز می سروده است، با مقدمه ای به نثر و نزدیک به پنج هزار بیت. در آتشکده آذر (ص 35) از مسیحی ارمنی بازرگان یاد شده است. فهرست عنوان ها: 1. بیان ایله بو قالوب کتابنک موچین خلقه؛ 2. بود و تتمق قاضی حاجاته روی استعانت دور؛ 3. توحیده دور بو نظم دلکش؛ 4. مناجات و توکل باغندن پیر دسته گلدو ربو؛ 5. توحیده دورو پر قصیده؛ 6. بو بیر هاندور زحلقه وجود واجب حقدن؛ 7. بو نعت رسول مجتبی دو؛ 8 بیان ایله بو معراج رسولی خاص ایله عامه؛ 9. بودر اثبات سیر سرعت و معراج جسمانی؛ 10. بو قصیده اول در درج نبوت نعتیدور؛ 11. منقبت شیر خدا شاه نجف دور؛ 12. بو قصیده حضرت شاه نجف ساننده دور؛ 13. بو تحریر مطالبده طلب دور حامه دین یاری؛ 14. بودور تعریف شاه دین پناه اول شاه عباسنگ؛ 15. بوقصیده داخی اول صاحب قران شاننده دور؛ 16. بوساقی دن طلب قلیمقدو در کیفیت؛ 17. بو خودورقا ایلد گلشادین آغاز حکایت دور؛ 18. و رقاصفتین بیان ایدربو؛ 19. گلشا حسنند دور بو گفتار؛ 20. بو خود بخش بلا دور عاشق و معشوقه فطر تدین؛ 21. عقابیدور بو گلشا آنه سینگ اول بیری رویه؛ 22. بو گلشا ننگدور اونکا جوابی؛ 23. بو گلشا خرینک شمع بیر له ماجرا سیدر؛ 24. بو گلشا آچدو قیدور درد ایله پروانیه رازین؛ 25. بوورقادویدو کیدور بیلمش اغیار بیدادی؟ 26. بوور قاقیلدو کیدور چرخه طعنه؛ 27. بور قافابیله رزایلدو کیدور؛ 28. بوور قاتیك عطارد له طریق ماجرا سیدور؛ 29. بوور قار هریه ایجورد کیدور جام زهر آلود؛ 30. بوور قانیك کلیلك بابنی خورشید آچکیدور؛ 31. بوور قاننکدور رزمنده قریخه قاتی؛ 32. بورقا مشرقدن طالعین فیروز مند ایستر؛ 33. بوورقا شکوه بائین آچدو کیدور روی کیوانه؛ 34. بوور قایتدور کیدور ثابتا ته؛ 35. بوخودور قای محزوننگ مناجاتیدور حقه؛ 36. بوور قافیلد و کیدور هم اوزی اوز درینه چاره؛ 37. بوور قاحزنین نامه سیدور جانب یاریه؛ 38. جواب نامه دور بو جانب گلشای محزونیک؛ 39. بوور قادایه سینک دروه دوز تدبیر درمانی؛ 40. همامنکدور بود و رمق ایمک اوغلی ایچون سوری؛ 41. بو گلشن خود تماشا گاه بزم سور گلشادور؛ 42. بو وصفین ایشدوب عمر و اولمقی و گلشایه دور عاشق؛ 43. بوشبیخوندر آلوب قایتدو کیدور عمرو گلشایی؛ 44. یتوب عمر و هلال ایلغار ایله جنگ ایتله و کیدر بو؛ 45. کتور مکدور بوور قایارینی اوردی اعدادین؛ 46. بوغوغاده همامنک ایچسد و کی شهد تنها دتدور؛ 47. بوورقا آتایی فوتدین آه وففانیدور؛ 48. عمر اولمکنی بیان ایدربو؛ 49. بو بنیاد ستمدور نیکله دین ورقای محزونه؛ 50. وداع ایدوب یمن صوبینه عز میدور بوورینک؛ 51. تمامی سخن؛ 52. بوورقای حزینک حال حالودندور اخبار؛ 53. اولکی خیکید ور بوقوم عنتر بیرله و رقاننك؛ 54. بوورقانیک ایکنجی سواسی؛ 55. او چنجی جنکید اور اول قوم بدخواه ایکه ورقانیک؛ 56. بودو تمق عنتری دودنجی رزمی پهلو اینکدور؛ 57. بو صلح ایتمکدور رشا هیله اول پریشانک؛ 58. بودور ورقا آلوب خالو سینی اول عنتری ویریک؛ 59. بوشبرو حیله ورسی ورقا خلاصی قتل عنتر دور؛ 60. بو دشمن باینلوب ورقا حجازه عود قیلمکدور؛ 61. بو محسن شاه شامی و آرمق و گلشان آلمقدور؛ 62. بو گلشاء حزنیک آنه میله ماجرا سیدور؛ 63. بودور گلشاء ناکامنک وصیت قیله دکی سروه؛ 64. بو محسن ساهه ویر کلدور او گلشای نیکو نامی؛ 65. تیشمک شامه شاهیه ویر مه مک تمکین گلشادود؛ 66. بیان ایلر بو ورق سر گذشتین عود قیمسکمده؛ 67. بو ورقایه اول کید قمردن سرونک اخباری؛ 68. بوورقا کیتمکیدور شامه وزنکی لرنک جنگی؛ 69. بو محسن شاهنک اول مجروحه دور لطف فراوانی؛ 70. بو اول مجروحه هر کون یارد ندور شربت راحت؛ 71. دو یولمکدور بوورقاشه یتور مگدور آنی یاره؛ 72. کوتر مک دست همتدور بو ذیل وصل گلشادن؛ 73. بیان ایلر بوسورور قا ایله گلشا مقالاتین؛ 74. بو گلشانیک اول استغناده عرض حالیدوریاره؛ 75. بو ورق نیک تسلی ویر مکی کیتمکد دوریاره؛ 76. بو ورق اول سفرده نقد جانیق پاره ویر مکدور؛ 77. اشیتمکدور بو محسن شاه و گلشا فوت ورقانی؛ 78. بودور گلشا اوزین قیلمق مزاریار قربانی؛ 79. مجاور اولمقیدور بوشهنک اول مرقد پا که؛ 80 بو ختم نسخه پر
معجز دور او ختم رسالتدن؛ 81. وصیت دور بو فرزند نه عزیزه؛ 82. بو آخر قوله ویر مکی شه آویلدوزیب و زینت دور.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3221
آغازنبود و تتمق قاضی حاجاته روی استعانت دور الحمد لمن اضاء نوره ** و الشكر لمن جلی ظهوره / سبحانك ای شر قدم فرش ** شد بار گهت ز فرش تا عرش؛ انجام: رحمت اونکا کیم آ چند دیده ** خاطر دور وب ایتمیه رمیده / ساله اونکا پرتو عطاسین ** اصلاح ایده سهو دیله عطا سینبو شیوه کمیسنگ اولورسه یاری یا اولا اونکا همیشه یاری. کتبه العبد الأقل حبیب الله سنه 1042 م م.
خط: نستعلیق، کا: حبیب الله، تا: 1042ق؛ مجدول؛ در صفحه عنوان آمده «ورقا و گلشا قطع وسط کاغذ استنبولی مجدول ... از بابت اموال اغورلوبیک دیوان بیگی بتاریخ 21 شهر ... تخاقوی ئیل در کتب شعری داخل عرض شد» با مهر شاه سلیمان، با این غور لو بیک شاه صفی دشمن شده و چشم او را در آورده بود و اموالش را مصادر کرد ( تذکره نصر آبادی ص 35)، نسخه به روسیه رفته بود و حسین قلی ولد احدی خان حاتمی کهدمی آن را در 1963 در مسکو خریده و به ایران آورده؛ کاغذ: استنبولی، جلد: تیماج، 159 گ، 16 سطر (16×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 2178-11]
varaqe va golšāh
ناشناخته
آغاز: (ذکر مجلس ششم): بیا ای طوطی شیرین حکایت ** بکن از مجلس سادس روایت؛ انجام: (جواب دادن حکیمه ورقه را): کنم خود را هلاک آیم به پیشت** بود از زندگانی عارم ای دوست
ورقه و گلشاه، به نظم، با عنوان های: 1. در ذکر مجلس ششم و شرح احوالات او گوید، 2. رخصت کردن ورقه و غزل گفتن گلشاه از فراق ورقه گوید، 3. جواب دادن حکیمه ورقه را، 4. کشتن گلشاه خود را از فراق ورقه (این عنوانها در نسخه موجود است)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 13گ (9ر -121)، 13 سطر (11×15)، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: -250]
آغاز: چه از هم دور گشتند آن دو دلدار ** ز درد هجر خود گشتند بی مار؛ انجام: دیگر (کذ) لشکر نیامد در مقابل ** پس آنکه شهر را سازیم منزل.
منظومه ای است از شاعری ناشناخته، که به علت افتادگی ابتدا و انتهای نسخه، نام ناظم به دست نیامد، ولی آنچه مسلم است این است که این نسخه، منظومه ورقه و گلشاه عیوقی، شاعر شیعی قرن پنجم که به نام محمود بن محمد بن ملکشاه (511-525ق) سروده، نیست، مثنوی عیوقی در بحر متقارب و این منظومه در بحر هزج می باشد، «ورقه و گلشاه» داستانی است که اصل آن به عربی بوده و از زندگی «عروة بن الحزم العذري» از شعرای صدر اسلام اقتباس شده است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 60گ، 9-12سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 17-530]
آغاز: چه ورقه دور شد از روی گلشاه ** ز غم باریک تر چون مور؛ انجام: بهم بودند ایشان تا چهل سال ** بعیش و شادمانی
فارغ البال اصل داستان این مثنوی افسانه ای عربی است که از زندگی عروة بن الحزم العذري از شعرای صدر اسلام اقتباس شده است و بعدها عیوقی شاعر این داستان را به صورت مثنوی به بحر متقارب برای سلطان محمود غزنوی به شعر در آورد و یک نسخه از این مثنوی در کتابخانه موزه سرای طویقاپو موجود است و در 770 هجری یوسف مداح آنرا به شعر ترکی در آورد و در اوایل قرن 14 ملا عبدالله بن حاجی بن میر کریم از فارسی به زبان ترکی شرقی ترجمه کرد و در 1321 در تاشکند با عنوان «حکایت عجیبه از احوال گلشاه و ورقه» چاپ شده است. از نیمه مجلس اول شروع می شود و 1500 بیت است. این نسخه از عیوقی نیست و ناظم اشعار معلوم نشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 110گ (172-281)، 14سطر (11×16/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 8-468]
به نظم فارسی تازه؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12 [دث. مجلس]
در 1400 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 47گ، 14 سطر (13×8)، اندازه: 20×14سم [سنا: ف: 1-52]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3375 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-132]
آغاز: ز عزت جا ملک را بر فلک داد ** بجز شیطان که از روی حرف شک داد / درون ظلمتش آب حیات است ** که خضر اقدامها را زو نجات است / از وهم وعده و وعد موعید است ** ازو هم بینش و چشم امید است / شبی در خواب چشم بود بیدار ** چنین بر من معین شد پدیدار / بدیدم حضرت خیر الوري را ** بنوعی که بود زو آشکارا؛ داستان ورقه و گلشاه: شنودم کاندر ایام پیمبر ** یکی حاجی بدی با جاه وافر / در اطرافحرم بگرفته آرام ** بدست حی نبی شیبان شان نام از اسباب جهان معموز بودند** بمردی در جهان مشهور بودند؛ انجام نمیدانم چرا آشفته حالی ** تو چندین بر سر قبر که نالی چرا نشکافتی این (از عنوان: آمدیم بر سر داستان ورقه).
به نظم فارسی از شاعری شیعی، فهرست مطلب ها: آغاز داستان فرستادن ورقه و گلشاه، به مکتب فرستادن ورقه و گلشاه، تاخت آوردن ورقه به لشکر بنی عمر لعین، کشته شدن بنی عمر یعنی بر دست ورقه، رفتن ورقه بیمن در پیش سلیم شاه، خلاص شدن ورقه و کشتن ملک عنتر را و سر او را به نزد پادشاه بردن، آغاز داستان ملک محسن و تعریف گلشاه شنیدن و عاشق شدن، عقد بستن گلشاه را به ملک محسن، آمدیم بر سر داستان ورقه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: روغنی، 76 گ، 11سطر (10×7)، اندازه: 15×10سم [ف: 14-3819]
آغاز قصه ورقه گلشاه. بسمله. شنیدستم در ایام پیمبر ** یکی خیل بدی با جاه باقر / در اطراف یمن بگرفته آرام ** بدی خیل بنی شیبان نشان نام از اسباب جهان معمور بودند ** بمردی در جهان مشهور بودند؛ انجام: بود بر من عیان احسان حیدر** نبخشیدم بتو بر جان حیدر
فهرست عنوان های این داستان منظوم فارسی در این نسخه چنین است: عروسی کردن ورقه و گلشاه، شبی خون زدن بنی عمر لعین در مجلس ورقه، مجلس دویم گرفتار شدن گلشاه او را به قتل خلاص کردن، فرستادن ورقه غلام خود را به جانب شهر یمن به نزد سلیم شاه، نیامدن غلام ورقه و خود رفتن به یمن نزد خالوی خود، نزدیک یمن رسیدن ورقه و کاروان را دیدن و احوال یمن پرسیدن، اول جنگ ورقه نوجوان مالک عنتر در بیرون قلعه، گرفتار شدن ملک عنتر لعین به دست ورقه، شناختن غلام ورقه در پای ورقه افتادن، امر کردن ملک عنتر بیدین قتل ورقه بیدل، هزیمت نمودن قم ملک عنتر و غارت نمودن اهل یمن، حکایت ملک محسن پادشاه شام و مجلس آراستن و گفتگو بهر ولایت بردن، نقل کردن تاجر به جهت ملک محسن صفت گلشاهرا، به ملک یمن ندیده عاشق شدن مجلس چهارم طلب کردن ملک محسن گلشاهرا از هلال، آگاه کردن گلشاهرا از خواستگاری ملک محسن و شکایت ایام، سپردن امانت ورقه عاجز بیچاره به هم راز مرحم خود، زاری نمودن گلشاه و اشک حسرت ریختن گلشاه در وقت روانه شدن، وفات گلشاه، آمدن ورقه و قصد کردن خود را از برای گلشاه، آمدن دختر که همراز گلشاه بود، آگاه نمودن ورقه را از دادن امانت به او، در بیان شرح گوید، غزل گفتن ورقه بیچاره در جدایی گلشاه مظلوم، رسیدن ورقه بیچاره در راه طبیب دیدن نبض او را، غزل گفتن ورقه در فراق گلشاه و وفات نمودن، پیغام دادن غلام سواران را و آگاه ساختن گلشاه را از این واقعه، غزل گفتن گلشاه بر سر تربت ورقه، هلاک کردن گلشاه مظلوم خود را بر سر تربت ورقه بیچاره، آمدن حضرت رسول و حضرت علی بن ابی طالب و آگاه شدن ملک محسن و زنده کردن ورقه و گلشاه؛ خط: نستعلیق، کا: برغانی، م ح م د ح س ی ن، تا: قرن 13؛ تملک: محمد تقی ارایی؛ جلد: تیماج، 72گ، 15سطر (16×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 12-2868]
08 مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29610
آغاز: بسمله، کوش کن ای شیعه نیکو نهاد داستانی تازه آوردم به یاد؛ انجام: هر کس که از آن درخت یک میوه بچید یک ذره مقاطلست و دیگر همه قند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ [رایانه]
آغاز: بسمله. شنیدستم که ایام پیغمبر ا یکی خیل بدی با جاه و الشكر؛ انجام: انجامه: ... بگفت ای مونس جان حزینم / چه سازم چاره (ای) چمن رویت نه بینم توقع دارم. اصل داستان این مثنوی، افسانه ای عربی است که از زندگی عروة بن الحزم الغدري از شعرای صدر اسلام اقتباس شده و بعدها «عیوقی» این داستان را به صورت مثنوی به بحر متفاوب برای سلطان محمود غزنوی به نظم در آورده است، در 770 ق یوسف مداح آن را به شعر ترکی و در اوایل سده 14 ملا عبدالله بن حاجی میر کریم از فارسی به ترکی شرقی ترجمه کرده اند. نسخه حاضر هیچ کدام این ها نیست و از شاعری مجهول از قرن 13ق، است. از برگ 1-12 ابیاتی از حافظ، از برگ 13- 20 ابیاتی در مدح حضرت امیر (علیه السلام) با آغاز: «... قصه جبرئیل و استادش علی بود پیر استادش ...» و انجام: «پس پیاده شد آن سگ نامرد خنجر آبکو برون آورد ...»، از برگ 21-76 ابیاتی است که ممکن است ادامه متن اصلی «ورقه و گلشاه» باشد با این بیت: «... چه ما نازل گشت تقدیر الهي نباشد چاره بشنو ..» و انجام: «... به بخشان تو ای شاه جهاندار که هستند رو سیاه زشت گفتار التمت الكتاب»؛ خط: نستعلیق، کا: مشهدی عابد [نالکی؟]، تا: 1234ق، جا: کاشان؛ 154گ، 12سطر (14×8/5 -15)، اندازه: 19×15 سم [رایانه]
آغاز: الهي نامه را هم ساز نالی ** به مقبولی بکن او را کز آهی؟ انجام: دلا تا کی در این کاخ مجازی ** کنی مانند طفلان خاکبازی برای کاتب مسکین یکی حمد ** دیگر قل هو الله ...؟
خط: تحریری نازیبا، بی کا، تا: یکشنبه 22 ذیقعده 1250ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 20×15سم [ف: 1-218]
آغاز: ابتدای سخن کنم انشاء ** هست نقلی زورقه و گلشاه
خط: نستعلیق، کا: کریم بابا بن مشهدی محمد علی، تا: دوشنبه غره جمادی الاول 1275ق؛ 50گ (96ر -145ر)، اندازه: 16/5 ×22 سم [ف: 2-105]
بی کا، تا: 1292ق؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
منظومه ای است مفصل در بیان عشق پسری به نام ورقه با دختری به نام گلشاه و بیان مصائب آنان. و ظاهرا غیر منظومه عیوقی است؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: عبدالله بن ملاعبدالنبی روضه خوان، تا: سه شنبه 20 ذیقعده 1297ق، حسب فرمایش کربلائی بهزاد بیگ
بن شیرزاد بیگ افشار؛ مجدول؛ تملک: میر غلامحسین بن میر محمد عامری به سال 1352؛ جلد: تیماج، 81گ، 12 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 75]
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر حسین سیدی. آغاز و انجام افتاده و چند برگی بیش نمانده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلم ها ف: 1-271]
آغاز: نشنیدستم که ایام پیمبر ** یکی خیلی بدی باجاه و لشکر / در اطراف حرم بگرفته آرام ** بدی خیلی بنی شیبان شان نام؛
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 19×15 سم [نشریه: 11-953]
varaqe va golšāh
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1378 ف
نسخه اصل: ماربرگ آلمان 1196 .Or Oct؟ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 271-1]
وریدهای قابل فصد کردن- اورده مشهوره
الوريقات- الورقات
الوريقات- بغية الطالبين لبیان المشايخ المحققين
warīqāt = r.-un i‘tiqādīya
مجتبی بن محمد کریم (کرمانی؟)، ق14 قمری
mojtabā ben mohammad karīm (kermānī?)( - 20c)
تاریخ تأليف: 24 صفر 1330ق
گفتاری است عرفانی - عقیدتی، به گونه «اعتقادنامه»ها، بر پایه اندیشه های شیخیان با سربندهای «فصل» بی شماره. نام نگارنده در انجامه و رساله به عنوان «وریقات» پوشیده در دیباچه آمده است.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 2129/1 - عکسی
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی. و بعد فهده وریقات کتبتها في التوجه علی ما فهمته بعقلی القاصر و أسأل الله أن یلهمنی الصواب بحق محمد ... فصل اعلم ان المعبود هو الله تعالی و لاتحق العبادة الأ له، انجام: فافهم. و هذا آخر ما اردت ایراده في هذه الوريقات. و أسأل الله أن یوفقنی علی العمل کما یحب و یرضی ... وقر فرغ من تسوید هذه الأوراق العبد الأثيم و الفاني الرميم مجتبی بن کریم في ليلة الثلاثا (24 صفر) سنة الثلاثي و ثلاثماية بعد الألف حامداً مصلياً مستغفراً
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 24 صفر 1330ق؛ افتادگی و افزودگی ها از خود نگارنده؛ سپس «جواب مسایل اسماعیل بهزاد» از همو؛ 20ص (2-21) [عکسی في: 1-403)
warīqāt-ul lama‘āt
قیصری، احمد
qeysarī, ahmad
در شش «فصل» در عرفان. آغاز: بسمله. و هو حسبی و مستعانی. الحمدلله الذي جعل قلوب العارفين محلا و ثبت فؤادهم للتجلی لما تجلی
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2166/5
آغاز: برابر؛ انجام: یوجد من هموم الدنيا و الله اعلم بحقيقة الحال و لاحول ... العظيم
بی کا، تا: قرن 12 جلد: مقوا، 5گ (129پ -133پ)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 9-863]
al-wariqat-ul muhaddara
زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری
zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891 - 1973)
وابسته به مسائل الخلاف مع الكل في الفقه = الخلاف في الأحكام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460ق)
تاریخ تأليف: 25 رمضان 1375ق
مسائلی که در کتاب «الخلاف» شیخ طوسی تکرار شده یا گاه مطلق و گاه مقید آمده، در این رساله بترتیب اصل از کتاب طهارت تا مدبر، فراهم آمده است.
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 471
آغاز: بعد الحمد و الصلاة ... حینما کنت اطالع کتاب الخلاف الشيخ الطائفة قدس الله سره رایت ان کثیرا من مسائله کررها
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 25گ، 17سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2-298]
al-wizāra wa lawāzim-u-hā
ماوردی، علی بن محمد، 364 - 450 قمری
māvardī, “alī ebn-e mohammad (975 - 1059)
نام مؤلف در رساله نیامده است. در بیت آخر - جمع پنج بیت - صدر نسخه تخلص «مغنی» - «چون مغنی خوشه جین خرمن آن حضرت است ** زان سبب دامن پر از یاقوت و مرجان کرده است» - ذکر شده است.
آغاز: بسمله. رب یسر یا کریم قال القاضي الامام اقضی القضاة ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب الماوردي البصري رحمه الله الحمدلله علی ما هدی و ارشد و له الشكر علی ما وفق ...
انجام: بجوده و کرمه و الحمدلله و صلوته و سلامه علی سیدنا محمد ... و حسن توفیقه آمین.
چاپ: اسكندرية، مؤسسة شباب الجامعة، محققك فؤاد عبد المنعم احمد و محمد سلیمان داود، چاپ اول، 222 ص، 1396 ق.
[معجم المؤلفين 189/7؛ فهرس المخطوطات المصورة 554/1]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1811
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 59گ، 23 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 1-583]
وزارت امور خارجه- تقسیم و ترتیب ادارات و تکالیف وزارت امور خارجه
vezārat-xāne-hā
وظایف هر کدام از وزرای یازده گانه در دولت فرانسه را پس از مقدمه کوتاهی در لفظ و معنای وزیر، بیان کرده است.
قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 3968
آغاز: لفظ وزیر شامل است به عموم تکالیفی که در قیمه هر وزیر است وزارت عبارت از اداره وسیعی است با شعب زیاد و ملک و معین خود حاوی بر اختیارات؛ انجام: ومراودت بین الدول به این فقرات است که وزیر امور خارجه تمام توجهات و مراقبت خود را باید مبذول دارد در جنب آن ما شین امورات داخله و اداره وزارت می چرخد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 11 گ، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 5-2272]
vezārat-e xāje šams-od-dīn mohammad-e joveynī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2/ 290
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1070ق؛ اندازه: 12×17 سم [ف: 204-1]
vezārat dar ‘ahd-e salātīn-e bozorg-e saljūqī
اقبال آشتیانی، عباس، 1314 - 1374 قمری
eqbāl-e āštīyānī, ‘abbās (1897 - 1955)
درباره وزیران و اصحاب دیوان طغرل یکم، جعفر بیک، الب ارسلان، ملک شاه و پسران او: کیارق، محمد، سنجر.
چاپ: تهران، به کوشش استاد دانش پژوه، 1338ش، 362ص.
[فهرستواره منزوی 1102/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5211
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوا، 466ص، 12سطر (18×14)، اندازه: 24×17سم [ف: 15-4153]
vezārat-e ‘adlīye
نسخه حاضر به تشکیلات وزارت عدلیه و وظایف آن در دوره احمدشاه در سه «کتاب» پرداخته است: کتاب 1. اصول تشکیلات عدلیه؛ کتاب 2. در محاضر شرعیه و حکام صلیحه؛ کتاب 3. قوانین موقتی محاکمات حقوقی هر کدام در چند باب و چند فصل می باشد. اسامی رجال و اعضای کمسیون های مختلف عدلیه همراه با مصوبات هر دوره نوشته شده است (سال های 1328ق، 1329ق، 1330ق). دستخط راجع به تشکیل وزارت عدلیه مورخ دهم شوال 1329ق.
تهران؛ ملی، شماره نسخه: 17997
آغاز برای رفع اینکه تشکیلات وزارت عدلیه با احتیاجات حالیه دولت مشروطه ایران موافقت کند؛ انجام: و ماده ششم نقض و بقیه تبدیل و اصلاح و بامضای آقای موتمن الملك رئیس مجلس شورای ملی رسیده (محل امضاء رئیس الوزراء نجفقلی بختیاری محل امضاء وزیر عدلیه حسن شهیر الدوله).
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: (یحیی الخوئي، رحیم رفیعا احتشام دیوان)، تا: قرن 14؛ مهر: «تحریر مرحوم رفیعا (احتشام دیوان) اهدائی خانواده رفیعا»، «احتشام دیوان» (بیضوی)؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اهدایی: خانواده رفیعا، جلد: تیماج، 111 گ، 20سطر (17×9)، اندازه: 12/8 ×25سم [رایانه]
وزن- مقاله در وزن
vazn-e ajzā’-e eksīrī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض10795
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1266ق [الفبائي: -602]
وزن صاع و رطل- تحدید صاع
al-wazn wa-l mīzān
اقلیدس، 306 - 283 قبل میلاد
oqlīdos (-306 - -283)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1751/3
آغاز : مقالة لاقلیدس في الوزن و الميزان. بسمله و علیه توکلی. قال القليدس الوزن هو قیاس الثقل و الخفة بعضها إلى بعض بالمیزان؛ انجام: علی موازاة الافق و ذلك ما أردنا أن نبین. کمل قول اقلیدس في الميزان و هو اربعة اشکال و الحمدلله حق حمده.
اقلیدس است در چهار شکل؛ خط: نسخ، کا: نطنزی کاشانی، محمد بن ابو تراب، تا: 1283ق؛ جلد: تیماج، 3گ (62پ -64ر) اندازه: 14×20/5سم [ف: 8-274]
al-wasād
ابن وافد، عبدالرحمن بن محمد، 389؟ - 467 قمری
ebn-e vāfed،‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1000 -1075)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1174/1
آغاز: بسمله. و لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم، الشعر. صفة دهن یسود الشعر؛ انجام: الشيرج ان شاء الله عزوجل. کمل الكتاب الابن وافد و الحمدلله وحده ...
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 833؛ خط: مغربی، کا: عبد الكبير بن عبد الحق بن عبد الكبير، تا: با تاریخ 663ق؛ 81ص (2-82)، 25سطر [عکسی ف: 3-387]
الوساد الكبير - مجربات الطليطلي
al-wasā’iṭ = taqsīm-ul qaīya bi-l-ḥamlīya wa-š šarṭīya
عصام الدين اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951 قمری
‘esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)
رساله بسیار مختصری است درباره تقسیم قضایا به حملیه و شرطیه است. مؤلف خود چنین می گوید: «اعلم ان ارباب الميزان قسموا القضية الى حملیه طرفاها مفروض بمعنی ما یمکن أن یعتبر عنهما مفرد و شرطیه».
آغاز: بسمله، من المبدا العليم الحكيم الفياض نضارة ازهار العلوم في الرياض ... اعلم ان ارباب الميزان قسموا القضية إلى حملية طرفاها مفروض بمعنی ما یمکن أن یعتبر عنهما مفرد و شرطية تقابلها و حکموا بان هذا لحصر عقلی یحکم به العقل .. لکنه لیس کذلك
انجام: و ارفع عنقك ناظر الى الازهار ان لم یکن في ربقة التقليد المشدود علی المسمار. قد تمت الرسالة اللطيفه لافضل المتأخرين مولانا عصام الدين ابراهیم. تم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، کا: شیخ داوود بن نجم الدين محمد، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ اندازه: 18×11 سم [ف: 1- 368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ داودبن نجم الدين محمد، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق؛ 2ص، 25 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 59-24]
آغاز و انجام: برابر تذکر: این رساله در فهرست ناشناخته مانده به قرینه آغاز نسخه، مؤلف تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 162ق، جا: بردع؛ 2گ (60ر -61پ) [ف: 16-207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 969ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (46پ -47ر)، 23 سطر، اندازه: 19710 سم [ف: 6-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلبی، کلب علی بن پیر غیب، تا: 982ق؛ جلد: تیماج، 2گ (59 -60ر)، اندازه: 21×12سم [ف: 3-146]
. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 357/6 - 2/177
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 983ق؛ مصحح؛ اگ، 16سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 8-4923]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: میرزا رضا خان نائینی، مرداد 1311؛ اص، 32سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 24-59]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (11پ -12ر)، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 1-435]
al-wasā’il
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 - 1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
چهارده قطعه مناجاتی است که مؤلف در تضرع و توسل به درگاه باری تعالی سروده است. در پایان این چهارده قطعه یک قصیده به فارسی از مؤلف و همچنین نسب نامه وی ضمیمه شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12347/6
آغاز: حمدت الله رب العالمينا ** علی اعزازه الدين المتينا / و بعد فقد جمعت توسلات ** بها ناجیت رب العالمينا؛ انجام: اجره و عافه یوم القيمة ** و هیی داره المقامة / و نور وجهه عند النبي ** بنور ولاء مولانا علی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 22ص (162-141)، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 35-308]
wasā’il-ul abrār fīmā yuqarribu ila-l-lāh-il karīm-ilġaffār
نزیلی، عبدالواحد بن عبد المنعم، - 1065 قمری
nazīlī,‘abd-ol-vāhed ebn-e ‘abd-ol-mona‘em ( - 1655)
مجموعه ای از احادیث در سنن و آداب و اخلاق نیکو می باشد بدین ترتیب: فصل في الرحمة؛ فصل في الزاهد؛ فصل في السخاء؛ فصل في ذم المسألة؛ فصل في ذکر الله عزو جل؛ فصل في الحب في الله تعالی؛ فصل في اعانة المسلم؛ فصل في احوال القيامة؛ فصل في الجنة و مافیها؛ فصل في ذکر أهل النار؛ فصل في الفضائل و فصول دیگر، از این قبیل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12397/4
آغاز: قال المصنف - رحمه الله تعالی - الحمدلله رب العالمين الذي جعل الدنيا سجن المؤمنين و اختار لعباده الاكرمين دار کرامته ... اما بعد فان الدنيا دار غرور عمرها قصیر؛ انجام: قال مؤلفه ضاعف الله ثوابه و احسن مآبه کان الفراغ من تبییض هذا الكتاب المبارك اول وقت ظهر یوم الخميس ثامن او سابع شهر جمادی الأولى سنه (1045) ... الى یوم الدين ابد الآبدين آمین آمین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1226ق؛ محشی از مؤلف که از نسخه اصل به خط او نقل شده و در حاشیه چنین آمده: «قال في هامش «الام» بخط سیدی عثمان - رحمه الله - مالفظه: توفی المصنف - رحمه الله - یوم الجمعة ثامن و عشرین في شهر شعبان الكريم سنة (1065)» و همچنین در پایان نسخه چنین آمده: «قال في آخر الام بخط سیدی العلامة «عثمان بن علی الوزير» قویل علی النسخة المباركة التي هی بخط المصنف المذكور»، مقصود از کتاب «الام» نسخه اصل کتاب است ترقیمه: «و کان الفراغ من تمام هذه النسخة المباركة یوم الاثنين، لعله ثامن او تاسع و عشرین شهر ربیع الاول سنه (1226) و صلی الله علی محمد و آله و سلم»؛ 9گ (70-78)، 34سطر، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 31-344]
وسائل الاصول- الوسائل الى النجاة
al-wasa'il ila fahm-i tahqiqat-ir rasa'il
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، -1378 قمری
sāfi golpāygānī, mohammad javād ebn-e ‘abbās(-1959)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281 ق)
هنگامی که برادرش (میرزا ابوالقاسم) کتاب رسائل شیخ انصاریرا نزد او می خوانده به در خواست او آنچه از اساتیدش آموخته و نیز آنچه به فکرش می رسیده را در این کتاب جمع آوری نموده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1013/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... فلما کان کتاب الرسائل فريدة في الاصول و تداول الرجوع اليه و البحث عن تحقیقاته عند الاعلام و الفحول التمس عنی اخی و قرة عینی نسخه اصلی: شیخ لطف الله صافی - قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، دارای خط خوردگی و اضافات بسیار؛ 343ص (1-343) [عکسی ف: 3-265]
al-wasa'il ila-1 masail
ممتاز العلماء، محمد تقی بن حسین، 1234-1289 قمری
momtaz-ol-olama', mohammad taqi ebn-e hoseyn (1819 - 1872)
کتاب مشتمل بر ادعیه و احرازی است که از آیات قرآنی، اسماء الهي و صفات رحمانی اقتباس شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24744
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله نشکر الله شکرا
انجام: من یعنینی امره فالله خیر حافظا و هو ارحم الراحمين ... و اليه انیب و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم تسلیما
خط: نسخ عالی، بی کا، تا: 1288ق؛ دارای کتیبه و سرلوح مزدوج مذهب منقش، مجدول، توسط مؤلف و حاج کاظم علی در 26 شعبان 1288 تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 193گ، 8سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 6-416]
al-wasā’il ila-l masā’il
کنجوی، عبدالله بن محمد، ق 14 قمری
konjavī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad( - 20c)
تاریخ تأليف: 12 ربیع الاول 1327ق
در ادعیه و اذکار روز و شب و تعقیبات نمازها و اعمال ماه ها، بیشتر گرفته شده از بحار و کتاب های علامه مجلسی و کمتر به کتاب های دیگر ارجاع می دهد، در یک مقدمه در فضل دعا و چند «باب» و «خاتمه».
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد این مختصری است المسمي بالوسائل الى المسائل مشتمل بر مقدمه و چند باب و خاتمه.
[فهرستواره منزوی 1077/8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7307
آغاز: برابر؛ انجام: در نیروز سوره کریمه اهل اتی در شأن حضرت اميرالمؤمنين و فاطمه زهرا و امام حسن و امام حسین علیهم السلام نازل شد ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 106 گ، 15سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 19-98]
al-wasā’il ila-l masā’il
راوی: علی بن محمد بن زین العرب الحسيني با وسائط [سلسلة روات کتاب به ضبط در اول نسخه: « علی بن محمد بن زین العرب الحسيني اخبرنی والدی ناصر الدين محمد بن زین العرب الحسيني قال أخبرني والدی السعيد الشهيد عز الدين یحیی بن المرتضى السعيد شرف الدين محمد رحمه الله قال أخبرني السيد السعيد المرتضي بن الداعي الحسيني بالری قال أخبرنا جعفر بن محمد الدورستي قال أخبرني والدی قال أخبرني الشيخ الامام جعفر بن محمد بن علی بن الحسين بن موسی بن بابویه رضی الله عنه قال حدثنی عبد الله بن رفاعه بن مسعود قال حدثنی ابراهیم بن محمد بن الحرث النوفلي قال حدثنی ابی و کان خادم علی بن موسی الرضا علیه السلام»] از حضرت ثامن الائمه علی بن موسی الرضا علیه الاف التحية و الثناء، کتاب مفاتیح کنوز دو سرا، تعلیمی جبرئیل علیه السلام به نبی مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله) و مشتمل است بر مناجات ده گانه قضاء حاجات و کفایت مهمات (ارسالی حضرتش به مأمون خلیفه عباسی به عنوان صداق) به شرح زیر: المناجات بالاستخاره؛ بالاستقاله، بالسفر، بطلب الرزق، بالاستعاذه، بطلب التوبة، بطلب الحج، بکشف الظلم، بالشکرالله تعالی، بطلب الحاجة».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3301
آغاز: حكاية نسخة الوسائل الى المسائل یقول العبد المذنب علی بن محمد؛ انجام: و علی بالمواهب الجزيله ملی و انت علی کل شی قدیر تمت الوسائل
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 8؛ در حاشیه برگ آخر نسخه نوشته شده: «قوبل حسب الطاقة فصح مع عبدالله بن حسین بن حماد الواسطى الليثى الحيري عفا الله عنهما»؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 20گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 15-529]
الوسائل الى معرفة الأصول- الوسائل الى النجاة
al-wasa'il ila marifat-il awa'il
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
وابسته به: الأوائل؛ ابوهلال عسکری، حسن بن عبدالله (-395ق)
رساله ای است در اولیات (شاخه ای است از تاریخ). مؤلف کتاب «الأوائل» ابی هلال حسن بن عبدالله عسکری را تلخیص و چند برابر از خود بر آن افزوده به ترتیب کتاب های فقهی (که به کتاب طهارت آغاز می شود) نگاشت، امثال را نیز افزوده است.
آغاز: الحمد لله الأول فلیس له آخر و اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریك له و لا شئ علیها
انجام: و ابن ابی شیبه عن أبي الضحا قال استنشد ابوبکر معدی کرب و قال اما انك اول من استنشدته في الاسلام
چاپ: قاهره، مكتبة الخانجي، محقق: ابراهیم العدوى و علی محمد عمر، چاپ اول، 191 ص، 1399ق. [الأوقاف العامة موصل 184/2]
شرح و حواشی:
1- محاضرة الاوائل و مسامرة الاواخر (کبیر)؛ موستاری، علی دده بن مصطفی (-1007ق)
2- الوسائل الى معرفة الاوائل (مختصر)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: وزیر علی، تا: پنج شنبه 21 محرم 1269ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوای 55گ، 17 سطر، اندازه: 17×27سم [اهدائی رهبر: 8-347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 37گ (1پ -37پ)، 25 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 1-187]
al-wasā’il ila-n najāt = al-wasīla = al-wasā’il-ul ḥā’irīya = wasā’il-ul uṣūl = al-wasā’il ilā ma‘rifat-il uṣūl
طباطبائی، محمد بن علی، 1180؟ - 1242 قمری
tabātabā’ī, mohammad ebn-e ‘alī (1767 - 1827)
تاریخ تأليف: 1213ق؛ محل تأليف: کربلا
رسالهای مفصل در قواعد و مبانی علم اصول فقه که ظاهراً اولیا تأليف مؤلف می باشد در سه جلد و مطالب آن تحت عنوان «وسیله» ذکر شده است. جلد اول آن شامل 74 وسیله، جلد دوم در 46 وسیله و جلد سوم در 20 وسیله. وی در مقدمه فهرستی که بر جلد اول نگاشته، کتاب را با عبارات زیر معرفی کرده: «فان کتابنا الوسايل قد اشتمل علی کثیر من مهمات المباحث الأصوليه و القواعد الفقهية علی وجه الاستدلال و الطريق الموضح لحقيقة الحال بتوفیق الملك المتعال و لکنه لما لم یکن مرتبا کسایر الكتب المشهورة و لامبوبا علی النحو الزبر المعروفه و کان یعسر بذلك الاطلاع علی ما فیه من المسائل احببت ان اجعل له فهرستا لیسهل له الاطلاع علی ما فیه و بنیت علی ان اشیر الى ترتیب الوسائل بحروف ابجد». جلد اول و شامل 76 «وسيلة» به رتیب: « وسيلة في أن اللغة تثبت بالنقل عن أربابها، وسيلة في بیان حکم الاختلاف الناقلين عن أهل اللغة، وسيلة في بیان حکم الجزء الوارد عن المعص ع في بیان وضع اللفظ، وسيلة في ان التبادر امارة الحقيقة و عدمه، وسيلة في أن الغاية خارجة عن المغيا، وسيلة في آن مذهب لا یخصص العموم، وسيلة في معنی الباء الداخلة علی المتعددي ... وسيلة في أن النكرة المنفية تفید العموم ... وسيلة في بیان مدلول صیغه افعل و فیها الاشاره الى ان العطف یقتضی المغايرة، وسيلة في بیان مدلول صيغة أفعل، وسيلة في ان الامر لا یدل علی التكرار ... وسيلة في بیان وجوب حمل اللفظ علی معناه الحقيقي اذا کان مجرد عن القرينه ... وسيلة في بیان حال دوران الامر بین المجاز و الاشتراك و فیها الاشارة الى حجية الظن في اللغات، وسيلة في بیان حال دوران الأمر بین النسخ واحد الامور السابقة، وسيلة في أن اشتهار اللفظ و تداوله بین الناس دلیل علی وضعه لمعنی ظاهر لایخفی، وسيلة في حال تعارض العرف العام و اللغة، وسيلة في بیان انقسام دلالة اللفظ الي النص)». جلد دوم و شامل 43 وسیله بعضا به شرح: «وسيلة ذهب الأكثرون إلى وقوع الاشتراك في اللغة، وسيلة و اعلم انه اختلف الأصوليون في استعمال المشترك في اکثر من معنی، وسيلة اعلم ان الاسماء المشتقه نحو الضارب و المضروب ... لاتدل علی شئی من الأزمنة الثلثه، وسيلة اعلم انه اختلف الأصوليون في افادة اسم الجنس المفرد المعرف باللام (در سه تذنیب)، وسيلة اذا استعمل صيغة المضارع نحو یضرب في الطلب و الانشاء، وسيلة الحيوان الطاهر الغير الماكول اللحم اذا زکی فهل الأصل فیه الطهارة، ... وسيلة اذا اختلف الأصحاب في جزئية شئی في عبادة واجبة كالصلوة، وسيلة اعلم انه اختلف الأصوليون في قبول الاجتهاد للتجزی، ... وسيلة اعلم انه یظهر من جماعة من الاصحاب آن مداومة النبي ص علی فعل دلیل علی وجوبه، ... وسيلة اختلف الأصوليون في دلالة الاطراد علی الحقيقة و عدمه علی المجاز، ... وسيلة اختلف القوم في آن خبر الواحد العاري عن القرائن المفيدة للعلم هل یجوز التعبد به عقلا، ... وسیله اعلم ان اللفظ اذا امتنع حمله علی معناه الحقيقي وجب حمله علی معناه المجازي، ... وسيلة اعلم ان استعمال اللفظ في المعني المجازي یشترط فیه امور، وسیله اعلم انه صرح جماعة بان العدل اذا عمل برواية و استند اليها کان ذلك تعدیلا لرواتها، وسيلة اعلم ان من جملة اقسام الحديث المرسل و قد اختلف عبائر اهل العلم في تفسیره، وسيلة لفظة ثم موضوعة للترتیب مع المهلة و هو قول اکثر النحاة». جلد سوم و حدودا شامل 31 «وسیله»: «وسيلة اعلم أن الأصل فیما یسمی بیعا حقيقة عرفا و لغة الصحة، وسيلة اختلف القوم فیما یصح استثنائه و تحقیق الكلام هنا یقع في مقامان، وسيلة اختلف القوم في المقدار الذي یشترط بقائه بعد تخصیص العام، وسيلة اعلم أن مقتضی کلام اکثر الاصوليين جواز استعمال اللفظ العام في واحد من جزئیاته، وسيلة اعلمان مقتضی کلام اکثر الأصوليين جواز استعمال اللفظ العام في واحد من جزئیاته، وسيلة اعلم ان مقتضی اطلاق کلام جماعة من الأصوليين کالسیدین المرتضي و ابن زهره و الشيخ و الفاضل التوني و غیرهم أنه یجوز تخصیص العام بالدلیل المنفصل، ... وسيلة أن عموم مادل علی حرمة العمل بالظن، ... وسيلة اذا تساوی المجتهدان في العلم و الورع قبل یتخیر المقلد في التقليد ایهما شاء اولا اختلفوا فیه، وسيلة اختلف الأصوليون في جواز تقلید الميت، وسيلة اعلم ان الاصحاب جعلوا من شرایط قبول الشهادة انتفاء التهمة کما جعلوا من شرایطها العدالة، ... وسیله اعلم ان الأصل في الشاهدان لا یکون فاسقا و ان یکون عادلا، ... وسیله الاجتناب عن الكبائر و الإصرار علی الصغائر المذكور في کلام من تقدم، ... وسيلة اعلم انه قد ادعی بعض اصحابنا باب العلم القطعي بالاحکام الشرعية التي لم تعلم بالضرورة من الدين، وسیله اذان الفقهاء یشماز منه قلوبهم و لایرضون بالبناء علیه بل ربما یقطعون بفساده». (وفادار مرادی)
مؤلف در این کتاب از شرح مفاتیح جدش نقل می کند و از پدرش به «والدی دام ظله العالي» یاد می کند. در اسم کتاب میان نسخ اختلاف است. در برخی الوسيله، الوسائل الحائرية، الوسائل الى النجاة و وسائل النجاة و ... آمده است.
آغاز: آغاز فهرست جلد اول: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف خلقه ... و بعد فان کتابنا الوسائل قد اشتمل علی کثیر من مهمات المباحث الأصولية و الفقهية علی وجه الاستدلاليه و الطريق الموضح لحقیقه الحال ...
آغاز جلد اول: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف خلقه و افضل بریته محمد و آله الطاهرين. وسيلة اعلم ان من اقوی الأدلة علی کون اللفظ حقيقة في المعنى او مجازاً فیه تنصیص الواضع ...
آغاز فهرست جلد دوم: بسمله حمدله و بعد فهذا فهرست المجلد الثاني من کتاب الوسائل فقد سلك فیه المسلك فهرست المجد الاول ...
آغاز جلد دوم: بسمله حمدله وسيلة ذهب الأكثرون الى وقوع الاشتراك في اللغة بل حکی عن بعض ...
آغاز فهرست جلد سوم: بسمله حمدله أما بعد فهذا فهرست مجلد الثالث من کتابنا الوسائل و قد سلك فیه ...
آغاز جلد سوم: بسمله، حمدله. وسيلة اعلم أن الأصل فیما یسمی بيعة حقيقية عرفا و لغة الصحة ...
انجام: جلد اول: والا وجب ترجیح ذلك الظاهر و ما ذکرناه مأخوذ من طريقة الفقهاء و الأصوليين و الاعتبار شاهد و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطن و صلی الله علی محمد و آله ... الي یوم الدين.
انجام جلد دوم: وهو ضعیف نعم استعمالها في الترتيب المطلق الشامل للفور والتراخی شایع بحیث یمکن أن یقول في المجازات الراجحة المساوى احتمالها لاحتمال الحقيقة
انجام جلد سوم: فمعظم الأحكام الشرعية لم یتمکن من العلم به قطعا
[الذريعة 69/25 رقم 379؛ ریحانه الأدب 402/3 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 528/4]
آغاز و انجام: برابر جلد سوم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی؛ نسخه را مؤلف به شاگردش محمد بن الحسن بخشیده است، محشی با نشان «منه»؛ تملک: ملا محمد شوشتری، ؛ جلد: تیماج حنایی، 120گ، 24سطر (16×9/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: -503]
آغاز: اذا کان الأمر الوارد من الشرع موقتا بوقت خاص؛ انجام: لانه غیر مخالف للعادة انتهی
اصل است و به گواهی جعفر بن علی نقی طباطبائی در صفحه عنوان و پشت جلد در 25 جمادی 1278 از مسائل پراکنده ملحق به جلد سوم وسائل محمد مجاهد است، پاره ای از مباحث الفاظ است و می رسد به مبحث خبر و حدیث؛ خط: نسخ، کاتب= مؤلف، بی تا؛ 107گ، 23 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 22×18سم [ف]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: لیس باسم الفاعل او یقال معنی عارض...
ج 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 19 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3-579]
آغاز برابر جلد اول؛ انجام: ذکر الاستوى في شرح المنهاج الا انه لم یذکر ...
ج 1، خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 20 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3-579]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: پسر فاضل بسطامی؛ جلد: تیماج، 312 گ، 15 سطر (15×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 266]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 137گ (40پ176پ)، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [ف: 1-103]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید علی اکبر فیروز آبادی؛ 229گ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1-150]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387، 153گ، 25 سطر، اندازه: 27×15/2 سم [اهدائی رهبر: 11-541]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: ابوطالب سمنانیبا مهر «المتوكل علی الله عبده ابوطالب»، شیخ محمد بن شیخ علی ... در حایر حسینی در 1214ق؛ مهر: «عبده علی اکبر الحسيني»؛ 334ص، 20 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 50-11]
آغاز برابر جلد اول؛ انجام: الانصاف ان المعلوم من الأحكام الشرعية لاینحصر في الضروري بل قد یتحقق في غیره. نعم هو في غاية القلة و نهاية الندرة فمعظم الأحكام الشرعية لم یتمکن من العلم به قطعا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: محمد ابراهیم بن حاج محمد علی اصفهانی مورخ 1241 ق در کنکور (شاید کنگاور) با مهر «سلام علی ابراهیم» (مربع)، سید عباس بن محمد طباطبائی گویا فرزند مؤلف، سید محمد طباطبائی سنگلجی در سامراء مورخ 10 ربیع الاول 1311ق؛ جلد: تیماج، 304گ، 25 سطر، اندازه: 29×17/5 سم [ف: 24/2-201]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از فتح الله بن ابراهیم شریف حسین خوئی نوشته شده در تبریز سال 1239؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ مهر: «عبده الراجي محمد صادق» (بیضوی)؛ جلد:
تیماج ، 217 ص، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: -26]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 805/2 عکسی
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-8]
آغاز برابر جلد اول؛ انجام: عن الكبائر فقال کل ما أوعد الله الناس، و هذه الرواية ضعيفة لا یصح التعويل علیها؟
نسخه در سه جلد است و هر جلد یک دیباچه و فهرست جداگانه، گویا جلد سوم ناتمام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 288گ، 19سطر (14×9/5)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 16-423]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه اولقرن 13؛ صدر نسخه فهرست وسایل کتاب به ترتیب حروف ابجد به قلم مؤلف به تاریخ ذیقعده 1216 نگاشته شده، مصحح؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262ق؛ 131 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 16-513]
آغاز و انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262ق؛ جلد: تیماج، 165 گ، 1سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 16-514]
آغاز و انجام: برابر جلد سوم
جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: تاج بیگم، 1262ق؛ 149گ، 21 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 16-516]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی بن علی النجار، تا: قرن 13؛ واقف: میرزا مرتضی قلی نجم آبادی؛ جلد: تیماج، 155گ، 24 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4926]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: وقدر الاشارة علی ذلك التكليفات الامتحانية في العرف والعادة اکثر من أن یخفی وقد حققنا في مبحث تکلیف الأمر والعلم بانتفاعه الشرط.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 83گ، 26 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8-4926]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، زمان حیات مؤلف؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 147گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: معصوم بن علی مدد، تا: 1214ق؛ 171گ (87- 257)، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3-40]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول در مباحث الفاظ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد فرزند حسن فرزند علی، تا: ربیع الأول 1216ق؛ مصحح، محشی با امضاء حسینی «منه دام ظله»، با قلم خوردگی؛ 139 گ، 25سطر (17×10)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 30-627]
آغاز برابر جلد سوم؛ انجام: فان الشارع اذا قال یجب الحج علی کل مستطیع سواء کان الاتصاف بهما قبل زمن الخطاب او بعده وللفاضل الشيرواني حاشية المعالم في بحث ان ماموضع الخطاب المشافهة لایعم الغائبين کلا يؤيد ما قلناه در فهرست با عنوان «اصالة الصحة في المعاملات» آمده ولی سر آغاز آن با دو رساله وحید بهبهانی در این موضوع ناسازگار است، با تفحصی کوتاه معلوم شده که جلد سوم «الوسيلة» سید مجاهد است و اصلاح شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1218ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 1گ، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 160-1]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، تا: جمعه 27 ذیحجه 1219ق؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده غلامرضا» (مربع)؛ جلد: گالینگور، 145گ، 23 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ: -182]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
خط: نستعلیق، کا: ابی الحسن محمد بن محمد محسن فیضی، تا: یک شنبه 16 ذیقعده 1219ق، جا: اصفهان مسجد جامع عباسی؛ جلد: تیماج، 136 گ، 20 سطر (11/5 × 16/5)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 2-564]
آغاز: برابر جلد دوم، انجام: في یوم الثنتين من الاسبوع الرابع ... سپس چند سطر آشفته.
جلد دوم، خط: نسخ، کا: محمد باقر پسر حاجی علی قاینی، تا: دوشنبه 24 صفر 1219ق، جا: اصفهان؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 154گ، 20 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 2-712]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جلد دوم و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1222ق، جا: اصفهان مدرسه بابا قاسم؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله، منه»؛ 296گ (2پ -297پ)، 22 سطر، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 109-37[
انجام: برابر جلد دوم
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: عبد الوهاب بن سید ابوالقاسم
حسینی (پایان جلد اول)، محمد بن محمد علی ریزی لنجانی پایان جلد دوم)، تا: 1223 ق (پایان جلد اول)؛ جلد دوم از روی نسخه مؤلف، مصحح؛ تملک: محمد شفیع بن محمد با مهر «عبده الراجي محمد شفیع» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 280گ، اندازه: 15/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1679]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: وسيلة اعلم ان الاصحاب جعلو من شرایط قبول الشهادة انتفاء التهمة کما جعلوا من شرائطه العدالة.
از اول تا وسیله پانزدهم از جلد سوم؛ خط: نستعلیق ریز، کا: علی بن غلامعلی جاپلقی، تا: 1226ق؛ تملک: ابوالحسن ابن محمد ابراهیم شهشهانی اصفهانی در شوال 1261ق، محمد علی شریف در شعبان 1265ق؛ مهر: «ابو الحسن الحسني الحسيني» (بیضوی)؛ 254 گ، 26 سطر (10×15/5)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 4-2102]
سه جزء کتاب؛ خط: نسخ، کا: علی محمد ریزی لنجانی، تا: 5 ربیع الثاني 1226ق، برای ملا علی محمد طهرانی؛ 205گ (90پ - 294ر)، 28 سطر، اندازه: 20/5 ×29سم [ف: 14-84]
جلد سوم، ابتدای نسخه فهرست وسیله های جلد سوم که 21 وسیا است و بالای این فهرست آمده: «فهذا فهرست المجلد الثالث ما کتابنا الوسائل و قد سلکت فیه مسلك فهرست المجلد الأول
خط: نسخ، بی کا، تا: 1226ق؛ 128گ، اندازه: 21×15سم [ف: س 3- 89]
کا: محمد جعفر بن محمد علی همدانی، تا: 2 محرم 1227ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی از مؤلف با عناوین «منه سلمه الله»؛ مهر: محمد بن قاسم الحسيني» (بیضی)؛ مهر وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ 248گ، 30سطر، اندازه: 30×20سم [اوراق عتیق: 1- 155]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
رموز کتاب در اول نسخه توضیح داده شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: مقدمه در 1227ق؛ واقف: سید محمد حسن حسنی، جلد: تیماج، 198گ، 18 سطر، اندازه: 15×1/5 سم [ف مخ]
آغاز برابر جلد اول؛ انجام: برابر جلد دوم
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن ملا محمد اسماعیل انجدانی، تا: 1227ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ مهر: حسین طباطبایی که سوره توحید در آن حک شده (مستطیل)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد حسین 1146» (مستطیل)؛ واقف: حاج سید محمد بن حاج میر محمدعلی مشهور به حاج میرزا کوچک کتاب فروش، 1252؛ جلد: تیماج، 358 گ، 17سطر (14×7)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 40-91]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، کا: محمد علی بن یزدی ندوشنی، تا: 1227ق؛ تملک: ملا محمد جعفر طهرانی؛ واقف: ملا محمد جعفر طهرانی؛ 140 گ، 23سطر (19×12)، اندازه: 20/5 ×29سم [ف: 19-188]
آغاز: برابر
جلد اول؛ انجام: برابر جلد
شامل سه جلد کتاب، فهرست مطالب جلد نخست قبل از آغاز آمده است؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن خلف موسوی، تا: ذیقعده 1228ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله، من سید مهدی (علیه السلام)»؛ واقف: محمد صادق حسینی اصفهانی، صفر 1236؛ 234گ، 27 سطر (12×22/5)، اندازه: 30×21/5 سم [ف: 37-464]
جلد اول، از آغاز تا آخر جزء سوم؛ خط: نسخ، کا: سید حسین بن محمد صادق حسینی امامی، تا: 16 رمضان 1228ق؛ محشی با رمز: «منه دام ظله»؛ اندازه: 20/5×15 سم [ف: 245]
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 98
همان نسخه بالا [نشریه: 7-701]
آغاز برابر جلد اول؛ انجام: برابر جلد سوم
ج 1 و 3، شامل تمام جلد اول و جلد سوم و فاقد فهرست مطالب؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن کلبعلی اصفهانی، تا: 1228ق؛ تملک: محمد حسین کلباسی با مهر: «عبدالوهاب بن محمد مهدی الموسوي 1268؟» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387، 268 گ، 22 سطر، اندازه: 20/9×14/8 سم [اهدائی رهبر: 11-541]
آغاز برابر جلد اول؛ انجام: لم یدل الا علی ما یدل علیه الأول و لم یکن مستعملا في جلد اول و ناتمام مانده و تا «وسيلة اعلم انه لا فرق في افادة ترك الاستقصا لالعموم بین ما اذا کان المط واقعا في السوال»؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: جمادی الثاني 1229ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405ق؛ جلد: تیماج، 25گ، اندازه: 21×14سم [ف: 16-517]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1233ق، آخوند ملا عبدالغفور؛ محشی با عنوان «عبدالغفور عفی عنه» و «المحرره محمد تقی»؛ جلد: تیماج، 195 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1679]
آغاز: آغاز نسخه (صفحه 167): بسمله. وسيلة اذا اختلف الاصحاب في جزئية شیء في عبادة واچبه كالصلوة و الصوم أو شرطية فیها فهل الأصل عدمها ... (صفحه 250) بسمله. حمدله.
صلاة. وسيلة ذهب الاكترون الى وقوع الاشتراك في اللغة بل حکی عن بعض القول بوجوب وقوعه بمعنی ... آغاز جلد دوم: وسيلة اذا اختلف الأصحاب في جزئية شیء في عبادة واجبة كالصلوة و الصوم او شرطه فیها؛ انجام: ما یستنبط من هذا الحروف معرفة صحة التأويل انتهی ... في کتابی اسرار التنزيل بلسان کل قرائة افادت معنی زائدا علی القرائة المشهورة
ج2، در نسخه حاضر (از صفحه 167 تا 246) ابتدا سه وسیله از وسط جلد دوم کتابت شده که به ترتیب عبارتند از: 1. اختلاف الاصحاب في جزئية شیء في عبادة واجبة كالصلوة، 2. اختلاف الأصوليين في قبول الاجتهاد للتجزی، 3. وجوب الاستدامة الحكمية، آنگاه از اول جلد دوم (از وسیله وقوع الاشتراك في اللغة تا اواخر وسیله اختلاف العلماء في تراتر القراآت السبع) کتابت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1233ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: مقوا، 184 گ، 16-21 سطر، اندازه: 14/5 × 20/2 سم [اهدائی رهبر: 11-542]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: من المجازات الراجحة المساوي احتمالها لاحتمال الحقيقة و قد فرغ من اتمام هذا المجلد الثاني من کتاب الوسائل الحائرية مؤلفه الخاطي محمد بن علی الطباطبائي حامداً ... و کشف الكروب. الى هنا عبارة المؤلف مدظله السامي.
جلد اول. تا مبحث خبر واحد است؛ خط: نستعلیق، بی کا، - 1234ق؛ مقابله شده، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 173گ (1پ -173ر) [ف: 5-749]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن میرزا محمد مبارکه ای لنجانی اصفهانی، تا: 23رجب 1237ق، جا: مدرسه جده؛ مهر: «عبده محمد صادق بن محمد حسین الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 351 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-112]
آغاز: لا اشکال في انه اذا کان الراوي عادلا یقبل روایته و لافی انه الايقبل روایته اذا کان فاسقا و قلنا باشتراط العدالة في الراوي وقد صرح بنفی الخلاف في ذلك جمال الدين الخوانساري فقال الاخلاف في عدم قبول روایته؛ انجام: بحسبب الأوقات قلنا مراتب الفتح ایضا کذلك و الأشاعرة وافقوا هؤلاء في صحة التوبتين انتهی.
جزء سوم از کتاب در مباحث عدالت است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: حاجی حسینی بن حاج رستم زنجانی در محرم 1240ق؛ یادداشت رضا موسوی زنجانی ساکن طهران؛ مهر: ابوالقاسم موسوی (بیضی)؛ جلد: تیماج، 77گ (1ر- 77پ)، 15 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 19-320]
آغاز: آغاز رساله 1- بسمله، حمدله. صلاة وسيلة. ذهب الأكثرون و إلى وقوع الاشتراك في اللغة؛ - آغاز رساله 2- بسمله، حمدلة. صلاة ... وسيلة اعلمان من اقوی الأدلة علی کون اللفظ حقيقة في المعنى او مجازا فیه تنصیص الواضع؛ انجام: انجام1: لاحتمال الحقيقة؛ انجام 2-: و ماذکرناه ماخوذ من
طريقة الفقهاء والأصوليين والاعتبار شاهد والحمدلله اولا و آخر او ظاهرا و باطنا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين در فهرست از بحرالعلوم دانسته، ظاهرا جلد اول و دوم است با جابجائی در کتابت؛ کا: استر آبادی، محمد مهدی بن اسماعیل، تا: با تاریخ 1243ق، جا: استر آباد؛ ابعاد متن: 11/5 × 17، اندازه: 22×17سم [ف: 16-500]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: میر محمد حسین بن میر جمال الدين حسینی، تا: دهه دوم رمضان 1247ق؛ مصحح؛ یادداشت عبدالحمید بن عبداللطیف انجدانی در 1338 ق در دارالشوکه بروجرد؛ جلد: تیماج مذهب، 151گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 44-121]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد حسین بن علی سلطان آبادی، تا: 1248 ق [رایانه]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: برابر جلد دوم
خط: نسخ، کا: بیدگلی، علی بن ملا سلطان، تا: 1248، 1246ق، جا: بیدگل کاشان؛ مجدول؛ 265گ، 23سطر (15/2×9/5)، اندازه: 20/7×14/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: فاذا ظهر بالتثبت کونه غیر داو منه تبین الارسال و هو ضرب من التلبس
خط: نسخ، کا: علی أكبر بن کربلائی زینل، تا: 3 ربیع الاول 1261ق؛ با علامت بلاغ؛ جلد: چرم، 253 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [مؤيد: 1-238]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: فاذا ظهر بالتلبث کونه غیر راو عنه تبین الارسال و هو ضرب من التدليس شامل فهرست مطالب و تمام جلد اول و پنج «وسيلة» از اواسط جلد دوم است، این 5 وسیله از «وسیله في اصالة الفساد في العبادات و المعاملات» (اختلاف الأصحاب في جزئية شیء في عبادة واجبة كالصلوة) تا «وسيلة في حجية المراسيل و عدمها و ما یتعلق بها» است؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر بن کربلائی زینل، تا: 3 ربیع الاول 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ دارای بلاغ؛ تملک: صفایی خوانساری مورخ ذیقعده 1407؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 255گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [اهدائی رهبر: 11-539]
آغاز: ... و اتفق جمهور أهل اللغة علی القدح في کتاب العين وأورد ابن جنی في الخصائص؛ انجام: برابر جلد اول
از وسیله «بیان الحكم في اختلاف الناقلين» آغاز شده تا وسیله اعلم أن اللفظ یحتمل غیر معناه»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالصمد حسنی شیرازی، تا: 1300ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 224گ، 26 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 15-89]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
خط: نسخ، کا: جنابدی خراسانی، محمد باقر بن محمد سمیع، بی تا؛ تملک: علی نقی بن حسن بن محمد بن محمد بن علی طباطبائی حائری و جعفر پسر او، در 1268؛ جلد: تیماج، 163 گ، 21سطر (9×5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -502]
جزء دوم کتاب و از بحث مشترک تا حجية اخبار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ واقف: محمد جعفر بن محمد صفی فارسی آبادی، 24 رجب 1278؛ جلد: تیماج، 146گ، 20سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 27-301]
ج 1؛ بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
ج 2؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
تمام سه جزء کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی 343گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 19-32]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: حسن بن سید عبد الله حسینی؛ اندازه: 22×16سم [ف: - 166]
آغاز: وسيلة لا اشکال في انه اذا کان الراوي عادلا یقبل روایته و لا في انه لایقبل روایته اذا کان فاسقا انجام: قلنا مراتب القبح ايضاً کذلك و الأشاعرة وافقوا هؤلاء في صحة التوبتين- انتهی.
جزء سوم کتاب در بحث عدالت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ 59گ (118ر -176ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 6-60]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملکی بتاریخ 1214؛ جلد: تیماج 165گ، 20 سطر، اندازه: 25×16سم [ف مخ]
آغاز برابر جلد اول
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد حسین واعظ مشهدی بی تا، به دستور حاج میرزا هدایت الله؛ 113 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6-97]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جزء اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا قبل از کتاب فهرست موضوعات درسه برگ دیده می شود که به تاریخ پنج شنبه 21 شوال 1213 نوشته شده؛ مهر: «عبد الوهاب بن محمد مهدی الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 173گ، 24 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 8-4925]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: الثاني هل یکفی مطلق الظن الحاصل بالاختبار في ثبوت العدالة او بشرط کونه متاخمة للعلم .. الأقرب الاول کما یظهر من موضع آخر من مجمع الفائدة و من غیره لوجوه الاول
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 357 گ، 25 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4926]
ج 2؛ کا: سید ابو الحسن، بی تا، خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
al-wasā’il-ul jabrīya fi īdāḥ-il masā'il-id dawrīya
اصفونی، عبدالرحمن بن یوسف، 677 - 750 قمری
Esfūnī, abd-or-rahmān ebn-e yūsof (1279 - 1350)
تاریخ تأليف: 742ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2443
آغاز: بسمله و صلی الله ... الحمدلله حمدالشاکرین؛ انجام: الجواب علی هذا النمط ... و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: محمد، تا: 742ق، جا: مکه مکرمه [الفبائي: - 602]
wasa'il-ul jadida fi-l maqalat-il mufida
کتابچیان، ابراهیم، قرن 14 قمری
ketabčīyān, ebrāhīm (20c)
ج 1؛ کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ حواشی نیز به خط مؤلف، قطع: رقعی [میراث شهاب: س 9 ش 2-26]
جلد 2، بی کا، بی تا [میراث شهاب: س 9 ش 2-26]
جلد3؛ بی کا، بی تا [میراث شهاب: س 9 ش 2-26]
wasā’il-ul ḥājāt wa ādāb-ul munājāt
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
در آداب دعا شامل سه «باب»: 1. في ما یجب علی الداعي و یندب اليه و فیه ثلاثة فصول؛ 3. في حکایات تتضمن دعوات و تفید اعتبارات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10202/1
آغاز: بسمله قال الشيخ الامام الاوحد ابو حامد الغزالي ... الحمد لله کاشف الحراء و سابغ النعماء و دافع البكاء ... اما بعد فان الدعاء افضل قربات العالمين؛ انجام: الى یوم القيامه درجات و من زار فیه...
خط: مغربی، بی کا، تا: 501ق؛ جلد: تیماج، 38 ص (1-38)، 23 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 32-251]
الوسائل الحائرية- الوسائل الى النجاة
vasā’el-ol hoseynīya le-tayy-el ‘avālem-el barzaxīya
فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227 -1309 قمری
fāzel-e bastāmī, nowrūz ‘alī ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1892)
تاریخ تأليف: 1306ق
در عقبات بعد از مرگ و احوال قیامت، مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و ده «مقام» در احتضار و مرگ، و پس از آن تا وود به بهشت یا دوزخ و مذیل به سه مقام در ثواب زیارت امام حسین علیه السلام و عزاداری و مقام تربت و خاک حرم مطهر آن سرور است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل الدنيا سجن المؤمنين و جنة الكافرين... اما بعد چنین گوید خاسر زیانکار و گرفتار آلام و هموم ... بانک زد که اگر راحت دنیا و خلاصی از هموم و آلام را طالبی و بصدق و اخلاص این مقام را جویائی رجوع نما بآنچه در جنود عقل و جهل در ذخيرة المعاد نوشته ای که یکی از جنود عقل راحت است و ضد آن تعب است ...
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در زمان حیات مؤلف؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ 128 گ، 17 سطر (15×9)، اندازه: 22×17سم [ف: 2-566]
آغاز: حسن ظنش بخداوند علی اعلی بیشتر از حال صحتش؛ انجام: هذا زایر قبر سیدالشهداء علیه السلام که پر آن سرور را به آن مستم از نور داغ می نمایند (کذا). از مقام دوم تا اواخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 148گ، 14سطر، اندازه: 11×17/7سم [ف: 735-5]
vasā'el dar feqh
بهبهانی، محمد قلی بن عبدالعظیم، ق13 قمری
behbahānī, mohammad qolī ebn-e 'abd-ol-'azīm(-19c)
تاریخ تأليف: 1252- 1253ق
مجموعه فقهی است، ابواب کتاب به ترتیب: 1. کتاب وسیله اعتکاف؛ 2. کتاب وسیله زکوات و اخماس؛ 3. کتاب الصدقات؛ 4. کتاب النور و العهد؛ 5. کتاب کفارات؛ 6. احکام جهاد و توابع آن؛ 7. امربمعروف و نهی از منکر به توابع آن.
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 16
آغاز: بسمله .. الحمدلله الذي جعل الاعتكاف في المساجد وسيلة الارتقاء خلود الى رضوانه؛ انجام: و هر گاه تلف شود یا معیوب شود بسبب دفاع ضامن نیست دافع با مراعاة ترتیب بر اصحاب و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد والد کان الفراغ في شهر شهر صفر المظفر من سنه 1253
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 126گ، 11سطر (5×10/5)، اندازه: 16×11 سم [ف: -12]
wasa'il-ur rasa'il wa dala'il-ul fada'il
منشی، نورالدین
monšī, nūr-od-dīn
نسخه اصل: ریلاندز، منچشتر. نیمه یکم؛ بی کا، بی تا [ف: -104]
نسخه اصل: قونیه عزت قویون اوغلو. نیمه دوم؛ بی کا، بی تا [ف: 104]
وسائل الشيعة- تفصیل وسائل الشيعة الى تحصیل مسائل الشريعة
wasā’il-uš šī‘a ilā aḥkām-iš šarī‘a
اعرجی، محسن بن حسن، 1130 - 1227 قمری
a‘rajī, mohsen ebn-e hasan (1718 - 1812)
شامل چهار «مقام»: 1. اجتهاد، 2. حجیت کتاب، 3. اجماع، 4. عقل. آنچه مشهور است کتاب وسائل را کتابی فقهی می دانند که از طهارت تا دیات را شامل است. اما چنان که از مقدمه این کتاب به دست می آید. مؤلف آن را به عنوان مقدمه بر فقه نوشته و ممکن است بعدها به صورت کتابی جدا از کتاب وسائل در آمده باشد. (فاضل)
چاپ: مشارعربی، ص989؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1320ق رحلی، 91+229؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1321، رحلی، 91+229ص
[الذريعه ج 25 ص 71 ش 385؛ مقدمه ای بر فقه شیعه ص 317؛ مكتبة اميرالمؤمنين 531/4]
از آغاز تا اواخر جلد 1، انجام در نجاست مسکرات افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با خط خوردگی ها و اصطلاحات و تصحیحات، با بلاغ؛ محشی با نشان «منه سلم الله»، تملک: ریحان الله موسوی در 1321؛ 107گ، 24-26 سطر، قطع: خشتی [چند نسخه- ف: -40]
آغاز: کتاب الطهارة في اللغة النظافة و النزاهة یقال ثیاب طاهرة أي من القذر و الوسخ
شامل: کتاب الطهارة و کتاب الفراق؛ خط: نسخ، کا: قدیحی قطیفی، ابراهیم بن مهدی، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی به لفظ «منه»؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 63گ (53پ -115پ)، 23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2-666]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد وآله الطاهرين اما بعد فیقول العبد ... لم یزل الطلاب متشوقین الى کتاب محرر في الأحكام قریب المتناول ... و قد رایت ان اقدم المقصود ما یرشد إلى طریق تناول الأحكام من ادلتها هداية لمن تدبر؛ انجام: و من اراد الاستقصاء في الأصول فعلیه بالمحصول و الوافي و ما رسم في الحدائق والمستعان منه ولاقوة الا بالله والحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ابعاد متن: 12/5×7/5، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 3-1621]
کتاب القضاء و کتاب الشهادات؛ خط: نسخ، کا: جعفر طریحی، تا: رجب 1240ق، برای شیخ خلف؛ مصحح؛ مهر: شیخ ابوالفضل طهرانی (مقرنص)؛ جلد: تیماج، 164گ، 23 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 18-277]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب القضاء في اللغة الحكم کما قال الله تعالی و الله یقضی بالحق؛ انجام: و کذا اذا شهد له بقضائها و لحد و حلف معه و لو کان ذلك الواحد أحد الأولين کتاب القضاء و الشهادات؛ کا: احمد بن علی نقی حسینی رشتی، تا: ذیقعده 1257ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ 72گ (45 -116)، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 1-421]
آغاز: الحمد الله رب العالمين ... هذا کتاب القضاء من الجامع الكبير المسمي بوسائل الشيعة ... القضاء في اللغة الحكم کما قال تعالی و الله یقضی بالحق و قضی ربك الا تعبدوا الا ایاه؛ انجام: و قضية ذلك ان الوارث اذا کان عالما بذلك فلا ضمان علیهمت لقوة المباشرة للاتلاف
کتاب قضاء و شهادات؛ خط: نسخ، کا: علی مقصودی، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 1267ق؛ مصحح، محشی با نشان: «منه عفی عنه، منه دام ظله، منه اطال الله تعالی ایام افاداته» و جز آن؛ تملک: محمدرضا آل علامه شیخ محمد تقی به سال 316 [1]ق؛ 98 گ، 31سطر (21×12)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 40-300]
آغاز: التي یقتدر بها علی تناول الحكم مما دلتها و اخری علی عمله و استنباطه و یقال في الاول هو مجتهد وفی الثاني قد اجتهد. کتاب الشهادات: کتاب الشهادات من ... و الشهادة في اللغة الحضور کشهد الواقعه و من شهد منکم الشهر؛ انجام: و ضعف المباشرة کان الضمان علی المسبب و قضية ذلك أن الوارث اذا کان عالما بذلك فلا ضمان علیهما لقوة المباشرة للاتلاف. بخش القضاء و الشهادات؛ خط: نسخ، کا: محمد النجف آبادی، تا: 1277ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: فرزند شیخ الاسلام شیخ فضل الله زنجانی (بیضی)، حسنعلی اکبرنیا؛ جلد: تیماج، 224گ، 19سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 36-258]
بخش مقدمه کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ 84گ، 10 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 2-303]
آغاز: کتاب الصلاة وفیه مقدمات و ابواب، المقدمة في معناها و فضلها و ما علی تارکها الصلاة؛ بی کا، بی تا، روی جلد نسخه نوشته شده: صلاة سید محسن، قطع: رحلی [ف: -184]
آغاز: کتاب الطهاره، هی في اللغه النظافه و النزاهه. یقال ثیاب طاهره؛ انجام: لمن شق علیه الصيام لامر من تلك الأمور التي لم یقم دلیل
خط: نسخ، کا: بلاغی، ابراهیم بن حسین، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 20گ (141-160)، 23سطر (10/5 × 17/5)، اندازه: 21/3×15سم [ف: 17-25]
بی کا، بی تا [تراثنا: س ش 4-101]
wasā’il-uš šī‘a fi-š šarī‘at-in nabawīya
ارومی، علینقی بن عبدالله
orūmī, ‘alī-naqī ebn-e ‘abd-ol-lāh
به دستور: سید محمد رضا شیرازی (استاد مؤلف)
عقاید و معارف اسلامی مختلف را از تاریخ و حدیث و تفسیر و جز اینها، با عناوین «وسيلة، وسيلة» گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1914
آغاز: الحمد لواهب العطايا و المنن و جاعل احکام البرايا و السنن الذي اسس اساس صنایع الموجودات بالمنن و الاحسان؛ انجام: و سوفت التحرير الى ماشاء الله فان وفقنی الله اکتب باقی الحديث المعنون في الكتاب مشتملا علی بعض فضائلهم ...
جلد اول کتاب و بیشتر در اصول عقاید می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 233 گ، 20 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 286-5]
vasā’el-ol ‘abīd elā marāhel-et towhīd
نهاوندی، علی اکبر بن محمد حسین، 1292 - 369 قمری
nahāvandī, ‘alī akbar ebn-e mohammad hoseyn (1875 - 1950)
در 64 «مجلس» از جمله چند مجلس درباره «بداء» و تفسیر آیه «یمحو الله ما یشاء .. ». نام بالا پشت جلد نسخه ما به کتاب داده شده و در بالای برگ آغاز آن را «رشحة الندي با چند مجلس دیگر» خوانده اند. در الذريعه (237: 11) از «رشحة الندى في مسألة البداء» همین نهاوندی یاد می شود و دیدیم که چند مجلس این اثر درباره همین مسأله است.
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 534
کاتب = مؤلف، بی تا [ف: - 30]
wasā’il-ul ‘afw wa-l ġufrān li-l-‘āmilīna bi-hā fī šahr-i ramaān
2 رمضان 1323ق
سی مجلس است مشتمل بر تفسیر بعضی آیات و شرح بعضی احادیث روایت شده از طریق اهل سنت و گرفته شده از کتاب های معتبر و بدون آوردن روایت های موضوع و ضعیف با پند و اندرزهایی به نثر و نظم صوفی گونه، هر مجلس دارای خطبه ای جداگانه و گویا برای سخن گویان و واعظان در ایام ماه مبارک رمضان تنظیم شده و بیشتر آیه ها و روایت ها مربوط به همین ماه می باشد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 586
آغاز: الحمد لله الذي جل عن الابتداء و الانتهاء السميع الذي لا تشتبه علیه الأصوات المختلفة في الدعاء البصير الذي یبصر دبیب النمل علی الرمل في الليلة الظلماء؛ انجام: و اغفر لنا و لوالدینا و السائر المسلمين یا ارحم الراحمين و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین
خط: نسخ، بی کا، بی تا، گویا به خط مؤلف؛ تملک: عبد الواحد بن محمد؛ 147گ، اندازه: 25×17سم [ف: 2-225]
وسائل المحبين- چهل سوره از تورات (ترجمه و شرح)
وسائل المحبين- تنبیه الغافلين
وسائل المحبين- مولود نامه
وسائل المحبين- تنبیه المبتدي
vasāyel-on najāh va zarāye'-ol falāh
رشتی، علی بن محمد، ق13 قمری
raštī, ‘alī ebn-e mohammad( - 19c)
در مقتل حضرت سید الشهداء علیه السلام و شهدای کربلا و بیان ولادت و رحلت و سبب شهادت حضرات معصومین علیهم السلام به شیوه ای ادبی همراه با ذکر اشعاری مناسب از مؤلف در یک «مقدمه» و سه «ذریعه» و هر یک در چند «وسیله» و یک «خاتمة»: مقدمه، در سه مفتاح: 1) فضیلت گریستن یا گریاندن دیگران و نحو آن، 2) فضیلت تربت مقدسه کربلا و فضل زیارت معصومین علیهم السلام، 3) فضیلت لعن بر قاتلان شاه شهیدان؛ ذریعه 1. در اخبار و تواریخ سید الشهداء علیه السلام و فضیلت آن جناب، در بیست و دو وسیله؛ ذریعه 2. در اسباب حرکت حضرت بطرف کربلا و مقدمات شهادت آن جناب و اموری که تا اول شهادت رخ دارد، در بیست و سه وسیله؛ ذریعه 3. در وقایع بعد از شهادت، در چهارده وسیله؛ خاتمه: در تواریخ ولادت و شهادت سایر ائمه آنام، در نه زینت. مؤلف در مقدمه کتاب به تأليف عربی و منظوم خود در امامت به نام «حقایق الايمان» و شرح عربی آن به نام «مداد الحقايق و منار الرقايق» اشاره نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 224
آغاز وسایل نجاح عاکفین معاکف قدس و واقفین مواقف انس و طالبین مطالب رستگاری
نسخه اصلی: کتابخانه شیخ حسن شریعتی - قم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ به دو خط نوشته شده؛ 673ص [عکسی ف: 1-247]
wasā’il-ul wuṣūl ilā masā’il-il fuṣūl
کشی، ابراهیم
kašī, ebrāhīm
وابسته به: الفصول؛ بقراط (460ق.م. - 370ق.م.)
ملخص فصول بقراط است از ابراهیم کشی مطابق با قول حاجی خلیفه در کشف الظنون.
شرح و حواشی:
1- شرح وسائل الوصول الى مسائل الفصول؛ طبیب، عبدالرحیم بن عبدالله (- قرن 8)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5155
آغاز: بسمله اما بعد الحمدلله الذي جعل معرفته لمرض القلوب شفاء و خلق لکل داء دواء؛ انجام: من لحمه رطب جوع لیجففه.
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166؛ 17گ، 11سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 19-584]
wasā’il-ul himam-il ‘ulyā fī jawāb-i masā’il-ir ru’yā
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: شب دوشنبه 29 ربیع الثاني 1211ق
شیخ حسین بن محمد بن احمد بن عصفور بحرانی درازی در خواب پدرش را دیده و چهار سؤال مطرح کرده تا از برادرش شیخ احمد بپرسد، مؤلف از وی درخواست کرده تا جواب دو سؤال آنرا بدهد. شیخ قبل از طرح پاسخ، اشاره ای به امر رؤيا و تقسیم آن به صادقه و غیر آن داشته، سپس به پاسخ دو پرسش می پردازد که آیا حکم قرعه که بالا را پایین، و پایین را بالا می کند چیست؟ و سؤال دیگر که اگر ذاتی از ذاتیت خود متحول شود، آیا تحول از ذاتی بودنش خارج می شود یا نه؟
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي نور قلوب عباده المؤمنين و فتح عیون بصائرهم لمشاهدة الحق المبين ...
انجام: و کما اشار اليه رحمة الله علیه جری ذلك علی توزع البال و دوام ملال و اشتغال في قیل و قال و في حال
چاپ: دارالسلطنه تبریز: دار الطباعه مشهدی حاجی آقا، سنگی 1276ق، رحلی (جوامع الكلم: ج 2، صص 42-46)
[ایضاح المكنون 705/2 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 508/2؛ فهرست کتب شیخ 82]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1211ق؛ 17ص (71-87)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 22×17سم [سنا: ف: 1-56]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1387/4
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [عکسی ف: 4-237]
بی کا، تا: دوشنبه 1211ق؛ 8ص (69-76)، 21سطر [سنا: ف: 2 -128]
کا: حداد طالقانی برغانی، حبیب الله بن ابوطالب، تا: با تاریخ 1233ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج مذهب، 17ص (319 -335)، 18سطر (15×9) [ف: 12-2626]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1238ق؛ از روی دستنوشته فرزند نگارنده، علی نقی بن الشيخ احمد بن زین الدين، جمادی الاول 1212ق؛ 13ص (279-291) [عکسی ف: 1-187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1242ق؛ 10ص (178-187) [عکسی ف: 1-187]
آغاز برابر؛ انجام: فیتعین العمل بالآخیر فینقلب الاول شکا کما تقدم و کما اشار اليه رحمة الله علیه.
خط: نسخ، کا: حسینی، حسین بن عبدالله، تا: رجب 1242ق، 6گ (99پ -104)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: -1679-3]
خط: تحریری، بی کا، تا: 1255ق؛ اندازه: 21×15سم [ف: 3-42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بروجردی، غلام علی، تا: 1256ق، جا: بروجرد؛ 8گ (165ر-172ر)، 20 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 44-220]
خط: نستعلیق، کا: موسوی رشتی، علی بن احمد، تا: یکشنبه 24 رجب 1299ق، پس از فتنه عبیدالله ثالث مقارن فوت آقا علی طبیب؛ جلد: تیماج، 11گ (47پ -57ر)، 17سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 6-73]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (263-270ر)، 21سطر (14/5×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (172 - 178)، 19 سطر، اندازه: 10/5 ×15 سم [ف: 28-487]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 7گ (126 -132)، 19 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 40-125]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 11گ ( 104-94)، 19سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 4-1375]
آغاز: برابر؛ انجام: و امکان النقيض لا یبطله لان الظاهر ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ اندازه: 20×15سم [ف: 32-280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: چرم، 8گ (83پ -90پ)، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 2-287]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 6گ (132-137پ)، اندازه: 21/5×15/5 سم [مؤيد: 1-154]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 21×13سم [رشت و همدان: ف: 1593]
vasat-ol hayāt
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمری
amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
این دیوان اشعار دوم شاعر بوده، دیباچه، قصاید، غزلیات، ترجیع بند، قطعات، رباعیات، مرثیه ها و بعضی مثنوی های کوچک را فرا می گیرد که قسمی از آنها به سلطان غیاث الدين یلین و پسرش محمد قاآن، نظام الدين اولیا و ... بخشیده شد است.
خط: نستعلیق، کا: قطب شیرازی، تا: 894ق؛ مجدول، با 6 سرلوح و 9 سر فصل مذهب؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسيني، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن مذهب، اندازه: 24×16سم [ف: 3-41]
392/11 خط: نستعلیق، کا: قطب شیرازی، تا: 894ق [ف: 3-41]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1064ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مربوط به دوران پادشاهان صفوی است و جمع دار کتابخانه آقا مشفق نامی بوده، مهر: «عبده احمد - علی بن ابیطالب - محمود»، حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسيني، مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار؛ اندازه: 18 ×30 [ف: 3-52].
آغاز: آغاز دیباچه: بفضل الله قد سطرت هذه الصفحات و جعلتها واسطة؛ آغاز دیوان: شایدار هنگام نقش این ثنای کبریا ** جای خاک ارواح جان سوده ریزند از هوا؛ انجام: انجام دیباچه: خداوندا قبول خویش کن یار ×× ز چشم ناقبولانش نگهدار؛ انجام دیوان: یک صدر نه بل هزار گیرم او را** گیرم که هزار نیست، صد باری بود خط: نستعلیق بسیار مغلوط هند، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نابینی؛ ابعاد متن: 10/8 ×22 [ف: 7-674]
wasat-u k.-i mahyār al-majūsī
مهیار دیلمی، مهیار بن مرزویه، 428 قمری
mahyār-e deylamī, mahyār ebn-e marzavayh( - 1038)
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 315/10
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 2-110]
al-wus'a = al-fadā' = k.-u ba'd-il mutikallimīn ila-š šayx wa jawāb-u-h
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
شیخ در این رساله از پیروان فیثاغورث که خلاء را محیط بالکل می دانند و از اسبودس شاعر که (در شعری منسوب به او) می گوید: «خداوند نخست فضا را آفرید و سپس زمین را یاد می کند و می گوید اینها تنها سخنانی است درباره فضا که از قدماء یونان به ما رسیده و بیش از این و بالاتر از این درباره فضا سخن نگفته اند. (عبدالحسین حائری)
آغاز: آغاز پرسش: رایت اطال الله بقاء الشيخ الرئيس شرف الملك فخر الكفاة و ادام تمکنه رجلا في ایام شبابی سألني فقال ما هذه الواسعة التي تسع کل شییء التي سماها بعض الأوائل الها فعبده و بعضهم فضاء و بعضهم مکانا و مراکز او المتكلمون سموه جهة و حیزا و المعتزلة سموه محاذاة و کلهم یشیرون اليه بحیث و این. آغاز پاسخ: تاملته اطال الله بقاء الشيخ العالم و ادام الله توفیقه و عصمته فاما ما نسبه صاحب هذه الشبهة الى الاوائل انه کان بعد الفضاء و الخلاء فلم یبلغنا ذلك بل الذي بلغنا في تعظیم امر الفضاء عن الأوائل خبر ان عن شيعة فیثاغورس اصحاب الرموز و الالغاز.
انجام: پاسخ: و لیس هذا اول آیظ جرها الوهم علیالعقل بل ههنا
آفات غیرها و صناعظ المنطق هی التي تعطینا قوانین تمیز بها ضرورة الوهم من فطرظ العقل و بعد هذا کله لو کان الفضاء موجودة لما وجب أن یکون هو بدء کل شی .. فان کل مبدائ محتاج اليه و لیس کل محتاج اليه اوامر لابد منه هو مبداء فربها کان لازما لا مدخل له في تقویم الشي و ربما کان لازما مساوياً و ربما کان اعم و الله الموفق و المسدد وله الحمد بلانهاية.
چاپ: در رسائل ابن سینا، جلد 2 (استانبول)
[فهرست مصنفات -مهدی: 252]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: ایاصوفیا 4849؛ بی کا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 2گ (52ر -53پ) [فیلمها ف: 1-576]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 359/12 - عکسی و 371/12 - عکسی 437/12- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 2-294]
آغاز: آغاز جواب: برابر؛ انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 4ص (182-185)، 19سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 10-1983]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4829؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 2گ (1پ- 2پ) [فیلمها ف: 1-662]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرشید، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 3ص ( 76-74 )، 25سطر (18×8/5)، اندازه: 24/5×15سم [ف: 9-1115]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، جلد: تیماج، 5ص (283- 287)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32-70]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 جلد: چرم، 4ص (68-71)، 5 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 45-186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طباطبائی شولستانی، شهاب الدين علی، تا: شنبه 7 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ اندازه: 18×12 سم [ف: 11-309]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 14؛ اندازه: 18×11 سم [ف: 44-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صفوی ماسالی مصطفوی، اسدالله، تا: قرن 14؛ مصحح؛ 2گ (60-61)، 24 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 38-306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1310ق؛ 3گ (68-70پ)، 17 سطر [ف: 11-576]
نسخه اصل: آستان رضوی، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-254]
آغاز و انجام: برابر
این رساله به نام «الوسعة» نیز یاد شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب 3گ (33ر -35پ)، 23 سطر، اندازه: 23/8×14 سم [ف: 7-312]
vasm eskande serī
پران فاتهه منکل
parān fāthe menkel
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27932
آغاز: بسمله، این گل سر سبد رشک ریاض رضوان حمد ذاتی است که همچون و جکون است نشان؛ انجام: زبان بر بسته بنشین با دل شاد مکن بیهوده زان بس داد و بیداد. به اتمام رسید.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [رایانه]
vasvās
بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 142/3
آغاز: الحمدلله و الصلاة علی نبیه المصطفي ... اما بعد چون وجوب شکر نعمت مقتضی استدعاء بقاء سلطنت ملک سپاهی است که انوار ماه جمالش مظهر انوار الهي است.
بی کا، تا: 8 ذیحجه 1129ق؛ جلد: تیماج، 8گ (129-136 ر)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: -110]
وسواسیه- العقد الطهماسبي
al-wasīt
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
امام محمد غزالی کتابی به نام بسیط در فقه شافعی دارد. این کتاب ملخص از آن است با اضافاتی و آنقدر اهمیت دارد که یکی از پنج کتاب متداول بین شافعیان است و این کتاب به وسیله
شاگرد غزالی به نام محی الدين بن محمد بن یحیی نیشابوری خبوشانی به شرح آمده و نام «المحيط» گرفته است و در آن از عبادات و مبایعات و مناکحات و جنایات مفصل می آید در دو جلد که جلد اول آن عبادات و مبایعات است و جلد دوم آن مناکحات و جنایات. (عبدالله انوار)
آغاز: أما بعد حمد الله الذي هو فاتحة کل کتاب و خاتمة کل خطاب، و الصلاة و السلام علی رسوله التي هی جالبة کل ثواب و دافعة کل عقاب، و علی آله الذين ینقشع بنجومهم ظلام کل سحاب، و ینکشف بعلومهم غمام کل حجاب، و ینمحی بصفوتهم کدر کل ارتیاب، و ینسد بیمینهم خلل کل اضطراب... فصنفت هذا الكتاب، و سمیته «الوسيط في المذهب» نازلاً عن البسيط الذي هو داعية الأملال ...
چاپ: قاهره، محقق: علی محیی الدين علی القره داغی، دار لاعتصام، ج 2، 1404ق.
[کشف الظنون 2008/2 ؛ بروکلمان /1 (424) 542؛ ابن خلکان 354/3؛ سبکی 116/4؛ ابن العماد 12/4؛ الأوقاف العامة بغداد 647/1]
شرح و حواشی:
1- شرح الوسيط
آغاز: أما بعد حمد الله الذي هو فاتحة کل کتاب و خاتمة کل خطاب، و الصلاة و السلام علی رسوله التي هی جالبة کل ثواب و دافعة کل عقاب، و علی آله الذين ینقشع بنجومهم ظلام کل سحاب، و ینکشف بعلومهم غمام کل حجاب، و ینمحی بصفوتهم کدر کل ارتیاب، و ینسد بیمینهم خلل کل اضطراب ... فصنفت هذا الكتاب، و سمیته «الوسيط في المذهب» نازلا عن البسيط؛ انجام: الفصل الثالث في صدقة التطوع و فیه مسائل ... تم الجزء الأول من کتاب الوسيط في المذهب و یتلوه في الثاني کتاب النكاح.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3934 (اربری، فهرست خطی عربی 64/4 ). مشتمل است بر ربع عبادات، و ربع بیوع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر رمضان 567ق؛ ظاهرا نویسنده کتاب «مؤلفات الغزالي» از وجود این نسخه، اطلاع نیافته است؛ مصحح، با نشانه بلاغ، محشی؛ 265 گ، 21سطر [عکسی ف: 2-163]
آغاز: ... فهو الطهور؛ انجام: تم المجله الاول ... تعالی و مصلياً علب رسوله محمد و آله اجمعین
جلد اول و شامل عبادات و مبایعات؛ خط: نسخ، کا: ابرقویی، عبدالملک بن محمد بن حسین، تا: 750ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 235 گ، 23سطر (18×11)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 8-470]
al-wasīt
حسینی قزوینی، باقر بن احمد، - 1246 قمری
hoseynī qazvīnī, bāqer ebn-e ahmad( - 1831)
رساله استدلالی متوسطی در ابواب مختلف فقه به دور از ایجاز و اطناب است که به خواسته یکی از دوستان خود تأليف نموده و گویا موفق به اتمام آن نشده است. مرتب در چهار «فن»: العبادات و المعاملات و الايقاعات و الأحكام.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36556
آغاز: بسمله. حمدله. فقد سألني من لا بد من اجابته و التمسني من الا سبیل إلى مخالفته؛ انجام: الا انه واجب الوضوء و الغسل بالنصوص و هو کما تری. الى آخر احکام الغسل من کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 توسط مؤلف مقابله و تصحیح شده با بلاغ آن؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 92گ، 22 سطر، اندازه: 20/7×13/8 سم [اهدائی رهبر: 3-798]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 864
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-302]
al-wasit fawq-al qasir wa dun-al basit
عنسی، احمد بن نسر، ق7 قمری
‘ansī, ahmad ebn-e nasr( - 13c)
تاریخ تأليف: 665ق
مؤلف مسائل میراث (فرائض) را به گونه ای مختصر بر قاسم بن احمد شاکری عرضه کرده، شاکری از او تقاضای تفصیل بیشتری نموده است، لذا مؤلف در هر مسأله مثالی افزوده و به کتاب علم فرائض از جمله کتاب «درر الفرائض» جمال الدين علی بن حسین بن هادی، و کتاب «اللامع» عصیفری، و «الكافي» از مصنفات شافعیان نیز مراجعه می کرده است. مشتمل بر چهار «قسم»: 1. في الحث علی طلب علم الفرائض؛ 2. في المقدمة التي تبنی علیها الكلام في التوريث؛ 3. في التوريث المرتب علی تلك المقدمة؛ 4. في نوادر الفرائض و ما یتعلق بها من الضرب و النسبة و القسمة.
[مؤلفات الزيدية 148/3؛ اعلام المؤلفين الزيدية ص 126]
آغاز: الحمد لله الذي جعل الحمد مفتاحا لثنائه و سببا للمزید من فضله و نعمائه حمدا یکون لحقه قضاء و لشکره اداء؛ نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1020؛ خط: نسخ، کا: احمدبن عبد الله بن الهادي بن امیر المومنين، تا: دوشنبه 29 جمادی الثاني 829ق، جا: مسجد عقیل در محروسه ثلا؛ 219ص (3-221) [عکسی ف: 4-463]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 1130؛ خط: نسخ نازیبا، کا: حسینی، علی بن یحیی، تا: 14 جمادی الثاني 1082ق؛ 195ص (196-2) [عکسی ف: 5-7]
al-wasīṭ fi-l i‘rāb
اردکانی، محمد ابراهیم بن ابی طالب، ق13 قمری
ārdakānī, mohammad ebrāhīm ebn-e abī tāleb( - 19c)
تاریخ تأليف: یکشنبه 1 ذیقعده 1205ق
مختصری است در علم نحو که مؤلف برای سهولت تعلیم مبتدیان نگاشته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي وفقنا لتسدید الكلمة و تقویم الكلام وارشدنا الى مفاتح العلوم لفتح مغالق الاحكام ... فیقول العبد... ابن ابی طالب محمد المدعو بابراهیم انی لما اطلعت علی کتب التي صنفها علماء النحو ... و سمیته الوسيط في الاعراب لخلوه عن مد
آغاز برابر؛ انجام: الحمد لله الذي وفقنا لتسدید الكلمة و تقویم الكلام و ارشدنا الى مفاتح العلوم لفتح مفالق الأحكام
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه کتابخانه آقای گلپایگانی شماره 6684 کامل شد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه غره ذیقعده 1205ق؛ محشی؛ مهر: «عبده ابراهیم بن عبدالله الموسوي» (بیضی)؛ 108گ، 16سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 37-570]
آغاز: برابر؛ انجام: وان قری بالجر فهو حكاية اسم للمفرد کانه قال فاحببت بهذه اللفظة والله سبحانه اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1220ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 64گ، 18سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4926]
آغاز برابر؛ انجام: فهو من حكاية الجمل و التقدير فاجبت بابا صالح.
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخ کتابخانه آقای گلپایگانی 6684 کامل شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 94گ (35-128) [ف: 12-346]
الوسيط في الأمثال- التفسير الوسيط
الوسيط في تفسیر القرآن- التفسير الوسيط
الوسيلة- الوسائل الى النجاة
الوسيلة- وسيلة القاصد في فتح معضلات القواعد
Vasīle = ahsan-ol vasīla
سید منجم، محمد حسین بن محمد، ق9 قمری
seyyed monajjem, mohammad hoseyn mohammad( - 15c)
وابسته به: المختصر في معرفة التقاويم = ثلاثون فصل = سی فصل؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
اهدا به: معین الدين جلال الدوله تاریخ تأليف: 822ق
شرح رساله سی فصل خواجه نصیرالدین طوسی است. روش شرح: جمله هایی از متن ذکر شده پس از آن در عنوان «شرحش» به توضیح آن پرداخته است.
آغاز: بسمله. و به نستعین ... شکر و سپاس حضرت بیچون را که آسمان بی ستون در کن فیکون آفرید ... به قدر وسع شرح کرده نامش وسیله نهاده شد ...
انجام: و اتصال دلیل دخول و سعد دلیل راحت و شادی والله اعلم بالصواب و اليه المرجع والماب [فهرستواره منزوی 2769/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه پایان رمضان 889ق؛ (1-66)، ابعاد متن: 11×7، اندازه: 18×13سم [سنا: ف: 2-75]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 445/1
همان نسخه بالا [نشریه: 7- 240]
آغاز: و اتصال اشعه ایشان بانواع مختلف بر حسب اقسام فلکی بعد از آن که حرکات کواکب را بالات مخصوص در زمان معین معلوم کرده اند و در دفتر ثبت کرده اند کتاب زیج نام نهادند؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن میرحسین طالقانی ورقانی، تا: جمعه 27رجب 1035ق؛ افتادگی: آغاز؛ با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×9/7 سم [ف: 18-143]
آغاز: ذکر محل و اراده حال. سلطان المحققين ... نصیر الحق و الدين مختصری ساخته است و آنرا نام سی فصل ... و متعرض به تحقیق نشده جهت اختصار این بنده حقیر ... که ملقب است به سید منجم آن فصول را بقدر وسع شرح کرده و نامش وسیله نهاده شد. متن: این مختصریست در معرفت تقویم؛ انجام و اتصال دلیل دخول و سعد دلیل راحت و شادی و نحس دلیل کدورت و ندامت.
خط: نستعلیق متوسط، کا: خورشید نوشیروان بن رستم شامردان، تا: 1127ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 196ص (286-91)، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 19-391]
آغاز: برابر انجام: و بهترین آن است که هر اتصال و انصرافی را سه سال است هدایت و وساطت و نهایت بدایت اتصال آن باشد که بعد ...
بی کا، تا: با تاریخ 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ دارای جداول و اشکال؛ 32گ (201ر -232پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 39-141]
vasīle
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215 قرن 3 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (1801 -19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 2 ربیع الاول 1279ق؛ محل تأليف: قزوین
در بیان بعضی از اخلاق و صفاتی که وسیله فرج بعد از شدت می باشد، با انشائی ادبی رسا و اشعاری از مؤلف با تخلص «عاصی» و در بسیاری از ابواب به بعضی از دستورات دینی اخلاقی پرداخته و حکایاتی تاریخی مناسب موضوعات می آورد و گاهی اشاره به واقعه کربلا نیز دارد. مؤلف، در هر بابی از ابواب کتاب صفتی را آورده و در آغاز آن را از دید لغوی و اصطلاحی گزارش می کند پس از آن به بیان و تشریح آن می پردازد. دارای چهارده اساس درباره بحث در چهارده صفت نیکو با این عناوین: صبر، رحم، ادب، طهارت، عبادت، لطف، یقین، حلم، قناعت، نصرت، مروت، سخاوت، کرامت، هدایت.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد عرضه می دارد احقر العباد و احوجهم لدی المرصاد ابن المرحوم العلامة الفهامة.
انجام: در دولتخانه ابد نشانه آن جناب مستطاب شد احل الله لنا برکات احسانه و اعطی الله عنا جزاء احساناته باحسانه.
[فهرستواره منزوی 468/6]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 74
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن لطفعلی قزوینی، تا: شعبان 1279ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 144گ، 12 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 1-107]
وسیله ابن حمزه- الوسيلة الى نیل الفضيلة
al-wasīlat-ul ahmadīya wa-arī‘at-us sarmadīya fī š.- iṭṭarīqat-il muḥammadīya
قیصری، رجب بن احمد، - 1087؟ قمری
qeysarī, rajab ebn-e ahmad( - 1677)
وابسته به: الطريقة المحمدية و السيرة الاحمدية؛ بر کلی، محمد بن پیر علی (929-981ق)
تاریخ تأليف: 1 ربیع الاول 1087- 1088ق
چاپ: قاهره، مصحح: ابراهیم بن حسن الانباني، مطبعة مصطفی البابي الحلبي، ج306، 1ص، ج3، 301 ص، ج2، 312، ج 4، 273ص، 1348ق.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25979
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا لمعرفة القويم؛ انجام: المفاسد مقدم علی جلب المصالح ... علی طريقة المحمدية
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
: وسيلة الاخوان في احکام الايمان / فقه / فارسی
vasilat-ol exvan fi ahkam-el iman
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
وابسته به مسائل الأحكام؛ کاشانی، حبیب الله بن علی مدد ( 1340-1262 ق)
تاریخ تأليف: رجب 1291ق؛ محل تأليف: قمصر
مختصر «مسائل الاحكام» رساله عملی مؤلف است که دارای تفصیل بود و فهم احکام در آن برای عوام مشکل می نمود، مشتمل بر شش وسیله دارای فصول و یک خاتمه در احکام طهارت و صلات و زکات و خمس وصوم و حج و خاتمه در امر معروف و نهی از منکر.
چاپ: مشار فارسی، ج5، ص5411؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1326ق، (تاریخ تأليف 1287)، خشتی، 264ص، [الذريعه 24/25]
کا: شعرباف کاشانی، مند علی بن ابوالقاسم، تا: دوشنبه 4 جمادی الاول 1295ق، جا: قمصر؛ تملک: نصرالله بن حاج آقاعلی بازرگان کاشانی در قمصر در خانه آمیرزا آقابزرگ در شب پنج شنبه 4 شعبان 1296؛ جلد: پارچه، 39گ، 10 سطر (16×10)، اندازه: 22×18سم [ف: 17-385]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون رساله مسائل الأحكام که سابقا در احکام شرعیه نوشته بودم رساله ای بود مفصل؛ انجام: و بعضی قتل را نیز تجویز کرده است و خالی از اشکال نیست، اللهم اجعلنا من الأمرين بالمعروف الموتمرين به و الناهين عن المنكر المنتهين عنه بمحمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، کا: کاشانی، محمد حسین بن محمد جعفر، تا: 28 شوال 1295ق؛ 72گ، 11سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 1-433]
خط: نسخ، کا: قاری کاشانی، محمد اسماعیل بن محمد رضا، تا: 4 محرم 1298ق؛ پایان رساله: «قد فرغنا من تأليف هذه الرسالة في قرية قمصر في شهر رجب سنة 1291»؛ جلد: گالینگور، اندازه: 18×11 سم [نشریه: 7-747]
وسيلة الاقبال = ترجمه ثواب الاعمال / حدیث / فارسی
vasīlat-ol eqbāl = t.-ye savāb-ol a‘māl
محمد رضا بن حسینعلی
mohammad rezā ebn-e hoseyn-‘alī
وابسته به: ثواب الأعمال؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311 -381ق)
ترجمه فارسی ثواب الاعمال شیخ صدوق است که به خواهش مقرب الخاقان میرزا نجف علی (نجف علی ؟) خلف جمشید بیگ ملایری الاصل تهرانی المسكن، مستوفی حضرت اشرف و اسعد ارفع ولیعهد، انجام داده است. نام مترجم و دستوردهنده در خاتمه آمده است. در الذريعه (93/4) دو ترجمه دیگر از این متن نشانی داده شده است.
[الذريعه 18/5 «ثواب الاعمال»؛ فهرستواره 410/6 «ثواب الاعمال»]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 662/1
آغاز و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنة. و بعد، فهذه ترجمة ثواب الاعمال بلافصل و لااهمال. الموسومة بوسيلة الاعمال الى مکارم الخصال ... گفت محمد پسر علی پسر موسی؛ انجام: و همان یک عمل مقبول، مایه نجات عامل و مترجم و دال بر خیر گردد.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1296ق؛ با یادداشت ابراهیم بن محمد تقی برهان آزاد که نگارنده میرزا محمدرضا مجتهد فرزند ملاحسینعلی مجتهد، نیای من است؛ 136 (1پ- 136 ر) [ف: 2- 266]
al-wasīla ilā nayl-il faīla = vasīle-ye ebn-e hamze
ابن حمزه، محمد بن علی، - 560؟ قمری
ebn-e hamze, mohammad ebn-e ‘alī( - 1166)
مختصری است فتوایی از طهارت تادیات به ترتیب: کتاب الطهارة، کتاب الصلاة، کتاب الزكاة، کتاب الخمس، کتاب الصوم، کتاب الاعتكاف، کتاب الحج، کتاب الجهاد، کتاب القضاء، کتاب البيوع، کتاب النكاح، کتاب الطلاق، کتاب العتق و التدبير و المكاتبه، کتاب الايمان و النذور، کتاب الكفارات، کتاب المباحات، کتاب الوقوف و الصدقات و الوصايا و النحل و الهبات، کتاب المواريث، کتاب الجنايات، کتاب القصاص، کتاب الديات. این کتاب از متون فقهی معتبر می باشد که مؤلف برای فرزندش نگاشته است. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله. اما بعد حمدالله الكريم الآلاء العظيم النعماء ... فانی اوصیك یا بنی بتقوی الله و الاعتصام بحبله و التمسك بطاعته ... و علیك بالاکباب علی طلب العلوم فانه ارجح میزانا و انحج امرا و شانا ... و علیك بالفقه ... فانه شرف لك في الدنيا و ذخر لك في الآخرة ... وله الحمد علی نعمه و الشكر علی فیض کرمه حمدا وافیا و شکرا دائما (کافیا). ثم انی رأيت ان اجمع لك کتابا في الفقه لتحفظه علی ترتیب یسهل علی المتيقظ الشروع (في) بالتحفظ وقد بینته علی بیان الجمل و حصرها و نظم العقود و نثرها و انقسام ابوابه علی التميز بین الواجب و الندب و المحظور و المكروه و الفعل و الترك و الكيفية و الكمية علی وجه لایلحقه خلل ولا یبلغ طالبه ملل و قد سمیته «بالوسيلة الى نیل الفضيلة».
انجام: فصل في بیان أحكام الشهادة علی الجنايات و احکام القسامة ... و اذا قامت بينة علی رجل بانه قتل آخر عمدا و جاء آخر بانه قتله کان الحكم فیه علی ما ذکرنا الا في شیء واحد و هو انه اذا قتل المقر لم یرد المشهور علیه شیئا علی ورثته هذا آخر (تم) الكتاب و الله الموفق للصواب
چاپ: مشار عربی، ص 990؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، 98ص
[الذريعة 75/25 و 76 رقم 408، کشف الحجب و الاستار 601 مكتبة اميرالمؤمنين 532/4]
آغاز و انجام: برابر
از عبادات تا دیات؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی بن سعید، تا: جمادی الاول 631ق؛ مصحح، با نشان: «بلغ» یا «بلغ قراءة»؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد باقر علم النبيين»، «لك البهاء کله»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 131 گ، 22سطر (12/5 × 20/5)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 5-2101]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1630 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-45]
آغاز برابر، انجام: أو صالحه في دار علی أن لا یسکنها ولا يؤجرها أو غیر ذلك مما يؤدى إلى حظر.
خط: نسخ معرب، کا: سعید بن سعد الدين بن سعید تبریزی، تا: یک شنبه 14 رجب 894ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبدالله ...» (مربع)، «الله نور السماوات و الأرض» (مربع)، «یا رب مرا بخش بمحمد و علی» (مربع)؛ محمد علی بن شرف جهان کتاب را بخشیده است به آمیر محمد مؤمن به تاریخ 12 ربیع الاول 1100ق؛ 119گ، 23 سطر، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 1-336]
آغاز: برابر؛ انجام: و آخر کان ما فضل للورثه دون الديان. از کتاب عبادات تا مواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول؛ مهر: محمد رفیع بن جمال الدين محمد خوانساری؛ واقف: شاهزاده مریم صفوی؛ جلد: مقوایی، 209گ، 17 سطر (16×12)، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 10-380]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم أحر و آخر کان ما فضل للورثة دون الديان.
تم.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: قوام الدين محمد بن رفیع الدين محمد حسینی؛ واقف: حسین بن میر محمد علی؛ 164گ، 25 سطر (17/5×8)، اندازه: 15×25/5سم [ف: -268]
خط: نسخ زیبا، کا: عبدالحسین بن عنایت الله خطیب نجفی، تا: غره شعبان 1050ق؛ 260گ، 15 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 166]
العبادات تا الزيارات؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 15×10، اندازه: 21×15سم [ف: 16-404]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1101ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از روی نوشته آقا رضی قروینی مؤلف لسان الخواص در قزوین؛ تملک: محمد باقر و محمد حسن بن معصوم قزوینی؛ مهر: محمد باقر بن محمد تقی مجلسی مورخ 1155 و 1157؛ 136 گ، 19 سطر (14×7)، اندازه: 20×13سم [سنا: ف: 1-64]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3380- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-133]
آغاز: بسمله و به نستعین - کتاب العبادات الشرعية، ضربان احدهما یجب علی الاطلاق علی المكلف و الثاني یجب عند شروطه مثل الزكوة؛ انجام: احد یکفن له ثم آخر و آخر کان ما فضل للورثة دون الديان. تم الكتاب بعون الله الملك الوهاب.
دیباچه ندارد و از کتاب العبادات تا کتاب الديات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 116گ (1پ -116پ)، 24 سطر، اندازه: 14/3 × 20/3 سم [ف: 27/1-295]
انجام: و ان لم یصح من مسألة الاول مسألة الثاني ضربت مخرج احدی الفريضتين في الاخرى و صحت منه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 137گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 28-8]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 100گ (53ر -152پ)، 25سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1681]
آغاز برابر؛ انجام: قضاء الدين فان تبرع احد بتکفینه کان ما خلفه لمن له علیه دین و ان لم یخلف شیئا لا للدین ولا للکفن و تبرع احد بکفن له ثم آخر و آخر کان ما فضل للورثة دون الدين.
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد تقی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 304ص (1-304)، 29 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10-808]
آغاز برابر؛ انجام: ثم اخر کان ما فضل للورثه دون الديان
خط: نسخ، کا: محمد بن جعفر بن حاجی محمد فارسی دارابی، تا: 207ق؛ با یادداشتی از مرحوم شیخ محمد حسن صاحب جواهر که استعاره کتاب را از سید عبدالله گواهی کرده؛ جلد: تیماج، 201گ، 22 و 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 24-202]
آغاز: کتاب العبادات. العبادات الشرعيه ضربان؛ انجام: و غیر الايؤكل صید ما بین الحرمين. بی کا، تا: 1211ق؛ جلد: تیماج قرمز، 57ص (1-57)، 24 سطر (14/5×9)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 10-623]
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن حسن بن علی بن زین الدين بحرانی کراز کافی، تا: جمعه 7 جمادی الاول 1226ق؛ 133گ (37پ -169)، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 13-12]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1231-1232ق؛ جلد: تیماج، 22گ (121ر-142پ)، 55سطر، اندازه: 42×29سم [ف: 11-325]
آغاز برابر؛ انجام: و ان لم یتخلف شیئا للدین ولا الكفن و یتبرع احد بکفن له یکفن له ثم آخر و آخر ما کان ما حصل للورثة دون الديان
خط: نسخ زیبا، کا: مهدی بن محمد طاهر خوانساری، تا: جمادی الثاني 1232ق؛ 67گ (1-67)، 21 و 23 سطر، اندازه: 19×28/5سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22-102]
خط: نسخ، کا: خوانساری، حسن بن محمد ابراهیم، تا: 1234ق؛ 91گ (52پ -142ر)، 23سطر [سه کتابخانه اصفهان: في: -198]
خط: نسخ، کا: حسینی بحرانی اصفهانی نجفی، هادی بن حسین، تا: 1243ق، جا: نجف اشرف صحن مطهر؛ 66گ (224پ- 289پ)، 32 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1- 42]
آغاز برابر؛ انجام: و ان لم یخلف شیئا لاللدین ولا للکفن و تبرع احد بکفن له ثم اخر و اخر کان مافضل للورثة دون الديان.
خط: نسخ، کا: موسی خمابی، تا: 11 جمادی الاول 1243ق، جلد: تیماج، 145گ، 22 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 21-1651]
آغاز: مطاویه فانه شافع مشفع او ما حل مصدق و علیك بسنة نبیه فانها جلاء القلوب
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 1244ق؛ 174 گ، 16 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-348]
بی کا، تا: 1244ق؛ 177گ [نشریه: 7-523]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صالح، تا: شوال 1247 ق، به
دستور سید علی محمد بن علی؛ جلد: تیماج، 50گ (271ر- 320ر)، 33سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 6-209]
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ذیحجه 1260ق؛ جلد: تیماج، 123گ، 4 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-78]
آغاز برابر؛ انجام: للورثه دون الديان هذا آخر الكتاب و الحمد لله تعالی اولا و آخرا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ 162گ، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 7-171]
آغاز و تقضی فیه الاحكام و علیك او مساحل مصدق علیك بما سنن لك الائمة؛ انجام: و تبرع أحد بتکفیفه کان ما خلفه لمن له علیه دین ... و اخوکان مافضل للورثه دون الديان تمت الكتاب.
خط: نسخ، کا: محمدعلی خبوشانی، تا: 1264ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و ان لم یتخلف شيئة لا للدین ولا للکفر و تبرع احد یکفر له ثم آخر کان ما فصل للورثة دون الديات
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 28 ربیع الثاني 1267ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 133گ، 23 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [محدث ارموی مخ: 3-1681]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1275ق؛ جلد: مقوا، 89گ، 29سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 2-309]
بی کا، تا: 1276ق؛ قطع: وزیری [ف: 265]
بی کا، بی تا؛ ناتمام [ف: -121]
آغاز: العبادات الشرعية ضربان احد هما یجب علی الاطلاق علی المكلف و الثاني یجب عنه بشروطه؛ انجام: فصل في بیان صلوة الجمعة ... و یحفظ اربعة اشیاء الجلوس دون الدرجة العليا و الاستراحة و الصعود بسكينة و وقار و الاعتماد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 16گ (204ر - 220پ) [ف: 5-2103]
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: -76]
wasīlat-ul anām ilā aḥkām-iṣṣīyām
مؤلف سابقة رساله ای در زکات نوشته بود به نام «الرسالة الزكوية»، پس از آن به امر یکی از بزرگان رساله صومیه را که الوسيلة الى نیل - وسيلة اهل 365 مشتمل بر احکام قرآنی وسنت نبوی است و در آن اعتماد شده به ادله معصومین علیهم السلام در یک «مقدمه» و چند «فصل» و یک «خاتمه» مرتب نموده و آن را «وسيلة الأنام الى احکام الصيام» نامیده است: مقدمه در تعریف وبیان فضیلت وشرف روزه و تقسیم آن به اقسام مختلف وخاتمه در مسائل اعتکاف می باشد. مؤلف از قدمای شیعه وصاحب مدارک و شهیدین نقل قول می کند. از آغاز تا بخشی از خاتمه که بحث اعتکاف است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 109- 1/109
آغاز: بسمله نحمدك یا من جعل الصوم لنفسه وهو یجازی علیه عباده و ... وبعد فقد اقترح علی من لایسعنی التقاعد عن أجابته فیما قصده وأراده آن اتبع الرسالة الزكوية برسالة الصومية؛ انجام: نسخه فقد أبطل الجميع و وجب علیه الاستيناف وراس واستدل له بفوات المتتابع ...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: محمد طباطبایی در 1274، تملك دیگری در 1218؛ جلد: تیماج، 75گ، اندازه: 16×21/5سم [ف: 8-4927]
wasīlat-u ahl-id dirāya = š.-u bidāyat-il hidāya
آل عصفور، محمد علی بن محمد نقی، 1289 - 1350 قمری
āl-e "osfūr, mohammad “alī ebn-e mohammad naqī (1872 - 1932)
وابسته به: بداية الهداية؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033- 1104ق)
شرح استدلالی است بر «بداية الهداية» شیخ حر عاملی.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أوضح لنا مسالك شرایع الاحكام؛ انجام: مما لا ینبغی ترکه هنا فصل في النجاسات و الاواني والجلود.
ج 1، از ابتدای طهارت تا اول «فصل في النجاسات»؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 168گ، 24 و 26 سطر، اندازه: 33×20/5 سم [ف: 20-593]
آغاز فصل في النجاسات و الأواني و الجلود وما یتفرغ علیها؛ انجام: تحملنی ضرورتها علی التلوث بشیء من معاصیك و اعوذبك.
ج2، حاوی بخش دوم کتاب الطهارة و بخش اول کتاب الصلاة به شرح: کتاب الطهارة: از الفصل في النجاسات تا آخر، کتاب الصلاة: از ابتدا تا اول «الفصل في المواقيت»؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 32گ، اندازه:
33/9×23 سم [ف: 20-594]
آغاز: فصل في المواقيت و تجب المحافظة علیها ای من الأوقات؛ انجام: إن الأحوط عدم دفعها لغیر المؤمن الا عند اقتضاء التقية قوله ولا الى الناصب ...
ج3، حاوی بخش دوم از کتاب صلات و بخش اول از کتاب زکات؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 187 گ، 22 سطر، اندازه: 32/4×20سم [ف: 21-1650]
vasīlat-ol bukā’
محلاتی، محمد صادق بن موسی الرضا، ق13 قمری
mahallātī, mohammad sādeq ebn-e mūsā rezā( - 19c)
پنجاه و چهار مجلس است مرتب برای اهل منبر و سخن گویان، در حالات حضرات معصومین علیهم السلام و مصائب آن بزرگواران، با اشعاری به فارسی و سست.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5500
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعد سزاوار جمال جمیل حضرت ذوالجلالی است که خاکدان دنیا را؛ انجام: با پدر بزرگوار خود بیست و نه سال و دو ماه زندگانی کرد و ایام امامتش بیست سال و چهار ماه بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 17 جمادی الثاني 1256ق، جلد: تیماج، 186 گ، 23 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 14-277]
vasīlat-ol bukā’
رضا بن علی
rezā ebn-e ‘alī
مشتمل بر مقدمه و خاتمه و چند باب در اسرار و رموز شهادت حضرت ابی عبدالله الحسين علیه السلام است. نسخه حاضر ناتمام و مقدمه آن که حاوی چند عنوان می باشد در همان عناوین ناقص مانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13319
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي تفرد بالاحدية و توحد بالوانية و ترددی بالازلية .. اما بعد چنین گوید بنده جانی و اسیر فانی رضا بن علی در این اوقات جمعی از دوستان؛ انجام: با حضرت حسین در بهشت هم درجه می شود جواب از این
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: عباس فخیمی، آذر 1362؛ جلد: مقوا، 32گ، 13 و 23 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 26-669]
vasilat-ol buka"
صدیق المحدثين، غلامرضا
seddīq-ol-mohaddesīn, qolām rezā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24348
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید مذنب حقیر مذنب؛ انجام: و گنبد آن شه که شد نشانه تیر به گنبد یکه.
خط: نسخ خفی، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: محمود تولائی واعظ حلبی؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
vasīlat-ol bukā?
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض13319
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -603]
: وسيلة التجارة = التجارة / فقه / فارسی
vasīlat-ot tejāra = at-tejāra
رشتی، علی بن محمد، ق13 قمری
raštī, 'alī ebn-e mohammad( - 19c)
وابسته به: ذخائر النشأ تین؛ رشتی، علی بن محمد (قرن 13)
تاریخ تأليف: اول ذیقعده 1228ق
رساله ای کوتاه در احکام تجارت و معاملات که برای استفاده مقلدین و مراجعه کنندگان به صورت سؤال و جواب (بیست سؤال) تنظیم و از کتاب بزرگ ومفصل مؤلف به نام «ذخایر النشأتين» تلخیص شده است: سؤال 1. در دانستن شرایط بیع و چیزهائی که در خرید و فروش معتبر است؛ ... 5. در ربا و احکام آن؛ ... 10. در مفلس که حاکم شرع او را منع نموده است از تصرف در مال خودش؛ ... 15. در داد و ستد نسیه و بیان احکام آن؛ ... 20. در وکالت و احکان آن.
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، به رای صواب نمای برادران ایمانی مخفی نماند که بعضی از اخلاء روحانی از نیکوکاران از تجار ... خواهش نمودند که رساله مبسوطه در تجارت نوشته باشند ... مقدمه: بدان وفقك الله تعالی و ایانا که تاجر غالبا مال را به بیع ...
آغاز: برابر؛ انجام: التماس دعا از برادران دینی می کنم که مشغول مطالعه این مختصر باشند بدان عمل نمایند خدای تعالی این اقل را در دنیا و آخرت ببر کت محمد و ... موفق بدارد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 31 (167پ -197پ)، 17سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 5-2274]
آغاز برابر؛ انجام می تواند کسی را وکیل نماید که قسم بدهد به کسی که قسم متوجه او شده است، اموری که دانستن آن مهم و ذکر آنها در این رساله در کار بود و کسی که خواهد بود بر زیاده بر آنها اطلاع بهم رساند به ذخائر النشئتين رجوع نماید ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق؛ ترقيمة: «این رساله معاملات به جهت نور چشمی ام ملا محمد تاجر رشتی تحریر شد»؛ 20گ (1پ -20پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5×9/5 سم [ف: 39-306]
بی کا، تا: 1241ق؛ خریداری از پوراندخت اربابی [رایانه]
vasīlat-ol jannat-el mohammadīye
محمد رحیم بن امین العلماء آخوند ملا محمود، ق3 قمری
mohammad rahīm ebn-e amīn-ol-‘olamā’ āxūnd mollā mahmūd( - 19c)
در مقدمه می گوید: «من باب این که توسل به جناب الشهداء و تفکر اخلاق سینه و اطوار مرضیه و مصائب و محن ایشان در تقویت ایمان تأثير عظمی دارد لهذا بر سبیل اجماع شروع بر بعضی از احوالات از بعض انبیاء نموده در طی تصانیف آنها به مناسبت ذکر بعضی از مصائب لب تشنه صحرای کربلا کرده و مقصود بالاصاله از این تسوید ذکر مصائب جناب سید الشهداء و اصحاب و اولاد آن جناب است ... و این مشتمل شد بر چند فصل که موافق است با عدد مقربان درگاه اله».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9417
آغاز: بسمله. و هو المعين الحمدلله الذي عرفنا نفسه و جعل معرفته معرفة العباء (کذا) و سمی طاعتهم طاعته؛ انجام: فرمود ای عرب برو الان ممکن نمی شود پس عزرائیل این را شنید
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 203گ، 19 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 30-119]
vasīlat-ol xādem va-l maxdūm dar š.-e salavāt-e čahārdah ma‘sūm
فضل الله بن روزبهان، 860؟ - 925 قمری
fazl-ol-lāh ebn-e rūzbehān (1456 - 1519)
گرفتاری های گوناگون برای مؤلف پیش آمده بود و برای رفع آنها بنابر حدیثی که از پیامبر گرامی اسلام نقل شده «اذا همتکم الأمور فاستعینوا بأصحاب القبور» به زیارت قبور دوازده امام علیهم السلام رفته و صلواتی به نام آنان انشا نموده و در آنها فضائل و مناقب آن حضرت را برشمرده بود. گروهی از دوستان از وی درخواست کردند که بر آن شرحی نویسد که مورد استفاده همگان قرار گیرد. در آغاز کتاب، ضمن چهار مقصد آیه «ان الله و ملائکته یصلون علی النبي» را معنی کرده و به طور شرح مزجی صلوات را گزارش داده است.
آغاز: محامد ارباب فهم و ادراک سزاوار مبدع افلاک که از اوج سماک تا مرکز خاک چهارده طبقه خلق بدیع. [فهرستواره منزوی 1078/8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6064
آغاز: برابر؛ انجام: که جهت خود سؤال کردیم عطا فرما و همه را مراد بر آور، اللهم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ از روی نسخه مؤلف که به تاریخ ذیقعده 912 بر آستان قدس رضوی وقف کرده بود، نوشته شده؛ جلد: تیماج، 179 گ، 19 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 16-66]
vasīle-ye xūš-baxtī
طباطبائی تبریزی، محمود بن علی اصغر، - 1310 قمری
tabātabā'ī tabrīžī, mahmūd ebn-e ‘alī asqar( - 1893)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16130
آغاز: اگر به سیاحت فرنگستان می روید؛ انجام: یک تخم که در سینه بکارید از او نهال ارادتی سبز موشود تمت 12 شعبان المعظم سنه 1302 در طهران
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1302ق، جا: تهران [رایانه]
Vasilat-ol xeyr
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi“ (1801 - 19c)
در آغاز این رساله جمله ای از علوم غریبه آمده است در هفت فصل و یک خاتمه که خاتمه را به نام «ولوج البروج» نامیده، پس از آن دعاها و طلسم ها و منترهایی آورده با فال نامه به نقل از حضرت صادق علیه السلام به نام «زبور صادقیه». این مجموعه به جهت سید جواد فرزند حاج سید احمد عرب گرد آورده شده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1390/1
آغاز و بعد فیقول العبد الجاني ...... الاول بدان نور چشم من که اسانید علوم در برابر هر حرفی از حروف تهجی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 62گ (1پ -62ر)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 4-223]
vasīlat-or rašād fe-l barzax va-l ma‘ād
قاضی دزفولی، محمد بن فرج الله، ق13 قمری
qāzī dezfūlī, mohammad ebn-e faraj-ol-lāh( - 19c)
تاریخ تأليف: آغاز 25 جمادی الثاني 1270 و انجام 8 جمادی الاول 1272ق
زندگانی نامه حضرت ختمی مرتبت و حضرات زهر و علی و حسن و حسین علیهم السلام را از منابع و روایات موثق در شش رکن گرد آورده و رکن اخیر را در یک «مقدمه» و بیست «مجلس» و یک «خاتمه» ترتیب داده؛ عناوین ارکان چنین است: رکن 1. در داستان های منافقین عصر پیامبر؛ 2. در گذشت حضرت پیامبر اکرم؛ 3. مصائب فاطمه زهرا؛ 4. در گذشت حضرت امیر المؤمنين؛ 5. در گذشت امام حسن؛ 6. مصائب سیدالشهدا.
آغاز: سبحانك اللهم یا من توحد بالبهاء والجلال و تفرد بالکبریاء و الجمال قد خضع کل شیء لهیبته
انجام: روزگار ما بسبب دوری ایشان سیاه شد و حال آنکه در خدمت ایشان شبهای ما نورانی بودند [فهرستواره منزوی 1826/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1780/1
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، تا: 8 جمادی الاول 1272ق؛ جلد: تیماج، 182گ (1پ -182ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5-160]
vasīlat-or rezvān
فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227 - 1309 قمری
fāzel-e bastāmī, nowrūz ‘alī ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1892)
وابسته به: صحيفة الرضا = مسند الرضا = الرضويات = الصحية الرضوية؛ علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم (153-203ق)
اهدا به: میرزا محمد علی
در سه «مقدمه» و یک «مطلب» ترجمه صحيفة الرضا است. در تاریخ علماء خراسان یادی از این کتاب نیست.
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا ممن أوتي صحيفة عمله بیمینه بسبب زيارة الرضا و جعلها وسيلة الى الرضوان
انجام: وملحق نما اول ما را به آخر ما
[فهرستواره منزوی 1078/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 248گ، 12 سطر، اندازه: 11/2 ×17 سم [ف: 4-839]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد حائریا اردکانی؛ 142 گ، 12سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2-47]
vasīlat-or rezvān fī kerāmāt-e soltān-e xorāsān
رضوی، محمد بن محمد بدیع، 1090ق 12 قمری
razavī, mohammad ebn-e mohammad badī' (1679-18c)
سید محمد رضوی که خادم حرم امام رضا (علیه السلام) بوده چندین کتاب در معجزات ائمه (علیهم السلام) نگاشته از جمله «تزیین المجالس»، «حبل المتين» ورساله حاضر که اختصاص به معجزات امام رضا (علیه السلام) دارد با مقدمه ای طولانی شامل چند مقصد درامامت. مؤلف در این کتاب از علما و شخصیت های بسیاری مطالب و وقایعی را نقل می کند از جمله واقعه حمله افغان به مشهد در 1134ق. در این کتاب حدود 200 معجزه نقل شده و در «خاتمه» و دو «فصل» دارد: 1. فضل وثواب زیارت پیامبر و ائمه (علیهم السلام)؛ 2. ترجمه رساله ذهبیه. علامه تهرانی در طبقات اعلام الشيعة (قرن 12) از کتاب حاضر بسیار استفاده کرده است.
آغاز: «سبحان الله خالقی که بمددکاری صنعت شامله گوهر وجود فائض الجود لالی متلالی بحار ذخار پایدار
انجام: و صحیح می گردد جسم او بحول الله تعالی وقوته وان الله تعالی تعطی العافية لمن یشاء ...
[الذريعة 77/25 و 103/4 و 141/15 ؛ نسخه های منزوی 499/1؛ فهرستواره منزوی 1826/3]
آغاز: که مرا به نور قوتی باشد در سر ایشان که چون آفتاب مظهر اشیاء است والله اعلم در کتاب بصایر به اسناد از اسماعیل بن مهران مروی است؛ انجام: به سوی مغرب در زمستان زیرا که هرگاه به این صفت موصوف باشد در زمستان گرم و در تابستان سرد خواهد بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 193گ، 13-14 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 8-4928]
آغاز: هلال هر ماه بر درگاه عرش اشتباهش به اقامت خمیده در سجده گذاری بی اغراق اگر نسیم لطفش نمی وزید؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 جمادی الاول 1134ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، جلد: گالینگور، 324گ، 14 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1278ق، جا: مشهد رضوی، استکتاب محمد شفیع بن محمد حسن؛ مصحح؛ 311گ، 14 سطر اندازه: 20×13سم [محدث ارموی مخ: 3-1680]
al-wasīlat-ul raawīya
تفرشی، مراد بن علی، 965 - 1051 قمری
tafrešī, morād ebn-e ‘alī (1558 - 1642)
وابسته به: لب الفرائد؛ تفرشی، مراد بن علی (965-1051ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 17 ربیع الاول 1024ق
شرحی است استدلالی متوسط با عناوین «قوله، قوله» بر متن «لی الفرائد» خود تفریشی.
قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 9
آغاز: الحمد الله العلى العظيم الحى القيوم السميع العليم الغفو الشكور العزيز الحكيم النصير القدير الوهاب الكريم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، شاید از عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 203گ، 21 سطر، اندازه: 24818سم [ف: 1-12)
wasīlat-us sālikīn wa uxr-uṭṭālibīn
صوفی قزوینی، محمد بن مظفر، قرن 11 قمری
sūfī qazvīnī, mohammad ebn-e mozaffar( - 17c)
کتاب مشتمل است بر ادعیه و اعمال ایام و شهور بدون ذکر ترتیب فصول و فصولی به عنوان مقدمه در فضل و آداب دعاء، اسباب الاجابة، صفات داعی، کیفیت دعاء و ذکر اخلاص و مذمت ریا. مآخذ کتاب عبارت است از: صحیفه کامله سجادیه، کافی، من لایحضره الفقيه، مکارم الاخلاق، مهج الدعوات و جمال الأسبوع.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11375
آغاز: یا من دعاء المضطرون فاجابهم و رجاء المستغفرون فانا بهم نسئلك ان لاتصرف وجوه سوالنا عن جنابك؛ انجام: موجود: المنقوشات علی خاتم سلیمن بن داود علیه السلم التي ملك الجن و الانس.
موجودی این نسخه: تا اواخر ادعیه مهمات و دفع ملمات. آغاز این نسخه شباهت بسیار به انیس العابدين محمد بن محمد طبیب دارد و ممکن است همان باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ مصحح، مقابله شده؛ با چند تاریخ تولد که قدیم ترین آنها 1199ق است؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه مازندرانی، مرداد 1351، 146گ، 15 سطر، اندازه: 18/3×10 سم [ف: 15-530]
vasīlat-os sā’elīn fī ahkām-ed dīn
حسینی قائنی، ابوطالب بن ابی تراب، 1230؟ - 1293 ؟ قمری
hoseynī qā'enī, abū-tāleb ebn-e abī-torāb (1815 - 1876)
چون سؤالات مختلفی از مرحوم سید ابو طالب شده و وی آنها را جواب گفته بود و برای پیدا کردن جواب هر مسأله احتیاج به وقت بود، لهذا مسائل به ترتیب ابواب فقهی در این کتاب جمع آوری شده تا مراجعه بدان آسان باشد. این کتاب را یکی از شاگردان مؤلف به دستور وی تنظیم نموده است.
آغاز: اعلم است و مراد از اعلم استاد تو در فهم حکم است. س: تقلید من باب التعبد المطلق است یا من باب الوصف؛ انجام: ج: سرقت باعث بر قطع ید که مراد از آن در اینجا اصابع است غیر از ابهام .. خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 149 گ، 16 سطر، اندازه: 16× 20/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 195]
خط: نسخ، کا: سید حسن بن هاشم ساکن قریه اردیز، تا: شنبه 6 ذیحجه 1285ق؛ مصحح؛ 77 گ، 14سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: -118]
آغاز: الحمدلله رب العالمين امابعد بدانکه این رساله ای است سئوال جواب که چون هریک از ذوی الألباب واولی الابصار بمرور دهورو توالی اعصار؛ انجام: عده طلاق است بالاتفاق اگرحی باشد و کشته نشود اگر مرد کشته شد عده وفات است بلاکلام.
خط: نسخ، کا: هردنگی، ولی الله بن محمد شفیع، تا: جمادی الثاني 1291ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 131 گ، 16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: -8]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد رفیع هردنگی، تا: ربیع الثاني 1292ق؛ 182گ، 15 سطر، اندازه: 16×20/5 سم [ف: -76]
خط: نسخ، کا: رضوی درخشی، غلامحسین بن ابراهیم، تا: 1301ق؛ 92گ (87پ -178ر)، اندازه: 18×22/5سم [ف: -15]
خط: نسخ، کا: احمد بن علی رضا اسفهرودی، تا: در حیات مؤلف و از شاگردان وی؛ 156گ، 17 سطر، اندازه: 16×22/5سم [کتابخانه های قائن: ف: -215]
vasīlat-os sa‘āda = maktūbāt-e xāje mohammad ma‘sūm
حسینی هروی، حسین بن محمد، ق 11 قمری
hoseynī heravī, hoseyn ebn-e mohammad( - 17c)
تاریخ تأليف: 1073ق
شرف الدين حسین بن میر عماد الدين محمد حسینی هروی (نیمه دوم قرن 11ق) نامه های قطب الدين خواجه محمد معصوم سرهندی (قرن 11 ق) را گرد آورده است. جلد 2 آن شامل یکصد و پنجاه و هشت نامه است: مکتوب 1. به مولانا محمد صدیق و مولانا حسن علی و محمد امین در حقیقت محمدی و کعبه؛ 2. به مولانا حسنعلی در جواب سؤال او که از معنی مجدد الف ثانی نمود .... 5. به سلطان وقت در بیان فنای قلب و نفس و حدیث مواعظ و نصایح اعنی اورنگ زیب ...110. به شمشی خان در تحریص بر مخالفت نفس اماره و ... و مداحی طريقة علیه نقشبندیه ؛ 12. به محمد صلاح کابلی؛ 16. به خواجه عبدالرحمان نقشبندی ......18. به مولانا غازی سرهندی .... 21. به میرزا غضنفر در ترکیه ... 23. به مولانا ابوالفضل کشمیری در تحقیق مقام اخلاص؛ ... 31. به میرزا محمد شاه؛ 32. به خواجه احمد بخارائی؛ 33. به سید بی بی؛ 34. به جامع جلد ثالث حاجی محمد عاشور بخاری؛ 35. به مولانا محمد صدیق پیشاوری؛ 36 و 37. به ملا عبدالرزاق؛ 38. به ملا ابوالفیض کابلی؛ 39. به شیخ ابوالمظفر محمد شاه؛ 40. به شیخ حسین خلوتی رومی بدنی؛ 41. بسید زین العابدين؛ 42. به شیخ بازید ولد شیخ بدیع الدين سهارنپوری؛ 43. به میرزا محمد صادق ...480. به مولانا محمد محسن سیالکوتی ...58. به محمد مؤمن برهانپوری ...؟ 87. به فقیر حقیر شرف الدين حسین دریاس از حقیقت مطلوب ...158. به میرک معین الدين صدور یافت.
آغاز: بسمله. جناب قدس خدا از آن برتر است که اندیشه ای به دامان حمد و ثنای آن تواند رسید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ انجام در مکتوب 160 افتاد 202گ، 17سطر (16×7/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 17-317]
آغاز: بسمله آغاز کتاب جلد ثانی من مکتوبات قدسی آیات قطب الاقطاب حضرت محمد معصوم. جناب قدس خداوندی جل شأنه از آن بر ترست که دست اندیشه بدامان حمد و ثنا بر آن تواند رسید ...
ج 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد اسماعیل بن محمد طلعت عف عنهما» (دایره)؛ کاغذ: هندی، 135 گ، 21 سطر (10×18/5)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 2-637]
vasīlat-os sa‘āda va zarīʻat-oš šafā'a
مازندرانی، محمد مهدی بن محمد هادی، ق 12 قمری
māzandarānī, mohammad mahdī ebn-e mohammad hadi( - 18c)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات (العنايات)؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
تاریخ تأليف: 7 ربیع الثاني 1123ق
این کتابت ترجمه کتاب «مهج الدعوات» ابن طاوس است که آن را به فارسی روانی نگاشته و مطالب آن را در عنوان یک مقدمه و چهارده باب (و هر بابی شامل فصولی) و خاتمه مرتب داشته است: مقدمه در ذکر اوقات استجابت دعوات و حالات و صفات داعی در مهمات (در سه فصل)؛ باب 1. در احراز و تعویذات و حجب و دعوات پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم (در سه فصل)؛ خاتمه (در شش فصل) در دعوات انبیاء و اوصیاء سلف و غیره.
آغاز: حمد و سپاس و شکر و ستایش خداوندگاری راست که بندگان خود را بجهت خلوص در بندگی و پیروی دین قدیم در جاده مستقیم و توسل و چنگ زدن بعروه وثقی و دامن مولی و سید کائنات و ولایت اهل و اولادان آن سرور اشرف مخلوقات علیهم صلوات الله وسلامه مادامت الصلوات والتحیات با علی مراتب جنان و اسنی درجات بهشت جاودان رساند.
انجام: کما انت اهله یا رب العالمين. [فهرستواره منزوی 1078/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3441
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد علی خطیب، تا: ذیحجه 1125ق، در عصر مؤلف؛ واقف: فهرستی، جلد: مقوا، 179گ، 20 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 6-301]
vasīlat-oš šefā'
رضوی، محمد صالح بن محمد باقر، ق 12 قمری
razavī, mohammad sāleh ebn-e mohammad bāqer( - 18c)
در دعاها و نمازها و اورادی که برای شفای مرض های گوناگون خوانده می شوند و پاره ای از داروهایی که در احادیث اهل بیت علیهم السلام آمده یا به تجربه به دست آمده است. در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمة»: مقدمه: در احادیثی در اجر مریض و ثواب صبر بر مرض؛ باب 1. در اجر عیادت مریض؛ 2. در ادعیه هنگام عیادت و دیدن مریض؛ 3. در ادعیه بیمار وقت بیماری؛ 4. در ترغیب به ادعیه وصدقه و جز آن؛ 5.
در ادعیه به جهت شفای بیمار؛ 6. در نمازهایی به جهت استشفا؛ 7. در استشفا به تربت امام حسین علیه السلام؛ 8 در طریق استشفا به آب نیسان؛ 9. در استشفا به آیات قرآنی و اسماء الهي؛ 10. در دواهای نافع و حجامت؛ 11. در ادعیه به جهت استشفا در پنج فصل؛ 12. در دواهایی چند و بعضی ادعیهدر بیست و یک فصل؛ خاتمه: در دفع گزندگان و آزار آنها. (احمد حسینی اشکوری)
آغاز: بسم ...... الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین ... أما بعد، چنین گوید تراب أقدام علما ابن محمد باقر: محمد صالح الرضوي ... که چون این بی بضاعت را سرمایه یی نبود از عمل شایسته .. لهذا بخاطر فاتر رسید که رساله یی تأليف نمایم که مشتمل باشد بر أدعيه چند منقول از ائمه طاهرین بجهت شفا و دوای بیماران و علیلان امت که هرگاه ایشانرا احتیاجی باشد، بدین رساله رجوع نمایند و بسهولت تمام بجهت شفای هر مرضی و دردی دعائی یا دوائی پیدا نمایند که از ائمه طاهرین نقل شده باشد ... و ترتیب آن نمودم بر مقدمه و 12 باب و خاتمه، و موسوم نمودم آن را به «وسيلة الشفا» ...
انجام: و الله یشفیك
من کل داء فیك و من شر النفاثات في العقد و من شر حاسد إذا حسد، تمت.
[الذريعة 79/25؛ طبقات اعلام الشيعة، قرن 12، ص 371؛ نسخه های منزوی 609/1 ؛ فهرستواره منزوی 3762/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح، محشی و در یک موضع با نشان «من کتاب میر محمد باقر داماد علیه الرحمة تملکی به سال 1118ق؛ 142گ (1-142)، 15 سطر، انداز 16×8 سم [ف: 34-228]
آغاز: برابر؛ انجام: ببرکت این حرز شفا یافتند باذن الله تعالی و این کتاب زیاده ازین احتمال ذکر کردن حرزهای طویل نداشت بهمین اختصار کردیم بالله التوفيق.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 147گ، 21 سطر (20×10)، اندازه: 18×32/5سم [ف: 55341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: ترمه، 124گ، 18سطر، اندازه: 19×12 سم [فهرست روضاتی: -18]
آغاز برابر؛ انجام: اگر چه معنی دردعا نیست اما ایندعای اول را خواندن هر چند نمازش کرده نشود چون سندش اعتبار دارد بهتر است
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 72گ، 18سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4928]
آغاز: و ترتیب نمودم بر مقدمه و دوازده باب و خاتمه ... مقدمه در بیان احادیثی چند در باب اجر مریض و ثواب صبر مریض؛ انجام: و سه مرتبه بر زمین زد سر چوب را و باز از جانبی که درد نزول کرده ابتدا کند تا وقتیکه بموضع گزیده برسد شفا یابد نو دیگر برای عقرب گزیده هفت .. خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 154 گ، 16 سطر (17×7)، اندازه: 21×10سم [ف: 32-653]
آغاز: الحمد لله و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد بدانکه این مقدمه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 20 رجب 1264ق؛ دیباچه مؤلف افتاده و چند باب در پایان کتاب افزوده اند و شاید تغییرات دیگری نیز داده باشند؛ 77 گ، 20 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2 -101]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [نسخه پژوهی: 1-167]
آغاز : الحمدلله رب العالمين و العاقبة و الصلاة علی أشرف الموجودين و سید المرسلين و آله الطيبين؛ انجام: اللهم انی أسألك بحق الحسين و أخيه و أمه و أبيه ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 335گ، 14 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 3-61]
vasīlat-oš šefā'
طبیب مازندرانی، محمد حسن بن ابوذر، ق13 قمری
tabīb-e māzandarānī, mohammad hasan ebn-e abūzars - 19c)
تاریخ تأليف: 1245ق
مختصری است در مبادی علم طب و اسباب و علامات اخلاط اربعه و متولدات اخلاط و بعضی امراض صعب العلاج در یک «مقدمه» در بیان اخلاط اربعه و پنجاه و سه فصل» کوتاه در بیماری های گوناگون و چگونگی درمان آنها و یک «خاتمه» در بعضی سمومات حیوانی و نباتی و معدنی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10712
آغاز: شکر بی پایان مر عظیم خداوندی را سزد که اگر کلیه ممکنات و طریه کاینات در وادی طلب ادراکش وسعت ازل داشتندی؛ انجام این مختصر زیاده از این احتمال نمی کند مفصل را در شرح برء الساعه بیان نمودیم در آنجا معالجات مطلق سمومات را طلب نمایند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 115گ، 18سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 27-158]
vasīlat-oš šafā‘āt
هروی، عبدالجلیل بن محمد، ق 10 قمری
heravī, ‘abd-ol-jalīl ebn-e mohammad( - 16c)
این کتاب به شرح حال حدود دویست نفر از مشایخ و عرفای صوفیه هرات و محل دفن آنها پرداخته و به ذکر سید عبدالله بن جعفر طیار مشهور به سید السادات آغاز و به خواجه کوهی از مریدان خواجه محمد کو سوی انجام یافته است. همان «مقصد الاقبال» اصیل الدين دشتکی است با اندکی کاستن و افزودگی. کار وی افزودن زندگی نامه کسانی است که پس از 864ق در هرات در گذشته اند تا روزگار خود و کتاب را بدین نام خوانده است و در آن اشاره ای به کار اصیل الدين نکرده است. در یک «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه فواید رفتن به مزارات اولیا و علما و اتقیا و پدران و مادران و مؤمنان؛ باب 1. ذکر مراقد جمعی از اکابر و اولیا که در عرصه قبة الاسلام هرات و توابع مدفون گشته اند، از قدیم الايام، و ابتدای فتح اسلام تا انتهای زمان امیر تیمور گورگان؛ 2. ؟؟ 3. ذکر جماعتی که بعد از وفات امیر تیمور گورگان در خطه هرات و توابع مدفون شده اند؛ خاتمه کلمه ای چند که بیانش واجب است.
آغاز: 1: حمد له صلات. اما بهد چنین گوید بنده جانی جلال الدين محمد بن عبد الجليل بن محمد الصافي ... بدانکه بارها در خاطر می کشیدم که اسامی شریف اولیاء مشایخ که قبة الاسلام هرات و توابع آن مدفون و مشهورند جمیع نمایم و از برای خود تذکره سازم که عند ذکر مشایخ الدين تنزل الرحمة نیز بقدر وسع و طاقت از کرامات و مقامات و مقالات و حالات و خوارق عادات ایشان ذکر کنم که شاید دفینه شفاعت و پیرای سعادت و سرمایه سعادت بضاعت و بی استطاعت گردد.
2: حمد له صلات. اما بعد بر ضمایر منیر اهل صفا و بر خاطر درا (نسخه دیگر گنج بخش)
[فهرستواره منزوی 259/1 «وسيلة الشفاعات»]
آغاز برابر 1؛ انجام: خواجه کوهی در بدایت حال ارادت به حضرت خواجه محمد کوسوی قدس سره بوده (کذا) و چهار سال در ملازمت ایشان بوده.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ واقف: بی با منصوره حسینی فاطمی، مهر 1377؛ جلد: میشن، 48گ، 12 سطر اندازه: 13/5 21× سم [ف: 27-97]
خط: نستعلیق، کا: ولی محمد، تا: شنبه 23 رجب 1131ق، جا: کابل؛ ابعاد متن: 11×19/5، اندازه: 28×17سم [ف: 17 - 435]
vasile-ye safa'at
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27226
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
wasīlat-uš šafā'a
کاشانی، محمد بن مرتضی، - 1115؟ قمری
kāšānī, mohammad ebn-e morteza( - 1704)
دعاهایی است در بر گیرنده صلوات بر محمد و آل محمد و تبری از دشمنان آنان و از کتاب های مصباح الزائر، الاقبال، عیون الأخبار، صحیفه سجادیه، مهج الدعوات و غیر آنها، در این کتاب گردآوری شده است. مؤلف، نوه برادر فیض کاشانی و صاحب تأليفات بسیار است. نامی از این اثر، در منابع موجود، یافت نگردید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13435
آغاز: شکر مرخدای را که از شدت رأفت و رحمت مأذون گردانیده بندگان را به خواندن او در هنگام حاجات ... و بعد بدان که مردمان در هر نفسی از انفاس؛ انجام: ثم قل اربعة اللهم عذبهم عذاب نستغیث منه أهل النار آمین یا رب العالمين
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12، در حیات مؤلف؛ مجدول، مصحح، محشی با نشان «منه» این حواشی ظاهرا به خط مؤلف؛ تملک: محمد موسوی همراه مهر «.... محمد موسوی ...» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ، 12 سطر (5×9/5)، اندازه: 16×9سم [ف: 34-95]
vasīlat-ot tabā‘a
متفرقة، ابراهیم بن عبدالله، - 1160 قمری
moefarreqe, ebrāhīm ebn-e 'abd-ol-lāh( - 1747)
رساله کوتاهی است در یک «مقدمه» و ده «فایده» برای صنعت چاپ جهت موافقت علما و حکومت عثمانی برای تأسيس چاپخانه.
چاپ: این رساله از سوی پژوهشگر معاصر فتح الله ذوقی ترجمه و در مجله پیام بهارستان شماره 14/1 در زمستان 1390ش صص 244-256 به چاپ رسیده است؛ این رساله در ابتدای ترجمه صحاح جوهری - لغت وانقولی، نخستین کتاب چاپ شده در چاپخانه ابراهیم متفرقه به سال 1141ق آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16373/2
آغاز: وقتا که اقتضای مشیت ربانی و مقتضای ارادت صمدانی بر امت و جماعتی و یا بر قوم و یا بر شخصی بر مراد ایله کامیاب و
بر خیر ایله ممتاز و سرافراز قلمغه تعلق ایلسه ... بوکلیل اللسان قلیل البضاعة عبد عاجز بنده ناچیز؛ انجام: بو جمله نک مالی تخلص اولوب برایکی ورق مقداری بر دیباچه بلیغه بسط و تمهید اولنوب منظور خواص و عوام و کتبه عنوان اعتبار و ما به الافتخار اولمق ایچون مصادر کتبه وضع اولنسه شایاندر.
خط: نستعلیق، کا: سید عباس بن یحیی الموسوي، تا: حدود اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، 3گ (5پ -7پ)، 28 سطر (11/5 × 21/5) [ف: 41-514]
wasīlat-uṭṭullāb
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 - 1502)
وجیزه ای است در معرفت ظل مشتمل بر «مقدمه» و بیست و پنج «باب» و «خاتمه».
آغاز: بسمله، الحمدلله والعاقبة للمتقین ولاعدوان الاعلى الظالمين؛ انجام: و هذا آخر ما اردنا أن نبین في هذه المقدمة و من اراد الزيادة علی ذلك فعلیه بکتاب المسمي بمقاصد الطلاب في معرفة المسائل بالحاساب والله تعالی الموفق بمنه و کرمه از اوایل باب بیست و دوم تا اواخر خاتمه را ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ 10گ، 17 سطر (13/3×7)، اندازه: 20/1×12/6 سم [ف: 8-452]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1163ق؛ جلد: مقوایی، 16ص (43 -58)، 21سطر (16×10)، اندازه: 22×16سم [سنا: ف: 1-32]
wasīlat-uṭṭullāb ilā ma‘rifat-il awqāt bi-l-ḥisāb
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 -1502)
دارای یک «مقدمه» و 25 «باب» و «خاتمه». در دیباچه به خاتم اشاره نشده و مقدمه را ندارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6344/3
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... و بعد فانه یقول العبد محمد بن محمد ... الشافعي سبط عبدالله المارديني ... قد سالنی بعض الاصحاب ان اعمل له مقدمه في معرفة استخراج المسائل الجيبيه بالحساب فاجبته الى ما هو سائل
خط: نسخ، کا: عمر بن عبدالغنی بن الامام، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی؛ 9 ص (177-185)، اندازه: 13/5 × 18/5 سم [ف: 19-372]
wasīlat-uțțullāb bi-ma'rifat-i a‘māl-il layl wa-n nahār bi-tariq-il hisab
یحیی بن محمد بن محمد، ق 12 قمری
yahya ebn-e mohammad ebn-e mohammad ( - 180)
تاریخ تأليف: 1106ق
نویسنده می گوید این کتابی است در نجوم و واجد همه مسائل آن که از روی کتاب پدرم برای طلاب خلاصه کردم. در این رساله مسائل استخراج اعمال لیل و نهار از راه حساب و معرفت اوقات نماز و اعمال فلکیه بدون در دست داشتن آلات نجومی در هفت باب و یک خاتمه آمده است بدین شرح: باب 1. در شناخت تاریخ و سال های بسیط و کبیسه؛ 2. در شناخت تاریخ قبطی و سال بسیط و کبیسه آن؛ 3. در شناخت بروج؛ 4. در شناخت منازل و منزله الطالعه بالفجر و منزله الشمس و القمر؛ 5. در شناخت میل و غایه و عرض و طول بلد؛ 6. در شناخت ظل مبسوطه و منکوس و ظل زوال و ظل عصر؛ 7. در شناخت مطالع فلکی؛ خاتمه: در دو فصل: 1) در توسط خورشید و سایر کواکب در بلد شرقی قبل از غربی، 2) در شناخت جهت قبله.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1367/1
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و آله یقول العبد الفقير الى الله تعالی؛ انجام: بجاه نبیه العظيم وصلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: هندی، 58ص (1- 58)، 22سطر (14×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9-361]
wasīlat-uțțullāb li-ma'rifat-il layl wa-n nahār bi-țarīq-il hisāb
وفائی، عبد العزيز بن محمد، 811 - 876 قمری
vafā'ī, 'abd-ol-'azīz ebn-e mohammad (1409 - 1472)
مؤلف در تعریف رساله آورده است: «فهذه رسالة متضمنة لمعرفة ما یحتاج اليه المبتدي في علم الفلك من استخراج اعمال الليل و النهار بالحساب و معرفة أوقات الصلوات و الأعمال الفلكية من غیر آلة من الآلات اختصرتها من رسالة الوالد». دارای هفت «باب» و «خاتمه»: 1. معرفة التاريخ العربي و السنة البسيطة (چهار فصل)؛ 2. معرفة التاريخ القبطي (هفت فصل)؛ 3. معرفة البروج (سه فصل)؛ 4. معرفة المنازل (سه فصل)؛ 5. معرفة الميل و
الغاية و عرض البلد و طولها و نصف قوس النهار (هفت فصل)؛ 6. معرفة الظل المبسوط و الظل المنكوس (نه فصل)؛ 7. معرفة المطالع الفلكية و المطالع البلدية و مطالع الوقت و مطالع الكواكب؛ الخاتمه در دو فصل: 1) الشمس و سایر الكواكب في البلد الشرقية قبل الغربيه، 2) معرفة جهة القبله.
آغاز: الحمدلله الذي جعل الليل لباسا و النهار نشورا؛
انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمود دهشوری، تا: 1140ق؛ 27ص (176-150 )، 25 سطر (9×16/5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 6 ربیع الثاني 1250ق؛ 16گ، 19سطر، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 18-177]
wasīlat-uṭ ṭalaba
مسعود بن عبدالله
mas‘ūd ebn-e ‘abd-ol-lāh
فرهنگ نامه ای است عربی به فارسی مرتب بر بیست و هشت باب، به ترتیب حروف معجم و اعتبار حرف آخر، تأليف مسعود بن عبدالله که از کتاب صحاح و دیوان الادب انتخاب کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3776
آغاز: بسمله، رب أعلى و رفق و تمم بالخیر، الحمدلله ذی العزة و الكبرياء و الجبروت ... اما بعد فان الفقير إلى الله الودود اضعف عباد الله المسمى بمسعود؛ انجام: هیان ابن بیان و هی بن بی: هیچ کس و پسر هیچ کس.
خط: نسخ مشکول، کا: محمد بن خلیل بن سلیمان، تا: 923ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: ، جلد: چرمی، 315 گ، 21سطر (13/5×8/5)، اندازه: 21/2×16 سم [ف: 13- 149]
vasīlat-ol ‘ebād
خوانساری ملایری، احمد بن عبد الله، ق13 قمری
xānsārī malāyerī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh( - 19c)
رساله علمیه مؤلف است که به التماس جمعی از برادران دینی و علماء گرد آوری شده و مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «مقصد» می باشد، مقدمه در اجتهاد و تقلید، مقصد اول: در طهارت.
آغاز: الحمد لله الذي فضلنا علی سائر الأمم ... و بعد چنین گوید احقر عباد الله المفتقر الى رحمة ربه الباري احمد بن عبد الله الخونساري ... این مختصری است در بیان مسائل شرعیه نظر به التماس جمعی از برادران دینی ... و مسمی نمودم آن را به «وسيلة العباد في یوم المعاد» و مرتب ساختم آن را به یک مقدمه و چند باب اما مقدمه در بیان نبذه ای از مسائل اجتهاد و تقلید است ...
آغاز: برابر؛ انجام: و هم چنین است حکم در غیر آب هر گاه ظن بنجاست آن حاصل شود و الله اعلم. تنها مقدمه و کتاب طهارت را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1272ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با نشان «بلغ» و «قد بلغ المقابلة، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 128گ، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 129-41]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر گاه فراموش کند از سجده سهو بعد از سلام واجب است که هر وقت که متذکر شد آن را به عمل بیاورد و الله العالم بحقائق الأمور خط: نسخ، کا: زین العابدين عبد الله، تا: شوال 1273ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1277]
vasīlat-ol ‘ebād elā ahkām-el ma‘ād
زنجانی، محمد علی بن عبد الرحيم، - 1267 قمری
zanjānī, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-or-rahīm( - 1851)
وابسته به: هداية الأنام في شرح شرایع الاسلام؛ کاظمی نجفی، محمد حسین بن هاشم (1224-1308ق)
مترجم می گوید جمعی از برادران دینی و ساکن همدان از من خواستند تا کتاب «هداية الأنام في شرایع الاحكام» را که در مسائل دینی تحریر یافته بود به فارسی برگردانم من نیز به امتثال امر آنان دست به این کار زدم و کتاب مزبور را به فارسی در آوردم، منتهی چون در کتاب «هداية الأنام» مسائل طهارت وجود نداشت لذا مسائل آنرا از رساله مستقل دیگری به نام «درة نفیسه» برداشتم و به این ترجمه ضمیمه نمودم و مجموع کتاب حاضر شد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1741
آغاز: بسمله، الحمدلله هادی الانام الى شرایع الاسلام و الصلوة و السلام علی محمد المبعوث؛ انجام: و اصحاب و الحمدلله اولا و آخرة و صلی الله علی محمد و آله
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ جلد: تیماج مذهب، 97گ، 18سطر (22×12)، اندازه: 31×21سم [ف: 4-202]
vasīlat-ol ‘ebād fe-l hašr va-l ma‘ād
تاریخ تأليف: 1332ق
مؤلف شناخته نشد گویا از وعاظ بوده است و مواعظ یک ماه مبارک رمضان را نوشته است که تکمیل نشده است. مؤلف می خواسته است گویا در اصول اعتقادی اسلامی بنویسد و تنها بخشی از بحث توحید آن را نوشته و تکمیل نکرده است.
مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 427/2
آغاز: بسمله حمد بی حد و ثنای بی مد سزاوار آفریننده ئی است که همه موجودات را ... و بعد چون ترتیب کار و اتفاق روزگار این شد که ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: حاج سید سعید؛ 5گ (21-17)، 17 سطر (16×11/5)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 2-535]
وسیله العفاف- طومار عفت
vasīlat-ol qofrān fī a‘māl-e šahr-e ramazān
کاشانی، محمد مهدی بن محمد هادی، - 1140
kāšānī, mohammad mahdī ebn-e mohammad hādī( -1140)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 1130ق
کتابی است مفصل در فضایل و اعمال ماه مبارک رمضان، در دوازده «باب»: باب 1. فضیلت صوم و ماه مبارک ......20. بیان اعمال هنگام رؤيت هلال ... 3. بیان اوراد و صلوات مرعبه در ماه مبارک .... 4. بیان دعوات متعلقه به شبهای ماه مبارک ....؛ 5. بیان ورود ترغیب به سحور و ادعیه متعلقه به سحرگاه؛ 6. بیان دعوات متعلقه به ایام و روزهای ماه مبارک .... 7. بیان فطور و دعوات وقت افطار؛ 8 بیان تعقیبات و دعوات بعد از صلوات . 9. بیان فضایل شب قدر .... 10. بیان خصایص دهه آخر ماه مبارک .... 11. بیان کیفیت و داع ماه مبارک .... 12. بیان فضایل و اعمال و وظایف شب عید فطر .... مؤلف، از نوادگان فیض کاشانی است و همچون پدرش محمد هادی از علمای کاشان بوده و در قمصر کاشان مدفون است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13531
آغاز: حمد و سپاس خداوند پروردگاری را سزد که اعمال ... و عبادات مستحسنه بندگان ... اما بعد، چنین گوید ... که چون ماه مبارک رمضان؛ انجام و انت بالمنظر الاعلى فالق الحب و النوي تعلم ... الحمد یا رب العالمين .....
خط: نسخ، کا: معزالدین محمد بن ضیاء الدين، تا: 1140ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 185 گ، 19 سطر (17×8)، اندازه: 23/5×15 سم [ف: 34-336]
vasīlat-ol ferdows
تبریزی، حسین بن عبد الرزاق، قرن 14 قمری
tabrīzī, hoseyn ebn-e ‘abd-or-razzāq( - 20c)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: 20 شعبان 1278ق
حالات حضرت امام حسین علیه السلام و داستان واقعه کربلا را در پنجاه مجلس به جهت ذاکرین و اهل منبر ترتیب داده است.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا سواء السبيل التي سلکها النبي النبيل الجليل ....... اما بعد چنین گوید این ذره مذنب بی بضاعت
انجام: قد تشرف بتأليف هذا الكتاب الشريف ... و احرق قلوبنا في رزية سبط نبیك برحمتك یا ارحم الراحمين. [فهرستواره منزوی 1826/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 828
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، شاید به خط مؤلف؛ مجدول، جلد: تیماج، 449گ، 21 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 3-27]
wasīlat-ul fawz wa-l amān fī madaḥ-i şāḥib-iz zamān
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
قصیده رائیه شیخ بهائی در بحر طویل مشتمل بر 63 بیت یا بیشتر در مدح حضرت صاحب الزمان و طلب ظهور ایشان است. از این رساله در برخی از منابع با عنوان «الفوز و الأمان ...» نام برده می شود.
چاپ: بغداد با «منن الرحمن»؛ بولاق، 1288ق با «فتح المنان»؛ بیروت، 1403ق، ضمن اعیان الشيعة؛ بیروت: 1403ق، ضمن (الكشكول)، تهران: هستی نما، 1386ش (ضمن نصوص و رسائل من تراث اصفهان)
[کتابشناسی شیخ بهائی 604]
آغاز: حالنا من بعدهم لا یوصف ** آن جفوا او واصلوا او اتلفوا ... / من موالیك البهائي الفقير ** مدحه یعنو لمعناها جریر؛ انجام: و الكريم المستجار الملتجا ** غیر محتاج الى بسط السؤال
خط: نسخ جلی و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 5گ (174-178)،
15سطر (15/05×7)، اندازه: 12×22/5سم [ف: 11-482]
آغاز: یا كرامة صبرنا عنهم لحال ** آن حالی في التنالي شر حال؛ انجام: یا ولی الله یا کهف الرجا ** مسنی ضر و أنت الملتجي رکابه: و الكريم.
عنوان در فهرست: «المربع الموشح في مدح صاحب العصر»؛ خط: نسخ، کا: حسین کرمانشاهی، تا: غره صفر 1087ق؛ افتادگی: انجام؛ 2ص (114 و 115) [ف: -37]
آغاز: خليفة رب العالمين و ظله ** علی ساکن الغبراء من کل دیار / هو العروة الوثقى الذي من بذیله ** تمسك لا یخشی عظائم اوزار؛ انجام: ایا صفوة الرحمن دونك مدحة ** کدر عقود في ترائب ابکار
در نسخه تنها 24 بیت از این قصیده آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 1گ (162ر -162پ)، 24 سطر (13/5×7) [ف: 41- 249]
القصيدة الرائية في مدح صاحب العصر (علیه السلام)، ذیل ابیات، توضیحاتی آمده؛ خط: نستعلیق، کا: مراغی، محمد بن جمشید، تا: 1241ق؛ 2گ (136ر-137پ) [مختصر ف: -626]
عنوان: «المربع الموشح في مدح صاحب العصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف)»؛ خط: نستعلیق، کا: مراغی، محمد بن جمشید، تا: 1241ق؛ 1گ (139ر- 139پ) [مختصر ف: -747]
الوسيلة في فتح مقفلات القواعد- وسيلة القاصد في فتح معضلات القواعد
al-wasīla fī kašf-il ‘aqīla
سخاوی، علی بن محمد، 558 - 643 قمری
saxāvī, ‘alī ebn-e mohammad (1164 - 1246)
وابسته به: عقيلة اتراب القصائد في اسنی المقاصد = شاطبية رائية؛ شاطبی، قاسم بن فیره ( 590-538ق)
از علی بن محمد سخاوی شافعی که اصل او از سخای مصر است و در دمشق زیسته است. شرحی است بر قصیده رائیه «عقيلة اتراب القصائد في اسنی المقاصد» که در رسم الخط قرآن و سروده ابن فیره شاطبی است. نخست یک بیت از قصیده را آورده، سپس به شرح آن می پردازد. با سربندهای باب. دو شرح فارسی از این قصیده به نام «عقد الفرائد» از حسین بن عثمان (قرن 9ق) و دیگری «جزیله» از ناشناس در دست است.
[حاجی خلیفه 1159/2: عقيلة اتراب القصائد و شرح های آن؛ زرکلی 4/332]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: فیلم
آغاز: بسمله. لا اله الا الله عدة للقائه. الحمدلله بداء لمنن و اعادها، و اسبغ النعم و افادها؛ انجام: معروفا عرفها الاصل و البكر ... و السرور و الضحك غیر ذلك. قال ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 68 جلد: تیماج، 95گ، 21سطر (14/5×8)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 1-268]
wasīlat-ul qāșid fi fatḥ-i muídalāt-il qawā‘id = al wasīla = al-wasīla fī fatḥ-i muqafalāt-il qawā‘id
وابسته به: قواعد الأحكام في معرفة (مسائل الحلال والحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
کتاب، شرحی است توضیحی با عنوان «قال قدس الله سره، اقول» بر کتاب قواعد الاحكام» علامه حلی. مؤلف به تحقیق شناخته نشد، لیک قرائن می رساند که مؤلف باید از علمای قبل از قرن نهم باشد. به احتمال زیاد مؤلف آن ابن متوج بحرینی است؛ و این احتمال را «ریاض العلما» تأييد و تقویت می کند. این کتاب همان کتابی است که در «لؤلؤة البحرين» و «روضات الجنات»، به نام «وسیله» و در «اعیان الشيعه»، به نام «الوسيلة في فتح مقفلات القواعد»، ضبط شده است. آغاز: الحمدلله الذي شرف نوع الانسان و خصه بفضیلتی العقل و النطق من بین الحيوان و جعلهما ذريعة یتوصل بها إلى مآربه و وسيلة یتسلق بها امنیاته و مطالبه واهب (کذا) الأذهان لادراك شائر (کذا) شعب الكمالات و مانح الفطن للتیقط و الافتكار في کیفیات الاستدلالات و مفیض الفهم لکشف الحجب عن المحتجبات و منیل الذكا لخرق الستور عن المطالب المستعصبات بحیث لا یتور في شییء من الأخطار عن جهالة و لا یتهجم علی امر من الأمور عن غرة و ضلاله و لایتهویه عن غفلة افیکه الافكين و لا یقذف به عن خدعة في مهاوی الهالكين
آغاز برابر؛ انجام: کما لو کان غصبه من وکیله او مورثه فهل ینفذ هذا العتق ... تا اوائل کتاب غصب شرح این متن را دارد: «و لو قال هو عبدی فاعتقه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، مقابله شده؛ واقف: شیخ بهائی؛ 136 گ، 23 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 20-592 و 5-676]
آغاز: شياة و قال المرتضي و ابن ادریس و سلار؛ انجام: و لو سبق احدهما صح خاصه قطعه ای از این کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 30گ، اندازه: 12×17 سم [ف: 5-677]
wasīlat-ul qabūl fi-ṣṣalāt ‘alā āl-ir rasūl
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)
آغاز: اللهم یامن فطر الأرض و السماء و جعل الظلمة و الضياء ...
شروح و حواشی:
1- وسيلة القبول في الصلوة علی آل الرسول (مختصر)
آغاز: برابر؛ انجام: انك سمیع الدعاء لطیف لما تشاء کیف تشاء
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ از سوی مؤلف در حاشیه تصحیح شده؛ مهر: ظاهرة «محمد هادی الفيضي ؟» (مستطیل)؛ امضای محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی در سال 1327ش؛ جلد: تیماج، 3گ (18-20)، 14سطر (12×7)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 34-191]
آغاز برابر؛ انجام: صلی الله علیهم صلوة دائمة بدوام التحية و الثناء باقية ببقاء المحبة و الولاء.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15ص (48-62)، 15سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 25-37]
آغاز برابر؛ انجام: علی الحلماء و السفهاء و خفضت الاستقامة جناحها لنجاح الاستواء و فلاح الانحنا رفضوا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 7ص (123 - 129)، 15 سطر، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: 9-45]
wasīlat-ul qabūl fi-ṣṣalāt ‘alā āl-ir rasūl (mx.)
وابسته به: وسيلة القبول في الصلوة علی آل الرسول علم الهدي، محمد بن محسن (1039-1115ق)
آغاز: و من املائه حشره الله مع مقربیه و اولیائه عند لقائه، بسمله، اللهم صل علی خاتم الانبياء و امام الاصفياء محمد عبدك المقدام، انجام: محمد المدعو علم الهدي مستزید من سوابغ آلائه التي لا یفرها المنع و لا یکیدها الأعطاء
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 جلد: میشن مذهب، 3گ (29پ- 31ر)، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6-64]
آغاز: و من املائه وفقه الله للعمل علی وفق رضاه و حشره مع اصفیائه عند لقائه، بسمله، اللهم یا من تفرد في ملوك ملکته لوجوب الازلية و البقاء؛ انجام: انه سمیع الدعاء لطیف لما یشاء کیف یشاء
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 5گ (42پ - 46پ)، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6-65]
wasīlat-ul qurba fī š.-i du‘ā’-in nudba
خوئی، علی بن علیرضا، 1292 - 1350 قمری
xu'i, ali ebn-e ali-reza (1875 - 1932)
وابسته به: دعاء الندبة
تاریخ تأليف: 3 شعبان 1345ق
شرح نیکویی است بر دعای معروف «ندبه» با ترجمه آن به فارسی، در هشت «فصل» که در هر فصل قطعه ای از دعا نقل شده و به عربی با عناوین «اللغة، الاعراب، البلاغة، المعني» شرح می شود با استفاده از بعضی آیات و روایات، پس از آن با عناوین «الترجمه» به فارسی برگردانده می شود. این شرح به درخواست یکی از سادات میر جلال الدين محدث ارموی بنا به نوشته (الذريعه 82/25) تأليف شده و دارای مقدمه ای است کوتاه در فضیلت و اهمیت دعا و منابع دعای بدبه، و خاتمه ای در بداء.
[الذريعه 82/25]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1159 و 2001 عکسی
آغاز: الحمدلله علی آلائه و الصلاة علی سید رسله و خاتم انبیائه ... و بعد لقد سألني بعض من لا یسعنی رده؛ انجام: جعلنا الله من المستعد ین لشرف لقائه بحق أجداده الطاهرين صلوات الله علیهم اجمعین.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 72گ، اندازه: 17×11سم [ف: 3-402] و [عکسی ف: 6-5]
wasīlat-ul ma’āl fi ‘idd-i manāqib-il āl
باکثیر، احمد بن فضل، 985 - 1047 قمری
bākasīr, ahmad ebn-e fazl (1578 - 1638)
اهدا به: شریف محسن بن حسین ولیعهد شریف ادریس
تاریخ تأليف: رمضان 1027ق؛ محل تأليف: مکه مکرمه
در مناقب اهل البيت به نام شریف محسن حسنی ولیعهد و برادرزاده شریف ادریس، حاکم مکه نوشته است [زرکلی] می نویسد که این کتاب به نام شریف ادریس نگاشته شده ولی در کتاب تصریح دارد که این کتاب به نام شریف محسن ولیعهد شریف ادریس نگاشته شده است. در یک «مقدمه» و هفت «باب» و یک «خاتمه»: المقدمه: في ترجمه سیدنا المشار اليه؛ باب
[هدية العارفين 159/1؛ ایضاح المكنون 405/1 ، 708/2 ؛ معجم الولفين 2/46؛ الذريعة 83/25؛ سلافة العصر 204؛ الأعلام زرکلی 19501]
آغاز: محبة اهل البيت ال النبي الكريم التي هو اقول علامة علی حب الله و رسوله ... لقوله المرؤ مع من احب و یحشر المرؤ علی دین خلیله؛ انجام: و ذلك في السنة السابعة و العشرين بعد الألف من هجرته صلی الله علی و سلم في اوائل شهر رمضان المبارك
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 106گ، 23 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 24-426]
انجام : و قال حسین منی و انا من حسین، احب الله من احب حسینا، حسین ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 127گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-244]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ 200گ، 17سطر [فیلمها ف: 3-244]
آغاز: ما صنع محسن براعة استهلاله فیم ناقب آل الحسين و الحسن، و رصع فاتحة مقاله بجواهر الثناء؛ انجام: و کان الفارغ من جمع کتابنا هذا البديع المثال البعيد المنال و هو وسيلة المال في عد مناقب الآل ... و ذلك في السنة السابعة و العشرين بعد الالف من هجرته (صلی الله علیه و آله) في أوائل شهر رمضان المعظم ببلد الله الحرام افضل بلاد الاسلام ... و لتمامه مسك الختام تمت بعون الله و فضله.
[نسخه اصل: شاید همان نسخه اصل بالا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1280ق، جا: مکه مکرمه؛ محشی؛ در آغاز عبد الرحمن بن عیسی بن مرشد حنفی، تقریظی در هفت صفحه پیرامون کتاب و مؤلف نوشته؛ 217گ، 17سطر [عکسی ف: 1-25]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
wasīlat-ul ma’āl (mn.)
کنتوری، حامد حسین بن محمد قلی، 1246-1306 قمری
kantūrī, hāmed hoseyn ebn-e mohammad qolī (1831 - 1889)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24894
آغاز: محبة اهل البيت آل النبي الكريم؛ انجام: و نبیه یا معشر الاخذ ابی
نصف اول؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
vasilat-ol ma'ad
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1670
آغاز: پس هرگاه داعی را قوتی و ترجیحی بر مدعو نباشد ایمن نتواند بود ...
خط: نسخ، کا: علی اصغر پسر ملا محمد سیستانی، تا: رجب 1191ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 87گ، ابعاد متن: 19×17، اندازه: 23×13سم [ف: 3-1016]
wasīlat-ul ma‘ād fī ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1274ق؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
vasīlat-ol ma‘ād fi zamm-el ejtehād
هروی، محمد صالح بن محمد رضا، ق 12 قمری
heravī, mohammad sāleh-e bn-e mohammad rezās - 18c)
تاریخ تأليف: غره رجب 1119ق
کتاب در رد طریقه اصولیون است. دارای «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه»: مقدمه بر رأي اهل شعور مخفی و مستور نماند که درین شریعت بعد از تحقق مراتب معرفت الخ (در لزوم اطاعت ائمه هدی علیهم السلام)؛ باب 1. بیان وجوب طلب علم و فضل آن و ثواب عالم و متعلم؛ 2. بیان فضل تسدید؛ 3. بیان مذمت علماء سوء؛ 4. بیان مذمت فتوای بغیر علم؛ 5. بیان اوصاف علماء مرجع (در امر دین)؛ 6. بیان این که واجب است رجوع خاص و عام در جمیع احکام به ائمه آنام علیهم السلام؛ 7. بیان بطلان حکم و قضاء برای هوا است و بیان این که جایز نیست عمل استنباطات ظنیه و استدلالات عقلیه مثل اجتهاد و قیاس و مصالحه مرسله و امثالها در نفس احکام شرعیه؛ 8 بیان بطلان و
عدم جواز اعتماد برای اسلاف؛ 9. مذمت و عدم حجیت اجماع؛ 10. در باب ذم قیاس و استصحاب؛ 11. در عدم جواز استنباط احکام نظریه از ظواهر قرآن الا بعد از معرفت تفسیر آن از کلام ائمه (علیهم السلام)؛ 12. در عدم جواز استنباط نظریه از ظاهر کلام حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) بدون حجت ائمه علیهم السلام است مادامی که تفسیر او از طریق اهل بیت معلوم نباشد؛ خاتمه در بیان تحقیق ملانص فیه و شبهات است.
آغاز: الحمدلله الذي خلق العقول العباد بفضله و امرهم علی معرفته و توحیده.
انجام: و اصحاب اعلام درین مقام دلیل تمام است. [فهرستواره منزوی 597/9]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3030
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1124ق؛ واقف: فهرستی؛ 131 گ، 18 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 6-97]
vasīlat-ol ma‘ād va zarī‘at-ol ‘ebād
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
مجموعه ای از مناقب اهل بیت علیهم السلام است، در ده «باب» که نام باب در این کتاب «وسیله» نامیده شده: وسیله 1. بیان این که محمد صلی الله علیه و آل ما خلقند؛ 2. بیان این که محمد و آل محمد - صلی الله علیهم - مصدر جمیع ممکناتند؛ 3. بیان سجده آدم و نور محمد و آل محمد علیهم السلام؛ 4. بیان علت رانده شدن ابلیس لعین؛ 5. بیان سبب خروج آدم و حوا از بهشت؛ 6. بیان توبه حضرت آدم؛ 7. کیفیت علم ذر؛ 8 بیان جمیع اصناف مخلوق؛ 9. بیان این که محبت اهل بیت روح همه عبادات است؛ 10. بیان اینکه اهل بیت خزانه اسرار خدایند.
آغاز: سبحانك و حنانیك لا أحصي ثناء علیك ستایش قدوسی
آغاز: برابر؛ انجام: در ادای دین خود تسامح نکنند ... سنه 1287
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: «چنانکه تفصیل این مطلب معلوم شد و الله أعلم بأسرار محمد و آله و الصلوة علیهم ما تعزز الله بعز جلاله»
خط: نسخ، کا: کاشانی، محمد حسین بن محمد جعفر، تا: 1312ق؛ جلد: چرم، 258 گ، 15 سطر (15×11)، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 36-451]
wasīlat-ul maqāşid ilā aḥsan-il marāșid
مولوی، خطیب رستم، قرن 10 قمری
mowlavī, xatīb rostam( - 160)
تاریخ تأليف: 903ق
در قواعد کلی دستور زبان فارسی، برای جوانان که بخواهند قرآن فراگیرند، با آوردن مفردات لغوی و ترجمه آنها به ترکی در حواشی، در سه «باب» دارای فصول و یک «خاتمه» باب 1. در ترتیب اوزان و مصادر و حالات آنها، در بیست فصل؛ 2. در ترتیب امثله مختلفه و مطرده، در نه فصل؛ 3. در ترتیب اسماء موجودات، در بیست فصل؛ خاتمه: در ترتیب معانی حروف.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب الارباب میسر الميسور و الصعاب الذي خلق آدم ... اما بعد چنین می گوید ... رستم مولوی.
انجام: هر که او نیک می کند یا بد ** نیک و بد هر چه می کند یابد / مقریا با ما مکن قهر و عتاب ** ور خطائی رفته باشد در کتاب
[الأوقاف العامة في الموصل 174/3؛ فهرستواره منزوی 1079/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مقری، تا: قرن 9؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 300ص، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 10-752]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام: هزار بار هزار بیگلربیگی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ربیع الثاني 969ق؛ تملک: خیالی زاده، علی نائب زاده خالقی؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 90 گ، 11سطر (15×9)، اندازه: 14×17/5 سم [ف: 17-334]
آغاز برابر؛ انجام: هر کشی کم ایو و یتلو قلور ** ایودن یتلودن نه اتسه بلور
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1036ق؛ جلد: گالینگور، 68گ (18ر-85پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 3-107]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-671]
نسخه اصل: آغاز و انجام پاره ای از نسخه های یوگسلاوی که یان بگدانویج فیلم آنها را آورده؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-647]
wasīlat-un najāt
خوانساری، عبدالحسین بن محمد مهدی، ق 11 قمری
xānsārī, 'abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad mahdī( - 17c)
در احکام صلات است و از فضیلت نماز جماعت آغاز شده و احکام آن را بیان نموده است. احکام در این رساله به صورت استدلالی بیان شده است.
آغاز: الحمد علی نعمائه و الشكر علی آلائه والصلوة و السلام علی خیر علی خلقه وأشرف أصفيائه؛ انجام: و موقعة للنظر و المقال و تحقیق الكلام في المقال و إرتفاع النقاب و الحجاب عن ظلمات القال
جلد 5؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی گویا از مؤلف؛ جلد: چرم، 99گ (84-182)، ابعاد متن: 15×9/5، اندازه: 23×18سم [ف: 36-404]
آغاز: الحمدلله علی کریم آلائه و عظیم نعائه و الصلوة علی محمد رسول الله المصطفى خاتن أنبيائه؛ انجام: فليقرأ منها الممكن ثم لیتابعه في الركوع و یعید الصلوة احتیاطا والله العالم
ج 4، کا: اسمافیل بن عبدالله، تا: 1295ق؛ مصحح، آثاری از خط مؤلف دارد؛ 61گ (23-83)، 20 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 403-36]
vasīlat-on najāt = š.-e arba‘īn-a hadīs
شریف، علی بن فتح الله، قرن 11 قمری
Šarīf, ‘alī ebn-e fath-ol-lāh( - 17c)
مجموع چهل حدیث است در شأن حضرت امیر المومنين علی علیه السلام که از منابع شیعی و سنی گردآوری شده و در ذیل هر حدیث، روایات و مباحث مناسب مطرح شده است. حدیث یکم - روایت ابن طاوس درباره آمدن فاطمه بنت اسد در مقابل خانه کعبه و ورود او به خانه کعبه از شکاف دیوار و تولد علی (علیه السلام)؛ حدیث دوم - سیر انوار مقدسه محمد و علی در اصلاب شامخه و فضائل آنها.
آغاز: الحمد لله الذي کرمنا و فضلنا علی جمیع امم الانبياء و المرسلين ... اما بعد به مودای این حدیث شریف معتبر و فحوای خبر صحیح میمون الاثر که به اسانید صحیحه از طرق مختلفة ورود یافته که من حفظ علی امتی ... بنابراین افقر ... علی بن فتح الله الشريف الشهير به رضا ... بعد معرفت کردگار لم یزلی - نبی شناسم و انگه علی و آل علی. چهل حدیث شریف که در شان عالی شان ایشان ورود یافته از کتب موثوقه ... الحديث الأول روی الإمام العالم الزاهد التقى ابو القاسم علی بن موسی بن جعفر بن محمد الطاوس العلوي الفاطمي عامله الله بلطفه...
انجام: چهاردهم تصدق کردن به محتاجان و مسکینان آن بقع چه ثواب صدقه مضاعف است ... تا جماعت الاخوان به فراغا به شرف زیارت برسند و همچنان که سابقا به آن مشرف شده است و بیان دعای زیارت در کتاب کامل الزيارات مذکور است.
[الذريعة 115/3 و 88/25 ؛ نسخه های منزوی 915/2]
آغاز: فضلاء هر عصری باستخراج اربعینیات اشتغال نموده اند و از کتب معتبره احادیث متنوعة التقاط فرموده اند و چون در بعضی روایات ذکر یافته که من اراد النبي صلی الله علیه و آله ... الحديث الاول: روی الإمام العادل الزاهد ابوالقاسم علی بن موسی بن جعفر بن محمد الطاوس العلوي الفاطمي؛ انجام: رمضان دیگری جواب می داد که علیك بالاخفای و الكتمان و لا تظهر سر صاحب الزمان صلوات الله علیه تمت الكتاب بعون الملك الوهاب في شهر ذيقعدة الحرام سنه اربعین و الف.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1040ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 468 گ، 17 سطر (16/5×9)، اندازه: 24/5×15سم [ف: 2-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد فاضل بن ابی القاسم نطنزی، تا: 1058ق؛ با دو یادداشت از سید محمد طباطبایی سنگلجی در 1328 و 1338ق؛ تملک: محمد کاظم بن محمد امین منشی؛ کاغذ: اصفهانی، 214گ، 23 سطر، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 24-399]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1078ق؛ قطع : وزیری [رشت و همدان: ف: -1257]
آغاز: برابر
انجام: در حدیث 39 افتاده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام: کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 252گ، 20سطر (14×7)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 17-415]
آغاز: برابر؛ انجام می گفت اتذکر رمضان. دیگری در جواب می گفت علیك بالکتمان و الاخفاء تم الكتاب المستظاب المسمي باربعین.
خط: نسخ، کا: احمد بن أبي القاسم القمي، تا: از 22 ربیع الأول 1282ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 208گ، 19سطر (15×8/5)، اندازه: 22/5×15/5 سم [ف: 1-395]
wasīlat-un najāt
حسینی قزوینی، محمد رضا بن محمد قاسم، - 1147 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad rezā ebn-e mohammad qasem( - 1735)
مقتل مهم و مختصری است در مصایب جانگداز حضرت سید الشهداء (علیه السلام). این مقتل با انشای روان و سلیس نگاشته شده و مؤلف در اثنای مطالب در موارد متعدد اشعاری به فارسی از
خود می آورد. او در پایان رساله متذکر می شود که جا داشت در این رساله مصایب حضرت علی (علیه السلام) را نیز ذکر می نمود، ولی چون آن را در رساله صیامیه خود (الذريعة 103/15 رقم 694) در ضمن آداب روز بیست و یکم ماه رمضان بیان نموده، از اعاده اش در این رساله خودداری نموده است. در نسخه حاضر (که از آغاز به مقدار زیادی افتادگی دارد) وقایع صبح عاشورا تا شهادت آن حضرت و پس از آن آداب و اعمال روز عاشورا ذکر شده است. عنوان این دو بخش موجود چنین است: سانحه پنجم: در بیان حادثات بعد از حرب و قتال و ذکر واقعات این قضیه پر ملال؛ مجلس سوم: در اعمال ماه محرم، در آداب روز عاشورا و ذکر زیارت امام حسین علیه السلام. گویا ساختار این رساله در سه مجلس و هر مجلس شامل چند سانحه بوده و در نسخه حاضر تمامی مجلس سوم و سانحه پنجم از مجلس دوم موجود است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8984/1 - 59/204
آغاز: فرمود که خیمه های حرم محترم را متصل به یکدیگر بر پا کردند و بر دور آنها خندقی حفر نمودند و از هیزم پر کردند
خط: نستعلیق، کا: حسینی، هادی بن مرتضی، تا: 1149ق؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشتی از مقصود علی بن محمد یوسف تبریزی که در روز چهارشنبه 26 شعبان 1129 نگاشته؛ 42گ (1-42)، 19سطر، اندازه: 17×9سم [ف: 8-4930]
vasīlat-on najāt
مدرس مشهدی، محمد ابراهیم بن محمد نصیر، - 1148 قمری
modarres mašhadī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad nasīr( - 1736)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 25 جمادی الاول 1112ق؛ محل تأليف: مشهد مقدس
در احکام حدود و دیات و قصاص که از احادیث استفاده می شود به روشی ساده که همه بتوانند از آن بهره برند، در یک «مقدمه» و سه «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در ضوابط حکومت و سلطنت؛ مقصد 1. در احکام قصاص؛ 2. در احکام دیات؛ 3. در حدود شرعیه؛ خاتمه: در طریق حکم دادن بین مردم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6879/1
آغاز: وسیله نجات پادشاهان بلاد سخن طرازی و ذریعه نجاح و الات و لایت نکته پردازی اجراء احکام حمد و سپاس و ستایش؛ انجام: این امر را از بر کت فیوضات روضه مبارکه رضیه رضویه می داند و ما توفیقی الا بالله
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح؛ 70گ (2پ - 71ر)، اندازه: 19×11 سم [ف: 18-74]
wasīlat-un najāt
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری
xātūn ābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh( - 1739)
تاریخ تأليف: رجب 1116ق
در آداب زیارات بعیده و کیفیت آنها که در یک «مقدمه» و چهار «باب» و یک «خاتمه» برگزار شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 569/15
آغاز: زینت چهره شاهد زیبای سخن و زیب رخسار عروس دلربای گفتار سپاس و ستایش ایزد رحیمی است بی مثل و مانند که از محض لطف بی غایت و عین عنایت بی نهایت؛ انجام: و در روایت دیگر وارد شده است که بعد از این بگوید یا سادتی یا موالی انی توجهت بکم ائمتی وعدتی لیوم فقری وحاجتی إلى الله وتوسلت بکم الى الله واستشفعت بکم الى الله ... ولعن الله اعداء الله ظالمیهم من الأولين والآخرین امین رب العالمين به اینجا ختم شد این رساله کثیر الفايده
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 16گ (246ر - 261پ)، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 2275-5]
wasīlat-un najāt
حسینی، میر بابا بن عبد الله
hoseynī, mīr bābā ben 'abd-ol-lāh
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29293
آغاز: و به نستعین جلد دوم وسيلة النجات فصل شانزدهم در اعمال سال ... آن چهارده قسم است؛ انجام: و السلام بعدد کل ذرة الف الف مرة امید از ناظران و برادران ایمان آنکه اگر خطائی از مؤلف ... مغفرت یاد فرموده باشند. کا: محمد علی بن محمد نقی، تا: 1168ق [رایانه]
wasīlat-un najāt
محمد باقر بن عبدالله
mohammad bāqer ebn-e 'abd-ol-lāh
در ادعیه و اعمال ایام و تعقیبات نمازها و بعضی از زیارت ها، گرفته شده از کتابهای معتبر نزد مؤلف و در یک «مقدمه» و بیست و هفت «فصل» و یک «خاتمه»: المقدمة: فیها مطالب في آداب الداعي و غیرها؛ فصل 1. تعقیب کل فريضة؛ 2. تعقیب
صلاة الصبح؛ 3. تعقیب صلاة الظهر؛ 4. تعقیب صلاة العصر؛ 5. تعقیب صلاة المغرب؛ 6. تعقیب صلاة العشاء؛ 7. سجدة الشكر؛ 8. صلوات مسنونة موقتة؛ 9. أدعية لیالی الأسبوع؛ 10. فیما یقال عند النوم؛ 11. فیما یقال کل یوم؛ 12. أدعية الأيام و تسابیحها و عوذها؛ 13. أوراد الايام؛ 14. زیارات الايام و من نأت داره؛ 15. فیما یعمل في ليلة الجمعة؛ 16. المناجاة؛ 17. .... 18. أدعية الرزق؛ 19. أدعية الديون؛ 20. أدعية العلل و السقم؛ 21. الحجب و الهياكل؛ 22. في الأمن من المخاوف؛ 23. أدعية الانتقام؛ 24. فیما یعمل في السنة؛ 25. أدعية لبس الثوب و آداب الاكل و الشرب؛ 26. الاذكار و الأدعية المختلفة؛ 27. ذکر ما یتعلق بالاموات؛ الخاتمة: فیما یتعلق بأصول الدين.
آغاز: الحمدالله المنزه ذاته عن الامثال و الاشباء المقدس صفاته عن ان یحتاج إلى ما سواه ... و بعد، فهذا کتاب مشتمل علی عوذ و دعوات و تسابیح و زیارات منقولات عن سادات القادات
آغاز برابر؛ انجام: کانت له كفارة ما بین الجمعة إلى الجمعة و في کتاب انیس العارفين عن النبي صلی الله علیه ...
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: حسنعلی ایروانی به سال 1272ق؛ نام شیخ محمد حسین بغدادی در آغاز، و زادروزهایی بین سال های 1122 تا 1238 ق در پایان نسخه؛ 331گ، 12-13 سطر (14×8)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 105-40]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر روضه خوان فرزند سلطان احمد قرچه داغی ساکن تبریز، تا: شنبه 20 ربیع الاول 1261ق؛ بخش خاتمه کتاب در اصول دین می باشد مشتمل بر هشت فصل و یک خاتمه؛ 44گ (1پ -44پ)، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 19–255]
آغاز برابر؛ انجام: اللهم ارحمنا یوم تبلی السرائر و تبدی الضمائر و تنشر الدواوين و تخسر الموازين بعزتك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 222گ، 17سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 15-142]
wasīlat-un najāt
زنوزی، محمد حسن بن عبدالرسول، 1172 - 218 قمری
zonūzī, mohammad hasan ebn-e ‘abd-or-rasūl (1759-1804)
اهداء به: فتحعلی شاه قاجار
در تعقیبات نمازهای پنج گانه و اوراد ایام هفته و اذکار صبح و شام و اعمال ماه های سال و بعضی از ادعیه متعلق به ساعات شب و روز، به نام فتحعلی شاه قاجار و تشویق نواب اسماعیل خان قاجار حاکم خوی تأليف شده است؛ در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» مشتمل بر فصول: مقدمه: در ثواب نماز و آداب طهارت؛ باب 1. در تعقیبات نمازهای پنج گانه؛ 2. اعمال صبح و شام؛ 3. اعمال ایام هفته؛ 4. اعمال ماه های دوازده گانه؛ 5. در اعمال متفرقه.
آغاز: ... پیغمبر صلی الله علیه و آله گذشت بمردی که درخت می کاشت در باغ خود ... (ایضا) سید ابن طاوس رحمه الله روایت کرده است از حضرت باقر علیه السلم که آن حضرت فرمود که هر که صبح کند و بر او انگشتری باشد؛ انجام: [بدانکه] بیان صور شک بطريقة تفصیل آن است که ..... و دو طرف شک را معین نکند ...
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13، در حیات مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ شامل مقدمه است؛ جلد: مشمع، 20گ (69- 88)، 17 سطر (12×6/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 40-410]
آغاز: الحمدلله الذي جعل الدعاء وسيلة النجاة للصالحین ... بر هوشمندان دیندار و عاقلان صاحب استبصار که در بلد الامين دین؛ انجام: و در حدیث است که دعای حاجیان درباره کسی که استقبال آنها کند ...
بی کا، تا: ذیحجه 1241 ق، به دستور ملا احمد ذاکر؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 80گ (1پ -10ر)، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 22-276]
wasīlat-un najāt
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234 ؟ قمری
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad Safi( - 1819)
در این فصول اخلاقی و اعتقادی به آیات و روایات استشهاد شده و دارای مطالب نیکو می باشد و بعضی از فصل ها مفصل است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5257
آغاز: قال الله تعالی و ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون ... و قال في عدة مواضع بعد وصف الجنة جزاء بما کانوا یعملون؛ انجام: قال رسول الله صلی الله علیه و آله من سعادة الرجل الولد الصالح
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: میرزا ابوالفضل طهرانی به تاریخ 1305؛ جلد: تیماج، 289گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 14-52]
wasīlat-un najāt
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 قمری
narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
به فرمان: فتح علی شاه قاجار
تاریخ تأليف: 23 رمضان 1234ق
نراقی دارای دورساله کبیر وصغیر بدین نام است که هر دو رسال عملیه اوست. کبیره دارای دو جلد است که به فرمان فتح علی شاه قاجار نگاشت و به اعمال ضروری از طهارت، صلات، صوم، زکات، خمس، حج و در آخر آن اطعمه و اشربه وصید و ذباحه پرداخته است. مؤلف چنان که در مقدمه بدان تصریح کرده اند این کتاب را در مسائل ضروریه دین وفروع عبادات از طهارت وصلات وصوم وزکات وخمس وحج و جهاد به زبان فارسی بر حسب اشاره وامر فتحعلیشاه قاجار در دو مجلد تأليف کرده است.
آغاز: بسمله، حمدله ... خادم شرع انور و چاکر ائمه اثنی عشر احمد بن محمد مهدی بن اباذر سامحهم الله یوم العرض الاكبر به عرض برادران ایمانی می رساند
انجام: فصل دوم در تذکیه ملخ است و احکام آن مثل احکام ماهی است ... وهم چنین ملخی که هنوز به حد پرواز نرسیده باز حرام است. تمام شد کتاب مطاعم ومشارب ... و علیهم افضل التحية واکمل الثناء.
[الذريعة 185/25 اعیان الشيعة 183/3]
آغاز: ... کوچک ولی پیوسته با گوشه نشینان خلوت معنی بساط مباسطت مبسوط میدان ... پادشاه دادگر و شاهنشاه معدلت گسر ظل ظلیل حضرت اله و المجاهد في سبیل الله خدیود بن داد و شهریار معدلت شعار گردون وقار ... سایه بلند پایه حضرت آفریدگار السلطان بن السلطان فتحعلی شاه قاجار خلد الله ملکه و أجرى في بحار الآمال فلکه ... امید که ثواب آن بروزگار فرخنده آثار همایونش عاید گردد و بنای آن بر دو مجلد گذارده شده؛ مجلد اول در مسایل طهارت و نماز، مجلد دویم در مسایل روزه و زكوة و خمس و حج؛ انجام واجبست نماز را قصر کند و اگر در سفر باشد ... مسئله پنجم، هرگاه از کسی نمازی در سفر فوت شود و خواهد در حضر قضا کند باید بنماز سفر قضا کند یعنی تقصیر و اگر ....
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه ی دومقرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ مقابلة» «بلغ»، محشی با نشان «منه» به نقل از خود مؤلف، با قلم خوردگی؛ جلد: میشن، 238 گ، 16 سطر (15×7/5)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 2/ 40-297]
بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد صادق بن عبدالمحمد، تا: قرن 13، جا: فریدن اصفهان؛ جلد: تیماج، 529ص (25-553)، 17 سطر (10×17/5)، اندازه: 34×20/5 سم [ف: 6-57]
آغاز برابر؛ انجام: و بکرم بینهایت خود تلافی تقصیرات ما فرماید و از خطا و جرایم ما در گذرد و الحمدلله أولا و آخرا و ظاهرا و باطن و الصلوة و السلم علی محمد و آله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ تملک: سید ریحان الله بن جعفر موسوی کشفی بروجردی به تاریخ سال 1322 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ 92گ (1-92)، 22 سطر، اندازه: 21×11سم [ف: 31-609]
آغاز: مجلد دویم در مسایل مهم روزه و زكوة و خمس و حج و در آن چند کتابست؛ انجام: می تواند آن را احیاء کند و احتیاط و اولی آنست که اذن مجتهد جامع الشرايط بگیرد در اینصورت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 35گ (161-195)، 22 سطر، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 31-611]
از طهارت تا خمس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 368گ، 20 سطر (18×9)، اندازه: 28×17سم [سنا: في: 1-239]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 134 گ، 12 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 4-839]
آغاز: بسمله الحمد لمستحقه واهله والشکر علی جسم نعمه وفضله والصلوة علی صارع شرعه و مکمله ... کتاب المطاعم والمشارب والصید و الذباحة از مجلد دویم؛ انجام: فصل چهارم درسایر شروط ذبح ونحر و در آن چند مسئله است ... و باید مجموع اعضای پیش آن رو بقبله باشد و موضع جلد دوم از کتاب المطاعم والمشارب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 20 گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4929]
آغاز: بسمله، کتاب حج وعمره در چند مقصد است. مقصد اول دربیان حج واجب؛ انجام: برابر
ج2؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 65 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1653]
آغاز: که اذن از مجتهد جامع الشرايط بگیرد و در اینصورت حاوی باب طهارة تا اوسط کتاب جهاد است؛ خط: نسخ، بی کا،
تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 192گ، 21سطر (15/5×9/5)، اندازه: 14/5 ×5/ 30سم [ف: 6-355]
آغاز برابر؛ انجام: از خطایا و جرائم ما در گذر و بحق شفعای روز محشر تمام شد تصنیف جلد طهارت و نماز ... کتبه علی محمد ابن مرحوم حاجی غلام علی التبريزي کاشانی المسكن غفر الله و الوالد
جلد اول کتاب حاوی باب طهارت و نماز، خط: نسخ خوب، کا: علی محمد ابن مرحوم حاجی غلامعلی تبریزی کاشانی، تا: 23 رمضان 1234ق؛ محشی؛ 168 گ، 20سطر (16×8/5)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: -52]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ذیحجه 1240ق؛ 146گ (1-146) اندازه: 22×17سم [ف: 8-4929]
آغاز: برابر؛ انجام: اولی آن است که اذن از مجتهد جامع الشرايط گیرد در این صورت ...
از ابتدای کتاب تا پایان کتاب الخمس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12رمضان 1242ق؛ با دستخط مؤلف به همراه مهر وی مبنی بر تصحیح و مقابله این نسخه توسط دو نفر از افراد مورد وثوق ایشان؛ 250گ، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 37-58]
آغاز: برابر
هر دو جلد؛ خط: نستعلیق خوب، کا: غلام حسین، تا: 1243ق؛ نوشته شده که با کمال دقت مقابله و تصحیح گردیده؛ واقف: سپهسالار؛ 301ص، 16سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 1-554]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق؛ با این یادداشت از مؤلف بر برگ پایان: «بسمله این مجلد از کتاب وسيلة النجاة مشتمل مسائل طهارت و صلوة تأليف حقیر ... از برای مقلدین حقیر عما به آن جایز است ... رجب 1244»؛ 145 گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد حسین صراف قزوینی کاشانی، تا: 1243ق؛ مهر: «عبده الراجي ابراهیم الموسوي» (بیضوی)، «عبده الراجي ابراهیم بن حسن الموسوي محمد الموسوي 1288» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 266گ، 17سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: مسئله ششم بدان که ... و تلافی آن تقصیر کرده شود انشاء الله تعالی خداوند عالم به جهت کامله خود ... از خطاها و جرایم ما در گذرد بحق شفعای روز محشر تمام شد از آغاز تا پایان احکام نماز مسافر؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد علی سولدهی، تا: چهارشنبه 16 رمضان 1243ق؛ مصحح؛ تملک: شیخ علی ولد ملا احمد در 1348؛ جلد: تیماج، 162گ، 16سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1-440]
آغاز: مجلد دویم. در مسایل مهمه روزه و زکات و خمس و حج و در آن چهار کتاب است. کتاب اول در مسایل روزه و در آن سه باب است و خاتمه. باب اول در بیان کیفیت روزه و حقیقت آن، باب دوم در اقسام روزه از واجب و سنت و مکروه و حرام. باب سیم. در آنچه متعلق است به کفاره؛ انجام: برابر جلد دوم، در چهار «کتاب»: 1. روزه، 2. کتاب زکات، 4. کتاب حج و عمره، 5. کتاب مطاعم و صید و ذباحه؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 15 ذیحجه 1244ق؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ 127گ، 16 سطر (16×10)، اندازه: 21×16سم [ف: 3-338]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حاجی محمد حسین کاشانی، تا: چهارشنبه 21 ذیحجه 1244ق، جا: قزوین سرای چهارده معصوم؛ جلد: تیماج، 198گ، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: -42]
آغاز برابر؛ انجام: تا جبر نقصان آن نماز و تلافی آن تقصیر کرده شود انشاء الله تعالی.
ج 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405ق؛ 149گ، 17سطر، اندازه: 5×15/ 20سم [ف: 20-593]
آغاز: برابر؛ انجام: احتیاط اولی آن است که اذن از مجتهد جامع الشرائط بگیرد ... تم کتاب حضرت فرید
خط: نستعلیق خوب، کا: ابن محمد کریم ابو تراب، تا: 1234 -1244ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد باقر» (بیضی)؛ 207گ، 16سطر (14/5×8)، اندازه: 14×20سم [ف: -51]
آغاز: برابر؛ انجام بگیرد در این صورت تمام شد کتاب (خمس)
خط: نسخ، کا: محمود بن استاد رمضان تویسرکانی شیرازی، تا: 1 ربیع الاول 1245ق؛ جلد: تیماج، 114گ، 12 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5-750]
آغاز برابر؛ انجام: خداوند عالم برحمت کامله خود جبر نقصان های ما نماید و بکرم بی نهایت ... شامل دو مجلد از طهارت تا آخر نماز، خط: نسخ، بی کا، تا 1245ق؛ 219گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3-1399]
ج 1 و 2؛ بی کا، تا: 1245ق، جا: تهران [میراث شهاب: س 10 ش 1-2 -26]
آغاز برابر؛ انجام: تمام شد تصنیف جلد طهارت و نماز کتاب وسيلة النجاة در روز بیست و سیم ماه رمضان المبارك سنه یک هزار و دویست و سی و چهار، خدا انشاء الله آن را وسیله نجات این رو سیاه گرداند.
خط: نسخ خوش، کا: تبریزی کاشانی، علی محمد بن غلامعلی، تا: قرن 14؛ اندازه: 14/5 ×20 سم [نشریه: 7-747]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ حاشیه ای در مسأله عدول از مجتهدی به مجتهدی دیگر، پرسش و پاسخ از مؤلف، تا پایان جزء اول کتاب؛ صاحب نسخه، همچنین در این یادداشت خود، تصریح دارد که هر کجا برای وی، ابهامی در کار بوده آن را از مؤلف، کتب سؤال نموده و پاسخ گرفته است و این پرسش و پاسخ، در حاشیه نسخه، آمده؛ 151گ (39-189)، 22سطر، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 36-102]
آغاز: برابر؛ انجام: خود تلافی تقصیرات ما فرماید و از خطاها و جرایم ما در گذرد ... الطاهرين المعصومين
جلد اول؛ خط: نستعلیق عالی، بی کا، بی تا، تملک: آخوند ملا محمد مهدی با تاریخ 1299؛ جلد: تیماج مذهب، 148گ (7پ-155پ)، اندازه: 30×20سم [ف: 159]
آغاز برابر؛ انجام: و از خطایا و جرائم ما در گذرد به حق شفعای روز محشر. تمام شد تصنیف جلد طهارت و نماز کتاب وسيلة النجاة ... خدا ان شاء الله آن را وسیله نجات این رو سیاه گرداند.
خط: نسخ، کا: تبریزی کاشانی، علی محمد بن غلامعلی، تا: قرن 14، برای حاجی محمد حسین تاجر تبریزی کاشانی؛ جلد: تیماج، 90گ، 20سطر (15×8)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 17-321]
فرخ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 19/5×9/5، اندازه: 17/5×29/5سم [ف: -191]
آغاز برابر؛ انجام: و هر گاه از عین مغصوبه در جامه باقی مانده باشد نماز در آن صحیح نیست و باطل است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، قبل و بعد از کتاب و در حاشیه ها پاسخ و پرسش های بسیاری است از شیخ محمد تقی نجفی و سید محمد مشهدی خلف میرزا معصوم و میرزا محمد حسین یزدی و میرزا سلیمان و میرزا رجبعلی و چند مشجر راجع به احکام نماز؛ 324گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-111]
آغاز: در وقتی صحیح است که پیش از آن جایی که آب می برد، مغصوب نباشد، یعنی مالک آن هر تصرفی خواهد تواند کرد؛ انجام: از خطایا و جرائم در گذرد، بحق شفعای روز محشر تمام شد تصنیف جلد طهارت و صلوة کتاب (وسیله) النجات بید الفقير الحقير سراپا تقصیر ابن محمد مهدی احمد في شهور، سنه 1243
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 266گ (1ر -266ر)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 166]
wasīlat-un najāt
قزوینی، علی بن محمد، 1209 - 1290 ؟ قمری
qazvīnī, ‘alī ebn-e mohammad (1795 - 1873)
رساله عملیه ای است که به درخواست جمعی از متدینین نگاشته، در مقدمه مباحثی از اصول دین را آورده و سپس چند مسأله از احکام اجتهاد و تقلید و پس از آن احکام طهارت و نماز و ....
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9709
آغاز: بسمله. نثار ثنا از این ذره بی بها از ابتدای خلقت؛ انجام: دور نیست که جایز باشد پس در میانه خمس و انفال در مصرف نیز فرقیست ...
خط: نستعلیق، کا: محمدعلی بن خداویردی، تا: 1265ق؛ مصحح، رکابه دار؛ 168گ، 15سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 31-61]
wasīlat-un najā
سلطان محمد میرزا قاجار، 1227؟ - 1292 قمری
soltān mohammad mīrzā qājār (1812 - 1875)
مؤلف این رساله را که در آداب نماز به مذهب شافعیه است به جهت شیعیانی نوشته است که در میان اهل سنت زندگی می کنند و باید تقیه کنند. همان گونه که می گوید: «چنین گوید بنده هیچ ندان ... که در طی سیاحت روم مدتها با اکابر اهل جماعت به سر می بردم. شدت عناد آنها را با سلسله جعفری مشاهده کرم با آن که تقیه از واجبات است کمتر کسی را دیدم مراقبت در این امر واجب نموده یا اطلاعی از امور اهل جماعت داشته باشد و هنگام ضرورت خود را از مهلکه و شر آنها نجات دهد. بر خود حتم دیدم رساله ای مختصر ترتیب دهم تا از ملاحظه آن آگاهی از رسوم عبادت آنها یافته، چون هیچ یک از عبادات آشکارتر از صلوة نبود اکتفا به ذکر آداب نماز و تهیه آن نموده، خود مسائل مذکوره را از شیخ و سیم سنه ای که از علمای مشهور شافعی است تحصیل کرده شروع در نگارش این رساله نمودم و چون به دست آویز این مختصر به جهت عباد از شر مخالفین نجات به هم خواهد رسید او را موسوم به وسيلة النجاة نامیدم».
آغاز: حمدا له ثم حمدا له أبلغ حمد واجله و صلوة و سلاما علی من بالهدی ودین الحق ... در هنگام سیاحت مدت ها با اهل جماعت به سر می بردم
انجام: واگر مایع متنجس آب باشد به زیاد کردنش به حدی که تغیر در رنگ و طعم و بویش باقی نماند پاک می شود به شرطی که بعد از زیاد شدن کمتر از دو نباشد اگر کمتر باشد پاک نمی شود.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، علی اکبر، تا: 1278ق؛ 11گ (36پ- 46پ)، 16 سطر (11/5 × 21/5)، اندازه: 326×20سم [ف: 20-503]
خط: نسخ، کا: یزدی حائری، محمد باقر بن زین العابدين، تا: 1282ق؛ جلد: تیماج، 8ص (461-468) [ف: 10-1608]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 جمادی الثاني 1288ق؛ جلد گالینگور، 13گ (1ر-13ر)، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف مخ: 2276-5]
wasīlat-un najāt
قزوینی، علی بن اسماعیل - 1298 قمری
qazvīnī, ‘alī ebn-e esmā‘īl( - 1881)
رساله عملیه در یک «مقدمه» و پنج «باب»: مقدمه در اصول دین و باب ها در احکام نماز و زکات و خمس و روزه و حج.
آغاز: ... این بنده بی بضاعت علی القزويني بعد از اصرار جمعی از متدینین با تأليف یک مختصری ...
آغاز: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: گویا قرن 13 [ف: - 31]
آغاز: که چنین طریق معلوم کسی نمی شود مگر با مجاهده و ریاضت و همت؛ انجام: اگر چه صرف به هر مصرفی که صلاح داند دور نیست ... پس در میانه خمس و انفال در مصرف نیز فرق است باب پنجم در حج است
تا اول باب پنجم در حج است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با حاشیه «منه»؛ 167 گ، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1-436]
wasīlat-un najāt
حسینی تبریزی، حسین بن محمد، - 1299 قمری
hoseynī tabrīzī, hoseyn ebn-e mohammad( - 1882)
مؤلف معروف به سید حسین ترک می باشد که رساله فتوایی او در پاسخ به سؤالات شرعی مبتلا به عامه مردم است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد، این مجموعه است مشتمل بر مسائل شرعیه متفرقه که محل ابتلاء عامه مکلفین بوده بالتماس جمعی از متدینین اقل السادات سید حسین التبريزي الشهير بمسئله گو ... بعضی ز مشافهة از سر کار شریعت مدار ... آقا سید حسین دام ظله العالي علی رؤوس المسلمين مسئلت نموده و بعضی را از رسائل علمیه آن جناب منتخب ساخته مجموعش را در این اوراق بهنوان سؤال و جواب در آورده و آن را بوسيلة النجاة نامیده بنظر مبارک سرکار فیض آثار عالی رسانیده تحسین فرموده و بخاتم شریف خود مختوم و مزین فرموده اند ...
چاپ: این کتاب در طهران و تبریز مکرر به چاپ رسیده؛ تبریز، سنگی، 1313، خشتی؛ بمبئی، سنگی، بدون تاریخ، وزیری کوچک، 304 ص
آغاز: برابر؛ انجام: پیغمبر (صلی الله علیه و آله) فرمودند که اهل دوزخ متأذي می شوند از بوی عالمی که به علم خود عمل نکند اللهم اهدنا من عندك.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1297ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 113گ، 22 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [اهدائی رهبر: 3-797]
آغاز برابر؛ انجام: سبحان من یری وقع الطير في الهواء، سبخان من هو هکذا ...
خط: نسخ، کا: داریوش خوچقانی بن حبیب الله خان سرتیپ مرندی هوجقانی، تا: محرم 1359ق؛ افتادگی: انجام؛ با دستخط مؤلف بر فراز نخستین برگ: «بسم الله الرحمن الرحيم، العمل بهذه المجموعة من السؤال و الجواب المساة بوسيلة النجاة خال عن العيب بل عاملها مثاب عند الله تعالی انشاء الله تعالی، حرره الاقل حسین الحسيني» سپس مهر «عبده حسین الحسيني 1265» (مربع)، مصحح، محشی، از روی نسخه ای که به سال 1283 ق کتابت شده، استنساخ گردیده؛ گویا افتادگی دارد؛ جلد: تیماج مذهب، 183 گ، 16سطر (13×8)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 40-215]
vasīlat-on najāt = t.-ye maqtal-e abī maxnaf
ارونقی، محمد حسین بن سلطان محمد، ق13 قمری
arūnaqī, mohammad hoseyn ebn-e soltān mohammad - 19c)
وابسته به: مقتل الحسين = مقتل أبي مخنف = مصرع الحسين و ماجری له و لاهل بیته؛ ابو مخنف، لوط بن یحیی (-157ق)
تاریخ تأليف: 1238ق
مترجم «مقتل» ابی مخنف را به نحو زیبا به فارسی برگردانده است، ابتدا مقدمه ای در چندین «وسیله» که سبب زیادت اعتقاد و بکاء اهل عزاء مجلس نشینان باشد آورده، و بعد از آن شروع به ترجمه کتاب کرده است.
آغاز: رب یسر. بسمله. و به نستعین. الحمدلله الذي خلق الجن و البشر و الثناء علی من بیده القضاء و القدر ... اما بعد چون ... محمد حسین ابن سلطان محمد ارونقی الاصل خوئی المسكن در مدت عمر اعمال خویش را بامعان نظر ملاحظه نموده ... لهذا بترجمه کتاب ابو مخنف پرداخته ... مسمی شد این کتاب بوسيلة النجاة ...
انجام: سر حسین ع یکی از خدام یزید او را برداشت رفت بکربلا بجثه پاک سر او را ملحق گردانید و دفن کرد و صلی الله علی جده ... و لعن الله علی غاصبی حقوق الاهل بیت و علی اتباعه و اشیاعه
چاپ: 1284 تهران
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ از برای آخوند ملا بابای روضه خوان؛ مصحح؛ 189ص، اندازه: 15×20سم [ف: -377]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 871/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-59]
آغاز و انجام: برابر؛ (تمت الكتاب الشريفة المسمي بوسيلة النجاة و في ترجمة أبي مخنف بید الحقير مصطفی ساکن شهر لنکران ابن المرحوم المغفور ملا کریم السالياني في یوم جمعه چهاردهم شهر ربیع الأولى سبع و ستون و مأتان بعد الألف ...).
خط: نستعلیق، کا: لنکرانی، مصطفی بن کریم، تا: 14 ربیع الاول 1267ق؛ 80گ، 16 سطر (10/5× 16/5)، اندازه: 22×16سم [ف [1640-5]
wasīlat-un najāt
حسینی، محمد حسن بن محسن، ق13 قمری
hoseynī, mohammad hasan ebn-e mohsen( - 19c)
احادیثی است در مصایب امام حسین (علیه السلام) که مؤلف از کتاب های علامه مجلسی انتخاب و در صد مجلس و مقدمه ای و خاتمه ای تنظیم نموده است. مؤلف اشعاری به فارسی از خود در اثنای رساله آورده وفهرست مجالس رساله را در پایان نسخه تحریر نموده است.
قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 5301- 26/181
آغاز: بسمله مخفی نماناد که این اقل السادات محمد حسن بن محسن الحسيني بعضی از احادیثی که ان شاء الله بعد از این مذکور می شود از کتب مرحوم علامه مجلسی علیه الرحمة انتخاب نموده ام؛ انجام: بر سر دست حسینت از جفای حرمله ** نوک پیکان را نگر بر حلق طفل شیر خوار / بر فراز رفرف تمکین تو در راه شام ** زینب مظلومه ات برناقه عریان سوار
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 93گ، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4932]
wasīlat-un najāt
حسینی جابی، محمد بن حسن، ق13 قمری
hoseynī jābī,mohammad ebn-e hasan ( - 19c)
در مواعظ و نصایح و ذکر وقایع کربلاست و به گفته مؤلف در دو «مقدمه» و سی «مجلس» ترتیب یافته است: مجلس 1. در معراج پیامبر صلی الله علیه و آله؛ 2. ذکر وجوب توبه؛ 3. در خلقت پیامبر (صلی الله علیه و آله)؛ 4. احوال قیامت و حشر و نشر خلایق؛ 5.ذکر دوزخ؛ 6. قصد آدم علیه السلام؛ 7. در نماز و شرایط آن؛ 8 آنچه خدا عظیم شمرده؛ 9. عاق پدر و مادر و شرایط آن؛ 10. حکایت سلمان؛ 11. در عقل و نقل آن؛ 12. در وصف بهشت؛ 13. در پنج خانه ای که خدا در قرآن یاد نموده و .... سی مجلس و دو مقدمه را که مؤلف در مقدمه ذکر نموده هم دو مقدمه و هم بیشتر مجالس مذکور نیست و گاهی اسرائیلیات نیز به چشم می خورد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2073
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الجنة للموحدین و النار للملحدین؛ انجام: پس حضرت ده دانه از آن رطب تناول نموده احوال وی دگرگون شد دیگر نتوانست تناول نماید ...
در پند و اندرز؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 150گ، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 5-465]
wasīlat-un najāt
حسینی لواسانی، عبدالرزاق بن محمد، ق13 قمری
hoseynī lavāsānī, ‘abd-or-razzāq ebn-e mohammad( 19c)
تاریخ تأليف: دوشنبه 15 جمادی الثاني 1257ق
در اثبات امامت حضرت اميرالمؤمنين و اولاد معصومین وی علیهم السلام با مقدمه کوتاهی در توحید و اثبات صانع. در این کتاب که دارای یک «مقدمه» و یک «باب» مشتمل بر شش
«فصل» و یک «خاتمه» که بیشتر از احادیث استفاده شده است. آن را به وزیر وقت که تصریحی به نامش ندارد اهدا می کند.
آغاز: الحمدلله الواحد الأحد الذي لم یلد فیورث و لم یولد فیشار ك ... اما بعد بر لوحه عرض می نگارد اقل ... الرازي اللواساني که دستور یگانه و مفخر زمانه
انجام: و انفعنا بها و جمیع الطالبين انك والی الخيرات و صل علی محمد و اهل بیته الطاهرين المطهرين من الأرجاس و الادناس
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، تملک: سید علی طهرانی، جعفر علی میبدی؛ جلد: تیماج، 122گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 9-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 109 گ، 18سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 24-366]
wasīlat-un najāt
خاکی، حیدر علی بن محمد ظهیر، ق13 قمری
xākī, heydar ‘alī ebn-e mohammad zahīr( - 19c)
تاریخ تأليف: 1245ق؛ محل تأليف: آمل
در مقتل به نظم و نثر فارسی تا اندازهای شیوا در یک «مقدمه» و بیست «وسیله» و یک «خاتمه».
آغاز: بسمله. و به نستعین، حمد بی حد و سپاس بی قیاس خارج از دایره عدد سزاوار خالق سرمدی است که موجودات را از ید قدرت بیافرید.
انجام: این کتاب وسيلة النجاة در سنه هزار [و] چهل [و] پنج از هجرت نبوی ص ع و آله در بلده آمل سمت اختتام پذیرفت رب اجعل وسيلة النجاة ... بحق خلاصة الموجودات ... محمد علیه و علی آله أفضل الصلوة
[فهرستواره منزوی 1827/3]
آمل؛ پیشنماز، میرزا ابوالحسن؛ شماره نسخه: 25
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، گویا اصل، مجدول؛ وقف بر ملااسماعیل پیشنماز نوری ناییجی و فرزندانش [نشریه: 5-403]
wasīlat-un najāt
محمد حسین بن محمد مهدی، ق13 قمری
mohammad hoseyn ebn-e mohammad mahdī( - 19c)
تاریخ تأليف: دوشنبه دهه اول رمضان 1285ق
در تعقیب نمازهای پنج گانه روزانه و بعضی دعاها و اعمالی که در روز و شب انجام می شود و در روایت های ائمه اطهار علیهم السلام آمده است. مشتمل بر یک «مقدمه» و چهارده «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه: در فضایل نماز و بعضی اسرار آن؛ فصل ..ادعیه مربوط به وضو؛ 2. تعقیبات مشتر که نمازهای یومیه؛ 3. تعقیب نماز صبح تا طلوع آفتاب؛ 4. ادعیه ایام هفته؛ 5. تعقیب نماز ظهر و نافله آن؛ 6. تعقیب نماز عصر و نافله آن؛ 7. تعقیب نماز مغرب مغرب و نافله آن؛ 8 تعقیب نماز عشا و نافله آن؛ 9. احکام نصف شب و کیفیت نماز نافله آن؛ 10. احکام و ادعیه شب و روز جمعه؛ 11. زیارات ائمه دین علیهم السلام؛ 12. زیارت امام ثامن علیه السلام؛ 13. مناجات خمسة عشر؛ 14. ادعیه دفع شرور و آفات؟ خاتمه: در ادعیه و اوراد و ختم های مجربه.
مشهد، میبدی؛ شماره نسخه: 433
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید عبد ذلیل المفتقر الى غفران ربه الغني محمد حسین؛ انجام: خصوص وقت غروب روز جمعه که در آن ساعت هیچ دعائی رد نخواهد شد ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، یادداشتی به تاریخ 20 ربیع الثاني 1353؛ جلد: تیماج، 266 گ، اندازه: 11×18سم [ف: 2-113]
wasīlat-un najāt
موسوی، محمد ابراهیم بن ابوالحسن، ق13 قمری
mūsavī, mohammad ebrāhīm ebn-e ab-ol-hasan( - 19c)
وابسته به: تحفة الأبرار الملتقط من آثار الائمة الاطهار؛ شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد تقی (1175-1260ق)
رساله ای مختصر در تلخیص و برگزیده «تحفة الأبرار» حجة الاسلام شفتی اصفهانی که برای استفاده مقلدین انتخاب شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2828/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين والعاقبة للمتقین و ... اما بعد چنین گوید اقل عباد الله ... که این مختصریست در بیان مسائل که منتخب این حقیر است از رساله موسومیه بتحفة الأبرار از تصنیفات؛ انجام: مسئله خلافست لکن ظاهر این است که موجب بطلان نماز نشود پس بعد از طهارت آن جزء فراموش شده را به عمل می آورد بعد از آن دو سجده سهو به عمل می آورد والسلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 32گ (110پ - 131 پ)، 11سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 5-2275]
wasīlat-un najāt
کفاش همدانی، علی محمد، ق13 قمری
kaffāš-e hamadānī,‘alī mohammad( - 19c)
به درخواست: درویش غلام حسین
تاریخ تأليف: 1266ق
کتاب کوتاهی در احکام شریعت و آداب طریقت است: «لهذا بنابر این به تأليف یک مختصری از شریعت و طریقت از مسایل حلال و حرام عقلیه و بدنیه و چند مسئله از احکام طریقت پرداخته که او را وسيلة النجات نامیدیم از برای درویشان عجم در وقت ضرورت کارسازی و رفع احتیاج خود نمایند ... و در این رساله بسیار کوشش و اختصار می نمایم». تنظیم شده در چهار «مقصد» و هر مقصد در چند «باب»: مقصد بیان آداب اصول دین، در شش باب: باب 1) [اصول دین و لزوم یادگیری آنها]، 2) توحید، 3 عدل، 4) نبوت، 5) امامت، 6) معاد؛ مقصد 2. بیان آداب احکام، در هشت باب: 1) کتاب طهارت، 2) کتاب صلوات، 3) کتاب صوم، 4) کتاب الزكوة، 5) کتاب خمس، 6) کتاب حج، 7) کتاب جهاد، 8) کتاب بیع؛ مقصد 3. احکام طریقت است، در سه باب: 1) در احکام لسان کشیدن مرید و مرشد می باشد، 2) بیان ارشاد کردن قضاوت و مفرد ابدالی، 3) بیان آداب ارشاد کردن اختیاری می باشد؛ مقصد 4. بیان آداب احکام مجلا می باشد، در شش باب: 1) مجلای اختیاری احکام، 2) در احکام مجلای مفرد ابدالی، 3) بیان آداب مجلای قضاوت می باشد، 4) بیان آداب لسان نامچه، 5) بیان آداب اقرار نامچه طلب حرفت؛ مقصد 5. احکام سوال نمودن طالب از راه طریقت و جواب فرمودن پیر مرشد، در یک باب: 1) بیان آداب کرسی عجم می باشد؛ مقصد 6 احکام نظم و اثبات مقام منزل وسیله ها می باشد، در هشت «باب»: 1) بیان آداب اثبات نمودن شمع های هفده سلسله می باشد، 2) بیان آداب اثبات مقام منزل وسیله های اختیاری می باشد، 3) بیان آداب سوال طالب پردازی مرشد، 4) سوال طالب خدمتی، 5) بیان آداب جواب مرشد طالب لسان پروازی، 6) بیان آداب جواب لسان خدمتی مرشد گوید، 7) در جواب قضاوت، 8) بیان آداب فاتحه تکبیر می باشد. مؤلف جزو سلاسل صوفیه بوده و در پایان نوشته: «این صحیفه صورت مجالس طریق کسوت گیری اختیار می باشد و نشستن هفده سلسله می باشد و نامیدن دوازده وسیله اختیاری در مجالس طریق و طی نمودند (کذا) دوازده منزل مقام می باشد». دو صفحه اول تقدیم نامه کتاب به کسی که نامش سترده و در بازنویسی به جایش «جناب طریقت مدار حبب (کذا؛ حبیب) عجم اعلا الله مقامه» نوشته شده است. نوشته شده در سال 1266ق به درخواست درویش غلام حسین برای یادگیری محمد مهدی درویش اختیار تبریزی طهرانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9200
آغاز: آغاز تقدیم نامه: هر آن حمد کز حامد آید حصول ** بر آن کس فیضش به ما شد وصول؛ آغاز متن: «نثار ثنا ازین ذره بی بها از ابتداء خلقت ذره اش تا روز جزابه آستان پادشاهی روا و سزاست که به یک اشاره عین عنایتش ... و بعد چون اصل حکمت فطرت و علت خلقت نبوده مگر عبادات»؛ انجام: روم به سوی کتیبه مقابل هم کار نیابت اختیار کنم در شهر بازار ** همه جا در کشم دعا و بسم الله؛ انجامه: «بنده بی بضاعت اعنی علی محمد همدانی کفاش تخلص و اصول دین شریعت نبوی و یک اثبات هفده سلسله و اثبات دوازده مقام اختیاری حسب الفرمايش سرکار سلطان طریقت جناب درویش غلام حسین از برای یادگاری نیز اعظم خوبی و بدر الثناء محبوب القلوب خیر الزائرين مشهدی محمد مهدی درویش اختیار تبریز الأصل طهران المسكن برشته نظم کشیده شد تا مرغوب و مطبوع طبایع مختلفه همه اناس از عام بعد از خواص آید و نفع کلی بسبب آن از خداوند منان در دنیا و عقبا و اصل کنند و بالله التوفيق و علیه التكلان سنه 1266).
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1266ق؛ مجدول؛ مهر: «عبده ابوالقاسم بن محمد محسن الحسني الحسيني» (بیضی)، «عبده حسین» (بیضی)، «یا ابوطالب 1268» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ اهدایی: جعفر سلطان القرايي، آذر 1348ش؛ جلد: تیماج، 70گ، اندازه: 21/4×14/8 سم [ف: 29/2-862]
wasīlat-un najāt
مرعشی حسینی، محمد کاظم بن ابو محمد
ebn-e abū
mar‘ašī hoseynī, mohammad kāzem mohammad
احادیث خوف و رجاء و همچنین احوال انسان در هنگام مرگ و پس از آن را با برخی از آیات شریفه در این کتاب گرد آورده و آنها را در یک «مقدمه» و دو «باب» و چند «فصل» تنظیم نموده است: مقدمه: در بیان بعضی از احادیث متضمن خوف و رجا؛ باب 1. بیان احادیث خوف و احوال مرگ و جان کندن و عذاب قبر و بیان گناهان کبیره و نصایح و برخی از دستورات اخلاقی، دارای سی فصل؛ باب 2. بیان بعضی از آیات کریمه که رجا و امیدواری از آنها مستفاد می شود و احادیث رجا و منزلت شیعیان در وقت مرگ و قیامت، دارای صد و ده فصل.
آغاز: بسمله، حمدله أما بعد بر ضمیر منیر احباء ائمه هدی و اخلاء ذوی الحقوق و الرجا پوشیده نماناد ...
انجام: و حکایت بهلول و غیر آن که توبه کردند و توبه ایشان قبول شده بیشتر در باب اول گذشت اینجا ختم کردیم این رساله را بعون الله و تعالی سبحانه امید از خوانندگان و نویسندگان این اوراق که چون بخت خود سیاه کردیم آن است که اگر خطایی در این رفته باشد عفو فرمایند ... أن لایضیع أجر المحسنين ... هر که خواند دعا طمع دارم ** زانکه من بنده گنه کارم
آغاز برابر؛ انجام: ازین سبب زکات می گویند که باعث افزونی مال و برکت می شود و از
تا هجدهمین فصل از باب دوم است و نسخه ش 24776 این ادامه ای نسخه است که از اواسط فصل مزبور تا پایان کتاب می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، آبان 1372؛ جلد: تیماج، 648 گ، 18 سطر، اندازه: 22×12سم [اهدایی رهبر: 2 اخبار 2-809]
آغاز: مأمن (کذا) آن دست تعدی روزگار از دامن دهندگان زکات کوتاه می گردد؛ انجام: برابر
این نسخه ادامه و تتمه نسخه شماره 19077 است که از اوائل فصل هجدهم تا پایان صد و دهمین فصل می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 336گ، 18سطر، اندازه: 12×22 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-810]
wasīlat-un najāt
شهباز، علی اکبر
Šahbāz, ‘alī akbar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16812 ض
بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
wasīlat-un najāt
فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227 - 1309 قمری
fāzel-e bastāmī, nowrūz ‘alī ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1892)
تاریخ تأليف: ده روز اول محرم 1261ق
در وعظ و تذکیر و سوگواری. وی این کتاب را در ده «باب» برای ده مجلس (ده منبر) در ده روز اول محرم در 1261ق نوشته برای استفاده وعاظ و در ضمن هر مجلس از خصال شیخ صدوق نقل روایت نموده و خاتمه را در سه مقصد به پایان برده است و در چند جا از «تحفة الحسينيه» خود یاد می کند.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي توحد بالوحدانیه و تفرد بالالهیه ...اما بعد چون این ذره بیمقدار و عاصی تبه روزگار المتمسك بغفران الملك الغني نوروز علی بن حاجی محمد باقر البسطامي مدتها بود که آرزوی این داشتم که وجیزه شریفه که مشتمل بر ده مجلس باشد به جهت ده روز اول محرم تأليف نمایم که هر مجلس آن در چندین مجالس گنجیده شود تا اینکه در سنه 1261 در ایام عاشورا اشتغال بذکر مصیبت
انجام: که ذوالجناح با سر و بال پر خون خبر شهادت آن سرور را آورد چنانچه در تحفة الحسينية این مطلب مسطور است
چاپ: ایران، تهران، سنگی، 1296، جیبی؛ ایران، سنگی، 1298، جیبی
[الذريعة 89/25؛ نسخه های منزوی 4566/6؛ فهرستواره منزوی 1827/3]
شرح و حواشی:
1- وسيلة النجاة (ترجمه)
بی کا، تا: 13 محرم 1271ق [ف: -32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 20 جمادی الثاني 1273ق؛ 77 ص (398-322) [عکسی ف: 1-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد محسن، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج، 134 ص، 17سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 17-32]
آغاز: برابر
از اول تا آخر مجلس هشتم را دارد و پس از آن گفتارهائی در روضه خوانی دارد، خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 100گ، 15 سطر (16×6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-905]
بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1206]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر مشهور به سید آقا تقریشی، بی تا؛ 66گ (90پ- 155ر)، 17 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 18-308]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 39گ (1پ-39پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 8-108]
آغاز برابر؛ انجام: در ظهر روز عاشورا که شمر بر روی سینه بی کینه آنسرور نشسته بود و به همین نحو سه دفعه تیغ گذاشت.
خط: تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 62گ (56ر -117ر)، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: مفاصل من مرتعش شد پس خادم نظر غضبناکی بر من نمود و مرا تهدید نمود من ... و او را بچاه انداخت. تا قسمتی از خاتمه کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی:
آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 216گ، 18 سطر، اندازه: 19×15سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید جواد، بی تا، جلد: میشن [الفبائي: -603]
vasīlat-on najāt (t.)
وابسته به: وسيلة النجاة؛ فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باد ( 1309-1227 ق)
کتابی است در بیان مصایب امام حسین (علیه السلام) است که در آغاز با عنوان «وسيلة النجاة» ملا نوروز علی بسطامی معرفی شده است. دانسته است که کتاب بسطامی به زبان فارسی است و نسخه حاضر به زبان ترکی است که ظاهرا ترجمه کتاب مذکور است.
[الذريعة 89/25 ؛ نسخه های منزوی 1712/2 و 4566/6]
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 182016- 10/130
آغاز: هذا کتاب وسيلة النجات آخوند ملانوروز علی بسطامی بسمله وبه نستعین این حسین کیست که عالم همه دیوانه اوست... فاضل نراقی معراج السعادة نقل ایدوب بو حدیث شریف که ان لله تعالی شرابا لأوليائه اذا شربوا سکروا؛ انجام: اونون دیوار لارنده خراب ایلدیلر قایتدیلارالا لعنة الله علی القوم الظالمين
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 94گ، 14 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 2-916]
wasīlat-un najāt
ارباب اصفهانی، محمد مهدی بن محمد رضا، 1234 1314 قمری
arbāb-e esfahānī, mohammad mahdī ebn-e mohammad rezā (1819 - 1897)
تاریخ تأليف: 1283ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
مؤلف پس از آن که مدت سی و هفت سال را در مجاورت امیر المؤمنين گذارنده به سال 1282 قبدین فکر افتاده تا کتابی در مصایب چهارده معصوم بنگارد، لذا کتاب حاضر را در یک صد و ده مجلس به نام علی گرد آورده و ابتدا به احوالات پیامبر اکرم و اختتام به حضرت حجت نموده و مجلد اول به سال 1283 ق در نجف اشرف به پایان رسیده است.
اصفهان؛ مدرسه صدر خواجو، شماره نسخه: 9
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این فقیر حقیر کثیر التقصي اقل مجاورین بازمانده از تراب اقدام زائرین فراشباشی آستان علیین نشان
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، در اوراق پایانی مجلس هفتم از کتاب تحفة الذاكرين بیدل کرمانشاهی به خط مؤلف به سال 1286 آمده؛ 241ص، اندازه: 19×29سم [ف: -12]
wasīlat-un najāt
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafi, hādī ebn-e mohammad amīns - 1903)
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 62
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 195 گ، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 38]
wasīlat-un najāt
کاشانی، محمد تقی بن حسین، 1236 - 1321 قمری
kāšānī, mohammad taqī ebn-e hoseyn (1821 - 1903)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: شب دوشنبه 2 جمادی الاول 1300ق
در جواب سوالاتی که در مسائل فقهی ازو کرده اند و در پایان آن نوشته: «تمام شد تصنیف این رساله در شب دوشنبه شهر جمادی الأولى سنه هزار و سیصد هجری سنه 1300».
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام ...
انجام: وصف کرده شویا بوصف در آید.
چاپ: دارالخلافه طهران، 1301، جیبی، 118ص
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: دوشنبه 2 جمادی الأول 1300 ق [نشریه: 2-133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1300ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: -603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ با سرلوح، مجدول؛ 152ص (137-288)، 15 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 10-37]
wasīlat-un najāt
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تاریخ تأليف: 20 جمادی الاول 1295ق
در جواب حاج محمد ابراهیم کاشانی و حاج کلبعلی یزدی در اصول دین مشتمل بر چهار «مقصد»: 1. در توحید، در چند «مطلب»؛ 2. نبوت، نیز در چند «مطلب»؛ 3. امامت، نیز چند «مطلب»؛ 4. رکن رابع و جانبداری از گروه شیخیان.
آغاز: بسمله ستایش افزون از قیاس خالق یکتائی را سزد که پرورنده جهانیان است ... اما بعد، چنین گوید بنده اثیم محمد بن محمد کریم که چندی قبل مراسله مودت
انجام: و چون تمام مراد ذکر کردم همین جا رساله را ختم می کنم...
چاپ: [تبریز]، سنگی، 1297، جیبی، 295ص
[فهرستواره منزوی 599/9]
آغاز: برابر؛ انجام: پس وصیت نما به پسر خود
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (انجا در اواخر مقصد 3 نانویس مانده)؛ 77گ (126پ - 202پ) [ف: 337-3]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن حاج محمد حسن تاجر، تا: صفر 1298ق، جاء بمبئی؛ اهدایی: حاجیه سلطنت خانم رضوی؛ جلد: تیماج، 170 گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 3- 1115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاهرودی، محمد علی، بی تا، 90گ (76-165)، 20سطر (14×7/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 3-833]
wasīlat-un najāt
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، 1252 -1334 قمری
modarres-e čahārdehī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (1837 - 1916)
تاریخ تأليف: 3 ذیقعده 1306ق
در اصول دین، در سه «مقصد» و «باب»ها: مقصد 1. در مبدأ، در پنج «باب»: 1) در لزوم شناختن آفریدگار، ... 5) در لزوم نصب رئیس و امام؛ مقصد 2. در حالات انسان (آداب، اخلاق)؛ مقصد 3. در و معاد در ده «باب»: 1) در موت، ... 10) اسباب جهنم. نام نگارنده و کتاب در دیباچه و تاریخ انجام در پایان آمده است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1228
آغاز: الحمدلله الذي فطر الخلايق بقدرته، و نشر الرياح ... و بعد، به کم عقل فطری خالی از شوایب اوهام انسان را واجب و لازم است؛ انجام: و برادران دینی از مطالعه او منتفع شوند. فقد تمت الوسيلة في ثانی ذیقعده ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمود، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 73گ، 23سطر (16×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 3-338]
wasīlat-un najāt
تنکابنی، محمد شریف بن محمد یوسف، ق 14 قمری
tonekābonī, mohammad šarīf ebn-e mohammad yūsof( - 20c)
تاریخ تأليف: دوشنبه 2 رجب 1309ق
رساله ای است مختصر در بیان فرعی از قاعده فقهی «المؤمنون عند شروطهم» به صورت استدلالی تأليف شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12424/2
آغاز: الحمدلله الذي أخذ علینا العهود و الموايثق و الشروط بمراتب الإيمان و الصدق؛ انجام: ثم الأولى الثلث و تمام الكلام في کتاب الوصية من الفقه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 2 رجب 1309ق؛ 4گ (65-62)، سطور مورب، اندازه: 15×8سم [ف: 31-388]
wasīlat-un najāt
خوئی، مرتضی بن مرتضی، ق14 قمری
xū’ī, mortezā ben mortezā( - 20c)
تاریخ تأليف: 15 صفر 1318ق
مجالسی است ترتیب داده شده به جهت اهل منبر و سخن گویان، در هر مجلس آیه ای عنوان شده و به داستان های تاریخی و امور اخلاقی و پند و اندرز می پردازد. بعضی از این مجالس بدون عنوان و به طور کشکول گرد آورده شده و بیشتر روایات با متن عربی آنها آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2565
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد چون کتاب معدن الأسرار من مؤلفات آقا سید علی قزوینی را دیدم؛ انجام: قد صفح الله عن جرم صالح حیث دخل في دین الاسلام علی ید الامام ابن الامام اخ الامام علیهم أفضل الصلاة و السلام.
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن مرتضی بن مصطفی بن علی اکبر ابن علی اصغر، تا: 15 صفر 1318ق؛ 378گ، اندازه: 21×16سم [ف: 7-156]
wasīlat-un najāt
کرمانی، رحمة الله بن علی اکبر، ق 14 قمری
kermānī, rahmat-ol-lāh ebn-e ‘alī akbar( - 20c)
تاریخ تأليف: 1296ق
شرح کوتاه نیکویی است بر قصاید سید محمد مهدی بحر العلوم نجفی که در مرثیه حضرت امام حسین علیه السلام سروده است، با عناوین «اللغة، الاعراب، المعني» پس از هر یکاز بیت ها، این شرح برای اهل منبر و کسانی که بخواهند اشعار را صحیح بخوانند و از غلط مصون بمانند.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1229
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... بعد از انکه ملاحظه نمودم کثرت معاصی و خطیئات صادره از اهل زمان؛ انجام: فان اطلعتم علی زلة و التباس فاجعلو علی الانصاف الاساس فان الوسواس الخناس یوسوس في صدور الناس
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 11 ربیع الاول 1318ق، جا: مشهد رضوی؛ از روی نسخه چاپی نوشته، مجدول؛ جلد: مقوایی، 27 گ، 23 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 4- 36]
wasīlat-un najāt
مسأله گو، حسین، قرن 14 قمری
mas’ale-gū, hoseyn( - 20c)
چاپ: مشار فارسی، ج5، صص 5412-5413؛ ایران، 1306ق، سنگی، خشتی ایران، 1291ق، سنگی، خشتی، 182ص؛ ایران، تبریز، کارخانه حاجی ابراهیم تبریزی، 1285ق، سنگی، خشتی، 185ص، به اهتمام و مقابله میرزا یوسف، با تصحیح نجفقلی واعظ
[الذريعة: ج 25 ص 85]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1071
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و لعنة الله؛ انجام: از بوی عالمی به علم خود نکند. اللهم اهدنا من عندك
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ مصحح؛ 113گ، 22 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [مؤيد: 3-76]
wasīlat-un najāt
ملایری، محمد مهدی، ق14 قمری
malāyerī,mohammad mehdī ( - 20c)
محل تأليف: نجف اشرف
جمع آوری کلمات وبیانات حاج شیخ جعفر شوشتری است که در نجف اشرف بر منبر بیان نموده است و مشتمل بر 10 مجلس که هر مجلس شامل مواعظ ونصایح و مراثی و مصایب مناسب با روز اول تادهم محرم الحرام است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7170- 36/170
آغاز: بسمله الحمدلله والسلام علی محمد و آله ... وبعد چون وسیله نجات فرورفتگان بحر معصیت ... وسيلة النجاة والسلام ... المجلسي الاول بسمله سبحانك اللهم یا خالق الأرض ... خداوند عالم در این آیه شریفه؛ انجام: گویا می بینم پیغمبر خدا را باسر برهنه ولاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم انا الله وانا اليه راجعون از اول تا آخر؛ خط: عربی نسخ وفارسی نستعلیق، کا: احمدبن فتح الله مشهور به میرزا آقا فراهانی، تا: جمعه 23 جمادی الثاني 1307ق؛ 79گ، 18 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4928]
wasīlat-un najāt
نمازی خوئی، عبدالوهاب بن محمد جعفر، ق 14 قمری
namāzī xū’ī,'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad ja'far ( - 20c)
فتاوای شیخ محمدهادی تهرانی را در رساله حاضر گرد آورده و آنرا در یک «مقدمه» و چندین «باب» تنظیم نموده است.
[الذريعه 219/11 و 89/25]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4138
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد چنین گوید ... که این رساله ای است در بیان جمله ای از فتاوای جناب العالم العامل والفاضل الكامل؛ انجام: بابه اذن اویا نائب ووکیل او در میان سادات قسمت نماید والله العالم بحقائق احکامه. از آغاز طهارت تا پایان کتاب الخمس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ با صورت تفریظ شیخ هادی تهرانی بر کتاب و یادداشتی در تأييد کتاب به خط وی بامهر «محمدهادی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 227گ، 19سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1681]
wasīlat-un najāt
همدانی، لطفعلی بن محمد شریف
hamadānī, lotf-'alī ebn-e mohammad šarīf
در دو جلد: در نبوت و امامت.
آغاز: جلد اول: الحمد لله رب العالمين ... مخفی نماناد به سبب خلطه و مراوده از اهل اسلام با مذاهب مختلفه هواپرستان
فرنگستان در زمره مسلمانان پاره سخنان بیهوده الحاد آمیز ...
جلد دوم: الحمد لله الذي هدانی للاسلام ... و بعد این بنده نادان هیچ مدان لطفعلی ابن ... به عرض می رساند که این وجیزه ای است از وسيلة النجاة در برهان ساطع و دلائل لامحه خلافت و امامت حقه مولانا امیر المومنين و رد بر اقوال سخیفه... همچنانکه در وجیزه وسيلة النجاة در اثبات نبوت عرض شد که نبی و رسول از جانب خداوند محل حاجت خلق و مردم است... انجام: جلد اول: و عنوان سیم در آیات افاقی صناعت گری شمشیر سازی و فلاحت بود تا آنکه دلیل باشد به دعوت و تعلیم و حکمت فعلی از حکمت اقوال و آثار خود و افراد بشر را هدایت و ارشاد نموده و عنوان دیگر.
جلد دوم: به اجماع امت در میان آنها امیر المومنين علیه السلام بود به شهادت کتاب کریم که آن حضرت را در اجماع خود حاضر نمایند آنها را از ظلمات شک و ریب بیرون بیاورد و به نور هدایت بکشاند آیا آن حضرت حاضر در اصحاب سقيفة بودند.
[فهرستواره منزوی 600/9]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
در نبوت عامه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1491]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
در اثبات امامت و خلافت امیر المومنين علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1491]
wasīlat-un najāt
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10946/1
بی کا، تا: 1323ق؛ مصحح [میراث شهاب: س 9 ش 2-41]
wasīlat-un najāt
تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 7557/2
آغاز: الحمدلله الذي تنزهت سطوات جلال ملکوته عن تصاریف زمن الأكوان ... اما بعد فهذا الكتاب الموسوم بوسيلة النجاة في بیان احکام الشريعة علی مذهب الامامية قد جمعت فیه معظم المسائل الفقهية ... و رتبناه علی مقدمة و اصول و مسائل. أما المقدمة ففیها اصول؛ انجام: الفائدة الخامسة عشر یمکن اجتماع نية عبادة في اثناء آخرین (نانوشته مانده است)
در این کتاب نخست از اصول فقه و سپس از فقه گفتگو شده است؛ بی کا، بی تا، 14گ (133 - 146ر)، 24 سطر (18×8/5) [ف: 5-750]
wasīlat-un najāt
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 194
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [اوراق عتیق: 1-258]
wasīlat-un najāt
گویا از عبدالله جدید الاسلام که نسخه به خط او است و نام کتاب در پایان نسخه آمده است. در اثبات امامت به روش شیعی.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 54/3 -5771
خط: نسخ، کا: عبدالله جدید الاسلام، تا: یک شنبه 13 رجب 1258ق، جا: سینک؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 241گ، 17سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -181]
wasīlat-un najāt
در اصول پنج گانه دین به سبکی ساده و آسان که برای عوام به کار آید مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4803
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد بدان ای طالب راه حق که نزد ارباب دانش و اصحاب بینش؛ انجام: و گفتندی که زاد تقوی و توشه معین بسازید که فریاد ما پرهیز کاری رسید ... ناتمام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 26گ، 14 سطر، اندازه: 21/5×16سم [ف: 13-5]
wasīlat-un najāt
دراصول پنج گانه دین بر پایه عقاید شیعه، مستدل ولی آسان و همه فهم، اقتباس شده از کتاب های علمای متقدمین و کلام فضلای متأخرين با تضمین اشعاری فارسی مناسب موضوعات، در یک «مقدمه و پنج «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه در دانستن غرض از ایجاد خلق و معنی انسانیت و هر یک از باب های پنج گانه در یکی از اصول دین و خاتمه در دستورات اخلاقی دینی و بیان پاره ای از آداب اسلامی
[فهرستواره منزوی 600/9]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 106
آغاز نربطی بعالم قدسی و تقربی بجناب مقدس الهي بهم می رسد و باین سبب به سعادت ابدی و بهجت سرمدی فایز می گردد.
انجام: کار آسان نیست بر درگاه او به خاک می باید شدن در راه او.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: عبدی بن کنجعلی، بی تا، برای آقا علی بن محمد علی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 157 گ، 14سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: -79]
vasīlat-on najāt dar ma‘refat-e e‘teqādāt
زواره ای، علی بن حسن، ق 10 قمری
zavvāre’ī, ‘alī ibn-i hasan( - 16c)
وابسته به: الاعتقادات = العقائد؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (381-311 ق)
ترجمه تحت اللفظي از کتاب «الاعتقادات» شیخ صدوق محمد بن بابویه قمی است، در سی و یک باب مانند اصل عربی آن. این ترجمه به درخواست بعضی از اخوان دینی انجام گرفته است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: حمد گوهر نثار و شکر شکر بار حضرت آفریدگاری را در خورست که بفضل عظیم عقد عقاید درر توحید را
[فهرستواره منزوی 599/9]
آغاز برابر؛ انجام: پس صبر کن ای شیخ من ای ابوالحسن علی بن الحسين و امر کن جمیع شیعه مرا بصبر، فان الأرض لله ...
کا: ایروانی، مقصود علی بن اغرلو، تا: 3 ذیقعده 1006ق؛ جلد: تیماج، 53گ (68ر - 120ر)، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 8-264]
انجام: و اگر جایز الخطا باشد پیغمبر نخواهد بود و مردم او را در اوامر و نواهی در او و ثوق و اعتماد نباشد.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1141ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 39گ (92-131)، 22سطر (18×10)، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 4-1186]
vasīlat-on najāt-er rāfe‘ le-d-darajāt
یزدی، محمد مقیم بن محمد علی، 1084 قمری
yazdī, mohammad moqīm ebn-e mohammad ‘alī(-1674)
به دستور: میرزا ابوالمهدی نقیب تاریخ تأليف: 12 ربیع الاول 1077ق
ترجمه ای است از اخبار چهار اصل حدیثی شیعه. آغاز: بسمله، حمدله، الحمدلله الذي خلق السموات و الارض و جعل الظلمات و النور ثم الذين کفروا بربهم یعدلون
کتاب زكاة تا پایان جهاد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 222گ، 25 سطر، اندازه: 29×21سم [ف: -47]
آغاز: برابر؛ انجام: و از امام موسی ع مرویست در اوراق که در آن باشد ذکر خدای عزوجل فرمود که بشویید آن را ...
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن نورالدین محمد، تا: 27 ذیقعدہ 1123ق، جا: یزد؛ 91گ، 32سطر (28×19)، اندازه: 22/5 ×35سم [ف: 1-128]
یزد؛ محمود آبادی، میرزا حسن؛ شماره نسخه: 38
همان نسخه بالا [نشریه: 4-458]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2426ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 271]
: وسيلة النجاة في رفع المهلكات / کلام و اعتقادات / فارسی
vasīlat-on najāt fī raf-el mohlekāt
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi' (1801 19c)
اهدا به: محمد علی قزوینی
تاریخ تأليف: 1269ق؛ محل تأليف: قزوین
رساله ای کوتاه در تبیین و تشریح کیفیت جبر و اختیار بر اساس دیدگاه مذهب امامیه و مستند به روایات مأثور از معصومین (علیهم السلام) است و در آن از اشعار مؤلف با تخلص «عاصی» بسیار سود جسته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 11440
آغاز: احمده و اصلی علی احمده و بعد عرضه می دارد فقیر شرمنده ... چون در شهر صفر المظفر 1269 هنگامی که از نیرنگ سازی فلک نیرنگ ساز (؟) مالوف مهجور گشته؛ انجام: نادیده اجل مرد بفرمان تو عاصی ** تا بشنود از تو شهدائی و عبیدی
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن ملا لطفعلی، تا: شوال 1279ق؛ 76ص (53-128)، 10سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 33/2-129]
wasīlat-un najāt fī š.-i du‘ā’-is samāt
تونی، عبدالواسع بن علامی، ق 12 قمری
tūnī, ‘abd-ol-vāse‘ ebn-e ‘allāmī( - 18c)
وابسته به: دعاء السمات
تاریخ تأليف: دهه دوم ربیع الاول 1111ق؛ محل تأليف: قمصر کاشان
از دو شرح با این عنوان یاد شده که یکی از علی اکبر نهاوندی (-1369ق) است که با عنوان «عناوین الجمعات» نیز یاد شده، و دیگری از عبدالواسع تونی. ممکن است نهاوندی پس از اطلاع بر همنامی رساله خود با کار تونی آن را تغییر داده باشد. شرح مفیدی است بر دعاء سمات که به شرح مفردات آن عنایت خاصی دارد و به نکات لغوی، ادبی، تفسیری و تاریخی مفیدی اشاره می کند. و در سه «قسم»: 1. في آداب الداعي و صفته؛ 2. في معنی السمات و الشبور؛ 3. في مقاصد الدعاء و شرحه. قسم سوم بخش اصلی این شرح است و نسبت به دو بخش اول بسیار مفصل است و شرحی مزج گونه است که با نقل یک و یا چند کلمه از دعاء، به شرح آن می پردازد. در دیباچه از خود و نام کتاب یاد کرده است.
آغاز: الحمد لله الذي تجلی لذاته بذاته و لخلقه بخلقه و صفاته و الكليمه بکلامه و آیاته و لنبیه بوحیه و رسالاته و لقلوب عباده بلوامع توحیده و بدایع مصنوعاته ... فیقول المستمسك بسمله، الجامع سلیل علامی عبدالواسع ... ان هذه جملة جميلة و علقة متعلقة علی الدعاء الموسوم بالسمات المشهور بالشبور ...
انجام: بان هذه المذاهب في خالق القوي و القدرة محال. والله یقول الحق و هو الموفق لکل خیر و کمال. و هذا آخر ما ابینه في فقران هذا الدعاء المتضمنة لصفات الرحمة و الاحسان. فرغت بعون الله تعالی و حسن توفیقه من تأليف هذا الشرح و تنمیقه في اوائل العشر الثاني من الشهر الثالث من السنة الاحدى عشر بعد المأة و الالف بمعمورة قمصر صانها الله عن الخوف و الخطر و انا الفقير إلى الله عبدالواسع بن علامی علمه الله بفیضه الاعتصامي.
چاپ: قم، میراث حدیث شیعه، دفتر دهم، با تحقیق قاسم شیر جعفری، 1382ش، صص 360- 448
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 52گ، 16 سطر، اندازه: 20×15سم [صد و شصت نسخه: -42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 51گ (141-91 ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 10-296]
Vasīlat-on najāt fe-l mabda' va-l ma‘ād
محمد هادی، ق 11 قمری
mohammad hadi( - 17c)
رساله مفصلی است در بیان عقاید امامیه دراثبات امامت علی (علیه السلام). مؤلف در آن مناظرات قاضی زاده گرهرودی و قاضی زاده ماوراء النهر را در این مسأله و همچنین برخیاز مناظرات خود را با فاضلی از افاضل اهل سنت را درج نموده است. در یک «مقدمه» وشش «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه دربیان فضیلت عقل واحتیاج مردم به دلایل عقلی؛ باب 1. بیان آنچه فیمابین داعی وفاصل مدعی مقرر ومحرر شد؛ 2. در جرح و بطلان خلافت خلفای ثلاثه؛ 3. تحقیق معنی اجماع؛ 4. بیان آنچه فیما بین علامة العلماي قاضی زاده گرهرودی و قاضی زاده ماورالنهر در مجلس شاه عباس صفوی درباب خلافت امیر المؤمنين (علیه السلام) مذکور شد؛ 5. مطاعن ثلاثه؛ 6. اثبات ائمه اثنی عشر؛ 7. فضیلت ثلاثه؛ 8 در تحقیقات خواجه و تشکیکات ملاعلی.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين الذي هدانا الصراط المستقيم وارشدنا سبل ائمة الهادين ... وصلی الله علی خیر خلقه محمد ... وعلی اصحابه التابعين له في السراء والضراء بقلب صمیم باب اول چون حق جل وعلا در کلام مجید و قرآن حمید انجام پس اصل استصحاب باشد و خلافت امیر المؤمنين (علیه السلام) تا خلاف آن ظاهر شود به مدینه و بعد از آن تاثیر در عالم نفوس ... سبحان ربك رب العزة عما یصفون ... رب العالمين وتقبل منا برحمتك یا ارحم الراحمين
[معجم التراث الكلامي 512/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم حسینی، تا: 1120ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 238گ، 16سطر، اندازه: 20×13سم [ف: -214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1189ق؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 236گ، 16 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 8-4931]
wasilat-un najat fi manaqib-il hadarat
الكهنوي، محمد مبین بن نورالله، - 1225 قمری
lakhanvī, mohammad mobīn ebn-e nūr-ol-lāh( - 1810)
مؤلف چون مودت و محبت اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) را واجب می دانسته، آیات و روایاتی که در منزلت و مودت ائمه طاهرین
وارده شده از کتب معتبره اهل سنت گرد آورده و در یک مقدمه و خاتمه و دوازده باب تنظیم نموده است. وی در این اثر آیات نازله در فضایل اهل بیت (علیهم السلام) و روایات صحیحه در این باره را از منابع معتبر جمع آوری کرده است. در مقدمه از این منابع نام برده است: قرآن کریم، صحیح بخاری، صحیح مسلم، صحیح ترمذی، جانع الاصول ابن اثیر، الصواعق المحرقة ابن حجر، لااشاعة في أشراط الساعة مدنی، فصل الخطاب خواجه محمد پارسا، ازلة الخفا شاہ ولی الله دهلوی، مدارج النبوة محدث دهلوی، شواهد النبوه عبدالرحمن جامی و ....
جملاتی از مقدمه مؤلف برای توضیح بیشتر نقل می شود: «... علی أن أولف رسالة مشتملة علی الآيات النازلة و الأحاديث الواردة في مودة القربي متضمنة لبیان الشمائل و الخصائل التي کانت لهم في الدنيا و محتوية علی ما ثبت بالآیات القرآنية و الأحاديث النبوية مقاماتهم العلية درجاتهم الرفيعة في العقبي و قد وشح به المحدثون صحائفهم و الأولياء تصافیهم و العلماء کتبهم فاستخرجت من الصحاح بعد کتاب الله الصحيح البخاري ... و غیرها من کتب المعتبرة للأحاديث الشريفه و القصص الصحيحة و جمعتها في هذه الرسالة واعرضت عن الضعاف المتروكة و الموضوعات المطروحة و تمسکت بذلیل العدل و الانصاف و تجنبت من مذهب البغي و الاعتساق فیما جری بین أصحاب النبي صلعم و عملت بحدیث الى کم و ما شجر بین أصحابي و اختصرت علی ما کان ثابتا و حقا و ما التفت الى ما کان باطلا و ضعیفا و اوردت ما کان في کتب المحدثين من تحقیق الواجبات ورفضت ما کان في کتب المورخين من الواهيات و سمیتها بوسيلة النجات في مناقب الحضرات من استمسك بها فقد استمسك بها بالعروة الوثقى أو من شك فقد ضل وغوی ...». (حافظیان)
آغاز: بسمله. الحمد الله الذي خلق السموات و الارضين و کرم الانسان و علمه البيان و جعلنا خیر الامم امة محمد رحمة للعالمین مظهر الأمن و الأمان و رفع درجات المؤمنين بالصدق و الايمان... اما بعد فلا یخفی علیك ان محبت آل سید الكائنات جزء الايمان و لایتم الا بمودتهم بالجنان و تعظیمهم بالأركان و رعاية حقوقتهم بالصدق و الايقان
انجام: ز مشرق تا مغرب گر امام است ** علی و آل او ما را تمام است. اللهم بلغ صلاتی و سلامی الي ... من النيل بالدرجات الرفيعه و الوصول الى المقالات المنيعه انك علی کل شی قدیر و بالاجابة جدیر امین ... تمت ...
چاپ: نجف 1380ق، قم، 1405ق؛ لکهنو، 1895م همراه با ترجمه به زبان اردو از محمد هادی علیخان
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 293گ، 13 سطر، اندازه: 17× 27/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-811]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت ... کتاب وسيلة النجاة في مناقب الحضرات تصنیف مولوی مبین صاحب مرحوم فرنگی محلی ...
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 74 (ردیف 98)؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد مخدوم حسینی حنفی مشهدی محمدی، تا: چهارشنبه 8 محرم 1262ق، جا: مسجد و مدرسه جد کتاب مولوی سید مخدوم صاحب؛ مهر: «سید محمد» (مربع)، محمد عبدالحی حسنی حسینی» (مربع)؛ 266 ص، 19سطر [عکسی ف: 5-110]
vasīlat-on najāt-el mūsela elā sabīl-el hodāt
بحرانی کرمانی، محمد بن عبد النبي، ق13 قمری
bahrānī kermānī, mohammad ebn-e 'abd-on-nabī(-19c)
اهدا به: مرتضی قلیخان پسر محمد اسمعیل خان نوری تاریخ تأليف: 29 شعبان 1295ق در اصول و فروع دین و اخلاق می باشد و مانند احیاء العلوم غزالی و نوشته های فیض کاشانی آمیخته با آیات و احادیث است.
آغاز: بسمله سپاس مبرا از قیاس پروردگاریرا باید که انوار حقیقت را از صبح ازل پرتو افکن ساخت.
انجام: بر توفیق این کتاب مستطاب در هر باب الحمدلله رب العالمين ... حاصل شد فراغ از این کتاب ... در روز پنج شنبه بیست و نهم شعر شعبان المعظم از سنه هزار و دویست و نود و پنج هجری بردست ... محمد بن عبد النبي کرمانی از آل نعمة الله بحرانی ... حامدا مصلیا مستغفرا. تمت. [فهرستواره منزوی 600/9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 622/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا حسین معلم ماهانی، تا: 1296ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 9گ (231پ - 239پ)، 27 سطر (24×12/5)، اندازه: 34×21سم [ف: 3-689]
vasīlat-on najāt va zarī at-ol ma‘ād
عاملی، محمد طالب بن محمد جعفر، قرن 12 قمری
‘āmelī, mohammad tāleb ebn-e mohammad ja'far( - 18c)
کتابی است مشتمل بر «مقدمه» و 20 «مجلس» و هر مجلس در چند
فصل در احوالات و مصایب و تعزیه داری چهارده معصوم علیه السلام؛ کتابی است و هر مجلس مشتمل است بر خطبه و منقبت ائم طاهرین و سه فصل.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل قلوب النبيين مخزن اسرار ربوبیه ... اما بعد بر عاقلان عاقبت اندیش و صاحب دلان عشق کیش که از نسیم عنبر شمیم هوای محبت به مشام جانشان رسیده
انجام: فصل سیم در زیارت ایشان اول زیارت امام علی النقي (علیه السلام) السلام علیك یا ولی الله السلام علیك یا صفی الله ... سیم زیارت حضرت صاحب الامر السلام علیك یابن رسول الله ... و رحمة الله و برکاته
[الذريعة 91/25، طبقات اعلام الشيعه، قرن 12 ص 391؛ فهرستواره منزوی 1827/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عنایت الله کشمیری بن درویش خان، تا: ذیحجه 1126ق؛ جلد: تیماج، 174 گ، 21 سطر، اندازه: 24×16سم [ف مخ: 2-579]
آغاز: برابر؛ انجام: السلام علیك یا مولای و علی آبائك الطيبين الطاهرين المعصومين و رحمة الله و برکاته.
برگ دوم نسخه (از مقدمه) افتادگی دارد؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ملا نظر، تا: جمادی الثاني 1159ق؛ افتادگی: وسط؛ مهر: محمد حسین بن الصدر الدين الرضوي 1181» ( بیضوی)؛ جلد: تیماج، 276گ، 15 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 8-4931]
wasīlat-ul wurrāṯ
کاظمی عاملی، تاج الدين
kāzemī ‘āmelī, tāj-od-dīn
منظومه ای در ارث.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2105/2
آغاز: یقول راجی ربه المعين ** المذنب المسيء تاج الدين / الكاظمي نسبا و مقتدی ** العاملي مسکنا و مولدا / الحمدلله المبيد الوارث ** الدائم الباقي المعيد الباعث. سمیتها وسيلة الوراث ** یا صاح في معرفة الميراث؛ انجام: و آله الأطهار انوار الهدي ** ما حمد الله و ما تو حدا
خط: نسخ، کا: جدیدالایمانی، عبدالوهاب، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، (ید پ - لپ ر)، ابعاد متن: 11×6/5 اندازه: 15×10/5 سم [ف: 8-740]
wasīlat-ul wasā'il fī š.-ir rasā'il
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری
yazdī hā'erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281ق)
حاشیه مفصلی است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «فرائد الاصول» (رسائل) شیخ مرتضی انصاری. این حاشیه را مؤلف اول «غاية المأمول و نهاية المسؤول في شرح فرائد الاصول» نام نهاده بود. چاپ: مشار عربی، ص 992؛ تبریز، سنگی، 1291ق، رحلی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 765/1
آغاز: الحمدلله الذي اهتدی الراشدون بتوفیقه إلى شرائع الاسلام و معالم الدين و ارتقی العارفون بتأييده علی مدارج الأحكام؛ انجام: و اما الكلام في تشخیص الجزاء من الشرط و الثمرة فیهما و تنقیحها بالاصول فقد قررناه في مباحث أصالة البراءة.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، با خط خوردگی و اضافات؛ 274گ (1پ -274پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 2-373]
wasīlat-ul wuṣūl = osūl-e feqh-e manzūm
عاملی، علی بن حسین، - 1135 قمری
ameli, 'ali ebn-e hoseyn( - 1723)
مباحث و قواعد اصول فقه را به نظم آورده است. بر بخشی از آن حواشی از «سلطان الصايح» دیده می شود. در الذريعة نام مؤلف چنین آمده: «علی بن الحسين بن محی الدين بن عبداللطیف الجامعي العاملي».
آغاز: الحمدلله علی اصل العدم ** ایجاده الانام من بعد العدم و منحه العقل لهم و المنطقا ** حتی ارتقوا بذین اعلی مرتقا
[الذريعة 92/25]
آغاز برابر؛ انجام: قلنا یجوز انهم في الأول ** غیر و بعده بالأفضل / اخبره الله فلا اجتهادا ** له فکان قولهم عنادا
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: 11 رمضان 1226ق؛ افتادگی: انجام؛ 32گ (1پ-32ر)، 18 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1-502]
آغاز: سمیتها وسيلة الوصول ** لمبتغی مقاصد الاصول دوبرگی از آغاز آن موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اگ (1-2)، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4931]
vasīlat-ol vosūl elā dīyār-er rasūl
دیده مری کشمیری، محمد اعظم بن خیر الزمان، 1102 - 1179 قمری
dīde-merī kešmīrī,mohammad a‘zam ebn-e xayr-ozzamān (1691 - 1766)
تاریخ تأليف: آغاز: 1149ق
در یک «مقدمه» در دو قسم: شمه ای از شمایل مقدسه، مجملی از فضایل صلوات بر سید کاینات، سپس چهار «باب» و «خاتمه»: باب 1. در شرح الفاظي که مشتمل است بر مناقب و اسماء متبرکه آن حضرت؛ 2. در حل عبارات که حاوی است بر معجزات عالیات او؛ 3. در تحریر معانی صلوات و دعا که در حق اوست؛ 4. ذکر آل و اهل بیت و اصحاب او؛ خاتمه مطالب عجیبه؛ حسن الخاتمه در وقایع سفر زیارت مکه که نگارنده را حاصل شده است. در دیباچه آن از تنبیه الأنام و دلائل الخيرات یاد شده است. دانش پژوه آن را شرح «اکسیر الحوايج و الترياق الاكبر و الكبريت الأحمر» عبدالقادر حسینی گیلانی دانسته و منزوی آن را نیازمند تطبیق می داند.
آغاز: و به نستعیین، بسمله، الحمد الله الذي ارسل رسوله بالهدی و دین الحق ... و درود بر رسول محمود و صاحب لواء مقصود به امر خالق معبود [فهرستواره منزوی 1828/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7914/1
آغاز: برابر؛ انجام اعظم است از دو کون مستغنی به عطای تو یا رسول الله.
تذکر: در فهرست نام مؤلف نیامده و به استناد فهرستواره 3/1828 ذکر شد؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: غلام حیدر، تا: چهارشنبه 27 جمادی الاول 1293ق؛ جلد: گالینگور مذهب، 1ص (6پ)، 14 سطر (12×6/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 16-734]
wasīlat-ul wuṣūl ilā ma‘rifat-il ḥaml wa-l maḥmūl
منجم باشی، احمد بن لطف الله، 1042 - 1113 ؟ قمری
monajjem bāšī,ahmad ebn-e lotf-ol-lāh (1633 - 1702)
تاریخ تأليف: یک شنبه 26 ربیع الثاني 1112ق؛ محل تأليف: طائف
رساله متوسطی است در علم منطق و درباره شناخت حمل و اقسام آن است، با استفاده از آراء و نظریات صاحب نظران در علم منطق. شامل یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه»: مقصد 1. تعریف الحمل و تقسیمه؛ 2. ذکر الأبحاث التي أوردها المدققون من المتأخرين في باب الحمل؛ 3. تحریر الأقوال السابقة و تعیین ما هو المختار منها، و ذکر بعض الفوايد المناسبة للمقام؛ الخاتمة: في نقل ما ذکره بعض الأفضل في رسالة، ألفها في تحقیق الوجود الذهني.
آغاز: الحمد لله الذي خلق الانسان جامعة للحقائق الكونية، و شرفه بالعقل لیعرف به كيفية انشاء الكثرة من الوحدة و رجوعها إليه ... أما بعد، فیقول العبد الضعيف أحمد المولوى - عفی عنه -: إني کنت برهة من الزمان عازمة علی أن أجمع الأقوال المتعلقة بحقيقة الحمل و أقسامه و أحررها بحسب وسعی ... المقدمة، لا یخفی علی من له ادراك ما بنفسه، إن النفس الناطقة البشرية في أول فطرتها خالية عن جمیع العلوم والادراکات
انجام: إنما جئت بهذه الفوائد الجليلة و ألحقتها بأصل المقصود، لأن کل واحدة منها وان کانت في بادی الرأي تری أجنبية بعيدة عن المقصود، لکنها عند امعان النظر قريبة منه متممة له، و من الله التوفيق علی التحقيق و له الحمد علی البدأ و الاتمام و علی حبیبه و آله الصلاة و السلام ...
قم، مرعشی؛ شماره نسخه: 1410 عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 شوال 1164ق؛ مصحح، محشی به لفظ «منه»؛ 55ص، 25 سطر [عکسی ف: 4-219]
wasīlat-ul wuṣūl fi-şşalāt wa-s salām ‘ala-r rasūl
در نه «فصل» چگونگی مدح و ثنا و صلوات و سلام بر نبی مکرم اسلام را آورده است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 918/4
آغاز: الحمد الله الذي جعل الصلوات علی حبیبه سببا لنحج الحوائج و نیل المقاصد؛ انجام: و حسبنا الله تعالی وحده و نهم الوكيل و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ، کا: احمد بن محمود بن یوسف بن شیخ بالشدری، تا: 1274ق، جا: شیخان؛ جلد: گالینگور، 46گ (31ر-76پ)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 2-185]
wasīlat-ul yaqīn li-l-a‘māl-iš šar‘īya fī ajwibat-il masā’il-in naẓarīya
آل عصفور، حسین بن محمد، 1147 - 1216 قمری
āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (1735 - 1802)
تاریخ تأليف: 13 صفر 1212ق
18 مسأله فقهی است که شخصی از مؤلف خواسته و ایشان پاسخ داده اند. [الكرام البررة 427/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15822/2
آغاز: نحمد اللهم سبحانك لانك خیر مسئول ... و بعد، فیقول اضعف المؤمنين ... ان بعض اخوانی المؤمنين ممن دهمته هذه البلية في أمر الدنيا و الدين؛ انجام: نجاکم الله من تلك المهالك التي من اعظمها سلوك سبیل اهل الضلال، و الحمدالله رب العالمين ...
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: 1270ق؛ 5گ (7-11)، 25-26 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 40-237]
wišāḥ-ud dumya
بیهقی، علی بن زید، 499 - 565 قمری
beyhaqī, ‘alī ebn-e zeyd (1106 - 1170)
وابسته به: دمية القصر و عصرة أهل العصر باخرزی، علی بن حس (-467ق)
ذیلی است بر دمية القصر باخرزی. نسخه از سر گذشت نجم الدين ابو الفتوح بغدادی تا محمد بن حسن بن بندار است.
فهرس المخطوطات المصورة 454/1 و 175/2 ش 864 تاریخ؛ جنگ 473/1]
نسخه اصل: حسین چلبی در بروسه ش 870 ش 24 ادب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با «تصاحیح شیخ نورالدین علی الفسيل و شیخ نجی اصیل، بقطع کوچک» [فیلمها ف: 1-397]
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 128گ [جنگ: 1-473]
al-wišāḥ fī fawā’id-in nikāḥ
ازهری، خالد بن عبد الله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
مؤلف چندین کتاب در موضوع نکاح تأليف نموده با این عناوین: الافصاح في اسماء النكاح، اليواقيت الثمينة في صفات السمينة، مباسم الملاح و میاسم الصباح في مراسم النكاح. کتاب اخیر مفصل و مشتمل بر هفت «فن» می باشد: 1. في الحديث و الآثار؛ 2. في اللغة؛ 3. في النوادر و الاخبار؛ 4. في السجع و الاشعار؛ 5. في التشريح؛ 6. في الطب؛ 7. في الباه. کتاب حاضر گزیده ای است از کتاب مفصل وی با حذف برخی از زوائد و اضافه مطالبی که لازم می نمود، با همان ترتیب اصل و در هفت فن.
[کشف الظنون 2011/1؛ مجمع علمی 309/3]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1962
آغاز: سبحان الله خالق المعارش و المراشف و المشافر فاتق المشارع للاشاعر و المشاعر رب المغارب و المشارق
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 10 ربیع الثاني 1090ق؛ مصحح؛ واقف: حسین آغا بن احمد جاویش؛ 221ص [عکسی ف: 5-421]
wašy-ul burda
ابن عمر، طاهر بن حسن
ebn-e 'omar, tāher ebn-e hasan
وابسته به: الكواكب الدرية في مدح خیر البرية = قصيدة البردة = قصیده برده؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696ق)
شرح مزجی است بر قصیده برده در مدح پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) سروده بوصیری.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7732/1 - 39/112
آغاز: بسمله قال أفقر عباد الله تعالی طاهر بن الحسن بن عمر بن حبیب عفی الله تعالی عنهم بکرمه اما بعد حمدالله علی نعمه التي نعجز عن شرحها ... وسمیته وشی البرده وقلت مستعینا ... امن تذکر جیران بذی سلم مزجت دمعا جری من مقلة بدم، امن ای من اجل تذکر تفعل للتکثیر؛ انجام: و عذبات مفعوله و اطرب عطفا علی رکت و مفعوله العين و فاعله حاوی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 10گ، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8-4932]
al-wašy-ul marqūm fi ħall-il manzūm
ابن اثیر، نصر الله بن محمد، 558 - 637 قمری
ebn-e asīr, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad (1164 - 1240)
کتاب در حل مشکلات شعر و قرآن نوشته شده با یک «مقدمه» و سه «فصل»: مقدمه: در نصایح به کاتب؛ فصل 1. در حل شعر؛ فصل 2. در حل آیات قرآن؛ فصل 3. در حل اخبار نبوت.
چاپ: بیروت، محقق: ابراهیم بن علی الاحدب الطرابلسي، مطبعة ثمرات الفنون، 114ص، 1298 ق.
مجمع العلمي العراقي 247/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 898/2
آغاز: بسمله و هو حسبی و کفی، الحمدلله علی فضيلة المنطق و بیانه؛ انجام: یا بلال ای عجل بها
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 7؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 170ص (68-237)، 15سطر (12/5 ×17)، اندازه: 24×16سم [ف: 405-8]
al-wašy-ul marqūm wa-d durr-ul manṯūr wa-l manẓūm
رساله ای است در نثر و نظم مشتمل بر مناظرات ادبی، الغاز و انشاءات که در آن اشعاری از ابی الفتح کشاجم، ابوالمقدام اسدی، ابن بسام، ابن حجر عسقلانی، ابن رومی، تنوخی، صفی الدين حلی، مجدالدین اربلی، شهاب الدين حلبی نقل شده است. در این رساله اشعار بسیاری در وصف گل های گوناگون از شاعران متعدد آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14052/3
آغاز: الحمدلله الذي لا فضل الا منه ولا طول الا من لدنه و صلی الله علی کاشف الغمة عن الامة محمد نبی الرحمة و هادی الامة و علی آله و سلم؛ انجام: القاضي صالح الدين خلیل بن ایبك الصفدي قل لی في شی اذا رمت آن تعکسه لم تستع ذلك.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 74گ (81پ-154ر)، 19سطر، اندازه: 6/5×11 سم [ف: 35-533]
vesāl-e nafsānī ettehād ast
نسوی، زین الدين
nasavī, zayn-od-dīn
از سخنانی است که خواجه زین الدين در پاسخ نوشته (مرحوم) قاضی صفی درباره دوستی نگاشته است. آقای سعید نفیسی در دیباچه رباعیات کاشانی این گفتار را از کاشانی دانسته و در آنجا به جای صفی، حنفی یاد شده است. (دانش پژوه)
آغاز هر محبوب که بود در نفس محب باشد و هیچ مواصلت قوی تر از آن نیست
انجام:و این اسباب که از بیرون می جویند سبب زیادتی بیخبری و بیخودی و تفرقت و غایت ضلالت است، عصمنا الله و ایاه و جمیع اخواننا من امثاله، بمحمد و آله.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص 666)
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11، جا: توس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 28سطر (13/5×19/5) اندازه: 18×24/5 سم [ف: 9-1015]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1083ق؛ 1ص (29پ) [ف: 3-387]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی ملا عبدالغنی تفرشی، تا: 1294ق، برای حاجب الدوله محمد تقی خان افشار؛ 1ص (126پ)، 19 سطر (10/5×19)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 177]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1ص (در هامش 18ر)، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 9-918]
الوصايا-صنعة الكيمياء
الوصايا-اللآلي الغوالي
وصایا-سیاست نامه
الوصايا-صنعة الكيمياء
الوصايا-شرح ارشاد الاذهان
al-waṣāyā
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:803/3
الوصايا من اميرالمؤمنين (علیه السلام) کا: حسن بن محمد الخطاط، تا: قرن 8؛ قطع: رقعی [ف: - 309]
al-waṣāya = mn.-u nahaj-ul balāġa
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359-406ق)
گزیده ای است از نامه 31 نهج البلاغه که شامل وصایای حضرت امیر المومنين علی (علیه السلام) به فرزند برومندشان، حضرت امام حسن مجتبی (علیه السلام) می باشد که در نهج البلاغه آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14757/2
آغاز:بسمله، من الوالد الفان، المفسر للزمان، المدبر للعمر، المستسلم للدهر، الذام للدنیا، الساكن مساکن الموتى الظاعن عنها غدا الى المولود المومل؛ انجام و اکرم عشیرتك، فانهم جناحك الذي به تطیر، و اصلك الذي اليه تصیر و یدك التي بها تصول استودع الله دین و دنیا و اساله خیر القضاء لك في العاجلة و الآجلة و الدنيا و الآخرة ان شاء الله.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ جلد: تیماج، 12گ (3پ -14پ)، سطور چلیپایی [ف: 37-351]
al-waṣāyā
منصور دوانیقی، - 158 قمری
mansūr-e davānīqī ( - 776)
آغاز: بسمله. لما اراد المنصور التوجه الى الحج في السنة التي مات فیها دعا المهدي فقال له یا ابا عبدالله انا خارج؛ انجام: استودعك الله تعالی حسن توفیقك بحوله و طوله.
خط: نسخ، کا: مستعصمی، یاقوت، تا: قرن 7؛ مجدول؛ تملک: اعتضاد السلطنه علی قلی میرزا در 1274ق؛ با یادداشت میرزا حسین علی خان. مهر: معتمد الملك؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 6گ، 9سطر، اندازه: 10/5×15/1 سم [ف: 1-584]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، 6گ، 9سطر، انداز 11/6×19/4 سم [ف: 1-584]
vasāyā
بقراط، 460؟ - 377؟ قبل میلاد
boqrāt (-460 - -377)
توصیه های بقراط به شاگردان خویش و به طور کلی به متصدیان طبابت و معالجه، و به طوری که در حاشیه کنار (صفحه) نوشته شده است. این نسخه با یکی از ابواب کتاب کامل الصناعت الطبيه مطابقت می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1538
آغاز:اقول انه قد ینبغی لمن اراد ان یکون طبيباً فاضلاً عالماً ان یقتدی بوصایا بقراط الحكيم التي أوصى بها إلى المتطببين في عهده فانه اول ما اوصاهم به بعد تقوی الله ... الى ... و اوصی ایضا أن یجتهد الطبيب في مداوات المرضي و حسن تدبیر هم بالاغذية و الادويه و لا یکون غرضه في مداواتهم طلب المال؛ انجام:فأنه اذا فعل ذلك کان مداواته للمرضی مداوات صواب و وثق به الناس و مالوا اليه و نال المحبة و الكرامة منهم و الذكر الجميل و لم یعدم معذلك المنفعه و العائده.
بی کا، بی تا [ف: 4-257]
vasāyā
نظام الملك، حسن بن علی، 408-485 قمری
nezām-ol-molk, hasan ebn-e ‘alī (1018 - 1093)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 595/6
دوبند از آن؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: محمد معصوم بیابانکی، تا: قرن 11 جلد: تیماج مذهب،1ص (153)، 18 سطر (5×12)، اندازه: 12×20سم [سنا: ف: 1-385]
vasāyā
محمود بن فضل
mahmūd ebn-e fazl
سفارشاتی است اخلاقی، مذهبی، اعتقادی و غیره که در ضمن جملاتی قصار و موزون بیان شده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1206/30
آغاز: گفت که رستگاری خلق در آن است که به اندرون... باشند و به بیرون نیکو کار و به خدای تعالی امیدوار، و گفت هر چه باشد اگر نه از خدای بینی مشرک باشی
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا، استانبول - ترکیه 4792؛ خط: نسخ، اسعد بن احمد، تا: قرن 9، 6ص (353-358در حاشیه) [عکسی ف: 4-27]
al-waṣāyā
شیخ وفا
šayx vafā
در عقاید به اختصار به صورت خطاب و با جملاتی مسجع و مقفی و به زبان عرفان و بر مذهب اهل سنت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3747/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين و بعد فاوصی اصحابی و اخوانی کنفسی الضعفى النحفي و جنابی برعایه کل نفس و آن من غیر توان؛ انجام: وصل و سلم علی کل نبی و ولی ملك و کل من سلك سبیلهم باسلام و ایمان و ایقان إلى یوم الدين.
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای دو سر لوح مرصع و مذهب، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 10ص (2-11)، 51-11 سطر، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 10-1730]
vasāyā
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1542/9
کا: اورامی نو تشتی، احمد، تا: 1218ق؛ جلد: مقوا، 3گ (114پ-116پ)، 15سطر (8×13)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 8-170]
vasāyā
خالدی، عثمان
xaledī, ‘osmān
نه وصیت است در دعوت به طریق مجددیه و لزوم پیروی بزرگان این طریقه.
تهران؛ مجلس: شماره نسخه: 14001/18
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه اجمعین اما بعد قال رسول الله صلی الله علیه و سلم: الدين نصيحة. پس حقیر مسکین عثمان خالدی ... عام و خاص خلفا و مریدان خود را به چند فقره از وصایای مشفقانه؛ انجام: وصیت دهم این که فرزندان و مریدان و خلفاء و محبان من وصایا را سرسری خیال نکنند ... مراد ما نصیحت بود گفتیم ** حوالت با خدا کردیم و رفتیمو صلی الله ... الحمدلله رب العالمين. خط: نستعلیق، کا: انصاری، حبیب الله، تا: 1285ق؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (210پ-214ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 38-14]
al-waṣāyā
محمد عبد النبي بن عبد الصانع، ق13 قمری
mohammad ‘abd-on-nabī ebn-e ‘abd-os-sāne‘( - 19c)
تاریخ تأليف: دوشنبه ربیع الثاني 1204ق؛ محل تأليف: کربلا
وصایای محمد عبدالنبی بن عبد الصانع الى محمد علی د تمسك به اخبار ائمه از کتاب کافی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2815/2
آغاز: بسمله، الحمدلله کما هو اهله و صلی الله ... اما بعد فهذا مما اوصی به المولى المنقطع إلى مولاه الغني الواسع محمد بن عبد النبي بن عبد الصانع؛ انجام:و لقد عجبت لمن نجی و السلام علیکم یا تابعی الهدي و رحمة الله و برکاته، حرر یوم الاثنين و قد اتفق غراب البين في (تاریخ یا شده بالا) في الارض الطف علی من جد بها الشرف التحية و التحف ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 ذیحجه 1223ق، جلد: میشن، 9گ (23پ-31پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6-113]
vasāyā
محمد وسیم ثانی، ق13 قمری
mohammad vasīm-e sānī( - 19c)
پندهایی است عرفانی - دینی به عربی که در میانه سروده هایی فارسی دارد. بخش بندی نشده است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1518/6
آغاز:قال الشخ العارف الاجل الحبر المدقق قطب ... بسمله. هذه ختمی الوصايا للامة المرحومة ... الوصية الأولى منها و هی اولی الوصايا و هی النصيحة العامة للمسلمین؛ انجام:فانما یجاهد لنفسه، ان الله غنی العالمين.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: نیمه های قرن 13، حسب فرموده استادی ملا محمود؛ 7گ (15ر-21ر) [ف: 3-338]
vasāyā
وفا، حسینقلی بن علی اصغر، - 1322 قمری
vafā, hoseyn-qolī ebn-e ‘alī asqar( - 1904)
تاریخ تأليف: 1296ق
پند و اندرزهایی است بیشتر استفاده شده از احادیث و گفته های ائمه هدی علیهم السلام، با نگارش نسبتاً ادیبانه ولی آسان تا فرزند کوچکش (محمد) که کتاب برای او نوشته شده، بتواند بهره برد. این کتاب در یک دیباچه و یک «مقدمه» و سی «فصل» کوتاه و یک «خاتمه» می باشد. با تجلیل از ناصر الدين شاه قاجار و امیر دوست محمد خان معیر الممالك در پایان و به سال 1296 موافق «دیوان وفا گشت ز اندرز معطل» و «دیوان وفا دین خرد علم مکمل» به پایان رسیده است. عناوین و موضوعات فصول چنین است: توحید، توسل به انبیا ء ذوی الحقوق، حکم به تحصیل عموما، تحصیل علوم، خط، شکار، اسب سواری، قمار، مسکرات، میراث، مذاهب، کیمیا، رفیق، نبوت مطلقه و ولایت مطلقه، تهذیب اخلاق، ادب، عشق مجازی، نکاح، تجارت، فلاحت، سیاحت، عبادت، ریاضت، نوکری و فروسیت، سلوک با اهل و خدم، خواب، سخاوت، دولت و فقر، نجوم و رمل و اختلاج و غیره، اذکار.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1321
آغاز: حمد بیحد و سپاس بیقیاس مالك الملك بیهمتائی را سزاست که دست قدرتش بر کافه کائنات گشاده؛ انجام: امیدوارم که از بخت ساز گار متابعت مضامین این افکار را صحبت آموزگار دانسته پیشنهاد خود کرده بدان قرار بر قرار باشی
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 11 ذیقعده 1296ق؛ جلد: تیماج، 130گ، 10سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 4-148]
al-waṣāyā = at-taqrīrāt
حسینی کاشانی، محمد علی بن احمد، ق14 قمری
hoseynī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad( - 20c)
تقریرات فقهی مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی (-1329ق) در باب وصیت است که با عناوین «فرع-فرع» به بحث
درباره موضوع پرداخته است. هیچ یک از هشت باب از تقریرات حاضر تاکنون به چاپ نرسیده و در هیچ یک از منابع نیامده است. عناوین مباحث در حاشیه آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14989/11
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... کتاب الوصايا و هی جمع الوصية و هی اسم مصدر الأوصي یوصی و وصی یوصی و مصدر الوصي یصی و هی لغة کما عن القاموس بمعنی العهد؛ انجام:و اما الفرق بین المقامين بان ملك البايع في تلك المسالة کان مقدما علی ملك المشتري و ملك الورثة في المقام و مقارن لملك الموصي له فلا یصح لان یصیر منشاء الاختلاف الحكم کما لا یخفی ...
کا: حسینی کاشانی، محمد علی بن احمد، تا: 1323ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج مذهب، 29گ (377پ-405پ)، 20سطر (9×16)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 37-676]
-al-waṣāyā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14328/3
آغاز: الحمدلله ... و بعد فهذه وجيزة نافعة المتعلقة بباب الوصايا وفقنا الله لاتمامها و استفادتها قوله قده کتاب الوصايا و النظر في ذلك یستدعی فصولا الأول في الوصية و هی تملیك عین او منفعة بعد الوفاة الوصاية جمع الوصية من اوصی یوصی او من وصی یوصی او من وصی یصی؛ انجام:نقول به والا فمقتضی القاعدة ما عرفت فتأمل و اغتنم قد تم الكلام فیما یتعلق بالوصایا بخلافتها فعلی المتأمل التأمل فیما اهملناه و هو الاول و الاخر.
تأليف این بخش در شهر رمضان 1325 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1325ق؛ جلد: تیماج، 37گ (45ر-81ر)، 17 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 38-458]
al-waṣāyā
وصایایی است با عناوین «یابنی - یابنی» درباره علم کیمیا. این وصایا در نسخه حاضر شماره (12572/3 مجلس) با عنوان کتاب فیه وصية الامام جعفر ابی محمد بن علی بن موسی الرضا الولده ولی و حجته علی خلقه أبي الحسن بن علی في علم الصنعة الشريفة» ذکر شده است. سزگین در تاریخ التراث العربي (131/4) «رسالة الوصايا و الفصول» را به امام صادق (علیه السلام) نسب داده که گویا منظورش همین کتاب است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12572/3
آغاز: اوصیك یا بنی بتقوی الله و طاعته انی شارح لك علم الصنعة و کیف کان سبب نزولها من السماء علی کلیم الله موسی (علیه السلام)؛ انجام: یا بنی اکثر من قراءة کتابی هذا و أدمن الدعاء و التضرع الى الله فانه جواد کریم يؤتى الحكمة من یشاء و هو علی کل شیء قدیر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 8گ (99پ -106پ)، 18 سطر [ف: 36-107]
al-waṣāyā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1419/22 ط
آغاز: بسمله وفقنا الله تعالی و ایاك یا اخی لطاعته و سلک بنا سبیل مرضاته ... اول ما اوصیك به تقوی الله فیما تاتی و تذر فانها وصية رب العالمين؛ انجام:(حاشیه) ... و یجعل ما بقی من ایام هذه المهملة علی طاعته موقوفا و عما یبعد عن جنابه مصروفا أنه ولی ... و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نستعلیق، کا: تاری، محمد تقی، تا: قرن 12، 17ص (321-337)، اندازه: 15×25سم [ف: 24/3-118]
al-waṣāyā
کاتب در این نسخه، وصایای کیمیایی احمد بن سعد الله هاشمی به فرزندش را گزیده ساخته و موارد زاید آن را حذف کرده و در آغاز نیز مطالبی بدان افزوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13712/7
آغاز: الحمد لواهب الخير و النوال و المتطول علی عباده بالکرم و الافضال ... و بعد، فانی لقیت هذه الرسالة المنسوبة إلى السيد الشريف ابی العباس احمد بن سعد الله الهاشمي مخاطبة لابنه؛ انجام:و هذا آخر ما انطوی علیه تمام العمل مما لخصته من البابين
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن میرزا رضا، تا: 1245ق؛ مصحح، محشی؛ 15گ (124-138)، 17سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 34-651]
waṣāyā = ma‘rifat-un nafs
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15982/27
آغاز:بسمله. بسم الله الذي لا اله سواه اول کل شیء فلا أول له ... و بعد فقد سألني جماعة من اخوانی جمعتهم لاخوة الدينية و القرابة اليقينية ان انشأ لهم وصية جامعة لخیر الدارين و امحض لهم نصيحة شاملة لسعادة المنزلين ... و باسمه المبارك افتتح و اقول اخوانی حرسکم الله من الآفات المعنوية ... افتتاح الكلام اعلموا و تیقنوا
بالطریق الذى ادالکم علیه من .... انجام: الفتح الثامن في تبیین فايدة البلوغ الى الكمال و آنها هل هی بحیث ... فعلیکم اخوانی بالتجرد و التشمر للبلوغ إلى هذه الغاية و الانتهاء الى هذه النهاية حامدین لله علی نعمائه و شاکرین لآلائه متوجهین الى لقائه مصطبرین علی بلائه ینصرکم و یبارك لکم و لنا فیه اتانا من فضله و اولانا من خیره و طوله.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 19ص (365-347 )، اندازه: 11×18سم [ف: 44-174]
vasāyā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3732/2
آغاز: بسمله وصیت اول خداوند تبارك و تعالی در وصیت عامه می فرماید؛ انجام:از من برداشته میشود وصیت.
بفارسی با گواهی از آیات قرآن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا،تا: قرن 14؛ 15ص (1-15)، 17سطر (12×16)، اندازه: 18×22سم [ف: 2727-12]
vasāyā
رساله ای است در کیمیا و تدبیر حجر با عنوان های «ای پسر من»، در جایی می گوید: «جد تو جعفر بن محمد الصادق علیه السلام استخراج کرده بود».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9944/3
آغاز: بسمله. صناعت فراهم آمده از کثیف با لطیف و از نر با ماده و از گرم با سرد و از تر با خشک؛ انجام: و در فکر استخراج ان آفتی و کارها موقوف به تقدیر حق تعالی است هر چه را خواهد تقدیم کند و هر چه را خواهد تاخیر و هو علی کل شیء قدیر و الحمدلله رب العالمين
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 42گ (166پ-207ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 31-143]
vasāyā
از شیخ صدرالدین. با سربندهای «و دیگر» و در پایان می گوید: و این وصیتی است مشتمل بر کلیات احوال سالکی و غیر سالک از اهل خیر و ایمان در زندگانی».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 494/2 -عکسی
آغاز: بسمله. و سلام علی عباده الذين ... بدان ای فرزند عزیز وفقك الله لما یحب و یرضی که آنج از وصایا حالا لایق است من حیث الوقت و الحال که یاد کرده شود و بر آن تحریض داده آید این است که در زمان غیبت؛ انجام:و این وصیتی است مشتمل بر کلیات احوال سالکی و غیر سالک از اهل خیر و ایمان در زندگانی، و در حالت مرگ و در برزخ و حشر. و الله یقول الحق و هو یهدی من یشاء الى صراط المستقيم. و حسبنات الله في کل موطن و نعم الوكيل. و الحمد لله وحده. تمت ...
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، عکس از بازمانده های زنده یاد فروزانفر است؛ 19گ (198-216) [عکسی ف: 2-295]
al-waṣāyā (bāb)
بخشی از مسائل ارث از «شیرازی».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/25
آغاز:باب الوصايا. اذا اوصی باکثر من ثلث ماله ولم یجوز الورثة ما زاد علی الثلث فاقسم الثلث علی قدر الوصايا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 2گ (35-136)، ابعاد متن: 10/5×23 ، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1-365]
وصایا افلاطون-الكلمات الأفلاطونية
وصایا افلاطون-گفتارهای افلاطون
waṣāyā amīr-il-mu’minīn li-ibn-i-hi-l ḥusayn
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
حاوی پند و اندرزهایی است که امام علیه السلام به فرزند ارجمند خویش داده اند و پس از آن برخی از کلمات قصار نبی اکرم و امیر مؤمنان در پند و اندرز گرد آوری شده و خود مؤلف به مناسبت کلام با عناوین ای عزیز» به توضیح آن پرداخته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23955
آغاز: بسمله، اوصی امیر المومنين ... فقال یا نبی اوصیك بتقوی الله عزوجل في السر و العلانية و كلمة الحق في الرضا و الغضب؟ انجام: تا وقت اجتماع شمس و قمر که خاتم الولاية ظهور فرماید و روی زمین را پر از عدل و داد فرمایند فتامل تفهم جواهر هذه الاسرار
خط: نسخ و نستعلیق، کا: میرزا آقای سلماسی (برای پرویز خان)، تا: آخر شعبان 1298ق؛ واقف: شمس الدين پرویزی، مرداد 1332؛ 5گ، 17سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 26-672]
waṣāyā amīr-il-mu’minīn li-ibn-i-h-il ḥusayn (t.)
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
غیر همانند:
آغاز: بسمله کردم آغاز این بنام خدا ** هم عطا بخشش و خطا بخشا / اوصی علی ابنه الحسين علیهما السلام ** وصیت کرد علی پسر خود را حسین / برایشان باد سلام، گفت سلطان اولیاء بحسین ** کای دلارام جان و قرة عین؛ انجام: تا نگردد ز بند اینها فرد ** که چه پوشیدی دی دوش چه خورد.
وصیت آن حضرت به فرزند گرامیش امام حسین (علیه السلام) هم به نثر و هم به نظم ترجمه شده است؛ خط: نسخ خوش، کا: قاری نیریزی، معز الدين محمد بن محمد، تا: 1085ق؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب، مجدول؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ جلد: تیماج مذهب، 24 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5-563]
آغاز: اوصی امیر المؤمنين علی بن ابی طالب ... «اندرز فرموده پادشاه مؤمنان علی پسر ابوطالب؛ انجام: ای طعامیه اکل و لا ثوبیه لبس تمت ... از هر یک از خوردنی که بخورد و نه از هر یک پوشیدنی نرم و درشت که بپوشد. تمام شد
خط: نسخ جلی و معرب، بی کا، بی تا، در پایان نسخه رقم کرد: جهت تقدیم حضور باهر النور حضرت مستطاب اجل اکرم افخم وزیر اعظم دربار شاهنشاهی عجم صدرالوزراء رئیس الأمراء امین السلطان دام ایام اقباله این کتابچه مبارکه که مرقومه از فرمایشات امیر مؤمنان صلوات الله علیه الملك المنان تذهیب و تسطیر گردید امید که بکرم قبول فرمایند»، از این قرار خط و تذهیب نسخه از یک تن است؛ با سرلوح متوسط، مجدول؛ جلد: میشن، 13ص 9سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6-12]
vasāyā be abū-yūsof
ابو حنیفه، نعمان بن ثابت، 80 - 150 قمری
abū-hanīfe, no‘mān ebn-e sābet (700 - 768)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7360/4
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 گ (73پ-76ر)، 25سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 25-346]
waṣāyā tīyā iq al-ḥakīm li-anūšīrawān
در برخی مراجع از تباذوق (= تئود کوس) پزشکی حجاج بن یوسف و متوفی در حدود 90 هجری - که نمی تواند پزشک انوشیروان ساسانی باشد - اثری در اصول ده گانه حفظ الصحه یاد شده، و ابن ابی اصیبعه متن آن را که با نسخه حاضر تفاوت های اندک دارد می آورد و می گوید: حکیم آن را به درخواست یکی از ملوک نوشته است. در فهارس، «قصيدة في حفظ الصحة» از او یاد کرده اند. این اصول حفظ الصحه در ارجوزه منسوب به ابن سینا نیز آمده و عادل شیرازی آن قصیده را به نظم فارسی در آورده است (نسخه کتابخانه لغت نامه دهخدا) (رجوع شود به سزگین، ج 3، ص 207- 208؛ مصنفات ابن سینا از دکتر مهدوی، ص 25؛ نشریه کتابخانه مرکزی، ش3، ص 412؛ بانکی پور. ج 4، ص 164، نسخه شماره 108/3).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/140
آغاز وصایا تیاذق الحكيم لکسری أنوشروان و هی عشر: لا تأكل طعاماً و في معدتك طعام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 27 رمضان 721ق؛ جلد: تیماج، 1ص (626)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-99]
waṣāya-l ḥukamā’
توصیه های پرشکی است به نقل از طبیبان بزرگی که به کار بستن آنها موجب صحت و سلامتی است.
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 630/2
آغاز: من أراد البقاء و لم یبق الا الله فلیبا کر بالغداء و لا یتماسا في العشاء ولا يأكل علی الامتلاء ... قال سقراط من اجتنب النتن و الدخان؛ انجام: القلب و كثرة الماء من الكبد فاذا و ثقت بالصحة فلم یبق الا التقوية و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (166پ - 170ر)، 15سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2-667]
به وصایا الذهبية - ترانه زرین
waṣāyā ṭāwūs-il ḥaramayn
طرطوسی، علی بن احمد، - 374 قمری
tartūsī, ‘alī ebn-e ahmad( - 985)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 710/38-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش Or. 5321 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-528]
al-waṣāya-ṭṭayyiba (abwāb-un fī)
تاریخ تأليف: احتمالاً قرن 10
جامع شناخته نشد، احتمالا در قرن 10قیا قبل از آن می زیسته است. رساله ای است کوتاه و بسیار مفید در توصیه های پزشکی و اخلاقی که غالباً از خاتمه شرح علامه قطب الدين محمود بن مسعود شیرازی (-710ق)، کتاب اول از قانون ابن سینا و کتب دیگر مثل «بستان الأطبا» تأليف ابن مطران (-585ق)، «المعالجات البقراطية» تأليف أحمد طبری (-370ق) و کتب بقراط و جالینوس گرفته شده و بعد از تنقیح و حذف مکررات در چهار باب (یا بیشتر) مرتب شده است: باب 1. في ما ینبغی أن یکون الطبيب علیه؛ 2. في العلوم التي لا بد للطبیب منها؛ 3. فیما یجب أن یروض به الطبيب نفسه بعد العلوم و ما یجب أن یتخذه دینا و عادة، باب في ما ینبغی أن یجتنبه الطبيب؛ 4. في امتحان الطبيب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 41951
آغاز: بسمله. هذه ابواب في الوصا التقطوها من الكتب ... یکثر منها من شرح العلامة بعد التنقيح و حذف المكررات و ادراج کل في باب مناسب له الباب الأول في ما ینبغی أن یکون الطبيب معتدلا في مزاجه؛ انجام:قولا جزما اذا رأيت الطبيب مستبدا برأيه غیر عامل
تا اواخر باب چهارم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 10گ، 25سطر، اندازه: 18×25سم [اهدائی رهبر: 9-443]
الوصايا القدسيه-وصية العارفين
waṣāyā li-aḥad-i mulūk-il hind
به فرزندان خود، شامل سه «فصل» که دو فصل اول هر کد شامل ده نصیحت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4954/19
آغاز: فصل و قیل أن بعض ملوك الهند لما دنت وفاته و کان مومنا احضر ولده؛ انجام: المنتظم الجبار. تمت الرسالة و الحمد کله الواهب العقل. و سلم تسليماً.
خط: نسخ، کا: حسینی، جعفر بن عبدالله، تا: 1069ق؛ کاغذ: سپاهانی، 3گ (258ر -260ر)، 14 سطر (7/5×14)، اندازه: 15×25سم [ف: 14- 240]
waṣāya-l mulūk wa abnā’-ul mulūk min awlād-i
qaḥṭān ibn-i hūd
وشاء، محمد بن احمد، - 325 قمری
vaššā’, mohammad ebn-e ahmad( - 938)
کتابی است در سه جزء شامل وصایا ومواعظ هود نبی (علیه السلام) به فرزندانش و وصایای اولاد او به فرزندانشان. از ابوالطیب محمد بن اسحاق بن یحیی الوشاء (- در اواخر قرن 3 یا اوایل قرن 4) [در برخی از مآخذ محمد بن احمد بن اسحاق نیز یاد شده، بغية الوعاه سیوطی 53:1؛ معجم المؤلفين 4409]. در کتب تراجم مانند بغية الوعاة، تاریخ بغداد و نزهة الالباء و فهرست ابن النديم نام این کتاب در شماره تأليفات وشاء نیامده، اما در برخی از کتابخانه ها چند نسخه خطی با این نام و نسبت موجود است که در فهرستها معرفی شده است. بروکلمان ( ذیل یکم: 189) نیز از آن یاد می کند و نسخه شماره 6738 پاریس و نسخه قاهره را نشان می دهد. در مجله معهد المخطوطات از نسخه کتابخانه فخرالدین نصیری (در تهران)در مجموعه ای مورخ 1279 یاد شده است. در فهرست دارالکتب نیز از 3 نسخه از آن یاد شده است. این کتاب مرتب بر 3 جزء است و از فهرست دار الكتب به دست می آید که جزء اول آن به چاپ رسیده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز:بسمله الحمدلله وسلام علی عباده الذين اصطفی صلی الله علی محمد المصطفى وعلی آله الاصفياء وصحابته النجباء ... اما بعد فقد أجمعت العلماء علی اناول نبی مرسل بعثه الله تعالی بعدنوح بشیرا ونذیرا و امینا علی وحیه ورسالته هود النبي ... فزعموا أن هود النبي اوصی بنیه فقال لهم اوصیکم بتقوی الله وطاعته ...
چاپ: عراق، بغداد، مطبعة الشابندر، 1322 قمری، 40ص
[فهرست دارالکتب (چاپ 1345ق) 434:3-435؛ تاریخ بغداد 253:1؛ مجله معهد المخطوطات قاهره 48:3؛ معجم المؤلفين 44:9؛ معجم المطبوعات: 1944؛ بغية الوعاة چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم (1383) ج 18:1 و 53]
آغاز: الا کل حی هالك و ابن هالك ** و ذو نسب في العالمين یموتو الجزء الاول في بیان اولادهود النبي ... قحطان و حمیر و ما ملکو او این تملکوا و ما وصوا اولادهم و داوموا علیها بسمله اما بعد فقدا جمعت العلماء علی أول بنی مرسل؛ انجام:ان الذين تملکوا قد اهلکوا ** و علی المقنع حل بالارواح
خط: نسخ، بی کا، تا: 1243ق؛ افتادگی: آغاز (گویا مقدمه کتاب)؛ 82ص (131-212)، 14سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 23-44]
خط: نسخ، کا: تبریزی، عبدالله بن ابراهیم، تا: 15 شوال 1283ق؛ جلد: میشن [ف: 5-259]
آغاز: بسمله. فزعموا أن حمیر وکهلان لما قسم سبا بینهما فجعل
سياسة الملك لحمیر و جعل اعنه الخيل و ملك الاطراف و الثغور الكهلان؛ انجام:کان المنذر یتقی لسانه ما عفوا عنهم و اقاموا بسوا العراق حتی کانت وقعة ذی قار و قتلوا الغرس و صاروا في السواد إلى یومهم هذا و الله اعلم.
ج3، خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 7 جمادی الاول 1295ق؛ 46گ (16ر-61پ)، 15 سطر (10×13/5)، اندازه: 16×21/5س [ف: 39-172]
آغاز: برابر انجام: ومهما زرعتم یا بنی فانه ** سیحصد یوما یزر من کان زا کیاتم الجزء الثالث من وصایا الملوك و به تمام الكتاب
جزء اول و دوم و سوم؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ترجمه فارسی مطالب در لابه لای سطور، با سرلوح، مجدول؛ جلد:تیماج، 91گ، 11سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 8-4933]
آغاز و زعموا أن الغوث ولی الملك في حيوة ابیه و بعد وفاته دهرا طویلا و کان من اسن الملوك سيرة و اثبتهم هلی سنن ابائه واجداده و کذلك کان ابنه؛ انجام:فما وافقت ضعاء صارت/بدار الملك و الحسب العريف
ج2؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ رکابه دار، جلد: تیماج، 15گ (1ر-15پ)، 15 سطر (10×13/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 39-172]
در سه جزو؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 120ص (1-120)، 15 سطر (12-10×22)، اندازه: 22×31سم [سنا: ف: 1-260]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 49گ (73پ -121پ)، 19سطر (10×18/5) سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 9-776]
آغاز برابر؛ انجام:و لا تبتدوا بالحرب من لم یکن لکم ** من الناس و العدون من کان بادیا / و مهما زرعتم یا بنی فانه ** سیحصد یوما بزر ما کان راکبا
هر سه جزء کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 62گ (94ر-155پ)، 15سطر [ف: 37-502]
آغاز:بر ابر؛ انجام: سیصد یوما بذر من کان زاکیا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه ای [الفبائي: -604]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2250-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-397]
vasāya-l molūk va abnā’-ol molūk men vold-e qahtān
نظام الملك، حسن بن علی، 408 - 485 قمری
nezām-ol-molk, hasan ebn-e ‘alī (1018 - 1093)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1149/2
از نظام الملك؛ بی کا، بی تا، 1ص (16) [سنا: ف: 2-140؛ فهرست رایانه ای ج 4-1085]
waṣāya-l mulūk wa abnā’-ul mulūk min wuld-i qaḥṭān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 344/2
خط: نسخ، بی کا، تا: 1220ق؛ اندازه: 19/3×28/8سم [ف: 5-18]
al-waṣāyā min-al futūḥāt
کازرونی، امین الدين محمد
kāzerūnī, amīn-od-dīn mohammad
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:147362/2
آغاز: الحمدلله کاشف الغطا مانح الممدوح بأحسن الصفات و الأسماء و المعبود؛ انجام: الهي وقفنا لإستعماع هذه النصائح و الوصايا و العمل بها و الله أعلم و أحكم
خط: نستعلیق، کا: علاء الدين بن حسن بن محمد القاضي (عاصی)، تا: قرن 11؛ محشی؛ 20گ (2-21)، 17 سطر، اندازه: 5×8سم [ف:36-262]
waṣāya-n nabī
وصیت های حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله است به ابی ذر و عبدالله بن مسعود به نقل از مکارم اخلاق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1024/3-طباطبائی
آغاز:بسمله وصایا النبي صلی الله علیه و آله لابی ذر و مواعظه العبدالله بن مسعود .. اوردها صاحب کتاب مکارم الاخلاق؛ انجام: یامر بالعدل و الاحسان ... یعظکم لعکم تذکرون
بی کا، بی تا، 24ص (52-75)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 23-311]
waṣāya-n nabī li-‘alī
محمد (ص)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām( - 633)
حدیث معروف پیامبر (صلی الله علیه و آله) به امام علی (علیه السلام) است که به صورت «یا علی، یا علی» ارائه شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10481/5
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: رجب 740ق؛ 6گ (76پ -81پ)، اندازه: 19×24سم [ف: 33/1-48]
waṣāya-n nabī li-’abī ar al-ġifārī (mutarjam)
وصایای پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) به ابوذر غفاری با عناوین «یا اباذر» است که در 11 فصل و چند فقره مرتب شده و به صورت زیر نویس یا در حواشی نسخه به فارسی ترجمه شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:31791
آغاز:بسمله. و اعلم یا الهي ان هذا من فقرات الحديث الشريف... یا اباذر اعبد الله كأنك تراه؛ انجام: حقيقة الايمان حتی تری الناس کلهم جمعی في دینهم عقلاء في دنیاهم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، 8 گ، اندازه: 12/5×21 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-812]
al-waṣāyā wa-l fuṣūl
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja‘far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
رساله مختصری است در کیمیا و اکسیر که می گویند امام صادق علیه السلام در خطاب به فرزند گرامی اش امام کاظم علیه السلام آن را نگاشته و در ابتدای آن، این عنوان آمده است: «رسالة الوصايا و الفصول لسیدنا الامام جعفر الصادق»، و در مقدمه اش آمده: «... فیقول بطریق الوصية لولده الامام جعفر بن محمد الصادق رضی الله عنهما»، و در جایی از رساله از پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم به عنوان «جدنا» یاد شده است: «... و قال جدنا صل الله علیه و آله و سلم». در فهرست های مختلف چند رساله در کیمیا و اکسیر به امام جعفر صادق علیه السلام منسب شده است (در این باره نک: استدراکات علی تاریخ التراث العربي، قسم الكيميا و السيميا: 26/8 -28).
در انتساب رساله های مذکور به امام صادق علیه السلام جای تردید و تأمل است؛ چنان که در جایی از رساله حاضر، ابیاتی از جوزه ذوالنون مصری ( متوفی 246ق) با دعای «رحمه الله» نقل شده و در اواخر رساله، مؤلف از تأليفات دیگرش یاد کرده است: «... فهذا تفسیر الأحرف التي کانت في آخر تقوید الحكيم فتعبت فیها حتی فسرتها و کانت هذه الترجمة بالرومية فافهام ذلك وقد کتبت هیکلین برسالتی التي کانت بینی و بین ملك الروم و کانت تلك الرسالتين بالقلم فنقلتهما بالقلم العربي ... فقد کتبت منه عدة نسخ و اودعتها بحلب».دانسته است که در تاریخ زندگانی امام صادق علیه السلام نامه نگاری به ملک روم و حضور در حلب نقل نشده است.
از اختتامیه رساله بر می آید که شخصی به نام علی بن مصطفی بدری محرر رساله بوده است؛ چنانکه نوشته: «و قال محرر هذا الكتاب الراجي من المولى الصواب و الثواب علی بن مصطفی البدري اعلم أيها الناظر في هذا الكتاب الجليل و الدر النظيم الجميل أن الأستاذ جابر رحمه الله هو استاذ الكل من فلاسفه الاسلام و قد حیر الفلاسفة في رموزه و أبهر العقول من الحكماء بالغوزه مع أنه تلمیذ هذا السيد الأمام و البطل الفرد الامام فکیف برموز سیده الذي أخذ العلم عنه و استقی الحكمة منه ...».
مرحوم آية الله مرعشی نجفی - رحمه الله علیه - در یادداشتی بر ابتدای نسخه عکسی حاضر، انتساب رساله را به ائمه اطهار علیهم السلام رد نموده و آن را مجموعه ای از کلمات حکما و انبیا دانسته اند. علامه طهرانی از چاپ رساله ای در علم الصناعة و الحجر الكريم منسوب به امام صادق علیه السلام در هیدبرگ به سال 1924 میلادی خبر داده و احتمال انتساب آن به جابر بن حیان را نیز مطرح کرده است. (حافظیان)
[تاریخ التراث العربي، فؤاد سزگین، المجلد الرابع (السيمياء الكيمياء النبات، الفلاحة: ص 191–195؛ استدراکات علی تاریخ التراث العربي، الجزء الثامن قسم الكيمياء و السيميا ... ): ص 26-28؛ الذريعه: 163107/11]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1096
آغاز: بسمله. حمدله. و صل الله علیه و آله و سلم وصحبه أجمعين أما بعد فیقول بطریق الوصية لولده الامام جعفر بن محمد الصادق رضی الله عنهما اعلم یا بنی أن هذه الصناعة لیست من شیء ثابت بمفرده و لاطیار بمفرده و انما هی من طیار و ممسك ذكراً و انثی حاراً و بارداً رطباً و يابساً و أصل الجميع الماء القراح ثم انه ینتج ثلاثة أشياء نفس و روح و جسد و منها تقویم الخلايق فاحترص یا بنی علی أن تجمع بین هذه الثلاثة؛ انجام:فقد کتبت منه عده نسخ و اودعتها مجلب فاعلم ذلك و الله خلیفتی علیك و هو حسبی و نعم الوكيل. تمت الوصايا بحمدالله و عونه و حسن توفیقه و قال محرر هذا الكتاب ... علی بن مصطفی البدرى ... سیما في قصة اسطانس مع الحكما و ما أمرهم به جهارة و قد زدتك في بیان ذلك بیانا و انذر و أرجوات من الله المغفرة انه کان غفاراً.
نسخه اصل: کتابخانه ملی اتریش، ش 2393؛ خط: نسخ، بی کا، تا: گویا از قرن 11؛ این نسخه عکسی را دکتر عدنان جواد الطعمة در 1985/8/22 به کتابخانه حاضر اهدا کرد و در ابتدای آن یادداشتی از مرحوم آية الله مرعشی نجفی -ره- بدین مضمون آمده: «بسمه تعالی هذا کتاب في علم الصنعة الشمسية و القمرية والزهلية منسوب الى مولینا الباقر علیه السلام و انه علیه السلام خاطب به ابنه مولینا الامام الصادق و بعد سنا فیه تحقق أنه لیس له علیه السلام و انه مجموعة من کلمات الحكماء و الأنبياء و العرفاء کذی النون المصري و غیرهم و منشأ الاشتباه في مورد منه یعبر عن النبي بجدنا رسول الله و عن الصادق یعبر یا بنی و بالجملة انا مطمئن بأنه لیس من تأليف الامام علیه السلام فليتأمل. شهر محرم الحرام سنه 1406 قمری»؛ 66ص، 17سطر [عکسی ف: 3-191]
vasāyā va mavā‘ez
مجموعه مختصری است شامل پند و آداب و حکم و فوائد منسوب به جمله از حکماء: وصیت ارسطو به اسکندر، پندنامه ابوزید حکیم، گفتار بزرگمهر و بقراط، گنج نامه شاپور و گفتار سقراط و افلاطون و صوفیه و غیرها.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6507
آغاز: این فضیلت در وصایایت ارسطا طالیس حکیم که پادشاه اسکندر را در وقت وداع کردن فرموده است؛ انجام: و چهار چیز را خوردن گند دهان آورد: 1-نخود خام 2-و گل سرشوی 3- و سیر خام 4- کند نا تمام شد رساله در باب فواید از قول حکما واله اعلم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 12گ، 18 سطر [ف: 6-484]
al-waṣāyā wa-l mawā‘iẓ-il murta awīya
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 710/21-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش Or. 5321؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 801ق [فیلمها ف: 1-527]
vasāyā-ye ebn-e sīnā be pezeškān
منتخب وصایای ابن سینا به پزشکان و ترجمه سخن شارح قانو در آداب و اخلاق پزشک. از محمد امن غباری.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 838/1-ط
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 12ص (311-322 اضافاتی در نسخه خلاصه التجارب) [ف: 23-130؛ فهرست رایانه ای ج 4-1086]
vasāyā-ye abū-mūsā ramāvī
چهار وصیت است و در سی قسمت تحت عنوان کلمه در علم کیمیا.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5740/20
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... و اماطین قراع العقد و التقطير ... قبل کل شیء .. الله عزوجل وحده ...
بی کا، بی تا؛ 4گ (214ر-217پ)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف:8-488]
vasāyā-ye arastū be eskandar
ارسطو، 384 - 4322 قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه:442/4
آغاز: قال ارسطو اعلم یا اسکندر ان اول شیء اخترعه الباري
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 1گ (37ر- 37پ)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-280]
vasāyā-ye arastū be eskandar
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
مترجم این وصایا را برای یکی از پادشاهان ترجمه نموده است تا راهنمای وی باشد در کشورداری. نسخه ها گوناگون است.
چاپ: مجلة المشرق، السنة العاشرة، عدد 6 و 7، محقق: لویس شیخو.
آغاز: بسمله چنین آورده اند که چون اسکندر را که زمین یونان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ 2ص (270-271)، اندازه: 12×16سم [ف: 32-98]
آغاز:این فصلیست در وصایای ارسطاطالیس حکیم که پادشاه اسکندر را در وقت وداع کردن فرموده است؛ انجام و چهار چیز را خوردن گند دهان آورد اول نخود خام دوم گل سرشوری سیم سیر خام و کندنا. تمام شد رساله در باب فواید از قول حکما. و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: ساوه ای، محمد نظام بن علیخان، تا: قرن 11؛ 29ص (586-614)، 19 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: [234-11]
آغاز: در وصایای ارسطاطالیس. مترجم کتاب سر الاسرار که به امر مأمون از لغت یونانی به عربی نقل و در صدر ترجمه چنین می گوید که چون سلطان ارطاطالیس که وزیر اسکندر واستاد او بود؛ انجام: محسوس و مشاهده گردد و زبده این کتاب و خلاصه مطالب آن این دایره است و اگر به غیر از من چیزی به تو فرستادمی کافی نبودی (پس از آن شکل دایره با شش خانه آمده است.)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 5ص (286-290)، سطور چلیپا (6×20)، اندازه: 9×24/5 سم [ف: 29/1-299]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 1ص (51پ)، 23سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/16 سم [ف: 29/1-504]
آغاز:گوهر گرانبهای عقل و لآلی سخن سپاس و ستایش مالك الملكي است عز شانه و عظم سلطانه که به مقتضای عنایت شامله؛ انجام:ای اسکندر هیچ چیز بهتر از عاقبت نیکو نیست سعی کن عاقبت کار تو محمود شود ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (199ر-97ر )، اندازه: 24×35سم [ف: 1-92]
آغاز نای اسکندر پادشاهان چهار صنفند یکی آنکه با خود و رعیت خود هر دو؛ انجام: نظام عالم بیکدیگر را و برهان نقل فرمود تمام شد کلا معلم اول رحمه الله
وصایا و پند و اندرزهایی از ارسطو به شاگرد خود اسکندر در آداب پادشاهی و مملکت داری به نقل از کتاب سر الاسرار است، این کتاب به فرمان مأمون از یونانی به عربی ترجمه شده و کتاب ما ترجمه فارسی آن است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 3گ (16پ-18پ)، 18-15 سطر چلیپایی دو ستون (7/8×15/8)، اندازه: 12×21/3 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، وبه نستعین، وصایا ارسطاطالیس اسکندر را بوقت وداع از زمین یونانی چنین آوردند که چون اسکندر از زمین یونان؛ انجام و نام تو اندر جهان جاوید بماند ذوالقرنین این وصیتها از استاد قبول کرد و روی بچین آورد. تم
وصایای اخلاقی مختصری است از ارسطاطالیس، وزیر و استاد اسکندر (ذوالقرنین) هنگام وداع ایشا از سرزمین یونان به چین؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (144پ-145پ)، 19 سطر (7×13)، اندازه: 11/5×18/5 سم [رایانه]
آغاز: بسمله تعالیت عن الضماير و الاضمار و حلیت عن البصائر و الابصار یا واجب الوجود یا مخترع...
در هشت مقاله - مقاله دوم در بیان حال ملک و هیبت او 3. در عدل و نصفت، 4. در وصف وزیرش ...، 8 در علوم خاصه و خواص احجاز. از آغاز تا نیمه مقاله چهارم در اول و بقیه آن در آخر این مجموعه آمده است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: دامغانی، علی بن محمود، بی تا؛ اندازه: 11/5×22 سم [ف: 3-726]
vasāyā-ye aflātūn = goftār-e aflātūn = vasāyā-ye aflātūn be arastū
افلاطون، 427؟ - 347 ؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
وصایایی است که افلاطون به شاگرد خود ارسطاطالیس کرده که برای عموم نیز مفید است و گویا همانی است که در پایان اخلاق ناصری آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12657/18
آغاز: قال افلاطون الاله لأرسطو عند بقية الوداع یا بنی قد وقعت في امر عظیم ساعد العقل؛ انجام: فانه ستعبد الأحرار و پدیم الملك و تزلز لك المصايب و الحوادث فانها شرح العقل.
خط: نستعلیق، کا: طبیب، محمد قاسم بن غلامعلی، تا: 1053ق؛ محشی، مطالبی از افلاطون، انوشیروان، احادیثی از حضرت علی بن ابی طالب وفرزندش حضرت امام حسن مجتبی در انجام؛ 1گ (188-188)، 22سطر مورب، اندازه: 7×14 سم [ف: 32-164]
vasāyā-ye aflātūn = goftār-e aflātūn = vasāyā-ye aflātūn be arastū
افلاطون، 427؟ - 347؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
بدوی ابتدای این نسخه را این گونه نقل می کند: «وصیت حکیم افلاطون که به شاگرد خویش ارسطو کرده و عموم خلایق را نافع بوده و آن نیست ...» و می آورد که بعد از این کلمات ترجمه «الوصايا الذهبية» منسوب به فیثاغورس آمده است.
آغاز: بسمله وصایای افلاطون حکیم الهي که بشاگرد خود ارسطاطالیس را فرموده است. میگوید معبود خویش را بشناس و حق او را نگهدار
انجام: و بر بخت اعتماد مکن واز نیک پشیمان مشو با هیچ کس مراء مکن همیشه بر ملازمت سیرت عدل و استقامت والتزام خیرات مواظبت کن و السلام
چاپ: در خاتمه اخلاق ناصری آمده است و با آن چاپ شده است.
آغاز: خداوند خویش را بشناس
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 16-108]
آغاز وصایای افلاطون که شاگرد خود ارسطاطالیس را به آن امر فرمود. الحق عموم نفع آن لطایف حکم و رعایت کلم بر وجهی است که سزد آن را به مداد سواد بصر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 جلد: تیماج مذهب، 2ص (285-286)، سطور چلیپا (6×20، اندازه: 9×24/5 سم [ف: 29/1 -299]
آغاز و انجام:برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (174پ-175ر)، سطور چلیپا، اندازه: 7/5×17سم [ف: 39-359]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 1ص (158)، اندازه: 12×17سم [ف :41-32]
آغاز و انجام: برابر
مجموعه وصایا و مواعظی که افلاطون به شاگردش ارسطا طالیس القا وانشا کرده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (265پ-267ر)، 19 سطر چلیپا، اندازه: 6×15 سم [ف مخ: 5-2276]
بندی است به فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف:476-7]
آغاز برابر؛ انجام:هواء دنیا را از خد دور کن و از آداب ستود امتناع مکن و در هیچ کار پیش از وقت آن کار مپیوند
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1056ق؛ افتادگی: انجام؛ 1گ (5 ر و پ)، 31 سطر (9/5×19/5)، اندازه: 11×26سم [ف: 3-326]
بی کا، تا: 1087ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [نشریه: 7-552]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3743/20-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-239]
آغاز و انجام برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (38ر-39پ)، 16 سطر، اندازه: 9/8×15/7 سم [ف: 7-148]
آغاز و انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 2گ (51ر-52پ)، 23سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1 سم [ف: 29/1 -503]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11 و 12، 3گ (34ر-36ر)، اندازه: 12/4× 19/7سم [ف: 9-69]
بی کا، تا: 1103ق، ص (21-26)، اندازه: 9×15سم [سنا: ف: 144-1]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ 2ص (330-331)، انداز 15/5×33 سم [ف: 10-1363]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13، 3ص، قطع: خشتی [اهدائی ف: - 340]
آغاز و انجام برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4گ (41-44)، 17سطر (12×19)، اندازه: 12×19 سم [ف: 19-237]
آغاز و انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (101پ -103)، 13سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 5-2276]
آغاز برابر؛ انجام: با دوست و دشمن نهان و آشکار بیک قسم معامله کن
خط: تعلیق، کا: کرمانی احمد آبادی، عباس علی بن نعمت الله، تان 1212ق، 3گ (118پ -120ر)، 15 سطر (6/5×12)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 3-326]
آغاز برابر، انجام:و التزام خیرات مواظب کن خداوند جل جلاله همه را نور محبت و معرفت کرامت فرماید
بی کا، تا: با تاریخ 1260ق؛ 4گ (96پ -99ر)، 15سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [دو کتابخانه اراک: -43]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or. خاتمه اخلاق ناصری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20سطر [فیلمها ف: 1-526]
آغاز و انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (43ر-45ر) [ف: 6-1335]
نسخه اصل: بادلیان ش 288 اليوت 1476 اته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-544]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (126پ-127پ)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 36-420]
آغاز و انجام برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 2گ (15پ-16پ)، 17سطر چلیپا در دو ستون (7/8×16)، اندازه: 12×21/3سم [رایانه]
وصایای افلاطون به ارسطو-وصایای افلاطون
وصایای اميرالمؤمنين (علیه السلام) (ترجمه) = ترجمه وصایای امیر المؤمنين (علیه السلام) / اخلاق / فارسی
vasāyā-ye amīr-al-mo’menīn (t.) = t.-ye vasāyā-ye amīr-al-mo’menīn
سودائی، عبدالکریم بن عبدالرزاق، - 1352
sowdā’ī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ‘abd-or-razzāq( - 1352)
به دستور: محمد ابراهیم خان ضرغام السلطنه
تاریخ تأليف: جمعه 6 شعبان 1320ق
ترجمه ای است از وصایای امیر المؤمنين (علیه السلام) به فرزندش امام حسن (علیه السلام)، و سپس کلمات قصار آن حضرت را نیز ترجمه نموده است. مترجم در ترجمه کلمات قصار اشعار بسیاری مناسب مطلب از خود افزوده است.
[فرهنگ سخنوران 473/1 ؛ شاعران اصفهان، مهدوی 250-252]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:678
آغاز: الحمدلله الواحد القهار و الصلاة و السلام علی النبي المختار ... و بعد این نسخه شریفه ترجمه وصایای حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) است
خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، بی تا، دارای دو سرلوح مجدول؛ 283گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2-522]
vasāyā-ye amīr-al-mo’menīn be emām hoseyn (t.)
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمری
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5699 ض
کاتب = مؤلف، تا: 1354ق؛ سپس ضمن 7 ورق متن و ترجمه وصية حضرت اميرالمؤمنين (علیه السلام) به فرزندش حضرت سید الشهدا و مطالب دیگر است که مترجم ملحق به کتاب نموده؛ 7گ [ف:1965-5]
vasāyā-ye amīr-al-mo’menīn be komayl ebn-e zīyād
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
به نقل از کشکول شیخ المغفور بهاء الدين محمد علیه الرحمة.
شرح و حواشی:
1- شرح حدیث الحقيقة = کمیلیه
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8948/6
خط: نستعلیق شکسته، کا: ذوالقدر، خلیل، تا: با تاریخ 1053 ق؛ 1ص (62ر)، اندازه: 14/4×26/4 سم [ف: 29/1-438]
وصایای امیر المومنين علی (علیه السلام)-خطبة
vasāyā-ye bābā-ye ‘ālam
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6096/62
آغاز:بسمله، الحمدلله ... اما بعد قال بابای عالم قدس سره ای بنی اوغلم، هر آدمك؛ انجام: یا انیس القلوب في الخلوات
خط: نسخ، کا: نسیم، یوسف، بی تا، جلد: میشن [ف: 9-150]
vasāyā-ye payāmbar (bā t.)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 822/15
فارسی با روایات دیگر؛ بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7-259]
vasāyā-ye payāmbar be ebn-e mas‘ūd
محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām( - 633)
سفارش های پیامبر (صلی الله علیه و آله) به عبدالله بن مسعود را با عناوین «پابن مسعود، یابن مسعود» که در بحار (92/77) آمده است.
آغاز: بعد از بسمله. الحمد لله رب العالمين ... اما بعد هذه فائده جلیله و موعظه بلیغه عن النبي صلی الله علیه و آله لعبدالله بن مسعود فقد روی عن عبدالله ابن مسعود قال دخلت انا و خمسة رهط من اصحابنا یوما علی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و قد اصابتنا مجاعة شدیده.
انجام: یابن مسعود علیك بالصدق ولا تخرجن من فیك كذبة ابدا و نصف الناس ... و البغي یعظکم لعلکم تذکرون.
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (183-184)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 10گ (121-131)، 23 سطر، اندازه: 12×5/ 20سم [ف: 22-130]
به روایت عبد الله بن سنان مسعود، با عناوین «یا ابن مسعود»؛ کا: موسوی خوانساری، حسین بن محمد نقی، تا: 1281ق؛ 14گ (108ر-121ر)، اندازه: 10×15 سم [ف: 2-288]
با ترجمه زیرنویس لغات، با عناوین «یابن مسعود - یابن مسعود»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ 33گ (1ر-33ر)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 1-263]
vasāyā-ye payāmbar be abūzar
محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām( - 633)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10029/66
بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (180-182)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-43]
vasāyā-ye payāmbar be abūzar (t.)
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:997
آغاز: از شیرینی و ترشی به او دهی به آن فریب خورد و مغرور گردد عرض کرد ای پروردگار من دلالت نما مرا بر عملی که به آن تقرب جویم؛ انجام: ای ابوذر چون حق سبحانه و تعالی زمین را خلق فرمود و خلق نمود آنچه در زمین است از درختان هیچ درختی در زمین نبود
چند برگی است از مواعظ پیامبر (صلی الله علیه و آله) و توصیه های آن بزرگوار به ابوذر غفاری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 31گ، 16سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2-260]
vasāyā-ye payāmbar be abūzar (t. va š.)
محمد حسن بن یوسف خان،
mohammad hasan ebn-e yūsof xān
شرحی است بر وصایای پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به ابوذر غفاری. شارح می گوید: « [شرح این حدیث را] علامه مجلسی اعلی الله مقامه در کتاب عین الحيوة ذکر کرده است اما به جهت اینکه به تمامه به نظر شیعیان برسد این بنده عاصی خواستم جمع نموده ... وهم احوالات خود ابوذر را با سبب اسلام آوردن و حالت زندگانی ومدفن وسبب بیرون کردن از مدینه منوره بعد از اتمام احادیث ذکر کرده خواهد شد و پاره احادیث از روات معتبر که مطابق فرمایشات خاتم النبيين از ائمه آنام رسیده است ذکر خواهد شد».
قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه:1782- 10/92
آغاز: بسمله حمدلله وصلوت والسلام علی اشرف الانبيا والمرسلین وفخر العالمين ... اما بعد چون کلمات جواهر آمیزی که حضرت خاتم النبيين برسم وصیت به ابوذر رحمة الله علیه فرموده اند مرحوم مجلسی اعلی الله مقامه در کتاب عین الحيوة ذکر کرده است؛ انجام:وفات ابوذر درسال سی ویکم ویا سی ودوم هجرت بود وعبدالله بن مسعود بر او نماز گذارد و بعضی گفته اند که سال بیست و چهارم هجرت بود وقول اول اصح است. خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 342 گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 5-2700]
vasāyā-ye payāmbar be abī zar = waṣāya-r rasūl li-abī ar = waṣiyat-un nabī ilā abi ar al-ġifārī
محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām( - 633)
مجموعه احادیث اخلاقی که رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) برای عمل به ابوذر غفاری القاء فرمود.به نقل از کتاب مکارم الاخلاق طبرسی.
آغاز:یقول مولای أبي طول الله عمره الفضل بن الحسن هذه الأوراق من وصية رسول الله (صلی الله علیه و آله) لابی ذر الغفاري؛ انجام:لقد خاب من بالت علیه التعاهد برئت من الأصنام و الشرك کله و آمنت بالله الذي هو غالب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ برخی فقرات ترجمه به فارسی شده در حاشیه؛ 13گ (22-34پ)، 17سطر، اندازه: 10×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1684]
به نقل از امالی طوسی؛ کا: کاظمی، علی بن جواد، تا: با تاریخ 1072ق؛ 1ص (2پ)، اندازه:14/9×25/3 سم [ف: 29/1 -281]
آغاز:قال ابوذر نورالله تربته ... دخلت ذات یوم في ... علی سیدی رسول الله ص في مسجده فلم اری في المسجد احدا من الناس الا حبیبی رسول الله و امیر المؤمنين صلوات الله علیه الى جانبه؛ انجام:یا اباذر الا اخبرك باهل الجنة قلت بلی یا رسول الله قال کل اشعث اغبر ذی طمیرین لايؤبه به لو أقسم علی الله لأبره
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 7گ (113-119)، 22-24 سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: 34-84]
آغاز:یقول مولای ابی طول الله عمره الفضل بن الحسن هذه الأوراق من وصية رسول الله صلی الله علیه و آله لابی ذر الغفاري؛ انجام: یا باذر الا اخبرك باهل الجنه ... کل اشعت اغبر ذی طمرین الايؤبه به لو اقسم بالله لأبره.
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی شده، جلد: تیماج، 4گ (41-43در متن و تا 51ر در حاشیه)، اندازه: 10×21سم [ف: 23-61]
آغاز:بسمله قال الشيخ ابو علی الطبرسي في مکارم الاخلاق عن ابی الاسواد الدشلي قال قدمت الربذه فدخلت علی ابی ذر؛ انجام پایان:
ولا یراه احد غیری فینزل سبعین الف ملك یصلون معه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج،7ص (98-104) اندازه: 10×16/5 سم [ف: 23-352]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1278ق؛ 12گ (5پ-16پ)، 16 سطر (8/5×16) [ف: 5-751]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: موسوی خوانساری، حسین بن محمد نقی، تا: 1281ق؛ 18گ (122پ-139ر)، اندازه: 10×15 سم [ف288-2]
آغاز:وصية رسول الله صلی الله الا طائب علیه و آله لابی ذر علیه الرحمه یقول مولای ابی طول الله عمره الفضل بن الحسين هذه الاوراق؛ انجام: یا رسول الله قال کل الشعث أغبر ذی طمرین الايوبه لوا قسم الله لأبره تمام شد بعون الله تبارك و تعالی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 16ص (98-113) 13 سطر (5/8×11/5)، اندازه: 10/5×15/5سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 20 گ (39-20 )، اندازه: 10×15 سم [ف: 4-1313]
آغاز:الحمدلله رب العالمين ... قال الشيخ الطبرسي من قول صول ابی فضل بن الحسن هذا الأوراق من وصیت ... قال حدثنا عبدالله بن عبدالرحمن ... قال دخلت ذات یوم علی رسول الله في مسجده فلم ار في مسجد الحرام؛ انجام:وان الظمان اذا شرب روی و انا لا اشبع من الصلاة یا اباذر أن الله عز وجل بعث عیسی بن مریم بالرهبانية ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گی (150پ-157ر)، 7سطر، انداز 11×18سم [ف مخ: 5-2276]
آغاز:بسمله، مروی است که حضرت سید المرسلين و فخر العالمين و خاتم النبيين ... یا اباذر احفظ؛ انجام:که تکبر نداشته باشد فرمود که درست نفهمیدی تکبر که من گفتم انکار حق است
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ قطع : وزیری کوچک [رایانه]
vasāyā-ye payāmbar be abī zar = waṣāya-r rasūl li-abī ar = waṣiyat-un nabī ilā abi ar al-ġifārī
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه:25/4
خط: نسخ، کا: داور شیرازی، مفید بن محمد نبی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ (35ر-41پ)، 21سطر (8/5×14/5)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: -219]
vasāyā-ye payāmbar be emām hasan
محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām( - 633)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/54- طباطبائی
آغاز: و قال الامام الحسين بن علی علیه السلام سمعت جدی (صلی الله علیه و آله) یوصی اخی الحسن فقال له بنی سته اشیاء حسنة من الناس و لکن في ستة من الناس احسن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 2گ (53-54) [ف: 23 - 731]
vasāyā-ye payāmbar be emām ‘alī = wașiyyat-un nabī ilā amīr-il-mu'minīn
محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām( - 633)
وصایایی است که حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به علی (علیه السلام) با عنوان «یاعلی، یا علی» فرموده است. در کتب روایی شیعه وسنی وصیت های متعددی از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به حضرت علی (علیه السلام) وارد شده که سند همگی آنها به امام جعفر صادق (علیه السلام) می رسد. تفاوت عبارات این وصایا بیانگر تعدد وصدور آنها در زمان های مختلف است.
در برخی نسخه ها احادیث «فصل، فصل» تفسیم بندی شده:1. فصل في الوضوء؛ 2. فصل في الصلاة؛ 3. فصل في الصوم؛ 4. فصل في الصدفة؛ 5. فصل في الخلاص؛ 6. فصل في الدعاء؛ 7. فصل في الصدق؛ 8 فصل في التوبة؛ 9. فصل في الامر بالمعروف؛ 10. فصل في بر الوالدين؛ 11. فصل في العلم و العالم؛ 12. فصل في حفظ اللسان؛ 13. فصل في الحياء؛ 14. فصل في الورع و تهذیب النفس؛ 15. فصل في ذم الدنيا؛ 16. فصل في القناعة؛ 17. بیان الايام و الأوقات المكروهه و المحبوبة؛ 18. فصل في تعریف احوال الناس عند الله تعالی؛ 19. فصل في علامات الخير؛ 20. فصل في علامات السوء؛ 21. فصل في الاعداد؛ 22. فصل في الأمر؛ 23. فصل فیما قاله النبي؛ 24. فصل في فنون شتی؛ 25. فصل فیما یروی من جملة هذه الوصايا غیر هذه النسخة. شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقيه از دو طریق این وصیت را نقل کرده است: 1. حماد بن عمر، 2. انس بن محمد هر دو از امام صادق. نسخه های متعدد و متفاوتی از
وصایای مذکور با روایات مختلف در کتابخانه های داخلی و خارجی موجود است. علامه مجلسی در بحارالانوار به نقل از مکارم الاخلاق، وصایای پیامبر (صلی الله علیه و آله) به امام علی (علیه السلام) را نقل کرده است. شهید ثانی و فیض کاشانی با توجه به وجود راویان مجهول در طرق روایت وصیت، احتمال ساختگی بودن بخش هایی از آن را مطرح کرده اند.
آغاز: قد حدثنی الشيخ الإمام الأجل الحجاج الناصح عمر بن مطهر محمد النسفي رحمه الله باسناد صحیح عن علی بن ابی طالب کرم الله وجه انه قال دعانی رسول الله صلی الله علیه و سلم فقل یا علی انت منی بمنزلة هارون من موسی علیهما السلام غیر انه لانبی بعدی...
انجام: فقد حذرتك اصل کل بلية و امرتك باصل کل نعد جليلة و اعطیتك في هذه الوصية علم الاولين و الآخريا والحمدلله رب العالمين.
چاپ: میراث حدیث شیعه، دفتر دوم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1378ش، ص 11-52، تحقیق احمد رضا حسینی.
[الذريعه 109/25 ؛ معجم الآثار المخطوطة حول الامام علی بن أبي طالب 359-358 ؛ میراث حدیث شیعه 11/2-51؛ من لا یحضره الفقيه 352/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی معرب، بی کا، تا: اواخر ذیحجه 699ق؛ برای جلال الدين؛ 41ص، 15 سطر، اندازه: 17×14سم [ف:-339]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 857/2-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-45]
آغاز: بسمله. قال حبیبی رسول الله صلی الله علیه و سلم یا علی ایاك و النميمة؛ انجام: احفظ وصیتی کما حفظتها من جبریل صلی الله علیه و سلم. تمت الوصية.
نسخه اصل: مکتبه جامع کبیر صنعا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 721ق؛ ضمن مجموعه ای بوده؟ 7ص (2-8)، 16 و 20سطر [عکسی ف: 128-4]
آغاز:یا علی للصادق ثلث علامات: کتمان الصدقة و کتمان العباد و کتمان المصيبة...
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 29 ذیحجه 723ق؛ جلد: تیماج ، 2ص ( 646-645 )، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-101]
نسخه اصل: احمیدیه ش 1447. حادیثی که رسول به علی آموخته است. با عنوان «یا علی»؛ بی کا، تا: نیمه های ربیع الثاني 755ق [فیلمها ف: 1-424]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or. با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ،بی کا، تا: با تاریخ 801ق [فیلمها ف: 1-527]
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 661/4
آغاز: قال الشيخ ابوبکر بن عمر قال الشيخ الفقيه ابو حامد بن احمد بن احزم بن طاهر ... بمكة حرسها الله في المسجد الحرام في شعبان سنة ست و اربعین و اربعمائة؛ انجام:برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی استر آبادی طبسی، محمد بن عبدالحی، تا: جمادی الاول 900ق؛ 9گ (322ر-330ر)، اندازه: 13×18سم اف: 2-487]
خط: نسخ، کا: عبدالله، قاسم، تا: با تاریخ 917ق [ف: 7-7]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 6ص (143-148) [مختصر ف:384]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (149) [مختصر ف: -885]
آغاز: وصية نبویه من باب الوصايا من کتاب الفتوحات المكيه روینا عن علی بن ابی طالب رضی الله عنه أنه قال اوصانی ... فقال یا علی اوصیك بوصية فاحفظها .. ان للمومن ثلاث علامات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 4گ (61-64 حاشیه و متن)، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 22-63]
آغاز برابر؛ انجام: فان حزب الله هم الغالبون. یا علی احفظ هذه الوصية کما حفظتها عن جبرائیل و الحمدالله رب العالمين ...
نسخه اصل: واتیکان، ش 580؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 25 جمادی الاول 1027ق؛ رکابه دار؛ 26ص (152-177)، 12سطر [میراث شهاب: س 18 ش 1-50]
آغاز ارتیاد المكان للحدث و السنة في دخوله؛ انجام: و رزقنی مرافقتکم في الجنان و السلام علیک
پراکنده هایی در ...؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر بن عبدالقادر تونی، تا: ذیحجه 1051ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، 27ص (24-50)، اندازه: 13×20سم [ف: 5-1545]
آغاز: بسمله، وصية نبینا محمد صلی الله علیه و آله ... قال حدثنا علی بن ابراهیم عن هاشم التيمي .. عن ابن عباس قال اوصی النبي محمد (صلی الله علیه و آله) علی بن ابی طالب (علیه السلام) فقال یا علی اوصیك بتقوی الله فانه النجاة من النار؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1063ق؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 6ص، 29 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 26-673]
در نسخه حاضر احادیث «فصل، فصل» تفسیم بندی شده که عناوین بعضی ابواب عبارتند از: فصل في الوضوء والصلاة، عصل
في الصوم، فصل في الصدقة و السخاء، فصل في الاخلاص، فصل في الدعاء، فصل في الأمر بالمعروف، فصل في بر الوالدين، فصل في العلم و العالم، فصل في حفظ اللسان، فصل في الحياء، فصل في الورع، خط: نستعلیق، کا:طبسی، محمود بن غلام علی، تا: 1081ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (333-338)، 21سطر (8/5×15)، اندازه: 13×19 سم [ف: 10-1812]
آغاز: قال حدثنا علی بن ابراهم عن هاشم التميمي قال حدثنی... فقال یا علی اوصیك بتقوی الله، فانه النجاة من النار و التقى ما الحار و سؤالدار. یا علی ...؛ انجام: برابر
به روایت علی بن ابراهیم از علی بن ابیطالب؛ خط: نسخ، بی کا،تا: 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (308پ -311پ 25سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14-107]
آغاز: قال حدثنا علی ابن ابراهیم عن هاشم التيمي قال حدثنی ابی عن جدی قال حدثنا عبد الله بن محمد عن صالح عن ابن عباس قال اوصی النبي محمد (صلی الله علیه و آله) علی بن ابیطالب علیه السلام فقال یا علی اوصیك بتقوی ... ؛ انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ جلد: تیماج، 20ص (576-559)، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9-385]
آغاز: بسمله، روایت است که حضرت رسول صلی الله علیه؛ انجام:نباید کرد و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: مصطفی بن محمد نحجوانی، تا: 1250ق؛ 12گ (12-1)، ابعاد متن: 6/5×12 ، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 3-940]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی طالقانی، محمد شفیع، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8-4933]
آغاز:بسمله. حدثنا القاضي ابو الحسن محمد بن علی بن صخر الازدي قرخة علیه في ظل الكعبة سنه سبع و ثلاثین و؛ انجام: العاقل لا یکلم الله الا بحجته او بحاجته. کتبه العبد المذنب علی اصغر ... علیهم أجمعين
خط: نستعلیق خفی، کا: عطار تهرانی، علی اصغر، تا: 1276ق جلد: تیماج، قطع: بیاضی [رایانه]
آغاز:هذه وصية سیدنا و مولانا رسول الله لعلی ابن ابی طالب علی اولاده، روی عن جعفر بن محمد عن ابیه جده عن علی بن ابی طالب عن النبي ...
با عناوین «یا علی»؛ کا: موسوی خوانساری، حسین بن محمد نقی، وصایای پیامبر 417 تا: 1281ق؛ 25گ (84-108)، اندازه: 10×15سم [ف: 288-2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1288 ق [ف: 6-454]
آغاز: بسمله هذا ما اوصی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم قال حدثنا هادی بن ناصر؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا، مصحح؛ جلد: تیماج، 16ص (64-79)، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 32-44]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (28پ-29ر)، 14سطر [ف: 36-25]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی - رم؛ خط: مغربی، بی کا، بی تا؛ 35ص [عکسی ف: 4-139]
آغاز: روی حماد بن عمرو وانس بن محمد عن ابیه جمیعا عن جعفر بن محمد عن أبيه عن جده عن علی بن ابیطالب صلوات الله علیهم عن النبي صلی الله علیه و آله أنه قال یا علی اوصیك؛ انجام: اللهم من کان له من انبیائك و رسلك ثقل و اهل بیت فعلی و فاطمة والحسن والحسین اهل بیتی وثقلی فاذهب عنهم الرجس وطهرهم تطهیرا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 27گ (26پ-52پ)، 19سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5-2277]
آغاز:روی حماد بن عمر عن جعفر بن محمد عن أبيه عن جده عن علی بن ابی طالب انه قال له یا علی اوصیکم بوصية فاحفظه فلا تزال بخیر ما احفظت وصیتی من کظم غيظاً وهو یقدر؛ انجام:یا علی أن الله تبارك و تعالی اعطانی فیك سبع خصال ... وانت اول من یشرب معی من الرحيق المختوم ختامه مسك ثم قال (صلی الله علیه و آله) الاباذر رحمة الله علیه یا اباذر ایا والسئوال ... تموت وحدك وتدخل الجنة وحدك تم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 16گ (45پ - 60پ)، 10سطر [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، بیت : آغاز؛ 4ص، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 2-284]
آغاز: بسمله وصلی الله علی سیدنا ومولانا محمد وعلی آله وسلم قال .. حماد بن عمر البصري عن الزبير عن جعفر بن محمد عن ابیه عن علی بن ابی طالب رضی الله عنه قال دعانی رسول الله انجام:انما تنذر من اتبع الذكر وخشی الرحمن بالغیب فبشره
بمغفرة واجر کریم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ عکسی است؛ 20گی، 15سطر، انداز 29×21سم [ف: 8-4940]
آغاز: بسمله الحمد لولیه والصلوة علی نبیه وعلی آله وصحبه وبعد قدروی عن رسول الله (صلی الله علیه و آله) انه قال لامیر المؤمنين علی بن ابی طالب کرم الله وجهه؛ انجام:برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ، 19 سطر، اندازه: 21×29سم [ف:4940-8]
آغاز:بسمله هذه وصية النبي صلی الله علیه وسلم لعلی بن ابی طالب رضی الله عنه أخبرنا ابوالحسن محمد بن صدقة المبرار رحمه الله تعالی قال أخبرنا عبدالله بن القاسم بن سهل الصواف قراءة علیه قال حدثنا جعفر بن محمد بن الحسن ... قال حدثنا حمادبن عمر عن جعفر بن محمد ... عن علی بن ابی طالب قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم اوصیك بوصية؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه عکسی است؛ 10گ، 15 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 8-4941]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، عکسی است؛ جلد: مقوا، 26گ، 12 سطر اندازه: 21×29سم [ف: 8-4941]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هو معطی السائلين و مجیب دعوه المضطرين و کاشف الكرب المكروبين؛ انجام: اعرابی این کلمات را از حضرت رسول الله بشنید گفت صدق الله و صدق رسول الله و صدق ولی الله.
با توجه به فصل بندی این اثر که به هفت حصن تقسیم گردیده، نباید آن را با «ترجمة الحصن الحصين من کلام سید المرسلين» تأليف جزری اشتباه گرفت (همراه با ترجمه آن است)؛ بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 40ص (1پ و 39 ر-78ر)، 12 سطر (6×12) اندازه: 12×18 سم [ف: 47/1-55]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: در کتابخانه واتیکان. به روایت: حماد بن عمر و ابن وهب قرشی؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ 37ص، 15سطر [عکسی ف: 4-153]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ خریداری از محمودی؛ 11گ (52-62)، 17سطر (9×16/5)، انداز 14/5×20/4 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم انی اسئلك خیر من فیها و اعوذ بك من شرها و شر من فیها.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قهوه ای، 19 سطر (12×20)، اندازه: 19×28سم [ف: 47/1-101]
vasāyā-ye payāmbar be emām ‘alī (t.)
آغاز: وصیت نامه حضرت رسول (علیه السلام) که امیر المؤمنين علی را فرموده. اول گفت یا علی تو مرا همچنان که هارون بود موسی را؛ انجام:یا علی اولین و آخرین را بتو دادیم، تا بدان کار کنی. تا از اهل بهشت باشی. یا رب بر همه مؤمنان و موحدان رحمت کن آمین یا رب العالمين.
سفارش های آن حضرت است به حضرت علی (علیه السلام). با سربندهای یا علی»؛ بی کا، تا: 20 جمادی الثاني 933ق؛ 8گ (139ر-146ر) [ف: 2-263]
آغاز:الحمدلله رب العالمين ... نوشته از وصیتهای خواجه امام اجل کبیر عالم متقی تاج الملة و الدين؛ انجام:پس نگاه دار و به اینها کار بند تا فردای قیامت در زمره فقها خیزی، و الله أعلم
ترجمه حدیث مفصلی است که در آن وصیت های حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به حضرت امیر المؤمنين علیه السلام آمده مشتمل بر دستورات دینی و اخلاقی، به روایت مسعود بن محمد بن بکر اوزخندی از جمال الدين محبوبی که در بخاری باسناد صحیح از استادش روایت کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 946ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 7گ (پ83-89ر)، 24 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 25-14]
آغاز: روایت است که حضرت رسالت پناه (صلی الله علیه و آله) وصیت فرموده و حضرت ولایت پناه صلوات الله و سلامه علیه را از برای کار دین امر و نهی تا آن حضرت به خلایق تعلیم نمایند ... یا علی تو آن حضرت به خلایق تعلیم ... یا علی تو لز من همچنانی که هارون از موسی. اما بعد از من پیغمبری نیست و اگر نه تو پیغمبر میبودی؛ انجام:این وصیتها را حفظ کن چنان که من از جبرییل حفظ کردم که علم اولین و آخین درین است و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (83ر-85ر)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2 -735]
پندهایی است که حضرت اکرم (صلی الله علیه و آله) به امام علی (علیه السلام) داده است، این وصیتها به روایت محمد بن علی نوادری از پدر و او از پدر
و همچنین از امام جعفر صادق (علیه السلام) و او از حضرت علی (علیه السلام) روایت نموده است مترجم شناخته نشد. رساله دوم جنگی؛ بی کا،تا: قرن 11 [ف]
وصیت رسول به علی به فارسی با پراکنده های دیگر در حدیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 16-497]
آغاز: آنکه از حرام پرهیز کند چهارم آنکه زبان خود را ببد گفتن نگهدارد یا علی هر که سایل را گرسنه دارد و عذاب کند حق تعالی؛ انجام:یا علی آفریده است حق تعالی بهشت را خشتی از طلا و خشتی از نقره ... بدرستی که سعادت یافت هر که داخل شد در من و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1132ق؛ افتادگی: آغاز؛ بی کا؛ جلد تیماج، 4گ (4ر-7ر)، 14 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 38-524]
آغاز: بسمله، حضرت رسول خدا صلوات الله علیه بجناب ولایت مآب امیر المؤمنين علیه السلام فرمودند؛ انجام: دو نوبت بگوید اللهم کل في موت و فیها بعد الموت خدای تعالی در آخرت حسابش بکند و الله اعلم بالصواب.
در این رساله پیغمبر علی را به منزله هارون برای موسی ذکر می کند و سپس در آن وصایای چندی نسبت به علی بن ابیطالب می فرماید؛ خط: نستعلیق خوش، کا: حسینی، مرتضی،تا: محتملاً قرن 13؛ جلد: تیماج، 3ص (165-167)، 21 سطر (11×22)، اندازه: 19×32سم [ف: 2-512]
وصایای حضرت رسول است به امیر المؤمنين علی (علیه السلام) با خطاب های «یا علی»؛ کا: گواری، علی بن ناد علی، تا 6 شعبان 1232ق، جا: کرمانشاه مدرسه حاجی شهباز خان؛ 3ص (642-640)، اندازه: 15×22سم [ف: 1-161]
آغاز:بسمله این کتابی است که وصیت کرده است حضرت رسول بحضرت امیر المؤمنين علی بن ابیطالب بدانکه این کتاب عربی بود او را بفارسی در آوردیم تا بر خوانندگان آسان باشد و نویسنده را بدعا یاد آورند ... یا علی مرا چنانی که هرون موسی را مگر؛ انجام: کندن موی ریش در ذکر مسافحت کردن
خط: نستعلیق، کا: محمدرسول بن آقا محمد علی جدید الاسلام، تا: سه شنبه 8 ذیحجه 1250ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 23گ (1-23)، 12سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 3-1524]
کا: یزدی، غلامرضا بن قاسم، تا: 1251ق؛ اهدایی: حاج شیخ غلامرضا جماعتی تفتی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 9گ (163-171)، اندازه: 15×21سم [ف: 4-1387]
آغاز: یا علی بهترین مردمان نزد خدای تعالی آن کسان می باشند که نفع به مردمان رسانند و عمرشان دراز باشد و به کردار نیک و بدترین؛ انجام:این حدیث ها را از جدش حسین ابن علی از پدرش علی ... از بلاهای دنیا و دیگر گفت نماز بی انگشتر عقیق بهتر است از هزار رکعت تحریر في دار العلم زنجان حرره محمد حسن آشتیانی 1269
35 کلمه گهربار حضرت رسالت پناه است به امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام با عنوان «یا علی»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن آشتیانی، تا: 1269ق، جان زنجان؛ جلد: تیماج، 15گ (215ر-229ر)، اندازه: 15×22سم [ف: 2-420]
آغاز:بسمله الحمدلله الذي جعلنا من التابعين الذين والعارفین بالحق ... این نسخه مشتمل است بر بعضی وصایای جناب رسالت پناه بر امیر المؤمنين؛ انجام بگوید اللهم کل في موت وفیها بعد الموت خدای تعالی در آخرت ... بکند والله اعلم بالصواب والسلامپ
ترجمه فارسی وصایای پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) است به مولای متقیان امام علی (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2 گ، 19سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 2-915]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعین - الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سید المرسلين و خاتم النبيين و علی اهل بیته الطاهرين المعصومين صلوات الله علیهم اجمعین؛ انجام:تو اول کسی خواهی بود که خواهی آشامید از رجیق مختوم که ختم آن از مشک خواهد بود
ترجمه فارسی وصایای حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خطاب به حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام است که مؤلف از کتاب «من لا یحضره الفقيه» شیخ صدوق اقتباس و به رشته تحریر در آورده است که متأسفانه نام مؤلف آن و کاتب و تاریخ کتابت و همچنین نام سلطانی را که کتاب مورد بحث را پیشکش و هدیه نموده اند نامعلوم است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مذهب، با سرلوح مذهب، مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار، مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا حسینی؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم مذهب، 80ص، 9سطر، اندازه: 9/6×14/2 سم [ف: 1-146]
آغاز:بسمله روایت است از صدر و بدر کاینات و خلاصه موجودات یعنی محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم که وصایای چند نمود باميرالمؤمنين علی علیه السلام
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 19گ (45-63)، 9سطر، اندازه:10×17 سم [ف: 8-4942]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4821؛ کا: عبدالرزاق بن عبد الكريم،
بی تا [فیلمها ف: 1-467]
آغاز:فرمودند یا علی هر کس با توان کیفر جستن، خشم خود را بنشاند خداوندش در محشر امن و ایمانش بچشاند؛ انجام: یا علی کس نیست از مردم پیشین و واپسین جز اینکه در قیامت آرزو میکند از دنیا بزیادت از قوتی بهره نیافته بود
بی کا، بی تا؛ عص، 15سطر [ف: 1-330]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 2 ص (486-487) 17سطر (7/5×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-558]
vasāyā-ye payāmbar be hazrat-e ‘alī va abūzar
جیلانی، علی بن سعید
jīlānī, ‘alī ebn-e sa‘īd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17937 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
vasāyā-ye payāmbar va ‘alī
محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām( - 633)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/20
و رواباتی در باره وصیت، منقول از خط شهید اول از خط شیخ ابو جعفر طوسی؛ بی کا، تا: قرن 9، 5ص (115-119) [ف: 5-107]
vasāyā-ye hokamā’
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/13
لقمان، بقراط، افلاطون الهي؛ خط: نستعلیق، کا: اراسنجی قزوینی محمد طاهر، تا: قرن 11 و 12؛ 2ص (21-22) [مختصر ف: -882]
vasāyā-ye hakīm be farzandaš
مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه:590/6
آغاز: بسمله فصل قال الحكيم لولده اعلم یا بنی ان نفس الحجر بطیته الخروج وقد شبهوه بنفس الانسان...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج؛ مهر: حاج سید سعید؛ 5گ (62-66)، 18 سطر (11/5×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: [706-2]
vasāyā-ye zahabīye (t.)
آغاز:ترجمه وصایا ذهبیه از گفتار فیثاغورس حکیم و این وصایا را ذهبیه از آن گفته اند که قدما آن را به آب زر نبشتندی؛ انجام: توفیق این سعادت رفیق احوال باد و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ 2ص (156-157)، اندازه: 12×16سم [ف: 32-97]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 753ق؛ 1ص (312پ) [فیلمها ف: 1-480]
پند و اندرزهای منسوب به فیثاغورس؛ خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 1ص (74پ)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31سم [ف: 16-339]
vasāyā-ye loqmān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8772/2
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ(3ر-4ر)، 14 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 28-252]
vasāyā-ye manzūm
؟ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:803/8
کا: حسن بن محمد الخطاط، تا: قرن 8 قطع: رقعی [ف:-309]
vasāyā-ye nāpel’on dar kešvargošā’ī
کجوری، لطفعلی قلی بن محمد هادی،
kojūrī, lotf-‘alī qolī ebn-e mohammad hādi
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9824
آغاز: بسمله، حمد و ثنای بیحد مالک الملكي را سزاست که مقدر
نظام عالم؛ انجام: هر قدر سن آدمی بالا رود و تجربه حاصل کند باز نقصان دارد تمام شد سنه 1267 سلطان کجوری بلده
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [رایانه]
vasāyā-ye nūšīrvān
وصایای انوشیروان است که در مجلس رحلت گفته و به دستورش بر گورش نوشتند.
قم، گلپایگانی شماره نسخه: 1027/2 - 6/117
آغاز: هر چه از پیش فرستادیم ما را ذخیره ای ست پیش کسی که جزای نیکی نکاهد؛ انجام: و کم خوردن و سلامت در تنهائیست که حضرت رسول صلعم فرموده که السلامة في الوحدة بینوایی در کدخدایی است تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در میان نسخه حاشیه یکی از صفحات تاریخ تولد مرضیه خانم در 24 رجب 1153؛ 7گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 8-4934]
vasāyā-ye hermes-ol harāmese
هرمس
hermes
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4736/5
آغاز: گفت هر که پرهیزد از بدیها هرگز او را نصیب نگردد؛ انجام: تو کل زیاده میسازد جمیع نیکوییهای آدمی را.
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5ص (31-35)، سطور چلیپا (9×23)، اندازه: 13×26سم [ف: 14-3693]
vasāyā-ye yekī az mašāyex be šāgerd-e xod dar morāqebat
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/130
با اشعار به عربی از شیخ بهائی: کان في الأكراد ...؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: قرن 13؛ 1گ (141 ر و پ) [ف: 7-193]
وصایت و خلافت - الخلافة الكبرى
vasf-e abū mojāled baxtīšū‘
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4784/6
وصف ابو مجالد بختیشوعو هو فاضل في صناعته جدا سفوفا ذکر ان جده صتعه للمتوکل یصلح لهضم الطعام و اصلاح المعدة الباردة و طرد الرياح؛ بی کا، تا: 952ق؛ 13ص [ف: 8-89]
وصف الأرض - مقدمه ژاولوژی
vasf-e asb
سلیم تهرانی، محمد قلی، - 1057 قمری
salīm-e tehrānī, mohammad qolī( - 1647)
در فراز نسخه در دست از کلیم دانسته شده است که باید منظور کلیم کاشانی بوده باشد. نسخه در دست در 53 بیت است.
آغاز: بود در زیر زینم باد پایی ** نه اسبی بلکه شوخی دلربایی / رهین کاکلش خوبان دلجو ** گرفتار خم فتراکش آهو ...
[مشترک پاکستان، 866/7]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد ابراهیم، تا قرن 11؛ جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 15×24سم [ف: 16-708]
آغاز مرا تا فکند هر روز جایی ** نصیبم کرد گردون باد پایی؛
خط: نستعلیق، کا: یزدی، صفی قلی بیک بن محمد علی بیگ، تا: 1091ق؛ 1گ (29ر -29پ)، اندازه: 17×27/5سم [ف: 37-136]
آغاز: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 892 (مشترک 866/7). در 82 بیت است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ در «کلیات» او؛ 4گ ( 19-22) [عکسی ف: 2-295]
آغاز برابر؛ انجام به پای او زدی دائم تکاپو ** شکست از مردن او پای آهو
نسخه در دست در 53 بیت است؛ خط: نسخ پخته، کا: محمد ثابت، تا: 1131ق، در جنگ؛ 3گ (32پ -34پ)، سطور چلیپایی [ف: 1-268]
بی کا، تا: با تاریخ 1148ق؛ 1ص (109 هامش) [ف: 1-376]
vasf-e asb
جویا تبریزی، داراب بیگ، - 1118 قمری
jūyā tabrīzī, dārāb beyg( - 1707)
در وصف اسب در 54 بیت.
آغاز: تعالی الله ز رخش باد رفتار ** که زیبد گرد راهش بوی گلزار / به رفتن چون نسیم است و سبک باد ** به تن قاف و به صورت چون پریزاد
آغاز: برابر؛ انجام: همیشه خضر باداره نمایش ** ز چشم بد نگهدارد خدایش
نسخه اصل: گنج بخش، 892 (مشترک 999/8 )؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ در کناره «کلیات سلیم»؛ 3گ (19-1) [عکسی ف: 2-295]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ 18گ (22-39) [عکس ف: 2-224]
vasf-e asb = ta‘rīf-e asb
نام و یا تخلص سراینده در نسخه به دست نیامد. مثنوی است در 130 بیت، در وصف اسب شاه جهان پادشاه (1037 -1068 ق) وصف اسب از موضوع هایی است که چند تن در آن زور آزمایی کرده اند، از آن میان: 1. سلیم تهرانی (مشترک 866/7 )، 2. کلیم کاشانی (نسخه ها 3132/4 ، 3296) 3. جویای تبریزی کشمیری ( مشترک 199/8 ).
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1003/17
آغاز: عنان قلم را که دارد نگاه ** ز تعریف اسب جهان پادشاه / زهی نرمن گامی که با آن شتاب ** توان رفت، بالای زینش بخواب؛ انجام: رهی را که پیمودنش ساز کرد ** ز انجام بگذشت و آغاز کرد
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1259ق؛ نسخه در دست در مجموعه ای است که چند مثنوی از «کلیم» و «سلیم» در آن هستپ؛ 3گ (149ر -151پ) [ف: 2-264]
vasf-e asb = ta‘rīf-e asb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13875/17
آغاز: خیر گوش وت زهره چشم و فرجبین و باد پا ** سیه پهن و سنگ سم در پاره آهن جگر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (179ر) [ف: 37-445]
vasf-e asbān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1162/21 -طباطبائی
آغاز: اما بعد این رساله ایست از گفتار ارسطاطالیس در وصف اسبان نیک و بد و عیبها و هنرهای ایشان ... و این کتاب را تأليف کرده است از برای اسکندر رومی و مولانا امام المتاخرين شمس المله محمد بن الحسين ... این کتاب را ترجمه کرده است از زبان تازی به زبان فارسی ... مشتمل بر سی باب؛ انجام: باب سی ام در فربه کردن اسب اگر خواهی اسب لاغر زود فربه شود جو را تر باید کرد ... و یک کس را در سر آخور باید نشاندن تا پاره پاره شرینی به اسب بدهد ... و یک سطل آب ... و پاره ای نمک در آب ریخته هر ساعت است را از آن آب بدهد که بخورد ... و مکرر باید جای اسب پاک باشد تا زود فربه شود. تحریرا في تاریخ شهر ربیع الاخر سنة 1127
نسخه حاضر دارای 30 باب است و فهرست ابواب در دیباچه یاد شده است؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: نور بن نقد علی، تا: ربیع الثاني 1127ق؛ 2گ (56-57) [ف: 23-656]
wasf-ul usturlab
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/86 -ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. من ابی اسحق الصابي و ابی الفرج؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج [فیلمها ف: 1-622]
وصف اصفهان - تعریف اصفهان
vasf-e esfahān
سمنانی، آقا منصور
semnānī, āqā mansūr
از منشآت آقا منصور سمنانی، توصیف شهر اصفهان به نظم و نثر.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5403/19
آغاز زندانی بیت الاحزان فراق، عاشق مشتاق نمیداند که به کدام زبان بیان صدمات مفارقت نماید ...
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ جلد: میشن، 5گ (53ر -57)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-338]
vasf-e esfahān
[فهرستواره منزوی 259/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/113
آغاز : زبده معاشران قدیم و مصاحبان ندیم یعنی منتخب مجموعه اهلیت فلانی که در دیار عشرت اساس دارالسلطنه اصفهان حرسه الله تعالی عن الحدثان بساط انبساط انداخته و لوای عشرت در باغ وراغ بر فرق حضور و فراغ.
احمد غلام در ذیل این قطعه نوشته: هزار حریف از اصفهان چون دریا خشک و ماهیان و جانوران همه مرده اند آنکه ماند در چشم بهم زدنی می میرد و زنده میشود به جهت آنکه صاحب نداشت در 29 سال دشمن دین دست یافت
بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10-1347]
vasf-e akbarābād = vasf-e ‘emārāt-e akbarābād
سلیم تهرانی، محمد قلی، - 1057 قمری
salīm-e tehrānī, mohammad qolī( - 1647)
پس از توصیف طبیعت، ساختمان ها، زیبارویان، تنبولیان واجپوتیان به ستایش شاه جهان ( 1037-1068 ق) و کاخ و باغ و همسرش بانو تاج محل (1000-1040 ق) پرداخته است. در 235 بیت.
آغاز: (چاپی): زهری دلنشین قصر آراسته ** به باغ جهان سرو نو خواسته / خوشا هندوستان مأواي عشرت ** سود اعظم اقلیم راحت؛ آغاز: زری کوبه خود حرز نامش نیست؛ انجام: تو گویی برف می بارد به کشمیر 210 بیت.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 7گ (1ر-7پ) [ف: 3-339]
آغاز: خوشا هندوستان، مأواي عشرت ** سودا اعظم، اقلیم راحت / ز خاک پاک او برداشتن کام ** چنان آسان که بر دارد کسی گام؛ انجام: به فرقش سایه باد از ظل یزدان ** نشان تا باشد از خورشید تابان
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1259ق؛ 3گ (140پ-145پ) [ف: 2-264]
vasf-e emšāsfandān
کتاب وصف امشاسفندان از زند جد دیو داد که دادار اور فرد به زرتشت فرموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13842/11
آغاز: بنام خداوند روزی رسان ** که هست آگه اندر دل بندگان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1036ق؛ جلد: مقوایی، 14گ (92ر - 105ر)، 18 سطر [ف: 37-404]
vasf-e bāq
زکی همدانی، 1030؟ قمری
zakī hamedānī( - 1621)
تاریخ تأليف: 1023ق
مثنوی است توصیفی در 160 بیت، در «وصف باغ خان الزماني» در آن آمده: «ز بلبل خواستم تاریخ بستان ... گلشن زد خنده و گفت: طریگاه حسنخان باد آباد»( 1022ق)، «چون در تاریخ قصر اندیشه دم زد ** خرد «رشک
گل جنت» رقم زد» (=1023)»، «الهي این گلستان زمانه ** مبارک باد بر «خان زمانه» و در پایانه می گوید: «زکی» وقتست شام غم سراید ** چنین صبحی پس از عمری بر آید».
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1419/2
آغاز: صباحی از دل امید رسته ** به آب چشمه جان روی شسته / صباحی از طرب چون عید اطفال ** هجوم عیش غم را کردن پامال؛ انجام: ابد محکم پی از پیوند عمر تبقا هم عهد و هم سوگند عمرت.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ در «جنگ» سروده ها؛ 6گ (28ر -33ر) [ف: 3-339]
vasf-e barxī češme-hā va makān-hā
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 204/5
بی کا، بی تا؛ 2 ص، قطع: رحلی [ف: -278]
vasf-e basāt-e soleymān va qasr-e eblīs
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/73
خط: نسخ، کا: وفا، ابوالقاسم، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 1366]
وصف بهار - تعریف کشمیر
vasf-e bahār
خواند میر، غیاث الدين بن همام الدين، 880 - 942 قمری
xānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn (1476 -1536)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/7
آغاز: چون خروار رنگ مینا رنگ سپهر ...
به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (7پ - 8ر) [ف: 7-224]
vasf-e bahār
سلیم تهرانی، محمد قلی - 1057 قمری
salīm-e tehrānī, mohammad qolī( - 1647)
مثنوی است در 374 بیت. شاه را ستوده و در پایان گوید: «سلیم این رشته از کف رها کن ** ثنا گفتی کنون فکر دعا کن». (احمد منزوی)
آغاز: بیا بلبل که ایام بهار است ** گلستان خوشتر از آغوش یار است / صف آرا شد چمن از بید و شمشاد ** علمدار سپاهش سور آزاد
انجام: تو را هر روز فتحی این چنین باد ** سر دشمن به پیشت بز زمین باد
[مشترک پاکستان 866/7 -867 که نشانی 3 نسخه آن را داده؛ نسخه های منزوی 3296/4 ، الذريعه 9/2: 464 «دیوان سلیم ..» ]
آغاز: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 892 (مشترک 866/7 )؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ در «کلیات» او؛ 18گ (22-39) [عکسی ف: 2-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: شوال 1259ق؛ 9گ (52پ -60پ) [ف: 2-264]
vasf-e tālār
از صابر که در میانه می گوید: «بیا صابر از حد مبر گفتگوی ** مبر پیش دریای عمان سبوی». مثنوی است در 80 بیت در وصف تالار خان (شاید مرتضی قلیخان شاملو، وزیر شاه سلیمان 1077- 1105 ق) در پایان می گوید: «از ایشان ز تاریخ کردم سئوال ** به من گفت آن پیر فرخنده حال / چو دلگیر گشتی بگو اینچنی ** بود خانه همچو خلد برین».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1500/16
آغاز: شبی با خرد گفتگو داشتم ** بیان سخن سوی او داشتم / فتادم به فکری که مضمون چند ** ببندم که شاید شود دلپسند؛ انجام: چو دلگیر گشتی بگو این چنین ** بود خانه همچو خلد برین
خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا؛ در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو» (1069ق)، (ص 112-113) سپس چندین غزل از «ظفر» که همان مرتضی قلیخان است؛ 5ص (113-117) [ف: 3-339]
vasf-e tanbākū= taʻrīf-e tanbākā
صائب تبریزی، محمد علی بن عبدالرحیم، 1016؟ - 1086؟ قمری
sā’eb-e tabrīzī, mohammad “alī ebn-e “abd-or-rahīm (1608 - 1676)
رقعه ای است از میرزا صائب در ترک شراب و تعریف تنباکو. این رقعه غیر از «قدغن شراب» از همین شاعر است. (صدرائی خوئی)
آغاز: نشستم لب پیاله ز آب شراب تلخ ** کردم بدود تلخ قناعت از آب تلخ. روزهاست که این پرواز ده دودمان آفرینش.
[نسخه های منزوی 3591/5 ؛ فهرستواره منزوی 3863/5]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 2گ (حاشیه 224ر - 225ر)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 38-320]
آغاز: برابر؛ انجام: سیاه چرده و قتال وضع رنگ آمیز.
خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ اندازه: 22/3×34سم [ف: 7-363]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/36-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-295]
vasf-e tanbākā
خلخالی، یحیی الدين
xalxālī, yahyā-od-dīn
[فهرستواره منزوی 3808/5]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5403/3
آغاز فرخنده شبی که از قلم نور چهره گشایی یافته و به نیروی بازوی روشنی پنجه روز روشن تافته ...
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ 1ص (6)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-335]
vasf-e joqrāfīyā
وصف جغرافیای اصفهان و هند و گرجستان.
تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره / 45
بی کا، بی تا؛ 1گ (252پ)، قطع: ربعی [نشریه: 7-553]
وصف جهنم - حدیث النار و ما أعد الله فیه للکافرین
vasf-ol hāl
حسینی قزوینی، حسین بن محمد حسن، 1184 - 1249 قمری
hoseynī qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad hasan (1771- 1834)
[الذريعة 257/7]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5293/5
آغاز: افتتاح مقال بنام خداوند: لله الحمد خالق متعال ** بر خلایق رئوف بر همه حال / سبق آموز عقل راز نیوش ** بدبستان فهم مکتب هوش؛ انجام: پنجمین این که «وصف حال» منست ** قصه و غصه و ملال منست ... / دست بدگو بدامنش مرساد ** بالنبی و آله الامجاد
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل شیرازی، تا: قرن 13؛ اندازه: 16×25/6سم [ف: 2-233]
vasf-e hāl
حسینی، محمد عاقل بن محمد صالح،
hoseynī, mohammad ‘āqel ebn-e mohammad sāleh
مؤلف سبب نگارش این رساله عرفانی را چنین یاد نموده که «صبحی دامن دامن فیض اظهر من الشمس از گریبان خود می ریخت و خرمن خرمن نور از مزرعه فلک می بیخت خادم فقرا فقیر محمد عاقل بن میر محمد صالح حسینی شاه نعمت اللهي از نگاه چنین بیگاه نتوانست خود را نگاه داشت حسب حالی خویش کلمه چند نگاشت».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4607/2
آغاز: بسمله. جمیع کاینات جامع اند در توحید احد جل جلاله و کل مخلوقات ناطق اند؛ انجام: و منکه پیشوای مجانیم مرا با کلام عاقل چه پیشه. و السلام علی من اتبع الهدي. تم تم تم.
خط: نستعلیق، کا: تقی حسینی، تا: 1276ق؛ جلد: تیماج، 4گ (8پ -11ر)، 17 سطر (9×15)، اندازه: 14/3×22سم [ف: 12-318]
vasf-ol hāl-e farhād
از سراینده ای با تخلص «نوری»: «سخن کواه کن «نوری» ازین پس ** جهان را بی وفایی باشد و بس». مثنوی است عشقی در 72 بیت: یکی از فرهاد می پرسد که تو شاهزاده چین بودی و چرا بدین روز افتادی؟ فرهاد به توصیف حال خود می پردازد تا بیهوش می گردد: «پشیمان گشت آن شخص سئوالی ** از این گفتار شد حالی به حالی».
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 806/5
آغاز: یکی پرسید از فرهاد مسکین ** که ای آشفته تر از زلف شیرین؛ انجام: سخن کوتاه کن نوری از این پس ** جهان را بیوفایی باشد و بس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1241ق؛ گ (35پ - 36پ) [ف: 2-264]
vasf-e hajar-e hokamā’
آغاز: بسمله، أما بعد، گفت از برای او که وصف کن تو از برای ما حجر حکمائی که می دانند اهل آن ... به درستی که حکماء (سفید است)و معرفت تدبیر او در ثلث پس از ...
انجام: پس می اندازند از این موم بر جسد دائبه پس قلب می کنید ایشان را
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: رجبعلی ابن عبدالله، تا: 1277ق؛ خریداری از امرالله صفری؛ جلد: تیماج، 12گ (59پ - 70ر)، 17 سطر (8×14)، اندازه: 17/5×22 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالحسن اخوی، تا: 1281ق؛ 5گ (59ر-63ر)، 15 سطر، اندازه: 16/3×20/8 سم [ف: 6-351]
vasf-ol xayl
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
اهدا به: شاه عباس دوم (1052-1077ق)
تاریخ تأليف: 1067 ق
نزدیک به 200 بیت و جز راحله توفیق در خود کتاب نامی از
فیض نیست و تاریخ تأليف هم ندارد؛ در هفت «باب»: 1. در بیان آن که داشتن اسب و سواری آن نعمتی است؛ 2. در ابتدای رام شدن اسب مر آدمیان را و فرمانبرداری او سواری ایشان را؛ 3. در آنگه نگاه داشتن اسب موجب ثواب آخرت و باعث قضای حاجت است؛ 4. در علامت های یمن و خوبی است و نشان های شومی و معیوبی آن؛ 5. در فال نیک زدن ببر خوردن به اسب میمون؛ 6. در یاد کردن خدای در وقت سوار شدن و آیت تسخیر خواندن؛ 7. در رام گردانیدست به ذکر خدای.
آغاز: نمنت خدای را عز وجل که اسبان را مسخر غازیان ساخت به پایمردی
انجام: از شما خواهد که او را لجام کند باید که نام خدای عزوجل ببرد و ذکر او کند پس آنگاه اورا لجام کند
چاپ: به کوشش رضا اشرف زاده و حسین خسروان، به انضمام مضمار دانش یا فرس نامه، مشهد، جهان اندیشه کودکان، 1373، صص 120-112
[فهرستواره منزوی 3933/5]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 رمضان 1257ق؛ مهر: کاتب «عبده محمد حسن بن محمد رحیم» (بیضوی)، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×21/5سم [ف: 2-567]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 7گ (57پ -63ر)، 14 سطر (×11)، اندازه: 9×17سم [ف: 13-3396]
waṣf-ul xayl (mq.-un fī)
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29704
آغاز: بسمله، حمدله فهذه مقاله من کلام الحكيم المعلم الأول ارسطاطالیس جمعا باشاره لاسکندر الرومي في وصف الخيل؛ انجام: فانه یسکنت في الوقت واد قد اتینا بما قصدنا اليه فنقول الاحول و لا قوه الا بالله العلى العظيم و صلی الله علی رسوله محمد و آله اجمعین
خط: نسخ جلی خوش، کا: کاشانی، شهاب الدين علی، تا: قرن 11 [رایانه]
vasf-e dozāl = taʻrīf-e dozāl
دوزالی، بایندر بیگا
dozālī, bāyandar bīgā
در تعریف قریه «دو زال»، نثر آمیخته به نظم.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1500/43
آغاز: بر سواد خوانان صحیفه دانش و تاریک بینان جداول آفرینش مخفی نخواهد بود؛ انجام: نفس شد منقطع از قطع این راه - دراز است این حکایت، قصه کوتاه. تم.
بی کا، تا: 1082ق؛ در «جنگ مرتضی قلی خان شاملو»؛ 3ص (225-227) [ف: 3-339]
vasf-e rasūl-ol-lāh
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/24
آغاز: قال الامام العالم العلامة ابوالعباس احمد بن محمد اللحمي الغرفي في الدر المنظم و من فضائل سیدنا رسول الله (صلی الله علیه و آله) ما خرجه ابو مروان الطيبي في فوائده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ اندازه: 16×21سم [ف: - 238]
vasf-e zelzele-ye tabrīz
تاریخ تأليف: 948ق
مثنوی است در وصف زلزله تبریز در 54 بیت، که در پایان تاریخ آن را چنین آورده است: «پی تاریخ این ناخوش علامت ** که می چربد به غوغای قیامت / غمی در دامن گیتی رقم کرد ** بقای این بلا دور از بیان است / بلای اول و آخر زمان است ** الهي این بلا دور از زمین باد / زمین را درد و رنج آخرین باد».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1003/1
آغاز: چه پیش آمد زمین و آسمان را ** که بد می بینم احوال جهان را؛ انجام: زمین را درد و رنج آخرین باد (948).
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: شوال 1259ق؛ 2گ (23ر - 24پ) [ف: 2-265]
وصف سخن -چمن سخن
وصف سلسله صفوی - تعریف سلسله صفوی
vasf-e šāh-jahān ābād
میرزا حسن بیگ، - 1100 قمری
mīrzā hasan beyg ( - 1689)
از میرزا حسن بیگ (در الذريعه (379/9 ) با لغزش چاپی حسی بیگ آمده) قزوینی، متخلص به «رفیع» که در مشهد می زیسته و در 1054ق به درار شاه جهان پادشاه راه یافته، و در 1100 در گذشته است. مثنوی است در حدود 78 بیت، با ستایش از سخن و شاه جهان پادشاه آغاز می شود. سپس وصف شاهجهان آباد (دهلی) از طبیعت، باغ و عمارت های آنجا.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1003/21
آغاز : قلم تا کرد با لوح آشنایی ** سخن در پرده بود از نارسایی / سخن آنروز مختار جهان شد ** که دور «ثانی صاحبقران» شد؛ انجام: بود پر لعل از آن رو بوستانش ** که می بوسند خوبان زمانش
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1259ق؛ 2گ (192ر-193پ) [ف: 2-265]
vasf-e šarāb
؟ ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
غزلی است در مدح شراب و بیان فواید و خواص مفید ( آن) منسوب به ابن سینا این غزل دارای 8 بیت می باشد.
آغاز: غذای روح بود ماده رحیق الحق ** که رنگ او کند از دور رنگ گل رادق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/4 -طباطبائی
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ [ف: 23-714]
waṣf-uš šay’ li-nafs-i-h
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)‘
رساله بسیار کوتاهی است در مسأله «وصف الشيء لنفسه» که سید مرتضی این موضوع را به اختصار بررسی نمودهاست.
چاپ: در ضمن مسائل المرتضي، در بیروت به چاپ رسیده
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12923/32
آغاز مسألة لا یجوز أن یقال إن الشيء شیء لنفسه، لان ذکر المعلوم بانه شیء لیس بصفة الموجود و المعدوم والاجناس المختلفة في اجراء هذا الاسم علیه؛ انجام: فان قیل: فما تقولون في الأرض قبل اجراء هذا الاسم علی العرض لیس بصفة و ان کان بمعنی قولنا عرض انه الذي لا لبث لکه کلبث الأجسام، و هذا حکم و لیس بصفة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (78پ)، 5سطر، اندازه: 3/5×10/5سم [ف: 32-766]
vasf-e sawbe-hā-ye hend
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1236/30 و 1338/30 -ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). شیخ ابوالفضل؛ بی کا، تا: 13 ربیع الاول 1200 ق (فیلمها ف: 1-584]
waṣf-u irār li-‘alī jawāb-an li-mu‘āwīya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 573/29 -ف
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 487ر؛ بی کا، تا: قرن 8؛ 1گ (229ر) [فیلمها ف: 1-504]
’vasf-ol ‘olamā’ = fazāyel-ol ‘olamā
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704) ‘
رساله ای کوتاه در توصیف علماء و اهمیت عمل آنها، با نثری ادیبانه، دارای صنایع لفظی و بدایع بدیعی و کنایات و اشارات بسیار به آیات و روایات مناسب موضوع است.
آغاز: بسمله. بعد از آرایش دل و زبان به سپاس و ستایش آفریننده جهان و اهدای درود نیایش نشان بر دودمان خلافت یزدان. بمشاعر معاشر پاسبانان شعائر ایمان میرساند ابجد خوان دبستان علم و عرفان محمد المدعو علم الهدي افاض الله علیه ...
انجام: فلیتمسك المستمسكون بعروة الوثقى فانها من اوثق العرى و السلام علی من اتبع الهدي.
چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، به کوشش سید احمد حسینی اشکوری، ص 592- 612
[الذريعه 261/16 و 99/25 ؛ فهرستواره منزوی 685/6]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ مهر: «بمحمد علم الهدي علم الهدي» (بیضوی)، «انه من سلیمان» (بیضوی)، «الراجي ... محمد» (بیضوی)؛ اندازه: 14/5×22 سم [ف: 1-117]
آغاز برابر
نسخه اصلی: کتابخانه مرعشی -3050؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1100ق؛ استکتاب مؤلف، مؤلف نسخه را تصحیح کرده در چند مورد خط وی دیده می شود؛ 15ص (259-273) [عکس ف: 1-264]
waṣf-ul ‘anāṣur
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/87-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. الريح، جویات اخر و حوادث طبيعية و الازمنة؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-622]
وصف عمارات اکبر آباد - وصف اکبر آباد
وصف قحط - قحطیه
vasf-e qaht = qahtīye
سلیم تهرانی، محمد قلی، - 1057 قمری
salīm-e tehrānī, mohammad qolī( - 1647)
حدود 110بیت.
آغاز شد از فعل بدغماز چون مشک ** جهانی را دماغ آخر از آن خشک / ز خشکی سرو آمد بر لب جوی ** ز پیچ و تاب همچون شاخ آهو
انجام: سلیم این گفتگو از عارفانست ** گریزی از تقاضای زمانست / الهي عاقبت محمود باشد ** زمان بر اهل معنی سو باشد
[الذريعه 48/17 «قحط»؛ نسخه های منزوی 3298/2 که نشانی 2 نسخه آنرا داده ]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: یزدی، صفی قلی بیک بن محمد علی بیگ، تا: 1091ق؛ 2گ (28ر -29ر)، اندازه: 17×27/5سم [ف: 37-135]
آغاز و انجام: برابر
حدود 110 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: - 126]
آغاز: نبینم خوش زمین و آسمان را ** به خیر آرد خدا کار جهان را انجام: برابر
گزیده ای است در 42 بیت: شود گر کاغذ ابری نمایان ** از و دارند مردم چشم باران / نه چتر است اینکه طاوس کرده ظاهر ** که نخل ماتم خود بسته ز افسوس / به خانه هر که بیند میهمان را ** خورد در بستر خویش نان را؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1259ق؛ 2گ (139پ - 140پ) [ف: 2-265]
waṣf-ul qarīn
کمال اصفهانی، اسماعیل بن محمد، 568؟ -635 قمری
kamāl-e esfahānī, esmāʻīl ebn-e mohammad (1173 - 1238)
رساله ای از کمال الدين اسماعیل اصفهانی در وصف القرين.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/80 -ف
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ درهامش است [فیلمها ف: 1-427]
vasf-e kāleske-ye boxār
قصیده ای است از مجدی در وصف ماشین راه آهن و ستایش شاه.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 277 - ج
آغاز: در وصف کالسکه بخار و ستایش سلطان اسلامیان پناه ... زهی جهنده فرخنده دونده ترن ** که چون شهاب نور دد بصد شتاب ترن / بانفصال بود هر یکی از او واگن ** ولیک هست بهنگام اتصال ترن؛ انجام: ز بهر جان و تن هر دو از گزند و عنا ** دعای مجدی و حفظ خدای بادمجن. عدد ابیات 126 به تاریخ 16 شهر محرم الحرام سنه 1318 در سنندج نوشته شد (مجد) (با مهر: ملک الكلام 1314)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 محرم 1318ق؛ جلد: تیماج، 6گ، 13 سطر (9×14/5)، اندازه: 14/5×20سم [ف: -224]
وصف کشمیر - تعریف کشمیر
وصف کشمیر - حسن معنی
vasf-e kešmīr = taʻrīf-e kešmīr
فیضی، ابوالفیض بن مبارک، 954 – 1004 قمری
feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak (1548 - 1596)
به نثر و نظم. انشائی است در وصف کشمیر.
آغاز: صانعی که صحن سرابستان افلاک را به گلهای شب گشای
کواکب بیاراست می خواست که سواد ریاض عالم قدس را در نظر ساکنان خاک جلوه دهد ... نظیر جنت آباد کشمیر را بر صفحه خاک رقم کرد ...
انجام: سیب سمرقند با چهره زرد خود را به یکپای آویخته به معذرت این که چرا با وجود سیبش خود را سمر ساخته. القصه کشمیر شاهدیست که گل رویش محتاج گلگونه و سنبل مویش مشتاق شانه نیست. جهانی چنین خوب و زیبا سرشت ** حوالت چرا شد بقا در بهشت / از این خوبتر خود نباشد دگر ** تو گویی که از خوبتر خوبتر است
[نسخه های منزوی 3651]
در فهرست با عنوان «تعریف کشمیر از فیضی» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 3ص (177-179)، سطور چلیپایی (13/5×23/5)، اندازه: 17×28سم [ف: 14-3886]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (41پ-42ر)، اندازه: 13/3×23/5 سم [ف: 7-85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 3ص (230-232 )، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-212]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1071-1077ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3ص (60-63) اندازه: 15×27/6سم [ف: 17-406]
vasf-e kešmīr = ta‘rīf-e kešmīr
قدسی مشهدی، حاج محمد جان، - 1056 قمری
qodsī mašhadī, hāj mohammad jān( - 1646)
مؤلف به سال 1042ق، همراه شاه جهان پادشاه (1037-1068ق) به کشمیر رفت و این مثنوی را در توصیف کشمیر همان روزگار سرود. در پایان تخلص خود و ستایش شاه جهان را آورد است. با سربندهای: حمد و نعت، تعریف ملک کشمیر و آب هوای روح افزای آن، مشکلات راه و کوه پیر پنجال، باز آمدن به تعریف کشمیر، باغ جهان آباد، چشمه ورناک، پیر پنجال، باغ اکبر آباد، باغ فرحبخش، باغ فیض بخش، باغ شاهزاده، نشاط باغ. باغ صادق آباد، باغ سیم در عیش آباد، باغ بحر آرا، با بیگم آباد، چشمه اچول.(احمد منزوی)
چاپ: این مثنوی در «شعرای کشمیر» پیر حسام الدين (1274/3-1308) چاپ شده است
[مشترک پاکستان 861/7 -862 که 5 نسخه را نشانی داده؛ نسخه های منزوی 3299/4 (4 نسخه دیگر)؛ الذريعه 334/19 «مثنوی وصف کشمیر»؛ فهرستواره منزوی 1295/2 «ظفرنامه شاهجهان» ]
بی کا، تا: قرن 11؛ 33ص (1-33) [ف: 3-287]
بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (127-129)، اندازه: 13×26سم [ف: 14-3692]
آغاز: خوشا کشمیر و خاک پاک کشمیر ** که سر بر زد بهشت از خاک کشمیر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-343]
آغاز: بنام پادشاه پادشاهان ** سرافرازی ده صاحب کلاهان؛ انجام: لباس عمرت افزون از عدد باد ** گریبانش ازل تا دامان ابد باد
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1259ق؛ 16گ (119ر-134پ) [ف: 2-266]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 5ص (181–185)، 27 سطر (12×25)، قطع: وزیری باریک [ف: 17-141]
vasf-e kešmīr = taʻrīf-e kešmīr
سلیم تهرانی، محمد قلی، - 1057 قمری
salīm-e tehrānī, mohammad qolī( - 1647)
مثنوی وصف کشمیر اوست. در تذکره ها آمده است: هنگامی که در لاهیجان نزد میرزا عبدالله وزیر لاهیجان بوده است، مثنوی در وصف لاهیجان سروده است. سپس به کشمیر آمده همان را به ستایش کشمیر برگردانیده است: تعریف کوه، تعریف راه، تعریف کشمیر، تعریف چنار، تعریف زمر، تعریف باغ، تعریف نهر، تخلص و ستایش شاهجهان.
آغاز: سخن هر جا ز صنع کردگار است ** گواه پای بر جا کوهسار است / خصوصا کوه گردون قدر کشمیر ** که تیغش می زند بر ابر شمشیر
چاپ: در تذکره شعرای کشمیر، پیر حسام الدين (413/1 - 420) همه این مثنوی به چاپ رسیده است
[الذريعه 334/19 ؛ نسخه های منزوی 3299/4 ؛ مشترک پاکستان، ج 7، ص867]
خط نستعلیق،بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 12×21سم [سنا: ف: 1-232]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 8ص (225 -232)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 17-378]
تعریف کوه کشمیر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 17×23سم [ف: 15-4243]
در تعریف کوهستان کشمیر. سپس مثنوی در تعریف و مذمت؛ بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، 4ص (169-172)، سطور چلیپایی (9×23)، اندازه: 13×26سم [ف: 14-3695]
کا: محمد صادق تبریزی، تا: 1056ق؛ 7گ (241پ -247پ) اندازه: 11×20سم [ف: 17-456]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ 14گ (96پ- 109پ)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-339]
آغاز: برابر؛ انجام: مبادا از النگ خلد بیرون ** بود محشور با شبرنگ و گلگون / شفاعت خواه باداش داور ** براق و دلدل او را روز محشر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در نسخه با نام «محمد قلی سلیم در تعریف کوه کشمیر فرماید»؛ جلد: میشن مذهب، 18ص (306-323 حاشیه)، سطور چلیپایی، اندازه: 16/4×28/3 سم [ف: 29/1 -409]
آغاز: برابر
نسخه اصل: از گنج بخش شماره 892، خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ 19گ (50-68)، 21سطر [عکسی ف: 2-224]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد لاریجانی حسینی شهرستانی، تا: 1194ق؛ 1گ (106ر)، 14 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 36-30]
vasf-e lāhūr
از: میر کاظم بن خان.
تهران؛ مجلس: شماره نسخه: 14215/44
آغاز هزاران هزار سپاس بزرگ و ستایش سترگ نثار بارگاه حکیم ذوالکمال و قادر
کا: نور محمد، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 3گ (134ر-136پ)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 38-318]
vasf-e lāhījān
سلیم تهرانی، محمد قلی، - 1057 قمری
salīm-e tehrānī, mohammad qolī( - 1647)
مثنوی است.
آغاز: صباحی دلگشا چون روی احباب ** گل صبح از سحاب فیض سیراب
آغاز: برابر؛ انجام: ز نومیدی همیشه باد گریا ** حسود جاه تو چون ابر گیلان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (160ر -161ر)، اندازه: 13/5×23/5 سم [ف: 7-90]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-569؛ فهرست رایانه ای ج 4-1087]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5-249]
وصف المعاد الفلسفي - معرفة النفس
vasf-e moʻjezāt-e šāh va rahrām īzad
در 270 بیت.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2577/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 18ص (448-465)، 15 سطر (8/5×14)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 9-1379]
vasf-e mīve-hā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14307/16
از الهامي؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ 1گ (138پ) [ف: 38 -437 ؛ فهرست رایانه ای ج 4-1087]
vasf-e nāme
میانجی، علی محمد بن محمد حسن، ق 14 قمری
mīyānjī, “alī mohammad ebn-e mohammad hasan( 20c)
وابسته به: تحفة الألباء في تذكرة الاولياء و الشرفاء؛ سیاح گنجوی، علی بن حسین (قرن 13)
تقریظی است مفصل بر کتاب «تحفة الالباء» شیخ زین العابدين سیاح کنجوی و وصف مؤلف آن کتاب را، با انشایی ادیبانه و تضمین اشعاری به فارسی و عربی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10047/1
آغاز: الحمدلله الذي علم بالقلم علم الانسان ما لم یعلم... و بعد بنده اسیر مرتهن و فقیه ممتحن... بعرض اهل اذواق می رساند؛ انجام: پس اکثری از آنها رجوع کرد، و السلام خیر ختام
خط: نسخ، کا: نخجوانی، محمد جعفر، تا: 20 ربیع الاول 1296ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 15گ (2ر-16پ)، اندازه: 17×22 سم [ف: 26-36]
waṣf-u na‘āli-n nabī
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849-911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1471/6 عکسی
آغاز: بسمله. روی البخاري و ابو داوود و عن انس قال کانت
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1798؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 9ص (72-80)، 15-19 سطر [عکسی ف: 335-4]
waṣf-ul wāṣilīn
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/30
آغاز : الحمدلله الذي انتدب لخدمته الخواص من احبائه و جعلهم له خدامأ و اقامهم علی بابه فباتوا طول الليل سجدأ و قيامأ
فصل في وصف الواصلين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، 2ص (191-192)، 22سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: -239]
vasf-e harāt
وصف هرات و بیان بانیان آن و ذکر مسجد جامع و معمران آن بلده. تأليف در زمان سلطان حسین بهادر خان و از کتاب روضة الصفا نیز نقل کرده است.
آغاز: بسمله بر رای عالم آرای سالکان مسالک توفیق و ضمیر عقده گشای
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 688/18
آغاز برابر؛ انجام: چهار نفر مشهورند جوجی و جغتائی و اوکدی و تولی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ، 16سطر (6/5×16)، اندازه: 10×21 سم [ف: 1-512]
vasf-e yār
غیر همانند:
آغاز: گوش و هوش و جان و خرد و خاطر و فهم و نظر و دانش و بینش همه جمع آر
از احمد سنجی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (128ر) [ف: 37-128]
آغاز: ای صبا یک سحری رو به سر کوی نگار من ویر گو زمن دل شده آن دلبر بی مهر و وفارا
از ناظمی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (127پ) [ف: 128-37]
آغاز: ای اصل اسما فرعت مسما الا و نعما جان و دل ما
از ابن غیاثا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (129ر) [ف: 129-37]
آغاز: ای برادر مرو اندر پی نفس شگ جفا کار بد آمز خدارا همچو مردان بکن از ناظمی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، اص (128پ) [ف: 128-37]
آغاز: برو ای باد بگو دلبر سنگین دل بد عهد بلا جوی ستم کار؛ از علی سوخته؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (128پ) [ف: 37-128]
vasl-e besmelah be-l-hamd
مؤلف گوید که یکی از دانشمندان رساله ای در تجوید نگاشته و در آن حکم نموده که وصل بسمله به سوره حمد در نماز موجب بطلان نماز است. لذا وی این رساله را در رد وی و اثبات این که وصل جایز بلکه برخی از عالمان به وجوب و استحباب آن حکم کردند نگاشته است. او رساله اش را در یک مقدمه و خاتمه و هفت فایحه قرار داده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8273/2-56/123
آغاز: بسمله، باسمك اللهم نبدأ و نستعین سراً و جهراً و بقسمك و
آلائك رب نحمد و شکر و نصلی علی الواصلين و الكاملين من الانبياء و الاولياء
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: آدینه محمد بن علی، تا: 29 رمضان 1267ق؛ 31گ (35-65)، 17سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 4935-8]
-al-waṣla fī mas’alat-il qibla
ابن وزیر، عبدالباسط بن خلیل، 844 - 920 قمری
ebn-e vazīr, ‘abd-ol-bāset ebn-e xalīl (1441 - 1515)
رساله مختصری است درباره قبله مسلمین و راه به دست آوردن جهت قبله.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1249/4
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل الكعبة البيت الحرام قبلة الاسلام و الصلاة علی خیر الأنام... هذه رسالة انيقة... جمعتها في أمر قبلة الاسلام و ما یتعلق بها من الكلام؛ انجام: فمن نظر فیها متأملاً لها عارفاً بوضعها مستفيقاً لما بیناه من المعاني في ذلك ظهر له قبلة کل اقلیم من الأقاليم و کل بلدة بذلك الاقليم. و السلام هذا آخر الكلام علی مسألة قبلة الاسلام.
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ 7ص (73-79)، 9سطر [عکسی ف 561-3]
waṣlat-ul kalama bi-a‘ārīb-il basmala
مدنی حنفی، احمد بن علی، ق 12 قمری
madanī hanafī, ahmad ebn-e ‘alī( - 18c)
اهداء به: مولانا محمد فرزند عین الوزراء معتمد الدوله عثمانی علی پاشا
در اعراب «بسم الله الرحمن الرحيم» و ذکر وجوه مختلفی که در اعراب آن می توان گفت بنا بر اصح اقوال علماء نحو، با حواشی توضیحی آنجا که احتیاج به توضیخ بیشتر باشد.
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 399/1
آغاز: یا من میز محمدا علی الرتبة و المنزلة و خصه بالبسملة الشريفة المعربة عن اوائل السور المنزلة و افتتحها بالباء المفضلة؛ انجام: هذا ما سنح بالبال و نهاية ما جنح الى الخيال...
خط: نسخ، بی کا، تا: آخر رجب 1121ق (شاید تاریخ تأليف باشد)؛ 8گ (2پ-9پ)، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 1-245]
vaslat-nāme
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627؟ قمری
‘attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
مثنوی است عرفانی نزدیک 1700 بیت در توحید و عشق و سیر و سلوک و حکایاتی صوفی مناسب این موضوع و داستان های منصور حلاج و قطب عالم.
آغاز: ابتدا کردم به نام کردگار ** خالق هفت و شش و پنج و چهار / آن خداوندی که هستی ذات اوست ** هر دو عالم مصحف آیات اوست / نام این کردم وصالت نامه من ** زانکه وصلت دیده ام از خویشتن
[نسخه های منزوی 3300/4؛ الذريعة 335/19]
آغاز: برابر؛ انجام: محو گردان ای خدا «بهلول» را ** وارهان از خویشتن این کول را / رحمة للعالمین بر همه ** ختم گردان راه دین را بر همه. تمت الكتاب «وصلت نامه» من مقالة شیخ بهلول...
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 5 ربیع الاول 869ق؛ با روش کهن (ج = چ، ک = گ، ب =پ)؛ اهدایی: خاندان سلطانی بهبهانی؛ 16گ (43ر-58ر) [ف: 3-340]
بی کا، تا: 892ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/6×22/8 سم [رایانه]
خط: نستعلیق ریز و خوش، کا: پیر حسین، تا: 893ق؛ 20گ (433پ-452ر)، 23سطر (9×19)، اندازه: 13×23 سم [ف: 15-4173]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن نادعلی، تا: 1244ق، جا: کابل؛ ابعاد متن: 4/5×8، اندازه: 9×15 سم [ف: 16-721]
آغاز: برابر؛ انجام: چون وصال آمد بوصلت این تمام ** حتم شد این بر محمد و السلام
خط: نستعلیق زیبا، کا: حسینی خراسانی میلانی، یوسف بن محمد، تا: 1264-1265ق، به درخواست آقا عبد الاحد بن فخر العارفين حاج ملا علی اکبر؛ جلد: تیماج، 71گ (1پ-71ر)، 13سطر، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 24-131]
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی هروی، تا: 1269-1268ق؛ 100ص (101-2)، 5-4سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 17-251]
آغاز: برابر؛ انجام: رحمة للعالمینی بر همه ** ختم گردان راه دین را بر همه
خط: نستعلیق خوب، کا: حسین موسوی، تا: 1311ق؛ جلد: تیماج، 87گ، 10سطر، اندازه: 10/5×17 سم [نشریه: 13-53]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه: ای اهل قبول خاک گشتید و غبار ** هر ذره ز هر ذره گرفتید کنار / این خود چه شرابست که تا روز شعار ** بی خود شده اید و بی خبر از همه کار
خط: نسخ، کا: ظفر علی شاه آشتیانی، محمود، تا: جمادی الاول 1315ق؛ 73گ، 12سطر (7×15)، اندازه: 12×20 سم [ف: 3423-13]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 21×34 سم [ف: 2-260]
آغاز: برابر؛ انجام: این زمان تو اندرین سحر یقین ** باز بینی اولیین و آخرین / جز یکی نیست این جهان و آن جهان ** چند گویم سر اسرار نهان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 18گ (72پ-89پ)، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-300]
آغاز: برابر؛ انجام: چون وصال آمد بوصلت این تمام ** حتم شد این بر محمد والسلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 61گ، 13-15سطر، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 8-4936]
آغاز: برابر؛ انجام: بت شکن در راه حق ای مرد کار ** تا نباشی در قیامت شرمسار / گربه خود نتوانی این بت را شکست ** همتی جو از دل مردان مست
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 28گ، 13سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4936]
vasl-ol fosūl
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198- 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 -1847)
رساله مختصری است در اصول دین پنج گانه شیعی. در هر یک از اصول، اول به معنای تصوری و سپس به معنی تصدیقی آن گفتگو می کند. مؤلف در این رساله نشان می دهد که چگونه مسلمان حقیقی به هر یک از اصول دین و مذهب نیازمند است و وجود اصول دین و مذهب برای رهبری خلق مسلم چه فوایدی در بر دارد. این رساله از رساله «اصل الاصول» او مفصل تر است.
آغاز: بسمله الحمدلله علی نواله والصلوة والسلام علی رسوله وآله و بعد پس چنین می گوید خادم مذهب جعفری از مذاهب شرع محمدی محمد جعفر الاستر آبادی که این رساله ایست در بیان اصول دین بر وفق اصول مذهب جعفری
انجام: و این اعتقاد از جمله اصول دین است و منکرش از جمله کافرین است نجس است و با تقصیر مخلد در آتش جهنم است چون جماعتی از حکماء قاصرین...
چاپ: ایران، سنگی، 1256، جیبی
[فهرستواره منزوی 601/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 35گ (1-35)، 11سطر، اندازه: 8/5×12/5 سم [ف: 36-203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1252ق؛ جلد: گالینگور، 15گ (68پ-82پ)، 10سطر [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحمید، تا: 1252ق؛ مجدول، مصحح: 16گ (17پ-32پ)، 13سطر، اندازه: 6×13 سم [ف: 37-102]
خط: نسخ، کا: اسدالله موسوی، تا: 9 ذیحجه 1253ق؛ 12گ (6پ-17ر)، 18سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 10-240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ 13گ، اندازه: 13×21 سم [ف: 4-2080]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالعظیم انجدانی، تا: 1256ق؛ 42ص، 13سطر (6×10)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 2-210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: ربیع الاول 1258ق؛ تملک: غلامعلی ابراهیم؛ 9گ، 12-17سطر (7/5×11/5)، اندازه: 10/5×15/5 سم [رشت و همدان: ف: -1783]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 8گ (34پ-41پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: 26-283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط (دو برگی از مطالب کتاب، بین اوراق 120 و 121 افتادگی دارد)؛ جلد: تیماج مذهب، 16گ (107پ-122)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 12-460]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 30گ (9پ-38ر)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 30-42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 12گ، 14سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4935]
آغاز برابر؛ انجام: پس باید دانست که در این اصل نیز پنج اعتقاد است آن است که خداوند عالم عادل است به عدل مقابل جور وظلم تا به معنی که خداوند
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 4 گ، 12سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 8-4935]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 3گ، 23سطر، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 1-166]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21گ (92پ-112پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: 10-234]
-al-waṣl wa-l faṣl
موحدی قمی، محمد بن عبدالله، ق 14 قمری
movahhedī qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 23 شعبان 1396ق؛ محل تأليف: وشنوه (قریه)
در احکام نکاح و طلاق و خلع و مباراة و لعان، استفاده شده از درس های پدرش هنگام خواندن شرح لمعه و جز آن و پس از تجدید نظر در آنها و تنظیم و ترتیب فروع.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9112
آغاز: الحمدلله الذي احل التزويج والنکاح و حرم الزنا و السفاح... هذا الباب وسائر ابواب الفقه مما استفدت من کتاب شرح اللمعة؛
انجام: و یحد باقی الشهود للفرية. قد فرغت بحمدالله و شکره...
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 32 گ، 25سطر، اندازه: 17/5×25 سم [ف: 23-256]
vasl va vaqf
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22786/2
آغاز: الوصل و الوقف ادغامات کلام الله تا اینکه فهم شود...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2ص، 15سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-915]
wuṣūl
؟ جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10795
منسوب به جابر بن حیان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق، جا: تهران [الفبائي: -604]
vosūl = r.-ye 'erfānī
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr (1357 - 1434)
مکتوب عرفانی از میر مختوم نیشابوری (-830ق) و یا از قاسم انوار.
آغاز سبحانك لاعلم لنا الا ما علمتنا انك انت العليم الحكيم اصل اول در اسباب وصول. بنای این اصل بر محبت است و اساس و مبداء محبت مناسبت است و مناسبت بر چهار نوع است. مناسبت ذاتی که رابطه اتحاد جوهر است و غایت و نتیجه آن این است که علم و عین مرید و مراد یکی شود.
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ 5ص (341-345)، ابعاد متن: 6×14، اندازه: 9×19 سم [سنا: ف: 1-141]
آغاز: برابر؛ انجام: اصل دوم در مراتب وصولست ومراتب وصول مقدر بر قابلیات است، تم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن9؛ 8گ، 10سطر، اندازه: 5×10 سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: گویند توحید یکسان شدنست و یکسان دیدن و یکسان بودن بناء علیه مهربانی و مرحمت و شفقت بر جمیع مخلوقات برهان مشاهده اصل است در فرع نیست. به هر چه کرد نظر قاسمی جمال تودید ** چنین بود نظری کز سر یقین باشد اصل دوم در مراتب وصول است. مراتب وصول مقدر بر مقادر قابلیات بوسعت و قابلیات.
اصل اول و یک سطر از اصل دوم است و کاتب در کنار آن
نوشته «این مکتوب تمام نفرموده اند»؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ افتادگی: انجام؛ در صدر نسخه نام میر مختوم تصریح شده اما در شعری در پایان، تخلص قاسمی دیده می شود؛ 10ص (220-229)، 15سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 21-188]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچه میان عموم مثل است که خدا خلعت بارزانی دهد یعنی لمعات انوار قدس بقابلان دهد متعه الله تعالی بها و بامثالها نصیحت درویشانه آن که غنیمت دانند فرصت را که سالها باید ببستان طریقت نهالی بدین سرسبزی و بهجت و استعدادی بدین قابلیت و لطافت پیدا شود و وظیفه دعا آن که جهانت بکام و فلک یار باد جهان آفرینت بکام تو بادا همه خداوند گیتی (تمة الكلام) شعر تقی و چند شعر دیگر هم در هامش و بالای صفحات هست.
در فهرست با عنوان «رساله عرفانی» با این توضیح: گویا از قاسم انوار و در آن آمده: «در تاریخ سنة تسع و سبعین و سبعمائه بود که در شهر هرات... در خانقاه جدیدی در جوار مولانا ظهیر الدين خلوتی... ساکن بودیم.»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (88-94)، ابعاد متن: 11×22، اندازه: 15/5×26/5 سم [ف: 10-1836]
wuṣūl-ul axyār ilā usūl-il axbār
عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
رساله ای نیکو در قواعد حدیثی و علم درایه است و آنچه شناخت آن برای محدث لازم است، دارای یک مقدمه و اصولی است که هر اصل دارای فروع است و دارای فوائد و خاتمه است ابتدا به فضیلت حدیث و ذکر مهمترین مصادر حدیثی پرداخته و سپس به تعریفات واصطلاحات اهل حدیث، و آن گاه آداب محدثین، علماء و طلاب و انواع قرائت و پس از آن چگونگی روایت حدیث و در خاتمه در رموزی که محدثین از آن استفاده کرده اند.
آغاز: الحمدلله فاتح الأغلاق مانح الأعلاق مسبغ العطاء مسبل الغطاء الذي خلق الانسان فأجزل علیه الإحسان حیث أقام من نوعه اقواما فجعلهم لملته قواما و علی امته قواما ثم قرن طاعتهم بطاعته تفضلا بمنة الغمر...
انجام: و قد یلحقونه ايضاً بعد الواو من صيغة المذكر نحو یعزوا و یدعوا و امثال ذلك ماهو مقرر في فن الخط و الحمدلله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين
چاپ: ایران، قم، مجمع الذخائر الاسلامية، با تصحیح عبداللطیف کوهکمری، 201ص؛ با تصحیح سید محمد رضا جلالی، در ضمن مجموعه دراية الحديث، قم، دار الحديث، 1382ش؛ ایران، تهران، مطبع کربلائی محمد تقی، 1306ق، با تصحیح و مقابله محمد مهدی بن سید حسن موسوی تستری جزائری، سنگی، جیبی، 200ص، به سعی و اهتمام میرزا حسین کجوری مازندرانی؛ ایران، تهران، مطبع کربلائی محمد تقی، 1310ق، با تصحیح و مقابله محمد مهدی بن سید حسن موسوی تستری جزائری، سنگی، جیبی، 200ص، به سعی و اهتمام میرزا حسین کجوری مازندرانی (تاریخ کتابت 1306)؛ ایران، تهران، 1306ق، سنگی
[الذريعة 101/25؛ امل الامل چاپ عراق به تصحیح سید احمد حسینی ج 1؛ فهرستگان حدیث 101/1-103؛ دنا 1068/10-1069 (26 نسخه)؛ رسائل في دراية الحديث 91/1 و ص 297-503]
آغاز: ارتد واعلی أدبارهم فلا أراه یخلص منهم الامثل ما یخلص من همل النعم... و منه أيضاً من مسند ابی الدردا في الحديث الاول من صحیح البخاري؛ انجام: و بعضهم یکره شکل ماعدا الملتبس وینبغی الاعتناء بضبط الملتبس من الاسماء اکثر فانه أهم فاه
خط: نسخ، بی کا، تا: عصر مؤلف قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ 71گ، 15-17سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 8-4937]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رامدی حسنی، شریف بن بهاء الدين علی، تا: جمعه 17 شوال 967ق، جا: قزوین؛ نزد شیخ حسین بن عبدالصمد عاملی خوانده شده و خواننده پیداست که همین رامدی می باشد و عاملی در کنار برگ ها در بسیاری از جاها در چهار شماره به خط خود بر این خواندن گواهی داده، با اجازه ای از عاملی به نویسنده نسخه، عاملی در گ 42پ گواهی میدهد که این نسخه را نویسنده نزد او خوانده است بدین گونه: «انهاه ایده الله و حفظه و ابقاء قراءة و فهما و ضبطا في مجالس آخرها ليلة الخميس منتصف جمادی الآخر سنة تسع وستین و تسعمائة. احسن الله توفیقه، من فقیر رحمة ربه الغني حسین بن عبدالصمد الحارثي. وفقه الله لما یحبه و یرضاه انه جواد کریم» این گواهی به خط خود او است که در شب پنج شنبه نیمه جمادی الثاني 969؛ اجازه و گواهی دیگر همین دانشمند برای نویسنده به خط خود او و چنین است: «بلغ قراءة و مقابلة و تصحیحا وفقه الله تعالی و ایانا لما یحب و یرضی و ذلك اواخر ربیع الآخر سنة تسع و ستین و تسعمائة من فقیر رحمة ربه الغني حسین بن عبدالصمد الحارثي تجاوز الله تعالی عن سیئاته»؛ مهر: «عبده محمد باقر الحسيني»، «محمد باقر» [ف: 5-1750]
آغاز: ... و بعد فیقول فقیر رحمة ربه الغني... لما کان التفقه في زماننا هذا واجبا علی؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبدالرحیم الموسوي» (بیضی)؛ تملک: زین العابدين بن ملاعلی طالقانی؛ واقف: میر عبدالرحیم بن نعمة الله موسوی قزوینی، 1236؛ 142ص (1-142)، 17سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قزوینی، محمد علی، تا: صفر 1007ق؛ مصحح، محشی، از روی نسخه ای که از خط مؤلف نقل شده استنساخ شده، مقابله این نسخه در 18رجب 1009 به پایان رسیده؛ 58گ، 12سطر [ف: 8-4937]
خط: نسخ، کا: محمد بسطامی، تا: 1010-1012ق [الفبائي: -604]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: وجیه الدين بن اسماعیل بن عباس، تا: سه شنبه 15 شعبان 1030ق؛ 141گ، 14سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 8-4936]
آغاز: کلاب قد حملت به ایام التشريق في منزل أبيه عبدالله بمنی عند الجمرة الوسطى
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مصطفی اصفهانی، تا: یکشنبه 19رمضان 1035ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «المتوكل علی الله الغني محمد یوسف الحسيني» (بیضوی) به سال 1197ق در اصفهان؛ جلد: تیماج، 78گ، 15سطر، اندازه: 9×20 سم [محدث ارموی مخ: 3-1682]
آغاز: هذه فصل في موالید النبي و الائمة الاطهار و شئ و جیز من احوالهم علیهم السلم. نقله من وصول الاخيار الى اصول الاخبار تأليف الشيخ... حسین بن عبدالصمد الحارثي العاملي... اما رسول الله فهو ابوالقاسم محمد؛ انجام: و ان تجعلنا من اتباعهم و اولیائهم و اشاهم في الدنيا و الاخرة انك حمید مجید.
تنها فصل موالید النبي و الائمة الاطهار کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1041ق؛ جلد: میشن، 4گ (133پ-136ر)، 19سطر (5/5×12/5)، اندازه: 9/6×16/9 سم [ف: 29/1-268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن سلیمی، تا: رجب 1058ق؛ مصحح؛ مهر: «ان الله یحب المحسنين» (بیضوی)، کتابخانه ضیاء الدين نوری (بیضی)؛ جلد: تیماج، 95گ، 15سطر، اندازه: 10×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1682]
خط: نسخ، کا: فضل الله بن محمد بن فضل الله، تا: شعبان 1066ق؛ محشی؛ 88گ، 15سطر، اندازه: 15/3×20/6 سم [ف: 1-584]
خط: نسخ، کا: ابن محمد علی رمضان علی رازانی = رادانی؟، تا: 29 شوال 1066ق؛ 178گ (1پ-178پ)، 15سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالسید بن خلیفه بن احمد بن منصور، تا: ربیع الاول 1072ق؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: تیماج، 90گ (61پ-150ر)، اندازه: 514×21 سم [ف: 2-345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعید بن درویش گجراتی احمد آبادی، تا: 23 رمضان 1082ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، با سرلوح مذهب، مجدول، یادداشت سید علی خان مدنی که نسخه را برای او نوشته اند با عبارت: «استکتبه لنفسه و لمن شاء من له المشيئة من بعده عبده علی الصدر المدني ابن احمد بن محمد معصوم الهاشمي الحسيني الزيدي الامامي کان الله له آمین»، کاتب وی درباره علت زیدی خواندن سید علی خان نوشته که مراد مذهب او نبوده بلکه نسب وی به زید بن علی بن حسین باز می گردد و این مطلب را او در اوایل شرح صحیفه سجادیه نقل کرده؛ یادداشتی از عبدالعلی میرزا نایب الا یاله آمده که کتاب را جناب علام آقا شیخ یحیی امام جمعه و جماعت شیراز به دست خودشان در 1297ق در محروسه شیراز به او هدیه و تعارف کرده اند؛ یادداشت عبدالعلی میرزا نایب الا یاله در سه شنبه 3ربیع الاول 1296ق نوشته که آن حدیث به خط مؤيد الدوله است و بار دیگر هدیه گرفتن کتاب از آقا شیخ یحیی سلمه الله امام جمعه شیراز را متذکر شده؛ جلد: تیماج، 55گ (1پ-55پ)، 25سطر (7/2×16/3)، اندازه: 12/6×23/4 سم [ف: 29/1-510]
خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد حسن بن محمد حسین، تا با تاریخ 1083ق؛ کاغذ: سپاهانی، 72گ (118پ-189پ)، 15سطر (6×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 15-4241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1088ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 51ص (26-76)، 21سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: -128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حویزی حلی، سعد بن خزعل، تا: 1096ق؛ 106ص (4-109)، 15سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 10-1531]
انجام: و قیل لزید بن ارقم بأي شیء کفرتم عثمان فقال بثلث جعل المال...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «عبده ابوالقاسم بن محمد تقی» (بیضی)؛ 24گ (44پ-67ر)، 15سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 3-1682]
آغاز: هو بلغت رواته في الكثرة بحیث یمتنع العقل تواطئهم علی الكذب؛ انجام: فهو مسند و الا فهو مرسل، و مرفوع، فکل حدیث صحيحاً کان او موثقاً او حسناً مسند من غیر عکس، و کل مرسل و مرفوع فهو ضعیف من غیر عکس و الله اعلم
بندی گویا از...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 3ص (81-83)، 25سطر (10/5×17)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 11-228]
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد صفی، تا: 1218ق؛ مصحح، با علامت بلاغی از «ابی الحسن بن علی ریزی لنجانی» در 24 ربیع الاول 1257، محشی؛ 50گ (67پ-116پ)، 18سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1682]
بی کا، تا: 1239ق [مخطوطات دزفول: -20]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 رمضان 1255ق؛ مصحح، محشی، حواشی به خط «حبیب الله»، در دارالسلطنه اصفهان به سال 1257 که ظاهراً کاتب هموست؛ جلد: تیماج، 55گ، 18سطر، اندازه: 13/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 3-1682]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن میرزا محمد مبارکه، تا: 1266ق؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده، محشی با نشان «منه»؛ 54گ (1پ-54پ)، 19سطر، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 35-132]
کا: خوزانی اصبهانی، محمد جعفر، تا: شعبان 1277ق؛ مصحح، محشی از مؤلف (تراثنا: س 18 ش 1 و 2-245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر خوزانی اصفهانی، تا: دهه اول شعبان 1277ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: ابوالقاسم موسوی زنجانی به تاریخ رجب 1329 با مهر «عبده ابوالقاسم بن باقر الموسوي» (مربع)؛ 80گ، 15سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 27-5]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد فرزند علی فرزند عبدالرحمن حسینی، تا: جمعه 23صفر 1302ق؛ مصحح، محشی با نشان های «مصادر»، «منه رحمه الله»؛ 83گ (1-83)، 16سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 30-412]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی بروجردی، محمد حسن بن احمد، تا: 1351ق؛ 50گ (72پ-121پ)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 1-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف با نشان منه؛ 74ص (86-159)، 15سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 23-139]
آغاز: کلاما و اوفاها ذماما و ابعدها همما؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول)؛ جلد: تیماج، 48گ، 25سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 6-631]
vosūl-ol axyār elā osūl-el axbār (t.)
وابسته به: وصول الاخيار الى اصول الاخبار؛ عاملی، حسین بن عبدالصمد (918-984ق)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20148
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
al-wuṣūl ila-l-lāh
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607-673 قمری
sadr-od-dīn qūnīyavī, mohammad ebn-e eshāq (1211 - 1275)
گویا همان باشد که ترجمه ای از آن در فهرست انجمن آسیائی بنگالی (کرزن) (ش12) هست و به نجم الدين کبری خیوقی نسبت داده شده است.
[فهرستواره منزوی 1080/8 با نسبت به نجم الدين کبری]
شروح و حواشی:
1- الوصول الى الله (ترجمه)؛ فتوحاتی، شرف الدين علی (-قرن 7)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 326/13
آغاز: بسمله: «الوصول الى وجهك الكريم» اعلم ان الوصول الى الله ثلثة انواع؛ انجام: و سر او با حق مسرور گردد المؤمن خواص الرحمان ایست.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1088ق [ف: 3-54]
al-vosūl ela-l-lāh (t.)
فتوحاتی، شرف الدين علی، ق7 قمری
fotūhātī, šaraf-od-dīn ‘alī( - 13c)
وابسته به: الوصول الى الله؛ صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق ( 673-607ق)
ترجمه فارسی «رسالة الوصول» صدر الدين قونوی از شاگرد او شرف الدين علی فتوحاتی که ده «اصل» وصول را در بر دارد.
آغاز: بسمله: رب یسر و تمم بالخیر. این ترجمه رساله مرشد شیخ پیشوای ارباب توفیق... صدر الحق و الدين محمد بن محمد بن اسحاق القونوي است قدس سره که صدیقی ز طالبان طریق... استدعا کرده امید است قبول افتد. چنین گوید شیخ امام مرشد که این مجاله ایست متضمن بیان چند معنی اول کیفیت توجه اتم اولی.
انجام: و محیط گردد ان شاء الله تعالی و المترجم هو تلمیذه و مریده الشيخ العارف شرف الملة و الدين علی الفتوحاتي رحمة الله علیه واسعة بعون الملكالوهاب.
[فهرستواره منزوی 104/6]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 326/11
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1088ق [ف: 3-54]
-al-wuṣūl ilā ma‘rifat-il uṣūl
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9731/18
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم الدين پسر محمد یوسف گلبر گیوی، تا: رمضان 1328ق، جا: کتابخانه آصفیه؛ 25ص (290-266)، 13سطر (13×25)، اندازه: 20×32 سم [ف: 17-468]
wuṣūl-ul amānī bi-uṣūl-it tahānī
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
چاپ: لاهور، مطبع محمدی، چاپ سنگی، 5ص، 1886م، در ضمن رسائل سیوطی چاپ شده.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1470/6عکسی
آغاز: بسمله. الحمد لله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد فقد طال السؤال عن ما اعتاده الناس من التهنية بالعید و العام و الشهر و الولايات
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره 1545؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4ص (59-62)، 23سطر [عکسی ف: 4-332]
vosūl-ol haqq
اودهی، نصیر الدين محمود، - 757 قمری
awdehī, nasīroddīn mahmūd( - 1357)
رساله ای عرفانی است در شرایط وصول به حق که شش «شرط» را فرض دانسته: 1. دوام وضو؛ 2. دوام صوم؛ 3. دوام سکوت؛ 4. دوام خلوت؛ 5. نفی خواطر؛ 6. دوام ذکر. از شیخ نصیر الدين محمود روشن چراغ دهلی دو کتاب مطبوع سراغ داریم یکی «آداب الطالبين» که گرد آوری نوه اوست و دیگری «صحایف السلوك».
[فهرست چاپ سنگی گنج بخش 159/1 «آداب الطالبين» و 169/1 «صحایف السلوك»]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 514/7-3/134
آغاز: بسمله این رساله حضرت شیخ نصر الدين محمود اودهی است الحمدلله رب العالمين والعاقبة للمتقین والصلوة علی رسوله محمد و آله اجمعین بدان که اگر کسی خواهد که برای وصول الحق مشغول شود مشغولی وصول الحق را شش چیز شرط فرض باشد؛ انجام: بدین منوال مشغول شود تا نافعی آید والسلام بالله التوفيق والا تمام علی الله رساله وصول الحق مرتب شد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ، 11سطر [ف: 8-4937]
الوصول في تدبیر الاركان و الاصول - تدبیر الاركان و الاصول
al-wuṣūl fī tadbir-il arkān wa-l uṣūl
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
او می گوید در این کتاب شرح تدبیر را ضمن فصولی چند می پردازم و در آن ذکر می کنم که تجربیات خودمان را درباره اقاویل آن ها بیاورم و نیز آن چه زیاد کرده ایم به این اقوال ذکر کنم و نیز عمل آتش را انجام دهم و سعی می کنم که رمزی در این کارها به کار نبرم.
[تاریخ التراث العربي: 376 و 395؛ بغدادی، هدیه 249/1]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1900/24
بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 6گ (112پ-117ر)، 16سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 10-554]
vosūl va talab
[فهرستواره منزوی 1081/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4672/11
آغاز: بسمله. حمدله... بعد الصوفية و المؤمنين و الكاملين؛ انجام: المؤمن خواص الرحمن اینست و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل، تا: 1128ق؛ 13ص (271-283)، 11سطر (7×12)، اندازه: 9×14 سم [ف: 14-3623]
الوصية - حکایات
الوصية - وصية السهروردي
الوصية - وصية ابن خفیف الشيرازي
الوصية - وصية الشافعي
الوصية - الروحية
الوصية - وصیت نامه
الوصية - التعريف بوجوب حق الوالدين
وصیت - آداب وصیت
vasīyyat
غزالی، احمد بن محمد، - 520 قمری
qazālī, ahmad ebn-e mohammad( - 1127)
رساله ای با عنوان «وصیت» که ظاهراً خطاب به عین القضاة باشد در 8 «فصل» تنظیم شده و انشاء آن ثقیل و همانند دیگر آثار احمد غزالی است. او در این وصیت مقداری احکام عملی را متذکر شده و بر رعایت مسائل شرعی تأكيد دارد. یک فصل و نیم آخر این وصیت نامه، داخل نامه های عین القضاة هم دیده می شود.
آغاز: بسمله وصیت امام عالم عادل زاهد محقق مدقق عارف... شیخ احمد بن محمد الطوسي الغزالي که بعضی از مشایخ نوشت. بسمله. حمد له. حجاب حدثان عدل کار است اما به حکم کرم ولایت آن حجاب سرا پرده تمنی بیش نیست تا تمنی می بود حجاب می بود...
انجام: فصل مدام با ذکر باش و بر خدای ثناگوی هر شب. پس بگو اللهم صل علی انبیائك و المرسلين... پس به رسول ماصلی الله علیه و اله صد بار صلوات ده. اللهم صل علی محمد عبد نبیك و حبیبك. نفعك الله به و السلام.
چاپ: ضمن مجموعه آثار فارسی احمد غزالی، به اهتمام احمد مجاهد، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1376ش
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 531/22
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، 3گ (271پ-273ر)، 23سطر (6×9)، اندازه: 17×26/5 سم [سنا: ف: 1-338]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3497/22-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-154]
vasīyyat = pand-nāme
غزالی، احمد بن محمد، - 520 قمری
qazālī, ahmad ebn-e mohammad( - 1127)
وصیت نامه ای سلیس و روان و نزدیک به انشاء عینیه است که بر ناپایداری و بی ارزشی دنیا و درک صحیح زندگی و به بطالت نگذراندن آن تأكيد دارد. آن را خطاب به دوستی نوشته و در آن از استاد ابوعلی دقاق و ابوبکر کتانی و معروف کرخی یاد می شود.
آغاز: هو. این وصیتی است که خواجه احمد بن محمد بن محمد الغزالي یکی از دوستان خود را خاصة فرموده است، اگر چه فائده او عامست - بسمله و حمد و صلوة... و ما امر و الا لیعبد الله مخلصین له الدين... و بعد خلقه را از برای بندگی آورده اند، نه برای دنیا پرستی. فرمان نیست که جز به بندگی مشغول باشند.
انجام: ایزد تعالی آن عزیز را مهبط انوار و منزل اسرار گرداناد و از آفات روزگار و غفلات دور دارد تا جلية الحق بعین اليقين بیند و به نهایت کار رسد. بمنه وجوده
چاپ: ضمن مجموعه آثار فارسی احمد غزالی، به اهتمام احمد مجاهد، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1376ش
[فهرستواره منزوی 350/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1035/16
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: کرمانی، ناصر الدين حسین بن نورالدین محمد، تا: 1097ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (161-162)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3-417]
al-waṣīya
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
تاریخ تأليف: یک شنبه 20 محرم 606ق
فخر رازی در پایان زندگی در خوارزم به سر می برد و در آنجا بیمار شد و در شهر هرات در گذشت. او در سختی بیماری در روز یک شنبه 21 محرم سال 606 سفارش نامه و دستوری به شاگرد خویش ابراهیم بن ابی بکربن علی علی سپاهانی داده است که اینک شناسانده می شود. رازی دیری بیمار بود تا این که
در یکم شوال همین سال درگذشت. او در این سفارش نامه می گوید: مردم اگر چه همین که بمیرند از دیگران دور می شوند مگر این که دو چیز مردمی را با این جهان می پیوندد یکی کار نیکی که دیگران بستایند و از خدای رستگاری کننده آن را بخواهند دیگری کارهایی که زن و فرزند کنند و مظلمه و جنایتی که ادا گردد. بدانید که من دانش دوست بودم و در هر چیزی راست یا دروغ کتاب نوشتم. از خواندن دفترها دریافتم که خدایی پاک و توانا و دانا و مهربان هست. من روش کلامی فلسفی گرفتم ولی این ها همان سودی را می دهند که قرآن می دهد این است که قرآن را برگزیدم و هر چه آن و خبر درست می گوید می پذیرم. آن گاه رازی از آن چه نوشته است پوزش می خواهد و می گوید که در نگارش های خویش جز آوردن بحث های گوناگون و تند ساختن هوش اندیشندگان نخواسته بودم اگر چه بدهم نوشته باشم. شما اگر سخنان خوبی در آن ها یافتید مرا آفرین گویید.
در نسخه چاپ شده در عیون الأبناء خزرجی (ج 2 ص 27-28) پس از عبارت «الله تعالی» دارد: «ثم علی نائب الله محمد اللهم اجعله قرین محمد الاكبر في الدين و العلو... و هذا منتهی وصیتی... و بالاحسان جدیر» نزدیک به ده سطر و از این بند پیداست که همه سخنان رازی آورده نشد. در این بند رازی که فرزندان را نخست به خدا سپس به شاه محمد (علاء الدين خوارزمشاه 596-617ق)، آن گاه به کسی که نامبرده نشده می سپارد و می گوید فرزند ابی بکر را که نشانه هوش و زیرکی او پیداست خوب بپرورید و به شاگردان و دوستان می سپارد که مرگ او را نهان بدارند و او را در کوهی که نزدیک روستای مزداخان است به خاک سپارند. پاره ای از این سفارش نامه در دیباچه «اعتقادات فرق - المسلمين و المشركين» امام رازی نیز دیده می شود. (دانش پژوه)
آغاز: نسخة ما کتب الاستاد الفاضل فخر الدين الرازي في بیان اعتقاده عند موته بسمله عونك یا لطیف. قال یقول العبد الراجي رحمة ربه... محمد بن عمر بن الحسين الرازي و هو في آخر عهده بالدنیا و اول عهده بالآخره... انی احمدالله بالمحامد التي ذکرها اعظم ملائکته...
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 22ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج، 1ص (415)، 41سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-91]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: 754ق؛ درهامش؛ مجدول؛ 2گ (166پ-167ر) [فیلمها ف: 1-484]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/72 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س18ش 1-56]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا منتهی وصیتی، والله الفعال لما یشاء و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 10؛ 4گ (7پ-11ر)، 12سطر [ف: 16-105]
آغاز: برابر؛ انجام: و المهم الثاني و هو اصلاح امر الاطفال و العورات. فالاعتماد فیه علی الله تعالی و الحمدلله رب العالمين.
خط: شکسته تعلیق، کا: کرمانی، ناصر الدين حسین بن نورالدین محمد، تا: 1097ق، جا: کرمان؛ 1ص (158)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3-582]
آغاز: برابر انجام: فکل ما مر به قلمی او خطر ببالی فاستشهد علمك و اقول
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (175پ-176ر)، 20سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 30-150]
al-waṣīya
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, 'omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)
از شیخ شهاب الدين سهروردی صوفی به نجیب الدين عمر بن سعد ملتانی.
آغاز: بسمله. ایها الطالب، السالك الطريق إلى الله، المجد في الطلب. اذکر لك الحق الواضح الذي اتمناه لنفسی و اتشوق اليه.
انجام: فاستمع یا اخی وصیتی، و اقبل نصیحتی، تکن من الامنين. و الحمدلله رب العالمين. و الصلوة علی محمد و آله اجمعین.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ 1گ (31)، 25سطر، اندازه: 6×12/5 سم [ف: 31-400]
خط: نستعلیق، کا: فاضل خلخالی، محمد قاسم، تا: قرن 12 و 13؛ 4گ (13-16)، 14سطر (6/5×10)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 2306-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد اسماعیل بن میرزا معصوم تقریشی، تا: محرم 1279ق، جا: شمیران تهران؛ 2گ (21پ-22ر)، 16سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 3-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: نامی، محمد علی، تا: 1301ق؛ 2گ (66ر-67پ) [ف: 3-450]
al-waṣīya
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, ‘omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1880/7
آغاز: بسمله. تعالی و من مقالاته ایضا رحمه الله استوصاه بعض الفقراء قال رضی الله عنه: الوصية اولا بملازمة التقوى و هی وصية الله تعالی لعباده؛ انجام: معانا محفوظا و الله یتولی الصالحين.
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمد، تا: 822ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2گ (241پ-242ر)، 22سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13×22 سم [ف: 8-486]
al-waṣīya
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
محی الدين در این وصیت نامه خود مباحث مهم عرفانی و اخلاقی را یک بیک برمی شمرد و مورد بحث قرار می دهد و سپس می گوید که سالک در سیر خود باید چه شیوه ای پیش گیرد تا به سر منزل مقصود راه پیدا کند.
چاپ: قاهره، مكتبة عالم الفكر، همراه رسالة محیی الدين بن عربی الى فخرالدین الرازي، 1987م
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 727/25
آغاز: قال النبي علیه افضل ما قلته انا و النبيون من قبلی لا اله الله لاتحقر شيئاً من علمك؛ انجام: من سلك السداد و المراد و الله اعلم بالصواب.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملاً محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 5ص (367-371)، 17سطر (5/5×9/5)، اندازه: 9×10/5 سم [ف: 2-247]
vasīyyat
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736 ؟ قمری
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad(1262 - 1336)
[فهرستواره منزوی 1081/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5525/10-ف
بی کا، بی تا؛ 4گ (245-248) [فیلمها ف: 3-165]
al-wașīya
عودی، احمد بن حسین، ق8 قمری
‘ūdī, ahmad ebn-e hoseyn( - 14c)
وصیت نامه مؤلف است در شهادت به وحدانیت خداوند و نبوت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امامت ائمه هدی علیهم السلام و جز آن
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1104/16
آغاز: بسمله. و الحمدلله... و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين. هذا ما اوصی به العبد الفقير الى الله تعالی المحتاج الى عفو ربه احمد بن الحسين بن ابی القسم بن الحسين بن العودي الاسدي الحلي انه قدم بین یدیه ذخيرة و عهداً بلقاء الله به حین قدومه علی الله تعالی و علی دار منعوت نعیمها بالبقاء... شهادتین أحدهما شهادة ان لا اله الا الله وحده المنفرد بصفات یستحقها لذاته؛ انجام: فبهذا القى الله تعالی و به اوصیکم سایر الاخوان من بعدی و لاحول ولا قوة الا بالله العلى العظيم و الحمدلله رب العالمين... هذه الوصية قد اشتملت علی الاصول الخمسة و هی اصول الإيمان من عرفها تحقيقاً کفاه في دخول الجنة و حصول الثواب الجزيل و النجاة من العذاب و من جهل واحداً منها فهو في أسفل درك الشقاء...
نسخه اصل: کتابخانه با دلیان در آکسفورد 64 F عربی (157.E)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 740ق؛ 2ص (120-121)، 17سطر [عکسی ف: 3-216]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1625/12 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-57]
vasīyyat = r.-ye bīrkelī
برکلی، محمد بن پیرعلی، 929 – 981 قمری
berkelī, mohammad ebn-e pīr--alī (1523 - 1574)
[فهرستواره منزوی 690/6]
شروح و حواشی:
1- شرح وصیت بر کوی صدری قونوی، علی (-12)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1032/2-ف
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 125 (2249)؛ خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا (فیلمها ف: 1-559]
al-waṣīya
بلال بن سنان، قرن 11 قمری
balāl ebn-e sanān( - 17c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9478/3
آغاز: الحمدلله الذي جعل الوصية ذخرا لیوم المعاد؛ انجام: اعلم و احکم و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم بقلم العبد الفقير بلال بن سنان عفا عنهما المستعان منفصلا عنمدرسة جبه علی، پس از این پراکنده ها است.
بلال بن سنان مدرس مدرسه جبه علی؛ خط: نستعلیق، کا: بلال بن سنان، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 4گ (27پ-30پ)، 6سطر (14×18)، اندازه: 13×20 سم [ف: 17-380]
al-waṣīya
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
وصیت نامه دینی اخلاقی است که حر به فرزندش محمد رضا حر عاملی، هنگام سفر حج نوشته و بیشتر آن از مضامین آیات و احادیث و روایات اهل بیت علیهم السلام گرفته شده است. (سی احمد اشکوری)
آغاز: بسمله، الحمد لله علی جزیل نواله و الصلوة والسلام علی محمد و آله و بعد فهذه وصية لطيفة و موعظة شريفة
انجام: و علیك یا بنی بالرجوع الى وصایا النبي و الأئمة علیهم السلام لاولادهم و اصحابهم و العمل بما فیها وفقك الله تعالی تمت الوصية.
[الذريعه 104/25 شماره 571]
در پایان نامه هایی است از شیخ حر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-610]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد سامع بن محمد نصیر، تا: 22 ربیع الثاني 1152ق؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ جلد: مقوایی، 4گ، 17سطر (6/5×14)، اندازه: 12×21 سم [ف: 2-809]
بی کا، تا: با تاریخ 1247ق [ف: 5-288]
کا: عبدالحسین محلاتی، تا: 28 شعبان 1304ق؛ جلد: تیماج، 3گ (50پ-52پ)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 1-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد محسن اردبیلی (افتخار العلماء)، تا: 1309ق؛ مهر: «بعد از محمد علی اکبر است» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 4گ، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 5-170]
نسخه اصل: نسخه آقای روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-723]
بی کا، بی تا؛ 5گ (136ر-140ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2-315]
al-waṣīya
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تأليف: شعبان 1108ق
وصیت نامه علامه محمد باقر مجلسی به بستگان، نزدیکان و تعدادی از دوستان نزدیک، در مورد امور شخصیه، کتابخانه خود و پدر خود در مورد اعیان و رقبات موقوفه خانواده موصی می باشد. در این وصیت نامه بعد از اقرار به اصول معتقدات و توصیه به تمسک به عقاید حقه اهل بیت مؤمنين را به کتب مؤلفه خود از عربی و فارسی ارجاع می دهد.
آغاز : اللهم فاطر السماوات و الارض عالم الغيب و الشهادة الرحمن الرحيم اللهم انی اعهد اليك في دار الدنيا
انجام: و جعلنا في جوف تلك الورقة و الجميع بخطی و علیها ختمی فمن بدله بعد ما سمعه فانما اثمه علی الذين یبدلونه
چاپ: اصل وصیت نامه به خط علامه مجلسی را مرحوم استاد سید محمد مشكوة در سال 1362 ق در تهران به چاپ رسانید، آنگاه از روی آن نسخه تصحیح و در مجموعه میراث اسلامی ایران، دفتر چهارم، در سال 1376ش، چاپ شده است.
[الذريعة 107/25؛ ريحانة الادب 196/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11274/2
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسنعلی، مجلسی الماسي اصفهانی (از نوادگان علامه مجلسی)، تا: 20 رجب 1297ق؛ جلد: تیماج، 3گ (16-18)، 16سطر (6×12)، اندازه: 11×18 سم [ف: 28-410]
vasīyyat
جزایری، نعمة الله بن عبدالله، 1050 - 1112 قمری
jazāyerī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/46-عکس
آغاز: هذه الرسالة من وصایا الامام محمود بن فضل
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-218]
al-waṣīya
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
«وصیت نامه» یا بهتر در واقع «اعتقادنامه» ایشان است از بیان شهادت به خدا، به پیامبر و امامان و پذیرفتن مرگ.
آغاز : الحمدلله الذي اختار لنفسه الدوام و البقاء و قهر عباده بالموت و الفناء و اوجب الوصية عند حلول المنية... اما بعد، فهذه وصية العبد المسكين... کاظم بن قاسم الحسيني اباً الموسوي اماً و الرشتي مولداً و الكربلائي مسكناً... فاول وصیت انی اشهد ان لا اله الا الله وحدك...
انجام: و ان وفقنی الله سبحانه و تعالی الدفن في الرواق فلیحذوا ان یجعلوا مدقنی من طرف الرأس... اللهم انی اسألك بحق محمد و آله صلی الله علیه و آله أن تغفر لنا ذنوبنا و تکفر عنا سیآ تنا و سیآت المومنين و المؤمنات و یحشرنا مع صاحب هذه الوصية.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خراسانی ترشیزی، احمد بن اسماعیل، تا: قرن 13؛ 3گ (23پ-25پ)، 16سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1683]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: عباس بن علی محمد زنوزی، تا: 1267ق؛ 5ص (185-189) [عکسی ف: 1-404]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1270ق؛ جلد: تیماج، 3ص (302-304)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 47/2-12]
al-waṣīya
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
سید کاظم رشتی رئیس فرقه شیخیه ابتداء در این وصیت نامه با کلمات چند خود را از شیعیان اثنی عشریه و پیروان محمد و علی می داند و سپس با بیان «یا اخوانی» نصایحی به پیروان خود در مسائل زیر می نماید: عمل به تقوی و اصلاح ذات البين و بیداری از خواب غفلت و لزوم هر عصری به ولی که چون زمان او برسد او حکم به امر دین می کند و بر امت واجب است که به سخنان او گوش فرا دهد و عمل کند بر شماست فرار از اختلاف و قرار در تحت اتفاق و پس از این قول می گوید پیروان سه صنف اند: عالم عامل کامل و طالب جاهد مشتغل و عام قاصر جاهل. این سه صنف باید باهم سلوک کنند، عالم کامل مطلق و حاکم به حق است و دون او اتباع او می باشد و باید فرمانبر او شود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1623/2
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي انزل علی عبده الكتاب و لم یجعل له عوجا فیما لینذر من لدنه؛ انجام: و قضاء الحوائج و رفع الاعادي و الترويح الروح الا قدس لمولانا و سیدنا اعلی الله مقامه و السلام علی اهل الاسلام.
خط: نسخ، کا: شیخ علی محمد شاهرودی، حاج شیخ مهدی، تا: 1319ق؛ 12ص (193-204)، 14سطر (8×14/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 10-180]
al-waṣīya
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: 13 شعبان 1271ق؛ محل تأليف: لنجر (قریه) کرمان
سید زین العابدين شیرازی در سال های 1270-1271ق به کرمان رفته و با کرمانی الفت داشته، هنگام بازگشت به وطن از وی درخواست وصیتی نموده و کرمانی این وصیت نسبتاً مفصل را برای وی به رشته تحریر در آورده است در دو مقاله مربوط به امور علمی و عملی) و مدعی است که مطالب را امام زمان علیه السلام به قلم وی جاری ساخته است. این رساله در دو فصل تنظیم شده: 1. فیما یجری الحجة علیه السلام علی قلمی في وصیتی له في الامور العلمية؛ 2. فیما اوصیك في مقام العمل.
چاپ: ایران، سنگی، 1344، رحلی، 19ص (صص 536-554)
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی... ان هذه وصية منی الى المولى الولى الحفي؛ انجام: و لا تنس نصیبك من الدنيا کما أحسن الله اليك.
خط: نسخ زیبا، کا: حسینی، جعفر، تا: شوال 1267ق؛ جلد: تیماج، 6گ (126پ-131ر)، 14سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-375]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد فیقول الرميم الفاني و الاثيم الجاني... ان کرائم النعم من الله سبحانه علینا ان قدر الله سبحانه و له الحمد تشرفنا بملاقات السيد السند والمولی المعتمد صاحب الاخلاق الزكية؛ انجام: و حیث اتجهتم ساعدتکم سلامة ** ویرعیکم الرحمن من کل جانب / مفيضاً علیکم ما قصدتم من المني ** بنهج سلکتم في فنون الاسالب
خط: نسخ، کا: خوزانی اصبهانی، محمد جعفر، تا: ربیع الثاني 1282ق؛ 12گ (11پ-22ر)، 16سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: 2278-5]
آغاز: الحمد لله رب العالمين... ولا حول ولا قوة الا بالله العلي العظيم سبحانك لا علم لنا الا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم؛ انجام: و حیث اتجهتم ساعدتکم السلامة ویر عاکم الرحمن من کل جانب مفیضا علیکم ما قصدتم من المني بنهج سلکتم في فنون الاسالب
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن چمن، تا: 1285ق؛ 14گ (121پ-134ر)، 15سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-372]
کا: عبد الحسين بن عزیز بن حسن بن منصور همدانی، تا: 25جمادی الاول 1292ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (1پ-6ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-148]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 371/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11-943]
آغاز: بسم الله و بالله... وصية من العبد الاثيم... الى کل من یرید من الاخوان صانهم الله من طوارق الحدثان؛ انجام: نعم یمك المواساة فیها أيضاً بالخدمة و الاعانة علی اصلاح الغذاء و اللباس و غیر ذلك...
خط: نسخ، کا: طباطبایی جندقی، محمد بن حسن، تا: دوشنبه 28ربیع الثاني 1296ق؛ 3گ (4پ -6پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 5-342]
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی، و بعد هذه صحيفة کتبها العبد الاثيم الجاني؛ انجام: و یثبتنی و ایاکم علی الحق و علی صراط مستقیم
خط: نستعلیق، کا: طباطبایی، محمد رضا، تا: 1350ق، جلد: تیماج؛ 5گ (34پ-38پ)، 12سطر (6×13) [ف: 17-250]
آغاز: بسمله الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد قد سألت یا قرة عینی عما تصلح النفس و تجلو عنها عشوات العمي فاعلم ایدك الله ان النفس لا تصلح الا باداء؛ انجام: و کذلك نجزی المحسنين هذه وصية کریم بن ابراهیم الى اخیه المهدي بن الحسن و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و اوایل قرن 14؛ 1گ (179)، 18سطر (11×16)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2-876]
آغاز: بسمله الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد اما ما سئلت في امر معاودتك الى بلدك فلا بأس انشاء الله برجوعك الى اهلك لتدبر امرهم؛ انجام: و اسئلك ان لا تنسانی من صالح دعائك کما لا تنسی و السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و اوایل قرن 14؛ جلد: تیماج، 2ص (180-179)، 18سطر (11×16)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2-876]
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی، و بعد هذه صحيفة کتبها العبد الاثيم الجاني؛ انجام: و یثبتنی و ایاکم علی الحق و علی صراط مستقیم
بی کا، بی تا؛ 3گ (156ر-158ر)، 15سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 18-93]
al-waṣīya
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
وصیت نامه می باشد (احتمالاً وصیت نامه حاجی محمد خان). [فهرست احسایی 203/2]
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 117/3
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق الموت لیبلو خلقه ایهم احسن عملاً؛ انجام: ما دامت حبة و انا... و لکن لها علیکم حقوقاً كثيرة و السلام یوم الاربعا سادس ذی الحجه سنه 1323
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: محمود بن معصوم مرندی، تا: 16ذیحجه 1323ق، افتادگی: وسط (بین صفحه 138 و 139 افتادگی دارد)؛ 4گ (175ر-178ر)، اندازه: 13/8×22 سم [ف: -110]
vasīyyat
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: 4 رجب 1276ق
وصایای کریم خان کرمانی است که برای ملاعلی تبریزی نوشته هنگام مراجعت وی به تبریز در 4 رجب 1276ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9301/2
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و رهطه المخلصين... و بعد یقول العبد الاثيم کریم بن ابراهیم انه لما عزم جناب العالم العامل؛ انجام: عن مکاتباتك و مراسلاتك ثم السلام علیکم و رحمة الله و برکاته کتبه العبد الاثيم کریم بن ابراهیم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 4 رجب 1276ق؛ 4گ (60پ-63ر)، 13سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 30-64]
vasīyyat
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 -1871)
وصیت ها و دستورات جامعی است به مهدی بن حسن در جواب سؤال او از آنچه نفس آدمی را مفید است و پرده ظلمت را از روی آن بر می دارد.
کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 111/2
آغاز وصلی الله علی محمد... این رساله ایست از من به سوی یک یک
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن محمود، تا: 1290ق؛ 24گ (13ر-36پ)، 9سطر، اندازه: 7×10/5 سم [ف: -82]
al-waṣīyya
نوری، علی، ق13 قمری
nūrī, ‘alī( - 19c)
مجموعه اعتقادات مؤلف است که به صورت شهادت نامه ذکر شده که مطابق با عقاید امامیه است.
آغاز: الحمدلله الملك العلام الذي اختار لنفسه البقاء والدوام ولمخلوقه الموت والفناء والاختتام وجعل لهم الصلوة كتاباً موقوقاً في الليالي والایام و اوجب الوصية علی الخواص والعوام
انجام: وطلقائك من جهنم وسعداء خلقك والمتمسکین بولاية الائمة بحقك و بحق محمد وعلی وفاطمة والحسن والحسین والائمة من ذرية الحسين علیه السلام.
[فهرستواره منزوی 690/6]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2956/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 7گ (71ر-77پ)، 17سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 5-2278]
vasīyyat (mnz.)
نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 - 300 قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 -1883)
شروح و حواشی:
1- شرح المنظومة في الوصايا؛ نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر (1300-1231ق)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 953/2
آغاز: قال علی هو ابن اکبر ** نودی في أرض غری باصغر؛
انجام: أرجو لمن یقرء أن یعفو ما ** فیه من الأغلاط أو خبط رمی / فانه اول ما انشدت في ** فقه لذا کان حری بالعف
حدود 800 بیت؛ بی کا، بی تا؛ قطع: جیبی [ف: -331]
al-waṣīya
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1272ق
اگر کسی به شخصی وصیت کند که مبلغی معین از طرف هفت نفر مثلا برای نماز قضای آنها پرداخته شود بدون تعیین اندازه پول برای هر کدام از آن ها، تکلیف وصی نسبت به هر کدام از آن ها چیست؟ این مسأله در رساله حاضر ضمن دو ساعت نوشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8885/3
آغاز: الحمدلله محیی النفوس و ناشر الاموات من الرموس و الصلاة و السلام علی شمس الشموس و آله مجددی الدين بعد الدروس و الطموس؛ انجام: هذا ما تیسر لی یحسب بادی النظر کتبتها في ساعتین من النهار...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 4گ (72پ-75ر)، اندازه: 10×17 سم [ف: 23-74]
al-waṣīya
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310- 1372 قمری
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893-1953)
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 51/3
من کلام بعض مشایخننا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح [ف: -51]
al-waṣīya
شریف، محمد شریف بن کریم، ق14 قمری
šarīf, mohammad šarīf ebn-e karīm( - 20c)
در وصیت به اخوان برای عمل به مقتضای اوامر شرعیه و سلوک منهج حضرت نبویه و پیروزی از احکام ولویه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15388/3
آغاز: بسم الله و بالله و علی سنة رسول الله هذه وصية من العبد الاثيم والفانی الرميم... فاعلموا یا اخوانی ان الاخوة امر عظیم و خطب جسیم؛ انجام: و لیطمئن بروایتی عن ساداتی سلام الله علیهم
خط: نستعلیق شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 28صفر 1293ق؛ جلد: چرم، 2گ (18ر-19ر)، 22 و 30سطر، اندازه: 14/5×21/8 سم [ف: 43-65]
al-waṣīya
ناشناخته:
بی کا، تا: 20 شعبان 1070ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9 ش 2-35]
آغاز: کتاب الوصية و فیه اطراف الاول الوصية تملیك عین او منفعة او نقل ملك بعد الوفاة او تسلیط علی تسلط و یفتقر الى الايجاب و هو لفظ یدل علی القصد کقوله؛ انجام: و حجتهم صحيحة محمد بن مسلم و رواية عبد الله بن زرارة الدالتين علی الترتيب به بدلالة لفظ ثم و ذهب جماعة منهم الشيخ في الايجاز و المحقق في الشرائع الى عدم الوجوب و حجتهم ما ذکر فیه بلفظ الواو و الحجة من الجانبين ضعيفة و عین ترجیح التالي للاصل و مویده عدم ظهور الفائدة الاعلى قول المفيد. الى هذا و جدا المنتسخ
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 15/5×21/5 سم [رشت و همدان: ف: -1182]
al-waṣīya
وصایایی اخلاقی است از مؤلف به فردی که با «جناب العالم الفاضل» از وی نام برده است. فقط چند سطر از انجام آن فارسی است. این وصایا نیز ممکن است از محمد تقی بن محمد حسین کاشانی تهرانی (-1321ق) یا شیخ محمد علی تلواسکانی «ترواسکانی» (- پس از 1333ق) باشد. جهت آگاهی بیشتر به ترقیمه کتاب نخست در همین مجموعه رجوع شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15004/5
آغاز : بسم الله و بالله و الحمدلله و صلی الله علی خیر خلقه محمد... من المهجور الفاني السالك مسالك الموتى الى جناب العالم الفاضل، اما بعد فاوصیك یا اخی بتقوی الله؛ انجام: انه خبیر بما تفعلون، توفیق دهد خدا ما را بطاعات و اجتناب از معاصی بحق محمد و آل محمد.
خط: نستعلیق، کا: تلواسکانی، محمد علی، تا: 1333ق؛ 5گ (199-195)، 15-14سطر (13×18)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 19-38]
al-waṣīya
وصایای کوتاهی است درباره علم کیمیا. این وصیت غیر از وصیت جابر است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12577/7
آغاز: و من لم یعرف حجرنا لم یعرف تدبیر الحكمة و هو حجر لیس بحجر البيض؛ انجام: و ما یذکر الا اولو الالباب و هو علی کل شیء قدیر و اليه المصير تمت الوصية.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 13ص (84-96) [ف: 36-122]
al-waṣīya
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 182/3
آغاز: اذا قرأت الفاتحة فصل بسملتها معها و شرح آن
خط: نسخ، کا: اشرف بن محمد کرمانی، تا: 905ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، اندازه: 13/2×19 سم [ف: 5-5]
al-waṣīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/3کر
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين وحده و الصلوة و السلام علی من لانبی قبله و لا بعده و علی آله و صحبه الذين بلغوا وعیده و وعده؛ أما بعد فإني أوصيكم بوصية الله رب العالمين لعباده الأولين و الآخرين من الأنبياء و المرسلين؛ انجام: أو لا یعرف مع أن في کل نفس ثلاثة أعياد للعارفین، کما قیل: عارفان در دمی سه عید کنند ** عنکبوتان مگس قدید کنند. الأول توفیق ذکر الله و الثاني هو الذكر و الثالث هو القبول... و الله یقول الحق وهو یهدی السبيل و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه أجمعين و الحمدلله رب العالمين، یا الله یا الله یا مولی الموالي
وصیت کوتاه یکی از صوفیان نقش بندی با مضامینی اخلاقی صوفیانه است که در آن مواعظ و نصایح مشفقانه، با کلماتی از جنید بغدادی و قاضی بیضاوی و نیز ابیاتی کوتاه به فارسی ممزوج گردیده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13، جا: ترکیه (گویا)؛ مصحح، 1گ (9ر-9پ)، 28سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 40/2-333]
vasīyyat
گویا یکی از رساله های عملی است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1685/2
آغاز: در احکام وصیت و در آن یک مقدمه و چند فصل است؛ انجام: تقسیم می کند ثلث را بر جمیع بالنسبة بنا بر احتمالی و محتمل است تخییر.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 196]
waṣīyat-u ibn-i xafīf-iš šīrāzī = al-waṣīya
خفیف شیرازی، محمد بن خفیف، 268 - 371 قمری
xafīf-e šīrāzī, mohammad ebn-e xafīf (882 - 982)
گزیده ای از وصیت هایی که در 26 عنوان، نگاشته شده است.
آغاز: أوصى الشيخ الكبير، أبو عبدالله محمد بن خفیف قدس الله روحه یجب علی المريد إذا قصد سلوك الطريق و خرج من المضيق إلى الرفيق الشفيق أن یحفظ
انجام: و لزوم الباب و ذکر الله تعالی علی کل حال و کتمان الفقر و القعود مع الحق في الطريق حتی یصل الحق إلى الحق و حسبنا الله و نعم الوكيل و لا حول و لا قوة إلا بالله العلى العظيم و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه و سلم تسليماً
چاپ: در سیرت او با اختلاف های فراوان چاپ شده است
[سیر اعلام النبلاء 342/16؛ شذرات الذهب 192/3؛ هدية العارفين 49/2]
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن ش 90 MaVI؛ بی کا، تا: قرن 8 [فیلمها ف: 3-158]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ درهامش است [فیلمها ف: 1-429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 مجدول، مذهب؛ 1گ (2-1)، 25سطر، اندازه: 5/5×12/5 سم [ف: 31-397]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ 1گ (200ر-200پ)، 25سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-90]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 12×20/5 سم [ف: 16-373]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ 1گ (19پ)، 21سطر (7/5×14)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 13-141]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1ص (345)، 25سطر (11×18)، اندازه: 17×26 سم [سنا: ف: 1-294]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی - تهران 1805؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2ص (390-391) [عکسی ف: 6-417]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 1گ (70ر و پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 44-146]
waṣiyyat-u ibn-i sīnā fi-ṭṭibb
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/102-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. بالنظم؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-623]
• وصية ابی حنيفة = کتاب الوصية / کلام و اعتقادات، فقه / عربی
waṣīyat-u abī ḥanīfa = k.-ul waṣīya
ابو حنیفه، نعمان بن ثابت، 80 - 150 قمری
abū-hanīfe, no‘mān ebn-e sābet (700 - 768)
دوازده موضوع فقهی و اعتقادی است که می گویند ابو حنیفه هنگام مرگ به درخواست اصحابش املا کرده و در واقع اعتقادات خود را در آن بازگو نموده است. این وصیت نامه دارای شروحی است از آن جمله شرح شیخ محمد بن محمود معروف به اکمل الدين حنفی (-786ق) وشرحی که به «تلخیص الاصول» نامیده شده است. برخی در نسبت این رساله به ابو حنیفه تردید کرده اند.
آغاز بسمله. هذا کتاب الوصية من الامام... ابی حنيفة... لما مرض ابوحنیفه... مرض الموت اجتمع عنده اصحابه و استو صوامنه وصية بامر خادمه فامر خادمة حتی اجلسه فجلس خلف ظهره حتی اسنده اليه ثم قال: اعلموا صحابی و اخوانی... ان في مذهب اهل السنة و الجماعة اثنی عشر نوعا من الخصال... اولها الايمان. الايمان اقرار باللسان و تصدیق بالجنان و معرفة بالقلب
انجام: و عائشة رضی الله عنها بعد خديجة الكبرى أفضل النساء العالمين و هی أم المؤمنين و مطهرة من الزنا و بريئة عما قال لها الروافض فمن شهد بالزنا فهو ولد الزنا و أهل الجنة في الجنة خالدون و أهل النار في النار خالدون لقوله تعالی في حق المؤمنين: أولئك أصحاب النار هم فیها خالدون؛ تمت کتاب الوصية للإمام
چاپ: قاهره، 1936م؛ هند، حیدر آباد، بدون تاریخ.
[فهرست الفبايي گنج بخش ص 645؛ فهرس مجامیع المدرسة العمرية في دار الكتب الظاهرية بدمشق ص 685؛ تاریخ الاسلام: 181-190؛ سیر اعلام النبلاء: 403/6؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه برلن در آلمان: 448/3؛ کشف الظنون 2015/2؛ تاریخ نگارش های عربی 580/1-581؛ دنا 1071/10-1072]
شرح و حواشی:
1- شرح وصية أبي حنيفة؛ بابرتی، محمد بن محمد (714-786ق)
2- شرح وصية أبي حنيفة
3- زبدة النصايح؛ مقلی، عثمان بن مصطفی
آغاز: بسمله، هذا کتاب الوصية امام المسلمين ابی حنیفه؛ انجام: و هذا ما انتهی الينا من اعتقاد اهل السنة و الجماعة اعوذ بالله من الزياده و النقصان و من البدعة و الطغيان.
بی کا، تا: محتملاً 878ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 3ص (62-64)، 22سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 6-827]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 941ق؛ مصحح؛ 4گ (36پ- 39ر)، 15سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 33-389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 961ق؛ مصحح؛ 3گ (52پ -54پ)، 15سطر، اندازه: 8×12 سم [ف: 37-90]
آغاز و انجام: برابر
در دوازه فصل؛ خط: نستعلیق دو ستونی، بی کا، تا: قرن 11؛ در دو ستون چلیپا؛ 132گ، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: 13-286]
خط: نسخ، کا: مصطفی بن اسحاق، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، 7گ (52پ-58ر)، 13سطر (6×11)، قطع: بغلی [ف: 17-257]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق [ف: 5-230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عرب، عبدالله بن طه، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 4گ (420ر-423ر)، 15سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 22-137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 78گ، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 51-172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 6گ (36پ-41پ)، 13سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 40/2-118]
آغاز برابر؛ انجام: من اصحاب الجنة و من الذين یستمعون القول فیتبعون احسنه
بی کا، تا: 1105ق؛ ضمیمه نسخه ش 26982 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی قریشی، عبدالله بن علی، تا: با تاریخ 1129ق؛ 12ص (25-36)، 17سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 40/3-62]
آغاز: برابر؛ انجام: و من صلی اربعا قبل الظهر ثم تکلم من کلام الدنيا اواکل او شرب فقد نقضت السنة فیجب علیه السنة. تمت.
کامل؛ خط: نسخ، کا: درویش محمد بن حاج ولی بن حاج رسول طرسوسی برازی حنفی قادری ملقب به قوپرانی از گروه پیجان، تا: پنج شنبه 21 محرم 1136ق؛ 4گ (286پ-289پ)، 12-13سطر (9×15)، اندازه: 12/3×15/4 سم [ف: 29/1-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 4گ، 13سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8-4938]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «خادمی»؛ 3گ (15پ-17ر)، 18سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 33-322]
آغاز و انجام: برابر
کا: کشمیری بخاری، عبدالله، تا: 15 صفر 1252ق؛ 7گ (41ر - 47ر) [ف: -504]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 20گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 119-51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3گ، 19سطر، اندازه: 15×19/5 سم [ف:
[4938-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن باقی، بی تا، جا: سمرقند مدرسه شیبانی خان؛ محشی با نشانه «س، م»؛ 2گ (149پ-150ر)، سطور چلیپا (9×16/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 8-702]
waṣiyyat-u abī ḥanīfa li-yūsuf ibn-i xālid-is samtī albaṣrī
ابو حنیفه، نعمان بن ثابت، 80 - 150 قمری
abūhanīfe, no‘mān ebn-e sābet (700 - 768)
آغاز: هذه وصية لابی حنیفه... لتلمیذه... حین استأذن الخروج الي وطنه... و اعلم انك متی اسأت الى عشيرة من شئت من الناس صارو الى اعداء و ان کانوا آباء؛ انجام: فانك اذا تمسك بوصیتی هذه نجوت و تعیش سالماً ان شاء الله تعالی ثم قال انه لیحزننی مفارقتك و السلام علیك و رحمة الله و برکاته.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 9؛ کاتب نسخه از علمای بزرگ شافعی مذهب بوده؛ 2گ (11-12)، 21سطر، اندازه: 13/6×21 سم [ف: 32-379]
آغاز: هذه وصية الامام الاعظم ابی حنفیه رحمه الله لتلمیذه یوسف بن خالد السمتي البصري وصی بها حین استأذنه الخروج إلى وطنه البصرة
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1250ق؛ 3گ (182-184)، 20سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4938]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ (73ر-79پ)، 11سطر (5×10)، اندازه: 6×16 سم [ف: 2-111]
waṣiyyat-u aflāṭūn
افلاطون، 427 - 347 ؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
آغاز: کن مع الله، یکن معك. و ارض بقضائه، یرض عنك. و حاسب نفس یخف حسابك. و احفظ الناموس یحفظك
انجام: و اعلم أن الخير کله بیدیه، و کن کثیر الدعاء في أمر آخرتك، انه قریب مجیب. و الله أحكم و أعلم.
چاپ: به کوشش عبدالرحمن بدوی در افلاطون في الاسلام (بیروت، دارالأندلس: 1418ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7/5280/1
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 16-108]
waṣīyat-u aflāṭūn fī ta’dīb-il aḥdāṯ
افلاطون، 427؟ - 347 ؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
وصیت نامه ای است از افلاطون که حاوی نکته های مهم اخلاقی است و بسیاری از این توصیه ها در روایات اسلامی نیز آمده است. اصل این وصیت ها به یونانی است و بعدها به عربی ترجمه شده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: قال افلاطون: لست أخاطب الطبقة العالية في الفلسفة و لا البلاغة و لا الطبقة الدون منها لکن اتوخی الطبقة الوسطى بین الطبقتين، فأقول ما اقوله انه یجب ان اذکر نفسی
انجام: فاما المتقلد لتدبیر الاحداث فیجب ان یکون كالمرآة المضيئة لانه القائم بالرئاسة فمن قصر في هذه الوصايا فلیکن مبعدا منحی من هذا التعليم.
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5221؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1318ق، وزیری، 7ص (336-342)؛ 1327ق، خشتی، 11ص، (150-140)، در هامش شرح نهج البلاغة قاضی تبریزی؛ نیز در مقالات فلسفية لمشاهیر المسلمين و النصاري، به کوشش رویس شیخون و دیگران (دار العرب)
[مخطوطات الأدب في المتحف العراق «بغداد» 653]
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 9 ذیحجه 1012ق، جا: ایروان [ف: 6-30]
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422)؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلمها ف: 1-558]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 5 محرم 1071ق، جا: اجین؛ 3گ (130پ-132ر)، 32سطر، اندازه: 14×29 سم [ف: 31-714]
vasīyat-ol exvān
ترجمه پند و اندرزهای فلسفی است که می گویند ارسطو با شاگردان خود هنگام مرگ داشته است. این وصیت ها به صورت گفتگو بین ارسطو و شاگردانش که به نام آنها تصریح شده، تنظیم شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3355/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی محمد وآله اجمعین اما بعد فصلی چند نوشته می شود در معرفت آداب دین وادعیه از حضرت پیغمبر و ائمه معصومین علیه السلام؛ انجام: ای پسر خدای عزوجل را بشناس و از وی بترس و بعد از آن خود را بشناس و هر چه گویی از پند و نصیحت اول خود بدان و کار کن وسخن به اندازه خودگوی
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 5گ، 24-24سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4939]
waṣiyyat-ul imām abī ḥanīfa
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18730/9
آغاز: قال امامنا و مقتدانا و من علیه في الامور الدينية اعتمادنا ابوحنیفه اصل التوحيد ما یصح الاعتقاد علیه یجب ان یقول آمنت بالله و...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 184گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 122-51]
vasīyat-e emām sādeq be ‘abd-ol-lāh ebn-e jondab (t.)
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī(1628 - 1699)
تاریخ تأليف: 3 جمادی الثاني 1099ق
ترجمه و شرح مختصری است بر وصیت امام صادق علیه السلام که به یکی از خواص خود به نام عبدالله بن جندب نموده مرحوم ابن شعبه در کتابش تحف العقول آن را نقل نموده است.
آغاز: الحمدلله... اما بعد چنین گوید خادم اخبار ائمه اطهار... که شیخ جلیل حسن بن علی بن شعبه قدس الله روحه در کتاب تحف العقول
[الذريعة 96/4 رقم 446]
آغاز برابر؛ انجام: و بعد از نماز تصدق کند به آنچه بر او آسان باشد سلامتی آن ماه را از پروردگار خود خریده است و کتب هذا...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 5گ (125پ-129ر)، 22سطر، اندازه: 12×18 سم [محدث ارموی مخ: 1-366]
آغاز برابر؛ انجام: اگر چه به یک کلمه باشد مگر آن که خداوند او را داخل بهشت می گرداند بی حساب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (157پ-164پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 27-144]
wașiyyat-ul amīr sayyid ‘alī al-hamidānī
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 237/13
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-693]
vasīyyat-e amīr-al-mo’menīn (t.)
روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر، - 1075 قمری
rowqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad baqer( - 1665)
ترجمه و شرح کوتاهی بر وصیت حضرت امیر المومنين علیه السلام به فرزندش امام حسن علیه السلام یا محمد بن الحنفيه است. با تضمین آیات یا ابیاتی عرفانی و اخلاقی مناسب مضامین روایت ترجمه شده. نگاشته شده برای نواب کامیاب اشرف (؟).
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 97
آغاز: الحمد لله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا ان هدانا الله... و بعد بعرض نواب کامیاب اشرف اقدس ارفع اعلا می رساند؛ انجام: و مسئلت می کنم از او تعالی نیکویی قضا و تقدیر برای تو در حالت عاجله و آجله و در دار دنیا و آخرت انشاء الله تعالی...
خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: «عبده محمد هادی الحسيني» (بیضوی) ؛ جلد: تیماج، 100گ، 14سطر، اندازه: 12×18 سم [اوراق عتیق: 2-315]
al-waṣīya bi-iftā’-il ‘ulamā’-iš šāfi‘īya
احکام وصیت و فروع آن را بنابر رأي شافعی ها با تفصیل و ذکر گفته های بزرگان آن مذهب، در چند باب و هر باب دارای چند فصل نگاشته شده است؛ عناوین ابوابی که در این نسخه آمده چنین است: الباب الثاني: في أحكام الوصية الصحيحة؛ الباب الثالث: في الرجوع عن الوصية؛ الباب الرابع: في الاوصياء. این نسخه قطعه ای است از کتابی در همه ابواب فقه، و گویا شخصی این قطعه آغاز و انجام افتاه را به دست آورده و نامی که گفته شد بر فراز صفحه اول نوشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4306
آغاز: الباب الرابع في الاوصياء، الوصية مستحبة في رد المظالم و قضاء الديون و تنفیذ الوصايا و أمور الاطفال
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 744ق؛ نسخه قدیم، مصحح، پس از نسخه چند برگ است از کتابی فقهی شناخته نشده بخط علی بن عبدالرحمن بن عبیدان در دمشق و به تاریخ 744؛ با یادداشتی از علی بن عبدالرحمن بن محمد مدرس جامع ظاهری به تاریخ ربیع الأول 755 که کتاب را از جهت درس و مطالعه و تدریس به پایان برده؛ 65گ، اندازه: 18×25/5سم [ف: 11 -298]
al-waṣīyya bi-n-nikāḥ
حویزی، جعفر بن عبد الله، - 1115 قمری
hovayzī, ja‘far ebn-e ‘abd-ol-lāh( - 1704)
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 275/3
بی کا، تا: دهه سوم ربیع الاول 1109ق؛ افتادگی: آغاز [ف: 3 -42]
vasīyyat be zayn-od-dīn ‘alī
موسوی اصفهانی، جعفر بن حسین، 1090 -1158 قمری
mūsavī esfahānī, ja‘far ebn-e hoseyn (1679 - 1745)
توصیه های اخلاقی چندی است به زین الدين علی یکی از شاگردان میر ابوالقاسم کبیر که قصد مهاجرت از گلپایگان به اصفهان را داشته است. بیشتر این وصایا در مورد آداب آموزش می باشد و نیز بخشی از کتاب منية المريد شهید ثانی در آن نقا شده است. [ضیاء الابصار 311/1- 339]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16256/26
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... اما بعد پس این نصیحتی چند است و وصیتی دلپسند که در حین مهاجرت اخی في الله و الموتمر لا امرالله مولانا زین الدين المسمى بعلی اعلی الله درجته؛ انجام: و بحمدالله رب الارباب لیس اخی في کثیر من هذه الأبواب ممن یقرع له العصي ... و ما توفیقنا الا بالله و صلی الله علی الخزان لعلمه و الصدعة بامره و الحجج علی بریته محمد الامين المصطفي ... سلم تسلیما كثيراً.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد علی بن علی نقی موسوی، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، 3گ (1162ر -164پ)، 23 سطر (6/5×9/5) [ف: 297-41]
vasīyyat be ‘abd -ol -hoseyn -e esfahānī
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karām ebn -e ebrāhīm (1810 1871)
وصیت مؤلف است به میرزا عبدالحسین اصفهانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18424/2
آغاز: بسمله الحمد لله و سلام علی عباده ... و بعد یقول ... کریم بن ابراهیم أن هذه وصية منی إلى سیدی العاري عن الشين میرزا عبدالحسین الأصبهاني ... فانی اوصیك یا اخی؛ انجام: ثبتنا الله و ایاکم علی الحق في الدنيا و الآخره کتبه العبد الأثيم کریم بن ابراهیم.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7ص (30- 36)، اندازه: 17/3×10/5 سم [ف: 50 -190]
vasīyyat be mardom
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn -e mohammad karīm (1847 - 1906)
وصیت به مردم رفسنجان (به فارسی) و و عموم مسلمانان (به عربی).
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1303/2
بی کا، بی تا؛ 31ص، ابعاد متن: 5/5 ×12، اندازه: 18×11سم [ف: 3 -922]
vasīyyat -e payāmbar be ‘alī
مشهد، صحت، رضا (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره/11
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: خشتی [نشریه: 7 -560]
vasīyyat taht -e 'onvān -e «awīşa»
قم: مدرسه رضویه شماره نسخه: 95/6
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [چند نسخه- ف: -60]
asīyyat -e hāres ebn -e ka'b be farzandānaš hengem -e afāt
خط: نستعلیق، کا: طباطبایی طبیب یزدی، محمد، تا: با تاریخ 1301ق؛ 2گ (65پ -66ر)، اندازه: 35/3×22سم [ف: 58-29/1]
نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع یزد ش 2287 (1972)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -682]
vasīyyat-e hokamā = nasīhat-e exvān = bīst va hašt kalame
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn( - 1269)
رساله مختصر و موجزی است حاوی توصیه های اخلاقی به جویندگان راه حکمت.
آغاز: ای جویندگان راه حکمت و پویندگان طریق سعادت باید که بسیار دعا باشید در امور اخروی و دنیوی چه نسبت دعا با مبادی مطالب همچون نسبت فکر بود با نتیجه
انجام: صعود بعالم قدس و جهان ملکوت معین بود و بسعادت ابدی مسعود و بلذات سرمدی محظوظ و ملتذ گردد. رزقنا الله و ایاکم بحرمة سید الأنبياء و سید الاولياء محمد صلی الله علیه وآله الطيبين الطاهرين.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (صص 658 -656)
[منصفات بابا افضل 58 -656؛ نسخه های منزوی 2: 1713]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 3ص (82 -84) [ف: 5 -461]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 4ص (214- 217)، اندازه: 23×13سم [ف: 10 -1390]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 1 گ (22پ)، اندازه: 24×14سم [ف: 14 -173]
بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (99 -100)، سطور چلیپایی (20×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 12 -2525]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق،کا: نامی، محمد علی، تا: 1031ق؛ 3گ (63پ۔ 65پ) [ف: 3 -328]
خط: نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن محمد رفیع، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2 -60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ریاضی، میرزا عبدالله، تا: قرن 13، 2گ (13پ -14ر)، 20 سطر، اندازه: 21/6×13/7 سم [ف: 7 -250]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13، 3ص (355 -357)، اندازه: 13/4 × 21/6سم [ف: 253 -27/1]
بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (153 -154) [ف: 22 -18؛ فهرست رایانه ای ج4 -1087]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 14 محرم 1251ق؛ جلد: تیماج، 1گ (36ر-36پ)، اندازه: 24×16سم [ف: 1 -126]
خط: نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن محمد رفیع، تا: سه شنبه 2 شعبان 1280ق، جا: تهران؛ مقابله شده شب شنبه 13 شعبان 1280ق؛ 2ص (287 -288) [نشریه: 6 -677]
خط: شکسته نستعلیق، کا: تفرشی، اسماعیل بن معصوم، تا: 1286ق؛ 3ص (72 -74)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 3 -573]
بی کا، تا: 1290 ق [ف: 2 -383]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: محمد علی، تا: محرم 1302ق، جا: تهران، مدرسه سپهسالار؛ 2گ (1121 - 122ر) [ف: 3 -327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 3ص (327 -329)، 17سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 2 -226]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 2 گ، اندازه: 25×17/5 سم [رایانه]
vasīyyat dar pand be šī‘ayān
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 3539/2 - ف
نسخه اصل: کتابخانه رضوی در کاشان ش 382؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 175-2]
vasīyyat dar taqsīm-e ers
کلان مفتی، محمد بابا، ق 10 قمری
kalān-e moftī, mohammad bābā( - 16c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8593
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد می گوید فقیر حقیر بی بضاعت ... محمدبن بابا المشهور بکلان المفتي ... بدان که وصیت بر چهارقسم است اول آن که جزء وصیت مقدار ثلث مال باشد یا کمتر از آن، دوم آنکه بیشتر از ثلث باشد و لیکن ورثه اجازت کرده باشند سوم آنکه ورثه هیچ کدام اجازت نکرده باشند چهارم آنکه بعضی از ورثه اجازت کرده باشند و بعضی نی؛ انجام: آنچه حاصل می شود به عبید بده این چنین است قیاس در دیگران.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1033ق؛ جلد: مقوا، 9 گ، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 21 -1653]
وصیت رسول الله - مکارم الاخلاق
waṣiyyat-ur rasūl-il-lāh li-abī ar al-ġifārī
رساله ای در وصیت رسول الله صلی الله علیه و آله به ابوذر غفاری، به روایت از شیخ طبرسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8555/5
خط: نسخ، کا: بیارجمندی، احمد بن قربان علی، تا: قرن 13؛ 21گ (88پ -108پ)، 20سطر (15×8)، قطع: ربعی [ف: 17- 161]
al-waṣīyat-us sanīya wa-d durrat-ul zakīya
منصور بالله، قاسم بن محمد، 967 - 1029 قمری
mansūr-o be-l-lāh, qāsem ebn-e mohammad (1560 -1620)
نصیحت نامه ای است که قاسم صنعانی در پند و اندرز به پسرش المؤيد بالله محمد بن قاسم سروده است. در نسخه حاضر 15 بیت از این منظومه «بائیه» موجود است.
[مؤلفات الزيدية 152/3]
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6374/2 - 32/74
آغاز: بسمله الحمدلله وسلامه علی عباده الذين اصطفی ومنها قاله امامنا اميرالمؤمنين ابو محمد المنصور بالله القسم بن محمد رحمة الله علیه ورضوانه قبل دعوته یحض ولده الاكبر ونجله الاظهر اما منا بعده ...... المؤيد بالله محمد بن امیر المؤمنين حفظه الله تعالی علی طلب العلم الشريف ولزوم طريقة آبائه الكرام وحفظ علمهم ...
فقال علیه السلام ... العلم افخر کل فخر؛ انجام: فسغ العزل في دنیاك یمن ** و کسب اطایب الارزاق طیب
خط: نسخ، بی کا، بی تا، عکسی است؛ محشی؛ 1گ، 21 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 8 -4939]
wașiyyat -us suhrawardī
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, 'omar ebn -e mohammad (1148 - 1226)
متن وصیت نامه عرفانی (صوفیانه) و اخلاقی شیخ شهاب الدين عمر سهروردی است که به فرزندش با عنوان «یا بنی» بیان داشته است. وصیت وی حاوی موضوعاتی است از قبیل: تقوای الهي و لزوم خشیت و مراعات حقوق خداوند تبارك و تعالی و رسول الله صلی الله علیه و آله و والدین ، لزوم تواضع، لزوم سفر و مراقبت از قلب و خطورات آن، عزلت گزینی و خلوت و موضوعات دیگر که در واقع دستورالعمل ها و اندرزهایی عرفانی و صوفیانه برای سالکان بوده و بسیار قابل توجه و دقت است.
آغاز: هذه وصية شیخ شیوخ الاسلام، قطب الأولياء لسان الحق شهاب الملة والدین، وارث علوم الأنبياء و المرسلين، ناصر الشريعة النبوية مطهر السنة المصطفوية، جنید الثاني بقية السلف أبو حفض محمد السهروردي بن عمر بن عبدالله بن محمد بن عبدالله بن سعید بن الحسين بن عاصم بن نصر بن القاسم بن محمد بن عبدالله بن عبدالرحمن بن القاسم بن محمد بن أبي بکر الصديق؛ قال: یا بنی أوصيكم بتقوی الله وخشیته و لزوم حق الله تعالی و حق رسوله علیه السلام و حق والدیکی و حق المشايخ أجمعين
انجام: یا بنی علیك بالخلوة و کن فریدا وحیدا متفکرا في القلب من خوف الله تعالی تغرق في کرامات الله تعالی وعش في الدنيا، كأنك غریب و أخرج منها کما دخلتها فانك لا تدری ما اسمك غدا في القيامة و الله اعلم ...
چاپ: ترجمه و تصحیح از عبد الخليل رفاهی، نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی اصفهان، شماره 4، 7 -1346ش، 177 -182 [ريحانة الادب 98/3 ؛ سیر اعلام النبلاء 373/22]
شروح و حواشی:
1- الفيوضات الفردية في شرح الوصية؛ السهروردية محمد بن خلیل سبط الامام الشعراني
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 7، 2ص (205 -206) [سنا: ف: 2 -140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 697ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 3گ (135پ- 137ر)، 21 سطر (16×8)، اندازه: 22/5×13سم [میراث شهاب: س 14 ش 3و 4 -161]
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن ش 90 MaVI؛ بی کا، تا: قرن 8 [فیلمها ف: 3 -157]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5478/13 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 -158]
بی کا، تا: قرن 8؛ 2گ (34پ- 35ر) [ف: 1 -520]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 709ق [فیلمها ف: 1 -527]
آغاز برابر؛ انجام: و یعصمنا عن خلافه و الحمد لواهب العقل و الصلوة علی حامل الوحي محمد المصطفى علیه التحية و الاكرام و الحمد لله وحده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ 4ص (388 -391)، 16 سطر (10×9/5)، اندازه: 14/5 ×20 سم [نشریه: 3 -350]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمد، تا: 822ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2گ (239پ - 240پ)،22سطر (8/5×14/5)، اندازه: 22×12سم [ف: 8 -486]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه بخارائی [ف: 5 -33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط ربیع الثاني 912ق؛ جلد: تیماج، 8گ (2پ - 9ر)، 7سطر، اندازه: 13×16/5سم [ف: 4 -179]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: محمد بن سعد الله، تا: با تاریخ 913ق؛ جلد: تیماج،
1گ (175 ر و پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3 -450]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 927 و 128ق؛ نسخه ناقص مجموعاً 72 سطر است؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (128ر -130ر) [ف: 11 -615]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن بن عبید الله، تا: 945ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 18/1×12/4 سم [ف: 15 -182]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (66 -67) [مختصر ف: 882]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 4ص (89 -92)، اندازه: 18×8سم [ف: 10 -190]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11، 3ص (406 -408)، اندازه: 18/7×9/8 سم [ف: 69-5]
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، شمس الدين، تا: شعبان 1015ق، جا: شیراز مدرسه لطفیه [ف: 5 -313]
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1021ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1 -570]
آغاز برابر؛ انجام: وفقنی الله تعالی بما فیه للعمل بما فیه من الوصية و بعصمنا عن خلافه، تمت الرسالة.
خط: نسخ، کا: حسینی قریشی، عبدالله بن علی، تا: قرن 12؛ 6ص (54 -49)، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 3/ 40 -63]
آغاز و انجام: برابر
کا: کشمیری بخاری، عبدالله، تا: چهارشنبه 18 محرم 1259ق، جا: بخارا؛ به یک واسطه از روی خط سهروردی نوشته شده؛ 5گ (8پ -12پ) [ف: - 503]
آغاز برابر؛ انجام: و التحقيق بلوازمها فانها اصول إلى منازل المقربين و مقامات العارفين و حمدله
تذکر: در فهرست مؤلف را یحیی بن حبش سهروردی ذکر کرده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی اصغر جرفادقانی گلپایگانی (-بعد از 1268 ق)، تا: 1266ق، جا: ملایر؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 2 گ، اندازه: 23/8×17/5 سم [اهدائی رهبر: 6 -151]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: نعیم الدين آقا محمد، تا: 1270ق؛ 2ص (411 -410) [ف: 17 -82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1275ق؛ 1گ (153ر -153پ) 22 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 2/ 40 -370]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ملی بریتانیا- لندن 5321، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ 4ص (298 -302) [عکسی ف: 6 -445]
آغاز برابر، انجام: فان الناس قد تصیر مراثياً و اکثر الزاد لسفر الآخرة فانه لارجوع بعده و تب إلى الله تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 12ص (124 -135) اندازه: 18×12سم [ف: 33/1 -83]
آغاز: برابر؛ انجام: وفقنا الله تعالی لها فیه من الوصية و تعصمنا عن خلافه و الحمد لولی الهداية و الصلوة و السلام علی رسوله المبعوث الى الخلق الكافة و علی آله و أصحابه اعلام الهدي و نجم السعاده. تمت الوصية بحمدالله و حسن توفیقه.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملاً محمد بن شیخ علی، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 3ص (365 -367)، 17 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 9×10/5سم [ف: 2 -247]
آغاز: بسمله هذا وصية شیخنا و مولانا سید المشايخ؛ انجام: یا بنی علیك بالخلوه تکن فریدا وحیدا ..... الطيبين الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
vasīyyat-os sohravardī
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, ‘omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)
به پسرش هنگام مرگ.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3773/13 -ف
نسخه اصل: پاریس 1769 . S. P (بلوشه 106/4 ش 2149)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 986ق [فیلمها ف: 2 -247]
vasīyat-o sāheb d.-al adab najm xalīl (?)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 612/9 -ف
نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 839ق؛ 2گ (237ر-238ر)، 19سطر [فیلمها ف: 1 -511]
waşiyyat -uš šāfi‘ī
شافعی، محمد بن ادریس، 150 - 204 قمری
šāfeʻī, mohammad ebn -e edrīs (768 - 820)
توصیه هایی اخلاقی از محمد شافعی از امامان چهار گانه اهل سنت است، و طی آن به برخی از مسائل اخلاقی پرداخته است.
آغاز: قال ... من أراد أن یخرج من الدنيا سالما فلیستعمل عشر اشیاء، أولها عطاء النفس والثانی عطاء ملك الموت ...
انجام: و اما عطاء الله تعالی فأربعة أشياء، الأمر بالمعروف و النهى عن المنكر و حب الطاعة و بعض المعصية، تمت.
آغاز: برابر؛ انجام: و قد غفر الله له ما تقدم من ذنبه وما تأخر، تمت.
خط: نسخ، کا: حسینی قریشی، عبدالله بن علی، تا: قرن 12، 4ص (58 -55)، 17 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 3/ 40 -63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 1گ (10)، 16 سطر، اندازه: 11×10سم [ف: 33 -321]
wașiyyat -uš šahīd -il awwal
شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمری
šahīd -e avval, mohammad ebn -e makkī (1334 - 1385)
وصیت شهید به بعضی از اخوان که از خط شهید ثانی نقل شده است. مؤلف «الاثني عشرية في المواعظ العددية» سید محمد بن حسن عاملی آن را نقل کرده و آن را ملا احمد نراقی در خزائن آورده و شیخ میرزا محمد علی رشتی در اجازه خود به میرزا حسن مجتهد علیاری آن را آورده است (بهجة الامال، ج 1، ص غ -أب، مقدمه).
آغاز: بسمله. هذه وصية العبد الضعيف کاتب هذه الأحرف محمد بن مکی تاب الله علیه توبة نصوحا و کان من هفواته و زلاته صفوحا الى اخوانه في الله و احبائه الله يبدأ نفسه ثم بهم و هی مشتملة علی امور اولها تقوی الله تعالی فیما يأتون و یذرون و مراقبته و مخافته و الحياء من في الخلوات ...
انجام: و ملاك هذه الأمور کلها تقوی الله تعالی و دوام مراقبته و السلام علیهم جمیعا و الحمد لله وحده وصلی الله علی محمد و آله اجمعین.
چاپ: ضمن رسائل الشهيد، صص 295 -296، سال 1423ق؛ ضمن موسوعة الشهيد الاول، سال 1430ق، جلد 19.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2929/2
از روی خط شهید دوم و از نوادر الحكمه نقل شده؛ خط: نسخ شکسته، کا: بدر الدين الحسن العاملي، تا: 1056ق، جا: مشهد رضوی؛ سطور چلیپایی [ف: 4 -79]
waṣīyyat-uš šahīd-il awwal
شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمری
šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334 - 1385)
رساله ای بسیار مختصر است.
آغاز: بسمله. علیك بتقوی الله في السر والعلانية و اختیار الخير لکل مخلوق و لو أساء اليك و اختمال الاذي ممن کان من خلق الله و لو شتمت و أهنت فلا تقابل الشاتم بكلمة واحدة ...
انجام: و اکثر من قراءة انا انزلناه و قل هو الله احد.
چاپ: ضمن رسائل شهید اول، صص 289 -291، سال 1423ق؛ ضمن موسوعة الشهيد الأول، سال 1430ق، مجلد 19
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، اص (24)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32 -37]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (150 -151) [مختصر ف: -884]
waṣiyyat-uš šahīd-iṯṯānī
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 522/2
کا: حسینی تفرشی، علی بن یونس، تا: 1036ق، جا: خانه حکه محمد داود در اشرف؛ ابعاد متن: 12 158، اندازه: 24817سم [س ف: 1 -322)
asiyat -ul 'arifin = al -wasayaal qudsiya
خوافی بر آبادی، محمد بن محمد، 757 - 838 قمری
xāfī borābādī, mohammad ebn-e mohammad (1357 -1435)
در این وصیت نامه به تهذیب نفس و سیر و سلوک تشویق شده و آداب تصوف آمیخته با گفته های عرفا و صوفیه بیان می شود. این رسال را «الوصايا القدسيه» نیز نامیده اند.
آغاز: قال شیخنا و شیخ الاسلام و المسلمين ... اما بعد حمدالله تعالی و الصلاة و السلام علی محمد رسوله و آله اجمعین
انجام: اسال الله تعالی توفیق العمل بمقتضاها لی و لکم و لجمیع الطالبين بحرمة سید المرسلين ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق؛ جلد: تیماج، 32ص (231 -262)، اندازه: 24×16سم [ف: 33/1 -192]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 29گ، اندازه: 21×14سم [ف: 27 -315]
al -wasīyyat -ul 'āmma
بکری صدیقی، محمد بن محمد، 898؟ - 952 قمری
bakrī seddīqī, mohammad ebn -e mohammad (1493 1546)
تاریخ تأليف: جمعه 3 صفر 922ق
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 103716
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [ف: 5 -226]
wasīyat -u “abd -ul -qādir
عبد القادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471 -561قمری
‘abd -ol -qāder -e jīlānī, 'abd -ol -qāder ebn -e mūsā (1079 - 1166)
گزیده ای در وصیت صوفیانه است، در رابطه با نفس سالک و ارتباط او با خدای تبارك و تعالی و خلق. مؤلف گویا وصیت دیگری نیز دارد و نسخه ای از آن که اندکی مفصل است در فهرست نسخه های خطی عربی موزه برلین آلمان به شماره «10084» معرفی شده است.
[فهرست ظاهریه دمشق «مستقر در کتابخانه الأسد»، بخش تصوف: 163/3 ؛ نفحات الانس 507 (چاپ محمودی)]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12428/8
آغاز: أوصيك بتقوی الله و حفظه و لزوم ظاهر الشرع و حفظ حدوده فإن طریقتنا هذه مبنية علی سلامة الصدر و سماحة النفس و بشاشة الوجه و کف الأذي؛ انجام: و ملازمة السليم و تعویض (کذا) الأمر إلى الله تعالی و الرجوع إليه في جمیع الأمور ترشد أنشاء الله تعالی، تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ 1 گ (38)، 25 سطر، اندازه: 12/5×6 سم [ف: 31 -402]
waṣiyyat-u ‘abd-ul-lāh ibn-i šaddād li-awlād-i-h
عبدالله بن شداد
‘abd-ol-lāh ebn-e šaddād
وصایایی است اخلاقی همراه با نقل اشعاری مناسب از کلام عرب که عبدالله بن شداد به سه فرزندش نموده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 721/21
آغاز: الحمدلله علی آلائه و نعمه قال الراوي کان اولاده ثلاثة و کان اول ما اوصاهم به آن قال لهم یا اولادی علیکم بتقوی الله عزوجل
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1131؛ کا: عبد المغيث بن عزالدین بن هادی مسوری حمیری ملقب به توهمی، تا: با تاریخ 1031ق؛ افتادگی: انجام؛ 10گ (252 -261) [عکسی ف: -390]
asīyyat -e 'erfānī
وصیت نامه عرفانی است در چند بند با سربندهای «یابنی، یا بنی».
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 6377/3 - 32/77
آغاز: بسمله الحمدلله المتوحد في الحال والمتفرد في الماضي والاستقبال قاهر المشركين بالجلال ... وبعد ایها السالك لعلك تصفو بعد قطع المهالك فان لم تقطع المهالك فلابدلك من السلوك؛ انجام: یا بنی ان شئت تدعا حكيماً کف لسانك
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه عکسی است؛ 3گ، 17 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 8 -4942]
waṣiyyat-ul ‘allāmat-il ḥillī li-walad-i-hī faxr-ilmuḥaqqiqīn
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
وصیتی (قصیده ای) است که علامه حلی خطاب به فرزندش فخر المحققين در آخر کتاب «قواعد الاحكام» آورده است.
آغاز: صورة ما کتبه العلامه ... في آخر القواعد وصیته لولده... اعلم یابنی اعانك الله علی طاعته و وفقك لفعل الخير و ملازمته و ارشدك الى ما یحبه و یرضاه و بلغك
انجام: ما تجده من الخلل و النقصان و الخطا و النسيان هذه وصیتی اليك و الله خلیفتی علیك و السلام علیك و رحمة الله برکاته.
چاپ: اصفهان، سنگی، 1329ق، رقعی، 11ص (صص 210- 221)؛ تراثنا، 11 (1416) ش 1 -2: 405 -429.
[الذريعة: 176/17 ]
آغاز: بسمله، نحمد الله و نتولی علیه و نفوض کل امورنا اليه و نصلی علی نبینا افضل الانبياء و علی أئمتنا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 993ق؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه]
خط: نسخ، کا: همدانی، محمد علی بن درویش علی، تا: قرن 11؛ ص (94 -96)، 11 سطر، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 26 -384]
آغاز و انجام: برابر خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 14 -312]
آغاز: تفت فؤادك الايام فتاد و نحت جسمك الساعات نحتا/ و تدعو المنون دعاء صدق ** الا یا صاح انت ارید انتا .../ الا انی دعوتك لواجبتا ** الى ما فیه حظلك لو عقلتا؛ انجام: پایان: جمعت لك النصائح فامتثلها ** حیوتك فهی افضل ما امتثلتا/ و طولت العتاب و زدت فیه ** لانك بالبطالة قد اطلتا/ و لا تاخذ بتقصیری و لهوی ** و خذ بوصیتی لك آن رشد تا
بی کا، تا: قرن 12، 5ص (56 -60)، 19 و 20 و 27 سطر، اندازه: 21×10سم [ف: 23 -61)
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ راسته چلیپا؛ 3گ (7 پ۔ 9ر)، 20 سطر، اندازه: 21/6×10/4 سم [ف: 9 -81]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 11×9سم [اوراق عتیق: 1 -83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الحميد بن محمد رضا، تا: صفر 1227ق؛ گ (139- 37پ)، 19سطر (6/5×12/5)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ مصحح، محشی؛ وقف نامه صدق مشهوربه آقاجان پازواری کاسکر محله به سال 1269ق؛ 2گ (67 -68)، 22 سطر، اندازه: 16×12سم [ف: 32 -377]
عکسی آغاز برابر؛ انجام: و علیك بتلاوة الكتاب العزيز و التفكر في معانیه و امتثال.
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1739 (المخطوطات العربية في
مكتبة الفاتيكان، ترجمه اشکوری 260 -261)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ واقف: ابراهیم بن حسین صایغ عاملی، 3ص (14 -16)، 14 -19 سطر [عکسی ف: 4 -155 و 522]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1119/3 عکسی
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -401]
آغاز: افت فوادك الايام فتا و تخت حبك الساعات سختا؛ انجام: فان المال یغنی عن قریب وان العلم باق لایزال تمام شد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 5گ (118 -122پ)، سطور چلیپایی (5/5×11)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [رایانه]
با ترجمه فارسی آن در هامش؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، قطع: ربعی [نشریه: 6 -671]
بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف: -279]
آغاز: برابر، انجام: ولا تمنعوها اهلها فتضلحوهم و علیك بتلاوة الكتاب العزيز والتفكؤ في معانیه وامتثال
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 3گ،13سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 8 -4940]
waṣiyyat-u ‘alī li-ibn-i-h
منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول،- 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
این وصیت نامه که از نهج البلاغه اخذ شده حضرت امیر به وقت بازگشت از صفین در ناحیه ای به نام حاضرین نوشته است و بعضی ها می گویند آن را به نام فرزندش محمد بن حنفیه تحریر کرده ولی مشهور آن است که تحریر آن از جهت فرزندش امام حسن بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2114/8
آغاز: اما بعد فان فیما تبینت من ادبار الدنيا؛ انجام: و الا ... و الاخرة انشاء الله
بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 14ص، 17سطر (12×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: 132-5]
waṣiyyat-u ‘alī li-ibn-i-h-il ḥasan
منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول، - 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
نامه ای است از امام علی علیه السلام به فرزندش، در مواعظ و نصایح، به روایت اصبغ بن نباته. حضرت این نامه را خطاب به محمد بن حنفیه در بازگشت از صفین، در منطقه حاضرین نگاشته است. علامه تهرانی در الذريعه می نویسد: سید بن طاووس در «کشف المحجة» به نقل از «رسائل الائمة» کلینی این نامه را آورده است. ولی در منابع دیگر، همچون نهج البلاغه و تحف العقول، این نامه خطاب به امام حسن علیه السلام دانسته شده است و فیض کاشانی در الوافي وصیت امام علی علیه السلام به محمد بن حنفیه را نقل می کند که غیر از نامه مورد بحث است. (حافظیان)
آغاز: بسمله ... و من الوالد الفاني المقر للزمان المدبر في العمر المستسلم للدهر ...
[الذريعه: 105/25 ؛ مصباح البلاغه، میر جهانی: 3/2 و 109 -197؛ معجم الاثار المخطومة حول الامام علی بن ابی طالب؛ 357؛ المعجم المفهرس لألفاظ نهج البلاغه، دشتی: 90]
کا: حسن بن محمد الخطاط، تا: قرن 8 قطع: رقعی [ف: - 309]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 29 ذیحجه 722ق؛ جلد: تیماج، 2ص (647 -646) ، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 -101]
خط: نسخ، کا: صوفی، یحیی، تا: 731ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 22گ، وسطر (13×10)، اندازه: 22×13سم [نشریه: 3 -252]
آغاز: برابر خط: نسخ نازیبا، کا: محمد بن فیاض بن مهنا، تا: جمعه 22 جمادی 869ق؛ 24ص (116 -139)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 81-1]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 307/3
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 366]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4ص (16 -19) (مختصر ف: 883]
در فهرست با عنوان «عهد علی لابنه الحسن» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ 3گ (77ر -79) [ف: 13 -3403]
آغاز: بسمله نصح بذلك امیر المؤمنين احدا من اولاده و قیل وصی بذلك ولده الحسن علیه السلام کن حافظ الحقوق دائم الفكر کامل العقل طالب العلم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ (111 -120)، 10 و 11 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 8 -4941]
waṣiyyat-u ‘alī li-ibn-i-h-il ḥusayn
منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول، 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
همان که در نهج البلاغه آمده است. بیشتر پند و اندرزی که در این وصیت نامه حضرت علی برای حضرت حسین آمده به عینه همان است که در روضه کافی در «خطبه الوسيله» خطب منسوب به علی علیه السلام حضرت آمده است و گردآورنده از آن اقتباس کرده است.
آغاز اوصی امیر المومنين علی بن ابی طالب ولده الحسين صلوات الله وسلامه علیهما و علی الأئمة الأبرار من ذریتها - فقال یا بنی اوصیك بتقوی الله جل وعز في الغيب و الشهادة و كلمة الحق في الرضا و ...
خط: نسخ، کا: مستعصمی، یاقوت، تا: 681ق؛ تملک: عبدالغنی بن حسن علی بن حسین علی در ربیع الأول 1287ق، زین العابدين طباطبایی در 1323؛ 19گ، 8سطر، اندازه: 17/6×13/2 سم [ف: 1- 584]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1055ق؛ با چند سرلوح، مجدول [نشریه: 7۔ 231]
آغاز: بسمله. عن سید الشهداء حسین بن علی علیه السلام قال لما حضرت ابی الوفاة اقبل یوصی فقال
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا پسر علی جا: طرشتی، تا: 1089ق 1ص (98)، 21 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 21 -301]
آغاز: وصیه علی لولده الحسين صلوات الله و سلامه؛ انجام: الظن برجل فقد غرر کتب هذا الاحرف
خط: نسخ، کا: کاتب، سلطان محمد، تا: 1110ق [الفبائي: -604]
آغاز: برابر؛ انجام: المسكين ما یتجرع. کتبه المحتاج ... احمد النيريزى في شهر رجب المكرم
خط: نسخ زیبا، کا: نیریزی، احمد، تا: شوال 1115ق؛ کاغذ سپاهانی، 12گ (13ر -24ر)، اندازه: 23/8×15/5 سم [ف: 9 -192]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا ای ثوبیه لبس.
خط: نسخ نزدیک به ثلث، کا: محمد تقی بن حاجی عبدالله جعة مخاطب حاجی خان، تا: ذیحجه 1127ق؛ مجدول؛ جلد: تیما 41گ، 9 سطر (10/5 ×15)، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 5 -751]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 6گ، 8 سطر (16×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 16 -281]
آغاز من کلام امیر المومنين ...... في حرف التهجي. الالف: استعن علی العدل بحسن النية؛ انجام: یوم یقوم الحساب
به ترتیب تهجی؛ خط: نسخ، کا: ابوذر بن عبد الله سبزواری، تا: قرن 13، جا: مشهد رضوی؛ 7گ (1پ -7 ر) [ف: 7 -294]
آغاز برابر؛ انجام: وای طعام اکل. صدق وصی رسول الله ...
خط: نسخ، کا: ابوذر بن عبدالله السبزواري، تا: قرن 13، جا: مشهد رضوی؛ 2گ (7ر- 8پ) [ف: 7 -294]
آغاز: بسمله. الشرف عندالله بحسن الأعمال لا بحسن الاقوال؛ انجام: صلی الله علیه و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: ابوذر بن عبدالله السبزواري، تا: قرن 13، جا: مشهد رضوی؛ 2گ (8پ-9پ) [ف: 7 -294]
آغاز برابر؛ انجام: لا تتم مروة الرجل حتی لا یبالی ای طعامیه اکل ولا أي ثوبیه لبس ...
خط: نسخ، کا: تفرشی، محمد صادق، تا: 1241ق؛ 3ص (48 -50)، اندازه: 41×30سم [ف: 10 -780]
آغاز: برابر؛ انجام: لا تتم مروة الرجل حتی لا یبالی أي طعامیه اکل ولا أي ثوبیه لبس
خط: نسخ معرب زیبا، کا: محمد حسینی اردستانی، تا: شنبه 4 ربیع الاول 1289ق؛ با سرلوح مزدوج مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 12گ، 8سطر (14×7/5)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 20 -285]
آغاز برابر؛ انجام: ای ثوبیه لبس تمت الوصية الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا معرب جلی، بی کا، بی تا؛ 7گ (45 -51)، 8سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 8 -4941]
آغاز برابر انجام: حرف الهاء هموم المرء بقدر هممه هم السعيد آخرته و هم الشقي دنیاه ... حرف الياء یزید الصدقة في العمر یاتیك ما قدر لك ... یسعد الرجل بمصاحبة السعيد ... تمت الكلمات المباركات في اشرف الاوقات و ایمن الساعات علی یداقل العباد و اقل السادات ابو طالب الحسيني غفر الله له.
و بعض کلماته القصار؛ خط: نسخ، کا: ابو طالب حسینی، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: في: -1506]
بی کا، بی تا، جا: نجف اشرف؛ اندازه: 20×79سم [ف: 1 -245]
waṣiyyat-u ‘alī li-ibn-i-h-il ḥusayn
منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول، 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
آغاز: یا بنی اوصیك بتقوی الله تعالی في الغيب و الشهادة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه آغاز محرم 723ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (648)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 10241]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .or؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 801ق [فیلمها ف: 1 -527]
آغاز: اوصی امیر المومنين و امام المتقين علی کرم الله وجهه ولده الحسين رضی الله عنه گفت سلطانا ولیا به حسین ** کای دل آر جان و قرة عین
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا، استانبول - ترکیه 4792. بعد از آوردن مقداری از متن، ترجمه فارسی آن را در یک بیت آورده؛ خط: نسخ، کا: کاتب، اسعد بن احمد، تا: 113ق، 7 ص (251-257) [عکسی ف: 4 -19]
آغاز : اوصی علی ابنه الحسين علیه السلام. فقال یا ابنی اوصیك بتقوی الله ... گفت سلطان اولیا به حسین ** کی دلارام جان و قره عین/ گوش میدار جانب یزدان ** در همه حال آشکار و نهان؛ انجام: تا نگردد زبند اینها خرد ** که چه پوشیدی دی و، دوش چه خورد
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 20 جمادی الثاني 133ق؛ 12گ (127پ -138پ) [ف: 2 -137]
آغاز: اکثر من شی عرف به و من کثر کلامه کثر خطائه و من کثر خطائه قل حیائه و من قل حیائه مات قلبه؛ انجام: التي تصد عن ذکر الله کالغناء و ضرب الأوتار و الاصرار علی الصغاير من الذنوب، فهذه تمام الشريعه المصطفويه ...
خط: نسخ، کا: ابو الحسن بن عبدالله، تا: 946ق؛ افتادگی: آغاز مصحح: 54گ، 10سطر (12×7/5)، اندازه: 19×13 سم [ف: 16-451]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (526 -528) [مختصر ف: 883]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1055ق؛ با چند سرلوح و آراسته، مجدول [نشریه: 7 -231]
آغاز: بسمله. من کلام امیر المؤمنين، امام المتقين ... في نصيحة حسین علیه السلام. بسمله. کردم آغاز این بنام خدای ** هم خطا بخش و هم عطا بخشای اوصلی علی ابنه الحسين علیه السلام ... گفت سلطان اوصیا به حسین ** کای دلارام جان و قرة عین؛ انجام: تا نگردد ز بند اینها فرد ** که چه پوشیددی و دوش چه خورد
کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1056ق، کاغذ: ترمه، 6گ (69 -74پ) (هامش)، اندازه: 35/2×21/1 سم [ف: 7 -371]
آغاز کردم آغاز این بنام خدای ** هم خطا بخشش و عطا بخشا اوصی علی ابنه الحسين علیه السلام، وصیت کرد علی پسر خود را حسین؛ انجام: تا نگردد ز بند اینها فرد ** که چه پوشیده وی و دوش چه خورد
پس از ذکر یک بند به عربی ترجمه فارسی آن آورده می شود؛ خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد سعید بن محمد تقی، تا: 1081ق؛ با یک سرلوح، مجدول؛ 6گ (57پ -62پ) (هامش)، 19سطر، اندازه: 24/7×16/8 سم [ف: 7 -324]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول، با سرلوح [نشریه: 2 -174]
آغاز: بسمله. اوصی امیر المؤمنين ولده الحسين صلوات الله علیهما و علی الأئمة الأبرار و سلامه فقال اوصیك بتقوی الله جل و عز في الغيب و الشهادة و كلمة الحق في الرضا و الغضب؛ انجام: لا یتم مروة الرجل حتی لا یبالی أي طعامیه أكل ولا أي ثوبیه لبس، تمت الوصية.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13، مجدول؛ تملک: لطفعلی صدرالافاضل؛ 6گ، 8سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 44 -82]
آغاز اوصی امیر المومنين ولده الحسين صلوات الله علیهما و علی الأئمة الأبرار و سلامه فقال اوصیك بتقوی الله جل و عز في الغيب؛ انجام: لاتتم مروة الرجل لا یبالی ای طعامیه هاکل و لا ای ثوبیه لبس تمت بالخیر
خط: نستعلیق عالی، کا: محمد شفیع حسینی فراهانی، تا: 1313ق؛ 5 گ (3پ-7پ)، 9 سطر (11/4×6/4)، اندازه: 14/5 ×21/8سم [رایانه]
هر سخن در یک بیت به فارسی در آمده. روی هم 98 بیت. بی دیباچه و خاتمه ای؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (689پ) [فیلمها ف: 3
asiyyat -u 'ali li -ibn -i -h -il husayn (t. -ye manzim)
نخجوانی، محمد بن سعد، قرن 8 قمری
naxjavānī, mohammad ebn-e sa‘d( - 14c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3432/4 -ف
نسخه اصل: چستر بیتی ش 308 (72/3)؛ خط: نسخ، کا: ابن
ساوجی، تا: 729ق، جا: اصفهان [فیلمها ف: 2 -141]
waṣiyyat-u ‘alī li-ibn-i-h-il ḥusayn (t.-ye manẓūm)
فردوس؛ مدرسه حبیبیه؛ شماره نسخه: 20/35 در حاشیه
آغاز: بسمله: کردم آغاز این بنام خدای ** هم عطا بخشش و عطا بخشا؛ اوصی علط ابنه الحسين علیهما السلام وصیت کرد علی پسر خود را حسین بر ایشان سلام باد/ گفت سلطان اولیا بحسین ** کای دلارام جان و قرة عین؛ انجام: حتی لا یبالی ای ثوبیه لبس و لا ای طعامیه اکل، تا باک ندارد که کدام جامه خود ببوش و از کدام طعام خود بخورد، تا نگررد ز بند اینها فرد ** که چه پوشید...
خط: نستعلیق، کا: منشی شیرازی ادهمی، معین بن رفیع الدين، تا: 109ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 9 گ (454پ -462ر)، اندازه 25×18سم [ف مخ]
waṣiyyat-u ‘alī li-l-ḥasan wa-l ḥusayn
منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول، - 40 قمری
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval( - 661)
آغاز: وصية سیدنا علی لابنیه عند الموت رضی الله عنهم یا بنی اذا ولیتم من هذا الأمر شیئا فقلدو المنن اعناق الرجال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج،1گ (5) (حاشیه)، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 22 -62]
پندهایی است که علی علیه السلام به حسن و حسین و اشتر داده است؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد مقیم، تا: 1074ق، 15ص (219 -205) [ف: 5 -751]
خط: نسخ، کا: فضل الله بن محمد رضای نایب الصدر، تا: 19 ذیقعده 1293ق، جا: تهران، به فرموده سید محمد هاشم صحافت تهرانی در خانه او؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 175-2]
wașiyyat -u ‘alī li -ibn -i -hī muḥammad ibn -il ḥanafīya
منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول، 40 قمری
(mansüb be) “alī ebn -e abī tāleb, emām -e avval( - 661)
آغاز: بسمله حدثنی أبو حفص عمر بن الفضل بن أحمد الوراق قال حدثنی أبو بکر محمد بن أحمد بن أبي الثلج قال حدثنا علی بن عبدل الصوفي قال حدثنا الحسن بن طریف بن ناصح عن الحسن بن علوان عن سعد بن طریف عن الأصبغ بن نباتة المجاشعي قال کتب أمير المؤمنين علی بن أبي طالب صلوات الله علیه الى ابنه محمد بن الحنفية رضی الله عنه حین رجع من صفین الى حاضرین من الوالد الفان المقر للزمان المدير العمر.
انجام: و استعن بالله فانه أكفي معین استودع الله دین و دنیاك و اسئله خیر القضاء في الدنيا و الآخرة، تمت الوصية ...
[فهرست نسخه های خطی عربی کتابخانه موزه طوپ قاپی سرای استانبول: 709/30]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سلطان احمد ثالث در موزه طوپ قاپی سرای استانبول، نسخه شماره 2375؛ خط: نسخ معرب زیبا، کا: مبارکشاه بن قطب، تا: دهه اول شعبان 719ق؛ مجدول؛ مهر: «الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله ...» (کروی)؛ 58ص، 8سطر [عکسی ف: 3 -146]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ اهدایی: میرزا علی ضیاء الشريعة، 20 آذر 1308؛ 21ص، ابعاد متن: 14×8 [ف: 1 -146]
wașiyyat -u ‘umar li -mu‘āwīya fi ta×rīb -i dīn -in nabī bi r -riwāya 'an -il wāqidī
عمر بن خطاب، - 23 قمری
‘omar ebn -e xattāb( - 645)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1099/11
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1100ق [ف: 5 -235]
وصية فوثاغورس في آداب النفوس الروحانية - الذهبية
وصية فیثاغورس المسماة بالذهبية - الذهبية
وصية الكيلاني - وصية عبد القادر
waṣiyyat-un li-‘alī ibn-i abī-ṭālib
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29408
آغاز: بسمله، حمدله أما بعد بدانکه بعد از من پیغمبری نخواهد بود یا علی اکنون من ترا وصیتها چند می کنم؛ انجام: از جهت صلاح ایشان سیم از جهت صلح در میان دو کسی که در میان ایشان عداوت نباشد تمام شد.
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
vasīyyat-e loqmān = mavā‘ez-e loqmān = nasā’eh-eloqmān
مجموعه نصایح و وصایای لقمان حکیم به فرزندش می باشد که از بحارالأنوار مرحوم مجلسی و غیر آن گردآوری شده است. این نصایح به چاپ رسیده، لیکن در ترتیب آنها اختلاف وجود دارد.
آغاز: قال لقمان لابنه یا بنی إذا أردت المهابة لا تکذب فإن الكاذب لا یهاب و لو حف به مائة سیف ... و نقل في البحار عن (ل) أبي عن سعد عن الاصفهان عن النقري ... قال لقمان لابنه یا بنی لکل شیء علامة یعرف بها و لیشهد علیها؛ انجام: فإن بحرك عمیق و خفف حملك، فإن العقبة کنود و أكثر الزاد فإن السفر بعید و أخلص العمل فإن الناقد بصیر، قد تم وصية لقمان.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 2گ (45ر - 46پ)، 22سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف 871-32]
آغاز: قال یا نبی اذا سمعت كلمة امتها في قلبك و لا تکشفها لاحد من الناس لی تصیر جمرة نار في فیك، انجام: اولئك اهل الضلالة و العمل و اهل الجهالت و الغش و الجفا و اهل الكفر و العنه.
خط: نسخ، کا: یوسف نعمة، تا: 1203ق؛ 7 گ (40ر- 46پ)، 17 سطر (9/5×16/5) [ف: 223-41]
waṣiyyat-un li-t-tā’ibīn
خوافی بر آبادی، محمد بن محمد، 757 - 838 قمری
xāfī-ye borābādī ,،mohammad ebn-e mohammad (1357- 1435)
وصیتی عرفانی و دستوراتی اخلاقی به سالکین إلى الله از اصحاب و اولاد خود. شاید همان وصية العارفين زین الدين محمد خوافی مذکور در هدية العارفين باشد (م 12، ص 711).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 10060
آغاز: بسمله و اصلی و اسلم علی سید المرسلين ... اما بعد فهذه وصية لاصحابی و اولادی؛ انجام: و احترز عن مخالفته فقد بلغ المنزل و ناله المطلوب.
خط: نسخ، کا: گویا راشد بن سعد بن راشد بن ابی نفیسه النجدي، تا: حدود 984ق؛ در انتهای نسخه کاتب نام آن را الملهمات و از آثار شیخ جمال الهانسيوي دانسته که ظاهرا غیر از وصیت مذکور است و نیاز به بررسی بیشتر دارد، در برگ نخست آقای باستانی راد طی یادداشتی در اهمیت این کتاب سخن رانده و فهرستی از نام عرفاء و شخصیتهای موجود در این کتاب را آورده؛ 79ص (1 -79)، 13 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 32 -83]
waṣiyyat-un li-l-morīdīn
حموی، محمد بن مؤيد، 586 - 649؟ قمری
hamavī, mohammad ebn-e mo’ayyed (1191 - 1252)
وصیت سعدالدین حموی و بیان صدر المحققين؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 2ص (23 -24)، اندازه: 17×12سم [ف: 32 -36]
آغاز: ... قال سعد الدين حموی في وصیته التي وصی بها المريدين اعلموا اخوانی ایدکم الله تعالی انی جربت الامور و اختبرت الظلمة و النور؛ انجام: لامر بالعکس فانما هی علة لحکم العقل بثبوت تعفن الاخلاط
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اص (52)، 16سطر [سنا: ف: 2- 206]
vasīyat-e marsūle va nasīhat-e mabzūle
یزدی حائری، محمد باقر
yazdī hā’erī, mohammad bāqer
خاتمه کتاب است مشتمل بر دو «امر»: 1. بیان پاره ای اعمال و آداب فرایض و نوافل يومية وادعية مأثوره در تعقیبات؛ 2. ادعیه مطوله یوم ولیله وهفته و ماه و سال و سپس فوائدی چند درادعیه مجربه. مؤلف این کتاب را برای فرزندش «محمد صادق» نگاشته است. احتمال دارد این کتاب همان «عدة الذاكرين وكفاية الراثين» محمد باقر بن زین العابدين (نزدیک 1300) باشد.
[الذريعة 229/15]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 606
آغاز : الحمدلله والصلوة علی رسول الله وعلی آله آل الله الكلام في خاتمة الكتاب کلام در خاتمه کتاب وصية مرسوله و نصيحة مبذوله است ... و آن درذکر پاره ای از مستحبات وادعیه متفرقة انجام: فصل علی محمد وآله واجزه عنا افضل ما الجزاء وافضل جازیت نبیا من انبیائك ورسلک وان تجمع لی به خیر الدنيا والاخرة انك ذو فضل کریم یا ذا الجلال والاکرام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 150گ، 21سطر، اندازه: 22×13سم [ف مخ: 5 -2279]
al-waṣīyat-ul mu‘tabara
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 710/22 -ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or؟ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 801ق [فیلمها ف: 1 -527]
vasīyyat-e mollā ‘alī tabrīzī
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
وصایا است به علی بن نصر الله تبریزی شاگرد کرمانی.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3858/5
خط: نسخ، کا: علی بن محمد کرمانی مشهور به مؤذن، بی تا، جلد: تیماج، 4ص (153 -150)، اندازه: 18×11سم [ف: 5 -1822]
waṣiyyat-ul manṣūr ilā walad-i-h-i-l mahdī
منصور دوانیقی، - 158 قمری
mansūr-e davānīqī ( - 776)
وصیت های منصور عباسی است به فرزندش مهدی در آخری سفرش به حج که در گذشت او نیز در همان سال اتفاق افتاد است. این وصایا بیشتر جنبه اخلاقی دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12621/1
آغاز: قیل لما أراد المنصور رحمه الله التوجه الى الحج في السنة التي توفی فیها دعا ولده المهدي؛ انجام: و استو دعك الله العظيم و اسأله حسن توفیقك و السلام.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: نیمه قرن 8، جا: بغداد؛ با یادداشتی به سال 755ق در بغداد و یادداشتی از محمد بن محمد شاه تفرشی به سال 751ق ؛ 3گ(21 -23)، 15 سطر، اندازه: 11×7 سم [ف: 32 -40]
wașiyyat -u mūsa bn -i ja‘far ‘alayh -is salām li -hišām -i bn -a hakam
موسی بن جعفر علیه السلام، امام هفتم، 128 – 183 قمری
mūsā ebn -e ja‘far, emām -e haftom (747 - 800)
با عناوین «یا هشام».
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 215/12
کا: موسوی خوانساری، حسین بن محمد نقی، تا: 1281ق؛ 27گ (151ر -177ر)، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 -289]
wașiyyat -ul mawlā aḥmad at -turšīzī
خراسانی ترشیزی، احمد بن اسماعیل، قرن 13 قمری
xorāsānī toršīzī, ahmad ebn -e esmāʻīl( - 19c)
وصیت نامه مؤلف است که در پایان آن نیز مکتوب ملاحسین خراسانی بشروی به شیخ احمد ملقب به شکور (ظاهراً مراد خود اوست) را آورده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3611/6
آغاز : الحمدلله الذي اختار لنفسه الدوام و البقاء و قهر عباده بالموت والفناء واوجب الوصية عند حلول المنية؛ انجام: و لاله من الذاكرين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ولاحول ولاقوة إلا بالله العلى العظيم و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، 5گ (128 -132)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1683]
vasīyyat -nāmče -ye fo’ād pāšā
در این رساله سواد وصیت نامه صدراعظم دولت عثمانی فواد پاشا خطاب به سلطان خوند کار روم پادشاه آل عثمان است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1998
آغاز: هو وصیت نامه ئیست که صدراعظم دولت عثمانی فواد پاشا در هنگام وفات خود بطور وصیت نامه بسلطان دولت عثمانی خوند کار روم نوشته است. از عمر من زیاده از چند روز و تحمیل زیاده از چند ساعت نمانده است می خواهم که این بقیه عمر خود را صرف اتمام قرض مقدس خود کرده افکار پسین خود را که تحمیل خالی از تیرگی نیست اما نتیجه تجارب من است در عرصه خدمتگذاری مدید بخاک پای اعلی حضرت شما معروض دارم این سطور باید در وقتی باعلیحضرت شما تسلیم شود که من این عالم فانی را ترک کرده باشم درینصورت باید شما باعتماد تمام بکلام
من گوش داده باشید صدا که از لحد بیرون می آید بی صدق و خلوص نمی تواند شد شما را پروردگار عالم بعرصه بلند نامی و لیکن عرصه خطرناک دعوت کرده است و اعلیحضرت شما باید تفکر امر بزرگی یعنی تفکر حق گریه انگیزی نموده باشید سلطنت آل عثمان در محل خطر است؛ انجام: دست من از حرکت می ماند این سطور را با تمام رسانیده با الحاح از اعلیحضرت شما مستدعی می باشم بنصایح پسین این چاکر بدبخت عطف نگاه دقت چاکری که در حال حیات خود بقدر قوه بشریه همیشه محبت بنی نوع بشر و طالب توریث حسنات می بوده و چاکری که الان روح خود را تسلیم پروردگار کاینات و قاضی الحاجات فوق الأسطقبات نموده از این عالم فانی بدون تأسف و ندامت از اعمال ناشایسته در می گذرد تمام شد. حسب الفرموده سر کار عمدة الامر انعطام آقای میرزا محمد علی خان غفاری نایب اول پیش خدمت باشی حضور مبارک سرکاری بجهة تقدیم حضور مبارک... شاهنشاه زاده اعظم السلطان مظفر الدين میرزا ولیعهد دولت علیه ایران روحنا فداه سمت تحریر پذیرفت حرره العبد الفقير بنده استان درگاه معدلت دستگاه ابو تراب الطباطبائي نایب اول پیشخدمت باشی حضور حضرت مستطاب ... شاهزاده اعظم آقای محمدعلی میرزا اعتضاد السلطنة روحی فداه في پنج شنبه 13 شهر ربیع الاول مطابق او دئیل خیریت تحول است 1307. من کلام شیبانی. دادگر آسمان که داد بشه داد ** داد که تا خاکیان رهند ز بیداد/ هر چه نیایش بعدل بود بیایست ** و آنچه ز بیداد بود جمله بر افتاد/ داد دل از شادی زمانه نگیرد ** شاه که دلها کند بداد همی شاد
خط: نستعلیق، کا: ابو تراب طباطبائی نایب اول پیشخدمت باشی شاهزاده محمد علی میرزا اعتضاد السلطنة، تا: 1307ق؛ جهت مظفر الدين میرزا ولیعهد تحریر شده؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 48ص، 9 سطر، قطع: جیبی، اندازه: 18×12سم [ف: 5 -727]
وصیت نامه - فقریه
وصیت نامه - دستور الوزاره
وصیت نامه -چهار فصل
وصیت نامه - سیف الملوك و بدیع الجمال
وصیت نامه - آداب طریقت
وصیت نامه - داودیه
وصیت نامه - الوصية
vasīyyat-nāme
حسن بن علی علیه السلام، امام یازدهم، 232 - 260 قمری
hasan ebn-e ‘alī,emām-e yāzdahom (847 - 875)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23513
آغاز: بسمله، بدان اسعدك الله في الدارين؛ انجام: زیرا که نافله ظهر و عصر و تیره بیفتد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
vasīyyat -nāme = tarbīyat -ot tabīb = tartīb -ot tebb = al vasīyya
بقراط، 460؟ - 377؟ قبل میلاد
(377 - - 460 -) boqrat
سفارش نامه یا «الوصية» و «ترتیب الطب» که متن عربی آن در خزرجی (ج 1ص 26) و محبوب القلوب (ص 48) آمده و در آن می گوید که پزشکی آموز باید آزاده و نیک منش و جوان و میان بالا و خوش اندام و تیزهوش و خوش گفتار و درست اندیش و پارسا و بردبار باشد و شیفته زر و سیم نباشد و راز دیگران بپوشد و با بیماران مهربانی کند و خود را هم هماره آراسته و پاکیزه بدارد. اینک فارسی آن در اینجا شناسانده می شود.
شرح و حواشی:
1- وصیت نامه (ترجمه) = تربية الطبيب (ترجمه)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 283/7
آغاز: ترجمه وصیت نامه نامچه بقراط که معروف است به ترتیب الطب. بدانکه سزاوار چنانست که طبیب از جنس احرار و آزادگان باشد؛ انجام بدرستی که این قسم روش بهتر است نزد من از غیر آن. تمت کلامه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1288ق؛ 2گ (95پ - 96پ) [ف: 4 -702]
vasīyyat -nāme
کازرونی، ابراهیم بن شهریار، 352 - 426 قمری
kāzerūnī, ebrāhīm ebn -e šahrīyār (964 - 1036)
وصیت شیخ مرشد ابو اسحق ابراهیم بن شهریار کازرونی به ابوالفتح عبدالسلام بن احمد بن محمد بن سالبه.
[فهرستواره منزوی 689/6]
شیراز؛ خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه: 7/1
بی کا، بی تا [نشریه: 5 -267]
vasīyyat -nāme
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627؟ قمری
'attār, mohammad ebn -e ebrāhīm (1143 - 1230)
[نسخه های منزوی 3302/4 ؛ الذريعه 107/25]
آغاز: ای بنامت کارها را افتتاح ** نیست بی نام تو در امری فالح؛ خط: نستعلیق، کا: شاه کرم یوز باشی، تا: 17 جمادی الاول 1093ق، جا: تفلیس؛ 55گ (47ر -101ر) [ف: 37 -319]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: ابتدا کردم بنام کردگار ** خالق هفت و شش و پنج و چهار؛ انجام: و چون وصال آمد بوصلت این تمام ** ختم شد این بر محمد و السلام.
خط: نستعلیق خوب، کا: محمدمهدی ملقب به آقاکیش اردوبادی، بی تا؛ واقف: وحیدالاولیاء، 27 رمضان 1379؛ جلد: تیماج مشکی [ف: -668]
vasīyat-nāme
مولوی، جلال الدين محمد بن محمد، 604 - 672قمری
mowlavī, jalāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad(1208 - 1274)
شامل دو وصیت: یکی وصیتی که به خط اشرفشان یافته شد و دیگری وصیت کوتاه هنگام رحلت.
آغاز: وصیت حضرت خداوندگار اعظم قدسنا الله بسره المعظم مولانا جلال الدين رومی به خط اشرفشان یافته شده. اخوانی اخوانی احفظوا منی؛ آغاز وصیت دوم: «وصیت حضرتش در وقت رحلت. اوصیکم بتقوی الله في السر و العلانية و بقلة الطعام و بقلة المنام»
کا: حسنی، جمال الدين محمد، تا: پنج شنبه 16 رمضان 1107ق، جا: قندهار؛ 1 ص (301)، اندازه: 22/3 × 34/9 سم [ف: 29/1 -94]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 6 -79]
vasīyyat-nāme
جوینی، بهاء الدين محمد، - 678 قمری
joveynī, bahā’-od-dīn mohammad( - 1280)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/103
آغاز: وصیت نامه از انشاء صاحب سعید. چون باری عز شأنه از امور دنیوی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 21 ربیع الأول 723ق؛ جلد: تیماج، 2 ص (414 -415)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 -91]
vasīyyat -nāme
صاحب دیوان، محمد، - 683 قمری
sāheb dīvavn, mohammad( - 1285)
وصیت نامه ای است که از نظر تاریخی مهم است. ویژه آن که پیداست صاحب دیوان آن را در آخرین روزهای زندگی و با اطلاع از سرنوشت خویش نوشته و در آن درباره همه اموال و املاک و فرزندان خویش آخرین سخن را گفته و دارای نکات تاریخی مهمی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/102
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 21 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج، 3 ص (412 -414)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 -90]
vasīyyat -nāme
رشید الدين فضل الله همدانی، 648؟ - 718 قمری
rašīd -od -dīn fazl -ol -lāh -e hamadānī (1251 - 1319)
درباره عمارت رشیدیه و اوقاف خود او به صدرالدین ترکه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3525/23 - ف
نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم. همان شماره 36 ص 220 چاپی منشآت رشیدی؛ قسمتی از وصیت نامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [فیلمها ف: 2 -162]
vasīyyat -nāme = vaqf -nāme
خوافی بر آبادی، محمد بن محمد، 757 - 838 قمری
xāfi borābādī, mohammad ebn -e mohammad (1357 - 1435)
تاریخ تأليف: 812 - 830ق
سفارش نامه ای است برای دارایی های خود از زمین های کشتی، کاریزها، مدرسه و مسجدها و تعیین تکلیف آنها پیش و پس از مرگ خود، به عربی و در میانه فارسی نیز دارد. آغاز می کند به شیوه دیگر صوفیان به پند و اندرز، در دوری از لذت های جهان خاکی، شرح «الفقر فخری» سپس به فقرا و فرزندان خود توصیه اماکنی را که برای عبادت و کارهای دیگر ساخته است می کند: مزرعه ای در نور آباد غرب قریه بر آباد خواف که به دو کوهی منتهی می شود به نام دو کوهه. این چنین به نام های جغرافیایی بسیاری در آن بر می خوریم: واد شهور، رودخانه کوشار (کوهسار؟) زپی (زیی)، کومئجه سیاه، سرخاب، نوقاب، خرجره، رودخانه خرجره، صحرای ورپی که شکست های خرجره نامیده می شود، رودر اندر، رود شوراب قصبه بالین در
باخزر، مزرعه سیوانات، باغ طغای (که در تصرف امیر محمد شاه بن امیر عونشاه سمرقندی است) قریه ارزنی، سفید دز، قریه درویش آباد هرات، میدانکه (میدانگه؟) قریه تونک که پیش از این اشفحای نامیده می شد، وادی میدانک، وادی نیشتان، کاریز بازرکان، دیی (ده) تونک، اسفزار ... و نیز نام و نشان بسیاری از قنات ها و مسیر آنها، و نیز نام کسانی که دارنده زمین ها و یا قنات ها هستند: دستور الوزراء غیاث الدوله و الدين خواجه پیر احمد بن خواجه جلال، امیر بخشی، امیر محمد شاه بن امیر عونشاه سمرقندی، امیر احمد بن الامحمد (امجد؟) بن سلطانشاه، امیر سید علی ترخان بن الأمير غیاث الدين ترخان، فخرالدین الاسنادي و بسیاری دیگر.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 280 -عکسی
آغاز: رب یسر ... بسمله. الحمدلله الذي جعلنا من الموافقين الواقفين) علی منافع الدنيا و مضارها، العارفين بكيفية مصارفها... اما بعد، فیقول العبد الفقير ...... ابوبکر بن محمد بن علی المدعو بزین الخوافي؛ انجام: و قد اشهدت علی هذه الوقفية المطولة مع المنافع المختصرة من یتوشح ذیلها باسامیهم المكرمة و القابهم المفصلة و کانت الأوقات المفصلة قبل كتابة هذا الطوامير الموصلة بسنتین في ستة اثنتین و عشرت و ثمانماية. و تاریخ هذه الكتاب سنة ثلاثین و ثمانماية. و الحمدلله رب العالمين و الصلواة و السلام علی سید المرسلين و خاتم النبيين محمد و علی آله و صحبه اجمعین.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 3824 فهرست نشده؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 19 30ص، 14 -20سطر [عکسی ف: 2 -296]
vasīyyat-nāme
استر آبادی، اسحاق، 771ق 9 قمری
estarābādī, eshāq (1370 - 15c)
تاریخ تأليف: شوال 818ق؛ محل تأليف: استرآباد
در دو «مقدمه» و پنج یا دو «فصل» برای یادگار برای جمعی از درویشان. مقدمه 1) بدان ای درویش که نبوت ظاهر ولایت است، مقدمه 2) بدان ای درویش که مجموع آدمیان سه صفتند. فصل (از پنج فصلی): 1. بدان ای درویش که آیین و شعار خدا پرستان افکار نیک، گفتار نیک و کردار نیک است؛ 2. بدان ای درویش که بی اختیار کردن مجاهده نام درویش بر خود نتوا نهاد؛ 3. بدان ای درویش که مشارب انبیاء و شرایع بر تفاوت است؛ 4. انسان در اصل فطرت چنان است که بعضی اشیاء را دشمن و بعضی را دوست دارد؛ 5. بدان ای درویش که خداوند مسبب الاسباب است.
آغاز: بسمله، شکر و سپاس حضرت واجب الوجودي را که از برای محافظت آداب و مداومت بر سنن و صواب نوع انسان را
انجام: بذخیره اعتقاد ما غنی ساز و بفضله القديم و احسانه العميم
و صلی الله علی نبینا محمد و ولینا و مولانا علی و اولادهما و عترتها المعصومين و سلم تسلیما كثيراً کثیرا.
[فهرستواره منزوی 1081/8]
آغاز و انجام: برابر
در 2 مقدمه و 5 فصل؛ بی کا، تا: محتملاً قرن 11، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 54 ص (601 -654)، 17 سطر (13×9)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2 -289]
آغاز برابر؛ انجام: و غرض من خدا است راست [و مراتب حروف چهار است ... اقرء القرآن علی حرف واحد و سلام تمت الكتاب] آنچه میان دو قلاب گذارده شده در ص 315 است و با مطلب پیش پیوستگی ندارد و گویا هم دنباله این رساله هم نباشد.
در 2 مقدمه و دو فصل؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 31گ (285- 315)، 12سطر (10×6)، اندازه: 15×10 سم [ف: 11 -2477]
vasīyyat -nāme = eʻteqādīye
قطب الدين محمد بن علی، ق 9 قمری
qotb -od -dīn mohammad ebn -e ‘alī( - 15c)
اعتقادیه ای است از قطب الدين محمد.
آغاز: من کاتب این حروف که قطب الدين محمد بن علی بن حسین ام، گواهی می دهم که عالم محدث است مسبوق بعدم و او را آفریدگاری است ...
انجام و موضع و موقف و مکان و مرتحل برحمتك یا ارحم الراحمين.
[نسخه های منزوی 889؛ فهرستواره منزوی 122/9]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5712/29
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، تا: 889ق؛ 2گ (177ر -178ر)، اندازه: 13/8- 20/5: سم [ف: 8 -478]
vasīyyat -nāme
راز الهي، برهان الدين، - 1083 قمری
rāz -e elāhī, borhān -od -dīn( - 1673)
[نسخه های منزوی، 49 و 702 و 900 و 999]
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش در راول پندی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -207]
آغاز: بسمله. حمدله ... نام این رساله است وصیت نامه وصیت اول آنست که یکی بیند و یکی داند و یکی گوید و یکی جوید
بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا [ف: 30 -219]
vasīyyat-nāme
شیخ، محمد بن محمد زمان، ق 12 قمری
šeyx,mohammad ebn-e mohammad zamān( - 18c)
دو وصیت نامه شرعی است از مؤلف مذکور راجع به کفن و دفن و اموال خود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18442/12
آغاز: آغاز وصیت اول: بسمله الحمد لله رب العالمين ... ثم ان اجوح العباد ... ابو عبدالله یدعی الشيخ و هو محمد بن الحاج محمد زمان .. قد اوصیت الى اخوانی المومنين ...
آغاز وصیت دوم: بسمله الحمد لله الحي الذي لا یموت ولایبقی الا وجهه ... و بعد فان احوج عباد الله السبحان ... محمد بن المغفو المبرور الحاج محمد زمان ... یقول ...
خط: تحریری، کا: محمد بن محمد زمان، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 7ص (178 -284)، اندازه: 12×19 سم [ف: 50 -203]
vasīyyat-nāme
عباس میرزا قاجار، 1203 - 1249 قمری
‘abbās mīrzā qājār (1789 - 1834)
تاریخ وصیت نامه 11 محرم 1246ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 ص (1737) [مختصر ف: -884]
آغاز: این سواد وصیت نامه مرحوم ولیعهد رضوان مهد عباس میرزا طاب ثراه است که حرف به حرف از روی خط مبارکشان نقل شده است. این وصیت نامه را سر کار ولیعهد روز جمعه 11 محرم الحرام در تبریز در سال 1246 هجری که ناخوشی طاعون بوده است مرقوم فرموده اند. شاه مرحوم انجام و همچنین از هدیه فرمان فرمای هند به موجب تفصیل بایست یک دانل به من بدهند او مرد کامبل تسلیم کرد. چهل چراغ بلور اعلی، سه عدد دوربین دو نظاره، ماهوت اعلی قدری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ دو نسخه از این وصیت نامه در این شماره قرار دارد: نسخه دوم: شکسته نستعلیق، قرن 14، روی پاکت نوشته شده «سه وصیت نامه از عباس میرزا» ولی هنگام خرید این شماره برای کتابخانه همین دو نسخه درون آن بوده؛ 4گ، 20سطر (14×7)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 20 -588]
vasīyyat -nāme
خواجه احمد
xāje ahmad
در دیباچه می نویسد شیخ احمد در حرم مبارک حضرت محمد جاروکشی و نظافت می کرد، الهامي شنید که این وصیت نامه را به تمام عالم برسان ....
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4731/2
آغاز: بسمله. حمدله. و العاقبة للمتقین و الصلاة و السلام علی رسوله محمد و آله و أصحابه اجمعین. روایت قبلور لاکیم حضرت رسول صلی الله علیه و آله نیك روضه مبارکه لاریده شیخ احمد آتلیغ؛ انجام: بشرط که اخلاص بوله، البته البته، و الله اعلم بالصواب. تمت.
خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: 1281ق؛ 10گ (108ر- 117ر)، اندازه: 26/9×15/7 سم [ف: 8 -77]
vasīyyat -name
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn -e ebrāhīm 1871)
وصیت نامه می باشد (احتمالأ وصیت نامه حاجی محمد خان)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 81/1 - د
با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 15 گ (2پ-16 پ)، 14سطر (6/5×12/5) [ف: 1 -292]
vasīyyat -nāme
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn -e ebrāhīm (1810 - 1871)
رساله ای است در وصیت و نصیحت به پیروان و منع اظهار عقیده و رأي در مسائلی که نمی دانند.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین بعد چنین گوید بنده ذلیل اثیم کریم بن ابراهیم عفی الله عن جرائمهما؛ انجام: و این رساله را نوشتم چنانکه سابقاً از یزد بشما رساله دیگر نوشتم و بآن عمل
نکردید دیگر خود دانید اگر مؤمن باشید و از روی نفاق خود را نسبت بمشایخ ما ندهید بعد از این اقلا باین رساله عمل نمائید و من بیزارم از هر کس که این رساله من باو برسد و از روی استخفاف و تهاون بدین خود و رسوا کردن مشایخ مخالفت نماید وفقنا الله و ایاکم بالطاعات ... و لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1269ق؛ مجدول؛ جلد: چرمی، 14گ، 13 -10سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 -714]
آغاز: بسمله، حمدله هذه صحيفة کتبها العبد الأثيم کریم بن ابراهیم الكرماني عفا الله عن جرائمهما في شهر جمادی؛ انجام: من غیر منازعة حتی لا یشمت لکم عدو کم و من خالف ذلك فانا غیر راض عنه و السلم تمت
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1288 ق [رایانه]
vasīyyat-nāme
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری۔
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 -1871)
تاریخ تأليف: 9 ربیع الأول 1269ق
وصایایی است که مؤلف برای مریدان ومقلدان شیخ احمد احسایی و سید کاظم رشتی نموده و از آنها درخواست نموده که به آن عمل نمایند و از روی آن نسخه نوشته و تکثیر نمایند. مؤلف در آن آداب معامله پیروان شیخیه با مشایخ و حکام و سلاطین و با دیگر مردمان و خدا و پیامبر وائمه علیه السلام هر کدام را در یک فصل، جمعا در چهار فصل بیان نموده است: 1. در معامله با خدا و پیغمبر و ائمه هدی؛ 2. در معامله با مشایخ و علمای دین که از آنان تقلید می شود؛ 3. در معامله با سلاطین و بزرگان؛ 5. در معامله اشخاص باهم.
آغاز : الحمدلله و السلام علی عباده الذين اصطفی این صحیفه ای است که نوشته است آن را بنده ایثم کریم بن ابراهیم؛
انجام: باید تعظیم کنند محمد رحیم راو اورا مثل پدر خو بیندازد و تکریم کنند اورا و تعظیم کنند او را سعی کنید که میانه اختلاف نشود.
[فهرستواره منزوی 420/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 ذیحجه 1288ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج،6 گ (1 پ -6ر)، 19 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [محدث ارموی مخ: 1684-3]
خط: نستعلیق، کا: کرمرودی نجمتانی، ابو محمد طهماسب قلی بن علی، تا: 14 ربیع الاول 1290ق، جا: کاظمین؛ 5گ (1پ -5ر)، اندازه: 21×14سم [ف: 2 -100]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن محمود، تا: 1290ق؛ 11گ (1پ -12پ)، 9 سطر، اندازه: 10/5×7سم [ف: -82]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ 31ص، ابعاد متن: 5/5 ×12، اندازه: 18×11سم [ف: 3 -922]
vasīyyat -nāme
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn -e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1288ق
هنگامی که به کربلا می رفته است. در فهرست مشایخ (203: 2) از وصیت به آقا شیخ حسین جوان تبریزی در 2 ربیع الثاني 1288 یاد شده که جز این یکی خواهد بود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8922/7
خط: نستعلیق، کا: طباطبایی، محمد رضا، تا: 1350ق؛ 6گ (55پ -60پ)، 12 سطر (13×6)، قطع: ربعی [ف: 17 -250]
vasīyat -nāme
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234 -1298قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
اهدا به: معتمدالدوله
تاریخ تأليف: صفر 1290ق
آن را در هنگام مسافرت به فرنگ در صفر 1290 نوشته و برای معتمدالدوله فرستاده است.
آغاز: چار چیز آورده ام، یا رب که در گنج تو نیست ** نیستی و حاجت و عجز و گناه آورده امکل نفس ذائقة الموت ... این بنده ضعیف علیقلی بن فتحعلیشاه ...
انجام: باقی سلامتی نواب اشرف والاست، السلام علی من اتبع الهدي، در شب جمعه چهاردهم شهر ربیع الاول 1290 که در رکاب مبارک عازم سفر فرنگستان بود در منزل گازر سنگ که آخر ... ساوجبلاغ طهران است بخط اقل محمد علی منشی تحریر شد
[فهرستواره منزوی 687/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/116
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ مجدول [ف: 9 -202]
vasīyyat-nāme
حسینی، محمد بن علیمحمد، ق13 قمری
hoseynī, mohammad ebn-e ‘alī-mohammad( - 19c)
اهدا به: محمد باقر (فرزند مؤلف)
بیست و چهار «وصیت» است مشتمل بر پندها و اندرزهای اخلاقی و دینی که برای فرزندش سید محمد باقر و بقیه فرزندانش نگاشته و در آنها از احادیث اهل بیت علیهم السلام بهره برده و ضمناً چون اخباری مسلک بوده به اصولیین و عرفا و صوفیه حمله بسیار می نماید.
آغاز : الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد چنین گوید بنده حقیر فقیر شکسته عمر بآخر رسیده و عبد جانی خطاکار.
انجام: قلم برنامه اعمال زشت این نامه تباه بکشد و ما را فراموش ننمائید تحریر گردید.
[فهرستواره منزوی 688/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7533
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن فضل الله بن محمد صادق بن محمد بن علی محمد (نوه مؤلف)، تا: 20 صفر 1329ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 130 گ، اندازه: 20×14سم [ف: 19 -338]
vasīyyat-nāme
خواجه نوری، علی بن محمد حسن، ق13 قمری
xāje nūrī, ‘alī ebn-e mohammad hasan( - 19c)
تاریخ تأليف: 25 ربیع الثاني 1284ق
یک طغرا است؛ کاتب = مؤلف، بی تا [فیلمها ف: 1 - 271]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 1284ق؛ محشی؛ 109سطر (13/3 × 25/5)، اندازه: 26/9×17سم [ف: 17 -121]
vasīyyat-nāme
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 -1906)
آغاز: بسمله، و بالله و علی سنة رسول الله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1293ق؛ 4گ (118 -121)، اندازه: 12×17/5 سم [نسخه پژوهی: 3 -116]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد کرمانی مشهور به مؤذن، بی تا، جلد: تیماج، 6 ص (146 -141)، اندازه: 18×11 سم [ف: 5 -1822]
vasīyyat-nāme
غفاری، محمد علی بن ابراهیم، ق14 قمری
qaffārī, mohammad ‘alī ebn-e ebrāhīm( - 20c)
اهدا به: مظفر الدين شاه (1313 -1324ق)
تاریخ تأليف: 1300ق
نویسنده، که در وقت تحریر این رساله به روزگار ولیعهدی مظفرالدین شاه از چاکران آستان مبارک بوده است، ابتدا فرزندان خود را به مظفر الدين میرزا می سپارد و سپس به معرفی نسب خود می پردازد و پس از آن از اوضاع روز سخن می گوید و از راز دون صفتان اطرافی ولیعهد که به تعبیر او طایفه «جهلمند» می باشند پرده برمی گیرد و سپس به نصیحت ولیعهد می پردازد و مطالبی می گوید تا ولیعهد را در دوران سلطنت به کار آید. آنچه در این رساله بیشتر جالب توجه است وقوف به بعضی از احوال و اعمال درباریان در اواخر دوره ناصری است.
[فهرستواره منزوی 689/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 766
آغاز: هو الله تعالی شأنه وصیت نامه چاکر آستان مبارک حضرت مستطاب اقدس احمد اسعد ارفع افخم اعظم والا السلطان مظفر الدين میرزا؛ انجام: هزار گونه هنر هست و از هزار افزون ** ولی چه حاصل چون خود کارفرما نیست
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 43گ، 12 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 2 -294]
vasīyat -nāme
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13 280
آغاز: بسمله، به فحوای آیه کریمه و ما تقدموا الا نفسکم من خیر تجدوه عند الله هو خیر- بین بھی بفرض انتفاع؛ انجام: حاشیه پر لفظ اور زبانی بھی حسب قاعده شعر علامه اسکی وصیت کردمی هی ... هی فقط العبد میرزا محمد جعفر ...
خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا [رایانه]
vasīyyat-nāme
ناشناخته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (152) [مختصر ف: -884]
آغاز: بسملة. الحمدالله الذي امر بالوصية قبل حلول المنية ... و بعد فانی عبدالله و مخلوقه اشهد انه فطر الخلق بلانصیر و دبرهم باحسن التدبير؛ انجام: ثم لتفصیل ثلثی برد مطالم و نصف صلوة و توخذ من نصف الصلوة ... و بعض الثوبات و العدة بعد ذلك عفو الله
بعد از شهادتین نحوه تقسیم اموال موصی بین زنان و فرزندان و اموال وقفی موصی ذکر شده است، وصیت نامه ظاهراً اصلاح شد و بعدها حذف و اضافه ای صورت گرفته است؛ خط: نسخ، کا: نعمت بن عبدالله، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ (13 - 4پ)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 39 -18]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2- 183]
asīyat -nāme
ناشناخته
با عنوان وصیت نامه هفتم آن حضرت، خط: شکسته نستعلیق، کا: میر شاه بن میر فولاد، تا: با تاریخ 1095ق؛ 5گ (126پ- 130پ) (در هامش) [ف: 6 -148]
کا: فومنی، احمد بن اسماعیل، تا: 1298ق؛ 2گ، قطع: خشتی [ف: 120]
آغاز: از عمر من زیاده از چند روز و یحتمل زیاده از چند ساعت نمانده است می خواهم این بقیه عمر خود را صرف اتمام فرض مقدس خود کرده
فواد پاشا صدر اعظم دولت عثمانی در هنگام وفات؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ 11گ، 13 سطر (15×8/5)، اندازه 21×13/5 سم [ف: 5 -1546]
آغاز: بسمله، حمدله، نام این رساله وصیت نامه است وصیت اول آنست که یکی بیند و یکی داند و یکی جوید هر چه بیند از او بیند و هر چه داند از او داند
در عرفان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 24ص (1-24)، 11سطر (15×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 5 -1818]
وصیت در پند به شیعیان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3ص، قطع: ربعی [نشریه: 7 -40]
vasīyyat -nāme (mosavvade)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/124
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 گ (268پ) [مختصر ف: 756]
vasīyat-nāme-ye badaxšānī
در این وصیت نامه که در آغاز آن از بدخشانی یاد شده است برادران را از توجه به دنیا بر حذر می کند و آنها را به حق و آخرت ترغیب می نماید.
آغاز: ای برادران بباید دانستن که هیچ کس را کاری نفرموده اند که او را طاقت حمل آن نباشد لا یکلف الله نفسا الاوسعها ...
انجام: و بهیچ کار و حال از شما جدا نشود و آن معرفت و محبت آفریدگار و پروردگار عزوجل است.
[فهرستواره منزوی 687/6]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2859/14
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11، 3ص (92 -94)، اندازه: 18×8 سم [ف: 10 -190]
vasīyyat -nāme be šī ayān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14843/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 2گ (66پ -67پ) [مختصر ف: -884]
vasīyyat -name -ye petr -e kabīr
آغاز: وصیت نامه پطر کبیر امپراطور روس. در روزنامه کلکته مورخه 3 نوامبر سنه 1870 مطابق هشتم شهر شعبان سنه 1287 وصیت نامه امپراطور روس پطر کبیر که در سال هنگام وفات خود نوشته؛ انجام: کار آنچه سایر ممالک است همه را بقلمرو خود داخل نمایید دستخط پطر اول امپراطور روسیه
این وصیت نامه پطر که بسیار معروف است، گر چه در صحت آن شک شده است، درباره سیاست آتیه روسیه است و در آن نصایحی است که این امپراطور به جانشینان خود درباره سیاست
آتی روسیه می کند و دستورهایی برای توسعه کشور روس می دهد که اهم آن دستیابی به آبهای گرم است و از زمان های قدیم این مسأله مورد توجه روس ها بوده است، او می گوید که چه بایست کرد تا سرحدات روسیه را حفظ کرد و بر وسعت خاک این کشور افزود؛ خط شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ 10ص (1 - 10)، 7 سطر (8×13/5)، اندازه: 21×13س [ف: 1 -355]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 4ص (1935 -938)
[مختصر ف: -884]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن میرزا اسمعیل آشتیانی، تا: 1337ق؛
1 ص (51)، اندازه: 12×20سم [ف: 12 -2775]
بی کا، بی تا، مهر: «علی حبه جنة» (ف: 1 -262]
آغاز: پس از حمد بی پایان خالق کون و مکان جمله اولاد جانشینان خود را از وصیت مندرج؛ انجام: انجام کار آنچه سایر ممالک است نامه را بقلمرو خود داخل نماید. دستخط پطر اقل امپراطور روسیه.
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 5ص (180 -184)، 19 سطر (17×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: -85]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1004/7 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -253]
vasīyyat-nāme-ye payāmbar be ‘alī
علوی حسینی، محمد بن مکارم، ق7 قمری
a‘lavī hoseynī, mohammad ebn-e makārem( - 13c)
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2358/4
آغاز رساله وصیت نامه ای که حضرت رسالت پناه محمدی (صلی الله علیه و آله) که حضرت امیر المؤمنين علیه السلام را کرده است که تا امت پیروی کنند؛ انجام: و توشه راه آخرت حاصل توان کرد و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 12 سطر، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 705-5]
vasīyyat-nāme-ye payāmbar be amīr-al-mo’menīn
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 537/5
آغاز: بسمله این کتابی است که حضرت رسول صلی الله علیه و آله حضرت امیر المؤمنين علیه السلام را وصیت کرده و عربی بوده او را فارسی کردیم ما تا بر خوانندگان آسان باشد و نویسنده بدعا یاد آورند اما بعد روایت کند محمد بن علی النوادري از پدر خود ...
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 7 رجب 1235ق، به خواهش برادرش محمد ظاهر شاطر خباز؛ جلد: تیماج، ابعاد متن : 15/5×9/5، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 -643]
vasīyat-nāme (t.) = tarbīyat-ot tabīb (t.)
وابسته به: وصیت نامه = تربية الطبيب = ترتیب الطب = الوصية؛ بقراط (460 -377ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 242/7 -طباطبائی
آغاز: بدان که سزاوار چنان است که طبیب از جنس احرار و آزادگان باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 3گ (126 -128)، 11 سطر، اندازه: 20/8×14سم [ف: 22 -83]
vasīyyat -nāme -ye hazrat -e ādam
پنج توصیه اخلاقی است.
آغاز: از جمله وصایای حضرت آدم علیه السلام که با شیث علیه السلام در میان آورده پنج وصیت بود. اول آنکه ای شیث بر این وصیت عمل کن .
آغاز برابر انجام: پنجم. مهر کاری مشورت کنید، که اگر من با فرشتگان مشورت می کردم آنچه مرا پیش آمد، نمی آمد.
کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1056ق؛ 2گ (96 -95 ر) (هامش)، اندازه: 21/1 × 35/2سم [ف: 7 -373]
آغاز: برابر؛ انجام: و آنچه مرا پیش آمد نمی آمد.
پنج پندست از آدم به فرزندش شیث؛ خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد سعید بن محمد تقی، تا: 1081ق، با یک سرلوح، مجدول؛ اندازه: 16/8 × 24/7سم [ف: 7 -326]
آغاز: برابر؛ انجام: آنجا که فرزندان قربان می کنند.
خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: 1219ق؛ 2گ (96 – 97) (متن و هامش) [ف: 7 -359]
vasīyat-nāme-ye sadr-e a‘zam-e ‘osmānī fo’ād pāšā
ملکم، 1249 - 1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
آغاز: مکتوبیست که صدراعظم دولت علیه عثمانیه، فؤاد پاشا در هنگام وفات خود به سلطان دولت عثمانی خونکار روم به طور وصیت نامه نوشته است. از عمر من زیاده از چند روز و یحتمل زیاده از چند ساعت نمانده است.
انجام: از این عالم فانی بدون تأسف و ندامت از اعمال ناشایست در می گذرد.
چاپ: ایران، تهران، نشر نی، 1381 شمسی، حجت الله اصیل، 1
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 5 -287]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6 -19]
vasīyyat-nāme-ye ‘allāme-ye majlesī (t.)
علامه مجلسی در سال 1108ق برای خود وصیت نامه ای به عربی نگاشته است که چند ترجمه از آن رؤيت شده و به چاپ رسید است.
گلزار حجت بلاغی ص 47؛ زندگینامه مجلسی، مصلح الدين مهدوی 242/1 ؛ میراث اسلامی، دفتر چهارم ص 743]
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1567/1
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. ای خداوندی که خلق کننده آسمانها و زمینی وعلم داری به آنچه غایب است از حواس خلایق و آنچه حاضر است در پیش ایشان و بخشاینده بر گنه کاران؛ انجام: رحمت خدا برایشان باد و کتابهای حدیث که سید آمرزیده شده شاه ابوتراب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 گ، 15 سطر، اندازه: 20×10سم [ف مخ: 1 -442]
vasīyyat-nāme-ye qorbān ‘alī beyk
شامل وقف چندین ملک و دکان بقالی و صباغی و قصابی و عطاری به سادات فقیر و عزاداری سید الشهداء.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11762
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1307 ق [ف: 34-2]
vasīyyat -nāme -ye loqmān -e hakīm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18827/6
آغاز روایت است که چون لقمان حکیم را وفات نزدیک رسید پسر خود را وصیت کرد ...
خط: نستعلیق، کا: شجاع بن علی، تا: قرن 12؛ 90گ، 16سطر (10/5 × 15/5)، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 51 -165]
vasīyyat -nāme -ye mohammad razī gīlānī
گیلانی ، محمد رضی بن شیخ علی
gīlānī,mohammad razī ebn -e šayx ‘alī
تاریخ تأليف: چهارشنبه 13 رجب 1318ق
متن وصیت نامه محمد رضی بن میرزا کوچک رانکوهی چنجانی گیلانی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15777/2
آغاز: بسم الله تعالی شأنه العزيز، مخفی نماند اینکه به مقتضای آیه کل نفس ذائقة الموت ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 13 رجب 1318ق؛ 1گ (71ر)، 24 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 44 -60]
vasīyat -nāme -ye mohammad ‘alī mīrzā
قاجار، محمد علی میرزا، ق 14 قمری
qājār, mohammad ‘alī mīrzā( - 20c)
وصیت نامه محمد علی میرزا در حین ناخوشی به پدرش. این وصیت نامه به نظم و قریب سی بیت است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14369/16
آغاز: عریضه کرد غضنفر به آه و ناله غم ** بخون دیده نوشتم به قبله عالم که ای پدر بخدا آرزوی دیدارم** به خاک پای شهنشه وصیتی دارم؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 1گ (143ر - 143پ)، اندازه: 21×16سم [ف: 38 -498]
vasīyyat -nāme -ye manzūm
فسائی، حسن بن حسن، 1237 - 1316 قمری
fasā'ī, hasan ebn -e hasan (1822 - 1899)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11589/3
خط: نسخ، کا: غلامحسین شیرازی، تا: حدود 1309 ق [مختصر ف: 884]
vasīyyat-nāme-ye nāpel’on
مهندس تبریزی، محمد رضا، - 1299 قمری
mohandes-e tabrīzī, mohammad rezā( - 1882)
وصیت نامه امپراطور ناپلئون که در پانزدهم ماه آوریل 021 میلادی در سنت هلن (در نسخه خلیفه) در عمارت لانق نوشت است و مشتمل بر سه فقره است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3562/3
آغاز: (فقره اول) وصیت اول آنکه بدانید که من در این روم قدیم بدانچه از فرستادگان خداوندان دین بمن رسیده است جان بجان آفرین تسلیم می کنم؛ انجام: و بدستهای خود در حال شعور و اختیار دستخط گذارده ام و ممهور داشته ام و السلام تم الكتاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 6 ص (595 -600)،18 سطر، اندازه: 20×35سم [ف: 10 -1525]
vasīyyat-nāme-ye nabī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15473
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (39پ) [ف: 43 -113]
وصية النبي إلى أبي ذر الغفاري - وصایای پیامبر صلی الله علیه و آله به ابی ذر
وصية النبي الى امیر المؤمنين علیه السلام - وصایای پیامبر صلی الله علیه و آله به امام علی علیه السلام
waṣiyyat-un nabī li-abī hurayra fī awqāt-il jimā‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15940/10
بی کا، بی تا؛ 1گ (65ر)، اندازه: 22×16سم [ف: 44 -146]
vasīyyat-on nabī le-‘alī ‘alay-he-s-salām (t.) =tarjomat-o vasīyyat-en nabī le-‘alī ‘alay-he-s-salām
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 -1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī(1628 - 1699)
رساله مختصری در امور مهم دینی و اجتماعی و وصایای اخلاقی.
قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله أجمعين، این وصیت نامه ایست از لفظ درر بار ...
بی کا، تا: 1089 ق [تراثنا: س 13 ش 1 - 149]
wașiyyat -un nabī li -ibnat -i -hī fāțima
محمد صلی الله علیه و آله، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar -e eslām( - 633)
مجموعه وصایای رسول گرامی اسلام به دخترش حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام که با عناوین «یا فاطمة - یا فاطمة» تنظیم و از طریق حضرت سلمان فارسی روایت شده است.
آغاز: وصية النبي لفاطمة روی انه لابنته فاطمه و الذي بعثنی بالحق بشیر و نذیر ان رضاء الزوج من رضاء الله تعالی؛ انجام: لا تتحدث المرءة بما تفعله مع زوجها في حال الخلوة فان قلت ذلك لعنها الله و الملائكة.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حبیب الله حسینی رشتی، تا: 1314ق؛ مصحح؛ 2گ (254 -255پ)، 37 سطر (15×9/5)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 41 -428]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3گ (14 -16)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 -888]
آغاز: روی عن سلمان الفارسي رضوان الله علیه قال ... قالت ولم ذلك یا ابتاه فقال أما نقصان ... یا فاطمة انهن اذا اصبن الخير فلا بشکرن واذا رأين الشر فلا یصبرن؛ انجام: وما أنا لها الله شفاعتی یوم القيامة ولا شفاعة کل شافع یا فاطمة احفظی وصیتی واوصی به نساء امتی فمن اطاعك فهی من اهل الجنة ومن خالفك فهی من اهل النار تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 14گ (323 -335پ)، 9 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 -2277]
آغاز: بسمله. حمدله. هذه وصية النبي لابنته الزهراء سيدة نساء العالمين قال سلمان الفارسي ... قال النبي
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5 ص، قطع: ربعی [نشریه: 5 -610] .
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: خشتی [نشریه: 7 -560]
waṣīyat-un nabī li-ibnat-i-hī fāṭima
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 -1110 قمری
nmajlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī(1628 - 1699)
مجلسی این وصیت را در بحار از روضه کافی نقل کرده است و شامل پندها و کلمات حکمت آمیز و احکام اخلاقی در شؤون مختلف زندگی است و فقرات آن با عنوان «یا فاطمه» آغاز می گردد. در آغاز وصیت، سخنانی که در یکی از خطب معروف منسوب به حضرت علی درباره زنان آمده به عین همان عبارات در اینجا از رسول الله صلی الله علیه و آله نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3122/3
آغاز: قال حدثنا اسمعیل عن الحسن قال حدثنا محمد بن احمد قال حدثنا صالح عن یحیجی عن أبي أمامة الباهلي قال قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم لفاطمه احفظی نفسك مما یکون اکثر حطب جهنم قالت یا رسول الله و لم ذلك قال صلی الله علیه و آله لان النساء لم یصبرن علی علی شدة فط ... و یکفرن النعمه و یکثرن اللعن؛ انجام: و دمعت عینها و کانما دمعت من خشية الله تعالی، تمت الوصية و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 10ص (31 -40)، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 10 -692]
waṣiyyat-ul wālid wa-l ab li-l-awlād min-aṣṣulb wa-lqalb
ابراهیم بن ابی الصفا بن ابی الوفا
ebrāhīm ebn-e abe-s-safā ben abe-l-vafā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4053/4
آغاز: بسمله ... الحمدلله الذي فتح اقفال ابواب القلوب بمفاتح کمال اسباب المطلوب؛ انجام: موصلة اليه مقبوله لدیه بمنه و کرمه انه بر جواد.
بی کا، بی تا؛ اندازه: 23/3×15/7 سم [ف: 7 -172]
al-waṣīya wa mā yata‘allaq-u bi-hā
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10993/8
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی (میراث شهاب: س 9 ش 2 -34]
vasīyyat va nasīhat
اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 11422/2
آغاز: وصیت لقمان پسر را، لقمان پسر خود تاران را گفت که؛
انجام: و بعد از آن اسکندر فیلسوف را بخلعت های گرانمایه و تشریفات فاخره سرافراز گردانید.
وصیت و نصیحت و حکایت نقل از کتاب روضة الصفا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 58ص (72 -129)، 15 سطر (11×15)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 1 -352]
اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 11425/2
همان نسخه بالا [ف: 1 -352]
وضاع الحديث - اسامی وضاع الحديث
waaḥ-ul burhān fī muškilāt-il qur’ān
نیشابوری، محمود بن ابی الحسن، ق6 قمری
neyšābūrī, mahmūd ebn-e ab-el-hasan( - 12c)
تفسیر آیات و کلمات مشکل قرآن است.
چاپ: در سال 1410ق در 2 جلد بوسیله دار القلم دمشق با تحقیق صفوان عدنان داوودی به چاپ رسیده
[کتابشناسی جهانی قرآن کریم 74/1 ؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، مخطوطات التفسير 205/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1120/1
آغاز: بسمله. قال القاضي الامام العالم بیان الحق ختم المفسرين محمود بن ابی الحسن بن حسین النيسابوريه تغمده الله برحمته اما بعد حمد الله کفا حقه و الصلوة علی محمد خیر خلقه و علی آله الطيبين الطاهرين فان أفضل العلوم علم الكتاب؛
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3883. از آغاز تا سوره تکویر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 1؛ 206 ص (1 -206)، 19 سطر [عکسی ف: 3 -250]
wadah -ul masālik ilā ma'rifat -il buldān wa -l mamālik
سپاهی زاده، محمد بن علی، - 997 قمری
sepāhī -zāde, mohammad ebn -e 'alī( - 1589)
اهدا به: سلطان مراد بن سلطان سلیم عثمانی (982 -1003ق)
تاریخ تأليف: گویا 994ق
ترجمه از عربی خود او مورخ 13 رجب 980، در یک «مقدمه» و چهار «باب»،. از روی تقویم البلدان ابوالفداء.
[بروکلمان 453/2]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5938
آغاز: بسمله، حمد نامحدود اول مبدعاته که قبه خضرائی به غ عمد رفع بلدی؛ انجام: و مصلیا علی خاتم الانبياء الكرام. خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: استانبولی، 150 گے 21 سطر (1378)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 -162]
al-wa‘
ناشناخته:
آغاز نو اعلم ان الوضع لغة جعل الشيء في حیز
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 39گ [ف: 3 -65]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 -29]
فائدة مكملة في الوضع ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [میرات شهاب: س 8ش 2 -21]
آغاز: بعد حمد الله علی آلائه و الصلوة و السلام علی خیر خلقة محمد و آله خیر آل ما ظهر لامع
مباحث وضع از علم اصول را به طور مختصر بحث کرده است
تذکر: آغاز نسخه منطبق با رساله المجاز و الاستعاره زمخشری است!؛ خط: نستعلیق، کا: اشرفی، عبدالله بن محمد، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: -114]
خط: نستعلیق، کا: محمد صوفی، تا: 1320ق؛ 1ص [نشریه: 11- 941]
wa‘-u ujrat-il ḥaṣṣāda wa-l ḥammāla wa-r raāa‘an niṣāb-iz zakāt (r.-un fī)
؟ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
گویا از میرزای قمی
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي رفع عناء مؤنة الاديان الباطلة بمعونة سادات الانام و وضع عنا اوزار تحرج الاذهان بالسنن العاطلة بعین العناية و الاكرام و الصلوة علی اشرف من اوضح سبل الشرايع و الاحكام و اکرم من میز الحلال من الحرام محمد و آله الهادين الى دار السلام و صحبه المنتخبين الكرام ما تتابعت الليالي و الايام و توالت الشهور و الاعوام، اما بعد فق ذاکرنی جماعة من سادة فضلاء الأصحاب و طائفة من اطایب خیار الاحباب في بلدة المؤمنين قم بابتلائهم بالحرج الشديد و الضرر الوكيد من اجل اجرة الحصادة و الحمالة و الرضاضة و ما یلزمهم من ذلك من الخسارة و المنقصة و الغضاضة و انهم ان اخرجوا الزكوة عن الأمور المذكورة و لم یضعوها فلامناص لهم عن ترك الزراعة و حرمان الفقراء راسا أن یدعوها و اقترحوا علی في ان ابین لهم حال هذه المسئلة
انجام: فلنقطع الكلام هنا حامدین لله مصلین علی رسوله المصطفي و آله و أصحابه و نسئل الله أن یغفر لنا ما وقع من تقصیر و ان لايؤخذنا بما صدر عنا خطایانا من صغیر و کبیر.
بی کا، تا: 1214ق، جا: مشهد رضوی؛ قطع: خشتی [ف: -292]
آغاز و انجام: برابر
کا: خوانساری، محمد بن محمد مقیم، بی تا؛ 11گ (316- 326پ)، 29سطر (16/5×9)، اندازه: 22×18سم [ف: 8 -425]
vaz‘-e a‘dād
ناشناخته:
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله أجمعين. أما بعد: این مختصریست مفید در وضع اعداد وفق و نمودارات و اصول و نوادر آن مبین بر 5 باب؛ انجام: باب 5 اندر دانستن اعدادی که وفق مجموع ایشان در مربع مستحیل بود و چون این قواعد دیگر در کنه المراد بود در این کتاب تخفیف نمود و الله اعلم تمت
رساله ای است در وضع اعداد وفق و مربعات اعداد که در پنج باب نگاشته شده است بدین ترتیب: 1. در وضع کردن اعداد در مربعات زوج الزوج، 2. در وضع کردن اعداد در مربعات افراد، 3. در وضع کردن اعداد در مربعات زوج الفرد، 4. در دانستن اقل عددی که در مربع وفق دهد و نوادر اعداد وفق، 5. در دانستن اعدادی که وفق ایشان در مربع مستحیل بود، نام رساله را از آغاز آن گرفتیم و در منابعی که در دسترس ما بود نیافتیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 888ق؛ دارای جداول اعداد، مصحح؛ 21گ (205 -185)، 15 سطر، اندازه: 6/5×11/5سم [ف: 31 -742]
آغاز: بسمله اللهم وفقنا لمنافع الهدي ... بدان که این مختصریست در وضع اعداد وفق و خواص آن مخصوص است به کواکب سبعه ... تا مبتدیان را درین باب دستوری باشد و بدانند که طریق ارقام آن بر نظم طبیعی باید ... و هر شرفی را وقتی معین است و ذکر آن به محل خواهد آمد؛ انجام: (فصل هشتم): در شرف
مریخ چون به بیست و هفت درجه جدی آید این شکل را به مشک و زعفران بر کاغذی نویسند و با خود دارند دائم ... و باید که در روز و الله اعل. تمت الرساله الشريفه اللطيفه ... في سنه 128 (گویا 1028).
رساله ای است مشتمل بر هشت «فصل» در بیان خواص شرف ستارگان (کواکب سبعه)، اشکال و جداول شرف هر ستاره در نسخه نشان داده شده است؛ بی کا، تا: 128 (گویا 1028)؛ 4ص (8-5)، 19، 17 و 15 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 23 -72]
vaz‘-e a‘dād
جابر بن حیان، 120 - 198؛ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
یکصد و شش صحیفه است در اعمال کیمیاگری و تبدیل فلزات و معادن، با رمز و اشاره و ملخص از صحایف التنهيج البهيج (؟) که در هفت چیز بحث می کنند: الذهب الرفيع، الحديد اليابس، النحاس الأحمر، الرصاص، الزيبق، الفضة، القصدير. نام کتاب از عبارتی در آخر نسخه گرفته شده است.
آغاز: الصحيفة الأولى من جملة صحاف النتيج الهيج النهي موضوعین بعد تسطیر الوضع الخطير و هو الوضع الاكبر ...
آغاز برابر؛ انجام: و ها أنا راض لواتی في خیالها کمل الكاتب الوضع الأكبر المشار اليه بالا کثر للنتیج النهيج الجوهر و هو مائة دست صحاف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 101گ، 14 سطر، انداز 21/3×14/9 سم [ف: 1 -585]
آغاز برابر؛ انجام: و قد کنت لا ارضی بوصل مقطع ** و ها انا راض لو اتانی خیالها
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: محمد موسوی کاشانی به تاریخ ربیع الاول 1322؛ جلد: تیماج، 104گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×13سم [ف: 17 -141]
آغاز برابر، انجام: علی مائة جزو من سایر الأجساد یقوم ذهبا کقیام الاحجار
کا: مازندرانی، اسماعیل بن یحیی، تا: با تاریخ 1232ق؛ 12ص (427 -416)، 20 سطر، اندازه: 21×15/3 سم [ف: 43 -216]
wa‘-ul alfāẓ
آرانی کاشانی، ابوطالب بن محمد حسن، ق13 قمری
ārānī kāšānī, abu-tāleb ebn-e mohammad hasan( - 19c)
در این که آیا الفاظ برای حقائق خارجیه وضع شده اند یا معانی ذهنیه یا ماهیت.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 298/3
آغاز: قال بعض النحاة علی ما حکی أن الألفاظ موضوعة للحقائق الخارجية
نسخه اصلی: کتابخانه امامزاده محمد هلال - آران 71؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تصحیح شده با حواشی از مؤلف و غیره؛ 7ص (92 -86) [عکسی ف: 1 -353]
wad‘-ul alfāẓ
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1186/2
در فهرست به نام: الالفاظ موضوعة للمعانی الذهنية او الخارجية؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 30گ [ف: 3 -65]
wad‘-ul alfāẓ
فائدهای مشتمل بر مقدمه و تقسیم و خاتمه مفصلی در بیان کیفیت وضع الفاظ.
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 7/7
آغاز: هذه فائدة تشمل علی مقدمة و تقسیم و خاتمة. المقدمة؛ انجام: مرکب عن الحروف جعل الكلام علی ما في الفؤاد دلیلا
خط: نستعلیق، کا: حسینی، تا: 974ق، جا: کاشان؛ 4گ (38پ- 41پ)، 21 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [مؤيد: 3 -534]
vaz‘ -e anbār -hā -ye fannī -ye šerkat -e naft
کلاهچی، محسن، قرن 15 قمری
kolāhčī, mohsen (21)
گزارشی است که مؤلف که دانشجوی فوق لیسانس علوم اداری بوده در بهمن ماه 1342 شمسی زیر نظر دکتر علی محمد اقتداری به رشته تحریر در آورده است. این گزارش در مورد وضع انبارهای فنی شرکت ملی نفت و توضیح مشکلاتی که در اثر عدم اجرای صحیح نظریه های سازمان مدیریت پیش آمده و پیشنهاداتی برای رفع مشکلات آن.
قم مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3980
آغاز: گو این که از شرح وظائف که بعدا بیان خواهد شد هدف از تشکیل انبار روشن می گردد با وجود این مطالبی کلی در مورد انبار گفته می شود؛ انجام: و چون کار بازرسان [...] ایجاب می کند که با رئیس انبار برای کسب دستورات بدون واسطه در تماس باشند واحد مذکور زیر نظر مستقیم رئیس انبار قرار داده شد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1342ق؛ جلد: مقوا، 24گ، اندازه: 26×21سم [ف مخ: 5 -2280]
vaz‘-e īrān
امین الدوله، علی بن محمد، 1260 - 1322 قمری
amīn-od-dowle, ‘alī ebn-e mohammad (1844 - 1904)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9712
آغاز: من گنگ خوابیده و عالم تمام کر؛ انجام: تا در میانه خواسته کردگار چیست ... 1320 پارس ئیل ترکی.
خط: شکسته تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1320ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: -604]
wad‘-u tārīx-il kabīsat-il jalālīyat-il malikšāhīya waasmā’-u šuhūr-i-hā wa ayyām-i-hā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 13/ 640
آغاز: وضع تاریخ الكبيسة الجلالية الملكشاهية یوم الجمعة بص سنة 448 يزدجردية في رمضان 471 عربية تد احاد سنة 290 رومية اسماء شورها؛ انجام: کامران، سادباس، دیزباد، شی کبر، شهریار
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی طیب خادم گویا جوربدی، تا: حدود 656ق؛ کاغذ: دولت آبادی [ف: 5 -128]
vaz‘-e hālīye-ye velāyāt-e halab va baqdād va īrān vatorkestān
عارف منشی، محمد، ق 14 قمری
‘āref-e monšī, mohammad( - 20c)
اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 951/6 خط: نستعلیق، کا: نوری، محمد قلی، تا: 18 محرم 1302 ق [ف: 81]
اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 950/6
آغاز: ایران- آنگاه که بایران عبور کدم این قطعه را از حیثیت شدت تعصب و تمدن بآن طوری که حکایت می کنند ندیدم؛ انجام: اگر مورخین این پادشاه جلیل القدر را مؤسس و بنیان [گزار] سلطنت قاجاریه قرار دهند حق دارند و سزاوار است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1309ق؛ 19ص (1 -19)، 13 سطر (15×10)، اندازه: 22×18سم [ف: -78]
vaz‘-e xotūt dar basāyet va monharafāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6345/5
آغاز: بسمله الحمدلله ملهم حمده ... و بعد فانی جمعت قواعد عزیزه في وضع خطوط فضل الدائره علی البسائط و المنحرفات بالهندسه و رتبت ذلك علی مقدمه و با بین و خاتمه في المقدمه في انحراف الحائط الباب الأول في وضع خطوط فضل الدائر علی البسائط و القان في وضع خطوط فضل الدائر علی المنحرفات؛ انجام و ان شئت فاقسم نصف مجموع الظلين علی القامه و اقسم الجيب الأعظم علی الخارج تحصل ما تقدم بشرطه ... و هذه صورة الجدول المذكور کما تراه فتامله ترشد. و ... الموفق اللصواب (سپس در ذیل این صفحه و بر صفحه بعد دو جدول رسم شده است).
دور نیست تأليف کاتب آن باشد. این رساله دارای یک مقدمه و دو باب و خاتمه است؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمدعطار معدل، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6ص (130 -135)، 13 سطر، اندازه: 21/5×15 سم [ف: 19 -375]
vaz‘ -e xelāfat dar sadr -e eslām
در این نوشته که مؤلف نامی از خود نبرده اوضاع سیاسی مسلمانان را از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله تا واقعه غمبار کربلا با قلمی روان تجزیه و تحلیل نموده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1987/2
آغاز: بسمله، ... (وضع خلافت در صدر اسلام) پس از رحلت حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله وضع خلافت بر این قرار گرفت؛ انجام: در انظار آشنا و بیگانه متنزل شود.
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×13سم [ف: 5 -368]
vaz‘-e doval-e orūpā
تاریخ تأليف: 1237ق
این نسخه که قسمت اول آن افتاده است ابتدا جغرافیای عالم را با معلومات جدید آنروز بیان می کند، سپس به ممالک اروپا می پردازد و کشور فرانس را توضیح می دهد، بعد به انگلیس می رسد و جغرافیای طبیعی و اقتصادی و سیاسی آن کشور را دقیقا بحث می کند. در قسمت سیاسی نیز مفصل از آداب و رسوم این قوم گفتگو می نماید که بسیار جالب توجه است. ظاهرا باید نویسنده مطالب خود را از منابع هندی کسب کرده باشد چه در نقل اقوال بیشتر تکیه بر اعمال فرنگیان در هند دارد و در آخر نیز شمه ای از روسیه و زندگی پطر می آورد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2825
آغاز: اسلامبول و غیره این حصه از جانب شمال منتهی شود ببحر روم؛ انجام: هر نزدیک دور از خود بقصور راضی نشوند الباقي
خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: چرمی مذهب، 142گ، 11سطر (23×12)، اندازه: 21/5×33/5سم [ف: 6 -464]
وضع ربع کامل و معرفت اصول وضع الارباع - الربع الكام و المقطوع
vaz‘-e sarhaddāt-e dowlat-e īrān
بهار، ق13 قمری
bohler( - 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار (1264 -1313ق)
بررسی تأسيسات نظامی و قلعه های مرزهای جنوبی و غربی کشور است شامل شهرهای بندر محمره، اهواز، شوشتر، دزفول غربیه، دارالدوله کرمانشاهان، دزکده، و کوله بانان، بعد از بخش فارسی هر بخش متن فرانسه کتاب هم آمده است. نوشته های فرانسه و همه نقشه های کتاب تاریخ 1859م را دارد. بوهلر فرانسوی استاد نظامی و نقشه کشی دارالفنون بوده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10996
آغاز: گفتار از وضع سرحد جنوبی دولت علیه ایران که حسب الامر اعلی حضرت اقدس ظل الهي روحی فداه مأمور بودم بروم. به رسم بعد از تحقیق به حضور باهر النور معروض نمایم. مؤلف این مختصر عالیجاه ... بوهلر صاحب سرتیپ مهندس دولت علیه ایران است. بندر محمره. باید وقت زیاد از جانب اعلی حضرت اقدس همایون شهریاری در باب استحکام بندر محمره بشود؛ انجام: و نیز مخارج این قلعه به قدر مخارج همان قلعه خواهد شد. ملاحظه باید در طاق کرا و در در بند استخوان به جهت استحکام آنها چند باطری توپخانه بنا نمود
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، ظاهراً نسخه اصلی کتاب است که به شاه تقدیم شده؛ با 16 نقشه رنگی دقیق از مناطق مختلفی که شرحشان در متن آمده و 3 جدول محاسبه هزینه های ساخت تأسيسات نظامی و قلعه؛ مهر: «هدایت الله بن حسن 1381» (بیضوی)، «رضا الحسيني 1276»؛ جلد: مقوا، 61گ، 10 و 30سطر (18/5 × 30/5)، اندازه: 42/3×27/2 سم [ف: 20 -564]
وضع طبیعی ممالک هندوستان - جغرافیای هند
al-wad‘ ‘ala-l jahāt fi-l basāyiṭ wa=l munḥarifāt
مالقی، نورالدین علی
mālaqī, nūr-od-dīn ‘alī
گزیده از «الجواهر النيره» استادش شمس الدين محمد بن دلال سیوطی است. مشتمل بر سه «باب» است: 1. معرفة سمت فضل الدائر؛ 2. في المنحرفات؛ 3. في المقاييس و استخراج الجهات.
آغاز: بسمله الحمد ... وبعد فیقول رحمة ربه الغنى ... قد استخرت الله تعالی في تلخیص هذه الرساله في استخراج فضل الدايره وقسی العصر ودایر الغروب علی البسائط والمنحرفات من طریق الحساب باسهل ما یکون یسهل علی المبتدى العمل فیها من کتاب شیخنا العالم العلامه شمس العالم العلامة شمس الدنيا والدین محمد بن دلال الوفائي الاسيوطى غفر الله له المسمى بجواهر النيرات في رسم البسائط والمنحرفات واذکر فیها ما احتیاج اليه وسمیتها بالوضع ...
انجام: فضیق البركار یحصل المطلوب والله سبحانه و تعالی اعلم [الفلك و التنجيم ص 243 -244]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 12ص (301 -312)، 21سطر (16×10)، اندازه: 22×16سم [سنا: ف: 1 -34]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 5ص (162 -166)، 21سطر (16×10)، اندازه: 22×16سم [سنا: ف: 1 -33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محلی مکی، یوسف بن یوسف، تا: 10 ربیع الثاني 1143ق، جا: صنعاء یمن؛ 7 گ، 24 -22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1 -532]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/24
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -91]
al-wad‘ ‘ala-l jahāt fi-l basīṭ wa-l munḥarifāt
رضوان افندی، ق 12 قمری
rezvān afandī( - 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 63/33
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 8ص (312 -319)، 21سطر (16×10)، اندازه: 22×16سم [سنا: ف: 1 -34]
vaz‘ -e qopān be tarīq -e hendese
صوفی، محمد بن احمد، - 950 ؟ قمری
sufi, mohammad ebn -e ahmad( - 1544)
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 566/21
آغاز: بسمله والصلوة وبعد فهذه مقالة من کلام الشيخ شمس الدين ابی الفتح؛ انجام: فهذه القسمة هی القسمة الصحيحه والله اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1143ق؛ اگ، 24 -22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1 -530]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/18
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -90]
vaz‘-e qasam xordan dar jāhelīyat
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234 -1298 قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/39
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9 -196]
vaz‘-e mālī va nezāmī-ye īrān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3950 -ف
نسخه اصل: از وزارت خارجه فرانسه ج 1 و 19 و 24 و 25.در زمان محمد شاه قاجار پیش از ناصرالدین شاه؛ بی کا، بی تاب عنوان به انگلیسی به شرح زیر است: orrespondence between cench Legation in Tehran and French Ministry of oreign Affairs, Paris, 1844 -1897. Microfilm. 30 items. 4 . Strips [Paris, S. I. M.?] [n.d.] 35mm [فیلمها ف: 2 -287]
az' -e mazār -e zayn -od -dīn -e xāfi dar tāyebād
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/72
کا: محمد علی منشی نایب الوزاره، تا: قرن 13؛ 2ص (429 -430) [مختصر ف: -885]
vaz‘-e mazār-e qotb-od-dīn heydar dar torbat-eheydarīye
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/73
کا: میرزا محمد علی منشی نایب الوزاره، تا: قرن 13، 1ص (430) [مختصر ف: -885]
وضع المفردات - الوضعية
wad‘-ul munḥarifāt ‘ala-l ḥayṭān
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 -1502)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 566/31
آغاز: بسمله والحمد وبعد فیقول ... قد حسبت هذه الجداول في رسم المنحرفات علی الحيطان بطریق سهل حسن لم اسبق اليه وهو؛ انجام: جداول
خط: نسخ، بی کا، تا: 1143ق؛ 4گ، 24 -22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1 -533]
مشهد، مولوی؛ شماره نسخه: 566/27
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -91]
al -wad' wa ‘alā’im -il ḥaqīqa
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4707/11
آغاز: بسم الله ... اعلم أن الوضع لکونه حدثا یحتاج الى واضع؛ انجام: فان لم یسبق للفظ وضع ثابت فالاستقراء یکون بلا معارض و آن ثبت فعلیه عدم
گویا شاگردی از شاگردان شریف العلماء باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، ناقص؛ 74ص (117 -190)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1530]
الوضعية - المفرد و المركب
الوضعية - الاحكام الوضعية
الوضعية - الرسالة الوضعية
al -waď'īya = ar -r. -ul waļʻīya = r. -un fi wadó -il mufradāt = tahqīq -ul wad
قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمری
qūščī, ‘alī ebn -e mohammad( - 1475)
به نام: امیر عبدالکریم
رساله کوتاهی است در تحقیق وضع مفردات که فاقد عناوین می باشد.
آغاز: بسمله، المشهور أن وضع المفردات لیس لافادة مسمیاتها الاستلزامه الدور. و معنی ذلك أن لیس الفرض من وضع المفردات تحصیل معانیها انجام:
علی خلاف ما صرجوا به لکن الحق احق ان یتبع
[الذريعه 310/25 «الهداية السعدية في شرح الرسالة الوضعية» قوشچی ملا محمد سعید]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 2گ (68ر -69پ) [ف: 16 -208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 969ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (52پ -54ر)، 23 سطر، اندازه: 19×10سم [ف: 6 -123]
خط: نسخ، کا: شریف، شریف محمد بن بابا جان، تا: 1 جمادی الثاني 971ق، جا: رامجین ساوجبلاغ؛ 4گ (59 -62)، 23 سطر (12×4)، اندازه: 18×10سم [ف: 11 -2467]
آغاز و انجام: برابر
کا: قاری ساروی، علی نقی بن محمد امین، تا: قرن 11؛ 1گ (10ر 9 پ)، 26 سطر (15×9)، اندازه: 14×20سم [ف: 7 -2665]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ 3گ، 19سطر، اندازه: 17×9 سم [ف: 25 -94]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «الوضع» و ناشناس آمده؛ کا: شاهمیر بن زین العابدين حسنی، تا: 15 رجب 1009ق؛ 4گ (29پ -32ر)، انداز 18/5×13 سم [ف: -68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ 2گ (49پ -50ر)، 21 -39سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38 -396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12، 5ص (170 -174) [عکس ف: 1 -404]
آغاز: بسمله، الحمدلله ذی المن و الاحسان و الصلوة علی رسوله المؤيد ببراعة المعاني و فصاحة البيان ... ثم اعلم أن اللفظ الموضوع المستعمل مفردا؛ انجام: و مجاز شرعی في الدعاء لان وضعه في اللغة الدعاء و في الشرعية للعبادات، تمت.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 12ص (68= 79)، 17 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 3/ 40 -117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1124ق؛ 5ص (125 -129)، 15 سط اندازه: 15×10/3 سم [ف: 43 -234]
آغاز و انجام: برابر
نام رساله و مؤلف به فراز برگ آغازین آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 2گ (344 -335ر)، 35سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 37 -288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، 4ص (119 -122) [عکسی ف: 1 -405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب محمد بن مصطفی، بی تا، کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مذهب، 8ص (87 -94)، 13 سطر (12×4/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 17 -501]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد نظام ابن میرزا محمد شفیع بخاری؛ بی تا، جلد: تیماج، 3 گ، اندازه: 24×14سم [ف: -20]
al -wad'īya = r. dar vaz
همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین، - 1216 قمری
hamadānī, 'abd -os -samad ebn -e mohammad hoseyn( - 1802)
علماء اصول فقه، در ضمن مبادی لفظیه کتب این فن، وضع الفاظ را از نظر خصوص و عموم چهار قسم دانسته اند بدین گونه: وضع عام و موضوع له عام؛ وضع خاص و موضوع له خاص؛ وضع عام و موضوع له خاص؛ وضع خاص و موضوع له عام. آن گاه جملگی قسم اخیر را محال دانسته اند بدین دلیل که هنگام وضع لفظ اگر معنی جزی و شخصی ما قید خصوصیت در لحاظ آرند، موضوع له همین معنی خاص خواه بود نه عام زیرا عام ملحوظ نبوده و اگر خصوصیه مزبور ملحوظ نباشد و در معنی قید نشود وضع و موضوع له عام است.
جد علامه این نگارنده در کتاب «درر الاصول» برای تصور قسم اخیر، راهی نشان داده و دلیل آورده که ما آن را به صورتی دیگر در این رساله مورد گفتگو می بینیم. مؤلف این رساله با ذکر 5 مقدمه و ذکر چند مثال اثبات کرده که «وضع خاص و موضوع له عام» صحیح و واقع است و بر خلاف تصور جمله اصولیان، قسم سوم «وضع عام موضوع له خاص» قابل تحقق نمی داند. وی عقیده خود را در مورد تحقق قسم چهارم کلید حل بسیاری از روایات و نیز معضلات دیگر می داند. حدیث «من عرف نفسه عرف ربه» و نیز حدیث «العبوديه جوهرة کنهها الربوبيه» را بر اساس مقدمات مذکور تفسیر کرده است.
در آغاز دیباچه رساله نیز بدین اشارت کرده است: «من المسائل تنفتح بمعرفتها من العلم ابواب بحیث ینفتح من کل باب الف باب و تنکشف بها الأستار عن وجوه بواطن الآيات و الأخبار المحجوبه بالف حجاب و نقاب و رایتها لدقة ماخذها و دقة
مسلکها لا ینالها ایدی ابناء الزمان». مؤلف رساله (به طوری که از مطالعه آن به دست می آید) از پیروان شیخ احمد احسائی و یا دارای مسلک اخباری بوده است. در پایان نسخه ما تاریخ 1254 است که گویا تاریخ فراغت مؤلف از تأليف رساله است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 66/7 خوئی
آغاز: (پس از خطبه): اما بعد فیقول العبد الاثم ... عبد الصمد بن محمد حسین همدانی لما رأيت مسئلة الحقيقه بعد الحقيقه في مسئلة وضع خاص و الموضوع له العالم (1) من المسائل التي تنفتح بمعرفتها من العلم ابواب ... اعلم انا لما نظرنا في الآفاق و الانفس وجدنا الموجودات واقعه في سلسلتین سلسله طولیه و سلسه عرضیه.؛ انجام: قلت أن الذي اجمعوا علی بطلانه غیر هذا و نحن لا نقول به کمالا یقولون لان ما انکروه و اقاموا الحجة علی امتناعه هو أن یکون الملحوظ في حین الوضع جزئیات من جزئیات الكلي الموضوع له ... و نحن لا نقول أن الملحوظ في حال الوضع هو فرد من افراد العام بل نقول أن الملحوظ هو العالم ولکن هذا العام الايلحظ فیه الا لاخاص و لا یعرف ما نقول الا الخواص فانت اذا حفظت المقدمات بکنه معرفتها والا فاسلم تسلم سنه 1254.
بی کا، بی تا؛ 7ص (232-238)، قطع: خشتی [ف: 7-397]
al-wadīya = ilm-ul wad = ar-r.-ul wad
رستمی، ابوبکر، قرن 13 قمری
rostamī, ābū-bakr( - 19c)
رساله ای است مختصر درعلم وضع واصول آن. مؤلف از عضد الدين ایجی وسید شریف جرجانی وخطیب قزوینی و سکاکی نام برده است. مؤلف از اهل سنت بوده و به نظر می رسد از فضلای منطقه کردستان باشد.
آغاز: الحمدلله الذي دل علی وجوب وجوده استحالة الدور و امتناع تأثير الاثر اللاحق في موثر السابق و اعترف به بطلان التلسل ... و بعد فنقول علم الموضع اصول باحثه عن احوال اللفظ من حیث الوضع
انجام و المترادف عکسه و هو لفظ متعدد موضوع لمعنی واحد جزئياً کعمر و ابی حفص او كلياً کلیث و اسد.
شرح و حواشی:
1- شرح رسالة الوضع = تحفة الطالبين؛ حمودی، عبدالله (-13)
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف سنندجی، تا: قرن 12؛ محشی به خط وانشاء «جناب» به تاریخ 1315ق و «ابن حیدره» در 1315ق؛ جلد: تیماج، 10 گ، 8سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 3-1398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 9گ (14پ-22پ)، 7سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 3-286]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «محمد الحسيني 1283» (بیضوی) [ف: 3-341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مرمن بن علی قلی بیگ اخ صالح بیك القلعة دزدی، تا: 1224ق؛ محشی به امضای «منه»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (149پ-151ر)، 27 سطر، اندازه: 26×17سم [اهدائی رهبر: 10-172]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: او هنگی، سیف الله، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 8گ (31پ-38پ)، 12سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 2-249]
آغاز و انجام: برابر؛ الرسالة المنسوبة إلى مولانا ابی بکر اکبر روستمی ... خط: نسخ تحریری، کا: محمد رشید، تا: 1278ق؛ 4گ (113ر-116پ) [ف: 2-267]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1287ق؛ 4گ (2ر-5ر) [ف: 3-341]
خط: نسخ پخته، کا: سرومالی، عبدالرحمان، تا: 1299ق؛ 7گ (115پ -121پ) [ف: 3-341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: مصطفی بن عبد الفتاح پا پلانی، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 13گ، 11سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2-65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 5گ (79ر-83ر)، 11سطر، اندازه: 17/5× 21/5سم [اهدائی رهبر: 10-173]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: عبد الفتاح، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج، 7گ، 10سطر، اندازه: 23×18سم [ف مخ: 5-2279]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از محمد بن عبد المؤمن خطیب دانسته که خطاست و نامبرده محتملا کاتب است نه مؤلف؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبد المؤمن خطیب، تا: 1317ق، از خود چنین تعبیر کرده: «محمد بن المرحوم الشيخ عبد المؤمن الثالث الخطيب ابن الخطيب ابن الخطيب ابن الخطيب» در 18 سالگی؛ محشی از کاتب، و در حاشیه ای تصریح کرده: «حرره محمد الخطيب الربع»؛ جلد: تیماج، 13گ، 7سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 43-62]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: موسی بن عیسی، تا: 1320ق، جا: ساوجبلاغ مسجد احمر؛ 10گ (49-40 )، 10سطر، اندازه: 15/8×22/1سم [ف: 12-500]
خط: نسخ خوش، کا: دولت آبادی، محمد، تا: 1325ق، جا: سنندج، خدمت شیخ عبدالخالق؛ در پایانه نام نگارنده «ملا ابوبکر رح» آمده؛ 9گ (74ر-82پ) [ف: 3-341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن کوله ساری، تا: چهارشنبه 15 ربیع الاول 1372ق، در خدمت استاد فاضل ملا عارف ولد ژیری؛ محشی، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور توسی، 5گ (40پ-44پ)، 11سطر، اندازه: 22×17/5سم [اهدائی رهبر: 10-173]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3گ (1ر-3ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1-138]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق، بی تا؛ محشی: با نشان های تلخیص، عصام الدين، محمد صادق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: جلد چرم، 7گ (55پ-61ر)، 11سطر (13×6)، اندازه: 21×15سم [ف: 17-65]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: محمد، بی تا؛ 4گ (202–205)، 22سطر (9/5×16/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 2343-11]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور 4گ، 15سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 3-1398]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز معلوم شد؛ خط: نسخ، کا: ملا محمد بن بکر آغا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 9ص (186-194)، 13 و 21سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 7-397]
vaz'īye = vajīze-ye ādāb-ol bahs
شروانی ، ابراهیم بن علی
šervānī, ebrāhīm-e bn-e ‘alī
رساله مختصری است در رد حصر دلالت لفظیه وضعیه بر مطابقت و تضمن و التزام.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22448/6
آغاز: بسمله و اعلم انهم قالوا الدلالة الوضعية اللفظية اما مطابق او تضمن او التزام و ذلك لأن اللفظ ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: خانقاهی با مهر «السيد ابوبکر الحسيني» (دایره)؛ جلد: تیماج، 3ص، 25سطر (16×11)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 2-657]
vaz'īye (r.)
کاظمی، اسد الله بن اسماعیل، 1186 - 1237؟ قمری
kāzemī, asad-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1773 - 1822)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25700
آغاز: بسمله. في الحقيقة الشرعية و ما یتعلق بها؛ انجام: في شرایع السلف مکررا و یدل ... آمنا الرحمن.
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
وضوء - احکام وضو و نماز
الوضوء - احکام الوضوء
وضوء - اقسام وضوء
al-wudu
قزوینی، علی اکبر بن محمد باقر، ق13 قمری
qazvīnī, 'alī akbar ebn-e mohammad bāqer( - 19c)
رساله ای است در وضوء.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1783/8
بی کا، تا: قرن 13، جلد: میشن، 14گ (100-114)، 17سطر، اندازه: 19/5×23/5سم [ف: 10-367]
al-wuū’
طباطبائی بروجردی، میرزا محمد حسین
tabātabā’ī borūjerdī,mīrzā mohammad hoseyn
قم؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 29/5
خط: نسخ و نستعلیق، کا: طباطبائی بروجردی، میرزا محمدحسین، بی تا؛ 24گ (66-89)، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: -30]
al-wudu
ناشناخته:
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي لم یجعلنا من دین الشافعية و المالكيۀ؛ انجام: اطولهم شبعا في الدنيا
در این رساله وضوء اهل سنت وصف شده است؛ کا: غلامرضا سبزواری، تا: 1099ق؛ 2گ (190پ-192ر) [ف: 5-752]
از شیخ محمد بحرانی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 15ص (267-281) [ف: 283-7]
vozū
رساله مختصری است در وضو، مؤلف در آن با استناد به آیه «فاغسلوا وجوهکم ...» و با استفاده از «مصابیح السنة» بغوی و شرح آن، در صدد است تا شستن پاها و سر را به مذهب اهل سنت اثبات نماید.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14001/10
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد در آیه فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم ... در نصب و جر ارجل در بین اهل سنت و اهل تشیع گفتگو هست و قاعده اصولیه؛ انجام: ولکن الله یهدی من یشاء و السلام علی من تابع خیر الأنبياء علیه الف صلوۀ و سلام و ثناء و ... و غلب الذين غسلوا ایدیهم و ارجلهم عن أدناس البدع و الاهواء.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (155ر-159پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 38-12]
al-wudu qabl-id duxul-il waqt
گویا از سید محمد باقر بن محمد نقی موسوی، حجة الاسلام شفتی، سؤالي است درباره وضوی قبل از دخول وقت برای کسی که نماز قضا در ذمه دارد همراه با پاسخ استدلالی و نقل اقوال. سؤال به فارسی و بخشی از جواب به فارسی و بخشی از آن به عربی است و در ابتدای نسخه، این رساله از حجة الاسلام شفتی معرفی شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9527/7
آغاز: کسی که نماز قضا در ذمه او بوده است و عازم اتیان بنماز قضا نبوده باشد وضویی که می سازد قبل از دخول وقت فریضه حاضره به نیت وجوب چنین وضو صحیح می باشد یا باطل. کسی که نماز قضا در ذمه او هست.؛ انجام: ان النوم من الاحداث الموجبة للوضوء کما هو المدلول علیه بالاية الشريفة بمعونة ما ذکر و غیرها بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (35ر-38پ)، 22سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 30-195]
al-wudū’-ul mandūb
بحرانی، موسی بن محمد، ق13 قمری
bahrānī, mūsā ebn-e mohammad( - 19c)
در پاسخ به این سؤال: «هل یجوز معه الدخول في الصلوة الواجبة ام لا؟».
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 92/3
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... بعد فهذه رسالة في بیان الوضوء ... فاعلم اولا ان الوضوء ان کان شرط الواجب فهو واجب خط: نستعلیق، کا: نوبندگانی، محمد اسماعیل بن سبز علی، تا: قرن 13، 3گ (153–155)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 1-93]
al-wudū’-un nāqiş min jumlat-i wudū’-il jabīra
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2882/4
آغاز: بسمله، حمدله، اعلم أن الوضوء الناقص له صدر لانه تارة یکون النقصان فیه؛ انجام: بان المقيد کان في صورة القدرة و الامر بالمطلق باق بحاله و حال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 4گ (119ر-122ر) [ف: 6-154]
vozū va qosl-e kasīr va sāheb-e qorūh va jorūh (r. dar bayan-e keyfiyat-e ...)
خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175؟ قمری
xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher (1670 - 1762)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14390/2
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... چنین گوید بنده فانی ... که این رساله ایست در بیان کیفیت وضو و غسل کسیر و صاحب قروح و جروح؛ انجام: محل تامل است و در جمیع طریقه احتیاط را رعایت باید نمود تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ (13پ-15ر)، اندازه: 19/5×7سم [ف: 38-521]
vozū va namāz
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234؟ قمری
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammadšafī‘( - 1819)
در پنج «باب» در آداب وضو و نماز.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4527/13
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید بنده خاطی محمد کاظم بن محمد شفیع هزار جریبی، که این رساله مختصری است در آداب نماز و کیفیت آن، انجام: در کتاب امالی روایت کرده است که حضرت امام زین العابدين علیه السالم در قنوت وتر بعد از آنکه سیصد مرتبه العفو می گفت این دعا را می خواند سیدی سیدی هذه یدای ...
خط: نسخ، کا: شیخ محمد ارومی الاصل ساکن کربلا، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 8گ (192-199)، 17سطر (14×8/5)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 12-197]
vozūh-os sebyān
شیخم بن مولانا کلان بن مخدوم الصبيان شیخ احمد،
šayxom ebn-e mowlānā kalān ebn-e maxdūm-ossebyānšayxahmad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15299/9
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11، 26گ (238پ-263پ)، [مختصر ف: -885]
al-wuduh fi s-il muharrir
شهرزوری، حسن بن هداية الله، - 1014 قمری
Šahrazūrī, hasan ebn-e hedāyat-ol-lāh( - 1606)
وابسته به: المحرر في الفقه؛ رافعی قزوینی، عبدالکریم بن محمد ( 623-557ق)
شرح مزجی مفصلی است بر «المحرر في فروع الشافعية» عبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی.
آغاز: بسمله کتاب النكاح هو الضم و الجمع و ادخال الشيء في شیء بحیث یصیرا کشیء واحد لغة و في امثال العرب؛ انجام: و اما ترك السقي الزروع و الثمار عند الامكان فمکروه ... تضییع المال و هو سفه و قد يؤدي الى محذور و التقتير في نفقة العيال و الله اعلم تم الربع الثالث من الوضوح
ربع ثالث (کتاب النكاح)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1070ق؛ مهر: «جلال الدين الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، مذهب، 149گ، 25 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 1-89]
آغاز: بسمله هذا هو الربع الرابع من الوضوح في شرح المحرر ابتدأت به في غرة ربیع الاول سنة ثمان و الف ... کتاب الجراح هی بالکسر جمع جراحة؛ انجام: و علی لفظ العتق نختم کتابنا ... فانك علی ما تشاء قدیر و بافاضة المطالب جدیر تمت
جلد چهارم شرح و از آغاز «کتاب الجراح» تا پایان شرح را و مؤلف در غره ربیع الاول 1008 ق تأليف این جلد را آغاز نموده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1113ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 203گ، 27سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 1-31]
آغاز: کتاب البيع و هو في اللغة المبادلة مطلقا و کذا الشراء سواء کانت في الاموال او غیرها و ما قیل انه من باع بمعنی مد الذراع فضعیف لان هذا یای و ذلك واو؛ انجام: ( کتاب امهات الاولاد ...). قال الشيخ متقائلا بقول خیر و رجاء. و علی لفظ العتق نختم کتابنا و نرجو أن یعتق الله من النار رقابنا و رقاب آبائنا و هو ارحم الراحمين. و هذا رجاء صادق ... فانك علی من تشاء قدیر و با فاضة المطالب جدیر. تمت كتابة کتاب الوضوح في ...
توضیح: نام مؤلف از آغاز معلوم گردیده؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد امین بن شیخ حسین، تا: 3 شعبان 1305ق؛ 535گ، 24سطر (26×12)، اندازه: 21×35سم [ف: 3-341]
وضوح المذاهب » هفتاد و سه ملت
al-watar-ud dāfi' li--asīm-il xatar
احمد آبادی، عبدالرحمن
ahmad-ābādī, “abd-or-rahmān
اهدا به: جعفر پاشا
مؤلف که از سنیان معتقد به جواز رؤيت خداست، در سفری که به یمن داشته طایفه زیدیه را دیده که آنها اعتقاد به این مسأله نداشتند. لذا این رساله را در پاسخ به شبهات آنها و در اثبات جواز رؤيت حق تعالی نگاشته است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 286/2
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل الابصار للادراك والرؤية وجعل القلوب للاذعان والاعتقاد ... اما بعد فیقول اضعف عبادالله ... عبدالرحمن احمد آبادی انی لما سافرت الى صنعا وشاهدت فیها من الاحسان ما صنعا صاحب الفكر والذکاء والفهم والعلم والحلم والعدل والکرم ... مولانا و محسننا جعفر پاشا نورالله باله ... فرأيت هنالك الطائفة الزيدية الذين ینکرون الروية التي اثبتها النص وخیر المرسلين ... وسمیتها الوطر دفعة العظيم الخطر وجعلتها وسیلۀ الى حضرته العلية ... رؤية الله تعالی جایزه والرؤية مصدر بمعنی الادراك مطلق؛ انجام: والجواب عنها ... لالامتناعها في نفس الامر والألمنعهم موسی علیه السلام عن ذلك کما فعل موسی حتی سألوا أن یجعل لهم الهة فقال بل انتم قوم تجهلون وهذا مشعر بتحقیق الرؤية والله اعلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر بیضوی بزرگ به تاریخ 1021؛ جلد: مقوا، 3گ، 25سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 2-579]
al-waṭy bi-š-šubha
ابن صبح، علی
ebn-e sobh, ‘alī
رساله ای است در تحقیق رفع شبهه از تحریم ابدی موطوئه بر واطی در وطی شبهه. در مباحث رساله از عبارات سید سند علامه مدقق - خلد الله ایامه - ابن فهد، علامه حلی رحمه الله، شهید اول رحمه الله - در قواعد و شهید ثانی در شرح لمعه نقل قول شده است. مؤلف پس از اتمام مباحث رساله با عبارت «ولنختم الرساله بحدیث ... و الله تعالی اعلم بحقایق احکامه»، مسأله جواز نوم صائم پس از دو انتباه در صوم معین را همراه با بیان فتوای علامه حلی در مسأله مورد بحث قرار داده و با مطلع ثم انی عزرت هذه الرساله بما مال اليه الاستاد العلامة من ...» آن را به رساله ضمیمه کرده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2842/5
آغاز: الحمدلله الذي حلل النكاح و حرم السفاح و الصلوة ... و بعد فهذه رساله جلية في تحقیق رفع الشبهة عن تحریم الموطوتة علی الواطي مؤبد؛ انجام: و یکتب لهم الحسنة بمحض العزم علیها ... یکون مؤاخذا عند الله تعالی لاستحقاقه و الله تعالی اعلم بحقیقه احکامه فلیتامل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 15گ (114پ-128)، اندازه: 18×12سم [ف: 13- 351]
al-waẓā’if
موسوی قزوینی، رضی الدين بن علی اکبر، - 1277 قمری
mūsavī qazvīnī, razī-od-dīn ebn-e ‘alī akbar( - 1861)
فقه استدلالی بسیار مفصلی است با عناوین «وظيفة - وظيفة». در اول هر موضوع روایت های مربوط را آورده با اشاره به سند آنها در حاشیه، پس از آن درباره آن موضوع بحث کرده با نقل اقوال بسیار ورد و ایراد فراوان.
آغاز: بسمله. حمدله. المقصد الثاني في الماء المستعمل و مطالبه خمس الأول في المستعمل في رفع الحدث؛ انجام: و بالجمله الاحتياط علی جمیع التقادير و الاحتمالات في الجميع کما علیه الاصحاب و الله الهادي الى طریق الصواب أنتهي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 جلد: تیماج مذهب، اندازه: 119/5×27/5سم [اهدائی رهبر: 3-799]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... المقصد الثاني في الماء المستعمل و مطالبه خمس الأول في المستعمل في رفع الحدث؛ انجام: و بالجملة الاحتياط علی جمیع التقادير و الاحتمالات في الجمع کما قطع علیه الأصحاب. و الله الهادي الى طریق الصواب _ انتهی
خط: نستعلیق، کا: ایروانی، عبدالغفار بن اسدالله، تا: 1277ق؛ مصحح، مقابله آن از روی نسخه خط مؤلف انجام گرفته؛ جلد: تیماج، 258گ، 18سطر، اندازه: 21/5×17/5سم [ف: 9-288]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی، 242گ، اندازه: 23×17/5سم [ف: 19-21]
آغاز: الحمدلله ... المقصد الثاني في الماء المستعمل، و مطالبه خمس؛ انجام: علی جمیع التقادير و الاحتمالات في الجمع کما قطع علیه الأصحاب و الله الهادي الى طریق الصواب
من اول المقصد الثاني في الماء المستعمل إلى آخر الماء المتنجس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه سلمه الله تعالی»؛ 177گ، 28سطر، اندازه: 26×19/5سم [مؤيد: 2-309]
vazā'ef-e aʻzā
کرمانی، محمد رحیم بن محمد کریم، 1248 - 1307قمری
kermānī, mohammad rahīm ebn-e mohammad karīm (1833 - 1890)
در این رساله بدن را مملکت و قلب را سلطان دانسته و وظیفه هر یک از اعضا را بر پایه های اخلاقی با انشائی نسبتا ادبی نیکو تشریح نموده است و در ضمن به جهاد با نفس و جهاد با دشمن می پردازد و از اختلاف و ستیز گی بیم می دهد. گویا این رساله
ناتمام مانده است. با عنوان های: رسم ریاست و نظم سیاست، صدارت روح حیوانی به اشارات عقل انسانی، پاس رضا و غضب در جلب راحت و سلب تعب ... .
آغاز رسم ریاست و نظم سیاست چون نفس نفیسه ناطقه حاذقه قدسیه انسیه شخص مکرم انسانی ...
آغاز: برابر؛ انجام: من من چه زنی تو که رنجه تنی، چه پریشه چه گزد مگسی
در فهرست با عنوان «رساله عرفانی» و ناشناس آمده که به استناد نسخه 728 مرکز احیا تعیین نام شد؛ خط: نسخ، کا: شاه رودی، علی محمد بن محمد رضا، تا: قرن 13 و 14؛ 9گ (27ر-35پ)، اندازه: 21/9×16/8سم [ف: 165-5]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبد الحسين حسینی، تا: 1318ق؛ جلد: مقوایی، 23گ، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2-386] و [عکسی ف: 18-7]
vazāyef-e emrūze-ye īrānīyān
پیشنهادهایی است برای اصلاح کشور از جهت سیاسی و اقتصادی و روابط با کشورهای دیگر و مسائل جنگی و چگونگی قانون گذاری، به روشی که با دستورات اسلامی و قوانین روز سازگار آید. این کتاب به منزله مرام نامه حزب «ائتلافیون، توحیدیون» است که در بیستم ذیحجه 1333ق در جمع حزب به تصویب رسیده و به شاه وقت تقدیم شده است.
آغاز ساحت مقدس اعلیحضرت قدر بسطت ... استخوان بندی و اساس کارخانه حیازت امور داخله
[فهرستواره منزوی 691/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6980
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ارجانی، تا: 1333ق (شاید نگارنده کتاب نیز باشد)؛ 268گ، 16سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 18-155]
vazā’ef-ot telāva
حسینی، محمد صالح، ق 12 قمری
hoseynī, mohammad sāleh( - 18c)
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 304/1ر
آغاز: بسمله ... و بعد چنین گوید مجرم خاطی محمد صالح الحسيني ختم الله له بالحسنی این رساله ایست؛ انجام: از احکام مختلفه به مردان و زنان و احکام دیگر هست که در کتب مبسوطه مذکور است ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1215]
vazā'ef-ol hammām
حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058 - 1126 ؟ قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e 'abd-ol vase (1648 - 1714)
در سه مقاله»، روایت ها به فارسی با عنوان «به عرض می رساند» در آن هست. پیداست که برای پادشاه ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 4730-ف
نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع یزد؛ خط: نسخ، کا: عبدالله پسر بهاء الدين محمد طباطبائی، تا: 26 ربیع الاول 1198ق [فیلمها ف: 97-3]
vazā'ef-e ramazān
قاینی، محمد بن عبد الله، - 838 قمری
qāyenī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh( - 1435)
رساله ای است اخلاقی در خصوص ماه رمضان و اعمال شب های قدر که با استفاده از کتاب های بزرگان اهل سنت نگاشته شده و شامل سه «مقصد»: 1. در اعمالی که در آن تر غیبی آمده باشد؛ 2. در کارهایی که در کردن آن ترهیبی آمده باشد؛ 3. در وظایف شب قدر.
[هدية العارفين: 189/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13212/5
آغاز: الحمد لله الذي ظهر الاشباح بصیام ایام رمضان و روح الارواح بقیام لیالی رمضان ... این راسله ایست در وظایف ماه رمضان و شب قدر؛ انجام: مستحب است نزد من این که در روز قدر بنده اجتهاد می نماید در شب قدر، و الله الموفق و المعين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: 141ق؛ مصحح؛ 22گ (43پ -64ر)، 15سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 33- 1390]
vazā’ef-e sālek
در ذکر وظایف و اورادی که سالک باید در سلسله نقشبندیه به دستور مرشد و مربی خود، در اوقات معین انجام دهد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8947/2- 59/167
آغاز: بسمله، در ذکر آنچه وظائفه شریفه از مرشد مربی در اوقات شریف بودند مقررو منسوب بسم الله الرحمن الرحيم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 10گ (46-54)، 9سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 8-4943]
وظایف ماه رمضان - تحفة العوام
vazā’ef-ol moslemīn
احمد بن علی، قرن 14 قمری
ahmad ebn-e ‘alī( - 20c)
رساله فتوایی است در احکام طهارت و صلات و صوم و زکات و خمس، در یک «مقدمه» و چهار «باب» و یک «خاتمه».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1783
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانام و أوضح لهم مبهمات الاحكام و میز لهم الحلال من الحرام و صلی الله علی محمد؛ انجام: و اگر کسی وصیت نماید باخراج خمس لازم است که از اصل مال آن خارج کنند، والله العالم بحقائق الأمور
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح، محشی از خود مؤلف؛ یادداشتی به خط مؤلف به تاریخ غره ربیع الاول 1347؛ جلد: مقوایی، 199گ، 13سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5-164]
الوظائف المنتخبة - وظائف اليوم و الليلة النبوية
al-waẓā’if-ul manṭiqīya
مغربی، محمد بن موسی، - 683 قمری
maqrebī, mohammad ebn-e mūsā( - 1285)
کتابی است مختصر و مفید در منطق شامل سه «باب» دارای شصت و شش وظیفه: باب 1. در مفردات؛ 2. در مرکبات؛ 3. در حدود و استدلال.
آغاز : الحمدلله الهادي الى اقوم السبل و الصلاة علی افضل الرسل، و بعد فهذه وظائف یهتدی المبتدى الى علم المنطق.
انجام: کقولك التمثيل حجة و مخيلة کقولك وجه الحبيب قمر و الدبة برد و یسمی سعدية و الله اعلم بالصواب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 16گ، 20سطر، اندازه: 8/5×12/5سم [اهدائی رهبر: 5-405]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: محرم 886ق؛ 7گ (37پ-43ر)، اندازه: 13×18/5سم[ف: 6-260]
آغاز: بسمله، رب یسر و تمم بالخیر، الحمدلله الذى تعالی أن تدارکه العقول ... أما بعد فلما کان علم المنطق مما یتلدد؛ انجام و انما قلنا الاختلاف موجب للعلم لأنه لما صدق اليجاب ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: مقوایی، 56گ (44پ-99پ)، 25سطر (16×6)، اندازه: 21×8/5سم [رایانه]
wazā'if-ul mawtā
خادمی، محمد بن مصطفی، 1176 قمری
Xādemī, mohammad ebn-e mostafā( - 1763)
در کارهایی که وظیفه مسلمانان است در حالت مرگ و پس از آن و هنگام دفن انجام دهند. این مختصر ترتیب داده شده تا احتیاج به کتاب های مفصل نباشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2329/5
آغاز : الحمد لمن جعل آخر کلمتنا انشاء الله لا اله الا الله محمد رسول الله و الصلاة علی من استغرقنا بأنوار ذاته؛ انجام: من مر بمقبرة و لم یتفکر عاقبة نفسه و لم یدع لاهل القبر فانه خان نفسه و ایاهم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ (132ر-138ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 6-309]
وظایف النوافل - صلاة النوافل
vazā’ef va mostamarrī-ye fārs
کتابچه دستورالعمل و مستمری فارس. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 991
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: امجد الملك، مصطفی الموسوي؛ جلد: گالینگور، 18گ، ابعاد متن: 12×5، اندازه: 21×14سم [سنا: ف: 2-102]
wazā'if-ul yawm wa-l layla-tun nabawīya = al-wasā'if ul muntaxaba
ابن عبد القدوس، عبدالنبی بن احمد، - 990 قمری
ebn-e ‘abd-ol-qoddūs, “abd-on-nabī ebn-e ahmad(-
مؤلف عبادات، ادعیه و اذکاری که انجام آنها در اوقات شب و روز مستحب است را گردآوری کرده و سپس به صحت و سقم روایات نیز اشاره نموده است: وظيفة التيقظ من المنام؛ وظیفه دخول الخلاء و الخروج منه، ... وظيفة الدعوات الجامعة المطلقة.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21715
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا لهذا لولا هدایته ما اهتدیت؛ انجام: اللهم أحيني مسکینا و امتنی مسکینا و احشرنی في زمرۀ المساكين
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل ذیحجه 1123ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد1373؛ 30گ، 29سطر، اندازه: 12×17/5سم [اهدائی رهبر: 417-6]
vazīfe xārān
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/5149/5-ف
مراتب بندگان آل عثمان از عین علی امیر دفتر خاقانی و کاتب دیوان عدالت به نام سلطان احمد بن محمد خان مراد پاشا در چهار مرتبه و خاتمه به ترکی، دفتر استیفاء است؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-138]
al-waẓīfat-ul kāfīya fī maqām-il istinbāṭ-il aḥkām-iššar‘īya
موسوی خسروشاهی، محمد باقر بن هاشم، ق14 قمری
mūsavī xosrošāhī, mohammad bāqer ebn-e hāšem( -20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17275/7
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و اعوذ بالله السميع العليم من الشيطان الرجيم و اولیائه الأثيم ... و بعد فیقول ... اعلم یا طالب المعرفة و علم اليقين و مبتغی المعالي من المعارين الأولية الواقعية و القبسات المقتبسة؛ انجام: له العلم و الاطمينان بالمحکم من الأدلة و الحجج المعمولة المعتبرة ام لا و یبعی.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8ص (252-259)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 47/2-110]
waẓīfat-ul ma‘ād
موسوی قزوینی، باقر بن علی اکبر، ق13 قمری
mūsavī qazvīnī, bāqer ebn-e ‘alī akbar( - 19c)
تاریخ مفصلی است از زندگی حسین بن علی علیه السلام از ولادت تا شهادت و حوادث کربلا در روز عاشورا و آنچه بعد از شهادت آن حضرت از معجزات و کرامات رخ داده و دارای چند مقصد و ابواب و خاتمه.
قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الحمد لله خالق الاجسام و جاعل النور و الظلام العالم بما في الارحام المطلع علی ما في ضمیر الأنام؛ انجام: و نشطه في عمل الآخرة و زهده في الدنيا الحمد لله اولا و آخرا ..
کاتب = مؤلف، تا: 1290 ق [ف: -41]
al-wi‘ā’-ul maxtūm ‘ala-s sirr-il maktūm
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
در بیان عالم صغیر و کبیر و جسم انسانی و رسیدن او به مقام اعلاء و اثبات امامت بالاطلاق است. عنوان «بحر ... لؤلؤه ..» آمده است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 48گ، 21 سطر، اندازه: 13/1×20/9سم [ف: 1-585]
آغاز: بسمله قال الشيخ ... الوعاء المختوم ... حمدت الهي والمقام عظیم فابدی سرورا ... لکنی خفت من نزعة العدو والشیطان؛ انجام: وبالله العلى العظيم وهو ثقفی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ تملک: سید محمد علی سدهی اصفهانی در شعبان 1343؛ جلد: تیماج، 44گ، 17سطر (6×13/5)، اندازه: 20×12سم [ف: 1-599]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 661
همان نسخه بالا [نشریه: 5-104]
موعد و وعید - جنت و نار
al-wa‘d wa-l wa'īyd
یمنی، احمد بن یحیی، 775 - 840 قمری
yamanī, ahmad ebn-e yahyā (1374 - 1437)
رساله کوتاهی است در وعده و عید از دیدگاه زیدیه که با عناوین «مسألة، مسألة» با رمزهای خاص؛ در دو «فصل»: 1. فصل في الموازنة و الاحباط ون ما یتعلق بهما؛ 2. فصل في الأسماء
الشرعية و ما یتعلق بها، که فصل دوم بحث مستقل و جداگانه ای است
چاپ: این رساله در مقدمه کتاب البحر الزخار، مؤلف بارها به چاپ رسیده است
[اعلام المؤلفين الزيدية، عبد السلام بن عباس: 206-213؛ البحر الزخار، صنعانی، 1409 ه مقدمة: 78-87]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13038/5
آغاز: مسئلة، الوعد ثواب و الوعيد عقاب ( هشتم) لا لمقار نتهما التكليف و لتوعده الانبياء و عقابهم ممتنع و لتقدمهما علی الفعل؛ انجام: بل مؤمن قطعة إذا وافق الحق لحصول الاعتقاد و الاجماع الصحابة، ع م.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 مصحح، 5گ (118پ-22پ) 25سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 33-85]
va‘d va va‘īd
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī(1628 - 1699)
علامه مجلسی، در این رساله دو حدیث مربوط به بهشت و دوزخ و وصف آنها را ترجمه و شرح نموده؛ در یک «مقدمه» و دو «فصل»: مقدمه: در معاد جسمانی ؛ فصل 1.اوصاف بهشت؛ 2. اوصاف جهنم.
آغاز : الحمدلله الذي أعد الأوليائه جنات النعيم و لأعدائه نزلا من حمیم ... اما بعد خامه تقصیر آثار ...
آغاز : برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 35گ (23پ-57پ)، 14سطر [ف: -36]
آغاز: که توسن سرکش نفس انسانی به شهوات نفسانی و وساوس شیطانی پیوسته از صراط مستقیم طاعت جناب یزدانی منحرف می گردد ... حدیث اول شیخ اجل اکمل مفید محمد بن محمد بن نعمان روح الله روحه
خط: نستعلیق، کا: سید علی بن سید سلمان، تا: جمعه 19 رجب 1223ق؛ افتادگی: آغاز؛ 33گ، 13سطر، اندازه: 12×22سم [ف: -35]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 16×10/5سم [ف: 2-413]
vaʻz va andarz
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10029/23
آغاز: الهي تو همه و جز تو هیچ و از هیچ در گذشتن سهل ...
به نظم و نثر با مناجاتی در ابتدای آن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسنی فراهانی، ابوالکرم، تا: 1045ق؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، 2ص (84-85)، اندازه: 17×12سم [ف: 32-38]
al-waz-uttamin fi ta'mir-i asar-i ramadan-ittalatin
میر غنی، محمد عثمان بن محمد، 1208 - 1268 قمری
mīrqanī,mohammad ‘osmān ebn-e mohammad (1794 - 1852)
وابسته به: تنبیه الغافلين؛ سمرقندی، نصر بن محمد (375ق)
مؤلف 29 باب از 94 باب کتاب «تنبیه الغافلين» ابو الليث سمرقندی را برگزیده و بابی بر آن افزوده و به صورت کتاب مستقلی در آورده است که در ایام ماه مبارک رمضان از آن بهره می برده، هر بابی از این کتاب شامل مجلسی در موعظه و نصیحت می باشد که ابواب آن بدین ترتیب است: باب 1. في فضائل رمضان الباب الثاني: في فضائل رمضان؛ 2. في فضائل مجالس العلم و الحديث؛ 3. في الاخلاص و ترك الريا؛ 4. في التوبة؛ 5. في فضائل اتمام الصلاة و الخشوع فیها؛ 6. في ذکر الله عز و جل؛ 7. في الصبر علی المصيبة؛ 8 في فضل صلة الرحم؛ 9. في فضل حقوق الجار؛ 10. في فضل الصلاة علی النبي؛ 11. في اهوال یوم القيامة: 12. في صفة أهل النار؛ 13. في صفة اهل الجنة؛ 14. في الزجر عن العجب؛ 15. في الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر؛ 16. في آفة الكسب و الحذر من الحرام؛ 17. في ما ورد في الشفقة و الرحمة؛ 18. فیما تدفعالصدقة عن صاحبها من البلاء 19. في فضل الشفقة علی المماليك. 20. في فضل الفقرو ترك الدنيا؛ 21. في فضل امة محمد؛ 22. فیما ورد في العمل بالسنة الشريفة؛ 23. في الزجر عن شرب الخمر؛ 24. في التفكر؛ 25. في الحزن و الاجتهاد في الاخرة؛ 26. في الزجر عن التكبر؛ 27. في الزجر عن الزنا؛ 28. فیما جاء من الذنوب؛ 29. في الزجر عن الغيبة و النميمة؛ 30. في بعض احادیث و کلمات منقولة من بعض باقی ابواب اصل الكتاب المحذوفة.
آغاز: الحمدلله الذي جعل الوعظ و التذكير من اعظم ماینشط الهمم و یدفع التقصير
انجام: و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم وصلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم
[ایضاح المكنون 71372]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11149/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 44گ (16- 59)، 21سطر، انداز: 10/5×16/5سم [ف: 28-217]
al-wa‘ẓīya = r.-ul wa‘ẓīya = r.-un ilā aḥmad-i bn-isalāma bil-mūṣil
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
در این نامه غزالی به شیخ ابوالفتح احمد بن سلامه دممی پندهای عرفانی و اندرزهایی می نگارد و ضمنا به بعضی از روایات نیز اشاره می نماید.
آغاز: بسمله. رسالة للغزالی ... الى بعض معارفه من أهل الورع و الدين لقد بلغنی علی لسان من اتفق به من حسن سيرة فلان و تشمره لمهم دینه
انجام: و اصل الوضع خطا و اذا عرف ذلك اندفع الاستبعاد. والله اعلم بالصواب
چاپ: مصر، ترقی بشارع عبدالعزیز؛ در مطبعه موسوعات مصر به چاپ رسیده است، 1318، سربی، به اهتمام شیخ مصطفی قبانی دمشقی ؛ ضمن رسائل غزالی در بیروت چاپ شده
[میراث مشترک ایران و هند: 2-46]
بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن، 213گ ( 487-275ر)، اندازه: 18×13سم [ف: 5-316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، کا: عبدالاول بن محمود بن محمود شریف کرمانی، تا: رمضان 908ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 2گ، 21 سطر، اندازه: 18×12سم [اهدائی رهبر: 6-152]
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-11]
آغاز برابر؛ انجام: فهذا تنبیه علی منهج الحق واستیفاء ذلك شرحناه في قواعد العقايد فلیطلب منه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، 6گ (88-93)، 15سطر، اندازه: 17×8سم [ف: 38-733]
آغاز برابر؛ انجام: فهذا سببه (کذا) علی المنهج الحق و استیفاء ذلك علی الوجه التام في کتاب قواعد (العقايد) فلیطلب منه و السلام.
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (35ر-36پ)، 17سطر (10×15)، اندازه: 18×12/5سم [ف: 8-557]
آغاز: برابر؛ انجام: و علیه اموت و علیه أبعث حیا انشاء الله تعالی خط: نسخ، کا: نهبندی، علی بن محمد، تا: 18 جمادی الاول 1313ق؛ 3گ (128پ-130ر)، اندازه: 34×12سم [ف: 9-74]
بی کا، بی تا؛ 5گ (1پ-5ر)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 23-139]
آغاز برابر، انجام و اسئل الكريم حسن التوفيق و خاتم الخير برحمته، قد تم هذه الكلمات علی ید اضعف عباد الله ابن محمد داود اليزدي، عبدالله
بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن، 2گ (60ر-61ر)، اندازه: 22/6×12/8سم [ف: 1369]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحکیم، بی تا [ف: 6-395]
al-wa'īyd
شصت و هفت وعید است در عذاب کافران در روز رستاخیز (مراد دشمنان اهل بیت علیهم السلام می باشند)، و مآل ایشان در جهان پس از این جهان، گرفته شده از آیات و احادیث با اشاره به بعضی فضائل و مناقب حضرت امیر المؤمنين علیه السلام، این کتاب که گویا بخشی از کتاب چند جلدی باشد، مطالب آن به صورت مجالسی برای واعظان و اهل منبر ترتیب داده شده است. این جلد در ماه رجب 1295ق پایان یافته است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1909
آغاز : کتاب الوعيد در احوال شقی و عنید و آنچه از برای ایشان مهیاست در وقت قبض روح و دخول در قبر؛ انجام: حضرت فرمود و الله که تورات و انجیل و زبور و قرآن و جمیع کتابهای آسمانی بر می گردد بسوی این هشت مسئله
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مهر: «الواقف احمد الواعظ اليزدى» (مربع) احتمالا همین شخص مؤلف باشد؛ واقف: احمد واعظ یزدی؛ 134گ، 28سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 5 -335]
voqūf
در بیان وقف و انواع آن و علامات وقوف سجاوندی در آیات قرآنی به ترتیب سور و رسم الخط بعضی کلمات و بعضا اشعاری در بیان مطلب آورده است.
دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: 256
آغاز گردانید بکتاب الوقوف و الله اعلم بحقایق الامور امید که ناظران مصنف کاتب این نسخه را و مصنف اینرا بتکبیر یاد آورند؛ انجام: و کذلك انفقت علی رسم واو بعد الهمزة رسم الخط بسیار است اما در این نسخه همین مقدار کافی است .
خط: نسخ، کا: محمد علی بن امیر علی، تا: 25 رمضان 1106ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماح، 196گ، اندازه: 20×14/5سم [ف مخ: -157]
wafā’-uzzamān aw dikra-l firdawsī
ریحانی، امین بن فارس، 1876 - 1940 میلادی
rayhānī, amīn ebn-e fārs (1876 - 1940)
تاریخ تأليف: 1303 شمسی ( = 1924م)
این نمایش نامه برای هزارمین سال تولد فردوسی تهیه شده است با بازیگران: 1. سلطان محمود غزنوی؛ 2. فردوسی؛ 3. حسین میمندی؛ 4. ایاز، 5. رسول، 6. یکی از مردمان طوس. موضوع نمایش نامه سلطانمحمود و مسأله نگارش شاهنامه و خاطره فردوسی است در هشت پرده که امین ریحانی آنرا در بیروت پرداخته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1725
آغاز: الفصل الأول، المشهد الأول في القصر بغزنة عاصمۀ افغانستان؛ انجام: التي تعززها الجيوش و لاوساطیل.
کا: رضا شاه پهلوی، تا: 1352ق؛ مجدول؛ 38گ، 16سطر (19×13/5)، اندازه: 21×28/5سم [ف: 10-312]
وفاء الوفاء باخبار دار المصطفي - وفاء الوفاء بتاریخ المصطفي
wafā’-ul wafā’ bi-tārīx-il muṣṭafā = wafā’-ul wafā’ biaxbār-i dār-ul muṣṭafā
سمهودی، علی بن عبدالله، 844 - 911 قمری
amahvadī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1441 - 1506)
تاریخ زندگانی پیغمبر (صلی الله علیه واله وسلم) و تاریخ و جغرافیای دقیق شهر مدینه، به ترتیب الفبا و با ضبط دقیق، دارای 8«باب»: الفصل الثاني في حنین الجذع، الفصل الخامس عشر في ابواب المسجد، الفصل السادس عشر في البلاط، الباب الخامس في مصلی الأعياد، الباب الثامن في اودیتها و احمالها و بقاعها و اطاییها بعض اعمالها و في اربعة فصول، الفصل الرابع في بقاعها و اطایب و بعض اعمالها و اعراضها و جبالها و ضبط الأسماء المتعلة بذلك و بغیره مما تمس الحاجة اليه علی ترتیب الحروف.
چاپ: مدينة، مطبوعات الآداب والمؤيد، 2 جلد، 1326ق؛ قاهره، محقق: محمد محیی الدين عبد الحميد، مطبعة السعادة، 4جلد، 1373ق.
[کشف الظنون 719 و 2016]
شروح و حواشی:
1- خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفي؛ سمهودی، علی بن عبدالله ( 911-844ق)
2- اخبار حسینه در اخبار (تاریخ) مدینه = ترجمه خلاصة الوفا باخبار المصطفي (صلی الله علیه و اله وسلم)؛ آق سلطان (-970ق)
آغاز: الثالث في خبر الحذع و المنبر و ما یتعلق بهما؛ انجام: و اطم لصاحب اطم بنی عبد الأشهل و اطمان بقبا الوائج کان به ایسخان اطمان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام (اندکی از دیباچه و آخر باب 7 (دنباله حرف واو از فصل 4) تا پایان کتاب از این نسخه افتاده)؛ مجدول ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 442ص، 19سطر، اندازه: 19×11/5سم [ف: 17- 42]
خط: نسخ، کا: خضرمی، محمد بن حسین، تا: 7 ذیحجه 997ق، جا: مدینه منوره روبروی قبر پیامبر؛ افتادگی: آغاز (آغاز افتاده در فصل 1 باب 4 پیش از فصل دوم در حنین الجذع)؛ مهر: شاه جهان؛ کاغذ: استامبولی، 191گ، 20 سطر (14×9)، اندازه: 21×16سم [ف: 16-386]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 8 جمادی الاول 1060ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله آن به تاریخ 11 محرم 1061ق به پایان رسیده. [اوراق عتیق: 2-348]
wafāt-ul imām al-husn-i bn-i 'alī
اوالی، عبدالرضا بن محمد، قرن 12 قمری
avali, abd-or-reza ebn-e mohammad( - 18c)
رساله ای است درشرح وفات امام حسن (علیه السلام) و تاریخ آن حضرت عنوان بندی خاصی ندارد. در الذريعة (210/3) احتمال داده شده که «التهاب نیران الاحزان» از مؤلف رساله حاضر باشد.
قم؛ طبسی، شماره نسخه: 469/2
آغاز: بسمله الحمدلله الذي تفرد بوحدانیته في قدم ازلیته وتوحد بفردانیته ذاته المقدسة ... وبعد فهذا کتاب فیه حدیث وفاة الامام ... ابی محمد الحسن الزكي ... قال عبد الرضا بن محمد الاوالى نجل بن المكتل الموالي؛ انجام: ودفنه عند قبر جدته فاطمة بنت اسد بن
هاشم بالبقیع وهذا آخر ما انتهی الينا من خبر وفاة سیدنا الحسن بن علی بن ابی طالب علیهما السلام علی التمام ... وصلی الله علی محمد و آله ...
خط: نسخ، کا: علی بن زائد بن عبدالله، تا: شعبان 1226ق؛ 81گ، 14سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف مخ: 2-580]
wafāt-ul imām al-ḥusn ‘alayh-is salām
مختصر است و بدون ذکر منابع و مصادر کتاب.
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 145/1
آغاز: ستة عشر ألف و أخذ أربعة آلاف عذار من خدورهن
خط: نسخ، کا: علی بن صالح بن زین الدين احسائی هجری، تا: 14 صفر 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 36گ (1ر-36ر)، 16سطر، اندازه: 21×15سم [ف: -104]
wafāt-ul imām-ir ri ā‘alayh-is salām
جریانات تاریخی شهادت حضرت رضا علیه السلام و کیفیت آن و حوادث مربوط بدان را در این کتاب بررسی کرده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1853
آغاز: ... کما حبس ابوه موسی الكاظم علیه السلام هکذا حکی ابو عبدالله جد المنذر بن هشام الكلبي فأقام في حبس السندي
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نسخ نازیبا، کا: اسویهی ابن حاجی مشوق، تا: شنبه 30 ربیع الثاني 1332ق؛ افتادگی: آغاز؛ 120ص [عکسی ف: 5-319]
wafāt-ul imām ḥasan-il mujtabā ‘alayh-is salām
محمد بن یوسف بن علی
mohammad ebn-e yūsof ebn-e ‘alī
رساله کوتاهی است در سیره و تاریخ زندگانی و شهادت حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام که با نقل روایات گوناگون با عناوین روی، ورد» به بیان مطالب پرداخته است. نام مؤلف را در منابع موجود نیافتیم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15411/2
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي خص بالبلاء أهل الخلة و الإصطفاء و اتحف بجلیل المصائب أعاظم الأوصياء ... و بعد، فیقول ... حیث لم یصل إلينا شرح وفاة سید الكونين و امام المتقين خليفة الله المؤتمن صاحب الجود و المنن؛ انجام: و روی آن نقش خاتمه علیه السلام «العزة لله» و لیکن هذا آخر ما أردنا ایراده من شرح وفاة سیدنا و مولانا و إمامنا أبي محمد الحسن بن علی بن أبي طالب صلوات الله و سلامه علیهما ...
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1228ق؛ 51گ (61پ-111پ)، 14سطر، اندازه: 10/5× 16/5سم [ف: 39-173]
vafāt-e hazrat-e mūsā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/51
خط: شکسته نستعلیق، کا: وفا، ابوالقاسم، تا: قرن 13 [ف: 6-135]
wafāt-u sayidatanā fātima salām-ul lāh ‘alayhā
اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 147/8
آغاز: روی ورقة بن عبدالله الواعظ قال: أخبرني ابو مخنف لوط بن یحیی الأزدي
بی کا، تا: ذیقعده 1085ق؛ اندازه: 19×12سم [ف: -101]
وفات لسان الملك - احوال لسان الملك
vafāt nāme-ye payāmbar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17664 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
Wafat-un nabi
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1861 - 1915)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1328ق
کتابی است مفصل، درباره وفات پیامبر اسلام حضرت محمد با استفاده از روایات.
[الذريعة 120/25]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فیقول الاحقر ... حیث بلغ بی العمر ما بلغ وشتت امری و کثر عوائقی؛ انجام: یعرف عدم اختصاص ذلك بالمسلمین و یعم الكفار و تفصیل ذلك لا یسعه
هذا المختصر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1328ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 86گ، 20سطر (13×8)، انداز: 17×11سم [ف: 31-229]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... باب نعی نفسه الشريفة اليه، محمد بن علی بن شهر آشوب المازندراني في مناقبه؛ انجام: یعرف عدم اختصاص ذلك بالمسلمین و یعم الكفار و تفصیل ذلك لا یسعه هذا المختصر لیکن هذا آخر مانملیه
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1328ق؛ محشی، با قلم خوردگی، مصحح؛ مسوده می باشد؛ جلد: تیماج، 75گ، 19سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5× 18/5سم [ف: 31-254]
وفای به عهد - گوهر مقصود در وفای به عقود
الوفق - اعداد الوفق
al-wifq
رساله ای کوتاه است در علوم غریبه، دارای یک «مقدمه» در تعریف وفق و این که اگر کسی به علم وفق دست یابد به اشرف علوم دست یافته است و دو «باب» در خواص وفق و کیفیت انجام آن و اختیار حوائج کلیه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12593/17
آغاز : اعلم أن الوفق هو انتظام الحروف المعجم في المربعات و المثلثات و أشكال كثيرة علی نظم الطبيعي نسبتها بصور الكواكب في مواضعها من الفلك فمن وقف و عرف سر الوفق أحاط بأشرف العلوم؛ انجام: و من علقه علیه بعینه علی أعمال الحب مجرب یصلح لساقه البرد مجرب صحیح، تم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، محشی؛ 5گ (227پ-231پ)، 16سطر، اندازه: 11×6/5سم [ف: 31-746]
vefq-e asmā’-il lāh (r.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29525
آغاز: بسمله، حمدله الفضل الأول خذما یوافق حاجتك معنی من آیه و اسم او اسماء ... تعالی فاجمل؛ انجام: و الاخذ بنواصیکم حکفغائیل یا ودود یا عطوف تمت.
خط: نسخ جلی خوش، کا: وسیم، محمد، تا: 1326ق [رایانه]
vefq-e asmā’-e ‘elmīye
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3355
آغاز محروسه نیشابور جمع آمدند و سلطان؛ انجام: کنتم تحبون الله سوره قل اعوذ برب الفلق
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: -604]
وفق اعداد - مقناطیس القلوب
وفق الاعداد - اعداد الوفق
wifq-ul a‘dād
قاسانی، مصطفی بن حسین، ق 10 قمری
qāsānī, mostafā ben hoseyn( - 16c)
محل تأليف: مشهد رضوی
در شش «مقاله»: المبادى المربع، وضع الاعداد: في مربع الفرد در دو فصل، في مربع زوج الفرد، في مربع زوج الزوج در دو فصل، وضع الأساس فیها در چهار طریق، الخواص. در خاتمه فصلی است در ایام فاتحه و ملائکه عرشی و خدام.
آغاز: الحمدلله الذي أبدع المكونات علی وفق مشیته. و اجری بیوت قلوب الخواص ... و بعد، فیقول الفقير إلى ربه السبحاني مصطفی بن حسین القاساني، هذه رسالة في علم وفق الاعداد.
آغاز بر ابر؛ انجام: و صلی الله علی نبینا محمد رمضان المبارك 990
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 990ق [الفبائي: -604]
آغاز: برابر انجام و شربه المريض صح و براء. تم قد کتب مصنفه (نقل من خطه) تمت کتابته علی یدی مصنفه في مشهد الرضا (علیه السلام) سنة ظیر هجرية.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 6 ذیحجه 999ق، جا: اردبیل؛ 10ص (71-80) [عکسی ف: 1-405]
آغاز: بر ابر؛ انجام: فهو من أعمال الملوك، فهذه جملة الافاق المنسوبة إلى الكواكب السبعة، و الله یعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 11گ (43پ-53پ)، 15سطر، اندازه: 21/2×14/5سم [ف: 6-333]
آغاز: برابر؛ انجام: باب المحبة. المحبة یکتب المزوجات ... فالف بین قلوبکم و اصحبتم بنعمته اخوانا و نزعنا ...
خط: نستعلیق، کا: قراچه داغی، محمد قلی بن عوض، تا: قرن 13؛ 14گ (145ر-158ر)، 23سطر، اندازه: 21/6×15/2سم [ف: 5 -164]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: اثیم ورنوسفادرانی، محمد ابراهیم بن محمد کریم، تا: 1245ق؛ 23گ (95پ -117ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: -63]
wifq-ul a‘dād
نظامی، عبدالوهاب
nezāmī, ‘abd-ol-vahhāb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18582
آغاز: الحمدلله رب العالمين حمد الشاكرين؛ انجام: لم نشکل علیه شی من هذا الفن و الحمدلله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق، جا: انگشت [رایانه]
vefq-e a‘dād
؟ طاوسی یزدی، یعقوب بن محمد، ق 11 قمری
tāvūsī yazdī, ya‘qūb ebn-e mohammad( - 17c)
در وفق اعداد و خواص اوفاق.
آغاز: دو عدد اول و آخر یکی از آن دو را از وفق مربع ببابد کاست.
[فهرستواره منزوی 2604/4]
آغاز برابر؛ انجام: طلسم این است با شمعلونی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ تملک: رکن الدوله در زنجان در 1289ق؛ جلد: تیماج، 110گ، 18سطر (21×13) اندازه: 25×17/5سم [ف: 10-1995]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در پایان جدول گ 32پ آمده: «عمل یعقوب بن محمد بن علی بن عبدالرزاق بن محمد بن محفوظ الدباج الطاوسي» و مؤلف و نویسنده نسخه هم باید همو باشد، مجدول؛ جلد: تیماج، 114گ، 21سطر (18×11/5)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 9-1244]
vefq-e a‘dād
مروجی زنجانی، محمد علی، ق 14 قمری
morvvejī zanjānī, mohammad ‘alī( - 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8906
آغاز: بسمله، و آن عبارتست از معرفت بکیفیت وضع اعداد در مربعات؛ انجام: لاقوه الا بالله العلى العظيم تمام شد و العلم عندالله محمد علی مروجی زنجانی
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، ابعاد متن: 20×14، اندازه: 22×17سم [الفبائي: -604]
vefq-e a‘dād
علائی، محمد حسن
‘alā'ī, mohammad hasan
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29527
آغاز: بسمله، این رساله است در بیان اعداد وفق وش آن و نهاد ن الواح بطریق که استادان این علم؛ انجام: مجوز شرع باشد و اگر غرل منصب است باید شرعا جایز باشد و علی هذا القياس و الحمدالله اولا و اخرا حمدا یوافی نعمه.
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1330ق؛ ضمیمه نسخه ش 16148؛ قطع: رقعی [رایانه]
wifq-ul adad
ناشناخته:
نسخه اصل: کوپرولوش 1589. به عربی در شش فصل؛ بی کا، تا: با تاریخ 756ق؛ درهامش، مجدول؛ 5گ (386پ-390پ) [فیلمها ف: 1-486]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/107عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18ش 1-58]
از محمد قاینی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق [الفبائي: -604]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -604]
vefq-e a‘dād
ناشناخته:
آغاز: بعد از حمد نامحصور بر احد صبور و درود نامعدود بر حبیب و دود و ادعیه بیشمار بر اصحاب اخیار گوید احقر عباد الله که فرمان فضا جریان جهان مطاع حضرت سلطان بر آن صادر شد که انجام: اگر صاحب ذهن مستقیم در وی تأمل کند امید چنان است که درین علم هیچ چیز برو پوشیده نماند و الله اعلم بالصواب.
ترجمه و شرحی است کوتاه بر رساله ای در وفق اعداد، تأليف عبد الوهاب نظامی، در مواردی که متن کوتاه بوده، توضیح داده و در موارد دیگر که توضیحات بسیار بوده، گزیده ساخته است و آن را در شش فصل بدین ترتیب نموده: فصل 1. در معنی وفق، 2. در وفق عدد فرد، 3. در وفق عدد زوج، 4. در وفق عدد زوجی که نصف او زوج باشد، 5. در وفق چهار در چهار، 6. در وضع
اسامی و کنی و القاب وغیر آنها در وفق مربع چهار در چهار؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ دارای اشکال و جداول؛ محشی؛ 5گ (180-184)، 23سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 32-243]
آغاز: بسمله. و به نستعین. بعد از حمد پروردگار که توفیق هدایت ارباب عنایت فرموده؛ انجام: هوشمند را به همین قدر کفایت است
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد شفیع اصفهانی، تا: 1119ق، مجدول؛ کاغذ: ترمه هندی، جلد: میشن [ف: 5-302]
مؤلف مجهول، وی د راین اثر از کتاب جفر منسوب به حضرت امیر (علیه السلام) و کتاب السر المصون و الدر المكنون غزالی سوده جسته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س 7ش1-2-35]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین أما بعد: این رساله است مشتمل بر وفق اعداد هذا الخواص في المحبة و البغض و الافتراق الهلاك للعدوة و الظالم المستحق له و هی من المجربات المستخرجة من الكتاب المرسوم بسر المصنون و در المكنون؛ انجام سنگینی گوش دست بر گوش گذارد و بگوید: لو انزلنا هذا القرآن تا آخر سوره حشر درد دندان انگشت سبابه بر آن گذارد و بگوید: بسم الله و بالله اسالك بعزتك و جلالك و قدرتك علی کل شیء ان مریم تلد غیر عیسی روحك و کلمتك أن تکشف ما یلقی فلان بی فلان من الضر کله
رساله کوچکی در وفق اعداد است که مطالب آن از کتاب سر المصنون و در المكنون «غزالی» و جفر منسوب به حضرت امیر المومنين علی (علیه السلام) آورده است نام اصلی کتاب و مؤلف آن در منابع موجود یافت نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای جداول اعداد، مصحح، محشی؛ 14گ، 23 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 32-693]
آغاز: لوح اول در بیان وضع اعداد در مبعات؛ انجام: الساعه 2 بارك الله و علیکم فیکم
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 9197 [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -604]
آغاز باب طریق معرفت وفق طبیعی هر مربع آن است که عدد اقسام ضلع را در نفس خود ضرب کنند و یکی بر وی افزایند؛ انجام در دعوی این علم شریف سؤال می نمایند ایراد کردیم که به قواعد مذکور و استقرار و تبدیل درست شده و این مربعات همین است که مسطور می شود.
چندین باب است مشتمل بر چند فصل در طریق وفق اعداد با استفاده از جداول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 36گ (30پ-65پ)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 28-250]
آغاز: بسمله حمد بیحد که ارقام اعدادش جز به فلك تخمین بر لوح اندیشه نتوان نگاشت وثناء بی انتها که لوای ادایش جز در میدان عجز ببازوی لااقصی نتوان بر افراشت؛ انجام: وعدد آیه هفده هزار و سیصد و هشتاد یکست 17381
رساله مختصری است در علم وفق الاعداد شامل فصول و مربعات، عنوان یکی از فصول رساله: فصل دویم در وفق ملفق؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: وسط وانجام؛ جلد: مقوا، 5گ، 19سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 4-2084]
vefq-e aʻdād-e horūf-e asāmī-ye a’emme
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 766
خط: نستعلیق، کا: محمد حسینی، تا: 1117ق [الفبائي: -604]
vefq-e a‘dād va taksīr-e asmā
ثابت جنگ، محمد خان بن غلامحسین خان، قرن 13 قمری
sabet jang, mohammad xan ebn-e qolam-hoseyn xan( - 19c)
رساله مختصری است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4012/5
آغاز: الحمد لله والصلاة علی عبده الذين اصطفی ... اما بعد چنین گوید احقر عباد الله الصمد محمد که بالفعل بخاطر فاتر رسید
بی کا، تا: با تاریخ 16 جمادی الاول 1256ق، 6گ (72پ-77ر)، اندازه: 26×19سم [ف: 11-13]
وفق التام - اعداد الوفق
وفق التام (ترجمه و شرح) - اعداد الوفق
وفق الزحل - شرح ترکیب خاتم ابی حامد الغزالي
وفق مثلث - کیمیاء
al-wifq-ul muṯallaṯ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10گ (79ر-88ر) اندازه: 20/5×13سم [ف: -250]
کا: محمد علی بن آخوند ملا احمد، تا: چهارشنبه 29رمضان 1264ق، جا: قم [نشریه: 2-112]
al-wifq-ul muxammas xālī-il wasaṭ (mnẓ. fī)
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
منظومه ای است قریب به صد بیت، مؤلف در این ارجوزه چگونگی و شرایط استفاده از مربعی وفقی 5×5 خالی الوسط را برای حصول مطالب بیان نموده است.
آغاز: بسمله. اذا رمت انجاز الامور المهمة ** علیك بخال الجوف في أي ساعة / مخمس اهل العلم تشهد فضله ** طبیعته ستون من بعد خمسه
آغاز: برابر؛ انجام پایان منظومه: فهذا الذي قدجاء بالوضع اولا ** و صورته مقلوبة في الحقيقه. پایان رساله: فوضعنا في البيت الوسط و هذه صفته و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، در پایان منظومه توضیح ها و دستور العمل هایی نیز آمده است؛ جلد: تیماج، 4ص ( 54-51 )، 20 و 25سطر، اندازه: 20×14/5سم [ف: 23-12]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (68ر و حواشی 68پ و 69ر) [ف: 36-27]
vefq-e moxammas-e xāle-l vasat (r. fī)
عارف بالله، محمد بن عمر، ق 14 قمری
āref be-l-lāh, mohammad ebn-e ‘omar( - 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29389
آغاز: بسمله حمدله الفصل الأول خذما یوافق حاجتك معنی و آیه او اسم او اسماء؛ انجام: و أن یقرء عند کتابه کل قوم فاتحه الكتاب تمت.
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 14؛ ضمیمه نسخه ش 16039؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
vefq-e moxammas-e xāle-l vasat
بنا به به ضبط کاتب، تأليف شیخ ابن حجر، رساله مختصری است در سه فصل: «الاول خذ ما یوافق حاجتك معنی، الثاني اجمع عدد اسم الوفق و الجلالة و الحاجة و الطالب و المطلوب و جبرئیل للحب و میکائیل للرزق، الثالث اذا اقسمت ابجد جم؟ سبعة کل قسم اربعه احرف».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16039/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين؛ انجام: مضروب درج الفلك العناصر الأربع 1440 تمت الكتاب
بی کا، بی تا؛ اندازه: 16/3×9/8سم [ف: 15-102]
vefq-ol morād dar ‘elm-e a'dād
مرعشی شوشتری، فتح الله بن محمدرضا، 1293 قمری
mar‘ašī šūštarī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad-rezās(1876-)
تاریخ تأليف: 1244ق
در یافتن وفق دلالت از اعداد و اوقات و طلسمات و فواید دیگر با جدولهایی مناسب موضوعات و بیان خواص آنها، در یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه در واضع علم اعداد و کیفیت عمل طلسم، فصول در مربع سه در سه تا شانزده در شانزده، خاتمه در فواید متفرقه و اعمال طلسمیه.
آغاز : الحمدلله الذي رسم علی وفق حکمته اعداد اشکال الموجودات ... این رساله وفق دلالت را بخواهش عزیزی نوشته
[فهرستواره منزوی 2754/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8338/4
آغاز برابر؛ انجام: و چون بیستم هم عدد کاف است و نیمک که وفق علی است ختم کردیم این رساله مبارکه را ...
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 8 ربیع الثاني 1270ق؛ مجدول؛ 65گ (121ر-185پ)، 14سطر، اندازه: 21×13/5سم [ف: 21-299]
vefq hā-ye a‘dād va telesmāt va jadvalhā
درباره انواع و اقسام جدولها و تکسیرها از مثلث و مربع و مخمس تا 22×22.
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1169
آغاز ایشان را دوری دیگر و علی هذا و بیوت این ادوار مختلف باشد در شمار به تفاضل مضروب دو در چهار و از بهر استعلام کمیت خانه های دور اول؛ انجام: چنانکه ظاهرا و باطنا به ذکر خیر نپردازند که از مسامس این تثلیث ان شاء الله سبحانه لوح امالی و آمال محصول هر گونه مقصود مرقوم گشته علی احسن الحال و ایمن المال استکمال یابد به وفق مرام و کنه مراد و به توفیق الله تعالی و حس تیسیره ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1278]
vefqīyāt
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1944/2
آغاز این کتاب در علم وفقیات کی در هر شکلی خاصیتی [...] است و این شکل سه اندر سه است . این شکل آن است کی خون بر سه پاره سفال، انجام: و این نبشته بر سینه [...] آن را بست بازنهی وسر این طشت بپوشی و خاک را [...] بی هیچ شک واین عمل هندوان است [...] در قوس یا به موضعی پاک از [...] خاصه آن زحل وقمر با مشتری باشد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «لا اله الا الله ... این محمود» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 4گ، 15سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 4-1584]
wafīyāt-ul a’imma
خطی، محمد بن عبدالله، ق 12 قمری
xattī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh( - 18c)
کتابی است در بیان تاریخ ائمه اطهار که با عنوان «وفاة الأم (علیه السلام)» شرح حال امامان را می آورد. در این نسخه بخشی از شرح حال امام موسی کاظم (علیه السلام) به ضمیمه قصیده ای در رثای آن حضرت از مؤلف، وبندی از وفاة الامام الجواد (علیه السلام) و قطعه ای از وفاة الامام الهادي (علیه السلام) موجود است. کتاب «مولود الصديقۀ فاطمة الزهراء» از همین مؤلف در نجف اشرف به سال 1376ق به چاپ رسیده است.
قم؛ طبسی، شماره نسخه: 830
آغاز: عمی فلو ظفر لوق فلما کان في السحر قرع الباب فدخل یشهق ویبکی ویقول ارحنی یا جعفر غفر الله لك ارض عنی؛ انجام: فقال الراوي ولما انتقل الامام ابو الحسن الهادي (علیه السلام) علا الصياح والبکا في داره وقامت الواعية في الهاشميين والعلویین والطالبیین فغسله ابنه ابو محمد الحسن العسكري بحنوطه ... مع یحیی بن هرثمة ودفن في داره بسر من راء وکان وفاته
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 24 جمادی الثاني 1198ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام! 34گ، 14سطر، اندازه: 22×16/5سم [ف مخ: 2-580]
وفیات الاعيان - وفیات العلماء
wafīyāt-ul a'yān wa anbā’-i abnā’-iz zamān
ابن خلکان، احمد بن محمد، 608 – 681؟ قمری
ebn-e xallekān ,ahmad ebn-e mohammad (1212 - 1283)
اهدا به: بیبرس
تاریخ تأليف: دوشنبه 20 جمادی الثاني 672ق؛ محل تأليف: قاهره
کتاب وفیات الاعيان از مهمترین کتب تذکره اسلامی است و در آن آثار و شرح حال بزرگان ادب عرب از صدر اسلام تا قرن هفتم می آید. در آن ترجمه و زندگی نامه بیش از 800 نفر از علماء، شخصیت های برجسته از پادشاهان و وزیران و کسانی که مورد سؤال وجستجوی افراد است آمده. آن را به ترتیب حروف اوایل اسامی افراد مرتب کرده، شامل زندگی نامه مختصر وبدون زیادتی است و فقط به مسائل مهم زندگی نامه افراد پرداخته است. او خود درباره روش نگارش وفیات الأعيان می گوید چون از جوانی به بررسی گزارش کارهای گذشتگان میل داشت به گردآوری یادداشت ها پرداخت، و چون بسیار شد و نامرتب بود استفاده از آنها دشوار گشت، پس به سال 654قدر قاهره آنرا به ترتیب حرف آغاز نام ها بسنجید و مسافرت به شام همراه ابوالفتح بیبرس مانع از پایان کار گشت؛ تا پس از کناره گیری از کار در 669ق گزارش هایی بر آن افزود و به صورت کنونی در آورد و چلبی می گوید: آنرا به روز دوشنبه 22 جمادی الثاني 672ق به پایان رسانید و 846 گزارش در آن گرد آورد، و همو از صاحب جهان آرا نقل کند که نگارنده کتاب را به نام بیبرس ساخته است. در بزرگترین نسخه های این کتاب که نسخه چاپ تهران است، 833 گزارش آمده که در میان آنها پادشاهان، وزیران، سران، دانشمندان، شاعران، خنیاگران، و به گفته خودش هر که نامش پرسیدنی و کردارش شنیدنی است دیده می شود، ولی زندگی خلیفه ها و یاران پیغمبر را که دیگران کتاب ها در باره زندگی ایشان نگاشته اند، او در اینجا نیاورده است. وی در این کتاب به عقیده مذهبی کاری ندارد، و چه بسا زندیقان و ملحدان که زندگانی اینان به درازا و با ستایش بسیار در اینجا یاد شده است، و چه بسا درباره شاعران و هنرمندان بیشتر از روحانیان گفتگو کرده است، و ابن کثیر در این کار بروی خرده گرفته است. او فقط گزارش کسانی را در این کتاب آورد که تاریخ مرگ ایشان را می دانست، و گاهی نیز
برخی از کسانی که تاریخ مرگشان را نمی دانست به دنبال گزارش آنان که می شناخت آورده، و از این راه نام کتاب را «وفیات الاعيان» نهاده است. وی برای این کار خویش سه گونه مدرک دارد: 1. کتاب های گذشتگان؛ 2. شنیده ها از بزرگان؛ 3. آنچه خود دیده است، و در ترتیب کتاب فقط به حرف نخست و دوم چشم داشته و به حرف سوم کاری نداشته است.
آغاز: بسمله بعد حمدالله الذي تفرد بالبقاء وحکم علی عباده بالموت والفناء ... هذا مختصر في التاريخ دعانی الى جمعه
انجام: ولا یکدر علینا ما منحنا من شرع اغضائه النمير الصافي انه علی ذلك قدیر و بالاجابة جدیر.
چاپ: این کتاب بارها به چاپ رسیده است و از جمله به تاریخ 1367 به تصحیح محمد محیی الدين عبد الحميد در مصر به چاپ رسیده است؛ بیروت، دار الثقافة، تحقیق احسان عباس، 1972-1968م، 8ج
[کشف الظنون 2017/2 ؛ مشار 997؛ سر کیس، معجم 98/1-96 برای چاپهای آن؛ فهرستواره منزوی 2086/3 «ترجمه وفیات الأعيان» (2 کتاب)؛ دنا 10: 1091-1089 (55 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- المختصر المختار من وفیات الأعيان؛ حلبی، احمد بن سعید (-7)
2- فوات الوفيات؛ ابن شاکر کتبی، محمد بن شاکر (681-764ق)
3- منظر الانسان في ترجمة وفیات الأعيان و انباء ابناء الزمان لابن خلکان؛ سجزی، یوسف بن احمد (- قرن 9)
4- وفیات الأعيان (ترجمه)؛ قاضی زاده، کبیر بن اویس (- قرن 10)
5- وفیات الاعيان (ترجمه)؛ علائی، محمد بن محمد (- قرن 11)
6- فهرست الاعلام الواردة في وفیات الاعيان؛ گلشن، عبدالحمید (-14)
7- مشكاة الأدب ناصری؛ سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی (1342-1268ق)
8- وفیات الأعيان (منتخب)؛ کنتوری، ناصر حسین بن حامد حسین (1361-1284ق)
9- وفیات الاعيان (ترجمه)؛ جابری انصاری، حسن بن علی (1287-1376ق)
10- مناظر الإنسان = ترجمه وفیات الاعيان؛ یوسف بن محمود بن محمد
11- الأبيات الحسان المجردة من وفیات الأعيان
12- حدائق العيان في مختصر وفیات الأعيان
13- وفیات الأعيان (منتخب) (2 عنوان)
از سرگذشت ابو ثور است تا آخر سر گذشت عبدالملک جوینی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 در آخر آن دارد که عبدالله بن خلیل بن منصور شافعی در 10 محرم 809 آنرا خوانده، نیز دارد کسی که در 15 رجب 801 آنرا خوانده؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1297؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 337گ، 19سطر (16×10)، اندازه: 24×16سم [ف: 5-753]
جلد سوم و آخرین جلد کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 مصحح؛ مهر: میرزا ابوالفضل طهرانی (مقرنص)؛ تملک: احمد بن حسن الدبيسرى؛ 179گ، 26سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 20-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 جلد: تیماج قهوه ای؛ افتادگی: آغاز؛ 402گ، 33سطر، اندازه: 30×22سم [ف: 26-42]
قسمتی است از یک نسخه ممتاز از تاریخ این خلکان (از ابوالقاسم ابراهیم افلیلی تا عبدالملک اصمعی)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 169ص، 24سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 10-2102]
آغاز: مالك بن انس بن ملک بن ابی عامر بن عمر بن الحرث بن عثمان؛ انجام: و روی عنه الامام الشافعي رضی الله عنه و خلق ...
خط: نسخ مایل به ثلث، بی کا، تا: اوایل قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: طغتمر بن عبد الله عثمانی در 716ق، عبد الرحمن بن علی بن المويد در 911 در دار السلام قسطنطنیه، محمد بن علی بن عمر سفدی حنفی؛ اهدایی: وزیری؛ 221گ، 21سطر (20×13)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 2-529]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 217
همان نسخه بالا [نشریه: 4-416]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2445-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-397]
حرف عین (عاصم) تا قدری از حرف میم (محمد بن جابر بن سنان حرانی منجم)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 تملک: محمد مهدی حسینی موسوی مورخ 1208؛ جلد: تیماج، 221گ، 21سطر (13×21/5)، اندازه: 27×18سم [ف: 1-599]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 662
همان نسخه بالا [نشریه: 5-104]
از حرف میم (محمد کرانی) تا وهب بن منبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ با یادداشت محمد امین به هنگامی که به شرف ملازمت میرزا جلال الدين محمد مشرف شده در ذیحجه 1046؛ تملک: سید محمد موسوی مورخ 1198؛ جلد: تیماج، 206گ، 19سطر (11×18/5)، اندازه: 24/5×16سم [ف: 1-600]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 663
همان نسخه بالا [نشریه: 5-104]
آغاز: قال الشيخ الامام العالم العلامة قاضی القضاة شمس الدين
ابو العباس احمد بن محمد بن ابراهیم بن خلکان الهكاري الشافعي رحمه الله بعد حمدالله الذي تفرد بالبقاء و حکم علی عباده بالموت و الفناء و کتب لکل نفس اجلالا تجاوزه؛ انجام: في فنون من العلم علی روی واحد یبلغ اربعة الاف بیت و له عدة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8 افتادگی: انجام؛ نسخه ای است کهن و ناتمام از جلد اول کتاب و مقداری که از آخر نسخه ساقط شده چند برگی بیش نیست و مسلما تاریخ کتابت آن از قرن 7 و 8 متجاوز نیست؛ مهر: محمد رفیع موسوی؛ یادداشتی به امضای سید صدرالدین بن صالح موسوی عاملی به تاریخ 1209ق؛ کاغذ: خان بالغ، 423ص، 19سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 4-323]
از حرف میم تا حرف یاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 703ق؛ نسخه قدیم و شاید در عصر مؤلف برای ابوالمظفر یحیی ابن محمد بن هبیره بن سعید ملقب به عون الدين؛ تملک: حاجی محمد حسینا، محمد شفیع بن محمد علی استرابادی به تاریخ شوال 1087 در بغداد با مهر «عبده محمد شفیع» (بیضوی)؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد محسن» (بیضوی)؛ نشانی مطالعه ابراهیم ابن محمد دقماق به تاریخ پنجم ربیع الاول 703 و یحیی بن ابی اليمن بتاریخ 1020؛ جلد: تیماج، 194گ، 23سطر، اندازه: 25/5×16سم [ف: 10-160]
خط: نسخ، کا: احمد بن غازی بن عبدالرحمن، تا: چهارشنبه 19ذیقعده 732ق؛ تملک: محمد سیف پیر عثمان، فتاح حسینی در محرم 1121؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 270گ، 25سطر (18×12)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 17-67]
انجام: فقیل له فهؤلاء الأحزون فقال مرقعون مهر مون انما هم کل علی غیرهم آخر الجزء الاول
جلد اول کتاب، تا آخر شرح حال «ابو الحارث ذو الرمه»؛ خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالعزیز بن عبدالکریم بن ابی طالب بن علی بن عبدالله بن سیدهم لخمی شافعی، تا: 738ق؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: مصطفی القاضي بحلب الشهبا، احمد نیلی میرزازاده القاضي بعسکر آنا طول سابقا، محمد امین نحیفی في معسکر السلطاني بصحرای شمنی 1087؛ مهر: «الهي بده ما را عمر سدمد ** بحق گوهر مهر محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 252گ، 23سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 37-517]
آغاز: حرف الفاء ابوشجاع فاتك الكبير المعروف بالمجنون کا: رومیا؛ انجام: برابر
جزء دوم و سوم کتاب و از حرف فا تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: احمد بن اسمعیل وجیزی شافعی صوفی، تا: دهه دوم رمضان 740، جا: قاهره، خانقاه ملکیه ناصریه، به دستور علی بن محمد بن شرف الدين یونس حریزی صوفی حکیم؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 497گ، 23 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 37-518]
از حرف الف تا فاء بدون دیباچه مؤلف؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ تملک: حسن حسینی، ابوالفضل ساوجی به تاریخ دوم صفر 1304؛ جلد: تیماج، 290گ، 13سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 25-5]
آغاز: یقول العبد الفقير الى رحمة الله تعالی احمد بن محمد بن ابراهیم بن ابی بکر بن خلکان بعد حمد الله الذي تفرد بالبقاء و حکم علی عباده بالموت والفناء؛ انجام: ابو علی یحیی بن خالد بن برمک وزیر هارون الرشيد ... فالح علی و قد بلغنی انك قد اعطیت جاریتك فلانه الالف دنانیر فهو اذا
از ابتدا تا شرح حال «یحیی بن خالد بن برمک» بخش کوتاهی از پایان را ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ یادداشت مطالعه لطف الله در 1134ق؛ تملک: محمد امین بن علی در 1194ق، عبد القادر بن مرحوم علی خاشقجی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 451گ، 29سطر، اندازه: 24/8×16/5سم [اهدائی رهبر: 8-349]
ج 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 جلد: میشن، 160گ، 26سطر، اندازه: 24×16/3سم [ف: 1-585]
جلد چهارم کتاب و از حالات ابو المظفر یحیی بن محمد بن هبیره تا پایان حرف یاء؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عمر الخيري، تا: اواخر ذیقعده 837ق؛ تملک: خطاب بن عمر بن مهدی به تاریخ 841ق، موسی بن یوسف بن ایوب شافعی به تاریخ 998ق، محمود محمدی حنفی به تاریخ 965ق در مصر، مصطفی بن محب الدين؛ انهاء مطالعه عبدالرحمن بن عماد الدين و محمد بن عماد العراقي الحنفي به تاریخ پنج شنبه دهم شعبان 905ق؛ جلد: تیماج، 193گ، 23 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 9-341]
جزو دوم، از سر گذشت حسین بن علی وزیر مغربی تا عبید الله بن عبدالله هلالی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ محمد بن یوسف شفهی شامی آن را در 981 خوانده؛ تملک: محمد کاظم بن محمد بروجردی در 1257ق، ملا اسماعیل کرازانی، علی قلی میرزا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 244گ، 17سطر (12/5×18/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 5-753]
خط: نسخ، کا: احمد بن ... مدرس حنفی فلبوی، تا: یکشنبه 15 رجب 993ق؛ مجدول، مصحح؛ تملک: احمد سلیمان بیک شاوی زاده به تاریخ 12 محرم 1196، عبدالله متسلم البصرة به تاریخ 11 رمضان 1215، طهماسب بن محمد علی میرزا با مهر «مؤيد
الدوله» (مربع)؛ مهر: «اردشیر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 445 گ، 35سطر، اندازه: 24×37/5سم [ف: 11-334]
آغاز : أبو عبید الله محمد بن عمران بن موسی بن سعید بن جنبد الكاتب المرزباني؛ انجام و قبره مشهور بها یزار کان قد ناهز تسعین سنة من عمره رحمة الله تعالی
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، 273گ، 27سطر (19×11)، اندازه: 30×19سم [ف: 29-81]
جلد سوم؛ بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ قطع: وزیری [ف: -265]
آغاز: بسمله. یقول الفقير الى رحمة الله تعالی؛ انجام: محمد و آله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، کا: مصطفی بن اسمعیل دمشقی شافعی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 578گ، 35سطر (12×20/5)، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 7-180]
از حرف میم: ابوعبدالله ملك بن انس تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا احمد بن عبداللطیف بن ... ، تا: چهارشنبه 22 صفر 1023ق، جا: مکه مکرمه؛ از روی نسخه مورخ روز شنبه 27 رمضان 972 در مکه، این با نسخه با چاپی اندکی جدایی دارد؛ جلد: تیماج، 25سطر (17/5×15/5) [ف: -808]
نیمه نخستین جلد 1و 2؛ خط: نسخ، کا: عبدالسلام بن احمد حنبلی، تا: شنبه 12 رجب 1032ق، در حضرت شیخ محیی الدين گویا بر سر گور او)؛ مجدول، محشی؛ تملک: حاجی ابراهیم بن حاج درویش حسن کیفی (گویا: حصن کیفی) در 1057، محمد بن زین الدين شامی، عبدالهادی قاضی دیار بکر؛ جلد: تیماج مذهب، 29سطر (10/5×20)، اندازه: 29×18سم [ف: 5-753]
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 1 جمادی الثاني 1042ق، جا: اصفهان؛ مصحح در 22 رجب 1072ق از هفت گزارش افزوده چاپ تهران فقط گزارش زند شهید ابن علی ابن الحسين دیده می شود، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 451گ، 31سطر (33×17)، اندازه: 40×26/5سم [ف: 2-676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد زمان شیرازی، تا: ربیع الثاني 1064ق؛ با سرلوح مزدوج، مجدول، با علامات بلاغ، مصحح، بلاغ در آخر نسخه ربیع الثاني 1075؛ مهر: «عبده آل محمد صادق 1034» ( بیضوی)؛ تملک: محمد جعفر در 1126ق؛ در آخر نسخه توضیح درباره مقابله و نسخه تصحیح کتاب از فرهاد میرزا در 1262؛ 592گ، 29سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 8-4943]
آغاز: بسمله، یقول العبد الفقير الي رحمه الله تعالی احمد بن محمد بن ابراهیم؛ انجام: مسوغ اعطائه الخير الصافي ان شاء الله تعالی کلما ذکره الذاكرون وغفل عن ذکره الغافلون
خط: نسخ، کا: حاج محمد مشهور به امیر حاج، تا: 1065ق؛ دارای یک سرلوح؛ کاغذ: کشمیری، جلد: میش، 610گ، 29سطر (10/5× 19/5)، اندازه: 16×27سم [ف: 8-13]
جزو یک تا «ابو علی محمد بن حسن المظفر البغدادي»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 19 رمضان 1081ق؛ مقابله شده توسط حسن بن عبدالرحمن در 19 محرم 1221، با سرلوح؛ جلد: میشن، 261گ، 32سطر، اندازه: 20/5×29/9سم [ف: 1-585]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1088ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [ف: 2-85]
آغاز: یقول العبد الفقير إلى رحمة الله تعالی احمد بن محمد بن ابراهیم بن ابی بکر بن خلکان بعد حمد الله الذي تفرد بالبقاء و حکم علی عباده بالموت والفناء؛ انجام: و الفهمي بفتح الفاء و سکون الهاء و بعدها میم هذه النسبة الى فهم و هو بطن من قیس غیلان خرج منه جماعة كثيرة و الله اعلم
نیمه اول کتاب (از ابتداء تا حرف لام)؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن صالح بن احمد بن سعید بن احمد بن ماجد جمری مولد و منشا بحرانی بلدة و محتدا برای شیخ سلیمان بن علی، تا: 22 صفر 1093ق؛ افتادگی: انجام؛ به جز 35 برگ اول نونویس که در قرن 13ق از روی نسخه چاپ پاریس مطبوع در 1838م به خط محمد علی نوشته شده چنان که در صفحه عنوان نسخه آمده: وقد اعتنی بتصحیحه و طبعه العبد الفقير الى رحمة ربه البارون ما کوکین دیسلان طبع في مدينة باریس المحروسة بمطبع الاخوان فیرمان ديدوة و شرکائهما سنة 1838 المسيحية. هکذا في النسخة التي نقلته و انا اللائذ بالله العلى محمد علی صانه الله عن شر کل خفی و جلی»، مجدول، با سرلوح مرصع به سبک شبه قاره؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: ترمه کشمیر، جلد: تیماجمذهب، 282گ، 28سطر، اندازه: 26×16سم [اهدائی رهبر: 348-8]
آغاز: البزاز و اختلفوا اختلافا کثیرا (مطابق سطر 4صفحه 224 جلد دوم چاپ محمد محیی الدين عبد الحميد - قاهره بی تاریخ)؛ انجام: (در شرح حال کافور الاخشيدي در جلد سوم همان چاپ ص 364 چنین است: بلاد الشام من دمشق و حلب و انطاکیه و طرسوس و الصيصه و غیر ذلك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 175گ، 17سطر (22×8/10)، اندازه: 29/8×9/5سم [ف: 17-177]
آغاز برابر؛ انجام: و قد بلغنی انك قد اعطیت بجاریتك فلانة آلاف دنانیر فهو اذا استهدی ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد امین بن علی بابی در 1994، عبدالقادر بن علی خاشقجی، یادداشت مطالعه کتاب از لطف الله در 1134 ق؛ 453 گ، 29 سطر، اندازه: 24/5×17 سم [مؤيد: 2 - 224]
جزء اول و ثانی؛ خط: نسخ بد خط، بی کا، تا: ربیع الاول 1162 ق، جا: صنعاء؛ جلد: تیماج مذهب، 375 ص (1-375)، 43 سطر (22/5×15)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: - 239]
جزئی از وفیات الأعيان (قسمت خاء)، دو مجلد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 6 - 598]
آغاز: حرف الميم. ابو عبدالله مالك بن انس بن ابی عامر بن عمرو بن الحرث بن غیمان بغین معجمة؛ انجام: فکانوا مقصودین من بلاد العراق و العجم و غیرهما رحمهم الله اجمعین ... من مشرع اغضائه النمير الصافي ان شاء الله تعالی و الحمدلله وحده ... و صحبه و سلم
نیمه دوم کتاب (از حرف میم تا آخر کتاب) ادامه نسخه شماره 28310 است، در پایان نسخه بخش هایی از حرف الف (احمد) به اشتباه صحافی شده است (برگ های 364-372)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 372 گ، 28 سطر، اندازه: 26×16 سم [اهدائی رهبر: 8 - 349]
آغاز: بسمله، یقول العبد الفقير إلى رحمه الله تعالی احمد؛ انجام من بلاد العراق و العجم و غیرهما و قد تشرفت بالاختتام سنه 1235
خط: نسخ، بی کا، تا: 1235 ق [الفبائي: - 604]
خط: نسخ، کا: پیر حاجی محمد کاتب پسر موسی رضای صباغ موذون تهرانی، تا: رمضان 1244 ق، جا؛ تهران؛ نسخه را در دو بخش برای عبدالحسین خان نوشته؛ اهدایی: خانواده سیف الدين خان نیامی صاحب دفتر رسمی اسناد 12 همدان؛ جلد: تیماج، 288 گ، 27 سطر (19×10)، اندازه: 26×17 سم [نشریه: 5 - 239]
نیمه دوم و از سرگذشت محمد بن عبدالله بن طومر آغاز شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1247 ق؛ از روی نسخه مورخ نیمه روز یک شنبه 16 شوال 992 در مکه؛ جلد: تیماج، 163 گ، 25 سطر (26×15)، اندازه: 35×22/5 سم [ف: 5 - 753]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم طباطبایی پسر محمد مهدی قاضی تبریزی، تا: 1250 ق؛ ابعاد متن: 21×10، اندازه: 20×19 سم [نشریه: 140 - 3]
آغاز: برابر؛ انجام: ابوبکر محمد بن علی بن اسمعیل القفال الشاشي الفقيه الشافعي امام عصر بلا مدافعة کان فقیها محدثا اصولیا لغویا شاعرا ...
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: حاجی آقا بن عبدالله تبریزی، تا: 1269 ق؛ 238 گ، 25 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 3 - 1400]
آغاز: ... شاعرا لم یکن بماوراء النهر للشافعیین مثله؛ انجام: فمن وقف علی هذه الكتاب من أهل العلم و رای فیه شیئا من الخلل فلا یجعل بالمؤاخذة فیه ... ما اکتم حزنی عند ما تهجرنی الأحذرا أن تشمت الحسادو له قصاید طنانة و مقاطیع لطيفة و فیما أوردناه کفایه و الحمدلله و حمده.
خط: نسخ، کا: حاج آقا بن عبدالله تبریزی، تا: 1269 ق؛ جلد: چرمی، 263 گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×31/5 سم [ف: 3 - 1401]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: مهدی بن علینقی تبریزی، تا: 28 جمادی الثاني 1275 ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 428 گ، 31 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 34×20 سم [ف: 2 - 267]
آغاز: بسمله، یقول العبد الفقير الي رحمه الله تعالی احمد؛ انجام: موجود: کما قرت به ذلك اليوم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح در 1279؛ واقف: نائینی؛ جلد: چرمی، 439 گ، 31 سطر (14×25)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 7 - 180]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یکدر علینا ما منحنا من مسوغ اعطائه ... انشاء الله کما ذکره الذاكرون و غفل عن ذکره الغافلون
جلد اول؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1279 ق، جا: مشهد رضوی؛ 424 گ، 33 سطر (24×13)، اندازه: 22×25/5 سم [ف: 8 - 189]
آغاز برابر؛ انجام: علیك باقلاك الزيادة انها ** اذا کثرت کانت الى الهجر مسلکا/ الم تر أن الغيث یسام دائبا ** و یطلب بالایدی اذا هو امسکا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279 ق، جا: مشهد رضوی، حسب الامر استاد شیخ محمد حسن خوشنویس؛ جلد: تیماج، 453 گ، 33 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 26 - 480]
آغاز: بسمله ابوسعید المهلب بن ابی صفره کانت له بنت اسماها صفره و بها یکنی و اسمه ظالم بن سراق؛ انجام: برابر
جلد دوم کتاب است و از احوال ابوسعید مهلب بن ابی صفره تا
پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مذهب، 218 گ، 29 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 24/2 - 40]
از ابوبردة عامر تا کافور اخشیدی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14 [نشریه: 7 - 309]
از آغاز تا شکره شاعر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [نشریه: 690 - 6]
آغاز برابر؛ انجام: محدثنا الأميزت القديم من المحدث
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 605]
آغاز: من الشعر المحدثين او غیر ذلك؛ انجام: تسعین من عمره رحمه الله تعالی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 605]
آغاز: حرف العين ابوبکر عاصم بن ابی النجود بن بهدله مولی بنی خزیمه نصر بن قعین بن اسد کان احدی القراء السبعة و المشار اليه في القراءآت اخذ القراءة؛ انجام: ابوالوفا محمد بن محمد بن یحیی بن اسماعیل بن العباس البورجاني الاحلاب المشهور ... و کان قد تقدم الى العراق سنة ثمان و اربعین و ثلثمأة ... ابوالقاسم محمود بن عمر بن محمد بن عمر الخوارزمي الزمخشري.
حرف العين (عاصم) تا حرف الميم (محمود)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «جواد بن مرتضی الحسني الحسيني الطباطبايي» (بیضوی)؛ یادداشت خرید از محمد شفیع ... استرآبادی در بغداد؛ 275 گ، 18 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف مخ: 5 - 2280]
آغاز : بسمله. ابن سعد الصوفي قال ان الشيخ ابابکر بن زهر الصوفي کان قد أعد لنفسه قبرا الى جانب قبر بشر الحافي رحمه الله تعالی و کان یمضی إليه في کل سبوع مرة و ینام فیه؛ انجام: و المشار إليه في القراءة أخذ القراءة عن ابی عبدالرحمان السلمي وزر بن جلیش و اخذ عنه ابوبکر عیاش و ابوعمر البزي
از حرف الف تا حرف عین (احمد - عاصم)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 214 گ، 17 سطر، اندازه: 31×19 سم [ف: 8 - 4943]
بی کا، بی تا؛ ایاصوفیا 3535؛ تملک: محمد بن ابی بکر بن محمد بن السابق شافعی [ف: - 147]
منتخب؛ بی کا، بی تا؛ 80 گ (1 ر - 80 ر) [ف: 38 - 588]
خط: نسخ، کا: عبدالله تبریزی، بی تا، به دستور عبدالملک مجدالدوله امیر اصلان خان؛ مجدول، با یک سر لوح؛ جلد: تیماج، 453 گ، 27 سطر (12×25)، اندازه: 21×35 سم [ف: 5 - 752]
vafayāt-ol a‘yān (t.)
قاضی زاده، کبیر بن اویس، ق 10 قمری
qāzī zāde, kabīr ebn-e oveys( - 16c)
وابسته به: وفیات الأعيان و انباء ابناء الزمان؛ ابن خلکان، احمد بن محمد (608-681 ق)
اهداء به: سلطان سلیم خان یکم فرزند بایزید خان پسر محمد خان عثمانی (918-926 ق)
تاریخ تأليف: 926 ق
در تراجم احوال، در دو جلد است: نخستین مورخ 5 ذیقعده 926 ق در قسطنطنیه دومی مورخ روز یک شنبه 10 رمضان 928 ق. در دیباچه از تاریخ روز دوشنبه 22 شعبان 926-19 شوال 926 ق یاد شده است. مترجم گویا کتاب را به پایان نبرده است.
آغاز ابتدای کلام واجب الاكرام به حمد و پادشاهی سزاوار است که چوم تقدیرش به تکوین سلطنت صاخب دولتی متعلق گردد ... چنین گوید الفقير الى الله تعالی احمد بن محمد ... بن حلکان که چون ار تعادم ایام بنا بر محبت و حرصی که به استلام احوال ملوک و سلاطین
آغاز: برابر
ترجمه جزء اول وفیات الاعيان است، از ترجمه «ابوعمران ابراهیم بن یزید نخعی» ابتدا شده و در ذکر «ابوالقاسم حماد بن ابی لیلی شابور» به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 926 ق؛ اندازه: 27×16 سم [ف: 2 - 318]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1527 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 52]
آغاز: علی انه یزداد في کل ليلة ** و جسمی بالضبی ذایبا یفنی ... ابوحامد احمد بن محمد انطاکی الملقب بابی الرقمق شاعر مشهور ابو منصور ثعالبی در یتیمی گوید که او؛ انجام: یوسف بن ایوب بن شادی الملقب الناصر صلاح الدين ... در اوایل سنه اربع و ثلثین از جانب زنکی و الي بعلبک گشت و چون بسر زنگی نورالدین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 367 گ، 25 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 30 - 131]
نسخه اصل: بادلیان، 176 اوزلی 361 اته. ج 1 از ابوبکر حماد بن عمر بن یونیس بن کلیب کوفی واسطی تا ابوالحسن علی بن عبدالله بن عبدالغفار؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا سید علی، تا: جمعه 3 شعبان 1197 ق؛ 235 گ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 52]
آغاز برابر؛ انجام و در زیاده از سی حرف در کلام الله تصحیف می نموده و السلام و الحمدلله رب العالمين. جزو اول از تاریخ
قاضی شمس الدين احمد بن خلکان بعون الله المستعان به اتمام مقرون شد و در جزو ثانی آن اسم ابوعمرو و قیل ابویحیی حماد بن عمرو ... بعجزد الشاعر المشهور خواهد آمد ان شاء الله تعالی.
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی آقا بابا شهمیرزادی، تا: 6 جمادی الاول 1271 ق؛ مجدول؛ مهر: بهاء الدوله بن بهمن میرزا بن فتحعلی شاه قاجار «بهاء الدوله بهمن را لقب از ظل یزدان است 1248» (مستطیل)؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ 2 گ، 19 سطر (16/5×9/3)، اندازه: 22/1×13 سم [ف: 29/2 - 622]
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کمبریج، فهرست 1358 suppt Browne ص 223. در دو بخش: نخستین نوشته روز پنج شنبه 18 شعبان تا 19 شوال 926 در استانبول و اصل دومی مورخ 1019 از روی اصل؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 52]
wafīyāt-ul a‘yān (mn.)
کنتوری، ناصر حسین بن حامد حسین، 1284 - 1361 قمری
kantūrī, nāser hoseyn ebn-e hāmed hoseyn (1868-1942)
وابسته به: وفیات الاعيان و انباء ابناء الزمان؛ ابن خلکان، احمد بن محمد (608-681)
این انتخاب برای تأليف سبائك الذهبان انجام شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22245
آغاز: ابوعمران و ابوعمار ابراهیم بن یزید الكوفي النخعي توفی سنة ست و قیل سنة خمسین و تسعین الهجرة؛ انجام: هذه النسبة الى الحكم بن سعد العشيرة قبيلة كبيرة بالیمن منها الجراح بن عبدالله الحكي
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: کشمیری، 48 گ، 16-17 سطر، اندازه: 26/5×17 سم [اهدائی رهبر: 8 - 325]
vafayāt-ol a‘yān (t.)
جابری انصاری، حسن بن علی، 1287 - 1376 قمری
jāberī ansārī, hasan ebn-e ‘alī (1870 - 1957)
وابسته به: وفیات الاعيان و انباء ابناء الزمان؛ ابن خلکان، احمد بن محمد (608-681 ق)
اهدا به: ظل السلطان حاکم اصفهان
ترجمه ای از کتاب «وفیات الأعيان» ابن خلکان است که مترجم آن را در هشت جزء ترجمه و تحریر نموده و به دربار ظل السلطان تحویل داده است. بعد از مراجعه مجدد به وی اعلام می کنند که هفت جزء ترجمه مفقود شده و فقط جزء حاضر را به وی بر می گردانند. مترجم شرح چگونگی ترجمه و اندکی از شرح حال خود و مفقود شدن بقیه اجزا را در صفحه اول نسخه حاضر در 1331/7/22 ق تحریر نموده است. این ترجمه به صورت شیوا و روان انجام شده و مترجم اشعار عربی را بدون ترجمه فارسی آورده است. (صدرائی خوئی)
آغاز: حمد و سپاس افزون از وهم و قیاس بارگاه کریمی را سزاست که قامت موجودات را ... و بعد چون افتتاح هر سخنی و ابتدای هر انجمنی پس از تیمن؛ انجام: انجام: عمارت نجم الدين ایوب است و دیدم تاریخ بنای حوض را در سنگی که نصب شده بود بالای آن سال پانصد و شصت و شش بود خدایش بیامرزاد
جزء اول ترجمه و از آغاز کتاب تا ایوب بن شاذان؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 82 گ، 21 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 37 - 101]
آغاز: حرف الخاء المعجمة خارجة بن زید الانصاري، ابوزید خارجة بن زید بن ثابت انصاری یکی از فقها سبعه بود در مدینه و ذکر ابی بکر بن عبدالرحمن؛ انجام: و فکر فیما رای خاطری ** فقلت البحار مکان الشبكاين دو بیت گفته و برگشت و ما از حسن بدیهه او تعجب نمودیم رحمه الله
از حرف خا (خارجة بن زید انصاری) تا حرف ظا (ظافر حداد)؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ 59 گ، 21 سطر، اندازه: 21/5×35/5 سم [ف: 37 - 101]
آغاز: ابومناد بادیس بن منصور بن ملکین؛ انجام: ابومروان حیان بن خلف ... و ابوعبدالله حمیدی در کتاب جذوة المقتبس و ابن بشکوال در کتاب الصله نام حیان را ذکر نموده اند.
جزء دوم، از حرف البأ الموحده (بادلیس) تا آخر حیان بن خلف (مطابق ص 92 الي 185 تاریخ ابن خلکان چاپ تهران 1284)؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 25 جمادی الاول 1311 ق؛ 123 ص، 21 سطر (14×25)، اندازه: 22×36 سم [ف: - 18]
آغاز: حرف عین مهمله ابوبکر عاصم بن ابی النجود بهدله مولای بنی خزيمة بن مالک؛ انجام: و عمارة بن حمزة که بنخوت و کبر موصوف بود از اولاد ابن عکرمه است، خطیب بغدادی گوید عماره دختر زاده عکرمه است و خداوند براه صواب داناتر است.
جزء چهارم از حرف العين، عاصم قاری ابوبکر ... تا آخر عکرمه بن عبدالله (مطابق ص 264 الي 346 تاریخ ابن خلکان چاپ تهران 1284)؛ خط: نسخ و نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 25 جمادی الاول 1311 ق؛ 127 ص، 21 سطر (14×25)، اندازه: 22×36 سم [ف: - 19]
wafīyāt-ul a‘yān (mn.)
وابسته به: وفیات الاعيان و انباء ابناء الزمان؛ ابن خلکان، احمد بن محمد (608-681 ق)
ناشناخته:
شرح حال منبتی، زمخشری و حریری صاحب مقامات از وفیات الاعيان ابن خلکان است؛ خط: نسخ بشیوه ترکی، بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه پردازی عثمانی؛ 7 گ (129 ر - 135 ر)، 21 سطر (15×8)، اندازه: 19/8×12/5 سم [ف: 29/2 - 747]
اصل از ابن خلکان شمس الدين احمد بن محمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1367]
wafīyāt-ul awlīyā’
خطی، محمد بن عبدالله، ق 12 قمری
xattī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh( - 18c)
وفات چند تن در این رساله آمده است از جمله وفات اولاد مسلم بن عقیل - طاهر و مطهر - با عنوان: المنضوم الجوهري و المنشور العنبري من وفات الطاهر و المطهر اولاد مسلم بن عقیل؛ وفات امام ابومحمد حسن بن علی عسگری علیه السلام، وفات یحیی بن زکریا به انضمام زیارت حضرت یحیی بن زکریا. گویا مؤلف از قرن دوازدهم هجری است. «مولود الصديقة فاطمة الزهراء» تأليفات شیخ محمد بن عبدالله ابوعزیز خطی در نجف اشرف توسط مطبعه حیدریه به سال 1376 ق به چاپ رسیده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 38
آغاز: هذه وفات اولاد مسلم بن عقیل طاهر و المطهر رض، و به نستعین، بسمله، قال حدثنا جماعة ممن حضره یوم الطف قال لما قتل حسین علیه السلام بن علی علیه السلام؛ انجام: ربنا لغفور شکور الذي احلنا داره المقالة من فضله لا یمسنا فیها نصب و لا یمسنا فیها لغوب و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1173 ق؛ جلد: مقوا، 75 گ، 22 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف مخ: 2 - 581]
vafayāt-e bozorgān
زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری
zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891 - 1973)
وفیات مشاهیر و دانشمندان دو قرن سیزدهم و چهاردهم است این چنین: وفیات علما و معاریف زنجان (83 تن)؛ وفیات علما و معاریف قم (72 تن)؛ وفیات علماء عتبات عالیات (49 تن)؛ وفیات علماء آذربایجان (25 تن)؛ وفیات علماء تهران (32 تن)؛ وفیات علماء اصفهان (11 تن)؛ وفیات علماء مشهد (16 تن)؛ وفیات علماء شهرستان ها (31 تن) جمعا 319 نفر.
آغاز: وفیات علما و معاریف زنجان: وفات مرحوم آقا سید محمد معروف به (سید مجتهد) که مدرسه سید در زنجان به نام اوست، روز شنبه بیستم ماه جمادی الاولي سنه 1269
انجام: وفات مرحوم آقای آقا شیخ محمد جواد بلاغی، بیست و دوم شعبان سنه 1353
چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر چهارم، ص 695-716 به کوشش عبدالحسین جواهر کلام با عنوان «وفیات علما» چاپ شده است.
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 141/2
آغاز: فیات علما و معاریف زنجان: وفات مرحوم آقا سید محمد معروف به سید مجتهد که مدرسه سید در زنجان به نام اوست، روز سه شنبه بیستم ماه جمادی الأولى سنه 1269
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ 14 گ (27 ر - 40 ر)، 19 سطر، قطع: ربعی [چند نسخه - ف: - 249]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1626/2
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 39]
vafayāt-e šo‘arā va ‘olamā
تاریخ درگذشت چندین تن از شعرا و علما تا سال 1034 ق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8914/46
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 3 ص (15-17 حاشیه)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1 - 317]
وفیات علما - وفیات بزرگان
wafīyāt-ul ‘ulamā’ = wafīyāt-ul a‘yān
کتاب مختصری در تاریخ درگذشت علماست که از وفات پیامبر اسلام در سال 11 ق آغاز می شود و با درگذشت شیخ احمد سربداری در 1034 ق پایان می پذیرد. مؤلف اهل سنت بوده است. نام وفیات العلماء را مالک نسخه در ابتدای کتاب نوشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24805
آغاز: ... النبي صلعم اثنی عشر من ربیع الاول سنة احدی عشرة و صحح البغوي في المعالم الثاني من ربیع الأول ابوبکر صدیق (کذا) سنة ثلثة عشرة (کذا) الثالث و العشرون من جمادی الآخرة؛ انجام: و کان حافظا للقرآن و عالما بجمیع العلوم و ولد قدس سره في سنة 971 و عمره 63 و توفی سنة 1034 یوم الثلثاء الثننان بقیب من صفر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 8 گ، اندازه: 20×13 سم [اهدائی رهبر: 8 - 350] و [ف: 27 - 276]
vafayāt-e mo‘āserīn
قزوینی، محمد، 1294 - 1368 قمری
qazvīnī, mohammad (1877 - 1949)
در دو دفتر ج 1 و 2 (یادداشت های قزوینی 144/8) به چاپ رسید است و در همین یادداشت ها (ج 3 ص 4 و ج 5 ص 20) وصف شده است.
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ با اصلاحاتی از مؤلف، نام های اشخاص در هامش به ترتیب تهجی آمده؛ درون جلد نامه ای است از عباس اقبال و توضیحی است درباره ترتیب این دفتر؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [ف: 16 - 3]
کاتب - مؤلف، بی تا [ف: 17 - 267]
vafayāt va ayyām-e tārīxī
اوراقی است در وفیات معصومین و بزرگان دین از محرم تا ذیحجه به ترتیب ایام، ناقص مانده است.
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 16
آغاز: شهر محرم الحرام دعا زکریا ربه فاستجاب له ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 30 گ، 30 سطر (16/5×8/7)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: - 14]
wiqāyat-ul aḏhān wa-l albāb wa lubāb-u uṣūl-is sunna wa-l kitāb
نجفی اصفهانی، محمدرضا بن محمد حسین، 1288 - 1362 قمری
najafī esfahānī, mohammad rezā ebn-e mohammad hoseyn (1871 - 1943)
تاریخ تأليف: 14 جمادی الثاني 1346 ق
درس هایی است که نگارنده برای طلاب می گفته و در این کتاب ضبط شده اند. بیشتر آن ها بحث های استادان وی مخصوصا سید محمد فشار کی اصفهانی و پاره ای نیز از دریافت های تحقیقی و فکری خود ابوالمجد است. گاهی نقل هایی از دانشمندان اصول هم آمده و در آن ها به رد و ایراد می پردازد.
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: اما بعد حمد الله الذي جعل الحمد اول کتابه و آخر دعوی ساکنی دار ثوابه و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين من ولده و الصالحين من أصحابه؛
بی کا، بی تا، بخشی از این نسخه به خط مولف و باقی به خط دیگری است. [اوراق عتیق: 2 - 349]
wiqāyat-ur riwāyāt
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17368
کتاب البيع؛ بی کا، تا: 1270 ق؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 112 گ، اندازه: 32/9×21 سم [رایانه]
wiqāyat-ur riwāya
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19801
بی کا، بی تا؛ مجموعه شامل: وقایت الروايت و ...؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
wiqāyat-ur riwāya fī masā’il-il hidāya
برهان الشريعه، محمود بن عبیدالله، - 673 قمری
borhān-oš-šarī‘e, mahmūd ebn-e ‘obeyd-ol-lāh(- 1275)
اهداء به: صدر الشريعة دوم عبیدالله بن مسعود محبوبی حنفی (750 ق)
یک دوره متن مختصر فقهی است مطابق با فقه حنفی است که مورد توجه فقهای اهل سنت قرار گرفته و شروح متعددی بر آن نگاشته اند.
آغاز: بسمله حمد من جعل العلم اجل المواهب الهنية و اسناها و اعلی المراتب السنية ... و بعد فان الولد الأغر عبیدالله صرف الله ایامه فیما یحبه و یرضاه لما فرغ من حفظ الكتب الاديبة و تحقیق لطایف الفضل
انجام: و ان امتد ذلك و علم اشارته فکذلك و الأفلا و في غنم مذبوحة فیها ميتة هی أقل تحری و اکمل في الاختيار.
چاپ: طبع، انظر المعجم ص/ 199.
شروح و حواشی:
1- شرح النقاية مختصر الوقاية؛ بخاری، علی بن محمد (- 666 ق)
2- النقاية في مختصر الوقاية - مختصر وقاية الرواية في مسائل الهداية (النقاية)؛ صدرالشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (- 750 ق)
3- شرح وقاية الرواية في مسائل الهداية - شرح الوقاية؛ صدرالشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (- 750 ق)
4- شرح المواضع المغلقة من وقاية الرواية، صدرالشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (- 750 ق)
5- خلاصة وقاية الرواية في مسائل الهداية؛ صدرالشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (- 750 ق)
6- حل الغوامض من وقاية الرواية في مسائل الهداية؛ صدرالشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (- 750 ق)
7- شرح النقاية مختصر الوقاية؛ رومی، محمود بن الياس (- قرن 9)
8- شرح وقاية الرواية في مسائل الهداية؛ ابن فرشته، عبداللطیف بن عبدالعزیز (- 801 ق)
9- کمال الدراية في شرح النقاية؛ اشمونی، احمد بن محمد (801-872 ق)
10- حاشية شرح الوقاية؛ ابن فناری، حسن بن محمد شاه (840-886)
11- حاشية النقاية في مختصر الوقاية؛ یعقوب بن جلال الدين (- 891)
12- شرح مختصر الوقاية - شرح النقاية؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (898-817 ق)
13- وقاية الرواية في مسائل الهداية (ترجمه)؛ جرجانی، محمد بن محمد (- قرن 10)
14- وقاية الرواية في مسائل الهداية (ترجمه) - شرح وقاية الرواية؛ جرجانی، محمد بن محمد (- قرن 10)
15- وقاية الرواية في مسائل الهداية (ترجمه)؛ بالیکسری، یوسف بن دولت (- قرن 10)
16- وقاية الرواية (ترجمه منظوم)؛ بالیکسری، یوسف بن دولت (- 10)
17- شرح النقاية مختصر الوقاية - شرح مختصر الوقاية؛ ابوالمکارم بن عبدالله بن محمد (- قرن 10)
18 - ذخيرة العقبي - حاشية شرح الوقاية لصدر الشريعة العظمي؛ اخی چلبی، یوسف بن جنید (- 905 ق)
19- شرح النقاية مختصر الوقاية - شرح مختصر الوقاية؛ بیرجندی، عبدالعلی بن محمد (- 934 ق)
20- الاصلاح و الايضاح - شرح متن الوقاية؛ ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان (- 940 ق)
21- شرح وقاية الرواية؛ عصام الدين اسفراینی، ابراهیم بن محمد (951-873 ق)
22- جامع الرموز؛ خراسانی قهستانی، شمس الدين محمد (- 962 ق)
23 - التطبيق - شرح وقاية الرواية؛ نیکدی، قاسم بن سلیمان (- 970)
24- شرح وقاية (ترجمه)؛ سجاول سرهندی، عبدالحق (- قرن 11)
25- شرح الوقاية - دائرة الهندية - معرفة الزوال - معرفة وقت الزوال و القبلة؛ خلخالی، حسین بن حسن (- 1014 ق)
26- معرفة القبلة؛ خلخالی، حسین بن حسن (- 1014 ق)
27- منافع المسلمين؛ عبدالجمیل بن محمود بن صافی
28- شرح اصطلاحات جامع الرموز؛ مهاجر بلغاری بخاری
29- حاشية شرح الوقاية؛ محمد بن غلام بن میر عبدالله
30- حاشية شرح الوقاية؛ محمد غلام بن میر عبدالله
31- مختصر الوقاية (ترجمه)؛ ملا محمد صلاح
32- حاشية شرح الوقاية (2 عنوان)
33- شرح وقاية الرواية (3 عنوان)
34- شرح وقاية الرواية في مسائل الهداية
35- نظم الوقاية
36- وقاية الرواية (ترجمه و شرح)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 791 ق؛ مصحح، محشی به امضاء «س» و «توفیق» و «ج م ع» و «صدر مع» و «کافی ع»؛ جلد: گالینگور، 199 گ، 13 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 8 - 4944]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: فنکاوی، علی بن اسماعیل، تا: 793 ق؛ مصحح، محشی به امضا ء «س» و «فرشته» و ... و از نهایه و ایضاح و ...؛ جلد: مقوا، 188 گ، 11 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 4944 - 8]
خط: نسخ، کا: مراد بن زکریا قرا حصاری، تا: 20 ذیحجه 799 ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «الواثق بالله عثمان بن عمر» (مقرنص)؛ جلد: تیماج، 130 گ، 13 سطر، اندازه: 28×17 سم [ف: 7 - 262]
خط: نسخ، کا: محمد بن خان البال کسری، تا: قرن 9؛ مجدول، محشی؛ 145 گ، 13 سطر، اندازه: 18/5×27 سم [ف: 9 - 363]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی؛ جلد: تیماج، 176 گ، 13 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 25 - 162]
جلد دوم و از کتاب بیوع تا وصیت می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 262 گ، 21 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 23 - 63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن الياس آغا، تا: 832 ق؛ مصحح، محشی؛
جلد: مقوایی، 146 گ، 13 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 3 - 216]
خط: نسخ نازیبا، کا: حمزة بن عبدالله بن حاجی احمد، تا: اوایل شعبان 861 ق؛ محشی؛ تملک: عثمان مدرس مدرسه حسینیه؛ جلد: تیماج، 119 گ، 13 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 3 - 349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن علی بن اسماعیل، تا: 863 ق؛ مصحح؛ محشی با نشانه های غرنوی، ابن قدسیه، ملک رحمه، ص، ه، کافی، هدایه، کنز، ف، کفایه، واقعات، نهایه، جامع کبیر، ق، شرح مصابح، مسعودی، خاره، مختار، واجد، عتابی، شرح کنز، صحا؛ تملک: حسین بن عبدالغنی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 116 گ، 15 سطر (17×10)، اندازه: 18×27 سم [ف: 14 - 137]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 30×21 سم [نسخه پژوهی: 2 - 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: عبدالکریم بن محمد، تا: 976 ق، جا: بلغراد ارنود؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان های «هداية، کافی، س، ح و ...»؛ در آغاز نام «قلندر علی رضا افندی ...» آمده؛ 294 گ، 7 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 40/2 - 184]
آغاز: کتاب الطهارة قال الله تعالی یا ایها الذين آمنوا اذا قمتم الي الصلوة فاغسلوا الآية؛ انجام: برابر
خط: رقاع، کا: مصطفی بن حسن، تا: 15 صفر 992 ق؛ محشی، در دو صفحه پایانی حاشیه ای بر چند مطلب از هدایه نقل شده: «قال في الهداية و لیس للقاضی أن یستخلف علی القضاء الا أن یفوض اليه ... اقول یعنی یجوز له أن یقیم الغير مقامه»؛ جلد: تیماج مذهب، 405 ص، 11 سطر، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 45 - 93]
آغاز: في نشر الاحكام و تبلیغ الشرائع و الله ولی الارشاد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ تملک: محمد بن حاج رستم آغا شهیر به شمشیر زاده به تاریخ 9 ذیقعده 1289؛ 225 گ، 9 سطر، اندازه: 25×18 سم [ف: 3 - 224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، کا: محمد بن ابراهیم افخصاری، تا: اواخر صفر 1022 ق؛ مجدول، دارای سر لوح مذهب، محشی به نشان «اخی چلبی»، «فرشته»، «ابن ملک» «صدر الشريعة» «کافی»؛ جلد: تیماج مذهب، 148 گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 30 - 204]
بی کا، تا: قرن 13؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی [نشریه: 7 - 710]
آغاز: برابر؛ انجام: و حسن أن تجعل بینهما قادرة علی الحيلوله
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «محمد قادر محبی الدين سه 1237»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 197 گ، 11 سطر (11×7)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 5 - 1760]
خط: نسخ، کا: لازیدی، یحیی بن ابراهیم، بی تا؛ نسخه قدیم، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 121 گ، 15 سطر، اندازه: 27×18/5 سم [ف: 9 - 341]
wiqāyat-ur riwāya (t. manẓūm)
بالیکسری، یوسف بن دولت، قرن 10 قمری
bālīksarī, yūsof ebn-e dowlat( - 16c)
وابسته به: وقاية الرواية في مسائل الهداية؛ برهان الشريعه، محمود بن عبیدالله (- 673 ق)
قاضی یوسف بن دولت الباليكسري کتاب وقایه را به ترکی به نظم آورده و بنا به گفته حاجی خلیفه این ترجمه منظوم در 867 ق انجام پذیرفته است (کشف الظنون 2024/2). ناظم، در مقدمه از سلطان مراد بن محمد خان، سلطان عثمانی نام برده، که احتمال دارد این منظومه فقهی را برای وی ساخته باشد.
[عثمانلی مؤلفلري 304/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 950 عکسی
آغاز: اول اسم الله اله بشلایلوم ** ایش بسم الله الله اشلایلوم؛ انجام: مجتهد لر مقتدا سی اول امام ** رای کامل اصل محکم و السلام
نسخه اصل: ازمیر، منتقله بسلیمانیه - استانبول، شماره 218؛ خط: نسخ، کا: درویش عیسی، تا: 873 ق، جا: جامع ایاصوفیه؛ مصحح، محشی؛ 213 گ، 15 سطر [عکسی: ف: 2 - 430]
wiqāyat-ur riwāya (t. wa š.)
وابسته به: وقاية الرواية في مسائل الهداية؛ برهان الشريعه، محمود بن عبیدالله (- 673 ق)
ترجمه و شرح ترکی است از کتاب «وقاية الرواية في مسایل الهداية» برهان الشريعه محمود. این ترجمه به صورت مزجی برگزار شده و مترجم در اندک مواردی شرحی نیز بر ترجمه افزوده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8597-58/47
آغاز: فخاطه قباء ضمنه قيمة ثوبه أو أخذ القباء باجر مثله و لم یزد علی ما سمی بر كمسة بربزور سه کو کلمک دکمک ایجون اول دخی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 312 گ، 19 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 2 - 875]
an-niqāya fī muxtaṣar-il wiqāya (t.)
جرجانی، محمد بن محمد، قرن 10 قمری
jorjānī, mohammad ebn-e mohammad( - 16c)
وابسته به: النقاية في مختصر الوقاية ؛ صدرالشریعه الثاني، عبیدالله بن مسعود (- 750 ق)
اهدا به: ابوالغازی عبیدالله بهادر خان
تاریخ تأليف: دوشنبه 11 صفر 937 ق؛ محل تأليف: هرات
امام برهان الشريعة محمود بن صدر الشريعة الاول عبیدالله خمولی حنفی (- 673) برای پسر دختر خود صدرالشريعة دوم «وقاية الرواية في مسائل الهداية» نوشته است. شیخ امام صدرالشريعة الاصغر عبیدالله بن مسعود بن تاج الشريعة محمود محبوبی حنفی که همان پسر دختر او است «النقاية مختصر الوقاية» ساخته است. محمد صلاح بن بدرالدین محمد جرجانی این مختصر را ترجمه کرده است که برخی از آن به نام «منافع مسلمین» یاد کرده اند.
[این اثر در دنا با عنوان «وقاية الرواية في مسائل الهداية (ترجمه)» معرفی شده است و در فنخا با توجه به توضیحات کتاب شناسی نام آن اصلاح شد، اما به سبب آن که از محل الفبايي آن (در جلد 33) گذشته ایم، در همین جا معرفی می شود.]
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، چون در حدیث صحیح واقع شده است که یک مرد فقیه بر شیطان اشد است
انجام: و اجعل عواقب امورنا الى الخير و احسن عاقبتنا في الامر کلها و اجرنا من خزی الدنيا و عذاب الآخرة و الحمدلله اولا آخرا.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: آداغی، پرتقان قلی بن بردی خواجه، تا: ربیع الاول 977 ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 153 گ، 25 سطر (18×13)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 یا 12؛ دارای سر لوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 268 گ، 21 سطر (18×10)، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: 51 - 197]
آغاز: به متن ممزوج ساخته شد اگر چه این نوع فعل حد این کمینه بنمود ... قال المصنف رحمه الله تعالی بسم الله یعنی ابتدا می کنم به نام خدای؛ انجام: فصل مسایل شتی یعنی مسئله های پراکنده - کتاب الاخرس ... و این از جهت آن است که از قبیل حذر نمی توان کرد و متعذر است باز ایستادن از ... علیه و علیهم الصلوة و السلام من الله رب العالمين اللهم اغفر لنا و ... و لمن دعانا بالخیر و لمن قال آمین.
در فهرست آستان قدس (ج 651/5) به عبدالجمیل بن محمود بن صائی نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 202 گ (1 ر - 202 ر)، 27 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 38 - 337]
wiqāyat-uz zalal fi š.-i ḥadīt-il ‘ilal
لاریجانی، زین العابدين بن محمد یوسف، ق 13 قمری
lārījānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad yūsof ( - 19c)
رساله ای است در شرح حدیث علل الشرايع در مورد اعمال حضرت خضر که در سوره مبارکه کهف بیان گردیده، و تأويل بعضی از عبارات آن و دفع شبهات اعتقادی که احیانا عرضه می شود.
آغاز : الحمدلله الوالي المعين و الصلاة علی محمد و آله اجمعین و بعد فیقول الفقير المذنب
انجام: و یکون انکار موسی مع هذه القبائح الصادرة منهم علی خضر اقوی اوقع فتامل
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11259/6
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 13 گ (241-253)، 15 سطر، اندازه: 13/5×7/5 سم [ف: 28 - 386]
wiqāyat-ul musāfir
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: 1257 ق
در آداب سفر و دعا های مربوط به این موضوع چهار «باب» است دارای فصول کوتاه: 1. في اختیار یوم السفر؛ 2. فیما یتوفی به عن المكاره؛ 3. في مقدمات السفر الى حال الركوب؛ 4. فیما یعمل حین الخروج من البيت الى حین التوجه.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... ان هذه رسالة شريفة في آداب السفر
انجام: و اجعل لی من لدنك سلطانا نصیرا و لنکتف بما ذکرنا في هذه الأبواب.
انجام: لنکتف بما ذکرنا في هذه الابواب و نرجو من الله حسن الثواب انه کریم وهاب
خط: نسخ، کا: شیرازی، یوسف بن علی، تا: رجب 1257 ق؛ جلد: تیماج، 16 گ، اندازه: 17×10 سم [ف: 3 - 949]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: حسینی، جعفر، تا: شوال 1267 ق؛ جلد: تیماج، 19 گ (108 پ - 126 ر)، 14 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 6 - 374]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1272 ق؛ جلد: تیماج، 18 گ (176-193)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 3 - 1047]
wiqāyat-ul hidāya fi-l baqā’ ‘alā taqlīd-il mayyit
قزوینی، عبدالوهاب بن محمد علی، ق 13 قمری
qazvīnī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad ‘alī( - 19c)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5932/9
آغاز: بسمله، الحمد الله و الصلاة علی محمد المصطفى؛ انجام: فتدبر و لا تغفل.
کا: بیابانکی قزوینی، علی مردان بن محمد علی، تا: 1240 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 4 گ (210 پ - 213 ر)، 18 سطر (10×20)، اندازه: 20×30 سم [ف: 16 - 161]
vaqāye‘
سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی، 1268 - 1342 قمری
sepehr-e kāšānī, ‘abbās-qolī ebn-e mohammad taqī (1852 - 1924)
درباره حوادث سیاسی و اجتماعی ایران و جنگی روس و عثمانی مورخ 13 ذیحجه 1294 ق - 20 ذیحجه 1295 ق.
آغاز: بسمله کهتر آفریده افریدگار و کمتر بنده دربار عدالت آثار ابن لسان الملك مستوفی اول دیوان همایون اعلی عباسقلی منشی مخصوص و داروغه وزارت جلیله خارجه دولت ایران چنین می نگارد.
انجام: هر مملکتی که آغازش این انجامش چنین و العلم عندالله ... في 20 شهر ذیحجه 1295
[فهرستواره منزوی 973/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2872
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا، جلد: پارچه ای، 18 گ، 17 سطر (16×9)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 10 - 1717]
vaqāye"
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25617
بی کا، بی تا؛ خریداری از امان الله [رایانه]
al-vaqāye'
مؤلف وقایعی را که در سال های متمادی اتفاق افتاده فهرست وار ذکر می نماید. در خلال مباحث مسائل نجومی و اختیارات و معرفت سعد و نحس و احکام خسوف و کسوف و تأثيرات آن ها و از این قبیل مسائل.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1292
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 230 گ، اندازه: 22×18 سم [ف: 2 - 487]
vaqāye'-e ettefaqiye
رویدادهای جنبش مشروطیت است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 197 - عکسی
بخش پایانی کتاب است. رویداد هایی است با عکسه، نامه و اسنادی (عکس)؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ 24 ص (309-332) [عکسی ف: 2 - 296]
vaqaye-e ettefaqiyye ps az xaqan-e maqfur
ظاهرا بخشی از کتاب مستقلی باشد که پس از وفات فتحعلی شاه به سال 1250 ق به وقایع اتفاقیه بین شاهزادگان پرداخته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8574/2
آغاز: در بیان وقایع اتفاقیه بعد از وفات خاقان مغفور ... از جمله شاهزادگان که داعیه اظهار حیات بعد از وفات خاقان مغفور در خود می دیدند و سال های سال ... یکی ظل السلطان بود که سرور و
غرور بیول خزانه؛ انجام: و در روز پانزدهم ما رجب از پی اشرار در حرکت آمده از راه خرما رود عطف عنان عزیمت به جانب شاهرود فرمودند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «جعفر بن رضا» (بیضوی)؛ 11 گ (7 ر - 17 پ)، اندازه: 20/5×33/5 سم [ف: 28 - 132]
vaqāye‘-e ettefāqīye-ye hazrat-e ‘abd-ol-‘azīm
کتابچه وقایع اتفاقیه حضرت عبدالعظیم، از روز شنبه بیست و یکم 14 تا روز آدینه ششم 24. در آن آمده که از سلامتی وجود مبارک اعلی حضرت اقدس همه اهالی و کسبه به دعاگویی وجود مبارک می پردازند و در آغاز این دفتر فهرست نام های مقبره ها آمده و پس از آن آن چه اتفاق افتاده از رفت و آمد امرا و بزرگان در شهر ری و وضع طلاب و مدارس آن جا یاد شده است.
آغاز: وقایع اتفاقیه حضرت عبدالعظیم به تاریخ یوم شنبه بیست و یکم شهر ربیع المولود ... از سیاقی وجود مبارک اعلیحضرت اقدس ... عموم اهالی و کسبه در دعاگویی وجود مبارک مشغول هستند ...
[فهرستواره منزوی 1103/2]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5662
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 12 گ، 9 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 617]
vaqāye‘-e esfahān
مولف که از صاحب منصبان دوره قاجار بوده و برای مأموريت به اصفهان رفته است، در این دفتر گزارش مختصری از اهم وقایعی که در آن جا بین سال های 1264-1272 ق رخ داده را آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9916/1
آغاز: هو الله تعالی شأنه در اول این دولت افزون و بدو سلطنت اعلیحضرت قدر قدرت؛ انجام: آن چه را مصلحت است و قابل تاریخ است البته خواهد نوشت زیادہ عرض نمودن جسارت است ... غره شهر ربیع الاول سنه 1272
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 12 گ (1 پ - 12 پ)، 13 سطر، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 31 - 131]
وقایع الايام - وقایع السنين و الأعوام
وقایع الأيام - وقایع ماه مبارك رمضان
وقایع الايام - وقایع الشهور و بدائع الأمور
waqāyi‘-ul ayyām
یزدی، احمد بن عباس، ق 13 قمری
yazdī, ahmad ebn-e ‘abbās( - 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 14614
خط: نسخ، بی کا، تا: 1292 ق [الفبائي: - 605]
vaqāye‘-ol ayyām = safar-nāme-ye šeyx-ol eslām-e qazvīnī
شیخ الاسلام قزوینی، منصور، - 1316؟ قمری
šayx-ol-eslām qazvīnī, mansūr( - 1899)
مؤلف از طرف حکومت قاجاریه، حاکم بروجرد و لرستان و عربستان بوده است. او در این مدت مشاهدات خود را از سفر هایش در سه جلد تنظیم نموده است. این یادداشت ها به صورت روزانه تنظیم شده و مؤلف جزئیات وقایع و کار هایی را که در هر روز برایش اتفاق افتاده، به طور دقیق ثبت نموده است. وی در اثنای کتاب به مناسبت، از سه شاعر نام برده و بخشی از شعرشان را آورده که عبارتند از: سید باقر آشفته (سید محمد باقر بن سید مهدی بن سید محمد علی از سادات رضوی کاشان و متولد در دزفول، مشهور به سید صدرالدین ظهیر الاسلام زاده متخلص به آشفته متوفای 1331 ق)؛ جوابیه شاه از شاعری با تخلص سیار؛ اشعار حاج ملا اسماعیل بروجردی در هجو امین السلطان و مدح سردار. این سفرنامه از جهت دقت نظر مؤلف در نقل وقایع در شناخت مسایل اجتماعی، سیاسی و جامع شناسی عصر مؤلف، حائز اهمیت است.
آغاز: بعد الحمد و الثناء از آن جایی که قواعد تجارب و متصدیات امور مربوط در حفظ مشروحات اعمال است و او نیز منوط به اذکار که نگهداری این هم موقوف به کتابت است ... روز پنج شنبه سه ساعت به غروب مانده بدون اطلاع و استعلام واقعه و خداحافظی از رفقا؛ انجام: صبح روز پنج شنبه سلخ از خواب برخواسته آمدم پایین نماز و قرآنی خوانده آدم های محد ابراهیم خان آمدن که قمه ما را رعیت نادر دزدیده اند ... شب ها را خوب به استراحت خوابیدیم
جلد اول از یادداشت های مؤلف است که در حکومت بروجرد و لرستان نوشته است؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا علی اکبر السهروي بن کربلایی غلامعلی، تا: 12ذیحجه 1310 ق، برای مؤلف نوشته شده؛ 173 گ، 14 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 37 - 258]
آغاز: بسمله. حمد بیحد و ثنای وافر پروردگاری را سزاست که ما را از کتم عدم به عرصه وجود آورد ...
جلد دوم و قسمتی از جلد سوم کتاب، دفتر یادداشت خاطرات روزانه مؤلف است در سال 1312 که در آن از اوضاع زندگانی خود از خورد و خوراک و پوشاک و خواب و دید و بازدید ها و سفر ها و کار های روزمره گزارش داده است؛ خط: شکسته تحریری، بی کا، تا: 10 جمادی الاول 1312 ق؛ در سه برگ پایانی نسخه گزارشی از دولت مظفرالدین شاه قاجار در سال 1315 درج شده به خط احمد بن ملا شکرالله؛ جلد: تیماج نارنجی، 183 گ، 15 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 31 - 139]
waqāyi‘-ul ayyām
مروج الاسلام، علی اکبر، 1271 - 1358 شمسی
moravvej-ol-eslām, ‘alī akbar (1892 - 1979)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29450
آغاز: بسمله، الحمدلله کلمه الله و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد رسول الله و علی آله ... الاتقياء و اللعن الدائم علی اعدائهم؛ انجام وفات امام جواد (علیه السلام) ما نقل في کشف الغمة في رواية حافظ عبدالعزیز ...
خط: نستعلیق جلی، کاتب - مؤلف، تا: 1360 ق [رایانه]
waqāyi‘-ul ayyām
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 - 1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1865 - 1947)
وقایع و رویداد های تاریخی را به ترتیب روز های به وقوع پیوستن آن ها، در این کتاب با تفصیل گزارش داده است و بیشتر به داستان های دینی و مذهبی می پردازد و ضمنا مطالب بسیاری مناسب با واقعه ها می آورد.
چاپ: چند بار به چاپ رسیده؛ مشار فارسی، ج 5، ص 5426؛ ایران، تبریز، 1325 ق، سنگی، وزیری بزرگ،
1+577+60+16 صص؛ ایران، تبریز، مطبعه علمیه، 1351 ق، با تصحیح و مقابله مؤلف و آقا میرزا حسن راثی خیابانی، سنگی، خشتی، 30+12+677+6 ص؛ (ج 3، صیام): با تقریظ محمد علی غروی اردوبادی، ترجمه مؤلف به قلم سید محمد مهدی علوی سبزواری (صص 633-664)، به سعی و اهتمام مشهدی اسماعیل بن مشهدی اسد آقا، 12+677+30+6 صص؛ ایران، تبریز، 1344 قمری، 632 ص (ج 2، احوال محرم الحرام): 1340-1344 ق؛ ایران، 1362 ق (ج 4، تتمه محرم الحرام)، 14+402+6 صص؛ عراق، نجف اشرف، مطبعه مرتضویه، 1353 ق، سنگی، خشتی، 567 ص ص، (ج 2، احوال محرم الحرام): به مباشرت آقا محمدرضا غروی، با تقریضات سید عبدالحمید آقا غیاثی تبریزی، با نفقه حاج شیخ محمد صادق کتبی تاجر کتابفروش (صاحب مطبع)
[فهرستواره منزوی 669/1]
برگ هایی از جلد پنجم کتاب می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا، محشی؛ 58 گ، اندازه: 17×13 سم [ف: 12 - 72]
یادداشت های کوتاه مؤلف و گویا تحریر اول کتاب باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ مطالب در هم و صفحه ها ناموزون؛ جلد: تیماج، 155 گ، اندازه: 21×15 سم [ف: 12 - 113]
آغاز: [هلال اول محرم الحرام] حال الصادق (علیه السلام). في المنتخب روی عن الصادق (علیه السلام) انه کان اذا هل هلال عاشورا اشد حزنه ... شیخ فخر الدين طریحی علیه الرحمة روایت نموده وقتی که ماه محرم داخل شده؛ انجام: مگر مودت اقربا و دوستی بان ها ... و دوستی نمودند و مودت کردند ... انتهی ما في اللسان.
این نسخه، که پراکنده و ناقص می باشد، شامل بخشی از وقایع ماه محرم الحرام است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ محشی؛ 49 گ (28-76)، 25 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 38 - 441]
waqāyi'-ul ayyām
کتابی است که حوادث مذهبی ایام را به ترتیب ماه و روز آورده است. وقایع ربیع الاول را تا باب 12 ماه جمادی الثاني را دارد. از ریاض سید نعمت الله نقل می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 99 معزی
آغاز: ليلة الخميس و في ليلة الرابع منه کان خروجه من الغار متوجها إلى المدينة و في انوار السيد (رحمه الله علیه) و في صبيحة هذه اليلة صار المشركون إلى باب الغار؛ انجام: في الثالث منه و فیه کانت وفات فاطمة الزهراء صلوات الله علیها ... و الله لتبلس قبرها و النصلين علیها فضرب علی علیه السلام إلى جوامع ثوبه فهزه ثم ضرب به الارض.
نسخه شامل وقایع ربیع الاول تا جمادی الاولي است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، تملک: محمد طاهر در 19 رجب 1293 ق؛ جلد: مقوا، 85 گ، 18 سطر (15×8/5)، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 39 - 58]
vaqāye‘-ol ayyām fī ahvāl-el anām
سیستانی، محمد علی بن محمدرضا، - 1334 قمری
sīstānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rezā(- 1916)
تاریخ عمومی است به ترتیب روز های سال از آغاز ماه محرم تا پایان ماه ذیحجه، در یک «مقدمه» و دوازده «کتاب» و یک «خاتمه»، برای هر ماهی کتابی مشتمل بر سی «فصل» که هر فصل مخصوص روزی می باشد. در عنوان هر روز نام مآخذ برده شده و وقایع با عبارات آن مآخذ آورده می شود.
آغاز: الحمدلله الذي جعل وقایع الايام تبصرة لأولى الأفهام ... و بعد چنین گوید بنده عاصی و غریق بحر معاصی.
[فهرستواره منزوی 669/1]
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد چنین گوید ... ابن محمدرضا محمد علی ... به تأليف فهرست کتاب مستطاب وقایع الايام في احوال الأنام پرداخت؛ انجام: به طرف بصره واقع است
از محمد علی بن محمدرضا؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ 210 گ، 21 سطر، اندازه: 14/4×22/9 سم [ف: 4 - 839]
آغاز برابر؛ انجام: چون در ورقی نی که نگویم اینست ** تاریخ فلان بن فلان بن فلان
خط: نسخ، کا: محمد حسین (گویا فرزند مؤلف)، تا: سه شنبه 7 صفر 1337 ق؛ 464 گ، 17 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 12 - 121]
vaqāye‘-ol ayyām va ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17047
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 18/2×11/4 سم [رایانه]
vaqāye‘-ol ayyām va a‘māl-ol ayyām
غیر همانند:
آغاز: الحمدلله الذي جعل الرجب نهرا في الجنه و اکرم علی عباده الصالحين بالرحمة و النعمة و بشر علی الكافرين الملحدين بالغضب و السخط و النقمه و الصلوة و السلام علی أبي القاسم محمد صلی الله علیه و آله؛ انجام: اخر روز دعا سماة خوانده شود و ان ساعتی است که کار دنیا تمام وادم خلق شده و درخت نشانیدن و نقد و تحویل نیکو و زیارت قبر ابوین ضروری و استخاره از صبح تا طلوع و از زوال تا عصر خوب است و اعمال این روز بسیار است.
هر روزی از روز های سال را که در آن واقعه ای در جهان اسلام روی داده ذکر کرده سپس به اعمال و اذکار آن روز ها نیز می پردازد، از ماه رجب آغاز و به شوال انجام گرفته است، مؤلف در این رساله از کتب اقبال، حيوة القلوب و غیره نقل می کند، کلمه «راحة المعاد» در چند عنوان تکرار شده است؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 187 گ، اندازه: 21×14 سم [ف مخ: 5 - 2281]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله الذي جعل شهر ربیع الأول ربیعا للابرار وارفع درجات المؤمنين الأخيار و اسفل درکات الكافرين الاشرار؛ انجام: ولکن از کلام دیگران آوردن نعش مطهر او را به درب خیمه مستفاد نمی شود زیرا که زیرا که هر عضو او را که بر می داشت عضو دیگرش روی زمین می ماند
ربیع الاول تا جمادی الثاني؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 168 گ، اندازه: 21×13 سم [ف مخ: 5 - 2281]
vaqāye‘-e bīst sāle mašrūtīyat-e īrān
گلشن ایرانپور، عبدالوهاب، 1257 - 1315 قمری
golšan-e īrānpūr, ‘abd-ol-vahāb (1841 - 1898)
تاریخ مفصل سنواتی است که بیشتر نظر به وقایع شهر اصفهان که دارای مرکزیت بوده، دارد و ضمنا تاریخ عمومی ایران و بعضی از حوادث مهم کشور های بزرگ دیگر را در بردارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8025
آغاز: بتاریخ روز چهارشنبه بیست و هفتم شهر جمادی الأول 1335 یکساعت و چهل و شش دقیقه از روز بر آمده
شامل تواریخ سال های 1335-1344 ق می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 439 گ، 11 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 21 - 38]
vaqāye'-e tāj gozārī-ye jahāngīr pādešāh-e hendūstān
به نثر و نظم، از زبان شاه و نوری جهان بیگم و قندهاری بیگم.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4341/9
آغاز روزی در ایام بهار و آغاز ابتسام گلزار که ابر آذری سایبان زنگاری بدامان ایوان فلک زبر جدی بسته، و فراش نسیم؛ انجام: بانوی جهان بزم عشرت ساختند، و بنای نوش و کنار بوس شب را بروز آوردند ...
خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: 1219 ق، جا: محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، 2 گ (90 ر - 91 ر متن و هامش)، 13 سطر، اندازه: 34×22/3 سم [ف: 7 - 358]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/8 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 296]
vaqāye‘-e tārīxī serrī rang peten va sadr-‘alī xān bahādor
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3895/3 - ف
نسخه اصل: دیوان هند ش 2598 (اته 530)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 276 - 2]
vaqāye‘-e jong-e nāder-šāh
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3479/3 - ف
نسخه اصل: آصفیه دکن؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 150]
vaqāye‘-e heydarābād = vaqāye‘-e ne‘matxān
عالی شیرازی، محمد، - 1121 قمری
‘ālī šīrāzī, mohammad( - 1710)
اهدا به: محی الدين محمد اورنگ زیب
تاریخ تأليف: رجب 1115 ق
رویداد های محاصره حیدر آباد و گشودن آن در 1098 ق سی امین سال پادشاهی اورنگ زیب (1069-1118 ق) با نثری دشوار آمیخته به نظم نگاشته است. یکی از کتاب های درسی شبه قاره بوده است.
آغاز: دمی که مدرس کشاف صبح در صفه صدق و صفا نشسته چون قاضی بیضا تفسیر و الشمس و ضحیها به خط شعاعی آفتاب بر صفحه روزگار نگاشت.
انجام: چو بر بهمن جز اسفند ارمز ماهی نیفزاید ** اگرچه عمر او افزود اما عقل او کم شد ...
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5431؛ هند، 1873 میلادی، سنگی، وزیری، 154 ص؛ این کتاب به کوشش میرزا حمزه خان مازندرانی در هند چاپ شده است؛ هند، کانبور، مطبع نولکشور، 1878 میلادی، سنگی، وزیری، 154+4 ص ؛ هند، کانبور، بی ناشر، 1870 میلادی، سنگی، وزیری، 154 ص
[الذريعة 270/11 و 169/5؛ فهرستواره منزوی 1366/2؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 - 110]
آغاز: برابر؛ انجام: اما عقل او عقل گمشده (تمام شد واقعات عالم گیری تصنیف نعمت خان غزه شهر ربیع الاول سنه 1158 هجری مطابق سنه 27 محمد شاهی)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی، 134 ص (1-134)، 12 سطر (12×6/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 9 - 1348]
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر؛ 9 گ (حاشیه 62 ر و متن و حاشیه 62 پ - 70 پ)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38 - 316]
آغاز: برابر؛ انجام: طرفه حالیست در زمانه ما ** هر که جاهل تر است کامل تر/ جهل را خوب می خرند امروز ** کاشکی می فروختند بزر.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12، جا: شاه جهان آباد؛ دارای سه سر لوح و کتیبه مذهب و مرصع، مجدول؛ 45 ص (458-502)، 14 سطر، اندازه: 29/6×17/7 سم [ف: 17 - 423]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد عبدالحمید، تا: 5 رجب 1145 ق، برای جمعه دار عمر دراز خان بن دولت خان جمعدار؛ مجدول، محشی؛ 53 گ، 15 سطر، اندازه: 18/5×27/5 سم [ف: 37 - 556]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 سطر (18×9/5)، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 16 - 756]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: احتمالأ قرن 13؛ دارای سرلوح، مجدول؛ 21 گ (57 پ - 97 ر)، 14 سطر (16×9)، اندازه: 20×13/6 سم [رایانه]
آغاز: چنان در روشنی گردید کامل ** که می زد خنده بر آیینه دل؛ انجام: بلکه به فحوای اشداء علی الكفار رحماء بینهم هر جا که مخالفان پیدا شوند بجانب مخالف مرکب می تازند ...
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ 61 گ (1 ر - 61 پ)، 12 سطر، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 1 - 153]
آغاز: برابر؛ انجام و احوال لشکریان بساق بایعان به دو کان خود فروشی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 89 گ، ابعاد متن: 7×12/5، اندازه: 12×17 سم [ف: 16 - 66]
آغاز برابر انجام: و نیر جهان افروز سلطنت و کشورستانی بر مفارق اعالی و ادانی نورانی باد.
خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: 1219 ق، جا: محمد آباد؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، 9 گ (103 پ - 111 پ) (متن و هامش)، 13 سطر، اندازه: 34×22/3 سم [ف: 7 - 360]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/12 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 296]
آغاز برابر؛ انجام: کنون عرض دعایم بر زبان است ** زبانم در دعای دوستان است.
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید حسین علی موسوی، تا: سه شنبه 7 ذیحجه 1223 ق؛ 64 گ (19 ر - 82 پ)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 182 - 1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1227 ق، جا: مقام باغ نواب سیف الملك بهادر؛ 170 ص (1-170)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 21 - 244]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1248 ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 83 گ، 11 سطر (15×9)، اندازه: 20×15 سم [ف: 17 - 482]
آغاز برابر؛ انجام: چو بر بهمن جز اسفند ارمز ماهی نیفزاید ** اگرچه عمر او افزود اما عقل او کم شد .../ و ... هیچ عاشق دور از جانان مباد ** چون من بیچاره در هجران مباد ... و «... تصنیفات مرحوم مغفور اسکنه الله في روضات الجنان مع الحور و الغلمان در معرض طبع و ارتسام در آورده تا طالبان را آلت استفاده و کاملان را از آن کمالی زیاده حاصل آید ...
شامل: 1. وقایع: نظم و نثری است مسجع و متکلفانه که بعد از مقدمه ای نصاب الصبيان را برای بیان مقصود خود تضمین نموده است، 2. رساله حسن و عشق، 3. مطالبی از جامع و کاتب نسخه؛ خط: نستعلیق پخته، کا: میرزا حمزه مازندرانی، تا: 1248-1250 ق، مجدول و مذهب، دارای سه سر لوح زیبا؛ جلد: چرمی، 134 گ، 11سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 1401]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: سید ابوالحسن، تا: 17 شوال 1253 ق، جا: کرنول (قلعه قمر نگر)؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 19 سطر (12/4×6)، اندازه: 20×12 سم [ف: 16 - 694]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نراین داس، تا: 20 جمادی الثاني 1256 ق، جا: شاه جهان آباد هند؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مشمع، 76 گ (64 پ - 139 ر)، 11 سطر (15×9)، اندازه: 21×16 سم [ف: 423 - 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم طباطبائی، تا: 1280 ق؛ جلد: تیماج، 48 گ، 17 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 20×11/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق درشت خط، کا: میرزا حمزه مازندرانی، تا: 1319 ق، جا: تهران؛ مقابله شده توسط اسدالله منجم؛ جلد: میشن، 46 گ (140 ر - 185 ر)، 15 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 5 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 108 گ (97 پ - 204 پ)، 16 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 1 - 60]
قسمتی از آن؛ بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2 - 382]
آغاز برابر انجام: ز فروردین چو بگذشتی مه اردیبهشت آید ** بود فصل بهار خزان باغ عالم شد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 39 گ (122 پ - 160 پ)، 17 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف مخ: 5 - 2281]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ وقایع نعمت خان عالی باید دانست که بعد معانی آیات کلام الهي و بعد از آن معانی بعض عبارات فارسی تامل طلب و بعد آن به ترتیب حروف تهجی لغات نوشته شد کانه شهاب ثاقب بام افتادن ستاره که عرب رجم شیاطین گویند اظهر من الشمس و ابین من الأمس یعنی ظاهرتر است از شمس و؛ انجام: که پادشاه بر آن فیلان قدم نهاده می گذرد و پول ور هندوی دروازه را گویند؟ زری زرتخواه منیق آواز خر بر دل ناخن زدن ای دلپسند آمدن هائب هایل شهر بند ای شهر پناه کوکب زبانه های ؟؟؟ مغرور
خط: نستعلیق جلی و خفی، بی کا، بی تا؛ در منابع با نام های: پادشاه نامه عهد مبارک، بهادر شاه نامه، روزنامه وقایع محاصره حیدر آباد (گولکنده) نیز آمده است؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 10 گ، 21 سطر (21/1×11/7)، اندازه: 28/8×17/4 سم [رایانه]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور 5025/2194؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 81]
vaqāye'-e xarābī-ye dehlī = tārīx-e xarābī-ye dehlī
تاریخ مختصری است از حمله نادرشاه افشار به دهلی و بعضی از رویداد های جنگی این واقعه، با انشائی هندی و دارای اصطلاحاتی مخصوص به لهجه فارسی معمول در آن سرزمین و گویا در همان روزگار نوشته شده است.
چاپ: به کوشش شریف حسین قاسمی، بیاض، 9 (1989) ش 1: 228-175.
آغاز: کیفیت سلطنت ملک هندوستان جنت نشان و بی خبری حضرت خليفة الرحمن و بی وقاری جمیع امرایان؛ انجام: این مصرعه را بیاد آوردن: رسیده بود بلائی ولی بخیر گذشت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 7 جمادی الأول 1266 ق، به دستور راجه چکدما پرشاد بهادر؛ جلد: گالینگور آبی، 30 گ، 12 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 25 - 125]
مجهول المؤلف (احتمالا قرن 12). درباره حمله نادر شاه به هند و تصرف دهلی که به ایرانیان همراه نادر ناسزا می گوید. چون مشاهدات نویسنده است ارزش خاصی دارد؛ کا: سید عبدالغفور، بی تا، 83 گ [جنگ: 1 - 470]
نسخه اصل: آصفیه دکن؛ بی کا، تا: 24 ربیع الاول 1267 ق، به فرموده میر صفدر علی خان بستی [فیلم ها ف: 2 - 150]
vaqāye‘-e dār-os-saltane-ye esfahān
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17017
بی کا، بی تا؛ خریداری از بیژن پاینده آزاد؛ اندازه: 25/8×15/4 سم [رایانه]
vaqāye‘-e dār-os-saltane-ye esfahān (2)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17018
بی کا، بی تا، خریداری از بیژن پاینده آزاد؛ اندازه: 25/7×15/5 سم [رایانه]
وقایع دکن - تاریخ نظام شاهی
vaqāye‘-e dowre-ye mašrūtīyat
عرب، محمد حسن، ق 14 قمری
‘arab, mohammad hasan( - 20c)
مجموعه یادداشت های تاریخی از جمله وقایع مهم در دوره مشروطیت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17940
بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
وقایع الدهور و خزائن البحور - وقایع الليالي و الأيام (اتفاقات روزانه)
vaqāye‘-e sāl-e qaht-e qom
فیض قمی، علی اکبر بن محمد، ق 13 قمری
feyz-e qomī, “alī akbar ebn-e mohammad( - 19c)
تاریخ تأليف: 1289 ق
در سال 1288 ق در قم قحطی روی داده که بسیاری از مردم از بیچارگی و گرسنگی مردند. این وقایع را مؤلف در این رساله به روشی ساده برشته تحریر در آورده است.
[فهرستواره منزوی 1104/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4376
آغاز: نخستین مطلبی که از جنان به زبان گراید ستایش آفریننده هر ساکن و جنبنده است؛ انجام: اینست آخر آن چه می خواستم کلیات حکایات اتفاقیه این سال قحط را بی تکلف و تصلف منشیانه برنگارم.
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ تملک: محمد بن علی اکبر (فرزند مؤلف) به تاریخ 1314؛ جلد: تیماج، 52 گ، 10 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 11 - 381]
vaqāye‘-e sāl-e haftād-e hejrī
مازندرانی، عبدالله
māzandarānī, 'abd-ol-lāh
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18416
کا: عبدالله بن ...، تا: 1280 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 94 گ، اندازه: 22/7×16/4 سم [رایانه]
vaqāye‘-e safar-e lārījān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3661/5
به نام ناصر الدين شاه که در 1297 اتفاق افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1300 ق [ف: 7 - 15]
vaqāye‘-e safar-e marv
مؤلف: حسینی، م ع (احتمالا)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16011
آغاز: بسمله مقدمه که قبل از شروع در مقصود؛ انجام: در ظل عاطفت و رافت خداوندی رفع کسالت و پریشانی اهل ایران عموما بشود
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1304 ق [رایانه]
vaqāye‘-e saltanat-e akbar-šāh
ذکر مجملی از احوال جلوس اکبر شاه تا زمان رحلت (1014 ق) است، برگرفته از تاریخ منتخب میرزا حسن بیگ خاکی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9541/1
آغاز: بسمله. بتاریخ روز جمعه دوم ماه ربیع الاول سنه ثلث و ستین و تسعماية در ظاهر قصبه کلانور از اعمال لاهور باتفاق؛ انجام: هزار و چهارده اکبر شاه در اکره بجوار رحمت ایزدی پیوست و در سکندره دو گرهی اکره مدفون گردید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287 ق؛ جلد: تیماج، 22 گ (1 پ - 22 ر)، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 30 - 206]
vaqāye‘-e sent helen
دلاسکار
delāskār
ترجمه است از رمان طولانی «وقایع جزیره سنت هلن» تأليف کنت دلاسکار شروع ترجمه به سال 1315 ق بوده و در 24 جزء انجام گرفته است.
آغاز: بسمله دوشنبه بیست و ششم ماه او. امپراطور صبح زود قبل از ساعت هفت بیرون آمد ولی هیچ یک از ما را بیدار نکرد هوا خیلی خوب بود تنها در باغ زیر چادر مشغول کار شد؛ انجام: امپراطور غالبا خواب سنگین داشت لکن حالا می گوید فقط در چرت هستم امروز یک کشتی عازم اروپا شد
جلد سوم قسمت دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 27 ذیقعده 1307 ق؛ مجدول محرر مذهب، با سر لوح مزدوج مذهب مرصع بسیار زیبا، گویا ترجمه این جلد توسط محمود طبیب انجام شده؛ 94 گ، 15 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 8 - 4945]
آغاز: بسمله فصل هفتم دوشنبه غره رؤيه تا پنج شنبه ایضا دیروز پسرم را در بین گردش اسب برداشت از ترس آن که به درخت ها بخورد؛ انجام: در خاک اروپا سرباز نگاه دارند کار خود را خراب می کنند و کم کم اعتبار خود را سلب می نمایند
جلد سوم قسمت اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 جمادی الثاني 1317 ق؛ مجدول محرر مذهب، با سر لوح مزدوج مذهب مرصع بسیار زیبا؛ 187 گ، 15 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 8 - 4945]
آغاز: فصل چهارم فقرات مسافرت جنگ ایطالیا. تتمه و دنباله مطلب. سفاین جین. دوشنبه 04 - امروز اعلیحضرت امپراطور بعضی از کاپیتن های سفاین چین رابه حضور خوانده؛ انجام: آلپن شاهراه را بریده و بعد از بریدن آرکل مابین رنکود البار دو میرزد به آدیژ در سمت
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول محرر مذهب، مصحح: 193 گ، 15 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 4945 - 8]
آغاز: بسمله از چهارشنبه بیستم او تا جمعه پانزدهم نوامبر. طرف عصر راه جلگه را پیش گرفتیم و مهماندار تیژر بزرگ و دماغه هم که مهربانی و پذیرای ایشان؛ انجام: جزیره سنت هلن 25 اوایل 1821 ... آن چه نقد و جنس از مال من درنزد شماست بکنت منتلن که وصی من است تحویل نمایید ناپلیون ترجمه خانه زاده محمود طبیب
قسمت دوم از جلد چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول محرر مذهب، با سر لوح مزدوج مذهب مرصع؛ جلد: مقوا، 125 گ، 15 سطر، اندازه: 34×22 سم [ف: 8 - 4945]
vaqāyeʻ-os senīn va-l a'vām = vaqāyeʻ-ol ayyām
حسینی خاتون آبادی، عبدالحسین بن محمد باقر، 1039 - 1105 قمری
hoseynī xātūn-ābādī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad baqer (1630 - 1694)
تاریخ حوادث است بر حسب سال ها تا 1099 ق در سه «مقصد»: مقصد 1. از آغاز آفرینش آدم تا زایش پیامبر، در دو باب: 1) پیامبران، 2) پادشاهان ایران؛ مقصد 2. از زایش پیامبر تا سال یازدهم هجرت در سه نوع: 1) از زایش او تا بعثت، 2) از بعثت تا هجرت، 3) یکم هجرت تا اول محرم سال یازدهم؛ مقصد 3. از سال یازدهم تا 1099 ق، در یازده «فصل»: از یکم محرم سال یازدهم تا پایان سال صدم، سپس هر فصل برای یکصد سال و می رسد به فصل یازدهم از هزار تا عید فطر 1099 ق. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام ... و بعد این مجموعه ایست مشتمل بر تواریخ فوت و موت اعیان و مشاهیر و معارف اهل روزگار از ابتدای خلقت حضرت آدم ...
چاپ: تهران، کتابفروشی اسلامیه، سربی، وزیری، 1351 ش، 640 ص
[فهرستواره منزوی 669/1]
جلد دوم؛ خط: نسخ تحریری، کاتب - مؤلف، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 885]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، بی تا؛ این نسخه پیش نویس مؤلف بوده و تصحیحات و اضافات به خط وی در نسخه آمده، با یادداشتی درباره کتاب و مؤلف به نقل از خط حسین بن محمد تقی نوری طبرسی در 1315؛ جلد: مقوا، 322 گ، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 193 - 30]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2184 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 271]
عکس. جلد اول، خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 885]
vaqāye‘-e savārī
ملک آرا، سام بن محمد قلی، ق 14 قمری
malek ārā, sām ebn-e mohammad qolī( - 20c)
اهدا به: ناصرالدین شاه
در سال 1275 ق ناصرالدین شاه از تهران به سلطانیه زنجان می رود و از آن جا به آذربایجان عزیمت می کند. در این سفر سام (متخلص به رضوان) همراه او می رود و شاه به او دستور می دهد که وقایع این سفر را روز به روز بنگارد و کتابی مرتب دارد. رضوان حسب الامر شاه این کتاب را که شامل وقایع روز های سواری از 28 ربیع الثاني 1276 ق تا 28 ربیع الثاني 1277 ق نیز هست فراهم می آورد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 663
آغاز: بسمله، نخست مر خدای را سپاسی بیکران سزد بعد درود نامحدود بر محمد مصطفی؛ انجام: کبک متعارف که بدست مبارک صید شد بیست و هفت قطعه، کبک حبل سه قطعه، تیهو بیست و یک قطعه، اردک سه قطعه.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: 1277 ق، جا: تهران؛ مجدول؛ 105 گ، 10 سطر (11×7)، اندازه: 17×11 سم [ف: 2 - 164]
وقایع سیاسی، ادبی، اجتماعی سال 1341 - سالنامه
vaqāye‘-e šūštar
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 13430
فارسی، تاریخ، وقایع سال 1341 ق، نسخه عکسی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: - 605]
waqāyi‘-uš šuhūr wa badāyi‘-ul umūr = waqāyi‘-ul ayyām
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352 قمری
birjandi, mohammad baqer ebn-e mohammad hasan (1860 - 1934)
رساله کوتاهی است در اختیارات ایام و ماه ها به نقل از کتاب های گوناگون در این باب، همچون: مصباح المتهجد، البلد الأمين، جنة الأمان و .... مؤلف با استفاده از دیدگاه های برخی بزرگان چون: شیخ بهاء الدين عاملی «شیخ بهائی» به بررسی پیرامون این موضوع پرداخته است.
چاپ: تهران، سنگی، 1313، رقعی کوچک، 1+277 صص
[الذريعة: 127/25؛ ريحانة الأدب: 304/1؛ فهرستواره منزوی 670/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13124/1
آغاز: الحمد لله الذي هدانا سبل الرشاد و جنبنا طریق الغواية و الفساد ... اما بعد ... انی اوصیکم معاشر اخوانی و اولادی و تلامیذی؛ انجام: و کان جلوس نادر شاه في الثامن و الأربعين بعد المائة و الألف و لیکن هذا ختام الكلام علی ما اقتضاه المقام في وقایع الشهور و الايام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با قلم خوردگی، چند برگ آغاز نسخه اصل به خط مؤلف و بقیه در حیات مؤلف کتابت شده؛ 33 گ (33 ر - 1 پ)، 15 سطر، اندازه: 11×6 سم [ف: 33 - 243]
وقایع الطف - اشعار
وقایع الطف - دیوان مقبل اصفهانی
vaqāye‘-e ‘āšūrā
لاهیجانی، محمد بن محمد علی، - 1354 قمری
lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad ‘alī( - 1935)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23273
آغاز: بسمله، از واضحات است که در زمان غیبت؛ انجام: و في مزار اليه قاتله اسد بن مالک اشهر موضع الحاجه
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
vaqāye‘-e ‘āšūrā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12351
آغاز: الكاظمه الفادحه الجايحه ایها الناس أن الله؛ انجام: ز تاب گرمی خورشید بی قرار شوند
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [الفبائي: - 605]
vaqāye‘-e ‘ālamgīrī = zafar-nāme-ye ‘ālam gīrī = zafarnāme-ye pādešāh owrang zīb
رازی، عاقل خان، - 1108 قمری
rāzī, ‘āqel xān( - 1697)
تاریخ تأليف: 1028 ق
تاریخ روز گار اورنگ زیب (1068-1118 ق) است، از زایش او در 1028 ق و جنگ هایش تا بیماری و بهبود او در 1073 ق، سپس رویداد مرگش را در 1118 ق بدان افزوده است. این کتاب را از امیر خان صوبه دار کابل نیز گفته اند. در پیشگفتار عبدالله جغتایی بر چاپ لاهور آمده: که نسبت آن به امیر خان درست نیست. (احمد منزوی)
آغاز: ابوالمظفر محیی الدين محمد اورنگ زیب بهادر شاه. آن قطب فلک سلطنت و جهانداری مرکز دایره عظمت ...
چاپ: لاهور، با پیشگفتار عبدالله جغتایی، 1936 م.
[فهرستواره منزوی 1360/2]
خط: نستعلیق هندی، کا: عنایت الله، تا: رجب 1331 ق، جا: پرگنه، برای محمد هاشم؛ جلد: گالینگور، 61 گ، 12 سطر (16×11)، اندازه: 21×17 سم [ف: 16 - 90]
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این رساله در نسخه حاضر «روزنامچه محاصره حیدر آباد» نامیده شده؛ جلد: تیماج قرمز، 80 گ (1 پ - 80 ر)، اندازه: 21×14 سم [ف: 2 - 404]
vaqāye‘-e ‘abd-on-nabī-ye dallāl
کازرونی، عبدالنبی بن محمد باقر، قرن 14 قمری
kāzeronī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad bāqer( - 20c)
مجموعه اسنادی است مهم (نامه و حکم) که هنگام حکومت کازرونی در بوشهر میان او کارگزار دولت انگلیس رد و بدل شده و به روش یادداشت های روزانه از بیست و چهارم جمادی الاول 1296 ق تا پنج شنبه 23 شوال 1299 ق نگاشته شده است و از رهگذر بررسی روابط میان دو کشور در پایان قرن سیزدهم بسیار سودمندست.
آغاز: بسمله. خلاصه وقایع عبدالنبی دلال کازرونی در بوشهر به طریق روزنامه موافق اسناد، بیست و چهارم شهر چهارم جمادی الأولى سنه 1296 رقعه رسمی از بالیوز دولت انگلیس.
انجام: از فرمایشات کارگزار مستقلی که در بوشهر بود و مطالبه حق خارجه را در کمال تشدد می نمود تخلف و تمرد کنم. گناه و تقصیر بنده در این میانه چه بوده بفرمایند. زیاده جسارت است. تحریرا في یکشنبه 16 شوال المكرم 1299.
[فهرستواره منزوی 977/2]
آغاز و انجام: برابر
این نسخه پیشتر در فنخا (ج 25، ص 975) با عنوان «کتابچه وقایع عبدالنبی دلال کازرونی» معرفی شده است؛ خط: شکسته نستعلیق وسیاق، بی کا، تا: 1299 ق؛ 32 گ، 17 سطر، اندازه: 20/7×16/6 سم [ف: 3 - 617]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ یادداشتی در معرفی مجموعه از سید محمد جزائری بتاریخ 73/7/14 ش؛ جلد: تیماج، 40 گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1 - 34]
vaqāye'-e ‘arz-e rāh-e tehrān be xorāsān
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313 ق)
از: برادر سام میرزا، برادر سام میرزا، یکی از شاهزاده های قاجار، از طهران به مشهد می رود و باز می گردد و این رساله را که متضمن وقایع بین راه است به رشته تحریر در می آورد که از جهت اطلاع بر وضع منازل بین راه در آن روزگار حائز اهمیت است. فرمانفرمای خراسان در آن عهد شاهزاده سلطان مراد میرزای حسام السلطنه بوده و این شاهزاده در مشهد محبت زیادی به نویسنده این کتاب می کند و او از محبت های حسام السلطنه در این رساله زیاد صحبت می نماید. متأسفانه اسم مؤلف از متن به دست نیامد ولی اسامی خویشان او همگی در آن نوشته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 486
آغاز: بسمله، وقایع عرض راه از دارالخلافه طهران الى خراسان. بتاریخ صبح شنبه چهارم ربیع الثاني حرکت از شهر طهران بمشهد؛ انجام: یوم یکشنبه غره شهر رجب وارد دارالخلافه بشوم مکاری را با مال ها مرخص کردیم که سلخ ماه بپایه روز غره حرکت نمائیم
خط: شکسته نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13، جا: تهران؛ 22 گ، 15 سطر (16×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 1 - 467]
vaqāye‘-e ‘asr-e peyqambar
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24960
آغاز: حضرت صلعم به فراست دانست که؛ انجام: تشبث نموده به حضرت ذوالجلال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
vaqāye‘-e ‘ahd-e saltanat-e farmān farmā-ye ‘asr va avān-e soltān mohammad-xān
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7021
آغاز: جلد اول ختامنده مقدما انتظام یافته سلک سطور اولدوغی او زره اتمام خدمت؛ انجام: شکر بی قیاس صمدانی اولوب وزیر اعظم قرین صنوف عواطف علیه پادشاهی اولمق ایله میتاهج و مباهی اولدی في 17 مزیور
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ مهر: «عبدالرحمن»، «فیض حق کند محمد بمنی»، «در احمد ظاهر چهره سی»؛ جلد: مقوایی، 273 گ، 19 سطر (17/5×8)، اندازه: 14×25/5 سم [رایانه]
vaqāye‘-e fetne-ye šeyx ‘obeyd-ol-lāh
آغاز: کاتب رساله می گوید که بعد از گزارش شورش ... در سر حدات دولت ابد بنیاد که مطابق سال پر اختلال لوی ئیل سنه 1297 اتفاق افتاد؛ انجام: به طرف ارومی حرکت کردند ولی این مسئله به کاتب اوراق ... نیست. باقی احوالات در ذیل رساله تحریر شد. گزارش شورش شیخ عبیدالله کرد در آذربایجان از رمضان 1297 تا صفر 1298 ق از قول سیاحی است که از ابتدا تا انتهای واقعه حاضر بوده ولی از خود یاد نمی کند. در ابتدا می نویسد: «بعد از گزارش شورش ... که مطابق سال ... 1297 ... اتفاق افتاد به سیاح خیبر صاح ضمیری ملاقات کردم که از ابتدای حکومت شجاع الدوله افشار تا انتهای خصومت شیخ غدار ثانی عبیدالله ... در صفحات خوی و ارومیه و سر حدات روسیه و رومیه گردش نموده و با وضیع و شریف و قوی و ضعیف راه مراوده پیموده ... و از بواطن أمور جمهور و مکنون و منظور نزدیک و دور کماهی آگاهی داشته ... تفصیل این حکایت را از بدایت تا نهایت این گونه روایت کرد»، شرح خاطرات سیاح تا برگ 70 پ ادامه می یابد و پس از آن ذکر غزوات و محاورات سلیم خان چاردویی است که نویسنده آن را از کتابی مشتمل بر سوانح ساوجبلاغ و آن حوالی و وقایع مراغه و چاردویی انتخاب کرده است، نسخه ما غیر از رساله هایی است که در فهرستواره کتاب های فارسی (ج 2، ص 886-885 و 976 و 1015-1016 و 1104) معرفی شده اند؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ تملک: عبدالحسین بیات در اردیبهشت 1343 در تهران؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 81 گ، اندازه: 19/5×13 سم [اهدائی رهبر: 8 - 476]
آغاز: کتابچه ذکر وقایع فتنه و فساد شیخ عبیدالله و اکراد در سرحد آذربایجان و قلع و قمع آن ها بدست نصرت مأثر بتاریخ شهر رمضان لوی ئیل 1297. از تبریز به جناب مستطاب اجل اشرف سپهسالار اعظم البته حرکات این حمزه آقای منکور درست خاطر نشان آن جناب مستطاب هست پارسال هم شما مکرر نوشتید او بگیرند گاهی بآن طرف فرار می کرده حالا ها مدتی است از بس که بخاک دولت عثمانی هرزگی نموده و دیگر آن جا راهی ندارد پارسال نشد که او گرفتار شود و امسال هم در بدو ورود کشیکچی باشی بساوجبلاغ آمده بود یکی دو ماه هم آن جا بوده است؛ انجام: بخاکپای همیون اعلیحضرت همیون ظل اللهي روحنا فداه در باب سوار متوقف مأمور ارومی که مقرر فرموده بودند معین نماید بموجب تفصیل است سواره جمعی حسام الملك صد نفر - سواره مهاجر صد سی نفر - سواره چلپانلو جمعی رحیم خان صد هشتاد نفر - سواره بیوک خان صاین قلعه داوطلب صد نفر - سواره توجه بیکلو بیست نفر. غلام بی مقدار مظفر شب سلخ صفر.
گزارش و اخبار وقایع فتنه اکراد و شیخ عبیدالله در سرحد آذربایجان به سال 1297 ق است که به وسیله ولیعهد وقت مظفر الدين میرزا قاجار از تبریز به دارالخلافه تهران ارسال و مجددا از دارالخلافه پاسخ دریافت می شده است، در حقیقت این نسخه به صورت دفتر ثبت ارسال و مراسلات است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: اعتماد حضور، علی اکبر بن حسین حسینی؛ 773 ص، 18 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 5 - 731]
vaqāyeʻ-ol ferārīyye
میرزا حسن خان، قرن 13 قمری
mirza hasan xan ( - 19c)
سفرنامه ای است که میرزا حسن خان یکی از نوادگان صاحب دیوان در فرار از تهران به آذربایجان وقایع بین راه را بیان کرده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15687
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق العباد و جعلها قادر اعلی سیر العباد و الصلوه پاسلام علی محمد خیر العباد و علی؛ انجام: التفات و مرحمت های حضرت اقدس والا شده تا بعد خدا چه خواهد این بود تفصیل و حکایت و سرگذشت سفر فراریه و الله اعلم بحقایق الامور خداوند عواقب امور را بخیر و خوبی فرماید این سفرنامه ... سنه 1301 هجری
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1301 ق؛ با سر لوح، مجدول؛ 28 گ، 12 سطر (16/5×9)، اندازه: 22×13/5 سم [رایانه]
وقایع قحط قم - وقایع سال قحط قم
vaqāye‘-e qal‘e-ye tabresī
روایت یکی از با بیان از علی محمد باب (1266 ق) و ملازمت اوست که تا شرح دقیق درگیری قلعه طبرستان ادامه می یابد، بیشتر به یادداشت های روزانه می ماند که از 12 رمضان 1264 ق شروع و به روز پنج شنبه 12 ربیع الاول 1265 ق ختم می شود. از آن جا که مؤلف خود یکی از افراد داخل قلعه طبرسی بوده روایتی دست اول و دقیق از وقایع آن جنگ ارائه کرده است. نام نویسنده یادداشت ها را نشناختم اما یک جا خود را پسر ملا علی بسطامی معرفی می کند: «در آن شب [12 رمضان 1264 ق] والد ماجد حضرت ملا علی بسطامی به خدمت حضرت باب مشرف شد و بعد مراجعت کرد». نسخه دیگری از این کتاب در مجموعه ادوارد براون در کتابخانه دانشگاه کمبریج نگهداری می شود. در فهرستواره منزوی (ج 2، ص 1105) از وقایع میمیه یاد شده که نوشته محمد حسن بن محمد هادی مهجور زواره ای است و موضوعی همسان با نسخه ما دارد. در نسخه ما به صراحت نام پدر مؤلف ملاعلی بسطامی ذکر شده که با نام مؤلف آن کتاب اختلاف دارد. با این همه تا مطابقت هر دو نسخه این شک باقی می ماند که آیا هر دو نسخه یکی هستند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10739
آغاز: بسم الله المستعان. دوازدهم شهر رمضان سنه 1264 چون این ذره بی بها، بعد از مراجعت از خدمت مبدأ علا روانه ارض خاء شدم در منزلی که آن را ده ملا می نامند که از محال دامقان [کذا] بوده باشد به تراب بوسی تراب اقدام حضرت باب سلام الله علیه مشرف شدم؛ انجام: هر چه فریاد کرد من از این طایفه نیستم قبول نکردند نزد ... برده حکم به قتل او کرد آن قدر تیر و سنان بر او زدند تا شهید شد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 64 گ، 19 سطر (15×7)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 20 - 263]
vaqāye‘-e qal‘e-ye kalande-ye hend
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13777/25
آغاز: روز دوشنبه 11 شهر رجب وقتی که مدرس کشاف صبح در صفحه صدق وصفا نشسته خون قاضی بیضاوی به خط شعاعی آفتاب تفسیر و الشمس و ضحها ز صفحه روزگار نگاشت؛ انجام: دیگر حقایق شکر نصر اثر ...
کا: محمد کاظم، تا: 20 ربیع الثاني 1114 ق، مجدول؛ جلد: گالینگور، 40 ص (193-232) [ف: 37 - 317]
vaqāye‘-e karbalā
در فضائل و مناقب ائمه معصومین و ذکر مصائب و حوادث واقعه کربلا با استفاده از روایات و داستان های معتبر، با عنوان «ارشاد، ارشاد».
اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 90
آغاز: بهمراه خود آورده بودند و در کنار خدیجه گذاشتند و تهنیت گفتند؛ انجام: از جای خود حرکت کردند و به یکدیگر متصل گردیدند و آن حضرت.
نسخه حاضر چهار مجلس - هر یک دارای خطبه ای جدا - به این تفصیل است: مجلس 1. در ثواب گریستن بر امام حسین علیه السلام، مجلس 2. در ذکر شمه ای از علو شأن حضرت امام حسین علیه السلام و رفع و درجات شیعیان و گریه کنندگان، مجلس 6. در بیان شهادت سرور زمره ناس حضرت عباس علیه السلام، مجلس 7. دربیان شهادت شبیه پیغمبر جناب علی اکبر فرزند دلبند آن حضرت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مهر: «کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم - اراک»؛ 118 گ، 22 سطر، اندازه: 16/5×27/5 سم [دو کتابخانه اراک: 118]
vaqāye‘-e karbalā va ahvālāt-e hazrat-e zeynab
شامل نظم و نثر با زبانی ساده و با اشعار تعزیه گونه از زبان حضرت زینب، رقیه، امام حسن، امام حسین، حضرت قاسم و دیگران، روایت اسیری کودکان کربلاست و عروسی حضرت قاسم و بیماری امام زین العابدين و ... که نشان دهنده بیان و روایت داستان های شیعی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10414/1
آغاز: ... که از روایت می برد بگور حسین ** رسیده وقت خورد آب حلقم از خنجر/ رسیده وقت خورد آب حلقم از خنجر ** رسیده وقت که زینب کند سیاه بسر من آن جناب چنین می فرمود و زینب خواتون گریه نمود و اهل بیت زار زار می گریستند جناب زینب خواتون خود را بر روی قبر جد بزرگوار انداخت عرض کرد؛ انجام: این لب را که تو چوب می زنی محمد او را چون شیره جان می مکید ای یزید اگر گل نیست لیکن غنچه این جاست ** نشان بوسه از لب هایش پیداست/ چه بوسیده لبش ختم رسالت ** خطا یا قوت بنوشته شهادت
بی کا، بی تا؛ مهر: کتابخانه توکلی کرمانی؛ جلد: تیماج، 26 گ (26-1 )، 13 سطر (14/5×8)، اندازه: 19/5×10 سم [ف: 19 - 547]
وقایع گولکنده - وقایع حیدر آباد
vaqāye‘-ol layālī va-l ’ayyām (ettefāqāt-e rūzāne) = vaqāye‘-od dohūr va xazā’en-ol bohūr
مجابی، جعفر بن رحمة الله، قرن 15 قمری
mojābī, ja‘far ebn-e rahmat-ol-lāh (21c)
به دستور: آية الله مرعشی نجفی
تاریخ تأليف: 1384 ق
تاریخ عمومی است در بیان وفیات، تولد ها و حوادث مختلف ایام که به ترتیب روز ها و ماه های سال قمری از ماه محرم تا دیحجه تنظیم شده و با استفاده از منابع گوناگون وقایع مربوط به هر روز و شب از ماه های دوازده گانه سال ثبت شده است. مؤلف به دستور استادش مرحوم آیت الله مرعشی نجفی شروع به تأليف این اثر نمود و پاکنویس جلد مربوط به محرم را در شب اول شیعیان 1383 به پایان رساند و جلد مربوط به ربیعین در ماه صفر 1384 ق به اتمام رسید. مؤلف بنا داشت این کتاب را در شش جلد به ترتیب ذیل مرتب نمایید: جلد 1. وقایع و اتفاقات ماه محرم و صفر؛ 2. ماه های ربیعین؛ 3. ماه های جمادیین؛ 4. ماه های رجب و شعبان؛ 5. ماه های رمضان و شوال؛ 6. ماه های ذیقعده و ذیحجه. دامنه زمانی اتفاقات مندرج در این کتاب از هبوط حضرت آدم تا عصر مؤلف را در بر می گیرد.
در مقدمه کتاب، بحث کوتاهی درباره علم تاریخ و فایده آن مطرح شده و سپس دلیل شروع کتاب از ماه محرم به تفصیل بیان شده است. در این مقدمه اسامی کتاب های تاریخی که به سبک کتاب حاضر، حوادث تاریخی را آورده اند، ذکر شده است، از جمله: وقایع الايام، سوانح الايام، حوادث الأيام، وقایع الشهود وقایع السنين و الاعلام.
سه جلد نسخه عکسی از روی دست نویس مؤلف در این جا معرفی می شود و چهار جلد تایپ شده به شماره های 1900 تا 1903 خواهد آمد. در نسخه تایپی نام کتاب به «وقایع الدهور و خزائن البحور» تغییر یافته است. (حافظیان)
آغاز: بسمله. حمدله ... بنام ایزدی که حوادث ایام و جزر و مدد های حیاتی انام را بزنجیر های علل و اسباب آورده ... نگارنده این صفحات که سال های متمادی عمر خود را در مطالعه تواریخ و اخبار و احادیث صرف کرده؛ انجام: وفات میرزا محمد علی بن مولی نصیر چهاردهی رشتی صاحب تبیان الغة و شرح مبحث وقت و قبله از شرح لمعه سال 1334 - الذريعه جلد 3 ص 33 - در شب اول ماه شعبان 1383 قمری هجری مطابق آذر 1342 شمسی اتفاقات روز و شب ماه محرم پاکنویس و برای طبع حاضر ... العبد المذنب سید جعفر ادیب مجابی واعظ قزوینی.
نیمه اول از جلد اول کتاب در وقایع ماه محرم است؛ خط: نستعلیق خوانا، کاتب - مؤلف، تا: 1 شعبان 1383 ق؛ با خط خوردگی و اضافات از مؤلف؛ 67 ص، 25-30 سطر [عکسی: ف: 5 - 9]
آغاز: ماه صفر الخير، سمی بذلك لاصفرار الأشجار فیه و قیل لأنه وقع و باء فیه فاصفرت وجوههم ... (ماه صفر - شب اول: ) 1- میعاد جناب زید بن علی (علیه السلام) با مرئم کوفه برای خروج در سال 121 و خروجش (حبیب السير جلد 2 ص 68) و (منتظم ناصری جلد اول ص 55)؛ انجام: (اواخر صفر بدون ذکر روز: ) 1- وفات ابوالفرج غیث بن علی بن عبدالسلام صوری از منازی سال 509 (خیرات حسان جلد اول ص 84) ... از ابتدا نظرم این بود وقایع و اتفاقاتی را متذکر شوم که تاریخ روز و ماه و سال قمری آن معلوم باشد. و الحمدلله اولا و آخرا تا این جا به پایان رسید جلد اول وقایع الليالي والأيام (محرم و صفر) ... جلد دوم بنا (ربیعین) خواهد بود. نیمه دوم از جلد اول کتاب در بیان وقایع ماه صفر است؛ خط: نستعلیق خوانا، کاتب - مؤلف، تا: 1383 ق، با خط خوردگی و اضافات از مؤلف؛ 47 ص، 25 سطر [عکسی: ف: 5 - 8]
نیمه اول از جلد اول کتاب در وقایع ماه محرم است؛ خط: نستعلیق خوانا، کاتب - مؤلف، تا: 1383 ق؛ با خط خوردگی و اضافات از مؤلف؛ 67 ص، 30-25 سطر [عکسی: ف: 5 - 9]
آغاز: ماه ربیع الاول، سمیا بذلك لارتباع الناي أي اقامتهم فیه لأن صلاح أحوالهم کانت في هذین الشهرين في الربيع، (شب اول: ) 1- هجرت حضرت خاتم الأنبياء صلی الله علیه و آله باتفاق ابی بکر بن ابی قحافه از مکه بطرف مدینه؛ انجام: و کان طوله أكثر من سبعه أذرع جل خالقه، و الحمدلله أولا و آخر که توفیق عنایت فرمود با کمال ضعف و بی حالی در ماه محرم و صفر یک هزار و سیصد و هشتاد و چهار هجری قمری موفق به پاکنویس دو ماه ربیعین شده و بنام جلد دوم از وقایع اليالي و الأيام حاضر برای طبع گردیده ... موقع تسلین روح فریاد رسی نماید. العبد المذنب الحاج سید جعفر ادیب مجابی قزوینی ...
جلد دوم کتاب (ماه ربیعین)؛ خط: نستعلیق خوانا، کاتب - مؤلف، تا: صفر 1384 ق؛ با خط خوردگی و اضافات به خط مؤلف؛ 80 ص، 25 سطر [عکسی: ف: 5 - 5]
این جلد مربوط به حوادث ماه صفر است؛ خط: تایپی، بی کا، بی تا؛ صفحه اول به خط مؤلف است که توضیحی درباره کتاب آورده و نام آن را «وقایع الدهور و خزائن البحور» نهاده در تاریخ 1341 ش؛ 52 ص، 28 سطر [عکسی مرعشی: ف: 5 - 16]
خط: تایپی، بی کا، بی تا؛ این جلد به حوادث ماه محرم است؛ 90 ص، 23 سطر [عکسی: ف: 5 - 342]
مربوط به حوادث ماه ربیع الاول؛ خط: تایپی، بی کا، بی تا؛ 70 ص، 23 سطر [عکسی: ف: 5 - 21]
این جلد مربوط به حوادث ماه ربیع الثاني است؛ خط: تایپی، بی کا، بی تا؛ پاکنویس این جلد را مؤلف در 1384 ق در حالت بیماری و خانه نشینی به پایان رسانده؛ 53 ص، 23 سطر [عکسی مرعشی: ف: 5 - 25]
vaqāye‘-e māh-e mobārak-e ramazān = vaqāye‘-ol ayyām
وقایع ماه مبارک رمضان به ترتیب وقوع آن ها همراه با دعا های روز ها و فضایل و اعمال آن، و هر بخش مشروح و مستقل گزارش نشده است. در این کتاب گویا بخشی از یک کتاب وقایع الايام باشد. مؤلف در سر آغاز می نویسد: «فضیلت شهر رمضان در کتب مشروحا و مبسوطا مذکور است چنان چه بنابر بیان فضیلت ماه مبارک بگذاریم، از اصل مقصود که بیان وقایع است، باید دست برداریم؛ لذا از شرح فضیلت غض بصر نموده و ببسط وقایع کوشیده ...». متأسفانه با بررسی های به عمل آمده، هم چنان مؤلف ناشناخته ماند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12281
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... شهر الصيام مشاکل الحمام فیه طهور جوامع الآثام فاطهر به و احذر عثارك؛ انجام: از جمله که با عدم تمکین خدیجه بصنا دید و سادات و ملوک چگونه بعربی تمیمی تمکین می کند با حدی تمکین نکرد الا پیغمبر خاتم صلی الله علیه و آله و سلم و العلم عندالله
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، یک حاشیه مفصل از مرحوم آیت الله شیخ محمد حسین بهاری همدانی، فرزند مرحوم آیت الله شیخ محمد باقر بهاری همدانی؛ 83 گ، 18 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 23×17/5 سم [ف: 31 - 134]
وقایع المحاصرة - وقایع حیدر آباد
vaqāye‘-ol moxtalefe
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18055
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 57 گ، اندازه: 21/9×17/3 سم [رایانه]
وقایع مراغه - گزارشات مراغه
وقایع نادری - وقایع الايام و ...
وقایع نادری - علم کوک
وقایع نادری - جهانگشای نادری
وقایع نعمت خان - وقایع حیدر آباد
vaqāye' va ahvāl-e šāhzāde ardešīr mīrzā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14722/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 گ (18 پ - 39 ر) [مختصر ف: - 886]
وقایع و احوال ناپلئون - تاریخ ناپلئون بناپارت
vaqāye' va havādes-e māh hā-ye qamarī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16264/4
آغاز: بسمله، این مجملیست از کیفیت وقایع و حوادث ایام که در ماه های عرب واقع است دهم محرم روز عاشوراست؛ انجام: آخر مرداد ماه قدیم آخر چله کوچک زمستان و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی کلوری، تا: با تاریخ 1123 ق، 6 ص (147-142)، 13 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 45 - 123]
vaqāye' va qazavāt-e sadr-e eslām
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 799/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 3 گ (88 ر - 90 پ) [ف: 5 - 178]
vaqāye'-e hendūstān =āmār-e hend
کازرونی، میرزا محمود، قرن 14 قمری
kāzeronī, mīrzā mahmūd ( - 20c)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1302 ق
اطلاعات تاریخی و اجتماعی لشکری و کشوری درباره فرمانروایان بومی هند. ترجمه از میرزا محمود کازرانی مترجم خاصه همایونی است که از روزنامه لندن تایمز (طیمز) در دو بخش ترجمه کرده است: 1. فرمانروایان بومی؛ 2. فرمانروایان مسلمان.
آغاز: اطلاعات علمی و تاریخی لشکری و کشوری حکام بومی و سرحدی ممالک هندوستان همواره رابطه زیادی باحکام داخله هندوستان و خارجه آن جا که در حدود طبیعی خود از ممالک
بیرماتا بلوچستان است دارد ...
انجام: که خیلی هم مملکت کوچکی است ندارند.
[فهرستواره منزوی 262/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ دو سر لوح؛ جلد: تیماج، 48 گ، 11 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 3 - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: هدایت منشی، تا: ربیع الثاني 1302 ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 153 گ، 12 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 2 - 156]
vaqāye‘-e yowmīye ettefāqīyye
قراجه داغی، علی بن حسین، قرن 14 قمری
qarāje dāqī, ‘alī ebn-e hoseyn( - 20c)
شامل وقایع یومیه اتقاقیه علی نفی خان سرتیب حاکم اهر از روز حرکت تهران تا 1302 ق.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3328
آغاز: رب وفق بالاتمام یا صاحب الزمان ادرکنی. بسمله. سپاس بیقیاس و حمد بیحد خداوندی راست جلت قدرته که بنی نوع انسانی را مایه سخندانی بخشیده؛ انجام: روز یکشنبه 27 شهر شوال المكرم صبحی بیدار شده شکر خدا را بجا آوردم بعد نهار صرف شد ...
خط: نستعلیق شکسته، کاتب - مؤلف، تا: 1302 ق؛ جلد: چرمی، 251 گ، 15-14 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 3 - 1402]
vaqāye‘-e yowmīye sāl-e tūšqān ’īl
سدید السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291 - 1362 قمری
sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (1874 - 1943)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9388/2
از روز یکشنبه 22 ذیحجه 1320 آغاز شده است؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ 5 ص، اندازه: 22×14 سم [ف: 17 - 360]
al-waqt
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رساله ایست در تصوف و سلوک و بیان اسرار پاره ای از آداب و وظایف.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2716/15
آغاز: هذه رسالة الوقت و الان للشیخ الإمام العالم العامل ابی عبدالله محمد بن محمد بن علی العربي الحاتمي الطائي الاندلسي قدس الله سره و نفعنا به بسمله، و لا حول و لا قوة إال بالله ... اعلم ایها الاخ الموفق السعيد بعناية الله المجيد؛ انجام: فانها جليلة القدر و الله یقول الحق و هو یهدی السبيل و الحمد لله وحده و صلی الله علی محمد و علی آله و صحبه بعده و علی اتباعه
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 9-10؛ جلد: تیماج، 2 ص (146-145)، 25 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف: 9 - 34]
وقت اعتبار الايمان و الكفر - مزیل الأوهام
waqt-u tašrīʻ-ișşalawāt-il yawmīya wa-l jum'a
مرتضی بن مصطفی
mortazā ebn-e mostafa
در این رساله، مؤلف اثبات می کند که نماز های روزانه سیزده سال قبل از نماز جمعه تشریع شده و ضمنا اشاره به پاره ای از احکام این دو نماز نیز می شود؛ دارای یک «مقدمه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه» کوتاه: المقدمة: في نبذة من كيفية اسرائه؛ مقصد 1. ذکر صلاة اليومية؛ مقصد 2. ذکر صلاة الجمعة ؛ الخاتمة: في بعض احکام الجمعة.
آغاز: الحمدلله الذي وفقنا لادراك معرفة العبادات و أرشدنا العرفان طرق الطاعات
انجام: و في أي مکان وجبتا و وجوبهما اجماعی لا خلاف فیه
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4949/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 7 گ (9 پ - 15 پ)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 13 - 146]
waqt-ussalat wa-1 qibla
خنجی، ابوالقاسم
xonjī, ab-ol-qāsem
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4707/3
آغاز: بسمله. الحمدلله بجمیع محامده، علی ما اجزل من عوائده ... و بعد فهذه نبذة لابد لکل متدین من معرفة مئلها، فیما یتعلق بوقت
الصلاة و القبلة؛ انجام: بعشرة ابیات و ثلث ... للفقیه العلامة ابی القاسم الخنجي المكي المتوفي بذی حبله. تمت یوم الأربعاء لخمس من رجب الأصم من شهور سنة العشرين و الثلثمائة ...
خط: نسخ ترکی، کا: محمد سعید بن السيد مال الله تکریتی، تا: 1320 ق؛ 7 گ (70 ر - 76 پ)، 23 سطر، اندازه: 27/6×18/3 سم [ف: 57 - 8]
vaqt šenāsī
به فرمان: سلطان بایزید بن سلطان محمد خان
شامل بیست و نه «باب» و یک «مقدمه» است: مقدمه در رسوم خط و دوایر؛ 1. در معرفت ارتفاع آفتاب؛ 2. در معرفت درجه شمس؛ 3. در تعیین درجه بروج؛ 4. در معرفت میل از درجه؛ 5. در ارتفاع آفتاب؛ 6. در عرض بلد؛ 7. در قوس النهار؛ 8. در سعه مراق و مغرب؛ 9. در تعدیل النهار؛ 10. در مطالع بروج؛ 11. در تحویل هر یک مطالع فلك؛ 12. در مطالع بلد؛ 13. در تحویل مطالع بلدی بدرج سوا؛ 14. در دایره و فضل آن؛ 15. در ارتفاع آفتاب؛ 16. در ارتفاع ساعات؛ 17. در درجه وسط السماء؛ 18. در استخراج بعد کواکب؛ 19. در ارتفاع درجه؛ 20. در وضع کوکب وقتی؛ 21. در استخراج بعد کواکب؛ 22. در دایره شب از ارتفاع بعضی از کواکب؛ 23. در سمت آفتاب؛ 24. دا استخراج جهات اربعه؛ 25. در سمت قبله و سایر بلاد؛ 26. در استخراج ظل؛ 27. در اوقات صلوة؛ 28. در ارتفاع اشخاص؛ 29. در سعت النهار.
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 789/2
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين حمد الشاكرين و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین، أما بعد این رساله ایست در معرفت عمل شکازی مشتمل بر مقدمه و 29 باب؛ انجام: مثال این عمل همان از مثال سابق معلوم می شود تمت الرسالة
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از محمد باقر؛ جلد: تیماج، 20 گ، 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×13 سم [ف: 1 - 411]
waqt-ul fajr wa mā bayn-aṭṭulū‘ayn
طباطبائی بروجردی، محمد بن عبد الكريم، ق 12 قمری
tabātabā’ī borūjerdī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 18c)
رساله کوتاهی در شرح و تبیین روایتی به نقل از خصال شیخ صدوق است که در آن عدد رکعات نماز های واجب و استحبابی آمده و نیز روایت دیگری به نقل از الكافي که طی آن در خصوص ساعتی از شبانه روز (ما بین الطلوعين) به بحث می پردازد. در این رساله به موارد ابهام این دو روایت پرداخته است. در فهارس موجود از این رساله به عناوین «رسالة في النوافل» (فهرست خوانساری، 191/1) و «عدد رکعات الصلاة و أوقاتها» یاد شده است. از آن جا که در آغاز کتاب «افادات ...» آمده، این احتمال وجود دارد که مطالب شفاهی مؤلف را فرد دیگری نگاشته باشد.
[الذريعة: 135/25؛ طبقات اعلام الشيعة ( قرن 12 ه): 645]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12997/6
آغاز: بسم الله خیر الأسماء الله تعالی من افادات السيد الفاضل کذا الطباطبائي، روی الصدوق رضی الله عنه في الخصال بسنده عن أبي هاشم قال قلت لأبي الحسن الماضي صلوات الله علیه لم جعلت صلوة الفريضة و السنة خمسین ركعة؛ انجام: نبه السائل بهذا الكلام علی أن ... کما یظهر من کثیر من ... تفیق المرضى کما هو المجرب.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279 ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه أعلى الله مقامه»؛ 10 گ (100 پ - 109 پ)، 17 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 21/5×13 سم [ف: 32 - 971]
al-waqt-ul muštarak wa-l muxtaṣ
صافی گلپایگانی، ابوالقاسم بن عباس، ق 14 قمری
sāfī golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abbās( - 20c)
رساله ای است در بیان وقت مشترک و مختص با اشاره به آیات و روایات مربوطه و نقل کلام بزرگان و نتیجه گیری مؤلفان در پایان.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1014/7
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... في بیان وقت المشترك و المختص و الخلاف فیه و قد ذهب المشهور الى وجودهما للصلوات الأربع عدا الصبح
نسخه اصل: شیخ لطف الله صافی - قم؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 14، 22 ص (254-275) [عکسی ف: 3 - 268]
vaqt-e namāz-e maqreb va ‘ešā’
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqi (1628 - 1699)
رساله ای است مختصر در بیان وقت نماز مغرب و عشاء و گویا برگرفته شده از رساله اوقات نماز مؤلف.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4051/11
آغاز: بدان که در آخرت وقت عشاء میان علماء امامیه رضوان الله
علیهم خلافست و اشهر آنست که ممتد است تا نصف شب؛ انجام: و اگر به خواب رود تا نصف شب و نماز عشا باشد باید که نماز را بکند و روزش را روزه بدارد و جوبا یا استجابا علی الخلاف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3 گ (100 ر - 102 پ)، 15 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1685]
waqt-u nawāfil-iẓẓuhriyn
بحرانی، موسی بن محمد، ق 13 قمری
bahrānī, mūsā ebn-e mohammad( - 19c)
تاریخ تأليف: شنبه غره جمادی الثاني 1224 ق
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 92/2
آغاز: مسئلة في تحقیق ... لا خلاف بین الاصحاب رضوان الله علیهم في ان اول وقت نوافل الظهر ...
خط: نستعلیق، کا: نوبندگانی، محمد اسماعیل بن سبز علی، تا: قرن 13؛ 16 گ (138-153)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 1 - 93]
الوقت و القبلة - معرفة الوقت و القبلة
al-waqt wa-l qibla
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، 1252 - 1334 قمری
modarres-e čahārdehī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (1837 - 1916)
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965 ق)
محل تأليف: نجف اشرف
شرحی است تحقیقی با عنوان «قوله، قوله» بر بحث وقت و قبله از شرح لمعه شهید دوم بر پایه علم هیئت و نقل بسیاری از اقوال فقهاء بزرگ.
[الذريعة 294/13 با عنوانم شرح الروضة البهية]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2078/1
آغاز: الحمدلله الواحد الأحد المعبود الصمد و الصلاة و السلام علی سید الانبياء محمد و آله الامجد؛ انجام: و في سهیل ما یزیح العة عکس الجدي في بیان القبلة، هذا آخر ما کتبت بیدی العاصي الجاني الفاني ...
خط: نستعلیق، کا: سید اسلام الدين طالقانی، تا: 22 شوال 1329 ق، جا: تهران؛ 21 گ (2 ر - 22 پ)، 13 سطر، اندازه: 22×18 سم [ف: 6 - 91]
vaqtī ke jāsūs būde-am
شرح حال و عملیات یک نفر عامل سری آلمان موسوم به «ارمکا و کاری کراوس» که در حقیقت غرایب احوال و مهارت و زبردستی های شگفت انگیز وی در کشف سرائر و رساندن اطلاعات لازمه.
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگی؛ شماره نسخه: 1 و
انجام: عظمت و نفوذ شایانی حاصل نموده است. حسب الامر جناب مستطاب ... اقای فتوح السلطنه ... به تحریر این خاطره سیاسی اقدام رفت. شهر جمادی الأولى سنه 1334
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الأول 1334 ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1183]
vaqtīyye
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e hasan ( - 1685)
تاریخ تأليف: 1071 یا 1090 ق
مسائل متعلقه به اوقات نماز های واجب را در یک «مقدمه» و شانزده «فصل» با تفصیل و استدلال بیان کرده و اشاره به روایات مناسب هر مسأله نیز می نماید.
آغاز: بسمله. الحمدلله خالق النور و فالق الاصباح ... و بعد راقم این کلمات رضی الدين محمد قزوینی ... این رساله موسومه به وقتیه.
انجام: محتاج به ارتکاب تکلف بعیدی است به خلاف ثانی که بی تکلف درست می شود و الحمدلله ... و قد اتفق نقلها من السواد في اواخر ذح 1090 من الهجرة النبوية علیه و آله الف الف التحية.
[الذريعه 135/25 و 330: 11 ؛ نسخه های منزوی 368/1؛ فهرستواره منزوی 3106/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، از عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 80 گ (21 پ - 100 پ)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 18 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 172 ص، 15 سطر (13×7)، اندازه: 12×19 سم [ف: 3 - 476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1090 ق؛ واقف: زین العابدين، 1166 ق؛
جلد: مقوا با رویه پارچه، 72 گ، 16 سطر، اندازه: 19/3×13 سم [ف: 20 - 594]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن رستم طالقانی، تا: پنج شنبه اواسط صفر 1091 ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ تملک: محمد جعفر؛ مهر: «عبده جمال الحسيني» (بیضی)؛ 61 گ (1 پ - 61 پ)، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1686]
آغاز: مستطیر و صبح صادق و مستنیر می نامند و بعد از آن حمرتی فوق الأفق ظاهر می شود و چون شمس قریب به افق شرقی می شود؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کریم، تا: 24 ربیع الثاني 1092 ق، جهت شیخ محمد حسین؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به عنوان «منه دام ظله»؛ مهر: «علی اکبر» (مربع)؛ تملک: شیخ عبدالله بن ناصر؛ جلد: تیماج، 54 گ (1 ر - 54 ر)، 19 سطر، اندازه: 14×20 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1686]
آغاز و انجام: برابر
دارای مقدمه و 15 فصل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: 1092 ق؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، 32 ص (1-32)، 25 سطر (14×6/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 13 - 155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 156 ص (83-238)، 17 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 10 - 1735]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن موسوی اصفهانی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 65 گ (25-89)، 15 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 111 گ، 15 سطر (12×5)، اندازه: 18/5×9/5 سم [ف: 16 - 457]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1125 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 7 ص (217-121)، 21 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 10 - 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1127 ق؛ 47 گ (87 پ - 133) [ف: 5 - 754]
آغاز برابر؛ انجام: ارشادی که در حدیث یونس استنباط سبق ذکر یافت و بمقتضای این طریقه از جمع مبدأ رفت ...
نسخه تا بخشی از فصل دوازدهم می باشد و بقیه افتاده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1128 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از مؤلف با عناوین «منه ره»؛ مهر: «عبده محمد بن ...» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 42 گ (69-110)، 14 سطر (15×9)، اندازه: 19×13 سم [ف: 29 - 263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی، 51 گ (1 پ - 51 پ)، 17 سطر (15×9/5)، اندازه: 21×15 سم [ف: 12 - 27]
آغاز: این که بعد از تمهید تنصیف مخروط مذکور بسطح منطقة البروج؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسینی تهرانی، تا: قرن 13؛ واقف: سید کاظم عصار، دی 1354؛ جلد: مقوا، 39 گ، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 21 - 1654]
آغاز: برابر کند؛ انجام: حتی یطلع الفجر و لا صلاة الفجر حتی یطلع الشمس نص است بر صحت قول ثانی و این محال ... .
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محسن بن محمد تربتی به سال 1222 در دارالسطنه اصفهان؛ جلد: مقوایی، 100 گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1686]
waq‘at-ul jamal
حسینی مدنی، ضامن بن شدقم، قرن 11 قمری
hoseynī madanī, zāmen ebn-e šadqam ( - 17c)
وقایع جنگ جمل را به طور مفصل نگاشته و در ضمن اشعاری را نیز شاهد آورده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 601/5
آغاز: ... و فیه فصول في السبب الموجب لوقعة حرب الجمل قال الشيخ المفيد (رحمه الله علیه) في ارشاده
نسخه اصل: کتابخانه سپهسالار - تهران. خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 50 گ (276-325) [عکسی ف: 2 - 194]
waq‘at-ul jamal
جزء کوچکی است در تاریخ جنگ جمل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2119/2
آغاز: جزؤ فیه حدیث وقعة الجمل عن ابی بکر محمد بن یحیی بن العباس الصولي رواية الشيخ الامام الحافظ ابی بکر احمد بن علی بن ثابت الخطيب البغدادي رضی الله عنه أخبرنا بجمیع هذا الجزء الشيخ الامام؛ انجام: و في خده الشعرى و في وجهه البدر. آخر الجزو المتعلق بخبر وقعة الجمل.
خط: نسخ، کا: خابوری، اسماعیل بن موسی، تا: قرن 8؛ 5 ص (8-12)، 24 سطر [میراث شهاب: س 18 ش 1 - 65]
waq‘at-ul jamal = dāstān-e teremmāh-e bn-e ‘adī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1032/9 - طباطبائی
آغاز: بسمله قال الشيخ الأديب ابوبکر بن ابی عبدالله العزيز النسيب ... اخبرنا المشايخ ... ان اميرالمؤمنين علیه السلام لما رجع من وقعة الجمل کتب اليه معاویه؛ انجام: فقال معاویه ... و الله لکلامك اشد علی من کلام الأعرابي و لقد ضاقت علی الدنيا بحذافیرها. 1135
کا: نائینی، محمدرضا بن رشید، تا: 1135 ق؛ جلد: تیماج، 2 ص (9-8)، اندازه: 20×14 سم [ف: 23 - 324]
waq‘at-ul jamal = dāstān-e teremmāh-e bn-e ‘adī
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 262/3
آغاز: روی انه لما رجع امیر المومنين علیه السلام من وقعة الجمل کتب اليه معاوية بن ابی سفیان کتابا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 10 گ (44 پ - 53 پ)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 1 - 227]
وقعة الصفين - الصفين
وقعة الطف - اشعار
موقعة الطف - دیوان مقبل اصفهانی
الوقف - عدم لزوم القبض في الوقت المختص
الوقف - احکام الوقف
الوقف - اجوبة المسائل في الوقف
وقف - اسناد وقف
al-waqf
یزدی، محمد تقی بن ابیطالب، - 1267 قمری
yazdī, mohammad taqī ebn-e abītāleb ( - 1851)
بحث درباره وقف با شرط واقف نظارت بر آن را برای خود و تعیین اجرت برای این کارش از اجرت المثل، استدلالی با آوردن هفت «مقدمه» در آغاز رساله و معتقد است که چنین صحیح می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9260
آغاز: أما بعد حمد الله عی افضاله ... قد یشتمل بعض صحائف الأوقاف المرسومة في عصر الصفوية المختومية المختومة بخواتیم أجلة ذلك العصر؛ انجام: و ان لم اشتراط النظارة و الأجرة علی الوجه المذكور لنفسه لله و بينة القربة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، نسخه را مؤلف مقابله کرده با مهر «الواثق بالله الغني عبده محمد تقی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 21 گ، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 24 - 54]
al-waqf
مختار گلپایگانی، احمد بن علی، ق 13 قمری
moxtār-e golpāygānī, ahmad ebn-e ‘alī( - 19c)
رساله استدلالی و مختصر است با اشاره به بعضی از ادله و اقوال فقها، و دارای فروع بسیار، در پنج «فصل»: 1. فیما یشترط في الوقف؛ 2. فیما یشترط في الواقف؛ 3. فیما یشترط في الموقوف علیه؛ 4. فیما یشرط في الموقوف؛ 5. في الأحكام و اللواحق.
آغاز: کتاب الوقف و فیه فصول الأول في الوقف و هو أمور الاول الصيغة الدالة علیه بلا خلاف اجده في اشتراطها
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3494/7
آغاز برابر؛ انجام: و شیء منهما لا یصلح للدلالة أما الأول فلما عرفت آنفا و أما الثاني ...
ناتمام؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، جلد: تیماج، 28 گ (181 ر - 208 ر)، اندازه: 21×15 سم [ف: 9 - 293]
al-waqf
هشترودی، حسن بن عبدالله، ق 13 قمری
haštrūdī,hasan ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 19c)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676 ق)
این کتاب از تقریرات شیخ انصاری است که به عنوان شرح بر شرایع الاسلام توسط حسن بن عبدالله بن علی هشترودی تبریزی
یکی از شاگردان برجسته ایشان تأليف و نگاشته شده است. [این کتاب چنان که از تصریح مؤلف در صفحه چهارم «و ان شئت تحقق ذالك مع وجه النقل فارجع الى ما ذکره الاستاد العلامه دام ظله في کتاب المكاسب» استفاده می شود از تقریرات شیخ است نه از تصنیفات او، و با توجه به تحقیقات مرحوم آقا بزرگ می توان گفت مؤلف به احتمال قوی همان حسن عبدالله است.]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14683/6
آغاز: بسمله، کتاب الوقف قوله و تمام النظر فیه في العقد و الشرائط و اللواحق؛ انجام: و قد عرفت انه الحق الذي ینبغی البناء علیه و الأخذ به و الله العالم ... علی اعدائهم اجمعین.
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، اندازه: 21×17 سم [ف: 21/1 - 671]
vaqf
شوشتری، عبدالصمد بن حسین
šoštarī, ‘abd-os-samad ebn-e hoseyn
گویا از عبدالصمد شوشتری و آداب وقف در فقه آیت های قرآن در آن یاد شده است. در آن از ادلة القاري نقل شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2830/5
آغاز: بدان که س وقف هر دو علامت سکته اند؛ انجام: و طویل خوانند
کاتب - مؤلف، تا: قرن 13، جا: اصفهان مدرسة جده؛ 4 ص (35-38) [ف: 10 - 1668]
al-waqf = š.-u šarāyi‘-il islām
رشتی، حبیب الله بن محمد علی، 1234 - 1312 قمری
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676 ق)
شرحی استدلالی بر کتاب وقف و صدقه «شرایع الاسلام» محقق حلی با عناوین «التقاط، التقاط» است. این شرح تقریرات درس استادش شیخ مرتضی انصاری است و چنان که در مواضعی به آن تصریح کرده است برخی از ابحاث آن ناتمام مانده است.
آغاز: بسمله حمد له و صلی الله علی محمد و آله ... کتاب الوقوف و الصدقات التقاط الوقف لغة الحبس و التحبيس یتعدی و لا یتعدی یقال وقفت علیه و وقفته و هو مشترك بینهما
آغاز: کتاب الوقوف و الصدقات ... کذا عرف في کلام جماعة من الفقهاء و في کلام جماعة أخرى اکتفی؛ انجام: و بالجملة اذا ثبت أن جعل الناظر مرجعه الى اثبات الحق للغیر في ملك الغير و لیس ...
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 134 گ، اندازه: 24×18 سم [ف: 3 - 251]
آغاز: بسمله. حمد له. قوله الوقف عقد ثمرته تجلیس الاصل و اطلاق المنفعة. اقول؛ انجام: انه اخری تکون وقفا و جهان او جههما عند الأكثر هو الثاني و قد عرف انه الحق الذي ینبغی البناء علیه و الاخذ به. و الله العالم بحقایق الامور و الحمدالله ... تم بالخیر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 172 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 12 - 5]
آغاز برابر؛ انجام: هذه آخر ما قررنا عندالاستاد دام ظله في باب الوقف و یتلوه باب الاجارة
نسخه حاضر به ظن قوی بخشی از شرح مزبور است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن کربلائی کریم، تا: حدود 1291 ق؛ با خط خوردگی؛ 191 ص (202-1392)، 19 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 2 - 56]
آغاز برابر؛ انجام: فان ما ذکره السيد من التفصيل لیس علیه شاهد في کلمات العلماء ...
در احکام وقف و صدقه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 29 جمادی الثاني 1302 ق؛ 59 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 22 - 143]
آغاز: برابر؛ انجام: عدم جواز لبس النجس و لعل ما ذکرنا هو السر في اطلاق الاصحاب هنا فان ماذکره السيد من التفصيل لیس علیه شاهد في کلمات العلماء هذه آخرما قرءنا عند الاستاد في باب الوقف
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد موسوی جزایری، تا: 23 صفر 1309 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 78 گ، 22 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 8 - 4946]
vaqf
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1824 - 1902)
تاریخ تأليف: سه شنبه 2 جمادی الثاني 1295 ق
رساله ای فقهی است در بیان احکام وقف مطابق با فتوای مشهور بین فقهاء. مؤلف می گوید: «چون در این زمان نزاعی بود فیما بین ورثه مرحوم حاج محمد شریف همدانی در موقوفاتی چند که
آن مرحوم وقف بر اولاد کرده بود و هر یک از طرفین خود را به طرفی کشیده و استفتایی از کسی گرفته و به جهت اختلاف فتاوی نزاع در میان ایشان واقع بود. خواستم در این باب چیزی بنویسم به طور وضوح ... و آن چه را که می نویسم محل اتفاق جمیع فقهای اثنا عشریه است ...».
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 602/13
آغاز: حمدله ... و بعد چنین گوید این بنده محتاج الى ربه الغافر محمد باقر که چون در این زمان محنت اقتران نزاعی بود فیما بین ورثه مرحوم حاج محمد شریف همدانی در موقوفاتی چند؛ انجام: پس طرفین بعد از تحقیق امر خود را به زحمت نیندازند بعد از این نزاع را موقوف کنند و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 9 گ، 15 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 1 - 270]
al-waqf
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمری
āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911)
رساله استدلالی و تحقیقی است در مبحث وقف با این عناوین: في تعریف الوقف؛ في شرائط الموقوف؛ في شرائط الواقف؛ في شرائط للموقوف علیه؛ في شرائط الوقف في اللواحق؛ في عدم بطلان الوقف بخرابه و انهدامه.
آغاز: بسمله، حمله کتاب الوقف و هو تحبس الأصل و نسبیل المنفعة کما في المبسوط
آغاز: برابر؛ انجام: و لذلك ربما ثبت احکامها مع عدم ارثه من ابیه باحد موانع الارث فافهم هذا آخرما اردنا ایراده و الحمدلله اولاً آخرا ... لمصنفه الجاني محمد کاظم بن حسین الخراساني في یوم الجمعة سابع عشر من شهر رجب المرجب من شهور سنة الف ثلاثمائة و أربعة و عشرین ...
خط: نسخ، کا: اسدالله بن ابوطالب اسفرنجانی، تا: 1329 ق؛ واقف: حجة الاسلام محمدی گلپایگانی، مهر 1375؛ جلد: میشن، 30 گ، 21 سطر، اندازه: 20/8×16/5 سم [ف: 21 - 1655]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: مرتضی بن ابوتراب محلاتی شیرازی، تا: 28 ربیع الاول 1327 ق؛ فراغت مؤلف در جمعه 17 رجب 1324 می باشد، کاتب یکی از شاگردان آخوند خراسانی بوده؛ 39 گ (1-39)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1 - 98]
al-waqf
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمری
aqa Ziya'-e eraqi (1862 - 1942)
تقریرات درس آقا ضیاء عراقی
قم؛ حجت کوه کمری؛ شماره نسخه: 52/6
خط: نستعلیق نازیبا، کا: حجت کوه کمری، محمد بن علی، تا: قرن 14 [ف: - 52]
al-waqf = at-taqrīrāt
حسینی کاشانی، محمد علی بن احمد، ق 14 قمری
hoseynī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad( - 20c)
تقریرات فقهی مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی (- 1329 ق) است که با عناوین «فرع - فرع» به بحث در مورد وقف پرداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14989/4
آغاز: بسمله، کتاب الوقف، و قبل الخوض في المسالة لابد لنا من التصدي بیان حقیقته و ماهیته و انه هل یکون له جامع وجدانی بین عنوان الوقف العام أو الخاص؛ انجام: و ان کانت حكمية ناشئة عن التعارض و الفتاوى في درء الحد و لا تکون كافية في صيرورة الوطي شبهة، فیصیر الوطي زناء و لا شبهة، إلى هنا وصل بحث الاستاد ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، محمد علی بن احمد، تا: 1324 ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ ترقیمه: «الى هنا وصل بحث الاستاد دام ظله العالي علی روس الانام»؛ 76 گ (10 پ - 85 پ)، 17 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: 37 - 672]
al-waqf
ناشناخته:
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی اشرف المرسلين و آله الطاهرين أما بعد فهذه رسالة في بیان حکم الوقف اذا جعل الواقف لنفسه بعد الممات او في زمن الحياة أقول و بالله التوفيق؛ انجام: اذا کان علیه حق واجب و في الثلث بعد الوصيه مع أن ما ذکر من أن الميت لا یملك و المال ینتقل جار في الكل کما لا یخفی علی الخبير البصير
رساله ای کوتاه درباره حکم محل وقفی که واقف در حال حیات و یا برای بعد از ممات خود برای نفس خود وقف می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 4 گ (12 ر - 15 ر)، 22 سطر،
اندازه: 21×15 سم [ف مخ: 5 - 2282]
آغاز: بسمله. کتاب الوقف و هو لغة مصدر وقف علی معنی حبس؛ انجام: لتحریره لمسائل کتاب الوقف و لیس ما ترکنا الا یسیرا بکثیر ... آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 رجب 1326 ق، گویا از خود مؤلف؛ تملک: محمد تقی بن جعفر آل شیخ رضا؛ 36 گ، 21 سطر، اندازه: 21/9×16 سم [ف: 1 - 586]
آغاز: حمدله. صلاة. سیما الخلفاء الراشدين و الائمة المجتهدين سیما الأربعة ... و بعد، فقد التمس منی مع کمال عدمی و فاقتی ان اوضح مسئلة الرجوع عن الوقف حسب و سعی؛ انجام: یقاس ما اشبه. انتهی و الحمدلله رب العالمين، حمدا یوافی نعمه و یکافی مزیده. یا ربنا لك الحمد کما ینبغی ...
از ناشناس. بخشبندی نشده. درباره برگشت از وقف؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد رحیم بن لطف الله، تا: 1333 ق؛ 7 گ (7 پ - 13 پ) [ف: 2 - 267]
رساله مفصل و استدلالی است در وقف و احکام که به صورت شرح بر کتابی نوشته شده است، در نسخه حاضر، بخش اول آن موجود است؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8 گ (86 پ - 93 پ)، 25 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 38 - 614]
رساله ای به عربی در وقف؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 8 گ، اندازه: 24/8×15/6 سم [رایانه]
vaqf
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20680
بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
al-waqf
ناشناخته:
نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع یزد ش 2287 (1972) [در فهرست معرفی نشده]؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 681]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 681]
از عاملی؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 957 ق؛ 1 ص (199) [ف: 3 - 18]
vaqf
ناشناخته:
در چهارده بیت در شرح وقف: حافضا این نظم را بشنو کنون ** تاترا در وقف باشد رهنمون/ سه ز وقف فرض بشناس آخرین ** چار وقف مغفرت میدان یقین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1 ص (22)، ابعاد متن: 13×8، اندازه: 29×16 سم [سنا: ف: 1 - 234]
آغاز: بسمله، أما بعد بدان ای خوانده قرآن که در تمام کلام الله تعالی در آن سوره های که وقف لازم نهاده اند هشتاد و سه موضع وقف لازم است ... در سوره البقره هشت موضع وقف لازم لازمست اول و ما هم بمومنین م ودیم بهذا مثلا م سیم اذا لمن الظالمين؛ انجام: و در سوره الفجر وقف الزم نیست در سوره البلد یک موضع ...
رساله مختصر مفیدی است در بیان مواضع وقف لازم در آیات شریفه که به ترتیب سوره های قرآن ذکر شده است سطوری از آخر رساله صدمه دیده و در وصالی ضایع شده است؛ کا: محمد مقیم همدانی، تا: 1017 ق؛ 4 گ، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 23 - 199]
منظومه ای است در 20 بیت و در دو صفحه با مطلع: حافظا این نظم را بشنو کنون ** تا تو را در وقف باشد رهنمون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 2 ص، 14-19 سطر (14/5×8)، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 3 - 1236]
آغاز: بسمله، بدان که وقف لازم که در قران مجید واقعست بیان کرده خواهد شد و علامتش میم ... در سوره بقره هشت موضع است و ما هم بمومنین؛ انجام: از و الشمس تا آخر قران وقف لازم نیست
رساله مختصر مفیدی است در بیان مواضع وقف لازم در آیات شریفه که به ترتیب سوره های قرآن ذکر شده است سطوری از آخر رساله صدمه دیده و در وصالی ضایع شده است، نسخه فاقد خطبه و دیباچه است؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 10 گ، 17 سطر، اندازه: 21×11 سم [ف: 23 - 200]
آغاز: در بیان وقف بر آخر کلمه، بدانکه معنی وقف ایستادنیست؛ انجام: انهم لنا تمت الرسالة ... في هفتم شهر ربیع الآخر حسب الخواهش نور چشمی ابن نادر العصري کرمعلی حداد الله ویردی قلمی گردید ... اقل السادات سگی استان سادات ابن میر محمد زمان الحسيني دهکردی محمد نبی سنة 1220
مختصری است در بیان وقف (باب دهم از یک رساله است)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: ابن میر محمد زمان حسینی دهکری محمد نبی، تا: 7 ربیع الثاني 1220 ق؛ 11 گ (72 ر - 82 ر)، اندازه:
11×17 سم [ف: 2 - 341]
آغاز: فصل دوم در بیان وقف بر مرسوم خط ... مشتمل است بر دو بحث؛ انجام: معلوم باشد و السلام.
خط: نسخ، کا: استرآبادی، محمد بن حاج محمد، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 9 گ (203 پ - 211 پ)، 23 سطر (17×6)، اندازه: 23×11 سم [ف: 15 - 4223]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدان ای خوانند قران در تمام کلام الله تعالی؛ انجام: تا آخر قرآن مجید که آن بیست و پنج سوره است وقف لازم نیست و الله اعلم
مختصری است در بیان وقف سور قرآنی، این قسمت مربوط به ش 5 است که جابجا شده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ 8 گ (47 پ - 54 ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 340]
vaqf (mnz.) = tajvīd-e manzūm
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11149/4
آغاز: لو أن م وقفنا المتعينونا ** ثمانون انجلت وصفت عیونا؛ انجام: و کل الال و الاصحاب طرا ** و من آوی و کل التابعينا
منظومه ای است در موضوع وقف در آیات کریمه که براساس کتاب سجاوندی به نظم آورده است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن عثمان صائغ، تا: قرن 13؛ محشی؛ 4 گ (76-79)، 19 سطر، اندازه: 15/5×6/5 سم [ف: 28 - 219]
vaqf (mnz.) = tajvīd-e manzūm
منظومه کوتاهی در وقف و وصل قرآن است. سراینده آن به درستی مشخص نیست. در نسخه ش 17 امام جمعه خوبی مجلس به «حافظ الدين بخاری رحمه الله تعالی» نسبت داده شده است. تعداد ابیات در نسخه ها یکسان نیست.
آغاز: حافظا این نظم را بشنو کنون ** [تا ترا در وقف باش رهنمون] .../ ط چو وقف مطلق آمد مر ترا ** مگذر از وی هر کجا یابی ورا
آغاز: برابر؛ انجام: ق وقف اختلاف است ای عزیز ** بگذری از وی چو قف یابی تو نیز/ لا اگر باشد علامت اندرو ** نیس وقف آن جا ترا بگذر ازو
در نسخه ما نوشته شده 8 بیت است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1 ص (248 حاشیه)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1 - 318]
آغاز: برابر
در فهرست قواعد القرآن یار محمد سمرقندی دانسته شده اما ضمیمه آن است که با شماره 816 در همین کتابخانه ثبت گردید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی منقول از: «تجوید المفيد»، «تیسیر من قواعد القرآن» «معالم التنزيل» «نسخه تجوید پسر محمد نور الدين پسر شمس الدين» و «رساله ای که مؤلف و اسم آن معلوم نبود»؛ با یادداشتی از پسر میرزا محمد حسین رئیس الكتاب؛ 8 گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 3 - 515]
آغاز: برابر
سروده ای است در 11 بیت؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، 15 سطر چلیپایی، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 915]
آغاز: برابر؛ انجام: و عب علامت آن است که اهل بصره سر آیه می دانند.
تذکر: نام کتاب در فهرستالاشارة الى وقوف السجاوندي آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ رجب 1223 ق؛ جلد: تیماج، 2 گ (46 ر - 47 ر)، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 - 244]
آغاز: برابر
9 بیت شعر است درباره وقف که در هامش همین صفحه بندی در وقوف منقول از ابن طیفور آمده؛ کا: موسوی استرآبادی، محمد بن محمد باقر، تا: 1238 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 15 و 16 سطر (10×15)، اندازه: 21×17 سم [ف: 3 - 782]
آغاز: برابر، انجام: ور بخوانی فاتحه شادش کنی
ناظم: شاعری با تخلص «عالم» چنان که در آخر نسخه آمده «گفت عالم چند بیتی در وقوف - عفو کن و از این قدر بودش وقوف»، ارجوزه ای است مختصر در هفده بیت در بیان رموز انواع وقوف و ذکر احکام آن ها در قران کریم؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 20 محرم 1283 ق؛ 1 گ، 15 سطر، اندازه: 20/4×13 سم [ف: 23 - 156]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 586/3
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 176]
vaqf bar marsūm-e xat
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12155/5
بی کا، بی تا؛ 4 ص (235-238)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 35 - 156]
al-waqf-ul xaṣṣāf (mx.) = at-takmila li-muxtaṣar-i waqfay-il hilāl wa-l xaṣṣāf
وابسته به: الوقف - احکام الوقوف؛ شیبانی، احمد بن عمر (261-181 ق)
مختصری از احکام وقف تأليف احمد بن عمر و بصری حنفی مشهور به خصاف ( - 261 ق) در این نسخه جمع آوری شده و آن را تکمله ای بر کتاب مختصر وقفی الهلال و الخصاف تأليف عبدالله بن حسین ناصحی (- 447 ق) قرار داده است.
[کشف الظنون: 21/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12627/2
آغاز: قال الخصاف رحمه الله باب الرجل یجعل داره موقوفة یسکنها قوم با عیانهم و من بعدهم یکون غلتها للمساکین؛ انجام: فاذا مات کان لوالی یفعل ذلك قال فهذا جایز له و لمن شرطه من بعده.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ رکابه دار، مصحح، محشی؛ 22 گ (101-80)، 15 سطر (13×9)، اندازه: 18×13 سم [ف: 32 - 55]
vaqf dar qor’ān (r.)
علوی عاملی، احمد بن زین العابدين، - 1054 قمری
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn( - 1645)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10687/2
آغاز: بسمله بعد حمدالله علی جزیل آلائه و الصلاة علی محمد و آله چنین گوید ... که رساله درباره وقف کفران بنظر رسید ظاهرا که قائل این قول عاصی بوده است؛ انجام: در آن صحیفه مسطور است که سبب کفران می شود چه خواندن قول ایشان حدیست و اعتقاد به کفر ایشان حدی. تمت.
در فهرست مختصر مجلس نام کتاب «وقف کفران» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 6 ص (36-41)، اندازه: 16×10 سم [ف: 33/1 - 166]
al-waqf ‘ala-l kallā
«منظومه في الوقف علی الكلا»، قطعه کوتاهی است به نظم در 17 بیت دربیان بیست و دو موردی که در قرآن کریم در کلمه «کلا» می توان وقف نموده، بعد از آن قطعه دیگری در 9 مورد از شاعری دیگر در همین موضوع تحریر شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5277/6-26/157
آغاز: سالت عن الوقف الذي جاء في الكلا ** فهاك خلاف الناس فیه کما تملا/ ثلاثون حرفا قداتت و ثلاثة ** اذا عددت في الذكر اجمعه تتلاء؛ انجام: و مجموعها في خمس عشرون سورة ** فما کان مذکورا فلست مکررا
و ... ** و اقرا و الهاكم فخذ ودع المرا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوا، 1 گ، 21 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8 - 4644]
al-waqf'alā kallā
تاریخ تأليف: ماہ صیام 681 ق؛ محل تأليف: دهروط
منظومه ای است در 23 بیت در پاسخ سؤال سائلی. از ابیات پایان منظومه استفاده می شود که ناظم این منظومه را در ماه صیام 681 ق در دهروط (شهرکی در کنار رود نیل، معجم البلدان) سروده است. در مآخذ موجود نشانی از این گوینده ذکر نشده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12163/8
آغاز: ابیات في الوقف علی کلا: سال عن الوقف الذي جاء في کلا ** فهاك خلاف الناس فیه کما یملا/ ثلاثون حرفا قد اتت و ثلاثة ** اذا عددت في الذكر اجمعها تتلا؛ انجام: و قد کملت و الحمدلله وحده ** و قد حصل المقصود فاقنع بها سؤلا/ و بعد صلوة الله ثم سلامه ** علی احمد المختار في الملاء الأعلى/ فیا صالح اقبلها و خذها هدية *** اتتك عروسا في غلائلها تجلا/ ولا تنس منشیها علی بن قاسم ** اذا ما تلوت الذكر ان تسئل المولي/ بدهروط في شهر الصيام انتظامها ** لست مئی بعد الثماني زد حولا/ و آیاتها عشرون من بعد اربع ** و لاقوظ الا بربی ولا حولا
خط: نسخ، کا: محمد بن سالم بن محمد بن سالم بن سعید بن عمر العذري العوسجي بلدا و الشافعي مذهبا، تا: قرن 9؛ جلد: تیماج، 110 گ، 31 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 35 - 169]
al-waqf'alā kallā wa-l ibtida'-u bih
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 820/8
آغاز: کلها في النصف الاخير و هو علی ثلثة أوجه. الوجه الأدل یجوز الوقف علیه و الابتداء به معا و هو اثنا عشر موضعها؛ انجام: قال أبوبكر بن احمد بن الانباري کل ذلك تعجب معناه ما هم و قاك ابوحاتم سهل بن محمد السنجستاني کلها صله و الله اعلم بالصواب.
باب معرفة الوقف علی کلاو الابتداء به و جعلتها ثلثة و ثلثون موضعها؛ بی کا، بی تا؛ 2 ص (286 و 289)، 25 سطر (20×13)، اندازه: 29×17 سم [سنا: ف: 2 - 68]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1306/7
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 276]
al-waqf ‘alā man yaṣiḥ wa man lā-yaṣiḥ
خوانساری، علی اکبر بن ابراهیم، - 1271 قمری
xānsārī, ‘alī akbar ebn-e ebrāhīm( - 1855)
اگر شخصی مالی را وقف کند بر دو جهت که یکی از آن ها وقف بر وی صحیح و دیگری ناصحیح باشد، آیا چنین وقفی بر هر دو جهت صحیح یا بر یکی صحیح و دیگری باطل است؟ این رساله استدلالی در این مسأله بحث می کند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3542/4-18/62
آغاز: مسألة لو وقف علی من یصح الوقف علیه و من لا یصح کالنفس او المعدوم أو غیرهما عاطفا بالواو في صحة الوقف في نصفه اوفی کله او البطلان وجوه؛ انجام: ثم ان احتج الى التقسيط قسط علی ما ذکر لان العوض المبذول في مقابلة المتعدد انما بذل
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 4 گ، 24 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 8 - 4946]
al-waqf ‘ala-n nafs wa taṣḥīḥah
علامی، محمد حسن بن محمد صادق، - 1394 قمری
‘allāmī, mohammad hasan ebn-e mohammad sādeq( - 1974)
رسائلی در این موضوع که بین مؤلف و استادش شیخ ضیاء الدين عراقی در سال های 1346-1347 ق مبادله شده است.
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: بدون شماره
کاتب - مؤلف، تا: 28 جمادی الثاني 1347 ق [دلیل المخطوطات: 1 - 294]
vaqf-e qor’ān
دهلوی، عبدالعزیز بن احمد، 1159 - 1239 قمری
dehlavī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e ahmad (1746 - 1824)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17826
بی کا، تا: 1231 ق [د. ث. مجلس]
vaqf-e lāzem = ‘alāmāt-e vaqf-e lāzem
ثعانی، علی بن سعید
sa‘ānī, ‘alā ebn-e sa‘īd
وقوف لازمه قرآن به ترتیب سوره های قرآن آورده است و سپس وقف های واجب و عدد آیات و سور و سکته ها.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 20938/2
آغاز: بسمله هذا ما ذکره الشيخ الامام المرشد ابوالحسن علی بن سعید الثعاني في الوقف اللازم في القرآن العظيم بذکر علامته و هو حرف الميم فاللازم من الوقوف مالو وصل طرفاه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 965 ق؛ اندازه: 20×15 سم [ف: 2 - 516]
vaqf-e lāzem
هشتاد و سه موضع در قرآن کریم است که در آن ها لازم می باشد. این مواضع به ترتیب سوره ها ذکر شده اند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1602/7
آغاز: اما بدانید ای خوانندگان قرآن که در تمام کلام الله در آن سور هائی که وقف لازم نهاده اند؛ انجام: اما در سورة الشمس تا آخر قرآن مجید که آن بیست و پنج سوره است وقف لازم نیست
خط: نسخ، کا: حسینی طالقانی، محمد طاهر بن محمد یوسف، تا: 20 شعبان 1132 ق، جا: مدرسه خلیلیه؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 3 گ (111 ر - 113 پ)، 14 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 5 - 7]
vaqf-e lāzem
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22612/6
آغاز: بسمله بدان که وقف لازم که در قرآن مجید واقع است بیان کرده خواهد شد و علامتش میم ... و وقف لازم در قرآن 79 موضع است در البقره هشت موضع وقف لازم است ...
کا: موسوی استرآبادی، محمد بن محمد باقر، تا: 1238 ق؛ 3 گ (68 - 70 پ)، 15 و 16 سطر (15×10)، اندازه: 21×17 سم [ف: 3 - 781]
al-waqf-ul lāzim fī jamīʻ-il qur'ān
وقف های لازم قرآن کریم که 79 وقف است با ذکر تعداد وقف در هر سوره به روایت شاطبی.
آغاز: بسمله علی الرواية التي أوردها الشيخ الشاطبى الوقف اللازم في جمیع القرآن تسع و سبعون في البقره تسع؛
انجام: و في البلد واحد «ان لن تقدر علیه»، ولا في الشمس الى آخر القرآن.
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ 2 ص (156-157 حاشیه)، اندازه: 21×10 سم [ف: 23 - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1 گ، 23 سطر (15/5×6)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 2 - 200]
vaqf nāmče
آغاز: الحمدلله الواقف علی الأسرار؛ انجام: مجیب الدعوات و کان ذلك في سنه فلان
نمونه ای است از وقف نامه؛ خط: نسخ، کا: قاضی، محمد کریم بن اسماعیل، تا: قرن 11؛ 4 ص (حاشیه 1-4)، 14 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 10 - 507]
وقف نامه ای است از شاه وردی بیک در زمان شاه سلیمان صفوی و در عهد خان والاشان کلبعلی خان پیل سر بیکلر بیکی مشهد مقدس و قورچیباشی که کاروانسرا و دکاکین و حمام متصل به آن را که در مشهد مقدس رضوی واقع است وقف کرده به شرط آن که اولا آن چه حاصل و منافع باشد بعد از وضع اخراجات ضروری و حق التوليه مبلغ پنج تومان هر ساله وظیفه فراش مشرفه که منصوب بر بالای سر مبارک است و هر ساله پنج تومان وظیفه فراش در االسیاده و حافظ سر قبر واقف ... و مابقی منافع صرف مدد خرج زوار شود ... و تولیت این موقوفات مادام الحياة با واقف و بعد از اولاد او ماتوالدوا او تناسلوا باشد و بعد ذلک تعلق به متولی سر کار فیض آثار داشته که عشر فاضل را بحق التوليه برداشته مابقی را به مصرف می رسانیده باشد. وفقا مؤيدا سنه 1191 ه ق؛ خط: شکسته نستعلیق درشت، بی کا، تا: 1191 ق، کاغذ: هندی، ابعاد متن: 13×6/5، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 3 - 1487]
وقف نامه - کتابچه اعمال محکمه صالحیه نجمیه
وقف نامه - کتابچه اعمال محکمه بابی السعادة و الخرق
وقف نامه - کتابچه اعمال محکمه صالحیه نجمیه
وقفنامه - وصیت نامه
vaqf-nāme
باخرزی، یحیی بن احمد، - 736 قمری
bāxarzī, yahyā ebn-e ahmad( - 1336)
از شیخ محیی الدين ابوالمفاخر یحیی باخرزی مورخ 726 و 734 ق.
چاپ: ا. د. چخویچ در تاشکند در 1965 با ترجمه روسی آن.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2991 - ف
نسخه اصل: از روی چاپی؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 17]
vaqf-name
قره قوینلو، یوسف بن جهانشاه، قرن 9 قمری
qara qūyūnlū, yūsof ebn-e jahānšāh (15c)
سواد وقف نامه یوسف بن جهانشاه بن قرا یوسف قره قوینلو به تولیت حاج امیر صدر الدين محمد دشتکی پدر غیاث الدين منصور مورخ سال 879 ق. وقف نامه ای است که قریه معروف به حسن آباد واقعه در قری الأسفل شیراز به انضمام بستان مشجر رزی موسوم به ترکمان آباد با شرب آن از قناتی به همین اسم برای روضه منوره امامزاده سید امیر احمد بن موسی علیه التحية و الثناء که واقع است در صدر محله للان از محلات شیراز و تولیت این موقوفه را واگذار نموده است به ابی المعالي محمد بن منصور بن محمد بن ابراهیم بن محمد بن اسحق حسنی حسینی سجادی دشتکی و موقوفه را از اختیار خود خارج و تصرف وقف داده است و شرط وقف آن که آن چه از وقف حاصل شود اولا عمارت رقبته و قنوات و عمارت بساتین بر همه مقدم دارند و آن چه باقی مانده متولی مزبور یعنی امیر صدر الدين به حق التدريس روضه مزبور تصرف فرماید و مدرس روضه احمدیه باشد.
وقف نامه مزبور را سه تن از علمای وقت تسجیل نموده اند: 1. علی بن محمد بن علی بن محمد بن صاعد (بقیه تباه شده) في شهر محرم سنة تسع و سبعین و ثمانمائة؛ 2. و یکی به امضای: الراجي عفو ربه یوم التلاقي علی الشهير بالشریف الثاني غفر الله و لوالدیه و رحم ...؛ 3. جمال بن سراج بن اصیل و خود واقف نیز در صدر و حاشیه وقفنامه مزبور نوشته است کتبه الفقير الى رحمة الله الديان یوسف بن جخانشاه بن قرا یوسف نویان رحمهم الله. او حاکم و والی فارس بود و پس از آن که جهانشاه در سال 872 ق به دست اوزون حسن آق قوینلو کشته شد دو پسرش که یکی امیر محمدی و دیگری که همین یوسف باشد به دست اوزون حسن گرفتار شد و دومی کور گشت بنابراین این وقف نامه در زمانی نوشته شده که یوسف فرزند جهانشاه از کار افتاده به حال کوری در شیراز یا جای دیگر سر می کرده است. اما امیر صدر الدين دشتکی تا سال 903 ق حیات داشته و در سال مزبور به دستور امیر قاسم پرناک حکمران ایالت پارس به شهادت رسیده و در بقعه منصوریه که از مستحدثات او به شمار می رود مدفون شده است. امیر صدر الدين مزبور پدر غیاث الدين منصور است که او نیز دانشمند ساخته ای است. یکی از مسجلین میر سید شریف ثانی است که از نوادگان دختری میر سید شریف جرجانی است و در سال 906 ق که شاه اسمعیل اول صفوی به شیراز آمده در رکاب شاه اسمعیل بود و در جنگ چالدران
کشته شده است.
آغاز: هو حمد و سپاس و درود بیقیاس مالکی را که ممالک ربع مسکون را بجهت فایده حرث و زرع و غرس
انجام: موضح خواهد شد و این سطور تذکره الأمر العالى قلم آمد فمن بدله (بعد) ما سمعه فانما اثمه علی الذين یبدلونه و علیهم لعنة الله و الملائكة و الناس اجمعین
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ 1 گ (562) [ف: 15 - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287 ق؛ جلد: تیماج، 5 گ (226 ر - 230 پ)، 21 سطر، اندازه: 35×22 سم [ف: 30 - 209]
vaqf-nāme
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
amīr ‘alī-šīr-e navā’ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 - 1501)
وقف نامه ای است که امیر علی شیر نوایی در مورد اموالش و صرف آن ها در وجوه بر نوشته است. ترجمه فارسی این وقف نامه در مقدمه «مجالس النفايس» چاپ تهران کتاب فروشی منوچهری با تصحیح و تعلیق علی اصغر حکمت در 1363 شبه چاپ رسید است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13524/2
آغاز: نیچه قطعه باغات التمينش جریب تخمینا یا ناند کور محله سید اینکرمی التي جریب؛ انجام: و اوز توفیقاتی پیله موضح قیلیپ بوبقاعغه مخلد و موبد وقف بولغانین مقرر و معین فیلد بلار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 2 گ (1 ر - 2 ر)، 15 سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 37 - 25]
vaqf-nāme
سیف الدين مظفر بتکچی، ق 10 قمری
sayf-od-dīn mozaffar batakčī( - 16c)
مورخ ربیع الأول 919 ق و 7 ربیع الأول 920 ق. دو طغرا است و مربوط به روستا های استراباد.
کاتب - مؤلف، بی تا؛ اصل به شکل طومار [فیلم ها ف: 1 - 271]
نسخ اصل: نسخه آقای مسیح ذبیحی از گرگان، از روی اصل که در دو طومار است؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 270]
vaqf-name
عماد الدوله شیروانی، محمود، ق 10 قمری
‘emād-od-dowle šīrvānī, mahmūd( - 16c)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4081 - ف
وقف نامه مسجد جامع عمادیه؛ بی کا، تا: 977 ق؛ گرفته از اصل نسخه [فیلم ها ف: 3 - 12]
vaqf-nāme
غیاثی، علی بن محمد، ق 10 قمری
qīyāsī, ‘alī ebn-e mohammad( - 16c)
غیاث الدين علی بن محمد بن مرشد الدين احمد غیاثی که املاک و رقبات خود را در شیراز، کرد آباد، کردهه دهک و خیر آباد و چوگان ورا مجرد و قنات های: تجرو محمد آباد دینگان و سوتا و صندلی و صدری، در رمضان 951 ق بر حائر حسینی وقف کرده است. در آن از وقف او بر حرمین و وقف بر مشهد قم در 939 ق یاد شده است. تولیت آن را به خودش و سپس به پسرش شمسا محمد سپس به فرزندان او و سپس به فرزندان مظفر الانام منتقل می شود. (دانش پژوه)
تهران دانشگاه؛ شماره نسخه: 4281 - ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 41]
vaqf-name
مرعشی، محمود بن علی، ق 10 قمری
mar'ašī, mahmūd ebn-e 'alī ( - 16c)
تاریخ تأليف: نیمه صفر 983 ق
واقف، حد علا الدين حسین مرعشی، معروف به سلطان العلماء می باشد، وی که از اکابر علماء وقت بوده است مزارعی را در اطراف اصفهان، که شرح رقبات آن مذکور خواهد شد، جهت امور خیریه و صرف در عتبات عالیات، جهت زوار و طلاب علوم دینیه و غیر آن به نهج مذکور در متن وقف نامه، وقف نموده است. هشت موضع از این موقوفات در ناحیه جرقویه، و بقیه در اماکن دیگر است. رقبات موقوفه: 1. مزرعه اکبر آباد، محدود به اراضی نیکان و به مزرعه حسن آباد و به مفازه از دو جانب؛ 2. مزرعه شجاع آباد، محدود به طریق دولت آباد و به
قناة مدح آباد و به مفازه از جانبین؛ 3. مزرعه محمود آباد، نزدیک به محمد آباد و محدود به جبل و رودخانه و مفازه؛ 4. مزرعه نصیر آباد، نزدیک به نیک آباد و محدود به رودخانه و به مغازه از سه جانب؛ 5. مزرعه مدح آباد، در زیر شجاع آباد و محدود به آن و به مزرعه رکن آباد و به قنات و مزرعه تراب آباد و به مفازه؛ 6. مزرعه سید آباد فیما بین بیکان و دافر خوان محدود به مغازه از چهار جانب؛ 7. مزرعه سعادت، محدود به مزرعه دولت آباد و شجاع آباد و به طریق فتح آباد و به مفازه؛ 8. مزرعه رفیع آباد، محدود به مزرعه هدایت آباد و مزرعه زران و به مزرعه کوهک و به مفازه؛ 9. وضعی واقع میانه قارنه و اندنان و دادنان و اراضی قهنویه؛ 10. ملک آباد رود بار لنجان، محدود به زنده رود و به جبل از سه جانب؛ 11. موضعی واقع در ناحیه کندمان و مزدج اول شجاع آباد کزک ...؛ 12. سه مزرعه به اسامی «هفت چشمه، و سیابجان و دهق» متصل به یکدیگر و محدودات به جبل و به کتک. تاریخ وقف نامه نیمه ماه صفر سال 983 ق می باشد و صیغه وقف در محضر مبارک شیخ بهائی و دیگر اکابر علماء وقت جاری شده است.
موارد مصرف موقوفات مذکور چنین تعیین شده است: اولاً، صرف تعمیر قنوات و بیوت اکره و قلعه و دهکده و مسجد و حمام مواضع مسطور شود؛ بعد از آن، آن چه بماند، منقسم به پنج قسم شود: یک خمس آن، صرف اطعام و ملبوس و ما یحتاج صادرین و واردین زوار هر یک از حضرات (در عتبات عالیات). خمس دیگر، صرف اطعام و ملبوس و مایحتاج صادرین و واردین زوار هر یک از حضرات (در عتبات عالیات). خمس دیگر، صرف مایحتاج هر یک از عتبات عالیات و خدمه و سکنه آن عتبات شود، به هر طریق که رأي متولی اقتضا کند. خمس دیگر، متولی صرف خود و ما یحتاج خود به رسم حق التوليه نماید. خمس دیگر، به سر کار و مشرف و ضابط محصولات و ناظر مزروعات و مستوفی موقوفات مذکوره دهد. خمس دیگر، صرف بذر و حقوق دیوانی و مصالح زراعت مواضع مذکوره شود.
اسامی شاهدان: بهاء الدين محمد عاملی (شیخ بهایی)، محمد بن ابی الحسن حسینی، علی حسینی حایری، علی بن شمس الدين خادم حایری، محمد مؤمن خنجی، قاضی حسن بن احمد بابا ساکن اصفهان، علاء الدين حسینی، محمد زمان حسینی، ابن فتح الله شریف حسینی، اکرم حسینی، محمد بن حسین بن محمد شهیر به آقا ملا کرانی، محمد بن جعفر اندمانی، مظفر الدين بن محمود، ابوتراب بن فتح الله حسینی و ...
واقف، عالم جلیل القدر، سید شجاع الدين محمود بن علی حسینی مرعشی مازندرانی، از دانشمندان بزرگ عصر صفوی، که جد سلطان العما سید علاء الدين حسینی مرعشی بوده و شیخ اجازه حسین بن حیدر بن قمر کرکی است. یکی از شاهدان وقف، از واقف چنین یاد کرده است: «الواقف السيد السند المخدوم الطاع - أدام الله تعالی ایام سیادته و افادته و افاضته و ارشاده و هدایته و مد ظله العالى السامي علی مفارق العباد الي یوم التناد و أنا من جملة خدامه ...».
آغاز: بسمه سبحانه ... وقف العبد الأنس بمولاه الايس عما سواه قربة اليه تعالی و طلبا لرضاه الموقوفات المعروفات؛ انجام: و کتب الاحرف بیده الفانيه ... الفقير إلى الغني شجاع بن علی الحسيني ... منتصف شهر صفر ثلث و ثمانین و تسعمائه الهجريه النبويه
نسخه اصل: خاندان خلیفه سلطان در اصفهان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 صفر 983 ق؛ روی برگ اول خط مبارک شیخ بهائی دال بر اجرای صیغه وقف و همچنین مرقومه مولا محمد مومن و دیگر علماء دیده می شود، در پایان نیز مرقومه عده ای از بزرگان علماء مبنی بر صحت وقف مانند: محمد بن حسین محمد شهیر با قا ملا کرانی و محمد جعفر اندرمانی و حسن بن احمد بابا شیخ و ابوتراب بن فتح الله حسینی و محمد زمان الحسيني و دیگران دیده می شود؛ 10 ص [عکسی ف: 1 - 202]
آغاز: الحمدلله الذي خرت له الجباه و وحدته الشفاه الخالق لما سواه و صلی الله علی مصطفاه و مرتضاه و سائر الأئمة الذين هم قوام الله علی خلقه و عرفائه علی عباده ... وقف العبد الأنس بمولاه الايس عما سواه قربة اليه تعالی و طلبا لرضاد الموقوفات المعروفات حدود کل منها و اسماءه؛ انجام: و التوكل في الكل علی خالق الكل و کتب الأحرف بیده الفانية الواقف الواقف علی مرتبه الدانيه الطاف السبحانية (کذا) الفقير إلى الغني شجاع بن علی حسینی عفی عنه و عن والدی و التاريخ منتصف شهر صفر سنة ثلث و ثمانین و تسعمائة الهجرية النبوية. وقفت المواقف المذكورة و سلبت المواطن المزبورة علی الوجه المسطور قربة الى الملك الغفور و انا الفقير إلى الغني شجاع الحسيني.
نسخه اصلی این وقفنامه که مهر و امضای و شاهدان را دارد و در نیمه صفر 983 ق نوشته شده، نزد خاندان خلیفه سلطان، در اصفهان محفوظ است، تصویری از نسخه اصلی به شماره «220» در کتابخانه حاضر نگهداری می شود، نسخه جدیدی از این وقف نامه از روی نسخه اصل رونویسی شده که تصویر حاضر، از این نسخه دوم تهیه شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه واقف نوشته شده و صورت شهادت ها و مهر ها ثبت شده؛ این نسخه در یک ورق بلند طوماری نوشته شده و در تصویر به 13 قطعه کوچک تقسیم شده و به صورت جزوه ای در آمده؛ 13 ص، 4 سطر [عکسی ف: 4 - 41]
vaqf-nāme
بحرانی، ماجد بن هاشم، - 1028 قمری
bahrānī, mājed ebn-e hāšem( - 1619)
انشایی است از سید ماجد بن هاشم بن علی بحرانی احسایی که در آن چگونگی وقف روستای گجی شیراز را بر حرمین آورده و سامان این دیه را هم در آن یاد نموده و از رهگذر جغرافیایی شیراز بسیار سودمند است.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 70/2 - د
آغاز: الحمدلله الذي وقف نفوس العارفين علی مراقبة سبیله؛ انجام: مصونا من کل عیب و باس و الحمد لله رب العالمين هذا من انشاء ... السيد ماجد بن هاشم بن السيد علی الحسا اصلا و البحرين یا مولدا
بی کا، بی تا؛ 7 گ (9 پ - 15 ر) [ف: 1 - 521]
vaqf-nāme
عباس صفوی، شاه ایران، 978 - 1038 قمری
‘abbās-e safavī, šāh-e īrān (1571 - 1629)
آغاز: الحمدلله الذي وقف کل حامد في الوقف؛ انجام: فیه مصلحة الوقت کما هو المزبور.
خط: نسخ، کا: قاضی، محمد کریم بن اسماعیل، تا: قرن 11؛ کاتب در صدر نسخه نوشته: «صورت وقف نامه شاه جنت مکان شاه عباس ماضی که بر حضرات چهارده معصوم (علیهم السلام) وقف کرده»؛ 19 ص (1-19)، 14 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 10 - 506]
آغاز: الحمدلله الذي وقف کل ... في موقف العجز اداد تحمیده ... باعث بر تحریر این صحیفه شرعية الأحكام؛ انجام: همین تولیت به طریق مسطور علی نهج یکون فیه مصلحت الوقف.
مورخ 1013 ق با گواهی گروهی: قاضی صدر جهان، اعتماد الدوله، قوجی باشی، علیرضا خوشنویس، جلال منجم، غلامعلی قاضی اصفهان. وقف نامه مستغلاتی است در اصفهان، از آن میان جملگی کارونسرای واقع در صدر میدان نقش جهان، از آن میان جملگی کاروانسرای واقع در صدر میدان نقش جهان، حمام شاهی واقع در همان حوالی، و جملگی نصف تمام از جمیع خانات و مستغلات و اراضی و باغات و جداول و انهار و قنوات که در تصرف ایشان در اصفهان و در خارج از آن و ... و محل مصرف درآمد ها، نخست تعمیر و آبادانی و پس از آن صرف فقرا و سادات می باشد، و کسانی که از این ثواب (در آمد ها)
محرومند مانند اسماعیل میرزا و وحید میرزا و مرحوم سلطان احمد میرزا و باقی صفویه که از ایشان بی حرمتی و خباثتی نسبت به خانواده پدر سر زده و یا نسبت خود را از این خاندان شکسته ... و چون همه کنیزان و بندگان آزادند از ایشان در این وقف نامه نم برده شد، و همه جواهرات ایشان که (آزاد شدگان) به انعام گرفته دارایی ایشان است و کسی حق مداخله ندارد؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1089 ق؛ در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو»؛ 10 ص (425-416) [ف: 3 - 341]
آغاز: صورت خط وقفنامه شاه جنت مکان علیین آشیانی که خاتم المجتهدين بهاء الملة و الدين روح الله روحه نوشته: الحمدلله الذي وقف کل حمد في موقف العجز عن اداء تحمیده؛ انجام: من غاب منهم و من حضر ملاما دایما الى یوم المحشر.
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140 (8201). وقف نامه شاه صفوی به قلم شیخ بهائی؛ بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1 ص (95) [عکسی: ف: 3 - 419]
آغاز: الحمدلله الذي وقف علی کل حامد في موقف العجز عن اداء تحمیده و قصر کل شاکر عن القيام بشکر احسانه و مزیده؛ انجام: و او راست همین تولیت بطریق المسطور علی نهج یکون فیه مصالحة الوقف کما هو المزبور و السلام علی من اتبع الهدي و دین الحق
صورت وقفنامه ای است که در آن شاه عباس ماضی رقبات و املاک و دارایی های دیگر خود را بر حضرات معصومین علیهم السلام و مصالح دیگر مسلمانان وقف کرده و تولیت آن ها را تعیین نموده و موارد ثواب را بازگو می نماید و بعضی از فرزندان را از ثواب محروم کرده است؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی، تا: اواخر قرن 13؛ 9 گ (81 ر - 89 ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 5 - 352]
vaqf-nāme
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
آغاز: بسمله. آب و رنگ گلستان سخن پردازی و گلگونه بهارستان معنی طرازی وقف چهره دل آرای شاهد حمد؛ انجام: و بمقتضای قواعد شرع شریف فاسد و غیر محکوم به والسلام علی من اتبع الهدي و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين.
متن مبسوطی با بهترین عبارات ادبی در بیان وقف املاک شاه صفی صفوی به حرمین امام علی (علیه السلام) و امام حسن مجتبی (علیه السلام)
می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 5 گ، 23 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 797]
وقف نامه ای است که آقا حسین خوانساری برای وقف یک جلد کلام الله مجید به آستان مقدس حضرت امام رضا علیه السلام در مشهد مقدس انشا نموده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 2 گ (23 ر - 24 پ)، اندازه: 22×11 سم [ف: 38 - 241]
vaqf-nāme
حسین صفوی، شاه ایران، - 1135 قمری
hoseyn-e safavī, šāh-e īrān( - 1723)
چند وقف نامه مختلف است از جانب شاه حسین صفوی.
نسخه اصل: موزه ایران باستان ش 8549. مورخ 15 رجب 1108؛ کا: نیریزی، احمد، تا: 1129 ق [فیلم ها ف: 1 - 272]
خط: نستعلیق، کا: آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، تا: 1113 ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 2 ص (1-2)، 9 سطر (11×5)، اندازه: 15×9 سم [ف: 14 - 3524]
آغاز: هو الواقف علی نیات العباد. بسمله. نهال حمدی که در فرح آباد قلوب مؤلفين نشو و نما یابد؛ انجام: حسب الفرمان قدر توامان، واجب الاذعان ... غلام و غلام زاده قدیم آستان ملایک پاسبان فتح علی مأمور به شهادت کتاب مستطاب مزبور و مشرف به استماع مضامین مرقومه در آن گردید. در پایان آن آمده. به نحوی که در حاشیه قلمی شده وقف شد. کلب شاه ولایت حسین موسوی. با نشان مهر چهار گوش تاج دار «بسم الله الرحمان الرحيم، کلب امیر المؤمنين. سلطان حسین الموسوي»
وقف نامه از اراضی باغ فرح آباد علوی واقع در بیرون شهر دارالسلطنه اصفهان است، از سوی شاه سلطان حسین صفوی مورخ سلخ رمضان 1123 ق که می گوید «از مستحدثات» آن شاه است، و همه از زمین های موات بوده که شاه احیاء کرده است، که به حسب مساحت هشتصد و سی و هفت جریب و هفت قفیز (واحد وزن و مسافت) و نیم شاهی است و نهری که از زاینده رود کشانده شده، و نیز واقعات در باغ جنت را که آن نیز از «مستحدثات» شاه است، که به حسب مساحت دویست و چهل و سه جریب و سه قفیز و نیم شاهی. سپس تفصیل «قطعه» ها را یک به یک آورده است. آن گاه جای هزینه ها را نشان می دهد: کمک به شیعیان ظاهر الصلاح و الاحتياج متوطن نجف اشرف، و مشهد مقدس اند چون موقوفات مزبور وقف سکنه شهر نجف است، مشروط بر این که به هر یک از ایشان کمتر از 3 تومان تبریزی و بیش از پنج تومان تبریزی ندهند. در پایان تولیت این موقوفات را برای خود و پس از خود برای شاهان ایران تعیین می کند. سپس گواهی ها جای دارد: گواهی مجری صیغه وقف به وکالت شاه با امضای محمد باقر بن اسماعیل الحسيني. گواهان: محمد صالح الحسيني، ابن السيد علی الحسيني مرتضی، محمد حسین بن شاه محمد تبریزی، بنده قدیم درگاه سلطانی شاهقلی زنگنه، غلام زاده قدیم آستان ملایکی پاسبان. فتح علی؛ خط: شکسته نستعلیق و ثلث، بی کا، تا: سلخ رمضان 1123 ق؛ نسخه هنری با سر لوح، مذهب، مجدول؛ مهر: «المتوكل علی الله الملك الغني عبده محمد باقر بن سید حسین الحسيني» (چهار گوش)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين فتح علی» (بیضوی)، «محمد حسین بن شاہ محمد» (بیضوی)، «نصر من الله و فتح قریب عبده سید مرتضی الحسيني» (بیضوی)؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 25 گ، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 341 - 3]
آغاز: هو الواقف: بسمله. بعد التحميد و التصليه باعث بر تسطیر این کلمات شرعية المبدء و المآب، آنست که بندگان ثریا یا مکان، عالمیان مآب، مقدس القاب شاهنشاه دین پناه؛ انجام: و کان ذلك الوقف في تاسع شهر ذی القعدة الحرام من شهور سنة سبع و عشرین و مائة و الالف من الهجرة المباركة علی مهاجرها و آله الف الاف سلام و صلاة و ثناء و تحية بنحوی که در حاشیه قلمی شده وقف کردم و بتصرف وقف دادم بالفعل یدمن ید تولیت است. کلب علی حسین موسوی. با مهر سلطان حسین 1125 با گواهی فتح علی با دو مهر او و سجل «الابهاء»
وقف نامه ای است که شاه سلطان حسین صفوی مزرعه ایزد خواست موسوم به علی آباد را که در بهبهان کوه کهلویه واقع بوده است با تمام ملحقات و منضمات از اراضی و صحاری و مجاری و قنوات و دهکده، وقف نموده است؛ خط: نسخ، کا: نیریزی، احمد، تا: 1127 ق؛ مجدول؛ آغاز یادداشتی است به نام میرزا احمد نیریزی کاتب وقف نامه، و دیگری به نام محمد بن الحاج سید عبدالعظیم الحسيني اللنجاني و یادداشتی در سب امیر تیمور و چنگیز، یادداشتی به نام محمد المدعو بالقاسم التبريزي مورخ 1329 و اشاره به مهر شاه سلطان حسین صفوی که پیش از آخرین برگ موجود است و تاریخ حک آن را سنه 1125 نگاشته است؛ مهر: «عبده محمد باقر»، «سید حسین الحسيني»، «نصر من الله و فتح قریب عبده سید الحسيني»، شاه سلطان حسین «بسم الله الرحمن الرحيم کلب امیر المؤمنين سلطان حسین 1125»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 18×11، اندازه: 26×18 سم [ف: 11 - 209]
وقف نامه مدرسه امامیه اصفهان، انشاء آقا جمال خوانساری؛ خط: نسخ، کا: نیریزی، احمد، تا: 1129 ق [مختصر ف: - 888]
نسخه اصل: موزه ایران باستان ش 8550؛ کا: نیریزی، احمد، تا: قرن 12، 35 گ [فیلم ها ف: 1 - 272]
آغاز: و خرمن خرمن فوائد آن را عایه (عامه) طبقات متنوعه؛ انجام: من الهجرة المقدسة النبوية المصطفوية
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ 29 گ، 7 سطر، اندازه: 21×17 سم [رایانه]
vaqf-nāme
قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی، - 1137؟ قمری
qazvīnī, mohammad razī ebn-e mohammad nabī( - 1725)
وقف نامه روض الناظرين.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9625/1
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: 15 جمادی الاول 1127 ق؛ 1 گ (1 ر - همان) [مختصر ف: - 887]
vaqf-nāme
صفوی، زبیدہ بیگم بنت شاه سلیمان، قرن 12 قمری
safavī, zobeyde beygom bent šāh soleymān( - 18c)
این بانو به شرحی که می آید، تمام املاک و قراء و مزارع و مستغلات و باغات خود را وقف شرعی و حبس موبد نموده، که مقداری صرف حفظ شعائر حسینی علیه السلام و بقیه وقف اولاد ذکور از نسل سید میرزا محمد باقر و اولاد اولاد او، به تفصیل دقیق و منظمی که در متن وقف نامه آمده است. این وقف نامه را بزرگان علماء وقت گواهی و امضاء نموده، بعضی از آنان مانند مرحوم مجلسی صیغه وقف در حضورشان جاری شده است. تاریخ تنظیم این وقف نامه ذیحجه 1107 ق می باشد. رقبات موقوفه: 1. کل شش دانگ قریه «بردشاه» فریدن از نواحی اصفهان با جمیع توابع و لواحق آن از اراضی و صحاری و مزارع و انهار و عیون و دهکده و مراتع و آب کاری و دیم کاری و غیره؛ 2. تمامی پانزده جبه از جمله هفتاد و دو حبه از کل شش دانگ قریه «خیر آباد» مشهور بشاه بلاغی از محال فریدن، جمیع توابع؛ 3. کل شش دانگ قریه «شادان و مزرعه چاهک» از توابع کرون سفلی از نواحی اصفهان با جمیع توابع؛ 4. تمامی دوازده حبه از شش دانگ مزرعه «چه بنجان» از بلوکات اصفهان با جمیع توابع؛ 5. شش حبه از شش دانگ قریه «طاد لنجان» بلوکات اصفهان با جمیع توابع؛ 6. کل شش دانگ دو مزرعه به نام های «1- هویه مشهور به حیدر آباد، 2- زنه» واقع در کرارج از بلوکات اصفهان با جمیع لواحق؛ 7. کل شش دانگ قریه «حسن آباد دره» از توابع برخوار از بلوکات اصفهان با جمیع لواحق؛ 8. کل شش دانگ یگدرب باغ مشجر واقع در قریه اليادران ماربین از بلوکات اصفهان معروف به «باغ سلطان العلماء خلیفه سلطان» با جمیع لواحق به مساحت هیجده جریب؛ 9. کل شش دانگ قریه «خاوه» از بلوک قهستان از محال دارالمومنین قم با جمیع توابع شرعیه از مضافات و قنوات و جداول و انهار و اراضی و صحاری و مراتع و معالف و دهکده و عمارات؛ 10. کل شش دانگ قریه «بوره» از بلوک قهستان از محال قم با جمیع توابع و لواحق به نهج قریه خاوه؛ 11. کل شش دانگ یک باب یخچال مشهور به «یخچال بابا حسن» در محله باب القصر الصفهان با جمیع لواحق؛ 12. همگی و تمامی کل «چهار سوق با نه چشمه طاق که از سه طرف معبر عام است و دکامین طرفین که عبارت از بیست و یک باب دکان با کارخانه شماعی و پیش دکان» واقع در محله باب القصر اصفهان، با جمیع توابع و لواحق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 218 عکسی و 219 عکسی
آغاز: الحمدلله الذي وفق السعداء من عبیده بالخیرات؛ انجام: و صیغه شرعیه بالعربیه و الفارسيه جاری و واقع گردید، و حرر ذلك في ثانی عشر شهر رجب المرجب من شهور الاثنين و التسعين بعد الالف من الهجرة المقدسة النبوبه
نسخه اصل: خاندان خلیفه سلطان در اصفهان؛ خط: نسخ عالی، بی کا، بی تا، از روی نسخه اصل که در ذیحجه 1107 ق نوشته شده؛ با صورت مهر و امضاء علامه مجلسی و آقا جمال خوانساری و بسیاری از علماء بزرگ زمان با تاریخ های مختلف، همچنین صورت امضاء و مهر شاه سلیمان صفوی در اول: «بنده شاه ولایت سلیمان» و در خاتمه صورت مهر واقفه: «اگرچه بگیتی بدو فلک رانم ** ز نسل فاطمه دختر سلیمانم» دیده می شود در آغاز امضاء و مهر عده ای از علما اوائل قرن سیزدهم هجری که این نسخه را با نسخه اصل مقابله نموده اند، 37 گ، 6 سطر [عکسی: ف: 1 - 199]
vaqf nāme
کلانتر، محمد ابراهیم بن هاشم، 1158 - 1215 قمری
kalāntar, mohammad ebrāhīm ebn-e hāšem (1745 - 1801)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19279
آغاز: بسمله، الحمدلله خالق الارضين و السموات؛ انجام: العشرين من شهر جمادی الأولى سنة ستین و ماتین بعد الالف سنه 1260 من الهجرة المقدسة
خط: رقاع، بی کا، تا: 1260 ق [رایانه]
vaqf-nāme
موسوی بهبهانی، اسماعیل بن نصرالله، - 1295 قمری
mūsavī behbahānī, esmā‘īl ebn-e nasr-ol-lāh( - 1878)
تاریخ تأليف: 1278 ق
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11051/5
آغاز: الغريق في بحار العصيان اسماعیل الموسوي البهبهاني، مع سواد الوجه ابتغاء لوجه الله؛ انجام: دو خانه بیرونی مدرس را ثلث محسوب داشته ام و آن را مال سه صغیر وا گذاشته ام
نسخه دارای دو وقف نامه است که در سال 1278 ق با خط و امضای سید اسماعیل مذکور و امضای شهود از علمای عصر خود تنظیم گردیده؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: شنبه 28 رجب 1287 ق؛ محشی، نوشته علی رضا قمی در سال 1287 ق؛ مهر: علی الطهراني؛ واقف: علی طهرانی؛ 2 گ (264-265)، 24 سطر، اندازه: 24×14 سم [ف: 28 - 76]
vaqf-nāme
بافقی، زین العابدين بن ابوتراب، ق 13 قمری
bāfqī, zeyn-ol-‘ābedīn ebn-e abū-torāb( - 19c)
تاریخ تأليف: 15 ذیحجه 1235 ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2519 - ف
نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع یزد در یک طغرا؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 272]
vaqf nāme
آقا لر آذربایجانی، میرزا ولی الله، قرن 13 قمری
āqā lor-e āzarbāyejānī,mīrzā valī-ol-lāh (19c -)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28231
آغاز: بسمله، الحمدلله الأول بلا اول کان قبله و الاخر بلا آخر؛ انجام: و حتی بر گذاری به اغیار که اولاد بانی نباشد ندارد والسلام و من اتبع الهدي ... سنه 1290
شامل صورت وقفنامه حمام میان محله فریدونکار و منصفات آن جهت مراسم عاشورا است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1290 ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
vaqf-nāme
حسینی، محمد محسن بن ابوالقاسم
hoseynī, mohammad mohsen ebn-e ab-ol-qāsem
وقف نامه مفصلی است در وقف برخی از املاک جهت روشنایی مشاهد مشرفه و تحصیل طلاب علوم دینی.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 504
آغاز: سپاس بی قیاس خارج از وهم و احساس حکیم علی الاطلاقي را جل شأنه سزاست که به حکمت بالغه خلعت شرافت بر قامت قابلیت آدم خاکر بر آراست
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در پایان نسب نامه واقف چنین آمده: سید محمد محسن بن ابوالقاسم بن احمد بن علی محمد بن فخر الدين بن هادی بن تاج الدين محمد بن حیدر بن محمد مکی بن غیاث الدين بن معصوم بن تاج الدين بن رضی الدين بن علی بن رضا الدين محمد بن رضی الدين بن محمد بن محمد بن فخر الدين بن محمد بن زید بن داعی بن زید بن علی بن حسین بن حسن الافطس بن علی اصغر بن عمر الأشرف بن الامام زین العابدين علی بن الحسين الشهيد بن علی بن ابی طالب؛ مهر: واقف «عبده محسن الحسيني» (بیضی)؛ واقف: محسن الحسيني؛ 6 گ، 14 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 2 - 394]
vaqf-nāme
فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227 - 1309 قمری
fāzel-e bastāmī, nowrūz ‘alī ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1892)
ملا نوروز علی مالک این نسخه بوده و این کتاب و سایر کتاب هایش را به پسر ارشدش هبه کرده و دو سهم مشاع از هفت سهم دکان بقالی و دو سهم از هفت سهم دکان حلوائی و دو سهم از هفت سهم دکان سمساری که هر سه وصل به هم می باشد واقعه در بازار بزرگ قیصریه وصل به خان سلطانی و چهار سهم از هفت سهم دکان طباخی واقعه در بازار سرشور وصل به حمام سالار بهادر در مشهد رضوی را وقف کرده طبق قرارداد مندرج در این وقف نامه.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 734/7
کاتب - مؤلف، تا: 1308 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 1 ص، اندازه: 20×15 سم [ف: 2 - 843]
vaqf-nāme
خوئی، ابراهیم، - 1324 قمری
xū’ī,ebrāhīm ( - 1906)
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 833
آغاز: و بعد بر ضمائر صافیه اولی الألباب و قلوب را کید ارباب بصیرت مخفی و مستور نیست؛ انجام: و بعد از آن با وصی شان و بعد از آن با کسی است که وصی تعین نماید و هکذا به همان قرار که در فصل رابع از فصول باب اول تحریر و تشخیص یافته.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1319 ق؛ افتادگی: آغاز؛ در حواشی تأئيد علما و تصدیق وقف، یادداشتی از میرزا یحیی خواهر زاده واقف که متولی وقف نیز بوده؛ مهر: واقف «سلام علی آل ابراهیم»؛ 15 گ، اندازه: 12/5×20 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 88]
vaqf-nāme
دنبلی خوئی، ابراهیم بن حسین، 1247 - 1325 قمری
dombalī-ye xūīī, ebrāhīm ebn-e hoseyn (1832 - 1907)
آغاز: الحمدلله الذي اسعدوا تقی وامات و احیی واوجد و افنی ... و بعد بر ضمائر صافیه اولی الألباب و قلوب زاکیه؛ انجام: باب اول تحریر و تشخیص یافته و کان الفراغ من تسوید الاوراق و اتمام الاعمال لمحررها فیها
کتابچه کوچکی است که طی آن شهید میرزا ابراهیم تمامی دارایی خود را از املاک، وسایل، کتاب ها و غیره وقف نموده و مصارف هر کدام را تعیین کرده است، در این وقف نامه واقف ناظر وقف و متولی بعد از خودش را، خواهر زاده خود حاج میرزا یحیی امام جمعه خویی تعیین نموده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1312 ق؛ 15 گ، 14 سطر، اندازه: 20×15 سم [اوراق عتیق: 1 - 135]
این بخش که در شش برگ آخر کتاب قرار دارد، مشتمل است بر قسمتی از موقوفات شهید میرزا ابراهیم و پدر وی حاج حسین آقا و آقا فتح الله، در حاشیه این بخش تعداد دیگری از موقوفات میرزا ابراهیم با دستخط و مهر وی در سال های 1301-1313-1388-1316 ق اضافه شده است، لازم به ذکر است این وقف نامه قبل از تنظیم کتابچه موقوفات آن مرحوم نوشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1312 ق، چاپ سنگی تبریز، مطبعه مشهد اسد آقا [میراث اسلامی: دفتر دهم - 760]
vaqf-nāme
خلف بیگی رکن الملك، میرزا سلیمان خان
xalaf beygī rokn-ol-molk, mīrzā soleymān xān
موقوفات شامل دکاکین و کاروانسراها و یخچال ها و حمام ها و قهوه خانه ها و دیه ها و اراضی و قنوات است که تولیت آن ها با محمد علی سرکه ای و پس از او با اکبر اولاد است با نظارت آقا سید ابوالقاسم دهکردی و بعد از وی با پسرش آقا حسین و پس از او با اکبر اولاد با شرط تقدم طبقات می باشد و نیز تصرفات با اجازه مجتهد جامع الشرايط وقت اصفهان است، تا پس از جمع آوری به مصارف معینه و مندرج در وقف نامه برسانند. در آغاز وقف نامه کار های نیک واقف بر شمرده شده است.
[شرح حال رجال م بامداد ص 115؛ تذكرة القبور ص 358؛ تذکره نصرآبادی ص 32]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1156
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 ربیع الثاني 1331 ق؛ مجدول؛ روی پارچه چلوار طوماری، 211 گ، اندازه: 46×39 سم [سنا: ف: 2 - 148]
vaqf nāme
اعتماد الدوله، علیرضا بن محمد، قرن 14 قمری
e'temād-od-dowle, ‘alī-rezā ebn-e mohammad( - 20c)
وقف نامه قنات جاری از دوازده قدیم شمیران است که واقف آن را در سال 1311 ق زیر نظر میرزا ابوالقاسم امام جمعه وقف خیرات و مبرات نموده است، در حواشی وقف نامه مهر و امضای تأييد مشیر الدوله، رکن الدوله، اسماعیل چالمیدانی، اخوند ملاحمزه محرر، سید زین العابدين امام جمعه، سید محمد باقر صدر العلما، نظام الملك و سید ابراهیم لواسانی به چشم می خورد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13660
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1311 ق؛ یک برگ کاغذ در 50×35 سم است که بر روی پارچه چسبانده شده و دارای 37 سطر می باشد [ف: 37 - 187]
vaqf-name
وقف نامه مفصلی است از زبیده خانم که مقداری کتاب و مزرعه و مدرسه برای طلاب علوم دینی وقف کرده و بر این وقف نامه گروهی از بزرگان علما و شخصیت های اداری ترکیه گواهی داده اند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3791
آغاز: فاتحه مقال و مطلع امر ذی بال حمد حضرت ذوالجلال جناب واقف الاحوال قادر وحی متعال
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 27 جمادی الاول 1168 ق، مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ بر فراز صفحه اول و حاشیه آن تصدیق مصطفی طاهر مفتش اوقاف با مهر: «خاک پای مجتبی عالم
مصطفی» (بیضوی) و عبدالرحیم بن محمود قاضی عسکر روم با مهر: «شد طلبکار صراط مستقیم خادم شرع نبی عبدالرحیم» (دایره) و شیخ محمد سعید قاضی عسکر اناطولی با مهر: «شیخ محمد سعید» (دایره)؛ جلد: تیماج زرین، 10 گ، 17 سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 10 - 175]
vaqf-nāme
غیر همانند:
آغاز: الغبق الغالب ذو الكفل ابو طالبنفوسنا لمحل المجد عاشقة ** و لو سلت لأسلناها علی الأسل؛ انجام: و حققوا کونها من املاکها و اموالها بلا تحقیق الشرعي علی الوجه المرعى حسبما ساغ و ثبت في الشرع المطهر ...
وقف نامه مفصلی است برای املاک فخرالدین ابو محمد حسن و برادرش قطب الدين ابوالحسن احمد فرزندان وزیر قطب الدين ابوالحسن احمد انجو، که قضاة شرع حکم به ملکیت صاحبان آن ها به سال 727 ق داده اند واقع در استان فارس اطراف انجو و شیراز و ابرقو و قمشه و کازرون و فیروز آباد و جهرم و فسا و دیگر مناطق آن نواحی، ثلث این املاک وقف شده بر رباط مادرشان خاتون شیران ملک دختر قاضی القضاة شرف الدين محمد بن اسحاق و بارگاه ابوالحسن علی بن حمزة بن علی بن موسی الرضا و بقعه شرف الدين ابی جعفر محمد که در درب اصطخر شیراز واقعند و بعضی مصارف در مشاهد مشرقه عراق و ایران و رباط های صوفیان معروف ایران، و باقی املاک هر دو برادر و اولاد است، این وقف نامه دارای معلومات تاریخی مهمی از خاندان این دو برادر نیز می باشد و تحریر آن با عبارت های ادبی تحریر شده و نیمه جمادی الاول 727 نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، کا: ابوتراب محمد بن محمود بن محمود بن حسن بن محمد بن فخر الدين حسن حسنی حسینی طباطبائی انجوئی، تا: ذیحجه 960 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «ابوتارب محمد الحسيني الحسيني» (دایره)؛ جلد: تیماج قرمز، 93 گ (1 ر - 93 ر)، 16 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 24 - 83]
آغاز: ان اولی ما فغر به الناطق فمه واجق ما یستفتح به المتكلم کلمه ذکر من أظهر بین العالمين رفده و کرمه؛ انجام: و أشهد علی نفسه الشريفة شهودا معتبرین و وقع الاشهاد في منتصف ...
در بیان وقف نامه فخر الدين حسن فرزند قطب الدين ابوالحسن احمد فرزند فخرالدین حسن اموال خود را بر چهار محل مذکور در وقف نامه سابق و بر اولاد خود، وقف کرده و موقوفات سابق را تجدید و تأييد نموده است و این وقف نامه در نیمه به فارسی نیز آمده است؛ خط: نستعلیق، کا: ابوتراب محمد بن محمود حس بن محمد بن فخر الدين حسن حسینی طباطبائی انجوئی، تا: ذیحجه 960 ق؛ 25 گ (94 پ - 118 پ)، 16 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 24 - 84]
مجموعه چند وقف نامه به عربی که برای «الأزهر» مصر به منظور چند رقبه در سال 1092 ق از سوی واقف وقف گردیده است؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، بی تا؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س 8 ش 2 - 9]
وقف نامه حمام و مسجدی که در دارالسلطنه تبریز بوده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2 گ (142 ر - 143 ر)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7 - 101]
خط: رقاع، کا: احمد نیریزی، تا: 1129 ق؛ با گواهی به این مطلب درباره وقف زمین مسجد و مدرسه، پهلوی چهارباغ شهر اصفهان نزدیک به نه جریب توسط شاه سلیان حسین صفوی با تولیت خودش در مورخ 15 رجب 1118 با گواهی محمد مومن وزیر دیوان و جمال الدين محمد خوانساری و محمد باقر پسر اسماعیل حسین خاتون آبادی مدرس همین مدرسه سلطانی و محمد باقر حسینی و محمد زمان حسنی حسینی، با سر لوح و حاشیه سازی، مجدول؛ نسخه در سال 1259 در کتابخانه بهمن میرزا بوده؛ جلد: تیماج، 48 ص، اندازه: 26×17/6 سم [ف: - 111]
وقف نامه الاصفي، واقف ابوتراب فیضی کاشانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [مختصر ف: - 886]
وقف نامه تمرین الطلاب ازهری، واقف سید میرزا علی دیلمانی اشکوری؛ خط: تحریری، بی کا، تا: صفر 1234 ق؛ 1 ص (پشت برگ آغاز) [مختصر ف: - 887]
وقف نامه تفسیر صافی، واقف حبیبه بنت محمد قلی کاکرودی اشکوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 22 جمادی الثاني 1310 ق؛ 1 ص (پشت برگ آغاز) [مختصر ف: - 887]
vaqf-nāme
غیر همانند:
ناقص با دو جدول دایره در باره حقوق موظفین مدرسه ای مورخ اول رجب 739 با سجل مهنی بن الحسن بن المهني الحسيني، تواریخ 736 و 737 هم در آن دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 736 ق [ف: 7 - 37]
وقف نامه خواجه یوسف؛ بی کا، تا: 842 ق [نشریه: 5 - 112]
وقف نامه امیر چقحاق، مورخ 849، آقای افشار در یادگار های یزد (182-161/1) و در معارف اسلامی (106/4) چاپ شده؛ بی کا، تا: 849 ق [فیلم ها ف: 3 - 272]
وقف نامه سوهان طالقان، مورخ ربیع الاول 914 ق، چاپ شده در فرهنگ ایران زمین. ج 1؛ بی کا، بی تا، اصل به شکل طومار است؛ 14 ص (155-168) [فیلم ها ف: 1 - 272]
آغاز: الله اکبر وفقنامه مزار فائض الأنوار بانوی بانوان عالم بیگم ارجمند اعنی نواب خورشید احتجاب مهد علیا مونس العالمين ارجمند بانو بیگم مخاطب بممتاز محل نور الله مرقدها. شکر نعمت منعمی که مقیمان ساحت افلاک ... ابوالمظفر شهاب الدين محمد صاحبقرانی ثانی؛ انجام: نیز از سعادت مضاجعت و مقاربت آن حضرت بهره مند باشد.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ به صورت چلیپا؛ جلد: تیماج، 406 گ، اندازه: 33×23/5 سم [ف: 51 - 51]
وقف نامه شیخ علی خان اعتماد الدوله مربوط به مدرسه زنگنه مورخ 6 شعبان 1100 ق باسجل های: محمد باقر مجلسی، جمال الدين محمد خوانساری، محمد رضی بن حسین خوانساری، محمد صالح حسینی، عبدالله بن أبي تراب حسینی طباطبائی، محمد صادق بن محمد باقر، محمد مسیح کاشانی، شیخ علی بن عبداد کمره ای، عبدالله حسینی، ابوطالب بن ابی المحسن رضوی همدانی، محمدرضا بن محمد محسن، ابوتراب بن ابی القاسم رضوی همدانی، محمد بن محمد هادی همدانی؛ کاتب - مؤلف، بی تا؛ یک طغرا و اصل [نشریه: 5 - 380]
همدان؛ اداره اوقاف همدان؛ شماره نسخه: 1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 348]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2181 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 272]
وقف نامه مدرسه زنگنه از شیخ علی خان زنگنه، با خط و مهر علما در 1259 در گواهی بر صحت آن، رونوشت از اصل مورخ 1100 است؛ بی کا، تا: 1100 ق [نشریه: 5 - 387]
درباره وقف شاه سلطان حسین موسوی حسینی صفوی بهادر خان است دیه ای: زیر و از فسا و بیابان بالایی (صحرای علیا) خفرك و حسن آباد بشنجان خفرك و حسین آباد فارس را بفرزندان خود با گواهی محمد باقر پسر سید حسن حسینی و سید مرتضی پسر سید علی حسینی و شاهقلی زنگنه و محمد حسین پسر شاه محمد تبریزی و سید محمد پسر محمد امین حسینی و حسین قلی چوله؛ خط: رقاع، کا: نیریزی، احمد، تا: قرن 12؛ به گواهی لطفعلی صدرالافاضل دانش دارنده نسخه در 1339، با سر لوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 35 گ، اندازه: 25×17/3 سم [نشریه: 2 - 218]
وقف نامه چهار جلد کتاب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8 - 78]
آغاز: صورت وقفنامه قرآن مجید. الحمدلله الذي علی عبده سبعا من المثاني
صورت وقفنامه یک نسخه قرآن مجید به خط احمد نیریزی است و مورخ 1109. واقف امامقلی خان فرزند نادرشاه است که وی نسخه مذکور را بر حرم مطهر امام امیر المؤمنين علی علیه السلام وقف کرده با این دستور که در بالای سر حرم آن حضرت گذارند و زوار و مجاورین هر صبح و شام آن را قرائت کنند؛ کا: احمد نیریزی، تا: قرن 12؛ 3 ص (165-167 حاشیه)، اندازه: 21×10 سم [ف: 23 - 70]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8 - 78]
وقف نامه قرآن از صفی قلی خان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101 ق، جا: دارابگرد شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2 ص (121-122)، 25 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 9 - 1189]
نسخه اصل: سازمان اسناد ملی. وقفنامه حاجی حق آقا، درباره صفی آباد پوده سمیرم فارس و روستای سو گاباد زفیره النجان و جردان سوکاباد و جودکان ماربین و جز این ها با تولیت خسرو آقا و جبادارباشی و دیگران در 1 ذیحجه 1119؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 110]
آغاز: حمدی که واقفان اسرار ملک و ملکوت و ثنائی که عارفان معالم قدس و جبروت گزارش آن را دیباچه صحایف معرفت و دانائی دانند
این وقف نامه صورتی است از آن چه روی کتاب های کتابخانه مدرسه چهارباغ اصفهان که احداث شاه سلطان حسین صفوی بود، نوشته می شده و گویا این نسخه را که به تاریخ ربیع الثاني 1120 ق نوشته شده از کتابی جدا نموده اند؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با یادداشتی از محمد مهدی بن محمد باقر حسینی بتاریخ ربیع الثاني 1246؛ جلد: تیماج، 4 گ، 19 سطر، اندازه: 20×11 سم [ف: 25 - 7]
آغاز: و السلام علی من شرف الحرمين و اول من وقف في الموقفين ... اما بعد باعث بر تحریر این کتاب صواب و مطلب از تسطیر این خطاب؛ انجام: و بعد از فوت او با اولاد او بشرحی که در متن قلمی شده بطنا بعد بطن ... رجب المرجب من شهور سنه
احدی و عشرین و مائة.
وقف نامه حاج نظر آقا اصفهانی. در این نسخه سه وقف نامه از حاجی نظر آقا موجود است. او در این وقف نامه ها املاکی را برای امور خیریه در سال های 1126 و 1119 و 1121 ق وقف نموده است. تفصیل موارد وقف هر یک از این وقف نامه ها به شرح زیر است: وقف نامه اول: وقف رقباتی در محال بوده سمیرم فارس و ماربین اصفهان مورخ 1126 ق، برای تعمیر قنوات و اجرت افرادی برای اعزام آن ها به زیات اماکن متبرکه به نیابت از واقف با تولیت آخوند محمد مؤمن بن مولانا محمد صالح پیش نماز مسجد جامع کبیر عباسی. وقف نامه دوم: وقف سی جریب از اراضی مزروعی قریه جنیران ماربین اصفهان مورخ 1119 ق برای اجرت معلم که در این قریه تکالیف اسلامیه و ضروریات دین اثنی عشری بگوید، با تولیت آقا محمد حسین ولد مرحوم شفیع. وقف نامه سوم: وقف هفت جریب زمین واقع در همان قریه وقف بر متولی وقف نامه دوم مورخ 1121 ق. همه این سه وقف نامه را عده ای از عالمان معروف عصر شاه سلطان حسین صفوی در اصفهان تأييد کرده اند؛ خط: نسخ زیبا، کا: شاه قلی بن محمد یوسف افشار، بی تا؛ با یادداشتی از سید محمد علی بن محمد هاشم روضاتی اصفهانی که در آن اظهار شده که نویسنده وقف نامه گویا همان کاتب چهار نسخه وقف نامه مدرسه چهارباغ اصفهان، شاه قلی بن محمد یوسف افشار باشد که بهترین خوش نویس زمان خود بوده؛ مهر: گواهان «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده علاء الدين محمد بن علاء الدين حسین حسینی 1129»، «افوض امری الى الله الغني علاء الدين حسین بن محمد باقر حسینی 1108»، «المتوكل علی الله الملك الغني عبده محمد باقر بن سید حسن حسینی 1106»؛ «محمد فاضل بن محمد باقر حسینی 1111»، واقف «حاجی مومنان ز حق نظر است 1081»؛ جلد: تیماج، 48 گ، 8 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 38 - 23]
وقف نامه ای است به صورت کتابچه، واقف شاه سلطان حسین صفوی، رقبه موقوفه: سه در بند دکان واقع در حاشیه میدان مشهد، مصرف موقوفه: روشنائی گنبد مسجد جامع مشهد رضوی؛ خط: ثلث، کا: نیریزی، احمد، تا: 1129 ق؛ مجدول، با سجلات آقا جمال خوانساری و محمد باقر الحسيني و محمد باقر بن اسماعیل الحسيني خاتون آبادی؛ مهر: شاه سلطان حسین «بسم الله الرحمن الرحيم کلب آستان امیر المومنين سلطان حسین» (چهار گوش)، «اله الا الله الملك الحق المبين فتحعلی 1122» (بادامی)، «نصر من الله و فتح قریب عبده سید مرتضی باقر حسینی» (بادامی)، محمد بن شاه محمد ابن شاه محمد بن محمد حسینی (بادامی)، «نقش ان المتوكل علی الله الملك الغني محمد باقر حسینی» (مربع مستطیل)؛ 33 ص، 6 سطر (17×11)، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 1 - 600]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 664
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 104]
درباره وقف ابوالمظفر ابوالمنصور شاه سلطان حسین موسوی حسینی صفوی بهادر خان است زمین مسجد و مدرسه پهلوی چهارباغ شهر سپاهان را که نزدیک بنه جریب است با تولیت پادشاه وقت و مورخ 15 رجب 1118 با گواهی محمد مؤمن وزیر دیوان و جمال الدين محمد خوانساری و محمد باقر پسر اسماعیل حسینی خاتون آبادی مدرس همین مدرسه سلطانی و محمد باقر حسینی و محمد زمان حسنی حسینی؛ خط: رقاع، کا: نیریزی، احمد، تا: 1129 ق؛ با گواهی به این مطلب در ص ع، با سر لوح، مجدول؛ در 1259 در کتابخانه بهمن میرزا پسر عباس میرزا بوده؛ جلد: تیماج، 48 گ [نشریه: 2 - 217]
وقف نامه های اصفهان؛ بی کا، تا: 1130 ق [میراث اسلامی: 5 - 601]
آغاز: آب و رنگ گلستان سخن پردازی و گلگونه بهارستان معنی طرازی وقف چهره دلارای حمد جهان پیرائیست که منظر رفیع نه فلک؛ انجام: پس اگر بخلاف این ادعا نماید باطل و عاطل و از درجه اعتبار ساقط خواهد بود. و السلام علی من اتبع الهدي.
صورت وقف نامه برخی از املاک شاهی؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141 ق؛ 4 ص (37-40)، اندازه: 33×15/5 سم [ف: 10 - 1338]
آغاز: شروط وقفیه بندگان نواب همایون اعلی غرض از تنمیق این صحیفه آن که وقف نمود کلیه ... و عند صدور هذا الوقف در تحت تصرف مالکانه خود داشتند خالیا؛ انجام: و ظروف و فروش و باغات و مستغلات و سایر بیوت نه بواسطه و نه بی واسطه.
وقف نامه پادشاهان اصفهان، صورت وقف نامه اموال اصفهان؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141 ق؛ 2 ص (22-23)، اندازه: 33×15/5 سم [ف: 10 - 1338]
واقف: عبدالله آغا بن عبدالله. وقف قریه ای از محالات «ارضروم» موسوم به «قریه اپسمجه» و در آمد آن جهت امور خیریه عام المنفعه است که در تاریخ اواسط شعبان 1175ق نگاشته شده است، اما کتابچه حاضر اصل سند نیست و رونویسی آن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1175 ق، مجدول؛ در آغاز شهادت تأييد وقف نامه به نستعلیق بی نقطه با امضای «عبده مصطفی»؛ نام مسجلین و شهود که بالغ بر 27 نفر می باشند، در آخر کتابچه به صورت مجدول آمده: ثانی افندی ساکن تیز کی، ابراهیم افندی بن حسن افندی ساکن قلعه، محمد آغا مخدومی قاضی افندی، واعظ زاده ملا مصطفی، حافظ ابراهیم افندی ساکن حسن قلعه، ملا مصطفی، حافظ ابراهیم افندی ساکن حسن قلعه، مؤذن ملا مصطفی بن اسحاق مؤذن جامع کبیر، ملا سلیمان بن محمود امام یماج محله، ملا مصطفی بن مظلوم محمد ساکن قلعه، یازجی ملا
حسن، ملا عثمان بن ملا مصطفی، فمزار زاده ابراهیم افندی ساکن قلعه، ملا محمد کشالی زاده ساکن قلعه، محمود آغا بن عبدالرحمان ساکن قلعه، یکنی اوغلی حمزه آغا ساکن قلعه، عثمان علمدار ساکن قلعه، در تلی اوغلی علمدار ساکن قلعه، سلیمان بن عثمان ساکن ایسمجه، ولی علی بشه بن اسمعیل اپسمجه، فیضی بن حسن ساکن اپسمجه، حسن بشه بن حمزه ساکن اپسمجه، عثمان بن عبدالله ساکن اپسمجه، حسین علمدار بن عبدالله ساکن اپسمجه، صالح بن محمود و خلیل بن ملا مصطف اپسمجه؛ واقف: عبدالله آغا بن عبدالله؛ 16 ص، 11 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 40/3 - 17]
وقف نامه مدرسه خان کوی تبریزیان، از محمد تقی خان مورخ 1188؛ بی کا، تا: 1188 ق [نشریه: 4 - 469]
وقف نامه مدرسه خان در یزد مورخ 21 ذیحجه 1188 ق و وقف نامه اهرستان در یزد مورخ روز شنبه 16 ذیقعده 1259 ق با اسناد وقف آب سریزد وعزآباد و خانه های پهلوی منار وقت ساعت در شهر یزد و آب های قنات رکن آباد اشکدز وده شیخی و زارج، کاتب - مؤلف، بی تا، چند طغرا است در دنبال جامع الخيرات نسخه اصل [فیلم ها ف: 1 - 272]
وقف نامه حمام محله چهار منار تبریز، واقف: حاج میرزا موسی خان بن عیسی حسینی فراهانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 7 گ (3 پ - 9 پ) [مختصر ف: - 887]
وقف نامه قریه الوار علیای تبریز مشهور به ملا احمد لور و حمام زنانه محله چهار منار تبریز، واقف: حاجیه تاج ماه بیگم بنت عیسی قائم مقام فراهانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 8 گ (11 پ - 18 پ) [مختصر ف: - 888]
آغاز: حمد بیحد و ثنای لا یحصی ولا یعد واقف آشکار و نهان و کار فرما؛ انجام: تاج فرق فرق موحدین، وصی حضرت خاتم النبيين، جانشین جناب خیر الوصين ...
صورت وقف نامه چند باب مغازه، در بازار مشهد مقدس، برای مسجد جامع آن شهر که گویا مسجد «گوهرشاد» معروف می باشد، که توسط «سلطان حسین صفوی» وقف گردیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 2 گ (87-86)، 19 سطر (14/5×8)، اندازه: 18×11 سم [ف: 36 - 203]
سند وقف اعتمادالدوله شیخ علی خان زنگنه است برای مدرسه همدان گویا ساخته خود او مورخ 6 شعبان 1100 ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ سجلات اصل وقف نامه و گواهان بر صحت آن در هامش نسخه از احمد بن زین الدين احسانی است و دیگری مورخ 1236 و مهدی بن اسدالله و [سید] محمد [مجاهد] بن علی طباطبائی و محمد کلیددار و محمد باقر بن محمد تقی [مجلسی] و جمال الدين محمد [بن آقا حسین] خوانساری و محمد رضی بن [آقا] حسین خوانساری و [میر] محمد صالح [بن عبدالواسع] حسینی [خاتون آبادی] مدرس و محمد صادق بن محمد باقر و عبدالله بن ابی تراب حسینی طباطبائی و محمد مسیح کاشانی و شیخ علی بن عبدالله کمره یی و داود بن ابی الحسن بن ابی طالب رضوی همدانی در 7 ربیع الثاني 1259 و عبدالله حسینی و ابوتراب بن أبي القاسم رضوی همدانی و کسان دیگر که از خود نام نبرده اند؛ مجدول؛ واقف: احمد بن زین الدين احسائی؛ 16 گ، 9 سطر (18×14)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 15 - 4116]
بر مجلدات قرآن نوشته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
آغاز: مصباح صباح هدایت و مفتاح هدایت و مفتاح فلاح و سعادت، حمد و سپاس بیقیاس واقف سرایر و دانای ضمایر تعالی شأنه و عظم سلطانه تواند بود که بمفاد؛ انجام: بلعنت خدا و نفرین رسالت پناهی و ائمه طاهرین صلوات علیهم أجمعين گرفتار گردد رونوشت وقف نامه مسجد و مدرسه چهارباغ اصفهانی است که استادانه، با فنون دبیری و منشی گری آن روزگار نگارش یافته و به امضای تولیت آن مکان که «سلطان حسین صفوی» بوده، رسیده است. بنابراین وقف نامه، تاریخ اتمام بنای آن مسجد و مدرسه، نیمه ماه رجب 1118 ق بوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ رونوشت تأييد و توشیح «سلطان حسین صفوی» واقف، «محمد مؤمن» وزیر دیوان و «آقا جمال خوانساری»، همچنین رونوشت شهادت «محمد مؤمن» وزیر دیوان و «آقا جمال خوانساری»، همچنین رونوشت شهادت «محمد باقر بن اسماعیل الحسيني الخاتون آبادی» مدرس در مدرسه جلیله سلطانیه (چهارباغ) و شهادت دیگری با امضاء «محمد باقر الحسيني» و شهادت دیگری، بدون ذکر نام؛ واقف: محمد مؤمن؛ 5 گ (81-85)، اندازه: 15×7/5 سم [ف: 36 - 201]
صورت وقف نامه اشیایی که مرحوم میرزا هدایت تفرشی لشکرنویس باشی وقف کرده است به انشای میرزا عبدالوهاب بن محمد رحیم نشاط اصفهانی، معتمدالدوله (1175-1244 ق)؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 1 گ (96 پ)، اندازه: 21/4×11 سم [ف: 29/1 - 182]
وقف نامه قراء و قصبات؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 345]
وقفنامه اندرونی و بیرونی و حمام درب مسجد جامع مشهد، واقف: حاجیه تاج ماه بیگم دخت میرزا عیسی قائم مقام فراهانی؛
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 6 گ (36 پ - 41 ر) [مختصر ف: 886]
وقف نامه مدرسه خان مروی تهران، در این وقف نامه فهرست کتاب های آن مدرسه که نزدیک به دویست مجلد بوده است نیز آمده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ تملک: اعتضادالسلطنه در 1297؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ 23 گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 5 - 754]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3595 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 195 - 2]
آغاز: هو الواقف اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریك له؛ انجام: فانما اثمه علی الذين یبدلونه.
رونوشت صورت وقف نامه یک جلد کلام الله مجید که واقف آن خدیجه سلطان خانم دختر عبدالحسین خان بن محمد حسین خان صدراعظم اصفهانی است که به جهت روضه رضویه مشهد مقدس وقف کرده است به تاریخ 1296 ق؛ خط: نسخ، کا: احتمالا میرزا عبدالحسین شاعر، محمد کریم خان و حیدر خان صدری، تا: قرن 13؛ 3 ص (199-201)، اندازه: 17/3×10/5 سم [ف: 20 - 191]
وقف نامه یخچال دروازه باغمیشه تبریز، واقف: حاجیه تاج ماه بیگم بنت میرزا عیسی قائم مقام فراهانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4 گ (19 ر - 22 پ) [مختصر ف: - 889]
وقف نامه کیومرص بن بیستون رستمداد بر مقبره شیخ شمس الدين آملی، تاریخ موقوفه 21 ربیع الثاني 878 ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 ص (17×3) [مختصر ف: - 888]
آغاز: بسمله. الحمدلله کما هو اهله و کلما دام ملکه و لاحمد الاحد الا له ...
صورت چند وقف نامه از زنجان و گزارش چند فقره معاملات در قرن 14 ثبت شده است. از جمله مندرجات این دفتر قصیده ای است فارسی از خرم، عناوین برخی وقف نامه ها: 1. وقف نامه کلیجه و چراغ حصاری، 2. وقف نامچه باغی در قارپوز آبادی از ملا یوسف در 1209 کتابت در 1274 ق، 3. وقف نامه یک باب طاق از آقا عباسقلی در 1209 کتابت در 8 رمضان 1274 ق، 4. وقف نامه یک دانگ از قریه قیاسیه نصفی برای تعزیه سیدالشهدا و نصفی به طلاب علوم دینه، 5. وقف نام پنج باب دکان در میدان جدید در بیرون قلعه زنجان از آقا عبدالخالق برای طلاب علم، 6. وقف نامه دوازده شعیر از سرای مشهدی علی، 7. وقف نامه یک دانگ از کاروانسرای حاجی برات و ...، 8. وقف نامچه کتب موقوفه حاج عبدالحسین وصایت از حاج رضا قلی، 9. وقف نامچه نیم دانگ از قریه اردلان بر تعزیه سید مظلومان، 10. وقف نامچه شش دانگ عمارت واقعه در قریه اردلان از حاج محمد بیک بر تعزیه سید مظلومان، 11. وقف نامچه دو قطعه آبی و دیمی و یک قطعه یونجه زار از قریه اردلان که محمد حسین سلطان وقف نموده و چهار شعیری که محمد امین بیک از قریه مزبور وقف نموده بر تعزیه سید مظلومان با چند مهر: «عبده مرتضی الحسيني» و «عبده هدایت الله» و «محمد علی» و «یانی من بعدی اسمه احمد». در این نسخه که تنها چند برگ از ابتدای آن نوشته شده و بقیه آن سفید رها شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 182 گ، 23 سطر، اندازه: 24×23 سم [ف: 31 - 75]
وقف نامه عبدالحسین خان پسر فضل الله بیک قراگوزلو مربوط به ملک های قرخلر و عربلو و دستجرد، مورخ 20 جمادی الاول 1236؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 348]
آغاز: بسمله حمدا لمن ملکه قدیم و فضله عظیم ... نظر بر این که مرحمت و غفران پناه علیین ... میرزا محمد صادق ... واقف صحیح شرعی بر اولاد امجاد خود مدرسه و مسجد ... بسمله المتوالي الاحسان الكريم؛ انجام: و بما فیه وقع الاشهاد و الانفاد علی الوجه المعهود و الرسم المعتاد
میرزا محمد صادق در تبریز مسجد و مدرسه ای بنا نموده و املاک ورقباتی بر اولاد خود وبر مسجد و مدرسه مذکور به تاریخ 30 شوال 1118 ق وقف نموده در عصر محمد شاه قاجار اختلافی در موقوفات وی پدید آمد و بنا به ضرورت وقف نامچه اصلی که نسخه منحصر بود در دو نسخه دیگر استنساخ شد که یکی از آن ها نسخه حاضر است که در سال 1253 کتابت شد و به تأييد علمای آن عصر همچون ملا محمد، سید علی زنوزی، ملا مرتضی، ملامحمود، میرزا عبدالکریم ملاباشی و میرزا محمد شفیع صدر تبریزی و ملا عبدالرحیم وحاج ملاعلی وزیر کل موقوفات آذربایجان و حاجی ملا محمدرضا رسیده و آن ها نسخه حاضر را مهر نمودند؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1253 ق؛ مجدول مذهب، با سر لوح مزدوج مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 24 گ، 20-13 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 8 - 4947]
وقف نامه اثبات آب؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1 ص (152)، 14 سطر، اندازه: 21/8×17/5 سم [ف: 45 - 152]
وقف نامه خود آباد و عبد آباد و نزهت آباد؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260 ق؛ 2 ص (154-153)، 14 سطر، اندازه: 21/8×17/5 سم [ف: 45 - 152]
آغاز: فراید طریقه حمد و سپاس و طرایف فریده شکر بیقیاس که
نتیجه الاصداف عز و بها ...
نمونه ای است از وقف نامه نویسی به سبک مصنوع و مشتمل بر اسامی انواع کتاب ها؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: 1260 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 11 ص (114-124) 14 سطر، اندازه: 21/8×17/5 سم [ف: 45 - 151]
آغاز: چون بر این بندگان فدویان دولت جاوید مدت اعلی حضرت قدر قدرت ... لازم و متحتم است که وقایعات اتفاقیه امورات؛ انجام: آخوند ملا محمد صالح از اهل اجتهاد و حکومت شرع می باشد حکمی که از ایشان صادر بشود اطاعت آن لازم است.
دو موقوفه و احکام صادر شده توسط علما را بیان کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رجب 1265 ق؛ مهر: «محمد علی بن محمد حسین» (بیضوی)، «محمد حسن» (بیضوی)؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 266 گ، اندازه: 21×15 سم [ف مخ: 2 - 904]
وقف نامه قوانین، واقف شیخ جعفر طهرانی، متولی اولاد ذکور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 شعبان 1271 ق [مختصر ف: - 888]
آغاز: چون رای نواب مبارک علیه عالیه دامت جلالتها و شرکتها؛ انجام: فانما اسمه علی الذين یبدلونه أن الله سمیع علیم ... في 10 شهر ربیع الاول 1272
وقف نامه مدرسه مادر شاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272 ق [رایانه]
وقف نامه کربلائی صفر علی ناظر ساروی مورخ دهه سوم رمضان 1281 ق (معارف اسلامی 68/8)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 8]
آغاز: هو الله تعالی شانه. بسمله. الحمدلله الواقف علی الضمابر؛ انجام: و صیغه وقف صحیح مؤبد شرعی عمن یصح عنه صدور العقد جامعة للشرایط ...
وقف نامه های میرزا محمد شفیع تویسرکانی، شامل هشت فقره وقف نامه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1283 ق؛ 15 گ، 10-3 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف: 3 - 1403]
آغاز: نظر به این که بعض مواضع مسجد جدید حضرت حجة الاسلام اعلی الله مقامه في دار السلام وقفیت و مسجدیت آن غیر معلوم بود، بلکه معلوم العدم بود بعض آن، لهذا جناب مستطاب ... سید اسدالله و جناب مستطاب ... آقا میر محمد مهدی به تاریخ یوم سه شنبه هشتم شرعی شهر رمضان المبارك سنه 1262 در مدرس مسجد حاضر شدند و در خدمت ایشان بودند جناب عمدة الفضلائي حاجی ملا شفیع ترک خوئی و جناب عمدة الفقهائي آخوند ملا محمد رفیع رشتی و جناب فضایل مآب آقا شیخ صدرای تنکابانی و جناب قدوة السادات حاجی میر محمد صادق کلیشادی و جناب آقا سید زین العابدين شفتی و آخوند ملا حسن ولد مرحوم آخوند ملا مؤمن ...
وقف نامه مسجد سید، صورت چهار وقف نامه است که پس از وفات سید محمد باقر شفتی در تاریخ های 1262، 1265، 1271، 1273 ق تنظیم شده است؛ خط: نسخ زیبا، کا: حسین طباطبائی، تا: صفر 1290 ق؛ 20 گ، 10 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 175]
اسناد موقوفات است با سجلات علما به فارسی بدین گونه: 1. وقف حاجیه خانم تاج ماه بیگم همشیره حاجی میرزا موسی خان، روستای لوار ملا احمد لوی خطابیان تبریز را بر مزار پدرش در 20 رجب 1263 ق، 2. مصالحه همان حاجیه تاج ماه بیگم (حاجیه خانم) دختر میرزا بزرگ قایم مقام، روستای صوفیان تبریز به حاجیه خدیجه خانم (حاجیه آقا) دختر حاجی میرزا یوسف اشرفی مستوفی وزن علی آبادی و وقف این یکی آن را بر حاجیه خانم و پس از او بر فقرا در 15 جمادی الاول 1269 ق، 3. مصالحه همان حاجیه تاج ماه بیگم روستای خاجه تبریز و صوفیان را به حاجیه خدیجه خانم و وقف این یکی آن ها را بر فروشنده و پس از او بر تهی دستان و روشنایی روضه های کوفه و کربلا در 15 جمادی الاول 1260 ق، 4. وقف حاج میرزا موسی خان گرمابه کوی چهار منار تبریز را در جمادی الثاني 1250 ق، 5. اقرار حاجیه خانم که روستای سعداباد خوی و ارجیتاب تبریز ثلث حاجی میرزا موسی خان است در 15 جمادی الاول 1269 ق، 6. وقف همین خانم دو در حوالی اندرونی و بیرونی گرمابه نوساز درب مسجد مشهد را بر مزار برادر خود در 19 جمادی الاول 1263 ق، 7. وقف همین خانم یک درب یخچال شهربند تبریز را بر مزار امامزاده حمزه پهلوی خانه اسماعیل خان و مزار پدر خود و میرزای عیسی قایم مقام در تبریز در 18 محرم 1263 ق، 8. سواد اوقاف وصایای حاجی رستم بیگ ایشای آقاسی باشی و پسرش حاجی میرزا علی مشكوة الملك: نیمه روستای هریس ارونق را برای مؤمنان در محرم 1275، نیز چهار دکان در کوی چهار منار تبریز برای مسجد خودشان در 4 صفر 1280 و پاره ای از رودخانه هریس ارونق برای مادر مشكوة السلطنه در 1 رمضان 1286 و روستای لاهرود کوهرود میانه برای مسجد حاجی رستم بیک در تبریز در ش 16 جمادی الاول 1294 و وصیت رستم بیک به پسر حاجی میرزا علی به این که پاره ای از رود هریس به مصارف خیریه برسد مورخ 24 رجب 1286 ق، 9. فهرست موقوفات مشكوة الملك مورخ 21 شوال 1294؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پس از شوال 1250 تا 1294 ق؛ جلد: تیماج، 28 گ، 29 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 15 - 4089]
آقا شیخ فتح الله پسر آقا شیخ محد علی کرمانی درباره کشت زار محمد آباد باغین حومه کرمان، برای تعزیه خامس آل عباء، در ذیقعده 1315، با سجل محمد باقر در 28 ذیقعده 1315، با گواهی
نویسنده آن به نام علی اکبر در هامش؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ طوماری است به اندازه 82×32 و 78×18 [ف: 17 - 496]
وقف نامه بقعه امیر سهل بن علی بن ابی طالب در آستانه عراق؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 1 ص (376)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 497 - 29/1]
وقف نامه مدرسه سپهسالار ناصری تهران (منتخب)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 5 ص، 17 سطر (10×16/5)، اندازه: 12×20 سم [ف: 17 - 358]
آغاز: چون رای مبارک نواب علیه عالیه دامت جلالت ها و شوکت ها بر آن محکم و ثابت شد که در ضمن خیرات کثیره که منظور داشتند مدرسه نیز که بر مسجدی مشتمل باشد؛ انجام: از آن ابتیاع نمایند و به نهج مسطور وقف مدرسه مزبوره نمایند فمن بدله بعد ماسم. عه فانها ائمه علی الذين یبدلونه أن الله سم. یع علیم.
از: بنت قاسم خان، وقف نامه مسجد و مدرسه قاسم خان نزدیک دروازه دولت از دختر قاسم خان و به تولیت علی قلی میرزا و مدرس مدرسه ملا علی بن عبدالله مدرس و ناظر ملا حسین منجم باشی و کتابداری عبدالوهاب بن علی محمد اصفهانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: «حسن بن علی الحكيم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 6 گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 28 - 74]
آغاز: ابواب فتح و ظفر و مروج مذهب حق اثنی عشر سحاب شاداب بهار عدل و انصاف ...
طوماری است که در آن وقف نامه موقوفات نادر شاه افشار به آستان قدس رضوی بازنویسی شده است. تاریخ وقف نامه اصلی محرم 1145 ق بوده و تطبیق این سواد با نسخه اصل در 12 ربیع الثاني 1341 ق به تأييد دفتر اوقاف خراسان رسیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 31 - 160]
دستور پیش نویس وقف نامه ها است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1303 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 12 گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 1409]
وقف نامه گرمابه حاجی غلام علی، مورخ 16 شعبان 1311؛ بی کا، تا: 16 شعبان 1311 ق [نشریه: 5 - 348]
وقف نامه الحقائق فیض کاشانی، واقف: سیده بیگم خانم همسر حکیم آقا علی مدرس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1315 ق؛ 1 گ (165 پ) [مختصر ف: - 887]
وقف نامه انوار التوحيد محمد نراقی، واقف: سیده بیگم خانم همسر حکیم آقا علی مدرس زموزی، متولی الحسن (شاید کرمانشاهی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1315 ق؛ 1 گ (برگ آغاز) [مختصر ف: - 887]
وقف نامه نقد النصوص جامی، واقف: سیده بیگم همسر مرحوم آقا علی مدرس، متولی: آقا حسن (کرمانشاهی) (گویا)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1315 ق [مختصر ف: - 888]
وقف نامه مسجد و مدرسه مشیرالسلطنه، سه وقف نامه است با ستایش از واقف (میرزا احمد خان مشیرالسلطنه) در این که اوقاف بسیاری از خود به جای گذارده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 7 شوال 1318 ق؛ با سر لوح، مجدول؛ در شش جا خط و امضا و مهر فضل الله نوری در تصدیق وقف؛ جلد: تیماج مذهب، 20 گ، 15 سطر (11/5×20/5)، اندازه: 28×16/5 سم [ف: - 437]
آغاز: بسمله، و به ثقتی و بعد در تاریخ 21 شهر ربیع الثاني سنه ثمان و عشرین و ثلاثمانه بعد الألف (1328) هجری حاضر شد جناب مبادی آداب عزت و سعادت و دیانت نصاب اشرف الحاج؛ انجام و سایر ابواب بر قاطبه مسلمانان في التاريخ المزبور حسب الحكم الشرعي، کاتب نوشته قلمی شد في قرية جا غرق حرره الاحقر الجاني حسن بن احمد الحسيني.
صورت وقف نامه موقوفات حاجی محمد جاغرقی فرزند حاجی حسین خبوشانی، وی در تاریخ 21 شهریور ربیع الثاني 1328 ق املاک خود را که در جا غرق (از توابع مشهد) و حدود آن که ممالک بوده از بیشه ماه و دو باب حوالی و نه عشر از دو آسیاب که یکی از آن دو خراب و یکی آباد و تمامت یک دره فاز و چنار زار که املاک متصرفه شخصی بوده و نیز ملک خریداری از کربلایی حمزه و آقا و آقا غلامرضا بر آستانه رضوی وقف کرده و تمام قطعات موقوفه را به تفصیل و با ذکر دقیق حدود و مشخصات آن ها نام برده، در پایان صورت اقرار و گواهی تولیت آستان قدس رضوی است و نیز گواهی عده ای علماء مشهد نقل شده؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، کا: حسن بن احمد حسینی، تا: 1337 ق؛ 24 ص، 14 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 10 - 1552]
وقف نامه های یزد، مساجد، مدارس، مشاهد متبرکه، مقایر و غیرها؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: سید محمد وامق، تا: رجب 1367 ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 100 گ، 17 سطر (16×10/5)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 3 - 1021]
آغاز: الحمدلله الذي أسعد و أشقي و امات و احیی ... و بعد بر ضمایر صافیه اولی الألباب و قلوب زاکیه ارباب بصیرت
صورت وقف نامه ای است که حاج میرزا ابراهیم آقا مجتهد خوئی
املاک خود و موقوفاتی که در اختیارش بوده، به تاریخ غره ربیع الأول 1219 در سه باب نگاشته بدین ترتیب: 1. در موقوفات خود واقف، 2. در موقوفه پدرش حاج میرزا حسین آقا، 3. در سایر موقوفات که نحو تعلقی به واقف دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در حواشی صفحه ها امضا یا صورت امضا های بسیاری از علمای آن عصر آمده؛ 14 گ، 13 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 19 - 330]
وقف نامه حاجی اسماعیل پسر کربلایی قربان قلی درباره یک دانگ گرمابه نو در بازار همدان، مورخ 22 رمضان 1232؛ بی کا، تا: 22 رمضان 1232 ق [نشریه: 5 - 369]
ملازین العابدين پسر ملا ابو تراب بافقی و زنش ام کلثوم خانم دختر محمد بیک بافقی مورخ 15 ذیحجه 1235؛ بی کا، بی تا [نشریه: 4 - 416]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2519/11 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 709]
کاروان سرای حاج حسن تاجر کلاه دوز پسر کربلایی زین العابدين خراسانی در بازار تهران با وصیت نامه او هر دو مورخ 1263؛ بی کا، بی تا [ف: 17 - 503]
وقف نامه وقف مقداری از قریه «جشیر» شهرستان «جی» از بلوکات اصفهان و قریه «دستجرد مهرداران» و «باغ شمس الدين» در لنجان، از برای تغزیه حضرت امام حسین علیه السلام، که سلطان حسین صفوی به تاریخ 20 محرم 1128 ق وقف کرده است، در پایان نشانی گواهی این اشخاص آمده است: فتحعلی شاه، سید مرتضی بن سید علی حسینی، محمد باقر بن سید حسین حسینی، محمد حسین بن شاہ محمد، محمد بن الحسن الأصفهاني المعروف بالبهاء (فاضل هندی)؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ صفحه ها مجدول، دارای سر لوح رنگین، مذهب؛ مهر: «منك البهاء»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين فتح علی»، «المتوكل علی الله الملك الغني عبده محمد باقر بن محمد حسین الحسيني»، «نصر من الله و فتح قریب سید مرتضی الحسيني»؛ جلد: تیماج، 17 گ، 8 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 14 - 267]
حسینیه تهران از حاجی محمد حسین خان امیر تومان شهاب الملك در 19 ذیحجه 1293؛ بی کا، بی تا [ف: 17 - 503]
وقف نامه عبدالرزاق حسینی (1301 ق)، وقف نامه ای مشتمل بر وقف یک دانگ و نیم از جمله سه دانگ مختصی خود در قریه کرین با کافه لواحق الشرعيه با یک باب تالار واقعه در قریه مذکور که هر ساله محصول ملک موقوف در تالار صرف و خرج لوازم تعزیه داری و روضه خوانی حضرت امام حسین در دهه عاشورا گردد و تولیت مادام الحيوة با واقف و پس از آن با فرزندش محمدرضا خان است. تاریخ ذیقعده 1301 ق همراه با 9 شاهد و یادداشت تأئيديه و مهر آن ها در حواشی سند؛ خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، بی تا؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبد الرزاق الحسيني» (مربع)، «پاشا» (بیضی)؛ کاغذ: پارچه، ابعاد متن: 23/5×38/5، اندازه: 40×60 سم [ف: 19 - 604]
وقف مزرعه امین آباد است برای عزاداری سید الشهدا در ایام دهه عاشورا و تلاوت قرآن بر مزار واقف، یعنی حاج عبدالصمد تاجر قندهاری؛ خط: نستعلیق و ثلث، بی کا، تا: 1341 ق، مجدول؛ واقف: محمدرضا حسینی، رمضان 1341؛ 1 گ، [ف: 31 - 62]
در مجموعه حاضر سواد این وقف نامه ها آمده است: 1. وقف نامه حاجی میرزا موسی خان به تاریخ جمادی الثاني 1250 در مشهد مقدس، 2. وقف نامه حاجیه تاج ماه بیگم همشیره حاج میرزا موسی خان به تاریخ بیستم رجب 1263 ق، 3. وقف نامه حاجیه تاج ماه بیگم به تاریخ 18 محرم 1263 ق، 4. صلح نامه حاجیه تاج ماه بیگم به حاجیه خدیجه خانم و وقف او املاک مذکور در صلح نامه را به تاریخ یازدهم جمادی الاول 1269 ق، 5. صلح نامه حاجیه تاج ماه بیگم به حاجیه خدیجه خانم و وقف او املاک مذکور در صلح نامه را به تاریخ 15 جمادی الاول 1269 ق، 6. اقرار به ثلث از حاجیه تاج ماه بیگم به تاریخ 15 جمادی الاول 1269 ق، 7. وقف نامه حاجیه تاج ماه بیگم به تاریخ 19 جمادی الأول 1263 ق، گروهی وقف نامه ها را تصدیق کرده و نامشان در این رو نوشت ها آمده یا مطابقت این رونوشت ها را تأييد کرده اند که نام و تاریخ نوشته آن ها بدین قرار است: 1. صالح ارومیه ای فرزند میرزا مهدی مجتهد فرزند ملا علی بتاریخ هفتم ذیقعده 1317 ق با مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد صالح» (بیضوی)، 2. علاء الدين موسوی بهبهانی به تاریخ ذیقعده 1317 ق با مهر: «علاء الدين الموسوي» (بیضوی)، 3. میرزا صادق قائمقام حاکم آذربایجان به تاریخ ربیع الاول 1272 ق، 4. حاجی سید محمد حسین طباطبائی ناظم التجار اصفهانی فرزند حاجی سید محمد مهدی طباطبائی، 5. میرزا لطفعلی امام جمعه فرزند میرزا احمد مجتهد، 6. میرزا باقر بن احمد مجتهد تبریزی، به تاریخ جمادی الثاني 1271 ق، 7. میرزا علی به تاریخ جمادی الثاني 1271 ق، 8. حاجی عبدالله شاه عبدالعظیمی به تاریخ ربیع الثاني 1269 ق، 9. شیخ عبدالحسین مجتهد به تاریخ شنبه بیستم ربیع الاول 1269 ق، 10. ملا علی کنی مجتهد به تاریخ 12 ربیع الثاني 1269 ق، 11. میرزا هاشم مجتهد خراسانی، 12. ملا عبدالخالق، 13. میرزا محمد صادق ناظر سرکار امام ثامن علیه السلام، 14. سید صادق رضوی خراسانی، 15. ملا عبدالکریم، 16. محمد حسینی، 17. میرزا مهدی ضابط سرکار فیض آثار، 18. ملا حسین ناظر مطبخ امام ثامن علیه السلام، 19. میرزا محمد مجتهد، 20. میرزا حسن مجتهد
خراسانی، 21. سید محمد مجتهد خراسانی، 22. میرزا حسین و میرزا عبدالوهاب مشهدی مشرف سرکار فیض آثار، 23. محمد حسین، 24. میرزا موسی خان فراهانی فرزند عیسی حسینی، 25. حاج عبدالعلی فراشباشی، 26. حاجی میرزا باقر فراهانی، 27. شیخ محمد رحیم مجتهد بروجردی، 28. حاجی حاتم خان خوئی، 29. ملا عبدالعلی فراشباشی، 30. ملا کاظم مجتهد همدانی، 31. میرزا عسکری امام جمعه خراسان، 32. میرزا محمد تقی متولی، 33. آخوند ملا علی استرآبادی، 34. حاجی عبدالله نیشابوری، 35. آقا حسین شمرائی، 36. آقا بابا شاه عبدالعظیمی، 37. حاجی آقا شاه عبدالعظیمی، 38. حاجی آقا بزرگ حسینی شاه عبدالعظیمی، 39. مقرب الخاقان محمدرضا خان فراهانی، 40. ملا جعفر شاه عبدالعظیمی، 41. محمود بن محمد علی، 42. محمد کریم بن محمد رحیم فراهانی، 41. میرزا محمود خان قائم مقام فرزند میرزا ابوالحسن خان قائم مقام فرزند میرزا ابوالقاسم اتابک اعظم قائم مقام ثانی به تاریخ غره ربیع الاول 1318 ق، 44. میرزا علی اکبر به تاریخ 25 شوال 1317 با مهر «یا علی اکبر» (بیضی)؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد صالح» (بیضوی)؛ 43 گ، 11 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 15 - 240]
وقف نامه املاک خواجه رشید الدين فضل الله همدانی، طوماری است دراز و از آغاز و انجام افتاده و آن هم دانسته نیست که چه اندازه ازان نیست؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 4 - 343]
وقف نامه مدرسه ناصریه (الذريعه 25: 137)؛ بی کا، بی تا؛ 30 گ (50-21)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 1 - 102]
وقف نامه خانه و حمام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7 - 25]
آغاز: یا من علم آدم الأسماء کلها ثم عرضهم علی الملائكة فقال انبئونی باسماء هؤلاء و یا من جعل مدارسة علم اعلام العلماء شفاء لاسقام اوهام الجهلاء ... بر رأي مهر پیران فضلاء براعت شعار و فصحاء بلاغت آثار مدرسان دارالعیار عمل و عرفان؛ انجام: الوقف المسفور الواقعة بمحضری و انا العبد الاقل محمد علی بن محمد المازندراني ... الحمدلله الذي هدانا لهذا امرنا السلوك في مسالك معرفته و مناهج طاعته و الصلوة و السلام ... و الحمدلله رب العالمين
وقف نامه ای است که امام وردی بیگ در هنگام وقف مدرسه امامیه واقع در دروازه کازرون شیراز تحریر نموده است، در میراث اسلامی ایران شماره نهم ص 671 به چاپ رسیده است؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ 30 گ، 9 سطر، انداز 22×16 سم [ف: 8 - 4947]
وقف نامه مملکت آذربایجان، از اردبیل و مشکین آغاز می شود مانند دفتر محاسبات؛ خط: نستعلیق و سیاق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 272 - 1]
نسخه اصل: از روی اصل هایی که در سازمان کل اوقاف تهران است؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 82]
وقف نامه قریه خاجه مرجان و قریه صوفیان تبریز، واقفه: حاجیه تاج ماه بیگم دختر میرزا عیسی قائم مقام فراهانی؛ بی کا، بی تا؛ 8 گ (2 ر - 30 ر) [مختصر ف: - 888]
وقف نامه قریه صوفیان تبریز (دو دانگ)، واقفه: حاجیه تاج ماه بیگم دختر میرزا عیسی قائم مقام فراهانی؛ بی کا، بی تا؛ 6 گ (30 پ - 35 پ) [مختصر ف: - 888]
آغاز: ابوالحسن علی بن موسی الرضا علیه التحية و السلم؛ انجام: جلد بعضی اجزاء متفرقه واجبات فارسی ایضا جلد ...
وقف نامه کتب حکیم الملك؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
وقف نامه اصفهانک؛ بی کا، بی تا [نشریه: 4 - 469]
وقف نامه حسین خان آجودان باشی، درباره سه هزار جره آب اهرستان با تولیت حاکم و مجتهد اعلم وقت که در فرمانداری هست؛ بی کا، بی تا [نشریه: 4 - 469]
وقف نامه دولت آباد؛ بی کا، بی تا [نشریه: 4 - 469]
وقف نامه زرتشتیان؛ بی کا، بی تا [نشریه: 4 - 469]
vaqf-nāme-ye barāye mowqūfāt-e razī-yod dīn mohammad
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
وقف نامه هایی است که خوانساری برای موقوفات رضی الدين محمد، انشاء کرده است.
آغاز: آب و رنگ گلستان سخن پردازی و گلگونه بهارستان معنی
طرازی وقف چهره دلارای شاهد حمد جهان پیرایی است؛ انجام: پس اگر به خلاف این ادعا نماید باطل و عاطل و از درجه اعتبار ساقط خواهد بود و به مقتضای شرع شریف فاسد و غیر محکوم به والسلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 11ص (83 -93)، سطور چلیپایی (20×6)، اندازه: 24/5×9سم [ف: 29/1 -295]
آغاز: بسمله و به نستعین آب و رنگ گلستان سخن پردازی و گلگونه بهارستان معنی طرازی وقف چهره دل آرای شاهد صمد پیرایی است که منظر رفیع نه فلک پست ترین غرفه ای از ایوان ابداع اوست؛ انجام: پس اگر کسی بخلاف این ادعا نماید باطل و عاطل و از درجه اعتبار ساقط خواهد بود و بمقتضای قواعد شرع شریف فاسد و غیر محکوم به و السلام علی من اتبع الهدي (تمام شد خسرو و شیرین وحشی و وقفنامچه عالیجناب افضل العلماء آقا حسینا خنساری في یوم یکشنبه هشتم شهر رجب المرجب سنه 1083 در ... اصفهان ... در حجره اکابر ملاذی شهریاری ... بجهت ... محب علی بیک بن کلب علی بیک ... علی ید ... حیدری ابن لاچین سلطان محمودی محمدی اللهم اغفر لهما).
خط: نستعلیق، کا: سلطان محمودی محمدی، حیدری بن لاچین، تا: قرن 11، 6گ (162ر -167پ)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه 24/5×15 سم [ف: 8 -616]
خط: نستعلیق، کا: رافع، رفیع الدين، تا: 1078 و 1079ق، جا: اصفهان؛ 4گ (67ر- 70پ)، اندازه: 29/5×15 سم [مؤيد: 3 -343]
آغاز : آب و رنگی گلستان سخن پردازی و گلگونه بهارستان معنی طرازی؛ انجام: و بمقتضای قواعد شرع شریف فاسد و غیر محکوم به و السلام علی من اتبع الهدي و صلی الله علی محمد وآله الطيبين الطاهرين
خط: نستعلیق، کا: فیروزآبادی، محمد شفیع، تا: 1083ق، جا: حیدر آباد؛ 5گ (1پ -5پ)، 23 سطر، اندازه: 18×1/5 سم [مؤيد: 301-3]
آغاز: وقف نامه که اقای یطاب ثراه به جهت میرزایی میرزا رضی حوا بیگم نوشته اند. آب و رنگ گلستان سخن پردازی و گلگونه بهارستان معنی طرازی وقف چهره دلارای شاهد؛ انجام: بتوفیقات الملك الصمد المويد بتاییدات الفرد الاحد میرزا رضیا للسيادة و النجابة والنقابة و الفضيلة.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 3ص (366- 368حاشیه)، اندازه: 28/3×16/4 سم [ف: 29/1 -410]
آغاز: آب و رنگی گلستان سخن پردازی و گلگون بهارستان معنا طرازی
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 5گ (187ر -191ر)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38 -319]
خط: نسخ، کا: طالقانی، مرتضی بن علم الهدي، تا: 1129ق؛ ابعاد متن: 7/5×17، اندازه: 21×12سم [ف: 9 -1363]
vaqf -nāme -ye bayāz
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری
majzūb -alī -šāh, mohammad ja'far ebn -e safar (1762 - 1823)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10124/1
خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: رمضان 1220ق؛ 1 ص (1) [ف: 154-32]
vaqf -nāme -ye hājī ‘alī pāšā
علی باغی بن قمر، ق 12 قمری
‘alī bāqī ebn -e qamar( - 18c)
وقف نامه املاک موقوفه حاج علی پاشاست در ولایت گنجه که در حضور محمد افندی خوانده و تصحیح شده است. در آخر نام گواهان و تاریخ تحریر آمده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4718/3
آغاز: طوالع آفتاب دین مبین، و لوامع شمس جهانتاب شرع مبین، طاق زر اندود لاجورد؛ انجام: هو الواقع بالطب کتب اولندی. حرر في یوم التاسع في شهر شعبان المعظم سنة ست و اربعین و مائة و الف (1146)
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (156ر-159ر)، 21 سطر، اندازه: 28/4×16/2 سم [ف: 8 -66]
به وقف نامه ربع رشیدی - الوقفية الرشيدية
vaqf -nāme -ye madrese -ye nāserī
سپهسالار، حسین بن نبی خان، 1243 - 1298 قمری
sepahsālār, hoseyn ebn -e nabī xān (1828 - 1881)
وقف نامه میرزا حسین خان سپهسالار قزوینی پسر میرزا نبی خان امیر دیوان است برای مدرسه سپهسالار جدید تهران مورخ 1297ق و 1299 ق.
چاپ: در «تاریخ مدرسه عالی سپهسالار» از ابوالقاسم سحاب چاپ 1329 تهران به چاپ رسیده
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 464
خط: نستعلیق، کا: کلهر، بی تا؛ نسخه اصل وقفنامه است به مهر شش تن از علماء، مجدول؛ 79گ، 12 سطر (16×9)، اندازه: 24×15سم [ف: 5 -754]
aqf -name -ha va asnad -e astan -e qods -e razavi
چند وقف نامه آستان قدس معرفی شده: 1. نسخه مجلس (487/2 ش 777) که در زمان مجدالملک در 1285 گردآوری شده و گزیده مانند است؛ 2. نسخه دانشگاه تهران (ش 2987) که پس از 1285 بایستی تدوین شده باشد و رونویس سندها است نه گزیده از آنها؛ 3. نسخه فهرست چاپ شده در پایان مجلد دوم مطلع الشمس به سال 1302 که سیاهه فرمان ها و سندها و وقف نامه ها هم در دنبال آن هست؛ 4. کتابچه موقوفات آستان قدس از عبدالمومن منجم باشی در 1267 (ش 8557 آستان قدس)؛ 5. آثار الرضويه که در 1317 به چاپ رسیده و گزیده بیشتر سندها است و متن برخی دیگر؛ 6. نسخه ما که کهن ترین سند آن مورخ 923ق (ش 45) و 931ق (ش 20 و 997ق (ش 56) است و تازه ترین آن مورخ 1275 ق (ش 69) و 1276 ق ش 71 و 72) است و رونویس است و باید پس از 1276ق گردآوری شد باشد.
تهران، ملک؛ شماره نسخه: 1137
اصل پاره ای از این سندها اکنون در آستان قدس هست و عکس آنها را هم جلد شده در کتابخانه آستانه رضوی دیده ام و متن آنها چند بار تدوین و گردآوری و سیاهه برداری شده؛ خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 131 گ، 23 سطر، اندازه: 18/3 × 28/5سم [ف: 4 -840]
vaqf-nāme-hā va mobāye‘e nāme-ye hā
23 قطعه سند شامل وقف نامه ها و مبایعه نامه ها انجام شده در مشهد در تاریخ های مختلف از 1040 ق تا 1135ق که هر کدام دارای چند مهر تأييد است. از جمله: سواد وقف نامچه تیمچه پائین پا مبارک در 1076ق، مبایعه نامه مزرعه ای در 1087ق، وقف نامه دکان قصابی در مشهد مقدس برای طلاب مدرسه پائین پای مبارک در 1077ق، گواهی انحصار وراثت درباره قهوه خانه و خبازی در مشهد به تاریخ محرم 1080ق، گواهی تملک یک باغ مشجر در مشهد به وراثت در 1048ق، وقف نامه بازارگاه شامل دکاکین متعدده در مشهد در 1078ق، مبایعه نامه قهوه خانه در مشهد در صفر 1077ق، مبایعه نامه قهوه خانه مشهد در صفر 1077ق، مبایعه نامه تیمچه شامل بیست و یک دکان در 1080ق، مصالحه نامه یک باب خانه در مشهد در 1078ق، مبایعه نامه قهوه خانه واقعه در مشهد در 1075ق، مبایعه نامه قنات واقعه در خبوشان در 1124ق، وقف نامه بازارگاه در مشهد به تاریخ 1078ق، مبایعه نامه قنات در خبوشان مورخه 1135ق، مبایعه نامه مزرعه ای در مشهد در 1105ق، وقف نامه مدرسه سعدیه واقع در جوار آستانه امام رضا بر طلاب علوم دینی در 1087ق (طومار بزرگی است).
خط: نسخ و نستعلیق، تا: 1040 -1135ق؛ 23گ [ف: 31 -142]
به وقفنامه های آستان رضوی - سیاهه موقوفات ارض اقدس
vaqf -nāme -hā -ye āstān -e qods -e razavī
سواد و رونوشتی است از وقف نامه ها و قباله ها و اسناد املاک آستان رضوی در مشهد طوس که از روی طومارها و فردها و دفترهای دیوانی نوشته شده و کهن ترین این اسناد تاریخ 931ق (ش 10) و 957ق (ش3) و 997ق (ش 20 و 75) دارد و تازه تر آنها مورخ 1285ق (ش 15 و 24 و 56 و 57 و 58) است. در بسیاری از جاها در نسخه ما سفید گذارده شده و می خواسته اند از نواز روی طومارها و فردها و بنچاق ها بنویسند یا اینکه اصل این اسناد ناقص بوده است. این کتاب از رهگذر تاریخی و جغرافیایی و شهر شناسی و کشاورزی و شناختن جامعه ایرانی آن روزها بسیار سودمند و اصطلاحات اداری مذهبی آستان قدس رضوی در آن بسیار آمده است.
کتابی به نام «آثار الرضويه من منتخبات الصديقيه» در 1317 ق در 372 ص به چاپ سنگی رسیده (مشار 13) و در آن گزیده و خلاصه 170 وقف نامه و قباله آمده است. تدوین این کتاب بدین گونه بود که صدیق الدوله میرزا محمد رضا که در 17 شوال 1316 متولی آستان قدس رضوی شده بود در صفر 1317 به معتمد السلطان میرزا اسماعیل خان بن حاجی میرزا حبیب الله همدانی مستوفی دیوان خاصه دستور داده بود که از روی طومارهای کتابخانه آستان قدس گزین کند و گزیده ای از وقف نامه ها و قباله های موقوفات آستان قدس را به چاپ برساند. او در 1 ربیع الاول 1317 (تنگوزئیل) گردآوری آنها را آغاز و با همراهی آقا میرزا عبدالعلی مصحح کتابخانه به پایان رسانده است نسخه ای از آن را با فهرست، میرزا طاهر طبیب مشهدی خادم کشیک ثالث آستانه در دهه نخستین ذیحجه 1317 نوشته است اگر چه در پایان فهرست «سنة سبع عشر و ماتین بعد الألف» دارد. در دیباچه کتاب از مظفرالدین شاه و میرزا علی اصغر خان امین السلطان صدر اعظم و در پایان آن از رکن الدوله فرمانفرمای خراسان و سیستان و منتخب الدوله پسر صدیق الدوله یاد شده است. در چاپ کتاب بهاء التوليه داود حسینی مدرس هم کمک نموده و کار چاپ با شیخ محمد بن محمد رضای طهرانی بوده است. در این چاپ نخست طومار علی شاه مورخ رمضان 1160 هست (ص 7 -67) و سپس طومار جمع موقوفات عضدالملک (ش او 2) و این دو مجموعه خطی و چاپی مکمل یکدیگرند و اگر چاپ دیگری بخواهند باید بکنند به هر دو
بنگرند. در فهرست مجلس (487: 2 ش 777) از «کتابچه موقوفات» آستان قدس رضوی که در زمان تولیت مجدالملک به سال 1285 نگارش یافته است یاد گردیده است.
چنین است گزیده ای از این اسناد وقف: 1. وقف نامه شاه عباس درباره عمارات آستانه مقدسه در تاریخ 1011ق؛ 2. وقف نامه شاه عباس درباره چشمه گل و زمین دنیا به مشهد با تولیت سید میرزا الغ مشهدی بی تاریخ؛ 3. وقف نامه با تولیت شاه تهماسب مورخ ربیع الثاني 957ق؛ 4. وقف نامه نادر قلی خان والی خراسان و فرمانروای ایران مورخ 1 محرم 1145ق، در ص 159 -162 چاپی ش 24 «نادر علی خان» آمده است؛ 5. وقف شاهرخ شاه املاکی را برای مزار شاه طهماسب؛ 6. وقف نامه مورخ ذیقعده 1161ق برای موقوفات قدیمی صفوی و جدیدی علیشاهی و نه زوج کشت زار دنجان؛ 7. سواد طومار علیشاهی مورخ رمضان 1160ق؛ 8. وقف نامه شاه عباس دو عشر کلات را برای یک نفر طالب علم و خرج شماعخانه مورخ رجب 1024ق؛ 9. فرمان شاه طهماسب برای میرزا علی نقی نصیری خادم آستانه درباره وقف نیای او خواجه عتیق علی منشی الممالك چهارده رقبه واقع در مشهد را با تولیت خود و فرزندان خود؛ 10. وقف نامه عتیقعلی منشی بن احمد بن ملک اسمعیل نصیری طوسی اردوبادی مورخ جمادی الثاني 931ق؛ 11. وقف نامه امیر الامرا کلبعلی خان سر بیگلر بیگی مشهد و قورچی باشی در زمان شاه تهماسب مورخ ربیع الثاني 1097 قبرای کارونسرا و گرمابه؛ 12. وقف نامه قمر نساء خانم دختر میرزا بدیع فندرسکی با مشورت میرزا محمد ابو صالحا پسر میرزا ابوطالب برای روستای سورمن فندرسک در 1 شوال 1112ق؛ 13. «وقفنامچه مدرسه فاضلخان» از شمسا میرزا محمد کاظمای کرمانی مشهدی املاکی را بر وکلاء نواب فرنگیس بیگم دختر نواب خلیفه سلطان و ساکنان مدرسه فاضل خان در خیابان علیای مشهد در پایان جمادی 1084ق؛ 14. وقف نامه محمد علی حسینی برای کشت زار سیساباد بلوک تبادکان مورخ ذیحجه 1224ق؛ 15. حکم حاجی میرزا حسن رضوی به وقف بودن شوراب تبادکان برای مدرسه فاضلخان با دعای حاجی محمد تقی پیش نماز پسر ملا محمد قاینی متولی آن مدرسه مورخ 9 ربیع الثاني 1285ق؛ 16. سواد وقف نامه کشت زار سه گوشه مشهور به محمد آباد بلوک تبادکان دارای حرمسرا و مهمانخانه و یخدان و گرمابه و داشخانه و کشت زار کوشک درخت همین بلوک که خواجه ملا میر عبدالله تونی به میر علاء الدين محمد حسینی کاشانی به بهای هزار تومان عراقی در 5 شوال 1082ق فروخته و او وقف مدرسه فاضل خان نموده و تولیت را به کاشف الدوله محمد داده است در محرم 1100 با چهار سند دیگر مربوط به همین وقف مورخ 1099 و 1108ق؛ 17. سواد وقف نامه میرزا ابوالحسن صاحب نسق پسر حاجی محمد باقر صاحب نسق برای کشت زار علیا باد مشهور به فیض آباد در مشهد در 4 رجب 1129ق؛ 18. وقف آقا بشارت غلام سرکار خاصه ششدانگ سعادت آباد از بلوک کنار شهر ولایت ترشیز و کشت زارهای دهنوک (نجف آباد) و ابوسعیدی (باقر آباد) و فیروزی و باغ شفیع آباد را به تولیت آقا امام قلی ریش سفید حرم محترم و نظارت میرزا عبدالحسین ایشیک آقاسی باشی حرم محترم مورخ رمضان 1126ق؛ 19. وقف صفی قلیخان غلام دودمان صفوی پسر رستم خان سپهسالار ایران شش دانگی کشت زار کوچکی تبادکان با آبی زار و دیمچه زار و اولنگ و مرغزار و دهکده و قنات قرابجوق و باغ و طاحونه و هفده در دکان و یک قهوه خانه و دو در خانه جلو چهارباغ شهره را در پایان دهه دوم ماه یکم سال 1086ق؛ 20. وقف بیک آغاخانم دختر ارشدی بیک ذوالقدر سلیمان آباد فزان قزوین را در ربیع الاول 997ق؛ 21. وقف نامه گنجعلی خان زنگ فرمانروای کرمان برای پاره ای از املاک شهر کرمان در چهار فصل در زمان شاه عباس مورخ رجب 1024ق؛ 22. درباره تعمیر وقف گنجعلیخان مورخ 1274ق؛ 23. درباره وقف گنجعلیخان مورخ 1258ق؛ 24. درباره همین املاک وقفی کرمان مورخ 1285ق؛ 25. درباره وقف گنجعلی خان و حکم حاجی سید محمد باقر مورخ رجب 1277ق؛ 26. نیز درباره همین وقف و حکم همو مورخ 1278ق؛ 27. نیز درباره همین وقف مورخ 1258 -1259ق؛ 28. پرسشی درباره حکم همان سید محمد باقر؛ 29. دو حکم در همین باره مورخ ذیحجه 1268 و 1259 با مهر آخنده ملا علی؛ 30. پرسشی در همین باره بی تاریخ؛ 31. حکم شیخ محمد رحیم در پاسخ آن مورخ 1267ق؛ 32. سند دیگر مورخ ذیقعده 1273ق؛ 33. صورت تعمیر حمام و دکاکین مورخ ذیحجه 1273ق؛ 34. فرمان شاهزاده مؤيد الدوله در اجرای حکم حجة الاسلام و صورت جمع و خرج آقا میرزا یوسف مباشر موقوفات مورخ 8 محرم 1273ق؛ 35. فرمان شاهانه خطاب به محمد اسمعیل خان وزیر کرمان درباره استرداد موقوفات از وراث گنجعلی خان مورخ جمادی الاول 1281ق؛ 36. شکایت میرزا یوسف از جناب عضدالملک متولی باشی بدیوان عدلیه در باب املاک گنجعلی خان مورخ روز دوشنبه رمضان 1276ق؛ 37. پرسشی درباره این که بیست تومان تبریزی زمان شاه عباس (260 سال پیش) به پول این زمان که قرار در 26 نخود است چند می شود مورخ جمادی الثاني 1280ق؛ 38. تسلیم محمد حسین شریف یکدانگ و نیم حسین آباد وقف آستانه را به میرزا یوسف و آقا محمد صادق مورخ جمادی الاول 1269ق؛ 39. درخواست حاجی ملا حسین مامور آستانه در مورد موقوفات کرمان بخشودگی مالیات کشت زار دره گز در کهپایه ماهان را و حکم این بخشودگی مورخ شوال 1273ق؛ 40. فرمان شاهانه درباره بخشودگی مالیات طایفه اعراب خراسانی مشهور به امیر شاهی به درخواست میرزا یوسف کرمانی و دستور به محمد اسمعیل خان پیشکار کرمان که سالانه همان سی تومان را به
آستان قدس بپردازند مورخ شوال 1277ق؛ 41. تعهد ریش سفیدان طایفه امیر شاهی و اعراب بیچاره که سی تومان بمیر یوسف و آقا محمد صادق و گماشتگان متولی آستانه بپردازند مورخ 27 شعبان 1269ق؛ 42. تعهد فرج الله امیر شاهی به پرداخت سی تومان مورخ رجب 1270ق؛ 43. دستور وصول مالیات طایفه خراسانی و اعراب ملقب به بیچاره؛ 44. دستور پرداخت پنج تومان تبریزی به نام سیورغال بابت موقوفه جویبار کرمان به متولیان آستانه مورخ 1جمادی الاول 1269ق؛ 45. وقف کشت زار حسین انساری و حسین آقا باقری در 20 شعبان 1269ق؛ 46. وقف نامه نور جهان خانم دختر زین العابدين خان کرمانی و زن حسنعلی بیک پسر شاهرخ خان افشار کرمانی درباره کشت زار شاه آباد کرمان برای روشنایی نجف و مشهد مورخ 21 شعبان 1298 در تهران و 12 رجب 1222 ق در مشهد؛ 47. تعلیقه بنیچه دره گز ماهان کرمان و درخواست بخشودگی مالیات کشت زار دره گز وقف امیر تومان فرمانروای کرمان برای آستان قدس مورخ ذیحجه 1284 با حکم اجرای آن؛ 48. فرمان بخشودگی هزار و دویست دینار بنیچه دره گز ماهان کرمان وقف آستان قدس مورخ 1284ق؛ 49. تعلیقه در باب باغ ناصریه به عالیجاه کلانتر مورخ رجب 1281ق؛ 50. تعلیقه در باب باغ ناصریه به عالیجاه فراشباشی مورخ رجب 1281ق؛ 51. سیاه املاکی که سر کار محمد اسمعیل خان وکیل الملك در عهده میرزا حسنعلی بیگ گذارده مورخ جمادی الاول 1284ق؛ 52. طومار ابواب جمعی کربلایی محمد علی فراش آستانه در کرمان از موقوفات؛ 53. سواد موقوفات گنجعلی خان به شرح آخر مفاصا حساب هفت ساله در طی کتابچه مفصل ممهور به مهر میرزا عبدالرحیم و میرزا حسین متولیان و مهر آقا میرزا یوسف مباشر و میرزا بزرگ مستوفی کرمان و خادم آستانه و آقا محمد صادق فراش آستانه که آقا میرزا حسین متولی این موقوفات تمکین اجرای حکم حجة الاسلام کرده است مورخ 23 ذیحجه 1268ق؛ 54. دستور پرداخت مخارج آقا میر حسین متولی موقوفات گنجعلی خان در 1268ق؛ 55. در باب بستانکاری آقا میرزا حسین در ذیحجه 1268ق؛ 56. رسید 125 تومان به او مورخ صفر 1269ق؛ 57. رفتن حاجی سید ابوالحسن خان امین کل آستانه برای نظم موقوفات گنجعلی خان بکرمان و اجرای حکم حجة الاسلام حاج سید محمد باقر مورخ 19 ربیع الاول 1285ق؛ 58. وکالت آقا میرزا حسین و میرزا حسن و میرزا تقی آقا و میرزا عبدالرؤف در اجرای صیغه در این باب در همان تاریخ؛ 59. دستور به میرزا یوسف خادم آستانه در 1285 ق در اجرای حکم قرار دادنامه آقای حاجی سید محمد جواد مجتهد ممهور به مهر علمای کرمان درباره موقوفیات گنجعلی خان مورخ ربیع الثاني 1285ق؛ 60. وقف نامه میرزا فضل الله وزیر نظام دولت ایران مورخ 10 ذیحجه 1286ق؛ 61. وقف نامه دیگر همو مورخ رجب 1271ق، در آثار رضویه چهار فقره در این باره آمده است (ص 136 -139)؛ 62. وقف نامه مهدی قلی بیک میر آخور باشی درباره کشت زار جاغر تبادکان مورخ 15 ربیع الثاني 1011ق؛ 63. وقف نامه سید عضدالملک درباره کاریز چهار طاق و کشتزار حسین آباد مورخ جمادی الاول 1276ق؛ 64. قباله فروش خواجه محمد اکبر پسر خواجه مظفر حسین نیشابوری کشت زار بیرام آباد بلوک درب حاجی (قاضی) نیشابور را به بهای 150 تومان به میرزا شاه تقی الدين محمد رضوی متولی آستانه در ربیع الثاني 1092ق؛ 65. وقف همین بیرم آباد در ربیع الثاني 1270ق؛ 66. قباله فروش گوهرشاد بیگم همسر آقا میرزا عبدالوهاب خادمباشی کشیک رابع و آغ بیگم همسر عبدالعلی کشیک نویس آستانه دو دختر میرزا محمد تقی متولی آستانه یکدرد کان را به بهای نود تومان به مادر شاهزاده جلال الدوله فرمانروای خراسان در 12 ربیع الاول 1284ق؛ 67. وقف آقا میرزا محمد کاظم خان لله باشی شاهزاده و آقا میرزا یوسف به وکالت از مادر همان شاهزاده جلال الدوله همان دکان را در 18 ربیع الاول 1284ق؛ 68. اعتراف بانو آهو خان مادر حاجی میرزا ادهم حسینی شیرنکی بوقفیت آب روستای عمید آباد سبزوار با هشت جریب زمین به خوید و حیات کوشک و بی حق بودن او در املاک میرزا محمد سمیع قاضی حسینی شیرنگی در ربیع الاول 1093ق (ص 227 ش 71 چاپی)؛ 69. وقف محمد آقا بیک جوله این مسکی (؟) کشت زار خرق بلوک درزاب را در ربیع الاول 1276ق؛ 70. وقف نامچه حاجی عبدالله درباره کشت زار پسکن تبا تکان و مهرآباد بلوک شهر و بهوس سرجام و باغ نکاج بلوک شهر و تیمچه قیصریه با نیابت تولیت حاج میر فیض الله موسوی فراشباشی سرکار فیض آثار پسر میرزا سنجر مورخ جمادی الاول 1268ق؛ 71. وقفنامه مهدیقلی بیک امیر آخور باشی خاصه شریفه برای روستایی پس پشته بلوک درزاب و روستای گازرگاه تبادکان و گرمابه سرسنگ و باغ کرج ساوج بلاغ در رجب 1027ق؛ 72. وقف نامه محمد علی بیک پسر حاجی صفی خان قرقلو برای کشت زار سران بلوک طوس در شوال 1218ق؛ 73. وقف نامه حاجی سید میرزای صراف پسر آقا سید علی و حاجی کلبعلی تحویل دار شماع خانه پسر کربلایی رضا در نبار باشی سرکار فیض آثار مورخ 12 ربیع الاول 1278ق؛ 74. وقفنامه حاجی سید میرزای صراف بی تاریخ؛ 75. وقف نامه محمد حسن خان سالار برای یک درب گرمابه نوساز خود در کوچه کنار خیابان بالای مشهد با زمین های بار انداز در همان کوچه با تولیت میرزا محمد رحیم مستوفی سرکار فیض آثار و نظارت مادر یزدان بخش میرزا فرزند خود مورخ شعبان 1263ق؛ 76. وقفنامه بیک آغا خانم دختر ارشدی بیک ذوالقدر درباره سلیمان آباد قزان قزوین در ربیع الأول 997ق؛ 77. وقف وزیر خراسان مورخ 12 ربیع الثاني 1093ق؛ 78. وقف میرزا علی حسن پسر کربلایی محمد شریف باغ و کشت زار روستای عنبران را در 2 ربیع الاول
1196ق؛ 79. وقف میرزا محمد مهدی پسر امیر سید رضای حسینی علوی مشهدی یکدر خانه کوچه عسلگاه و یک درخانه پهلوی مسجد جامع مشهد و کشت زار مهراباد بلوک فرهادچه خراسان و کشت زار پشت رود فرهاد چه را مورخ روز چهارشنبه 11 رجب 1080ق؛ 80 وقف نامه حاج معتمد الدوله محمود بیکا ناظر بیوتات سرکار خاصه شریفه شاه سلطان حسین درباره خیراباد محرابخانی بلوک تبادکان به نام محمود آباد و کاریز درویش بیک بیرون دروازه نوغان و کشتزار بیرون همین دروازه با تولیت همین شاه مورخ شب 23 رمضان 1112ق؛ 81. وقف نامه جعفر خان بیکا پسر محمد باقر بیک مختاری بیات برای دو کشت زار ادک مشهور به بابا قطاری و چنگرک با تولیت محمد باقر خان پسر بزرگتر خود و نظارت میرزا محمد رضی کلیدری ناظر مسجد جامع بزرگ مشهد در روز چهارشنبه 11 ربیع الثاني 1172ق (ص 229 -230 ش 74 چاپی)؛ 82. وقف نامه میرزا علاء الدين محمد پسر میرزا جلال الدين محمد کشمیری مشهدی درباره رطاحونه نهر طرق زیر رباط شاهی با تولیت آقا محمد حسین خطیب سرکار فیض آثار نزد ملا محمد محسن مجتهد در رمضان 1013ق (ص 184 -185 ش 36 چاپی)؛ 83. وقف نامه حاجیه شهربانو بیکم دختر میرزا محمد اسماعیل برای دو زوج ده مظفر با تولیت مصطفی میرزا در 1 رمضان 1229ق (ص 101 -192 چاپی ش 42)؛ 84. وقف نامه حاج خادم آستانه برای کشت زار کورتیان بلوک اردمه مشهد مورخ 27 ربیع الثاني 1025ق نوشته محمد مهدی حسینی؛ 85. وقف نامه باغهای روستای درود بلوک زیر خان نیشابور مورخ جمادی الأول 1112ق؛ 86. وقف نامه حاجی علی اکبر پسر حاجی ملک محمد اصفهانی مشهدی برای چندین کشت زار بلوک طوس و رادکان و شاندیز مشهد در 10 ذیقعده 1014ق؛ 87. وقف کشت زار سمنجان جرجرجام و حسن آباد پهلوی آن در 20 شعبان 1088 نام واقف نیامده و همان اوصاف او یاد شده و همین اندازه پیداست که هاشمی است؛ 88. وقف میرزا سید حسینا پسر میرزا ابوالقاسم جامی یک درب حوالی محله سراب مشهد در کوچه باغ عنبر دارای مهمانخانه و حرمسرا را با چند کتاب با تولیب میرزا نورالدین محمد جبل عاملی در 4 ذیقعده 1017ق؛ 89. فروش میر میران پسر میرزا یحیی موسوی مشهدی و میرزا فضل الله پسر میرزا شکر الله به آستان قدس رضوی کشت زار موسی آباد بلوک میان ولایت مشهد را به دو تومان عراقی در 22 شوال 1075ق؛ 90. وقف نامه محمد اشرف بیک برای خرق تبادکان در 10 ربیع الاول 1176ق؛ 91. وقف عبدالمجید خان هفت جوبه میم انگورستان فیض آباد و آب ریوند شامات نیشابور را با تولیت حاجی ملا محمد کتابدار سرکار فیض آثار در 22 محرم 1212ق؛ 92. وقف حاجی غلام محمدا صدیقی یک درب تیمچه محتسب مشهد و کلیکاب خانه کوی گود حسام الدين مشهد را با تولیت میرزا شاه تقی الدين محمدا رضویا در 1087/2/7 ق؛ 93. وقف نامه کلبعلی خان پسر گوهرشاد بیگم خانم دختر یوسف علی خان جلایر به سفارش مادرش درباره آب و زمین کشت زار سیس آباد در 12 رمضان 1210ق؛ 94. وقف نامه آمیرزا شاه تقی الدين محمدای رضوی پسر میرزا محمد باقرای رضوی متولی درباره تیمچه عیدگاه پهلوی تیمچه چیت گران در مشهد در 23 صفر 1088 و سه دکان دیگر در شعبان 1088ق؛ 95. وقف حواجم ویردی آقا و علم ویردی آقا و محمد قلی و علی قلی و دیگران مورخ 10 ذیقعده 1096ق؛ 96. وقف میرزا ابو القاسم بن میرزا عزیز الله حسینی گنابادی و میرزا ابو طالب بن میرزا محمد مؤمن حسینی گنابادی کاریزدولاب گناباد را با تولیت میرزا ابو طالب در 1 شوال 1092ق؛ 97. وقف آقا رجبعلی و عباسقلی بک پسران جعفر قلی بک شاطر سر کار شاهنشاه نادرشاه زمین سراب را در 1 رمضان 1061ق؛ 98. وقف میرزا محمد زمانا پسر امیر بهاء الدين حسینی آل براق مبارک آباد (جیب آباد) تبادکان را در 9 شوال 1083ق؛99. وقف حاجی مرتضی قلی بیک یازده در دکان بازارچه راه میدان پیوسته به خیابان پایین پای را در 17 ربیع الاول 1082ق؛ 100. سند وقفیت سبزیکار آقا جمالی قزوین در زمان محمد شاه قاجار مورخ 14 صفر 1256ق؛ 101. وقف معصومه خانم همسر محمد بوشکی کوهسرخی و خاتون ائمه دختر او آب کشت زار عباس آباد رینوش را با تولیت ملا علی اصغر نور چکی در 22 شوال 1252ق (ص 284 ش 127 چاپی)؛ 102. وقف محمد حسین بیکا پسر امیر خان بیک قرقلو کشت زار شریف آباد جنابد کاو کش را در 10 ربیع الاول 1187ق؛ 103. فروش محمد علی بیک پسر لاچین بیک پسر زمان بیک املاک ارثی خود را به آستان قدس رضوی به 120 تومان در دهه سوم رمضان 1095ق؛ 104. وقف میرزا محمد اسمعیل پسر میرزا محمد ابراهیم خبوشانی کاریز روستای ازال سر ولایت چناران رادر ربیع الاول 1201ق؛ 105. وقف محمد بیک دیوان بیکی کشت زار است در بلوک مایوان خبوشان و آب آن را در شعبان 1092ق، 106. فروش استاد بیک محمد جاهجوباشی سرکار فیض آثار پسر استاد شاه حسن کشت زار چهار دیوارک بلوک تبادکان را به 60 تومان در ذیقعده 1092ق؛ 107. وقف علیخان آقا پسر الله یار خان قلیجی دو شبانه روز آب کاریز احمداباد جوین میان محمد آباد و بحر آباد را با زمین های آن در شعبان 1212ق؛ 108. وقف میرزا محمد حسین پسر میرزا جعفر جوینی کروزدهی یکروز آب رودبار شاواج پایین را در 12 شوال 1229ق؛ 109. وقف آقا محمد اسماعیل پسر نادر بختیاری طاحونه میان کاهون و خرمنه در سریشک باغ های کاهون را در 23 شوال 1224ق؛ 110. وقف محمد سعید پسر خواجه افضل خافی آب رودخانه سنجال خواف را در محرم 1176ق؛ 111. وقف حاجی میرزا علی رضا پسر حاجی ابراهیم وزیر شیرازی روستای حصار اولیا را در ورامین طهران در رمضان 1257 و عریضه او؛ 112. وقف محمد محسن بن عباس
علی آقای سرخسی قرایی کشت زار تاتوی بالا نرخ نیشابور را در شعبان 1224ق؛ 113. وقف عباسقلی بیک مورخ 25 صفر 1118ق؛ 114. وقف نامه مکرمت خان محمد صالح بن خاجه حسین کرمانی درباره پاره ای از کشت زار کنوجرد تبادکان مورخ جمادی الثاني 1096ق؛ 115. وقف امام قلی پسر شمس بیک قرقلو پاره ای دیگر از کشت زار کنوجرد تبادکان را؛ 116. فرمان ناصرالدین شاه درباره طومار سید عضدالملک قزوینی مورخ ربیع الاول 1275ق (ص 68 چاپی ش 2)؛ 117. طومار موقوفات که به دستور سید عضدالملک میرزا محمد حسین بن فضل الله حسینی قزوینی که به حکم ناصر الدين شاه متولی آستان قدس شده بود گردآوری شده و در کتابخانه آستانه گذارده شده است مورخ رجب 1273ق. این دومین طومار است و طومار نخستین که از عادلشاه است مورخ 1160 ق در چاپی آمده (ص 67 -67 ش 1) و در اینجا نیست. این قزوینی در 1272 -1277ق و 1282 و 1285ق متولی آنجا بوده است.
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 2987 و 3894-ف
خط: نسخ و نستعلیق و سیاق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 244گ، 21سطر (21×11)، اندازه: 31×21سم [ف: 10 -1899] و [فیلمها ف: 2 -276]
vaqf-nāme-hā-ye mīrzā ahmad xān mošīr-os saltane
وقف نامه های میرزا احمد خان مشیرالسلطنه، دارای شش صورت وقف نامه است در یک کتابچه جامع همه نسخ وقف.
چاپ: ایران، سنگی، 1318ق، رحلی، 13ص؛ تهران، 1319ق، خشتی (وزیری کوچک)، 20ص
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1213
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 7 شوال 1318ق؛ مجدول، مذهب؛ با شش تصدیق وقف به خط و مهر و امضاء حاج شیخ فضل الله نوری در صفر 1318؛ جلد: تیماج مذهب، 15گ، 15سطر (20×10)، اندازه: 28×17سم [سنا: ف: 2 -169]
waqf-un nuqūd = iṯbāt-u jawāz-i waqf-in nuqūd (r.-unfī)
ابوالسعود عمادی، محمد بن محمد، 893؟ -982 قمری
ab-os-so‘ūd-e ‘emādī, mohammad ebn-e mohammad (1488 - 1575)
در حکم وقف چیزی که مانند زمین ثابت نباشد مثلا و مانند دستگاه زراعت باشد که از بین می رود و تابع زمین است، این گونه وقف در این رساله طبق مذاهب اهل سنت بررسی شده است.
شروح و حواشی:
1- شرح وقف النقود
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6409/3
آغاز: الحمدلله محق الحق و مهلم الصواب ... و بعد فاعلم أن وقف المنقول تبعا للعقار کوقف البناء مع العرصة؛ انجام: فحینئذ یتم امر التسجيل و یکون ذلك وقفا لازما بالاتفاق
خط: نسخ، کا: عبد الباقي بن فضل الله، تا: 1104ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 8گ (41پ -48ر)، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 17 -12]
الوقف والابتداء -وقوف سجاوندی
al -waqf wa -l ibtidā
دانی، عثمان بن سعید، 371 - 444 ؟ قمری
dani, osman ebn -e said (982 - 1053)
کتاب الوقف التام و الوقف الكافي و الوقف الحسن است.
چاپ: بغداد، محقق: جاید زیدان مخلف، مطبعة الوزارة، 475ص، 1983 ق.
[المخطوطات المصورة 7: 1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8163
آغاز: الحمدلله المتوحد بالقدرة المتفرد بالکبریاء و العظمة؛
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط (انجام در سورة النصر افتاده)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 126 گ، 17سطر (18×10)، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 17 -45]
al -waqf wa -l ibtida' = wuqūf -us sajāwandī = al -waqf wa -l ibtidā’ -il kabīr
سجاوندی، محمد بن طیفور، 560 قمری
sajāvandī, mohammad ebn -e tayfūr( - 1166)
شناسایی جای وقف و ابتداء از مسائل مهم علم قرائت است و شعبه ای از آن محسوب است، لیکن نظر به اهمیتی که داشته است کتاب های جداگانه درباره آن نگاشته شده و سابقه آن تا نزدیک قرن سوم و شاید دوم هجری می رسد. ابن ندیم در الفهرست (ن -377) در فصلی با عنوان «الكتب المؤلفة في الوقف و الابتداء في القرآن» این اشخاص را نام برده: 1. حمزه، 2. فراء، 3. خلف، 4. ابن سعدان، 5. ضرار بن صرد، 6. ابو عمر دوری، 7.
هشام بن عبدالله، 8. ابو عبدالرحمان یزیدی، 9. ابن انباری، 10. ابن کیان، 11. جعدی، 12. ابو ایوب سلیمان بن یحیی ضیی. چلبی در حرف «ق» از «کشف الظنون» پس از آماری که از کتاب های قرائت داده نزدیک پنجاه کتاب با عنوان «کتب الوقف» و مانند آن یاد کرده است. ولی باید کتاب «النشر» را که در ص 233- 236 این فهرست یاد شده بررسی نمود.
کتابی که اکنون جای گفتگوی ما است به نام نگارنده آن وقوف سجاوندی شهرت دارد و از کهن ترین کتاب های این فن و مدرک همه کسانی است که در این باره رساله ای نوشته اند. بروکلمان می گوید: از سجاوندی سه کتاب بیش باقی نماند است: 1. «الوقف و الابتداء» که هفت گونه وقف را می شناساند نسخه آن در برلین و وین هست؛ 2. «الموجز» که پنج گونه وقف را در بر دارد و فقط یک نسخه از آن در برلین می باشد؛ 3. «عین المعاني في تفسیر سبع المثاني» که یگانه نسخه آن در قاهر هست.
نسخه ای که گفتگوی ما در آن است گویا همان «الوقف الابتداء» باشد که نسخه دیگرش در بریتش موزیوم هست آلیس صاحب فهرست نسخه های عربی آن کتابخانه در ج 2- ص 265 آن را بدین نام خوانده است. سجاوندی نخستین کس است که نشان های هفتگانه را برای هفت گونه وقف (ایست) به کار برده و از این روی این نشانها نام نشان های سجاوندی خوانده شده و قرآن هایی که این نشان ها در آن به کار رود «قرآن سجاوندی شده» خوانند. نشان های هفت گانه این است: م = ایست لازم، ط= ایست مطلق، ج=ایست جایز، ز = ایست مجوز یعنی توان ایستاد ولی گذشت بهتر است، ص = ایست مرخص، ق =وقف برخی از قاریان، لا=ایست ناروا. ولیکن بعدها نشان های دیگر نیز افزوده اند، مانند صلی = وصل اولی و گذشت بهتر و جز آن. سجاوندی در این کتاب خود از آغاز قرآن، سوره به سوره کلمه به کلمه جای وقف و ایست را معین کرده و نوع هر وقف را نیز با نشان مخصوص تعیین کرده است. در آغاز هر سوره شماره کلمه ها و حرف های آن را نیز نوشته است. (علینقی منزوی)
نسخه های کار خود سجاوندی محدود است و بیشتر نسخه ها محتملاً کار تلخیصی بخاری زندوی (قرن 8) است.
آغاز: بسمله الحمد الله المفتتح کلامه بحمده مجری الالسنه به رحمة من عنده المستنطق مقاول الفكر علی حوامل نکره ... و حراس مصاحف التنزيل علی مراتب الترتل علی مراتب الترتيل عن التصحيف وسواس مدارج الوقوف و مخارج الحروف عن التحريف بالتعلیم و التصنيف فممن اشتهر منهم بالبراعة في الصناعة صاحب المقاطع و المبادي و الامام المقدم علی اقرانه السابق العنانالنحرير ... و صاحب المرشد و قد سعیا في الكتابين سعی مجد مجید و رعیا ما بغیار عی مبدی و معید غیر أن الأول منهما کان مولعا بالاطناب طلب التبصير و الثاني کان مبدعا في کل واد بالذهاب حذر التقصير فتجاوز بطول الامكان حذر غبة اهل الزمان فدعانی صدق همه من هو واحدی في الثقه وصایدی ... متعنی الله إلى املاء هذا الكتاب علی قلة الرغائب و كثرة المصائب من تتابع الحساد و عود سوق الفضل الى الكساد فعملت اذ شرعت فیه عمل من طب لمن حب ... مقصورة علی خمس مراتب ... مبرهنا کلا منها بما یعرب عن استیفاء لفظها معناها.
انجام: ولا وقف في المعوذتين إلى آخرها لصحة العطف و انتساق الكلمات بعضها علی بعض في مقول واحد.
آغاز 1: بسمله. الحمدلله (لولیه) حمدا یکافی نعمه و یمتری مزیده ... و بعد فاعلم أن الأهم لقاری القران علم الوقف و الوصل لان فهم المعنى یفتقر اليه ...
آغاز 2: بسمله، سوره فاتحه سبع آیات و هی مدنیه و قیل ام الكتاب الحمد العالمين لا الرحمن الرحيم لا مالك الدين
[کشاف الفهارس 450/1 ؛ الأوقاف العامة بغداد 37/1]
شروح و حواشی:
1- الوقوف السجاوندي (مختصر)
آغاز: سورة الفاتحة الكتاب العالمين ه؛ لا؛ انجام: الناس و لا، والناس ه
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین بن محمد بن حسین الناما مادی، تا: قرن 8؛ غالباً عدد حروف و کلمات نوشته نشده، نشانه های وقف متأخرين هم در آن به کار رفته؛ 42گ، 17سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 6 -187]
بی کا، تا: قرن 18 نسخه ناقص بوده و در قرن یازدهم تکمیل شده؛ جلد: تیماج، 94گ، اندازه: 12×15 سم [ف: 24 -11]
آغاز: بسمله. الحمدلله (اولیه) حمدا یکافی نعمه و یمتری مزیده ... و بعد فاعلم أن الأهم لقاری القران علم الوقف و الوصل لان فهم المعنى یفتقر اليه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 22 شوال 824ق؛ افتادگی: وسط و انجام؛ آخر نسخه شمار هر یک از حروف در قرآن را از کتاب بستان العارفين ابولیث سمرقندی آورده، همچنین 6 بیت در بیان مواد وقف الغفران و 7 بیت در بیان مواضع وقف الغفران هر دو از حاج محمد مشهور به حکیم زاده؛ 178 گ، اندازه: 12×18/5سم [نسخه پژوهی: 2 -241]
آغاز: سورة فاتحة الكتاب. مدنية بلاخلاف. قال ابن عباس مدنية کلها خمس و عشرون كلمة؛ انجام: الخناس، الناس و الناس. تمت کتاب الوقوف.
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 25 شعبان 877ق؛ در برگ آخر پس از جمله تاریخ در یک سوی برگ چنین نوشته شده: «کتبه
الاخ العزيز اسوة الطلبة و الموالي شمس الدين محمد بن عبد علی بن شمس الدين ابن اسفندیار وفقه الله» و در سوی دیگر این جمله آمده: «و تفزع من کتابته فقرائته و دراسته و روایته الفقير علی بن اسحاق بن مسعود یوم الثلاثاء عبد صلاة الظهر (29 ذی القعده 877) احسن الله احواله»، مصحح، محشی با امضاهای «ن و ن و و ع» و جز آن؛ 11گ، 12 سطر (12×8)، اندازه: 18×13 سم [ف: 241-1]
آغاز: أجوز لبیان حالیهم المتناقضتين و هو المقصود عند ربکم؛
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن عزالدین بن حاجی محمد، تا: دوشنبه 16 ربیع الاول 896ق، جا: ابیورد صومعه امیر سید علی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 112گ (6ر -117پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 15 -191]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد ف: -432]
آغاز: مؤلف را و کاتب را و صاحب را ...
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: قطبی زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 75گ، 15 س (14/5×8)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3 -906]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترکی بغدادی، جلد: تیماج، 86گ، 22 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 24/2 -61]
آغاز: بسمله، سوره فاتحه سبع آیات و هی مدنیه و قیل ام الكتاب الحمد العالمين لا الرحمن الرحيم لا مالك الدين ؛ انجام: الخناس ص لا الذى الناس لا هو الناس ص
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: ساغری، 101 گ، 14 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 23 -203]
آغاز: بسمله، سوره فاتحه رب العالمين لا الرحيم لا الذين ط نستعین ط؛ انجام: و هو السميع العليم ط، صیغه الله ط
از اول تا اوسط سوره بقره؛ خط: نسخ خوب، کا: حسن بن حاجی محمد قاری، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 2گ، 12سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 23 -204]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیمار 71گ، 17سطر (7×14/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: -505]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 142گ، 12 سطر، انداز 17×8/5 سم [ف: 2 -133]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ هندی؛ جلد: تیماج، 148گ، 12 سطر (7×11/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 3 -758]
آغاز: سورة فاتحة الكتاب سبع آیات بسمله، رب العالمين، الرحيم، یوم الدين، نستعین، الرحيم الدين؛ انجام: سورة الناس ست آیات، الناس، ملك، الناس، اله الناس، الخناس، صدور الناس، والناس.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 114گ، 12سطر، اندازه: 13/5 ×19 سم [ف: 5 -405]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (انجام در سورة الاعلى افتاده)؛ مجدول [نشریه: 7 -309]
آغاز: آمن السفهاء ط لا یعلمون آمنا ج شیاطینهم لا؛
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1046ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سپهسالار؛ 96ص، 18 سطر، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 1 -195]
آغاز: سورة فاتحة الكتاب و هی مكية ثم مدينة سبع آیات بسمله، آية عند الكوفي و المدني العالمين لا الرحيم لا اذین ط نستعین طب انجام: اله الناس لا الوسواس لا الخناس لا ص الناس لا ه- و الناس ه-
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد رضا، تا: 23 صفر 1069ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 84گ، 15سطر، اندازه: 2014/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -373] و [ف: 23 -202]
آغاز: بسمله. الحمدلله (لولیه) حمدا یکافی نعمه و یمتری مزیده ... و بعد فاعلم أن الأهم لقاری القران علم الوقف و الوصل لان فهم المعنى یفتقر اليه؛ انجام: في صدور الناس و الناس
در دو نسخه ما دیباچه ای است که در نسخه های دانشگاه و سپهسالار نیست، دو نسخه ما هم یکسان نیستند؛ بی کا، تا: جمعه 18 ربیع الثاني 1070ق، 106گ (104پ -209) [ف: 505]
آغاز : سورة الفاتحة مدنية و یقال مكية؛ انجام: من شر الوسواس، الخناس، الناس، و الناس.
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1074ق؛ محشی؛ خرید سیف الله قاری کتاب را بجهت فرزندش محمد مسعود به تاریخ جمادی الاول 1107؛ 176گ، 11سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 1 -115]
آغاز: ... الفاتحة مدنية و یقال مكية و هی سبع آیات ح... و ثلثة و عشرون و کلامها خمس و عشرون بسم الله الرحمن الرحيم ه؟ انجام: والناس ه
خط: نسخ، کا: عبدالفیاض، تا: 1092ق، قنبر علی حافظ روضه منوره رضوی نسخه را مقابله نموده، پس از این در 6 صفحه
مقاله ای است از محمد حسین اردبیلی (پدر کاتب نسخه) در بقیه رموزی که سجاوندی آنها را به کار نبرده و هم رموز (سرعشر) مصاحف و غیرها، دو صفحه دیگر نیز شامل سطوری است در شرح رموز وقف و هم جمله از دعاء «ام الصبيان» این نسخه به وضع اولی نمانده، نشانه های دیگر وقف که متأخرين وضع کرده اند و هم بیان مواضع سجده و حدود حزب و نیم حزب جزو و نیم جزو بر آن فروده شده؛ 79گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 -186]
آغاز: سورة فاتحة الكتاب سبع آیات وهی مكية ثم مدنی- العالمين - الرحيم- الدين- نستعین - المستقيم؛ انجام: الناس- الناس- الناس - الخناس - الناس خمس و الناس تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 213گ (15 -227)، 15 سطر (984/5)، اندازه: 9×15 سم [ف: 16 -577]
آغاز: بسمله، سوره فاتحه سبع آیات و هی مدنیه و قیل ام الكتاب الحمد العالمين لا الرحمن الرحيم لا مالك الدين؛ انجام: من شر الوسواس الخناس الناس « ه لا» و الناس «ه»
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن حاجی رمضان، تا: شنبه 12 رجب 1110ق، جا: اصفهان؛ کتاب اول است که سجاوندی در آن محل هفت نوع وقف را در قرآن کریم به ترتیب سوره ها معرفی نموده؛ جلد: تیماج، 63گ، 16 سطر، اندازه: 19×15س [ف: 35 -47]
خط: نسخ معرب زیبا، کا: حسین بن محمد باقر قاری، تا: 11 ذیقعده 1126ق؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «یا اجود من کل جواد» (مربع)؛ 82گ، 18 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 6 -113]
آغاز: بسمله، سوره فاتحه سبع آیات و هی مدنیه و قیل ام الكتاب الحمد العالمين لا الرحمن الرحيم لا مالك الدين، انجام: سوره الناس مکیه، الناس لا، الناس لا، الناس لا اله الناس لا، الخناس ک ص، الناس ک ه و الناس
خط: نسخ، بی کا، تا: 1149ق؛ مصحح، محشی؛ 41گ (2 -42)، 19سطر (13×8)، اندازه: 12/5 ×5/ 20سم [ف: 17 - 369]
آغاز سورة الفاتحة مدنية و یقال مكية و هی سبع آیات حروفها مأة و ثلثون عشرون و کلامها خمسة وعشرون. بسم الله الرحمن الرحيم ه لا و به نستعین. العالمين ه لا. الرحيم ه لا. الدين ه. ط. نستعین ه ط ه انجام: الخناس ه لا ص. الناس ه لا هی. والناس ه.
خط: نسخ، کا: محمد بن استاد اکبر «تبریزی»، تا: 8 ربیع الثاني 1266ق؛ 86گ، 13 سطر، اندازه: 12×6سم [ف: 38 -91]
آغاز و برق ح الموت ط بالکافرین ه ابصار هم ط؛ انجام: اله الناس لا الخناس لا ص الناس لا هی و الناس ه.ق
از اوایل سوره بقره تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 11ذیحجه 1273ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حسین مدنی مترجم نظام، آذر 1365؛ 37، 15 سطر، اندازه: 9/2×12/5سم [ف: 23 -203]
آغاز: بسمله، سوره فاتحه سبع آیات و هی مدنیه و قیل أم الكتاب الحمد العالمين لا الرحمن الرحيم لا مالك الدين انجام: سورة الناس مكية و یقال مدنية کلامها عشرون كلمة و حروفها تسع و سبعون حرفاً ... من شر الوسواس و لا مك ث. الخناس ه لا ص. الناس ه لا هی و الناس ه.
خط: نسخ، کا: میرزا صفر علی بن محمد حسن، تا: 11 صفر 1279ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «5»؛ مهر: «عبده الراجي محمد [1317]» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 103گ، 12 سطر (14×8)، اندازه: 21×1سم [ف: 38 -537]
خط: نسخ، کا: حسن بن احمد حسینی یزدی، تا: ذیقعده 1306 (یا 1360)، قرن 14، 114گ (1پ -114پ)، 12سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 1 -100]
آغاز: بسمله، سوره فاتحه سبع آیات و هی مدنیه و قیل ام الكتاب الحمد العالمين لا الرحمن الرحيم لا مالك الدين
خط: نسخ، کا: حسینی تبریزی، محمد حسین بن کاظم، تا: یکشنبه 8 ذیحجه 1317ق؛ مهر: «محمد حسین الحسيني» (بیضوی)؛ ابعاد متن: 24×11، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 2 -517]
آغاز: بسمله، سوره فاتحه سبع آیات و هی مدنیه و قیل أم الكتاب الحمد العالمين لا الرحمن الرحيم لا مالك الدين
در آغاز این رساله مقالی در سه صفحه در رموز سجاوندی که جهت وقف تعیین نموده آمده است و رساله دیگری در شرح و وقوف سجاوندی دارد که شامل شش صفحه است آغاز این شرح: «بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد بدانکه شیخ ابو محمد طیفور السجاوندي وقف را 5 مرتبه قرار دارده لازم و مطلق و جایز ...»؛
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 77گ، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2 -179]
آغاز: بسمله - العالمين، الرحيم، الدين، نستعین، المستقيم، انعمت علیهم ولا الضالين؛ انجام: الدين، اليقين، الشافعين، معرضین، مشفره قسوره منشره کلا الاخره
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 66گ، 13 سطر (6×12/5)، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 1 -298]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: -41]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... بدانکه این وقوف فخرالاسلام شمس العارفين احمد بن طیفور السجاوندي قدس الله روحه العزيز؛ انجام: در سوره و النازعات چهار است.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 15گ (105ر -119ر)، 11سطر، اندازه: 11×8سم [ف: 2 -285]
al-waqf wa-l ibtidā’ (mx.)
وابسته به: وقوف سجاوندی = الوقف و الابتداء ؛ سجاوندی، محمد بن طیفور (-560ق)
گزیده ای بر اساس کتاب «الوقف والابتداء» یا «الوقوف» اثر «سجاوندی» است که چند نمونه دیگر از این نسخه، شماره های 91، 2100، 9207 در کتابخانه مرعشی موجود می باشد و تمامی آنها به «علی بن طیفور سجاوندی» نسبت داد شده است، لکن بر اساس نسخه شماره 5803/1 که نسخه کهن و اصیلی است، نسخه های یاد شده و نسخه حاضر گزیده ای از اصل است و ما آگاهی نداریم که این گزینش از سوی چه کسی، مؤلف یا کسی دیگر، انجام شده است. وجود نقل قول در برخی از نسخه ها، از جمله نسخه شماره 2100 این کتابخانه و نسخه شماره 2007 کتابخانه مجلس، از «حاج قوام الدين عبدالله بن محمود» (- 772ق) بر فرض اصالت، زمان تلخیص این کتاب را در اواخر قرن 8 قرار می دهد، ولی قدمت برگ های اصیل نسخه 9207 که يقيناً به قرن 7 تعلق دارد، فرض یاد شده دگرگون می سازد. سخن پایانی این که نسخه های این گزیده با هم در آغاز و متن دچار اختلاف و ناهمگون می باشند.
[شد الازار 84؛ فهرست کتب خطی موزه برلین آلمان شماره 31، کشف الظنون 1471/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12437
آغاز: مبین، طین، ساجدین، أجمعون، ابلیس، الكافرون؛ انجام: الآية، مؤمنين، الرحيم، المرسلين، تتقون، أمين، و أطيعون
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 79گ، 12سطر (10/5×7)، اندازه: 19×13سم [ف: 31 -420]
al-waqf wa-l ibtidā’
در این رساله انواع وقف هایی که عمدی بودن آن باعث کفر جهلی بودن آن باعث گناه و بطلان نماز می گردد به ترتیب سوره ها از سوره فاتحه تا سوره ناس گردآوری شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1186116
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، باب الوقوف التي اذا وقف القاري عالماً عامداً کفر و جاهلاً أثم و بطلت صلوته؛ انجام: و في سورة الاخلاص لو وقف علی قوله و لم یکن و ابتدأ بقوله له کفوا أحد یکفر؛ تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
کا: تبریزی، محمد رضا بن رجب علی، تا: 1279ق؛ 2گ (133 و 134)، 15 سطر (15×11)، اندازه: 21×17سم [ف: 30 -123]
الوقف و الابتداء الصغير- وقوف القرآن
الوقف والابتداء الكبير - الوقف والابتداء
al -waqf wa -r rahn wa -l wasīyya
کلارستاقی، علی اکبر بن محمد، - 1362 قمری
kalārostāqī, ‘alī akbar ebn -e mohammad( - 1943)
تقریرات درس استادش (آخوند خراسانی) است که خود مطالبی را بر آن افزوده و کتاب الوقف در شب پنج شنبه چهارم رمضان 1331ق و کتاب الرهن در یکشنبه 9 جمادی الاول 1332ق و کتاب الوصية پنج شنبه غره شعبان 1332ق پایان یافته است. وی در همه کتاب ها از وی به عنوان محقق طوسی ثالث یاد کرده است.
آغاز: بسمله الحمدلله ... و بعد فیقول العبد الجاني ... ان الكلام في باب الوقف من ابواب الفقه ... یقع من جهات الاولى من معنی الوقف و حقیقته ...
آغاز برابر؛ انجام: و هنا منتهی ما اردناه و آخر ما قصدناه في مسائل الوقف و شرایطه و احکام ... قد وقع الفراغ من اخراجه من السواد الى البياض بید مقرره و منشئه ...
الوقف؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 4 رمضان 1331ق؛ 48گ، 22 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: -288]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2360 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 -460]
آغاز: بسمله الكلام في الرهن في طی مقاصد المقصد الأول في معنی الرهن فانه قد یطلق علی المعنى الاسمي و هو نفس المال المرهون ... و علی المعنى المصدري؛ انجام استفدت من شیخی و سندی ..... المحقق الثالث الطوسي قدس الله نفسه الزكية عند قرائتی دیه ... و جاد به فهمی الفاتر
الرهن؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: 9 جمادی الاول 1332ق؛ 45گ، 22 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: -288]
آغاز: الكلام في الوصايا في طی مقاصد. المقصد الأول في الوصية
و الوصايا جمعها نهی مأخوذة من اوحی یوحی من باب الأفعال او وصی یوصی من باب التفعيل؛ انجام: منتهی ما اردناه و آخرما قصدناه من مسایل الوصية و احکامها و ما یتعلق بها علی ما وقفنا الله في استنباطها و استخراجها من مدارکها و مسالکها من الكتاب و السنة
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: غره شعبان 1332ق؛ 55گ، 22سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 288]
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: 5 شعبان 1332ق؛ 27گ، 22سطر، اندازه: 22×18سم [ف: - 289]
vaqf va tajvīd-e qor’ān-e majīd = tajvīd va vaqf
رساله ای کوتاه است در اقسام وقف، اختلاس، اشمام و رموز اسامی قراء سبعه، مشتمل بر سه «فصل» و چهار «تنبیه».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15013/3
آغاز: در بیان وقف و اقسام و انواع و احکام آن و معنی اختلاس و روم و اشمام و رموز مشتمل بر سه فصل و چهار تنبیه؛ انجام: اصل و فصل و حجر و فرق و بینه پس عوض ** با مبالغ لازم و عارض چو تمکین شد بنام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 5گ (105 -109)، 18 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 38 -35]
vaqf va qazā’ va šahādat va rezā‘
فیضی، احمد بن محمد محسن، ق13 قمری
feyzī, ahmad ebn-e mohammad mohsen( - 19c)
مؤلف شاگرد شیخ مرتضی انصاری (- 1281 ق) است که در آن از ریاض، لمعه، دروس، قواعد شهید، شرایع، تذکره، تهذیب، قاموس، مجمع و غیره یاد کرده است. شامل مباحث وقف، قضا و شهادت و رضاع است.
مشهد؛ گوهرشاد، شماره نسخه: 38
آغاز: آغاز کتاب وقف: بسمله الوقف في اللغة علی ما عن س یستعمل تارة الازما و اخری متعدياً و معناه... آغاز کتاب قضا و شهادات: بسمله حمله کتاب القضاء و مقاصده ثلثه. الأول في القاضى و صفاته، و الثاني في كيفية القضاء و الثالث في احکام الدعاوى. المقصد الأول في القاضي. التقاط. القضاء في اللغه لمعان كثيرة منها ما هو المراد به في المقام ... آغاز کتاب رضاع: بسمله و من اصول موانع الازدواج الموجب لمنع المزاوجة و النكاح الرضاع الذي قام علی نشر الحرمة به الاجماع و هو لغة ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ واقف: حاج سید سعید؛ 320گ، 27 سطر (21×13)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1 -37]
وقف و وصل - وقوف سجاوندی
وقف و وصل - وقوف
al -waqf wa -l wași
نام مؤلف در نسخه نیامده است. در کتاب الذرعيه (139/25) ذیل عنوان «الوقف و الوصل» بدون ذکر نام مؤلف آورده است که رساله ای است در وقوف قرآن ترتیب سور قرآن اما این نسخه اگر همان باشد - آغاز هر دو یکی است - باید گفت، نسخه حاضر تنها مقدمه رساله را دارد و در همان کتاب (140/25 تحت شماره 813) – وقف و وصل - رساله مختصری به فارسی و به تأليف ابو المكارم محمد بن محمد زندوی [=زوزندی] بخاری معرفی کرده است که به ظن قریب به یقین، ترجمه رساله حاضر باشد. به هر صورت نسخه حاضر، مختصری است در حد مقدمه و مدخل یک کتاب یا رساله در بیان انواع وقف و رموز هر یک در قرآن شریف که در سطر دهم صفحه اول از «الامام الاجل صدر الاسلام شمس العارفين اما الزمان ابو جعفر بن طیفور سجاوندی قدس الله سده العزيز» نام برده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28457
آغاز: الحمد الله حمدا یکافی نعمته و یمتری مزیده ... و بعد فاعلم ام الأهم لقاری القران علم الوقفو الوصل؛ انجام: في الثانية الذالك و اما علامته لاوقف علیه والله الموفق و المعين
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 25 ذیحجه 1102ق؛ ضمیمه نسخه ش 28451؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ 3 ، 12 سطر، انداره 21/4×11/4 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن- 370] و [ف: 23 -200]
vaqf va vas1
ناشناخته:
آغاز: بدانکه بایسته ترین چیزی قرآن خوان را دانستن وقف و وصل است وعلماء معانی و بیان این علم را نهایت علوم و فضل دانسته اند و درین باب کتب تصنیف نموده اند و قرآن را انجام: ودلیل یکی وقف اول را علامت وعلت بیان کنند و وقف دوم را کذلك گویند اما لا علامت لاوقف علیه است وصلی وصل اولی وقف اولی تمت
مختصری در اقسام وقف های پنج گانه لازم، مطلق، جایز، مجوز و مرخص است که از سجاوندی آغاز و با یکی دو مثال از قرآن
تحریر و تقریر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 977ق؛ مهر: «العبد بهرام دیلمی» (مدور)؛ جلد: تیماج، 2گ، 22سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ]
چند قطعه و فراز از کتاب ها و رساله های مختلف در موضوع وقوف قرآن انتخاب شد و چون برگ ها در این نسخه نامرتب صحافی شده و در مواضعی افتاده است به اجمال معرفی می شود: وقف وصل از ابو المكارم محمد بن محمد زوندی بخاری، تجوید محمد بن علی بن محمد الحسيني، وقوف ابو الفخر محمد بن محمد بن حسن حاجی مدنی، تجوید ناشناخته، روی برگ اول منظومه ای است فارسی در مخارج حروف در هجده بیت که محمد بن یوسف الظهير حافظ رومی به تاریخ ماه صفر 866 در خوارزم نظم کرده؛ خط: نسخ، کا: تقی بن محمد مهدی حسینی شهریاری، تا: صفر 1090ق؛ جلد: گالینگور، 35، 15 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 2 -133] و [عکسی ف: 7 -274]
vaqfhā va romūz-e qorrā’
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 235/5
آغاز: قاریان این نظم بشنو کنون ** تا ترا در وقف باشد/ رقم قاریان خوش الحان ** این چنین وضع کرده اند
منظومه است؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن محمد کربلائی، تا: 1260ق؛ 1 گ (141)، اندازه: 15×10سم [ف: 1 -106]
vaqfīyye
کجج تبریزی، محمد بن ابراهیم، - 778 قمری
kojaj-e tabrīzī,mohammad ebn-e ebrāhīm ( - 1377)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4075-ف
از نسخه کتابخانه ملی که به ساخت طومار است نزدیک به دوازده متر و از آغازش (نزدیک به یازده پاره) افتاده و نشانه های وصل (پاره) در کنار برخی از صفحات دیده می شود از وصل 12 وصل 44؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -11]
vaqfiyye
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906? قمری
amīr ‘alī -šīr -e navā'ī, ‘alī -šīr ebn -e kīčakne (1441 - 1501)
درباره وقف هایی که او برای مدرسه اخلاصیه هرات به سال896 ق کرده بود. ترجمه فارسی آن در دیباچه مجالس النفاس چاپ تهران و خیابان فکری سلجوقی دیده می شود، نام آن در این دو جا «وقفیه» است. در فهرست آکادمی علوم آذربایجان سه نسخه از این کتاب به همین نام نشان داده شده مورخ 1052 و 1055 و سومی از قرن 17 م.
آغاز: علوم حقایقی بلکه حقایق علوم ...
[فرهنگی سخنوران ص 616؛ فهرست سلطانوف ش 758 تا 760؛ ریو 265]
آغاز برابر، انجام: مندین انکا بوبنده لیق السون و اصل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 11 [ف: 27/2 -82]
نسخه اصل: باکو، دو نسخه D -344/2377 II و M -274/14181I.
با دیباچه دیوان امیر علیشیر و دو غزل او؛ خط: نستعلیق، کا: دولت شاه بن حسین کلته سرخسی، تا: 1052ق، جا: مرو شاه جهان [فیلمها ف: 2 -143]
آغاز: بر ابر؛ انجام: بولغانن معلوم اولدی و الدعاء آمین رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، با سرلوح، مجدول؛ تملک: علی قلی میرزای اعتضاد السلطنه در 1283؛ کاغذ: ترمه، 25 ص، 19سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 1 -625]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دو صفحه اول تمامی متن مذهب مرصع ممتاز به سبک کار هرات، با سرلوح مرصع مذهب مزدوج ممتاز؛ تملک: سلیمان بن محمد خان قاجار؛ کاغذ: عادلشاهی، جلد: چرم مذهب، اندازه: 35×24سم [ف: 3 -90]
vaqfiye
رساله مختصری است در بیان انواع وقف و علایم آن با تکیه بر نظرات علمای تجوید و قرائت همچون احمد بن طیفور سجاوندی و تاج الدين مصدر بخاری.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3745/3
آغاز: بسمله، الحمدلله الواقف الفاتق و نصلی علی محمد اشرف الخلائق ... اما بعد، بدانکه وقف قطع کلمه است از ما بعدش خواه آن کلمه اسم باشد یا فعل یا حرف؛ انجام: پیش از هدی وقف نیست و این صورت معانقه است. و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3ص (11 -13)، 17سطر (13/5×8)، اندازه: 18×12 سم [ف: 16 - 373]
al-vaqfīyyat-or rašīdīya = vaqf nāme-ye rob‘-e rashidi
رشید الدين فضل الله همدانی، 648؟ - 718 قمری
rašīd-od-dīn fazl-o-llāh-e hamadānī (1251 - 1319)
نسخه اصل: نسخه اصل تبریز که انجمن آثار ملی خریده و چاپ کرده؛ کاتب = مؤلف، بی تا [فیلمها ف: 2 -246]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 180 گ، 17سطر، اندازه: 20/7 × 30/7سم [ف: 4 -841]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3635-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -205]
نسخه اصل: (دیباچه چاپ حروفی آن در 1356) فتوکپی از نسخه خاندان سراج میبر در تبریز. وقف نامه ربع رشیدی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -278]
waqfay-il hilāl wa-l xaṣṣāf (mx.) = al-jam‘ bayn-amuxtaṣar-i waqfay-i ...
ناصحی، عبدالله بن حسین،- 447 قمری
nāsehī, ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn( - 1056)
وابسته به: الوقف = احکام الوقوف؛ شیبانی، احمد بن عمر (261 -181 ق)
مؤلف، کتاب های احکام وقف تأليف هلال بن یحیی بصری حنفی (- 245ق) و احکام وقف تأليف احمد بن عمرو بصری حنفی مشهور به خصاف ( - 261ق) را گزیده ساخته و بین آن دو اختیار نموده و مسائلی را نیز بدان افزوده است.
آغاز : الحمد لله رب العالمين ... قال الشيخ الامام قاضی القضاة ... باب الفاظ الوقف و الصدقة اذا ارضی هذه موقوفة
انجام: و ان کان في المرض لا یجوز أن یصرف الى ابنه و یجوز ان یصرف الى اولادها والله سبحانه و تعالی اعلم
[هدية العارفين: 451/1 ؛ کشف الظنون: 21/1 ؛ الأوقاف العامة بغداد 578/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12627/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 مصحح، محشی، مقابله شده با نشان «بلغ الطاقة و لله الحمد والمنة»؛ 76گ (1 -76)، 19 سطر، اندازه: 12×9 سم [ف: 32 -54]
voqū‘ -e asmā bar mosamayyāt
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1517/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 5 -283]
wuqū -uttalāq ‘alā țarīq -id dawr wa masā'ilī dīgar
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10121/8
آغاز: بعد البسملة و حمد له ... مسئله اذا قال الرجل لزوجته متی وقع علیك طلاقی فانت طالق قبله ثلثا او، آن او، اذا، او، کلما ثم طلقها بعد ذلك؛ انجام: فهو کالاعب فلم یعط مقصوده بخلاف مسئلتنا فانه قصد الطلاق ... فدل الفرق بینهما و الحمد لله رب العالمين ... و آله اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 25×16سم [رشت و همدان: ف: 1586]
الوقوف - زينة القرآن
al -wuquf
حافظ تونی، حسین بن شجاع، - 879؟ قمری
hāfez -e tūnī, hoseyn ebn -e šojā'( - 1475)
در تجوید ساخته از روی کتاب سجاوندی.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 567/1
خط: نسخ، کا: بزاز، ابو طالب بن محمد امین، تا: قرن 11؛ خطوط و نشانهای شنگرف از محمد سعید بن اسماعیل ملقب به مداح سمنانی در پنجم رجب 1071ق؛ 156گ (3پ -158ر)، 11سطر (4×11/5)، اندازه: 16/5×9 سم [ف: - 331]
voqūf
اعمی اصفهانی، مختار، ق 10 قمری
a‘mā -ye esfahānī, moxtārs - 160)
رساله ای است در وقف های غیر لازم که هفده مورد است.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 496/5
آغاز: بدان که در قرآن عظیم در چند مقام وقف نشاید کردن؛
انجام: والله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ، اندازه: 16×11سم [ف: 1- 453 ]
al-wuqūf
یزدی، حسین بن بدر الدين، ق 10 قمری
yazdī,hoseyn ebn-e badr-od-dīn( - 16c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29105
آغاز: موجود: در حال سکت تنوین ساقط شود و غیر ازین یک موضوع نیست و الا که ما قبل اخر کلمه ساکن؛ انجام: حمالة الحطب سورة الناس برب الناس ملك الناس اله الناس في صدو الناس تمت.
خط: نسخ، کا: کاظم بن محمد طالقانی، تا: 1045ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
voqūf
بخاری، تاج الدين، ق 11 قمری
boxārī, tāj-od-dīn( - 17c)
تحریری است بر اساس «وقوف» ابوعبدالله محمد بن طیفور سجاوندی با اضافات مشتمل بر ذکر آیات و رکوعات و اعشار و اخماس که به صورت ریز در پایان هر بخش متذکر شده است چنان که بعد از خطبه آورده شده: «بدان که این کتاب وقوف را فخر الاسالم شمس العارفين احمد الطيفور السجاوندي بر پنج مرتبه نهاده است لازم م و مطلق ط و جائز ج و مجوز له جه ز مرخص للضروره ص و هر یک را از این وقوف علامتی است ... و هر جا که دیگران وقف کرده اند ولکن اختیار شیخ رحمة الله علیه نیست ق آورده یعنی قد قیل علیه وقف و هر جا که دو وقف به یک جای آمده است که دلیل هر دو یکی است وقف دویم را علامت ک آورده است یعنی کذلك و شیخ رحمة الله علیه در نسخه اصل ذکر آیت نفرموده اما امام الحق حبر القرآن استاد الائمه تاح الدين بخاری دام علاه در این کتاب ذکر آیات و رکوعات و اعشار و اخماس کرده است ولکن دلایل وقوفات را ذکر نکرده است ... دیگر بدان ایدك الله تعالی که در این کتاب وقوف اختلاف آیات که جماعتی از علما و ائمه قراء نموده اند مثل کوفی و بصیری و مکی و شامی و مدنی اول و مدنی آخر بازنموده می شود اگر در آیتی یکی از ایشان اختلاف نموده اند آية عند البصري یا عنه البصري یا غیر البصري یا غیر الكوفي یا غیر از ایشان نوشته می شود و اگر بیشتر باشند اسم ایشان به رمز رقم نموده».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3074
آغاز: هذا کتاب السجاوندي بسمله، حمد له، ... سوره فاتحه الكتاب مکیه ثم مدینه و هی سبعة آیات بسمله کوفی و مکی العالمين لا الرحيم لاالدین ط؛ انجام: الخناس لا الناس و الناس تمت الكتاب
خط: نسخ، کا: ملالال بیگ، تا: پنج شنبه 29 ذیحجه 1087ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق، کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا، 72گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 23 -201]
al -wuquf
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
ansārī, morteza ebn -e mohammad amīn (1800 - 1865)
رساله ای در بیان احکام و فروعات مسائل احیاء موات است که به صورت استدلالی و همراه نقض و ابرام آراء و دیدگاه های فقیهان پیشین و معاصر تحریر شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11484/3
آغاز: بسمله، خمد له، قوله: کتاب الوقوف و الصدقات و تمام النظر في العقد و الشرائط ... اقول: الوقف لغة بمعنی القيام علی الشزء علی نحو الدوام؛ انجام: ان تولد ولدار رقا مملوکا و الواطي اخرجها عن قابلية ذلك و کیف کان لا خلاف في الحكم و الله العالم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1310ق؛ جلد: تیماج، 75ص (79 -153)، 33سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 33/2 -147]
al -wuqūf
ناشناخته
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد فهذه اوراق معدودة جمعت فیها جمیع وقوف القرآن مما اشار اليه؛ انجام: الذي یوسوس دما و لا یجوز إن جررته صفة للناس، و الناس ما حزب ... بر فراز پشت برگ نخست کتاب «سجاوند» نوشته شده که ناصواب است، زیرا در مقدمه مؤلف کتاب آمده: «اما بعد فهذه اوراق محدودة جمعیت فیها جیمع وقوف القرآن مما اشار اليه الشيخ الامام العالم العلامة ... ابی العباس احمد بن یوسف الكواشي ... في تفسیره من التام والحسن و الكافي ...» چون مؤلف، مطالب خود را از تفسیر کواشی (- 680ق) گرفته است، در حالی که سجاوندی در سال 560ق در گذشته است، پس نمی تواند از سجاوندی باشد، مؤلف از آغاز تا انجام قرآن با عناوین «جزب - جزب» کلمات قرآن را به ترتیب سوره ها آورده، و موارد سه گانه وقف (تام، حسن و کافی) را با رمز «تا، حسن و کا» بیان نموده است؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد خجندی، تا: شنبه 14 رجب 734ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد ابراهیم حسینی با مهر: «صراط علی حق تمسکه، محمد ابراهیم حسینی 1100» (مربع)، ابن محمد صادق تبریزی؛ مهر: «العبد الراجي محمد
ابراهیم الحسيني الحسني» (مربع) به تاریخ 1198ق؛ جلد: تیماج، 109گ، 15 سطر (11×7/5)، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 33 -603]
آغاز: بسملة، اعلم أن في القرآن سبعة عشر موضعاً لایجوز الوقف عامداً و أنه یکفر إن اعتقد ذلك سواء کان ذلك في الصلوة أو خارج الصلوة و یفسد الصلوة بالاجماع؛ انجام: علی قوله إن الانسان لفی خسر و یبتدیء إلا الذين آمنوا؛ و السابع عشر أن یقف علی قوله فویل للمصلین و یبتدیء بقوله الذين هم عن صلوتهم ساهون و الله أعلم بالصواب
رساله ای بسیار موجز در بیان 17 موضع از وقف در قرآن کریم که بر اساس دیدگاه اهل سنت (حنفی) در میان نماز با جز آن، موجب کفر فرد می شود؛ خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 1ض ؛2گ (111پ -112ر)، 16سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 2/ 40 -100]
آغاز: سورة الفاتحة مدينة و یقال مكية و هی سبع آیات ... بسمله العالمين؛ انجام: الخناس الناس و الناس (قد تم الوقوف)
از ابو الفضل شمس الدين محمد بن ابی زید طیفور سجاوند غزنوی نیست؛ خط: نسخ، کا: سورکی، شمس الدين حیدر، تا: 10 شوال 1050ق، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 137گ (113پ -249ر)، 15 سطر (14×7)، اندازه: 20×12سم [ف: 11 -2471]
از روی سجاوندی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 7 -309]
آغاز علی رواية التي أوردها الشيخ الامام ابو القاسم الشاطبي وقف اللازم في جمیع القرآن تسع و سبعون. تسع في البقرة و ما هم بمومنین؛ انجام: و في الغاشية واحد جاریه م و لافی الفجر و في البلد واحد. أن لن یقدر علیه، و لاوقف اللازم في سورة الشمس الى آخر القرآن. و الله اعلم
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 3 گ (57پ -59پ)، 11 و 14 سطر، اندازه: 16/5×9/8 سم [ف: 9 -252]
آغاز: آمن السفها ط لایعلمون و امناج شیاطینهم لا ... قال السجاوندي لا یجوز الوقف علی تتقون لأن قوله الذي صفة الرب و قال استاذ البشر في عصره المولي قوام الملة الدين عبدالله بن الفقيه نجم المله و الدين محمود؛ انجام: من الجنة و الناس. الهي بحرمة النبي عاقبت محمود باد
به دلیل کسری چند برگ اول نسخه مؤلف شناخته نشده، لکن يقيناً متأخر از ابو عبدالله سجاوندی است، کتاب طبق سبک و سیاق «وقوف» سجاوندی بر اساس مواضع از عفل ربط «است» فارسی در جمله بندی سود برده است؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 20 محرم 1283ق؛ افتادگی: آغاز؛ 92گ، 15سطر، اندازه: 20/4×13 سم [ف: 23 -156]
کا: محمد حسن ادیب کرمانی، تا: 1328ق، جا: مدرسه خازن الملك [میراث اسلامی: 5 -601]
آغاز: سورة الفاتحه سبع آیات و هی مدنية بخلاف، انجام: الخناس ... و الناس.
گویا از روی کتاب سجاوندی ساخته شده و گزیده ای از آن است؛ خط: نسخ، کا: عبد الفياض، بی تا؛ از روی نسخه مقابله شده قنبر علی قاری در 1092؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 132گ، 11 سطر (14×8)، اندازه: 20×15سم [ف: 12 -2678]
آغاز: (در برگ هشتم) سوره آل عمران مدنية مایتان آیه و رکوعاتها عشرون و اختلاف الروايتين ثلثون و لوازمها الم لایصل غیر الاعشي و البرجمي القيوم و الانجيل؛ انجام: من الجنة و الناس تمت قد تیسر الفراغ عن کتب کتاب الوقوف بتوفیق الله العطوف الرؤف في یوم السبت ثامن عشر ربیع الاول سنه ثلاث و ثمانین و ثمانمایه الهجرية النبوية المصطفويه ... کتبه العبد علی بن محمد بن مجتبی محمد الشريف الحافظ صاحبه امیر جلال بن علی بن امیر جلال الشريف.
شاید از سجاوند باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مهر: «امیر علی بن محمد»؛ 121گ، 14 سطر (10/5×7/5)، اندازه: 17×13سم [ف: 2 -154]
voqūf
ناشناخته 1. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 684/3
آغاز فصل هر کلمه را که قراء وقف کنند سه نوع بود اول اسکان واصل است؛ انجام: زیرا که بسمله داخل سوره آتیه است ... آب دیده خوانده نمی شود ... وصل نمایند و بر بسمله وقف کنند سوره، تمت
کا: علی رضا بن محمد حسینی، تا: سه شنبه 18 رجب 1061ق؛ جلد: تیماج، 18 سطر (14×9/8 )، اندازه: 5×15/ 20سم [ف: 1 -326]
آغاز: بسمله. حمدله. بدان که این وقف را فخر الاسلام ... احمد بن طیفور السجاوندي ... بر پنج نهاده است؛ انجام: آية عند الكوفيين و لیست بآية عند البصريين.
رساله (ظاهراً) گزیده ای است از دو رساله دیگر که در آغاز (ضمن 17 سطر) عین عبارت مقدمه نسخه 3074 رضوی است که در فهرست رضوی (201/23) با عنوان «وقوف» از تاج الدين مصدر بخاری (-قرن 11)، تحریری از وقوف محمد بن طیفور سجاوندی معرفی شده، پس از آن (ضمن 18 سطر) دو فصل با عنوان «لا یجوز أن یهمز في القرآن في ثمانية مواضع» و «حروف
هجا بیست و هشت باشد [و احکام تنوین و نون ساکن]» آمده که رساله منقول عنه نامعلوم است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن حاجی رمضان، تا: 23 رجب 1122ق، جا: اصفهان؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 2گ، 16سطر، انداز 19/6×14 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -373]
آغاز: آغاز: حافظ این نظم را بشنو کنون ** تا تو را در وقف باشد رهنمون؛ آغاز 10 بیت بعد: گوش کن ای مرد دانا زانکه در وی طبع طوع ** هست اوقاف سجاوندی بدین پنج نوع
خط: نسخ، کا: حسینی تبریزی، محمد حسین بن کاظم، تا: یکشنبه 8 ذیحجه 1317ق؛ مهر: «محمد حسین الحسيني» (بیضوی)؛ ابعاد متن: 24×11، اندازه: 17/5 ×22سم [ف: 2 -517]
آغاز: بسمله و حمدله و بعد بدان علامات و رموزانی که خواجه ... سجاوندی قرار داده از این قرار است - اعلی المراتب ترتیب مرتبه وقف لازم ست و علامات آن ...
رموز و علامات وقف را چنانکه خواجه ابو جعفر محمد بن طیفور سجاوندی آورده در سه صفحه جمع نموده است؛ خط: نسخ، کا: حسینی تبریزی، محمد حسین بن کاظم، تا: یک شنبه ذیحجه 1317ق؛ مهر: «محمد حسین الحسيني» (بیضوی)؛ جلد تیماج عنابی، 11 سطر (24×11)، اندازه: 17/5 ×22 سم [ف: 2 -517]
al-wuqūfāt
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 147/1
خط: نسخ، کا: حافظ کمال الدين یزدی، تا: 16 ربیع الثاني 892 [نشریه: 4 -397]
al-wuqūfāt (manẓūma)
وابسته به: الوقف والابتداء ؛ سجاوندی، محمد بن طیفور (-560) منظومه مختصری است در شرح «وقوف سجاوندی».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3061/3
آغاز: لوازم و قفنا المتعينونا ثمانون انجلت و صفت عیونا؛ انجام: و کل الال و الصحاب طرا و من اوی و کل التا بعینا
خط: نسخ عربی، کا: حمیدانی کعبی، صالح بن فلاح، تا: 914ق جا: مدرسه دینیه حله؛ محشی؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067 ق؛ 3ص، 15 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 23 -139]
wuqwfāt-ul qur’ān = al-wuqūf-ul lāzima
رساله کوتاهی بدون خطبه، در بیان مواضعی از آیات قرآن کریم که وقف در آن لازم باشد. مواضع مذکور به ترتیب سوره های قرآنی از سوره بقره تا آخر سوره بلد همراه با دلیل ذکر شده است.
آغاز: سوره البقره بمومنین وقف لازم لانه لو وصل بقوله یخادعون لصارت الجملة صفة
انجام: سورة البلد قوله تع علیه احد وقف لازم لانه او وصل صاریقول اهلکت و صفاله و هو محال تمت بحمد الله و حسن توفیقه
آغاز: في الاثنين. قوله تعالی جنات من نخیل و اعناب وقف لازم عند طیفور و جماعة معه لانه لو وصل الجار والمجرور ... سورة الشعراء قوله تعالی و اتل علیه نبأ ابراهیم وقف لازم انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: جمعه 7 رمضان 851ق؛ افتادگی: آغاز؛ در حاشیه صفحه آخر نوشته شده که این بخش از روی خط شهید کتابت شده، با بلاغ مقابله؛ 3ص (129 -127)، اندازه: 28×18/2 سم [ف: 29/1 -388]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ عربی، کا: حمیدانی کعبی، صالح بن فلاح، تا: 914ق، جا: مدرسه دینیه حله؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067؛ کاغذ: استانبولی، 6ص، 15 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 23 -140]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، جلد: تیماج، 5گ (44پ - 48پ)، 19سطر (13×8)، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 17 - 371]
الوقوف السجاوندي - الوقف والابتداء
voqūf -e sajāvandī
سمرقندی، محمد بن محمود، - 780 قمری
samarqandī, mohammad ebn -e mahmūd( - 1379)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35227
آغاز: بسمله. بعد حمد و صلوة بند حافظ کلام الله ... عرض
کرتاهی که جب دیکهی همنی رو گردانی لوگونکی کتاب الهدسي اور؛ انجام: سوره انفال مین فنعم المولي و نعم النصير ه سوره حج مین تمام شد.
خط: نسخ دوستونی، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، جلد: تیماج مذهب، 49گ، 11 سطر، اندازه: 25×15سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -374]
voqūf-e sajāvandī = vaqf va vasl
بخاری زندوی، محمد بن محمد، ق8 قمری
boxārī zandavī,mohammad ebn-e mohammad( - 14c)
وابسته به: الوقف والابتداء ؛ سجاوندی، محمد بن طیفور (-560) اصل کتاب وقوف القرآن تأليف امام محمد بن طیفور سجاوندی است. سجاوندی در قرآن پنج نوع وقف و هفت علامت ابداع نموده و این تقسیم ابداعی سجاوندی مورد اعتراض عده ای (از قبیل ابن الجزري مؤلف النشر) قرار گرفت و جمعی دیگر از قراء و مقربان از او پیروی کردند و وقف سجاوندی را در تأليفات خود شرح دادند و پاره ای از پیروان سجاوندی علامات وقف را (نه انواع آن را) به 12 رسانیدند. چند تن نیز کتاب سجاوندی را تلخیص کرده اند و یا با کم و افزون کردن مطالب، تحریری دیگر از آن فراهم آورده اند و بیشتر نسخه های موجود در کتابخانه ها که در فهارس با عنوان «کتاب وقوف القرآن» تأليف سجاوندی، شناسانده شده یکی از چند تلخیص و تحریر است نه اصل تأليف سجاوندی و از آن جمله است نسخه شماره 69 دانشگاه و شماره 258 سپهسالارو شماره 496د الهيات. اینک برای روشن شدن مطلب و امتیاز اصل وقوف از تحریرهای دیگر به وصف کتاب (از روی نسخه کامل آن می پردازیم: سجاوندی در مقدمه مبسوط کتاب به بیان پنج قسم (مرتبه) وقف در قرآن و استدلال و توضیح درباره هر یک پرداخته و در اوایل مقدمه از کتاب المقاطع و المبادي و کتاب المرشد یاد می کند و مؤلفان آنها را بدون تصریح به نام آنان می ستاید و در آغاز هر سوره تنها نام سوره را یاد می کند (بدون ذکر عدد آیات، حروف کلمات، رکوعات، اعشار، اخماس، مدنیات و مکیات و دیگر خصوصیات که کمابیش در تمام تلخیصات و تحریرات سجاوندی در آغاز سور دیده می شود). سجاوندی کتاب خویش را در سوره اخلاص پایان می دهد و می گوید: در معوذتین (فلق و ناس) هیچ وقفی نیست.
آغاز کتاب وقف: بسمله الحمد الله المفتتح کلامه بحمده مجری الالسنه به رحمة من عنده المستنطق مقاول الفكر علی حوامل نکره ... و حراس مصاحف التنزيل علی مراتب الترتل علی مراتب الترتيل عن التصحيف وسواس مدارج الوقوف و مخارج الحروف عن التحريف بالتعلیم و التصنيف فممن اشتهر منهم بالبراعة في الصناعة صاحب المقاطع و المبادي و الامام المقدم علی اقرانه السابق العنان النحرير ...... و صاحب المرشد و قد سعیا في الكتابين سعی مجد مجید و رعیا ما بغیار عی مبدی و معید غیر ان الأول منهما کان مولعا بالاطناب طلب التبصير و الثاني کان مبدعا في کل واد بالذهاب حذر التقصير فتجاوز بطول الامكان حذر غبة اهل الزمان فدعانی صدق همه من هو واحدی في الثقه وصایدی ... متعنی الله الى املاء هذا الكتاب علی قلة الرغائب و كثرة المصائب من تتابع الحساد و عود سوق الفضل الى الكساد فعملت اذ شرعت فیه عمل من طب لمن حب .. مقصورة علی خمس مراتب ... مبرهنا کلا منها بما یعرب عن استیفاء لفظها معناها. پایان: ولا وقف في المعوذتين إلى آخرها لصحة العطف و انتساق الكلمات بعضها علی بعض في مقول واحد.
نسخه وقوف القرآن که در فهرست اوقاف بغداد (اسعد طلس: 79) شناسانده و در آن نقل شده بدون تردید همین کتاب تأليف محمد بن طیفور سجاوندی است. کتاب وقوف سجاوندی را چند تن از مقرئان (پس از سجاوندی) تلخیص کرده و یا با کم و افزون کردن آن (با حفظ اساس پنج مرتبه وقف) نسخه ای دیگر از آن فراهم آوردند و این نگارنده تا این زمان این چند نوع انتخاب و تلخیص را که در زیر یاد می شود می شناسد:
الف- نسخه وقوف سجاوندی از ابو المكارم محمد بن محمد زندوی بخاری که مقدمه ای به فارسی دارد و نام خود را در مقدمه همچنان که یاد شد آورده و نیز در مقدمه مراتب و علامات سجاوندی و علامات افزوده خویش را با اختصار یاد کرده است. در این نسخه، استدلالات و تعلیلات سجاوندی حذف و برخی نکات تجوید و قرائت افزوده شده است. نسخ وقوف زندوی بسیار است اما مقدمه فارسی در برخی از نسخه های آن نیست و شاید نسخه شماره 69 دانشگاه نیز از همین نوع نسخ است).
ب- انتخاب دیگری است از وقوف سجاوندی که در ذکر علامات وقوف همانند نسخه زندوی است با این تفاوت که این مؤلف گاه استدلال می کند و به پاره ای از دیگر مسائل قرائت (بجر وقوف) اشارت دارد و نیز در چند جا بر سجاوندی خرده می گیرد و از آن جمله در اول سوره بقره می گوید: «قال السجاوندي لا یجوز الوقف علی تتقون لان قوله الذي صفة الرب و قال استاد البشر قوام المله و الدين عبد الله بن الفقيه نجم المله و الدين محمود لا یجب ان یکون الذي صفة الرب او مفعول تتقون حتی لا یجوز علی تنقون و الافتتاح بالذی جعل لکم بل یجوزان یکون خبره فلا تجعلوا الله او خبر مبتداء محذوف أي هو الذي جعل او مفعول فعل مضمر فعلی هزه الأوجه الثلاثه الافتتاح بالذی جعل لکم جائز».در اول سوره شعراء نیز می گوید: «و العجب من الشيخ السجاوندي اذ جعل «ما بینهما» في هذه السورة مطلقا و في الدخان لازما». از صاحب این وقوف چیزی نمی دانیم جز این که پس از قوام الدين عبدالله می زیسته و تدوین این کتاب سال ها پس از تدوین وقوف زندوی (زندنی) است. از این کتاب تا این زمان سه نسخه می شناسم: نسخه شماره 258 سپهسالار (در ج 50/1) و نسخه شماره 2006 کتابخانه مرعشی (که مقدمه زندوی را کسی با قلم دیگر بر پشت برگ آخر آن افزوده است بدون ذکر نام زندوی)؛ دیگر - نسخه در مجموعه ای در تجوید و قرائت در کتابخانه مرعشی است با این تفاوت که بر پشت نخستین برگ آن چنین نوشته است «کتاب
خلاصة الوقوف تأليف الامام ... ابوبکر احمد بن حسین بن مهران الاصفهاني النيشابوري ...».
ج - نسخه شماره 7744 -م رامپور که در فهرست آن کتابخانه چنین معرفی شده «شرح حسین بن عثمان بر تلخیص و تحریر دیگری از وقوف سجاوندی از قوام الدين عبدالله بن محمود اصفهانی» (گویا این همان قوام الدين عبدالله شیرازی استاد حافظ است که او را شیرازی اصفهانی نیز نوشته اند) (رجوع به فهرست رامپور (چاپ 1963) ج 134/1 -135). رساله بسیار مختصری است در احکام و انواع وقف و وصل در قرآن کریم و علائم آن همراه با شاهد مثال. منزوی در فهرست نسخه های خطی گنج بخش (109/1) آورده که ظاهراً متن عربی این رساله (نسخه 28457 رضوی) از محمد بن محمد بن طیفور سجاوندی (-560ق) باشد و رساله حاضر ترتیب تازه و ترجمه فارسی آن است. مقدمه این کتاب فارسی و بقیه عربی است. در مقدمه نسخه موجود از رساله تجوید محمد بن علی بن محمد حسینی نام برده است. در الذريعة (137/11) از رساله ناشناخته ای در تجوید یاد شده که آغاز آن «الحمدالله حمدا یوافی نعمه و یکافی مزیده» آمده است و با توجه به ویژگی های آن بایستی همین رساله وقف زندوی باشد. (سید محمود مرعشی)
آغاز: بسمله الحمدلله حمدا یکافی نعمه ... قال العبد الضعيف الفقير إلى الله الغني الكبير ابو المكارم ... بدان اعزك الله في الدارين که بایسته ترین علمی مر قرآن خوان را دانستن وقف و وصل است برای آنکه تفهم معنی باو مفتقر است ... و خواجه امام اجل صدر الاسلام شمس العارفين امام الزمان ابو جعفر محمد بن طیفور السجاوندي قدس الله روحه وقف را پنج مرتبه نهاده است ...
انجام: سورة الناس ست آیات و هی مكية ویقال مدنية الناس لا ملك الناس لا اله الناس لا من شر الوسواس لا الخناس لا ص الناس لا خمس والناس ه قد تیسر الفراغ من کتاب الوقوف.
[الذريعه 140/25 ؛ دنا 10: 1115 -1116 (18 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: ورکوع واحد فالسورة مكية وضحاها تلاها ...
خط: نسخ خوش معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن مذهب، 367ص، 12سطر، انداز 18×12/5 سم [ف: 6 -6]
آغاز: برابر
از آغاز تا اول سوره الم نشرح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 106گ، 13 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3 -904]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: محمد موسوی مورخ 1323؛ کاغذ: ترمه، 103گ، اندازه: 21/6×15/6 سم [ف: 4 -841]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شریف بن صادق، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با امضای «جعبری»؛ جلد: تیماج مذهب، 123گ، 11 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 2 -667]
آغاز: برابر؛ انجام: بیان حاجت.
خط: نستعلیق، کا: درمنی فراهانی، قلی، تا: 1044ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (183پ -185ر)، 12 سطر (10×5)، اندازه: 10×17سم [ف: 13 -3388]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 ذیحجه 1055ق [ف: 5 -300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد حسینی، تا: 1061ق؛ 58گ (192پ -249)، 19 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 9 -358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 ذیحجه 1069ق؛ مهر: عبدالجواد خطیب و خادم روضه رضویه؛ جلد: تیماج، 156گ، 11 سطر (12×7)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 1 -291]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 665
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -105]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت هذه النسخه الشريفه الموسومة بالوقوف السجاوندي بعون الله الملك العالي علی ید العبد الضعيف الحقير میر غیاث بن میر مختار طباطبائی ...
خط: نسخ، کا: میر غیاث بن مولانا میر مختار طباطبائی، تا: چهارشنبه 1 شعبان 1073ق؛ کاغذ: اصفهانی، 129ص (128 -256)، 14 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 10 -1309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ربیع الثاني 1084ق؛ تملک: محمد حسین حسینی؛ ابعاد متن: 17×6/5، اندازه: 23×13سم [ف: 2 -512]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: باقر بن حسنعلی، تا: 1085ق؛ مصحح، محشی با نشانه «جعبری 12» و «12» حال حمصی و دمشقی؛ 177گ، 11سطر (13×5/5)، اندازه: 18×12سم [ف: 17 -396]
آغاز: برابر انجام: سکته بیان انقطاع حجت وان لم تغفر لنا و ترحمنا
حاجت موفق معین، در آخر این رساله مقالی است در رموز سجاوندی منقول از رساله محمد بن علی بن محمد حسینی در دو صفحه
خط: نستعلیق، کا: طالب، تا: 9 شوال 1090ق؛ کاغذ: اصفهانی، 5گ، 11 سطر (11/3×5/5)، قطع: جیبی [ف: 1 -340]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 524/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ 81گ، 11سطر [ف: 1 -294]
آغاز: اما بعد. قال العبد الضعيف الفقير إلى الله الغني الكبير ابو المكارم محمد بن محمد الزندي البخاري. بدان اعزك الله في الدارين که بایسته ترین علمی مر قرآن را دانستن وقف و وصل است؛ انجام: سکته بیان انقطاع حجت وان لم تغفرلنا و ترحمنا، بیان حاجت. تمت الرسالة. والله الموفق و المعين
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 3گ (59پ -61پ)، 11 و 14 سطر، اندازه: 16/5×9/8 سم [ف: 9 -252]
آغاز: الحمدالله حمدا یکافی نعمه و یمتری مزیده ... قال العبد... ابو المكارم محمد الزندوي ... بدان اعزك الله في الدارين که بایسته ترین ... و امیر المؤمين علی بن ابی طالب کرم الله وجهه در معنی قوله و رتل القرآ«ترتیلا فرموده است ... سورة الفاتحة، مدنية و یقال مكية ... بسم الله الرحمن الرحيم. العالمين لاه. الرحيم لاه. الدين ط ه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «جعبری و من جعبری»؛ 61گ (132 -192)، 17 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 40 -254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دیباچه نسخه موجود آشفته است؛ تملک: سلطان القراء از تهران در 1290؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 98گ (19 -116)، 19 -14 سطر (14/568)، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 3 -1237]
خط: نسخ، کا: کربلائی عبدالله جدید الاسلام از قریه سنیک لواسان شاگرد شیخ محمود طهرانی، تا: 1272ق؛ 126گ،14 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1 -297]
آغاز: بسمله. اما بعد قال العبد الضعيف الفقير إلى الغنى الكبير ابو المكارم محمد بن حمد الزندوى البخاري بدان اعزك الله في الدارين که بایسته ترین علمی؛ انجام: اما لا علامت لا وقف علیه بود اما سکته جایی ... قالا ربنا ظلمنا انفسنا بیان انقطاع حجت و ان لم تغفر لنا و ترحمنا بیان حاجت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 2گ، 15 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -371]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ تملک: عبدالله بن محمد علی؛ 98گ، 15سطر (7×12/5 )، اندازه: 19×12 سم [ف: 449]
آغاز: برابر؛ انجام: رموز سجاوندی را پنج مرتبه گفته اند م و ط و ج و زو ص. تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 4گ (178پ۔ 180پ)، 14سطر (14×8/4)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 266]
آغاز برابر؛ انجام: و اگر علامت معانقه مع نویسند از علامات دیگر بفهم اقرب می نماید
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در نسخه حاضر سه صفحه اول آن با نسخه پیش و متن عربی مشابهت دارد، اما تحمید و مقدمه نسخه پیش (حدود ده سطر) را ندارد و در عوض حدود پنج صفحه بیشتر از نسخه پیش دارد که در آن به سایر علائم وقفی نزد محمد بن طیفور سجاوندی و متأخرين و نیز علائم غیر وقفی که در مصاحف آمده و نیز ما آت و بیان مانقه پرداخته شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 5گ، 15 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -372]
آغاز: اما بعد قال العبد ... ابو المكارم محمد بن محمد الزندي البخاري بدان اعزك الله ... قرآن را بوقوف خواندن سنت است؛ انجام: ولا وقف اللازم في سورة الشمس الى آخر القرآن والله اعلم بالصواب تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 2گ، 16سطر، اندازه: 18/4×11/6 سم [ف: 5 -30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: ابوطالب، بی تا؛ جلد: تیماج، 130گ، 12سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 8 -4948]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
تهران؛ ملی، شماره نسخه: 19815 بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1568
آغاز : سورة فاتحة الكتاب ... و یقال مكية؛ انجام: الخناس الناس و الناس
بی کا، بی تا [ف: 1 -297]
آغاز: اما بعد ... بدان اعزك الله في الدارين که بایسته ترین علمی مر قرآن را دانستن وقف و وصل است برای تفهم معنی به او مفتخر است و علمای معانی و بیان این علم را؛ انجام: اما سکته جایی بود که وقف نباید کرد از برای ادب مانند چنانکه قوله تعالی: «قالا ربنا ظلمنا انفسنا» سکته بیان انقطاع حجت و «ان لم تغفر لنا وترحمنا» بیان حاجت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1گ (13ر -13پ)، 29سطر، اندازه: 20×11سم [ف مخ: 5 -2282]
بی کا، بی تا [ف: 3 -580]
آغاز برابر، انجام و در بعضی از رسایل رموز سجاوندی را پنج مرتبه گفته اند م و طوج و زوص تمت بعون الله تعالی.
تنها پنج صفحه از آغاز این کتاب را در بر دارد که ظاهراً برای بیان علت مراتب وقوف بر الفاظ آیات قرآنی- که با حروف رمزی نشان داده می شود - آورده شده است، زیرا بلافاصله بعد از این تعاریف به نقل نظر محمد بن علی بن محمد الحسيني - صاحب رساله ای در تجوید - پرداخته شده و پس از تعریف علامات رمزی، کتاب به اتمام رسیده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4ص (124 -127)، 14 سطر (13×7/5 اندازه: 12/5 × 19/7 سم [ف: 14 -210]
وقوف قرآن است بر اساس وقوف سجاوندی و دیباچه ای به فارسی دارد، نسخه حاضر همان دیباچه است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2ص (203 -204)، 15 سطر، اندازه: 27×17سم [ف: 35 -39]
voqūf-e sajāvandī (t.)
وابسته به: الوقف و الابتداء= الوقوف السجاوندي = الوقف و الابتداء الكبير؛ سجاوندی، محمد بن طیفور (-560ق)
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 115
خط: نسخ، کا: قاسم علی بن شیخ امیر نصر آبادی ماربین اصفهانی، تا: سه شنبه 24 جمادی الاول 1095ق؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 11 -888]
al-wuqūf-ul sajāwandī (mx.)
وابسته به: الوقف و الابتداء = الوقوف السجاوندي = الوقف و الابتداء الكبير؛ سجاوندی، محمد بن طیفور (-560ق)
گزیده ای است از کتاب «وقوف سجاوندی» که در آن استدلال سجاوندی حذف شده است. مؤلف، در موارد کمی استدلال احکام را خود بیان کرده و بر سجاوندی نیز ایراد گرفته؛ همچنین در مباحثی از کتاب، مسائل دیگری از قرائت بجز وقف را ذکر نموده است. با توجه به گفته مؤلف در اوایل سوره بقره «و قال استاد البشر قوام الملة و الدين عبدالله بن الفقيه نجم الملة و الدين ...»، می توان گفت: حیات مؤلف، پس از قوام الدين عبدالله بن نجم الدين محمود - فقیه و استاد قرائت خواجه حافظ شیرازی - بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2767
آغاز : سورة ام القرآن سع آیات و هی مكية ثم مدنية حروفها ... بسمله، العالمين لا، الرحيم لا، الدين ط؛ انجام سورة الناس ست آیات و رکوع واحد و السورة برب الناس، ملك الناس، اله الناس، الخناس، في صدور الناس من الجنة و الناس. تمت الكتاب ...
خط: نسخ نزدیک بن ریحان، بی کا، تا: احتمالاً 1032ق؛ مصحح؛ تملک: محمد عمر درویش بن محمد غلام بن محمد کاظم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 172گ، 13 سطر (13×6/5)، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 13 - 240]
al -wuqūf 'alā ‘aql -il fa“'āl
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn -e bājja, mohammad ebn -e yahyā( - 1139)
چاپ: تحقیق ماجد فخری، در رسائل ابن باجه الاندلسي (بیروت، دار النهار للنشر: 1968م)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/13 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206. من الأمور التي یمکن بها الوقوف علی العقل الفعال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق [عکسی: ف: 4 -489]
voqūf -e qofrān
تهران، انجمن اسلامی؛ شماره نسخه: 15/6
بی کا، بی تا [نشریه: 11 -1026]
wqwf qur'ān=al -mūjaz = al -waqf wa -l ibtidā’ -uşşağīr
سجاوندی، محمد بن طیفور، - 560 قمری
sajavandi, mohammad ebn -e tayfur( - 1166)
از سجاوندی سه کتاب در وقوف قرآن در دست است: 1. الوقت
و الابتداء که هفت گونه وقف را شناسانده؛ 2. الموجز که پنج گونه وقف دارد؛ 3. عین المعاني في تفسیر سبع المثاني. در کتاب حاضر پنج علامت است: 1. م: وقف لازم، 2. ط: مطلق، 3. ج- جایز، 4. ز: مجوز، 5. ص: مرخص بضرورة. در این کتاب محل وقف در الفاظ آیات قرآنی به ترتیب سوره ها از سوره فاتحه تا سوره ناس به پنج وقف و نصف نوع علامت تعیین شده است.
آغاز : الحمدلله المفتح کلامه بحمده الحجرى الألسنة به لطفا من عنده المستنطق بسمله، العالمين الاتصال الصفة بالموصوف، الرحيم لذلك الذين ط للعدول عن المغايبة الى المخاطبة.
انجام: و انتساق الكلمات بعضها علی بعض في مقول واحد و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
[فهرست منزوی 7/1 و 103 و 104 و 93/11؛ کشاف الفهارس 450/1]
آغاز: برابر؛ انجام: بسم الله الرحمان الرحيم لا وقف الى ذکرك لا ستساق الكلمات.
خط ثلث، بی کا، تا: زمان مؤلفقرن 6 افتادگی: انجام؛ تملک: عبدالله فرزند عیسی لنجانی اصفهانی؛ با این یادداشت: «کتاب شرح الوقوف من جمع الشيخ الامام الاجل الافضل الاطهر الزاهد العابد الناسك البارع الورع التقى النقي التقى المتقى المحقق المفسر شمس العارفين اما المتقين صدر الدنيا استاد العلماء سلمان الزمان و جنید العصر ابویزید محمد بن طیفور الجاوندي قدس الله روحه العزيز»؛ کاغذ: خان بالغ، اندازه: 18×13سم [ف: 9 -55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قتلغ کندی، یوسف بن شجاع الدين، تا: قرن 7؛ مصحح، محشی؛ جلد: مشمعی، 100گ، 18سطر (11×14/5)، اندازه: 14/5 ×17 سم [ف: 33 - 230]
آغاز برابر؛ انجام: سوره الشمس خمس عشر آیه لا وقف مطلقا الى قوله و مسببها. ط. بالقسم و هو قد افلح باغماد اللام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام (از سوره و الشمس به بعد افتاده)؛ تملک: کهنه جمال الدين مسعود؛ 288 ص، 19سطر، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 17 -342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 707ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج،104گ، 17سطر (8/5×12/5)، اندازه: 12×15/5 سم [ف: 9 -457]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نسخ، کا: محمد بن نقی بخاری، تا: پایان شوال 720 ق، جا: شیراز؛ تملک: محمد حسین سلطان القراء در 1321، میرزا محمود سلطان القراء تبریزی در 1282؛ 195گ، 15سطر، اندازه: 14/5 × 18/5سم [ف: 1 -586]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 787ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: شیخ الاسلام ابن ابی الطف به تاریخ 934ق؛ جلد: چرم، 238 گ، 11سطر (10/5×7/5)، اندازه: 12/5 × 15/5 سم [ف: 36 -206]
آغاز سورة الفاتحة مدنية و یقال مكية و هی سبع آیات؛ انجام: لشتی ه ط ...
گویا از ابوالفضل شمس الدين محمد بن ابی یزید طیفور سجاوندی غزنوی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (انجام در سورة الليل افتاده)؛ 136گ ، 13 سطر، اندازه: 12/3 ×18 سم [ف: 1 -586]
آغاز: بطول الامكمان حد رغبة اهل الزمان فدعانی صدق همة من هو واحدی في الثقة بی وصایدی بالمقة لی ... فعملت ... لتهذیب مراتب الوقوف عن سمات متداخلة المعاني مقصور علی خمس مراتب لازم و مطلقا و جایز و مجوز بوجه و مرخص ضرورة ... سورة فاتحة الكتاب. بسمله العالمين لا لا تصاف بالموصوف الرحيم لا کذلك؛ انجام: سورة الاخلاص بسمله. قل هو الله احد وقف عن ابی عمیر ... و کل من یصمد اليه یقصد علیه في الحوائج الا من تزحمون و الوقف.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: ترمه، 94گ، 17 سطر، اندازه: 22/2×15/4 سم [ف: 1 -587]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلاته علی رسوله محمد و آله أجمعين؛ انجام: آية عند الكوفيين و لیست بآية عند البصريين.
خط: نستعلیق، کا: ابن رمضان، محمد جواد، تا: 23 رجب 1112ق، جا: اصفهان؛ جلد: چرم، 11گ (56پ -57پ)، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [مؤيد: 1 -393]
آغاز: هذا کتاب سجاوندی، سوره فاتحة الكتاب سبع آیات عن کوفی، بسم الله الرحمن الرحيم، العالمين، الرحيم، الذين، نستعین المستقيم؛ انجام: سوره الناس ست آیات و السوره مکیه قال مدینه، الناس، ملك الناس، اله الناس، من شر الوسواس الخناس، الناس و الناس.
با توجه به اختلاف آغاز و حجم نسخه حاضر به نظر می رسد که نسخه حاضر خلاصه ای از کتاب سجاوندی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 121گ (3پ -123)، 14سطر (13×7/5)، اندازه: 12/5× 19/7 سم [ف: 14 -209]
آغاز: قال محمد بن طیفور السجاوندي المشهور بین القراء أن الوقف اقسام منه وقف لازم و علامته؛ انجام: سوره الأعلى تسع
عشرة اية مكية حروفها مائتان واحدی و تسعون و کلامها اثنتان سبعون ...
به لحاظ افتادگی در انجام، تا سطر اول سوره اعلی را در بر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 143گ، 12 سطر (5/5×11)، اندازه: 11/7×18/2 سم [ف: 19 -36]
wuqwf-ul qur’ān = mutamimat-u tuḥfat-il qurrā’
قاری، مصطفی بن ابراهیم، 1007 – 1080 قمری
qārī, mostafā ben ebrāhīm (1599 - 1670)
وابسته به: تحفة القراء= تحفة القاري = تجوید؛ قاری، مصطفی بن ابراهیم (1007 -1080ق)
تاریخ تأليف: 13 شوال 1068ق؛ محل تأليف: اصفهان
در تکمیل تحفة القراء مؤلف - چنان که خود در پایان می آورد - این رساله را با در دست داشتن هفت نسخه سجاوندی و مصاحف مصحح و کتب تفسیر فراهم آورده و چون در اصفهان خدمت مولی را محمد باقر خراسانی مسائل دین می آموخته، درباره مشکلات این رساله نیز به آن فقیه مراجعه می کرده و در باب سجدات واجبه و مسنونه قرآن فتوای او را می آورد.
آغاز: الحمدلله علی الآيات التي لاتعد بعدد ولاینقضی احصاءها د الى غاية و امد ... اما بعد غرض ازین مختصر محقر آنست که بعد از تأليف ...
انجام: فرقان حمید بهره مند و با نصیب بوده سبب زیادتی ثواب و اجر باشد و ذخیره باشد از برای روز یوم لا ینفع مال إلا من اتی الله بقلب سلیم.
[نسخه های منزوی 97/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1068ق، جا: اصفهان؛ 40ص (152 -113)، 12 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 35 -144]
آغاز: برابر؛ انجام: و تأليف این رساله در دارالسلطنه اصفهان در منزل مخدوم ... امید که حشر همه اهل ایمان با محمد و آل محمد باشد.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 22گ (155 -176)، 17سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 36 -379]
خط: نسخ، کا: طباطبایی، محمد کاظم، تا: 1068ق؛ ابعاد متن: 12×6، اندازه: 10×17 سم [ف: 16 -137]
آغاز برابر؛ انجام: امید که حشر همه اهل ایمان با محمد و آل محمد باد بحق محمد و آله الأمجاد الحمدلله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی سید المرسلين و آله الطيبين
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد باقر بن غیاث الدين محمود، تا: محرم 1069ق، جا: اصفهان منزل مجتهد الزمان آخوند ملامحمد باقر خراسانی؛ از روی خط مؤلف؛ مهر: حاج سید سعید؛ 41گ (41 -1)، 12 سطر (12×5)، اندازه: 18/5×10 سم [ف: 3 -1374]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 5 -225]
آغاز برابر؛ انجام: امید که حشر همه اهل ایمان با محمد صلی الله علیه و آله و آل محمد باشد بحق محمد و آل محمد، الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهراً و [باطناً] و صلی الله علی سید المرسلين و خاتم النبين و آله الطيبين المعصومين.
خط: نسخ، کا: ملا مصطفی بن ملا یوسف، تا: 1182ق؛ محشی، از روی نسخه ای که به سال 1072ق کتابت شده بوده؛ 31گ (36 -66)، 12 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 38 -331]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 34گ (107 -140پ)، 14سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1 -300]
آغاز: برابر انجام: سورة الطور تسع واربعون آية و هی مكية ... چهل ونه آیه و یکی است وقف لازم در آیه الذي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 31گ، 10 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 6 -3503]
آغاز برابر؛ انجام: امید که حشر همه اهل ایمان با محمد و آل باشند بحق محمد و آل محمد الحمدلله اولا و اخر و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی سید ناو سید المرسلين و خاتم النبيين و اله الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق، جا: لکهنو؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، 19گ، 19 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 23 -204]
آغاز برابر؛ انجام: در ماه مبارک رجب واقع گردید و کتاب نیز به دست گنه کار المذنب احتاج الى عفو ربه الباري این ابراهیم مصطفی القاري مؤلف این رساله واقع شد امید که حشر همه اهل ایمان با محمد صلی الله علیه و آله و آل محمد
خط: نسخ، کا: عباسقلی بن محمد رضا بن عباس نخعی خراسانی قاینی، تا: دهه دوم ربیع الاول 1299ق؛ جلد: تیماج، 17گ، 23 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 6 -3503]
آغاز: بر ابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 23گ (128 -150)، اندازه: 11× 17/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: -106]
آغاز برابر؛ انجام: و تأليف این رساله در دارالسلطنه اصفهان در منزل - آخوند مشارالیه (محمد باقر خراسانی). در سنه هزار و شصت و هشت - واقع گردید- امید که حشر همه اهل ایمان - آله الطيبين المعصومين.
خط: نسخ، کا: محمد امین بن حیدر نائینی، بی تا؛ مجدول؛ 40گ (104پ -143پ)، 12سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 22 -69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ مهر: «یا امام محمد تقی» (بیضوی) در 1273؛ واقف: حاجی محمد تقی تاجر قزوینی؛ 48ص (145 -192)، 18سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 -280]
wuqwf-ul qur’ān
سمرقندی، محمد بن شمس الدين
samarqandī, mohammad ebn-e šams-od-dīn
محمد بن شمس الدين سمرقندی، در آغاز نام سوره و نزول و شماره آیت ها و حرف های هر یک آمده سپس جاهایی از آیت ها که در آنها می توان وقف کرد با نشانه های وقف یاد شده است.
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 143
آغاز: بسمله. حمدله. فیقول الفقير إلى الله محمد بن شمس الدين السمرقندي ان الوقوف التي یتصور في القرآن
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 -610]
wuqwf-ul qur’ān
ناشناخته
آغاز : سورة فاتحة الكتاب سبع آیات. بسمله .. العالمين الرحيم؛ انجام الناس و الناس.
گویا از سجاوندی؛ خط: نسخ، کا: امین الدين بن جمال الدين محمد بن مولانا علی اصفهانی، تا: ذیقعده 1016ق؛ کاغذ: ترمه،80گ، 15سطر، اندازه: 12/8 ×19 سم [ف: 1 -587]
آغاز: یتقون ه بناء ص لکم ج ... ؛ انجام: خمس و الناس ه
خط: نسخ، کا: میر محمد جعفر بن میر محمد صادق، تا: 22 جمادی الثاني 1100ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 106گ، 14 سطر، اندازه: 18/6×11/9 سم [ف: 1 -587]
آغاز : الحمدلله الذي انزل القرآن حجة باهرة و جعل حزبه؛
انجام: سورة الناس قل اعوذ برب الناس.
رساله ای است در وقوف قرآن و در مجموعه فوق قرار دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 18×22/5سم [ف: 4 -16]
آغاز: بسمله و به نستعین رب تمم بالخیر . سورة ام القران سبع آیات؛ انجام: تمت الكتابة في سنة الف و مائتین و ستة و عشرون من هجرة سید المرسلين این ناتمامی بید اقل کمترین خلق الله محمد هادی الثاني ابن شیخ ابی بکر الثاني بحسب الامر سیدی سید محمد در یوم السبت بیست سیم شهر جمادی الأول مسوده گردید اگر بتواند آنرا تازه کند سنه 1226.
ناشناس، کلماتی که باید بر آنها وقف شود را آورده و با نشانی هایی مانند لاهط و ... معین کرده که چگونه وقفی باید صورت پذیرد، از اول قرآن شروع و تا پایان ذکر کرده است، احتمالا جمع آوری خود کاتب است؛ خط: نسخ، کا: محمدهادی الثاني ابن شیخ ابی بکر الثاني، بی تا؛ جلد: تیماج، 138 گ، 14 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 51 -181]
voquf -e qor'an
ناشناخته:
آغاز حمدله و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. اما بعد بدانکه شیخ ابو محمد طیفور سجاوندی، وقف را پنج مرتبه قرار داده؛ انجام: از علامات دیگر به فم اقرب می ماند. و الله اعلم بالصواب.
بنابر قرائت سجاوندی، سپس سوره های قرآنی از فاتحه تا الناس آورده شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 110گ (15پ -124پ)، اندازه: 18/6×12/3 سم [ف: 7 -118]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی نبیه محمد و آله اجمعین، اما بعد بدانکه این نسخه ایست در باب دانستن عدد میم لازم که در کلام مجید چند است. و بر رأي شریف خوانندگان کلام الله پوشیده نماناد که در تمام قرآن وقف لازم هشتاد و سه موضع است؛ انجام: اما از سوره الشمس تا آخر قرآن مجید که آن بیست و پنج سروه است وقف لازم نیست. و الله اعلم بالصواب، تمت بعون الله.
رساله ای در باب عدد میم لازم و وقوف در قرآن، به ترتیب سوره های قرآن و از بقره آغاز می گردد، شماره وقوف لازم در هر یک و محل آنرا یاد می کند؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 2گ (19ر -20پ)، اندازه: 21/3×15/5 سم [ف: 8 -349]
voqūf-e qor’ān va ādāb-e xāndan-e qor’ān
محمود حافظ
mahmūd hāfez
بحثی درباره احکام بعضی وقفها و وظائف لازم المراعات قاریان قرآن.
قزوین، امام صادق؛ شماره نسخه: 1058/4
آغاز: بدان که در قرآن، سه موضع وقف نمی باید کرد اول در سوره سجده: الجرز؛ انجام: آنکه پرسد که نام ضامن چیست ** شیخ محمود حافظ است به نام
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، 19ص (203 -221)، 18سطر [ف: 2 -280]
الوقوف اللازمة - وقوفات القرآن
al-wuqūf-ul lāzima
سجاوندی، محمد بن طیفور، - 560 قمری
sajāvandī, mohammad ebn-e tayfūr( - 1166)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 297/4
آغاز: شیخ سجاوندی اختیار کرده است بلغ الوقوف اللازم (اللازمة) اثنی و ثمانون سورة البقره ثمان مواضع و ما هم بمومنین؛
انجام: في سورة البلد موضع واحد علیه احد تمت هذا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3گ (18 -20)، 20 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 5 -13]
al-wuqūf-ul muḥarramāt
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3241/4
آغاز: بسمله، اعلم ان في القرآن سبعة عشر موضعاً اذا وقف لقاری- علیها عامداً کفر؛ انجام: في طول الليالي و الأوقات، و الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهرً و باطناً
خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: 1120ق؛ جلد: میشن، 1گ (40ر - 40پ)، 13 سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: 6 -324]
voqūf-e manzūm
ناشناخته در 30 بیت.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 322/18 -عکسی
آغاز: بعد حمد پاک قادر ذوالجلال ** بعد وصف پاک آن صاحب کمال/ بعد از این آرم بیانی از وقوف ** تا ترا گردد از آن حاصل وقوف؛ انجام شد شمار وقف قرآن جمله شصت ** غیر از این میدان که دیگر وقف هست
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1133(گنج، 111/1)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: قریشی، غلام محمد بن احمد یار، تا: 1315ق؛ 2گ (87 -86) [عکسی ف: 2 -297]
al -wuqūf wa -șşadaqāt
رشتی، محمد ابراهیم، ق13 قمری
raštī, mohammad ebrāhīm( - 19c)
رساله متوسطی است در مسائل وقف و صدقات. این رساله به صورت استدلالی و با رد و ایراد زیاد برگزار شده است.
[الذريعه 136/25 ، ش 783، مجلس 398/7 نیز گویا نسخه دیگری از همین کتاب است]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13172
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی اشرف الانبياء و المرسلين ... کتاب الوقوف و الصدقات قال الله تبارك و تعالی و افعلوا الخير و ما تنفقوا من خیر؛ انجام: العمل مما له اجرة في العادة و الا فلا و مثله لو عمل لنفسه حذو النعل بالنعل.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی؛ در اول نسخه اجازه نامه شیخ راضی بن محمد بن خط خودش که در آن اجتهاد مؤلف را تأييد نموده؛ این نسخه که مسوده مؤلف است مطالب آن پراکنده و در وسط نسخه اوراق زیادی سفید مانده؛ جلد: تیماج، 61گ، اندازه: 23/5×18 سم [ف: 36 -264]
al -wuquf wa -SSadaqat
ناشناخته
آغاز: الحمدلله ... و بعد فهذه وجيزة متعلقه بباب الوقف اسئل الله التوفيق لاتمامه بعونه و توفیقه قوله قده کتاب الوقوف و الصدقات و النظر في العقد و الشرايط و اللواحق الأول الوقف عقد ثمرته تحبیس الاموال و اطلاق المنفعة الخ یقع الكلام في مقامات الأول في تعین معنی الوقف عند الشارع؛ انجام: و اما مثل المقام و لو سلم وراء الحد معه لا نسلم نفی الزنا عنه حیث انه باعتقاد الحرمة وطئها عالما عامدا فافهم و اغتنم هذا تمام الكلام في ما یتعلق بکتاب الوقف علی حسب ما یقتضیه الحال.
تأليف این بخش در 24 محرم 1324 پایان پذیرفته؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 24 محرم 1324ق؛ جلد: تیماج مشکی، 54گ (204ر -257ر)، 17سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 38 -459]
استدلالی و تقریر درس استاد است با عنوان «التقاط»؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد موسوی شوشتری جزائری نجفی، تا: دوشنبه 10 ذیحجه 1207ق؛ 87گ (1پ -87پ)، 19سطر، اندازه: 2×16 2سم [ف: 5 -268]
آغاز: بسمله حمدله. کتاب الوقوف و الصدقات و تمام النظر فیه في العقد و الشرائط و اللواحق الأول الوقف ...
تأليف یکی از شاگردان شیخ انصاری متوفی 1281ق، که در زمان حیات او نگاشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: ابراهیم بن محمد رضوی با مهر: «العبد المذنب ابراهیم بن محمد الرضوي» مورخ 1296ق؛ 17گ (23-7)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 2 -699]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام. کتاب الوقوف و الصدقات. الوقف عقد ثمرته تحبیس الاصل و اطلاق المنفعة قلت معناه لغة الحبس و الحبس یتعدی و لایتعدی؛ انجام: لیس عله شاهد في کلمات العلماء هذا آخر ما قررناه عند الاستاد دام ظله في باب الوقف و یتلوه باب الاجارة ... وقد فرغت من تسویده ليلة الاثنين من خامس شهر رمضان ... في 1298
بی کا، بی تا، 93ص (26 -118)، 21 سطر، اندازه: 32×17سم [ف: 398-7]
al-voqūf va-l favā’ed = ahkām-e āyāt-i qor’ān-e majīdva forqān-e hamīd
سیواسی، حسین بن محمد، 976 – 1008 قمری
sīvāsī,hoseyn ebn-e mohammad (1569 - 1600)
این کتاب چنان که در ابتداء قسمتی از آن تصری گردیده، تأليف حسین بن محمد (؟) می باشد که به شهادت این مؤلفه از دانشمندان امامی مذهب و پس از قرن نهم بوده و مشتمل بر سه قسمت است: 1. وقوف کلمات قرآن کریم از اول تا به آخر، 2. فوائد متفرقه راجعه به قرآن از جواهر التفسير و شرح شاطبیه حافظ طاهر اصفهانی و شرح شاطبیه فارسی، 3. رساله در شماره آیات سور و اختلاف در آنها. نویسنده در آخر می گوید که از نگارش وقوف و فوائد فراغت یافته بنابراین بدین نام آن را معرفی نمودیم.
نام رساله و مؤلف آن نیازمند بررسی بیشتری است. از بخشی از آن به نظر می رسد که نام رساله «کنز اللطائف في ما یحتاج الىه تصحیح المصاحف» باشد ولی در پایان برخی نسخه ها نام الوقوف و الفوائد» دارد که توسط کاتب آن داده شده است. نام مؤلف در ابتدای رساله حسین بن محمد آمده ولی در نسخه ای که مؤلف الذريعه رؤيت کرده، نام مؤلف حسین بن عثمان ضبط شده است. از حسین بن محمد در منابع هیچ نشانی نیافتیم ولی حسین بن عثمان دارای تأليفات متعددی است و از شاگردان ابن جزری (-833ق) در شیراز بوده است. از رساله چنین به دست می آید که مؤلف درباره مواضع وقف در قرآن دارای تأليفي است که البته نامی از آن نمی برد. رساله هیچ فصل بندی خاصی ندارد.
آغاز: این فقیر حیران حسین بن محمد ... می گوید که چون خواستم که این فوائد را ختم کرده شروع در بیان وقوف و ذکر آیات نماید چه مقصود آنهایند مردی که در طریق محبت فرد بود و در چمن اخلاص همچون ورد در دامنم آویخت که بعضی را از فوائد که نه از مقاصد کتاب است نوشتی وظیفه آنکه از بهر خاطر من اختلاف اهل عدد که خود تعلق به مقاصد دارد بیان کنی تا فایده کتاب اعم شود
انجام: که گفته که حروف قرآن را شمردیم و مجموع آنها سیصد و بیست و یک هزار حرف است و تعداد کلماتش نمودم هفتاد هزار کلمه است و الله اعلم بالصواب.
چاپ: گنجینه بهارستان، علوم قرآنی و روائی -3، مسلسل 15، به کوشش سید حسین مرعشی، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، پائیز 1385ش، با تصحیح سید حسین مرعشی.
[الذريعه 163/18]
آغاز: برابر
کا: منوچهر فارسی، تا: 1094ق؛ اندازه: 20×13سم [ف: 3 -40]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: نجفی، ابراهیم، تا: سه شنبه 28 جمادی الثاني 1105ق، جا: مکه مکرمه؛ افتادگی: انجام، اندازه: 13/5 ×23 سم [نسخه پژوهی: 3 -110]
al -wikāla
؟ صیمری، مفلح بن حسن، - 2900 قمری
saymarī, mofleh ebn -e hasan( - 1495)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2390/4
آغاز: بسمله و به نستعین، کتاب الوكاله و الكلام فیه یقع في الامور الأول في تعریفها و قد اختلف عبایر العلماء فیه
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد زکی، بی تا، 5گ (20- 24)، 21سطر (12×8) [ف: 4 -1275]
al-wikāla
ناشناخته:
آغاز: کتاب الوكالة بفتح الواو و کسرها وهی اسم من التوكيل مشتقة من وکل اليه الأمر ای فوض ... الكلام فیها تستدعی بیان فصول الفصل الأول في العقد وهو في عرف المتشرعة مادل علی استنابة في التصرف وزاد شیخنا في الروضة قید بالذات؛ انجام: فان الابطال منهی عنه تصریح النهى الذي هو لاتبطلوا اعمالکم ومعه لایبقی الوجوب قطعا کی یکون فورياً
رساله ای استدلالی است در فقه امامیه شامل کتاب الوكالة، به صورت شرح مزجی بر متن، شامل فصول: فصل اول در عقد، فصل دوم متعلق الوكالة، فصل سوم درموکل، فصل چهارم در وکیل؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگ، محشی؛ 53گ، 26 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4948-8]
آغاز : کتاب الوكالة بفتح الواو و کسرها و هی التفويض و شرعا الاستنابة الخصوصة؛ انجام: بعد الغض عما في السند علی ضرب من الكراهة للتهمة و نحوها خصوصا.
بخشی از کتابی است که گویا الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقيه باشد؟؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 53ص، اندازه: 21×15سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -41]
vekālat-nāme
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4746/18
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8 -78]
al-wilāyāt
کنی تهرانی، علی بن قربان، 1220 - 1306 قمری
kanī tehrānī, ‘alī ebn-e qorbān (1806 - 1889)
همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 1103/3
آغاز نو اعلم أن مقتضی القواعد و الأصول الشرعية اولا عدم سلطان احد علی أحمد من بدنه او ماله او بضعه؛ انجام: و هذا حدیث اجمالی و تنقیحه یتوقف علی استیفاء الاخبار الوارده في هذا المضمار.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: في: -1461]
الولاية - احکام الولاية
الولاية - اثبات الولاية
ولایت - اثبات ولایت حضرت علی علیه السلام
ولایت - اقسام ولایت
ولایت - تحقیق معنی ولایت
al -wilāya
طباطبائی تبریزی، محمد حسین، ق14 قمری
tabātabā’ī tabrīzī, mohammad hoseyn( - 20c)
با این تعبیر : «الولاية و انها هی الكمال الأخير الحقيقي للانسان و انها الغرض الاخير من تشریع الحقة الإلهية».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3559- ف
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 16 صفر 1362ق، جا: شاد آباد تبریز [فیلمها ف: 2 -182]
al -wilāya
ناشناخته:
آغاز: في کتاب مفتاح حسب الولاية عن سلمان الفارسي ره آن امیر المومنين علیه السلام کان ذات یوم جالسا في بیته مع فاطمة الزهراء
از یکی از عالمان قرن سیزدهم هجری، رساله متوسطی است که مؤلف در آن مطالبی را به صورت پراکنده از احادیث اهل بیت علیه السلام در دوستی خاندان اهل بیت نقل می کند، مآخذی که مؤلف احادیث را از آنها نقل کرده عبارتند از: مفتاح حب الولاية، المصباح، ینبوع الحياة، اربعین سعد اربلی تهذیب، منهج التحقيق الى سواء الطريق؛ مؤلف در توضیح حدیثی مطالب از پدرش بدون ذکر نام نقل کرده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1241ق؛ 38گ (55 -92)، اندازه: 10×17 سم [ف: 8 -4949]
آغاز: اثنی عشر وکذا العصر مع نقله اشارة الى الحجب الاثني عشر کان المغرب الفاطمية مع الظهر سبعة
بخش میانی از رساله ای است در ولایت و حب اهل بیت، مؤلف در این رساله ائمه را به بروج اثنی عشر تشبیه نموده که وقتی یکی غروب می کند دیگری بلافاصله ظهور می کند، و پس از آن فصلی در حاجت مردم به آل محمد بیان نموده و بعد از آن مطالبی در اسرار ولایت ذکر کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 8گ (228 -235)، 19 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8 -4949]
velāyat
رساله ای است در معنی ولی و مراتب قطب، از کتاب حل فصوص امیر سید علی همدانی نقل کند.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 694/13
آغاز: بسمله ولایت دو قسم است عامه که مرجمیع ایمان را باشد و خاصه که مراحل فناء الله باشد و باعتبار دگر منقسم گردد بمطلة که صفتی بود؛ انجام: و اگر باینها اجابت نشود غوث ابتهال نماید پیش از مسئله اجابت شود
بی کا، تا: 1059ق؛ اگ، اندازه: 13/5 ×22/57سم [ف: 1 -537]
wilāyat-ul ab wa-l jadd ‘ala-l bākira-til bāliġa-tir rašīda
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 5590
از پدر نویسنده نسخه محمد حسن شریف حسینی آن گونه که در پایان ننسخه نوشته؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن شریف حسینی، تا: قرن 12، 2ص، 14 سطر (11×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16]
velāyat-e pedar va jad dar nekāh
طغائی کمره ای، علینقی بن محمد هاشم، 953 - 1060 ؟ قمری
toqā’ī kamare’ī, ‘alī-naqī ebn-e mohammad hāšem (1547 - 1650)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3333/4
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... مسئله مهمة صعب لعموم البلوي بها .. اختلف علماء الفرقة الناجية. بسبب اختلاف الروايات عنهم علیهم السلام في ثبوت الولايه للاب و الجد له علی البكر البالغ الرشيده في عقد النكاح ... علی اقوال سته؛ انجام: فکونها انشا آت هو الصحيح و الله سبحانه اعلم ولیکن هذا آخر ما نورده في هذه المسئله و التطويل لزيادة الاعتناء فانها من المهمات و کتب الفقير ... علی النقي بن محمد هاشم الطغائي الكمره ای ... في دار الملك شیراز. مفتتح شعبان المعظم سنة 1036. حامداً لله تعالی.
بی کا، تا: قرن 11، این رساله را در شیراز در 1036 به پایان رسانیده و نسخه حاضر (ظاهراً) به نظر او رسیده و او بر بعضی از سطور آن خط کشیده؛ 36 ص (114 -149)، اندازه: 19×13س [ف: 10 -1129]
wilāyat -ul bikr
بروجردی، ابوالقاسم بن علینقی، - 1277 قمری
borūjerdī, ab -ol -qāsem ebn -e ‘alī -naqi( - 1861)
در اثبات این که دختر بالغ جامع الشرايط در موضوع ازدواج خود استقلال و اختیار دارد و کسی را چون پدر و جد بر او ولایتی نیست. این رساله استدلالی است با نقل گفته های فقهاء و معاصر مؤلف.
قم؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 38/1
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة علی سید خلقه و نبیه ... لما کانت مسالة استقلال البكر البالغة الرشيدة في تزویج نفسها؛ انجام: هذا ما تیسر علی العجالة من تحریر الرسالة و الحمدلله والصلاة والسلام علی المبعوث بالرسالة و آله الأماجد ذوی الشرف و النبالة
کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، 8گ (2ر - 9پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 39]
wilāyat -ul bikr
حاشیه ای است بر یکی از مسائل مربوط به ولایت دختر بکر در اختیار نکاح و بیان آراء فقهای مذاهب اهل سنت با پنج مقدمه کوتاه در آغاز رساله.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8488/2
آغاز: و لهذه المسألة خمس مقدمات لابد من تصورها قبل الشروع في بیان تلك المسألة، الأولى أنه یجب تحقق أحد الأمور الثلاثة؛ انجام: کون الأب مالکا لاجبار البكر البالغة علی النكاح فهو المطلوب.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن افضل بن محمد البركي، تا: 858ق؛ مصحح؛ 2گ (35پ -36پ)، اندازه: 17×13 سم [ف: 22 -76]
wilāyat -u ḥākim -iš šar“
حسینی همدانی، محمد بن موسی، - 1349 قمری
hoseynī hamadānī, mohammad ebn -e mūsā( - 1931)
تاریخ تأليف: 17 رمضان 1331ق؛ محل تأليف: نجف اشرف رساله ای است در مسئله ولایت حاکم شرع.
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... اما بعد، فیقع الكلام في ولاية حاکم الشرع الجامع لشرائط الفتوى و القضاء فیما بین الناس
اعیان الشيعة 78/10 ؛ معجم المؤلفين 93/12 ؛ موسوعة طبقات الفقهاء 594/14 ؛ العرفان (مجله) 299/23]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15994/2
آغاز: برابر؛ انجام: مع جواز الرجوع علیه ... لمقتضی الجمع بین الحقين، هذا آخر ما ساعدنی التوفيق في تسوید هذه الاوراق ...
خط: شکسته نستعلیق بدخط، کاتب = مؤلف، تا: 1331ق، جا: نجف اشرف؛ ترقیمه: «هذا آخر ما ساعدنی التوفيق في تسوید هذه الاوراق الى هنا مستمدة من التقريرات درسته، الحمد الله ... في الليلة السابعة عشر من الشهر الرمضان في السنة الواحدة و الثلاثين من بعد ثلاث مأت من بعد الالف من الهجرة النبوية [ص] اقل السادات سید محمد بن مرحوم آقای حاجی میرزا موسی الهمداني طاب ثراه في النجف الاشرف مطابق اودئیل 1331»؛ با قلم خوردگ، مصحح؛ اهدایی: سید کاظم کمالی الحسيني همدانی؛ 23گ (69 -91)، 19 سطر (18×10)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 40- 505]
ولایت عامه و خاصه - تحقیق معنی ولایت
al-wilāya ‘ala-l bikr-il ‘āqilat-il bāliġa fi-t tazwīj
مقابی بحرانی، علی بن محمد، ق 12 قمری
maqābī bahrānī, ‘alī ebn-e mohammad( - 18c)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1184ق
رساله ای است استدلالی مشتمل بر «مقدمه» و شش «فصل» «خاتمه»: مقدمة: في بیان اقوال علماء المسلمين من الأمامية و غیرهم فیها و هی عشرة: 1) استقلال الولى بالعقد دونها، 2) سقوط الولاية عنها و استقلالها بها، 3) الأبكار ینبغی لهن أن یعقدن الأباذن آبائهن وأن عقد الأب علی ابنته البكر البالغ بغی آذنها اخطأ السنة و لم یکن لها خلافة فان انکرت عقده لم یك للأب اکراهها علی النكاح، 4) التشريك بینها و بین الأب خاص 5) الولاية علیها في الدائم دون المنقطع، 6) عکسه و هو مجهو القائل به، 7) استقلال
کل من الولى و المرأة بالعقد بمعنی ا ایهما عقد مضی عقده و لیس للآخر نقضه و الاعتراض علیه، - استقلال الاب به دون غیره من الأولياء، 9) افتقار النكاحالي الول لکنه لیس بشرط فاذا زوجت المرأة نفسها فعلی الولى اجاز ذلك، 10) المرأة أن کانت قبيحة ذميمة لم یفتقر نکاحها الى الولي و ان کانت بخلاف ذلك افتقر الى الولي؛ فصل 1. بیان الأدلة الدالة علی المذهب الاول؛ 2. بیان الأدلة الدالة علی المذهب الثاني؛ 3. بیان الأدلة الدالة علی المذهب الثالث و الرابع؛ 4. بیان الأدلة الدالة علی المذهب الخامس؛ 5. بیان الأدلة الدالة علی المذهب السادس؛ 6. بیان دلیل المذهب السابع اعنی المذهب المستحدث الذي مال اليه الكاشي في الوافي؛ خاتمة: في بیان ترجیح تلك الأدلة المستند اليها في تلك الأقوال بعضها علی بعض.
آغاز: بسمله، الحمدلله المتفضل المنان المتعطف الحنان الرؤوف الرحمن.
انجام: و قد عرفت مافیه مع عدم قوته لو سلم علی معارضة تلك الأخبار الصحاح الصراح بل هی مترجحة علیه بوجوده تقدمت و الله العالم ... و کان الفراغ علی ید مؤلفها الأقل ... شهر ربیع الأول سنه 1184 ...
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8217
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 33گ، 17سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 21 -1656]
الولاية علی البكر في الترويج - ثبوت الولاية للاب و الجد للاب علی البكر البالغة
al -wilāya 'an -il jā'ir
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam -ol -hodā, ‘alī ebn -e hoseyn (967 - 1045)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 415ق
مسأله ای است که در مجلس ابوالقاسم حسین بن علی مغربی در جمادی الثاني 415ق در مورد عاملیت از طرف ظلمه املاء شده است (دیباچه الذريعه الي اصول الشريعة).
آغاز في العمل مع السلطان. الحمدلله و سلامه علی عباده الذين اصطفی محمد نبیه و الطبين من عترته، جری في مجلس الوزير السيد الاجل ابی القاسم حسین بن علی المغربي ادام الله سلطانه انجام: و تکون تلك الطاعة هی قضاء حاجات المومنين و هذا اوضح. و الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5187/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اکبر، تا: 1234ق؛ 3گ (187پ۔ 189ر)، 31 سطر (21×12/5)، اندازه: 5/ 30×20سم [ف: 16 -6]
velāyat'ahdī bā tārīx -e rabīʻ -ol avval 1274
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2931/6
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (14ر-15ر) [ف: 6 -168]
wilāyat-ul ġarrā’ fī yuf‘al-ul lāh mā yašā’
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1271/9
آغاز: .. فاعلم ایها الولى الحميد آن قول الله تعالی یفعل الله ما یشاء عبارة عن جمعية الذات الوصيفة بالصفین الجلال و الجمال و الهداية و الضلال؛ انجام: فاما بالتقید فهو لا یوجد الا بالحوادث التي هی المظاهر فافهم ما اشرتة لك اليه و ولا تغفل عسی أن ینفعك به ربك الكريم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 18ص (352 -369)، 15سطر [سنا: ف: 2 -202]
wilāyat-ul faqīh
کلباسی، 1315 قمری ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247-1315 قمری
albāsī, ab -ol -ma‘ālī ebn -e mohammad ebrāhīm (1832 1898)
درباره ولایت فقیه و این که آیا این ولایت عمومیت دارد یا مربوط به امور حسبیه است، با تمهید مقدماتی در چند مقام بحث در ولایت مؤمنين عادل اگر دسترسی به فقیه نباشد.
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 6990/6
آغاز: و بعد فهذه رسالة في ولاية الفقيه في أعصار الغيبة، اعلم أن مقتضی کلام اکثر الفقهاء عموم ولاية الفقيه؛ انجام: و لا یکون العدل الثاني مزاحماً لتصرف العدل الأول لعدم وقوع التصرف منه کا: هاشم، بی تا؛ 39گ (112ر-150ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 165-18]
al-wilāya fīmā nusib-a ilā šayx-i ṣadūq
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 4484
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا (الفبائي: -438]
velāyat-e motlaqe
قزوینی، اسدالله بن محمد ابراهیم، ق13 قمری
qazvīnī, asad-ol-lāh ebn-e mohammad ebrāhīm( - 19c)
تاریخ تأليف: رجب 1262ق
در معنی و تقسیم ولایت و اختصاص آن به حضرت ام المؤمنين و ائمه طاهرین علیهم السلام.
آغاز: عجائب امر تسر المؤمن التقى و تضر المنافق الشقي، در بیان
ولایت مطلقه که یکی از اطلاقات اسامی وجود مطلق است
انجام: ظاهر فرمود خلقت جمیع خلق خودش را، نحن صنائع الله و الخلق من بعد صنائع لنا ...
[فهرستواره منزوی 602/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3377/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1262ق؛ با خط خوردگی؛ 7 گ (69پ -75پ)، 17 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 9 -155]
velāyat -e motlaqe
بهبهانی، عبدالله بن محمد، - 1325 ؟ قمری
behbahānī, ‘abd -ol -lāh ebn -e mohammad( - 1907)
تاریخ تأليف: 1334ق؛ محل تأليف: شیراز
درباره معنی ولی و ولایت مطلقه که گروهی از طلاب در مجلسی از مؤلف در این موضوع پرسیده اند و وی می خواهد اثبات کند که ولایت ائمه علیهم السلام همان ولایت الهي است، بدین معنی که آنها مظهر ولایت خدایند، در این کتاب آیات و احادیث بسیار به عربی آورده شده و ترجمه می شوند.
آغاز: الحمد لله الذي یفعل ما یشاء ولا یفعل ما یشاء غیره ... در این سنه 1334 زمان توقف در بلده شیراز
[فهرستواره منزوی 602/9]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/3
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا؛ پیش نویس وی است، با خط خوردگی و اضافه؛ 138گ (196ر -333ر)، اندازه: 21×16سم [ف: 4 -185]
velāyat-e motlaqe-ye elāhī
شهیدی قزوینی، ابو تراب، 1240؟ - 1335 شمسی
šahīdī qazvīnī, abū-torāb (1861 - 1956)
رساله کوتاهی است در مورد ولایت مطلقه خداوند متعال نسبت به کائنات، مؤلف با بهره گرفتن از آیات قرآن و روایات معصومین به بحث می پردازیم؛ سپس ولایت رسول الله و ائمه طاهرین (صلوات الله علیهم) را بررسی نموده و چنین پنداشته است که بدون قبول ولایت رسول خدا و ائمه طاهرین فرد نمی تواند موحد باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13084/2
آغاز: الحمد لله الذي هو ولینا، لیخرجنا من ظلمات الجهل إلى نور القلم و اليقين ... و بعد چنانکه جهل بحقيقة توحید موجب تفرقه
أمة و تأسيس فوق مشر که است؛ انجام: کسی که او را واجب الاطاعه داند بدون امر خدا و رسول و امام به لسان و یا عام بالضرورة او مشرك است به شك جلی، عصمنا الله من ذلك و من شاء فليؤمن و شاء فلیکفر.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی؛ 40گ (49ر- 88ر)، 19 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 11/5 ×18/5 سم [ف: 33 -151]
الولاية من قبل السلطان الجزائر و الظالم - العمل مع السلطان
Filāyat -ul muwașşī ilayh -i bi -t -tazwīj
انصاری، خلف بن عبدالعلی، ق 12 قمری
nsārī, xalaf ebn -e ‘abd -ol -‘alī( - 18c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 19 جمادی الثاني 1176ق
رساله ای استدلالی در این که اگر شخصی وصیت کند که دختری که بر او ولایت دارد، پس از مرگش او را تزویج کنند آیا این وصیت برای موصی ایجاد ولایت می کند یا نه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3450/9
آغاز: طال جدال علمائنا الأبدال و کثر في عرصات محاوراتهم بث القيل و القال و زهر في روضات جناتهم بیان نهج الدليل الاستدلال؛ انجام: منطبقة لما نحن فیه و منسجمة لما کنا نعنیه الحمدلله کما هو أهله و صلی الله علی محمد و آله ...
خط: رقعی، کا: آل عصفور، احمد بن محمد، تا: قرن 13؛ 104گ (179ر -282ر)، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 9 -245]
ولایت نامه - سلسله نامه
ولایت نامه فارغ نامه
ve اāyat-nāme
خاکی، علی خان، ق 10 قمری
ve اāyat-nāme
یکی از داستانهای شجاعت نمایی حضرت امیر المؤمنين علیه السلام است که نگارنده از درویش شنیده و با تحریری ادبی آمیخته به ابیاتی از خود نگارنده یا شاعران دیگر، نگارش داده است. این داستان ساختگی و ریشه تاریخی ندارد ولی از جنبه ادبی و برای مطالعه در ادبیات روزگار صفویان حایز اهمیت می باشد. ملخص داستان: رعد دلاوری جنگی، برادر زاده خسرو پادشاه «شارقیه» بود، در برخوردی دختر عمویش را دید و عاشق وی شد، عمویش کابین دختر را سر حضرت امیر المؤمنين علیه السلام خواست، رعد به مدینه رفت و در مصاف از آن حضرت شکست خورد، به اسلام گروید و حضرت او را با اعجاز به شارقیه برد و بر پادشاه و اهل آنجا غالب آمد، همه اسلام آوردند و رعد به کام دل رسید.(سید احمد اشکوری)
آغاز: ای بحر وجود از کف جود تو نمی ** ای پیش وجودت همه عالم عدمی/ ای جنبش چرخ و گردش لیل و نهار ** هست از قلم قدرت تو یک رقمی
الحمد الأحد الصمد واجب الوجود و الصلاة علی سیدنا محمد صاحب المقام المحمود ... امت بعد این روایتی است از جمله ولایات حضرت شاه ولایت پناه سلطان تختگاه انما ولیکم الله آن شجاعی ... به خاطر این فاتر این ساکن اماکن قصور و عیبناکی فقیر کثیر التقصير علی خان خاکی رسید ...
انجام: خجسته روز و شبت نیز تا بدان ساعت ** که نور لازمه روز و بهر شب ظل باشد
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر نهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1377ش، با تصحیح سید احمد حسینی اشکوری
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 1250 و 2345/1 عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر نگارنده؛ مجدول؛ 15گ (1پ -15ر)، 17 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 4 -58] و [عکسی ف: 6 -448]
velayat -name
درویش شیرازی، محمد هاشم بن اسماعیل، 1110؟ - 1199 قمری
darvīš -e šīrāzī, mohammad hāšem ebn -e esmāʻīl (1699 - 1785)
تاریخ تأليف: 1167ق
منظومه ای است عرفانی درباب ولایت علی بن ابی طالب علیه السلام؛ نزدیک 1700 بیت که در آن سلسله مشایخ ذهبی یاد شده است. وی در چند بیت به صراحت مثنوی را «ولایت نامه» تسمیه نموده، از قبیل: «این کتاب درس عشق اولیاست ** هم ولایت نامش از
خداست؛ در ولایت نامه این نور وضیاء ** اقتباس است از علوم انبیاء؛ در ولایت نامه اسرارم جلیست ** لیکن ولایت نامه ز انوار علیست».
آغاز: ای برادر روز و شب نام علی ** بر زبان داری و از وی غافلی/ پیش خود شادی که تو هم شیعه ای ** بلکه هم زان فرقه ای که ناجئی/ لیک حب دینی دون در دلت ** آتشی افروخت در آب و گلت
انجام: چه بود ای معطر بی سرمایه گان ** رد نگردانی دعای بندگان/ این دعاها را اجابتها دهی ** بالرسول الهاشمي و اولاده چاپ: ایران، سنگی، 1330، خشتی، 53ص
[الذريعة 336/19 ؛ نسخه های منزوی 3304؛ دنا 10: 1120 (10 نسخه)]
آغاز این محبت را رو تو از خود رو کنی ** خویش چون پروانه خرج نور کن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد هادی، تا: جمادی الثاني 1172ق؛ افتادگی: آغاز؛ 62 گ، 12 سطر، اندازه: 30×12/5 سم [ف: 4 -842]
آغاز: تا که در دل حب مال شهوت است ** ابر سختی مانع این دولت است؛ انجام: ما فقیران عائلان در کوی تو ** سائلان و عاشقان روی تو
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 71گ، 25 سطر (14/5×8)، اندازه: 20×14سم [ف: 16 -548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن جهانگیر فراشبندی، تا: 1207ق؛ مصحح، 61گ (81ر -141پ)، 14 سطر (16/5×8) [ف : 317-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاضی، هدایت الله بن محمد هادی، تا: جمعه 27 رمضان 1289ق؛ مجدول؛ 57گ، 15 سطر، اندازه: 10/8 ×17سم [ف: -704]
آغاز برابر
خط: نستعلیق، کا: لطف الله بن محمود، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 773ص (73-1)، 15 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 21 -226]
آغاز برابر؛ انجام: چه بود ای معطی بر سرمایگان ** رد نگردانی دعای بنده گان
خط: نسخ، کا: میرزا مصطفی، تا: 27 صفر 1301ق؛ 57گ (1پ -57ر)، 15 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [مؤيد: 3 -30]
آغاز: تا که خود بینی بود نفست رهین ** کل نخور هر چید ازشاخ یقین/ تیغ بر کش این دو را سر ببر ** تا که باشی روز محشر شاه و حر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالفتح، تا: دوشنبه 14 جمادی الاول 1303ق افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 39گ (1ر -39ر)، 18 سطر، اندازه: 22/3×13/9سم [ف: 43 -183]
آغاز و انجام: برابر
حدود 1700 بیت دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر پسیان، تا: 1304ق؛ مجدول؛ 62گ (40پ -101ر)، اندازه: 21/4×15/5 سم [ف: 8 -467]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر پسیان، تا: 1304ق؛ جلد: میشن، 62گ (40پ - 101ر)، اندازه: 21/4×15/5 سم [ف: 3 -645]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 شوال 1350ق؛ واقف: شمس الدين پرویزی، مهر 1343؛ 52گ، 17سطر (16×8/3)، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 7 -888]
آغاز برابر؛ انجام: شکر لله نیستم از این دو تا ** مفترین یا منکرین اولیا/ مفترون را منکرون باشد سزا ** کالخبیثین الخبيثاتش جزا/ منکران باشند هم از مفترون ** استعیذ الله مما یفترون
خط: شکسته نستعلیق، کا: مجذوب علی شاه، محمد جعفر بن صفر، بی تا؛ 22ص (27 -48)، قطع: بیاض رقعی (رشت و همدان: ف: - 1402]
آغاز هر که (هر چه) در دل هست مال و شهوت است ** ابر سختی مانع ایندولت است/ دولت جاوید حب مرتضی است ** هر که آن را یافت از دنیا جداست؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مذهب مجدول؛ 127ص، 14 سطر (16×9)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 2 -276]
velayat -name
کاشف دزفولی، صدر الدين بن محمد باقر، 1174 -1258 قمری
kāšef -e dezfūlī, sadr -od -dīn ebn -e mohammad bāqer (1761 - 1842)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 2 شعبان 1205ق
مثنوی عرفانی حدود 1085 بیت.
آغاز: بسمله. ابتدا کردم بحمد ذوالجلال ** قادر و یکتا که باشد بی مثال/ قدرتش آورده عالم را پدید ** رحمت او داده انسان را نوید
انجام: تا بدنیا وارهی از اضطراب ** در قیامت دور باشی از عقاب/ این نصیحتها ز دل بشنو تمام ** عاقلان را نکته ای بس و السلام
تهران، ملک، شماره نسخه: 5370/2
آغاز و انجام: برابر (قد تمت هذه الرسالة ... هذه صورت خطه دام ظله)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 15 ربیع الثاني 1225ق؛ از روی نسخه خط سراینده؛ 34گ (48پ -81)، 17سطر [ف: 8 -317]
elāyat -nāme
سلطانعلی شاه، سلطانمحمد بن حیدر، 1251 -1327 قمری
soltān-‘alī-šāh, soltān-mohammad ebn-e heydar (1836- 1909)
درباره لفظ «ولایت» و معنی تکوینی و تشریعی آن و ولایت انبیا و اولیا و خاصان خدا و معنی ذکر و فکر و لزوم اجازه در سیر و سلوک، با دلیل های عقلی و نقلی و گفتهای عرفا و صوفیان بزرگ، در یک «مقدمه» و دوازده «باب» دارای فصول و یک «خاتمه» و ملحقاتی که به تاریخ دوازدهم ربیع الاول 1320ق کتاب افزوده شده است. فهرست مطالب: مقدمه: در معانی ولایت؛ باب 1. در حقیقت ولایت؛ 2. در ولایت تکلیفیه؛ 3. در فرق بین قبول و لایت و قبول رسالت؛ 4. در اصناف مردم؛ 5. در فوائد ولایت نزد اهل الله ؛ 6. در آنچه که سالك را لازم است؛ 7. در معامله سالك با خالق؛ 8. در معامله سالك با رعیت و خدم خود؛ 9. در خصلتهای انسانی که باعث پیوند ولایت است (ذکر)؛ 10. در اتصال پیوند ولایت تا زمان آدم؛ 11. در احتیاج خلق به معلم و مرشد؛ 12. در بیان حال مؤمن بیعت کنند؛ خاتمه: در شرایط ذکر خفی و جلی. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الواحد الفرد الصمد الذي بعد فلا یری ... و بعد این ریزه خوار خوان نعمت الهي
انجام: و هر وقت که از جهتی امر ضروری از مقام خود بیرون آید چشم در پیش دارد و بجوانب ننگرد یا متفرق نشود
انجام ملحقات: بر حذر باشند که بورطه حلول و اتحاد و وحدت وجود و أباحه و زندقه گرفتار نشود
چاپ: ایران، سنگی، 1324، وزیری، 342+3+3 صص [فهرستواره منزوی 1084/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صالح بن علی بن محمد بن محمد صالح جنابدی بیدختی، تا: جمادی الثاني 1319ق؛ ملحقات نستعلیق، عباسعلی قزوینی، غره ربیع الثاني 1322ق؛ جلد: تیماج، 167 گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 17 -35]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 محرم 1321ق؛ جلد: تیماج، 221گ، 15سطر (14/5×8)، اندازه: 20×13سم [ف: -438]
آغاز برابر؛ انجام: و وزیره و خلیفته بلافصل علی بن ابیطالب سلام الله علیهما
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1322ق؛ واقف: نائینی؛ 208گ، 14 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 4 -270]
velāyat -nāme
عبدالواحد
‘abd -ol -vāhed
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4773/2
آغاز: بیا ای صادق مؤمن زمانی گوش جان بگشا ** مشو پروانه سان یکدم ز سوز عشق با پروا/ که تا پیشت فرو خوانم حدیثی از شه مردان ** شود جان و دلت تاز رخت چون لاله حمرا؛ انجام: بگفت آن پیر روشن دل چه می پرسی مپرس از من ** که هستم من دل و جان غلام بنده مولا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (34ر-36پ)، 14سطر (14×8)، اندازه: 11×17 سم [ف: 14 -3817]
velāyat -nāme
ناشناخته:
چنمد مثنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 8 -156]
آغاز: چنین که لعل لبت ز آب خضر داد نشان ** توان رسید به یک دم بچشمه حیوان؛ انجام: من حلاوی شیرین سخن که نیست مرا ** بغیر مهر نبی و ولی بصفحه جان از بندگان ثنا خوانم و تو می دانی ** ضمیر بنده خود یا امیر متقیان
قصیده ای است حدود 93 بیت، شاید از میر حلوایی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن، گ (78پ -80ر)، اندازه: 26/1×14/8 سم [ف: 8 -388]
آغاز: حب حیدر دان چو شمعلی در درون ** هنچو صر صر حب این دنیای دون/ دشمن این شمع می باشد هوا ** می کشد آنرا نمی بخشد ضیا؛ انجام: مرگ پیش از مرگ باشد ای عمو ** کز خودی میری بر آری سر ز او
خط: نستعلیق، کا: ابوالفتح، تا: دوشنبه 24 جمادی الاول 1303ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم، 10گ (48ر - 57ر)، 18 سطر، اندازه: 22/3×13/9 سم [ف: 43 -183]
velāyat - nāme -ye amīr -al -mo’menīn va dast borīdan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13609/87
از مولوی؛ بی کا، بی تا، 1 گ (143ر) [ف: 37 -129؛ فهرست رایانه ای ج4 -1091]
velāyat-nāme-ye šāh-e mardān
مقدم، حسن، 1316 - 1344 قمری
moqaddam, hasan (1899 - 1926)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13609/17
از حسن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 1گ (30ر) [ف: 37-126؛ فهرست رایانه ای ج 4 -1091]
velāyat-nāme-ye šāh-e mardān
غیر همانند: 1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13609/93
از حسام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (155ر) [ف 129 -37 ؛ فهرست رایانه ای ج 4 -1091]
از حمزه کوچک؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 1گ (64پ) [ف: 37 -126؛ فهرست رایانه ج 4 -1091]
از عصمت؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ 1 گ (65 پ) [ف: 126-37؛ فهرست رایانه ج 4 -1091]
velāyat-nāme-ye šāh-e mardān va javāb-e mas’ale-yeqeysar goftan
قائم مقام، ابوالقاسم بن عیسی، 1193 - 1251 قمری
qā’em-maqām, ab-ol-qāsem ebn-e ‘īsā (1779 - 1836)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13609/49
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (80ر) [ف: 37 -127؛ فهرست رایانه ای ج 4 -1091]
wilāyat-ul waṣī fī nikāḥ-iṣṣaġīrayn
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 205/1
از شیخ جعفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 -34]
ولایت و نبوت و ملک و الهام و وحی و خواب راست - نبوت و ولایت
al -wilāya wa -l walī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/57
آغاز: فیه مقدمات المقدمة الأولى في بیان أن الولي ماهو فیقول فیه و جهان الأول أن یکون فعیلا ما لغة من الفاعل کالعلیم و القدير؛ انجام: ایها الكفار تو بواقبل یوم تحشرون ** فاعرضوا و استنکفوا عما یقول المبطلون/ و اعبدو الله الذي یعفو اخطا یا مالکم ** من الله غیره ان انتم لا مفترون
بنقل از تفسیر کبیر فخر رازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ 1گ (190پ) [ف: 15 -157]
al -wuldān (urjūza)
قرطبی، یحیی
qortobī, yahyā
از شیخ یحیی قرطبی که روزگارش به دست نیامد. عقاید و فقه منظوم است برای کودکان، با سربندهای باب: قواعد الاسلام، التوحيد، الصلاة، فرائض الوضوء، سنن الوضوء، فرائض الغسل، سنن الصلاة، فرائض الصوم، سنن الصوم، فرائض الزكاة، سنن الزكاة، فرائض الحج، سنن الحج.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 424/2
آغاز: بسمله، صلات. یقول «یحیی» القرطبي الدار ** المرتجي مثوبة الغفار/ بسم الأ له ابدأ المقالا ** فمنه ارجو العفو و الا فضالا .../ او بعد حمدالله یا اخوانی ** فهذه ارجوزة الولدان؛ انجام: و تب علیه ما له سوالی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، نسخ غرب اسلامی [ف: 1 -14]
walad -ul bint fi -l mawqūf ‘alā awlād -il awlād (r. -un fī masala -ti)
بلال بن سنان، قرن 11 قمری
balāl ebn -e sanān( - 17c)
اهداء به: ابوالفتوح سلیم خان عثمانی
بلال بن سنان مدرس مدرسه جبه علی که در پایان از طبقات هفت گانه حنفی یاد شده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9478/8
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه؛ انجام: مدرسا بمدرسة جبه علی
خط: نستعلیق، کا: بلال بن سنان، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، 4گ (73پ -76ر)، 23سطر (18×14)، اندازه: 20×13سم [ف: 381-17]
الولد سرابیه - شرح «الولد سر ابیه»
-Walad -us safiq
ختنی، احمد بن موسی، قرن 8 قمری
xotanī, ahmad ebn-e mūsā( - 14c)
به نام: علاء الدين فخرارغ جنکس خان و غیاث الدين وزیر (یعنی پسر رشیدالدین فضل الله همدانی)
تاریخ تأليف: 733ق
تأليف احمد بن موسی ختنی قاضی مترجم تواریخ که در سال 733ق به نام علاء الدين فخرارغ جنکس خان و غیاث الدين وزیر (یعنی پسر رشیدالدین فضل الله همدانی) تأليف کرده، نسخه مورخ 741 هجری. در ورق 246 ضمن اخبار سال 725 می نویسد که مصحوب عزالدین دانیال در نخجوان بود و حضرت رسول را در مدرسه ونریه (؟) اتابکان در دست دختر اندمین اتابک ایلدگز دیده بود. نمونه ای از عبارات آن: «کتب تواریخ بازارستان مصر جامع است. هر چه خواهی آنجا یابی و به دقت دخول به بازار مطالعه اخبار، عاقل از کردارهای نیک متقدمین آن چیز خرد که خرد پسندیده دارد و مغبون نیفتد و عاقل متاعی بستاند که خسران را انگشت به دندان گیرد».
کاشان، عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 -617]
ولدنامه - فرزند نامه
ولد نامه - پندنامه
valad nāme = masnavī-ye valad = masnavī-ye bahā’-oddīn valad
سلطان ولد، احمد بن محمد، 623 - 712 قمری
soltān valad, ahmad ebn-e mohammad (1227 - 1313)
تاریخ تأليف: 690ق
مثنوی عرفانی است در سه دفتر، که دفتر اول هم وزن الهي نامه عطار یا حدیقه سنایی در بحر خفیف سروده شده و در سال 690 پایان یافته است. دفتر دوم هموزن مثنوی معنوی پدرش در بحر رمل مسدس مقصور یا محذوف سروده شده و دفتر سوم مانند دفتر دوم در وزن مثنوی معنوی، که در حقیقت بسط و تفصیل مطالب دو دفتر پیشین است. هر یک از دفترها در حدود ده هزار بیت است، با پیشگفتاری کوتاه به نثر.
آغاز 1: ابتدا می کنم بنام خدا ** موجد عالم فنا و بقا/ آنگه نه ضد بود، نه نه او را ** نیستش کس شریک، در دو سرا
آغاز 2: ابتدا از نور بخش شمع جود ** آنکه صنعش را فلک آرد سجود
آغاز 3: شاه منم شاه منم در دو سرا ** ملک بخشم بگدا دفع کنم رنج و بلا
چاپ: دفتر یکم به کوشش زنده یاد جلال الدين همایی 1315خ/1355 ق چاپ شده
[الذريعة 1279/9 ؛ فرهنگ سخنوران ص 274؛ دیوان سلطان ولد (مقدمه ص هفت)؛ مشترک پاکستان 374/7 ؛ نسخه های منزوی 3304/4]
بی کا، تا: قرن 7 [نشریه: 4 -340]
آغاز: هر که بر هستی حق جوید دلیل ** او زیانمندست و اعمی و ذلیل؛ انجام: ای در طواف کعبه ات حور و ملک و انس و پری ** وی ذره های نور تو خورشید و ماه مشتری
این مثنوی تا صفحه 428 نسخه می باشد از صفحه 428 به بعد با شماره گذاری دیگر که از یک تا 103 است غزلیات سلطان ولد می آید؛ خط: نسخ، کا: صدر بن ولد بن جلال الدين، تا: 690ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 266گ، 15سطر (11/5×8)، اندازه: 15×10 سم [ف: 6 -858]
شامل هر سه دفتر ولدنامه (مثنوی ولدی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ظاهرة قرن9؛ مجدول؛ 398گ، 25 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 505-3]
آغاز برابر 1؛ انجام: مکن از خود قیاس ایشان را ** منکر خوار عشق کیشان را
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 838 -839 ق؛ افتادگی: انجام؛ همراه «مثنوی معنوی»، به دنبال «دیوان عطار»؛ 185گ (460ر -644پ هامش) [ف: 2 -267]
آغاز: برابر 2؛ انجام: هر که آرد این وصیت را بجای ** در دو عالم راحتش بخشد خدای
600 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: درویش علی، تا: 863ق، جا: بخارا بر مزار ناصر بخاری؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی، 46گ (485 - 530)، 40سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 8 -403]
آغاز: نقص تو یابد زداد حق کمال ** چشم تو گردد منور زان جمال/ طاعت و ذکر خدا بینا کند ** بیضهارا صاف چون مینا کند/ ذکر حق کن نام حق بر روز و شب ** تا ترا جنت رسد بی شک زرب
از اول دفتر سوم تا «در بیان آنکه حق تعالی بموسی علیه السلام از صورت درخت آتش ندا کرد ...»؛ خط: نسخ خوانا و زیبا، بی کا،
تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 90گ، 23 سطر چهارستونی، اندازه: 26×17سم [ف: 8 -4950]
انجام: در پایان آمده: «تمت جلد الابتداء المثنوي المعنوي الولدى»
شامل هر سه دفتر؛ خط: نستعلیق، کا: مولوی، حسن، تا: رمضان 1028ق، جا: مصر در زاویه مولویه؛ مجدول، با سرلوح زیبا؛ 226گ، 25سطر (15×9/5 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: 15 - 4138]
آغاز برابر 1؛ انجام: نه نوازش کنم دگر نه عقاب ** لب ببندم چو شد تمام کتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 295گ، 23سطر (16×9)، اندازه: 18×11 سم [ف: 17 -171]
آغاز برابر 1؛ انجام: زاین می شود نماز تمام ** چون شدم مست بنهم از کف جام/ نی نوازش کنم دیگرنه عتاب ** لب ببندم چو شد تمام کتاب.
خط: نستعلیق، کا: منور علی شاه شاه ایازی، تا: 8 جمادی الثاني 1332ق، جلد: تیماج، 105گ، 25 سطر، اندازه: 23×16سم [ف مخ: -]
آغاز سبب انشاء مثنوی ولدی در بیان اسرار احدی آن بود که حضرت والدم و استادم و شیخم مولانا جلال الحق والدین ... در مثنوی خود قصهای اولیای گذشته را ذکر کرده است؛ انجام: شد تمام این نمط در این دفتر ** تا چه آید ازین سپس دیگر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول و مذهب، با سرلوحی زیبا؛کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 103گ، 50 -48سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 3 -1403]
آغاز: ...... بی شمر بودت منازل در جهان ** تا شدی اکنون ز سلک بالغان/ یک از آنها هیچ در خاطر نماند ** جمله را جان همچو گرد از خود فشاند؛ انجام: گر چه باشد عقل را جستن نکو ** صحبت عاقل بهست آن جوی تو/ جستن علمست هم نیکو بدان ** جستن عالم بود بهتر از آن ...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: 3 -1207]
ولد والد (رساله در تحقیق) - مسالة في وجوه استدلال علی نفی صحة أن یطلق الولد
wamḍ-ul barq-il mūhin = lawāmi‘ barq
جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم، 767 - 832 قمری
jīlānī, “abd -ol -karīm ebn -e ebrāhīm (1366 - 1429)
حالات قلب را طی شرح حدیث «ما وسعنی أرضي ولا سمائی و وسعنی قلب عبدی المؤمن» گزارش می دهد با شواهد از گفتارهای نثری و شعری بزرگان عرفان و تصوف. نام کتاب چنان که ذکر شد روی برگ اول رساله آمده، ولی بغدادی در هدية العارفين (610/1) کتاب را به نام «لوامع البرق الموهن» می خواند و آن را جزء نهم از کتاب «الناموس الأعظم» می داند. این کتاب دارای هشت «باب» است: 1. ذکر مجلی مخاطبات الانس في حضائر القدس من القلب؛ 2. ذکر مجلی محاضرات الاسماء مع العبد في المقام الاسني من القلب؛ 3. ذکر مجلی صور التجليات المنزهة عن الهيآت الحسيات من القلب؛ 4. ذکر مجلی ظهور المعاني و بطون الصور و المعاني من القلب؛ 5. ذکر مجلی الارادة الباهرة بظهور حکم القدرة القاهرة من القلب؛ 6. ذکر مجلی العليم بحال المحدث و سان القديم من القلب؛ 7. ذکر مجلی الوجود الساري و تعیین البديع الباري من القلب؛ 8 ذکر مجلی الكمال المطلق لوجوب الحق من القلب. (سید احمد اشکوری)
آغاز : الحمدلله مظهر أسمائه وصفاته اکمل مظهر خلقه من نور ذاته فجعله قلب الوجود و خلاصة کل موجود.
انجام: فقد قال صلی الله علیه و آله من عرف نفسه فقد عرف ربه فلنکتفی بهذه المقاله و نجعلها آخر الرساله.
[کشف الظنون: 1922]
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه ... اما بعد فهذا کتاب اذکر فیه بعض الحضرات القدسية التي اتسعت لها القلوب المحمديه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1011ق، جا: یمن؛ جلد: تیماج، 49ص (242 -194)، 17 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 10 -1770]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 24گ (38پ -61پ)، 17 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6 -38]
wamdat -un nur
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn -e ‘abd -on -nabī (1765 - 1817)
در اسرار نبوت و ولایت و معارف الهي و شرح یک آیه و دو حدیث؛ این کتاب دارای یک «مقدمه» (شامل چهار رکن) و دوازده «تجلی» است: تجلی 1. میقات نقطه؛ 2. میقات الف؛ 3. تطبیق اسم الله یا محمد؛ 4. در اسراء نام علی؛ 5. در میقات زار 6. میقات الحار و بیان الثمانيات الالهيات؛ 7. میقات باء و بیان
عشریات؛ 8. میقات لام و بیان اربعینیات؛ 9. میقات میم و بیان اربعینیات؛ 10. میقات عین و بیان سبعینیات؛ 11. بیان تطبیق عوالم؛ 12. در این تجلی که در حقیقت مقصد اصلی کتاب است (بر اساس سخن مؤلف در دیباچه) یک آیه و دو حدیث ترجمه و شرح و تفسیر و تاویل می شود، مطالب این تجلی در چهار گلبن و چهار گلشن چهار لطیفه، پنج دقیقه، چهار گلزار و پنج گل گشت فراهم آمده است.
[فهرستواره منزوی 1085/8]
آغاز: مقدمه باید دانست که قطع سبیل معرفت بغیر از پای مجاهده و بال مساعده ... صورت پذیر نمی گردد و ثانی تالی اول. الذين جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا ... و مجاهده متوقف بر علم و علم بر عقل است؛ انجام: المربوبيه و دویم قوله علیه السلام العقل نور یفرق به بین الحق و الباطل هذا آخر ما نقلناه من و مضة النور من مؤلفات مولانا حاجی میرزا محمد سلمه الله تعالی.
فاقد دیباچه و خطبه است و از آغاز مقدمه شروع می گردد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: رشتی، احمد بن علی محمد، تا: 1220ق، جا: نیم آورد اصفهان؛ 21ص (344 -364)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 584-9 ]
آغاز: بسمله الحمدالله و سلام علی عباده ... اما بعد پس چنین گوید قاصر جانی ابو احمد محمد بن عبد النبي؛ انجام: روی جدنا عن جبرئیل عن الباري صورة خط المصف قد کان الشروع في تصنیف رسالتی هذه بمحروسته بافق و وقع الفراغ منها في محروسه الكدره من ارض فارس ... نظم: رویت و مارویت عن الروايه ** علی تقدیر تنشیط الزماني. خط: نسخ، بی کا، بی تا، 300ص، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 10 -1777]
wamat-un nūr min šāhiq-iṭṭuwr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13428
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اجری في بحر الايجاد؛ انجام: شاهدا من أحاديثنا.
از محمد حسن بن علی زنوزی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: -606]
وندیداد - وندیداد
vandīdād
یکی از قسمت های پنج گانه اوستا است در قوانین دینی و احکام مذهبی زرتشتیان به زبان پهلوی.
چاپ: تهران، 1343ش، به کوشش پورداود
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9661
آغاز: بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر مهربان دادگر دادار اورمزد ریومند ... جد دیو داد می نویسم روز آبان ما فروردین آغاز کردیم؛ انجام: انجامه: تمام شد کتاب جد دیو داد روز مینو انیران مه آدر کاه اوزیرن سنه 1187 یک هزار یک صد و هفتاد و هشت از شاه نشا ایزدگرد شهریار ساسانی تحمه خزست ایران اندر ولایت هندوستان در بندری منیبی نویشتم بنده کاتب الحروف مندین بنده موبد جاده روشتم بن داراب فرامرز نویسته شد هر که خواند دوعا آفرین رساند ایدون باد
کا: پهلوی، موبد جاده روشتم بن دارا بن فرامرز، تا: 1187ق؛ 312گ، 17سطر، اندازه: 26/5 ×36سم [ف: 31 -39]
vandīdād
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26288
آغاز: ... بخشاینده بخشایشگر مهربان؛ انجام: نداریم غیر از تو فریاد رس کا: بهرام بن مرزبان، تا: 1032ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
vahhābī -hā
درباره وهابیها از ضیاء الدين مدیر مدرسه اتحادیه شیراز از روزنامه قانون.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9377/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 29گ (28 -56)، 17 سطر (10×16/5)، اندازه: 12×20سم [ف: 17 -358]
vahab -oz zobayr
رساله ای است در بیان اقسام اذکار و اشغال ومراقبات در سه فصل با عنوان های «وهبه - وهبه». مؤلف از مریدان خواجه محمد زبیره بوده است و در فهرست مخطوطات شیرانی (ج 2 ص 265) به عنوان زین العابدين معرفی شده است و نسخه شیرانی در 29 صفر 1184 کتابت شده است. این در حالی است که در فهرست ندوة العلماء (ص 230) مؤلف کتاب را «سید قطب الدين محمد اشرف» دانسته اند؟ برای زیادت توضیح بخشی از مقدمه کتاب نقل می شود: «اما بعد
این رساله ای است در بیان اقسام اذکار و اشغال و مراقبات و تصورات و مشاهدات که از جمیع طرق مشایخ کبار -رضوان الله تعالی علیهم اجمعین - برای تعطش سالکان و طالبان راه حق - جل و علا -مفید دانسته، مسمی به وهب الزبير از کمترین آسان بوسان جناب ولایت مآب حضرت پیر دستگیر قیوم الزمان مشغول بحق معرض و متنفر از غیر خواجگی محمد زبیر - رضی الله تعالی عنه - اعنی سید قطب الدين محمد اشرف حیدر حسین بن عنایت الله بنا بر استدعای بعض محبان قلبی و ملا زمان صمیمی علی الخصوص حافظ سید جمال الله و نیز امانتا برای خواجه محمد ضیاء الله -غفر الله له - که بصورت و معنی همیشه با یکدیگر صحبت الله في الله بودند، این اجزا که جواهر متعدده بودند در سلک داشته جمع ساخته آمد که باکثر طالبان و سالکان راه را بوقت من أوقات الجذبات بکار آید ...».
در انجامه مؤلف نیز چنین آمده است: «این احقر دور از کار جامع این اذکار امیدوار به رحمت پروردگار غفار در جناب پیر و دستگیر قیوم الزمان خليفة الله قطب الاقطاب شیخنا و امامنا قیلتنا ... حضرت خواجہ محمد زبیر بن ابوالعلی بن محمد نقشبند -رضی الله عنهم أجمعين - اشتغال و اذکار نقشبندیه و قادریه و بهر چه موافق حوصله این عاجز دانسته تلقین فرموده بودند و از هر طریق مختار و مرخص ساخته بودند، اما بعد ارتحال و انتقال آن حضرت روحانیت ایشان همه اذکار و اشغال که درین اوراق مذکوراند اجازت چهارده خانواده بلکه اجازب عام علیحده چنان که در عالم شهادت نیز از اوشان پیدا است ارشاد فرمودند ...). این رساله در سه «فصل» برگزار شده است: 1. در اذکار و اشغال؛ 2. در مراقبات و مشاهدات و تصورات و غیره؛ 3. در بیان لطائف سته.
[فهرستواره منزوی 1085/8 ؛ مشترک پاکستان 2112/3 ؛ فهرست مخطوطات شیرانی 265/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1736 عکسی
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي نور قلوب العارفين و الذاكرين بقول لا اله الا الله محمد رسول الله والصلوة والسلام علی رسوله و حبیبه المصطفي و نبیه المجتبي محمد رسول الله صلی الله علیه و علی آله و اصحابه؛ انجام: و چون که این عاجز را سفر مدینه طیبه در پیش است، لهذا حافظ سید جمال الله - غفر الله تعالی [کذا]- را لازم و اليق است که بخدمت اخی خواجه ضیاء الله -سلمه الله تعالی- حاضر شده این اوراق را بخدمت شان بگذرانیده اجازت حاصل نماید. تم الكلام الي حمدالله تعالی العلام.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکھنو، هند، شماره 123 (ردیف 136)؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه سید محمد محی الدين حسینی مودودی فضل رحمانی، تا: 27 رمضان 1327ق؛ 98ص، 15سطر [عکسی: ف: 5 -176]
vahm va dam
رساله بسیار مختصری است در بیان علم و هم و دم به نقل از حکمای هند و یونان و ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15827
آغاز: بسمله، الحمدلله اما بعد این مختصری است در بیان و هم و دم نقل است از ارسطوی حکیم بدان ای عزیزی که حکیم هندوستان؛ انجام: که از ابتدا و انتها بمطالعه شریف مشرف سازد و فایده این علم را عمل کند انشاء الله تعالی وحده العزيز ... توفیق و سعادت رفیق باد تمة الكتاب
خط: نستعلیق، کا: احمد تنکابنی، تا: قرن 13، 5گ (109پ۔ 113پ)، 17 سطر (15/5×9/5 )، اندازه: 22×17سم [رایانه]
ویراف نامه - ارداویراف نامه
vīrāna
تبریزی ، محمد علی بن محمود، قرن 11 قمری
tabrīzī,mohammad ‘alī ben mahmūd (17c)
سفینه ای است که دیباجه ناتمام و بخش هایی از آن در این مجموعه حاضر موجود است. این سفینه به خط گرد آورنده این مجموعه محمد علی تبریزی است. دنباله دیباچه ناتمام تا دو صفحه نانوشته است و پس از آن فقرات مختلف نظم و نثر از گویندگان و نویسندگان آورده شده است. اینک عنوان های موجود در ویرانه که با فاصله ای در دنبال خطبه آمده است: اشعاری به عربی (فردها و دوبیتی ها) از مجنون عامری، افضل الدين، شیخ محیی الدين بن العربي؛ رساله در استخراج اسامی و القاب ائمه علیه السلام؛ از محمد بن منصور صدر الحسيني محاسباتی بر اساس انطباقات زبر و بینات اسامی، القاب و اسامی ائمه علیهم السلام به زبان عبری و نیز استخراج اسامی و صفات ائمه علیهم السلام از آیه شریفه تطهیر (رجوع شود به فهرست 204/22 و 66/23 و 366/10 )؛ شرح ابیاتی از دوانی در استخراج اسم محمد و تطبیق آن با اسلام و اسم علی با ایمان؛ دو بیتی از ملا محمد علی ابهری ولد عنایت الله در استخراج نام علی و محمد صلی الله علیه و آله از الف و لام الله؛ دو بیت از جامی در استخراج نام علی از «احد»؛ تعریف بینات و زبر در اصطلاح اهل جفر؛ ابیاتی از شیخ بهائی (منسوب) در زبر شاه عباس و بینات خلد الله ملک؛ ولی دشت بیاضی (سرگذشت کوتاه، قتل او به دست اوزبکان و پیشگویی او قتل خویش را در یک رباعی؛ نامه فکاهی با رمز طنز - بخشی است از نامه ای با استفاده از کلماتی مانند شیخ الحديد به جای پیراهن، مع فخذ (به جای باران). در این نامه آمده است: ایها الفتى اخراج شما از عشر کین ما واقع می شود.
جدید الاصم ما ماتی اربع شما خواهد شد؛ قطعه ماست: دعایی از کم و کاست بیرون و به اجابت چون ... مقرون ... تقد دیدارش که قاسم قضا از غیر سفیدی بعید داشته؛ تصحیف = کلمات مشابه و قابل تصحیف؛ نامها و صفتها با صفتها عنوانهای مناسب و نزدیک؛ قطعاتی به نظم از: اهلی، عماد، خواجه قنبر علی، انوری، ملا قاسم و خواجه نصیر مادحی مشهدی (قصیده 34 بیتی در شکایت از مردم روزگار)، میر سید علی راثی، اگهی شیرازی، قطعه ای به نثر از بوعلی در اعداد متناسبه، دو قطعه 2 بیتی به فارسی و عربی در تعریف اربعه متناسبه، نقلی از کشکول شیخ بهائی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/73 -طباطبائی
آغاز: بسمله شریف ترین کلامی که منشیان فصاحت بیان بر بیاض صفحه صحیفه انشاء رقم نمایند .. حمد و متکلمی است که هر کلام معجز بیان آن سفینه ایست مشحون (در نسخه: مسجون) به عوارف و معارف ... این مجموعه ایست مسما به ویرانه محتوی بر کلمات لطائف آمیز و مشتمل بر نوادر و نکات روح انگیز که بر اشعه الطاف اهل نظر ... بر آن تافته ... تذكرة للاحباب و توطية للاصحاب ... سمت تحریر یافت. یا رب این یادگار یاران را- زاده طبع هوشیاران را/ چون نفس روح پرورش داری ** تا ابد فیض گسترش داری
خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد علی بن محمود، تا: قرن 11؛ 19گ (207-189)، اندازه: 19×26سم [ف: 23 -846]
vīrānīyye
طباطبائی جندقی، حسین ابراهیم، ق13 قمری
bataba'i jandaqi,hoseyn ebrahim( - 19c)
مختصری است در باب معنای اسلام ظاهری و اسلام و ایمان واقعی و توحید و نبوت و امامت و ولایت و ذکر مجملی از انواع تفکر مشتمل بر چند مطلب و خاتمه و مقدمه و ... این اثر در ویرانه خارج دروازه ناصریه کرمان در 1305 ق تحریر شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10355
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 11 رمضان 1305ق، جا: کرمان؛ 75گ، 15 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 32 -338]
vīsperd (t.)
پورداود، ابراهیم، 1264 - 1347 شمسی
pūrdāvūd, ebrāhīm dāvod (1885 - 1968)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19187
کا: پورداود، ابراهیم، تا: قرن 14؛ 38 گ، اندازه: 21× 33/5 سم [رایانه]
vīsperd va yašt -hā (t.)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19188
بی کا، بی تا؛ 27گ، اندازه: 36×23سم [رایانه]
veys va rāmīn
فخرالدین اسعد گرگانی، قرن 6 قمری
faxr -od -din asad -e gorgani( - 12c
به دستور: ابوالفتح مظفر
مثنوی است عاشقانه و بزمی از فخرالدین اسعد استر آبادی گرگانی از نزدیکان دربار سلطان محمود بن ملکشاه سلجوقی (525-511ق)؛ برگرفته از افسانه های پهلوی که به دستور ابوالفتح مظفر، با یک دیباچه به نثر در سرگذشت سراینده و این که همان هفتصد بیت انتخابی را که در ریاض الشعراء مندرج است در اینجا می آورد.
متن منثور آن از ایران باستان است. عهد بستن پادشاه شهر مرو و دادن دخترش به مؤبد میینکان پیش ار زایش دخترش و ازدواج ویسه با برادرش «ویرو» و لشکر کشی مؤبد و گرفتن «ویسه» را به حیله، به سرکردگی «رامین» و دلباختگی «ویس» و «رامین» و غالب آمدن رامین بر موبد و به پادشاهی رسیدن او. به نوشته دهخدا بسیاری از وقایع داستان متضمن اوضاع و احوالی مخالف عقاید اسلامی درباره ازدواج و زن و عشق است. نقص داستان در تناقضات تجسم و نمایش اشخاص و اطناب گفتگوهای میان عشاق و سخنان آنان با خودشان است. با این حال در اهمیت داستان و استعداد شاعرانه فخر گرگانی جای هیچ تردیدی نیست این منظومه احتمالا در قرن 6 به گرجی ترجمه شده و مورد اقبال قرار گرفته است.
آغاز: خدای پاک بی همتای بی یار** هم از اندیشه دور و هم ز دیدار/ نه بتواند مر او را چشم دیدن ** نه اندیشه در او اندر رسیدن
چاپ: چندین بار در تهران چاپ شده (مشار 5448 نشانی 7 چاپ)
[الذريعة 81379؛ فهرستواره منزوی 493/1]
آغاز: گفتار اندر نبشتن ویس برامین ده نامه ..
این نسخه شامل ده نامه از ویس به رامین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 17 ربیع الثاني 723ق؛ جلد: تیماج، 6ص (554 -559)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 -96]
نسخه اصل: پاریس 1880 . S. P (بلوشه 24/4)؛ بی کا، تا: نیمه دوم قرن 11 [ف: -124]
آغاز: چو بالا بر کشیدن سرو آزاد ** ... ؛ انجام: سخن از ما کسی چند ** کجا آتش ... با کسی چند ؟
خط: نستعلیق، کا: محمد علی خان، تا: قرن 12، جا: هندوستان؛ 20گ (76ر -95ر)، 16 سطر، اندازه: 14/5 ×27سم [ف: 8 -438]
آغاز: بسمله، سپاس و شکر را زیبا مر آنست ** که در ملکش سرای جاودانست؛ انجام: نه او پیش تو گیرد چنگ و طنبور ** نه تو با او نشینی مست و مخمور.
در حدود نیمی از منظومه می باشد (از ابتدا تا آ«دن شاه موبد از روم به خراسان)؛ خط: نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: قرن 14؛ 96 گ، 22 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 17 -531]
آغاز: نه او با تو نماید رودسازی ** نه تو با او نمائی دلنوازی؛ انجام: شکفته نوبهار ملک و فرمان ** به پیروزی چو ماه و مهر وآبان
این نسخه، دنباله بخش اول است تا پایان منظومه، خط: نسخ و نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 95گ، اندازه: 21/2×16/9 سم [ف: 17 -532]
آغاز: [دیباچه]: فخر گرگانی الشمس اسعد لقبش فخرالدین... [آغاز گ 64پ]: چو بالا بر کشید آن سرو ازاد که بودش تن ز سیم و دل زفولاد ...
[آغاز انتخاب]: گفتار اندر نبشت ویس بر امین ده نامه یکی نامه بنشت آن با وفایار بر ایین نکوبخت نکو کار؛ انجام: بهار من زمین مهجور مانده چه جان پاکم از دل دور مانده همانا خاک در گیتی زمن به که او را نوبهار است و مرانه
و در آخر از مشهد به قزوین آمده از مولانا علیرضای تبریزی مشق و تعلیم می گرفت پس از آنکه شاه عباس بزرگ مشهد را تسخیر کرد به مشهد که وطن اصلی او بود عود نموده
منتخب مثنوی ویس و رامین؛ خط: نستعلیق عالی، کا: محمد شفیع حسینی فراهانی، تا: 1313ق؛ مصحح، از روی سفینه تبریز، این نسخه دیباچه ای دارد در شرح حال شاعر و انگیزه وی از سرودن این مثنوی، کاتب در پایان این دیباچه به نکته شایان توجهی اشاره کرده است و آن نقل اشعار این مثنوی از روی نسخه سفینه تبریز نسخه ارزشمند کتابخانه مجلس به شماره 14590 است. وی در گ 64 می نویسد: «... آنچه شعر از کتابی کهنه ... بخط الحاج ابی المجد محمد بن ابی الفتح مسعود بن المظفر بن الى المعالي محم بن عبدالمجید التبريزي مولدا و المكي ممتدا؟ که در روز شنبه هفتم ربیع الاول سنه هفتصد و بیست و یک نوشته بود نقل شد»، پس از آن شعری از فخر الدين و اشعار پراکنده ای از اول مثنوی، ویسه و رامین و نیز اشعاری به نقل از فرهنگ رضا قلیخان و شعری دیگر ظاهرا همه از فخر گرگانی نقل کرده و پس از صفحاتی نانوشته انتخاب مثنوی مشتمل بر ده نامه را نگاشته است و همان طور که در نامه بهارستان اشاره شده در پایان نامه دهم (گفتار اندر مویه کردن ویس بر جدایی رامین) آمده است. بنابر این درباره پیشینه سفینه تبریزی این آگاهی حاصل می شد که نسخه یا در اوایل قرن 14 در اختیار کاتب نسخه بوده و یا در زمانی که در اختیار میرزا محمد علی تفرشی قرار داشته همان طوری که حسین موسوی فراهانی در 1303ق، از روی لغت فرس اسدی مضبوط درین سفیه رونویسی کرده، محمد شفیع حسینی فراهانی نیز در 1313ق. از روی مثنوی ویس و رامین مندرج در گ 278پ -281، این نسخه استنساخ کرده است؛ 63گ، 12سطر (14×8/5)، اندازه: 21/8×14/5 سم [رایانه]
نسخه اصل: بایزید عمومیه 5411؛ بی کا، بی تا [ف: -64 و 125]
آغاز: برابر؛ انجام نخواهد هیچکس بدبختی خویش ** نجوید هیچ عاقل سختی خویش
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، کاغذ: کشمیری، اندازه: 12/4 × 23/5 سم [ف: 4 -1148]
نسخه اصل: بمبئی 132/81؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 199گ، [فیلمها ف: 2 -251]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -261]
vīkont dobrāžlon
دوما، آلکساندر، 1802 - 1870 میلادی
duma, aleksander (1802 - 1870)
مترجم: محمد طاهر قاجار، 1250 - 1317 قمری
ترجمه ای است از رمان ویکونت دبراژلون که مترجم ترجمه آن را در 19 ربیع الاول 1307 ق به پایان رسانیده است.
آغاز: بسمله، فصل اول مکتوب. در اواسط ماه مه از سال هزارو ششصد و شصت مسیحی در ساعت نه صبح؛ انجام: بهمان طور ... همان وقت رسید
(جلد پنجم سه تفنگدار) این کتاب جلد پنجم از هشت جلد کتاب «تروامورسکتر» (=سه تفنگدار) است که به وسیله الكساندر دوما به رشته تحریر در آمده و آن داستانی است که آغازش به ایام لوئی پادشاه فرانسه می رسد و اصل آن به زبان فرانسوی
می باشد، این نسخه به نظر ناصر الدين شاه رسیده است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ اهداء به ناصرالدین شاه؛ 216گ، 19سطر (24×13)، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 4 -43]
آغاز: ویکونت دبراژلون، از بغل بیرون آورده و دید یکساعت و پنجاه و پنج دقیقه است؛ انجام: گفت آری و آغوش گشوده و امیر را در بغل کشید اگر چه باطناً می خواست او را خفه نماید
جلد ششم کتاب سه تفنگدار است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ مجدول؛ 201گ، 19سطر (24×13)، اندازه: 22×34/5سم [ف: 4 -53]
آغاز: فصل پنجاهم خورده حساب بزمو ومونتازون در ساعت هفت صبح آرای به اسبانی اهل بلد بعلاوه کار وشکاری انجام: گفت آری و آغوش گشوده وی را در بغل کشید اگر چه باد می خواست او را خفه نماید. قسمت دوم از این کتاب اینجا تم شد مترجم گوید ... تا چه قبول افتد و چه در نظر آید حرره ...
از فصل پنجاهم تا فصل نود و دوم (پایان قسمت دوم)؛ خط: شکسته، تحریری، کا: سلیمان، تا: یک شنبه 26 جمادی الثاني 1318ق؛ نسخه دومی است که از روی نسخه اصل تحریر شده؛ جلد: مقوا، 72گ، 25 -27 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 8-4950]
ه
al-hā’ = hovīyat
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh(1330 - 1431)
رساله ایست عرفانی در تأويل «ها» و هویت، با عنوان های «ها» به نثر و به نظم.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي نور وجه حبیبه بنور حبیبه محمد صلی الله علیه و آله. بیت: این رساله نام او کردیم «ها» ** از هویت نکته ای بشنو ز «ها»
انجام: ما جمله حروف عالیاتیم مدام ** پنهان ز همه بغیب ذاتی مدام/ هر چند کتاب عالمی بنوشتیم ** پوشیده ز لوح کایناتی مدام
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ در هامش؛ 6گ (98ر -103ر)، 21 سطر، اندازه: 23/6×16/2 سم [ف: 8 -268]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ ابعاد متن: 20×9، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1 -208]
خط: نستعلیق، کا: اردستانی، محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ 5گ (504پ -508ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 4 -678]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شریف، ابوالقاسم، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 8گ (25پ-32پ)، 12سطر، اندازه: 15/4×10/3 سم [ف: 7 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 4ص (151 - 154)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32 -148]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/8 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 -1304]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 4ص (44 -41)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 10 -587]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ 7ص (31- 37)، 23 سطر، اندازه: 21/6×16/7 سم [ف: 5 -52]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 18 ص (219 -226) [ف: 10 -1672]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: ربعی [ف: 2 -58]
al -ha'at fi -1 qur'an
ابن انباری، محمد بن قاسم، 271 - 327 قمری
ebn -e anbārī, mohammad ebn -e qāsem (885 - 940)
رساله کوچکی است در بیان مواضعی از قرآن که حرف «تاء» در محل حرف «هاء» قرار گرفته است. این رساله منسوب به ابن انباری است.
چاپ: بغداد، محقق: نوار حسن آل یاسین، مجلة البلاغ، سنه 6 عددان 4، 1976م.
[دائرة المعارف بزرگ اسلامی 46٫3 -50؛ فهرست آربری، ترجمه محمود
شاکر سعید 97/1 ، الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، علوم القرآن 42/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1169/17 عکسی
آغاز: بسمله. و به ثقتی قال ابو عمرو رحمه الله حدثنا محمد بن احمد حدثنا ابن القسم النحوي رحمه الله تعالی قال کل ما في کتاب الله عزوجل من ذکر الرحمة فهو بالهاء الا سبعة أحرف في البقرة اولئك یرجون رحمت الله؛ انجام: و اثبتهما البرى في الحالين، الحمدلله وحده تم الكتاب.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3486؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 971ق، 3 ص (81 -83)، 15 سطر [عکسی ف: 3- 377]
الهائم الخائف- الهائم الخائف من لومة اللائم
al-hā’im-ul xā’if min luwmat-il lā’im
نجم الدين کبری، احمد بن عمر، 540 - 618؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar (1146- 1222)
در شروط طهارت ظاهر و باطن. مؤلف خود این را ترجمه و«السائر الحائر الواجد إلى الساتر الواحد الماجد» نام نهاده است. رساله ای است خطاب به خواجه نصیر در طریق سلوك و طهارت، ظاهر و باطن و شروطی که مرید صادق و طالب مخلص باید آن را رعایت کند. مؤلف می گوید: راه پیشینیان هشت شرط بود و من دو شرط بر آن افزودم، عشره کامله ساختم: شرط 1. طهارت، 2. خلوت، 3. سکوت: 4. دوام صوم، 5- دوام ذکر، 6. تسلیم، 7. نفی خواطر، 8. ربط القلب بالشیخ، 9- النوم عن غلبة، 10.المحافظة علی أمر الوسط. این رساله توسد خود مؤلف با عنوان «السائر الحائر الواجد إلى السائر الواح الماجد» به فارسی ترجمه شده، ضمن آن که دو ترجمه دیگر موفق بن مجد الخاص و نیز شخصی ناشناس با عنوان «شف الصدور» از آن موجود است.
آغاز: الحمدلله الذي تواضع کل شیء لعظمته و الحمدلله الذي ذل کل شیء لعزته ... اما بعد فهذه رسالة إلى الهايم الخايف من لومة الملايم
انجام: رزقکم الله و ایانا بصيرة نافذة برحمته و جوده انه الجواد الكريم الروف الرحيم و حسبنا الله وحده و نعم الوكيل و الحمدلله رب العالمين و صلوته علی النبي المصطفى محمد و عترته الطاهرين اجمعین.
[نسخه های منزوی 1187/2]
شروح و حواشی:
1- السائر الحائر الواجد الى الساتر الواحد الماجد؛ نجم الدين کبری، احمد بن عمر (540 -618ق)
2- شفاء الصدور = ترجمه رسالة إلى الهائم الخائف من لومه اللائم خیوقی
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052؛ خط: نسخ، کا: مبارک بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: شنبه 25 ذیحجه 686ق؛ 2گ (62 -63)، 13 سطر [فیلمها ف: 1 -447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالحسن تهامی، تا: 20 ذیقعدہ 698ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 7گ، 17سطر، اندازه: 22×15سم [اهدائی رهبر: 5 -223]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیه در استانبول، شماره 2910؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 9 ذیقعده 706ق؛ 23 ص (50 -72)، 15سطر [عکسی ف: 4 -36]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1422/4 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -600]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، 9گ (55پ -63)، 17 سطر، اندازه: 17/5×13 سم [اوراق عتیق: 1 -85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مرشد الحسيني، تا: یک شنبه 16 ذیقعدہ 873ق، جا: کرمان؛ محشی با نشان «12»؛ مهر: «بنده صمد میر عبدالرسول بن میر محمد» (دایره)؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (48پ -55ر)، 21 سطر (14/5×8)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 638-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق، اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 9 گ، 16سطر، اندازه: 12×18/5 سم [اهدائی رهبر: 5 -224]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 857/13
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 -297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: صادق گوهرین؛ 21گ، 12سطر، اندازه: 20×13سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ناتمام؛ اندازه: 16×12سم [ف: 2 -354]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2826/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -734]
al-hādī
طوسی، بهاء الدين محمد، ق 7 قمری
tūsī, bahā-od-dīn mohammad(- 13c)
تاریخ تأليف: 609ق
نویسنده می گوید: «که رغبت جمله خلایق عموماً و ارباب هنر خصوصاً بحث کردن از امور عالم پیش از حدوث آن صادق دیده ایم و سبب و علت آن سیر اجرام سماوی دانند و کیفیت آن از اصحاب علم نجوم پرسند و معلوم گردانند چون من در این علوم رنج برده بودم جماعتی از احباء استدعا کرده اند طالع سال های مستقبل را استخراج کردن و کلمه چند از احکام به آن ضمیمه گردانیدن پس بدان مشغول گشتم و از اول سال ششم از قرن نهم در مثلثه خاکی که در ماه رمضان سنة تسع و ستمائه باشد تا نهایت اواخر سنه تسع و تسعمائه این مدت مشتمل باشد بر مبلغ سیصد و دو سال قمر بر طوالع قرانات استخراج کردن». او پس از این مقدمه ببحث و استخراج می پردازد.
آغاز: بسمله، الحمدلله علی جزیل نواله حمداً یلیق بعزبه و جلاله و تکتسی بزينة شرح افعاله
انجام: و از حق تعالی آمرزش خواستیم و استغفار کردیم از آنچه گفتیم و هو المغفرة و صلی الله علی خاتم الانبياء و المرسلين و اله اصحابه و ازواجه و ذریاته و سلم تسليماً دائماً كثيراً
[فهرستواره منزوی 3107/4]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2907/3
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 24گ (78 -101)، 14سطر (8/5×14/5)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 6 -617]
al-hādī ila-r rašād fī š.-il iršād
قطیفی بحرانی، ابراهیم بن سلیمان، - 950 ؟ قمری
qatīfī bahrānī, ebrāhīm ebn-e soleymān(- 1544)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
شرحی استدلالی بر کتاب طهارت و بخشی از صلات ارشاد علامه حلی و ظاهراً بیش از این تأليف نشده است. در ریاض می گوید: آن را نزد فاضل هندی دیدم. آن از بهترین شروح و نسخه ای عتیق است و از آن به الهادي الى الرشاد تعبیر کرده، نگارنده آن مشخص نمی کند، و شاید آن به جز این کتاب باشد. (الذريعه)
آغاز : الحمدلله رب العالمين الرحمن الرحيم مالك یوم الدين و الصلاة و السلام علی من من الله تعالی به علی المؤمنين اذ بعثه یتلوا علیهم آیاته.
انجام: ثم استحضار آخر جزء منها لأول جزء من التحريمة خاصة و یستدعها حکما و لایجزی توزیع.
[الذريعة 14/6 و 74/13 ؛ معجم المؤلفين 36/1؛ ريحانة الادب 313٫3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 206گ، 16 سطر، اندازه: 20/6×14/3 سم [ف: 1 -588]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ جلد: تیماج مذهب، 232 گ، 19سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 21 -1658]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 15 ربیع الاول 1233ق؛ مهر: «عبده محمد ابراهیم بن محمد حسن» (بیضوی)؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، 1223؛ 127گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 -400]
آغاز و انجام: برابر
مشتمل بر کتاب های: کتاب الطهارت، کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: کاظمی، درویش بن کاظم، تا: 1253ق؛ جلد: تیماج، 226گ، 23 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 20 -595]
طهارت و اندکی از صلاة؛ بی کا، بی تا [نسخه پژوهی: 1 -167]
al -hādī ela -r rašād men jamī' -e ahvāl -el ma‘āš va -1 ma‘ād
موسوی، هاشم بن ابراهیم، ق13 قمری
mūsavī, hāšem ebn -e ebrāhīm(- 19c)
تاریخ تأليف: 1314ق
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي خلق من نور عظمته و بهاء کبریائه انوار - نبینا و عترته و اوصیائه قبل کل اوایل و اواخر [فهرستواره منزوی 602/9]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3477
آغاز برابر؛ انجام: مؤلف را از دعای خیر فراموش ننمائید چه در حیاتش، چه در مماتش
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1314ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 275گ، اندازه: 16×11سم [ف: 5 -1668]
al-hādī elā tavāle‘-l mabādī
بکرانی، محمد بن نجیب، قرن 7 قمری
bakrānī, mohammad ebn-e najīb(- 13c)
رساله مختصری در بیان اوضاع و احوال حاصله از قرانات نجومی است. مؤلف در این رساله از سال های 622 و 643 و 26 پارسی و 758 و 889 و 909 و 1046ق یاد کرده است. در فهرست دانشگاه آمده که احتمالاً در سال 758ق تأليف شده، اما این گفته صحت ندارد چرا که «جهان نامه» وی در سال 605 قتأليف شده است. «مسالك و ممالك» ابوالحسن صاعد بن علی جرجانی (-881ق) که پس از مرگ شاهرخ بهادر تیموری (850 -807 ق) تأليف شده ناظر به «جهان نامه» بکران بوده است.
آغاز: بسملة الحمدلله علی جزیل نواله، حمداً یلیق بعزته و جلاله ... چنین گوید محمد بن نجیب بکران الطوسي بعد از حمد و ثناء حق تعالی و درود بر پیغامبر علیه السلام که رغبت جمله خلایق عموما و ارباب هنر خصوصا، بحث کردن از امور عالم پیش از حدوث آن صادق دیده ایم.
آغاز برابر؛ انجام و هم درین میان انتقال فصل دور باشد پس ختم از واجبات باشد برین ختم کردیم و از حق تعالی آمرزش خواستیم و استغفار می کنیم از آنچه گفتیم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «الراجي الي الله محمد حسین بن محمدرضا» (مربع)؛ 31گ (201پ - 231پ)، 18سطر، اندازه: 12/5×6/5 سم [ف: 39 -176]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 22سطر (13/5×4)، قطع: ربعی [ف: 17 -176]
آغاز: بسمله. فصل چنین گوید محمد نجیب بکران؛ انجام: سته الف و ثمانین هجری دور به زجل انتقال کند.
خط: نسخ خفی خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ ضمیمه نسخه ش 5600 [رایانه]
پاره ای است از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 11 -925]
آغاز بسمله. فصل چنین گوید محمد نجیب بکران که اصحاب نجوم استدلال احوال عالم از دو چیز کنند؛ انجام این روزگار نمانند و نوعی دیگر باشند و یمکن که اعمار ایشان زیاده بود و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق خوش، کا: ابوالقاسم حسینی تفرشی، تا: 1262ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ، 33سطر، اندازه: 21×35سم [اهدائی رهبر: 9 -108]
آغاز فصل: چنین گوید محمد نجیب بکران که اصحاب نجوم استدلال احوال عالم؛ انجام: افزون شدن آب جوی ها و موافقت در میان مردمان و الله أعلم
خط: نستعلیق، کا: حسینی تفرشی، ابوالقاسم بن ابراهیم، تا: 1263ق؛ 1 گ (157ر - 157)، 33سطر، اندازه: 21/5 × 34/5سم [مؤيد: 3 -637]
آغاز: بسمله، فصل، چنین گوید محمد نجیب بکران که اصحاب نجوم استدلال احوال عالم از دو چیز کنند؛ انجام: و افزون شدن آب جویها و موافقت در میان مردمان
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ واقف: نائینی؛ جلد: مقوایی، 2 ص (26 -27)، 23 سطر (18/2 ×38)، اندازه: 43/8×26/5 سم [ف: 324-8]
آغاز: بسمله. فصل چنین گوید محمد نجیب بکران؛ انجام: و موافقت در میان مردمان و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [الفبائي: - 607]
al -hādī elā majāles -en najāt men jamī‘ -el mohlekāt
خوئی، علی بن جعفر، ق13 قمری
xūll, ‘alī ebn -e ja far( - 19c)
در بیان حقانیت مذهب شیعه و اعتقادات آنان و در آن بسیار به فرقه صوفیه تاخته و آن را در چهار مجلد مشتمل بر «مقدمه» و شصت و هفت «مجلس» و «خاتمه» تنظیم نموده است. جلد اول این کتاب که تا پایان مجلس چهارم می باشد در روز سه شنبه نوزدهم رجب 1244ق پایان یافته است. عناوین چنین است: مقدمه در تنبیه غافلان و جاهلان و فضیلت علم و عالمان؛ مجلس 1. در اثبات صانع و کیفیت خلقت عالم و عرش و حاملان عرش و آفتاب و ماه و ... 2 اثبات نبوت؛ 3. بیان امور مشترکه میان انبیاء؛ 4. در تاریخ آدم و حوا و اولاد ایشان؛ 5. بیان قصه ادریس؛ 6. قصه نوح؛ 7. بیان قصه های هود و قوم آن حضرت و قصه شداد و ارم ذات العماد؛ 8. بیان قصه حضرت صالح و ناقه او؛ 9. بیان قصه حضرت ابراهیم و اولاد آن حضرت؛ 10. قصه لوط و قوم آن حضرت؛ 11. قصه ذوالقرنین؛ 12. قصه حضرت یعقوب و یوسف؛ 13. قصه حضرت ایوب؛ 14. قصه حضرت شعیب؛ 15. قصه حضرت موسی و هارون؛ 16. قصه حزقیل؛ 17. قصه حضرت اسماعیل؛ 18. قصه حضرت الياس و اليسع؛ 19. قصه ذی الكفل؛ 20. قصه لقمان حکیم؛ 21. قصه اشموئیل و طالوت وجالوت؛ 22. قصه حضرت داود؛ 23. قصه اصحاب ست؛ 24.
قصه حضرت سلیمان؛ 25. قصة قوم ثرتار؛ 26. قصه حنظله و اصحاب رس؛ 27. قصه حضرت شعیا و حیقوق؛ 28. در قصه حضرت یحیی و زکریا؛ 29. قصه حضرت مریم؛ 30. قصه حضرت عیسی؛ 31. قصه ارمیا و دانیال وعزیز وبخت النصر؛ 32. قصه حضرت یونس و پدرش؛ 33. قصه اصحاب کهف واصحاب رقیم؛ 34. قصة اصحاب اخدود و پیامبر مجوس؛ 35. قصه حضرت جرجیس؛ 36. قصه حضرت خالد بن سنان؛ 37. در قصه پیامبرانیکه تصریح به نام آنها نشده است؛ 38. بیان غیر پیامبران از بنی اسرائیل؛ 39. حالات بعضی از پادشاهان؛ 40. قصه هاروت و مارووت؛ 41. بیان ولادت و وفات و معجزات و غزوات و احوال آباء واصحاب پیامبر گرامی اسلام؛ 42. بیان تاریخ فاطمه زهرا سلام الله علیها؛ 43. دروجوب وجود امام و منصوب بودن او از جانب خداوند و ... 44. بیان آیاتی که در شأن ائمه نازل گردیده؛ 45. بیان بعضی از خواص امام و ذکر ودایعی که از انبیاء و پیامبر بدان ها رسیده؛ 46. تاریخ اميرالمؤمنين علی علیه السلام؛ 47. تاریخ امام حسن مجتبی علیه السلام؛ 48. تاریخ امام حسین علیه السلام؛ 49. تاریخ امام زین العابدين علیه السلام؛ 50. تاریخ امام باقر علیه السلام؛ 51. تاریخ امام جعفر صادق علیه السلام؛ 52. تاریخ امام موسی بن جعفر علیه السلام؛ 53. تاریخ علی بن موسی علیه السلام؛ 54. تاریخ امام محمد تقی علیه السلام؛ 55. تاریخ امام علی نقی علیه السلام؛ 56. تاریخ امام حسن عسکری علیه السلام؛ 57. تاریخ صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشريف؛ 58. بیان عقاید شیعه اثنی عشریه؛ 59. اثبات کفر باطنی و اعمال شنیعه خلفای ثلاثه و دیگر معاندین؛ 60. اثبات معاد و بیان مقدمات آن؛ 61. اثبات حقیقت و حقیقت بهشت و دوزخ؛ 62. بیان آیات و اخباری که در صفت بهشت آمده و اعتقاد به آنها لازم است؛ 63. بیان صفات و خصوصیات جهنم و عقوبات آن؛ 64. بیان اعراف؛ 65. بیان داخلین در جهنم ومخلدین در آن؛ 66. بیان معانی اسلام و ایمان و کفر و ارتداد و احکام آنها؛ 67. بیان حقیقت توبه و کیفیت آن و تعداد گناهان کبیره؛ خاتمه: دربیان خاتمه احوال عالم بعد از انقضای امر قیامت.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3248
آغاز : الحمدلله الذي تفرد في وحدانیته ولا سبیل لأحد في كيفية فردانیته لاتدر که انسان وهو الشاهد والمشهود، انجام: وشأن ملائکه عظیم است و مرتبه ایشان جلیل است و از امثال این امور منزهند.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 19رجب 1244ق؛ مصحح؛ در چهاربرگ اول دائره منسوب به امام علی علیه السلام در جفر مسمی به جنة الاسماء با توضیحاتی از مؤلف آمده است؛ جلد: تیماج، 225گ، 27 سطر، اندازه: 36×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 1644-3]
al -hādī ilā ma'rifat -il maqāți' wa -l mabādi
عطار همدانی، حسن بن احمد، 488 - 569 قمری
‘attār -e hamedānī, hasan ebn -e ahmad (1096 - 1174)
کتابی است درباره رسم مصحف شریف به ترتیب سوره های قرآن مجید، با استدلال به اقوال علما و ادباء و قراء.
[بروکلمان، ذیل 724/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 748عکسی
آغاز: سورة الفاتحه ... ملك یوم الدين تام الالمن نصب الكاف من ملك او مالك یوم الدين؛ انجام: سورة الناس ... نسأل الله تعالی ان یجعل ما اعتمدناه خالصاً لوجهه الكريم و مقرباً من رحمته انه ولی الاجابة، آخر الفرش من کتاب الهادي ...
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث، استانبول، ش A150(فهرست خطی عربی طوپ قاپی 417/1)؛ خط: نسخ، کا: محمد بن خلیل بن سلیمان، تا: 15 رمضان 826ق؛ مصحح؛ 230 گ، 15 سطر [عکسی ف: 2352]
hādi ela -n najāt men jamī‘ -el halakāt
موسوی، هاشم بن ابراهیم، قرن 13 قمری
mūsavī, hāšem ebn -e ebrāhīm(- 19c)
تاریخ تأليف: رجب 1313ق
[فهرستواره منزوی 602/9]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3185
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق في قلوب الأولياء معرفة صنعه
جزء پنجم کتاب نافع لعوام الملة في شرح هدية النملة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1313ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 231 گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 5 -1563]
hādī -al anām
محمد علی بن محمد باقر، ق13 قمری
mohammad ‘alī ebn -e mohammad bāqer(- 19c)
فقه فتوایی است در احکام طهارت و صلات، دارای مقدمه و چند باب شامل فصول. مؤلف در مقدمه، طالبان مسائل بیشتر را به کتاب دیگر خود، موسوم به محجة البيضاء ارجاع می دهد.
نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 119/2
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة علی أشرف الأنبياء و المرسلين و آله الطاهرين. بعد چنین می گوید اقل عبادالله محمد علی ابن
محمد باقر این رساله ایست مختصر در احکام طهارت و صلوة نوشته شد بجهة التماس جمعی از برادران دینی ... بدانکه نماز واجب می باشد؛ انجام: نسخه: حاضرین دستهای خود را بر روی قبر گذارند و انگشتان دست را بگشایند و دست
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 87گ (143پ -229ر)، انداز 21×15سم [ف: -172]
hādī-al bašar fī š.-i bāb-i ḥādī-al ‘ašr
گیلانی، نظر علی بن محسن، - 1217 قمری
gīlānī, nazar ‘alī ebn-e mohsen(- 1803)
وابسته به: الباب الحادي عشر= باب حادی عشر؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق) تاریخ تأليف: 1209ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13463
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي دل علی وجوده جود؛ انجام: فانه ولی الاحسان و الاكرام و ظاهرا و باطنا
خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: 1209 ق [الفبائي: -607]
hādi-es sālekīn
تاریخ تأليف: 2 رمضان 1259ق؛ محل تأليف: ملایر
در اخلاق با آوردن حکایات.
آغاز: بسمله. حمد و سپاس مر خداوندی را سزا است که از یک حرف کن جمله موجودات را از پرده کمون به عرصه ظهور بر آورده.
[فهرستواره منزوی 692/6]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5582
آغاز برابر؛ انجام: کما احسنت لی (مضی) سنة 1259
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق؛ 74گ، 13 سطر (14×8)، انداز 21×14سم [ف: 16 -39]
hādī-ṭṭālibīn
سمنانی، محمد رضا بن محمد صادق، ق13 قمری
semnānī, mohammad rezā ebn-e mohammad sādeq(-19c)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1258ق
این رساله را به اشاره میرزا موسی خان فراهانی برادر ابوالقاسم قائم مقام در رد شبهات غلات و مفوضه و همچنین سخنان شیخ احمد احسائی صاحب شرح الزيارة به رشته تحریر درآورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 291
آغاز: بسمله. الحمد لواهب العقل و مخترع العقل الفعال. و مخرج النفس عن حضیض القوة الى اعلی الكمال؛ انجام: و الله العاصم من الزلل ... کتبت بالاستعجال بتوفیق الملك المتعال في مدينة الطوس في جوار الثامن الضامن علیه الصلوة ... تم بالخیر و السعادة.
خط: نسخ خوب، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1258ق؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262ق؛ 59گ، 12 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 1 -254]
hādi -t tarīq
مازندرانی لاریجانی، محمد بن خداداد، قرن 13 قمری
māzandarānī lārījānī, mohammad ebn -e xodādād(-19c)
تاریخ تأليف: 1246ق دارای «مقدمه» و پنج «مقصد» و «خاتمه».
آغاز: الحمد الله الذي خلق الأشياء من العدم و جعل التكليف وسيلة الشرافة ذرية بنی آدم
آغاز: بسمله، الحمدلله اما بعد چنین می گوید؛ انجام: اجابه لالتماسهم در سلک تحریر پذیرفت في سنه 1254
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق، 106گ، 12 سطر [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 942
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -252]
آغاز برابر؛ انجام: بعضی از احبای ایمانی و اخلای روحانی این رساله شریفه مسماة بهادی الطريق از مؤلفات ... شرف اتمام و اختتام پذیرفت و السلام سنه 1246
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: 1246ق؛ 56گ، 16 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [رایانه]
al -hādī leš -šādī fe -l adavāt
میدانی، احمد بن محمد، - 518 قمری
meydānī, ahmad ebn -e mohammad(- 1125)
اهدا به: قاضی ابو القاسم منصور بن محمد
در نحو و دستور زبان عربی، در سه «قسم» و هر سه قسم دارای چند «باب» می باشد که پس از کتاب دیگرش «السامي في الاسامي» تأليف شده است. عناوین اقسام: 1. دارای دوازده باب؛ 2. في الأفعال، دارای چهار باب؛ 3. في الحروف، دارای ده باب.
مؤلف این کتاب را برای تقویت به فهم مبتدیان به فارسی برگردانده و از امثله ای از اشعار عربی استفاده کرده است.
آغاز: قال الشيخ الامام الافضل ملك افاضل الشرق و الغرب ابوالفضل احمد بن محمد الميداني النيشابوري قدس الله روحه: اما بعد حمدالله الذي استأثر بالبقاء و تفرد بن محمد الميداني النيشابوري قدس الله روحه: اما بعد حمد الله الذي استأثر بالبقاء و تفرد بالعلاء و توحد بالعظمة و الكبرياء و الصلوة علی محمد ... فانی لما فرغت من کتاب السامي في الاسامي و اقترح علی ان اجمع في معنی الادوات کتابا مقنعة و اشرع في شرحه مشروعا مشبعا اجبهتم الى ملتمسهم و اسعفتهم بتحصیل مقترحهم و جمعت في هذه الورقات ما ینخرط في سلك الأدوات ومیزت الأسماء و الافعال من الحروف و جعلة ثلثة اقسام .. .
انجام: و از عین چون ضفادی بجای ضفادع و از کاف چون مکوک هکاکی و اصل مکا کیک و از ثا چنانکه شاعر گوید: «قد مر یومنان و هذا الثاني** وانت بالهجران لا تبالی»ای و هذا الثالث اراد به الثالث هذا آخر کتاب الهادي للشادی و الله سبحانه الموفق للسداد و الهادي إلى سبیل الرشاد.
چاپ: تهران، 1374ق؛ بار دیگر در تهران با تصحیح فیروزچی و قسمتی از آن را در پاریس کاتر مر خاورشناس فرانسوی به سال 1838م چاپ کرده است.
[مشترک پاکستان 2543/13 ؛ ريحانة الأدب 53/6؛ کشف الظنون 2026/2؛ فرهنگنامه عربی به فارسی ص 32 و 37 و 141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7؛ برگهای 3 و 4 و 12 و چند برگ دیگر نونویس 1169ق است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 37ص (1 -37)، 25 سطر (19×6)، اندازه: 23×12سم [ف: 8 -23] و [فیلمها ف: 1 -627]
آغاز: نبیان نبون و نبین، فصل، اللتي آن زن اندرین سه لغت است؛
انجام بر ابر
خط: نسخ، کا: ابی بکر بن ابی محمد معروف به سبزان الحافظ الساوي، تا: 740ق؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشت سلطان محمد مر سوسو؛ 80گ (82 -161)، 13 سطر، اندازه: 10×7/5 سم [ف: 32 -16]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 769؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه ختایی، 54گ، 21 سطر، اندازه: 26×13/7 سم [ف: 1 -588]
نسخه اصل: قاهره 1م نحو فارسی؛ خط: نسخ، کا: سلمان بن داود بن عبدالعزیز انقری، تا: شنبه 8 صفر 793ق؛ 70گ [فیلمها ف: 3- 108]
آغاز زنی بود ومشار اليه مذکر بود گویی ذاك و ذلك وتثنیه مونث چون تثنیه مذکر بود وچون؛ انجام: الباب الثاني عشر في الاسماء المفردة ... كلمة يمانية یستفهم بها عن الأمر ومعناها ما الخبر کیف سؤال عن الحال تقول
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 112گ، 11سطر، اندازه: 12×9سم [ف: 8 -4856]
آغاز: برابر؛ انجام: یا بدل نهند از الف چنان که حمراق را تصغیر کنی حمیلق و از واو چون میران و از هاء چون یهدیت و الحجر.
از آغاز تا اواسط باب العاشر از قسم سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ یادداشت امانت از جناب شیخ محمد کمره ای در نزد حقیر مهدی؛ تملک: محمد هادی بن شیخ عزیز با مهر «محمد هادی 1236» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 40گ (3پ -42پ)، 19 سطر، اندازه: 26×16/7 [سم اهدائی رهبر: 10 -335]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: دهه دوم شوال 1056ق؛ مصحح، محشی؛ 61گ (60 -120)، 19سطر، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 30 -164]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: میر محمد علی بن میر خلیل الله تونی، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط؛ مصح؛ این نسخه بخشی الحاقي احتمالا به خط دیگری مورخ 1159ق دارد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغری، 99گ، 13 سطر (10/2×5/2)، اندازه: 15/3×9/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فدوی، مهرعلی، تا: شعبان 1251ق؛ جلد: تیماج، 26گ (89پ -114پ)، اندازه: 21×14سم [ف: 9 -234]
آغاز: هذا کتاب في علم النحو و هو باعتبار انقسام الكلمة التي هی موضوع هذا العلم؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین میرزا کوچک مشتهر به نائب الصدر، تا: 1285ق؛ با سرلوح، مصحح، محشی به نقل از کتاب قاموس؛ جلد: تیماج مذهب، 84گ (8 -91پ)، 14 و 15 سطر (6/5× 11/5 - 12)، اندازه: 16/5×10 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و نسخ خوش، بی کا، تا: شعبان 1287ق؛ جلد: تیماج، 43گ، 15 سطر (15×8)، اندازه: 14/5 ×22سم [ف: 1 - 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 53گ (133 -81)، 14 سطر (13×6/5)، اندازه: 11×17 سم [رایانه]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن ابی الفتوح، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 52گ (51 -102)، 15 و 16 سطر(12×6 و 14×7)، اندازه: 18×10 سم [ف: 4 -1209]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 441؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 63 گ، 17سطر [فیلمها ف: 1 -397]
آغاز: برابر؛ انجام: تصغیر کنی حمیلق و از و او چون میزان و از ها چون بهدمت ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح: 40گ (3پ- 42ر)، 19سطر، اندازه: 26×17سم [مؤيد: 1 -72]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: جیبی (تراثنا: س 6 ش 3 -111]
آغاز: برابر؛
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان- رم 11 کتب فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 63ص (226 -288) [عکسی ف: 4 -43]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 18/6 بخش 2
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -66]
hādi-l mozel
کافرا، یحیی، ق13 قمری
kāferā,yahya(- 19c)
تاریخ تأليف: 1217ق
مثنوی عرفانی در بحر متقارب، با عنوان های: القول، القول في المبداء و المعاد، القول في الهداية، القول في السعادات (قضا و قدر)، القول في الجنة والنار، القول في القلب ... در آن آمده: «انه سمیتها هادی المضل ** ایها السائل منه لاتضل/ قال لی بعض فما تاریخها ** قلته تاریخها. تاریخها (= 1217)»؛ بیشتر ابیات مثنوی زهر و تریاق او به تفاریق در این مثنوی نیز آمده است. وی بیشتر به اهل مدرسه و علم ظاهری می تازد و در پی علم باطنی و حقیقی است.
آغاز: ابتدا بسم الجليل الظاهر ** مختفی بالنور في المظاهر...هادی ذاتت نباشد غیر ذات ** هم به غیر ذات جز نور صفات
[نسخه های منزوی 3306/4]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 59گ ( 38ر - 96پ)، 11سطر، اندازه: 18/8×12/2 سم [ف: 8 -325]
آغاز: ای خدا کن نصیبم ناز یار ** زانکه هر کس را به او باشد گذار/ از بهشت و از قصور و حور و عین ** گشتمی بیزار از راه یقین؛ انجام: (در حاشیه ص 32): گر خدا خواهی برو از خود بمیر** گر فراغت را برو عزلت بگیر/ وصل می خواهی بشو از خود جدا ** زنده کن خود را به هستی خدا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 12ص (27 -38)، 13 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 3 -555]
آغاز برابر؛ انجام: فهم ابیاتم بسی مشکل بود ** زین سبب هر بی خرد در گل بود / گر همی خواهی که فهمی سر ما ** از خود خود گذر جانم چه ما/ پس نباشد کافرا دیگر کلام ** بس کن و دیگر مگو پس و السلام
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين قزوینی، تا: سه شنبه 27 ربیع الاول 1252ق، جا: تبریز؛ 10گ (4ر-13ر)، 20سطر چلیپایی هفت ستونه (19/2×13)، اندازه: 21/4×17/3 سم [ف: 29/1 -481]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ تملک: حسن خلاقی در 1333؛ 71گ، 11سطر (10×6)، اندازه: 21×15سم [سنا: ف: 2 -82]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1325ق؛ 70گ، 11سطر (7×5)، اندازه: 11×8سم [سنا: ف: 1 -126]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3405- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -136]
آغاز برابر؛ انجام: رفت در دل آن طبیعت سخت رو ** کرد سیر روح آن بدبخت رو
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 34گ (183 -216) 14 سطر (17×13)، اندازه: 21×17سم [ف: 13 -3315]
hādi -l mozellīn
؟ سبزواری، هادی بن مهدی، 1212 - 1289 قمری
sabzevārī, hādī ebn -e mahdī (1798 - 1872)
کتابی است در اصول دین منسوب به حاج ملاهادی سبزواری. مؤلف درباره آن می گوید: «مطالبی که در رسایل عدیده متفرق بوده مجتمع نموده جرح و تعدیلی که لازم بود حتی المقدور به عمل آمد و در این کتاب ثبت و ضبط گردید و او را هادی المضلين نام نهادم ...). مطالب این رساله در ابواب خمسه استقرار یافت: باب 1. اقسام معانی توحید؛ 2. شعب عدیده عدل؛ 3. نبوت و ولایت و ابطال معاندین اهل البيت عصمت صلوة الله و سلامه علیهم اجمعین؛ 4. اقسام مراتب معاد که خلایق معتقد شده اند؛ 5. در بعضی از اموری که بتجربه و تتبع مفهوم شده است. (اردلان) آغاز: الحمدلله الذي لم یتخذ صاحبة ولا ولدا ... اما بعد ایامی که
فیض عزلت را دریافته جانم از معاشرت و مشاهدت این و آن فارغ بود
انجام: و در اصلاح این امر استعانت و استمداد از کهنه و اهل تسخیر می جویند و در حقیقت خود را استهزاء و سخریه می کنند. و تمت كلمة ربك صدقاً و عدلاً لا مبدل لکلماته و هو السميع العليم و الحمدلله علی کل حال و العاقبة للمتقین.
چاپ: تهران، انجمن آثار و مفاخر ایران، تصحیح و تحقیق علی اوجبی، 1383ش، وزیری، 412 ص
[نسخه های منزوی 1005/2؛ فهرستواره منزوی 602/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کشمیری، 195گ، 16 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 1-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: آشتیانی، تا: رمضان 1289ق؛ 154گ، 16 سطر (9×17)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 9-1333]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: چهارشنبه 15 شعبان 1290ق؛ مجدول؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: تیماج، 110گ، 18 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 11-423]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1290ق؛ جلد: تیماج، 180گ، 16 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: - 181]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 صفر 1290ق؛ 251گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 23-133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1291ق؛ تملک: رضا قلی بن حسن شریعت سنگلجی به تاریخ غره شوال 1362ق؛ کتاب را میرزا هدایت الله وزیری از تهران به جهت یوسف مدرس به رسم هدیه به تاریخ 1292 فرستاده؛ 136گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×23 سم [ف: 5-131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1291 ق؛ 187گ، 15 سطر، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8-4855]
hādi-l mozellīn
ولیانی، محمد بن گل محمد، ق13 قمری
valīyānī,mohammad ebn-e gol mohammad (- 19c)
تاریخ تأليف: 12 جمادی الثاني 1261ق
رساله مفصلی است در اعتقادات مذهب شیعه مشتمل بر پنج «باب» و هر باب چند «اعتقاد».
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد چنین گوید بنده خاکسار عاصی میرزا محمد بن گل محمد ولیانی که این رساله ای است در بیان اصول دین و اصول مذهب
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 57/123-8453/2
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ 144گ (158-15)، 13 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 8-4855]
hādi-l mozellīn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18289
آغاز: بسمله الحمدلله الواحد الكريم الغفار الذي خلق الليل و النهار؛ انجام: الا بالله العلي العظيم قد فرغ من تسوید سنه 1246
خط: نستعلیق تحریری، کا: الله ویردی، یوسف، تا: 1246ق [رایانه]
hādi-l mozellīn va zād-ol mottaqīn
پزشک سپاهانی، محمد رضا بن رجبعلی، ق13 قمری
pezešk sepāhānī, mohammad rezā ebn-e rajab-‘alī (-19c)
برای: هادی و محمد تقی (دو فرزند مؤلف)
تاریخ تأليف: 1209ق؛ محل تأليف: سپاهان
در شرح رساله کیمیای آقا محمد بیدآبادی در دو «قسم».
آغاز: بسمله، لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم یا من اظهر الجميل و ستر القبيح یا من لم يؤاخذ بالجريرة...
[فهرستواره منزوی 3990/5]
آغاز: برابر انجام: و انشاء الله تعالی شرائط القاء و طرح در آخر باب دویم مذکور خواهد شد.
کا: مازندرانی، اسماعیل بن یحیی، تا: دوشنبه 4 ذیحجه 1233ق، جا: تهران؛ 50ص (6-55)، 20 سطر، اندازه: 15/3×21 سم [ف: 43-214]
کا: محمد علی بن آخوند ملا احمد، تا: چهارشنبه 29 رمضان 1264ق، جا: قم [نشریه: 2-112]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه الطريق اقرب من الاول و اليها ذهب غالب القويم
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [رایانه]
hādi-l mozellīn va moršed-ol mosallīn
حسینی دلیجانی، عبدالهادی بن حسین، ق11 قمری
hoseynī delījānī, ‘abd-ol-hādī ebn-e hoseyn (- 17c)
تاریخ تأليف: 26 جمادی الاول 1030ق
شرح استدلالی بسیار مفصلی است بر رساله «النظاميه» در احکام نماز که شیخ عبدالعالی بن علی بن عبدالعالی کرکی عاملی به نام نظام شاه هندی تأليف نموده است. این شرح را مؤلف به درخواست فرزندش محمد علی نوشته است. این کتاب در شش جلد بزرگ تأليف شده است.
آغاز: الحمدلله الذي دل علی وجوب وجوده افتقار الغامرات الذي خلق الانسان و جعله أفضل أنواع العائدات؛ انجام: یقال بزغت الشمس البزوغ الطلوع یقال بزغت الشمس و بزغ القمر و غیرهما اذا طلعت، احتج بأن الامر
نسخه تا احکام و شرائط قضای نماز می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی و اصلاح، محشی از مؤلف، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 653گ، 12 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 3-1]
جلد پنجم کتاب و از ایلاء تا احکام قضاء و روز چهارشنبه بیستم ماه رمضان؟ به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 501گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 6-160]
خط: نستعلیق، کا: ابن نعمت الله رضوی حسینی، تا: چهارشنبه 2 جمادی الاول 1041ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: محمد
بن ابراهیم بیدگلی، محمود بن محمد رضا بیدگلی با مهر «عبده محمود» (مربع) و «الواثق الراجي عبده محمود» (مربع)؛ جلد: تیماج، 433گ، 17 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 3-339]
hādi-l mohtadīn
گیلانی، علی مراد بن حسین، قرن 13 قمری
gīlānī, ‘alī morād ebn-e hoseyn (- 19c)
در سرگذشت دوازده امام.
آغاز: الحمد لله الذي جعلنا من امة سید الانبياء... و بعد گوید اقل کل قلیل... علیمراد بن حسین...
[فهرستواره منزوی 1831/3]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 83/3
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1237ق؛ 31گ (109ر-139ر)، 22 سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: - 229]
hādī-l najāt min jamī‘-il muhlikāt fī aḥādīṯ-il a’immatil huda
شهمیرزادی، محمد شریف بن محمد صالح، ق12 قمری
šahmīrzādī, mohammad šarīf ebn-e mohammad sāleh (-18c)
تاریخ تأليف: دهه اول شوال 1115ق
مؤلف از شاگردان شیخ حر عاملی (- 1104ق) صاحب وسائل الشيعة بوده و پس ازمراجعت به موطن خویش با استفاده از کتاب های معروف شیعه از جمله کافی، تهذیب، من لا یحضره الفقيه، خصال، وسائل الشيعة، الوافي و... کتاب حاضر را در موضوعات گوناگون از جمله مواعظ، نصایح و حکمت، فضایل ائمه طاهرین و برخی مسائل حلال و حرام، ساخته و شامل صد و چهل و دو «باب» است: 1. مواعظ قرآنية؛ 2. قصر الاعمار و سرعة انقضائها؛ 3. ذکر الموت و مواعظه؛ 4. ذم الدنيا و الزهد فیها؛ 5. الزهد و التقوي؛ 6. وجوب عفة البطن و الفرج؛ 7. وجوب اجتناب المحارم؛ 8. الذنوب و مفاسدها؛ 9. محاسبة النفس و مجاهدتها؛ 10. تحریم اتباع الهوي و ذم طول الامل؛ 11. ذم شرب الخمر و مفاسدها؛ 12. تحریم الربا و اکل مال اليتيم؛ 13. تحریم الغناء و آلات اللهو؛ 14. ذم الغضب و سوء الخلق؛ 15. مدح حسن الخلق؛ 16. مدح الحلم و الحياء؛ 17. مدح کظم الغيظ؛ 18. مدح بر الوالدين و ذم عقوقهما؛ 19. الاهتمام بامور المسلمين و النصيحة لهم؛ 20. مدح صلة الارحام؛ 21. مدح الصدق و ذم الكذب؛ 22. وجوب اداء الامانات؛ 23. وجوب انصاف الناس؛ 24. الحب في الله و البغض في الله؛ 25. مدح التواضع؛ 26. ذم الكلام بما لایعنی؛ 27. ذم حب الرئاسة و تحریم طلبها؛ 28. الغيبة و حرمتها؛ 29. الحسد و وجوب اجتنابه؛ 30. ذم البهت و النميمة و سوء الظن؛ 31. ذم النمام؛ 32. ذم هجرة المومنين و عداوتهم؛ 33. ذم افشاء السر؛ 34. تحریم الظلم و عقوبته؛ 35. تحریم التكبر و الافتخار؛ 36. ذم العصبية و تحریمها علی غیر الحق؛ 37. تحریم العجب و بیان مفاسده؛ 38. كراهة الطمع و ذمه؛ 39. مدح القناعة و الكفاف؛ 40. مدح فقراء المسلمين و صفاتهم؛ 41. الخصال التي توجب الفقر و التي تزید الرزق؛ 42. فضل التوبة و حقیقتها و شروطها؛ 43. فضيلة الشكر و فوائده؛ 44. فضيلة الصبر و استحبابه؛ 45. وجوب حسن الظن بالله؛ 46. مدح التوكل علی الله؛ 47. وجوب اليقين بالله في النفع و الضر و غیرهما؛ 48. وجوب الخوف بالله؛ 49. استحباب كثرة البكاء من خشية الله؛ 50. الفروض علی الجوارح؛ 51. جملة من الحقوق الواجبة و المندوبة؛ 52. استحباب ملازمة الصفات الحميدة؛ 53. مواعظ لقمان و وصایاه لابنه؛ 54. وصف الجنة؛ 55. وصف جهنم و عقوباتها؛ 56. فضل المعروف و استحبابه؛
المباحات؛ 122. استحباب اختیار یوم السبت للسفر؛ 123. اختیار یوم الخميس و الجمعة للسفر؛ 124. السير في آخر الليل؛ 125. الوصية و بعص الاعمال لمن أراد السفر؛ 126. حمل العصي من لوزمر في السفر؛ 127. قیام المسافر علی باب داره؛ 128. ذکر الله و تسبیحه للمسافر؛ 129. استحباب الدعاء للمسافر عند و داعه؛ 130. كراهة الوحدة في السفر؛ 131. مرافقة المسافر من یتزین به؛ 132. الاستعانة في السفر بالحداء؛ 133. استحباب اتخاذ السفرة في السفر؛ 134. حمل المسافر مایحتاج اليه من السلاح و غیره؛ 135. كراهة معونة الانسان علی الارتحال؛ 136. كراهة رکوب البحر في هیجانه؛ 137. بیان خصال الفتوة؛ 138. استحباب التعمم و التحنك عندالخروج؛ 139. استحباب التيامن لمن ظل عن الطريق؛ 140. مایستحب اختیاره للسفر؛ 141. مقتل الحسين علیه السلام؛ 142. فوائد متفرقة من الاحاديث.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي زین ریاض الاسلام باز هار اخبار السيد المختار... اما بعد فیقول: ... لما وفقت من انتقال من بلدتی و مقام ولادتی الي المشهد الامام الهمام ثامن ائمة الانام و علی آبائه و اولاده آلاف من التحية و اضاف من السلام و شرفت بالوصول الي خدمة العلماء الاعلام...
انجام: فقلت لعلك منی في تقية، فقال سبحان الله، قلت فاوحی اليك، قال نعم فما شرک معك فیها احد، قال لا، قلت فعلیك من اخوتك امام، قال لا، قلت فانت الامام قال نعم...
[الذريعه 154/25]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما تیسرلنا جمعه في هذا التأليف و نسال الله الذي من علینا بانشائه و اتمامه ان یغمرنا برحمته و غفرانه...
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد مؤمن سمنانی، تا: 17 رمضان 1148ق، کاتب (شاگرد مؤلف)؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 310گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 170-5]
این نسخه فقط 78 باب دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ قطع: رقعی خشتی [میراث شهاب: س 8ش 4-66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالجلیل بن تاروردی، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 242گ، 27 سطر (10×22/5)، اندازه: 17×30/5 سم [ف: 475-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بنمحمد قدیم ایروانی، تا: دوشنبه 7 ربیع الثاني 1243ق؛ از روی نسخه محمد مومن سمنانی شاگرد مؤلف که در سال 1123 کتابت شده تحریر کرده، مصحح؛ واقف: شیخ علی بن محمد مهدی برغانی، 1281ق؛ 172گ، 27 سطر [ف: 1-294]
خط: نسخ، کا: عبدالجلیل بن قارودی، تا: 1246ق؛ مصحح؛ دو وقفنامه در برگ های آغازین نسخه آمده: است یکی مورخ 1247ق و دیگری از ملااسماعیل و ملاعلی محمد از علمای شهرستان مرند که نسخه را وقف نموده اند؛ واقف: ملا اسماعیل و ملا علی محمد [میراث شهاب: س 9ش 26-2]
hādi-l yaqīn ela-s serāt-el mostaqīm
اهدا به: عبدالله خان بن میر محمود بن سید عبدالعظیم
در امامت و کلام شیعی و نام شاه عباس بن خدابنده و نسب شیخ صفی در مقدمه آمده است.
[فهرستواره منزوی 603/9]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6612
آغاز: ما انزلنا من البينات و الهدي... اللاعنون اخفاء براهین قاطعة و کتمان مضامین شاهده؛ انجام: از جرایم ایشان درگذری یا اله العالمين... و طریق المستقيم... اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه گجرات در عشر اول ج 2؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 262گ، 18 سطر (11×18)، اندازه: 17×28 سم [ف: 755-5]
al-hādīya
حسینی بخاری، محمد بن برهان، قرن 9 قمری
hoseynī boxārī, mohammad ebn-e borhān (- 15c)
اهدا به: امام هادی (علیه السلام) (جد سیزدهم مؤلف)
این رساله مشتمل بر احادیثی از طرق اهل سنت است که در سه فصل راجع به حوادث آخر الزمان تا قیام قیامت مرتب شده: 1. اشتراط الساعة؛ 2. علامات التي بین یدی الساعة؛ 3. في نزول عیسی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35173/11
آغاز: بسمله. اللهم اجعلنی من المخلصين... الحمدلله رب العالمين الرحمن الرحيمت مالك یوم الدين؛ انجام: بعضکم علی بعض امداء تكرمة الله هذه الامه رواه مسلم
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت،1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 3ص (43-45)، 19 سطر، اندازه: 17/5×23/5 23 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-324]
al-hādīya (t.)
کاشانی، محمد مهدی بن محمد هادی، - 1140 قمری
kāšānī, mohammad mahdī ebn-e mohammad hādī (-1730)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1129ق
کتابی است در ترجمه کتاب هادیه در کیفیت زیارت پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام. اصل کتاب هادیه تأليف پدر مترجم به نام: محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی است و این ترجمه از سوی فرزندش محمد مهدی انجام شده است؛ مترجم، برخی از عبارات متن را نیز گزیده ساخته است. از کتاب هادیه در الذريعة یاد شده لیکن آقا بزرگ، مؤلف آن را نشناخته است. کتاب وسيلة الغفران و ترجمه و شرح مصباح کفعمی نیز از همین محمد مهدی است. شرح حال وی در مقدمه کتاب «معادن الحكمة» آیت الله مرعشی نجفی، آمده است. وی از نوادگان محمد مؤمن برادر فیض کاشانی است.
[الذريعة 155/25؛ معادن الحكمة، چاپ جامعه مدرسین حوزه علمیه قم 39/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13557
آغاز: بعد از حمد و سپاس و ستایش لایق بارگاه الهي و درود نامعدود سزاوار بارفعت... چنین گوید بنده غریق بحر خطا و معاصی... که چون رساله جامعه؛ انجام: و در سایر از منه شریفه زیارت آن حضرت مستحب است علیه و علی آبائه الكرام شرائف الصلوات و السلام این بود آن چه ذکر و بیان و ایراد آن درین رساله جامعه منظور بود رزقنا الله الا یتمام...»
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1129ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالعالی به سال 1221ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ 180گ، 20 سطر (9×17)، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 374-34]
hādīyat-ul ‘awām
این گفتار در اصول و فروع دین است به روش شیعی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1015/42
آغاز: بسمله. الحمدلله اللطيف بعباده، العامر بنواله، الامر بسئواله... و بعد فهذه رسالة و جيزة موسومة بهادية العوام مرتبة علی کلام و مقام و ختام؛ انجام: و قد امرتنا برد الودايع فرد علی عند حضور موتی، برحمتك یا ارحم اراحمین.
خط: تعلیق، کا: محمد بن سعدالله، تا: با تاریخ 913ق؛ جلد: تیماج، 2گ (170پ-171ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3-637]
al-hādīya fī zīyārat-in nabī wa-l ‘itrat-iṭṭāhira
مؤمن کاشانی، محمد هادی بن مرتضی، قرن 12 قمری
mo’men-e kāšānī ،mohammad hādī ebn-e mortazā (18c)
زیارات پیامبر اکرم و ائمه معصومین (علیهم السلام) را در یک مقدمه (فاتحه) و دوازده «باب» و یک «خاتمه» گرد آورده است، با توضیح و شرح بعضی الفاظ زیارت ها، مقدمه در زیارت های جامعه، و ابواب دوازده گانه در زیارات معصومین، و خاتمه در
زیارات و توسلات متفرقه در پنج فصل. مؤلف معاصر علامه محمد باقر مجلسی (- 1110ق) یا پس از وی بوده است. محتملاً مؤلف آن محمد هادی بن شاه مرتضی مؤمن کاشانی است که ترجمه فارسی آن توسط فرزندش انجام شده است. در الذريعه نیز ناشناس معرفی شده است. و البته در فهارس نیز مؤلف شناخته نشده است.
[الذريعه 156-155/25]
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 169
آغاز: نحمدک اللهم علی ما هدیتنا لزيارة الهادين و وسائلك المهتدين حمدا متوالیا متسقا و ثناء متعالیا مستوثقا؛ انجام: و هی النصف من شعبان علی الاصح و ليلة القدر التي نزل علیه الملائكة فیها و سایر الازمنة الشريفة صلوات الله علیه و علی آبائه و هذا...
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، محشی با عبارت «منه»؛ جلد: تیماج، 216گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 1-125]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 168 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-188]
al-hādī fi-ṭṭibb
هفتاد «باب» است در پزشکی هر یک در چندین فصل، با استفاده از کلام پزشکان نامی و اشاره به برخی از احادیث و در باب 30 آورده که کتابی به نام «الشيب و الخضاب» دارد و در برخی از روایات «اخبرنی زهیر بن صالح بن احمد» و در بعضی «انبانا محمد بن عبدالباقی البزاز» آورده است. عناوین چنین است: باب 1. بیان اصل الطب؛ 2. فضيلة علم الطب و موافقته للعقل و الشرع؛ 3. في الامر بالتداوی و بیان ان کل داء له دواء؛ 4. ذکر الخلاف هل التداوي افضل ام ترکه؛ 5. ذکر خلق بنی آدم و عجائب ترکیبه؛ 6. ذکر المحمود و المذموم من خلق الآدمي؛ 7. ذکر الامزجة اذا کان التركيب من اجزاء غیر متساوية؛ 8. ذکر المجالس و الرياح؛ 9. ذکر الرياضة و الراحة؛ 10. ذکر الادهان؛ 11. ذکر الحمام؛ 12. ذکر اللباس؛ 13. ذکر الطيب؛ 14. ذکر الرياحين و الازهار؛ 15. ذکر الفواكه؛ 16. ذکر الحبوب؛ 17. ذکر الاخباز؛ 18. ذکر البقول؛ 19. ذکر الحيوانات و طبائعها؛ 20. ذکر توابل الطبخ و ابازیره؛ 21. ذکر المطبوخات؛ 22. ذکر الحلوي؛ 23. ذکر الخلال؛ 24. ذکر السواك؛ 25. ذکر ما یغسل به اليد و یطیب؛ 26. ذکر المياه؛ 27. ذکر الاشربة؛ 28. ذکر الربوب؛ 29. ذکر النوم و اليقظة؛ 30. ذکر الزينة؛ 31. ذکر الجماع؛ 32. تدبیر الحوامل؛ 33. ذکر النفاس و تدبیر النفساء؛ 34. تدبیر المولود؛ 35. ذکر تدبیر الصبيان؛ 36. تدبیر الشباب؛ 37. تدبیر الكهول؛ 38. تدبیر المشايخ؛ 39. ذکر تدبیر الازمنة من الصيف و الشتا و الربيع و الخريف؛ 40. تدبیر المسافر؛ 41. تعلیم الاصلح في حفظ الصحة؛ 42. في الاشارة الي حفظ الجوارح؛ 43. ذکر الاخلاط و سبب الامراض؛ 44. ذکر الاحوال المنذرة بالامراض اذا تغیرت حال من احوال بدن الصحيح عن طبعها؛ 45. ذکر علامات الامراض و علاجها في الجملة؛ 46. ذکر الحمية؛ 47. ذکر الحاجة الي ترکیب الادوية؛ 48. كيفية استعمال الادوية؛ 49. ذکر الحجامة؛ 50. ذکر الفصد؛ 51. ذکر الحقن و الكي و قطع البواسير؛ 52. في الامر بحفظ القوة؛ 53. في سبب زيادة المرض باللیل علی النهار؛ 54. دلائل النبض و البول؛ 55. ذکر البحران؛ 56. ذکر العلامات المبشرة في المرض بالسلامة؛ 57. تدبیر الناقة؛ 58. ذکر الرقي للمریض و الدعاء له؛ 59. ذکر ما یکتب للحمی و الاوجاع؛ 60. اصابة العين و رقیتها؛ 61. ذکر السحر و حله؛ 62. ذکر الامراض الخاصة بکل عضو؛ 63. ذکر الامراض العامة؛ 64. ذکر الاذي العارض من السموم؛ 65. ذکر العوارض النفسانية؛ 66. ذکر ادوية مفردة تعالج بها الامراض؛ 67. ذکر ادوية مجموعة لامراض و معاجین؛ 68. منتخب من کتاب الخواص؛ 69. ذکر کلمات مقتبسة من علم الطب و وصایا الاطباء و الحكماء؛ 70. ذکر سبب الموت و ذکر العلامات المنذرة به.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6605
آغاز: بقراط في جماعة هو الهام الباري سبحانه و قال آخرون بل حصل بالتجربة ثم اختلف هؤلاء في مستخرجیه فقال قوم الهند استخرجته؛ انجام: و کذلك السكوت من الرجل الكثير الكلام دلیل ردی، اذا مرض للانسان المصحح الذي لا یکاد یمرض کان مرضه مخوفا و الله عزوجل اعلم و احکم.
خط: نسخ، کا: هادوی شطبی، ابراهیم بن علی، تا: یک شنبه 18 شوال 804 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با یادداشت بلاغی بدون نام؛ 206گ، 22 سطر، اندازه: 18/5×27 سم [ف: 20-149]
hādīya-ye qotb-e šāhī dar estexrāj-e āyāt-i elāhī
کربلائی، محمد علی، ق12 قمری
karbalāī, mohammad ‘alī (- 18c)
اهدا به: عبدالله قطب شاه (1023-1083ق)
مؤلف به درخواست استادش ابن خاتون عاملی این کتاب را در کشف آیات قرآن تنظیم و آن را به عبدالله قطب شاه اهدا نموده و در دو «قسم» آن را تنظیم کرده است: 1. در کشف آیاتی که انسان آغاز آن را می داند؛ 2. در کشف آیاتی که آخر آن ها معلوم است. در این فهرست الفاظ را با حرف اول و سوم آن ها می توان یافت. مؤلف برای هر یک از نام سور قرآنی رمزی انتخاب نموده و عدد آیات را نیز به ترتیب حروف ابجد آورده است. با این که مؤلف در مقدمه به نام کتاب به طوری که مذکور شد تصریح می نماید در الذريعه (229/11) آن را به نام
«الرسالة الواضحة لاستخراج الآيات القرآنية» می نامد.
کتاب که در حقیقت «معجم المفهرس» الفاظ قرآن کریم است به منظور راهنمایی پویندگان قرآن، به آیات آن نگاشته شده است. شیوه مؤلف بدین گونه است که پس از ذکر نخستین آیه در هر جزء و حزب، به ترتیب حروف هجاء به معرفی جایگاه آیات پرداخته است. وی در آغاز بخشی از آیه را آورده آن گاه با حروف تهجی شماره جزء را که سوره در آن قرار دارد تعیین می کند، سپس نام سوره و پس از آن علامت حزب و هم چنین با حرف بعد جای آیه را که در اول یا وسط و یا آخر حزب قرار گرفته مشخص می کند، به عنوان مثال: باب الهمزتين مع التاء أأتخذ کج «یس» ل ا، مع النون أأنتم أشدل «نازعات» ل 1، أأنتم أنشاتم کز «واقعه» رج، و قس علی هذا. (غلامی مقدم)
آغاز: بسمله، حمد و درود حضرت معبود که در افتتاح کلام مجید واقع شده چون دلیل است بر وجوب آن... اما بعد چنین گوید بنده پروردگار متصف به صفت یکتائی محمد علی کربلائی که چون به رهنمونی فاید توفیق در سلك تلامذه که در خدمت استاد اعظم... محمد المشتهر بابن الخاتون العاملي... به قرائت علم تفسیر و حدیث اشتغال داشتند منخرط (به رشته در آمده، در سلک خدمت او در آمده) بودم و اغلب اوقات در درس و مباحثه مرجوع به بعضی آیات می شد... حضرت علامی فهامی استادی بنابر حسن اعتقاد... اشاره فایض البشاره صادر فرموده اند که این فقیر رساله [ای] در دانستن هر آیه از آیات قرآنی که در کجا واقع است تأليف نماید
انجام: جهنم لایموت فیها و لا یحیی طه نوح ر ثم لایموت فیها و لا یحیی اعلی ل ب ر.
[الذريعة 156/25 و 229/11 با عنوان «الرسالة الواضعة لاستخراج الآيات القرآنية؛ نسخه های منزوی 131؛ استوری 51/1 و 2225؛ برگل 255]
خط: نسخ، کا: خسرو بن عبدالله مراقیی، تا: یک شنبه سلخ ذیحجه 1057ق، جا: قاین؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 15×21 سم [نسخه پژوهی: 2-241]
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن احمد حسینی، تا: یک شنبه 20 جمادی الاول 1061ق؛ جلد: تیماج، 144گ (1پ-144ر)، 19 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 9-356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسینی، تا: شنبه 23 ربیع الاول 1061ق؛ واقف: شجیعی، فروردین 1315؛ جلد: تیماج، 210گ، 18 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 22-473]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر علاء الدين بن میر عماد الخراساني، تا: دوشنبه 12 شعبان 1062ق، جا: قم؛ تملک: محمد ابراهیم؛ جلد: تیماج، 189گ، 17 سطر، اندازه: 18×28/5 سم [ف: 11-35]
خط: نستعلیق، کا: خواجه اعتماد، تا: چهارشنبه 7 شوال 1070ق؛ کاغذ: ترمه، 187گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 4-843]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حق ویردی بن حسن تبریزی، تا: 9 ربیع الثاني 1073 ق؛ مهر: «عبده محمد مؤمن الموسوي» (مستطیل)؛ 215گ، 14 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 773-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی کاشانی، خلیل بن رکن الدين مسعود، تا: 21 محرم 1084ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 169گ، 17 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم شولستانی، تا: چهارشنبه 19 رمضان 1095ق؛ جلد: میشن مذهب، 264گ، 17 سطر، اندازه: 12/3×19/5 سم [ف: 472-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 21×29 سم [ف: 6-194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1163ق؛ تملک: بهاءالدین محمد بن احمد حسینی طالقانی به تاریخ 1163ق، احمد بن عبدالله افندی معروف به عرب زاده الناصح في حضرة شیخ عبدالله گیلانی، فرهاد میرزا به تاریخ 1303؛ جلد: تیماج، 29گ، 29 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 26-104]
آغاز: محمد المشتهر بابن خاتون العاملي عامله الله بلطفه الخفي و بطوله الجسيم و کرمه العميم بقرائت علم تفسیر و حدیث اشتغال داشتند؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن رجب علی، تا: سلخ جمادی الاول 1167ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «محمد هادی الحسيني» (بیضوی)، «محمد مهدی الحسيني»؛ جلد: مقوایی، 137گ، 21 سطر، اندازه: 13×20 سم [محدث ارموی مخ: 3-1645]
آغاز: برابر
قسمت اول تمام و قسمت دوم فقط یک ورق موجود است؛ خط:
نستعلیق، کا: حسینی تنکابنی، هادی بن محمد رضا، تا: قرن 13؛ تاریخ وقف: 1260؛ ابعاد متن: 6/2×11، اندازه: 12×18 سم [نشریه: 787-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن علی بن محمد بحرانی، تا: سه شنبه 16 رمضان 1214ق؛ جلد: تیماج، 148گ، 18 سطر، اندازه: 14/2×20/9 سم [ف: 471-22]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شیرازی، احمد بن محمد علی، تا: 8 رمضان 1235ق [ف: 3-67]
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن محمد حسین قزوینی، تا: پنج شنبه 2 شوال 1267ق، جا: اشتهارد؛ تملک: سید اسد الله مشهور به حاج سید جوادی به تاریخ 24 رجب 1331ق با مهر «اسدالله بن ابراهیم الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 130گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 18-321]
آغاز: هوس و هوا بروضه رضا سیدنا... محمد... اما بعد چنین گوید... محمد علی کربلائی که چون برهمنونی... محمد المشتهر بابن خاتون العاملي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 155گ، 19 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: - 225]
انجام: و آن چه متماثل اند ممتاز اند بکلمه بالحرف و الله في کل الامور حسبی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه عبدالوهاب فرید تنکابنی؛ جلد: مقوایی، 162گ، 12 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 16-313]
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 132گ (2پ-133ر)، 19 سطر (10×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2498-11]
al-hādī wa miṣbāḥ-un nādī
بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107؟ قمری
bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696)
تفسیری است مأثور که پیش از تفسیر «هداية القرآنيه» تأليف کرده است. بنای مفسر در این کتاب تفسیر آیات است به احادیث مرویه از مشایخ معتمد و علماء معتبر امامیه. در تفسیر آیه که حدیث صحیحی نیافته است مرویات علی بن ابراهیم قمی را ذکر نموده و آن احادیثی که به روایت ابن عباس آورده به نقل و طریق امامیه است. کتاب مصدر است به «دیباچه» و دوازده «باب» در مطالب مقدماتی تفسیر: باب 1. في فضل العالم و المتعلم؛ 2. في فضل القرآن و حاملیه؛ 3. معنی الثقلين؛ 4. ان القرآن فیه تبیان کل شیئی؛ 5. ان القرآن له ظهر و بطن و عام و خاص و محکم و متشابه و ناسخ و منسوخ؛ 6. ان الائمه عندهم القران الذي انزل علی رسول ص ع و یعلمونه؛ 7. في النهي عن تفسیر القرآن بالرای؛ 8. فیما نزل علیه من القرآن من الاقسام؛ 9. نزل القرآن بایاك اعنی و اسمعی یاجاره؛ 10. العلة لم اتی القرآن باللسان العربي و ان المعجز في نظمه و لم صار جدیدا علی ممر الازمان؛ 11. في ذکر الكتب الماخوذ منها الكتاب؛ 12. في اول سورة نزلت و آخر سورة. روضات الجنات این کتاب را به نام «الهادي و ضیاء النادي» در دو جلد یاد کرده است. در دیباچه سید ابوالحسن علی بن محمد بن عبدالجواد حسینی نامی را به مدح و تمجید یاد کرده است. مؤلف درباره انگیزه تأليف می گوید: بسیاری از آیات قرآنی را دیدم که با اخبار و احادیث اهل البيت تفسیر گردیده اند ولی آن ها را پراکنده دیدم که معمولاً دست یابی به آن ها مشکل و طاقت فرسا بود، از این رو آن ها را در این اثر گرد آوردم تا مورد استفاده همگان باشد و اگر در مورد آیه ای، روایتی وارد نشده بود یا به آن دست نیافتم تفسیر ابوالحسن علی بن ابراهیم بن هاشم را که به برخی از ائمه اطهار علیهم السلام از جمله امام صادق عرضه شده مأخذ و مورد استفاده قرار دادم شیوه وی در این تفسیر این است که ابتدا به نام سوره و محل نزول، فضیلت سوره و تعداد آیات اشاره می کند آن گاه آیاتی را که دارای روایت تفسیری می باشند ذکر کرده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله و سلام علی عباده الذي اصطفی اما بعد فیقول احوج العباد في کل الزناد علی رب العباد یوم التناد هاشم بن سلیمان...
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یجعلنا ممن اعطاه من الخير غاية مناه و کان الفراغ من تأليف هذا الكتاب الشريف علی ید مؤلفه بالیوم الثامن عشر من شهر ربیع الثاني من السنة السابعة و السبعين و الألف من الهجرة علی مهاجرها و آله السلام.
این نسخه در فهرست آستان قدس (469/22) نیز معرفی شده؛ خط: نسخ، کا: عماد بن محمد بن حسن حجری، تا: 7 ربیع الاول 1096ق؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 556گ، 28-30 سطر، اندازه: 20×30 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 289]
آغاز: زید رفعة و مقام السيد السند و الكهف المعتمد؛ انجام: و ذلك کله اذالم یکن للمیت ولد
موجودی قسمتی از دیباچه است تا قسمتی از تفسیر آیه آخر از سوره نساء: یَسْتَفْتُونَکَ قُلِ اللَّهُ یُفْتِیکُمْ است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید رضا قوچانی، 10 مرداد 1324؛ 194گ، 21 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 4-461]
hārūn va zobeyde nāme
در این جزوه داستان بازی شطرنج بین هارون الرشيد پنجمین خلیفه عباسی به سال 170ق و زبیده خاتون بانوی اول دستگاه خلافت وی از کتاب تاریخ و صاف نقل شده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 159
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم- مشهور است که هارون الرشيد روزی با ملکه مملکت و عقیله دولت خود یعنی زبیده بملاعبت شطرنج دفع ملالی و تطییب حالی می کرد مراهنه را شرط آن که غالب را بر مغلوب حکم نافذ و روان باشد و هر چه اقتراح رود اسعاف لازمه آن؛ انجام: قضا و قدر مثل لمع السراب للصادی بی فایده و رنج از جلد اول وصاف نقل شد. کتبه العبد المذنب الحقير علی محمد اللواساني غفر ذنوبه 1257.
خط: نستعلیق عالی، کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: 1257ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب بسیار عالی؛ جلد: تیماج، 8ص، 9 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 5-735]
hāšemīyyi
غرا، اسدالله،- 1290 قمری
qarrā, asad-ol-lāh (- 1873)
این کتاب که هاشمیه نام دارد شامل اشعاری است از گفته های سید اسد الله غرای شیرازی درهجو امام جمعه شیراز.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 1- ه/ 17
آغاز: بکار کشمکش بودم که ناگه ** شنید ستم صدای آسمان را/ صدائی ز آسمان آمد بگوشم ** که لرزانید مغز استخوان را؛ انجام: هاشم از بس انا انا کردی ** رفت بر باد بار و مار انا/ انای شخ را بنه در دل ** ورنه می سوزی از شرار انا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 35گ، 20 سطر (8×13/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 21-1]
al-hāšimīyya
حسینی قزوینی، محمد بن جعفر، ق13 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad ebn-e ja‘far (- 19c)
رساله ای کوتاه در اخلاق و آداب اسلامی مأخوذه از کتاب های اخلاقی و آداب اسلامی که موقع تربیت و تعلیم فرزندش «هاشم» نگاشته و به نام وی منسوب نموده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3001/2
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لولا ان هدانا الله و الصلاة و السلام علی مؤدب من في العوالم... انه لما و هبنی الله ولداً بعد ان کنت اب البنات سمیته بهاشم؛ انجام: و نتم هذه الرسالة بحدیث سئل حسین بن علی علیهما السلام ما اقبح شیء قال الفسق في الشيخ، الحدة في السلطان و الكذب في ذی الحسب و البخل في ذی الغني و الحرص في العالم تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 161گ (48ر-208ر)، 14 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 5-2283]
hāšemīyya = jong-ol mohmalāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15290
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1313ق [مختصر ف: - 891]
hāšemīyyi
قطعه و قصیده هایی است هجوی و انتقادی از وضع روزگار سراینده، با تخلص «هاشم» که به ترتیب حروف قوافی تنظیم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10121
آغاز: بجنبانم دگر باره زبان را ** پر از شکر کنم ملک جهان را/ ز شعر آبدار خود بسازم ** خجل ای دوستان آب روان را؛ انجام: انای خویش را بنه در دل ** ور نه می سوزی از شرار انا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 46گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 26-87]
al-hāšimīyya fī š.-iṣṣamadīya
قزوینی، محمد هاشم بن عبدالرحیم، ق13 قمری
qazvīnī, mohammad hāšem ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 19c)
وابسته به: الفوائد الصمدية = صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق)
شرح علی کتاب الصمدية للشیخ البهائي في النحو.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 479/1
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا مطيعاً للهادین و صرفنا عن نحو المضلين؛ انجام: و الكلام هو في أصل اللغة عبارة عن اصوات متتابعة بحسب فهم...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 12گ (1پ-12ر)، اندازه: 15×21 سم [مؤيد: 1-386]
hāmiš-ul jumal
کوشیار بن لبان، - 495؟ قمری
kūšyār ebn-e labān (- 1102)
در چهار «مقاله»: 1. [المدخل و الاصول] در بیست و سه باب، آغاز در باب یکم افتاده؛ 2. في الحكم علی امور العالم، در دوازده باب؛ 3. في الحكم علی المواليد و تحویل سنیها، در بیست و یک باب؛ 4. في عمل الاختيارات، در سه باب. در آن از سال 31 یزدگردی یاد شده است (باب 7 مقاله 1ص 4).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8121/3
آغاز: و احساب تقاویمها و احوالها و هو علم ادرک... براهین هندسية و من تفردبه کان عالما باشرف [العلوم] بعد العلوم الدينية؛ انجام: الباب الثالث في خاتمة الكتاب انا لما جمعنا في هذالکتاب اصول الصناعة و من فرعها قدر الكفاية و اشرنا الي طریق التصرف
فیها و استعمالها... راینا ان یقطع الكلام عنده... و لایعجل بالحکم الا بعد الفكرة الطويل و النظر الكثير و التامل الشافي و نختم المقالة الرابعة بهذا الباب و الكتاب بهذه المقالة و الحمدلله رب العالمين کما هو اهله و مستحقه و الصلوة علی محمد و آله و اصحابه الطيبين الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندی، 69ص (69-1هامش)، 12 سطر (6×12/5)، اندازه: 17×2 سم [ف: 35-17]
al-hibāt-ul hanīyyāt fi-l muṣannafāt-il ja‘barīyāt
جعبری، ابراهیم بن عمر، 640-732 قمری
ja‘barī, ebrāhīm ebn-e ‘omar (1243-1332)
تاریخ تأليف: 725ق
فهرست آثار او است به ترتیب علوم نظم و نثر. در آن حدود 130 کتاب از تأليفاتش ذکر شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7047/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ کاغذ: سمرقندی، 7گ (18ر-24ر)، 19 سطر (9×13)، اندازه: 13×19 سم [ف: 438-16]
al-heba
اشرفی مازندرانی، احمد
ašrafī māzandarānī, ahmad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7547/3
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، شکرالله بن رضاقلی، بی تا؛ 10گ (130-121)، 20 سطر (8/5×14)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 621-16]
hebat-ol ahbāb
ذبیحی یزدی، اسماعیل، - 1160 قمری
zabīhī yazdī, esmā‘īl (- 1747)
مثنوی؛ مشهور به هبة الاحباب.
تهران؛ دانش سرای عالی- کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 88/8
بی کا، تا: محرم؛ قطع: بغلی بیاضی [نشریه: 5-622]
hibat-uš šabāb fī ‘alim-il ḥisāb
تاریخ تأليف: 19 جمادی الثاني 1029ق
قواعد حساب را به روشی نسبتاً مفصل در دوازده «باب» و هر باب در چند «مصباح» و «مقصد» و یک «خاتمه» نگاشته است: باب 1. ضرب؛ 2. القسمة؛ 3. التجذير؛ 4. ؟. 5. التعكيب؛ 6. في بعض المسائل المتعلقة بالکسور؛ 7. في حساب الصحاح؛ 8. في استخراج المجهولات؛ 9. في الجبر و المقابلة؛ 10. في مسائل متفرقة؛ 11. في قواعد شريفة؛ 12. المساحة.
آغاز: ... في ضرب مأتين الواحد و العشرة تلبسط احد المروبين عشرات؛ انجام: فاعرف وزن قدر ذراع منه عرضا و طولال ارتفاعا تعرف وزن الكل قد فرغت من تسوید هذالکتاب المستطاب بهبة... الشباب المصنف في علم الحساب... سنه 1029...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 19 جمادی الثاني 1029ق؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشت تملک: «لقد انتقل هذا الكتاب بهبن الشتاب (کذا) في علم الحساب نسخة الاصل خط المصنف مکتوب في 1029 عصر الشيخ بهایی/ 5 فصار من عواری الزمان لدی في شعبان المعظم سنه 1401 الاحقر مصطفی الحسيني الصفائي الخوانساري عفی عنه و عن والدیه»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 102گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [اهدائی رهبر: 9-175] و [ف: 173-18]
آغاز: الباب الثاني عشر في المساحة و هی استعلام امثال الواحد المفروض الخطي او ابعاضه في الممسوح؛ انجام: فاعرف وزن قد ذراع منه عرضا و طولا و ارتفاعا تعرف وزن الكل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با اشکال هندسی، مصحح، با خط خوردگی که احتمالاً از مؤلف؛ جلد: تیماج، 64گ، 7 سطر، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 203-44]
آغاز: الباب التاسع في الجبر و المقابلة و هو علم بقانون یعرف منه کثیر من المجهولات العددية؛ انجام: الرابع أن تقسیم المائة حصصاً یکون کل واحد فرداً.
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: قوام الدين با مهر: «الراجي قوام الدين» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 93گ، 7 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 6-85]
hebat-ol vesāl fī ad‘īyat-el helāl
اصفهانی، عبدالمطلب بن حسن، ق11 قمری
esfahānī, ‘abd-ol-mottaleb ebn-e hasan (- 17c)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 171
با عنوان فصل 1 و 2 و خاتمه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 9 ذیقعده 1089ق [نشریه: 7-309]
hibat-ul walī muddat-uz zawja-tiṣṣaġīra
طباطبائی، مهدی بن علی،- 1260؟ قمری
tabātabā’ī, mehdī ebn-e ‘alī (- 1844)
به امر: صاحب ریاض
تاریخ تأليف: رجب 1239ق
در ولایت اب برهبه مدت در عقد نکاح صغیر که به امر صاحب ریاض ساخته است. صاحب الذريعه سه رساله در این باب با عنوان بالا معرفی می کند که هیچ یک از سید محمد مهدی نیست و یکی از آن ها تأليف مولی محمد تقی برغانی است (و شاید اشارت مؤلف رساله حاضر در دیباچه به اوست). مؤلف نخست استدلالات مجوز را از رساله او با عنوان «قال سلمه الله» نقل و رد می کند و سپس به نقل ادله مانع با عنوان «قال المانع سلمه الله» می پردازد. مؤلف از کتاب جامع الاحكام في مسائل الحلال و الحرام «سید اجل دام ظله» یاد می کند.
آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام مسئله هل یجوز للاب ان یهب مدة التمتع لولده الصغير ام لا فیه اشکال عظیم و لم اجد احدا من اصحابنا- تعرض للمسئله و لکن قد اتفق في زماننا هذا انه قد وقع التشاجر- فیها بین علماء قزوین- و کتب کل منهما رسالة فیما اختاره و انجر النزاع الي حد لم یلق بحال العلماء الي ان راجعوا في المسئله قطب دائرة العلم- استاد نا بل استاد الكل في الكل- فامرنی دام ظله بالمراجعة و النظر في ادلة الطرفين- و جدت اکثرها ضعیفا
[الذريعه 159/25]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا غاية ما تیسر لنا من الكلام في المقام... قد فرغ من تسوید هذه الكلمات مصنفها... محمد مهدی بن امیر سید علی الحسيني عفی الله عن جرائمهما، في اوایل العشر الثاني من شهر رجب من شهور سنة 1239
بی کا، بی تا؛ نسخه حاضر عنوان و نام ندارد؛ جلد: تیماج، 10گ (344-335)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 95-22]
درباره این که آیا پدر می تواند بقیه مدت متعه فرزند صغیرش را ببخشد، در 1239 به امر استاد الكل في الكل؛ بی کا، بی تا؛ 10گ، قطع: خشتی [ف: - 295]
hatk-ul astār
جابر بن حیان، 120-198؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739-814)
در چگونگی حجر مکرم و بیان اوقاتی که مناسب این عمل است و کیفیت ترکیب مواد با یک دیگر.
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 9ش 2-36]
آغاز: قال ابوموسی جابر بن حیان الازدي الطوسي فارعف یا اخی قدر هذا الكلام؛ انجام: احد من الفلاسفه لولد و لا لحبیب و لا تملك مخوف السطوة فانی استغفره الله العظيم.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج خرمایی، 3گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: - 704]
آغاز: الحمد لله المجيد في فعاله المجزل في عطائه... اعلم یا اخی ان کلامنا في هذا الكتاب لیس هو علی حد شیء من کلامنا في شیء من کتبنا؛
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی- پاکستان 19995؛ خط: نسخ، کا: حمدی، محمود، تا: یک شنبه 27 شوال 1339ق؛ مصحح؛ 46ص (128-173) [عکسی ف: 6-20]
آغاز: قال ابوموسی جابر بن حیان فاعرف یا اخی قدر هذا الكلام و لاتخالفه و نحن نذکر فیه التدبير
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 2-464]
al-hijra ila-ẓẓālimīn
حسنی، قاسم بن ابراهیم، 169-246 قمری
hasanī, qāsem ebn-e ebrāhīm (786-861)
مطالبی است در خصوصیات اولیاء الله و ولاء و دوستی و متابعت آنان و نهی از موالات دشمنان خدا و پیروی از آنان با شواهد بسیاری از آیات کریمه که درباره صفات و دوستی و دشمنی آنان آمده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 71/12
آغاز: الحمد لله و لا قوة الا بالله الذي جل عن کل ذکر ذکره و عز في کل امر امره
نسخه اصل: کتابخانه ای در یمن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 2 رجب 1064ق؛ 44 ص (316-359) [عکسی ف: 1-88]
hejr-e vesāl
نبیل
nabīl
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26810
آغاز: هجر وصال جناب نبیل علیه بهاء الله بنام خدای سریع الحساب که در نزد او هست ام الكتاب؛ انجام: کاتش قلب کائنات بهاست پرده سوز صفات و ذات بهاست
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: حمایلی [رایانه]
hajv-e sāles
صادقی افشار، صادق، 940-1022؟ قمری
sādeqī-ye afšār, sādeq (1534-1614)
وابسته به: لسان الغيب؛ حیدری تبریزی (- 1002ق)
در هجو حیدری تبریزی و رد لسان الغيب او که خود ردی است بر سهو اللسان شریف تبریزی (- 956ق) و هجو او و این خود خرد هگیری است از ابیات لسانی شیرازی (- 940ق). صادقی در این رساله از شریف طرفداری کرده است. دیباچه منثوری دارد و سپس 65 بیت.
آغاز: لله الحمد که ضمیر منیر غواصان بحر معانی و طوطیان شکرستان سخن آیینه ایست با صفا بلکه جامی است جهان نما ای حیدری ز جهل چو ملاشریف را ** هرجا رسید بی هنر اظهار کرده ای؛
انجام: دوش چون صادقی متاع سخن ** به ترازوی فکر سنجیدم/ دیدم اشعار اهل نظم شریف ** طرز شعر ترا پسندیدم
[الذريعه 271/9 و 520 و 942 و 266/12 و 308؛ نسخه های منزوی 3306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 4گ (22پ-25ر)، 19 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 4-659]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باستانی راد، حسین علی، تا: قرن 14؛ 4گ (39پ-42پ)،ابعاد متن: 7/5×16، اندازه: 14×23 سم [ف: 541-16]
hajv-e jarīr
فرزدق، همام بن غالب، - 110 قمری
farazdaq, hammām ebn-e qāleb (- 729)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3322
با شرح معانی لغوی؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (11-12) [ف: 1002-10/2؛ فهرست رایانه ای ج 3-793]
hajv-e qāzī ‘abd-ol-lāh
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3781/11
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-38]
hajv-e mardom-e xūzestān
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟-1298 قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/58
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-197]
hajv nāme
دو هجونامه که اولی با عنوان «هجو سربازی که اهل اصفهان را هجو کرده بود» آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18337/2
آغاز: آغاز هجو نامه اول: بارالها... کن تو بمن حیوان را ** از غم غصه در آور من سرگردان را؛ آغاز هجو نامه دوم: طالع خود را... دم شور به سر می بینم ** بسکه بر خلق جهان فتنه شر می بینم؛ انجام: بس در این طایفه من فتنه سر می بینم.
خط: تحریری، کا: ابوالقاسم محمد، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 71ص (133-63)، اندازه: 11×18 سم [ف: 127-50]
...hajv-nāme «āyā šavad mahmūd kešvar gošāy
؟ فردوسی، ابوالقاسم، 329-416؟ قمری
ferdowsī, ab-ol-qāsem (942-1026)
آغاز: سر نامه نام جهاندار پاک ** برآرنده رستنی ها ز خاک؛ انجام: شدم به دریا غوطه زدم ندیدم در ** گناه بخت من است این گناه دریا نیست
خط: نسخ، کا: حسینی، منصور بن کمال الدين، تا: 695ق؛ مجدول محرر دارای هفده ترنج (در اول دیوان ها) و هفده سرلوح کتیبه الوان؛ 6گ (2ر-7ر)، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 38-35]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8-67]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 8-195]
کا: وفا، ابوالقاسم، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6-135]
آغاز: ایا شاه محمود کشور گشای ** ز کس گر نترسی بترس از خدای؛
در هجو محمود غزنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2ص (3-2) [ف: 714-23]
hajv-nāme nāpel’on (t.)
منوچهر بن عماد الدوله، قرن 14 قمری
manūčehr ebn-e ‘emād-od dowle (- 20c)
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ ترجمه: 1309ق
ناپلئون بناپارت در عین آن که مورد تحسین بزرگان جهان گشت مورد سرزنش و نکوهش جماعتی از نویسندگان نیز قرار گرفت به وجهی که در هجو او رسالات و مقالات مفصل نگاشتند. کتاب حاضر در سی فصل کارهای ناپلئون را استهزاء می کند و با قلم بزرگان و نویسندگان ضد ناپلئون گوشه های کار او را مستهزانه مورد بحث و ریشخند قرار می دهد.
آغاز: فصل اول یک شب اسوا روس، درین شب بناپارت را خواب نمی برد چه گویند؛ انجام: و من باید درین تغییرات مبدء سلاسل سلاطین ارض باشم
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1309ق، جا: تهران؛ با سر لوح، مجدول؛ 97گ، 15 سطر (15×25)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 4-210]
آغاز: بسمه تعالی، ترجمه هجو نامه ناپلئون، جلد دوم، فصل سی و دویم (نوه پارت)؛ انجام: بر خلاف قوانین خدا و خلق بنا کرده است عنقریب فانی و با کمال ذلت منهدم خواهد شد
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق تویسرکانی، تا: 1309ق؛ مجدول؛ 102گ، 25 سطر (12/5×25)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 209-4]
hajvīyāt
صادقی افشار، صادق، 940-1022؟ قمری
sādeqī-ye afšār, sādeq (1534-1614)
دارای ترجیع بند «... نامه» سپس دو مثنوی در هجو و یک ترجیع در هجو هر سه بی عنوان (در نسخه) سپس عنوان های: در هجو یکی از خوشنویسان حکمی، هجو یکی از منافقان کوچک، ایضا في الهجاء، هجو هلاکی همدانی که او را به محمود پساخانی مانند کرده است با تخلص صادقی و نام هلاکی، سپس شش رباعی در هجو سومی با عنوان «مذمت یکی از خوشنویسان حکمی» آن گاه عنوان های: هجو رشوه خواران، هجو یکی از وزراء که ترجیع بندی است با تخلص صادقی، قطعه ای هم در هجو، هجوریش، جهت متولی شاه طور گفته، به میرزای عالیمان نوشته شد با تخلص صادقی، به یکی از زرگران نوشته شد، در رفع سوال یکی از شعراء نوشته شد، هم در این معنی گفته شد از شاعر، بیکی از ساده خواران، در سفارش پهلوانی نوشته شد، به یکی از شعراء نوشته شد، به حکیم رکنا نوشته شد، در خواهش یکی از یاران نوشته شد، به پوستین دوزی نوشته شد، در موعظه گوید، به یکی از منافقان نوشته شد، تضمین: ای صادقی ار قیمت فضل و هنر این است ** درد هر به خواری ابد الدهر بمانی/ بشکن قلم بخردی و صفحه بسوزان ** بشنو که چه خوش گفت سخن دان معانی ** رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز. در جواب هجو یکی گفته شد، به میرزا محمد حسین نوشته شد، به یکی از شعراء نوشته شد، به حضرت شیخ بهاء الدين نوشته شد با تخلص صادقی، در عذرخواهی به یکی از یاران نوشته شد، به یکی از یاران نوشته شد، حضرت اعتماد الدوله، هجو محمد بیک مذاقی.
آغاز: چنان که خم نشود میل گردنش ** بر سر اگر نهند کلاهی ز هاونش/ نکنی بر مراد من کاری ** بر نداری ز خاطرم باری؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، اندازه: 13×21 سم [ف: 4-659]
آغاز: هجویات... چنان که خم نشود میل گردنش ** بر سر اگر نهند کلاهی زهاونش/ که گربه به بحر کند جای خم شود ** مانند ماهی که بود تنگ مسکنش/ در... ن دختر و زن آن کس که از نفاق ** شد بی سبب سبو شکن بزم اتفاق؛ انجام: من که سر در خم کمند تولم ** بلکه دیرینه درد مند تولم/ نکنی بر مراد من
کاری ** بر نداری ز خاطرم باری
خط: نستعلیق، کا: باستانی راد، حسین علی، تا: قرن 14؛ 27گ (63پ-89پ)، ابعاد متن: 7/5×16 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 543-16]
hajvīyāt
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8-59]
از دیگران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 8-196]
hajvīye
آغاز: دوش که با بخت بدم جنگ بود ** خاطرم از وضع جهان تنگ بود/ شد دلم افسرده و حالم تباه ** بر سر بازار شدم صبحگاه؛ انجام: گفتمت از خویش خبردار باش ** جام می از کف نه و هشیار باش/ ورنه از این شهر تباهت کنم ** طعمه این مار سیاهت کنم
بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (128ر-129پ)، اندازه: 12/4×18/8 سم [ف: 177-29/1]
آغاز: هجویه: لا علیك السلام و لا رحمة الله و لا برکاته تعریض و طعن
احمد غلام کاتب، این هجویه را از مجمع حیدر بیک نقل کرده؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ 1ص (435)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10-1379]
hedāyāt = hedāye
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟-834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330-1431)
رساله ای است به نظم و نثر درمعارف و لطایف عرفانی که با عناوین «هداية، هداية» تنظیم شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي انزل علی عبده الكتاب، و الصلاة و السلام علی خیر خلقه... یا ولدی ایدك الله بروح الارواح. معلوم فرما که عین حقيقة انسانیه بحسب رتبت تقدمی دارد بر اعیان ثابته...
انجام: اعداء ثلاثه سالم ماند. بیت: در تجارت سود یابد بی شمار ** یادگار «نعمة الله» دار
چاپ: این رساله در ضمن رساله های حضرت سید نورالدین شاه نعمت اله ولی در جلد دوم، صص 187-208 به سال 1356 ش در تهران به چاپ رسیده است؛ در مجموعه رساله های او چاپ افست شده است.
[نسخه های منزوی 1486/2؛ فهرستواره منزوی 1087/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ 9گ (270پ-278ر)، 21 سطر، اندازه: 16/5×23/6 سم [ف: 8-278]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 107گ (117-223پ)، 23 سطر (6×9)، اندازه: 17×26/5 سم [سنا: ف: 1-337]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3497/9- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2-154]
آغاز و انجام: برابر
کا: اسدالله لطف الله، تا: ربیع الثاني 918ق؛ 2گ (109پ-110پ) [ف: 3-56]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 98/8- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-298]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: شعبان 1084ق؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-211]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ 6گ (281پ-286پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ 8گ (243ر-250ر)، 14 سطر (8×14) [ف: 41-697]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15گ (66-80)، 5 سطر (6×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3184-13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (120ر-127ر)، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 5-2283]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ 6ص (130-125)، 26 سطر، اندازه:
15×21 سم [ف: 32-310]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 21ص (1095-1115)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-522]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ 9گ (260ر-268ر)، 17 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4-671]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق؛ 3گ (186-184)، 29 سطر، اندازه: 28/5×40 سم [الفبائي: - 607]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/73 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1314]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 6ص (379-384)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 6ص (283-288)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-605]
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: زین العابدين نقیب ملایر احمد بن حسین خوانساری، تا: 1285ق؛ اندازه: 11/2×18/1 سم [ف: 7-134]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 11ص (456-446) [ف: 10-1673]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 6گ (7ر-12پ)، 12 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 67-33/1]
hedāyāt-ol hosām fī ‘ajāyeb-el hadāyāt le-l-hokkām
همدانی، محمد حسین بن علی نقی، ق14 قمری
hamadānī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī naqī (- 20c)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (- 40ق)
اهدا به: زین العابدين خان حسام الملك والی کرمانشاه
تاریخ تأليف: ذیحجه 1308ق؛ محل تأليف: کرمانشاه
گزارش عهدنامه مالک اشتر است که در اخلاق و کشورداری ساخته و به سفارش شاهزاده عبدالصمد میرزا، فصلی در فراست
و قیاف هشناسی بر آن افزوده است. نام کتاب در الذريعه (163/25) و فهرست نسخه های خطی فارسی (1715/2) گوناگون آمده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي لیس لاولیته افتتاح کما لسایر الاوليات الذي له الاسماء الحسني... و بعد بر الواح ضمایر ارباب بصائر می نگارد... محمد حسین ابن علی نقی همدانی
انجام: در بلاد و تمام نعمت و مضاعف فرمودن کرامت و این که ختم فرماید عاقبت امر مرا بسعادت و فیض شهادت بدرستی که ما بسوی او رغبت کننده ایم و السلام علی رسول الله پس اتمام نمود...
چاپ: قم، انتشارات دلیل ما، 1381ش، وزیری، 424 ص، تحقیق علی رضا هزار.
[نسخه های منزوی 1715/2؛ الذريعة 373/25؛ فهرستواره منزوی 692/6]
آغاز: برابر انجام: قال قلت ما وضع لا یشینه قال لایکون ضرب فیه سفاح
خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1308ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: نقاشی بوم، 145گ، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 5-311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طبیب همدانی، احمد بن موسی، تا: 1308ق؛ 229ص (229-1)، 16 سطر (8×13/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 1356-9]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: طبیب همدانی، احمد بن موسی، تا: 24 ذیحجه 1309ق، به دستور عبدالله خان امیرتومان ساعد السلطنه در دارالسلطنه؛ مجدول، با سرلوح؛ اندازه: 13/7×21 سم [ف: 4-846]
آغاز: برابر؛ انجام: در وقت مراجعه این رساله اگر خللی رفته باشد قلم عفو بر جرائم و زلل بکشند و از دعا و طلب توفیق دریغ نفرمایند
خط: نسخ زیبا، کا: حسینی، یحیی، تا: صفر 1312ق؛ 139گ (2پ-140پ)، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 10-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب محرر، صفحه اول سر لوح مزدوج مذهب مرصع، حواشی دارد، متن عهدنامه در بالای صفحات بخط شنگرف درج شده است؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 8-4856]
al-hadāya-l ġarawīya
خامنه ای، عبدالصمد بن محمد باقر، ق13 قمری
xāmeneī, ‘abd-os-samad ebn-e mohammad bāqer (-19c)
مؤلف، تقریرات درسی علامه ایروانی در مباحث اصول فقه را تحریر نموده، سپس مسموعات خود از شیخ مرتضی انصاری و آراء و نظرات خود را بدان مباحث اضافه کرده و کتاب حاضر را در 4 جزء (مباحث الفاظ، اجماع، ادله عقلیه، اجتهاد و تقلید) مرتب نموده است. مطالب شیخ انصاری (در این کتاب) با عنوان «قال شیخنا العلامه» و مطالب علامه ایروانی با عنوان «قال الفاضل الاستاد، قال العلامة الاستاد» و نظرات مؤلف با عنوان «اقول» ذکر شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2873
آغاز: و فروع دوحة الرسالة- صلی الله علیه- ماهب الصبا لاسیما ابن عمه و صهره و من هو في الخطوب ظهره... فیقول العبد الضعيف القاصر الجاني؛ انجام: او معظم الاجزاء لابشرط شیء و ثانیهما القائل بانه موضوع لابشرط فالوجوه المتصورة في المقام خمسة
جزء اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ احتمالاً به خط مؤلف؛ مصحح، محشی با امضای «ابن المصنف»؛ 90گ، 18 سطر (9/5×14)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 389-13]
al-hadāya li-šī‘at-i a’immat-il hudā = š.-ul kāfī = alhadāya wa surr-i man ra’ā
مجذوب تبریزی، محمد بن محمد رضا، - 1093 قمری
majzūb-e tabrīzī, mohammad ebn-e mohammad rezā (-1682)
وابسته به: الكافي؛ کلینی، محمد بن یعقوب (- 329ق)
شرح مفصلی است بر کتاب کافی مرحوم کلینی که با عنوان های «هدية- هدية» در دوازده «مقدمه»، سی «جزو» و یک «خاتمه» نگاشته شده است. شارح در هر یک از مقدمه ها مباحثی از علوم حدیث، به ویژه علم رجال را مطرح ساخته و در مقدمه دوازدهم کتاب کافی را شرح نموده است، عناوین مقدمه های دوازده گانه: 1) مراد از «عدة من أصحابنا» در کافی؛ 2) اصطلاح جدید بعض المعاصري در اسامی رجال؛ 3) معنی «قولهم قد أجمعت العصابة علی تصحیح ما یصح، عنه؛ 4) المعروفون بالالقاب و الكني؛ 5) من الذين ضبطت روایتهم بالعدد...؛ 6) الصحيح عند القدماء و المتأخرين؛ 7) معنی الوجوب و السنة و الأمر بالشی و الكراهة و النهي عن الشيء و الكراهة و النهي عن الشيء في کلام المعصومين؛ 8) اسماء القاب و کنی المعصومين؛ 9) امام زمان «عجل الله تعالی فرجه الشريف»؛ 10) ذم القدرية، «مؤلف در مقدمه قدریه در روایات آن را بر صوفیه تطبیق داده»؛ 11) في فهرس اجزاء الهدايا؛ 12) في بیان خطبة الكافي، «شامل دوازده هدیه».
ترتیب اجزاء و ابواب شرح، متن کافی در سی «جزء» بدین ترتیب آمده است: 1.کتاب العقل؛ 2. کتا التوحيد؛ 3. کتاب الحجة؛ 4. کتاب الايمان و الكفر؛ 5. کتاب الدعاء؛ 6. کتاب فضل القرآن؛ 7. کتاب العشرة؛ 8. کتاب الطهارة و الحيض؛ 9. کتاب الجنائز؛ 10. کتاب الصلوة؛ 11. کتاب الزكوة؛ 12. کتاب الصيام؛ 13. کتاب الحج؛ 14. کتاب الجهاد؛ 15. کتاب المعيشة؛ 16. کتاب النكاح و العقيقة؛ 17. کتاب الطلاق؛ 18. کتابالعتق و التدبير و الكتابة؛ 19. کتاب الصيد و الذبايح؛ 20. کتاب الأطعمة و الأشربة؛ 21. کتاب الزي و التجمل و المروة؛ 22. کتاب الدواجن؛ 23. کتاب الوصايا؛ 24. کتاب المواريث؛ 25. کتاب الحدود؛ 26. کتاب الديات؛ 27. کتاب الشهادات؛ 28. کتاب القضايا و الأحكام؛ 29. کتاب الايمان و النذور و الكفارات؛ 30. کتاب الروضة.
هر کدام از سی جزء دارای ابواب گوناگونی است که شارح بخشی از متن حدیث را آورده، سپس با عنوان «هدية» به شرح آن پرداخته و بیش تر از مباحث ادبی و کلامی بهره جسته و نظریات صوفیان و فلاسفه مورد نقد قرار گرفته است. شارح از ملا خلیل قزوینی (- 1089ق) شارح معروف کافی با عنوان «برهان الفضلا» نام برده و از دیگر بزرگان چون محقق اردبیلی، فیض کاشانی، محمد امین استرآبادی و میرزا رفیعای نائینی نقل قول نموده و قبل از مقدمه نخست از شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق) تجلیل نموده است. نام کتاب در الذريعة «الهدايا» و «الهدايا و سر من رأي» آمده؛ ولی در نسخه ش 13073 مرعشی «الهدايا لشيعة ائمة الهدي» نامیده شده است. نامی از شارح در نسخه نیامده، لیکن صاحب الذريعة می گوید: در نسخه آقای سید محمدعلی روضاتی در برگ 183 به خط قرمز چنین آمده: «المجلد الثالث من کتاب الهدايا و سر من رأي تأليف مولی الفضلاء میرزا محمدالمشتهر بمجذوب التبريزي (دام ظله و ایام افاداته)» از این رو آقا بزرگ تهرانی احتمال داده که شارح، همان میرزا محمد رضا تبریزی متخلص به مجذوب و صاحب دیوان شعر و مؤلف کتاب روضة الاذكار باشد، که از شاگردان «ملا خلیل قزوینی» و معاصر علامه مجلسی بوده است، و علی رغم آن که اشعار عرفانی می سروده، در این کتاب بر نظریات صوفیان تاخته است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: الحمد لله الكريم المتكرم، العظيم المتعظم، علی عمیم رحمته، علی عظیم نعمته... اما بعد فاعلم یا بنی ابقاك الله بفضل و طول عمرك بطوله و ثبتك علی الايمان بالولاية بالنبی و آله.
[الذريعة 163-161/25]
آغاز: بسمله. الجزو الثالث من کتاب الهدايا، کتاب الحجة و هو یشتمل مطابقا للکافی علی مائة و ثمانية و عشرین بابا او مائة و ستة عشر بابا ان عد ابواب التاريخ بابا واحدا. باب الاضطرار الي الحجة و احادیثه کما في الكافي خمسة. روی في الكافي عن علی بن ابراهیم... عن ابی عبدالله... انه قال للزندیق؛ انجام: کما سبق في الحديث الحادي و العشرين من هذا الباب تم بعون الله و حسن توفیقه کتاب الحجة و هو الجزو الثالث من کتاب الهدايا و یتلوه الجزو الرابع کتاب الايمان و الكفر انشاءالله تعالی الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1083ق؛ محشی با نشان «منه، منه سلمه الله»، با خط خوردگی؛ کاغذ: سپاهانی، 190گ، 28 سطر (12×20)، اندازه: 21×30 سم [ف: 12-2640]
آغاز: ... باب الحادي و الاربعون في شأن انا انزلناه في ليلة القدر و تفسیرها و احادیثه کافی الكافي سبعة، روی في الكافي عن محمد بن... قال ابو عبدالله (علیه السلام) بینا ابی علیه السلام یطوف بالكعبة اذا یوجل؛ انجام: باب الادهان روی في الكافي عن شعیب... قال اميرالمؤمنين (علیه السلام) الدهن یلین البشرة و یزید في الدماغ القوة و یسهل مجاری الماء و هو یذهب بالقشف و یحسن اللون...
از باب 41 جلد چهارم (شأن انا انزلناه) تا باب الادهان جزء نهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح، محشی با امضای مؤلف «منه دام ظله و منه سلمه «الله»، با علامت بلاغ؛ 95گ، 21 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: هدية: من بعض موالی ای بوساطته فكلمة من للسببية یعنی کان بعض غلمانه رسول الكتاب و حامله يسأله الإذن یعنی أن یجعله في حل مما علیه من الخمس و الهم بالفتح و التسديد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «سلمه الله»؛ جلد: تیماج، 227گ، 37 سطر (13/5×24)، اندازه: 21×31 سم [ف: 134-33]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب الخامس و الثلثون باب الهداية انها من الله عزوجل و أحاديثه کما في الكافي أربعة. روی في الكافي باسناده عن ابن بزیع عن أبي اسمعیل السراج عن ابن مسکان عن ثابت بن سعید قال قال أبوعبدالله علیه السلام یا ثابت مالکم و للناس کفوا عن الناس... هدية انها في العنوان بفتح الهمزة بدل الاشتمال من الهداية... کضیق قلب من یقصد التصعد بکمال الهوس و الهمة الي السماء من غیر سبب من جناج و.
شامل مقدمات دوازده گانه و جزء اول (کتاب العقل) و جزء دوم (کتاب التوحيد) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، باخط خوردگی، با بلاغ مقابله، محشی به نشانی «منه سلمه الله تعالی»؛ 398 ص، 28 سطر [عکسی ف: 3-294]
آغاز: بسمله. کتاب الصلوة باب فضل الصلوة و سجود روی في الكافي و الفقيه عن ابن و هب قال سألت ابا عبدالله علیه السلام عن افضل ما یتقرب به العباد الي ربهم...
بخشی از ج 5 کتاب (ابواب الصلوة و الدعاء و القرآن)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 83گ (1پ-83 ر)، 28 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 62-30]
آغاز: برابر؛ انجام: تم بعون الله و حسن توفیقه کتاب التوحيد و هو الجزء الثاني من الاجزاء الثلاثين من کتاب الهدايا و یتلوه الجزء الثالث کتاب الحجة... في سنة 1083.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12، از عصر مؤلف؛ واقف: محمد صالح بن عبدالواسع حسینی، شوال 1121؛ 204گ، 28 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 99]
آغاز: بسمله، الجزو الثالث من کتاب الهدايا کتا الحجة و هو یشتمل مطابقا للکافی علی مائة و ثمانية و عشرین بابا او مائه و ستة عشر بابا ان عد ابواب التاريخ بابا واحدا؛ انجام: قال و المراد الام الطاهرة و السبط بالکسر ولدا لولد
شارح ابتدا تمام حدیث را به ترتیب کتاب کافی ذکر می کند آن گاه تحت عنوان «هدية» به شرح بررسی حدیث و هم چنین مفردات آن می پردازد، روش مؤلف به عکس دیگر شارحان «قوله» یا «قال» یا شرح مزجی نیست بلکه در نقل هر حدیث می گوید: «روی في الكافي»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه سلمه الله»؛ مهر: «افوض امری الي الله عبده محمد جعفر 1121»؛ جلد: تیماج، 289گ، 20 سطر، اندازه: 19/5×28 سم [ف: 673-26]
آغاز: آغاز 1: «الجزء الثالث من کتاب الهدايا. کتاب الحجة، و هو یشتمل مطابقا للکافی علی 128 باباً...»؛ آغاز 2. در برگ 183: «المجلد الرابع من کتاب الهدايا و سر من رأي في ذکر جمل من أحاديث أئمة... کتاب الطهارة. أبواب العياه...»؛ آغاز مجلد آخر «الجزء التاسع من کتاب الهدايا کتاب الجنائز، و أبوابه کما في في الكافي 95 باباً...»؛ «الجزء الخامس کتاب الدعاء من الهدايا، أبوابه علی ما في الكافي ستون...»؛ انجام: تم بحمد الله المجلد الرابع من کتاب الهدايا، و یتلوه المجلد الخامس منه في ابواب الصلاة... أتممت هذه النسخه في شهر ذی الحجة الحرام 1089
بی کا، بی تا [نسخه پژوهی: 1-167]
الهدايا و سر من رأي- الهدايا لشيعة ائمة الهدي
هداية- الهداية في الفقه
هداية- هدایات
al-hidāya = k.-ul hidāya = tārīx-ul a’imma = al-hidāyatul kubrā = aṣl-u ḥusayn-i bn-i ḥamdān-il junbalānī
خصیبی، حسین بن حمدان،- 358 قمری
xosaybī , hoseyn ebn-e hamdān (- 970)
حالات پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهم السلام و بعضی از مناقب و فضایل آن ها را با ذکر معجزات و کراماتی در این کتاب گرد آورده است. این کتاب از مصادر مهم تاریخی و روایی شیعه به حساب می آید. علامه مجلسی، این کتاب را از مدارک بحار الانوار قرار داده و برخی را هم در توثیق مؤلف تأملي است. ظاهراً همین کتاب است که شیخ نجاشی، آن را به نام «تاریخ الائمه» ضبط نموده است.
آغاز: و سماه کتاب الهداية یشتمل علی اسماء النبي و اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب صلوات الله علیه بالهندی و العبراني و العربي و اکثر الصفات المختلفة و فاطمة الزهراء بنت رسول الله و الائمه الراشدين الحسن و الحسين ابنی علی بن ابی طالب و علی بن الحسين و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و الخلف الحجة و اسمائهم و کناهم الخاص منها و العام و القابهم و اسماء امهاتهم و موالیدهم و اولادهم و براهینهم و مدة اعمارهم و اوقات و فاتهم و مشاهدهم و ابوابهم و النص و الدلالة علیهم من کتاب الله عزوجل و الاخبار المتواترة و الاسانيد الموثقة بها و فضل شیعتهم نفعنا الله بهم و ایاهم اجمعین انه علی کل شیء قدیر جعفر بن محمد بن مالك البزاز الفزاري الكوفي قال حدثنی عبدالله بن یونس السبيعي قال حدثنی المفضل بن عمر الجعفي عن سیدنا ابی عبدالله جعفر بن محمد الصادق ال احسین بن حمدان بن حمدان حدثنی محمد بن المفضل الحسن عن سیدنا العسكري قال الحسين بن حمدان حدثنی منصور بن ظفر قال حدثنی ابوبکر احمد بن محمد العريضي الخطيب ببیت المقدس لعشر بقین من جمادی الاول سنة ثلثمائة قال حدثنی نصر بن الجهضي قال سالت سیدنا الرضا علی بن موسی قال الرضا حدثنی ابی عن ابیه جعفر بن محمد عن ابیه علی بن ابیطالب روی عن جعفر بن محمد عن یونس السبيعي عن المفضل بن عمر قال و رواه محمد بن موسی الحسيني عن ابی محمد الحسن بن علی الحادي عشر قال قالوا جميعاً: مضی رسول الله و له ثلث و ستون سنة.
انجام: و ارادته التي لایبلغها الا هو ثم یوم القيامة و ما و صفه الله عزوجل في کتابه؛ تم الكتاب بعون الله و حسن توفیقه.
چاپ: در بیروت چاپ شده و بسیار مغلوط است.
[الذريعة 164/25 و 216/4؛ تنقیح المقال 326/1؛ رجال نجاشی، چاپ بمبئی، ص 49 و ص 50؛ أعيان الشيعة 490/5؛ معجم المؤلفين 5/4]
شروح و حواشی:
1- الرسالة الملحقة بالهداية؛ قزوینی، نصرالله (- قرن 13)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ این مجلد فاقد خطبه است، مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ 170گ، 17 سطر (7×12)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 367-30]
آغاز: قال حدثنی محمد بن اسماعیل و علی بن عبدالله الحسيبان عن ابی شعیب محمد بن نصیر؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «اخبار الساعة» آمده ولی به نظر می رسد این کتاب بخش پایانی «الهداية» منسوب به خصیبی است، انجام همانندی دارد، روایت مفصلی است در علامات و نشانی های آخر الزمان و مهدی موعود و رجعت و روز رستاخیز، که مفضل بن عمر جعفی از حضرت صادق علیه السلام سؤال می کند و آن حضرت پاسخ می فرماید؛ خط: نسخ، کا: حسینی، محمد مؤمن، تا: 1067ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 16گ (118پ-133پ)، 20 سطر، اندازه: 12/5×24 سم [ف: 19-14]
خط: نسخ مغلوط، کا: نصر الله قزوینی، تا: 1080ق، جا: نجف اشرف؛ از روی نسخه علامه مجلسی؛ جلد: تیماج، 133گ، 18 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 20-210]
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن خضینی، تا: جمادی الاول 1080ق؛ از روی نسخه نصرالله قزوینی مورخ 1080، قزوینی مذکور در پایان نسخه خود یادداشت مفصلی درباره چگونگی دست یابی به نسخه الهدايه را که از نسخ علامه محمد باقر مجلسی بوده آورده
و توضیحاتی درباره کتاب و مؤلف ارائه کرده است و کاتب نسخه حاضر یادداشت مذکور را در این جا نقل کرده است؛ مصحح، محشی به نقل از «کراریس»؛ جلد: تیماج، 110گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 31-62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد محسن کرمانی، تا: ذیقعده 1101ق؛ مجدول؛ 294گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 259-5]
آغاز: الإمام المهدي الثاني عشر [علیه السلام] و ما جاء فیه من ولادته و غیبته و دلائله و براهینه قال الحسين بن حمدان حدثنی؛ انجام: في قوله تعالی و أما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوي فإن الجنة هی المأوي و في قوله تعالی أفرأيت من اتخذالهه هواه... فمن یهدیه من بعد الله أفلا تذکرون.
فقط بخشی از کتاب الهداية است و کامل نیست؛ خط: نسخ،
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 59گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 14×20 سم [ف: 29-386]
آغاز: قال الحسين بن حمدان قال حدثنی محمد بن اسماعیل... سألت سیدی ابا عبدالله الصادق جعفر بن محمد علیهما السلام هل للمأمول المنتظر المهدي علیه السلام من وقت موقت تعلمه الناس فقال الصادق علیه السلام حاشه الله ان یوقت وقتا؛ انجام: برابر
سؤالاتي است که مفضل بن عمر جعفی از حضرت صادق علیه السلام درباره حضرت مهدی عج الله تعالی فرجه الشريف، وقت ظهور آن حضرت، علائم ظهور، ویژگی های فردی آن حضرت و وقایع پس از ظهور و چند سؤال متفرقه پرسیده و حضرت بداها پاسخ گفته است، در فهرست با عنوان «احادیث في المهدي المنتظر» آمده ولی به نظر می رسد بخش پایانی کتاب مفصل «الهداية» خصیبی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 51گ (72پ-122ر)، 15 سطر، اندازه: 10×18/8 سم [ف: 43-237]
پس از این کتاب در این نسخه احادیث بسیاری درباره مهدی موعود علیه السلام و بعضی معجزات و کرامات و فضایل به سند حضینی نقل شده است؛ خط: نسخ مغلوط، کا: احمد بن حسین قنطانی، تا: 1280ق؛ 215گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-175]
الجزء الاول؛ خط: نسخ، کا: کاخکی خراسانی، محمد حسین بن محمد علی، تا: رجب 1284ق؛ نوشته از روی نسخه احمد بن حسن قفطانی از روی خط نصرالله قزوینی از روی نسخه وقفی صفوی مجلسی که افتادگی هایی هم داشته و نادرست نیز بوده در رجب 1284، دانشمندان از آن نکوهش کرده اند؛ واقف: صفوی مجلسی، رجب 1284؛ جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 15×21 سم [ف: 405-16]
جزو دوم؛ خط: نسخ، کا: کاخکی خراسانی، محمد حسین بن محمد علی، تا: 1284؛ ابعاد متن: 8×15، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-405]
آغاز: قال الحسين بن حمدان حدثنی محمد بن اسماعیل و علی بن عبدالله... عن المفضل بن عمر قال سئلت ابا عبدالله الصادق (علیه السلام) هل للمأمول المنتظر
در فهرست با عنوان «حدیث المفضل» آمده ولی به نظر می رسد قسمت پایانی «الهداية» خصیبی است راجه به احوالات امام عصر (علیه السلام)؛ خط: نسخ، کا: قره ضیاء الديني، علی محمد بن اسماعیل، تا: 1286ق، جا: نجف اشرف؛ اندازه: 11×16 سم [ف: - 347]
کا: ملا محمد باقر گواری، تا: 1299ق؛ افتادگی: آغاز؛ 105گ (1پ-105پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-205]
آغاز: برابر؛ انجام: و حاتم بن وهب و حجر بن حاتم بن وهب
خط: نسخ، کا: یوسف بن علی، تا: چهارشنبه 9 ربیع الاول 1315ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 132گ، 25 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 8-153]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 464 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد باقر موسوی حسینی، تا: 1319ق؛ تملک: سید محمد باقر حسینی؛ جلد: تیماج، 187گ، 16 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 25-64]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1790- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-406]
آغاز: یدی فمدوا ایدیکم فمد دنا أيدينا إلي... و أقبلنا ننظر الي مواضع ایدی اخواننا؛ انجام: و مسلم بن یزید و حاتم بن الاحنف و الاحنف بن حاتم و حاتم بن وهب و حجر بن...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 90گ (116ر-205ر)، اندازه: 17/5×22/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1646]
al-hidāya
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953-1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3239
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: شوال 1260ق؛ اهدایی: حاج علی اکبر حکیمیان؛ 86گ، 12 سطر (6×12)، اندازه: 11×15 سم [ف: 5-1583]
al-hidāya
غزنوی، عبدالجلیل بن فیروز
qaznavī, ‘abd-ol-jalīl ebn-e fīrūz
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10875
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جمعنا بالهدی و عصمنا من الردي و اکرمنا؛ انجام: حمده و الصلوة علی نبینا محمد و اهل بیته المطهرين و السلم علیهم و رحمة الله و برکاته
در وجوب صلاة جمعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1104ق [الفبائي: - 608]
hedāye
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225-1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 371/5
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 11-943]
al-hidāya
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 863
کتاب عنوان هداية هداية دارد. در برگ دوم آمده: «هداية: و اذ لایفعل الظلم و القبيح فما حجب علمه عن العباد فهو موضوع عنهم»، در پایان در ذیل خاتمه آمده: «قال بعض العلماء اعلم ایها الحريص علی اقتناس العلم المظهر من نفسه»؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ روی نسخه نوشته: هدایه: فیض و گویا این اشتباه از این جا رخ داده که برگ اول این نسخه که مربوط به برگ های بعد نیست برگ اول یکی از کتاب های مرحوم فیض است؛ 20گ، قطع: رقعی [ف: - 266]
al-hidāya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3621/8
خط: نسخ، کا: نهاوندی، عبدالرحیم بن محمد شریف، تا: 26 رمضان 1144ق، جا: نهاوند مدرسه مؤمنيه؛ کاغذ: سپاهانی، 56 ص (221-276)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2621-12]
al-hidāya
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 266/1
در علم صرف و این به جز متن مشهور درسی است؛ بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1-252]
al-hidāya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7326/3
بی کا، تا: 1223ق، به خواهش میر جعفر؛ ابعاد متن: 8×14، اندازه: 17×22 سم [ف: 16-513]
al-hidāya
همدان؛ بحرالفضائل؛ شماره نسخه: 8/10
آغاز: بسمله. حمد له. اما بعد فهذا مختصر مضبوط في النحو... دارای یک مقدمه (که سه فصل است) و سه قسم تأليف شده؛ انجام: و ان یقولها ساكنة لالتقاء الساكنين یلزمه التقاء الساكنين علی غیر حده. و الله اعلم بالصواب.
مؤلف آن را به ترتیب «کافیه» تأليف کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: آقا محمد رضا ولد آخوند ملا علی رضا؛ 46گ، 12 سطر (7×12)، اندازه: 11×17 سم [رشت و همدان: ف: - 1671]
al-hidāya (mn.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8258
آغاز: بسمله حدثنا احمد بن محمد بن السمط؛ انجام: و روحه الطرق و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و اله الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1280ق [الفبائي: - 607]
al-hidāya
زندگانی مختصر چهارده معصوم در 14 باب است، چنان که نویسنده کتاب در آغاز اظهار می کند: «هذا کتاب الهداية یشتمل علی اسماء النبي (صلی الله علیه و آله) و امیر المؤمنين علی بن ابی طالب صلوات الله علیه بالهندی و بالعبرانی و العربي و اکثر الصفات المختلفة و فاطمة الزهراء بنت رسول الله (علیها السلام) و الائمة الراشدين الحسن و الحسين ابنی علی بن ابی طالب و علی بن الحسين و...». جلد دوم کتاب شامل مجموعه احادیثی که از پیامبر نقل شده است. این احادیث به ترتیب صحابی روایت کننده ترتیب یافته اند.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 33038
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی محمد و آله اجمعین الي یوم الدين. اما بعد هذا کتاب الهداية یشتمل؛ آغاز جلد دوم: «باب ما جاء عن رسول الله (صلی الله علیه و آله) و جمیع الائمة الراشدين (علیهم السلام) و
علی ابوابهم الذين یخرج منهم الطم الي اهل توحید الله و معرفته و هم اثنا عشر بابًا لاثنی عشر اماما. فاولهم سلمان الفارسي؛ انجام: جزء اول و امر لا یبطل باختیار الله تعالی و ارادته التي لا یبلغها الا هو ثم یوم القيامة و ما وضعه الله عزوجل في کتابه؛ انجام جلد دوم: «و حاتم بن وهب و حجر بن حاتم بن وهب. تم الجزء الثاني بعون الله و توفیقه
خط: نسخ، کا: محمود، تا: ربیع الاول 1308ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 178گ، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [اهدائی رهبر: 8-350]
hedāya = t.-ye vajīza-tol ahkām
وابسته به: الوجيزة؛ همدانی، رضا بن محمد هادی (1241-1322) مترجم که نامش معلوم نگردید رساله عملی «و جيزة الاحكام» آقا رضا همدانی را به فارسی روان ترجمه نموده است. مشتمل است بر کتب ذیل: کتاب الطهارة، کتاب الصلاة، کتاب الزكاة، کتاب الخمس، کتاب الصوم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8102
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد چون رساله عملیه مسماة به و جيزة الاحكام؛ انجام: و احوط بر تقدیر وجوب اعتکاف تمام کردن اعتکاف و قضای آن است بعد از اتمام.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ با دستخط مرحوم آقا رضا همدانی با مهر «عبده محمد رضا بن محمد هادی» (بیضوی) مبنی بر عمل به آن؛ 128گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 20-596]
hedāye
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25452
بی کا، بی تا؛ خریداری از هادی قره حسن لو [رایانه]
hedāye
رساله ای است در آداب ملوک در چهل باب و موضوع آن چهل صفتی است که لازم است پادشاهان دارا باشند: 1. عبادت، 2. اخلاص، 3. دعا، 4. شکر، 5. صبر، ... 39. دفع اشرار، 40. در تربیت خدم و حشم.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1445
آغاز: این رساله ای است مسمی به هدایه
بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ قسمتی از باب چهل افتاده؛ 210گ، 12 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 2-110]
hedāya-tol abrār
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234-1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819-1885)
رساله مختصری در بیان خلل واقع در نماز و احکام نماز قضا است که در چهار «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.
آغاز: الحمدلله و صلی الله علی محمد و آله و نشهد ان لا اله الا الله و ان محمداً عبده و رسوله و آل محمد حجج الله و خلفائه اما بعد چنین گوید بنده شرمسار محرم درگاه حضرت آفریدگار؛ انجام: و این صورت داخل در شرایط و کیفیات است که نائب مکلف به تکلیف خود می باشد و الحمدلله العالم باحکامه و الصلوة علی رسوله و آله مبین حلاله و حرامه تمام شد...
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1287ق؛ جلد: تیماج، 22گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4877]
آغاز: الحمدلله... چنین گوید... این رساله ایست مسماة به هداية الابرار در بیان خلل واقعه در نماز و احکام نماز قضا که بنحو استیفاء از خاتمه این قاصر جاری گردید؛ انجام: و عدم انصراف اطلاقات بسوی فارسی در عقد و نکاح [...] شائبه از عبادات در امر است و غالب موارد عبادت باید بعربی باشد فتدبر
کا: قاسم بن علی گل تیرکر، تا: 1292ق [ف: - 254]
hedāyat-ol abrār ilā ṭarīq-il a’imma-til aṭhār
کرکی، حسین بن شهاب الدين، 1012-1076 قمری
karakī, hoseyn ebn-e šahāb-od-dīn (1604-1666)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1073ق
بحث هایی استدلالی است در طریقه مجتهدین و محدثین و اصولی ها و اخباری ها و آن چه حق است و از احادیث ائمه هدی علیهم السلام و گفتار پیشینیان فهمیده می شود، و نیز اشاره ای به بعضی مباحث علم در ایه و حدیث؛ رساله دارای یک «مقدمه» و هشت «باب» و «خاتمه»: اما المقدمة ففی بیان اصل الاختلاف و تحریر محل النزاع بین من قال بالاجتهاد و من نفاه و تحقیق معنی العلم المعتبر شرعا؛ باب 1. بیان طرق القدماء و المتاخرين و اثبات صحة احادیثنا الموجودة الان و انها حجة في ثبوت الاحكام الشرعية و دفع الشبهة الواردة علی ذلك؛ 2. في علم الدراية و بیان مایجری منه في اخبارنا و ما لایجری و ان فائدته عندنا قليلة؛ 3. في ان له سبحانه في کل واقعة حکما معینا و علیه دلیل قطعی عندالائمة علیهم السلام و نحن مأمورون بطلبه من جهتهم بمالم یرد عنهم (علیه السلام) یضمن و یاثم؛ 4. كيفية عمل القدماء و اصحاب الائمة (علیهم السلام) بالکتاب و السنة و الجمع بین الاخبار المختلفة؛ 5. في الاجتهاد و التقليد و ما یتعلق بذلك و بیان الحق و الباطل و دفع الشبة الموجبة للاختلاف؛ 6. بیان طریق الاحتياط و انه مامور به عنه عدم العلم بالحکم الشرعي بینه؛ 7. في علم الاصول و بیان اختلاف الاقوال في مقاصده و ان اکثرها لا یصح للدلالة علی
اثبات نفس احکامه تعالی؛ 8. في نبذة من غفلات المتاخرين و غیرهم یعلم به انه لاعاصم من الخطاء في النظريات الا التمسك بکلام اهل العصمة (علیهم السلام)؛ الخاتمة ففی نصيحة یعتبر به العاقل و یتنبه بها الجاهل.
آغاز: الحمد لله الذي أبان طریق الحق فلم یجعل لاحد علیه حجة و نهج منهج الصدق فهدی به الي أقوم سبیل و أوضح محجة...
انجام: و ما خالف طریقهم فهو بدعة و کل بدعة ضلالة و صاحبها في النار، فالحمد لله علی الهداية و الشكر في البداية و النهاية و له الشكر في البداية و النهاية و صلی الله علی اشرف المرسلين و عترته الطيبين الطاهرين.
چاپ: نجف، 1396ق
[الذريعة 167/25؛ مكتبة اميرالمؤمنين 542/4]
شروح و حواشی:
1- هداية الابرار (منتخب)؛ اخباری، محمد بن عبدالنبی (1178-1232ق)
آغاز: الائمة علیهم السلام و سوف نذکر من الأحاديث الدالة علی ذلك ما فیه الكفاية؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 152گ، 17 سطر، اندازه: 13×22 سم [محدث ارموی مخ: 3-1647]
آغاز و انجام: برابر
ج 1و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (نیمی از برگ نخست افتاده)؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 124گ، 23 سطر، اندازه: 11×20/5 سم [اهدائی رهبر: 11-543]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید مسیح الحسيني، تا: جمعه 20 رمضان 1095ق، جا: اورنگ آباد؛ جلد: گالینگور مذهب، 97گ (1پ-97پ)، 26 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 38-162]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [میراث شهاب: س 9ش 2-27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مشتری خراسانی، محمد ابراهیم، تا: 4 ذیحجه 1124ق، جا: تهران؛ واقف: نصرة الملك علیمرداد خان تیموری، 15 شعبان 1304؛ 87گ، 23 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 6-98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله، تا: جمعه 9 ربیع الثاني 1184ق، جا: بلده مرشد آباد هند؛ از روی نسخه دست خط سید مسیح حسینی مورخ 20 رمضان 1095؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 169گ، 19 سطر، اندازه: 15/8×24/5 سم [اهدائی رهبر: 11-544]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو اول من فتح لمن تأخر عنه باب الطعن من اکثر هذه الاخبار
فقط شامل مقدمه کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 3گ، 20 سطر، اندازه: 17×22/5 سم [اهدائی رهبر: 11-544]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 207گ، اندازه: 14/5×20/5 سم [نسخه پژوهی: 2-241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با عبارت «بلغ مقابلة الي هنا» مقابله شده، محشی با نشان «خ ع»؛ جلد: تیماج مذهب، 151گ، 20 سطر (9/5×17)، اندازه: 17×24 سم [ف: 33-117]
انجام: و تمسك في اصول دینه و فروعه بما ورد عن آل الرسول و الله الموفق و الهادي انتهی کلامه زید اکرامه
بخشی از...؛ بی کا، تا: 1220ق، 3ص (379-381) [ف: 588-9]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1220ق، با نشانه «بلغ المقابله»؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1371]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فتحعلی سبط محمد کریم خان زند، تا: چهارشنبه 25 جمادی الثاني 1250ق، جا: تهران؛ محشی؛ 133گ (1پ-133پ)، 16 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 9-63]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 13 شوال 1267ق، جا: سلطان آباد؛ 164گ (1پ-164ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بحرانی، علی بن عباس، تا: 8 محرم 1302ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 136گ (7پ-142پ)، 21 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 39-184]
آغاز: برابر؛ انجام: انه یجوز العمل باخبار الفطحيه و الواقفيه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 89گ، اندازه: 18×23 سم [ف مخ: 5-2284]
hedāyat-ol abrār (mn.)
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178-1232؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765-1817)
وابسته به: هداية الابرار الي طریق الائمة الاطهار؛ کرکی، حسین بن شهاب الدين (1012-1076ق)
در فرق میان مجتهد و اخباری و تحریر و تشخیص و محل نزاع در آن مسأله و مشتمل بر دو بحث است: 1. در تشریح علل وجود اختلاف؛ 2. در نقل روش قدماء فقهاء در مورد تصحیح و تخطئه روایات. این رساله را از کتاب هداية الابرار تأليف شیخ حسین بن شهاب الدين عاملی اختصار کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1241
آغاز: المقدمه في بیان اصل الاختلاف و تحریر محل النزاع؛ انجام: من کتاب هداية الابرار تصنیف الشيخ حسین بن شهاب الدين العاملي.
بی کا، بی تا؛ اندازه: 16/5×22 سم [ف: 4-119]
hedāya-tol abrār fī kašf-e alfāz-el azkār
رودباری، فخرالدین بن احمد، قرن 13 قمری
rūdbārī, faxr-od-dīn ebn-e ahmad (- 19c)
[فهرستواره منزوی 1087/8 درباره مؤلف گفته: وی بایستی همان باشد که در کردستان می زیسته و «کنز الهدايه» (ذریعه 170/18) را برای میرزا هدایت الله مستوفی در 1253ق در دامپزشکی ساخته است]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 134
آغاز: بهترین ذکری؛ انجام: کتاب مستطاب هداية الابرار در ترجمه اذکار... الي یوم الدين اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عصام الدين بن مولی مصطفی، تا: 1270ق؛ 220گ، 31 سطر، اندازه: 15×21/4 سم [ف: 4-843]
الهداية الأثيرية- هداية الحكمة
هداية الاحباء- هدية الاحباء في اعمال ليلة الغراء
hedāya-tol ahkām va bedāyat-ol anām = man lā yahzor-o-hol emām (t.) = al-hosnīye
هروی مشهدی، محمد حسن بن محمد صالح، قرن 12 قمری
heravī mašhadī,mohammad hasan ebn-e mohammad sāleh (- 18c)
وابسته به: من لایحضره الامام = فهرست وسائل الشيعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
اهدا به: محمد هادی بن رضاقلی مشهدی
تاریخ تأليف: 1091ق
عنوان دیگر کتاب «حسنیه» و آن ترجمه «من لا یحضره الامام»، فهرست وسائل الشيعه است که هر دو از تأليفات شیخ حرعاملی می باشند. مترجم درباره انگیزه نگارش خود چنین می نویسد (به اختصار): من فهرست وسائل الشيعه را که مشتمل بر آداب و احکام شرعیه بود به علت عدم دسترسی عام و بعضاً خاص به درخواست برخی از مقلدین مصنف از جمله محمد هادی بن رضاقلی مشهدی ترجمه نمودم تا در امور دینی و دنیای یشان به رأي و قیاس و حدس و گمان عمل نکنند. در این ترجمه چون جانب اختصار را ملاحظه کرده ام از ترجمه دیباچه و اختلاف آراء علما صرف نظر نموده و تنها تحت هر عنوان قول مصنف که اساتیدم از ایشان شنیده یا خود در دیگر کتب استادشان (شیخ حرعاملی) دیده اند را ذکر می نمایم. خاطر نشان می شویم: از هروی به عنوان مترجم يابعضاً با رمز «جم» شرح و بسط های فراوان دیده می شود. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله، حمد و سپاس و شکر بی قیاس معبودی را رواست که جمیع مکلفین را ازکتم عدم بوجود آورد
انجام: باعث خلود نعیم و ابود تنسیم خالق کریم گردد و سبب نجات از عذاب جحیم بوده باشد و بالله المستعان و علیه الثقة و به التكلان
آغاز: هر موجود برگزیده حضرت معبود قامع طریقه زنادقه و جحود قالع رویه ارامنه و یهود شافع یوم مشهود مکرم مجتبی محرم مرتجی؛ انجام: و فارغ گردید از تصنیف کردن این کتاب و نوشتن آن نیز در شب جمعه بیست و هفتم ماه ذیحجه در سال 1088 از هجرت پیغمبر و مدت تصنیف کردن آن دو ماه شد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عناوین «جم»؛ تملک: کاظم شانه چی؛ جلد: تیماج، 148گ، 27 سطر، اندازه: 12×21 سم [محدث ارموی مخ: 1-377]
آغاز: برابر؛ انجام: در وقت عقد که باید بیرون برود با آن مرد بولایت آن و آن ولایت از ولایت های مسلمانان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد تقی احمدی، مرداد 1351؛ 187گ، اندازه: 14/7×21، 21 سم [ف: 14-632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صادق بن محمد تقی، تا: 1169ق؛ 226گ، 23
سطر (9×15)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 6-603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 495 ص، 23 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 6-42]
آغاز: قال ریه ارامنه و یهود، شافع یوم مشهود... اما بعد چنین گوید بنده جانی؛ انجام: آمده باشم و بعد از فراغ به روشنایی این چراغ اتمام حجت بر ضعفا و اهل سکنه.
اول و آخر این ترجمه که گویا اندکی بیش نباشد کسر است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 252گ، 29 سطر (7×15)، اندازه: 11×19 سم [ف: - 95]
آغاز: من گردید و طلب کردم از خدا اعانت را و خواهش نمودم رفع تعب و مشقت را؛ انجام: از آن پس آن زن مطلقه خواهد بود طلاق واقع نمی شود و شرط صحیح نیست و هر چند که این شرط بکند...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 221گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: - 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، کا: غلاملی علی بن حسین، تا: 1248ق [رایانه]
آغاز: بلند گردانیدن و سایه دار ساختن آن بخشت و گل نه به چوب و علف و بودن دیوارهای آن از خشت
از ما قبل ابواب احکام العقود تا آخر دیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 241گ، 19 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 2-900]
al-hedāya-tol ahmadīyya
ابرقویی یزدی، احمد بن علی،- 1344 قمری
abarqūyī yazdī, ahmad ebn-e ‘alī (- 1926)
تاریخ تأليف: 6 شوال 1330ق
داستان گونه ای است از گفتگو میان میرزا هدایت الله احمد آبادی جهانگرد که با دیگر ادیان گفتگو کرده و به مذهب دوازده امامی رسیده و به انقلاب مشروطه ایران نیز پیوند خورده است.
[الذريعة 168/25؛ فهرستواره منزوی 603/9]
آغاز: بسمله. و به ثقتی. ز رخسار معانی لفظ بر چین ** ز بالای مبانی سقف بردار؛ انجام: و اکنون باید امر سلطنت بشوری تمام شود و همت خود را عموما برواج.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 214 ص، 22 سطر [میراث شهاب: س 17 ش 3و 4-304]
کا: غلام علی رئیس، بی تا [نشریه: 4-304]
هدایه اخوینی- هداية المتعلمين في الطب
hedāya-tol axyār al-montaxaba men tohfat-el abrār
آباده ای، محمد جعفر بن محمد صفی،- 1280 قمری
ābāde’ī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad safī (-1864)
وابسته به: تحفة الابرار الملتقط من آثار الائمة الاطهار؛ شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی (1175-1260ق)
رساله فتوایی است در احکام نماز مشتمل برشش «مطلب»: 1. اوقات نماز؛ 2. قبله؛ 3. لباس مصلی؛ 4. مکان مصلی؛ 5. اذان و اقامه؛ 6. افعال نماز.مؤلف آن را از کتاب «تحفةالأبرار» استادش حجة الاسلام محمد باقر اصفهانی انتخاب و تنظیم نموده است.
این رساله به شیوه «و جیزه» همین مؤلف ولی مختصر تر از آن استو با عناوین «هداية، هداية».
آغاز: بسمله، بعد الحمد و الصلاة یقول المتحير... محمد جعفر بن محمد صفی الفارسي هذه رسالة موسومة بهدية الأخبار.
[الذريعة 169/25؛ فهرستواره منزوی 692/6]
آغاز: ... این که نماز منقسم می شود بواجب و مستحب و واجب منقسم می شود بشش قسم اول؛ انجام: و سجده نبوده باشد و اجزای تشهد و صلواة نیز نبوده باشد...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 254ص، 12 سطر، اندازه: 12/5×18 [ف: 213-45]
آغاز: برابر؛ انجام: هرگاه ظن متعلق به احد طرفین شد لازم است عمل به مقتضای مظنه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1248ق؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ 34 گ، 7 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 21-1680]
آغاز: برابر؛ انجام: اقوی عدم بطلان است و کثیر الشك بنا را بر صحت می گذارد و ظن لو مثل شک است تمت الرساله
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: 1250ق؛ ضمیمه نسخه ش
29243؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و کثیر الشك بنا را بر صحت می گذارد و ظن او مثل شک است.
خط: نستعلیق، کا: اسدالله حسینی، تا: 1255ق، بنا به فرمایش حاجی میرزا مسیح؛ جلد: تیماج، 17گ (404پ-420پ)، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 2-134]
آغاز: برابر
خط: نسخ مغلوط، کا: شیرازی، محمد ابراهیم بن رجب علی، تا: 1259ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج، 13گ (1پ-13پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 100-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و ظن او مثل شک است.
بی کا، بی تا؛ 14گ (50پ-63ر) [ف: 5-756]
آغاز: روی الشيخ في الحسن کالصحیح خطب رسول الله صلی الله علیه و آله الناس في جمعة آخر من شعبان فحمدالله و اثنی علیه ثم قال ایها الناس قد اظلکم شهر فیه ليلة خیر من الف شهر... مسألة واجب است نماز به جهت کسوفین؛ انجام: و نفخ دمیدن به حس ظاهر است و تثبیط تعویق در امور است که خیر و صلاح این کس در او است و در آن دعا است و ارزقنی الحج الي قوله و الورع عن محارمك بعضی از اهل عرفان گفته اند ان للورع عندهم
فضل ماه رمضان و بعضی از آداب آن و مقداری از صلاة را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 104گ، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 5-2285]
hidāyat-ul adīb ilā ’awfa-n naṣīb
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن،- 1270 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men (-1854)
رساله ای است منظوم که شاعر آن را در پنج وجه معرفت خداوند (احوال محب، توجه و توسل به صاحب عصر، پیامبر (صلی الله علیه و آله) و امیر المؤمين علی (علیه السلام)) سروده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2063/1
آغاز: بسملة. حمدلة... اما بعد فهذه هداية الاديب الي او في النصيب من الفوائد المهمة؛ انجام: بهر حفظ شرع و اسلام و امامت کی رواست ** جز علی و عترتش محراب و منبر داشتن
تمت في ليلة الخميس من شهر ربیع المولود سنة 1239
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1239ق؛ جلد: چرم، مجدول، 7گ (1پ-7)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 11-220]
’hedāyat-ol asmā’ fī bayān-i kutub-il ‘ulamā
کثنوی، محمد حسن بن علی،- 1297 قمری
kasnavī, mohammad hasan ebn-e ‘alī (- 1880)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1260ق
فهرست کوتاهی است به حسب حروف از نام کتاب های مشهور شیعه و بعضی از کتاب های اهل سنت که بسیار از آن ها یاد می شود، و اشاره مختصری به نام مؤلفين آن ها و بعضی از خصوصیات که ضروری بود نیز شده است. در آن ششصد و چهل کتاب از کتاب های معروف و کلاسیک دانشمندان اسلام شناسانده شده است. این کتاب بیست و هشت باب به شمار حرف های الفباء دارد، و در هر باب نخست کتاب های شیعه و سپس کتاب های سنیان را یاد کرده، ولی هفتاد و پنج درصد کتاب های معرفی شده از آن شیعه می باشد، و در معرفی فقط به نام کتاب و نام نگارنده بسنده کرده است. وی هنگام نگارش «هداية الأسماء» کتاب بحار الانوار را در دست نداشته است، ولی آگاهی های بسیار از تاریخ و تراجم و کتاب شناسی داشته است.
آغاز: بسمله. الحمدالله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين فیقول العبد الذليل العاصي حسن بن علی اليزدي الكثنوي ان هذه رسالة مختصرة في أسامي کتب الشيعه المشهورة بین الطائفة من الأ حادیث و الفقه و اأصول و الرجال و التسفير و اللغة مع ذکر بعض کتب العامة الذي قد یذکر في ألسنتنا و لو في الجملة مع الاشارة الي مؤلفيها تسهیلا... الباب الأول الألف کتاب الا حتجاج تأليف أبي منصور أحمد بن علی بن ابی طالب الطبرسي
چاپ: تصحیح محمد تقی دانش پژوه، در نشریه نسخه های خطی، 1348 ش، ج 6،ص 1-62
[ذریعه 169/25؛ مصفی 138]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1260ق؛ با خط خوردگی؛ ابعاد متن: 6×12، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-440]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2107/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18 ش 1-44]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: واعظ بیگدلی کاشانی اصفهانی، محمد تقی بن محمد صالح، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 9ص (48-56)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1091]
آغاز: برابر؛ انجام: طب الائمة لابی عتاب عبدالله بن بسطام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8ص (20-27)،
سطور چلیپایی (8/5×19)، اندازه: 12×22 سم [ف: 10-1508]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ملامحمد صالح واعظ کاشانی بیکانی جرقویی اصفهانی، تا: چهارشنبه 24 جمادی 1262ق، جا: یزد مدرسه خان [نشریه: 4-455]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2535/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-711]
آغاز: برابر؛ انجام: (ینابیع الاحكام) في الفقه للعامل الكامل الملا احمد النراقي الكاشاني هذا آخر الكلام... و قدتم الكتاب بید مؤلفه الفاني... فیشهر ربیع المولد سنه 1260
خط: نستعلیق، کا: حسینی اصفهانی، محمد حسین بن ابوطالب، تا: شوال 1275ق، جا: رشت؛ 14گ، 20 سطر (11×20)، اندازه: 21×31 سم [ف: 2-681]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 939 عکسی و 1615 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-419 و 22-5]
آغاز: برابر؛ انجام: کتاب ینابیع الاحكام في الفقه للعالم الكامل... الملا احمد النراقي اعلی الله (مقامه) و رفع (في) الخلد قدره و هذا اخر الكلام... و قدتم الكتاب بيدمؤلفه الفاني الجاني حسن بن علی اليزدي الكتنوي (در همان تاریخ فوق)
خط: نستعلیق چلیپا، کا: موسوی اصفهانی، محمد مسیح بن عبدالحمید، تا: ربیع الاول 1279ق، جا: تبریز؛ 12 ص (4-15)، اندازه: 12/5×20/9 سم [ف: 84-5]
آغاز: برابر؛ انجام: یناییع الاحكام. في الفقه للعالم الكامل الفاضل و مولانا الملا احمد النراقي الكاشاني اعلی الله مقامه و رفع في الخلد قدره. و هذا آخر الكالم في ختم هذا المقام. الحمدلله ثم الحمدلله ثم الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهراً...
خط: نستعلیق، کا: طباطبایی طبیب یزدی، محمد، تا: ربیع الثاني 1285ق، جا: تهران؛ 5گ (10پ-14پ)، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 56-29/1]
آغاز: باب الالف الاحتجاج لابی منصور احمد بن علی بن ابی طالب الطبرسي... الالفين للعلامة حسن بن یوسف بن المطهر و للحافظ رجب البرسي ايضاً؛ انجام: ینابیع الاحكام للمولی احمد النراقي، الحمدلله علی أوله و آخره و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم تسليماً كثيراً.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ گویا مختصر از نسخه اصل یا نسخه اول است که بعداً دارای اضافاتی شده، چه این که مقدمه مؤلف و نام بعضی از کتاب ها و پاره ای از مشخصات را ندارد؛ جلد: تیماج، 9گ (123پ-131پ)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 1-68]
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمود اشرفی تبریزی، تا: 20 جمادی الاول 1380ق؛ 23گ، 11 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 20-34]
hedāya-tol osūl-il
نراقی، محمد علی بن محمد نصیر، ق13 قمری
narāqī,mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (- 19c)
محل تأليف: اصفهان، مدرسه چهار باغ
مباحث استدلالی مفصلی در قواعد علم اصول با عناوین «هداية، هداية».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7627
آغاز: هداية في اصل البراءة و قبل الشروع في المسألة لابد من بیان امرین الاول ان المناط في الفقه
در این نسخه بحث اصالة الصحة و تعارض الادلة آمده و بحث اخیر روز یک شنبه 29 جمادی الثاني 1287 پایان یافته؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی و افزودگی دارد؛ جلد: تیماج، 296گ، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 20-32]
hedāya-tol osūl = š.-e bāb-e hādī ‘ašr
وابسته به: الباب الحادي عشر = باب حادی عشر؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 981ق
شرح بر باب حادی عشر علامه حلی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15195/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 27گ (53ر-76پ) [مختصر ف: - 892]
هداية الاطفال- هداية الصبيان
hedāya-tol atfāl
یحیی بن عبدالحمید، قرن 14 قمری
yahyāebn-e ‘abd-ol-hamīd (- 20c)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1328ق؛ محل تأليف: سنندج
چون مؤلف پس از تأسيس مدرسه معرفت در کردستان، به سمت آموزگاری آن برگزیده شده بود، کتاب حاضر را در بیان اصول و فروع دین بر مبانی اهل سنت و بر مذهب شافعی نگاشته است.
آغاز: چون جهت جمعی از پزشکان بزرگ و ترقی خواهان
سترگ افتتاح مدرسه مبارکه معرفت در سنندج کردستان گردید انجام: و باید دنیا را پر از عدالت نماید تفصیل وجود حضرت مهدی در این مختصر مناسبت ندارد و وظیفه دوره تام است
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 5
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن ملاعلی امام خانقاه حاج شیخ مصطفی شقر، تا: جمادی الاول 1331ق، جا: حجره کهریزه؛ 10گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 1-21]
hedāya-tol atfāl
مختصری در اصول دین برای آموزش کودکان در چند «فصل» و هر فصل در چند درس.
آغاز: بسمله، الحمد الله رب العالمين و الصلاة علی خاتم المرسلين... (فصل اول در اصول دین و...) درس اول: اصل دین بنا بر مذهب ما و اهل سنت و جماعت باور کردن و گرویدن بر پنج مطلب است.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 974
آغاز: برابر؛ انجام: درس دوم در مسائل فروع دین... حضرت شافعی اسم و نسب ایشان ابو عبدالله محمد بن ادریس بن عباس.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 19گ، 11 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-241]
هداية الاعتقاد- هداية من العباد
hedāyat-ol a‘lām fī tarjomat-e kefāyat-ol ahkām
اردکانی، محمد علی بن محمد حسن، قرن 13 قمری
ardakānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (-19c)
وابسته به: كفاية الاحكام = كفاية الفقه = كفاية المقتصد؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090ق)
به درخواست: شاهزاده محمد ولی میرزا محمد علی اردکانی
ترجمه ای است بر «كفاية المقتصد» محقق سبزواری که در دو جزء صورت پذیرفته است: جزء اول شامل کتاب تجارت تا نکاح و جزء دوم شامل کتاب طلاق تا مواریث است. ترجمه جلد اول آن در روز جمعه 15 جمادی الثاني 1240ق به پایان رسیده است.
آغاز: بسمله الحمدلله اقراراً بترادف آلائه و نعمائه... اما بعد چنین می گوید مستمند... ابن محمد حسن الاردكاني محمد علی... که چون از برکات عهد و اوان
انجام: و موید آن است عدم ظهور فائده مگر بنابر قول شیخ مفید رحمه الله
آغاز و انجام: برابر
مشتمل بر دو جزء کتاب؛ خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1240ق؛ مجدول؛ 392گ، 23 سطر، قطع: رحلی [ف: 24-50]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2678- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2-12]
آغاز: آیات و اخباری که بر طلاق دلالت دارد بدون تقیید به صیغه ای و از مفهوم حصر در خبر جواب به این که آن چه ما ذکر کردیم؛ انجام: معتق معتق که منعم منعم است ارث می برد و هر چند که به یک واسطه یا چندین واسطه باشد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مرلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ظاهراً به خط مؤلف تصحیح شده؛ تعداد صفحات: 229گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-35]
آغاز: تابع پست ترین راویان است چون نتیجه ای که تابع اخس از مقدمتین است پس اگر آن یک نفر امامی ممدوح است
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مترجم؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح توسط مؤلف؛ 275گ، 19 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 2-36]
آغاز: برابر
از اول کتاب تجارت تا آخر کتاب میراث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 452گ، 25 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 2-23]
hedāya-tol a‘mā = hedāya-tol a‘mā va manāzel-el owlīyā’
خباز کشمیری، محمد حسین
xabbāz-e kešmīrī, mohammad hoseyn
در اصول و فروع توحید و پاره ای از مسائل اعتقادی و عرفانی و بعضی از آداب تصوف و آداب لقا و دیدار شیوخ و اقطاب این گروه، با تضمین بعضی از آیات و احادیث مروی از طریق اهل سنت و اشعار عرفا و صوفیان و مؤلف خواسته است که بین شریعت و طریقت جمع کند.دارای هیجده «باب»: 1. بیان آن که از تفصیل و از وحدت کثرت ظاهر می شود؛ 2. در جامعیت انسان؛ 3. بیان ایمان؛ 4. بیان معرفت حق تعالی؛ 5. بیان شریعت طریقت و حقیقت؛ 6. بیان شریعت طریقت، حقیقت و حقیقه الحقايق، که وجه نفی و اثبات باشد؛ 7. بیان شریعت، طریقت
حقیقت از وجه فنا و بقا؛ 8. بیان نبوت و ولایت و احوال آن؛ 9. بیان کرامت، کهانت و استدراج؛ 10. بیان علم و حقیقت؛ 11. توکل؛ 12. در وجد و سماع و حقیقت آن؛ 13. در تغنی و مزامیر و آواز خوش شنیدن و مذمت آن؛ 14. بیان حسن دیدن و حقیقت آن؛ 15. بیان باغ و گلزار دیدن؛ 16. عبادت حق تعالی؛ 17. در مذمت بدعت؛ 18. در شرف رسالت حضرت ختمی مرتبت و مطالب دیگر. وی از موالیان اهل سنت و از مریدان خواجه اسحاق کشمیری است و در شعر حسین تخلص کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي خلق السماوات و الارض و جعل الظلمات و النور... بدان ای طالب حق و سالک راه مطلق.
انجام: هیچ فانی چون نماندم هیچ مات ** کشته ام خام بودم پخته گشتم سوختم
[فهرست عمومی لنینگراد ص 605؛ انستیتوی تاجیکستان 111/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن محمد یعقوب، تا: 24 شعبان 1146ق؛ تملک: قائم خان، عبدالله بن عمر ولد بخش پنوازی؛ 185گ، 13 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 1-513]
بی کا، تا: 1231ق؛ خریداری از میردادخان [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالغفار خان، تا: 1288ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 80گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [اهدائی رهبر: 5-224]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
هداية الاعمي و منازل الاولياء- هداية الاعمي
hedāyat-ul afkār ilā maḏāhib-il a’immat-il aṭhār
صنعانی، ابراهیم بن محمد، - 914 قمری
san‘ānī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1509)
وابسته به: الازهار في فقه الائمة الاطهار؛ یمنی، احمد بن یحیی (775-840ق)
شرح مختصری است بر کتاب «الازهار في فقه الائمة الاطهار» امام مهدی احمد بن یحیی مرتضی حسنی (- 840ق) با اشاره بسیار کوتاه به ادله مسائل و آراء ائمه زیدیه مخصوصاً قدمای آنان که شارح می گوید جامع بین دو فضیلت اجتهاد و جهاد بودند.
آغاز: التقليد في مسائل الفروع العمليه القطعية و الظنية جایز لغیر مجتهد الافي عملی یترتب علی علمی
انجام: تأخير القسمة فان استعجل ترك له نصیب اکثر الحمل عادة و هو اربعة ذکور و الله اعلم و أحكم
[مؤلفات الزيديه 159/3]
شروح و حواشی:
1- شرح هداية الافكار؛ جحافی، عزالدین
2- حواشی هداية الافكار الي معانی الازهار
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 230گ، 16 سطر، اندازه: 19/5×33/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1648]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله الشرقي سناداد، تا: پنج شنبه 26 رمضان 1097ق؛ با علامت بلاغ، محشی؛ تملک: محمد بن عبدالله بن حسین در 1129؛ 172گ، 16 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 30-242]
هداية الافكار الي معانی الازهار في فقه العترة الاطهار- هداية الافكار الي مذاهب الائمة الاطهار
al-hidāya ilā ḥibwat-il mīrāṯ
عوامی بحرانی، علی بن جعفر، ق14 قمری
avāmī bahrānī, ‘alī ebn-e ja‘far (- 20c)‘
تاریخ تأليف: یک شنبه 25 صفر 1342ق
مسائل مخصوص حبوة و ارثی که از مرده به فرزند بزرگش اختصاص دارد با استدلال مختصر و نقل بعضی از اقوال، طی ده «وجه»: 1. في الحبوة و مأخذها؛ 2. من المحبوبها؛ 3. هل یشترط في الحبوة شروط؛ 4. في من لم یتحقق ایمانه؛ 5. هل یلزم القضاء في الحبوة؛ 6. هل تعطی الحبوة مجاناً؛ 7. هل تعطی الحبوة مستحقها عند استغراق الدين للتركة؛ 8. هل تصح الحبوة لو لم یبق للورثة شیء بعدها؛ 9. في الوصية بها و عدمها؛ 10. في تمیزها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6898
آغاز: الحمدلله أول محمود و آخر معبود الدال علی ذاته بذاته المتنزه عن مجانسة مخلوقاته و ملائمة کیفیاته؛ انجام: حصل الفراغ من تسویدها علی ید مؤلفها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح به خط یکی از نوه های مؤلف؛ جلد: تیماج، 37گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 18-90]
al-hidāya ilā ḥaḍrat-il ‘ilmīya
عمادی، محمد بن عمر، قرن 8 قمری
emādī, mohammad ebn-e ‘omar (- 14c)‘
اهداء به: ناصر الملك امیر حسین صوفی
نام مؤلف در دیباچه نسخه نیامده اما در آخر مبحث استعاذه- فصل اول از قسم سوم استیفای کلام را به تأليف دیگرش «مبرز المعاني في شرح الشاطبيه» ارجاع داده است، بنابراین مؤلف، حافظ محمد بن عمر بن علی بن احمد عمادی از حافظان و قراء نیمه دوم قرن هشتم خواهد بود. کتاب مفیدی است در عمده مباحث تجوید و دارای یک «مقدمه» و چهار «قسم»: 1. بیان مخارج و صفات ها، در چهار فصل؛ 2. ذکر اسامی الائمه السبعه و رواتهم؛ 3. بیان القراءت القياسيه المطردة المتايده بالسماع [در نوزده فصل]؛ 4. بیان الخلافات المفيده في القران في ام القران مالك یوم الدين.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9115
آغاز: الحمدلله الذي انزل القران شفاء لما في الصدر و جعله شافعا مشفعا علی تلاوته الحور؛ انجام: و اجعل القران نورا في صدورنا و ورا في قبورنا و فاءزا یوم القيمه الي دار السلام صل علی نبیك محمد صلی الله علیه و اله و سلم تسلیما کثیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 85گ، 17 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 23-137]
al-hidāya ilā ‘ulūm-id dirāya = dirāyat-ul ḥadīṯ = bidāyat-ul hidāya
ابن جزری، محمد بن محمد، 751-833؟ قمری
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351-1430)
تاریخ تأليف: 5 ربیع الاول 807ق؛ محل تأليف: سمرقند
منظومه ای در علم درائه و شناخت انواع حدیث و برخی از راویان است. با این عناوین: آداب طالب الحديث، انواع العو، كيفية السماء و التحمل، كتابة الحديث و ضبطه، انواع الاخذ و التحمل، كيفية رواية الحديث و شرط آدابه و آداب المحدث، من تقبل رواية و من ترد، من خلط آخر عمره، القاب الحديث، معرفة الصحابة، التابعين، الاخوة و الاخوات، الكني، معرفة المنسوبين الي غیر آبائهم، اوطان الرواة و قبائلهم و بلدانهم، المبهمات، المتشابهين في الاسم و النسب المتمايزين اباً لتقدیم و التأخير، تاریخ وفات العلماء. این کتاب در فهرست دانشگاه (2956/12) به نام «بداية الهداية» و در سپهسالار (407/4) به نام «دراية الحديث» و در سپهسالار (755/5) به نام «الهدايه في الدراية» نامیده شده است.
آغاز: یقول راجی عفو رب روف ** محمد بن الجزري السلفي/ الحمدلله علی هدایته ** الي حدیث المصطفي و سنته
انجام: بعد الصلاة و السلام الدائم ** علی النبي المصطفي من هاشم
چاپ: جده، مكتبة العلم، 1413ق، 139 ص
[الاوقاف العامة بغداد 308/1؛ الكشف 2042/2]
آغاز: بسمله. و به نستعین في اتمامه. قال شیخنا و سیدنا... ابوالخیر محمد... الجزري الشافعي... الحمدلله علی بداية نهایتها علم الحديث و هداية غایتها المصير الي زمرة اهل الرواية و التحديث؛ انجام: اذا فقد الناس العراقي حافظا ** امام هدی حبرافانت لهم ولی
و اتفق اتمام هذا الكتاب في الخامس من شهر ربیع الاول سنة 807 بمدينة سمرقند المحروسة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سمرقندی، 131گ، 15 سطر (8×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2956-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: حاج بن منصور احسایی، تا: 3 محرم 1051ق، جا: اصفهان؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، 4گ (89ر-92پ)، 16 سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 4-407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 10گ (1پ-10پ)، 21 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [اهدائی رهبر: 36-8]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 642/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-149]
بی کا، بی تا [ف: 5-755]
hedāya-tol omma
کجوری، محمد باقر بن مهدی، ق10 قمری
kajūrī, mohammad bāqer ebn-e mahdī (- 16c)
تاریخ تأليف: جمعه 14 ربیع الثاني 1260ق؛ محل تأليف: کربلا
در اثبات امامت مطلقه و خاصه با ادله عقلیه و نقلیه در کتاب و سنت، در دو باب: 1. در امامت مطلقه؛ 2. در امامت خاصه.
آغاز: الحمدلله الذي تفرد بکمال الالوهية و تعالی شأنه بجلال الربوبية... اما بعد پس غرض از تحریر این و جیزه
انجام: و لا تفرق بیننا و بینه و بین آبائه الطاهرين في الدنيا و الاخرة طرفة عین أبداً برحمتك یا أرحم الراحمين
[فهرستواره منزوی 603/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3646
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ تملک: ریحان الله الموسوي به تاریخ شعبان 1318 در کربلا با مهر: «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 49گ، 16 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 43-10]
hedāyat-ol omma
اسدی حبیبی، نظر علی بن ابوالحسن، ق14 قمری
asadī habībī, nazar ‘alī ebn-e ab-ol-hasan (- 20c)
تاریخ تأليف: 1371ق
جنگی است مشتمل بر اشعاری از مؤلف با تخلص «عاصی» و منتخباتی از کتاب «کنز الواعظين» غلامرضا کوبنانی یزدی، و در پایان اشعاری در واقعه توپ بندی گنبد مطهر حضرت امام رضا علیه السلام از مؤلف و دیگران. به این جنگ در سال 1371ق هنگامی که مؤلف در کتابخانه آستان قدس رضوی به کار ضبط اسناد و ارقام اشتغال داشت، شروع شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1941
آغاز: این بنده خاطی... در عهد جوانی و توانائی شامل عنایات الهي شده بتوفیقات یزدانی این مجموعه گلچین بتحریر در آورده
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: «الراجي عبد الحسين» (بیضوی)؛ 180گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 5-372]
hedāyat-ol umma ilā aḥkām-il a’imma = iṯnā ‘ašarīyāt
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033-1104 قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624-1693)
وابسته به: تفصیل وسائل الشيعة الي تحصیل مسائل الشريعة = وسائل الشيعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
تاریخ تأليف: شب عید قربان 1091ق
مسائل اعتقادی و احکام فقهی که در آن ها نص و روایتی از ائمه هدی علیهم السلام روایت شده، دراین کتاب به نقل از کتاب های مورد اعتماد مؤلف آورده شده و روایت هایی که دارای معارضت بود و در آن ها گفتگویی هست نمی آورد.
این کتاب از کتاب معروف مؤلف «وسائل الشيعه» فته شده و دارای دوازده «مقدمه» می باشد دراصل تکلیف، پس از آن اصول دین پنج گانه هرکدام در دوازده «مطلب»، پس از آن هر یک از چهار قسم فقهی (عبادات، عقود، ایقاعات، احکام) در دوازده «کتاب»، پس از آن دوازده «خاتمه» در بیان مصادر مؤلف و متفرقات دیگر که مربوط به موضوع کتاب می باشد، هریک از اصول پنج گانه این مجموعه و کتاب های فقهی آن دارای دوازده فصل است و به مناسبت تقسیمات دوازدهی این کتاب به نام «اثنی عشریه» نیز در بعضی منابع نامیده شده است.
اصول عقاید: 1. في العقل، 2. في العلم، 3. في معرفة الله، 4. في العدل، 5. في النبوة، 6. في الامامة، 7. في المعاد، 8. بیان الاسلام و الايمان و الفكر، 9. فیما ینبغی تعلمه و العمل به، 10. فیمن يؤخذ عنهم العلم، 11. في جملة من العبادات الواجبة و کفر منکرها، 12. في جملة من الاحكام المشتركة بین العبادات.
خاتمه شامل دوازده «فایده» حدیثی و رجالی، نظیر فوائد دوازده گانه مذکور در خاتمه وسائل الشيعه: 1. اعلموا ایها الاخوان في الدين المشاركون في متابعة الائمة المعصومين علیهم السلام انی لما فرغت من تأليف الكتاب الكبير، 2. ذکر جملة من الكتب التي نقلت منها احادیث هذا الكتاب، 3. احوال الكتب المذكورة و مؤلفيها، 4. ذکر سفراء المهدي (عجل الله تعالی فرجه الشريف) و الثقات الذين کانت ترد علیهم التوقيعات منه (علیهم السلام) و الجماعة الذين شاهدوه (علیهم السلام)، 5. ذکر شهادة جمع کثیر من علمائنا بصحة الكتب التي نقلنا منها و امثالها و ثبوت ما فیها من النقل عنهم (علیهم السلام)، 6. ذکر اصحاب الاجماع الذين اجمعت العصابة علی تصحیح مایصح عنهم، 7. ذکر جملة من الاصول و الكتب المعتمدة التي شهد لها علماء الرجال و غیرهم بالثبوت و الصحة، 8. في الجماعة الذين و ثقهم الائمة (علیهم السلام) او اثنوا علیهم اوامروا بالرجوع اليهم، 9. ذکر بعض القرائن التي تقترن بالخبر، 10. ذکر نبذة من الاستدلال علی صحة احادیث الكتب المشار اليها و امثالها و وجوب العمل بها و ضعف الاصطلاح الجديد علی تقسیم الحديث الي اربعة اقسام، 11. اعلم انه اذا اطلق في الرواية قولنا (علیهم السلام) فالمراد النبي (صلی الله علیه و آله)، 12. قال الشيخ حسن في المنتقي یتفق في بعض الاحاديث عدم التصريح باسم الامام.
آغاز: الحمدلله علی الهداية الي توحیده و العدل و الولاية و الصلاة و السلام... و بعد، فیقول الفقير الي الغني محمد بن الحسن... هذه رسالة مشتملة علی ما لابد منه من الاحكام.
انجام: تطلع علی انه لا فرق في التعبير بین الظاهر و الضمير انتهی و هو جید جداً
[الذريعة 171/25؛ مكتبة اميرالمؤمنين 543/4؛ دنا 10: 1141-1137 (115 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- نور ساطع = ترجمه بداية الهداية = شرح بداية الهداية؛ کشمیری، محمد مراد بن محمد صادق (- قرن 11)
2- کشف الدراية في ترجمة البداية = کشف الهداية في شرح البداية؛ فراهی، محمد جعفر بن سلیمان (- قرن 12)
3- مشارق المهتدين في الاحكام المأثورة عن الهداة المهديين؛ رضوی اصفهانی، محمد باقر بن محمد تقی (- قرن 12)
4- منتخب الهداية في ادلة البداية؛ قاری هروی، محمد طاهر بن عبدالله (- قرن 12)
5- انوار الدراية في شرح بداية الهداية؛ بحرانی اصبعی، عبدالحسین بن احمد (- قرن 12)
6- هداية الامة الي احکام الائمة (منتخب)؛ حسینی موسوی، شبر بن محمد (- قرن 12)
7- شرح بداية الهداية؛ حسنی بهبهانی، محمد علی بن محمد مؤمن (- 12)
8- فهرس کتاب هداية الامة الي احکام الائمة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
9- بداية الهداية؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
10- نهاية البداية لبداية الهداية؛ حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر (1080-1140ق)
11- حاوی نخب الادلة و الاقوال فیما لایجوز جهله في العقائد و الاعمال؛ خزاعی اصفهانی، محمد مقیم بن درویش محمد (- 1165ق)
12- التحفة الحسينية؛ خراسانی، ابراهیم بن یعقوب (- قرن 13)
13- شرح هداية الامة؛ نوری مازندرانی، مرتضی قلی بن میرزا بابا (- 13)
14- السوانح النظرية في شرح البداية الحرية؛ آل عصفور، حسین بن محمد (1147-1216ق)
15- مصابیح الهداية في شرح البداية؛ قزوینی، محمد حسن بن محمد معصوم (- 1240ق)
16- وسيلة اهل الدراية = شرح بداية الهداية؛ آل عصفور، محمد علی بن محمد نقی (1289-1350ق)
17- التحفة الحسينية؛ موسوی خراسانی، ابراهیم بن یعقوب
18- بداية الهداية (ترجمه) (3 عنوان)
19- شرح بداية الهداية (2 عنوان)
20- مجاری المرام في شرح بداية الاحكام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1090ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 391گ، 16 سطر، اندازه: 12/5×18/8 سم [ف: 1-589]
ج 2؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 6 ربیع الاول 1091ق؛ تملک: مؤلف و محمد رضا پسر او در 1106، محمد صالح هروی؛ 406گ، 16 سطر، اندازه: 12/3×18/7 سم [ف: 1-589]
آغاز: ... و بعد فیقول الفقير الي الله الغني محمد بن حسن الحر العاملي، هذا رسالة مشتملة علی ما لابد منه من الاحكام الثانيه؛
انجام: علی الرجل یدرکه شهر رمضان في السفر فیعلم الايام و المكان علیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد رشید بن محمد علی؛ 251گ، 21 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 1-46]
آغاز: اليه ما کان صلی الله في ثوابه؛ انجام: و سئل الصادق علیه السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به نشانه های «ص» و «منه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 121گ، 18 سطر (7×13)، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 3-954]
آغاز: بسمله الحمدلله علی افضاله و الصلوة علی محمد و آله و بعد فیقول...
از کتاب وصایا تا اواخر خاتمه کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضاء منه سلمه الله؛ 173گ، 22 سطر (10/5×17)، اندازه: 17/5×25 سم [ف: 3-828]
از کتاب یازدهم عقود یا وصایا تا می رسد به مشیخه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ یک برگ افتاده؛ 281گ، 26 سطر، اندازه: 12/8×24/7 سم [ف: 1-589]
آغاز: ینبغی اجتناب العلوم المنهي عنها و هی اثنا عشر؛ انجام: قال یجوز قیل ارایت ان کان هبة قال یجوز.
ج 2، از آخرین سطور باب دوم عقود تا پایان کتاب الوقوف و الصدقات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی غالباً فارسی و بعضاً عربی با رمز «منه سلمه الله»؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: مقوا، 34گ، 22 سطر، اندازه: 17/2×24/7 سم [ف: 636-14]
آغاز: لاتؤاخذ الاكولة و الاكولة الكبيرة من الشاة؛ انجام: و روی في هدی الكعبة انه ینحر و یطعم الحاج و سئل علیه السلام عمن مات.
ج 2، مشتمل برکتب زکات، صدقات، خمس، صوم، اعتکاف و حج است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: میرزا اسدالله فاضلی، تیر 1362؛ جلد: مقوا، 104گ، 27 سطر، اندازه: 12/2×24 سم [ف: 14-636]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الصادق (علیه السلام) تکره الصلوة في الفراء الا ماصنع في ارض الحجاز اوما عملت منه زكوة.
ج 1، ازابتدای کتاب تا انتهای طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مصحح، مقابله شده، محشی باجملات «منه دام ظله، منه رحمه»؛ واقف: فاضلخان، 1065؛ جلد: تیماج، 101گ،
22 سطر، اندازه: 12×23/3 سم [ف: 14-635]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 207گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: - 37]
انجام: و بالجملة کان لایختلف في عدالته و التوقيعات تخرج علی یده الي الشيعة في المهمات لاتفرق الشيعة...
از آغاز کتاب العقود تا اواخر خاتمه کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 210گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: - 44]
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 300 گ، 22 سطر، اندازه: 12/6×24 سم [ف: 1-589]
ج 3 بیع تا آخر (فائده سوم در احوال کتب و مؤلفان آن ها)؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با عبارت «سلمه الله»؛ قطع: وزیری [نشریه: 5-611]
از آغاز تا پایان اعتکاف حواشی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: دوست محمد، 12 شوال 1137؛ 288گ، 19 سطر (12×18)، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: - 506]
خط: نسخ، کا: فتح الله بن حاجی محمد نسایی، تا: ربیع الثاني 1090ق؛ 348گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1-589]
از کتاب الزكاة تا پایان جزو دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1091ق؛ 333گ، 22 سطر (7×17)، اندازه: 12×24 سم [ف: 187-17]
آغاز: برابر؛ انجام: بین الظاهر و الضمير.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: شب اضحی 1091ق؛ با سرلوح، مجدول؛ 875ص، 23 سطر [عکسی ف: 1-406]
آغاز: برابر انجام: في غیر طریق المدينة فاذا کان حد الشجرة.
از آغاز تا مواقیت حج، شامل جلد اول و مقداری از جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: ابوطالب بن جمشید طالقانی(جلد اول)، محمد صالح بن سالم بن زکی جزائری (کتاب زكوة)، تا: محرم 1091ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «العبد محمد صالح الجزائري» (بیضوی)؛ واقف: محمد قاسم، 1109ق؛ 295گ، 22 و 24 سطر (11×18/5-18)، اندازه: 19×24 سم [ف: - 349]
آغاز: عقله و عدوه جهله و قال علی (علیه السلام) ما عبدالله بشیء افضل من العقل؛ انجام: فقد فرغ من صلاته و قال (علیه السلام) اذا نسی ان یسلم خلف الامام اجزاه تسلیم الامام
از اوائل کتاب تا باب تشهد در نماز؛ خط: نسخ، کا: خواجه محمد بن خواجه کلان قائنی، تا: 1091ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 215گ، 22 سطر، اندازه: 13×25/5 سم [ف: - 29]
از کتاب الزكاة تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 شعبان 1092ق؛ 167گ، 20 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: - 55]
آغاز: و قال علی علیه السلام ستة لاینبغی ان یوموا الناس ولد الزنا و المرتد و الاعرابي بعد الهجرة و شارب الخمر و المحدود و الاغلف؛ انجام: یب بقية حقوق المومن و قد تقدمت في العشرة و غیرها تم کتاب العبادات...
ج 1. از نماز جماعت تا پایان امر به معروف و نهی از منکر؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسین، تا: 18 جمادی الثاني 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با جمله دعایی «دام ظله العالي»؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376 [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-813]
آغاز: یدخله النار و في اتمامها و ترك تخفیفها؛ انجام: و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم.
ج 1، شامل مبحث صلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محسن شریف، تا: جمادی الثاني 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ 258گ، 18 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 14-635]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 144
همان نسخه بالا [نشریه: 5-611]
آغاز: برابر؛ انجام: و روی ان الرضا علیه السلام کان یقصر في سفره من المدينة الي مرو و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم.
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1092ق، کاتب برخی اوراق: محمد صالح بن سالم بن زکی جزایری و کاتب دیگر نامعلوم؛ مصحح، مقابله شده، محشی باجمله «منه ایده الله»؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج، 271گ، 20 سطر، اندازه: 18/7×24/7 سم [ف: 14-634]
انجام: اذا طمثت ترجع الي بیتها فاذا طهرت رجعت فقضت ما علیها قد تم کتاب الاعتكاف...
از آغاز تا پایان کتاب اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق حسنی سمنانی، تا: غره ربیع الثاني 1092ق (پایان کتاب الصلاه) و 20 ذیقعده 1278ق (پایان کتاب)؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ تملک: میرزا ابوالقاسم؛ مهر: «عبده محمد علی بن محمد باقر الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج با حک «یاسلطان ابوالحسن علی بن موسی الرضا»، 228گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [محدث ارموی مخ: 3-1649]
کتاب الزكاة تا پایان جزء دوم؛ خط: نسخ، کا: رجب علی بن کربلائی مراد علی، تا: یک شنبه 23 صفر 1093ق؛ 188گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: 1-132]
آغاز: الكتاب الحادي عشر کتاب الجهاد و فیه اثنا عشر فصلاً الاول في وجوبه و شرایطه و ما یناسبها؛ انجام: لکن الممارس یطلع علی انه لافرق في التعبير بین الظاهر و المضمر انتهی و هو جید.
کتاب الجهاد تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عاملی، ابراهیم بن علی، تا: غره رجب 1093ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه ضیاءالدین نوری (بیضی)؛ جلد: تیماج، 271گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1649]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن سلطان احمد اصفهانی طبسی گیلکی، تا: دوشنبه جمادی الثاني 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: محمد جعفر بن ملا غلامحسین کرد فرامرزی، رمضان 1286؛ 567گ، 23 سطر، اندازه: 20×26/5 سم [ف: - 73]
آغاز: من الطعام ما یسقط من الخوان فساله فقال هذا رزقك؛ انجام: و هو جدا جیدا آمین یا رب العالمين
ج 3؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد محسن شریف، تا: سه شنبه 19 جمادی الثاني 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 153گ، 18 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 14-638]
خط: نسخ، کا: فتح الله بن حاجی محمد نسایی، تا: 1094ق، بدستور محمد بن شاهم؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه، 301گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 1-589]
از زكاة تا کتاب دهم؛ خط: نسخ، کا: محمد فاضل بن محمد رضا، تا: شعبان 1095ق؛ محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ 560گ، 17 سطر (6×16)، اندازه: 12×24 سم [ف: 5-756]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الصادق (علیه السلام) تکره الصلاه في الفرو الا ما صنع في ارض الحجار او ماعلمت منه ذکوته
کتاب الطهاره را در 12 باب؛ کا: محمد معصوم بن محمد ابراهیم، تا: 1095ق؛ مصحح، محشی با نشانه های «منه ادام الله فضائله، منه سلمه الله تعالی، کنز اللغه»؛ تملک: ابن علاء الدين محمد حسینی بن سید محمد حسینی، رضا موسوی زنجانی در 1350؛ 111گ، 23 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 12×25 سم [ف: 405-17]
آغاز: علی ذلك و لا دلالة له علی حکم غیر النوم؛ انجام: و تکثر فیه من الصلوة علی
کتاب طهارت و صلوة و زكوة و صدقه و خمس و صوم؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن حاجی درویش محمد زهانی قاینی، تا: 26 ربیع الثاني 1096ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: فهرستی؛ جلد: تیماج، 230گ، اندازه: 19×25 سم [ف: 5-361]
آغاز: اذا طلب رأس المال طول الحول مال التجارة اذا طلب بزيادة عنه مال التجارة اذا طلب؛ انجام: برابر
ج 4-1، از کتاب الزكوة تا پایان هداية الامة؛ خط: نسخ خوش، کا: حاجی محمد بن ملا اسماعیل، تا: ذیحجه 1097ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 294گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×24 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-814]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 27 شعبان 1098ق، جا: مشهد رضوی، برای ملک حسینا؛ 160گ، 18 سطر، اندازه: 12/8×18/9 سم [ف: 589-1]
از حجر تا آخر، نیمه دوم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ تملک: احمد بن عبدالغفور موسوی عریشی فاطمی؛ مهر: محمد تقی بن محمد باقر شریف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 247گ، 24 سطر (12×18)، اندازه: 18×26 سم [ف: 355-16]
خط: نسخ، کا: صلاح بن عبدالله، تا: شنبه 18 جمادی الثاني 1100ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: حاجی الحرمين حاج محسن مکاری به سال 1216؛ جلد: تیماج، 335گ، 24 سطر، اندازه: 19×25 سم [محدث ارموی مخ: 3-1649]
آغاز: بسمله الكتاب الحادي عشر کتاب الجهاد و فیه اثنا عشر فصلا في وجوبه و شرایطه؛ انجام: قیل ارایت ان کتابه هبة؟ قال یجوز. تم الجزء الثاني من کتاب هداية الامة
جلد دوم آنست و از آغاز کتاب جهاد تا آخر هبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 15 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 1297-3]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با علامت بلاغ؛ 330گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 167]
آغاز: الحمدلله علی افضاله و الصلاة علی محمد و آله... الكتاب الحادي عشر من العقود و هو کتاب الوصايا من کتاب هداية الامة الي احکام الائمة (علیهم السلام) و فیه اثنی عشر بابًا؛ انجام: السادس في كراهة ایجاب شیء علی النفس دائمًا بنذر و شبهه و استحباب اجتلاب الخير و دفع الشر بالنذر غیر الدائم.
از وصایا تا پایان کتاب نذر و عهد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا:
قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 146گ، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 5-2285]
آغاز: بسمله، الكتاب السادس کتاب العتق... الاول في استحبابه و شرایطه و احکامه؛ انجام: خاتمة الكتاب و هی تشتمل علی فواید اثنی عشر الاول اعلموا ایها الاخوان في المشاركون في متابعة الامة المعصومين علیهم السلام
ج 3. از «کتاب العتق» تا ابتدای «خاتمه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: فاطمه فرزند محمد مومن، مرداد 1364؛ جلد: مقوا، 124گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 26-677]
کتاب اطعمه و اشربه تا آخر دیات و خاتمه کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 202گ، 15 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 871-3]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال الباقر علیه السلام ان الله عزوجل یقول (اذا ضربتم في الارض فلیس علیکم)
از آغاز کتاب طهارت تا بخشی از مسائل نماز مسافر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ این نسخه را علامه شیخ محمد حسین فرزند محمد خلیل شیرازی عسکری به حضرت آية الله مرعشی نجفی اهداء نموده؛ جلد: تیماج، 124گ، 25-29 سطر (14×23)، اندازه: 19×30 سم [ف: 31-356]
آغاز: ... فقال بعد الزوال بقدم أو نحو ذلك إلا في یوم الجمعة أو في السفر؛ انجام: و جمیع الأمان ليلاً و نهاراً بما قدر علیه و بما شاء إلا نوافل الظهرين في غیر الأربعة...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ مهر: «میرزا ابراهیم بن میرزا لطیف» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندی، 210گ، 17 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×19 سم [ف: 29-578]
آغاز: برابر
از اول تا آخر کتاب دوازدهم، امر بمعروف و نهی از منکر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با خط مؤلف در هامش؛ تملک: محمد زکی بن محمد نقی موسوی که به برادرش حجة الاسلام رشتی سید محمد باقر هدیه کرده؛ مهر: حاج سید سعید؛ 398گ، 21 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 254-1]
آغاز: برابر؛ انجام: روی انه اشخص مکرما... و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام (اندکی از نخستین و آخرین ورق ساقط)؛ محشی با رمز «منه ره»؛ 281گ، 19 سطر، اندازه: 12/2×18/7 سم [ف: 634-14]
آغاز: الارض اطلاعه فاخترتك منها فجهلتك؛ انجام: روی انه انخفض (لا یقرء) مکرها و الله اعلم تمت.
طهارت و صلاة و از عبادات نیز نماز و شرایط آن را بحث می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 271گ، 12 سطر (13/5×18)، اندازه: 19/5×24/5 سم [ف: 276-9]
آغاز: بسملة.حمدلة... و آله الطاهرين. و بعد فیقول الفقير الي الله الغني محمد بن الحسن الحر العاملي عامله الله بلطفه الخفي: کتاب الزكاه من کتاب هداية الي احکام الائمة (علیهم السلام)... و هو الكتاب الثالث من کتاب العبادات و فیه اثنی عشر بابا. الاول في وجوبها و ما یناسبه، و فیه اثنی عشر بحشا. الاول في وجوبها و احادیثه كثيرة نذکر منها اثنی عشر... قال علیه السلام؛ انجام: که پایان کتاب امر به معروف و نهی از منکر باشد چنین است: و قال (علیه السلام) من حبس حق المؤمن اقامه الله یوم القيامة... (یب) بقية حقوق المؤمن و قد تقدمت في العشرة و غیرها. قدتم بعون الله و حسن توفیقه بیدی الفانية... محمد حسین بن سلطان علی م.م
در زکات تا کتاب ثانی عشر (دوازدهم) در امر به معروف و نهی از منکر؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد حسین بن سلطان علی، تا: قرن 12؛ 167گ، 22 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 255-11]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا احمد بن کربلایی ابوالحسن، 1247؛ 203گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-517]
حج است تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: دختر محمد طاهر هروی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 267گ، 23 سطر (12×18)، اندازه: 18×25 سم [ف: 345-16]
کتاب الطهارة و تا پایان الجلود و احکامها؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 201گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×23/5 سم [ف: 138-1]
آغاز: الاستحباب و علی صلاة الجنازة و روی انها تجب علیه اذا راهق الحلم و عرف الصلاة و روی علموا صبیانکم الصلاة و خذوهم بها؛ انجام: فمن لم یفعل ذلك فقد روی علی الله هدیته و قال الصادق (علیه السلام) المتمم في السفر کالمقصر في الحضر...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با امضای بلاغ؛ 86گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 86]
از کتاب الوصايا تا پایان کتاب النذر و العهد؛ خط: نسخ، بی کا، تا:
قرن 12؛ 81گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: - 93]
آغاز: برابر
جلد اول کتاب و تا حج؛ خط: نسخ، کا: محمد عزیز بن مهدی تفریشی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملک: درویش محمد بن شیخ ابراهیم نجفی العيفاري؛ مهر: کتابخانه مهندس مصطفی شاه علائی؛ 365گ، 20 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 4-82]
آغاز: الحمدلله علی افضاله... الكتاب الحادي عشر من العقود و هو کتاب الوصايا من کتاب هداية الامة الي احکام الائمة؛ انجام: التعبير بین الظاهر و الضمير و هو جید جداً
جلد دوم و از کتاب الوصايا تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن نجم الدين، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ مهر: «نور چشم محمد است حسین» (بیضوی)، «سید حسین موسوی»؛ جلد: تیماج، 157گ، 28 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1649]
آغاز: تکلموا في خلق الله و لا تکلموا في الله فان الكلام في الله لایزداد صاحبه الا تحيراً و قال ابوعبدالله علیه السلام من نظر في الله کیف هو هلك؛ انجام: تسوؤا رسول الله صلی الله علیه و آله و سروه و روی ان ها تعرض.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از مؤلف با علامت «منه سلمه الله» و میرزا عبدالله با امضای «میرزا عبدالله سلمه الله» که شاید همان میرزا عبدالله افندی صاحب ریاض العلماء باشد؛ 391گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 20×28/5 سم [ف: 170-24/2]
کتاب الوصايا تا خاتمه و فواید آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: حسن الترغبهي، تا: چهارشنبه 16 صفر 1101ق؛ 304گ، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 2-333]
آغاز: الكتب الثاني من کتب العبادات کتاب الصلاة و فیه اثنا عشر باباً الباب الاول في المقدمات و ما یناسبها و هی اثنا عشر بحثاً
از ابتدای کتاب الصلاة تا پایان کتاب الخمس؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن حاجی نوروز، تا: 8 جمادی الاول 1101ق؛ 185گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: 23]
از آغاز کتاب الوصايا تا پایان کتاب حدود؛ خط: نسخ، کا: غلامعلی بن محمد سعید، تا: 1102ق؛ افتادگی: آغاز؛ 422گ، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: و روی ان الرضا علیه السلام کان یقصر في سفره من المدينة الي مرو و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم.
ج 1، از مقدمه تا انتهای صلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد مودی قاینی، تا: 23 ذیقعده 1107ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد باقر مصباح، اسفند 1362؛ 231گ، 19 سطر، اندازه: 17/6×22/9 سم [ف: 633-14]
آغاز: قال لا علی الله البيان لایکلف الله نفسا الا وسعها؛ انجام: و قال النبي صلی الله علیه و آله و سلم ویل لتجار امتی من لا و الله ویلی و الله و ویل لصناع امتی...
از اوائل مقدمه سوم آغاز کتاب تا اواسط کتاب التجارة؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن حاجی قاسم بیرجندی، تا: اواخر جمادی الثاني 1107ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 349گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: - 43]
خط: نسخ، کا: اصفهانی، عبداللطیف بن عبدالرحیم، تا: ذیحجه 1107ق؛ افتادگی: آغاز [ف: 3-25]
آغاز: بسمله، حمدله اما بعد فیقول الفقير الي الله الغني محمد بن الحسن الحر العاملي عامله الله بلطفه الخفي الكتاب الثامن کتاب الحج؛ انجام: قال یجوز قیل ارایت ان کان هبه قال یجوز
ج 2؛ خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن میرحسن حسینی، تا: اواخر جمادی الثاني 1108ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ تملک: محمد حسن رازی در 1118، مسیح بن احمد بن محمد بن معصوم رضوی در ذیحجه 1329؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج، 260گ، 18 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 26-675]
آغاز: بك من الرجس النجس الخبيث المخبث الشيطان الرجيم؛ انجام: من اهل الكتاب مرضیین عند اصحابها قال الصادق
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1109ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: الكتاب الثامن کتاب الحج و فیه اثنا عشر باباً الاول في المقدمات و هی اثنی عشرة الاولي وجوبه؛ انجام: برابر
از کتاب الحج تا آخر را شامل است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صفی بشرویی، تا: 1110ق؛ جلد: تیماج مذهب، 283گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 25-278]
خط: نسخ، کا: ابردمی مشهدی، محمد حسن بن درویش علی، تا: جمادی الثاني 1110ق؛ مصحح، محشی، با امضای بلاغ؛ تملک: محمد امین کاشانی در ذیحجه 1162 در شهر سبزوار با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد امین» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 382گ، 24 سطر، اندازه: 18×24 سم [محدث ارموی مخ: 3-1649]
آغاز: برابر؛ انجام: ترجع الي بیتها فاذا طهرت رجعت فقضت ما
علیها تم کتاب الاعتكاف
خط: نسخ، کا: عبدالله بن علی بن عبد المهدي کیاسری، تا: 1111ق؛ 215گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 2-184]
آغاز: برابر؛ انجام: و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم
ج 1، کتاب طهارت و صلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد عوض، تا: شنبه 25 صفر 1111ق، جا: مشهد رضوی مدرسه جعفریه؛ نسخه را محمد صادق، در 1115، مقابله و تصحیح نموده؛ واقف: عضدالملک، 1376ق؛ 254گ، 19 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 5-358]
تنها کتاب صوم؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد رضا، تا: شوال 1112ق؛ 35گ (90پ-124ر) [ف: 5-344]
آغاز: سئل الصادق علیه السلام عن رجل یمس من المراة شیئا ایفسد ذلك صومه او ینقضه؛ انجام: قبل از 8 برگ: یستجب جمیع المال من حلال لاجل النفقة في الطاعات لمامر و قال الصادق علیه السلام
ج 2. از اواسط کتاب الصوم تا آخر عبادات و اندکی از عقود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 27 ذیقعده 1113ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید محمد علی رضوی، 1211؛ 254گ، 17 سطر، اندازه: 1×12/5 سم [ف: 26-676]
آغاز: برابر؛ انجام: و روی ان الرضا (علیه السلام) کان یقصر في سفره من المدينة الي مرو و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم تر الجزء الاول
جلد اول کتاب و تا اول زکات؛ خط: نسخ، کا: علی بن احمد حسینی عاملی، تا: 1113ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، مقابله شده، محشی به امضاء «منه رحمه الله»؛ تملک: محمد علی بن حاج میرزا بابا بن محمد رضا خان شعبان 1304؛ مهر: «محمد علی الشريف الرضوي» (مربع)؛ 222گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×23/5 سم [ف: 105-37]
نیمه دوم کتاب و از کتاب الزكاة تا پایان کتاب الوقوف و الصدقات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ذیحجه 1113ق؛ مصحح، با یادداشت بلاغ از نسخه مؤلف به سال 1120ق، محشی با عنوان «لراقمه»، یادداشت شروع مقابله با نسخه مؤلف در 13 شعبان 1119ق و نام کتاب و مؤلف به خط عزالدین حسینی؛ مهر وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ واقف: علی بن رضی؛ جلد: تیماج، 188گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×23/5 سم [اوراق عتیق: 188-1]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 588 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-178]
آغاز: برابر انجام: و روی ان ها شخص مکرها و اللهاعلم تم الجزء الاول من کتاب هداية الامة... محمد بن الحسن... قد وقع الفراغ... ليلة السبت سلخ شهر شوال... سنة خمس عشرة و مأية بعد الالف علی ید... محمدرضا بن عزیز الله التوني... آمین.
بخش نخستین کتاب در احادیث و اخبار مربوط به احکام شرعیه؛ خط: نسخ، کا: تونی، محمد رضا بن عزیز الله، تا: 1115ق؛ جلد: تیماج، 614 ص، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 7-399]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 جمادی الاول 1115ق؛ کاغذ: سپاهانی، ابعاد متن: 7/5×14، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 756-5]
آغاز: قرآن الفجر فهذا الخامسه و قال تعالی في ذلك اقم الصلواة؛ انجام: انه اشخص مکرها والد اعلم تم الجزء الاول من کتاب هداية الامة الي احکام الائمه علیهم السلام... و صلی الله علی محمد و آله.
فقط شامل کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1117ق؛ افتادگی: آغاز؛ 331گ، 16 سطر (7×13)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 31-2]
آغاز: برابر
از آغاز تا آخر کتاب صلوة؛ خط: نسخ، کا: هادی بن محمد نبی، تا: 1119ق؛ مصحح، مقابله شده، محشیبا امضاء «منه سلمه الله من خطه»؛ تملک: محمد صالح بن محمد یعقوب امیر مازندرانی با مهر «عبده محمد صالح» و «یا صالح المؤمنين»؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 6×16/5، اندازه: 11×22/5 سم [ف: 358-2]
جلد اول آن و تا آخر صلاة مسافر را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: شوشتری، محمد بن علی، تا: ربیع الاول 1120ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ ابعاد متن: 10/5×17، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 701-2]
آغاز: الجلد الغليظ جلد رقیق و تحت الجلد الرقيق ذهبة ما يعة و فضة ذائبة؛ انجام: قال الصادق (علیه السلام) تکره الصلاة في الفراء الا ما صنع في ارض الحجاز او ما عملت منه زكاة.
از مقدمه سوم تا پایان طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد نجی بن ملا محمد تربتی، تا: سه شنبه 19 ربیع الثاني 1122ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ 105گ، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 5-91]
آغاز: برابر
جلد اول و از کتاب العقل تا آخر کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 17 رمضان 1123ق؛ محشی به امضاء «منه رحمه الله»؛ 153گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 25-277]
جزء اول تا کتاب الزكاة؛ خط: نسخ، کا: ولی محمد بن علی رضا
مؤذن، تا: غره محرم 1124ق؛ مصحح؛ مهر: «یا ولی الله 1112» (هشت گوشه)؛ تملک: محمد حسین اسکندری؛ جلد: تیماج، 190گ، 25 سطر، اندازه: 21/3×24/3 سم [ف: 41-128]
آغاز: بسمله، القسم الثاني العقود و فیه اثنا عشر بابا الاول في المقدمات؛ انجام: لکن الممارسة تطلع علی انه لا فرق في التعبير بین الظاهر و الضمير انتهی و هو جید جدا.
ج 2و 3، از ابتدای تجارت تا انتهای خاتمه یعنی دوازدهمین فایده؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی کبیر قوشخانی، تا: 14 شوال 1124ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ 237گ، 22 سطر، اندازه: 12/2×24 سم [ف: 637-14]
آغاز: فلم یربه شیئا قال یصلی فیه، التاسع الجماع فیما دون الفرج... الخامس في وجوب الغسل؛ انجام: الرابع في صوم ثلثة ایام من کل شهر و احکامه اثنا عشر... یجوز لمن اصبح جنبا عمدا صوم.
جلد 1، از اوائل طهارت- وجوب غسل- تا اواخر صوم؛ خط: نسخ، کا: محمد مومن بن محب علی، تا: دوشنبه 21 جمادی الاول 1126ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 200گ، 24 سطر (12×18)، اندازه: 18/5×24/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1771]
آغاز: من التوابين و اجعلنی من المتطهرين و عند الفراغ الحمدلله رب العالمين و قال الصادق علیه السلام؛ انجام: و قال الصادق علیه السلام یکره للمحرم أن یجوز بثوبه فوق أنفه و لا بأس أن یمدالمحرم ثوبه حتی...
از طهارت تا اواخر حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 11 شوال 1127ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: شیخ حسن مروه؛ جلد: تیماج، 287گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 1649-3]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الصادق (علیه السلام) تکره الصلوة في الفراء...
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد حسن، تا: پنج شنبه 20 ربیع الثاني 1127ق؛ 182گ، 14 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1-297]
از کتاب الزكوة تا کتاب الوكالة؛ خط: نسخ، کا: حاجی محمد حسین خوئین بن ایمانشاه، تا: محرم 1128ق؛ تملک: نظام الولايه؛ 149گ، 26 سطر، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 25-277]
از مزار تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: میر محمد قاسم حسینی، تا: جمعه 22 جمادی الاول 1128ق؛ تملک: محمد علی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزی به تاریخ 1299 با مهر: «عبده محمد علی بن علی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 217گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 25-166]
آغاز: برابر؛ انجام: الثاني عشر قال الصادق... تکره الصلوة في الفر و الا ما صنع في ارض الحجاز او ما علمت منه زكوة (تمت الكتاب الطهارة من کتاب هداية الامة الي احکام الائمة علیهم السلام. کتاب الاول من کتب العبادات. و صلی الله علی محمد و آله اجمعین).
خط: نسخ، کا: جیلانی، محمد فاضل بن محمد مؤمن، تا: 22 صفر 1129ق؛ محشی با نشانه های «منه ره» و «میرزا رفیعا علی الكافي» و «من الكليات للشیخ محمد الحر رحمه الله تعالی»، با «بلغ قبالا»؛ تملک: محمد هاشم موسوی در 23 رمضان 1292ق، کمال الدين محمد در 30 شعبان 1324؛ کاغذ: سمرقندی، 122گ، 20 سطر (7/5×18)، اندازه: 12/5×23/5 سم [ف: 1643-5]
آغاز: الحمد لله رب العالمين... و بعد فیقول... محمد بن الحسن الحر العاملي... کتاب الزكوة من کتاب هداية الامة؛ انجام: بقية حقوق المؤمن و قد تقدمت في العشره و غیرها... بحمد و آله... علی ید... ابن محمد زمان ادهم... سنة احدی و ثلاثین و ماية بعد الالف... یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، کا: ادهم بن محمد زمان، تا: 1131ق؛ کاغذ: اصفهانی، 328 ص، 22 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 7-399]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی محمد و آله الطاهرين؛ انجام: عمره العبد مع الاذن... غره شهر محرم الحرام في شهور سنه 1134
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1134ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: بسمله، القسم الرابع في الاحكام و فیه اثنا عشر کتابا الاول کتاب الصيد و الذبايح؛ انجام: لکن الممارسة تطلع علی انه لافرق في التعبير بین الظاهر و الضمير انتهی و هو جید جدا.
ج 3، از ابتدای صید و ذبایح تا انتهای خاتمه؛ خط: نسخ، کا: تونی، محمد رضا بن عزیز الله، تا: 1134ق؛ واقف: حاج علیخان؛ فاضلخان، 1065؛ جلد: تیماج مذهب، 157گ، 17 سطر، اندازه: 12/2×18 سم [ف: 14-637]
آغاز: برابر؛ انجام: رجعت فقضت ما علیها
کتاب طهارت تا آخر کتاب اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1134ق؛ واقف: مرتضی قلیخان؛ جلد: تیماج، 210گ، 25 سطر، اندازه: 19×24 سم [ف: 5-361]
آغاز: الحمدلله رب العالمين؛ انجام: و یاتی ما یدل علی النذر و شبهه
این جزء، مشتمل است بر کتاب زکات و خمس و صوم و حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1134ق؛ واقف: حاج علیخان، ذیحجه
1134؛ 156گ، 18 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-362]
آغاز: بسمله الكتاب الثاني من کتب العبادات، کتاب الصلوة و فیه اثنا عشر باباً الاول في المقدمات و ما یناسبها و هی اثنا عشر. الاول؛ انجام: و قال الباقر(علیه السلام) نحن اصحاب الخمس و الفيء. و قد حرمناه علی جمیع الناس ماخلا شیعتنا. تمت.
کتاب دوم، از صلاة تا خمس؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا بن میرابوطالب حسینی بارازی قاینی، تا: چهارشنبه 23 جمادی الاول 1137ق؛ محشی؛ واقف: سید رضا، 28 شعبان 1172ق؛ 252گ، 17 سطر (9×14/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: - 202]
خط: نسخ، کا: علی بن رجبعلی شیرازی، تا: جمادی الاول 1162ق [مختصر ف: - 893]
آغاز: پس از خطبه: کتاب الثاني من کتب العبادات کتاب الصلوة؛ انجام: و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم
تنها کتاب صلوة است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1183ق؛ واقف: حاج محمد سعید اردبیلی، ربیع الثاني 1183؛ جلد: تیماج تریاکی، 325گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 5-360]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ابعاد متن: 12×21 [ف: - 809]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ 93گ (208ر-300ر) [مختصر ف: - 892]
آغاز: از شش سطر آخر مقدمه پنجم آغاز شده: من ان یکلف الناس ما لا یطیقون و قال لا جبر و لا تفویض و لکن امر بین الامرين؛ انجام: ینبغی القيام بحقوق الاخوان و الاحسان اليهم و هو انواع کثیره نذکر منه اثنی عشر
شامل کتاب سوم تا امر به معروف کتاب دوازدهم؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 240گ، 23-25 سطر (11/5×20/5 و 12/5×22/5)، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 166-17]
تا پایان احتکار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 255گ، 25 سطر، اندازه: 17/7×26/9 سم [ف: 1-589]
آغاز: بسمله المقدمة في العقل قال الصادق جعفر بن محمد من کان عاقلاً کان له دین و من کان له دین دخل الجنة؛ انجام: و ان کان مسافرا قصر علی کل حال مع الامام و غیره، و روی اذا اردت البيت و رجعت الي منی فاتم الصلوة تلك الثلاثة. تمت بعون الملك المنان في قرية کرد آباد بتاریخ دوشنبه بیست و هشتم شعبان المعظم سنه 1204
تا پایان صلاة مسافر؛ خط: نسخ، کا: ملا محمد رفیع حضرتی، تا: دوشنبه 28 شعبان 1204ق؛ اهدایی: جواد کمالیان؛ جلد: تیماج، 132گ، 14 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-406]
آغاز: الواردة في الكتاب و السنة و الاعتراف بالمعاد الجسماني و هو القيامة الكبري؛ انجام: لان في بعضها تداخلا و تکرارا یسیرا و الحمد الله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و السلام علی من التبع الهدي 1214
خط: نسخ، بی کا، تا: 1214ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 95گ، 9 سطر (8×12/5)، اندازه: 11×16 سم [ف: 299-2]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 426گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 41-40]
آغاز: برابر؛ انجام: روی ان الرضا (علیه السلام) کان تقصیر في سفره من المدينه الي مرو و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم. تم الجزء الاول عامله الله... بلطفه الخفي.
تنها قسمتی است از بخش اول = عبادات و شامل کتاب طهارة و صلوة است تا مبحث صلوة مسافر؛ خط: نسخ ممتاز، کا: عبدالجواد بن حسینعلی قاینی، تا: 1277ق؛ جلد: تیماج، 396ص، 21 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 10-493]
آغاز: برابر؛ انجام: یجب القصر علی من خرج الي السفر مكرهاً لما مر من العموم و روی ان الرضا علیه السلام کان یقصر في سفره من المدينة الي مرو و روی انه اشخص مكرهًا و الله أعلم
جزء نخست کتاب که از بحث طهارت تا پایان کتاب صوم؛ خط: نسخ، کا: بحرانی، علی بن عباس، تا: 18 محرم 1277ق؛ مصحح، محشی از «شبر بن سیدعلی المحدث»؛ جلد: تیماج مذهب، 176گ، 26 سطر (13×22/5)، اندازه: 21×32 سم [ف: 55-39]
آغاز: برابر
از آغاز کتاب تا کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: محمد اسماعیل بن محمد هادی؛ مهر: «عبده صادق الحسني الطباطبائي» (بیضوی)؛ 187گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 165-25]
از کتاب زكاة تا مزارعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ 281گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 25-166]
آغاز: بسمله الباب التاسع في الخلل الواقع في الصلوة و فصوله اثناعشر الاول في الخلل المبطل و اقسامه كثيرة متفرقه فنذکر منها اثنی عشر؛ انجام: قال الصادق علیه السلام تسجد سجدتی السهو في کل زيادة تدخل علیك او نقصان قد تقدمت جملة كثيرة من
احکام السهو في افعال الصلوة و غیرها فلیرجع اليها
فقط شامل باب تاسع (خلل صلاة و احکام سجده سهو)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ، 12-15 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 8-4857]
مجلد یکم؛ بی کا، تا: نزدیک به زمان مؤلف [نشریه: 7-543]
آغاز: الحمدلله علی افضاله؛ انجام: علی انه لا فرق في التعبير بین الظاهر و الضمير انتهی و هو جید جدا
شامل کتاب نکاح و طلاق و خلع و ظهار و ایلاء و کفارات و عتق و عهد و مکاتبه و استیلاد و یمین و نذر و صید و ذباحه و أطعمه و أشربه و لقطه و ارث و قضاء و شهادات و حدود و دیات و خاتمه در فواید حدیثی و رجالی است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: مرتضی قلیخان طباطبائی نائینی، 1340؛ جلد: تیماج، 181گ، 21 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 5-362]
آغاز: فابی ان یدعو له؛ انجام: ماء برهوت الذي بحضر موت
از اواخر کتاب نکاح (احکام رضاعلیه السلام)، تا اوایل باب اشربه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: مرتضی قلیخان طباطبائی نائینی؛ 178گ، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 5-362]
آغاز: پس از خطبه: کتاب الثاني من کتب العبادات کتاب الصلوة؛ انجام: و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم
خط: نسخ، کا: میرزا محمد، بی تا؛ واقف: میرزا محمد علی بن میرزا محمد رضی رضوی، 1211؛ 198گ، اندازه: 12×18 سم [ف: 360-5]
آغاز: علیه السلام. انما وضعت الزكوة اختبار للاغنیاء و معونة للفقراء... و الثاني في وجوب السخاء و الجود بالزكوة و نحوها من الواجبات و احادیثه ایضا كثيرة تذکر منها اثنا عشر (از باب دوم کتاب زكوة)؛ انجام: الثاني عشر في هبة المشاع سئل الصادق... عن دار لم تقسم... ان کان هبة قال لایجوز. تم الجزو الثاني من کتاب هداية الامة الي احکام الائمة علیهم السلام و یتلوه في الجزو الثالث انشاء الله الكتاب الحادي عشر کتاب الوصايا... فرغ منه مؤلفه محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملي في سادس ربیع الاول سنة 1091 و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشانه «منه»؛ مهر: «محمد الطباطبائي»، «یا امام حسن ادرکنی»؛ کاغذ: سمرقندی، 437گ، 15 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1644-5]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 3-1418]
آغاز: السادس: القنوت و فیه اثنا عشر فصلا: الاول في تأكد استحبابه في کل صلاة؛ انجام: کان یقصر في سفره من المدينة الي مرو و روی انه اشخص مکرها و الله اعلم
من اول مسئلة القنوت من کتاب الصلاة الي آخر الجزء الاول الموافق لآخر کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: چرم، 171گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [مؤيد: 2-12]
اطعمه و اشربه تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: جیبی [نشریه: 5-611]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکون الآخر لهم یصلحون به شأنهم یب لایجب کفن الشهيد بل یدفن بثیابه لما مر...
کتاب الطهارة تا غسل میت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 40گ (2پ-41پ)، 26 سطر، اندازه: 18×29 سم [محدث ارموی مخ: 3-1648]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [تراثنا: س 2ش 4-43]
hedāyat-ol umma ilā aḥkām-il a’imma (mn.)
حسینی موسوی، شبر بن محمد، ق12 قمری
hoseynī-ye mosavī, šobbar ebn-e mohammad (- 18c)
وابسته به: هداية الامة الي احکام الائمة = اثنا عشریات؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
منتخبی است از کتاب هداية الأمة شیخ حر عاملی، که تنها مقدمه 8. در احکام سفر، 9. در احکام دواب و 10. در احکام عشرة، از باب اول کتاب الحج را عيناً در این کتاب آورده و بنا به آن چه در مقدمه می گوید،آن را با اختیارات الايام علامه مجلسی تتمیم نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11471/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين، الرحمن الرحيم الذي أفلح المسافر في مرضاته و أنجح الراكب في طاعاته؛ انجام: و قال علی علیه السلام لا یحل لمسلم أن یروع مسلماً؛ تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 42گ (34-75)، 17 سطر (6×11)، اندازه: 9×13/5 سم [ف: 96-29]
hedāya-tol omma fī zīyārat-el a’emma
استرآبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198-1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784-1847)
وابسته به: مائدة الزائرين؛ استرآبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1198-1263ق)
در زیارت های ائمه معصومین علیهم السلام مشتمل بر یک «مقدمه» و هشت «باب» و یک «خاتمه»، و ترجمه کتاب «مائدة الزائرين» مؤلف است.
آغاز: بسمله- الحمدلله علی نواله و الصلوة و السلام علی رسوله و آله- اما بعد پس می گوید خادم بساتین مذهب جعفری و شرع محمدی محمد جعفر استرآبادی... چون اسباب نجات بعد از تحصیل معرفة الله و اداء واجبات منحصر است در امثال زیارات
انجام: و اجابة دعوتی و کشف کربتی، و دعا کن آن چه را دوست می داری که بر آورده می شود انشاء الله تعالی
[فهرستواره منزوی 1088/8]
آغاز: برابر؛ انجام: انه جل ثناوه لما یشاء فعال و هو حسبی و نعم الوكيل في المبدء و المآل- کتبه العبد... محمد حسن خراسانی في دار الخلافه طهران سنه 1245
خط: نسخ، کا: محمد حسن خراسانی، تا: 1245ق، جا: تهران؛ 222گ، 13 سطر (9×14)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 2-205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: یک شنبه سلخ جمادی الثاني 1261ق؛ 242گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 8-301]
hidāyat-ul umma fī masā’il-il ḥall-i wa-l ḥurma
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247-1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832-1898)
تاریخ تأليف: جلد اول شنبه 17 ربیع الثاني 1264ق
مؤلف، پس از رحلت پدرش در سال 1261ق به حج می رود و به خواهش برخی دوستان این کتاب را که شامل جمیع ابواب فقه است می نویسد. جلد اول در صلات می باشد که مشتمل بر یک مقدمه و پنج مقصد و یک خاتمه: مقدمه در فضائل نماز، مقصد 1. در مقدمات نماز و شرایط آن، 2. در کیفیت نمازهای وارده در حضر، 3. در کیفیت نمازهای وارده در سفر، 4. در کیفیت نمازهایی که به جماعت می توان خواند، 5. در تروک و منافیات و خلل و شکیات و سهویات نماز و نمازهای قضا و...، خاتمه در نماز میت و مسائل مربوط به آن. جلد دوم در نماز جمعه و عیدین و آیات است و فقط تا نفقه زوجه را دارد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي نور قلوبنا بانوار مصابیح الايمان و مقابیس شرایع الاسلام و شرح صدورنا بحدایق الحقايق...
آغاز: برابر؛ انجام: و ارادت و لو بالبیع و الهبه و نحو هما کلا او بعضا.
شامل دو جزء؛ خط: نسخ متوسط، کا: = مؤلف، بی تا؛ طبق نوشته پشت صفحه اول و قرائن دیگر نسخه به خط مصنف است؛ جلد: تیماج، 729ص، 19 سطر، اندازه: 15×18 سم [ف: 4-101]
آغاز: برابر
شامل جلد اول و مقداری از جلد دوم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ 194گ، 27 سطر (12×19/5)، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 75-1]
hedāya-tol omma fī ma‘refat-el a’emma
مختاری سبزواری، روح الامين بن شمس الدين محمد، ق12 قمری
moxtārī sabzevārī, rūh amīn ebn-e šams-od-dīn mohammad (- 18c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
تاریخ تأليف: 5 رجب 1099ق
پیرامون امامت به طور عموم و اثبات امامت خصوص ائمه اثنی عشر علیه السلام چنان چه از آیات کریمه و احادیث وارده در صحاح و آثار اهل سنت و ادله عقلیه و نقلیه دیگر استفاده می شود، مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «مطلب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در این که مذهب شیعه واجب الاتباع است؛ مطلب 1. در صفات امام هر عصر؛ 2. در آیات قرآنی دال بر امامت حضرت امیر؛ 3. در اخبار دال بر خلافت آن حضرت؛ 4. در اثبات امامت ائمه اثنی عشر؛ 5. در احتجاجات اهل خلاف و جواب از آن ها؛ خاتمه: در مطاعن بعضی از غاصبان.
آغاز: اعتصام الوري بمغفرتك عجز الواصفون عن صفتك... ستایش ستایش گران وقف ستایش آفرینی تواند بود.
انجام: و دلایل ساطعه بر مؤلف واضح و مخالف لایح گردید، و الحمدلله علی اتمامه و الصلاة علی سید انبیائه...
[فهرستواره منزوی 604/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9198
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم بن فتاح خراسانی، تا: 20 ربیع الثاني 1231ق، جا: حصار از توابع همدان؛ جلد: تیماج، 265گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 305-23]
hedāyat-ol anām
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239-1298 قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824-1881)
کتاب فقهی فتوائی است در یک «مقدمه» و پنج «باب» و «خاتمه».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 765/3
آغاز: الحمدلله مؤسس قواعد الاحكام و مقنن قوانین الاسلام و مبین الحلال و الحرام؛ انجام: در آن میان اصلی و مرتد و ذمی و حربی و منتحل اسلام چون غالی و خارجی و ناصبی و غیر منتحل اسلام.
فقط مقدمه در مسائل متفرقه و مقداری از باب اول در طهارت را دارد و به احکام کفار تمام می شود؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 11گ (323پ-333پ)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 2-374]
hedāyat-ol anām ilā aḥkām-i mā yastaxrij-u min-al ajsām
جزائری، عبدالکریم بن محمد جواد،- 1215 قمری
jazā’erī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad javād (- 1801)
تاریخ تأليف: دوشنبه 4 ذیحجه 1188ق
در بیان احکام عصیر مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: في نقل اقوال الفقهاء و اختلافهم و ترجیح الراجح منهم في موضع الخلاف؛ باب 1. ذکر ادلة الاباحة؛ 2. في نقل اقوال المحرمين و ادلتهم و الجواب عنها؛ 3. في افراد العصير الحلال؛ الخاتمة: في حکم العصير طهارة و نجاسة.
آغاز: الحمدلله الذي أحل لنا الطيبات و حرم علینا الخبائث و أفضل الصلوات و اکمل التحيات علی الذينهم للایجاد بواعث... فیقول... عبدالکریم بن محمد جواد بن عبدالله بن نورالدین بن نعمة الله الموسوي... هذا ما اقترحته ایها الاخ من بیان شاف و تبیان کاف...
انجام: في کل ما یعتصر أو في الانواع الثلاثة و قد حققت بطلان الاصل و الفرع کلیهما
[الذريعة 173/25 و 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1188ق؛ در پایان به خط نگارنده آمده که در دوشنبه 4 ذیحجه 1188 به انجام رسیده، با بلاغ نگارنده در 1188ق؛ 53گ (1پ-53ر)، 13-17 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 29-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد صالح سید محمد شاهی، تا: یک شنبه سلخ صفر 1189ق؛ مصحح، محشی با عناوین «منه عفی عنه»؛ 45گ (129پ-173پ)، 16 سطر، اندازه: 12×20 سم [محدث ارموی مخ: 3-1650]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی جزائری، احمد بن حسین، تا: 1329ق، جا: نجف اشرف؛ 70گ (2پ-71پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 22-237]
hedāyat-ol anām elā mohkamāt-e qavānīn-el eslām
عبدالمسیح پادری نصرانی از مبلغین نصاری، کتابی به نام «ینابیع الاسلام» در نکوهش دین اسلام و انتقاداتی بر پیامبر اکرم و قرآن کریم نوشته و گویا در مدارس همدان تدریس می شده است. مؤلف ما فرازهایی از آن کتاب را با عناوین «قال» آورده و با عناوین «اقول» به آن ها پاسخ می گوید.
آغاز: کتاب ینابیع الاسلام عبدالمسیح نصرانی که در مدارس همدان خوانده می شود یکی دو هفته ملاحظه شد.
انجام: و محل چاپ او را معین می کنیم از همان چاپ نظر کنندگان به بینند صدق کلام معلوم می شود.
[فهرستواره منزوی 605/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 28 ذیقعده 1344ق؛ جلد: تیماج، 36گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 1-122]
انجام: ختم بالخیر... في 28 ذی القعده 1344
بی کا، بی تا [نسخه پژوهی: 1-168]
hedāyat-ol anām fī š.-i šarāyi‘-ul islām
کاظمی نجفی، محمد حسین بن هاشم، 1224-1308 قمری
kāzemī najafī, mohammad hoseyn ebn-e hāšem (1809-1891)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق
حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
تاریخ تأليف: طهارت در روز مبعث 1268ق
شرح استدلالی مفصلی است با عنوان «قال، اقول» بر «شرایع الاسلام» محقق حلی، به تفصیل به نقل آراء فقهاء پرداخته، چون در نظر داشته کتابی در فقه که جامع همه نظرات باشد فراهم کند، آن را تا کتاب القضاء به پیش برده ولی دوره فقهی آن کامل نشده است. در برخی نسخه ها تاریخ اتمام تأليف کتاب طهارت را روز مبعث 1268ق و صلات را شنبه 3 شعبان 1263ق درج نموده است.
چاپ: کتاب های طهارت و صلاة آن در نجف به سال 1331ق به چاپ رسیده است.
آغاز: بسمله. قال ذحمه الله علیه کتاب الوصايا و النظر في ذلك یستدعی فصولا الاول في الوصية و هی تملیك عین او منفعة بعد الوفات اقول الاولي ان یضاف الي ذلك کما في کثیر من العبارات؛ انجام: و عن الصدوق و الشيخ و ابن حمزة العمل بها فعن النهاية انه اذن الرجل بعبده في التزويج فتزوج ثم ابق لم یکن لها علی مولاه نفقة.
شامل کتاب الوصايا و بخشی از کتاب النكاح؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 204گ، 23 سطر (13×17/5)، اندازه: 16×23 سم [ف: 170-39]
آغاز: بسمله. قال رحمه الله علیه خاتمة قواطع الصلاة قسمان احدهما یبطل ما عمدا و سهوا و هو کل ما یبطل الطهارة و... اقول اما البطلان بفعل ذلك في الاثناء عمدا؛ انجام: و انه لایقتل بذلك اصلا كالمرئة کما قیل و فیه الا یتم اجماع علی ذلك... و تمام البحث في هذه الفروع يأتي في محله انش تعالی و بالنبی (صلی الله علیه و آله) و آله علیه السلام.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 284گ، 22 سطر (12×17)، اندازه: 17×22 سم [ف: 179-39]
آغاز: بسمله. قال رحمة الله المقدمه الخامسة في مکان المصلي الصلاة في الاماكن کلها جائزة بشرط ان یکون مملوکا او مأذونا فیه و... و اقول الاصح بل لاینبغی الريب فیه ان المكان من حیث نفسه لیس منه؛ انجام: اللهم لاتجعل لفاجر عندی یدا و لامنة الي غیر ذلك مما ورد عنهم مما یفیض نشره من اراده فلیطلبه من الكتب المعده له بالخصوص فان فیها بلاغا لخیر الدنيا و الاخره و الحمدالله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الاهرين.
بخشی از کتاب الصلاة است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 261گ، 25 سطر (12/5×17)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 180-39]
آغاز: بسمله. قال رحمه الله کتاب الزكوة و فیه فسمان الاول في زكوة المال و النظر فیمن تجب علیه و ما تجب فیه و من تصرف اليه اما الاول فتجب الزكوة علی البالغ العاقل الحر؛ انجام: و فیه مع منافاته ظاهرا لاختیار القسمة بینهما مع القصور ان احتمال التخيير بینهما لعله اولی من الاول و الاخير فتدبر و الله اعلم...
شامل بخش زكاة تا قسمی از کتاب الحج؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 288گ، 24 سطر (11/5×16)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 93-39]
آغاز: بسمله. قال رحمة الله. المقدمة الثالثة في اقسام الحج و عی ثلثه تمتع و قران و افراد، اقول هذا مجمع علیه ان لم یکن من الضروريات کما قیل و النصوص ناطقه به؛ انجام: اذا امکن الموسي من رأسه ضمن بناء علی عدم الفرق بین المعمرتين کما هو ظاهر فعم فلاحظ و تأمل و الله اعلم قدتم و بالخیر عم به تعالی و بالنبی (صلی الله علیه و آله) و آله (علیه السلام) ساداة الأمم في یوم الجمعه سابع شعبان سنة ألف و مأتين و ثمانية و سبعین من الهجري النبويه... و لاحول و لا قوة الا بالله العظيم.
شامل کتاب الحج؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 391گ، 25 سطر (13×18-17)، اندازه: 15×21 سم [ف: 139-39]
آغاز: قال (رحمة الله) مسائل من لواحق العقد و عی سبع الأولي الكفائة شرط في النكاح، و هی التساوي في الاسلام اقول لاخلاف في ذلك بل الاجماع بقسمیه علیه بل لعله من ضروریات المذهب؛ انجام: فاذا عقب الانكار بالطلاق کان ثانیا او ثالثا قطعا کما لو کان بنفسه عالما... لك یحکم بکونه ثانیا او ثالثا واقعا و ان امکن الحكم به ظاهرا من جهة قیام البينة علیه کما في نظائره فتامل جیدا و الله أعلم.
شامل شرح کتاب النكاح شرائع الاسلام و طلاق است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 317گ، 22 و 23 و 24 سطر (11×16)، اندازه: 16×21 سم [ف: 107-39]
آغاز: قال رحمة الله و کذا في طرف البايع اذا باع مسلما و کذا کل من له حق حال أو مؤجل... ثم دفعه و امتنع صاحبه من اخذه فان تلفه من صاحبه الذي یجب علیه قبضه علی الوجه المذكور اقول لاخلاف في ذلك بل ظاهره من الاجماع علیه؛ انجام: الي من یثق بدیانته و یجعله وصیه في تسلیمه الي صاحبه و في الجامع اوحی به الي ثقة به الي غیر ذلك من کلماتهم الدالة علی اعتبار العدالة...
کتاب تجارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: (ظاهراً) قرن 13 [ف: 39-98]
آغاز: بسمله. و به نستعین کتاب الاقرار و النظر في الاركان و اللواحق و ارکانه اربعة الاول في الصيغة و فیها مقاصد... اقول لا خلاف في ذلك و لااشکال لصدق الاقرار عرفا علی ذلك؛ انجام: (در پایان کتاب الجعاله) «تمت کتاب الجعالة في عشر الثاني شهر الرجب سنة 1299 بعد الرجوع من زیارت الحسين في
کربلا الي الغري في مشهد علی (علیه السلام) عند الفاضل المدقق الاورع الاعدل الاستاد الاكمل الغني من ذکر القلب الشيخ محمدحسین عرب المصنف من ید أقل الطلاب آقا ولد کربلایی محمد علی لنکرانی مرحوم اللهم وفقنا لاتمام الفقه و العمل به عند حضرت الاستاد ادام الله بقائه
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: قرن 13، جا: نجف اشرف؛ کتاب جعاله در دهه دوم رجب 1299 در نجف، کتاب الايمان در دهه سوم ذیحجه همان سال در نجف؛ در ابتدای کتاب النذر به خط کاتب نسخه آمده: «شرعت للاستفادة مسائل النذر عند الشيخ محمد حسین عرب ادام الله بقائه في یوم اربعة عشر من شهر المحرم الحرام سنه 1300»؛ 245گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 30-110]
آغاز: و لعدم الجزم بها مع التعلق علی الشرط و لانها اعادة النكاح فلا تقبل التعليق کابتدائه و لانها ایقاع فلا تقبله کالطلاق؛ انجام: المعتبر في صدق امتثال الامر مع تعدده بناء علی ان الظهار سبب لکفاره کما ان الوطي قبلها سبب لها ایضا و حینئذ فکانه لم یکفر لان الفاسد.
شامل کتاب الطلاق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 134گ، 22 سطر (11×15/5)، اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 183-39]
آغاز: قال رحمة الله و یجوز أن یغسل الكافر... ذات رحم و کذا تغسیل الكافرة المسلمة؛ انجام: کما ان ظاهر بعضهم في الجنب اشتراط فقد الماء في التيمم بالصعید فلاحظ و تدبر و الله اعلم.
ج 3، از «و یجوز أن یغسل الكافر المسلم اذا لم یحضره مسلم و لامسلمة» تا ابتدای «الركن الرابع في النجاسات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح [ف: 21-1665]
آغاز: قال رحمة الله الركن الرابع في النجاسات و احکامها القول في النجاسات... اقول أجمع علمائنا علی ذلك؛ انجام: و قال صاحبه قد ذهب ثلثاه و بقی الثلث فاشر به فالاصح الاول... فلاحظ و تأمل.
ج 4، از «الركن الرابع في النجاسات» تاپایان طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: میشن مذهب، 185گ، 26 و 27 سطر، اندازه: 15/3×21/5 سم [ف: 21-1665]
آغاز: و قال رحمة الله کتاب الصلاة و العلم بها یستدعی بیان اربعة ارکان الاول في المقدمات؛ انجام: قال الشهيد و یجوز ان یصلی و في کمه طائر اذا خاف ضیاعه و نحوه عن النهاية و المبسوط.
ج 5، از ابتدای صلاة تا لباس مصلی و ورق آخر ساقط است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن قهوه ای، 228گ، 27-30 سطر، اندازه: 15/3-21/5 سم [ف: 21-1666]
آغاز: قال رحمة الله المقدمة الخامسة في مکان المصلي الصلاة في الأماكن؛ انجام: لا حتمال کون ذلك من البطلان و الانقطاع لا من الانقطاع لا من الابطال و القطع فلاحظ...
ج 6، از «مکان المصلي» تا ابتدای «الركن الثالث في بقية الصلوات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن مذهب، 265گ، 27-30 سطر، اندازه: 15/3×21/3 سم [ف: 21-1666]
آغاز: بسمله، حمدله قال رحمة الله و هو مبنی علی اقسام اربعة الاول في العبادات؛ انجام: و لا ریب في اللزوم مع کونه معتبر شرعا كالبينة و نحوها و الله اعلم.
ج 1، از ابتدای طهارت تا وضوی جبائر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 208گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 21-1663]
آغاز: بسمله، حمدله... قال رحمة الله کتاب الحج و هو معتمد علی ثلاثة ارکان الاول في المقدمات؛ انجام: بل ظاهر کثیر من العبارات عدم ثبوت القول بتعیین الوقوف بهاایضا و ان ارسل في ض فلاحظ و تأمل و الله اعلم.
ج 9، از ابتدای حج تا مبحث «الرابعة اذا وقف بعرفات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 202گ، 24-27 سطر، اندازه: 15/3×21 سم [ف: 21-1668]
آغاز: قال رحمة الله الرابعة اذا وقف بعرفات قبل الغروب... اقول لاخلاف في ذالك؛ انجام: بناء علی عدم الفرق بین العمرتين کماهو ظاهره فلاحظ و تدبر و الله اعلم.
ج 10، از «اذا وقف بعرفات» تا انتهای حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 194گ، 21-28 سطر، اندازه: 15/5×21/3 سم [ف: 1669-21]
آغاز: بسمله، حمدله... القسم الثاني في العقود و فیه خمسة عشرة کتابا کتاب التجارة؛ انجام: مع انه قديتأمل في تحقق الغرور في نحو المقام الذي مرجعه الي الجهل بالحکم دون الموضوع فتأمل جیدا و الله اعلم.
ج 11، ازابتدای تجارت تا شروط متعاقدین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: موسی خرسان؛ جلد: تیماج، 247گ، 17-18 سطر، اندازه: 15×20/8 سم [ف: 21-1669]
آغاز: بسمله. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين قال (رحمة الله) خاتمة قواطع الصلوة قسمان احدهما یبطلها عمدا و سهوا و هو... اقول اما البطلان بفعل ذلك في الاثناء عمدا فجمع علیه؛ انجام: کما یشهد له موثق عمار السابق و الله اعلم هذا ما اسنقدناه عند الشيخ المدقق الاستاد الشيخ محمد حسین الكاظمي ادام الله بقاه
شامل بحث «قواطع الصلاة» و «صلاة المسافر»؛ خط: نسخ تحریری، کا: لنکرانی، آقا بن محمد علی، تا: قرن 13، جا: نجف اشرف (تاریخ کتابت: قواطع الصلاة در 20 شوال 1294، صلاة المسافر در شعبان 1299)؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 147گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 30-109]
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد (صلی الله علیه و آله) و آله الطيبين... قال رحمة الله القسم الثاني في العقود و فیه خمسة عشر كتاباً التجارة اقول العقود جمع عقد و هو لغة؛ انجام: الا ان الظاهر اختلافها في ذلك کما لا یخفی علی المتدبر الناظر الي البحث عنها في محالها نسئل الله تعالی الوصول اليها به تعالی و بالنبی صلی الله علیه و آله تم الكتاب
تجارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با بلاغ مقابله از روی نسخه اصل توسط محمد خماسی؛ جلد: تیماج مذهب، 262گ، 20 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4858]
آغاز: بسمله قال رحمه الله القسم الرابع في شرائط الوقف و هی اربعة الدوام و التخيير و الاقباض و اخراجه عن نفسه فلو قرنه... اقول اما الاول فلا خلاف فیه؛ انجام: و لا یخلو کثیر منها من نظر او منع لعدم وضوح مدارکها کما لا یخفی علی من لا حظها فلا حظ و تأمل و الله اعلم... تم کتاب الوصايا... یتلوه انشاء الله کتاب النكاح بعونه تعالی
وقف تا وصایا؛ بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 290گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4859]
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين... قال رحمة الله الركن الثالث في بقية الصلوات و فیه فصول الاول في صلوة الجمعة و النظر في الجمعة... اقول لا خلاف بین علماء الاسلام في وجوب صلوة الجمعة؛ انجام: و الحمل علی الخلية کالاجتهاد في مقابلة النص فلاحظ و تأمل و الله اعلم و الحمدلله رب العالمين و صلی الله تعالی علی محمد (صلی الله علیه و آله) و آله (علیه السلام) الطيبين الطاهرين.
صلاة جمعه و...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله، با خط خوردگی؛ امانت شیخ محمد حسین کاظمینی؛ 199گ، 25 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4859]
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين... رحمة الله و هو مبنی علی أقسام اربعة الاول في العبادات و هی عشرة... قد اشتهر بینهم تقسیم الفقه الي عبادات و عقود؛ انجام: علی عدم الفرق بینهما و بین الرأس اوبناء علی عدم القول به کما قیل الا ان المانع لهما معاً مستظهر فلاحظ و تدبر و الله اعلم
طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 168گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4860]
آغاز: قال رحمة الله النظرالثالث في اللواحق و فیه مقاصد الاول في طلاق المريض؛ انجام: مع ما فیه من النظر من وجوه اخرلا تخفی علی المتدبر حتی قیل غرایب الكلام فلاحظ و تدبر و الله اعلم.
ج 24، از «النظرالثالث في اللواحق» تا ابتدای «النظر الرابع في الاحكام» از کتاب طلاق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ 253گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 21-1676]
آغاز: قال رحمة الله النظر الرابع في الاحكام و فیه مسائل الاولي لو اکرهها علی الفدية فعل حراما؛ انجام: فلا اشکال في ضمانه لقیمته لاتلافه شرعا ان زادت علی دية العينين و الأنف یقال بضمانه لدیتهما کما سیجیء في محله ان شاءالله به تعالی و بالنبی و آله و علیه السلام.
ج 25، از «النظر الرابع في الاحكام» تا انتهای «کتاب العتق»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج، 262گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21-1677]
آغاز: قال رحمة الله و اما التدبير و المكاتبة و الاستيلاد سببا للعتق فلنذکر الفصول الثلثة؛ انجام: و اصلاح المال و حفظه و نحو ذلك مما سبق في نظائره فلاحظ و تامل و الله اعلم.
ج 26، از ابتدای «کتاب التدبير» تا انتهای «کتاب الجعالة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: میشن، 195گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 21-1677]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الايمان و النظر في امور اربعة؛ انجام: التي یعرف حکمها بملاحظة القواعد الشرعية الشاملة لذلك و غیره کما هو واضح فتأمل جیدا و الله اعلم.
ج 27، از کتاب «الأيمان» تا انتهای «کتاب الصيد و الذباحة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: میشن مذهب، 233گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21-1678]
آغاز: قال رحمة الله الوديعة و النظر في امور ثلاثة الأول العقد؛ انجام: و هو غلط واضح عما اعترف به الفاضل و غیره فلاحظ و تأمل و الله اعلم.
ج 18، مشتمل است برکتب ودیعه، عاریه و اجاره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 222گ، 16-19 سطر، اندازه: 15/2×21/3 سم [ف: 1673-21]
آغاز: قال رحمة الله کتاب النكاح و اقسامه ثلاثة... اقول النكاح لغة الوطي کما نص علیه کثیر منهم؛ انجام: کوضوح عدم دلالة الخبر علی منعه من استعمال النجاسات... لجمیع النجاسات ممالا شاهد علیه فلاحظ و تأمل و الله اعلم.
ج 21، از ابتدای نکاح تا به «لیس للمسلم اجبار زوجته الذمية علی الغسل»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 280گ، 17-19 سطر، اندازه: 15/3×21/5 سم [ف: 21-1675]
آغاز: قال رحمة الله المقصد الثاني في كيفية الاختيار و هو اما بالقول الدال علی الامساك؛ انجام: و ان فسخه ذوالخیار رجع الي مهر المثل کما لو لم یذکر فیه المهر اصلا فلاحظ و تدبر و الله اعلم.
ج 22، از «المقصد الثاني في كيفية الاختيار» تا «الثانية عشرة لو شرط الخيار في النكاح بطل»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ 244گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 15/6×22 سم [ف: 21-1675]
آغاز: بسمله: حمدله... قال رحمة الله المقصد الثالث في الخيار و النظر في اقسامه؛ انجام: کما اعترف به بعضهم بل و لجاز مع زيادة اللحم.
ج 13، ازاول خیارات تا دومین مسأله «لایجوز بیع لحم بحیوان من جنسه» از مبحث ربا؛ خط: نسخ، کا: خرسان، موسی، تا: قرن 13؛ 222 گ، 18-25 سطر، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 1670-21]
آغاز: صرفا لجمیع مازاد منه علی لحم الحيوان الاالجلد و الصوف و نحوهما؛ انجام: ان لم یکن اجماع علی ذلك خصوصا مع عدم امانته و مع اتهامه فتأمل جیدا و الله اعلم.
ج 14، ازتتمه شرح دومین مسأله از مبحث ربا تا انتهای مبحث تجارت؛ خط: نسخ، کا: خرسان، موسی، تا: قرن 13؛ 221گ، 21-25 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 21-1671]
آغاز: قال رحمة الله الركن الثالث في بقية الصلوات و فیه فصول الاول في صلاة الجمعة؛ انجام: لعل اقربهما ذلك لصدق الفوات علیه مع عدم ارتباطه بالباقی فتأمل جیدا و الله اعلم.
ج 7، از ابتدای صلاة جمعه تا انتهای کتاب صلات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 286گ، 27-30 سطر، اندازه: 15/2×21/3 سم [ف: 1667-21]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الزكاة، و فیه قسمان الاول في زكاة الاموال؛ انجام: و فاقا لکثیر منهم لاطلاق الادلة و الله اعلم.
ج 8، کتب زکات، خمس، صوم و اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن مذهب، 168گ، 27-28 سطر، اندازه: 16×21/8 سم [ف: 21-1667]
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين... قال رحمة الله الثالث ان یکون مقدوراً علی تسلیمه اقول قد اشتهر هذا الشرط فیما بینهم حتی استفاضت حكاية؛ انجام: السادس لو اشتبه الحمل فلم یعلم کونه عندالبایع اوالمشتری و قلنا بالقرعة فیه فالحفته... و دعوی انها كاشفة شرعاً عن ثبوت ذلك علی نحو قیام البينة علیه محل نظر فتدبر و الله اعلم و الحمدلله...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، بلاغ مقابله از روی نسخه مصنف سلمه الله؛ 292گ، 20 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4858]
آغاز: بسمله حمدله و صلی الله علی محمد و آله... قال رحمه الله کتاب الاجارة و فیه فصول اربعة الاول في العقد... اقول لاخلاف في ان الاجارة في قسم العقود؛ انجام: و قد یجیئی في الوصية ماله نفع هنا انشاء الله تعالی به تعالی و بالنبی... فلاحظ و تأمل و الله اعلم تم و الحمدلله و یتلوه الكلام في شرائط الوقف
اجاره تا وقف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 237گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4862]
آغاز: بسمله حمدله و صلاة قال رحمة الله الركن الرابع في التوابع و فیه فصول الاول في الخلل الواقع في الصلاة... لا خلاف في ذلك کما في نهاية للاحکام بل و لا اشکال؛ انجام: قال رحمة الله و لابد من نية الائتمام و القصد الي امام معین... أقول لا ریب في اعتبار النية المزبورة في تحصیل الجماعة... فتأمل جيداً اعلم و لو شك في نية الائتمام بعد التكبير في غیر الجمعة و نحو ها فالا قرب
صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 192گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4864]
آغاز: قال رحمة الله و یختص المسح بمقدم الرأس اقول هذا مجمع علیه بیننا کما اعترف به السيدان و الشيخ و الفاضلان؛ انجام: قال رحمة الله الثالثة لایجوز ان یغسله غیره... اقول البحث في ذلك کما سبق في الوضوء... ان لم یکن ظاهره ذلك و الله اعلم تم المجلد الاول من هداية الانام الي شرایع الاسلام
طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 145گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4864]
آغاز: بسمله حمدله قال رحمة الله و اما کیفیته فتشتمل علی واجب و مندوب... اقول اما وجوبها فلا نعرف فیه خلافاً؛ انجام: اعترف به في المدارك و غیرها و الله اعلم قال رحمة الله و مناسکه... اقول لاخلاف في تم هذا الكتاب... و یتلوه مجلد الثاني
حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 252گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4862]
آغاز: بسمله و به نستعین علی القوم الظالمين و الحمدلله... قال رحمة الله الفصل الثاني في الحيض وهو یشتمل علی بیانه و ما یتعلق به اما الاول فالحیض هو الدم الذي له تعلق... اقول المرجع في الحيض الي اللغة؛ انجام: قال رحمة الله الثالثة و الرابعة قال بعض فقهائنا بوجوب غسل من سعی الي مصلوب... اقول اما الوجوب في الاول... لا نکار المعتبر الاان یقال انه انما انکر الوجوب لا الندب فلا حظ و تدبر و الله اعلم و الحمدلله...
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 24 رجب 1267ق؛ مصحح؛ توسط احمد فحام، ابیات این جلد 13000 بیت شمرده شده؛ 195گ، 25 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 8-4863]
آغاز: ماتکیفون به ولو علم ان الذي فرض لایکفیهم لزادهم و انما مایوتون الفقراء من؛ انجام: بان ینوی الاعتكاف يوماً عن نذره و يوماً عن قضا و هکذا ففیه قولان کما قیل اقربهما الصحة و فاقاً لکثیر منهم لاطلاق الادلة و الله اعلم بحقایق احکامه و الحمدلله...
زکات تا اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن جعفر، تا: چهارشنبه 25 جمادی الثاني 1271ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 213گ، 25 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4865]
آغاز: بسمله حمدله صلاة قال رحمة الله کتاب الحج و هو یعتمد علی ثلاثه ارکان الاول في المقدمات و هی اربعة الاولي الحج... و هو فرض علی من اجتمعت فیه الشرائط الاتيه؛ انجام: بل هو قائم علی خلافه کما في النصوص السابقة و ان کان محل نظر اذلاریب في رجحان الاتصال المزبور و ان اجزء غیره فتأمل جیدا و الله اعلم و الحمدلله...
کتاب الحج؛ کا: فحام اعرجی نجفی، هاشم بن احمد نجل صالح، تا: یک شنبه 3 جمادی الثاني 1275ق؛ مصحح، با نسخه مصنف مقابله شده، بانوشته ای مبنی بر بلاغ مقابله، با نوشته ای مبنی بر عاریه دادن نسخه توسط مصنف به علی خیقانی؛ جلد: تیماج، 287گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4863]
اقسام العيوب تا انتهای اقاله؛ خط: نسخ، کا: حسینعلی گیلانی اشکوری، تا: دوشنبه 10 رجب 1277ق [ف: - 60]
آغاز: بسمله، قال رحمة الله و اما الشروط فمنها ما یتعلق بالمتعاقدین و هو البلوغ؛ انجام: الي غیر ذلك من الاداب الواردات عنهم جعلنا الله تعالی من العالمين بهابه تعالی (کذا) و بالنبی و آله.
ج 12، ازشروط المتعاقدين تا «المقصد الثالث في الخيار»؛ خط: نسخ، کا: خرسان، موسی، تا: شنبه 5 رمضان 1280ق؛ 180گ، 17-21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21-1670]
آغاز: قال رحمة الله من کان علی اعضاء طهارته جبائر فان امکن نزعها او تکرار الماء علیها؛ انجام: فاذا ثبت ذلك فیها امکن ان یثبت في غیرها ایضا بعدم القول بالفصل بینهما و الله اعلم.
ج 2، از وضوی جبائر تاابتدای قول مصنف «و یجوز أن یغسل الكافر المسلم...»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: سلمان بن محمد بن حسن محسنی در 1320؛ جلد: مقوا، 210گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 15×20/8 سم [ف: 21-1663]
آغاز: بسمله، قال رحمة الله کتاب الرهن. النظر فیه یستدعی فصولا اقول الرهن لغة مصدر رهن؛ انجام: و ضعفه ظاهر الي غیر ذالك من الفروع المتعلقة التي لا ثمرة مهمة في التعرض لها کاصل هذا الكتاب... و اليه المرجع و المآب.
ج 15، حاوی دو کتاب «رهن» و «مفلس»؛ خط: نسخ، کا: خرسان، موسی، تا: پنج شنبه 27 شوال 1285ق؛ 230گ، 15-16 سطر، اندازه: 15/32×21/5 سم [ف: 1671-21]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الحجر الحجر هو المنع و المحجور شرعا هو الممنوع من التصرف؛ انجام: من جهة کونه شاملا لنقل الملك او الحق کما یظهر ممامر و غیره فلاحظ و تدبر و الله اعلم.
ج 16، کتب حجر، ضمان و صلح؛ خط: نسخ، کا: خرسان، موسی، تا: سه شنبه 5 ذیحجه 1286ق؛ جلد: تیماج مذهب، 195گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 15/5×21/2 سم [ف: 21-1672]
آغاز: اکثر منه بمراتب مع انه لیس عقداً مستقلاً عن باقی العقود السابقة؛ انجام: الي غیر ذلك من کلماتهم التي لایخ بعضا من نظر و الامر سهل و الحمدلله تعالی اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا... محمد و آله.
ج 17، از اوایل شرکت تا انتهای مساقات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 25 ربیع الثاني 1287ق؛ جلد: مقوا، 255گ، 16 سطر، اندازه: 15/3×21/5 سم [ف: 1673-21]
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين... قال رحمة الله کتاب المفلس المفلس هو الفقير الذي ذهب خیار ماله و بقی فلوسه... اقول اما الاول فمعناه لغة کما نص علیه کثیرمنهم؛ انجام: شاملاً لنقل الملك لوالحق کما یظهر ممامر فلاحظ و تدبر و الله تعالی اعلم و الحمدلله رب العالمين
مفلس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1288ق؛ مصحح، با خط خوردگی، مقابله شده با نسخه اصل توسط محمد بن شیخ موسی خماسی؛ جلد: تیماج، 244گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4859]
آغاز: بسمله حمدله و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين قال رحمة الله کتاب الشركة و النظر في فصول الاول في اقسامها الشركة اجتماع حقوق الملاك في الشي ء الواحد... اقول هذا کله مما خلاف؛ انجام: و لو علم بانه قد قصد العارية فالظاهر انه من الاغلاط التي لایترتب علیها حکم احد العقدين فتکون العين مضمونة علیه ايضاً لقاعدة اليد و غیرها فتأمل جيداً و الله اعلم و الحمدلله رب العالمين.
شرکت تا عاریه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شوال 1289ق؛ مصحح؛ 298گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4864]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الوكالة و هو یستدعی بیان فصول... اقول الوكالة بفتح الواو و کسرها؛ انجام: لأن عموم الأدلة شامل للجمیع و خصوصها خال من جمیع ماذکروه کما في لك و غیرها فلاحظ و تأمل و الله اعلم.
ج 19، کتب وکالت، وقوف و صدقات، سکنی و حبس؛ خط:
نسخ، بی کا، تا: جمعه 10 صفر 1289ق؛ جلد: میشن مذهب، 214گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 15/3×21/5 سم [ف: 1674-21]
آغاز: قال رحمة الله الثانية لو و طی امة بالملك ثم تزوج اختها قیل یصح... اقول قد نسب ذلك الي ف و ط و التحرير و التذكرة و جامع المقاصد و غیرها؛ انجام: یدخل بها قبل ان یعطیها فقع یقدم اليها ما قل او کثر الا ان یکون له وفاء من عرض ان حدث به حدث ادی عنه فلا بأس الي غیر ذلك و الله اعلم تمت بعون الله.
نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 8 رمضان 1293ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 201گ، 21 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 8-4863]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الزكاة، و فیه قسمان الاول في زكاة الاموال؛ انجام: و فاقا لکثیر منهم لاطلاق الادلة و الله اعلم.
ج 8؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن موسوی لنگرودی، تا: 1294ق؛ 190گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 21-1668]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين... قال رحمة الله الطرف الثاني في التفويض و هو قسمان... اقول اما صحة العقد فلاخلاف فیها بل الاجماع؛ انجام: لایعتنی به عند العقلاء و اهل العرف فتأمل جيداً و الله اعلم و الحمدلله... و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم
نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1294ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، مذهب، 275گ، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4862]
آغاز: بسمله. و صلی الله محمد و اله الطاهرين قال (رحمة الله) خاتمة قواطع الصلوة قسمان احدهما یبطلها عمدا و سهوا... اقول اما البطلان بفعل ذلك في الاثناء عمدا؛ انجام: بعد ذلك قصرا کما یشهد له موثق عمار السابق و الله اعلم
قواطع الصلاة و صلاة المسافر؛ خط: نسخ، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: 1294ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 145گ، 20 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 30-108]
آغاز: بسمله حمدله صلاة قال رحمة الله کتاب النكاح و اقسامه ثلاثه القسم الاول في النكاح الدائم... اقول النكاح لغة الوطي کما نص علیه کثیر منهم بل هو المشهور؛ انجام: فان تم خرجنا به عن الاصول والا فالعمل علیها اظهر فتدبر و اللهاعلم قدتم ما اردنا تحریره...
کتاب النكاح؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید مشهور به حاج آقا بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: چهارشنبه 6 صفر 1295ق؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: تیماج، 268گ، 18 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 8-4861]
آغاز: بسمله حمدله صلاة قال رحمة الله الفصل الخامس في عدة الوفاة تعتد الحرة المنكوحة بالعقد الصحيح... اقول لا خلاف بیننا في شیء من ذلك بل الاجماع بقسمیه علیه؛ انجام: و اما مهر المثل او اکثر فلا یجوز و لم یفرق احد من الفقهاء بین الامرين فانکار المالك و غیرها لهذا الفرق بینهما في غیرمحله فلاحظ و تأمل و الله اعلم.
از احکام عده وفات تا احکام مبارات؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن آقا بزرگ جهرمی مشهور به حاج آقا (شاگرد مؤلف)، تا: سلخ صفر 1298ق، جا: نجف اشرف؛ از روی نسخه ای که از روی نسخه اصل نوشته و مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 165گ، 18 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4858]
آغاز: بسمله حمدله صلاة... قال رحمة الله کتاب الطلاق و النظر في الاركان و الاقسام و اللواحق و ارکانه اربعه... اقول قداشتهر فیما بینهم تقسیم موضوع الفقه الي اربعة اقسام؛ انجام: اوفی اثناء عدته لامع تأخره عنها شرعا عالاصالة تأخر مجهول التاريخ عن معلومه کما هو کذلك عندالشیخ و غیره فلاحظ و تأمل و الله اعلم
کتاب الطلاق (از اول تا احکام عده وفات)؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید مشهور به حاج آقا بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی، تا: یک شنبه 21 ذیحجه 1298ق، جا: نجف اشرف؛ از روی نسخه اصل نوشته و مقابله شده؛ 214گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4862]
آغاز: بسمله و به نستعین و علیه التوكل فانه خیر معین قال رحمة الله کتاب الاقرار و النظر في الاركان و اللواحق و ارکانه اربعه... اقول لا خلاف في ذلك و لا اشکال لصدق الاقرار عرفاعلی ذلك؛ انجام: کما قیل و التعليلان لکل من الوجهين علیلان و المانع لهما معا مستظهر فلاحظ و تدبر و الله اعلم
از اول اقرار تا آخر ایمان؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید مشهور به حاج آقای جهرمی بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: یک شنبه 29 ذیحجه 1299ق؛ مصحح، با نسخه مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 188گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4861]
آغاز: بسمله و به نستعین و علی الله التوكل فانه خیر معین قال کتاب العتق و فضله متفق علیه... اقول العتق یطلق لغة علی معان كثيرة منها الخلوص؛ انجام: و في سائر المسائل التي تعرض الفاضل و غیره في المقام فانها جارية علی القواعد العامة فلاحظ و تأمل و الله اعلم
از اول عتق تا احکام استیلاد؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: دوشنبه 4صفر 1299ق؛ 182گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4860]
آغاز: قال رحمة الله الوديعة و النظر في امور ثلاثة الأول العقد؛ انجام: و هو غلط واضح عما اعترف به الفاضل و غیره فلاحظ و تأمل و الله اعلم.
ج 23، از «الصداق یملك بالعقد» تا پایان نکاح و از ابتدای طلاق
تا پایان «السادسة اذا طلق الغايب واراد العقد علی رابعة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 5 جمادی الاول 1300ق؛ 274گ، 16-19 سطر، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 21-1676]
آغاز: بسم الله تعالی یا معین اعن عبدك بالنبی (صلی الله علیه و آله) و اله (علیه السلام) قال (رحمة الله) کتاب القضاء اقول القضاء مقصورا و ممدودا یطلق في اللغة و العرف علی معان كثيرة؛ انجام: و ربما یظهر من بعضهم کالاردبیلی رحمة الله و الامدي في الاحكام انه لاحاجة
شرح کتاب القضاء؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: لنکرانی، آقا بن محمد علی، تا: قرن 14؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 256گ (2پ-257ر)، 24 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 30-109]
آغاز: بسمله. حمدله... قال (رحمة الله) کتاب الشفعة و هی استحقاق احد الشريكين حصة شریکه بسبب انتقالها بالبیع اقول الشفعة لغة هی التقوية و الاعانة و الزيادة؛ انجام: و ذلك اوضح بادنی تامل فلاحظ و تامل و الله اعلم. تمت کتاب احیاء الموات و یتلوه کتاب اللقطة
شرح کتاب های الشفعة، احیاء الموات؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: قرن 14، کتاب الشفعه در 1303، احیاء الموات در ربیع الثاني 1304؛ مصحح؛ 154گ، 20 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 30-111]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الفرائض و النظر في المقدمات و المقاصد و اللواحق؛ انجام: افلم تکن ظاهرة في الأول فقط و لکن الاحوط تجنبه ایضا دفعا للتهمة غالباً فتأمل جیدا و الله اعلم.
ج 30، از «کتاب الفرائض» تا چهاردهمین مسأله از «کتاب القضاء»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: میشن مذهب، 213گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 15/3×21/5 سم [ف: 21-1679]
آغاز: بسمله. کتاب الفرائض و النظر في المقدمات و المقاصد و اللواحق و المقدمات اربع الاولي في موجبات الارث و هی اما نسب و اما سبب... اقول اما شرعية الفرايض بمعنی السهام المفروضة؛ انجام: الموجب لتشویش الذهن و الغلط و الزلل فلاحظ و تامل و الله اعلم
شرح کتاب الفرائض؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 228گ، 20 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 30-110]
آغاز: بسمله. القسم الرابع في الاحكام و هی اثنی عشر کتابا کتاب الصيد و الذباحة و النظر في الصيد یستدعی بیان امور ثلاثة... اقول المراد بالاحکام هناما عدا ما یتعلق بالعبادات و العقود و الايقاعات؛ انجام: بملاحظة القواعد العامة الشرعية الشاملة لذلك و غیره کما هو واضح فلاحظ و تامل و الله اعلم بالصواب، تم کتاب الصيد و الذباحة
کتاب الصيد و الذباحه؛ خط: نسخ تحریری، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: 2 جمادی الثاني 1301؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 164گ، 18 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 30-111]
آغاز: بسمله و به نستعین و علیه التوكل فانه خیر معین قال رحمة الله کتاب النذر و النظر في الناذر و الصيغة و متعلق النذر... اقول النذر لغة هو الوعد بخیر او شرکما في کثیر من العبارات؛ انجام: التي یعرف حکمها بملاحظة القواعد الشرعية الشاملة لذلك و غیرها کما هو واضح فلاحظ و تأمل و الله اعلم
از اول نذر تا آخر صید و ذباحه؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید مشهور به حاج آقا بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: دوشنبه 3 جمادی الثاني 1301ق؛ مصحح، مقابله شده توسط کاتب از روی نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج، 226گ، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4861]
آغاز: بسمله و به نستعین قال رحمة الله کتاب الاطعمة و الاشربة و النظر فیه یستدعی بیان اقسام ستة... اقول المرجع فیما یحل اکله في نفسه و یحرم او یحل شربه في نفسه و یحرم الي الشرع؛ انجام: فزادت قیمتها و یجیی تمام البحث فیها في محله انشاء الله به تعالی و بالنبی و آله فتامل جیدا و الله اعلم
اطعمه و اشربه تا مقداری از احکام غصب؛ کا: عبدالحمید مشهور به حاج آقا بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: ذیقعده 1302ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 237گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4860]
آغاز: بسمله. حمدله... قال (رحمة الله) کتاب الغصب و النظر في السبب و الحكم و اللواحق اما الاول فالغصب هو الاستقلا باثبات اليد علی مال الغير عدوانا اقول الظاهر ان الغصب من اللغات المستمرة؛ انجام: و اليه (علیه السلام) التوسل في کل وقت و اوان. تم کتاب الغصب و یتلوه کتاب الشفعة
کتاب الغصب؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: ربیع الاول 1303ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 158گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 30-110]
آغاز: قال رحمة الله الاطعمة و الاشربة و النظر فیه یستدعی بیان اقسام ستة؛ انجام: و احسانا منه علیه السلام علیهم فانه علیه السلام ذوالفضل و الاحسان.
ج 28، از «کتاب الأطعمة و الأشربة» تا انتهای «کتاب الغصب»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 20 ذیحجه 1303ق؛ جلد: میشن، 237گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 21-1678]
آغاز: بسمله. حمدله. قال (رحمة الله) کتاب اللقطة الملقوط اما انسان او
حیوان او غیرهما فالقسم الاول یسمی لقطیا... اقول اللقطة بضم اللام و فتح القاف او سکونها قد تطلق علی المال الملقوط؛ انجام: مضمونة علی الميت کما هو المفروض فلاحظ و تدبر و الله العالم الهادي الي الصواب
شرح کتاب اللقطه؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: 1304ق؛ جلد: تیماج مذهب، 139گ، 18 سطر، اندازه: 18/5×23 سم [ف: 30-111]
آغاز: بسمله، قال رحمة الله و اماالغسل ففیه الواجب و المندوب... اقول الظاهر ان الغسل کما في اسماء العبادات في کونه حقيقة شرعية في الأفعال المخصوصة؛ انجام: نعم یدعی العلم به من خارج و من النصوص المشهورة في نفاسها.
ج 2، از ابتدای اغسال تا انتهای نفاس؛ خط: نسخ، کا: رضی بن رضا ملقب به شریفه، تا: پنج شنبه 5 جمادی الاول 1304ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 125گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [اهدائی رهبر: 3-802] و [ف: 1664-21]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 843
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 253]
آغاز: بسمله و به نستعین و علیه التوكل فانه خیر معین قال رحمة الله و البحث في المدبر و المكاتب المشروط وام الولد کالبحث في القن اقول لاخلاف في ذلك بیننا من غیر فرق بین المكاتب؛ انجام: کما وقع للمصنف رحمة الله و الفاضل و غیرهما و ذلك واضح بادنی تأمل فان تعذر ذلك فلامحیص عن طرحه کما في نظائره فلاحظ و تأمل و الله اعلم و یتلوه کتاب اللقطة
احکام غصب مدبر و شفعه و احیاء الموات؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید مشهور به حاج آقا جهرمی بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: ربیع الثاني 1304ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ 243گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4862]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الشفعة و هی استحقاق احد الشريكين حصة شریکه؛ انجام: لانها مضمونة علی الميت کماهو المفروض فلاحظ و تدبر و الله اعلم.
ج 29، از «کتاب الشفعة» تاپایان کتاب اللقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1305ق؛ جلد: تیماجمذهب، 193گ، 18-22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21-1679]
آغاز: بسمله و به استعین و علیه التوكل فانه خیر معین قال رحمة الله کتاب اللقطة الملقوط اما انسان او حیوان... اقول اللقطة بضم اللام و فتح القاف و سکونها قدتطلق علی المال الملقوط؛ انجام: بعد عدم ثبوت الترجيح بالاقربية في الطعمة و ان رجحت في الميراث مع خصوص المرسل السابق فلاحظ و تأمل و الله اعلم
از اول لقطه تا آخر فرائض؛ خط: نسخ، کا: عبدالحمید مشهور به حاج آقای جهرمی بن کربلایی آقا بزرگ جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: جمعه 24 ذیقعده 1305ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 239گ، 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4860]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله... قال رحمة الله الثالث ان یکون مقدوراً علی تسلیمه اقول قداشتهر هذا الشرط فیما بینهم حتی استفاضت حكاية اجماعنا علیه صريحاً؛ انجام: و دعوی انها كاشفة شرعًا من ثبوت ذلك علی نحو قیام البينة علیه محل نظر فتدبر و الله اعلم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
بیع؛ خط: نسخ، کا: سیدعلی بن مرحوم سید علی اکبر بافقی، تا: 1307ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 297گ، 21 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4858]
آغاز: بسمله و به نستعین فانه خیر معین قال رحمة الله المرتبة الثانية الاخوة و الاجداد... اقول لا خلاف في شیء من ذلك بل الاجماع بقسمیه علیه؛ انجام: ولکن الاحوط تجنبه ايضاً دفعا للتهمة غالبا فتامل جیدا و الله اعلم (و لما بلغ یدرسه الي هذا المقام و آخر تحریره قدس الله روحه و کان یوم الخامس و العشرين من شهر ذی القعدة من شهور الالف بعد ثلاثة مائة وسبع... و مات في ليلة الخميس الحادي عشر من المحرم)
باقی احکام مواریث، قضا و شهادات؛ خط: نسخ، کا: عبد الحميد جهرمی (شاگرد مؤلف)، تا: 1308ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ 245گ، 19 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4861]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... قال الثالث أن یکون مقدوراً علی تسلیمه، أقول قد اشتهر هذا الشرط مشتمل بر مباحث خیارات از کتاب بیع؛ خط: نسخ، کا: فتاح بن میر کریم حسینی تبریزی، تا: چهارشنبه 3 ذیقعده 1311ق، جا: نجف اشرف؛ 398گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 14-216]
آغاز: قال رحمة الله کتاب الهبات. النظر في الحقيقة... اقول لا خلاف في کون الهبة من جملة العقود؛ انجام: لعدم وضوح مدارکها کما لایخفی علی من لا حظها فلاحظ و تأمل و الله اعلم.
ج 20، مشتمل برد و کتاب هبات و وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 ربیع الثاني 1390ق؛ 243گ، 15 و 16 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 21-1674]
کتاب الفلس تا آخر مضاربه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: - 60]
کتاب مزارعه تا آخر وکالت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: - 60]
آغاز: بسمله قال رحمة الله المقصد الخامس في القرض و النظر في امور
ثلاثة... اقول لانعرف خلافاً في کونه من العقود؛ انجام: الا ان حکم الجميع ظاهر من التدبر فیمامر و غیره فلاحظ و تدبر و الله اعلم و الحمدلله رب العالمين...
قرض تا رهن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: عصر مؤلف، مصحح، با خط خوردگی، باعلامت بلاغ با نسخه مصنف دام ظله العالي؛ جلد: تیماج، 200گ، 20 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4859]
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين... قال رحمة الله کتاب الصلوة و العلم بها یستدعی بیان اربعة ارکان الاول في المقدمات و هی سبع الاولي في... اقول الصلوة تطلق لغة علی الدعاء؛ انجام: لا ینبغی ترکه مع الامكان فلاحظ و تأمل و الله اعلم و الحمدلله رب العالمين... لا حول و لا قوة الابالله العلي العظيم.
صلاة تا قبله؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 263گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4859]
آغاز: الحمدلله... و النظر في العقد و الشرائط و اللواحق. الاول الوقف عقد ثمرته تحبیس الاصل و اطلاق المنفعة اقول المشهور فیما بینهم کون الوقف من العقود فیجری فیه البحث السابق؛ انجام: و عن جامع المقاصد انه لابعد فیه الي غیرذلك من کلماتهم و احتمالاتهم و اقوالهم في امثال ذلك و لا... کثیر منها من نظر اوضح لعدم وضوح مدارکها...
وقف تا وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 236گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 5-2286]
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن شیخ محمد امین شراره، بی تا؛ قسمت آخر به خط حسین بن حسن موسوی اردبیلی نوشته شده [ف: - 59]
کتاب الصلاة تا آخر بحث تعقیب؛ خط: نستعلیق، کا: اسحاق قزوینی، بی تا؛ افتادگی: آغاز [ف: - 60]
کتاب زکات تا صوم؛ خط: نسخ، کا: حاجی محمد نهاوندی، بی تا، جا: نجف اشرفمدرسه معتمد [ف: - 60]
کتاب حج تا وقوف به عرفات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: - 60]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی الله تعالی علی محمد و اهل بیته اليبين الطاهرين قال (رحمة الله) کتاب الصلوة و العلم بها یستدعی بیان اربعة ارکان الاول غی المقدمات... اقول الصلوة تطلق لغة علی الدعاء و الرحمة؛ انجام: و ان الربط المزبور لزوالها فلاحظ و تأمل و الله اعلم و الحمدالله رب العالمين اولا و آخرا... و نسئله تعالی ان یمن علینا باتمام مابقی من هداية الأنام الي شرایع الاسلام... و لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ 184گ، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 39-124]
آغاز: بسمله. قال رحمة الله کتاب الرهن و النظر فیه یستدعی فصولا الاول في الرهن و هو وثیقه لدین المرتهن اقول الرهن لغة مصدر رهن بمعنی ثبت؛ انجام: الا انه قد یدفع بامکان دعوی الاجماع علی الاول اذ لم تجد من قال... و ان ظهر من العبارات احتماله علی الوجه.
شامل کتاب الرهن تا المضاربه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ 278گ، 23 سطر (13×18/5)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 142-39]
آغاز: بسمله. حمدله. و صل الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين قال (رحمة الله) القسم الثاني في العقود... اقول العقود جمع عقد و هو لغة الشد و ضد الحل حسیا کان أو معنویا ففی القاموس عقد الجبل؛ انجام: و لا یبعد جواز ذلك مع التمكن من ای... ایضا الي غبر ذلك من کلماتهم التي... من نظر کما یظهر من التدبير فیمال مر و غیره فلاحظ و تدبر و الله اعلم.
مشتمل بر شرح کتاب التجارة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 236گ، 22 سطر (12×16)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 81-39]
آغاز: بسمله قال رحمة الله الركن الثالث في الطهارة الترابية و النظر في اطراف اربعة الاول... اقول لا خلاف في صحة التيمم مع عدم الماء بل الاجماع بقسمیه علیه؛ انجام: بعده کما واضح و الله اعلم قدتم کتاب الطهارة من هداية الانام الي شرایع الاسلام في اليوم المبارك... و ان ینفعنا به و الطالبين فانه ارحم الراحمين و اکرم المسئولين و الحمدلله رب العالمين...
تیمم تا آخر طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 227گ، 25 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4864]
آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله... قال رحمة الله القسم الثاني في العقود و فیه خمسة عشر كتاباً کتاب التجارة اقول العقود جمع عقد و هو لغة؛ انجام: تنبیه اخر... ان ما یتفرغ علی اشتراط الطليقة غیر منحصر في الامور... و تعلق حق المقاتلين بالغنيمة قبل القسمة
کتاب التجارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ 223گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4865]
آغاز: بسمله حمدله و صلی الله تعالی علی محمد و آله الطاهرين (علیهم السلام) قال رحمة الله القول في اقسام العيوب و الضابطة ان کل ما کان في اصل الخلقة فزاد او نقص... اقول الاصل في الضابط المزبور مضافاً؛ انجام: و لعل عدم تعرض الاصحاب له لمکان معلومیته عندهم کما یستفاد من قواعدهم في کتاب القضاء فلا حظ و تأمل و الله اعلم تم و الحمدلله تعالی و یتلوه المقصد الخامس في القرض انشاء الله
بیع؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی، با بلاغ مقابله با نسخه مصنف دام علاه در 1288ق؛ جلد: تیماج مذهب، 290گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4863]
آغاز: انه منفرد لاصالة عدمها الا ان یری نفسه متلبساً ببعض آثاره فلایبعد جواز بنائه علیه لعموم دلیل... قال رحمة الله و لوصلی اثنان فقال کل واحد منها... اقول اما الصحة مع دعواهما؛ انجام: فرع لومضی من اول الوقت مقدار رکعتین او اربع رکعات اوست رکعات ثم خرج عن محل الترخص... و الله تعالی اعلم بحقائق احکامه... و لاحول و لا قوة الا بالله العلي العظيم
صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 184گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4865]
hedāyat-ol anām fī š.-i šarāyi‘-ul islām
لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، ق14 قمری
lankarānī, mollā āqā ben mohammad ‘alī (- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9403
آغاز: بسمله. قال (رحمة الله) کتاب الاطعمة و الاشربة و النظر فیه یستدعی بیان اقسام ستة الاول في حیوان البحر... اقول المرجح یحل اکله في نفسه و یحرم او یحل شربه في نفسه؛ انجام: في هذا الخبر ایضا و ان عدم ذکره (علیه السلام) بعد الفراغ منه لظهوره فلاحظ و تامل و الله اعلم.
کتاب الاطعمة و الاشربة؛ خط: نسخ تحریری، کا: لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی، تا: 2 جمادی الثاني 1301ق؛ مصحح، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 159گ، 19 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 30-112]
hedāya-tol anām fī masā’el-el halāl-e va-l harām
نوری، محمد تقی بن علی محمد، 1201-1263 قمری
nūrī, mohammad taqī ebn-e ‘alī mohammad (1787-1847)
تاریخ تأليف: جلد اول در غره جمادی الاول 1246ق
رساله عملیه مؤلف که برای مقلدین فارسی زبان در ایران نگاشته شده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل... اما بعد چنین گوید فقیر سراپا حقیر سرگشته؛ انجام: در عقب امام مفترض الطاعة نماز گزارد بلکه مطلق کرامت بابت است... ظاهراً و باطناً
جزء دوم رساله است در بیان احکام نماز و مقدمات و شرایط و سایر مباحث آن مشتمل بر چند مطلب از مقدمات نماز، کیفیت نماز، مناقبات و شک و سهو، احکام قضا، احکام نماز جماعت، نماز مسافر، نماز آیات و نماز عیدین می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1246ق؛ مصحح؛ 295 گ، ابعاد متن: 10/5×17/5، اندازه: 16×22 سم [ف: - 117]
آغاز: اگر چه همه نادانم و سراپا عصیانم و به کار خود حیرانم و دوای درد خود نمی دانم تا به دیگران چه رسد...
بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: خشتی [ف: - 108]
آغاز: الحمدلله الذي جعل لنا العبادات وسائل السعادات؛ انجام: و بلکه مطلق کراهت ثابت است و الله العالم
جلد دوم در احکام صلوة؛ خط: نستعلیق، بی کا، قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: - 84]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1676 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-124]
آغاز: الحمد لمن من علینا بجعل الشريعة و الدين و الصلوة علی محمد ص خاتم المرسلين و علیاله و عترته الطيبين. اما بعد چنین گوید فقیر سراپا خطا گرفتار تعلقات دنیا که چون صوم از اعظم عبادات است؛ انجام: هیچ کس را دل بر احوالات نسوزد غریب وحید بخانه کور روی اندیشه کارت نما وفقنا الله و ایاکم الي ما ینفعنا في یوم الدين
مشتمل بر مباحث صوم در پنج فصل بدین ترتیب است: 1. در بیان ماهیت و نیت صوم، 2. در بیان اموری که قصد امساک از آن لازم است، 3. در بیان موجبات قضا و کفاره، 4. در بیان مکروهات روزه، 5. در بیان پاره احکام منعلقه به مباحث.خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم، تا: 1237ق؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ 20گ (69-88پ)، 15-20 سطر (8-7×13)، اندازه: 11×16/5 سم [رایانه]
آغاز: الحمد لمن من علینا یجعل الشريعة و الدين و... اما بعد چنین گوید فقیر سراپا خطا گرفتار تعلقات دنیا گم شده بیدای حیرت و نادانی... که چون صوم از اعظم؛ انجام: عذاب خدا شدید است و تو بسیار ضعیف و ناتوانی ای برادر هیچ کس را دل بر احوالت نمی سوزد غریب وحید بخانه کور روی اندیشه کارت نما»
تنها بخش صوم؛ بی کا، تا: 1240ق؛ محشی؛ اندازه: 16×21 سم [ف: - 268]
انجام: که علم به تذکیه شرعیه باشد اگر به تذکیه نباشد تفصیل انشاءالله در مبحث لباس خواهد آمد.
از آغاز تا پایان کتاب طهارت؛ خط: نستعلیق، کا: قربان علی، تا: ذیحجه 1243ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 172گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموی مخ: 3-1651]
آغاز: الحمدلله الذي من لنا شرایع الاسلام الاحكام و اصطفنانا من بین فرق الانام؛ انجام: تفصیل آن انشاء الله در مبحث لباس خواهد آمد. این است آخر کتاب طهارت. الحمدلله اولاً و آخراً
بخش طهارت؛ خط: نستعلیق، کا: حسن علی ملقب به درویش ابن محمد قلی مشهور به آقاجانی جوری، تا: 1245ق، جا: مدرسه سعادت آباد؛ 144گ، 19سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1-374]
آغاز : الحمد لله الذي سن لنا شرائع الاسلام و اصطفانا من بین فرق الأنام ... چنین گوید مجرم سراپا خطا انجام: و شرط است در استعمال جلود که علم به تذکیه شرعیه باشد، اگر به تذکیه نباشد، تفصیل آن ان شاء الله در بحث لباس خواهد آمد
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد رضی، تا: 1245ق؛ مصحح، 92گ (1-92)، 24 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 28-33]
آغاز: الحمدلله الذي جعل لنا العبادات وسائل السعادات ... چنین گوید ... محمد تقی بن علی نوری مازندرانی که این ثانی ابواب مجلدات کتاب الهداية الأنام است؛ انجام: بهره ور نماید نفعنا الله ...افضل الصلوات.
صلاة تا نماز عید؛ خط: نستعلیق، کا: نور محمد رنگرودی، تا: پنج شنبه 1 ربیع الثاني 1248ق؛ جلد: تیماج، 26 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 14/5×26/5سم [ف: 5-757]
آغاز: الحمدلله الذي جعل لنا العبادات وسائل السعادات و الصلاة علی افضل الهادين الى القربات محمد صاحب الآيات و الدلالات؛ انجام: و اهل ایمان و تقوی و محبین خاندان مصطفی علیه و علی آله الف الثناء را از مقاصد آن بهره ور نمایند.
کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق، کا: قربانعلی بن استاد مهدی، تا: 1249ق، جا: مسجد پالی رود در خدمت میرزا مجتهد الزمان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 234 گ، 22 سطر، اندازه: 17×21سم [محدث ارموی مخ: 3-1651]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل لنا العبادات وسائل السعادات والصلوة علی افضل الهادين الى القربات ... چنین گوید فقیر سراپا خطا سرگشته فیافی جهل و نادانی محمد تقی بن علی محمد نوری مازندرانی که این ثانی ابواب ومجلدات کتاب هدایت الانام است از برای هدایت زمره آنام؛ انجام: امام مفترض الطاعه نماز گزارد بلکه مطلقاً کراهت ثابت است والله العلم بحقایق احکامه علی ما ینبغی
کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 154گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8-4866]
آغاز : الحمد لمن من علینا بجعل الشريعة و الدين و الصلوة علی...
چنین گوید فقیر سراپا خطا گرفتار تعلقات دنیا و گمشده پیدای حیرت و نادانی محمد تقی نوری؛ انجام: و مس کتابت قرآن شوند مگر بعد غسل یا وضوء و السلام علی المطهر بن عن الرجس و النجاسات الذين هم احیاء غیر اموات فرحون بما آتاهم رب البريات
خط: نستعلیق، کا: سیار کلارستاقی، یوسف بن علی اکبر، تا: 1253ق؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده قربانعلی» (مربع)؛ جلد: پارچه ای، 190گ، اندازه: 18×22سم [ف: - 170]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل لنا العبادات رسایل السعادات والصلوة علی افضل الهادين الى القربات محمد صاحب الايات الدلالات و آله البالغين الى اکمل الدرجات اما بعد چنین گوید فقیر سراپا تقصیر سرگشته؛ انجام واهل ایمان و تقوی ومحبین خانه دان مصطفی صلی الله علیه و آله الف التحيه والثناء را از مقاصد آن بهر صور نمایند و نفعنا الله جمیع المومنين به نفعا جزیلا واجرنا من التعبيد باحکامه امر جمیلا
جلد دوم (کتاب صلاة)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 ربیع الثاني 1260ق؛ جلد: تیماج، 267گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 5-2286]
آغاز: الحمدلله الذي سن لنا شرائع الاحكام و اصطفانا من بین فرق الأنام ... چنین گوید مجرم سراپا خطا بنده هوس و هوا؛ انجام: و این بضاعت مزجاة را وسیله تجارت رضوان و سرمایه نجات نیران فرمایند ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 290 گ، 31سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 5-273]
hedāya-tol anām lel-xavās fozala-n ‘an-el ‘avām
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827 - 1898)
در مسائل ضروریه تقلید و طهارت و صلات و روزه و نکاح، به روش رساله عملیه پدرش ملا محمد جعفر شریعتمدار و مشتمل بر دو «مقدمه» و چند «باب» و یک «خاتمه»، و در حیات استادش شیخ انصاری نگاشته شده است.
آغاز: الحمدلله المطهر لال طه و یس ... و بعد چون بعضی از دوستان از خاک آستان خادمان گلستان؛ انجام: غافل از اظهار لام ساکن با نون مباش ** نزد مستعلی ساکن مستقل را ساز فاش
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ شاید به خط مؤلف، مصحح؛ 113گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 10-253]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج، 229گ (13پ - 241ر)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 10-259]
hedāya-tol īmān
باصری، ملک محمد بن نقد علی، ق13 قمری
bāserī, malek mohammad ebn-e naqd ‘alī(- 19c)
تاریخ تأليف: دوشنبه آخر رمضان 1265ق
به سال 1263ق اردوی شاهی از ییلاق به قشلاق رفته و در قصبه هرم چادر زده اند. مؤلف را ملاقاتی با عالمان اهل سنت، به نام های ملا عبدالحمید برادر ملا احمد امام جمعه هرم و ملا عبدالرزاق برادر وی و ملا عبدالله بید شهری و ملا محمد هرمی از پیشنمازان هرم دست داده و به مباحثه برخی از مسائل اعتقادی پرداخته و آن را در سه «مجلس» و یک «خاتمه» به درخواست ملا ...... ایرجی ساکن دشتک فارس - که نام وی در نسخه حاضر پاک شده - گرد آوری نموده است و در روز دوشنبه سلخ رمضان 1265ق آن را به پایان رسانیده است و در انجام نسخه شرح زیارت امام حسین و امام رضا (علیه السلام) با اشعاری از خود افزوده و در شوال 1365ق از آن فارغ شده است.
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 556/2
آغاز: حمد و سپاس و شکر بی قیاس مر خالقی را سزاست که سالکان راه حقیقت و پیروان دین طریقت را در باره هدایت بندگان خاص و عام خود یار و راهنماست
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 134گ (32پ -165ر)، 10 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 2-423]
al-hidāya bi-l-xayr
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
رساله در فقه فتوایی است که از روایات استخراج شده و سند روایات را حذف کرده و در آغاز چند باب کوتاه در اعتقادات آمده است. مطالب تحت عنوان «باب» آمده و در آغاز به اصول عقاید اشاره نموده، از توحید و نبوت امامت تا آخر باب نیت. پس از آن از فروع بحث کرده از باب میاه، سپس وضو و غسل. این کتاب در مجموع دارای 179 باب است که ده باب اول آن مربوط به اصول و فروع دین و 169 باب دیگر آن در ارتباط با فروع فقه است. نام کتاب در الذريعه به عنوان «الهداية بالخیر في الأصول و الفروع» ضبط شده و در نسخه ای کهن «هداية المتعلمين» ثبت شده است. ولی شیخ صدوق در الاعتقادات از آن با عنوان «الهداية» یاد کرده و ابن ندیم و نجاشی نیز آن تنها «الهداية» خوانده اند و در غالب نسخه های موجود نیز، فقط «الهداية» درج شده و بعضا «کتاب الهداية» نامیده شده است.
آغاز: بسمله الحمد لله الذي له الخلق و الامر و هو احسن الخالقين ... باب ما یجب ان یعتقد في التوحيد من معانی اخبار النبي و الائمه صلوات الله علیهم
انجام: قال الصادق علیه السلام ان الله عز وجل اخا بین الأرواح في الاظلة قبل أن یخلق الاجساد بالفی عام ... و لم یورث الاخ من الولادة.
چاپ: ایران، چاپ سنگی ضمن الجوامع الفقهية، 1276ق؛ تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1377ق، همراه با «المقنع»؛ بیروت، دار المحجة البيضاء، 1414ق، همراه با «المقنع»؛ قم، تحقیق و نشر مؤسسة الامام الهادي علیه السلام، 1418ق، 230+417 صفحه.
[الذريعة 174/25؛ مكتبة امیر المؤمنين 540/4 ؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 405-409؛ دنا 1146/10]
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي من علینا بالإسلام و أجزل لنا من منه الجسام و أبلانا بمواهبه العظام و شرفنا علی الأمم السوالف بالتمام ... فیقول ... إن العبادات الشرعية أجمع لایصح إلا بمعرفة المعبود؛انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: ناصر بن احمد علی به تاریخ ذیحجه 1086؛ 90گ، 12سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 39-397]
آغاز: برابر انجام: و عن اهل بیته و اذا عزت الأضاحي اجزأت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332، 63گ، 17سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 5-11]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد مقیم، تا: شنبه 16 ربیع الاول 1063ق، جا: نجف اشرف؛ 90ص (187–276)، 19سطر، اندازه: 10×18/8 سم [ف: 43-46]
آغاز: برابر؛ انجام: باب میراث المولود له ما للرجال و ما للنساء روی أن شریح القاضي بینما هو مجلس القضاء .. قالت فانی أبول بهما و یمسکان معة قال شریح و الله ما سمعت بأعجب من هذا، قالت.
خط: نسخ، کا: توسرکانی، محمد شجاع بن محمد مسعود، تا: 1086ق؛ 51گ (314-364)، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 119-3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1196 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-459]
آغاز برابر؛ انجام: و نحن نرثهم ولا یرثونا و اذا مات مسلم و ذمی و ترک ابنا مسلما (کذا).
از ابتدا تا «باب میراث اهل الملل»؛ خط: نسخ، کا: محمد معین بنمحمد یوسف عقیلی، تا: دوشنبه 23 صفر 1088ق؛ افتادگی:
انجام؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 5-504]
6.تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 7505
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: محرم 1094ق؛ جلد: تیماج، 83گ، 13سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 26-14]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 7×15، اندازه: 13×22سم [ف: 16-423]
خط: نسخ، کا: استر آبادی، محمد باقر بن ولی، تا: قرن 11 و 12؛ 26گ (95پ-120پ)، 21سطر (10×19/5) [ف: 17-266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن محمد صالح دماوندی، تا: قرن 12؛ مقابله شده؛ ابعاد متن: 7×13/5، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 755-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حیدر علی ناصر آبادی، تا: جمعه 8 ذیقعده 1126ق؛ از روی نسخه سلیمان بن محمد بن زید زیاد آبادی که آن را از روی نسخه پدرش محمد بن زید زیاد آبادی در 14 شوال 143 (1043)؛ جلد: تیماج، 38گ (115ر-152پ)، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 5-755]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 25گ (72پ-96پ) [ف: 506]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالله بحرانی، تا: شعبان 1208ق؛ مصح، محشی؛ تملک: احمد بن علی بحرانی کرزکانی با مهر: «احمد بن علی» (بیضوی)، علی بن عبدالله بن حسین با مهر: «علی بن الحسين» (بیضوی)؛ 67گ (1پ -67پ)، 14 سطر، اندازه: 8×14/5 سم [ف: 39-609]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1231-1232ق؛ جلد: تیماج، 5گ (13ر-17پ)، 55سطر، اندازه: 29×42سم [ف: 11-324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خوانساری، عبدالله بن محمد سعید، تا: جمادی الثاني 1233ق؛ مجدول؛ 25گ (104-128پ)، 19 سطر، اندازه: 8/5×14/5 سم [ف: 37-151]
آغاز برابر؛ انجام: من الهجرة النبوية المصطفويه سنه 1236
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کوپائی، قاسم، تا: 1237ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 19گ (47ر-65پ)، 29 سطر، اندازه: 17×26سم [ف مخ: 2284-5]
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ذیقعده 1238ق؛ 11گ (34پ-54ر)، اندازه: 17×27سم [ف: 3-682]
آغاز برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1244ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ 22گ (53-74)، 23 سطر (10×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 829-2 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد بن خضر، تا: 1246ق؛ اندازه: 15×35سم [ف: 4-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صالح، تا: شوال 1247 ق، به دستور سید علی محمد بن علی؛ جلد: تیماج، 11گ (25پ- 35پ)، 33سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 6-208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد خونساری، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج، 39گ، 21 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قفطان، احمد بن حسن، تا: با تاریخ 1276ق؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ (96پ-127ر)، 18 سطر (9×13/5)، اندازه: 13/9×20/3سم [ف: 29/2 -701]
خط: نسخ، کا: احمد بن ملا محمد تقی، تا: دوشنبه 8صفر 1276ق؛ جلد: تیماج، 41گ (124پ -164پ)، 18 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 30-199]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×20/5 سم [نشریه: 7-749]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: - 290]
26/. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 404/2
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [نشریه: 2-117]
hidāyat-ul bašar fī bayān-il xayr wa-š šar
مازندرانی، علی بن زین العابدين
māzandarānī, ‘alī ebn-e zayn-ol-‘ābedīn
نام رساله در متن: هداية البشر لبیان الخير و الشر خوانده شده است.
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 55
آغاز: بسم ... الحمدلله ...... اما بعد فیقول العبد الفقير إلى ربه الغني علی بن المرحوم المبرور الشيخ زین العابدين المازندراني طاب ثراه انه غیر خفی علی اهل العلم و الفضل و الكمال؛ انجام: لوجدتها موافقا لما افدناك والله العالم بحقيقة الأمور و اليه یرجع الناس في یوم النشور قد تمت الرسالة ... في سنة 1325
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ذیحجه 1325ق؛ مقابله شده؛ 46گ، 14سطر (9×15)، اندازه: 14×20سم [ف: -49]
hedāyat-ot tanzīl = hedāyat-ol furqān wa dirāyat-ul qur’ān
در تفسیر قرآن و پس از صافی فیض تأليف شده و از پدر مؤلف به نام «السيد الشهيد العلامة فضله الله من فضله» یاد شده است، با 15 مقدمه در آغاز.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6335
آغاز: بسمله، الحمد الله الذي انزل علی عبده الكتاب و لم یجعل له عوجا؛ انجام: سیما الوسواس الخناس.
خط: نسخ، کا: قاینی، محمد محسن بن محمد علی، تا: دهه سو مربیع الاول 1250ق؛ محشی با نشان «منه قدس سره»؛ 532 گ، 31 سطر (10×18)، اندازه: 17×26سم [ف: 16-245]
hedāya-tol jāhedīn
کاشانی، محمد تقی بن حسین، 1236 - 1321 قمری
kāšānī, mohammad taqī ebn-e hoseyn (1821 - 1903)
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ تأليف: شب 28 ذیحجه 1305ق
در این رساله ابتدا هفت سؤال که یکی از پادری های (= پدران) نصرانی از مسلمانان کرده و بدین وسیله خواسته است اعتراضاتی چند به دین اسلام کند مطرح شده است و بعد مؤلف پس طرح از این سؤالات، مقدماتی چند می آورد که به عقیده او این مقدمات نافع در جواب پرسش ها می باشد و سپس به یک یک پرسش ها پاسخ مناسب می دهد.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي ارشدنا الى حقایق دینه و ارسل علینا من اخرجنا من نومة الغفلة
انجام: و از برای کسانیکه از روی حقیقت طالب حق باشند همین قدر کفایت می کند.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 8 ذیحجه 1305ق؛ مؤلف بر فراز صفحه عنوان چنین نگاشته: «این نسخه اصل است ولکن چون چند ورق از آن بسیار مغشوش شده بود و در حاشیه و میان سطرها نوشته بودم آن چند ورق را دادم کاتب نوشته خودم حالی کردم نوشت و الا کسی نمی توانست سر از آن بیرون بیاورد»؛ دارای خط خوردگی، مصحح؛ جلد: مقوایی، 121 گ، 16سطر، اندازه: 11/6×18 سم [ف: 43-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: تیماج، 181گ، 12 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 2-266]
hedāyat-ol ḥisāb ilā xulāṣat-il ḥisāb
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ - 1140 ؟ قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق)
شرح مزجی متوسطی بر کتاب «خلاصة الحساب» شیخ بهاء الدين عاملی است که مطالب مشکل و پیچیده را با بیانی استوار توضیح داده، به گفته او «... ان بعض اقمار انواره بعد تحت الحجاب مع كثرة شروحه بین مقل موجز و مکثر طویل الأطناب فمزجته بشرح متوسط بین مخل الايجاز و ممل الاسهاب متکفل لاکثر مالا بد منه لا واسط الحساب مما یتعلق باصل المسائل او عبارة الكتاب».
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1764
آغاز: بسمله [الحمدلله] الواحد الأحد لا جمع عدد الملك الغني الصمد ... اما بعد فیقول الفقير إلى رحمة ربه الغنى بهاء الدين محمد الحسيني؛ انجام: و عدده اثنان لانه الخارج من قسمة اربعة علی اثنین و هکذا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: میشن، 89گ، 16-24 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 5-184]
hidāyat-ul ḥikma = al-hidāyat-ul aṯīrīya
اثیر الدين ابهری، مفضل بن عمر، - 660؟ قمری
asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e ‘omar(- 1262)
متن مشهور و مختصری در حکمت است که در سه قسم منطق، طبیعیات والهیات تنظیم شده و از دیرباز مورد توجه واقبال حکما بوده و شروح و حواشی بسیاری بدان نگاشته شده است.
آغاز: بخش منطق: القسم الأول في المنطق بسمله الحمد لله حق حمده و الصلاة علی رسوله محمد و آله من بعده. اما بعد فهذه رسالة في المنطق املیتها لبعض الاخوان علی سبیل الارتجال مستعینا الله تعالی
بخش طبیعیات: القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلاثظ فنون الفن الأول فیما یعم الأجسام و هو مشتمل علی فصول: فصل في إبطال الجزء الذي لا یتجزی
انجام: و تبقی في کدر الهيولى مقيدة بسلاسل العلائق. و من اراد الاستقصاء في الحكمة و الوقوف علی مذاهب الحكماء، فلیرجع الى کتابنا المسمي بزبدة الأسرار.
چاپ: معجم المطبوعات 291؛ استانه، چاپ سنگی، بدون تاریخ؛ هند، با شرح الهدايه میر حسن معین الدين الميبدي الحسيني، 1288ق؛ و هند (1308ق) و تهران (1313 ق)؛ ایران، تهران، خانه کتاب، 1387 شمسی، نجفقلی حبیبی، در خرد و خردورزی: ارج نامه دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی، صص 391-452
[کشف الظنون 2028/2 و 642/2 ؛ معجم المؤلفين 315/12 ؛ الذريعه 173: 14 معجم المطبوعات 291/1 ؛ الأوقاف العامة موصل 122/2]
شروح و حواشی:
1- شرح هداية الحكمة؛ عبیدی، فضل الله بن عبدالرحیم (-قرن 8)
2- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ ملازاده هروی، احمد بن محمود (-قرن 8)
3- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ حلبی، عبدالکریم بن عبد النور (664-735ق)
4- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ میرک بخاری، محمد بن مبارکشاه (-740ق)
5- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ قطب الدين رازی، محمد بن محمد (694-766ق)
6- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ محمود آبادی، بایزید بن شبلی (-قرن 9)
7- حاشية شرح هداية الحكمة؛ سمنانی خراسانی، حسین (-قرن 9)
8- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815ق)
9- حاشية شرح ملازاده علی هداية الحكمة؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815ق)
10- حاشية شرح هداية الحكمة؛ جرجانی، علی بن محمد (816-740)
11- شرح هداية الحكمة = حل الهداية؛ جرجانی، محمد بن علی (-838ق)
12- حاشية هداية الحكمة = حاشية فلسفية؛ قوشچی، علی بن محمد (-879ق)
13- حاشية شرح هداية الحكمة = النهاية في توضیح مشکلات الهداية = حاشية حاشية ملا زاده علی شرح هداية الحكمة؛ خواجه زاده، مصطفی بن یوسف (-893ق)
14- شرح هداية الحكمة = حاشية شرح هداية الحكمة؛ حنفی تبریزی، شمس الدين محمد (-قرن 10)
15- شرح هداية الحكمة =شرح الهداية الاثيرية؛ نیریزی، محمود بن محمد (-قرن 10)
16- شرح هداية الحكمة = حاشية هداية الحكمة؛ بحر آبادی، محمد بن یوسف (-قرن 10)
17- غاية الهداية = حاشية شرح الميدى علی هداية الحكمة؛ علمی، محمد بن حسن (-قرن 10)
18- الجوهر الفرد = شرح هداية الحكمة؛ یزدی، شاه علی بن حسین (-قرن 10)
19 - شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ میبدی، حسین بن معین الدين (-911ق)
20- حاشية شرح هداية الحكمة؛ خلخالی، نصر الله بن محمد (946)
21- حاشية شرح الهداية الاثيرية؛ الهي اردبیلی، حسین بن عبدالحق ( 950-870 ق)
22- حاشية شرح الميدى علی هداية الحكمة = حاشیه شرح میبدی؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959ق)
23- حاشية شرح الميبدي علی هداية الحكمة = حاشیه شرح میبدی؛ لاری انصاری، محمد بن صلاح (-979ق)
24- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ لاری انصاری، محمد بن صلاح (-979ق)
25- حاشية شرح الميبدى علی هداية الحكمة = حاشية شرح هداية الحكمة؛ فخرالدین حسینی، محمد بن حسین (-984ق)
26- حاشية شرح الميبدي علی هداية الحكمة؛ میرزا جان باغنوی، حبیب الله (-994ق)
27-حاشية حاشية الجرجاني علی شرح هداية الحكمة؛ حسینی، ابو البقاء بن عبدالباقی (-قرن 11)
28- حاشية شرح هداية الحكمة للمیبدی = حاشية شرح الميبدي علی هداية الحكمة؛ کوبنانی، اسدالله (-قرن 11)
29- حاشية شرح هداية الحكمة؛ خلخالی، حسین بن حسن (-1014)
30- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الأثيرية؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979-1050ق)
31- مصباح الدراية في شرح الهداية؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071ق)
32- تعلیقات مصباح الدراية في شرح الهداية؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071ق)
33- حاشية شرح الميبدي علی هداية الحكمة؛ ملا شمسا، شمس الدين
محمد (1016-1098ق)
34- حاشية شرح هداية الحكمة؛ ساقی، مستعد خان محمد (-1136)
35- حاشية شرح هداية الحكمة؛ بحر العلوم، محمد بن محمد (1144-1225ق)
36- حاشية شرح الميبدى علی هداية الحكمة؛ مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر (1175-1238ق)
37- حاشية شرح هداية الحكمة؛ دهلوی، عبدالعزیز بن احمد (1159-1239ق)
38- مرشد الطالبين؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1198-1263ق)
39- حاشية شرح الهداية الاثيرية؛ صاحب هندی، محمد حسن
40- حاشية شرح هداية الحكمة؛ خوئی، مهدی
41- حاشية هداية الحكمة؛ مولانا غیاث الدين
42- حاشية هداية الحكمة؛ شیخ زاده، محمود بن احمد
43- حاشية شرح هداية الحكمة؛ گیلانی، عبدالوحید
44- حاشية شرح هداية الحكمة؛ مولوی، محمد حسن
45- حاشية شرح هداية الحكمة؛ خلیل بن فاضل بن اسحاق
46- حاشية شرح هداية الحكمة؛ عثمانی، عماد الدين
47- حاشية الهداية الاثيرية
48- حاشية شرح الميدى علی هداية الحكمة (5عنوان)
49- حاشية شرح الهداية الاثيرية (3عنوان)
50- حاشية شرح ملازاده علی هداية الحكمة (3عنوان)
51-حاشية شرح هداية الحكمة ( عنوان)
52- حاشية شرح هداية الحكمة (ترجمه)
53- حاشية شرح هداية الحكمة = حاشیه بر شرح هداية اثیریه
54- حاشية هداية الحكمة
55- حواشی شرح الهداية الاثيرية
56- شرح الهداية
57- شرح الهداية الاثيرية (2 عنوان)
58- شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية (7 عنوان)
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلاثظ فنون الفن الأول فیما یعم الأجسام و هو مشتمل علی فصول: فصل في إبطال الجزء الذي لا یتجزی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 مصحح، محشی از میرک و غیر آن؛ 7گ (84-90)، 17 سطر، اندازه: 7/5×15/5 سم [ف: 31-462]
آغاز: حال الوصول فلو لم یکن موجوداً حال الوصول استحال ان یفعل الوصول و کلما کان؛ انجام: برابر
بخش منطق «هداية الحكمة». در پایان نسخه، متن طبیعیات و الهيات هداية الحكمه نیز افزوده گشته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ محشی؛ 20گ (10+10)، 14-21 سطر، اندازه: 9×14سم[ف: 1-396]
آغاز: برابر؛ انجام: و من اراد تفاصیل ما ذکرنا من المجملات و الاستقصاء في المنطق فلیرجع إلى کتابنا المسمى بزبدة الأسرار
قسم المنطق؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد علی، تا: 820ق؛ برگ اول نونویس؛ واقف: احمد شاهد، آبان 1381؛ جلد: مقوا، 27گ، 10سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 24-274]
آغاز: للجسمية و هو ایضا مح لما مر او بسبب عارض و هو ایضامح ... فصل في أن الهيولي لا یتجرد عن الصورة. انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مؤيد بن محمد غازی بیهقی، تا: دهه اول رمضان 859ق ، 46گ (6ر-51ر)، 20 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 30-149]
خط: نستعلیق، کا: عبد القادر بن سعید، تا: رمضان 885ق؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشتی از عبد الباقي ابن محمد حسین؛ 24گ، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 20-142]
بخش طبیعیات؛ کا: محمد بن محمود خراسانی، تا: 888ق؛ مصحح به تاریخ بیستم شعبان 922؛ جلد: تیماج، 18گ (72پ - 189)، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 21-224]
خط: نستعلیق، کا: نورالله بن خلیل الله حسینی، تا: 29 ربیع الثاني 895ق [میراث شهاب: س10 ش 1-2-30]
طبیعیات، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ 69گ، اندازه: 11/5×20 سم [نسخه پژوهی: 2-241]
طبیعی است تا پایان کتاب خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه پایان محرم 900ق، جا: سبزوار؛ محشی؛ مهر: محمد سعید طباطبائی مورخ 1072؛ کاغذ: سمرقندی، 46گ، 8سطر (12×16)، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 8-73]
آغاز: بسمله، و منه الهدايه الى الصراط المستقيم، القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلثه فنون الفن الأول في ابطال الجزء الذي لا یتجزی؛ انجام: مخل و تطویل ممل في شرح هذا المختصر والله اعلم بالصواب تمت الكتاب بعون الملك الوهاب في وقت الظهر یوم الخميس اشهر جمادی الثاني 904 علی ید الغريب الضعيف محمد بن حسین الشريف.
تذکر: شماره این نسخه با توجه ص 373 جلد 5 اصلاح شد. بخش طبیعی و الهي هدایه؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسین شریف، تا: 904ق؛ 82ص (2-83)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 9-564]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلاثة فنون: الفن
الأول فیما یعم الاجسام و هو مشتمل علی فصول؛ انجام: برابر
قسم دوم طبیعیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 964ق؛ 35گ (43پ-77پ)، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 33/1-43]
آغاز نو کل واحدة منهما موجودة ذو وضع غیر منقسم في امتداد ماخذ الحركة و متی کان کذلك کان الفلكي جسما مستدرا؛ انجام: لاسبیل الى الاول و الا لکان الزائد مثل الناقض ... فلزم الانقطاع فیکون الجملة الثانية
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 19گ (22ر-40پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 20-354]
نسخه طبیعیات است و الهيات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان عب»؛ تملک: کمال الدين بن با محمود؛ 67گ، 9 سطر (4×10)، اندازه: 9×17 سم [ف: 13-3264]
از فصل في المكان و الخلاء؛ بی کا، تا: 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×15 سم [اوراق عتیق: 2-398]
آغاز : بسمله القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلثة فنون. الأول فیما یعم الاجسام و هو مشتمل علی فصول. في ابطال الجز الذي لا یتجزی؛ انجام: برابر
شامل قسم دوم و سوم (طبیعیات و الهيات)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوائل ذیقعده 1034ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 18گ (93-110)، 23 سطر (5×15)، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 3-1246]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلاثة فنون الفن الأول فیما یعم الاجسام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد فضل الله بن محمد صالح، تا: 1042ق؛ 27گ (1پ -27ر)، اندازه: 11×21سم [ف: 1-169]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی مذهب (تخلص)، تا: 3 ربیع الثاني 1055ق، جلد: تیماج، 15گ (1پ-15ر)، 19 سطر (9/5×13/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 5-757]
آغاز: ... مفضل بن عمر الأبهري قدس سره فالتمس منی بعض المترددين الى المشتغلين بقرائة لدی ... اعلم ان الحكمة علم باحوال اعیان الموجودات علی ما هی علیه في نفس الامر بقدر الطاقة البشرية؛ انجام: ان الواجب علی طالب الحقايق مطالعة کتب الشيخين و شهاب الدين المقتول قدس سرهما وفوق طورهما طور... عز قدره کالکبریت الاحمر و توفیق الوصول اليه من الله الاكبر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: نصر الله بن علی بن فاضل لاری نیریزی، تا: ذیحجه 1079ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی توسط کاتب در 1085ق در مدرسه رفيعة دارالامان (شیراز)
تصحیح و مقابله شده؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد کاظم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 94گ، 16 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف مخ]
نیمه دوم است در طبیعی و الهي و منطق را ندارد؛ خط: نسخ هندوستان، کا: تتوی، عبدالعلی، تا: یکشنبه 27 ذیحجه 1088ق؛ 38گ، 12سطر (6×13)، اندازه: 12×21سم [ف: 17-126]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات وهو مرتب علی ثلاثة فنون الفن الأول فیما یعم الأجسام؛ انجام: برابر
طبیعات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج، 12گ (1پ -12پ)، 21 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 5-2287]
آغاز: بسمله القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلثة فنون؛ انجام بر ابر از باب
طبیعیات تا آخر آن؛ کا: حبیب الله، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 132ص (1-132)، اندازه: 11×21سم [ف: 7-160]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلثة فنون، الفن الاول فیما یعم الاجسام و هو مشتمل علی عشرة فصول؛ انجام: برابر
از قسم دوم در طبیعیات آغاز شده و تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «شرح، 5، 12، و ح» و غیر آن؛ 37گ (1-37)، 14سطر، اندازه: 5×10سم [ف: 38-246]
طبیعیات و الهيات؛ خط: نسخ، کا: نهاوندی، عبدالرحیم بن محمد شریف، تا: 1131ق، جا: نهاوند مدرسه مؤمنيه؛ 27ص (133-159)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 12-2623]
طبیعیات الهيات؛ خط: نستعلیق، کا: فیضی حسینی، شریف، تا شنبه 23 صفر 1136ق؛ کاغذ: استانبولی، 16گ (22پ-37پ)، 21سطر (5×13)، اندازه: 12×21سم [ف: 17-318]
بخش دوم در طبیعیات؛ خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، عطاء الله بن محمد زکی، تا: اواخر شعبان 1182ق؛ کاغذ: سپاهانی، 29گ (پ-29ر)، 5سطر (5×10)، قطع: بغلی [ف: 17-169]
قسم دوم (طبیعیات)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 32ص (2-33)، اندازه: 10×16سم [ف: 33/1-166]
آغاز : القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلاثة فنون الفن الأول فیما یعم الاجسام وهو مشتمل علی عشرة فصول؛ انجام برابر
طبیعیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 36گ (68پ-103ر)، 12سطر، اندازه: 11×17سم [محدث ارموی مخ: 3-1651]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ تملک: فرهاد میرزا [چند نسخه-ف: -371]
آغاز: اولا فالعلم باحوال الأول من حیث؛ انجام: و یلزم هذا المذنب (کذا)
خط: نسخ، کا: ملامحمدی، محمد حسین، تا: 1275ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: علی بن اسد بیک فراش خلوت ناصر الدين شاه، تا: 26 صفر 1287ق؛ جلد: تیماج، 38گ (82-119)، 15 سطر (6×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 16-113]
کا: محمد حسینی اصفهانی، تا: صفر 1299ق؛ اندازه: 9×16سم [ف: 5-420]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن علی، تا: رجب 1300ق، جا: اصفهان مدرسه صدر؛ واقف: فهرستی؛ 56گ، 10سطر، اندازه: 11×18س [ف: 4-270]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 39گ (91پ -119ر) 13سطر، اندازه: 11×13سم [ف: 44-68]
از ابتدای «القسم الثاني في الطبيعيات» تا آخر کتاب؛ کا: مقصود علی بن حسین قلی کلاردشتی، تا: 1301ق؛ اندازه: 12×18سم [ف: -280]
بی کا، بی تا؛ 28گ (119پ-146ر)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 1-137]
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1-272]
از فن ثالث في العنصريات (فصل في الحيوان) تا آخر کتاب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1509]
آغاز: بسمله القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلثة فنون شامل قسم دوم و سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 2-604]
آغاز: لولم یکن کذلك لما امکنت الاشارة اليها ولما امکن اتجاه المتحرك اليها
از ماقبل «في أن الفلك قابل للحركة المستديرة لان کل جزء من اجزائه المفترضة فیه لاتختص» تا اواسط فن ثالث در الهيات (في احوال الاخرة النفس بعد خراب البدن ...)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، 27گ (1-27)، 15 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 8-4866]
بی کا، بی تا، تملک: احتشام الملك در 128(=1208)؛ 35گ (1پ-35ر)، 13 سطر (5/5×14)، اندازه: 12×22سم [ف: 5-757]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات؛ انجام: برابر
از اول طبیعیات؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 16گ، 23 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-270]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، واقف: نائینی؛ 19گ، 17 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 4-270]
آغاز : القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب عليثلاثة فنون الفن الأول فیما یعم الاجسمام و هو مشتمل علی فصول؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشان «5 س» و غیر آن، رکابه دار؛ واقف: شهاب الدين الحسيني مرعشی، 1350؛ 29گ، 11سطر (7×10)، اندازه: 13×19 سم [ف: 32-38]
آغاز: القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلاثة فنون؛ انجام: برابر
شامل طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 23ص (107-129)، 17سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 32-116]
آغاز: آغاز موجود: و تلاطم العلايق و امواج غمومها فکرر الالتماس و زاد في الاقتباس؛ انجام: فلا یلزم امکان احدهما في مرتبة امکان الأخر.
کا: حسن بن محمد مؤمن، بی تا؛ 129ص (110-238)، 17-20 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 24/3-104]
نسخه اصل: آستان قدس ش 1129. بخش منطق که چندان معروف نیست و بخش طبیعی آن با افتادگی در آغاز آن و بخش الهي هر سه در آن هست؛ بی کا، بی تا، 20گ [فیلمها ف: 1-397]
آغاز : القسم الثاني في الطبيعيات ... ؛ انجام: برابر
از بخش دوم آغاز می گردد و دیباچه و خطبه مؤلف را ندارد؛ بی کا، بی تا؛ محشی از شرح هدایه، حاشیه تهذیب، شرح هدایه از
ملا زاده؛ جلد: تیماج، 79ص (115-193)، اندازه: 12×21سم [ف: 970-10]
آغاز: بسمله، القسم الثاني في الطبيعيات و هو مرتب علی ثلثة فنون الفن الأول یعم الاجسام انجام: فینقسم لا محالة في الوضع و ما هذا شأنه فهو جسمانی الفن الثالث ...
خط: نسخ، کا: مصطفی بن احمد بن حسن، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی، 17ص (44-60)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 40/3-176]
hedāyat-o hakīm
این نسخه که نام خاصی ندارد و نام فوق از مبدأ کتاب اخذ شده در آن پدری فرزند خود را علم ترکیب می آموزند و می گوید بهر تو این کتاب را در سه ترکیب پرداختم. او در ابتدا می گوید بعضی ها را نظر بر چهار است ولی سه اولی است زیرا طبایع چهارند و موالید که از ترکیب طبایع بوجود می آیند سه اند که عبارتند از: معدن و نبات و حیوان. معدن: عبارت است از ترکیب اجساد، نبات: عبارت است از استخراج اصباغ در میاه، حیوان: عبارت است از رد ارواح به اجساد. او بعد از این تعاریف سر تراکیب سه گانه را می آورد و یکایک را شرح می دهد و از خواص و کیفیت ترکیب آنها بحث می کند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1/ 1880
آغاز: بسمله، هذا هدایه حکیم الى ولده قال یا ولدی اعزك الله کلا لتك ان الحكماء؛ انجام: فاحفظ في امر و صون هذا الامر عن الجاهل الذي لا امان له.
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 958ق؛ جلد: تیماج، 3ص (1-3)، 29 سطر (10×15/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 10-514]
hedāyat-ol xalā’iq ilā ‘alim-il ḥaqā’iq
متن مختصر کلامی است در فصولی کوتاه به روش کتاب «هداية الطالب الى وصول المذاهب» و شاید از همان مؤلف.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3370/2
آغاز : الحمد لله الواجب لذاته من جمیع الجهات الواحد في نفسه لنفسه من کل الاعتبارات المخالف لهویته جملة الممكنات؛ انجام: و ان وفق الحق انتفع بها المناظر و الحمد لله علی اتمامه و المنة له علی فضله و انعامه
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن حسن بن عبدالکریم علوی عسکری، تا: جمعه 9 ذیحجه 693ق، جا: نظامیه بغداد؛ مصح؛ 29گ (42پ-70ر)، 23 سطر، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 9-145]
hedāya-tod derāya
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3909/1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، 48ص (48-1)، اندازه: 12×18سم [ف: 5-1844]
hedayat-od din fi qama-il mu'tadin
حسینی مدنی، ضامن بن شدقم، ق 11 قمری
hoseynī madanī, zāmen ebn-e šadqam(- 17c)
چنان که در دیباچه آمده و سبک نوشتن هم می رساند، مؤلف این کتاب همان مؤلف «حماية الدين» است و کتاب را بدین شکل دوباره تأليف کرده است. کتاب در یک «مقدمه» و فصلها و بابها و یک «خاتمه» است.
آغاز: بسمله. الحمد لمن امر بالمعروف و نهی عن الفحشاء و امتحن عباده بالمحن و البلاء.
انجام: آخر نعمائه علی كافة عباده.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1634/2
آغاز: بسمله. الحمد لمن امر بالمعروف و نهی عن الفحشاء و امتحن عباده بالمحن و البلاء؛ انجام: آخر نعمائه علی كافة عباده.
خط: نسخ، کا: = مؤلف، تا: قرن 11؛ 61گ (37پ-97پ) [ف: 5-757]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 601/2
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-193]
hedāya-tor rāmī
میر علوی، سید محمد
mīr-‘alavī, sayyed mohammad
اهدا به: علاء الدين ابوالمظفر حسین شاه (-927ق)
در فن تیراندازی و آنچه بدان وابسته است، با استفاده از کتاب های این فن و اشعاری مناسب موضوعات در بیست و هفت «باب»: 1. در وجوب تیراندازی و اخباری که در این باب آمده؛ 2. بیان نزول کمان بر آدم، در دو فصل؛ 3. در آیه های قرآنی و تعویذات که در تیراندازی به کار آید؛ 4. در اسامی استادان تیرانداز؛ 5. در اسباب تیراندازی؛ 6. بیان زه گرفتن و شناختن رخ کمان و تیر و جز آن، در چهار فصل؛ 7. بیان گرفتن مشت و دانستن عیب و هنر، در دو فصل؛ 8 بیان گرفتن شست، در سه فصل؛ 9. بیان اشکال ایستادن استادان در فرستادن تیر؛ 10.
بیان کشش کمان و آنچه بدان تعلق دارد، در چهار فصل؛ 11. بیان نظر تیراندازی و نشانه رفتن و زدن تیر، در دو فصل؛ 12. بیان فرستادن تیر، در دو فصل؛ 13. بیان انگشتوانه؛ 14. بیان آغاز آموختن تیراندازی، در دو فصل؛ 15. بیان انداختن تیر دوانک و تیر بازگشت، در دو فصل؛ 16. بیان تیر انداختن بر شکاری که در هوا باشد؛ 17. بیان انداختن تیر و پرتاب و آنچه بدان تعلق دارد، در پنج فصل؛ 18. بیان اوصاف و روش تیر از آنچه تیر می جنبد و ادراک کند، در سه فصل؛ 19. بیان فرستادن تیر کز، در دو فصل؛ 20. بیان انداختن تیر ناوک و سبب وضع آن، در دو فصل؛ 21. بیان انواع لگد در تیر و نفع آن؛ 22. بیان انداختن در زیر سپری؛ 23. بیان معرفت و اوصاف تیر که چگونه باید، در پنج فصل؛ 24. بیان معرفت و اوصاف کمان و آنچه به وی تعلق دارد، در پنج فصل؛ 25. بیان انواع زه و وزن آن بر طریق تافتن و بستن، در دو فصل؛ 26. بیان عادت کردن کمان پر زور را که چه نوع کنند، در دو فصل؛ 27. بیان متفرقات، در چهار فصل.
آغاز: حمد و ثنای مرخدای عز وجل و علا آن توانایی را که پیر چرخ اعلا همیشه در قبضه قدرت والای او خمیده چون از کمان کشش زه از تقدیر محکم اوست ...
آغاز: برابر؛ انجام: از شاخ و استخوان که بود مر ترا ... ست ** پرتاب تو نماید اندر هوا سه جست
تا اواخر باب 11 و 3 فصل آخر باب 17 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط وانجام؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ 72گ، 9سطر، اندازه: 10×16سم [اهدائی رهبر: 9-533]
آغاز برابر؛ انجام: اصلا کمان را نکشد تا خله زیاده نشود و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13 مهر: غلام حسین؛ 87ص، 21 سطر، اندازه: 14/5×23 سم [ف: 50-35]
آغاز برابر؛ انجام و دو سه روز بشوید تا آن زمان که ... به کلی نرود و اصلا کمان را نکشد تا خله زیاده نشود.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13، 68گ، 12 سطر، انداز 15×23سم [ف: 20-314]
hedāya-to rabbī ‘ind-a faqad-il murabbī
این اثر شرح رساله «سلوک الطريق اذا فقد الرفيق» است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18211/5
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... امام فهذه رسالة سمیت هداية ربی عند المربي کالشرح للرسالة المسماة سلوك الطريق اذا فقد الفريق قال سیدی احمد زروق رحمة الله ناقلا عن شیخه ابی العباس؛ انجام: اما وجود المرشد فکبریت احمر یحصل من تطره و صحبته في ساعة واحدة ما لا یحصل في مدة طويلة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 12ص (77-88)، 11 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 50-61]
hedāyat-or rašād
اصول دین پنج گانه را با تفصیل و استدلال بر پایه های فلسفی و کلامی در چند فصل و هر کدام دارای مسالک، گزارش کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7350
آغاز: الحمدلله خالق الأرضين و السماوات و مخرج عباده الى النور من الظلمات ... و بعد القول في اثبات الصانع
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 84گ، 14سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 19-149]
hedāya-tor raqīb hīn-al qīyāb-e ‘an-et tabīb
صدر الأطباء، علی اکبر
sadr-ol-atebbā’, ‘alī akbar
رساله بسیار مختصری است در پزشکی که مؤلف به درخواست برخی از دوستان خود آن را تأليف نموده است تا آنان که دسترسی به طبیب ندارند بتوانند از آن استفاده نمایند با عناوین «هداية، هداية» و در مقدمه آن از ناصرالدین شاه قاجار و میرزا علی قلی خان مخبرالدوله وزیر علوم به تجیل یاد کرده است.
تهران؛ مجلس، شماره نسخه: 6993
آغاز: شکر و سپاس بی قیاس موسس الاساسي را در خور و سزاست که به مضمون کنت کنزا مخفیا فاجبت ان اعرف فخلقت الخلق لکی اعرف؛ انجام: پس از یک هفته شیاف ساخته استعمال نمایند که به جهت رفع ظفره بسیار نافع است و بدیدن ظفره به نوعی که معمول به جراح است بعد از استعمال شیافات صحیح.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 8گ، 11 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 20-384]
hidāyat-uz zā’irīn ilā zīyārat-il ma‘ṣūmīn
محمد ربیع بن عبد الغني، ق13 قمری
mohammad rabī‘ ebn-e ‘abd-ol-qanī(- 19c)
تاریخ تأليف: 20 شعبان 1259ق
در زیارات مأثوره و غیر مأثوره (روایت شده و آنچه که در روایات نیامده است حضرات معصومین علیهم السلام انتخاب شده از کتاب های علماء شیعه با تصریح به نام امامی که زیارات از وی نقل شده یا منابع زیارت ها و گاهی می گوید که انشا بعضی از علماست. این کتاب در یک «فاتحه» و چهارده «مشكاة» دارای مصابیح و هدایات و ضیاء و فصول و یک «خاتمه» می باشد: فاتحه: در بیان ادعیه و اعمال سفر؛ مشكاة 1. در زیارات پیامبر اسلام و حضرت فاطمه (علیها السلام)؛ 2. در زیارات ائمه بقیع علیهم السلام؛ 3. در زیارت حضرت امیر علیه السلام؛ 4. در زیارت حضرت امام حسن علیه السلام؛ 5. در زیارات امام حسین در ایام مخصوصه؛ 6. در زیارات خضرات ائمه از راه دور؛ 7. در زیارات امام کاظم و محمد تقی (علیه السلام) در کاظمین؛ 8 در زیارت امام رضا علیه السلام در مشهد؛ 9. در زیارت امام هادی عسکری (علیه السلام) در سامراء؛ 10. در نسب مادر حضرت قائم علیه السلام؛ 11. در اعمال سرداب حضرت صاحب الزمان؛ 12. در زیارت جامعه؛ 13. در کیفیت زیارت اولاد ائمه و سایر مؤمنين؛ 14. در رقاع برای حوایج بسوی ائمة هدی؛ خاتمه: در اکرام قادم از زیارت.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1201
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من أمة رسوله محمد المختار و صیر نا من شيعة آله المكرمين الأخيار و ارشدنا بزیارتهم الى الفوز في دار القرار؛ انجام: و یغشاکم ثوابمثل ثوابه من رحمة الله و انه ما من رجل یزورنا او یزور قبورنا الاغشية الرحمة و غفرت له ذنوبه
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مصحح، نسخه بدلها گاهی به خط مؤلف، در صفحه آخر نیز خط وی به تاریخ شعبان 1259؛ 301گ، اندازه: 14×21سم [ف: 4-5]
hidāyat-us sā’il ila-l ‘amal-i bi-r-rub‘-il kāmil
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 - 502)
نویسنده می گوید در این رساله عمده مطالب فلکیات را آورده ام و آن در یک «مقدمه» و بیست «باب» است: مقدمه: در تعاریف؛ باب 1. در معرفة اخذ الارتفاع؛ 2. در شناخت درجه شمس؛ 3. در شناخت نصف النهار؛ 4. در شناخت ماضی و باقی از روز؛ 5. در شناخت ارتفاع؛ 6. در شناخت ساعات؛ 7. در شناخت ظل؛ 8. در معرفت ارتفاع ظل؛ 9. در شناخت میل؛ 10. در شناخت ما بین ظهر و عصر؛ 11. در شناخت حصص شفق و فجر؛ 12. در شناخت اوقات نماز پنج گانه؛ 13. در سعة مشرق و مغرب؛ 14. در معرفه سمت الوقت؛ 15. در معرفت ارتفاع ارتفاعی که آنرا سمت نیست؛ 16. در شناخت اخراج جهات چهارگانه 17. در شناخت استخراج مقدار سمت قبله؛ 18. در معرفت مطالع فلکیه و مطالع بلدیه؛ 19. در معرفت ماضی و باقی از شب؛ 20. در شناخت طول قائم بر زمین صاف.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي رسم في صفحات مصنوعاته قواطع الدلايل و سیر الكواكب الثابتة في محیط الافاق ...
شروح و حواشی:
1- خلاصة المسائل في شرح هداية السائل؛ میقاتی، عبدالله بن عبدالرحمن (-1223ق)
آغاز برابر؛ انجام: أو تمام غایته العليا لبعده یحصل الغرض فیهما و في هذا القدر لمن وفقه الله و الحمدلله حق حمده و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم
خط: نسخ، کا: مصطفی ربیع، تا: 1301ق؛ مصحح؛ 8گ (7-14)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 36-431]
آغاز برابر؛ انجام: سرطان، اسد، جوزا، سنبله
خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ، 19 سطر (7×15)، اندازه: 16/2×21/2 سم [ف: 8-453]
آغاز برابر؛ انجام: فما کان هو طوله و الله سبحانه و تعالی اعلم بالصواب ... علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ 19ص (61-79)، 22سطر (9×14)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 9-362]
hedāya-tos sādāt va majmū‘at-os sa‘ādāt
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (1801-19c)
تاریخ تأليف: شب 9 شوال 1272ق
گویا در اعمال ماه های سال است که در چند جلد مشتمل بر دوازده لعمه برای هر ماهی لعمه ای خواهد بود، جلد دوم کتاب دارای سه لمعه می باشد در اعمال ماه های رجب و شعبان و رمضان، و چون ماه رمضان نزدیک بود به لمعه سوم مربوط به این ماه پرداخته و شب نهم شوال 1372 به پایان برده است. این بخش دارای سی مجلس است برای سی روز ماه رمضان که ضمن ذکر اعمال بعضی از فضایل مربوط به ائمه هدی علیهم السلام آمده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي أضاء دجی العالم بنور نبیه محمد و آله الهادين ...
[فهرستواره منزوی 1095/8]
آغاز شروع درمجلد هدية السادات و مجموعة السعادات نموده امیدوار به اختتامش گشته در سلک تحریرش بودم؛
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 256 گ، اندازه: 17×22سم [ف: 23-42]
آغاز: برابر؛ انجام: آورد به نیمه شب جمعه ز طبع ** تاریخ مه و سال وی از سلخ صفر.
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالجواد بن لطفعلی، تا: 11صفر 1278ق؛ نسخه در دهه دوم ربیع الثاني 1278 ق در قزوین توسط مؤلف تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 113 گ، 13 سطر، اندازه: 17×22 سم [اهدائی رهبر: 6-153]
آغاز: برابر؛ انجام: آورد به نیمه شب جمعه ز طبع - تاریخ مه سال وی از سلخ صفر
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد ملا لطفعلی، تا: 11 صفر 1287ق؛ نسخه را مؤلف در 20 ربیع الثاني 1278 در قزوین مقابله کرده؛ 113گ، 13 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [مؤيد: 3-61]
hedāya-tos sālekīn
کاشانی، عبدالوهاب بن محمد حسین، ق13 قمری
kāšānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad hoseyn(-19c)
در سه هدایه در مبدأ و معاش.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1297/3
آغاز: الحمدلله الذي لیس لأوليته اول؛ انجام: مشاهده نمود ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5-258]
hedāyat-os sālek
شریفی، محمد، قرن 14 قمری
šarīfī, mohammad (20c)
تاریخ تأليف: 20 جمادی الاول 1324ق؛ محل تأليف: اصفهان
مجالس متعددی است در بیان مسائل دینی مذهبی با استفاده از آیات، روایات اهل بیت علیهم السلام، کلمات علما و کتب اخبار و حدیث که به جهت فرزندش حسن نوشته است؛ چنان که در مقدمه می گوید: «این مجموعه ای است که مشتمل است بر مطالب مهمه و مقاصد عظیمه از مهمات اصول و فروع و مواعظ و نصایح و اوامر و نواهی و مهلکات و منجیات و مناقب و فضائل ائمه اطهار صلوات الله علیهم أجمعين و پاره ای از معجزات آن بزرگواران به جهت عزیز خود حسن ایده الله تعالی تأليف نموده ام. امید از خداوند منان که این عاصی را به آن در دارین نفع بخشد و سمیته بهداية السالك ...».
حسن شریفی در صفحه عنوان نوشته است: «در تاریخ بیستم شهر جمادی الاولي یکهزار و سیصد و بیست و چهار قمری در شهر اصفهان این کتاب به اتمام رسیده و صحافی شده است بوسیله والد ماجد الحاج شیخ محمد شریفی غفر الله له - حسن شریف». جواد شریفی نیز در صفحه مذکور، چنین مرقوم داشته: بسملة. این کتاب خطی که به دستخط مرحوم مغفور حضرت حجة الاسلام و المسلمين آقای حاج شیخ محمد شریفی بزرگ خاندان شریفی اهل حسن آباد جرقویه نوشته شده، وقف کتابخانه حضرت ولی عصر مدرسه علمیه اثنی عشریه صاحب الزمان آباده (عنایت آباد) نمودم ... به تاریخ 67/12/7 جواد شریفی». موضوعات برخی از مجالس: درباره علم و فضیلت آن، درباره روزه و شرح دعاهای روزهای ماه رمضان، در فضایل و معجزات امیر المؤمنين علیه السلام، درباره خلقت انسان، و بیان خشوع در نماز، در بیان فضایل حضرت زهرا سلام الله علیها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1866
آغاز: بسمله. الحمد الله کما هو اهله و الصلوة والسلام علی خیر خلقه و أشرف بریته محمد هو عبده و روسله و علی آله الطاهرين الذين هم خلقائه و امنائه. اما بعد پس این مجموعه ایست ... مجلس اول عنوان: هل یستوی الذين یعلمون و الذين لا یعلمون، بدان ای عزیز که بهترین چیزها علم است؛ انجام: ابن عباس در آنوقت گفت والله از برای فاطمه کفوی غیر از علی نبود.
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف) آباده (عنایت آباد)؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با خط خوردگی؛ مهر: کتابخانه صاحب الزمان حوزه علمیه آباده ( مستطیل)؛ 810ص، 12-19 سطر [عکسی ف: 5-288]
hedāya-tos sālekīn
جلال آبادی، مظهر بن نعمان، ق 12 قمری
jalāl ābādī,mazhar ebn-e no‘mān(- 18c)
مؤلف در مقدمه آورده: «این رساله ای است در بیان بعضی اذکار و افکار طریقه قادریه و نقشبندیه و سهروردیه و چشتیه» که مؤلف آنها را از مراد خویش شیخ فقیر الله اشکار پوری شنیده است، مشتمل بر «مقدمه» و چهار «فصل» و «خاتمه».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18128/7
آغاز: بسمله حمد ثنا مر خدایرا که عطایش در دایره حصر نگنجد و ادراک عقول خواص و عوام؛ انجام: بگذار ایشان را که انکار بر تو کنند زیرا که اعتقاد ایشان سبب هلاک توست.
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد برات بن ملا سعید علی عرب؟ تا: 1319ق، جا: کابل در سرای امیر شیر علیخان؛ جلد: تیماج مذهب، در داخل ترنج عبارت «امید از کرم و لطف بنده پرور است اخدم اعلم امم قلندر است»، 67ص (167-233)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 50-26]
hedāya-tos sālekīn = manhaj-os sālekīn
کاشف دزفولی، صدرالدین بن محمد باقر، 1174 - 1258 قمری
kāšef-e dezfūlī, sadr-od-dīn ebn-e mohammad bāqer (1761 - 1842)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 28 شوال 1211ق
در دعا و خواص سور و اسما و اسرار عبادات و سلوک و ذکر و حروف و اعداد است که به درخواست بعضی از برادران ایمانی که از وی رساله ای در طریقه سلوک سالکین راه خدا تقاضا کرده بودند تأليف کرده؛ در دو «باب» و «خاتمه» و هر بابی شامل فصول: باب 1. در بیان حقیقت این علم است و منسوبان او که مسمی شده اند نزد بعضی بزاهد (در دو فصل)؛ باب 2. در بیان راه سلوک و اسباب و شروط آن (در دو فصل) در بیان صفات رذیله و حمیده و اخلاص، خوف و رجاء، توکل، ارکان ریاضت و آداب ذکر مروی بطرق اهل بیت عصمت و هم به دستور مشایخ عرفان شامل خواص سور قرآنی و اسماء الحسني و مکاشفات و تجلیات؛ خاتمه در آداب داعی و شروط دعوت. در پایان از مصباح الذاكرين خود که در طریقه ذکر و خلوت نشستن و چله نشستن است یاد کرده، در آن از شمس المعارف و بحر الغرايب و شرح رباعیات جامی و تحفه عباسی شیخ محمد علی خراسانی که برای شاه عباس دوم ساخته و محقق شیرازی و رجب برسی و مشارق او و از برهان المرتاضين شیخ علی نقی و از شیخ مغربی و شیخ بونی و جامی و خواجه بهاء الدين محمد نقش بند بخار و شیخ صفی الدين ابو اسحق و مقالات او، یاد شده است.
آغاز: و به اتو کل و منه استعین بهترین سببی از اسباب که سالکان بیداری حقیقت را و سیاحان بحر طریقت را و مجاوران کنج مسجد الحرام شریعت را با علی درجات لاهوتی و ملکوتی رساند.
انجام: رسالة علیحده و ضع کرده که نام او مصباح الذاكرين است هر که خواهد بطریق ارباب حال ریاضت بکشد و مرشدی او را نباشد میتواند باین رساله عمل کرد و انشاء الله نتیجه خواهد بخشید.
[الذريعه 189/23 ؛ فهرستواره منزوی 1089/8 و 1000/8 ؛ الذريعه 166/25 و 176]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 28 شوال 1211ق؛ افتادگی: آغاز؛ متن و حاشیه [نشریه: 2-133]
آغاز: که غنا عبارت از ترجیع صوت مطربست؛ انجام: از شر ابلیس و جنود آن تمام شد جلد اول از کتاب هداية السالكين ..... و آله اجمعین
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 33ص (33-1)، اندازه: 12×12/5سم [ف: 32-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: میرزا اسمعیل بن میرزا معصوم تفرشی، تا: ربیع اول 1276ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 179گ، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 6-475]
آغاز: برابر
از اول تا قسمت هایی از باب اول؛ خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: ابراهیم محمد موسوی دزفولی با مهر: «عبده الراجي محمد الموسوي» (بیضوی)؛ اندازه: 15×21سم [ف: -184]
hedāya-tos sālekīn
یزد؛ صدوقی یزدی؛ شماره نسخه: 54
آغاز: کز قفسها رسته اند، انبیای رهبر شایسته اند
خط: نسخ، بی کا، تا: 996ق، جا: قسطنطنیه؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تملک: فخر الدين بن احمد رودباری به تاریخ 1252ق، میرزا موسی بن عبدالکریم، عبدالحسین بیات به تاریخ 1343ش؛ جلد: تیماج، 106گ، 19 سطر، اندازه: /11×20سم [ف: -40]
hedāyat-os sālekīn fī š.-e bedāyat-oz zākerīn
وابسته به: بداية الذاكرين؛ امین بلیانی، محمد بن علی (-745ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3366/2
آغاز: و اما آداب ذکر اول بقیام گفتن آن است؛ انجام: و در عهد ابو حاتم هیچ یک از مشایخ به بزرگی او نبود
بخشی از هداية السالكين شرح بداية الذاكرين است؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، 2 ص (9-10)، اندازه: 16×21سم [ف: 10 -1203]
hedayat-us sa'el
الكهنوئي، محمد هادی بن علینقی، ق13 قمری
lakhanū’ī, mohammad hādī ebn-e ‘alī-naqī(- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21982
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلواه اما بعد معلوم بود که؛ انجام: فرمادین و السلام علی من التبع الهدي
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1287ق [رایانه]
hedāya-tos sabīl va kefāyat-od dalīl
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
کتاب سفرنامه مؤلف است.
چاپ: مؤلفين کتب چاپی فارسی و عربی : ج 5، ص 5460؛ ایران، سنگی، بی ناشر، 1294ق، رحلی، 362ص
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 148
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ جلد: مقوا، 105گ، 26سطر (12×20)، اندازه: 19×25/5سم [نشریه: 3-252]
hedāyat-os so‘adā’ fī jelvat-eš šorafā’
جانپوری هندی، شهاب الدين، ق 11 قمری
jānpūrī hendī,šahāb-od-dīn(- 17c)
تاریخ تأليف: 1013ق
در اخلاق و برتری سادات.
آغاز : الحمد لله الذي اصطفی آدم و نوحا و ابراهیم و آل عمران لیظهر علی الدين کله ابد الابدين ...
[فهرستواره منزوی 693/6]
آغاز برابر؛ انجام: یا بر سر روضه رضا بخش مرا تمت الكتاب بلده لها نور تم
خط: نسخ، کا: فتح محمد، تا: 1013ق [الفبائي: -609]
آغاز برابر؛ انجام: کینه در سینه کسی نباشد بر اولاد من مگر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز مگر حرام زاده و حرام خوار اثیم؛ انجام: شفیع مصطفی آوردم گر نا خلفم بمصطفی بخش تم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
edāyat-os so‘adā’ fi zīyārat-e sayyed-oš šohadā’
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198- 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 847)
رساله ای مختصر در آداب و اعمال زیارت امام حسین (علیه السلام) در کربلا که می گوید در یک مقدمه و سه باب و یک خاتمه تنظیم شده است، ولی به نظر می رسد که در هنگام تأليف تصمیم خود را فراموش کرده و رساله در «مقدمه» و یک «باب» و «خاتمه» ترتیب داده شده است: مقدمه در بیان ثواب زیارت امام حسین و آداب زیارت آن حضرت؛ باب در بیان متن زیارات مربوط به امام حسین (علیه السلام) است که پنج زیارت نامه مختلف را به همراه زیارت نامه امام زادگان علی اکبر و قاسم و غیر آن می باشد؛ خاتمه در زیارت نامه ای مخصوص قمر بنی هاشم و زیارتی دیگر برای مطلق امام زادگان.
آغاز: الحمدلله علی نواله ... این رساله ای است مسماة بهداية السعداء في زیارت سید الشهداء (علیه السلام) و آن مشتمل است بریک مقدمه و سه باب و یک خاتمه اما مقدمه پس دربیان بعضی از فضایل سید الشهداء ...
انجام: و خواتیم عملی و جوامع املی الى منتهی اجلی و السلام علیك و رحمة الله و برکاته.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر شنزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1386ش، با تصحیح حمید احمدی جلفائی
[فهرستواره منزوی 1090/8]
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3007/5
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 19 ربیع الاول 1263ق؛ مصحح؛ 9گ (101ر-109ر)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 5-2287]
hedāya-tos solūk va hedyat-ol molūk
نوری، محمد بن عبد الله، ق13 قمری
nūrī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه
در آداب ملک داری و کیفیت سلوک سلاطین با عموم رعایا و خواص خود و خواص رعایا در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در خلقت آدم و وجود شاه؛ باب 1. در بیان چیزیکه لازم است پادشاه را میانه خود و خدا و آن اطاعت و انقیاد خداوند؛ 2. در بیان آنچیزیکه باید پادشاه و آنها را معمول دارد نسبت به رعیت و مملکت؛ 3. در کیفیت سلوک سلاطین با خواص خود؛ 4. در کیفیت سلوک خواص سلطان با حضرت پادشاه؛ 5. در کیفیت سلوک عامه رعیت با پادشاه عصر؛ خاتمه: در بیان عهدنامه امیر المؤمنين به مالک اشتر.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1925
آغاز: بسمله و به نستعین؛ زیباترین سرودیکه مغنیان خوش آواز در بزمگاه فصاحت؛ انجام: و آنکه ختم فرماید برای من و برای تو مبادرت و شهادت بدرستیکه ما بسوی رحمت او راغب [کذا في النسخه] می باشم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 86گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 4-383]
hedāyat-oš šahāda
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: 1290ق
در تفسیر آیه شهادت «شهد الله أنه لا اله الا هو» که به درخواست بعضی اخلاء اجلاء نوشته و در آن پس از نگارش نه «مقدمه» چگونگی شهادت بر وحدانیت را بیان می کند و در پایان اشاره به مقام ارجمند علم و علما نیز شده است.
آغاز: بسمله. یا من ارتدی برداء الفردانية و اتزر بازار الوحدانية و تسرول بسروال الكبرياء و السبحانية ... غب ذا فالعبد ... محمد بن سلیمان التنكابني انه التمس منی بعض الاخلة الاجلة عن تفسیر آية عويصة ... و سمیته بهداية الشهادة فنقول قال الله شهدالله انه لا اله الا هو و الملائكة و اولوالعلم؛
انجام: لانهم اولو العلم و هم الأعراف اللذين لا یعرف الله الا بمعرفتهم و علی نهج عرفانهمو هذا آخر الكلام في تفسیر آية الشهادة الموسوم بهداية الشهادة. و قد تم علی ید مؤلفه الخاط محمد بن سلیمان التنكابني في سنة 1290 و الحمد لله اولا و آخرا.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تنکابنی، محمد بن سلیمان، بی تا، جلد: تیماج، 14گ (65پ -78پ)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 4-152]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 3گ (182پ-184ر) [ف: 7-2806]
آغاز: ... آن وجودهم و علمهم دلیل علی وجود الواجب و علمه و وحدته و ایضا شهادتهم في وحدته من امتن الشهادات؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ این رساله به صورت حاشیه در نخستین برگ نسخه کتابت شده؛ 1گ (1ر) [ف: 41-302]
hedāyat-oš šī‘a
کرباسی، محمد جعفر بن محمد ابراهیم، - 1292 قمری
karbāsī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ebrāhīm( - 1875)
رساله عملیه فارسی است که مؤلف آن را برای عمل مقلدیا تنظیم نموده است.
[الذريعة 178/25]
آغاز: بسمله و به نستعین باب دویم در صوم است و کلام در این باب تمام می شود در ضمن یک مقدمه و چند منهج و یک خاتمه ... بدان که روزه از اهم عبادات و افضل طاعات باطنی است؛ انجام: ابن ادریس مرحوم رفته اند بر این که در مسئله مهمان زكوة هم بر مهمان است و هم بر صاحب آن .. زكوة فطره است یا خیر رفته جمعی بر این که.
از باب دوم کتاب سوم تا آخر زکات فطره؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تاب افتادگی: انجام؛ بسیاری از عبارات خط خورده و حذف گردیده یا تغییر داده شده؛ 52گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 38-331]
آغاز: باب دویم در محرمات و معاصی جوارحیه است و کلام در این باب تمام می شود و در ضمن یک مقدمه و دو منهج ... بدان که وارد شده است در حدیث؛ انجام: اخبار حلال و حرام عمومی ندارد تا آن که بیایند بر آنها نقص بکنند اولا.
از «باب دوم در محرمات و معاصی جوارح» تا آخر «احکام نظر»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، بی تا؛ بسیاری از عبارات خط خورده و حذف گردیده یا تغییر داده شده؛ 124گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 38-332]
آغاز این صفحات فهرست مطالب شریفه ایست که مندرج شده ... بدان که این اجزاء مشتمل است احکام وارده در خصوص روز جمعه و شب آن انجام: پس واجب نیست قضا کردن آنچه نمازی که فوت شده باشد در پیش از بلوغ یا در حال جنون ... یا در حال حیض و نفاس یا در حال کفر هرگاه کفر اصلی باشد.
از «باب دوم در فضیلت نماز جمعه» تا آخر «احکام و تعقیبات نماز»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ بسیاری از عبارات خط خورده و حذف گردیده یا تغییر داده شده؛ جلد: تیماج، 139گ، 23-20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 38-332]
hedāya-toš šī‘a
جدی، عبدالله، ق13 قمری
joday, ‘abd-ol-lāh(- 19c)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1263ق
دعاها و خطبه هایی که مشتمل بر مسائل توحیدی و صفات الهي است و از ائمه هدی علیهم السلام نقل شده، در این رساله گرد آورده شده با توضیحات لازم با عناوین «اقول».
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... انی لما فزت بهداية الله سبحانه بمطالعة الادعية الشريفة المنقولة عن اهل بیت الرسالة.
انجام: ولا قوة الا بالله العلى العضيم و صلی الله علی رسوله محمد و اهل بیته و شیعتهم و الحمدلله رب العالمين.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 173/2 و 2403/2 عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 32گ (32ر-63پ)، 14سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 1-243] [عکسی ف: 7-8]
hedāyat-oš šī‘a
کلباسی، ابوالمعالی بن 1315 قمری محمد ابراهیم، 1247-1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تاریخ تأليف: آغاز در شعبان 1261ق
کتاب فتوایی مفصلی است حاوی فرائض و سنن که بر یک «مقدمه» و چند «مقصد» و «خاتمه» و هر مقصدی حاوی عناوین (فصول و مناهج) است: مقدمه در فضیلت نماز؛ مقصد 1.طهارت و نمازهای واجب؛ مقصد 2. نمازهای مستحب؛ خاتمه در آداب و احکام میت است که خود نیز دارای یک «مقدمه» چند «منهج» (هر منهج دارای چند فصل) و یک «خاتمه» است.
[الذريعه 177/25 شماره 136]
از باب دوم در ذکر سایر نمازهای واجبی تا احکام نماز میت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات فراوان؛ با یادداشتی درباره کتاب و مؤلف از سید محمد علی بن محمد هاشم روضاتی اصفهانی؛ جلد: مقوایی، 198 گ، اندازه: 16×22سم [ف: 2-447]
آغاز : الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف خلقه محمد و عترته الطاهرين المعصومين صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین الى یوم الدين و بعد میگوید اقل خلق الله ابن اشرف الحجاج؛ انجام: ششم سنتی است که به آن عمل نمایند از ارشاد و هداية خلق یا تصنیف با کتب و مانند آن
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد باقر حسینی، تا: چهارشنبه 6 صفر 1267ق؛ مصحح، محشی، قسمتی از نسخه مقابله شده؛ جلد: مقوا، 480 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5-677]
hedāyat-oš šī‘a
کاشانی، محمد تقی بن حسین، 1236 - 1321 قمری
kāšānī, mohammad taqī ebn-e hoseyn (1821 - 1903)
اهداء به: محمد شاه قاجار
محل تأليف: تهران
در اصول دین و مسائل تقلید، با استدلال مختصر در قسمت اول و بیان علامات بلوغ در آغاز رساله.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9697/3
آغاز: الحمدلله الذي فضلنا علی الأمم الماضين ... اما بعد چنین گوید بنده خاطی عاصی بدرگاه خداوند باقی؛ انجام: و او نمی باشد مگر بعضی از فقهاء شیعه نه جمیع ایشان، و الحمدلله الذي وفقنی للاتمام
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابی طالب شوشتری، بی تا؛ 53گ (97ر-149ر)، اندازه: 10×17سم [ف: 25-62]
hedāyat-oš šī‘a ilā aḥkām-iš šarī‘a
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 ؟ قمری
narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
تاریخ تأليف: سه شنبه 3 رمضان 1234ق
متن مختصر و فتوایی است بدون ذکر دلیل که برای عمل مقلدین تأليف شده، دارای چند کتاب، هر کتاب دارای مقاصد و ابحاث و ابواب و فصولی است. کتاب صلاة آن را در شب سه شنبه 13 رمضان 1234 ق به پایان برده است.
آغاز: الحمدلله للذی او لدنا علی الفطرة و ایدنا لاستنباط احکام العتره ... و بعد یقول المحتاج الى رحمة ربه الباقي احمد ... هذا ما اردت من تحریر الفتاوى و المسائل مجردة عن المدارك ...
[الذريعة 177/25 -178؛ مكتبة امیر المومنين 544/4]
آغاز برابر انجام: اذا خرج من بیته یرید الحج و العمرة بما في صحيحة ابن عمار وله ان یستفل في مسیره بالحداء و الشعر الخالي عن الحناء فانه زاد المسافر تم کتاب الحج.
از ابتدای کتاب طهارت تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی بسیار، با اضافات و تصحیحات بسیار؛ جلد: تیماج، 152گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: جبر الله تقصیراتنا برأفته وغفر خطیئاتنا برحمته بحق نبینا محمد و عترته.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ محشی با نشانی «منه مد ظله» ؛ تملک: حسین بن عبدالغنی حسینی به تاریخ 1236 با مهر «العبد محمد حسین الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 91گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1-147]
خط: تحریری، کا: محمد شفیع بن محمد سلیم کزازی، تا: 1236ق؛ 109گ، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 1-55]
آغاز: فانه في النهار مرة ... البحث الثاني في احکامها وهی انه یحرم اکلها وشربها وبیعها وشرائها؛ انجام: وعقبها ثلاثین مرة جبر الله تقصیراتنا مرافقة وغفر خطیئتنا برحمته
کتاب طهارة وکتاب صلاة؛ کا: احمد، تا: سه شنبه 13ربیع الثاني 1236ق؛ 110گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8-4867]
خط: نسخ، کا: رهقی، محمد حسین بن علی رضا، تا، شعبان 1237ق، جا: کاشان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 79گ (29ر-107پ)، 23 سطر (7×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 13-3368]
آغاز نو سمیته بهداية الشيعة الى احکام الشريعة و رتبته علی کتب ذوات مقاصد و ابحاث و ابواب و فصول
شامل طهارت، صلوة، زكوة، صوم و اعتکاف که نگارش آن در شب سه شنبه 13 رمضان 1234 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد علی حسینی جاسبی وارانی، تا: 1243ق، 102 گ، قطع: خشتی [چند نسخه ف: -446]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1243ق؛ مصحح: قطع: وزیری = کوچک [میراث شهاب: س 9ش 2-27]
آغاز: برابر؛ انجام: او جوز الامام قرائة العزيمة في الفريضة وقدمها دون الماموم ولو کانت فیما لم یجب علی الماموم فیه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 141گ، 16-14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4867]
آغاز: برابر
تا نیمه های مبحث سجود است و افتاده؛ بی کا، بی تا، محشی با نشانه «منه»؛ 48گ (39پ -86پ) [ف: 5-758]
آغاز برابر انجام: في العدد یبنی علی الاقل وفی العود الى العدم وکذا یحرم قطع شجرة الحرم ...
صلاة، زکات، خمس وحج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 103گ، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 5-2288]
al-hidāyat-uṣṣāliḥa wa-n nasīha-tul wāḍiḥa
فیومی، عبدالقادر بن محمد، - 1022 قمری
fayyūmī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad(- 1614)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1460/6 عکسی
آغاز: بسمله ... الحمد لله الذي فضل ذی العقول و میز العالم من الجاهل المجهول
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1708؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ 10ص (63-72)، 17سطر [عکسی ف: 4-314]
hedāya-toṣ sālehīn
به امر: شاه سلطان حسین (1105-1135 ق)
مؤلف رساله را برای تشخیص روز ولادت حضرت علی (علیه السلام) (و تعین آن در روز سیزدهم رجب) نوشته است.
[فهرستواره منزوی 1831/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3753
آغاز: بناء میشد مبانی ملت بیضاء مؤسس قواعد شریعت غراء سید سلاطین زمان و زمین ملجاء خواتین معدلت آیین ثمره شجره ابهت و اقبال؛ انجام: نعوذ بالله من شرور أنفسنا وسیئات أعمالنا و الحمدلله اولا و آخرة و الصلوة و السلم علی سیدنا محمد و آله باطناً و ظاهراً.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 58ص، 11 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 10-1737]
hedāyat-os sebyān = hedāyat-ol atfāl
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225- 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
تاریخ تأليف: شب جمعه 5 ذیقعده 1260ق
رساله ای است برای تعلیم اصول عقاید به اطفال شامل «مقدمه» و چهار «فصل»: 1. معرفت خدا؛ 2. معرفت پیغمبران؛ 3. معرفت امامت؛ 4. معرفت شیعه.
آغاز: بسمله، الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد چنین گوید بنده اثیم کریم بن ابراهیم که اینن کلماتی است بر سبیل اختصار که به رشته تحریر در آوردم بجهة تمرین و تعلیم اطفال ...
انجام: و کافی است آنچه در این رساله ذکر کردیم در معرفت اصول دین از برای صبیان انشا الله ... کتبها العبد الأثيم کریم به ابراهیم في مجلسواحد ابتغاء مرضات الله ...
چاپ: چاپ دوم، کرمان، 1387ق؛ ایران، تهران، کارخانه آقا میرزا عباس، 1300ق، سنگی، جیبی، 28ص، به درخواست آقا میرزا علیرضا بن میرزا عبدالجواد(تأليف 1260) (صص 1-28)
[نسخه های منزوی 1006/2 ؛ فهرست کتب مشایخ 198/2 ؛ فهرستواره منزوی 605/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1260ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8گ (3پ -10)، 14 سطر (7×13)، اندازه: 10/5×17 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13، 11ص (140-150) [عکسی ف: 1-406]
در مقدمه و چهار فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 5 ذیقعده 1260ق [ف: 3-57]
بی کا، تا: جمعه 5 ذیقعده 1260ق، جلد: تیماج، ابعاد متن: 7×12/5 ، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 16-446]
بی کا، تا: ربیع الثاني 1261ق [ف: 3-57]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر دشت آبی، تا: 1269ق [نشریه: 7-223]
خط: نسخ زیبا، کا: سید محمد علی حسینی، تا: چهارشنبه 23 رمضان 1280ق؛ 7گ (65پ -71ر)، 18سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1-51]
آغاز: بسمله - الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی؛ انجام ایاکم بالقول الثابت في الحيوة الدنيا و في الاخرة. حرره کریم ابن ابراهیم في ... سنه 1281 في لنگر. تمام شد بدست کاتبش محمد باقر ابن محمد حسین در سنه 1281.
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر ابن محمد حسین، تا: 1281ق؛ 21ص، 15سطر (6/5×13/5)، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 2-227]
آغاز و انجام: برابر
کا: موسی بن محمد جعفر، تا: دوشنبه 29 شعبان 1282ق؛ جلد: تیماج، 3گ (35ر-41پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-275]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن محمود، تا: 1290ق؛ 16گ (36پ-51ر)، 9سطر، اندازه: 7×10/5سم [ف: - 82]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام و ایاکم بالقول في سنه 1292
خط: نسخ، بی کا، تا: 1292ق؛ جلد: تیماج (الفبائي: 609]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد کریم، تا: صفر 1293ق؛ مجدول،دارای سرلوح رنگین زیبا؛ 21گ، 7سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 5-354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی کاتب بن فرج الله مراغی، تا: 29 رمضان 1297ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد علی 1289» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 9گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 8-4867]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: بغلی [نشریه: 7-266]
کا: عبد الحسين بن عزیز بن حسن بن منصور همدانی، تا: چهارشنبه 26 ربیع الثاني 1304ق، جهت فرزندش عبدالعلی؛ جلد: تیماج، 7گ (190ر-196پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 1-150]
خط: نسخ، کا: محسن بن عبدالکریم، تا: 1351ق؛ جلد: تیماج، 5گ (57ر -61ر)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 20-156]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 16گ (46پ-61پ)، 14سطر (6/5×12/5) [ف: 1-293]
al-hedāyat-os sadrīya fe-l hedāyat-el bašarīya
به نام: میرزا علی اصغر خان بن ابراهیم خان امین السلطان صدر اعظم ناصرالدینشاه و محمد علی شاه (1275 - 1325ق)
گویا سفرنامه هندوستان می باشد.
[تاریخ ایرانی قرن 12-13-14 بامداد]
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 530
آغاز: جلایل نعوت مختص بارگاه واجب الوجودي است که از شر؛ انجام: در نوردد ... را نیز در حوزه اسلام داخل نماید ولی افسوس ... بمحمد و آله.
خط: نسخ، کا: مصطفی تفرشی، تا: 1317ق؛ مجدول؛ جلد: ماهوتی، 102ص، 13 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2-188]
hedāyat-oṣṣiddīq ilā ḥikāyat-il ḥarīq
فضل الله بن روزبهان، 860؟ - 925 قمری
fazl-ol-lāh ebn-e rūzbehān (1456 - 1519)
درباره حریق و آتش سوزی مسجد پیغمبر در رمضان 886ق در چهار «فصل»: 1. في معنی حجابه النور و لو کشف و احرقت سبحات وجه ما انتهی اليه به من خلقه؛ 2. في بیان شفقة النبي علی امته؛ 3. في تفاصیل حكاية الحريق الى تمام العمارة؛ 4. في غرایب الاثار التي وقعت في الحريق و في العمارة؛ خاتمة في
ذکر بعض المراثى التي نظمت بعد الحريق.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... یقول الفقير ... فضل بن روزبهان الاصفهاني املاء علی طلبة العلم و تحدیثا للاخبار سبحان من تجلی لحبیبه برفع الحجب لیشاهده بعین الحقيقة نظرة
چاپ: تهران، در یادنامه ایران مینورسکی، محقق: محمد تقی دانش پژوه، رقم 1241، ص77-113، 1388ق.
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 611
آغاز برابر؛ انجام: الحمدلله اولا و آخرا. نجز بیمین مؤلفه فضل بن روزبهان في مدينة شهرستان جی من اصفهان في مورخ العشرين من شهر شوال ليلة الجمعة سنة سبع و تسعمائة و الختم بالصلاة علی محمد صلعم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 20 شوال 907ق، جا: جی اصفهان؛ 14گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×18/2 سم [ف: 1-590]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3023-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-30]
hidāyat-uṣṣiddīq ilā maḏhab-i ahl-it taṣdīq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/86
آغاز: الحمد لله الذي انزل القرآن للاهتداء بساطع بنیانه و فتح افعال القلوب بمفاتیح کنوز اشاراته .. فهذه هداية الصديق الى مذهب اهل التصديق اجابة سؤال أخ شقیق و صدیق حمیم کشقیق راغب في سلوك سبیل ذوی التحقيق مایل عن مذهب اهل الزيغ و التزييق ... و اقول مستعيناً بالله قامت الأدلة العقلية و البراهين العظيمة علی أنه لابد من سلسلة الممكنات أن تنتهی الى موجود قایم بالذات؛ انجام: فان الله منزه عن النفس الذي هو الخارج عن التنفس تعالی الله عما نسب اليه الظالمون و ذلك علواً كبيراً و صل الله علی سیدنا ممد و علی آله و صحبه اجمعین و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 7گ (158ر-164پ) ابعاد متن: 10/5×23 ، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1-374]
hidāyat-uṣṣirāṭ fī man‘-i tatī-yil iḥtiyāṭ
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījī, ‘abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
تاریخ تأليف: 15 جمادی الثاني 1128ق؛ محل تأليف: بهبهان
رساله در اثبات حرمت جمع میان نماز جمعه و ظهر است. دارای یک «مقدمه» و دو «باب» و «خاتمه»: «مقدمه لا یخلو مصلی الجمعه اما ان یکون مجتهدا» الخ (در بیان دویست و ده فرض که در باب نماز گزار از امام و مأموم نموده)؛ باب 1. في شرح احکام الشكل الأول المختص بامام الجمعة، در سه فصل؛ باب 2. في شرح احکام الشكل الثاني المختص بالمأموم، در سه فصل؛ خاتمه اعلم انا لا ننکر رجحان الامر الاحتياط بل لا ندفع وجوبه» الخ (در بیان موارد عمل به احتیاط). مؤلف، در آخر رساله، آورده که تأليف این رساله در هنگام ناامنی و انقلاب بوده و از بیم جان، به کوهستان پناه برده بودم و در تأليف آن، کتاب فقه و حدیث در دست نداشتم و به محفوظات خاطر متکی شدم و به این جهت احادیث و اقوال مناسب را نیاوردم.
آغاز: الحمدلله الذي شرع الجمعة و جعل الظهر معها بدعه و الصلوة و السلام علی هداة الانام من الضلالة و المرشدين الى ابواب الدلالة و الكاشفين عن وجوه الحيرة بمفاتیح ابواب البصيرة محمد الخيره من العالمين و اله البررة الميامين
انجام: و المعاند لا ینتفع بالف عباره
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6982
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 جمادی الاول 1218ق؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ 16گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20-597]
hedāya-tos sarf
خوافی، سلطان علی
xāfī, soltān ‘alī
رساله مختصری در علم صرف که مؤلف از میزان، صرف میر، پنج گنج، زنجانی، زبده، دستور المبتدي، مراح الارواح و غیره انتخاب کرده، مشتمل بر «مقدمه»، هفت «فصل» و «خاتمه» و سی و هشت «اصل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18195
آغاز: بسمله الحمدلله الذى الجود و الانعام جاعل الصرف في الكلام کاالام في الأنام ... اما بعد می گوید ... سلطان علی خوافی امیدوار از مغفرت پروردگار غفار که این مختصریست در علم صرف؛ انجام: مانند اغزیت بمتابعت یغزی و صفتهای دیگر را بدین اوزان مذکور قیاس باید کرد و دریافت.
خط: تحریری، بی کا، تا: 1200ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 52ص، 21-22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 50-54]
hedāyat-os sarf
بحر العلوم، محمد بن محمد، 1144 - 1225 قمری
bahr-ol-‘olūm, mohammad ebn-e mohammad (1732 - 1810)
برای فرزندش ابوالفرح عبدالاعلی. با چندین فصل بدون شماره گذاری.
آغاز: الحمدالله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه اجمعین. اما بعد این چند فصولی است در بیان قواعد علم صرف که معرفت آن مزید بصیرت است مر مبتدی و متعلم این صناعت را برای فرزند عزیز شیخ ابوالفرح عبدالاعلی ... تحریر نموده شد ... فصل در بیان تقسیم لفظ عربی. بدان که لفظ عربی بر سه نوع است مثدر و مشتق و جامد. اما مشتق لفظی است که
انجام: و افعوال از مضاعف یافته نشده است. اگر بر وجه شدوذ (شذوذ) یافته شود صرف آنها با صرف صحیح برابر است. الحمدالله رب العالمين و الصلوة علی سید المرسلين و علی آله الطيبين و اصحابه الطاهرين خصوصا علی خلفاء الراشدين اغفر لی ولوالدی برحمتك یا ارحم الراحمين. تمام شد کتاب هداية الصرف.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ جلد: تیماج، 17گ (1پ -17ر)، 21 سطر، اندازه: 17/5×27سم [اهدائی رهبر: 10- 339]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق هندی، کا: سید جبار قادری، تا: 1269ق؛ 47گ (24-70)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 12- 356]
hedāyat-os sarf
مشتمل بر پنج «مقصد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10101/1
آغاز: نحمدك یا من علا عن درك العقول ذاته و سما عن تفسیر؛ انجام: و الثالثة همزة تشبیها لالف الاصلية ... المنزهين عن الكبائر والصغائر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 118ص (1-118)، 14-15 سطر [ف: 123-32]
hedāyat-oz zāllīn
کاشف دزفولی، صدر الدين بن محمد باقر، 1174 - 1258 قمری
kāšef-e dezfūlī, sadr-od-dīn ebn-e mohammad bāqer (1761 - 1842)
در تعبیر خواب مؤمني.
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 296/3
بی کا، تا: 7 ربیع الثاني 1334ق [نشریه: 2-108]
hedāya-toz zāllīn
رساله رد بر تصوف است. مؤلف از فضلاء مردم ایران در قرن 13 است. در مقدمه نام مؤلف و رساله ذکر نشده است. در صفحه آخر (احتمالا به خط مؤلف) نوشته شده: «قد فرغ من تسوید هذه الرسالة المسماة بهداية الضالين في مذهب الأئمة الطاهرين بعون الله تعالی و فضله مؤلفه الفقير إلى الله و رحمته و شفاعة نبیه و الأئمة من بعده صلوات الله وسلامه علیهم أجمعين خمسین و مأتان بعد الالف من الهجرة النبوية سنه 1250 (کذ)»
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12065
آغاز: ربنا افتح بیننا و بین قومنا بالحق و انت خیر الفاتحين اما بعد حمدالله سبحانه و الصلوة علی محمد و آله فاعلم ایها السالك إلى سبیل الرشاد و الثابت في طریق الحق و السداد لقد من الله علیکم بالشريعة السمحة السهلة؛ انجام: و الناصبين لهم و الغالين فیهم اجمعین من الأولين و الاخرين الى یوم الدين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ واقف: سید جلال الدين طهرانی؛ 38گ، 13 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 11-425]
hedāyat-oz zāllīn va taqvīyat-ol mo’menīn
جدید الاسلام، علی قلی بن محمد، ق 11 قمری
jadīd-ol-eslām, ‘alī qolī ebn-e mohammad(- 17c)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق)
چون مؤلف زمانی در دیار کفر نشو و نما نموده و بر جاده نصرانیت ثبات قدم داشته و سپس به اسلام گرویده و در زمان شاه سلطان حسین صفوی به ایران آمده، ابتدا این کتاب را به زبان لاتین تأليف کرده و سپس آن را برای نفع بیشتر به فارسی ترجمه کرده است. این کتاب را در چهار جلد تقسیم کرده: جلد 1. در رد اصول دین نصاری و ثبوت اصول دین مبین محمدی از کتب ایشان؛ 2. در رد فروع دین نصاری و ثبوت فروع دین محمدی از کتب ایشان؛ 3. در اثبات نبوت و خاتمیت و علامات
ظهور رسول از کتب ایشان؛ 4. در اثبات امامت حضرات ائمه معصومین و ظهور و علامات زمان قائم آل محمد موافق کتب ایشان.
آغاز: بسمله. سپاس بی قیاس صانع بی نظیر را سزاوار است که گلستان جهان از آفتاب صنع او ذره ای و بوستان فلک از ازهار مصنوعات او ... قطه ای است ... و بعد چون بر هر فردی اب بنی نوع انسان بعد از آنکه قوت عاقله او
[الذريعة 179/25 ؛ نسخه های منزوی 1006؛ فهرستواره منزوی 606/9 ]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد از تحریر فصول او بر نصارا معلوم گردد که اصل دین چه نحوی باید بنا کرد و به کدام اصل خود را می باید نسبت داد ( تمت الباب الأول)
بخش 1 مجلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «رحمة النساء»؛ 376گ، 15سطر، اندازه: 2/4×15 سم [ف: 4 -844]
آغاز: برابرانجام: چه می باید بنا گردد بکدام اصل خود را معاد است.
بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد در پنج شنبه 18جمادی الاول 1281، میرزا محمد حسین اصفهانی در غره ربیع الاول 1260، 614ص، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 -75]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 864 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -53]
آغاز: ... وجود و مستغرقان دریای وحدت موجود ... مستمسك شدن بطناب سفینه متابعت شرع؛ انجام: امیدوارم که خدای تعالی ظهور قائم آل محمد - صلی الله علیه و آله - را نزدیک گرداند که هر کس بآنچه اختیار کرده است شادمان یا خرم شود
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 67گ، 12سطر (6×11)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 29 -106]
آغاز: برابر؛ انجام: چون اصول ایشان را از برای اتمام حجت باطل و خراب نمودیم حالا وقت آنست که شروع بباب دویم (کذ) این کتاب کنیم و بعد از تجویز فصول او بر نصاری معلوم گردد که اصل دین را چه نحو می باید بنا کرد و بکدام اصل خود را می باید نسبت داد.
ج1، حاوی مقدمه (در تصحیف تورات و انجیل و زبور رآئج) و باب اول (شامل 14 فصل) است؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: احتمالاًقرن 13؛ واقف: علی پاشا، شعبان 1250؛ جلد: تیماج، 300گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 11 -426]
آغاز: برابر؛ انجام: که اصل دین را چه نحو می باید بنا کرد و بکدام اصل خود را می باید نسبت داد.
جلد اول، خط: نسخ و نستعلیق، کا: حاج صادق بن مهدی عباسقلی نخجوانی، تا: 1325ق؛ از روی نسخه اصل، مصحح، با امضای بلاغی به سال 1328؛ جلد: پارچه ای، 346گ، اندازه: 15/5 ×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1652]
آغاز: خود خبر دارد و بعدالت آن سبحانه و تعالی اعتراف کرده است پوشیده و پنهان نیست؛ انجام: این جلد اول را بدعای سرعت ظهور او ختم می کنم، اللهم أظهر کلمته و اعل دعوته و انصره علی عدوه ...
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ آیه های منقول از کتاب مقدس را با آن تطبیق نموده توسط حاج صادق نخجوانی انجام گرفته و به تاریخ ربیع الثاني 1339 پایان یافته؛ 136، 14سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 10 -47]
hidāyat-uḍḍabṭ fī ‘ilm-il xaṭ
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
درباره قواعد و دستورات املائی که باید در نگارش عربی به کار بست، با اختصار در یک «مقدمه» و هفت «فائده» و یک «خاتمه»: المقدمة: في تحقیق متعلق الكتابة؛ فائده 1. في حروف الهجاء؛ 2. في الوقف علی الكلمة و عدمه؛ 3. في كتابة الهمزة؛ 4. في وصل الحروف و فصلها؛ 5. في مواضع زيادة الألف؛ 6. في مواضع ینقص الحروف من الكلمة؛ 7. في الألف التي تکتب بالیاء؛ الخاتمة: في بیان بعض ما ینبغی التنبيه علیه.
آغاز: الحمدلله مبدع الصور و الصلاة علی محمد و آله خیر البشر ... فلا یخفی أن القلم احد اللسانين
انجام: و یقبل عذری فیما عجلت مع ما أنا علیه من قلة الاسباب و مهاجرة الاحباب و اختلال الحال من کل باب، و الحمدلله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً.
چاپ: میراث حوزه اصفهان، دفتر هشتم، مرکز تحقیقات رایانه ای حوزه علمیه اصفهان، تابستان 1390ش، تحقیق و تصحیح عمار جبار کاظم، صص 267- 366
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کاشانی، حسن شریف بن علی، تا: 1309ق، جان کاشان؛ مجدول؛ 8گ (12ر-19ر)، 18 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 3 -129]
خط: نسخ، کا: ضیاء الدين بن نصر الله موسوی کاشانی، تا: 26 جمادی الاول 1312ق؛ 8گ (1پ-8پ)، اندازه: 11×17/5[سم ف: 3 -459]
hidāyat-uḍḍalīl ilā sawā’-is sabīl
مولوی صاحب، جواد
mowlavī sāheb,javād
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18717
آغاز: بسمله، الحمدلله و کفی و الصلوه علی عباده الذين اصطفی و عد پس مخفی نماند؛ انجام: و عدم اثبات سبب حرمان از خمس لعدم حصول البرائه گردیده
خط: نستعلیق شکسته، کا: کشمیری، محمد باقر بن احمد علی، تا: 1308 ق [رایانه ]
hedāyat-oz zemān
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17538
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 37 گ، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [رایانه]
hidāyat-uṭṭālib ilā usūl-il maḏāhib
در اثبات صانع و بحث در نبوت و امامت و مراتب نفس وجز اینها، مختصر با نقل اقوال بسیاری از فلاسفه و متکلمین و ملل مختلف اسلامی، گویا مؤلف اشعری مذهب باشد و گاهی به کتاب دیگر خود «الخلاصة» حوالت می دهد. این کتاب دارای یک «مقدمه» و سه «قسم» مشتمل بر ابواب و فصول: المقدمه: في المبادى و الامود العامة؛ قسم 1. في واجب الوجود لذاته و ما یلیق به من الصفات و الاسماء ؛ 2. في الأفعال؛ 3. في معرفة النفوس و افعالها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3370/1
آغاز: الحمدلله المتعالي عن ادراك العقول و الحواس المتقدس عن مشابهة الانواع و الاجناس و المنزه عن نیل الأوهام و القياس؛ انجام: فهذه هی المذاهب و الموفق إلى الحق هو الحق و الحمدلله رب العالمين والصلاة علی سیدنا محمد و آله اجمعین
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن حسن بن عبدالکریم علوی عسکری، تا: جمعه 9 ذیحجه 693ق، جا: نظامیه بغداد؛ مصحح؛ 41گ (1پ -41پ)، 23 سطر، اندازه: 19/5×10 سم [ف: 9 -144]
hidāyat-uṭṭālib ilā taḥṣīl-il maṭālib
جزایری، نصرالله بن ثنوان، ق 11 قمری
jazāyerī, nasr-ol-lāh ebn-e sanavān(- 17c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 24 رجب 1051ق
شرحی است مزجی با حواشی بسیار بر آن از خود شارح، بر رساله «واجبات الصلاة» محمد جواد بن سعد الله کاظمی، شاگرد شیخ بهائی، که در یک «مقدمه» و چند «باب» و یک «خاتمه» نگاشته شدهاست.
[الذريعه 179/25 ]
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 28
آغاز بالآفاق فضائلها فاستعنت الله علی ال توفیق و سألت الهداية الى طریق التحقيق و سمیته هداية الطالب إلى تحصیل المطالب ...؛ آغاز متن: الحمدلله الذي قصرت عن ادراك ذاته نوافذ الاقلام؛ انجام: و هذا آخر ما انتهینا علیه من تأليف شرح هذه الرسالة و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب ...
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: چهارشنبه 24 رجب 1051ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عبارت «منه سلمه الله»؛ مهر: «محمد علی بن محمد اسمعیل» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 156گ، 18 سطر، اندازه: 13/5 × 18/5 سم [ف: 1 -25]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 615 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 -230]
هدایت الطالبين - هزار مساله حساب
hedāyat-ot tālebīn = maktūbāt-e mojadad-e alef sānī šeyx ahmad sarhendī
فاروقی، احمد بن عبد الاحد، 971 - 1034 قمری
fārūqī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-ahad (1564 - 1625)
چاپ: هند، امرتسار، مجددی منشی نبی بخش، 1329ق، به اهتمام: خاکسار نور احمد
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5485/1-ف
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 79 MaIII. از فقیر محمد ابوسعید مجددی احمدی نقش بندی در 1230؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [فیلمها ف: 3 -159]
hedāya-tot tālebīn =īzāh-ot tarīga
علوی مجددی، شاه غلامعلی، - 1240 قمری
‘alavī mojaddadī, šāh qolām ‘alī(- 1825)
درباره بیعت و ارادت خود در خاندان قادریه و کسب سلوک در
گروه نقشبندیان و طریقه ذکر اسم ذات و نفی و اثبات. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله. بعد حمد و صلوة فقیر عبدالله المدعو بغلامعلی گزارش می نماید که بیست و دو ساله بودم که هدایت و عنایت الهي سبحانه شامل حال این فقیر گردید عنایت فیض مآب ... قیم طریقه احمد شمس الدين حبیب الله مظهر حضرت جان جانان رسانید و مستفید شرف بیعت ... در خاندان علیه قادریه گردانید. آن حضرت اگر چه افاده ... نسبت شریف نقشبندیه می فرمودند ... لیکن اجازت طریقه علیه قادریه از روح ..... حضرت غوث الثقلين ... نیز دارند.
انجام: اصلها ثابت و فرعها في السماء تمت الرسالة الشريفه المسماة بایضاح الطريقه تصنیف حضرت قطب السالكين ... عبدالله شاه غلام علی ... دلدار قوی از آن باش و مترس
[فهرستواره منزوی 138/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در صدر نسخه حاضر نام رساله با قلم قرمز «هداية الطالبين» و در رقم کاتب «ایضاح الطريقة» یاد شده؛ 21گ (130 -150پ)، 17 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [نشریه: 115-13 ]
آغاز: گاه خود بخود ظهور می کند و شوق و ذوق و سوختگی از لوازم آن خاندان است ... آداب نقشبندی و استعمال و اذکار و اشتغال این طریقه شریفه ... این فقیر ... حضرت غلام علی ... درین ایام سنه هزار و دو صد و دوازده است بتکلیف بعضی عزیزان این چند فواید از کلام مبارک خواجه خواجگان حضرت نقشبندیه و اکابر مجددیه ... التقاط نموده جمع کرده آمد؛ انجام: پسین بهتر است از نخستین و السلام علی من اتبع الهدي.
تذکر: در فهرست با عنوان «آداب و اذکار» و از غلامعلی باطنی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ 74گ (6 -79)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 13 -3213 ]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1406]
hedāyat-ot tālebīn
کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم، -1278 قمری
arbāsī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ebrāhīm( - 1862)
رساله ای فتوایی مشتمل بر کتب طهارت، صلات، زکات و خمس در دو «مقدمه» و یک «باب» و پنج «مقصد»: مقدمه اول: در اصول دین؛ مقدمه دوم: مکلف یا باید مجتهد باشد و یا از مجتهد تقلید نماید؛ باب 1. در عبادات، در آن پنج مقصد می باشد: 1) در طهارت، دارای سه مبحث و چندین مطلب و فصل، 2) کتاب الصلاة دارای شش مبحث و بیست و چهار فصل و دو مقدمه و سیزده مطلب، 3) در زکات مال و خمس دارای یک مقدمه و سه مبحث و یک باب و هشت فصل، 5) در روزه؛ فصل اول: در ماهیت روزه ...
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این مختصری است موسوم به هداية الطالبين بر وجه اختصار
[ريحانة الادب355/3 ]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی اشرف الأولين و الآخرين و علی آله الطيبين الطاهرين و بعد چنین گوید اقل خلیقه محمد مهدی ... که این مقصد ششم است در مناسک حج از هداية الطالبين بدان که حج شرعا عبارت است از افعالی چند که بجا آورده می شود در مشاعر مخصوصه؛ انجام: خاتمه مشتمل است بر چند فصل؛ فصل اول در بیان
شامل مقدمه، خاتمه و چند مقدمه در اعمال حج است. این رساله ششمین مقصد از کتاب «هداية الطالبين» کرباشی می باشد؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ گویا به خط مؤلف؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج، 47گ، 15سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 5 -173]
آغاز: برابر؛ انجام: از نماز و روزه ماه مبارک رمضان یا غیر آن بسبب عذر مثل مرض و سفر.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالکریم حسینی خوزانی، تا: 1258- 1265ق؛ 127گ (2ر -128پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 -169]
آغاز برابر؛ انجام: آنچه فوت شده است از پدر خود از روزه و نماز ماه مبارک رمضان یا غیر آن سبب عذر مثل مرض و سفر.
خط: نستعلیق، کا: احمد بن میرزا نظر مشهدی، تا: شنبه 14 جمادی الاول 1266ق؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338؛117گ، 15 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 20 -599]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف الأولين و الاخرين محمد و عترته الطاهرين المعصومين اما بعد؛ انجام: و واجب بر پسر بزرگ قضای آنچه فوت شده است از پدر خود از نماز و روزه ماه مبارک رمضان یا غیر آن بسبب عذر مثل مرض و سفر تمت.
خط: نسخ خوش، کا: محمد مسیح موسوی، تا: 5 شوال 1267ق، جا: تهران (احتمالا)؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 144گ، 15 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 10/5×10/8 سم [ف: 2 -198]
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد علی حسینی، تا: 1269ق [نشریه: 2 -134]
آغاز: بسمله، حمدله چنین گوید احقر عبادالله محمد مهدی بن العالم العلامه و المحقق المدقق الفهامه حجة الاسلام و المسلمين بین الطائفة الحاج محمد ابراهیم اعلی الله مقامه في دار النعيم
خط: نستعلیق، کا: سید احمد العلوي، تا: سه شنبه 20 ذیحجه 1273ق؛ 204گ، 14سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 8 -4876 ]
خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف قهفر چی، تا: یک شنبه 3 جماد۔ی الاول 1274ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 123گ (1پ-123ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 19 -89]
hedāya-tot tālebīn
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: 3 ذیحجه 1261ق؛ محل تأليف: یزد
در پاسخ برخی از فقهای یزد درباره سه مسأله: 1. شیعی و شیخی و ناجی و هالك؛ 2. اصول دین چهار است و چهارم آن رکن رابع؛ 3. حکایت عدد درصوم و افطار چیست. كفاية الراشدين از شیخ محمود بن جعفر میثمی عراقی (دح 1310ق) در رد این کتاب است.
آغاز: بسمله، ثنای بی منتها خداوندی سزاست جلت عظمته که ما را از تنگنای عدم بعرصه وجود رسانید و بر ما حلیه عقل و دانش پوشانید ... وبعد چنین گوید بنده اثیم کریم ابن ابراهیم که باعث بر تحریر این رساله
انجام: این مسئله که جمعی از علما تصدیق کرده اند آری سیعلم الذين ظلموا أي منقلب ینقلبون. در خانه اگر کس است یک حرف بس است. لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم و صلی الله ... یوم الدين. تمام شد بر دست مصنفش کریم ابن ابراهیم حامداً مصلياً مستغفراً در سیم ماه ذی حجه سنه هزار و دویست و شصت یک هجری.
چاپ: چند بار چاپ شده است؛ ایران، سنگی، بدون تاریخ، رقعی، 177ص
[الذريعة 181/25؛ نسخه های منزوی 1007/2؛ کتب مشایخ 198/2؛ فهرستواره منزوی 606/9 ]
شروح و حواشی:
1- كفاية الراشدين في الرد علی جماعة من المبتدعين؛ عراقی، محمود بن جعفر (1240 -1308ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1261ق؛ مصحح؛ 104گ (1پ -114)، 16 سطر (7×14)، اندازه: 10/5 ×17 سم [رایانه]
آغاز مردم به سبب آن تمجمج در شبهه قوی افتادند و در اضطراب شدید ماندند و کسانی که در دل ایشان مرضی بود؛
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حسن بحرانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از علی روحی با مداد، با اندکی از محمد حسن بن حاج ملاحسین خالی (؟) در 1270ق؛ 31 (1ر-31پ)، 18 -17 سطر (8×15 و 9/5 ×16/5 )، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20 -261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 92گ، 14سطر، اندازه: 15×21/4سم [ف: 21 -339]
خط: نسخ، کا: کرمانی، غلامعلی، تا: 25 جمادی الاول 1262ق؛ ابعاد متن: (6×15)، اندازه: 16×21 سم [ف: 16 -117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: حسین بن عبدالکریم، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 65گ، 19سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 -508]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 56گ (1پ -56ر)، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: -64]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: لطفعلی بن زین العابدين، تا: سلخ ربیع الاول 1266ق؛ مجدول؛ 70گ، 17 سطر (8×14/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: 1 -602]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 667
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 15 صفر 1267ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 70گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 8 -4868]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر دشت آبی، تا: 1269ق [نشریه: 7 -223]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شنبه ربیع الثاني 1276ق؛ جلد: میشن، 108گ (62پ -169ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 6 -109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: همدانی، محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل، تا پنج شنبه 9 رمضان 1296ق؛ 131گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [مؤيد: 3 -241]
آغاز بد کردار که دشمن دین مبین و مخرب آئین ... گوید بنده اثیم کریم بن ابراهیم که باعث بر تحریر این رساله آن شد که پس از آنکه در سنه 1261 هجری از درالامان کرمان؛ انجام: پس شما می کشید خود را و پاره ای را اخراج می کنید از شهرهاشان و اعانت همدیگر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 و 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 33 (6ر -38پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 44 -51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: اسماعیل بن عبدالمطلب سنقری، تا یک شنبه غره شعبان 1304 ق، به سفارش شکر الله خان؛ 123گ، 14سطر ( 6/5×12/5 )، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1 -269]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسوی، حسین بن ابراهیم، تا: ربیع الاول 1307ق؛ 87گ (87 -173)، 16 سطر (9×16)، اندازه 18×22سم [ف: 1 -18]
hedāya-tot tālebīn
جنتی، حسین بن محمد علی، - 1296 قمری
jannatī, hoseyn ebn-e mohammad ‘alī(- 1879)
در بیان احکام نماز از سید حسین بن حاج محمد علی جنتی کاشانی (- 1296 ق) وی از مجتهدین به نام کاشان بوده و جد پدری حاج سید ابوالقاسم کاشانی (- 1341ق) است.
[تاریخ اجتماعی کاشان حسن نراقی - 283؛ اعلام الشيعه (کرام البرره): 200 ]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2919
آغاز : الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام ... و بعد این جلد ثانی است از کتاب هداية الطالبين مصنف این بنده حقیر عاصی خاطی حسین بن محمد علی الحسيني الكاشاني؛ انجام: فصل اول در عمد است بدانکه هرگاه کسی عمداً ترک کند واجبی از واجبات نماز را خواه از اجزاء نماز باشد چون تكبيرة الإحرام یا قرائت اگر چه آیه ای از آیات حمد یا سوره یا رکوع یا سجود یا ذکر واجب انها یا طمأنينه یا تشهد یا سلام یا غیر اینها را.
دومین بخش رساله است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی از سپهر ثانی مشیر افخم کاشانیدر 1292؛ جلد: تیماج، 292ص، 15 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 10 -321]
hedāya-tot tālebīn
حسینی، حسن بن علی، ق13 قمری
hoseynī, hasan ebn-e ‘alī(- 19c)
رساله ای فتوایی مشتمل بر «مقدمه» و هشت «باب»: مقدمه: در بیان بعضی از مسایل تقلید؛ باب 1. در نماز و مقدمات آن؛ 2. افعال نماز؛ 3. مستحبات نماز؛ 4. مبطلات نماز؛ 5. مکروهات نماز؛ 6 و 7. خلل نماز؛ 8. نماز قضاء.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این رساله ایست در بیان جمله از احکام فروع دین نظر بخواهش جمع از متدینین.
شروح و حواشی:
1- هداية الطالبين (منتخب)؛ بیکانی، محمد صادق بن احمد (-13)
2- هداية الطالبين (مختصر)؛ خوانساری، محمد صادق بن محمد نصیر
مشتمل بر احکام تقلید و کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا؛ با خط خوردگی و افزودگی؛ 100گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 21 -309 ]
آغاز برابر؛ انجام: السلام علی جمیع انبیاء الله و رسله وملائکته، السلام علینا و علی عباد الله الصالحين
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با نسخه اصل مقابله شده با این عبارت: «الى هنا بلغ عرضا علی نسخة الاصل»؛ 81گ (71- 151)، 23 سطر ( 9/5×14/5 )، اندازه: 16×22سم [ف: 28 -529]
3 . اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 270
انجام: اعم از آنکه استبرائی که به جهت بول ذکر شد کرده باشد به اعتبار تعذر بول یا نه بنابر اصح مگر در صورتی که ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 125گ، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 1 -191]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين و بعد چنین گوید اقل؛ انجام: و اما نمازهای غیر یومیه پس اگر در شرع قضای آن واجب است، بر ولی او نیز قضای آن واجب خواهد بود مثل یومیه.
خط: نسخ، کا: حسن بن علی بن اسماعیل، تا: 27 شعبان 1265ق؛ در سال 1272ق توسط کاتب با نسخه اصل که به خط مؤلف بوده تصحیح و مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان ماه 1348ق؛ 205گ، 21 سطر، اندازه: 15×3/ 20سم [ف: 20 -598]
آغاز: برابر؛ انجام: در بیان چیزهائی که قطع سفر میشود بان و آن چند چیز است اول رسیدن
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1265 ق [رایانه]
آغاز: بسمله. و به نستعین حماله ... اما بعد چنین گوید اقل عبادالله حسن بن سید علی الحسيني مقصد دوم از مقاصد باب اول از ابواب رساله که حسب الخواهش جمعی از برادران ایمانی مرقوم گردید؛ انجام: اما نمازهای غیر یومیه پس اگر در شرع قضاء آن واجب است بر ولی او نیز قضالی آن واجب خواهد بود مثل یومیه. بخشی از رساله عملیه اصفهانی است در بیان عدد نمازهای واجب و جمله از نمازهای سنت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1269ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 103گ (279 ر-381پ)، 19 سطر (11×15/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 39 -94]
مشتمل بر کتاب الطهارة و الصلاة و الصوم و نماز مسافر؛ خط: نسخ، کا: میرزا حسین بن احمد کرمی، تا: 1272ق؛ 210گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 1 -137]
آغاز برابر؛ انجام: واجب خواهد بود مثل یومیه و لله الحمد علی اتمامه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13و14؛ 172گ، 24 سطر (8×14)، اندازه: 14×22سم [ف: 11 -2490]
آغاز: ؛
مشتمل بر قطعه ای از احکام نماز؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با گواهی تصحیح آن توسط مؤلف روی برگ اول به تاریخ 15 شوال 1261ق؛ 115گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 19- 371 ]
آغاز: الحمدلله رب العالمين، و الصلاة و السلام علی محمد وآله أجمعين ...
بی کا، بی تا [تراثنا: س 13 ش 4 -141]
آغاز برابر؛ انجام: واجب است بر ولی او نیز قضای آن واجب خواهد بود مثل یومیه.
مقدمه در مسائل تقلید و بابهایی در احکام طهارت و احکام نماز؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ روی برگ اول مؤلف نوشته که رساله مقابله شده و عمل به آن صحیح است به تاریخ 27 جمادی الثاني 1268ق؛ مهر: «سید حسن بن علی الحسيني» (بیضوی)؛ 211گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -341]
مشتمل بر احکام نماز می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، از روی نسخه مؤلف، محشی فتوایی با نشانی «ق»، با تصدیق مقابله و در صفحه آخر نیز آمده که نسخه با حواشی میر محمد حسین تطبیق شده و تصدیق تطبیق به تاریخ 3 جمادی الثاني 1273 دیده می شود؛ مهر بیضوی مؤلف در صفحه آخر به تاریخ جماد۔ی الاول 1274؛ تملک: میر سید علی بن محمد مهدی حسینی به تاریخ 19 شعبان 1295؛ 151گ، 18 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 9 -309]
hedāya-tot tālebīn (mx.) = moxtasar-e hedāya-tot tālebīn
پیکانی، محمد صادق بن احمد، ق13 قمری
peykānī, mohammad sādeq ebn-e ahmad(- 19c)
وابسته به: هداية الطالبين؛ حسینی، حسن بن علی(-قرن 13)
رساله مختصری است از بخش صلات و صوم و زکات فطره «هداية الطالبين» میر سید حسین که به دستور وی برای عمل مقلدانش تلخیص شده است.
آغاز: پرستش معبودی را سزاست که به مقتضای عنایت کامله و رحمت شامله سالکان مسلک هدایت و ناسکان سبیل سعادت را طریق عبادت آموخت؛ انجام: و ادفع عنا تبعات ما اکتسبناه في أيام العمر و الزمان المهلة بتعاطی التوفيق و تدارك الفقه.
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر موسوی، تا: 6 شوال 1267ق؛ 62گ، 18 سطر، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 22 -240 ]
آغاز: بسمله پرستش معبودی را سزاست که به مقتضای عنایت کامله و رحمت شامله سالکان مسالك هداية و
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در آخر نسخه دستخط محمد حسین بن سید علی حسینی مبنی بر جواز عمل بر این رساله که در جمادی الثانيه 1284 نگاشته شده؛ با نسخه اصلی مقابله شده؛ 90گ (151 -240)، 14سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 7 -4228]
hedāya-tot tālebīn (mx.) = moxtasar-e hedāya-tot tālebīn
خوانساری، محمد صادق بن محمد نصیر
xānsārī, mohammad sādeq ebn-e mohammad nasīr
وابسته به: هداية الطالبين؛ حسینی، حسن بن علی (-13)
مختصری است از بخش طهارت کتاب «هداية الطالبين» تأليف میر سید حسن. این تلخیص در زمان حیات سید حسن و برای عمل مقلدین صورت گرفته است. در فوق صفحه اول نسخه تحریر شده که این رساله بعد از آقا سید حسن بارأي آقا میر محمد حسین تطبیق شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8701/1 - 58/151
آغاز: بسمله الحمدلله علی انعامه والصلوة والسلام علی اشرف انبیائه الذي کلت الألسن عن ثنائه وبعد این مختصریست منتخب از رساله شریفه مبسوطه
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 شعبان 1268ق، جا: اصفهان مدرسه درب کوشک؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ 150گ (1 -150)، 15سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 7 -4228]
hedāyat-ot tālebīn
حسینی اصفهانی، محمد حسن بن محمد حسین، قر 13 قمری
hoseynī esfahānī, mohammad hasan ebn-e mohammad seyn(- 19c)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212 -1250ق)
رساله عملیه ای است در فروعات مسایل فقهی برای عمل مکلفین ساخته شده است. رساله عملیه دیگری از او که به نام فتحعلی شاه تأليف شده و به نام «مصابیح القلوب» موسوم است معرفی گردید.
آغاز: الحمدلله المحمود لالائه المشكور لنعمائه المعبود لکماله ... اما بعد چنین گوید تشنه لب زلال فیوضات ربانی
انجام: بعد از توبه کفاره می دهد و احتیاطا قضا می کند، و الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين.
آغاز: وعلی الأئمة من ذریته وعترته وسلالته صلوات الله علیهم اجمعین اما بعد چنین گوید تشنه لب زلال فیوضات ربانی و متعطش عین الحيوة تفضلات سبحانی محمدحسن؛ انجام: بدانکه هر چه روزه را نیز باطل می سازد اعتکاف را نیز باطل می سازد ... وهر دو معتکف باشند وجماع کنند به اکراه دو کفاره می دهد مرد و بعضی گفته اند که چهار وبعضی سه واین احوط است وسنت است
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مذهب ومرصع ؛ 283گ، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8 -4868]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 220 گ، 19سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 23 -43]
آغاز: برابر؛ انجام: قسم چهارم روزه مکروه است و آن چهار است.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 185 گ، 25 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 111-2 ]
hedāya-tot tālebīn
صوفی نقشبندی، ابوسعید محمد، ق13 قمری
sūfī naqšbandī, abūsa‘īd mohammad(- 19c)
تاریخ تأليف: 1230ق؛ محل تأليف: لکنهو
در اسرار و آداب طریقه فاروقیه و شرح و ارادت و احوال و تاریخچه سلوک. مؤلف در محرم 1225 ق در دهلی به خدمت حضرت شاہ غلام علی عبدالله احمدی تشرف یافته و در جمادی الثانيه همان سال اجازت نامه تلقین ذکر از شاه غلام علی عبدالله دریافت داشت (مؤلف متن دو اجازت نامه ای را که از قطب خویش دریافت کرده عینا نقل می کند). در دیباچه می گوید به هنگامی که در لکهنو بوده، این رساله را به خواهش یاران، در سیر و سلوک نقشبندیان، در هشت «فصل» نگاشته است: 1. الطايف عشره؛ 2. سیر و سلوک در دایره ولایت صغری می شود؛ 3. ولایت کبری و فنا؛ 4. ولایت علیا و سیر عناصر صوری؛ 5. کمالات اعنی کمالات نبوت و اولوالعزم؛ 6. حقایق الهيه که حقیقت کعبه و قرآن و صلات است؛ 7. بعضی مقامات که از راه سلوک علیحده افتاده؛ 8. حقایق انبیاء. در این کتاب از عده ای از متصوفه آن عصر یاد شده مانند محمد معصوم فرزند احمد فاروق هندی، میرزا صاحب قبله و مولانا خالد رومی و بشارت الله به راغی و نیز از پاره ای از مشایخ قادری و چشتی.
آغاز: بسمله. بعد از حمد و صلوة کمینه درویشان بلک ننگ و عار ایشان فقیر ابی سعید مجددی نسبا و طريقة ... می نماید که بعضی از یاران طریقت .. متصدع گردیدند آن چه در راه سلوک از اسرار و ارادت کشفا و وجدانا دریافته ای ...
چاپ: نسخه های خطی این کتاب در کتابخانه های شبه قاره فراوان است و به چاپ رسیده و چند ترجمه اردو از آن نیز چاپ شده است.
[فهرستواره منزوی 1091/8؛ فهرست مشترک پاکستان 2119/3 -2122]
آغاز: برابر؛ مؤلف در پایان رساله، اجازت نامه دوم را که از شاه غلام علی دریافت داشته و پس از آن تقریظ او را بر این رساله می آورد. در پایان رساله چنین آمده: «راقم گوید که بعد از ترقیم، این رساله را در حضور پیر دستگیر بمردم بعد از مطالعه این عبارات ترقیم فرمودند ... بسمله. الحمدلله ... فقیر عبدالله معروف به غلام علی عفه عنه این رساله را مطالعه نموده ... الله تعالی به واسطه پیران کبار ایشان را وسیله شیوع طریقه احمدیه ... نماید ... چنان که آبای کرام ایشان ... مرشد و مروج این طریقه ... فرموده است ... ذکر واسطه آن منعم است الحمدلله ... تمت الرساله المسماة به هداية الطالبين تصنیف شیخنا ... محمد ابی سعید النقشبني واحدی النسب رضی عنه ... سنه 1285 خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 31گ (99پ -129پ)، 17سطر،
اندازه: 14× 21/5 سم [نشریه: 13 -114]
آغاز: برابر؛ انجام: بتو کل و رضا و تسلیم باید پرداخت و الحمدالله اولا و آخرا والصلوة علی رسوله محمد و آله و أصحابه ... [انجام تقریظ ] آری اظهار نعمت و شکر منعم ضروری است الحمدالله و الصلوة علی سیدنا محمد و آله و أصحابه البركات الزاكيات.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 9 10(ردیف 162)؛ خط: نستعلیق، کا: نورالحسن، تا: سه شنبه 13 ربیع الأول 1300ق؛ مؤلف متن اجازه شاه غلام علی مجددی و تقریظ او را در آخر کتاب آورده، مقابله با اصل شده است، انجامه کاتب: «رساله هذا بخط بی ربط نورالحسن کان الله تعالی له که در یکی دو ساعت بیش از یک شب بتمام رسانیده و مقابله نموده شد ...»؛ 98ص، 17سطر [عکسی ف: 5 -190]
hedāya-tot tālebīn
کاشانی، محمد تقی بن عبدالرحیم، ق13 قمری
āšānī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 19c)
تاریخ تأليف: 1285ق
در اصول دین در 5 «باب» هر بابی در چند «فصل»؛ جز مؤلف هداية المسترشدين محمد تقی بن عبدالرحیم رازی سپاهانی (- 1248 ق) است.
چاپ: چاپ سنگی شده است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3268
از باب سوم در بیان نبوت است تا عنوان باب چهارم بیان امامت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی؛ در صفحه عنوان آمده «نسخه اصل نبوت هداية الطالبين تصنیف حقیر»؛ 93گ، 15 سطر ( 7×12/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 11 -2238]
hedāyat-ot tālebīn
سراج الدين عثمان
serāj-od-dīn 'osmān
در آداب و اسرار طریقه نقشبندیه رایج در هند (پیروان شیخ احمد فاروقی سرهندی).
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 731/2
آغاز: الحمدلله الذي هدانا ... اما بعد درین روزها از طرف بعضی اعزه در خصوص این که در بین مشایخ و بزرگانی ... در حضرت دارالسلطنه .. نقشبندیه مجددیه ... مخالفت واقع شده بود اشارت رفته بود که این مسکین بی بضاعت چند ورقی را در آن باب بنویسد که موجب قطع انزاع متنازعین گردد ... اگر چه رسال در حل مسائل این طریقه علیه ... بسیارند و طریق حصول ... به قراری که دست به دست از بزرگان این خاندان به این مسکین رسیده است اول ذکر است دوم مراقبه و سوم طریقه رابطه؛ انجام: و عالم به نور هدایت و ارشاد وی به واسطه او بلا واسطة منور گردید کما لایخفی ... و صلی الله علی مصدر الرسالة و خاتم کل مقاله محمد و آله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6گ (94 -99)، 17سطر، اندازه: 14×21/5 سم[نشریه: 13 -114]
hedāya-tot tālebīn
ساوجی، محمد تقی بن علی مدد، - 1338 قمری
sāvajī, mohammad taqī ebn-e ‘alī madad(- 1920)
کتابی است مفصل استدلالی در اصول اعتقادیه خمسه در پنج باب، و نسخه حاضر دارای باب چهارم است که در امامت می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 475
آغاز: باب چهارم در بیان امامت است بدانکه امامت بر دو قسم است اول امامت مطلقه؛ انجام: و موضع شهادت و دفن ایشان همه را در رساله هدایت الشيعه ذکر نموده ایم، باب پنجم در بیان اثبات معاد است
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافه؛ تملک: صفائی خونساری (سید مصطفی خونساری) با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 234 گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 -80 ]
hedāya-tot tālebīn
حسن بن عبد الوهاب، قرن 14 قمری
hasan ebn-e 'abd-ol-vahhāb(- 20c)
نویسنده می گوید سال هاست که با کلمات عرفا محشورم ومدت هاست که از خوان کرم مولانا برخوردار از این جهت بر آن شدم تا کتابی درباره مشکلات کار مولانا بنگارم و دشواری های مثنوی معنوی به خصوص استفاضات خود را در این رشته به تحریر در آورم و نشان دهم که این منبع چقدر سرشار از افادات الهي است، سرانجام این کوشش این کتاب شد که در آن مطالب بسیار دقیقی از عرفان مولانا دیده می شود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2621/1
آغاز: بسمله، حمد افزون از وهم و قیاس یگانه بیمانندی را برازنده و سزاست؛ انجام: ختم کلام باین فرداست: غرض توئی ز وجود همه جهان ورنه لما یکون في الكون کائن لولاك
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، حسن، تا: قرن 13؛ 145ص (1 -145)، 11سطر (7/5×14)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 6 -170]
hedāya-tot tālebīn
ضیاء الأطباء، حیدر علی بن محمد علی بیگی، قرن 4 قمری
zīyā’-ol-atebbā’, heydar‘alī ebn-e mohammad ‘alī ayg( - 20c)
وابسته به: موجز القانون = الموجز في الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607 -687ق)
حواشی است که مؤلف به فارسی بر کتاب «الموجز» نگاشته و طرق علاج هر دردی را فقط به فارسی آورده است
گلپایگان؛ امام جمعه، محمد حسن؛ شماره نسخه: 31/2
آغاز: چنین معروض می دارد این فقیر بی بضاعت ... که چون این کتاب موسوم به هداية الطالبين
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 223گ (37پ -259ر)، اندازه 17/5×21 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -142]
hedāya-tot tālebīn
برای: سید محمد باقر حسینی
تاریخ تأليف: شنبه 10 صفر 1259ق
در تشویق به فراگرفتن علم و بیان آداب تعلم وتعلیم و شرایط استاد و شاگرد، با نقل بعضی از احادیث و گفته های بزرگان و حکما، ضمن عناوین «هداية، هداية» برای برادرش سید محمد باقر حسینی که شاگرد وی نیز بوده، نوشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9591/4
آغاز: الحمد لله جعل النجاة في العلم و العقل و الهلاك في الجحود و الحمق والسفه و الجهل و الصلاة علی خیر من بعث للأمر بالاحسان و العدل؛ انجام: و الترحم علی في حیاتی و بعد مماتی هذه وصیتی اليك و الله حفیظ علیك ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 19گ (53پ -71پ)، 22 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 24 -326]
hedāya-tot tālebīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25135
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
hedāya-tot tālebīn
اهداء به: امیر سید علی ابی القاسم
گزیده ای است از مثنوی مولوی، در 25 «فصل» با فهرست و مقدمه نثری.
آغاز: پس از بسمله، الحمدلله الذي اضمحلت في بیداء احدیته تعین الأسماء و الصفات الاعظم و توقضت حول سرادقات جلاله ارواح العقلاء الكل المعظم ... الفصل الأول في العشق: بشنو از نی چون حکایت میکند ** وز جدایی ها شکایت میکند؛ انجام دست خایی بعد از آن که ای دریغ ** این چنین ماهی بداند رزیر میخ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 127ص (127-1)، ابعاد متن: 8×12، اندازه: 13×18 سم [سنا: ف: 2 -87]
hedāyat-ot tālebīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27109
بی کا، بی تا، خریداری از پوراندخت اربابی [رایانه]
hidāyat-uţtālibīn ilā șirāț-il mustaqīm
عبد الحميد بن عبد المجيد، ق13 قمری
‘abd-ol-hamīd ebn-e ‘abd-ol-majīd(- 19c)
کتابی است نسبتاً مفصل در اثبات امامت حضرت علی علیه السلام همراه با نقل و نقد کتب اهل سنت خصوصاً شرح ابن ابی الحديد بر نهج البلاغة مشتمل بر پنج «باب» دارای فصول و دو «فائده» و یک «خاتمه»: باب 1. دارای دو فصل: 1) اعلم ان التقليد في أصول الدين مع التمكين من الجتهاد من أقبح الأمور عند العقلا، 2) در نقد حدیثی مجعول در فضائل خلفای ثلاثه؛ باب 2. دارای دو فصل: 1) در عصمت انبیاء، 2) در ذکر روایاتی چند از نصوص اهل سنت در خلافت امیر المومنين علی علیه السلام؛ باب 3. و اعلم ایضا ان القول بخلافة أبي بکر لا یمکن الا بعد انکار ما اثبته اهل النظر بالعقل و النقل من وجوب نصب الامام علی الله؛ باب 4. فاعلم ان السنة في قبال هذه النصوص علی اقسام فمنهم من أنصف ولم ینکر النص و ... باب 5. دارای چند فصل: 1) اعلم ان من جمله الأدلة الواضحة ... ان امیرالمومنین علیه السلام کان یقول ان الحق لی دونهم ... و اما فائدتان؛ خاتمه در تکمیل بحثهای مطرح شده می باشد و عنوان قابل ذکری ندارد. با توجه به نقل مؤلف از کتاب شریف اثبات الهداة شیخ حر عاملی و تاریخ کتابت نسخه ، مؤلف از دانشمندان قرن 12 و 13 بوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16318/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول العبد ... ان الله و له الحمد انشأني في الاسلام و رایت اختلاف المسلمين في الامام و اوقفت نفسی موقف من لو رای و العياذ بالله ان الحق في غیر دین الاسلام لاتبعه ... فرایت ان کل من له ادنی شعور ... صار بصيراً و اتضح عنده الامر کوضوح الشمس و ظهر لدیه ان الحق مع علی علیه السلام؛ انجام: قدحهم في آدم و اثباتهم معصیته و مناظر تھم من ینکر ذلك فهو دأبهم ... انتهی ما قصدنا من شرح النهج.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن احمد انبوهی، تا: 1311ق؛ مصحح؛ 254گ، 21 سطر (10×15/5) [ف: 42741]
hedāyat-ottālibīn bi-š.-i gunyat-ul mukallafīn fī usūl-id
وابسته به: غنية المكلفين في أصول الدين
شرحی است مزجی بر رساله «غنية المكلفين في اصول الدين» خود مؤلف. وی از عالمان قرن دهم است. کاتب نسخه مرعشے در پایان نسخه می نویسد: «این نسخه یا بخشی از آن بر مصنف قرائت شده و با توجه به یادداشتی که در آغاز نسخه آمده (نظر فیه و دعا لصاحبه و مصنفة حسین العميد الحسيني) ممکن است مؤلف، همین عمیدی باشد. در طبقات اعلام الشيعة، قرن 10ق، از حسین عمیدی نام برده شده و شاید همین حسین عمیدی حسینی باشد. در الذريعة فقط نام کتاب ثبت شده و به مؤلف آن اشاره نشده است. از نصیرالدین طوسی و نصیرالدین کاشی (صاحب شرح تجرید) در این کتاب نیز نام بردهشده است. در آغاز نسخه مرعشی یادداشتی آمده و در آن، تاریخ درگذشت سید حسین بن احمد بن کمال در سال 953ق دانست شده و مشخص نیست این سید حسین با مؤلف کتاب حاضر چه ارتباطی دارد. اصل غنية المكلفين در مجموعه میراث اسلامی ایران (509/8 ) به چاپ رسیده است.
آغاز: ان اولی ما سطر من جواهر الكلام و احسن ما خطر في خواطر الأنام حد موجود تفرد بالازلية ... اما بعد فانی بعد ان الفت الرسال الموسومة بغنیظ المكلفين في أصول الدين و کانت قليلة اللفظ كثيرة المعني معشبة الرياض ... طلب منی بعض الأصحاب ... فشرحتها شرحا مشتملا علی حل الفاظها و ایضاح معانیها ... رسمته بهداية الطالبين ... قال بسم ... اقتدار بکتابه العزيز و اتبا عالقول النبي صل الله علیه و آله وسلم ...
انجام: و یجب أن لا ینتقل الى الاصعب مع انجاح الاسهل و هذا آخر ما اردناه و نهایه ما قصدناه و الحمدلله علی الاتمام ... ما ادر صبح واسفر ظلام و اضحك زهر و ابکا الغمام و المسؤل ممن نظر بعین الانصاف ان یصلح ماعساه أن یجده فیه من الخلل و النقصان او یستره بذیل العفوو الغفران فالعفو عند کرام الناس مامول
465/5 ؛ طبقات اعلام [الذريعة 181/25 و 69/16 ؛ معجم التراث الكلامي 465/5؛ طبقات اعلام الشيعة، قرن 10 ه ص 68]
آغاز و انجام: برابر؛ و افق الفراغ من کابتها ظهر یوم السبت اول یوم من شهر ذی القعده شهور سنه خمسین و تسعمائة و الحمدلله ... علی ید ... محمد بن ابراهیم البحراني.
خط: نسخ، کا: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم، تا: شنبه آذیقعده 952ق؛ محشی؛ 118ص، 11 سطر (6/5×9 )، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 65-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم، تا: 6 ربیع الأول 952ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله، منه سلمه الله» و غیر آن؛ مهر: «محمد نبی الله علی ولی الله الفقير شیخ محمد» (دایره ای)؛ 62گ (135-74)، 11 سطر، اندازه: 6/5×10 سم [ف: [695-34 ]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف بن علم بحرینی بلداً و عراد من سماهیج منشاً، تا: 984ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 11گ (112 -122)، اندازه: 15×20سم [ف: 1 -99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1224ق؛ 55ص (55-1)، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 10 -139]
hidāyat-uṭṭālibīn fī ma‘rifat-i āsār-iṣṣādiqīn
وابسته به: المختصر النافع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602 -676ق)
محل تأليف: مشهد مقدس
شرحی است بر کتاب مختصر النافع محقق حلی که تا بحث نجاست بئر ادامه یافته است. مؤلف در مشهد مقدس سکونت داشته و به مباحثه در مجلس «صفی آل محمد عمدة السادات» اشتغال داشته و به درخواست فرزندش این شرح را نگاشته و در آن از نهایه علامه و ذکری الشيعه نقل می کند. نام این شرح در الذريعه و کتب دیگر یافت نشد.
اصفهان؛ ابوالبرکات؛ رضا؛ شماره نسخه: 1/ 40
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 39گ (2پ-40ر)، 17 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -41]
hedāyat-ot tālebīn fī maʻrefat-e osūl-ed dīn
دامغانی، محمد باقر بن علی اکبر، ق 14 قمری
dāmqānī, mohammad bāqer ebn-e ‘alī akbar(- 20c)
تاریخ تأليف: شب جمعه 25 ذیقعده 1284ق
در بیان اصول دین در یک «مقدمه و پنج «باب» و «خاتمه».
دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: 131
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد چنین گوید خادم شریعت غراء محمدی ... که مخفی و پوشیده نیست؛ انجام: و لسوف یعطیك ربك فترضی و آله الطاهرين صلواتك علیهم أجمعين الى یوم الدين آمین یا رب العالمين
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 7 ذیقعده 1285ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 268گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: - 240]
hedāyat-ot tālebīn fi maʻrefat-el anbīyā’-el ma‘sūmīn va-l a'emmat-el hādīn
سبزواری، هادی بن مهدی، 1212 - 1289 قمری
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار (1264 -1313ق) و وزیرش آقاخان نوری
تاریخ تأليف: 8 رجب 1274ق
رساله ای است استدلالی در نبوت و امامت در دو «باب»، هر باب بر چند فصل و هر فصل بر چند «هدایت»: باب 1. در نبوت؛ باب 2. در امامت. مؤلف این رساله را به خواست ناصرالدین شاه قاجار تأليف کرده و بنا بر توصیه میرزا آقا خان نوری - که در آن وقت صدر اعظم بوده است - آن را موجز و به زبان فارسی و نزدیک به افهام عامه نگاشته است.
آغاز: بسمله. سپاس ایزدی را که آنجا که او موجود است هیچ موجودی را وجودی نیستو در مشهد شهودی که او مشهود است هیچ شاهدی را نمودی نه ... اما بعد چنین گوید العبد المفتاق ... الهادي بن مهدی السبزواري.
انجام: پس او است قائم بذاته بقول مطلق فهو القيوم تعالی شانه و القائم قائم به و هو القيم بامره غیبا و شهاده و الحمدلله اولا واخرا و العظمة له باطنا و ظاهرا و الصلوة و السلام علی محمد وآله دائما متواترا.
[الذريعة 182/25 ؛ اعیان الشيعة 234/10 - 235؛ مجله جلوه 284/1 و 195/2؛ فهرستواره منزوی 1831/3 و 607/9 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد، تا: قرن 13؛ 139ص (2 -140)، 14و23 سطر، اندازه: 10/5 ×16/5 سم [ف: 10 -1686]
آغاز برابر؛ انجام: وجوب نصب اما بر خدای تخصیص ندارد به زمانی دون زمانی بلکه همیشه باید امام معصوم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 83گ، 16سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 5 -629]
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد، تا: رجب 1257ق؛ جلد: تیماج سبز، 89گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 16 -28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، کا: غلام علی مازندرانی، تا: 21 صفر 1273ق؛ واقف: علی زرین قلم، دی 1356؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 15 -301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ واقف: ادیب بجنوردی، جلد: تیماج، 180 گ، 9سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 11 -428]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: تیماج، 85گ، 12سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 11 -429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 8 رجب (یا رمضان)1274ق؛ 105گ (2پ-106ر)، 10سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [مؤيد: 3 -246 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو تراب، تا: 21 ربیع الاول 1276ق؛ مهر: «یا ابو تراب» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 74گ (159پ -232پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 -307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: جمادی الاول 1276ق؛ واقف: محمود فرخ، فروردین 1329؛ 100گ، 7سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 11 -427]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسی بن حسن نیشابوری، تا: شعبان 1276ق؛ 109گ، 10 سطر (7×11)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 1 -601]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 666
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن جعفر قلی شکوری گیلانی، تا: رجب 1277ق؛ با یک سرلوح بسیار زیبا، مجدول؛ 124گ، 9سد (6×13)، اندازه: 11/5 ×16 سم [ف: 11 -302 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سبزواری، تا: 1278ق؛ جلد: تیماج، 80گ (1پ -80پ)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 22 -234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خراسانی، آقا بزرگ، تا: شوال 1278ق؛ 69گ (1پ-69پ)، 15 سطر، اندازه: 14/8×21/4 سم [ف: 8 -127]
آغاز: بذات اقدس اوست
خط: نسخ، کا: حیران، تا: رجب 1279ق؛ افتادگی: آغاز؛ 118گ، 9سطر (7×11)، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 -1249]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4شعبان 1280ق، برای آقا ابوالقاسم شهیر به ملاباش؛ محشی از مؤلف با نشان «منه سلمه الله»؛ تملک: ریحان الله موسوی در ربیع الاول 1316ق؛ جلد: تیماج، 57گ، 15سطر ( 6/5×12/5 )، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 31 -421]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن حسن بن محمد، تا: جمادی الثاني 1281ق؛ 79گ (1پ -79ر)، اندازه: 10×17 سم [ف: -19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمد، تا: جمادی الاول 1284ق؛ یادداشت انتقال این نسخه به محمد علی اصفهانی 1322ق؛ 89گ، 14سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 32 -66]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: صفر 1288ق؛ جلد: تیماج، 94ص (1 -94)، 20سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 32 -318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: حاجی محمد قلی، تا: 1289ق، به دستور میرزا حسین منشی؛ جلد: تیماج، 75گ، 12سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2 -160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اسمعیل جفری، تا: 1292ق؛ 76گ (1 -76)، 16سطر (6×12/5)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 3 -879]
پاره ای است از این رساله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1316ق؛ 3گ (59ر-57ر) [ف: 5 -758]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: تقدیسی تفرشی، حسن، تا: 1361ق؛ 91گ، 13 سطر (8×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 3- 638]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 42گ، 17سطر، اندازه: 15/5 ×21/5سم [ف: 2 -493]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در پایان دو بند شعر فارسی سبزواری است به نستعلیق ریز که باید یکی از شاگردان او در زمان او نوشته باشد، پس این مجموعه بایستی از زمان خود سبزواری باشد [ف: 39-3 ]
hedāya-tot tālebīn va eršād-or rāqibīn
بهبهانی، محمود بن محمد علی، 1200 - 1271 قمری
behbahānī, mahmūd ebn-e mohammad “alī (1786 - 1855)
تاریخ تأليف: شعبان 1237ق
در اصول دین و بیان اعتقادات و معارف الهي و نقل آراء گروهی از محققین و مبطلین، در یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه: در جمله ای از نصایح و مواعظ اخلاقی؛ فصل 1. اثبات واجب الوجود؛ 2. در توحید واجب تعالی؛ 3. در اشارت به جمله ای از اقوال کفار؛ 4. نبوت، دارای پنج مطلب؛ 5. امامت، دارای چهار مطلب؛ خاتمه: در روایات متعلق به امام زمان (عج). (سید احمد اشکوری)
آغاز: حمد و سپاس و ثنا و ستایش بیقیاس بر واجب الوجود و فیاض الجودي راست که اشعه انوار او و بهر ذره تافته و از خوان احسان و نعم بی پایان او هر بی نوائی نوائی یافته و هر ...
انجام: اللهم قر اعینا بالنظر الى وجهه الدري المضي، و ادخلنا تحت لوائه في الدنيا و الاخره آمین آمین یا رب العالمين ولکن هذا آخرما اردناه ایراده في هذه الرسالة الشريفة المنيفة تمت.
[الذريعة 182/25؛ فهرستواره منزوی 608/9 ]
آغاز برابر؛ انجامشروع در احکام شرعیه فرعیه نماییم بفضل الله و حسن توفیقاته اللهم منك التوفيق و الاعانة
خط: نسخ، کا: دولت قاجار، محمد علی بن فتحعلی، تا: 18 رمضان 1235ق، برای محمد علی میرزا دولتشاه فرمانروای کرمانشاه؛ مصحح، در پایان تقریظی است از احمد بن ابوالفتح شریفی حسینی فلوجی سپاهانی؛ جلد: تیماج، 82گ، 17سطر ( 9×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 9 -1386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1237ق؛ تملک: فضل الله حسینی شیرازی؛ مهر: «الراجي فضل الله الحسيني» (مربع) به تاریخ 1242ق؛ مهر: «شعاع» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 136 گ، 17سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 5 -2288]
آغاز: برابر؛ انجام: بسبب او دین حق را بر همه ادیان اگر چه مشرکین را بد آید تا آخر حدیث ...
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 20 جمادی الثاني 1239ق؛ محشی از حیدر قلی قاجار نهاوندی به خط خودش و به تاریخ 1290؛ 152گ (1پ -152ر)، 17سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 -372]
کا: طباطبایی بیدگلی کاشانی، محمد علی، تا: 24 جمادی الأول 1239ق؛ از روی نسخه مؤلف [دلیل المخطوطات: 1 -169]
آغاز: برابر؛ انجام: به سبب او دین حق را بر همه ادیان اگر چه مشرکین را بد آید تا آخر حدیث ...
خط: نستعلیق، کا: نوری، ولی الله، تا: 23 صفر 1254ق؛ مهر: «محمد علی» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 146 گ، 17سطر، اندازه: 13×22سم [محدث ارموی مخ: 3 -1653]
hedāya-tot tebb
در آنچه طبیب لازم است بداند در شانزده «تنبیه»: 1. در آنچه قبل از معالجه بر معالج لازم است بداند، در پانزده امر؛ 2. در کیفیت معالجه؛ 3. در آنچه دانستن و رعایت آن در ضعف مسهلات و ترتیب ادویه مسهله واجب است، در چهارده امر؛ 4. در اسباب تولد صفرا و علامات غلبه آن نضج و استفراغ؛ 5. در اسباب تولد بلغم و علامات غلبه آن نضج و استفراغ آن؛ 6. در اسباب تولد سودا و علامات کثرت آن و منضجات و مسهلات آن از مفرده و مرکبه و معدلات مزاجی که بعد از تنبیه نافع بود؛ 7. در منضجات و مسهلاتی که زیاده بر یک خلط استفراغ کنند هر گاه ماده مرض مرکب از دو خط یا بیشتر باشد؛ 8. در قتل و اخراج انواع دیدان؛ 9. در تدارک عوارضی که بعضی از اوقات شاربان مسهل زا عاربض می شود؛ 10. در کیفیت اختیار و استعمال ماء الجبن و بیخ، پادزهر و جدوار و تریاق و فاروقو ایارجات کبار و ترتیب خوردن حب سیماب و بیان نسخ مرکبات مشهوره؛ 11. در اسباب تولد ریاح و علامات غلبه آن و کسر و تحلیل آن؛ 12. در اسباب تولد سدد و علامات حدوث و بیان مفتحات آن؛ 13. در اشاره به کیفیت اسهال و مداوای آن و بیان ادویه حابسه از مفرده و مرکبه؛ 14. در نسخه حاضر افتاده است.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 52
آغاز: اینکتاب مشتمل است بر شانزده تنبیه تنبیه اول در بیان آنچه قبل از معالجه بر معالج واجب است و آن پانزده امر است؛ انجام: این قرن ایل محرق وی دو مثقال با کتیرا اسهال مزمن ببندد باقلا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 58گ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 1 -48]
hedāya-tot tarīq
مشهدی، محمد قاسم بن محمد، ق 11 قمری
mašhadī, mohammad qāsem ebn-e mohammad(- 17c)
درباره غیبت و اظهار عیوب مردم و تخویف و نهی شارع از آن، در «مقدمه» و پنج «باب» و «خاتمه»: مقدمه در تعریف غیبت و برخی از تخویف و ترهیب؛ باب 1. اقسام غیبت؛ 2. استماع غیبت؛ 3. مواضع تجویز غیبت؛ 4. علاج غیبت؛ 5. کفارات اغتیاب و برائت ذمت مصاب از اثم و معصیت آن.
آغاز: بسمله. چنین گوید بنده محتاج مغفرت حضرت سرمدی محمد قاسم بن حاجی محمد مشهدی که چون چنین مترا ای شد که فوا مجالس جلیه عوام و محافل خفیه خواص انام که ظاهر خود را به زیور علم و فضل آراسته اند و باطن
انجام: و زبان را از تذکار عیوب مردمان نگاه دارند اللهم افتح الخير واختم الخير و اجعل عاقبة أمورنا بالخیر یا ارحم الراحمين
[فهرستواره منزوی 693/6 ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 46گ (2پ -47پ)، 15سطر (6×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 16 -434]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 69گ (3پ - 71پ)، 13 سطر (6×11/5)، اندازه: 12×18سم [ف: -738]
hidāyat-uṭṭarīq wa nihāyat-ut taḥqīq
حسینی، محمد علی بن سید رضا
hoseynī, mohammad ‘alī ebn-e seyyed rezā
رساله مفصلی است در خواص جدول سباعی رباعی در علم جفر وطریق پیدا کردن مستحصله و کیفیت سؤال و اخذ جواب از جداول جفر در یک «مقدمه» و پنج «فصل». .
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7592 -51/52
آغاز: الحمد لله الذي علم بالقلم و علم الانسان ما لم یعلم ... وبعد ... هذه رسالة وجيزة في الجفر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 96گ، 12 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 8 -4869]
هداية العارفين - هداية العالمين
hedāyat-ol ‘ārefin
ابن همام شیرازی، قرن 10 قمری
ebn-e hammām-e šīrāzī(- 16c)
کتاب هداية العارفين که چهار اربعین می باشد در شرح احادیث حضرت رسالت مشتمل بر ده باب که به طرز بدیع و نادرست که هر باب ترتیب عدد شامل حدیثی است، مطابق با آن عدد مثلاً حدیث پنجم در امر به پنج چیز یا ترک پنج چیز می باشد که احادیث متعددی در این باب نقل نموده و قس علیهذا که در اینکار ابتکاری خرج داده و رنجی برده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2654/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 103ص (472 -574)، 19سطر (6×14) [ف: 10 -1525]
hādāyat-ul ‘ālamīn
مجلسی، عزیزالله بن محمد تقی، -1163 قمری
majlesī, ‘azīz-ol-lāh ebn-e mohammad taqī(- 1750)
اهدا به: موتمن الممالك شجاع الدين محمد خان اسد جنگ
تاریخ تأليف: 1142ق؛ محل تأليف: مقصود آباد بنگاله
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل آیاته البينات سببا و دلیلا لهداية العالمين و صیر دلالاته الواضحات آية و حجة علی الجاحدين ... و بعد چنین گوید المتهدي بهداية محمد و آله واوصیاه. ابن المولي محمد تقی المجلسي ...
انجام: تاریخ تمامی و کمال آن کملت هداية العالمين به گوش هوش رسیده و قامت امتیاز ... و الصلا علی نبیه و اهل ولایته
[الذريعه 184/25 ؛ طبقات اعلام الشيعه قرن 12ص 483؛ فهرستواره منزوی608/9 ]
کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 68ص (1 -68)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 5 -479]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1142ق؛ 4گ (29پ -32)، 22سطر (12×20)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 17 -438]
آغاز: برابرانجام: و کمالات او از علم و فصاحت و بلاغت ... عبادت و مانند.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1126ق؛ افتادگی: انجام؛ 73ص (71- 143)، 21 سطر، اندازه: 12/5 × 23/5 سم [ف: 32 -206]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -265]
hidāyat-ul 'āmil bi-r-rub-il kāmil = al-muqanțarāt = ar-rub“-ul kāmil = hidyat-ul ‘āmil
ابن شاطر، علی بن ابراهیم، 704؟ - 777 قمری
ebn-e šāter, ‘alī-ye bn-e ebrāhīm (1305 - 1376)
مختصری است کوتاه در چگونگی استفاده از آلت نجومی معروف به «الربع الكامل» در یک «مقدمه» و پانزده «باب»: المقدمة: في تسمية الرسوم؛ باب 1. في معرفة أخذ الارتفاع؛ 2. معرفة درجة الشمس؛ 3. معرفة الميل و الغاية؛ 4. معرفة نصف القوس و نصف الفضلة؛ 5. معرفة سمتی المشرق و المغرب؛ 6. معرفة الارتفاع الذي لا سمت له؛ 7.معرفة الدائر و فضل الدائر؛ 8. اوقات الصلوات الخمس؛ 10. معرفة کل واحد من الظلين؛ 11. معرفة استخراج سمت القبلة؛ 12. معرفة استخراج المطالع الفلكية؛ 13. معرفة مطالع الكواكب الذي ترید العمل به؛ 14. معرفة الماضي و الباقي من الليل بالکواکب؛ 15. استخراج عرض البلد من الشمس أو الكواكب. نسخه ای از این کتاب در فهرست در الكتب الظاهريه دمشق، بخش هیئت 244 با نام «هدية العامل» آمده و مؤلف آن بدر الدين محمد بن شمس الدين محمد سبط المارديني (-912ق) دانسته شده است. این کتاب به «المقنطرات» نیز مشهور می باشد.
آغاز: الحمدلله الذي رسم في صفحات مصنوعاته قواطع الدلائل و سیر الكواكب الثابتة ... اما بعد فهذه رسالة لخصت فیها محاسن الرسائل
آغاز برابر؛ انجام: فما اجتمع م ن ذلك هو درج ماضیه من ذلك البرج الذي تحت ذلك الشهر ان لم یزد لجمع ل و الا فالزائد مما یلیه من البروج
این نسخه دارای 16 باب است؛ خط: نسخ، کا: محمود با عبدالرحمن، تا: جمادی الاول 1116ق، جا: آمد مدرسه خسرویه؛ مصحح، محشی؛ 8گ (131 -138)، 21سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 32 -368]
آغاز برابر؛ انجام: لبعده یحصل العرض فیها وفی هذا القدر کفایه دارای یک مقدمه و 15 باب؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی حجاف، تا: چهارشنبه 8 رجب 1116ق؛ جلد: تیماج سبز، 7گ، 32-24 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 -528]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/12
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -90]
آغاز برابر؛ انجام: لبعده یحصل العرض فیها وفی هذا القدر کفایه خط: نسخ، بی کا، تا: 1143ق؛ 7گ، 24 -32 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 -529]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/16
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -90]
آغاز برابر؛ انجام ان لم یزد الجمع علی ل و إلا فالزائد مما یلیه من البروج
خط: نسخ، کا: بانی، احمد، تا: 1237ق؛ 8گ (331پ -338ر )24 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 26 -296]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 -570]
hedāyat-ol 'ebād
حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی، ق13 قمری
(hoseynī mar‘ašī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-mahdī(-19c
در نماز شب
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید.
انجام: نیمه های شب فراموش نفرمایید.
[فهرستواره منزوی 1091/8 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1299ق؛ 22گ، 14 سطر (6/5×13 )، اندازه: 12×19 سم [ف: 5 -758]
خط: نسخ، کا: اسدالله آصفی، تا: پنج شنبه 7 ربیع الاول 1310ق، جا: تهران [نشریه: 2 -134]
hedāyat-ol ‘ebād
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19962
بی کا، بی تا، خریداری از اسد بیگی و داوود ترکاشوند [رایانه]
hedāyat-ol ‘ebād ela-l haqq va-r rašād
معزی دزفولی، محسن
mo‘ezzī dezfūlī, mohsen
رساله عملیه مؤلف است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 174 معزی
آغاز: و واجبست بر او که نحو منذوئر آنرا بجا آورد ولیکن هرگاه مخالفة کند باینکه فریضه مزبوره را با انفراد بجا آورد؛ انجام: مبحث دویم در بیان شرایط جماعت است ... ششم آنست که با وجود قدرت ماموم بر قیام امام نیز قادر بران باشد.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، در صفحه آخر نسخه درباره مؤلف گفته شده: «و الظاهر أن غالب تلمذه کان عند اخیه الشيخ اسدالله قدس سره»؛ 175گ، 23 سطر (8و10×17/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 39 -105]
hedāyat-ol ‘ibād ilā sabīl-ir rašād
حجتی بهاری، رضا بن محمد جعفر، ق14 قمری علی
hojjatī bahārī,rezā ebn-e mohammad ja‘far(- 20c)
در حقیقت و حقانیت اسلام به زبان ساده برای عموم مردم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14784/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد این کلماتی است در بیان حقیقت و حقیت دین اسلام بزبان فارسی ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 24 ربیع الثاني 1351ق؛ از روی نسخه اصلی؛ 224گ، 18 سطر، اندازه: 13/2×20/3سم [ف: 41 -212]
hādāyat-ul ‘uqūl ilā gāyat-is su’ūl fi ‘alim-il uṣūl
یمنی، حسین بن قاسم، 999 – 1050 قمری
yamanī, hoseyn-e bn-e qāsem (1591 - 1641)
تاریخ تأليف: 1049ق؛ محل تأليف: دناره
شرحی است آمیخته و مزجی بر «غاية السئول في علم الاصول» خود ماتن و در اصول فقه به مذهب زیدی. مؤلف این شرح را در 1035 ق در شهر ساره آغاز و به خاطر گرفتاری و رفتن به مرزها و جنگ در 1049 ق در شهر دناره به انجام رسانده است.
آغاز: بسمله. یقول الفقير الى الله عزوجل باعانته علی ما عقد و حل ... الحسين بن امیر المومنين ... بعد حمدالله علی آلائه المتصلة المدد فما تحصر بحد
انجام: و اعاننا علی شکر ما منح من خصائص احسانه و صلی الله
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 159
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه چهارشنبه 7 ذیقعده 1070ق؛ آغاز شدن سماع این نسخه از سید محمد باقر بن زین العابدين بن محمد ابن عزالدین در 19 صفر 10 [13] ، محشی با نشان «شیبانی، ه، باشی لطف الله، منه رحمه الله»؛ تملک: حاج ملاحسین شوشتری یوسف بن علی بن جعفر بحرانی، عاریه نزد محمد حسن بن عبدالله از شیخ محمد جواد؛ جلد: مقوایی، 257 گ، 33 سطر (12/5×22/5)، اندازه: 19/5 ×29/5سم [ف: -693]
hedāya-tol ‘olūm-el hendīyya = unmūzaj-e borj-e lāl
رای برج لال بن راجه جیشودانندن بهادر برهمن مالوی، قرن 13 قمری
rāy borj lāl ebn-e rāje jeyšū-dānandan bahādor berahman-e mālavī (- 19c)
مؤلف در این رساله دستور زبان سانسکریتی را به فارسی با ارائه نمونه هایی به سانسکریتی بیان نموده است. او این رساله را به نام نواب سعادت علی خان بهادر مبارز جنگ در «مقدمه ای و سه «باب» و یک «خاتمه» تنظیم نموده است: مقدمه: در دو فصل؛ باب 1. بیان أصول تعلیلات و تصرفات عام که اقسام کلمات شامل است؛ 2. بیان علم صرف محتوی بر پنج فصل؛ 3. بیان قواعد نحو، در دو فصل؛ خاتمه: در دو فصل. در این کتاب از رسم الخط سانسکریتی به خط دیوبا گر تعبیر شده است.
آغاز: احمد لله علی آلائه و اشکره علی نعمائه و الصلوة علی سید احبابه و خیر اوصیائه بعد می گویدصاحب علوم صوری و معنوی فقیر حقیر برج لال ابن راجه جیشو دانندن بهادر برهمن مالوی که سنسکرت بفتح سین مهمله و نون خفی و سکون سین مهمله ثانی؛ انجام: (به خط سانسکریت است)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام (نسخه از آغاز خطبه مؤلف را فاقد است)؛ در بیان نمونه کلمات سانسکریت؛ جلد: مقوایی، 59گ، اندازه: 21×33سم [ف: 37 -417]
صنوف ستایش و جواهر زواهرالوف نیایش نثار بارگاه ... و بعد می گوید جویای دقایق علوم صوری و معنوی فقیر حقیر برج راج المخاطب؛ انجام: که سچ و کتواچ و چتم در آخر اینهاست و بهلت که بعد اویی آیه ... گردد و مذکر و مؤنث و مخنث وی یکسان است والله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق و سانسکریت، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ با نوشته ای مبنی بر خرید نسخه برای نواب احسان حسنخان و ارسال آن برای وی در تاریخ 24 محرم 1280؛ جلد: گالینگور، 103گ، 10سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 38 -170]
hedāyat-ol 'avām
حسینی مشهدی، هدایت الله بن مهدی، - 1248 قمری
hoseynī mašhadī, hedāyat-o-llāh ebn-e mahdī(- 1833)
رساله عملیه ای است و مشتمل بر مباحث: 1. طهارت، 2. صلات: لباس مصلی، مکان مصلی، در قبله، در بیان اوقات نماز، اذان، نیت، تكبيرة الإحرام، قیام، قراءة، رکوع، سجود، تشهد، سلام، واجبات نماز، مستحبات نماز، تعقیبات، مکروهات، مبطلات، احکام سهو، شکیات، خصوصیات نمازهای واجب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2679
آغاز: بسمله، و به ثقتی، الحمدلله الذي جعل لسان الخواص مرشداً الهداية العوام؛ انجام: و همچنین بر پیری که پر پیر نباشد که قوای او بتحلیل رفته باشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با لفظ «منه»؛ واقف: مرتضی قلی نائینی، 1340، 125گ، 26 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 20- 600]
hedāyat-ol 'avām
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
مؤلف، پس از نوشتن جامع در فقه بزبان عربی این رساله را به زبان فارسی نوشته است.
آغاز حمد خدائی را سزاست که پرورنده عالمیانست و درود بر پیغمبری را رواست که مهتر جهانیان است
[فهرست مشایخ 222/2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 28گ، 24 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 -151]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم نایینی، تا: 20 ذیقعدہ 1263ق؛ جلد: تیماج سرخ، اندازه: 14×21سم [ف: 5 -758]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ 79گ، 21سطر ( 9×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: -438]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد سفری پیش آمد و مقدر نشد که با قی رساله نوشته شود
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابو طالب بن محمد تقی مشهور به میرزا آقا، تا: 1272 -1273ق؛ جلد: تیماج، 96گ (41پ-136پ ) اندازه: 16/5×21 سم [ف: 8 -129]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق، به دستور امان الله خان ثانی؛ این رساله در حاشیه صفحه ها نوشته شده؛ جلد: تیماج، 14 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 27 -87]
خط: نستعلیق خوش، کا: حسن بن محمد رضای ساوجبلاغی، تا: 10 ذیقعده 1287ق، جا: کرمان؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1278 ]
آغاز: آغاز زكاة: کتاب زکات و صدقات از کتاب هدایت العوام ترجمهکتاب جامع از مصنفات بنده اثیم محمد کریم بن ابراهیم؛ آغاز جزء چهارم: در خمس و انفال از کتاب هدایت العوام ترجمه کتاب جامع از مصنفات بنده اثیم کریم بن ابراهیم و آن مشتمل بر چهار فصل است؛ انجام: انجام زكاة: حرام است سئوال کردن بی حاجت. تمام شد کتاب زکات ... در جمعه شهر شعبان 1266ق؛ انجام: و مباح کرده اند برای شیعه و منت ایشان است. و الحمدالله رب العالمين ... تمام شد ... در غرة شهر ذیقعده 1271ق.
نسخه در دست دارای: 1. کتاب زكاة، 2. خمس و انفال، که در غره ذیقعده 1271 ق به انجام رسیده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 21 رمضان 1291ق؛ 10گ (45پ -54ر) [ف: 3 -343]
خط: نستعلیق، کا: حسی بن موسی، تا: 1294ق؛ 137 گ، 12سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: -91]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمیع مؤمنين و مؤمنات را و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، کا: جوانرودی، محمد، تا: در 14 محرم 1383ق؛ 317ص (105 -421) [ف: -225]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1385 ]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 -381]
hedāya-tol ‘avām fi moxtasar-e osūl-el īmān va-d dīn
خانقای، عبدالکریم بن ابی بکر
xānqāy, 'abd-ol-karīm ebn-e abī bakr
مختصر و خلاصه اصول و فروع دین مطابق اعتقادات اهل سنت را به خواسته یکی از دوستانش تأليف کرده است.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 879/12
آغاز: بسمله، پس از ثنای بی انتهای بخشنده عطایا و بعد از درود غیر معدود بر بهترین برایا محمد المصطفي؛ انجام: به عمودهای آهنین میزند جبرئیل گفت اینها مطربانند تمت شد در حال پریشانی .
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 16گ (111پ - 126پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 139-2 ]
hedāyat-ol ‘avām va fazīhat-ol le’ām = nasīhat-ol kerām va fazīhat-ol le’ām
عصام محمد بن نظام، ق 11 قمری
‘esām, mohammad ebn-e nezām(- 17c)
وابسته به: تحفة الأخيار در شرح مونس الأبرار؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098ق)
مولانا محمد طاهر شیخ الاسلام قم قصیده ای در مدح علی علیه السلامقصيده ای در 311 بیت سروده به نام «مونس الأبرار در مناقب حیدر کرار» و بعد بر آن شرحی نگاشت به نام «تحفة الاخيار در شرح مونس الأبرار» و در آن حال مبتدعه و متفلسفه را بازگو کرده و به سال 1075ق خدمت شاه عباس ثانی فرستاد و از شاه خواست تا آنرا از اول تا آخر بخواند. بعضی از دوستان مؤلف از وی درخواست نمودند که احوال صوفیه و مبتدعه را از آن کتاب انتخاب کند. بنا به درخواست آنان این کتاب را انتخاب کرده با افزودگی هایی در یک «مقدمه» و دوازده مطلب» و یک «خاتمه» قرار داده است: مقدمه: در ابتدای ظهور صوفیه و واضع مذهب آنان؛ مطلب 1. در بعضی از امور اخلاقی و تحقیق لفظ اولیا؛ 3. بعضی از دعواهای صوفیه؛ 4. بعضی از
انواع بدعتهای صوفیه؛ 5. بعضی از عاشقیهای صوفیه؛ 6. بعضی از بدعت های صوفیه؛ 7. در شمه ای از گفتارهای ابن عربی؛ 8. احوال ملای رومی و بعضی از اعتقادات وی؛ 9. احوال بعضی ازمعروفین مشایخ صوفیه؛ 10. احوال بایزید بسطامی و بعضی از گفتار او؛ 11. دلائل کفر حسین حلاج؛ 12. حال فلاسفه و پیروان ایشان؛ خاتمه: چند کلمه سودمند. در این کتاب به کتاب های «الأربعين» و «تحفه عباسی» و «تحفة العقلاء» و «حکم العارفين» ارجاع داده شده که بیشتر آنها از ملا محمد طاهر قمی است، و نیز قصیده مذکور در این کتاب از همو می باشد.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين. اما بعد بدان ای پیرو احمد مختار و تابع ائمه اطهار صلوات الله الملك الغفار که یکی از علمای دین دار قصیده در مدح حیدر کرار یعنی امیر المؤمنين و امام المتقين علیه السلام و در مواعظ و نصایح گفته و اول شرحی مختصر بر آن نوشته و بعد از آن چیزهایی بسیار در ذم مبتدعه هالکه زیان کار برآن شرح افزوده و در آخر سال هزار و هفتاد و پنجم از هجریت حضرت رسالت صل الله علیه و آله وسلم آن را به اتمام رسانیده؛ اول قصیده: بخون دیده نوشتیم بر در و دیوار ** که چشم مردمی از اهل روزگار بدار (کذا)
انجام: و کدام سفیه می آید که عمر خود را صرف تصنیف کتابی کند که قریب بصد هزار بیت باشد و آنرا بنام دیگری بنویسد که شیعیان تا انقراض جهان آنرا خوانند و غیر مؤلف را دعای خیر کنند حضرت حق تعالی از شر تابعان نفس و هوا و خراب کنندگان شریعت غرا جمیع مؤمنان را ضیانت نماید ...
[الذريعه 182/24 ؛ فهرستواره منزوی 1034/8 و 1092]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جرفاد قانی، محمد مؤمن، تا: 1078ق؛ جلد: چرمی، 128گ، 19سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 3 -1418]
آغاز از غایت طمع و حرص بهر بگرفتن شوند؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کاظمی، محمد مؤمن بن عبد الجواد، تا: 24 صفر 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 145 گ، 19سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 32 -347]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد حسن بن علی العلي یاری مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 135گ، 17سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 11 -172]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی منقول از حديقة الشيعه ملا احمد اردبیلی، عین الحيوة محمد باقر مجلسی و ملا عبدالرزاق کاشی؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ جلد: تیماج، 182گ، 15سطر (8/5×15 )، اندازه: 15/5×5/ 20سم [ف: 19 -106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13 جلد: تیماج مذهب، 169گ، 15 سطر (10×14)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 6 -768]
بندی از آن؛ خط: نستعلیق، کا: حسنی بهبهانی، محمد علی بن محمد مؤمن، تا: 1218ق؛ جلد: تیماج، 1گ (1ر)، 30 سطر (17×28)، اندازه: 21×33سم [ف: 16 -321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خراسانی، تا: 1257ق؛ 163ص، 21سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 -75]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از فراغاز تحصیل علوم دینیه و لوازم آن اگر بمطالعه کتب متفلسفه و غیر آن کنند
خط: نستعلیق، کا: محمد زکی بن کربلائی محسن مشهدی، تا: شنبه 3 ربیع الاول 1281ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ 157 گ، 19سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 5 -154] و [عکسی ف: 77-4 ]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اندازه: 15×21سم [ف: 174]
hedāya-tol qāfelīn
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234 ؟ قمری
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad safi( - 1819)
در مذمت بی فکری و ترک عقل است
آغاز: بسمله حمدله صلاة أمابعد چنین گوید بنده خاطی محمد کاظم بن محمد شفیع هزارجریبی که این رساله ایست در مذمت بی فکری وترک تعقل
انجام: به طریقی که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام مردی را وصیت فرمود در حدیثی و آن حدیث این است چنانچه بعضی علما نقل کرده اند تمت كلمة الحسني
[نسخه های منزوی 1715/2؛ الذريعة 186/25؛ فهرستواره منزوی 693/6]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1224ق؛ جلد: تیماج، 19گ، 15سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 -581]
آغاز برابر انجام: که من مردی ام که بسیار خست می کنم از عمر خود از آنکه ضایع گردد ...
خط: نسخ، کا: شیخ محمد ارومی الاصل ساکن کربلا، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 22 ص (149 -170)، 17 سطر (8/5×14)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 12 -196]
هداية الفرقان و دراية القرآن - هداية التنزيل
hedāyat-ol furqān wa dirāyat-ul qur'ān
رضوی مشهدی، هداية الله بن محمد مهدی، 1178- 1248 قمری
razavī mashadī, hedāyat-o-llāh ebn-e mohammad mahdi (1765 - 1833)
تفسیری است نسبتاً مفصل مشتمل بر پانزده «مقدمه: مقدمه 1. في فضيلة الفرقان و القرآن؛ 2. في تحقیق زمان نزول القرآن و المكان؛ 3. في تحقیق أن المصاحف المتداولة أهل هی موافقة النزول او مغايرة له؛ 4. في ما یتعلق بقرآن القرآن و ما یجب و یندب في مطلق القرآن؛ 5. بیان سبب اختلاف القراآت و تحقیق ما هو من المعتبرات و ان القرآن مشتمل علی أصناف اللغات؛ 6. تحقیق بعض اقسام الكلام بأقل یفتقر المفسر الى قبوله اورده في بیان المرام؛ 7. في خبر المنع من تفسیر القرآن بالرأى؛ 8. في ان علم القرآن حقه و حقیقته انما هو عند اهل البيت؛ 9. في انهم علیهم السلام انما قسموا القرآن الى اقسام و حکموا بان جله بل کله متعلق بهم؛ 10. في بیان ما هو المعتبر من التفسير للأعمال لیتمسك به فلا یقع في الضلال و الاضلال؛ 11. بیان یسیر مما بنینا علیه هذا التفسير؛ 12. في دفع شبه یتردد في الخلد؛ 13. في عد عدة الفاظ مصطلحة متعينة؛ 14. بیان تفاوت اجزاء القرآن في البلاغة و ما هو معجز یتحدی به من حجة بالغة؛ 15. في الاستعاذة من جهة اللفظ و التفسير.
در این تفسیر چنان که مؤلف در مقدمه یازدهم تصریح می کند نکات بلاغی و وجوه اعجاز قرآنی را بیان و آیات را با استناد به احادیث اگر وارد شده باشد تفسیر می نماید و اگر موافق معنی روایتی نقل نشده باشد از تفاسیر دیگر به خصوص کتاب صافی نوشته فیض کاشانی استفاده و همچنین به روش او عمل کرده ولی از آوردن اسامی کتب و راویان خودداری نموده است و نیز از جهت ترتیب یا ترکیب به شیوه مرحوم فیض عمل نکرده است. به عنوان مثال در نقل از تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام آنچه از شخص آن حضرت نقل کرده به لفظ «الإمام» و آنچه آن امام همام از آباء گرامیش نقل می فرماید به القاب آن بزرگواران اشاره می کند. مفسر می گوید: بیشترین سخن آن حضرت در تفسیر خود مربوط به سوره فاتحه و سوره بقره تا آیه «و الله المشرق والمغرب» و همچنین از آیه «ان الذين یکتمون ما انزلنا من البينات» تا «کتب علیکم اذا حضر احدکم الموت» است. وی به مباحث نحوی و صرفی و مشتقات کلمه و جنبه های بلاغی و قراآت عنایت کامل دارد و گاهی به مناسبت و جلب توجه خوانندگان از ضرب المثل ها و ابیات عربی استفاده می کند ولی نه به عنوان استناد و استشهاد چه به گفته او «فان القرآن حجة بالغة علی غیره و
لیس حجة علیه من الكلمات و ان کانت من المكملات» نامبرده در تأويل آیات به نبودن مؤيدي از اخبار به ندرت بحث کرده است. این تفسیر ناتمام و به نوشته اعیانالشیعه به نقل از «فردوس التواريخ» تنها ده جزء اول و آخر قرآن کریم تفسیر شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17591
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب ولم یجعل له عوجا و بهما قوم کلما قام فاستقام الدين للعالمین بالانذار و التبشير نهجا ... سوره سجده: عن الصادق علیه السلام من قرأحم السجدة کانت له نورا یوم القيمة مد بصره ... بسملة، حم الأظهر ما قدمر انه هیهنا مبتداء و الخبر تنزیل من الرحمن الرحيم و کتاب خبر آخر و احتمال البدلية او الخبرية لمقدر خلاف؛ انجام: موجود اعراف: أي لأجل اختها السابقة مخاطبا الله تعالی. نسخه: عن الصادق علیه السلام اذا قرأت قل اعوذ برب الفلق فقل قل اعوذ برب الفلق و اذا قرأت قل اعوذ برب الناس فقل في نفسك قل اعوذ برب الناس انتهی و الحمد لله علی توفیق اتمام التفسير الى سورة اعاذنی الله رب الناس بحق من هو خیر الناس من شر الجنة و الناس سیما وسواس الخناس.
از ابتدای خطبه تا آیه 38 از سوره اعراف و مابقی از سوره سجده تا پایان قرآن می باشد که صحت نقل صاحب اعیان را تأييد می نماید؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن ابوالقاسم، تا: 1 ربیع الثاني 1250ق؛ واقف: شیخ علی فلسفی؛ جلد: تیماج، 416گ، اندازه: 20×29/6سم [ف: 22 -473]
هداية الفروع -الهداية في شرح البداية
hedāyat-ol furūí fī š.-il iršād
دامغانی، محمد باقر بن علی اکبر، ق 14 قمری
dāmqānī, mohammad bāqer ebn-e ‘alī akbar(- 20c)
وابسته به: ارشاد الاذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
شرحی است استدلالی و مزجی بر ارشاد الاذهان علامه حلی؛ این شرح نسبتاً مفصل و به نقل گفته های فقها و رد و ایراد در آنها عنایت دارد.
آغاز: الحمد لله الذي یعز و یذل و یفقر کل من کان عینه اليه و الى غیره لانه باسم المسمى باحمد المستغني من اللقب
آغاز: برابر
طهارت و صلات؛ بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ روی برگ اول رساله بسیار مختصری است در جبر و تفویض از دامغانی و به خط وی؛ مصحح؛ 558ص [ف: -32]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1508 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -322]
آغاز برابر؛ انجام: لشذوذية القائل به و شیوع التخصيص الأ انه احوط و اولی.
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالله موسوی شاهرودی، تا: ذیقعد 1242ق؛ واقف: حسین شاهرودی؛ جلد: تیماج، 309گ، 19- 16سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 20 -602]
hidāyat-ul fu’ād ilā nabdat-in min ahwāl-il ma'ād = ṯamarat-ul fu’ād
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājā'ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn(- 1760)
تاریخ تأليف: تاریخ تأليف آن در الذريعة ( 186/25 ) شعبان 1157ق آمده و در برخی از نسخه ها تأليف کتاب در 1146ق ثبت شده است
کتابی است در خصوص معاد و این که آیا ما سوی الله به کلی فانی می شوند یا نه؟ مؤلف این کتاب را به خواهش دوستش مولانا محمد سعید تأليف نموده و دارای پنج «فصل» است: فصل 1. دراین که اکنون بهشت و جهنم مخلوق هستند؛ 2. در این که جن مانند انس است؛ 3. در این که ملائکه نیز مکلف هستند؛ 4. در این که فلک بر تقدیر نفس مجردداشتش مکلف خواهد بود؛ 5. در اثبات بقاء نفوس بشری بعد از خراب بدن است، که فصل عمده این کتاب را تشکیل می دهد. مؤلف در فصول این کتاب ضمن ایراد کلام فلسفه و متکلمین جهت اثبات مدعای خود به آیات و روایات استدلال می جوید.
آغاز: بعد حمدالله المتوحد بالعز و البقاء للقاهر عباده بالموت و الفناء و الصلاة علی محمد و آله الأتقياء. اقول وانا العبد الضعيف النحيف الكئيب المذنب الجاني محمد بن الحسين بن محمدرضا الشهير به اسمعیل المازندراني عفی الله عن جرائمهم بمحمد وآله وقائمهم لما سالنی بعض الأصدقاء عن مسئلة خلافية بین المتكلمين وکذلك بین الحكا ...
انجام: و ایاك من الضلالة و الغواية و ارشدنا و ایاك الي مافیه صلاحنا في البداية و النهاية. هذا جملة ما خطر بخاطری الفاتر و ذهنی القاصر علی وجه الاستعجال و العلم عند الله و عنده اهله محمد و آله خیر آل و الحمد لله علی کل حال و الصلاة علی نبیه و آله ما بقی الغدو والآصال.
چاپ: در مجموعه ثانیه از رسائل اعتقادیه مؤلف چاپ شده
[الذريعة 186/25 شماره 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، مقابله شده به خط ملانظر علی گیلانی؛ کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج، 25گ، 24 و 25 سطر (7/5×18)، اندازه: 12×21سم [ف: 1 -602]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 668
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: دامغانی، ابوالحسن بن محمد رضا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه رحمه»؛ 38گ (1ر-38ر)، 21 سطر (10/5×17)، اندازه: 17×22سم [ف: 3 -599] و [فیلمها ف: 3 -83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به امضا «منه ره»، از روی نسخه اصل کتابت شده؛ 22گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 8 -4869]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 35گ (45پ -79ر)، 19سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1653]
al-hidāya fī aḥkām-iš šarī‘a
کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم، -1278 قمری
karbāsī, mohammad mahdī ebne mohammad ebrāhīm(- 1862)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1273ق
رساله مختصری است شامل معظم فروع فقهیه با ذکر دلیل به صورتی موجز، در یک مقدمه و چهار قسم که موجودی نسخه مشتمل بر قسم اول آن است: مقدمه در بیان آنچه بر هر مکلفی و پیش از هر چیز لازم است از قبیل اصول دین و ...، قسم 1. در عبادات، حاوی چند کتاب، کتاب اول در طهارت در چند مقصد، مقصد اول در طهارت شامل چند فصل و بحث و مطلب؛ مقصد دوم در نجاسات، دارای چند فصل. این کتاب را پس از آن که شرح منهاج در شش جلد و کتاب العيون را در اصول فقه و کتاب مصابیح را در چند جزء و شرح لمعه و دیگر آثارش را پدید آورده، نگاشته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا الدين الاسلام و ارشدنا إلى الشرايع و الأحكام ... و بعد فیقول العبد المذنب الخاطى المسمي قبل تولده بثلثه اشهر تقریبا باسم حبیبنا و مولانا القائم علیه السلام انه ...
آغاز: برابر؛ انجام: و اما السادس و هو الخلال فاستحبابه ثابت بلا اشکال للنص المعتضد بالاجماع الظاهر من الأصحاب و الحمد الله في کل (حال) و السلم و الصلوة علی اشرف الانبياء محمد و عترته البررة الاتقياء الاطيباب.
خط: شکسته نستعلیق شیرین، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1273ق؛ با قلم خوردگی و تصحیحات مؤلف؛ جلد: تیماج، 64گ، 19 سطر (8×14)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 4 -1988]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13؛ 67 گ، 19سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 -188]
hidāyat-un fī usūl-id figh
حاج بله تبریزی، امین الدين، - 720 قمری
hāj bale tabrīzī, amīn-od-dīn(- 1321)
این کتاب دارای 3 قسم است: قسم اول در بیان و تعریف اهم عنوان های مورد نیاز فقیه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/7
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد فهذا مختصر رتبته علی ثلاثة أقسام من العلوم و سمیته بالهداية مستعيناً بالله في اتمامه ... ؛انجام: و الثالث کترجیح الخاص علی القياس لکونه من ال .. أسلم و الله أعلم.
این نسخه فقط شامل قسم اول از کتاب الهداية است؛ خط: نسخ، کا: ملکان تبریزی، محمد بن مسعود، تا: پنج شنبه 14 ذیقعده 722ق؛ 2ص (58 -59)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 70]
al-hidāya (fī a‘māl-il yawm wa-l layla)
آل عصفور، شیخ خلف بن عبد علی، - 1208 قمری
āl-e ‘osfūr, šeyx xalaf ebn-e ‘abd-e-‘alī(- 1794)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17861
آغاز: بسمله نحمد اللهم یا من نورت بذکرك قلوب عبادك؛ انجام: و بالعکس لو تبین له اتساع الوقت صلی الله علیه و آله
خط: نسخ، کا: بحرانی، عوض بن محمد، تا: 1323ق [رایانه ]
al-hidāya fī š.-il bidāya = hedāya-tol furū‘ = š.-u bidāya-til mubtadī
مرغینانی، علی بن ابی بکر، 530 - 593 قمری
marqīnānī, ‘alī ebn-e abī bakr (1136 - 1198)
چلبی در عنوان «هداية» آن را به علی مرغینانی (- 593ق) نسبت داده و می گوید: شرحی است بر یک متن که خود به نام «بداية المبتدي» در فقه حنفی نگاشته و در واقع شرحی است بر «مختصر قدوری» و بر «جامع صغیر» تأليف محمد بن حسن شیبانی (131-189ق). او در «هداية» نخست سخن دو امام (قدوری و محمد) را نقل می کند، سپس سخن ابوحنیفه را شرح می دهد، هر جا که می گوید: «قال في الكتاب»، مقصود او قدوری است (کشف الظنون ص 2032). در پایان کتاب مساقات به کتاب خود به نام «كفاية المنتهي» حوالت می دهد که در کشف الظنون (ص 1501) آن را شرح هدایه دانسته به عنوان «هداية» حوالت می دهد. این شرح مختصر باشد و شامل روایات و خالی از تطویل با عنوان «قال، قال».
آغاز: الحمدلله الذي أعلى معالم العلم و اعلامه و اظهر شعائر الشرع و احکامه و بعث رسلا و انبیاء صلوات الله علیهم أجمعين الى سبیل الحق هادین و اخلفهم علماء الى سنن سننهم داعین ... کتاب الطهارات، بسم الله ... قال الله تعالی یا ایها الذين آمنوا اذا قمتم إلى الصلوة ... ففرض الطهارة غسل الأعضاء
چاپ: المعجم ص /17397؛ هند، لکنو، منشی نولکشور؛ هند، مصطفایی، 1299ق، به اهتمام: محمد عبدالواحد خان فرزند محمد مصطفی خان به حساب اشاره مولوی خادم حسین عظیم آبادی؛ هند، لکنو، نول کشور، 1291ق؛ لندن به سال 1791م با ترجمه انگلیسی به کوشش هاملتون و سپس در کلکته سال 1807م دو جلد و سپس در قازان 1888م در دو مجلد 856 -768 ص چاپ شده است؛ هند، لکنو، اصح المطابع، 1314ق، 6، به اهتمام محمد عبدالعلی مدراسی.
[کشف الظنون 2032/1 الاوقاف العامة بغداد 569/1 و 570/1و571/1؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 -225 و 229]
شروح و حواشی:
1- الحواشي الخبازيه علی الهداية؛ خبازی، عمر بن محمد (629 -691)
2- غاية البيان و نادرة الأقران؛ اتقانی، کاتب بن عمر(685 -758ق)
3- الكفاية في شرح الهداية؛ کرلانی، جلال الدين بن شمس الدين ( -767ق)
4- العناية في شرح الهداية؛ بابر تی، محمد بن محمد (714 -786ق)
5- النهاية في شرح الهداية؛ بدر العيني، محمود بن احمد (762 -855)
6- فتح القدير للعاجز الفقير؛ ابن همام، محمد بن عبد الواحد (790 -861ق)
7- مختارات الهداية ؛ جمالی، علی بن احمد (-932ق)
8- حاشية الهداية في شرح البداية؛ ابن کمال پاشا، احمد بن سلمان (-940ق)
9- مذيلة الدراية المقدمة الهداية؛ لکنوی، عبدالحی بن عبد الحليم ( 1304-1264 ق)
10- حاشية الهداية في شرح البداية (2 عنوان)
11- شرح الهداية
12- شرح خطبة الهداية
آغاز: کفر القتل عنهم الذنوب و لیس الصبي في معناهم ... باب الصلاة في الكعبة الصلاة في الكعبة جايزة فرضها و نفلها؛ انجام: و اذا تصدق علی فقیرین شيئاً یجوز فلا یجوز الرجوع في الصدقة بعد القبض لان المقصد هو ...
از اواخر کتاب صلاة تا اواسط کتاب هبه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 141گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 17/5سم [اهدائی رهبر: 3 -800] و [ف: 21 -1661]
آغاز: بعد صفحه اول: (به علت رطوبت خوانا نیست) باب صفة الصلاة فرایض الصلاة ستة التحريمة لقوله تعالی و ربك فکبر؛ انجام: و وقع الشك فیما زاد الى ستة و ذلك سهمان ... (جملات محو شده)
از اوایل صلاة تا پایان فرایض؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 668ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ مصحح، محشی؛ 176 گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 15×18 سم [ف: 21 -1662]
آغاز: برابر؛ انجام: و الغني لایحتاج الى صرف هذه الغلة لغناه و الله اعلم بالصواب و اليه مرجع و المآب و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 230 گ، 20سطر (10×16)، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 11 -46]
آغاز: برابر؛ انجام: سقع به التحلل و الأولى أن یحللها بغیر المجامعة تعظيماً لأمر الحج و الله أعلم بالصواب.
خط: نسخ مایل به ثلث، بی کا، تا: قرن ؛8 جلد: مذهب، 270 گ، 9سطر (16×23)، اندازه: 29×34/5سم [ف: 36 -113]
آغاز: علی الاسلام متعذر، لقصور الولاية و لابد من الفرقة دفعاً للفساد، فاقمنا شرطهما و هو مضی الحيض مقام السبب کما في حفر البئر؛ انجام: و لان الحاجة تشتمل الغني و الفقير في الشرب و النزول و الغني لا یحتاج إلى صرف هذه الغلة لغناه و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله أجمعين و الحمد لله رب العالمين.
از اواخر کتاب نکاح تا تا آخر کتاب وقف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط جمادی الثاني 707 ق، جا: در سمر قند یا بخارا و یا پیرامون آن منطقه کتابت شده؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان « م ن، س، ح د»؛ 168گ، 21سطر (10/5 × 20/5 )، اندازه: 16×26/5سم [ف: 33 -29]
6 . تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3012
آغاز: برابر؛ انجام: لان الحاجه تشمل الفقير والغنی في الشرب و النزول و الغني لایحتاج الى صرف هذه الغله لغناه و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن یوسف بن منعد خزرجی حنفی، تا: 707ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، 203گ، 23 سطر ( 13×18/5)، اندازه: 18/5×26 سم [ف: 14 -121]
آغاز: برابر؛ انجام: بخلاف ما اذا کانا نصفین او کانت الميتة اغلب لانه لا ضرورة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب و هو حسبنا و نعم الوكيل و صلی الله علی محمد و اله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 708ق؛ مصحح، محشی با نشان «ه»، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ 311ص، 25 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 428-35 ]
آغاز: کتاب الصرف، قال الصرف هو البيع اذا کان کل واحد من عوضیه من جنس الاثمان سمی به للحاجة إلى النقل في بدلیه؛ انجام: و ما اذا کانا نصفین او کانت الميتة اغلب لانه لا ضرر. و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب وقع الفراغ ...
جزء دوم کتاب، از مبحث بیع صرف و کفالت تا آخر کتاب الوصايا و کتاب الخنثى؛ خط: نسخ، کا: یعقوب بن اسماعیل، تا: 712ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 284، 21سطر (10×17)، اندازه: 16×24سم [ف: 13 -75]
آغاز: (نیمه دوم کتاب): کتاب البيوع: البيع ینعقد بالایجاب و القبول اذا کانا؛ انجام: فصل في حکم الخنثي مسائل شتی ... بید الضعيف محمد بن محمد بن حبیب القونوي الاوحدي عفی عنه في شهور ثلاث عشر وسبعمایه بمدينة دار الجلال ارزن الروم حمیت عن الافات و الشوم و در زیر آن دارد: برسم خزانه المولى ... اقضی القضاه ... فخر المله و الحق و الدين ... تمع الله المسلمين بطول حیاته امین یا رب العالمين تمت
خط: نسخ نزدیک به ثلث، کا: محمد بن محمد بن حبیب قونوی اوحدی، تا: 713ق، جا: ارز روم؛ کاغذ: بخارائی، 194گ، 27سطر (18×21/5)، اندازه: 16/5 × 23/5سم [ف: 17 -156]
آغاز: کتاب النكاح، قال: النكاح ینعقد و صنعاً فقد جعلت للإنشاء شرعاً، دفعاً للحاجة و ینعقد بلفظین یعبر بأحدهما عن الماضي و بالآخر عن المستقبل؛ انجام: فان أهل العرف یریدون بذلك في اللغة الفقراء و في غیرها السوية بینه و بین الأغنياء و لأن الحاجة تشتمل الغني و الفقر في الشرب و النزول و الغني لایحتاج الى صرف هذه اللغة لغناه و الله أعلم بالصواب
از کتاب النكاح تا پایان باب الوقف؛ خط: نسخ مایل به ثلث، بی کا، تا: نیمه نخستقرن 9؛ دارای سرلوح، مصحح، محشی؛
116گ، 21سطر (15×24)، اندازه: 25/5 ×36سم [ف: 39 -63]
آغاز برابر؛ انجام: کتاب البيوع، البيع ینعقد بالایجاب و القبول اذا کانا بلفظ الماضي ... فینعقد به و لا ینعقد بلفظین ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ه 1»، «5» و غیر آن؛ تملک: عبدالقادر بن مصطفی با مهر«مظهر فیض خدا عبدالقادر بن مصطفی 1044 یا 1064» (بیضوی)، شیخ محمد بن ملا مصطفی فاروقی قاضی شهر اربود بلغراد (بلگراد)، حسن بن مصطفی؛ 196گ، 23 سطر (13×19)، اندازه: 19×28سم [ف: 34 -605]
آغاز: و هذا عند أبي حنيفة و محمد رحمهما الله و قال أبو یوسف النكاح فاسد و إن کان الحمل ثابت النسب فالنکاح باطل بالإجماع لأبي یوسف أن الامتناع في الأصل لحرمة الحمل و هذا الحمل محترم إذا لا جناية منه؛ انجام: لو أقرب أنه أخذه لنفسه یضمن بالإجماع لأنه أخذ مال الغير بغیر إذنه و بغیر إذن الشرع و إن لم یشهد الشهود علیه و قال الآخذ: أخذته للمالك و کذبه
از اوایل کتاب نکاح تا کتاب لقطه؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «حم، ک، س»؛ 621گ، 9سطر (8×18)، اندازه: 16×29/5 سم [ف: 31 -668]
آغاز: الا من عیب او عدم رؤية و قال الشافعي نعم ثبت لکل واحد منهما خیار المجلس؛ انجام: بخلاف ما اذا کانا نصفین او کانت الميتة اغلب لانه لاضرورة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: صادقی، آبان 1349؛281گ، 19 سطر، اندازه: 17×25سم [ف [1660-21 ]
آغاز: کتاب البيوع قال البيع ینعقد بالایجاب و القبول اذا کانا بلفظ الماضي مثل أن یقول احدهما بعت و الآخر یقول اشتریت؛ انجام: و اذا کانت الغنم مذبوحة فیها ميتة فان کانت الميتة اقل تجری فیها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: صادقی، آبان 1349، 336گ، 19 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 1660-21 ]
آغاز: في النفيس و الخسيس هو الصحيح لتحقق المرضات؛ انجام: فقضی ببطلان تصرفه ثم رفع الى قاض آخر نفذ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از «سید» و «نهاية»؛ جلد: مقوا، 456 گ، 11سطر، اندازه: 18/5 × 28/5 سم [اوراق عتیق: 2 -366]
آغاز: برابر؛ انجام: في الشرب و البئر و الغنى لایحتاج الى صرف الغلة لغناه
خط: نسخ، بی کا، تا: 991ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 274 گ، 19 سطر، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 31 -10]
آغاز: ذکرناه في العتاق قال و ان ماتت ام الولد او المدبر في ید المشتري فلا ضمان علیه عند ابی حنيفة؛ انجام: بخلاف ما اذا کانا نصفین او کانت الميتة اغلب لانه لاضرورة.
از ابتدا ناقص و موجودی شامل: کتاب البيوع تا کتاب الخنثى؛ خط: نسخ، کا: خلوت بن مرتضی بن شاه قلی بن خلوت ولی منقشلاقی، تا: پنج شنبه 8 رجب 994ق، جا: خوارزم؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: زین الدين جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج، 335گ، 19سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 21 -1658]
آغاز برابر انجام: یشتمل الغني و الفقير في النزول و الشرب و الغني لایحتاج الى صرف هذه الغلة لغناه و الله سبحانه و تعالی اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10 و 11؛ محشی؛ جلد: تیماج، 718ص، 17 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 40/3 -98]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10 یا اوایل قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 250گ، 23 سطر (10/5 ×17)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 13 -206]
خط: نسخ، کا: محمود بن علی، تا: 1003ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: شجاع الدين حسین با مهر «عبده شجاع الدين حسین» (مربع)؛ 355 گ، 19سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 26 -56]
جلد 1 و 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 19 رمضان 1020ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 339گ، 14 سطر (8/5×16 )، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 16 -585]
آغاز برابر انجام: او کانت الميتة اغلب لانه ... و الله اعلم بالصواب خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: شعبان 1036ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، 484 گ، 20سطر (12×21) [ف: 5 -1755]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة و السلام الاتمان الأكملان علی سیدنا محمد و آله و أصحاب أجمعين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد، تا: 20 رمضان 1080ق؛ مجدول، محشی؛ تملک: حاجی حسن قاضی؛ 373گ، 27 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 15 -354]
آغاز: برابر؛ انجام: اغلب لانه لاضرورة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب تم
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ مجدول، 361، 21سطر
(15×25)، اندازه: 23/5×37/5سم [ف: 8 -414]
آغاز: برابر؛ انجام: فعلمنا بالدلیلین بانزاله مکاتبا اذ هو مالك ...
از ابتدای مقدمه تا اواخر کتاب طلاق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 335گ، 13 سطر، اندازه: 25×25 سم [اهدائی رهبر: 3 -801 ]
آغاز: برابر؛ انجام: فیرجع علیه صاحبه بنصفه کما في شراء الطعام و الكسوة و هذا لان الملك واقع له خاصة و الثمن بمقابلة.
از ابتدای مقدمه تا اواخر شرکت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 165گ، 21 سطر، اندازه: 20×31/5سم [اهدائی رهبر: 3 -800] و [ف: 21 -1661]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 250
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -252]
آغاز یجعل اهل الولاية و الشهادة عنده و لنا قوله تعالی و ان آنستم منهم رشدا ... فصل في حد البلوغ. بلوغ الغلام بالاحتلام و الأحبال و الانزال اذا وطی ... باب الحجر بسبب الدين قال ابو حنیفه لا احجر في الدين؛ انجام: ( آخرین عنوان)، فصل في احکامه. الاصل في الخنثى المشكل أن يؤخذ فیه بالاحوط و الأوثق ... (بعد از چهار برگ) ولا یستطاع الامتناع فیسقط اعتباره دفعا للحرج.
جلد چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حاج سید سعید؛ 289گ، 15 سی (8/5× 17/5 )، اندازه: 20×33سم [ف: 1 -31]
آغاز : کتاب الطهارات قال الله تعالی یا ایها الذين آمنوا اذا قمتم الي الصلاة ... ففرض الطهارة غسل الأعضاء ...
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد طاهر بن ملانوروز علیابادی؛ جلد: تیماج، 292 گ، 19 سطر، اندازه: 20×25/5سم [ف: 195-41]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ با حواشی از کفایه و عنایه و حاشیه قاضی ابراهیم بن قاضی نور محمد و نورالدین بن حبیوا خان تدوین شده و در آغاز شخصی به نام محمد سرفرانیدر آغاز مقدمه ای نگاشته و به تفصیل درباره هدایه و مؤلف آن و شروح و حواشی این کتاب سخن رانده است، آغاز مطلب وی چنین است: «الحمد لله الذي هدانا طریق الهداية الى البداية و افاض علی شآبیب العناية لانهاية»؛ جلد: تیماج مذهب، 339گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×26/2 سم [ف: 43- 139]
آغاز برابر؛ انجام: بخلاف ما اذا فسخ احدا الشريكين الشركة حتی یتوقف علی علم الاخر لانه عزل قصدی فصل لیس لاحد الشريكين أن يؤدي زكوة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عبدالله بن حسن سال 1167؛ 255گ، 23 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 8 -4874 ]
آغاز: برابر؛ انجام: و في غیرها التسوية بینهم و بین الاغنياء ولان الحاجة تشتمل الغني و الفقير في الشرب و النزول و الغنى لایحتاج الى صرف هذه الغلة لغناه
جزء اول «الهداية»، از ابتدای کتاب الطهارة تا آخر کتاب الوقف؛ خط: نسخ، کا: عبداللطیف، تا: 1101ق؛ دارای دو سرلوح و کتیبه، مجدول، محشی از کتبی همچون الكفاية، العناية النهاية؛ مهر: «هدایت الله، 1119» (بیضی)، «محمد رسول الله خادم ... حفظ الله» (دایره)؛ جلد: تیماج مذهب، 276گ، 21سطر (10×21)، اندازه: 21/5 ×35/5سم [ف: 13 -70]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: مصطفی بن محمد اسکداری، تا: جمادی الاول 1170ق؛ با سرلوح، مجدول، محشی؛ کاغذ: استانبولی، جلد: میشن مذهب، 400گ، 31سطر، اندازه: 16×26/4 سم [ف: 1 -591]
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12-13؛ مهر: «.. کل حال حمدالله» (بیضوی)؛ 455گ، 15 سطر (8/5×18)، اندازه: 15×26/5 سم [ف: 3-343]
آغاز: برابر
کا: محمد بن محمد حسن ساغری، تا: 1224ق [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 -360]
آغاز: کتاب البيوع قال البيع ینعقد بالایجاب و القبول اذا کانا بلفظ الماضي؛ انجام: بخلاف نا اذا کانا نصفین او کانت الميتة اغلب لانه لا ضرورة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب تمت ..
از کتاب بیوع تا وصایا و خنثی؛ خط: نسخ، کا: نور محمد بن کل محمد هروی، تا: صفر 1282ق؛ با سرلوح زرین منقش، مجدول محشی، غالبا از کتاب کفایه، نهایه، عنایه و ...؛ مهر: «جهان روشن از نور محمد است» (مستطیلی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 331گ، 17 سطر، اندازه: 21×35سم [اهدائی رهبر: 3 -801]
آغاز : کتاب البيوع، قال: البيع ینعقد بالإيجاب و القبول إذا کانا بلفظ الماضي؛ انجام: بخلاف ما إذا کانا نصفین أو کانت الميتة أغلب لأنه لاضرورة و الله اعلم
خط: نسخ، کا: محمد بن کل محمد هروی، تا: سه شنبه سلخ صفر 1282ق؛ محشی؛ 330گ، 17سطر، اندازه: 21×36سم [مؤيد:
585-3 ]
آغاز برابر؛ انجام: یشتما الغني والفقیر في الشرب و النزول و الغني لایحتاج الى صرف هذه القله لغناه
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا [رایانه ]
ج 2؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 347 گ، اندازه: 13/5×20/3 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ محشی [نشریه: 7 -710]
al-hidāya fī š.-il bidāya (t.)
وابسته به: الهداية في شرح البداية؛ مرغینانی، علی بن ابی بکر (593-530ق)
مؤلف: ملا تاج الدين، میر محمد حسین، غلام یحیی و ملا شریعت الله و ... . کتاب ترجمه روانی با عنوان «مسأله» بر کتاب معروف «الهداية» برهان الدين علی بن ابی بکر مرغینانی حنفی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24405
آغاز: بسمله. حمد و سپاس بی قیاس معبودی را سزاوار است که به فقهای بالغ اندیشه در راه؛ انجام: مسئله زن را می رسد که همراه هر محرم به سفر.
از کتاب الطهاره تا کتاب الحج؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 79گ، 27 سطر، اندازه: 21/5 × 32/2سم [اهدائی رهبر: 3- 803 ]
al-hidāya fī š.-i bad’-ul amālī
بکری، رضی الدين ابوالقاسم، ق 10 قمری
bakrī, razī-od-dīn ab-ol-qāsem(- 16c)
وابسته به: بدء الامالي = قصيدة یقول العبد = قصيدة الامالي؛ سراج الدين اوشی، علی بن عثمان (-575ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10523/2
آغاز: یقول العبد في بدء الامالي ** لتوحید بنظم كاللأليو اعلم ان الواجب علی العبد اولاً ان یقر بلسانه و یصدق بقلبه بوحدانية الله تعالی انه واحد شریك له؛ انجام: و قد بینا الفاظ الكفر في ثلاث فصول، في فصل یکفر بالاجماع و في فصل خلاف بینهم و فصل یخشی علیه الكفر ...
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 50ص (23 -72)، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 33/1 -73]
al-hedāya fi-t tebb
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 150 عکسی
نسخه اصل: ترکیه نسخه فاتح شماره 3646؛ بی کا، بی تا [نشریه: 281-2 ]
al-hidāya fi-l fiqh = hidāya
بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 - 1212 قمری
bahr-ol-'olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)
کتابی فقهی است با عناوین «هداية، هداية» و بنا به درخواست جمعی تأليف شده است. این نسخه تا بخشی از مسائل غسل را دارد. در الذريعة چنین آمده: «سید جعفر بحر العلوم گفت که شیخ جعفر کاشف الغطاء شرحی بر هدایه نوشته است».
آغاز: الحمد لمن سن شرایع الاسلام و احکم قواعد الأحكام ... و بعد فانی مجیب الي ما سألتم من املاء کتاب محرر في الفقه ...
آغاز بر ابر؛ انجام: الاستبراء بالبول قبل الغسل فان رای بللاً بعد الغسل.
از ابتدای طهارت تا انتهای جنابت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 18 گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20 -596]
آغاز برابر؛ انجام: و یقصد به غایات الوضوء واجبه او مندوبه و في المكنون علی ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: ملا محمد کرمانشاهی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 15گ (64 -78)، 16 -17 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 38 -133]
آغاز: برابر
حاوی بخش طهارة تا مستحبات وضو؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در پشت صفحه اول یادداشتی به خط پسر مؤلف (محمد رضا بن بحر العلوم) که در آن صحت انتساب این رساله را به پدرش گواهی کرده با مهر «العبد محمد رضا بن مهدی الحسني الحسيني»؛ جلد: تیماج، 17، 17 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 2 -688]
آغاز برابر؛ انجام: واجبة او مندوية (ننوشته مانده در طهارة).
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ 14ص (30 -43)، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15×20سم [ف: 14 -3522 ]
al-hidāya fī fiqh-iṣṣalāt = moqadamat-un fi-ṣṣalāt
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)
مقدمه کتابی فقهی است در شناخت واجبات نماز شامل چند «فصل»: 1. في الطهارة؛ 2. الصلاة؛ 3. الخلل الواقع في الصلاة؛ 4. صلاة الكسوف؛ 5. صلاة الجنازة.
آغاز: الحمدلله مانح الألباب و مسهل الاصعاب المرشد الى سبیل الصواب رازق من یشاء بغیر حساب ... و بعد فهذه مقدمة تشتمل علی واجب الصلوة و هی مرتبة علی فصول، الأول في الطهارة
انجام: و لیکن هذا آخر ما نورده من هذه المقدمة تخفيفاً علی المبتدئين و الحمدلله رب العالمين ...
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه لس آنجلس: 1313 M؛ خط: نسخ، کا: عبدالمحمود بن محمد بن علی حسینی، تا: پنج شنبه 26شوال 811ق؛ 7ص (39 -45)، 17 سطر [عکسی ف: 3 -248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: آملی، عطاء الله بن مسیح، تا: 9 شعبان 943ق؛ 2گ (218 پ-219ر)، اندازه: 12×16سم [ف: 32 -93]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: زاهر بن علی بن یوسف بن زاهر بن فرج بن احمد نعیمی بحرانی اوالی، تا: صفر 987ق؛ 7گ (6پ -12پ)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 14 -172]
آغاز: برابر
کا: صاحب روضات، محمد شقیق، تا: 10 صفر 1275ق [نسخه پژوهی: 1 -168]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با علامات تصحیح و بلاغ مذاکره و قرائت؛ 8گ، 13 -14 سطر، اندازه: 15×18/5 سم [ف: 5 -2801]
al-hidāya fil-n naḥw
زبیری، زبیر بن احمد، - 317 قمری؛ یا ابن درستویه، عبد الله بن جعفر، 258 -347 قمری؛ یا ابو حیان، محمد بن یوسف، 654 – 745 قمری؛ یا غزنوی، عبدالجلیل بن فیروز
متن مختصر نحوی معروفی است شبیه و به ترتیب «کافیه» ابن حاجب که در حوزه های علمیه قدیمه تدریس می شود و در ضمن جامع المقدمات به چاپ رسیده، دارای «مقدمه» وسه «قسم» و «خاتمه»: المقدمة: في المبادي التي تجب تقدیمها؛ قسم 1. في الاسم؛ 2. في الفعل ؛ 3. في الحرف. این کتاب به چند نفر نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله حماله وصلاة ... اما بعد فهذه مختصر مضبوط في النحو جمعت فیه مهمات النحو علی ترتیب الكافية مبوبة مفصلاً ... وسمیته الهداية ... ربتته علی مقدمة و ثلاثة أقسام وخاتمة ...
انجام: فلزم التقاء الساكنين علی غیر حدة وهو غیر حسن والله اعلم چاپ: كراراً چاپ شده ضمن کتاب جامع المقدمات؛ هند، دهلی، مجتبایی، 1319 قمری، به اهتمام: محمد عبدالاحد
[الذريعة 165/25 ؛ کشف الظنون 2041/2 ؛ معجم المطبوعات 308 و 2024]
شروح و حواشی:
1- شرح الهداية في النحو (2 عنوان)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 47گ، 13سطر، اندازه: 10/1×14/2 سم [ف: 1- 589]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، مجدول؛ واقف: فاضلخان؛ جلد: میشن، 109گ، 9سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 12 -490]
آغاز: برابر؛ انجام: القسم السادس عشر التنوين نون ساكنة تتبع حركة الكلمة لالتاکید الفعل وهی علی خمسة أقسام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط وانجام؛ مهر: «محمد علی بن عبدالرحیم الحسني الحسيني 1216» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 54گ، 12سطر، اندازه: 9×14سم [ف مخ: 5 -2289]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالرشید کشمیری، تا: 1017ق؛ کاغذ: اصفهانی، 66گ (2پ -67پ)، اندازه: 19× 23/8 سم [ف: 14 -186]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1010ق؛ مصحح؛ 41گ (13پ -53ر)، 14سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 1 -95]
آغاز: یقترن بأحد الأزمة الثلاثة اولاً الاسم و الأول الفعل و قد علم بذلك حد کل واحد منها ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1028ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ از موقوفات شیخ محمدرضا خدایی؛ جلد: تیماج، 81گ، اندازه: 16×24/5 سم
[ف مخ: 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طبیب علکان بن حاجی حسن، تا: 25ذیحجه 1077ق؛ مصحح؛ 54گ، 11 سطر [ف: 8 -4875]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن ابراهیم، تا: ربیع الثاني 1085ق، جلد: گالینگور، 63گ، 13 سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدقدیم بن شیخ علی اصغر شاردی، تا: 14 ربیع الثاني 1097ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 49گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: -241]
انجام: مرة یائیا نحو ایتعدد مرة واویا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 29گ (102-74)، اندازه: 13/2 × 18/5 سم [ف: 12 -423]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 5 -177]
آغاز فصل الكلام لفظ تضمن کلمتین بالاسناد والاسناد نسبة احدی الكلمتين الى الاخرى بحیث تفید المخاطب فايدة تامة یصح السكوت علیها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 محرم 1110ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد رضا ...» (مربع)؛ جلد: گالینگور، 39گ (68ر - 106ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 5 -2289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن عبدالوهاب، تا: 1110ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 35گ (42پ-76ر)، 11 سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 44 -245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن الهوردي، تا: 1191ق؛ محشی؛ 40گ، 14 سطر (9×14)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 10 -318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فیروز کوهی، عباسعلی بن محمد شفیع، تا: جمادی الاول 1198ق؛ جلد: تیماج، 45گ، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف مخ: -241]
آغاز: صيانة اللسان عن الخطا اللفظي؛ انجام: نون المضمر و نون التأكيد و نون الخفيفه ... ختمت الكتاب
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: شیخ مصطفی علمیه؛ 107گ، 10 سطر (5/5×10)، اندازه: 9/5×14/5 سم [ف: 3 -962]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد بدانکه علم نحو علمی است که بحث کرده می شود در احوال آخرهای کلمه ها از حیثیت معرب بودن
خط: نسخ، کا: حسنعلی بن علی عسکر میبدی، تا: قرن 13؛ 28گ (207ر -234پ)، 24 سطر، اندازه: 22×34/5سم [ف: 1 -10]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: هداية الله؛ جلد: تیماج، 85گ، 8 سطر (6×11/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16 -657]
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: قرن 13 [ف: 3 -32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 3 -111]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 14/5 × 20/5 سم [نسخه پژوهی: 2 -241]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 82گ، اندازه: 11×16/5سم [ف: 3 -90]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 3 -104]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 57گ (1 -57ر)، اندازه: 10/5 ×17سم [ف: 3 -108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 31گ، 16 -20 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 8 -4875]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 77گ، 9سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5 -2289]
خط: نسخ نازیبا، کا: علی اکبر بن آب لوئی، تا: 1207ق؛ 33گ (1پ -33پ)، اندازه: 17×21سم [ف: 1 -151]
خط: نسخ، کا: ملاحسن بروجنی، تا: 1215ق؛ جلد: تیماج،
17سطر، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 12 -374]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ملا محمد مؤمن لاری، تا: 1221ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×20/7سم [ف: 12 -372]
خط: نسخ، کا: جعفر بن کربلائی عرب علی مایانی، تا: ربیع الثاني 1222ق، جا: مشهد رضوی مدرسه فاضل خان؛ اندازه: 10×17سم [نسخه پژوهی: 2 -241]
خط: نسخ، کا: محمدمهدی بن کربلایی مرتضی، تا: ربیع الاول 1222ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 19گ، اندازه: 16×21/5سم [ف مخ: -241]
آغاز: نظمن کلمتین بالاسناد و الاستاد نسبة باحدی الكمتين؛
انجام برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1224ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1228ق؛ 53گ (28پ-80پ)، 12 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف مخ]
کا: عرب عامری، محمد کاظم، تا: چهارشنبه 4 جمادی الثاني 1228ق، جا: هرات [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -266]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علی محمود آبادی، تا: 21 شعبان 1228ق؛ 56 گ، 12سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -186]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، تا: 1229ق [الفبائي: -608]
خط: نسخ، کا: محمد فضال بن محمد باقر انصاری، تا: محرم 1232ق؛ 64گ (1پ -64پ)، 12 سطر، اندازه: 13×21/5 س [ف: 1 -49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسینی بشروی خراسانی ابن میرزا محمد نعیم حسینی، تا: پنج شنبه دهه اول رجب 1233ق، جا: تون؛ جلد: مقوا، 46گ (1پ-46ر)، 15 و 16 سطر، اندازه: 9/5×16 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید رضا بن کربلایی میر عبدالله علوی سبزواری تبریزی، تا: 1234ق؛ تملک: محمد طاهر بن محسن، محمد حسن بن محسن، بی بی مریم بیگم صبیه جناب آقا سید صدرالدین؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 34گ (2پ-35ر)، 17سطر، اندازه: 12/7×19/8 سم [اهدائی رهبر: 10 -338]
آغاز: بزید أو تقديراً نحو جاء نی موسی و رأيت موسی و مررت بموسی
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ 61گ (54ر -114ر)، 13 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: -23]
خط: نسخ، کا: سید رضا بن کربلائی میر عبدالله علوی سبزواری تبریزی، تا: 1234ق؛ مصحح، محشی؛ 32گ (2پ -33ر)، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [مؤيد: 2 -283]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی ولد کربلایی شمس، تا: 1235ق؛ 37گ (49 -85)، 14 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8 -4875]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن شیر محمد، تا: 15 رجب 1236ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×17 سم [ف: -178]
آغاز: برابر؛ انجام: اما في المفرد فلانه لوانضم لالتبس لجمع المذكر.
کا: محمد حسین بن ملا رجبعلی زشکی، تا: 1237ق، جا: محل زشک؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضای صح، م، ح؛ 70گ (50ر -119ر)، 14سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 19 -678 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محسن، تا: 1240ق؛ 30گ (1پ- 30ر)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [مؤيد: 1 -261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محسن، تا: 1240ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 30گ (1پ - 30ر)، 15سطر، اندازه: 14/5 × 20/7 سم [اهدائی رهبر: 10 -338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: سنگسری، اسماعیل بن چراغعلی، تا: 1240ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: ابوجعفر حیران بن اسمعیل یزدی، تا: جمادی الثاني 1242ق؛ 71گ (30 -100)، 11سطر (5×9/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 3 -960]
انجام: و قد یجئی بعد الامر ایضا کما اذا قیل لم اضرب زیدا فقلت کلا ای لا افعل
خط: نسخ، کا: علی بن محمد ابراهیم، تا: 1242ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 62گ (38 -99)، ابعاد متن: 9×14، اندازه: 14×20سم [ف: 4 -1183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباسعلی بن احمد رودباری، تا: 1243ق، جا: قلار رودبار؛ 24گ (192پ-215پ)، 17 سطر، اندازه: 15 ×20/5 س [ف: 2 -669]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن نقی، تا: 1245 ق [ف: 5 -406]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245 ق [چند نسخه- ف: -378]
خط: نسخ، کا: سید عبدالله بن میر اسماعیل عطار موسوی، تا: با تاریخ 1245ق؛ مصحح؛ مهر: «میر معصوم بن ناصر الدين» (ترنجی بزرگ)؛ جلد: تیماج، 50گ (17پ- 66ر)، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1247ق؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدجعفر کاتب اصفهانی، تا: 1248ق؛ واقف: ورثه خلیل آموزگار، مرداد 1343؛ جلد: تیماج، 39گ، 16 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: -705]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیرازی، عباس، تا: 1252 ق [رایانه]
خط: نسخ زیبا، کا: سرخه ای، ابوطالب بن محمد خطیب، تا: 1253ق، جا: سمنان مدرسه صادق خان؛ مهر: «عبده ابوالقاسم بن...» (بیضوی)، «عبده عبدالکریم» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 16سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 2 -116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد صالح موسوی اصفهانی شهیر به درب امامی، تا: 1255ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 31گ (61پ -91)، 17سطر (9×15)، اندازه: 14/5 ×521سم [ف: 18 -143]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ افتادگی: انجام؛ 38گ (77 -114)، 14سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4875]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: چرم، 47گ (28پ -74پ)، 18، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: - 122]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 صفر 1258ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 93گ، 9 سطر (5×10)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: -693]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 ذیحجه 1260ق؛ 36گ (78پ -113پ)، 12سطر، اندازه: 14×22/5سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن رجب علی، تا: 1260ق [رایانه ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: علی محمد بن حاج محمد حسن نجف آبادی، تا: 1260ق؛ 30گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 12۔ 489 ]
بی کا، تا: 1262ق؛ خریداری از بانو فرانک علی آبادی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن اسماعیل، تا: 1264ق؛ مصحح؛ با بلاغ مقابله؛ 58گ، 13 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 8 -4875]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی زین العابدين ولد حاجی حسن حاجی آبادی، تا: ربیع الاول 1264ق؛ جلد: تیماج، 41گ، 15سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4875]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1265ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، بی کا، تا: 3 ربیع الثاني 1266ق؛ 35گ (85-51)، اندازه: 15×20سم [نشریه: 13 -392]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق، جا: قوچان؛ ابعاد متن: 10×14، اندازه: 16×21سم [ف: 1 -465]
آغاز الثالث أن یکون الرفع بالضمه و النصب و الجر بالفتحه، انجام: اما المدح فله فعلان نعم و فاعله اسم الجنس المعرف.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ ابعاد متن: 9×13/5، اندازه: 13/5 × 19/5سم [ف: 4 -1134 ]
آغاز برابر، انجام: في یوم اربعاء احدی عشر شهر جمادی الأول سنه 1268
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن کربلائی علی، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 10×14/5، اندازه: 17×21سم [ف: 2 -767]
آغاز: اما المقدمه و في المبادي التي یجب تقدیمها علیه؛ انجام: لالتقاء الساكن علی غیر حده و هو غیر جنس. تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ 53گ، 12 سطر (9×16)، اندازه: 18×24سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -125]
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 جمادی الثاني 1274ق؛ 47گ، 14سطر، اندازه: 14×20سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -194]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1275ق؛ مهر: «اذا جاء نصر الله»؛ اهدایی: وزیری؛ 350 گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 10×14س [ف: 4 -1176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین طباطبائی جندقی، تا: غره رجب 1275ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «صالح» (بیضوی)؛ 30گ (1پ - 30ر)، 17سطر (8×15)، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 40/2- 269 ]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد علی ملقب به خالدار، تا: رجب 1276ق، جا: قوچان؛ 40گ (22ر -61ر)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 22 -271]
آغاز برابر؛ انجام: و البدل عما قبلها نحو ما جاءنی أحد الا زيداً و زید و ان کان.
خط: نسخ زیبا، کا: زرقانی، آقا بزرگ بن محمد علی، تا: رجب 1276ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 20گ (90پ -109پ)، 10 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 -285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اشرف بن محمد علی الكلى، تا: پنج شنبه 13جمادی الثاني 1278ق؛ جلد: گالینگور، 71گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 685-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: 1279 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1281ق؛ جلد: مقوا، 34گ، 13 سطر (10/5×14 )، اندازه: 13×22سم [ف: 5 -756]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1284ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1287ق؛ 45گ (45-1)، اندازه: 15×22سم [ف: 4 -1410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پست، کا: ملا رضا ولد خواجه تقی، تا: 1296ق؛ ابعاد متن: 11×17/5، اندازه: 16×20سم [ف: -484]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، کا: سید محمد بن سید کاظم کلاتی، تا: 5 ذیحجه 1296ق؛ جلد: تیماج، 81گ (1پ-81ر)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2 -271]
کا: خدابخش، تا: 1299ق [ف: -32]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا قیل ازید عند کل ام عمرو؟ فجوابه بتعیین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 11×18سم [ف: -503]
انجام: و سماعاً في المرفوع نحو بحسبك درهم
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، اندازه: 11×18سم [ف: 3 -905]
آغاز: برابر
خط: نسخ پست، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 52گ، 10 -14 سطر (17×13)، اندازه: 11×17سم [ف: -62]
کا: عبدالعلی بن استاد محمد، تا: رجب 1301 ق [ف: -32]
آغاز و انجام: برابر
کا: قراجه داغی، محسن بن محمد، تا: 1301ق؛ جلد: تیماج، 83ص (67 -149)، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 10 -1230]
خط: نستعلیق، کا: عباس بن علی بن محمد بن هادی نائینی، تا: 1309ق، جلد: تیماج، 37گ (13پ -49پ)، 15 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 12- 214]
خط: نسخ، کا: محمد بن تقی حسینی تبریزی، تا: شوال 1312ق؛ اهدایی: سید علی مدرسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 78گ، 11سطر (7×11)، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 3- 936]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی، تا: پنج شنبه 25 صفر 1314ق؛ جلد: مقوا، 40گ، 14سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8- 4875]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن ابن محمد تقی، تا: 1316ق؛ جلد: مقوا، 59گ، 17سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 12- 490]
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید محمد سعید بن حسین حسینی، تا: 1327ق؛ 72ص (168- 239)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 10- 2215]
بی کا، تا: 1346ق [اوراق عتیق: 1- 258]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 12×17سم [ف: 1- 336]
خط: نسخ، کا: سید علی اکبر بن سید اسماعیل، بی تا؛ 40گ (1-40)، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11/5× 18/5سم [ف: 4 -1430]
کا: محمد حسین بن ملا محمد تقی بن عبد الرحيم، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 105گ (136 - 240)، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 4- 1308]
آغاز: بهذه الاسماء شابه الفعل اذا تم بالفاعل و صاربه كلاماً تاماً فتشابه ... الاتي تعده المفعول لوقوعه بعد تمام الاسم؛ انجام: بضم الواو المفتوحة ما قبلها نحو احسون کما ضممها مع المنفصلة نحو احسوا الرجل ولکن الياء المفتوحة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: «العبد المذنب محمد مهدی الحسيني 1211» (مربع)؛ جلد: مقوا، 117گ، 19 سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ مهر: «ما محمد الا رسول» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 86گ، 8سطر، اندازه: 20×25سم [ف مخ: 5- 2288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 62گ، 12سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف مخ: 5- 2289]
کا: شاهرخ ابن علی نقی کرد محله، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 78گ، اندازه: 14×21سم [ف: 2- 374]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 38گ (155ر-192پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 1- 294]
بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «اعبدالله مولای» (بیضی)؛ 35گ (1پ -35ر)، 18 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3- 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 44گ (50پ -93ر)، اندازه: 10/5× 16/5 سم [ف: 2- 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 55گ، 13 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 51، 17سطر، اندازه: 14/5×21/8سم [ف: 1- 588]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 17×27/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر، انجام: و هو اخوك و ازید عندك ام عمرو و او من کان و لا تستعمل هل في هذه المواضع و ههنا بحث فصل ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 63گ، 15سطر (5×11)، اندازه: 8/5×15/1سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×21سم [ف: -203]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 11×17سم [ف: 1- 66]
آغاز: برابر؛ انجام: ان کان صالحا للابتداء
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: -608]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 608]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد، بی تا؛ 60گ (243–184)،
اندازه: 16×25سم [ف: 12- 348]
آغاز: التاسر امتهابا الجرح حیث قال جراحات؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فلم تدل علی الأصل. تمت الكتاب
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فزید منطلق فمنطلق عامل ...
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: خشتی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه]
انجام: و هی مفتوحة اذا کان
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 82گ، 11سطر (5×10)، اندازه: 10×15/5سم [ف: -1631]
بی کا، بی تا [نشریه: 13- 357]
آغاز: و هی الحرف او تدل معنی في نفسها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 37ص (1- 37)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 5- 1838]
انجام: نحو اضربن و لانضربن و هل تضربن
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: سید علی شایق خویدکی؛ جلد: تیماج، 71گ، 12سطر (6×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 5- 1851]
خط: نسخ، کا: سید ابوالحسن، بی تا؛ اهدایی: حاج صدر، کاغذ: اصفهانی، 49گ (26- 74)، اندازه: 11×15 سم [ف: 4- 1302]
انجام: و هی مفتوحة اذا کان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 82گ، 11سطر (5×10)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 5- 1631]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد صالح بن محمد سعید، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 34ص (1- 34)، اندازه: 14×14/5 سم [ف: 8- 691]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 133گ، 12سطر (7×11/5)، اندازه: 10×16سم [ف: 15- 234]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 11×23، اندازه: 19×20سم ف: [16-16]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 17×21سم [عمومی ساری و تنکابن : ف: -112]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «سید جلیل ...» (دایره)؛ 44گ، 15سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11×17/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ (47- 56)، 13سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 3- 173]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 11/2×18سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 54گ (18پ -71)، ابعاد متن: 6/5×12اندازه: 10×16/5سم [ف: 13- 183]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [عمومی ساری و تنکابن: ف: -91]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الحاق علامة التثنيه و جمع المذكر و جمع المونث فضعیف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 84گ، 13 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 15- 200]
hedāyat-ol qārī fī kalām-il bārī = moqadamat-un fī‘alim-il qerā’a
رساله ای است با عناوین «أجمعوا علی، أجمع القراء علی» در بیان قواعد اجماعی (و نه اختلافی) قراء سبعه در قرائت قرآن کریم، مشتمل بر دوازده «باب» و «خاتمه» که هر باب شامل «حکم» است: باب 1. في أحكام التنوين و النون الساكنة؛ 2. المد و القصر؛ 3. ترقیق الراآت و تفخیمها؛ 4. ترقیق لام الجلالة؛ 5. الادغام الكبير؛ 6. ادغام الحرفين المتقاربين؛ 7. حروف متفرقة؛ 8.في لام هل و بل و قل؛ 9. احکام میم الجمع؛ 10. هاء الكنايه؛ 11. الوقف علی اواخر الكلمة؛ 12. معرفة مخارج الحروف؛ خاتمة في الاستعاذة و البسملة. در این رساله مؤلف به کرات با عناوین «قال الشاطبي»، ابیاتی از قصیده لامیه وی موسوم به «شاطبیه» یا «حرز الأماني» را ذکر و شرح داده، اما بعید است کا رساله، صرفا شرح شاطبیه باشد.
آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد فهذه نبذة مما یجب علی قاری القرآن العزيز فهمها و یحتم علیه علمها ...
انجام: ثم یسکت علیها في مذهب الجميع و الله اعلم و هذا آخر ما اثبتناه في هذه النبذه و الحمد لله رب ... الطاهرين تمت النبذة.
[الذريعه 36: 24- 37]
آغاز: یرزقکم و خلقك و شبهه و وجوب الاظهار الا قوله تعالی في سورة التحريم؛ انجام: برابر
از اواسط باب ششم به بعد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 4گ، 21سطر، اندازه: 12×23/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن-367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج زیتونی، 18گ، 18سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 8- 4870]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسینی موسوی، محمد بن میرزا محمد، تا: قرن 11، جا: مشهد رضوی؛ 21ص (142- 162)، اندازه: 12×20/2سم [ف: 23- 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 18گ، 15سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 8- 4870]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 10ص (147- 156) [ف: 7- 192]
hedāyat-ol qāṣidīn
بونی، احمد بن علی،- 622 قمری
būnī, ahmad ebn-e ‘alī(- 1226)
در آداب و کیفیت سیر و سلوک و مقامات عرفانی است.
[کشف الظنون 2041/2؛ معجم المؤلفين 25/2؛ هدية العارفين 90/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10173
آغاز: لسمله الحمد لله الذي فجر اسرار العارفين بینابیع الحكم؛ انجام و قد استکملنا بحمد الله شرح مسئلة السائلين و ... و سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 992ق؛ 17 ص (1- 17)، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 205-32]
hidāyat-ul qāṣidīn wa nihāyat-ul wāṣilīn
بسطامی، عبدالرحمن بن محمد، - 858 قمری
bastāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad(- 1454)
شامل 28 «دره».
آغاز: الفصل الثالث من شمس الآفاق في علم الحروف و الاوفاق و هو المغناطيس الجذاب و الياقوت الجلاب و فیه السر الرباني و ... بسمله یا رب یافتاح نور المصباح الحمدلله الذي فلق بقدرته صبح انوار الحروف و فتق بحکمته رتق اسرار الظروف
انجام: هذا آخر ما القاه رسول الحكمة و الصواب علی العبد في هذا الباب ... صلی الله علیه و علی آله مفاتیح العلوم الفائقة و مصابیح الفهوم الرائقة و رضی الله عن الأولياء الشمخ و العلماء الرسخ ما دار فلك و سبح ملك.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 37گ (41ر -77پ)، 27سطر [ف: 36- 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 71ص (161- 231)، 21سطر [ف: 36- 72]
al-hidāyat-ul qurānīya ila-I wilāyat-il imāmīya
بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107؟ قمری
bahrānī, hāšem ebn-e soleymān(- 1696)
تاریخ تأليف: 3 جمادی الثاني 1096ق
مؤلف پس از نگارش دو دوره تفسیر روایی به نام های البرهان و
کتاب الهادي و مصباح النادي و کتابی درباره اهل بیت به نام اللوامع النورانية في أسماء علی و بنیه القرآنية و دستیابی به آیات بسیباری که درباره ولایت امام علی و ائمه اطهار وارد شده، تصمیم به تأليف کتابی گرفت که دربردارنده آیات نازله درباره اهل بیت به همراه روایات مأثوره در تفسیر آن آیات باشد، لذا کتاب حاضر را نگاشت. در این کتاب 522 آیه که بر ولای اهل بیت دلالت دارند، به ترتیب سوره های قرآنی تنظیم شده و روایت رسیده در تفسیر آنها بیان شده است. (حافظیان)
آغاز: الحمدلله رب العالمينالقائل هنالك الولاية الله الحق هو خیر ثوابا و خیر عقبا المنزل ... امابعد: لما وفقنی الله جل جلاله لتصنیف کتاب البرهان ... وقد وجدت كثيرة من الآيات القرانيه مفسرة من طریق اهل البيت في ولاية علی بن ابی طالب امیر المؤمنين (علیه السلام) و بنیه الائمه المطهرين من الرجس
انجام: و الذي بعثنی بالحق نبیا لو احبك اهل الأرض کما یحبك اهل السماء لما عذب الله احد منهم بالنار، و الحمدلله رب العالمين
[الذريعه 188/25 ؛ معجم المؤلفين 132/13]
آغاز: برابر، انجام: فلذلك صوم الدهر فقال اليس زعمت انك تحیی الليل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ واقف: نادر شاه افشار، 1145؛ جلد: تیماج، 458گ، 16سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1- 598]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی سید هادی ال بالیل موسوی دورقی؛ خط: نسخ، کا: احتمالا شیخ علی بن محمد بن جلال الدين الطريحي، تا: غره ذیقعده 1191ق، برای شیخ محمد بن شمس الدين طریحی؛ مصحح، محشی با نشانه «م ح ط و م. ح.ش و خ. ع ره، و خ. ل»؛ تملک: محمد نجل شمس الدين طریحی؛ 250 گ، 18 و 19سطر [عکسی ف: 2- 406]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی سید هادی آل بالیل موسوی در قم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن شمس الدين طریحی، تا: غره ذیقعده 1191ق، جا: فلاحیه؛ مصحح، محشی از: محمد شمس الدين به لفظ «م ح ط» و «م ح ش» و از شیخ خلف بن عبد علی عصفوری بحرانی، به لفظ «خ ع ره» و «خ ل» و نیز از حسن بن احمد احسایی فلاحی؛ تملک: سید هادی آل بالیل؛ واقف: شبر سید ابراهیم بن سید اسماعیل موسوی؛ 511ص، 18سطر [عکسی ف: 4- 383]
hedāyat-ul kātebīn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23863
آغاز: بسمله، سپاس بی قیاس هر معلمی را که؛ انجام: ذی القعده اللهم اغفر لناظره و لقاریه و لکاتبه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1105ق؛ جلد: میشن [رایانه]
الهداية الكبري- الهداية
hedāyat-ol kawnayn = nūr-os seqalayn
وابسته به: نورالثقلین؛ حویزی، عبدعلی بن جمعه (-قرن 12)
مترجم شناخته نشد. به نظر می رسد ترجمه از میر فداعلی موسوی نیشابوری اخباری باشد. ترجمه روان منتخب «نور الثقلين» تأليف شیخ عبد علی بن جمعه عروسی حویزی (زنده در 1072ق.) است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38821
آغاز: بسمله. جانا چاهی دیهه خلاصه هی نور الثقلين کا صاحبان ایقان کو عمل کرتا؛ انجام: اور اقرارهی سات حساب کی اور را جزا دینی کی ... .
موجودی آن تا تفسیر آیه 4 فاتحه (مالك یوم الدين) می باشد؛ خط: نستعلیق تحریری خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 7گ، 25 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن- 290]
al-hidāya li-īdāḥ-i mā fī š.-il wiqāya
حفید تفتازانی، احمد بن یحیی، - 916؟ قمری
hafid-e taftāzānī, ahmad ebn-e yahyā(- 1511)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 900ق
با عنوان های «قوله» است.
[معجم المؤلفين 205/2؛ ريحانة الادب 376/2؛ روضات 93]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5796
آغاز: الأصل في شروط الوجوب و اسبابه ولا یرد شرط النية في التيمم وحده؛ انجام: لو کان الاختلاط به ابتدأ منع الجواز هذه اللفظة وقفت خاتمة الحواشي التي أوردناه في الهداية لا یضاح ما في شرح الوقاية رواية و دراية من البداية الى النهاية ... المثوبات الفاخرة ... و التسليم التحية.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن قاسم بن یوسف بن زکریا، تا: سه شنبه 15 جمادی الثاني 969ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 123گ، 21 سطر، اندازه: 16/8×24/8سم [ف: 1- 593]
hidāyat-ul laṭāyif
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736؟ قمری
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad(1262 - 1336)
در این رساله سر آن دارد که لطایف «قالبی» و «نفسی» و «قلبی» و «سری» و «روحی» و «خفی» و «اخفی» و لطیفه «انانیت» و «بدن مکتسب» و «بدن محلول» و «بدن محشور» را به فارسی بیاورد و نظر صوفیانرا در این زمینه ذکر کند. او در ذیل «ای عزیزان» هر یک مطالب فوق را به صورت فصل بیان می کند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2163/5
آغاز: بسمله، الحمد لله مفتح الابواب و مسبب الاسباب و الصلاة و السلام علی روح نبیه؛ انجام: و انس شهادی من فوائدها ینفعهم في معاشهم و معادهم یوم الغرة شهر رمضان سنة تسعین و خمسمأته
بی کا، بی تا؛ 8ص (493- 500) [ف: 5- 230]
al-hidāya li-man arāda taḥqīq-il ḥaqq min ḏawi-l albāb
قطیفی، عبدالله بن فرج، - 1160 قمری
qatīfī, ‘abd-ol-lāh ebn-e faraj(- 1747)
در استدلال به ضرورت وجود حجت (امام) در هر عصر و زمان و این که باید از اهل بیت حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله باشد با ادله عقلیه و ادله نقلیه از قرآن کریم و روایات اهل سنت، در چند فصل و یک خاتمه. فصولی که در این نسخه موجودند چنین است: فصل 1. في أن الأرض لا تخلو من حجة علی العباد؛ 2. في أن الحجج بعد النبي هم العترة الاطهار؛ 3. في الفرق الواضعين الغيبة في غیر موضعها
آغاز: الحمدلله الذي لا یفعل قبیحا و لا یخل بواجب و الصلاة و السلام علی محمد و آله الاطائب
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1983
آغاز: برابر؛ انجام: و ان العترة الذين ینفون عن هذا الدين تحریف ... و انه لابد من بقاء بعضهم ببقاء الكتاب الى آخر الزمان ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 79گ، 17سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5- 355]
hidāyat-ul mubtadī wa bidāyat-ul muhtadī
نجری، عبدالله بن محمد، 825 – 877 قمری
najārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1422 - 1473)
رساله مختصری است در منطق مشتمل بر دو «باب»: 1. في الألفاظ و مفهوماتها و ما یتعلق بها؛ 2. في قسمة العلم الى التصور و التصديق و كيفية اکتسابها، و هر یک مشتمل بر چندین فصل.
[اعلام المؤلفينالزيدية ص 392]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1608/9
آغاز: الحمدلله المعين لمن به المستعان و الفاتح لطلاب فضله ابواب الخير و الاحسان
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1162؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 709ق؛ مصحح؛ 10ص (374- 383) [ عکسی ف: 5- 20]
hedāyat-ol mobtade’īn
رساله مختصری در نحو است که از تعریف کلام مفرد و مرکب آغاز و با حروف غیر پایان می پذیرد.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد بدان ارشدك الله تعالی
انجام: شانزده حروف عطف و آن ده است و او و حتی ولو و ثم و اما و بل و لکن و لا وفا و ام: تم الكتاب
[نسخه های منزوی 2081/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين، تا: قرن 12، جا: مدرسه محمود آلوسیه؛ 15گ، 18سطر (6/5×16)، اندازه: 10/5×20سم [ف: 28 -400]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 15گ (109پ -123ر)، اندازه: 9/5×15سم [ف: 20- 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو هاشم کازرونی، تا: ذیحجه 1291ق، جا: بوشهر؛ مصحح؛ 12گ (1- 12)، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 28- 506]
hedāyat-ol motahayyerīn
تنکابنی، محمد بن محمد طاهر، ق13 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e mohammad tāher(- 19c)
تاریخ تأليف: شب جمعه آخر محرم 1243ق
فقه فتوایی است در احکام ارث و حبوه که میرزا محمد تنکابنی از روی رساله میرزا محمد تقی نوری انتخاب نموده است. تنکابنی در مقدمه می گوید: چون رساله میرزای نوری مشتمل بر
ادله و احادیث و اخبار و اقوال علما بود اخذ فتوا از آن مشکل بود، پس اصل فتوا در این رساله جمع و ضبط کردم و آن را مشتمل ساختم بر دو «فصل».
آغاز: الحمد لله الوارث غیر مورث و الصلوة و السلام علی خیر المبعوث ... اما بعد پس می گوید مستغرق دریای نافرمانی ... ابن محمد طاهر محمد تنکابنی کلیجانی که این رساله ای است مختصره از رساله که جناب ... میرزای محمد تقی نوری ... در بیان احکام حبوه وارث زوجه از زوج تأليف فرموده بودند ... و آن را مشتمل ساختیم بر دو فصل
انجام: از برای اوست مطالبه قیمت و امتناع از عین پس قول به رخصت خلاف تحقیق و امر احتیاط ظاهر است. . هذا آخر ما اردناه الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و اسئل الله أن یجعل سعیی مشکورا و ذنبی مغفورا بمحمد و آله.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (69ر -73پ)، 18سطر، اندازه: 16/5× 21/5سم [ف: 2- 669]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 8گ (169ر-176ر)، 15 سطر، اندازه: 11/5× 17/5 سم [ف: 44- 241]
hedāya-tol motahayyerīn
لاهیجانی، احمد بن مرتضی، ق 14 قمری
lāhījānī, ahmad ebn-e mortazā(- 20c)
در رد بهاء و پاسخ میرزا علی اشرف عندلیب لاهیجی که کتابی در این باره نوشته بوده است. عندلیب به نوشته بهاء الدين املشی در 14 تیر 1332 در آغاز نسخه از شاعران بنام لاهیجان است و ترجیع بند: «تا شریعت مدار شد محمود ** مصطفی وا شریعتا فرمود»، از اوست. از پیروان میرزا علی محمد باب بوده و در روزگار ناصر الدين شاه هنگامی که عبد الله خان به نمایندگی کامران میرزا نایب السلطنه فرمانروای گیلان بوده است به گناه بابی گری زندانی شده و قصیده ای غراء برای تبرئه خود سروده است. او به قزوین و شیراز رفته بود و در قزوین قلم دان سازی می کرده و در شیراز کتابی درباره حقانیت و درستی آیین بهاء نوشته بود سپس به لاهیجان بازگشت و با کتاب خود این دین را به مردم تبلیغ می کرد. سید احمد آقا زاده لاهیجی این کتاب را در رد او نگاشته و به خوبی از عهده آن بر آمده است. او در آغاز با عنوان «فصل» متن نوشته عندلیب آورده سپس او را با ادب رد کرده است.
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگی؛ شماره نسخه: 390ه
آغاز : ربنا آتنا ... و بعد در این اوان محنت اقتران که حکم حریت و آزادی گوش زد مردم گردیده جمعی از جهال و عوام الناس ندانستند معنی آن اطلاق از قید ظلم و فشار جباران است و آزاد شدن از دام رشوه خواران که سالهاست خلق بیچاره ایران گرفتار اینان بوده هیچ ضعیفی متمکن از احقاق حق خویش نبوده بلکه؛ انجام: و افکار آن حضرت مانند افکار جمیع انبیاء و اولیاء است چه آن حضرت ختام ولایت محمدیه است همچنانکه مسیح علیه السلام خاتم ولایت انبیاء و حضرت امیر المومنين خاتم مطلقه است خلاصه لم یکن ... تمام شد رساله هداية المتحيرين بر دست مصنفش در یوم جمعه هشتم شهر ربیع الثاني من شهر سنة ثلاث و ثلاثین و ثلماه بعد الالف من الهجرة النبوية علی هاجرها الاف السلام و التحية حامدا مسلما و مصلیا و مستغفرا ...
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 8 ربیع الثاني 1333ق، جا: رشت (گویا)؛ 156ص، 19 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 13/5× 21/5سم [رشت و همدان: في: -1184]
hidāyat-ul mutahayyirīn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض14790
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: - 609]
hidāyat-ul muta‘abbid wa tāj-ul mutahajjid
حسن بن محمد شریف، ق13 قمری
hasan ebn-e mohammad šarīf(- 19c)
در این کتاب از اعمال و مناسک ماه رمضان در دو قسم گفتگو نمود. نام کتاب در دیباچه آمده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1308
آغاز: بسمله. و به نستعین. و هو الموفق و المعين. الحمد لله ولی الحمد و اهله و منتهی الحمد و محله المتوحد بالکبریاء و المتفرد بالالاء البديء البديع؛ انجام: ختام فیه الاتمام یتضمن مسائل ... و یدل علی اکثر هذه ماوراه (ناتمام است)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 127گ، 23 سطر (14×20)، اندازه: 8×14سم [ف: 7- 2807]
hedāyat-ol mote'allemīn
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 398 بخش 3
نسخه اصل: نسخه با دلیان؛ بی کا، بی تا؛ 4گ [ف: -158]
hidāyat-ul mote‘allemīn
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 3364/2
آغاز: بسمله الحمد الله علی نعمه والائه ... و بعد فهذه فوائد وافیه من قوانین علم النحو ... و سمیته بهداية المتعلمين.
جز ش 2063/1؛ خط: نستعلیق، کا: طبیب طهرانی، حسن بن علی، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج، 2گ (47پ-48ر)، 15 سطر (7×14) اندازه: 12×19/5 سم [ف: 11- 2365]
hedāyat-ol mote‘allemīn fe-t tebb = hedāye-yeaxavaynī = gozāreš-e axavayn
اخوینی، ربیع بن احمد، - 373 قمری
axavaynī, rabī‘ ebn-e ahmad(- 984)
برای فرزند خود و به درخواست او در چندین «باب» (در سه بخش و 200 «باب») ساخته است. در کار خود بیشتر نظر پزشکان پیشین را با تجربه های خود مؤكد کرده است و باید این کتاب را چند سالی پیش از 370ق ساخته باشد. کتاب تا قرن ششم در کنار کتاب های معتبر دیگر، کتاب درسی بوده است. مؤلف در آن از دو کار دیگر خود با نام های «قرابادین» و «کتاب نبض» نام برده است.
آغاز: سپاس مرایزد راکی آفریدگار زمین و آسمان است و آفریدگار هرج اندرین دو میانست ...
چاپ: به کوشش استاد جلال متینی، مشهد، 1344ش، چاپ شده
[نسخه های منزوی 609؛ فهرستواره منزوی 3764/5]
نسخه اصل: ش 27 فارسی با دلیان اکسفورد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پایان ربیع الاول 478ق؛ ابوطالب عبدالله بن محمد بن ابی زید طبیب در روز پنج شنبه 18 ربیع الثاني 682ق آن را با نسخه ای مقابله نموده و خط او در آغاز و انجام نسخه هست و پسرش حسین گویا آن را خوانده و او در 717 آن را به این پسر واگذارده است؛ تملک: فرهاد میرزا؛ آقای مینوی مقالتی درباره نسخه بادلیان در مجله یغما سال سوم ص 497- 510 دارند. [فیلمها ف: 1-273]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 15 1 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -108]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 99
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -179]
نسخه اصل: فاتح ش 3646؛ خط: نسخ، کا: شرف خلیفه، تا: محرم 510ق، جا: دوین، برای خزانه اسفهسالار تاج الأمرا اینانج پیغوا الب طغرل بك ابی المظفر غازی بن ابی القاسم؛ تملک: حاجی عوض بن اخی بایزید مشهور به صوباشی الخضر دانشمندی از ناحیت قاد آباد بحری در 714ق؛ واقف: سلطان محمود خان؛ 274گ [فیلمها ف: 1- 273]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 98
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -179]
آغازاز في ذکر المزاجات تا می رسید به فصل 208؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: فرهاد میرزا؛ 227گ، 21 سطر، اندازه: 19/2×26/7سم [ف: 4- 845]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1976ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 273]
hedāyat-ol mottaqīn
موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 1224 - 1292 قمری
mūsavī zanjānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad kāzem (1809 - 1875)
رساله عملیه فتوایی است که مؤلف برای عمل مقلدین خود نوشته و آن را جلد سوم کتاب «هداية المتقين» خود قرار داده است. دو جلد قبلی این کتاب در اصول دین است. جلد حاضر را در یک «مقدمه» و چند «مقصد» و هر مقصد در چند «منهج» و هر منهج در چند «باب» و هر باب را در چند «فصل» قرار داده است.
آغاز: نحمدك اللهم یا من لايؤاخذنا بما نسینا او اخطانا انه غفور رحیم ... اما بعد چنین گوید بنده آثم درگاه پروردگار عاصم ابن محمد کاظم.
[الذريعة 189/25]
شروح و حواشی:
1- خلاصة الهداية؛ موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم ( 1292-1224ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14357
آغاز: برابر؛ انجام: در بیان مواضعی که تقدیم نافله از وقت خود جایز است و آن چهار موضع است ... آن عذر مرض باشد مثل مبطون و صاحب سلس البول. شامل مقدمه و منهج اول از مقصد اول در طهارت و بخشی از منهج دوم در صلوة؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 110گ، 12 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 38- 487]
hedāyat-ol mojāhedīn
بروجردی، محمد تقی بن محمد، ق13 قمری
borūjerdī, mohammad taqī ebn-e mohammad(- 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264 -1313ق)
تاریخ تأليف: سه شنبه 20 رجب 1273ق
جهادیه ای است که مؤلف برای تشویق مسلمانان به جنگ با انگلیسی ها که در سال 1273 ق به بوشهر و فارس حمله کرده و قسمتی از آن را اشغال نموده بودند نوشته و تأليف آن را در سن پنجاه سالگی به پایان رسانیده است. این کتاب دارای دو «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه» است: مقدمه اول: در اینکه جهاد اعظم ارکان دین مبین است و ثواب جهاد و مجاهدین، شامل دو فصل؛ مقدمه دوم: در تعریف و تقسیم جهاد، شامل دو ارشاد؛ مقصد 1. در اثبات وجوب کفایی جهاد، شامل پنج فصل؛ مقصد 2. در کیفیت محاربه و مقاتله واقسام آن، شامل پنج فصل؛ مقصد 3. در بیان کیفیت غنائم دار الحرب، شامل پنج فصل؛ خاتمه: در بیان احکام و شرایط ذمه و رفتار و کردار کفار ذمی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7867
آغاز: سپاس بیرون از حد گمان و قیاس خداوندی را سزاست جلت عظمته که عالم و آدم آفرید و نظام این عالم و آدم را به انزال کتب و ارسال رسل که هادی سبلند منوط و محول داشت؛ انجام ختم شد رساله هداية المجاهدين در یوم سه شنبه شهر رجب المرجب سنه هزار و دویست و هفتاد و سه هجری بید مؤلف حقیر عاصی اقل و احقر، موجود رو سیاه درگاه الهي محمد تقی بروجردی در کمال اختلال حال و پریشانی احوال که از بدو عمر تاکنون که پنجاه سال می گذرد این حالت را به وحدانیت الهي خاطر ندارم. و الحمدلله اولا و آخرا و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين صلوات الله علیهم.
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم مشهور به شیخ عبدالرزاق و ملقب به پیغمبر خراسانی سبزواری، تا: 1273ق؛ مهر: کتابخانه محمد حسن خان اعتماد السلطنه صنیع الدوله؛ تملک: ریحان الله موسوی به تاریخ 10 صفر 1324 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 72گ، 14 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 26- 345]
hedāyat-ol majd elā bedāyat-en najd
دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268 - 350 قمری
daneš-e tabrīzī, lotf-'alī ebn-e mohammad kāzem (1852 - 1932)
آغاز: بسمله. حمد و شکر و سپاس و منت و آفرین و محمدت خداوند را؛ انجام: در این جا بیش از این اشره نمی کنم.
جلد 1، تذکر: در فهرست با عنوان «همه آجیل بشکن» و با مؤلف ناشناس آمده است؛ بی کا، بی تا؛ تملک: حسین حسینی؛ نسخه برای نوجوانی مجدی نوشته شده و ظاهرا مربوط به خانواده محمد حسینخان شریف السلطنه است که مهرش در تاریخ 1313 و 1312 در صدر نسخه مشاهده می شود؛ واقف: محمد ایرانی، 1350؛ جلد: تیماج [الفبائي: -612]
آغاز: ابتدا می کنم به نام کسی که بود ابتداء به نامش فرض؛ انجام: لنقل نقطة فاء الخط في الطائي.
جلد 2؛ کا: سید احمد تنکابنی، تا: 1316 ق، به نام شریف السلطنه؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ 63گ، 9 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [الفبائي: -609]
آغاز: بسمله. بعد سپس قیل پیش ما چیز ممنون حرفی که؛ انجام: ز غم نمی خراشیم ما خوبی او به خلق گفتیم تا هر دو دروغ گفته باشیم
جلد 3؛ کا: مرتضی حسینی، تا: 1316ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ 45گ، اندازه: 12/5× 18/5 سم [الفبائي: -609]
hedāya-tol mohebba
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
پنجمین بخش از «بیان حقایق احوال المصطفي» اوست در قالب مثنوی. این مثنوی دارای نه بخش است که هر کدام به عنوان خاصی موسومند با این نام ها: مصباح الأرواح، احکام المحبين، نهاية الحكمه، بداية المحبة، هداية المعرفة، فتح الأبواب، شرف الواصلين، مهر افروز، مرآت الأفراد.
آغاز: بسمله. ای عزیز گوش بمعنی و ما ینطق عن الهوى دار، و کیفیت بندگی بدان ... اسب همت زین کن ای همت بلند ** تا ز پای روح بگشاییم بند / اسب همت زین کن ای همت بلند** تا در آرم صید دل اندر کمند ...
انجام: شکر کن ای دل که در جان حبیب ** یافت اتمام این هدایات غریب. تم القسم الخامس من حقایق احوال المصطفي ... و یتلوه القسم السادس المسمى بفتح الأبواب. الحمدلله که عبارات غریب ** گنجید در انگشت و اشارات حبیب
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه ختائی، 45گ (192پ-236ر)، 21 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 8- 333]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد زمان، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 25گ (136پ-160پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×21/4سم [ف: 3- 637]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، مذهب، با سرلوح؛ تملک: امیر شمشیر عرب العاقري با مهر «بفرق دشمن شاه نجف زند شمشیر»، اسماعیل عاصم چلبی زاده؛ مهر: حسین بن هدایت الله، محمد رضا حسینی، مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 31/5 سم [ف: 3- 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کشمیری، اندازه: 18/5×31/5سم [ف: 3- 147]
hidayat-ul muhadditin ila tariqat-il muhamadin = muštarakāt-ur rijāl = š.-u jāmi“-il maqāl
کاظمی، محمد امین بن محمد علی، 1088؟ قمری
āzemī, mohammad amīn ebn-e mohammad ‘alī( =78)
وابسته به: جامع المقال فیما یتعلق باحوال الحديث و الرجال؛ طریحی، فخرالدین بن محمد (979- 1087ق)
منتقی الجمان في الأحاديث الصحاح و الحسان؛ عاملی، حسن با زین الدين (959- 1011ق)
تاریخ تأليف: 1077 ق - 1085- 1088ق
کتابی است در علم رجال و مخصوص بیان مشترکات رجال و روات شیعه، که مؤلف به عنوان شرحی بر باب دوازدهم کتاب «جامع المقال» استادش فخرالدین طریحی با استفاده از کتاب «منتقی الجمان» شیخ حسن صاحب معالم، نگاشته؛ شامل سه قسمت: 1. بیان مشترکین در اسم؛ 2. مشترکین در کنیه؛ 3. مشترکین در نسب و لقب. هر یک از این قسمت ها به ترتیب الفباء است. مؤلف در دیباچه مزایای کتاب خویش را بر کتاب جامع المقال و دیگر کتب رجال متذکر گردیده است. تاریخ تأليف در برخی نسخه ها (همچون 6063 ملی) 1079ق، در الذريعه 1085ق و در برخی نسخ 1088ق ثبت شده است.
آغاز : بسمله. الحمد الله الذي انقذنا من شفاجرف الظنون و الاوه السلوك طرق اولی الوحي و الاولهام ... فیقول ... محمد امین بن محمد علی الكاظمي أني نظرت في الكتاب المسمى بجامع المقال فیما یتعلق باحوال الحديث و الرجال الذي هو من مؤلفات شیخنا ... فوجدت في الباب الثاني عشر منه اغلاطا كثيرة ... فتقربت الى الله باصلاح مافیه من الغلط الواضح و بیانه و تتمیم ما قصر من عباراته عن اداء المراد و تبیانه ثم انی افردت بعد ذلك هذا الكتاب و اعرضت فیه عن ذکر اغالیطه التي اتفقت له اعتمادا علی الشرح السابق له و اضفت شیئا کثیرا ممن روی عن الراوي الى ما ذکره سلمه الله لانه اقتصر في کتابه علی النظر في ترجمة الرجل و من روی عنه و انا نظرت في کتاب منتقی الجمان في معرفة الأحاديث الصحاح و الحسان للشیخ ... حسن صاحب المعالم من اوله إلى آخره اعنی کتاب الحجج فمیزت الراوي برواة کثیرین و انفرد هذا الكتاب ایضا بشیء مهم و هو بیان ما وقع للکتب الأربعة للمجتهدین الثلاثة ... من السهو في زيادة السند و نقصانه و تغیر الاسم و سمیته بهداية المحدثين الى طريقة المحمدين و قد رتبته علی ترتیب الحروف المعجمة علی اربعة (ثلثة. ظ) اقسام القسم الأول في استعلام من
اشترك في الاسم فقط
انجام: کما حکم العلامة بصحة طریق الصدوق الى اسماعیل بن ریاح و طریق الحسين بن زید و طریق الحرث بن المفبره هذا ما اردنا ایراده من الالفاظ التي یقع فیها الالتباس علی کثیر من الناس و فیه كفاية لمن رام الاطلاع علی دراية هذه الأوضاع و الحمدلله الأواخر و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد بن عبدالله و آله الأئمة المعصومين الاطياب الهداة.
چاپ: قم، کتابخانه آية الله مرعشی، تحقیق سید مهدی رجائی، 1405ق
[الذريعة 190/25 -191؛ أعيان الشيعة 137/9؛ روضات الجنات 138/1؛ نجوم السماء 142؛ رجال بحر العلوم 333/1؛ مصفی المقال 84؛ کشف الحجب و الأستار /605؛ معجم المطبوعات العربية ، رفاعی ص 324]
شروح و حواشی:
1- حاشية هداية المحدثين الى طریق المحمدين؛ کاظمی، محمد امین بن محمد علی (-1088ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1شعبان 1088ق؛ محشی با امضای «منه»؛ جلد: تیماج، 46گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف مخ: -183]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 115گ، 15سطر، اندازه: 12/1×18/2سم [ف: 1- 591]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1091 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 372]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1088ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف و دیگران؛ تملک: شیخ احمد نحوی به تاریخ 1162ق، محمد رضا بن حاج حمزه کاظمی به تاریخ 1225ق، نشانی امانت از حاج میرزا حسین نوری؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدين نوری؛ جلد: تیماج، 72گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2- 330]
آغاز: برابر؛ انجام: باب محمد بن علی المشترك ... و یعرف انه ابن ابراهیم بن محمد وکیل النسا خیر برواية القاب (؟)
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «س ح ی، بهاء»؛ جلد: پارچه، 63گ، 22سطر (6/5×14/5) اندازه: 10×18/5سم [ف: 11- 2067]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 47گ (26ر -72پ)، 23 سطر، اندازه: 12/6× 20/5 سم [ف: 6- 465]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: ملا علی اکبر؛ 66گ، 22 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: -49]
آغاز نو نقصانه و تغییر الاسم و سمیته بهداية المحدثين الى طریق الحمدين؛ انجام: و عن ابی عبدالله بغیر واسطة بخلاف محمد وانه محمد بما تقدم و حیث لاتمییز فالوقف و عن.
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ 66گ، 21 سطر، اندازه: 10/8× 16/5 سم [ف: 278-27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «إن الله یحب المحسنين» (بیضوی)؛ 77گ (22پ -98پ)، 20 سطر، اندازه: 8/5×14/5سم [ف: 39- 637]
نسخه اصل: کتابخانه شیخ محمد یزدی -قم. ازباب «ثعلبه» را داراست؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد مؤمن حسینی سجابادی همدانی، تا: 9 ربیع الثاني 1117ق؛ افتادگی: آغاز؛ 124ص (13- 135) [عکسی ف: 5- 375]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شیخ محیی الدين مامقانی -قم؛ خط: نسخ نستعلیق، بی کا، تا: جمعه سلخ ربیع الثاني 1177ق؛ مصحح؛ 111ص، 21 سطر [عکسی ف: 1- 351]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 829عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1181ق؛ واقف: حاج محمد سعید اردبیلی، ربیع الثاني 1183؛ 61گ، 20 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6- 632]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: کرمانشاهی، محمد بن عاشور، تا: 24 شوال 1182ق؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ 84گ (1- 84)، 16سطر، اندازه: 13×16/5 سم [ف: 30- 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 24 صفر 1182ق، جا: نجف اشرف؛ 67گ، 25 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 6- 632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1198ق؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: میشن، 71گ، 19سطر، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 27- 279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلام بن محمد، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از خود مؤلف؛ تقریظ مختصری از محمد جعفر استر آبادی؛ 32گ ( 146-115 )، 32سطر (13/5×22)، اندازه: 20/5×30سم [ف: 28 -307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ ابعاد متن: 5/5×9، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: -181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)؛ 53گ (2پ -54پ)، 21 سطر، اندازه: 15×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3- 1654]
آغاز برابر؛ انجام: و منهم الطاطري و هو علی بن الحسين و قد سبق
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 54گ، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [ف: 5- 255]
آغاز: برابر؛ انجام: بن الحسين الصائغ برواية حمید عنه اقول: لم اجد في ترجمة رواية.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 140گ، 25 سطر
( 9×15/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 51- 18]
آغاز و انجام: برابر؛ قد فرغ مؤلفها في اول شعبان سنه 1077
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 92گ (83پ-174پ)، اندازه: 15×20سم [ف: 22- 116]
آغاز برابر؛ انجام: نسأل الله تعالی لنا و لا خواننا العاقبة من الزيغ و الارتياب و التوفيق لنا وفق له اولوالالباب، و الحمد الله اولا وآخرا ... و فرغ مؤلف هذه الكلمات ...
خط: نسخ، کا: خلف بن عسکر کربلایی، تا: 1208ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه، منه ره»، مقابله شده با نشان «بلغ مقابلة»؛ 103گ (56- 158)، 16سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 40- 213]
خط: نسخ، کا: واعظ شوشتری، حسین بن حسن، تا: 11 شوال 1215ق، جا: کربلا؛ 134 گ، 15سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2- 349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد تقی بن محمد برغانی ساوج بلاغی، تا: 1219ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجي محمد علی» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 53گ (153ر- 205پ)، 14- 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [اهدائی رهبر: 8- 129] و [ف: 27 -279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1224ق؛ 74گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1- 298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد جعفر بیرجندی قاینی، تا: دهه سوم رمضان 1225ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ واقف: والانژاد، شهریور 1348؛ 48گ، 39سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 277-27]
خط: نسخ، کا: عباس بن عبد بن حسین بن فارس السلومي، تا: 1226ق؛ اندازه: 10/2× 19/5 سم [ف: 6- 460]
آغاز: برابر؛ انجام: بل القصد الوقوف علی الصواب و حصول الثواب نسئل الله نع لنا و لاخاوننا العافية من الزيغ و الارتباب و التوفيق ...
خط: نسخ، کا: محمد بن المؤتمن، تا: 1233ق؛ محشی با نشان «منه دام [رمز مؤلف] و ابوعلی»؛ یادداشت ابن عارف طبرسی بار فروشی مورخ 1256؛ جلد: تیماج مذهب، 65گ (139پ- 203)، 21سطر (9/5×14/3)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج، 57ص، 19 سطر، اندازه: 14/5× 20/5سم [ف: 37- 293]
خط: نسخ، کا: بندارادی یزدی، محمد علی بن ابراهیم، تا: 13 ربیع الثاني 1242ق [ف: 3- 111]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1248ق؛ 109گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 1- 204]
خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1255ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 43گ (122ر-164پ)، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 11- 28]
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 ذیقعده 1255ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 86گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 31 -48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: کوهپائی اصفهانی، احمد بن محمد، تا: صفر 1256ق؛ 58گ (25ر -82ر)، 25 سطر، اندازه: 15/3 ×27سم [ف: 6- 493]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین شرارة، تا: سلخ ذیقعده 1259ق؛ 33گ (269پ - 301پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 23- 12]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد الخالق، تا: رجب 1263ق؛ مصحح، محشی، در برگی آخر اشعاری به عربی به خط «محمد بن ابی القاسم حسینی قزوینی» در 18 رمضان 1284؛ 56گ (141پ - 196ر)، 17سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1654]
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد حسن دهنوی سمیرمی، تا: رجب 1267ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 69گ (28پ-96پ)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 8- 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جواد، تا: 1267ق؛ 59گ (28 -86)، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 4- 2004]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن سید محمد حسینی، تا: پنج شنبه 4 ربیع
الثاني 1275ق؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 1- 326]
خط: نسخ، کا: موسوی خوانساری، محمد، تا: 1284ق [ف: 3- 19]
خط: نسخ، کا: خوانساری، اسماعیل بن عبدالله، تا: 1294ق؛ 104گ (616ر -719ر)، 23 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 23 -41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: حسین موسوی، تا: 1320ق؛ کاغذ: اصفهانی، 337ص، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 -322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: 28 محرم 1334ق؛ مصحح، محشی به امضای «منه ره» دارد؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 46گ (262پ -307ر)، 22سطر، اندازه: 18×22سم [اهدائی رهبر: 8- 130] و [ف: 27 -278]
آغاز برابر؛ انجام: و منهم الطاطري و هو علی بن الحسن و قد سبق خط: نسخ، کا: عبدالله موسوی اشتهاردی، تا: 1362ق؛ 78گ (267پ -344پ)، 17 سطر، اندازه: 18/5×23سم [ف: 8- 125]
خط: نسخ، کا: سید شرف الدين علی حسینی مرعشی نجف حائری، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 126گ، 16 سطر، انداز 15/5×21سم [ف: 8- 362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محسن علی لاری، بی تا؛ 95گ (35- 129)، 19 سطر (8×16/5)، اندازه: 14/5× 21/5 سم [ف: 15- 54]
آغاز: الكوفي باب ابراهیم المشترك بین الثقة و غیره
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر تأليف؛ افتادگی: آغاز؛ 117گ، 13 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: -51]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 98گ، اندازه: 13×32سم [ف: 2- 352]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه 611-5]
نسخه اصل: نسخه سید محمد علی طباطبائی قاضی. رساله یازدهم مجموعه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 44گ [فیلمها ف: 3- 245]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 51گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 4871-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد، بی تا؛ جلد: تیماج، 73گ (1پ - 73ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5- 2289]
hedāyat-ol moznebīn
سامنی ملایری، نصرالله بن محمد علی، ق14 قمری
sāmenī malāyerī, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī( 20c)
تاریخ تأليف: 1313ق
کتابی است در تاریخ حضرات معصومین مشتمل بر «مقدمه» و پانزده «باب» و «خاتمه» که بیشترین بخش آن به پیامبر اعظم اختصاص دارد: باب 1. ذکر حالات حضرت خاتم در سه «مجلس»: 1) آفرینش و خلقت نور آن جناب، 2) فضایل و بعثت و تجارت آن حضرت، 3) در هجرت و غزوات و رحلت آن جناب؛ باب 2. ذکر حالات یعسوب الدين ... در سه مجلس؛ 3. ذکر حالات حضرت بتول؛ 4. ذکر حالات امام ممتحن حضرت امام حسن علیه السلام؛ 5. ذکر حالات گلگون قبای صحرای نینوا ...؛ 6. ذکر حالات سید الساجدين ...؛138. ذکر حالات حضرت امام حسن عسکری علیه السلام؛ 14. ذکر حالات قائم آل محمد ..150. ذکر خروج کنندگان جهت انتقام خون حضرت سیدالشهداء در سه «مجلس»: 1) خروج سلیمان صرد خزایی، 2) خروج مختار بن ابوعبیده ثقفی، 3) خروج ابوالعباس احمد سفاح ... و خروج امیر تیمور گورکانی و تخریب شهر دمشق. مؤلف این کتاب را در زمان سلطنت مظفرالدین شاه قاجار (1313- 1324ق) و ولایت شاهزاده محمد میرزا بر ملایر، تویسرکان و نهاوند در سال 1313 ق به خواهش دوستان خود آغاز نموده است و در فصل پانزدهم، شهادت حضرت مسلم بن عقیل را به خواهش مخدومی از آغاز خلافت بزید ملعون تا شهادت جناب مسلم به نظم کشیده است و در چند جای آن منظومه از تخلص مجرم استفاده نموده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این حقیر فقیر سرا پا تقصیر ... مشتاق سعادت جاودانی به حول و قوه یزدانی با قلت بضاعت و پریشانی ... در ذکر حالات حضرت خیر الانامي و جناب علی عمرانی و اولاد الطيبين ...
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16398/1
آغاز: برابر؛ انجام: عایشه بر اشتری سوار شده ... بسته بود و دشنام می داد بنی هاشم بی تاب شدند خواستند نزاع کنند ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «ابوالقاسم» (بیضی)، «برتو مبارک بادا» (دایره ای)؛ 263گ، 26 سطر (17×30)، اندازه: 22×35سم [ف: 41- 561]
hidāyat-ul murtāb wa gāyat-ul huffaz wa-ttullāb = as axāwīya = mutašābihāt-ul qur'ān
سخاوی، علی بن محمد، 558 - 643 قمری
axāvī, ‘alī ebn-e mohammad (1164 - 1246)
چاپ: استانه، 39ص، 1306 ق ودر مصر کرارا چاپ شده.
[کشف الظنون2041/2؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي، علی قرآنی 248/1 ؛ سرکیس 1014/2؛ الأوقاف العامة 130/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12163/4
آغاز: قال السخاوي علم ناظم ** کان له الله الرحيم راحما؛ انجام: و صلوات ربنا العظيم ** علی النبي الطاهر الكريم / و رحم الله امرء دعا لی ** برحمة منه و حسن حالی
خط: نسخ، کا: محمد بن سالم بن محمد بن سالم بن سعید بن عمر العذري العوسجي بلدة و الشافعي مذهبا، تا: 9 رمضان 856ق؛ 6ص (105-100)، 31سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 35- 166]
hedāyat-ol murtād fi ‘ilāj-il amrāļ = kunnāš-ul șillī
کتاب در بیماری های آشکار و نهان اندامها است از سر تا پا و مؤلف آنرا برای خودش ساخته است.
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 312
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، الحمد الذي ابتدع الكاينات و اتقن صنع الموجودات؛ انجام: فانها یطرد الحيوانات منها کما ذکر و الحمد لله رب العالمين و صلی الله ... الطاهرين ... قد فرغ ... هذا الكتاب المعروف بالکناش الحلى للشیخ الفاضل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 510ص، 23 سطر، اندازه: 13/5 × 20/5 سم [نشریه: 3- 386] و [ره آورد، ص 468]
hedāyat-ol murīd bi-jawharat-ut tawḥīd
لقانی، ابراهیم بن ابراهیم، - 1041 قمری
laqānī, ebrāhīm ebn-e ebrāhīm(-1632)
وابسته به: جوهرة التوحيد؛ لقانی، ابراهیم بن ابراهیم (-1041ق)
تاریخ تأليف: غره صفر 1029ق
شرح منظومه اعتقادی خود مؤلف به نام «جوهرة التوحيد» است. وی پیش از این گزارش دو شرح دیگر با نام های «عمدة المريد الجوهرة التوحيد» و «تلخیص التجريد» بر آن منظومه نوشته بود. این کتاب شرح سوم اوست که آن را برای نوآموزان ساده و مختصر کرده است با عناوین «ص، ش» در مواضعی که بحث شرح او دامنه دار می شود از آنها با عناوین «تنبیهات» یاد می کند. خود وی در مقدمه می نویسد: «فان افضل العلوم علم دین الله تعالی و شرائعهما ... و قد وضعت فیه منظومتی المسماة بجوهرة التوحيد لانها حوت من بدائعه ما هو كالفريدة في العقد الفريد من الجيد و شرحتها قبل هذا شرحین جلیلین. احدهما عمدة المريد و ثانیهما تلخیص التجريد ثم ادر کتنی رحمة الضعاف فثنی عنان القلم اليهم حب الاسعاف حین طلب منی جماعة من الاخوان ... شرح لها لا یکون قاصرة عن افادة القاصرين خالية عن الاسهاب و الاطناب و عما یصعب فهمه من الايجاز علی المبتدين و غیر الممارسين لیعم نفعه العباد».
آغاز: الحمد لله علی صلاته ** ثم سلام الله مع صلاته / علی النبي جاء بالتوحید ** و قد خلا الدين عن التوحيد. الحمدلله الذي تفرد بوجوب وجوده ففاضت الحوادث کلها عن کرمه وجوده و الشكر له علی نعمتی الوجود و الاسلام ... اما بعد فان افضل العلوم علم الدين الله تعالی و شرائعه فان به حفظ الايمان و الاسلام ... ص. بسمله. ش. افتتح کتابه کتابه و ان کان شعرة علی الرجح بالبسملة لان الجمهور علی طلبها فیه ما لم یکن محرما او مکروها انجام: و هنا ذکرت جملة الفرق الثلاث وسبعین من تلخیص التجريد. اللهم ربنا عما وفقتنا لوضع ما الهمتنا و جمع ما علمتنا تفضل علینا ... و صحبه و اهل طاعته اجمعین. سبحان ربك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10610
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، کا: حاج احمد بن یوسف غموقی هیمی، تا: اجمادی الاول 1228ق؛ با دو واسطه از روی خط مؤلف کتابت شده، به امر مطاع حاجی حسن افندی شروانی در جل فیت، مصحح، محشی؛ تملک: عبدالرحمن شماخی در 1244 ق با مهر «عبده الراجي عبدالرحمن» (هشت ضلعی)؛ انتقالی از مدرسه آیت الله بروجردی شهر ری در اردیبهشت 1370؛ جلد: مقوا، 228گ، 18سطر (11/5×17)، اندازه: 17/5× 21/5سم [ف: 20- 68]
hidāyat-ul murīd lil-sabīl-il ḥamīd
صدیقی بکری، شمس الدين محمد بن محمد، 930 - 994؟ قمری
ebn-e
sadīqĪ bakrī, šams-od-dīn mohammad mohammad (1524 - 1586)
در علامات عارف ربانی و حالات عرفانی شیوخ و مرشدین، که در دو مجلس بر بکری وارد شده (الهام شده) و آنها را در این رساله نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3835/7
آغاز: حمدا لمن نوع لعباده مشاهد و جوده لیعرفوه لذاته و منوع العباده انفاس شهوده لیصفوه بصفاته؛ انجام: أعان الله اتباعنا علی التخلق بها و أذاقنا و ایاهم صفوة كأس الإيناس علی ید سید الناس خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 6گ (25پ - 30ر)، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 10- 217]
هداية المسافرين- هدية المسافر
hidāyat-ul mustabsirīn
صدر الافاضل، احمد بن سلطانعلی، - 1343 قمری
sadr-ol-afāzel, ahmad ebn-e soltān‘alī(- 1925)
وابسته به: دعاء عرفه؛ حسین بن علی (علیه السلام)، امام سوم (4- 61ق)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1338ق
شرح مزجی متوسطی است بر دعای حضرت امام حسین علیه السلام که در روز عرفه آنرا خوانده «الهي انا الفقير في فنای و لا اکون فقيرة في فقری». در این شرح به مطالب ادبی و اعتقادی بیشتر عنایت شده است.
آغاز: الحمدلله المبدع للمبتدعات بلا روية و المبدى للمبتدءات من غیر آلة فكرية الذي تجلی بفیضه الاقدس في الأعيان
انجام: و ینفعنی زادة في المعاد، و الحمدلله أولا و آخرا و ظاهرا و باطنا، و کان الفراغ بید مؤلفه الفقير ...
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5342
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ دارای تقریض حاج میرزا ابو الحسن محقق (گیلانی) و علی حسنی حسینی و تاریخ در گذشت مؤلف به خط محمد علی بن ابراهیم الشريف (شب جمعه 27 رجب 1343)، مصحح؛ جلد: تیماج، 124گ، 11 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 14- 128]
hedāya-tol mostaršed
تونی بشروی، علی اکبر بن عبد الله، ق 12 قمری
tūnī bošravī, ‘alī akbar ebn-e 'abd-ol-lāh(- 18c)
تاریخ تأليف: غره رجب 1110ق
[فهرستواره منزوی 609/9]
مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه: 93 فیاض
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 10×16، اندازه: 18×24سم [ف: - 246]
تهران؛ فیاض: شماره نسخه: 62
همان نسخه بالا؛ کاتب = مؤلف، تا: 1111ق [نشریه: 7- 701]
hedāyat-ol mostarsed
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
(kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1906-1847
وابسته به: هدية النملة إلى مرجع الملة؛ کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی (1261 -1318ق)
تاریخ تأليف: 11 ربیع الاول 1311ق
وی آن را در پاسخ «هدية النملة إلى مرجع المله» محمد رضا همدانی که در برخی از مسائل به گروه شیخیان خرده گیری کرده بود، نوشته است.
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. اما بعد، مدت زمانی قبل از این یکی از دوستان مؤمنين اجزائی فرستادند نزد این خادم ملت ...
انجام: و لیس باول قارورة کسرت في الاسلام. و السلام علی من اتبع الهدي. و قد حصل الفراغ ...
چاپ: هند، بمبئی، 1312ق، سنگی، رقعی، 265+ 5ص، به سعی و اهتمام آقا میرزا محمد علی صاحب تاجر کاشانی بن محمد حسن بن حاجی محمد علی بن حاجی عبدالباقی
[الذريعه 192/25 و 215/25: هدية النملة؛ مشار فارسی 5463/5 : نشانی 1 چ؛ فهرستواره منزوی 609/9]
شروح و حواشی:
1- المكواة المكية علی خراطیم الخانية؛ کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی (1261- 1318ق)
2- هداية المسترشدين (ترجمة)؛ حسینی زنوزی، محمد باقر بن محمد (قرن 14)
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 431/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محمد بن محمد حسن چترودی، تا: 11 ربیع الاول 1311ق؛ 351ص (1- 351) [ف: 1- 269]
hedāya-tol mustaršidīn
اصفهانی، محمد بن محمد زمان، قرن 12 قمری
esfahānī, mohammad ebn-e mohammad zamān(- 18c)
تاریخ تأليف: 1166ق
کتاب در نفی حیز و مکان از حقتعالی است و تأويل آیات و روایاتی که ظاهر آن مفهم این معنی است. از دیباچه فهمیده می شود که یکی از معاصران مؤلف مدعی شده است که اسناد حیز و مکان را به خدا در برخی از آثار از آیات و اخبار نمی توان از مجاز دانست بلکه باید حمل بر حقیقت کرد و گفت خدا را نیز مکانی استاما نه همچون مکان موجودات جسمانی، و نسبت حق به حیز خود نه همچون نسبت اجسام است به چیزهای خود و این سخن را از آیه استوا و نظایر آن به دیگر آیات و اخباری که از سمع و بصر وید خداوند یاد کرده اند کشانیده است. در برخی از عبارات معاصره مزبور که مؤلف نقل کرده، چنین آمده است که مکان خداوند مرتبه ظهور ذات اوست لذاته بذاته، و مؤلف در پاسخ او می گوید، لغتمکان هیچگاه بدین معنی
به کار نرفته و اگر اصطلاحی خاص از مدعی است نیز، وضع این اصطلاح نارواست و جسارت در دین است و در حقیقت با سخن مجسمه (که نجاست آنان مورد اختلاف بین علماء شیعه است) تفاوتی ندارد. کاشانی در سراسر رساله از سخنان علماء بزرگ و فلاسفه و متکلمین خاصه از میرداماد و دیگر معاصران و نیز خطب و اخبار و آثار، بر بطلان اسناد حیز به حق به جمیع وجوه شاهدها آورده است.
آغاز: بسمله الله اکبر من أن یوصف بالاین و الحيث و المكان و الصلوة و السلام علی الهداة الى ارکان الايمان ثم أن بعض من وقع في عصرنا هذا الذي شاع الجهل فیه و ذاع و اندرس الحق و انطمس الدين وضاع ممن یقع في العلماء الاعلام و ینقم من کلام الافاضل العظام حیث لایقدر أن یحوم حوله و لایستطیع ان یدرك منه المرام یترفع بذلك عند الهمج ... حتی قطع بان الله جل سلطانه اینا لاکالایون اتخذ خلاف القوم شعاره ...
انجام: و اذ قد وفقنا فصد عنا بما امرنا به من هداية المسترشدين و تخطئة المبلكفين ... و قد صادف فراغ افقر المربوبين ... محمد با محمد زمان ... حتی ینفی عن هذا الدين تحریف الغالين... حشرهم في زمرة المتقين في بعض شهور السادسته بعد الستين من الثانية بعد الف سنین من مهاجرة اشرف المرسلين علیه وآله الصلوة و السلم ابد الابدين و دهر الداهرين.
[الذريعه 313/5 ؛ مكتبة امیر المومنين 545/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علی خوراسکانی، تا: 1165ق؛ مجدول، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 17گ (69پ- 85ر)، 21 سطر، اندازه: 17×28/5سم [ف: 11- 309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی، تا: 1172ق؛ کاغذ: سمرقندی، 31 (34- 64)، اندازه: 15/5× 25/5سم [ف: 9- 676]
مجلد نخستین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 9 شوال 1264ق؛ از «بسمله. حمدله ... قوله الفقه في اللغة الفهم کما نص علیه الجوهري و غیره» آغاز می شود و مجلد دوم باید «بحث دلالة الامر علی الوحدة او التكرار» باشد؛ قطع: ربعی [ف: 17- 135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با رمز صح؛ مهر: «عبده محمد رض 1223»؛ جلد: تیماج مذهب، 24گ، 17سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 1- 267]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 503/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 74]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 24گ (1- 24)، 15سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 8- 4873]
hedāya-tol mustaršidīn
آل ابی خمسین، محمد بن حسین، ق13 قمری
āl-e abī xamsīn, mohammad ebn-e hoseyn(- 19c)
رساله ای است در شرح حدیث مشهور و منقول از امام صادق علیه السلام که «العبودية جوهرة کنهها الربوبية فما فقد في العبودية وجد في الربوبية و ما خفی في الربوبية اصیب في العبودية» که شخصی به نام «مولی احمد بن حاجی محمد» از مؤلف درخواست شرح آن را نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1461/2
آغاز: الحمد لله الذي خلق الخلق لمعرفته و اوجدهم لعبادته و جعل حقایقهم صفة ربوبیته لیوصلهم بذلك إلى درجات کرامته و مراتب القدس من آثار رحمته
نسخه اصل: کتابخانه شخصی - بحرین؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی ابی خمسین احسائی، تا: قرن 13؛ مصحح: 35ص (24- 58) [عکسی ف: 4- 286]
hidāyat-ul mustaršidīn (t.)
حسینی زنوزی، محمد باقر بن محمد، قرن 14 قمری
hoseynī zonūzī, mohammad bāqer ebn-e mohammad(-20c)
وابسته به: هداية المسترشد؛ کرمانی، محمد بن محمد کریم (1263- 1324ق)
تاریخ تأليف: 2 شعبان 1321ق
حاج محمد خان کرمانی کتابی فارسی در رد کتاب «هدية النملة الى مرجع الملة» حاج آقا رضا واعظ همدانی نوشته بود به نام «هداية المسترشد»، آن کتاب را زنوزی به دستور کرمانی به عربی برگردانده است.
آغاز: الحمدلله الذي ارسل الرسل و اوضح السبل و اعلی کلمته حیث أقام حجته و جعله آية لتفریده؛ انجام: و لعنة الله علی اعدائهم و الناصبين لشیعتهم و منکری فضائلهم سرمدا.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108گ، اندازه: 17×22سم [ف: 23- 36]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ پیش نویس مؤلف می باشد، با خط خوردگی و تصحیح؛127گ، اندازه: 16/5× 20/5سم [ف: 27- 94]
hedāya-tol mustaršidīn
خراسانی یزدی، غلامرضا، ق14 قمری
xorāsānī yazdī, qolām rezā(- 20c)
تاریخ تأليف: 1334ق
در ترجمه ظاهری نماز بنا بر فتوای استادش شیخ محمد باقر شیرازی اصطهباناتی و سپس شرح مفصل نماز باطنی با مقدماتش که عمده آنها ایمان به خدا و رسول و ائمه علیهم السلام و به روز جزا.
آغاز: سپاس بیرون از قیاس سزاوار آن بارگاهی است که خرد خردبین در اوخار و زبون است و اوهام پرده نشینان عالم قدس و عقول نا رسیده در احاطه صفاتش حیران و بی رهنمون ...
چاپ: به تحقیق جعفر اشکوری، توسط مجمع ذخائر اسلامی، 1384ش
یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 110
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا محمد، تا: 24 ربیع الثاني 1341ق؛ 242گ، 11سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1- 89]
hidāyat-ul mustaršidīn
مزیدی، حسن بن عبد الله، ق14 قمری
mazyadī, hasan ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 6 ذیحجه 1300ق
می گوید که به مسافرت عراق رفتم، و یاران شیخی خود را به دو گروه همدانی و کرمانی یافتم، که همدیگر را تکفیر می کنند، از آن میان رساله هایی از جناب میرزا محمد باقر اصفهانی و همدانے به دستم رسید که جناب آقا محمد خان را به الحاد و زندقه نسبت داده است پس من اندوهگین شده این را در آشتی آنان نگاشتم. با «مقدمه» ای در چند «فصل». نام کتاب از رویه عنوان برداشته شد. به هر روی جز «هداية المسترشد» حاج محمد کرمانی است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1640- عکسی
آغاز نحمدك اللهم یا من بصرتنا ع الفتنة الرشاد و اریتنا في ... و بعد، فیقول اقل الخليقة و اللاشيئ ... حسین بن عبدالله المرندي؛ انجام: و قد وقع الفراغ ... الثلاثا الذي هو سادس من شهر ذی الحجة الحرام سنة الثلاثماية بعد الألف ... علی ید منشؤها و مؤلفها...
خط: نسخ روشن، کا: محمد جعفر بن حسن بن جعفر خوبی، تا: سلخ ربیع الاول 1301ق؛ 276ص، 14سطر (14×22)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 407]
hedāyat-ol mostaršedīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17407
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 222گ، اندازه: 20/5×32سم [رایانه]
hedāya-tol mustaršidīn
در چگونگی استخاره با قرآن مجید و اینکه در شرع مقدس اسلام این موضوع آمده با کیفیت های مختلف، و گفته های بعضی از علما را نیز می آورد و درباره آنها گفتگو می کند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3876/7 - 19/206
آغاز: بسمله الحمدلله والصلاة علی محمد وآله فبعد الاستخارة بالقرآن المجيد ولها طرق الطريق الأول وهو اشهر جمیع الطرق المسمى باستخارة اول الصفحة؛ انجام: فهم داخلون تحت کلام مولانا علی همج رعاع لا يعبأ الله بهم أتباع کل ناطق وناعق
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 14گ، 18سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8 -4873]
hedāyat-ol mostaršedīn
رساله ای مختصر در اصول دین است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 23/1
معزی آغاز: بسمله. کتاب التوحيد و در آن مقدمه است و چندین هدایت و خاتمه. مقدمه بدان که توحید اقرار و اعتقاد به وجود خدای تعالی که واجب الوجود و خالق کل موجودات است؛ انجام: پنجم از اصول دیت معاد است یعنی باید اقرار و اعتقاد کرد به این که حق تعالی این بدنها را بعد از مردن و پوسیدن و خاک شدن زنده خواهد گردانید و هر یک را به جزای خود خواهد رسانید.
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6گ (15ر-20ر)، اندازه: 11×16سم [ف: 39- 13]
hedāya-tol mustaršidīn ilā țarīqat-il mujtahidīn
حسینی، عبدالنبی بن محمد
hoseynī, 'abd-on-nabī ebn-e mohammad
این رساله ضد اخباری نیز در الذريعه معرفی شده است.
[الذريعه 193/25]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3808/16
آغاز: الحمدلله الذي ابدع القواعد و ارکان الأصول و افترع القوانين ... اما بعد فیقول ... عبدالنبی بن محمد الحسيني؛ انجام: مثل الذين کفروا کمثل ینعق و قال: ام تحسب ان اکثر
خط: نسخ بدخط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 6گ (98- 103)، 19سطر (8/5×15/5)، اندازه: 5×21/3سم [ف: 17- 22]
hedāya-tol mostaršedīn fī osūl-ed dīn
قزوینی، ابو تراب بن حسین، - 1260 قمری
qazvīnī, abū-torāb ebn-e hoseyn(- 1844)
مختصری است در اصول دین که به درخواست بعضی از احباب تأليف شده و دارای هفت «باب» است و هر بابی دارای چند مطلب: باب 1. در اثبات لزوم تحصیل عقاید خمسه؛ 2.اثبات وجود صانع سرمدی؛ 3. توحید و صفات ثبوتیه و سلبیه؛ 4. عدل؛ 5. نبوت؛ 6. امامت؛ 7.معاد.
آغاز: سپاس بی قیاس سرمدی مرواحد لا شریك له راست کا ذوات و صفات و شؤنات خلیقه را.
انجام: فعلیك بالجد و الاجتهاد في معرفتهم حتی تقطع الطريق الى الله بالحكمة العلمية الشهودية و العملية.
[فهرستواره منزوی 610/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن اقاسی اشتهاردی، تا: چهارشنبه 8 ذیقعده 1262ق؛ 47گ (76پ - 122پ)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 256-6]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 72ص (188- 259) [ف: 7- 400]
hedāyat-ol mostaršedīn fī radd-el mozellīn
کاشانی، محمد تقی بن حسین، 1236 - 1321 قمری
kšānī, mohammad taqī ebn-e hoseyn (1821 - 1903)
وابسته به: میزان الحق؛ هانری مارتین (1810 -1883م)
تاریخ تأليف: شب 24 محرم 1303ق
در پاسخ گفته های (هنری مارتن) پادری انگیسی درباره قرآن کریم و دین اسلام و حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، در کتابی که آنرا «میزان الحق» نامیده است. این کتاب دارای هشت فصل می باشد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون جمعی از اهل علم سؤالي نموده بودند و جواب آن لازم بود.
انجام: از روی حقیقت طالب حق باشند و خالی از غرض و عناد وصاحب انصاف باشند کفایت می کند.
چاپ: طهران، سنگی، بی ناشر، 1312ق، خشتی، 368ص
[فهرستواره منزوی 610/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2661
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 317گ، 13 سطر، اندازه: 17×20/5سم [ف: 7 -242]
hidāyat-ul mustaršidīn fī š.-i tabsirat-il muta`allimīn
ممتاز العلماء، محمد تقی بن حسین، 1234- 1289 قمری
momtāz-ol-'olamā', mohammad taqī ebn-e hoseyn (1819 - 1872)
وابسته به: تبصرة المتعلمين في أحكام الدين؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
شرح مفصل و مزجی بر کتاب تبصرة المتعلمين علامه حلی می باشد.
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد فیقول العبد المذنب الراجي ... بسمله. الباء اما للاستعانه او للملابسة و ربما یرجح؛ انجام: و ان یقنت انك لم تنم وضوئك فاعد علی ما ترکت یقینا حتی يأتي علی الوضوء.
از کتاب طهارت تا مبحث شک در افعال و ضو؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 80گ، 21 سطر، اندازه: 16×27/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 803]
آغاز: بسمله، الحمدلله دیان یوم الدين و الصلوة علی خیر خلقه محمد و عترته الهداه المهديين؛ انجام: سنه تسعو تسعین بعد الف و ما تبین و الحمدلله اولا و آخرا
بی کا، تا: 1272ق [رایانه]
hedāya-tol mustaršidīn fī š.-i ma‘ālim-ul dīn = hāšīye šeyx mohammad taqī bar ma‘ālim-ul uṣūl
اصفهانی، محمد تقی بن عبد الرحيم، - 1248 قمری
esfahānī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 1833)
وابسته به: معالم الأصول = معالم الدين و ملاذ المجتهدين؛ عاملی، حسن بن زین الدين (959- 1011ق)
تاریخ تأليف: 10 ربیع الثاني 1237ق
شرح استدلالی مبسوطی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «معالم الاصول» شیخ حسن عاملی با نقل اقوال بزرگان فن اصول و گفتگو در آنها، اما چون با عناوین «قوله -اقول» بیان کرده است آن را جزو حاشیه های آن کتاب محسوب کرده اند. بحث مره تکرار آن به سال 1232ق و بقیه کتاب به روزدهم ربیع الثاني 1237 ق به پایان رسیده است. جلد دوم از ابتدای بحثمره و تکرار تا اواخر مفهوم شرط است و جلد سوم از مسأله امر آمر با علم به انتفاء شرط تا انتهای مسائل اجتهاد و تقلید می باشد لکن مؤلف تا پایان جلد دوم را موفق به نگارش شده؛ در اکثر کتب تراجم و فهارس آمده که مابقی این تأليف را که همان جلد سوم کتاب باشد پسر خواهر مؤلف محمد بن محمد علی با استفاده از مسودات مؤلف جمع آوری و مرتب نموده است (الذريعه 195/25) ولی مولی محمد باقر فرزند مؤلف در آغاز نسخه کتابخانه سید محمد علی روضاتی چنین یادداشت کرده: «و مجلد ثان ... و لیس بتمام، و نحن بعون الله و توفیقه فد جمعنا لهما مجلدا ثالثا اوله من مسأله امر الآمر معالعلم بانتفاء الشرط و آخره مسائل الإجتهاد و التقليد، و هو یشتمل علی اکثر المسائل الأصولية الان أن بعض المسائل منها متروك من اصله».
آغاز: بسمله الحمدلله ... وعترته الأطياب الأكرمين ... الفقه في اللغة الفهم کما نص علیه الجوهري وغیره قال الله تعالی ولکن لاتفقهون تسبیحهم خصه بعضهم بفهم غرض المتكلم من کلامه
انجام: فکان رجوعه الى الظن لاوجه لرجوعه الى التقليد الموهوم بعد ظنه بخلافه و قد عرفت ما فیه مما قررناه سابقا خلا یفید القول فیه الى ههنا
چاپ: بارها چاپ شده است؛ مشار عربی، صص1003 -1004؛ تهران، سنگی، 1283ق، رحلی؛ [تهران]، سنگی، 1272، رحلی
[الذريعة 195/25 و 205/6 مكتبة امیر المومنين 546/4]
شروح و حواشی:
1- حاشية هداية المسترشدين اصفهانی مسجد شاهی، محمد علی بن محمد باقر (-1318 ق)
آغاز: برابر
جلد اول و از ابتدای کتاب تا بحث مره و تکرار می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 10 ربیع الثاني 1237ق؛ نسخه نزد محمد علی روضاتی در اصفهان؛ یادداشتی در اهمیت کتاب و مؤلف آن و فرزند مؤلف و غیره از سید محمد علی روضاتی؛ نیز یادداشتی از فرزند مؤلف مولی محمد باقر درباره کتاب و پدر خود نوشته در 4 رجب 1251؛ با خط خوردگی، محشی به خط مؤلف؛ 312ص [نسخه پژوهی: 1- 169]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 968 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 213]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنقطع الكلام في المجلد الأول من هذا التعليق الموسوم بهدایت المسترشدين علی اصول معالم الدين ... قد وقع الفراغ ... سنة الف و مائتین. و سبعة و ثلثین ... هذه صورة خط المصنف حرره مؤلفه الفقير إلى رحمة ربه الكريم محمد تقی بن محمد رحیم ... (در منابع نام پدر مؤلف را عبدالرحیم نوشته اند).
خط: نسخ ریز، کاتب = مؤلف، تا: 1273ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 193گ، 25سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2- 158]
این نسخه دو قطعه مکرر از جلد اول می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 109گ (1ر-109پ)، اندازه: 20/5 ×29سم [ف: 23- 280]
آغاز: بسمله، أن الدليل ینقسم الى ما یکون حجة في نفسه مطلقا کظاهر الكتاب؛ انجام: مع القطع ببقاء التكليف بعده فیثبت بذلك المقدمة.
تذکر: نام مؤلف و کتاب از انطباق آغاز با متن چاپی به دست آمد؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 73ص، 19 سطر (10×16)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10-31]
از عموم و خصوص تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 226گ، اندازه: 15/5× 21/5سم [ف: 2- 294]
انجام: ثانیهما أن جواز نقض الحكم بمجرد تغییر الاجتهاد مخالف للمصلحة التي تنصب القضاة لاجلها فان المقصود ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 291گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1- 97]
آغاز: قوله الحق أن صيغة الأمر قد یتراءی في المقام ان القائل بکون الامر للمرة او التكرار؛ انجام عن بیان حال الفعل بانه اقل ثوابا من غیره فلاطلب حتی یلزم اجتماع الأمر ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 175گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: -67]
آغاز: برابر؛ انجام: جلد اول: بمقتضی الاصل لدوران الثمن بینه و بین المقبوض
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 229گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 16 -522]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قوله الحق أن الصيغة الأمراه قد یترای في المقام ان القائل یکون الأمر للمرة او التكرار؛ انجام: نعم لواتحد ضد المباح افاد اباحته لعین مامر
جلد دوم و از مبحث مره و تکرار تا آخر امر به شی مقتضی نه از ضد؛ خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 13؛جلد: میشن، 56گ، اندازه: 15×20سم [ف: 16- 522]
آغاز: آغاز جلد دوم پس از خطبه مختصر: قوله الحق أن الصيغة الامراه قد یترای في المقام أن القائل یکون الأمر للمرة او التكرار انجام: هو وجوب کل منهما علی سبیل التخيير
جلد دوم و تا مبحث دلالت صیغه امر بر ندب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 98گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16- 522]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قوله الحق أن الصيغة الأمراه قد یترای في المقام ان القائل یکون الأمر للمرة او التكرار؛ انجام: مع القص ببقاء التكليف بعد فیثبت بذلك المقدمه
جلد دوم، تا مبحث حجیت ظن؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 261گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16- 523]
آغاز: قوله المشي بین اصحابنا اه لما کانت حقيقة الوجوب متقدمة بالمنع من الترك؛ انجام: فتامل في المقام فانه من مزال الاقدام
ج 2و 3، از اقسام واجب تا اواخر مبحث نواهی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 124گ، اندازه: 15×21سم [ف: 16- 524]
آغاز: برابر؛ انجام: ان سلم بحب اقتضاء المقام
جلد اول و دوم از اول تا مفهوم وصف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: آية الله عبدالباقی آیت اللهي، اسفند 1374؛ 200گ، 29 سطر، اندازه: 20×30/3سم [ف: 16- 525]
آغاز: الي مسائل المتعدده ثالثها ان بعد الحكم یکون المقلد اخذا عن الأدلة؛ انجام: و بعد الاتيان بالفعل المفروض
جلد اول؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شیخ محمد باقر مازندرانی، 1349؛ 232گ، 22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16- 525]
آغاز بما یعتقده طاعته من حیث انه طاعته و ترك المخالفة من حیث انها کک؛ انجام: اما بالنسبة الى المحتمل فلابل قد وقع مثله في الشرع کثیرا
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز انجام؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ 213گ، اندازه: 15×20سم [ف: 16- 526]
آغاز برابر؛ انجام: استظهار منه في الضرر الثلث بحسب فهم دون غیرها من الموارد.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 127گ، 25 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7- 235]
آغاز: برابر؛ انجام: ما ذکر علی ما ادعاه بل لاحقا و فیها بما ذکره عبارة الكليني و الصدوق ...
از ابتدای معالم تا باب حجیت خبر واحد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛311گ، 35سطر (12/5×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 9- 193]
آغاز: برابر؛ انجام: القوة التربية الباعثة علی سهولة ادراك
شرح جلد اول (از آغاط تا مبحث مره و تکرار) در شب جمعه 10ربیع الثاني 1237 به پایان رسیده، جلد دوم از مبحث مره و تکرار تا آخر مفهوم وصف است، ضمنا مبحث اجتهاد و تقلید را خواهرزاده و شاگرد مؤلف «محمد بن محمد علی» از مسودات وی استخراج و به عنوان جلد سوم نوشته است. موجودی آن تا اواخر تعریف الفقه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 92گ، اندازه: 16×22سم [اهدائی رهبر: 11- 545]
جلد 2، از مبحث امر تا مفهوم وصف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ 197گ، 24 سطر، اندازه: 14/2×24/9سم [ف: 1 -592]
آغاز: برابر؛ انجام: دلالة علی ما ذکره ... من الانفاق علی وجوب المتمة السببية اذ لاخصوصية للسبب المذكور بین اسباب الواجبات جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 400، 27 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 40/3- 197]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... قوله الحق أن صيغة الأمراه، قد یترا إي في المقام أن القائل للمرة أو التكرار قائل بکون المطلوب بالأمر ... قوله و إنما یدل علی طلب الماهية، من غیر زيادة علیه فلا یفید کون الماهية؛ انجام: قوله: فتعلق الأمر في الحقيقة إنما هو الفرد اه؛ قد یستفاد من البيان المذكور سیما من هذه العبارة ذهاب المصنف ره؛ إلى تعلق الاوامر و النواهي بالافراد و هو قول مرغوب عنهعند المحققين ... ، [قوله] و جبت افراده ...؛ لم یکن المقصود من النهى طلب الترك بل کان كناية عن بیان حال الفعل بأنه دقل ثوابا من غیره فلا طلب حتی یلزم اجتماع الأمر و النهي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 181گ، 22 سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 40/2- 43]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة و السلام علی أشرف المرسلين... الحق أن صيغة الأمراه قد یترا ای في المقام أن القائل بکون الأمر للمرة أو التكرار؛ انجام: عن بیان حال الفعل بأنه أقل ثوابا من غیره فلا طلب حتی یلزم اجتماع الأمر والنهی
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ یادداشت محمد شریف که نسخه را از استادش محمود مدظله امانت گرفته؛ جلد: تیماج، 215گ، 19سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 44- 233]
در اجماع و ظن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج ابعاد متن: 9×16، اندازه: 14×20سم [ف: 16- 688]
آغاز: ... ثانیها أن الدليل ینقسم الى ما یکون حجة في نفسه مطلقا؛ انجام: و معظم المسائل مع القطع ببقاء التكليف فیثبت بذلك (بتلك) المقدمة در حجیت قطع و ظن.
تذکر: نام مؤلف و کتاب از انطباق آغاز با متن چاپی به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 50گ (82پ -131ر)، 18سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 6 -111]
آغاز: بسمله. حمدله ... قال المصنف قال اکثر مخالفینا ان الامر بالفعل و المشروط جایز ... ثانیهما جواز نقض الحكم بمجرد تغییر الحكم مخالف للمصلحة التي ینصب القضاة لاجلها فان المقصود
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، 321گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×24/1سم [ف: 1- 591]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو غیر ثبوت الحكم واحد في المقام من الاباحة و الاستحباب و الكراهة کما لایخفی
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: علیمردان خان تیموری نصرت الملك، 1303ق؛ جلد: تیماج، 295گ، 29سطر (12×21/5)، اندازه: 20×31سم [ف: - 420]
آغاز: بسمله و به ثقتی لحمد لله رب العالمين ... المختارين قوله الحق أن صيغة الأمر آه، قدیتر ائی في المقام ان القائل بکون الامر للمرة او التكرار قائل بکون المطلوب بالامر الفرد و النافي لدلاله علیهما قائل بتعلقه بالطبایع؛ انجام: قوله احد هما ان فعل الواجب آه قد عرفت ان جل القائلين بدلالة الأمر بالشیئ علی انهی عن ضده الخاص او کلهم انما یقولون به من جهة الدلالة العقلية بملاحظة قیام الدليل العقلي القاطع علیه ... (پس از دو صفحه) و من البين ان ارادة الضدين لا یتوقف علی ترك الضد
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 72گ (129پ- 200پ) [ف: 1- 200]
آغاز : برابر؛ انجام: و لایخلو عن ذلك عن وجده کما مرت الاشارة.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 443ص، 21 سطر (10×15)، اندازه: 14/5×20سم [ف: -195]
جلد دوم کتاب و از مباحث امر و نهی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 225گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1- 171]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: عبدالغنی، 1257؛ جلد: تیماج، 137گ، 19سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -181]
آغاز: قوله الحق أن صيغة الأماه قدیتراءی في المقام أن القائل بکون المطلق بالامر الفرد؛ انجام: اذ لابد حینئذ من البناء علیه حتی یثبت المخرج و القول باشتراط وضعه لذلك المفهوم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 112گ، 27 سطر، اندازه: 13/5×25سم [محدث ارموی مخ: 3- 1654]
جلد 1 و با پاره ای از جلد 2 تا پایان مقدمة الواجب؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: همدانی، محمد هادی بن محمد علی، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1372]
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ربیع الثاني 1237ق؛ با سرلوح، مجدول؛ 189گ، 25سطر، اندازه: 13/8×21/3سم [ف: 1- 592]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنقطع الكلام في المجلد الأول من هذا التعليق الموسوم بهداية المسترشدين علی اصول معالم الدين و یتلوه ...
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1240ق؛ مهر: «عبده الراجي ابو تراب» (بیضی)؛ تملک: علی اصغر ولوئی هزار جریبی مازندرانی در غره جمادی الثاني 1334؛ جلد: تیماج، 205گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف مخ: - 241]
جزء اول و دوم کتاب و تا اواخر مفهم شرط؛ کا: زین العابدين گلپایگانی، تا: پنج شنبه 20 شوال 1242ق، جا: کربلا؛ 144گ (11پ -154ر)، اندازه: 14/5×21سم [کتابخانه های گلپایگان: في: - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك لا یستلزم کون الجواز مع قطع النظر عن اکماله بالوجوب مدلولا له
جلد اول را کامل و جلد دوم را ناقص در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ واقف: سید اسداله بن سید حسین حاج سید جوادی معروف به خیابانی، 1376؛ جلد: تیماج، 271گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2- 11]
جلد 1، در اوامر و بخشی از ادله لفظیه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 16 شوال 1247ق؛ در آخر کتاب چنین نوشته شده: «و قد صححها العيد الاحقر مع نسخة المصنف ... و انا الفاني علی نقی همدانی»؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1371]
آغاز: برابر؛ انجام: فهل یثبت خیار التأخير بالنسبة الى غیر المقبوض بعدم تعین المقبوض ثمنا له
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: مهدی بن محمد هاشم، تا: 1249ق؛ محشی با امضای «منه دام ظله العالي»؛ 420گ ، 19سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2-10]
آغاز: برابر
مجلد اول و مشتمل بر حواشی از ابتداء کتاب تا بحث دلالت امر بر مره و تکرار؛ بی کا، تا: 1249ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی از خود مصنف ؛ واقف: سپهسالار؛ 251ص، 25 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1-572]
انجام: من القول بعدم دلالة نفس التعلق علی ذلك کما هو مورد البحث في المقام و انما یستفاد فیما ذکره.
تذکر: در فهرست با نام «اصول الفقه» و ناشناس آمده که کتاب و مؤلف با توجه به انجام نسخه شناسایی شد، آغاز نسخه در فهرست مربوط به رساله اجتماع الأمر و النهي علی طباطبائی کربلائی می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1250ق؛ جلد: میشن، 160گ، 23 سطر، اندازه: 16/8×22/2 سم [ف: 1-47]
آغاز: قوله: الأكثرون علی ان الامر بالشیء هذه المسألة هو یرتبط بالاوامر
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد بن حسین، تا: 1250ق؛ 29گ (179پ-207ر)، 24 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -147]
از آغاز جزء دوم تا پایان کتاب؛ کا: زین العابدين گلپایگانی، تا: دوشنبه 17 جمادی الاول 1251ق؛ 215گ (35پ - 350ر)، اندازه: 15×21سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -94]
آغاز: لمعناه الخاص به کما اذا ذکر الفاظا مخصوصه و معانی خاصه وقال قد وضعت کلا من الالفاظ المذكورة لکل من تلك المعاني المفروضة؛ انجام: اخذ بمقتضی الأصل لدوران الشمس بینه و بین المقبوض ولنقطع الكلام في المجلد الأول من هذا التعليق الموسوم بهداية المسترشدين علی اصول معالم الدين ویتلوه المجلد الثاني في بحث دلالة الأمر علی الوحدة والتکرار
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ 248گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2-582]
آغاز برابر؛ انجام: با عطاء درهم للفقیر ثم أمره باعطائه و لنقطع الكلام
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی محمد، تا: 21 ذیحجه 1254ق؛ واقف: علامه حایری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 18گ، 19 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 16-520]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... قوله قال اکثر مخالفینا ان الأمر بالفعل المشروط جایز؛ انجام: التي تنصب القضاء لاجلها فان المقصود
جلد سوم (از مفهوم شرط تا اجتهاد و تقلید)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 15 رجب 1255ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 200گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16-523]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 14 جمادی الثاني 1255ق؛ مصحح، مقابله شده؛ ابعاد متن: 7/5×13/5 ، اندازه: 15×22سم [ف: 2-230]
آغاز: برابر؛ انجام: وفق الفراغ منه ليلة الجمعة العاشر من شهر ربیع الثاني ... حرره مؤلفه المفتقر الى رحمة ربه الكريم محمد تقی بن مرحوم ... وصلی الله علیهم أجمعين
خط: نستعلیق شکسته، کا: برای محمد تقی گلپایگانی، تا: شنبه 8 رمضان 1255ق؛ 203گ، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 8-4871]
جلد اول (از آغاز معالم تا آخر مبحث تعدد امر و اول دلالة الأمر علی الوحدة و التكرار)؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد خونساری، تا: 1 ربیع الثاني 1255ق؛ 587ص، 22سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 1-326]
کا: علی اصغر بن زین الدين طباطبایی، تا: دوشنبه 26 جمادی الأول 1255ق؛ یادداشت امانت کتاب از میرزا عبدالواسع زنجانی و میرزا محمود زنجانی؛ تملک: میرزا محمود، عزالدین محمد حسینی در 1361ق؛ 252گ، اندازه: 21/5×31
سم [اوراق عتیق: 1-149]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: عصر روز پنج شنبه 10 ربیع الثاني 1256ق؛ 219گ (1پ -219ر)، اندازه: 15×22سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -132]
نیمه اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ 186 گ، 27 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: -7]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2406 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-11]
آغاز: و هذا انما یعطی تقیید الأحكام دون العلم ثم أنه صرح اولا بحمل الأحكام؛ انجام: لدوران الثمن بینه و بین المقبوض و لنقطع الكلام في المجلد الأول
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 211گ، 19 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2-11]
آغاز: قد ترائی في المقام ان القائل یکون الأمر للمرة والتکرار. قائل یکون المطلوب بالامر الفرد و النافي بدلاله علیها قائل بتعلقه با الطبائع حیث یقول بدلالة، انجام: فائدة اخری للتعلیق لا یقفی بالخروج عن مدلول اللفظ في حرفه عما وضع بازاءه اذ لا بد حینئذ من البناء علیه حتی یثبت المخرج والقول باشتراط وصفه لذالك المفهوم.
جلد دوم از دلالت امر بر تکرار یا مره تا آخر مفاهیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1258ق؛ 200گ، 18سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4871]
آغاز: فان الظاهر کون الحاصل من نفس الوضع بمجرد الاحضار ودلالة اللفظ علی کون ذلك ... فیتعین حینئذ احد الوجهين الاخرين و کیف کان فنقول ان اجراء الاصل المذكور؛ انجام: بمقتضی الأصل لدوران الثمن بینه وبین المقبوض ولنقطع الكلام في المجلد الأول من هذا التعليق
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ افتادگی: آغاز؛ 70گ 25سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 8-4872]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1259ق؛ واقف: حاج محمد کاهوئی؛ جلد: تیماج، 32 سطر (13×22)، اندازه: 22×5/ 30سم [ف: 2-56]
آغاز برابر؛ انجام: بالنسبة إلى غیر المقبوض لعدم تعین المقبوض ثمنا له او یبتنی علی اللزوم اخذا بمقتضی الأصل لثمن لدوران الثمن بینه و بین المقبوض و لنقطع الكلام في المجلد الأول
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد تونی، تا: صفر 1259ق، جا: مشهد رضوی؛ اهدایی: ولی الله فاتحی فردوسی؛ جلد: تیماج، 211گ، 27 سطر، اندازه: 15×26سم [ف مخ]
جلد اول؛ بی کا، تا: یکشنبه دهه آخر جمادی الاول 1260ق؛ 91گ (13پ-203ر)، اندازه: 15×21/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 154]
آغاز برابر؛ انجام: جلد اول: بمقتضی الأصل لدوران الثمن بینه و بین المقبوض
جلد اول؛ کا: اسماعیل مجتهد مشهدی (ظ)، تا: رمضان 1260ق؛ جلد: تیماج، 176گ، اندازه: 15×21سم [ف: 16-521]
آغاز: برابر؛ انجام: جلد اول: بمقتضی الأصل لدوران الثمن بینه و بین المقبوض
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 7 ربیع الاول 1260ق؛ جلد: تیماج، 266گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16-521]
جلد اول (از آغاز معالم تا آخر نواهی)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 18 رمضان 1260ق؛ 613ص، 22سطر (8×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 1-326]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قوله الحق أن صيغة الأمر، قد یترائی في المقام ان القائل بکون الأمر للمرة او التكرار
جلد دوم و بخشی از مبحث اوامر می باشد. تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعین شد؛ خط: نستعلیق خوب، کا: محمد علی بن محمد سعید جرفادقانی (گلپایگانی)، تا: سه شنبه 3 محرم 1260ق، جا: اصفهان مدرسه صدر؛ مصحح، محشی؛ 152گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: -32]
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه جعفریه -قائن 78؛ خط: نسخ، کا: قائنی، عبدالعظیم، تا: با تاریخ 1261ق؛ 202ص (1-202) [عکسی ف: 5-170]
آغاز: برابر؛ انجام: جلد اول: بمقتضی الأصل لدوران الثمن بینه و بین المقبوض
جلد اول؛ خط: نستعلیق خوش، کا: حسین بن ابراهیم، تا: ذیقعده 1261ق؛ واقف: میرزا غلامحسین شریف کرمانی، فروردین 1372؛ 103گ، 32سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 16-521]
آغاز برابر؛ انجام: فهل یثبت خیار التأخير بالنسبة إلى غیر المقبوض لعدم تعین المقبوض ثمناله او یبنی علی اللزوم اخذا بمقتضی الاصل لدوران الثمن بینه و بین المقبوض
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابوطالب تستری، تا: ذیحجه 1261ق؛ جلد: مقوا، 278گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5-2290]
آغاز برابر؛ انجام: فهو واضح الفساد ودعوی وضوح الوجه فیه اوضح فسادا وان اراد کون النافي للتکرار نافیا للفورية ...
از اول کتاب تا دلالة امر برمره یا تکرار؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: عباس بن علی محمد، تا: 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 375گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4872]
ج 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1261ق؛ جلد: میشن، 187گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×20/3سم [ف: 1-592]
آغاز: پس از خطبه: المطلب الثالث في العموم و الخصوص لما کان العموم؛ انجام: مخالف للمصلحة التي تنصب القضا لاجلها
نسخه جلد سوم و از عموم و خصوص تا آخر کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: آقا جان، تا: 14 رمضان 1262ق؛ جلد: تیماج، 177گ، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16-524]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن اصفهانی، تا: سه شنبه 18 رمضان 1263ق؛ اهدایی: آية الله صادقی؛ 210گ، 27 سطر، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 2-508]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلاة والسلام علی اشرف المرسلين وافضل المتقين محمد الصادق الأمين وامام المتقين علی امیر المومنين واولاد هما المعصومين ... قوله الحق صیغه الامر؛ انجام: وهو غیر ثبوت حکم واحد في المقام من الاباحة اوالاستحباب والكراهة کما لا یخفی تم
از اول اوامر تا اجتماع امر و نهی؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 24 جمادی الثاني 1263ق؛ جلد: تیماج، 180 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4872]
آغاز برابر؛ انجام: بمقتضی الأصل لدوران الثمن بینه و بین المقبوض.
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالله خوانساری، تا: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1264ق؛ مصحح، محشی با نشان «محمو عفی عنه»؛ 208گ، 23 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 44-229]
آغاز: بر ابر
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر اصفهانی، تا: 1264ق؛ واقف: سپهسالار؛ 185ص، 35سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 1-572]
آغاز برابر؛ انجام: کما هو مورد البحث في المقام و إنما یستفاد ذلك منه فیما ذکره إن سلم اقتناء المقام.
شامل ج 1و 2 کتاب؛ خط: نسخ، کا: رمضان فرزند حسن، نجف آبادی اصفهانی، تا: دوشنبه 12 جمادی الاول 1264ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «کتابفروشی شفیعی در اصفهان»؛ 293گ، 27سطر ( 9×18/5)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 29-472]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یجعل خالصا لوجهه الكريم ... فان الله یهدی من یشاء بغیر حساب
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1264ق؛ قطع: وزیری [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: علی الواحده او التكرار (پاک شده) صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ...
خط: نسخ، کا: مهدی ابن ملا زین العابدين نجف آبادی، تا: شوال 1264ق؛ تملک: ابراهیم مورخ 1338؛ واقف: مرحوم حجة الاسلام حاج سید مرتضی موسوی مطهر؛ جلد: تیماج مذهب، 238گ، 21 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [دو کتابخانه اراک: -186]
از بحث دلالت نهی بر فساد به بعد؛ خط: نسخ، کا: محمود بن رجب، تا: 1264ق؛ 200گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1-298]
از بحث دلالت امر بر فور تا اجتماع امر و نهی؛ خط: نسخ، کا: محمود بن رجب، تا: 1265ق؛ 198گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1-298]
آغاز: برابر؛ انجام: کما لا یخفی قد فرغت من تسویده حاجی ابراهیم الشهير بمروارید سنه 1265
خط: نستعلیق تحریری، کا: مروارید، حسن بن ابراهیم، تا: 1265ق [رایانه]
جلد 1 و 2 و 3؛ خط: نسخ، کا: شیخ ابوالقاسم بن حسین خوانساری، تا: جمادی الاول 1265ق؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 8ش 4-70]
آغاز: برابر
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن عبدالله، تا: 3 شوال 1265ق؛ 277گ، 35سطر (12/5×22)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 1-46]
آغاز: قوله الحق أن صيغة الأماه قدیتراءی في المقام ان القائل بکون المطلق بالامر الفرد؛ انجام: از لابد حینئذ من البناء علیه حتی یثبت المخرج و القول باشتراط وضعه لذلك المفهوم
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 3 صفر 1266ق؛ جلد: تیماج، 279 گ، 35سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1654]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ واقف: شیخ مرتضی امامی تلارمی، تیر 1341؛ 274گ، 35سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 16-519]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد کاظم خوانساری، تا: ربیع الثاني 1269ق؛ 264گ، 35 سطر (13×22)، اندازه: 21/5×32سم [ف: 5-759]
آغاز برابر؛ انجام: و لنقطع الكلام في المجلد الأول من هذا التعليق
الموسوم بهداية المسترشدين ... و یتلوه المجلد الثاني ... و ان یجعله خالصا لوجهه الكريم انه هو البر الرحيم.
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 7 جمادی الثاني 1274ق؛ مصحح: 454ص، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 47/2 -100]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه دهه سوم جمادی الاول 1295ق؛ تملک: عبدالحسین در 1292؛ 295گ، 23 سطر، اندازه: 15/6×21/8 سم [ف: 1-591]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 236 گ، 23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8-4871]
آغاز بالاحکام الدين کما اشرنا اليه ثم انه شدد التكبير علی جمادعة من الأحكام حیث ادعوا أن اسم الفقه في الصدر السابق
از اول تا آخر مباحث الفاظ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی آغاز و انجام؛ 116گ، 34 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 8-4873]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی اشرف المرسلين وافضل المتقين محمد الصادق الأمين ... قوله أن صيغة الأمراه قدیترا ای في المقام أن القائل بکون الأمر للمرة والتکرار؛ انجام: وانما یستفاد ذلك منه فیما ذکره أن سلم بحسب اقتضاء المقام وهو الى هنا جف قلمه الشريف اعلی الله مقامه ورفع في الخلد درجته و ... جمعها ابن اخته الشيخ محمد سلمه الله وادام عزه وجعلها جلد آخر ثالث مجلدات تمت
از اوامر تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 164گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4872]
آغاز: بسمله؛ الحمد لله ... قوله فالاکثر مخالفینا أن الأمر بالفعل المشروط جائز و أن علم الامر انتفاء شرطه
از «الأمر بالفعل المشروط» تا اواسط «اجتهاد و تقلید»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 180 گ، 30 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 8-4872]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: سید فضل بن سید حسن بن سید محسن بغدادی، ملا رضا بن ملا لور؛ جلد: تیماج مذهب، 20سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 205]
جلد سوم و از مفهوم شرط تا آخر اجتهاد و اخبار؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، اندازه: 15×21سم [ف: - 206]
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 218گ (2پ-219پ)، 25 سطر (12×21)، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 5-759]
آغاز: آغاز پس از خطبه: قوله اکثر مخالفینا أن الأمر بالفعل المشروط جائز و ان علم الآمر انتفاء شرطه الشرائط المعتبرة في الفعل؛ انجام: التي تنصب القضاة لاجلها فان المقصود.
از مبحث «امر به مشروط به علم به انتفاء شرط» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: جواد شجیعی، فروردین 1395؛ 295گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6-99]
آغاز: ان الدليل ینقسم الى ما یکون حجة في نفسه مطلقا کظاهر الكتاب و خبر الواحد و ما یکون حجة عند عدم قیام الحجه علی خلافه فیکون حجة مقیده لا مطلقه، انجام: بعدم دلالة نفس التعليق علی ذلك کما هو مورد البحث في المقام و انما یستفاد ذلك منه فیما ذکره أن سلم بحسب اقتضاء المقام و هو
تذکر: گرچه در فهرست این کتاب، «هداية الابرار» حسین بن شهاب الدين کر کی معرفی شده است ولی با توجه به انطباق آغاز و انجام نسخه با متن چاپ شده تصحیح گردید؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: ولی الله فاتحی فردوسی؛ جلد: تیماج، 209گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: من فعل الله و سبب منه فغاية الأمر و لیس بخلقه تعالی ذلك في العبد حتی یستدعی خلفه له ارادة لازمة اعنی الكفر و یرد علیه
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 176گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، ناقص؛ ابعاد متن: 8×15، اندازه: 16×21سم [ف: 2-223]
آغاز: وثانیها أن الدليل ینقسم الى ما یکون حجة في نفسه مطلقا کظاهر الكتاب وخبر الواحد وما یکون حجة عند عدم الحجة علی خلافة .. ثم أن الأدلة الشرعية تنقسم ایضا إلى اقسام؛ انجام: نعم قد یرید بذلك انسداد سبیل العلم و مع ذلك انسداد سبیل العلم في معظم المسائل مع القطع ببقاء التكليف بعده فیثبت بذلك المقدمة تا بحث انسداد. تذکر: نام مؤلف و کتاب از انطباق آغاز با متن چاپی به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 37گ،
22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1-418]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مقابله شده با نسخه ای که به خط مصنف بوده؛ مهر: «عبده محمد باقر الحسيني» (بیضوی)؛ تملک: حاج میرزا محمد علی بن حاج میرزا اسماعیل سبزواری؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×22سم [ف: 2-235]
بی کا، بی تا؛ نسخه چاپ سنگی است، محشی از میرزا احمد بن
علی اکبر مراغی تبریزی در گذشته به سال 1310؛ مهر: «الواثق بالله الصمد عبده الراجي احمد» (مربع) [ف: 26-65]
آغاز برابر؛ انجام: بل قال ما استطعتم و لیس ذلك خاصة الندب فإن کل واجب ... .
از اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 118 گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: -61]
جلد اول؛ بی کا، بی تا؛ محمد بن محمود بن محمد علی بن محمد باقر بهبهانی نسخه را نزد مؤلف خوانده، اما نسخه را تصحیح نکرده؛ قطع: وزیری [ف: -267]
آغاز: بسمله و به نستعین، في بیان أن الأمر هل یدل علی الواحدة او التكرير ام لا - الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف المرسلين و افضل المتقين ... قوله الحق أن صيغة الأمر آه قد؛ انجام: ذکر کما هو مورد البحث في المقام و انما استفاد ذلك منه فما ذکرها ... بسب اقتضاء المقام و هو ... الى هناجف القلم الشريف اعلی الله مقامه.
شرح قسمت الأمر. تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 221ص، 21سطر (8×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-258]
آغاز: اختلفوا في ان ایجاب الشيئي هل یقضی ایجاب مقدماته ام لاعلی أقوال و قبل الخوض في المسئلة لابد من ذکر امور؛ انجام: من باب الظن الخاص و مما ذکر نایظهر الحال مع الاجماع المنقول او غیره من الظنون الخاصة.
خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 357ص، 17 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 2-19]
آغاز برابر؛ انجام: علی ما هو المعلوم من حال الأئمة (علیهما السلام) اقرب و اظهر و ذلك کان في الترجيح و کلام الشيخ عندی هو الحق -تمت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 112گ، 18سطر (7×13)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-116]
آغاز برابر؛ انجام: جلد اول: و لنقطع الكلام في المجلد الأول ...
حرره مؤلفه المفتقر الى رحمة ربه الكريم محمد تقی ابن محمد رحیم عفی الله سبحانه عنهما بلطفه و فضله العميم؛ جلد دوم: و مع رجحان احد الوجهين کما في الصورة الأخرى ... من دون ترجیح لأحد الجانبين أو معه و هو غیر ثبوت حکم واحد في المقام ما الاباحة و الاستحباب و الكراهة کما لا یخفی
هر دو جلد کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ 368گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1-530]
المجلد الثاني؛ بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1-54]
آغاز: بسمله و صلوات ... ، قوله الحق أن صيغة الأمر قد تیرای في المقام؛ انجام: و هو مفاد ما ذکرنا من تعلق الأمر بالطبایع من حیث الوجود
از آغاز تا باب حجیت خبر واحد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 152گ، 19 سطر ( 8×14/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 15-208]
آغاز: برابر؛ انجام: بمقتضی الاصل لدوران الثمن بینه و بین المقبوض و لیقطع الكلام في المجلد الأول ... و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مهر: «الواثق بالله محمد حسن بن علی»، «ابو القاسم الطباطبائي»؛ تملک: ابو القاسم طباطبائی در سال 1271؛ یادداشت یادبودی توسط نصر الله بن حاج عباسعلی در سال 1257؛ 224گ، 22 سطر (9×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 12 -337]
آغاز: بسمله، حمد له، و الصلوة و السلام علی اشرف المرسلين ... (قوله) الحق أن صيغة الأمر الخ، قد یترا ای في المقام أن القائل؛ انجام: و لا بدخ من البناء علیه حیث ثبت امخرج و القول باشتراط وصفه لذلك المفهوم.
جلد دوم از ابتدای مبحث مره و تکرار تا مبحث تعلیق امر بر شرط؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 182گ، 19سطر ( 8/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
جلد 1؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، قطع: وزیری باریک [رشت و همدان: ف: -1371]
جلد 1 از اوامر تا نواهی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1371]
آغاز برابر؛ انجام: واحد في المقام من الاباحة و الاستحباب و الكراهة کما لا یخفی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج مذهب، 295گ، 29 سطر (13×21)، اندازه: 21×31سم [رشت و همدان: ف: -1772]
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة. قوله الحق أن صيغة الأمر آه قدیتر ای في المقام ان القائل بکون الأمر للمرة او التكرار
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک به زمان شارح؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد -ف: -5]
جلد اول؛ بی کا، بی تا [ف: 97]
جلد اول؛ بی کا، بی تا [ف: -97]
از آغاز تا بحث امر به شیء مقتضی نهی از ضد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 160گ، 29 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1-299]
از بحث دلالت امر بر فور تا اجتماع امر و نهی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک مورخ 1261؛ 188گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1-299]
از بحث دلالت نهی بر فساد به بعد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 207گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1-299]
آغاز برابر؛ انجام: فان الداعي إلى الصلواة في الدار المغصوبة الاطاعة و هوی النفس.
از جلد اول؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 48ص (348-395)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1-233]
از آغاز تا مبحث مفهوم الصفة؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1371]
hedāyat-ol moštāqīn
رساله کوتاهی است در کیمیا که در مقدمه و در پایان به «هداية المشتاقين» نامیده شده است و از مؤلف آن نامی برده نشده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3866-19/196
آغاز: بسمله الحمدلله الذي تجلی لعباده في کل شیء ... حمد خدائی را که منت می گذارد بربنده به الهام سر وحید ... وبعد باعث بر تأليف این رساله هداية المشتاقين ادویه امتحان؛ انجام: و از آنچه کردم استغفار تا ز زحمت کیمیا کاری کنی ** بگذری جرم غفاری کنی / چون برفت از روزن دل آفتاب ** ختم شد والله اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ 31گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8-4874]
hedāyat-ol mosallī
چشتی صوفی، سعید، ق 11 قمری
češtī sūfī,sa‘īd(- 17c)
تاریخ تأليف: 1081ق
مثنوی فقهی در 853 بیت در مسائل صلات وصوم و زکات و حج است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31989
آغاز: بسمله. سپاس و ثنا مر خداوند را ** که ایمان عطا کرده بما؛ انجام: و احرام بستن و عرفات را ** بدانستن ای دوست ... هداة المصلي است نامش شمر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 10 ذیقعده 1082ق؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 29گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [اهدائی رهبر: 3-804]
hedāyat-ol mozellīn = mn.-e masnavī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15102
انتخاب کننده از قرن 13؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: -893]
hedāyat-ol maʻrefa
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
قسم پنجم در بیان احوال ختمی مرتبت (صلی الله علیه و آله).
آغاز: قال النبي ص انما الاعمال بالنیات و انما لکل امری مانوی ای عزیز بدانکه طالبان تحقیق در سایه علماء عمل پسندیده ... با محبت رو به ما آورد لا ** کاندرین بحر است سر آشنا / بی محبت نیست اعمالت قبول ** بی محبت تو مجو فیض از اصول
انجام: شکر کن ای دل که داری پاسبان ** زان نه ای مردود چون باد خزان/ شکر کن ای دل که در جان حبیب ** یافت اتمام این هدایات غریب
آغاز و انجام: برابر؛ تم القسم الخامس من حقایق احوال المصطفى ... یوم الأربعاء سبعة و عشرین شهر ربیع الاول 1241 و قدسمی هذا القسم هداية المعرفة ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد زمان، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 60گ (161ر-220ر)، 21 سطر، اندازه: 14/5×21/4 سم [ف: 3-637]
خط: نسخ، کا: حمزوی موسوی، محمد، تا: یکشنبه 24 شوال 1229ق [ف: 3-635]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: حمزوی موسوی، محمد، تا: 13 شعبان 1238 ق [ف: -569]
نسخه اصل: پاریس 813 .S. P (بلوشه 1757)؛ خط: نستعلیق بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-594]
آغاز: برابر؛ انجام: شکر کن ای دل که داری پاسبان ** زان نئی مردود چون باد خزان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، اندازه: 18/5×31/5سم [ف: 3-147]
hedāya-tol muftī bi-kifāyat-ul mustaftī
سراج الدين اوشی، علی بن عثمان، - 575 ؟ قمری
serāj-od-dīn ūšī, ‘alī ebn-e ‘osmān(- 1180)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4392/2
خط: نسخ، کا: علی محمد بن اسفندیار حنفی، تا: 899ق؛ 4گ (172پ-175ر)، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 12-98]
hedāyat-ol molūk
شفتی، هداية الله بن محمد مهدی،
šaftī, hedāyat-ol-lāh ebn-e mohammad mehdī
[فهرستواره منزوی 694/6]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13714
آغاز: بسمله، حمد ازلی لایزالی که پیوند؛ انجام: اگر چه طاعت من کرده باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -610]
hedāya-ton min-al i‘tiqād
بکری، رضی الدين ابوالقاسم، ق 10 قمری
bakrī, razī-od-dīn ab-ol-qāsem(- 16c)
وابسته به: بدء الامالي = قصيدة یقول العبد = قصيدة الامالي؛ سراج الدين اوشی، علی بن عثمان (-575ق)
شرح قصیده سراج الدين علی بن عثمان اوشی، از رضی الدين ابوالقاسم بن حسین بکری یا مبکری.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض14429
آغاز: بسمله الحمدلله الذي تخلص بهدایه حکمه؛ انجام: و لایخفی علیك السيد الشريف قدس سره
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: -608]
hidāyat-un min-al ‘ibād = hidāyat-ul i‘tiqād
زین الدين الرازي، محمد بن ابی بکر، - 666؟ قمری
zayn-od-dīn ar-rāzī, mohammad ebn-e abī-bakr(- 1268)
وابسته به: بدء الامالي = قصيدة یقول العبد = قصيدة الامالي؛ سراج الدين اوشی، علی بن عثمان (-575ق)
شرحی است بر قصیده «بدء الامالي» سراج الدين علی بن عثمان اوشی فرغانیدر اعتقادات اهل سنت. بنا به گفته مؤلف، در این شرح از کتاب های السواد الأعظم و الفقه الاكبر و طحاوی و کسائی و الدر و الازهر و وصیت ابی حنیفه و المعتقد و المعتمد استفاده شده و بر پایه اعتقادی مذهب ابو حنیفه و شاگردانش نوشته شده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الملك المحمود المالك المعبود المنزه عن الجهات و الحدود المقدس عن الوالد و المولود، انجام: نسأل الله الثبات علی الدين القويم و علی المذهب المستقيم و العصمة من الشيطان الرجيم ...
خط: نسخ معرب، کا: داوود بن ابراهیم، تا: ذیحجه 851ق؛ مصحح، محشی؛ 45گ (13پ -57ر)، 31سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 3- 225]
آغاز: بعد بسمله و حمد. اما بعد سئلونی بعض أهل التوحيد اکرمهم الله بالتقوی و السعاده و امنهم عن البعد و الضلالة أن اشرح لهم اعتقادا علی طریق السنة و الجماعة حتی ... به سبیل الهدايه؛ انجام: ایضا متعلق به قدم علیه لاهتمام و يوماً نصب علی الظرف عامله ايضاً و عالی و الموصول مع صلته و متعلقاته في محل الجرلاجل اللام الجارة تم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 876ق؛ 114ص (1-114) [سنا: ف: 2-213]
hedāya-tol monsefīn
اصفهانی، ملا محمد
esfahānī, mollā mohammad
کتاب در اثبات امامت و حقیت حضرت امیر المؤمنين علی علیه السلام است با استناد و استدلال به احادیث و اخبار وارده از طرق عامه و مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه» است و از نویسنده و تاریخ کتابت اشاره ای نیست.
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 177
بی کا، بی تا، در پشت ورق اول کتاب نوشته شده: «هذا الكتاب الشريف من مؤلفات المؤيد المرحوم مولینا الفاضل ملا محمد الاصفهاني قدس سره الفه حین توقفه في دار السلطنة الكابل» و از حال مؤلف چیزی به دست نیامد. [ف: -100]
hedāya-tol mo’menīn = r.-ye so’āl va javāb
بروجردی طهرانی، محمد حسین، ق13 قمری
borūjerdī tehrānī, mohammad hoseyn(- 19c)
از فتاوای میرزا محمد حسین طهرانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17067
آغاز: بسمله. الحمدلله. اما بعد این چند مسئله ایست که از جناب ملا ذالانام حجه الاسلام و المسلمين آقای حاجی میرزا حسی مدظله العالي سؤال شده؛ انجام: سؤال: زمینی ملک دیوان است، با وسعت وقت می تواند در آن زمین نماز بخواند؟ جواب: با عدم علم بغصبیت و احتمال ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [ف: 47/1-204]
hedāyat-ol mo’menīn elā haqq-el mobīn fī ma‘refat-e osūl-ed dīn
حسینی لاهیجانی، مرتضی بن عبدالوهاب، ق13 قمری
hoseynī lāhījānī, mortezā ebn-e ‘abd-ol-vahhāb(- 19c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 11 جمادی الاول 1269ق
در اصول اعتقادی شیعه در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در سبب خلقت؛ باب 1. توحید؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد؛ خاتمه: در رجعت.
آغاز: حمد و سپاس و ستایش بیقیاس خداوندیرا سزد که اختراع فرمود لامن شی و ابداع نمود موجودات را لاعلی احتداء مثال شی تا آنکه بشناسد او را باسم نه بحقیقت و کنه کل شی. کنت کنز مخفیا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لکی اعرف و چونکه شناختن او سبحانه ... اما بعد بدانکه چنین گوید ... مرتضی بن عبد الوهاب الحسنى الحسيني لاهیجی ... که بعضی از برادران ایانی و اخلاء روحانی ... از کمترین خواهش نموده اند که رساله در باب معرفة اصول دین ... و او را مسمی بهداية المؤمنين الى الحق المبين في معرفة أصول الدين کرده ...
انجام: پس بدرستیکه او سبحانه و تعالی ولی هر چیز است تا این ختم نمودیم رساله را نفع بخشد حق تعالی باینطالب یقین ... اینکه بگرداند این اوراق را خالص از برای وجه کریم خود و باعث از برای ثواب ... و آنکه عفو نماید حقیر سراپا تقصیر را از جمیع تقصیرات و لغزشها چه اوست سبحانه غفور رحیم.
[فهرستواره منزوی 611/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: 1209ق [این تاریخ نادرست است]؛ 157گ، 17سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد بن طالب بن حسین حسینی شاهرودی (شاگرد مؤلف)، تا: دوشنبه 10 شعبان 1281ق، جلد: تیماج، 220گ، 15سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6-350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسی بن خلیل بن تقی بن جعفر بن محمد ابراهیم مازندرانی ساکن لاهیجان، تا: 5 ربیع الثاني 1286ق، به خواهش ملا محمد حسن وعظ مازندرانی معروف به خوشمزه؛ 415ص (2-416)، اندازه: 14×22سم [ف: 10-564]
آغاز و انجام: برابر
کاتب: علی ابن شیخ محمد علی مشهور بسکاکی، تا: یکشنبه 4 محرم 1317ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 129گ (2پ - 130پ)، 20سطر (15×19)، اندازه: 15×21سم [ف: -83]
hidayat-ul mu'minin ila-ssirat-il mustaqim fi tafdil-il umm-il mubīn 'ala-l qur'ān-il ‘azīm
شریف، یحیی بن محمد شفیع، ق14 قمری
šarīf, yahyā ben mohammad šafi'(- 20c)
وابسته به: تبصرة الاخوان في بیان اكبرية القرآن؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173ق)
رساله ایست در رد کتاب ملا اسماعیل خواجویی موسوم به «تبصرة الاخوان في بیان اكبرية القرآن»، خواجویی در رساله مذکور افضلیت قرآن را بر ائمه (علیهما السلام) اثبات نموده و در کتاب حاضر که شامل «مقدمه» وسه «مقاله» و «خاتمه» است به آیات و روایات استدلال نموده و سخن خواجویی را نفی می کند.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين علی نعمائه التي لا یحصیها غیره وهو الرحمن الرحيم وعلی اکبر نعمائه و اجلها واکبر واعظمها بل هو سبب غیرها ولاية محمد
انجام: و فهرست الشيخ أبي جعفر محمد بن الحسن الطوسي قدس الله سرهم وحباهم بالجنان و ... واله الطيبين الطاهرين علیه وعلیهم الصلوات مادات الليل والنهار الى یوم الدين
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: ظاهراً محمد حسین همدانی، تا: قرن 14؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 351گ، 21 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 8-4870]
hedāyat-ol mohtadīn = t.-ye ‘oyūn-el mo‘jezāt
کازرونی، عیسی بن محمد
kāzerūnī, ‘īsā ben mohammad
وابسته به: عیون المعجزات؛ حسین بن عبدالوهاب (-قرن 5)
در مقدمه آمده، کتاب حاضر ترجمه ای است از احادیث روایاتی که در کتاب بصائر الدرجات شیخ حسین بن عبدالوهاب از علمای قرن پنجم هجری، در خصوص مناقب و کرامات اهل بیت عصمت (علیهما السلام) آمده، افزون بر آن ترجمه برخی از احادیث بحار الانوار علامه مجلسی در این خصوص ضمیمه شده است. این رساله دارای یک «مقدمه»، دوازده «باب» و «خاتمه» است: مقدمه: در مورد خصوصیات امام معصوم (علیه السلام) و فضائل امیر المومنين (علیه السلام)؛ باب 1. در شمه ای از فضایل و معجزات و کرامات امیر المومنين (علیه السلام) شامل سه فصل؛ 2. بیان بعضی از احوال کریمه و مناقب شریفه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)؛ 3. در تتمه احوال متعلقه به امامین همامین ابی محمد الحسن و ابی عبدالله الحسين (علیه السلام)؛ 4. بیان احوال و معجزات و مناقب حضرت سید الساجدي علی بن الحسين (علیه السلام)، شامل سه فصل؛ 5. در شمه ای از حالات معجزات امام محمد باقر (علیه السلام) شامل سه فصل؛ 6. بیان تاریخ ولادت با سعادت و وفات و معجزات امام جعفر صادق (علیه السلام) شامل سه فصل؛ 7. بیان تاریخ احوال متعلقه امام موسی بن جعفر (علیه السلام) شامل سه فصل؛ 8.بیان تاریخ و احوال علی بن موسی الرضا (علیه السلام) شامل سه فصل؛ 9. بیان تاریخ ولادت با سعادت و معجزات و کرامات امام محمد تقی (علیه السلام) شامل دو فصل؛ 10. بیان تاریخ ولادت، نسب، لقب و کنیه حضرت امام هادی (علیه السلام) شامل سه فصل؛ 11. در تاریخ ولادت و وفات امام حسن عسکری (علیه السلام) شامل سه فصل؛ 12. بیان احوال امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف) شامل دو فصل؛ خاتمه: در اثبات رجعت شامل سه فصل.
آغاز: بسمله، ابواب خزائن بر و نوال و مصباح طریق وصول بمقاصد و آمال چه تواند بود جز افتتاح بحمد لطیف خبیری که صبح مدعا به انبساط اشعه انوار ... و بعد چنین گوید ... که اشعه انوار این مدعا بر پیشگاه انبیاء هوشمندان آگاه تابان است ...
[الذريعه 123٫3 و 383/15 ؛ ریاض العلماء 123/2 ؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث 105/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14971
آغاز برابر؛ انجام: یعنی ای پروردگار من، به درستی که گناه من عظیم و بزرگ است و نمی آمرزد گناه عظیم ...
نسخه ای است نفیس و نایاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، 142گ، 19سطر (9/5×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 37-633]
الهداية المهدوية في رد الطائفة البابية - هدية المهدوية في رد الطائفة البابية
al-hidāyat-ul mahdīya fi fiqh-il imāmīya
ادیب جرجانی، عبدالکریم، ق14 قمری
adīb-e jorjānī, “abd-ol-karīm( - 20c)
نظم شرح لمعه است.
ج 1 از طهارت تا پایان متاجر؛ خط نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 7 رجب 1304ق؛ اهدایی: دکتر عباس سپهر گرگانی برادر زاده مؤلف؛ 184گ، 17 سطر (12×16/5)، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 694]
ج 2، از کتاب اجاره تا پایان دیات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ اهدایی: دکتر عباس سپهر گرگانی؛ 397گ، 17 سطر (12×16)، اندازه: 18×22سم [ف: 694]
hedāya-ton nāsikīn min-al ḥāj-i wa-l mu'tamirīn
صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر، 1200؟ - 1266 قمری
sāheb javāher, mohammad hasan ebn-e bāqer (1786 - 1850)
هداية الناسكين صاحب جواهر، جدا از نجات العباد او چاپ شده و به وسیله ملا علی بن میرزا خلیل به فارسی ترجمه و حسین قمشه ای آن را در سه مجلد شرح کرده است.
آغاز: بسمله، حمدله و بعد فیقول ... محمد حسن بن الشيخ باقر قد التمس من جماعه .. رساله مختصره .. مشتمله علی بیان افعال مناسك الحج ... و سمیتها «هداية الناسكين» ... کتاب الحج و العمره
چاپ: هند، بمبئی، مطبع احمدی، 1318ق، با تصحیح محمد باقر یزدی، سنگی، وزیری بزرگ، 94ص، به سعی و اهتمام آقا ابوالقاسم بن حاجی محمد باقر صاحب تاجر یزدی، (صص 279- 373) در هامش؛ ایران، بی ناشر، 1328ق، 113 ص (97-209)؛ ایران، تهران، کارخانه آقا سید مرتضی (محل فروش محله
سنگلج مدرسه میرزاعبدالله)، 1314 ق، به تصحیح محمد صادق نوری، سنگی، خشتی، 112ص، به دستیاری آقا میر حسن (صص 326-437)
[الذريعه 25: 198]
شروح و حواشی:
1- هداية الناسكين (ترجمه)؛ علی بن محمد علی (-13)
2- هداية الناسكين (ترجمه)؛ مجنون شیرازی، محمد
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 11 رمضان 1261ق، جلس تیماج، 19سطر (8/5×14)، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-428]
آغاز برابر؛ انجام: نعم لو کان مجنونا احرم فالکفاره علی الولي مثل الصبي و الله العالم و الحمد ... الطيبين (برگ 198ب)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 53گ (146پ -198پ)، 18 سطر (9×15/3)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 17-249]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1261 ق [رشت و همدان: ف: -1489]
خط: نسخ، کا: حسین بن شیخ خلف کربلائی، تا: ربیع الثاني 1266ق؛ دارای تصدیق مؤلف به خط خودش؛ اندازه: 15×20سم [ف: 6-91]
بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: وزیری [ف: -267]
hedāyat-on nāsekīn (t.)
علی بن محمد علی، ق13 قمری
alī ebn-e mohammad ‘alī(- 19c)‘
وابسته به: هداية الناسكين من الحاج و المعتمرين؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266ق)
مترجم که از شاگردان شیخ محمد حسن بن باقر نجفی صاحب جواهر الكلام (-1266ق) بوده اثر مذکور در مناسك حج را امر استادش به فارسی برگردانده است. در الذريعه ترجمه ای از کتاب مذکور که توسط مولی علی بن میرزا خلیل طهرانی نوشته شده یاد شده است.
آغاز: کتاب الحج و العمرة لمولانا شیخ محمد حسن نجفی، بسمله الحمد لله الذي برء النسم و علم الانسان ما لم یعلم بعد کشف غیاهب ... اما بعد فیقول ... علی بن محمد علی لقد أمرنا ... و بعد پس میگوید بنده؛ انجام: و آماده میشود و میرود به مسجد و دعا میکند در آنجا تا بغروب آفتاب و الله العالم بالصواب.
خط: نسخ، کا: عظیم بن محمد، تا: 1241ق؛ جلد: میشن مذهب، 192ص، 17سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 50-87]
آغاز: الحمدلله الذي برء النسم و علی الانسان مالم یعلم بعد کشف غیاهب الظلم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 59گ، اندازه: 17×22سم [نسخه پژوهی: 2-129]
hedāya-ton nāsekīn (t.)
مجنون شیرازی، محمد
majnūn-e šīrāzī, mohammad
وابسته به: هداية الناسكين من الحاج و المعتمرين؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200- 1266ق)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 146
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 61گ، اندازه: 12/5×19 سم [نسخه پژوهی: 2-129]
هدایت الناصريه - الهدية الناصرية في الأحاديث الأربعينية
hedāyat nāme
ابوالحسن خرقانی، علی بن جعفر، 352 - 425 قمری
ab-ol-hasan xaraqānī, ‘alī bn-ja'far (964 - 1035)
در هشت «فصل»: 1. در یافتن چهار منزل درویشی(شریعت، طریقت، حقیقت، معرفت)؛ 2. در یافتن عبادت، عبادت تن (نماز و ...)، عبادت زبان (ذکر و راستگویی)، عبادت چشم، بینی، دل و روح؛ 3. در یافتن تن که هیجده چیز است؛ 4. در یافتن نفس؛ 5. در یافتن دل؛ 6. در یافتن آب منی؛ 8. در یافتن اسرار الهي.
آغاز: حمدله. عاقبت. صلات. بدان اسعدك الله تعالی في الدارين که این تصنیف شیخ المشايخ ابوالحسن خرقانی (رحمه الله علیه) در بیان تن ... فصل اول در یافتن درویشی.
[مشترک پاکستان 2125/3 (3نسخه)؛ بهار، سبک شناسی 622/2 ؛ فهرستواره منزوی 1093/8]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 202/13 -عکسی
آغاز برابر؛ انجام: و استخوان آن بیرون دنیا مناسب کوه است. اما ... (نانوشته).
نسخه اصل: گنج بخش، ش 845(گنج، 2/ 990)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 و 12، 4گ (206-209) [عکسی ف: 2-298]
hedāyat nāme
ناصر بخارایی، ناصر، 720؟ - 790 ؟ قمری
nāser-e boxārāyī, nāser (1321 - 1389)
مثنوی به بحر متقارب 570 بیت. عنوان مطالب این مثنوی عبارت است از: مقدمه، در آفرینش عالم، نعت رسول، سبب نظم کتاب، هشت حکایت عرفانی و خاتمه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2657/4
آغاز سر نامه نام خداوند پاک** که پیدا کند آدمی را ز خاک؛ انجام: الهي تو آن بقعه معمور دار** حوادث از آن ناحیت دو دار
خط: نستعلیق، کا: درویش علی، تا: 863ق، جا: بخارا بر مزار ناصر بخاری؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 35گ (531-565)، 40سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 8-403]
hedāyat-nāme
استر آبادی، شمس الدين محمد، ق 10 قمری
estarābādī, šams-od-dīn mohammad(- 16c)
تاریخ تأليف: 947ق
دارای دوازده «باب» و «خاتمه »: باب 1. تراش کردن حضرت آدم صفی؛ 2. تراش حضرت رسالت پناه؛ 3. سنگ و تیغ سلمانی؛ 4. ارکان سنگ و تیغ؛ 5. آداب تراش دلاکان؛ 6. شریعت و طریقت و معرفت ارباب این فن؛ 7. بیان بعضی سوال ها؛ 8. فوطه انداختن دلاکان؛ 9. بیان سبیل گرفتن؛ 10. چرخ و آیینه و مقراض؛ 11. کرسی و سه پایه دلاکان؛ 12. تکبیر استادان و دلاکان و دعا و فاتحه که می خوانند؛ خاتمه: احوال نقیب و نقباء و طالب و شاگرد.
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1477
آغاز: حمدله. در باب استادان سرتراشان و نقیبان و شاگردان و پیران و مریدان این طریق ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 10×20سم [نسخه پژوهی: 2-241]
hedāyat nāme = safīnat-ul molūk
عزلتی خلخالی، ادهم، - 1052 قمری
ozlatī xalxālī, adham(- 1643)
تاریخ تأليف: 1036ق
در اخلاق و تاریخ مذهبی به نثر و نظم در 114 «فصل» به شماره سوره های قرآن و در آغاز هر فصلی یک آیت است.
آغاز: بنام آنکه جان جان جان است ** زپیدایی زهر پیدا نهان استحمد بی مبتدا و شکر بی منتها خداوندی را سزاوار است
انجام: بد هزار و سی شش آن کین کتاب ** ختم شد والله اعلم بالصواب
[نسخه های منزوی 1633؛ فهرستواره منزوی 496/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4668
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی، تا: 10 محرم 1072ق؛ کاغذ: ترمه، 145 گ، 14 سطر، اندازه: 18/3×25سم [ف: 4-845]
hedāyat nāme = radd-e bar šeqāvat nāme
استر آبادی، محمد رضا بن علی، ق14 قمری
estarābādī, mohammad rezā ebn-e ‘alī(- 20c)
وابسته به: سعادت نامه؛ سلطانعلیشاه، سلطان محمد بن حیدر (1251-1327ق)
تاریخ تأليف: 23 شوال 1320 یا 1325ق سلطانعلی شاه گنابادی کتابی به نام «سعادت نامه» نوشته بود در تصوف و عرفان و بنا به گفته مؤلف ما مشتمل بر بعضی انحرافات و کفریات، و نشر و چاپ کتاب مذکور سبب اختلاف شده و سیدی از علماء بزرگ طهران (؟) در خواست نمود که ردی بر آن کتاب نگاشته شود. این کتاب فرازهایی از «سعادت نامه» را که مؤلف از آن تعبیر به «شقاوت نامه» می کند، نقل کرده و به آن پاسخ می گوید. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي ارشدنا الى سبیل معادن العلم و التنزيل ....... اما بعد پس می گوید تراب اقدام علما امامیه
انجام: و اتمام حجت به مردمان نمودم لیهلك من هلك عن بينة و یحیی من حی عن بينة و الحمدلله علی اکمال الدين و اتمام النعمة.
[فهرستواره منزوی 1094/8 و 612/9]
آغاز: الحمدلله الذي أرشدنا إلى سبیل معادن العلم و التنزيل ...... اما بعد پس می گوید تراب اقدام علما امامیه؛ انجام: و اتمام حجت بمردمان نمودم لیهلك من هلك عن بينة و یحیی من حی عن بينة و الحمدلله علی اکمال الدين ...
خط: نستعلیق، کا: جواد بن محمد رضا بن علی بن محمد جعفر (فرزند مؤلف)، تا: غره ذیحجه 1327ق؛ جلد: مقوایی، 111گ (1پ -111ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 8-321]
آغاز: ... و المبد عین في طریقتهم من الآن اليوم المعاد أما بعد پس می گوید تراب اقدام ... که چون در این زمان داعیان ضلال؛
انجام: و اتمام حجت به مردمان نمودم لیهلك من هلک عن بينة و یحیی من حی عن بينة و الحمدلله علی اکمال الدين و اتمام النعمة.
خط: نستعلیق خوش، کا: جواد فرزند محمد رضا فرزند علی فرزند محمد جعفر استر آبادی «فرزند مؤلف»، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ بنا به احتمال، نسخه «3099/10» این کتابخانه، خط فرزند مؤلف بوده و نسخه حاضر از روی آن کتابت شده و تاریخ 1320ق تاریخ تأليف است و نه تاریخ کتابت؛ جلد: تیماج مذهب، 174 گ، 9 سطر (6×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 30-356]
hedāyat nāme
رساله ایست شامل 114 فصل به عدد سور قرآنی که فهرست فصول آن را در ابتدا آورده: فصل 1. رجاء، 2. خوف، 3. علم علما ودرجات آن، 4. بیان حال اولیا وموحدین، 5. فضیلت توکل، ... 19. بیان حروف مقطعات قرآنی، ... 21. استدلال بر اثبات واجب و توحید وی، 22. بعثت وحشر ومعاد، 23. سکرات مرگ وعذاب قبر، ... 76. در فضیلت امیر المؤمنين علی (علیه السلام)، ... 81. در بیان جبر و اختیار، ... 110. بیان وفات رسول الله (صلی الله علیه و آله)، 111. قصه ابولهب و زن آن، 112. تفسیر سوره اخلاص، 113. مذمت حسد، 114. ختم کتاب وسخنان چند از هر مقوله. مؤلف در لابه لای کلماتش از اشعار فارسی بسیار استفاده می کند. با که منسوب به عزلتی سنجیده شود.
آغاز: بسمله حمد بی عدو ثنای بی حد مر منعمی را که نعمای وی چنانکه باید و شاید از وی آید نظم: کجا باشد مرا آن دست یاری ** که کریم شکر نعمتهای باری
انجام: و این سعی من ضایع شود آن قزوینی ندانست که بیرون شدن از آن چاه بی حمد ریسمان چه گونه بجای رود چرا وی در آن چاه نشستی و فریاد کشیدی
قم، گلپایگانی شماره نسخه: 1795-10/105
آغاز و انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 182 گ، 14-16سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 8-4876]
hedāya-ton nojūm
شیرازی، احمد بن حیدر، قرن 7 قمری
šīrāzī, ahmad ebn-e heydar(- 13c)
تاریخ تأليف: 687ق
در سی «باب».
آغاز: بسمله، شکر و سپاس خدایی را که منزه است ذات او از ادراک عقول عقلا ...
انجام: و هر کار که کند عاقبت محمود باشد، و الله اعلم ثم فیه ما فیه و العمل به یکفیه
[نسخه های منزوی 298 و 368؛ فهرستواره منزوی 3107/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 931ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17سطر، اندازه: 12/7×18/2سم [ف: 6-265]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 23568 .Add (ریو 852). در سی باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 992ق [فیلمها ف: 1-603]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: ثنا گوید و به دعا یاد دارد و هر کس را در این علم رغبت بود نخست در این کتاب مطالعه کند تا راه بر او گشاده گردد ...
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: تیماج، 52گ (1ر-52پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×17سم [ف: 20-27]
hedāyat-on nojūm fī ‘elm-er rosām
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
در اشاراتی که تقویم نگاران به کار می برند و فهم آنها برای کسانی که بخواهند ساعت های سعد و نحس را بدانند، لازم و ضروری است. این اشارات از حروف ابجد تنظیم شده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. چون در میان ناس بنای اساس در امور چون تزویج و تعلیم بر ملاحظه تقویم بود
[فهرستواره منزوی3107/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3067/5
آغاز: برابر؛ انجام: و از حوت تا میزان خلاف توالی است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1256ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 3گ (54ر -56پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 8-293]
hedāyat-on nasīrīya
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 1896)
تاریخ تأليف: 1303ق؛ محل تأليف: کرمانشاه
بیان حقیقت مذهب «نصیریه» (فرقه ای از غلات اطراف کرمانشاه کرند) که بعضی به ظواهر اینان گول خورده و ناخود آگاه به بعضی عقایدشان گرویده اند. دارای سه «مطلب»: مطلب 1. بیان سبب و منشأ این مذهب؛ 2. در بدو غلو و حقیقت این مذهب؛ 3. در جهات بطلان این مذهب.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون از تقدیرات ازلیه حضرت واجب الوجود بعد از مجاورت عتبات عالیات مدتی ساکن دارالدوله کرمانشاهان شدم
انجام: بلکه بدترند از هر فرقه ای حتی از کفار و زنادقه چنانچه در طی اخبار فهمیدی
چاپ: تهران، 1306ق، سنگی
[فهرستواره منزوی 1094/8 و 612/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج؛ 48ص (151-198)، اندازه: 17×32/5سم [ف: 1-17]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 2/14 مشهد
همان نسخه بالا [ف: -127]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2132/15 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-162]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: مؤلف، بی تا؛ 145ص (83-227)، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: -148]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 11/4
همان نسخه بالا [ف: 1-37]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2141/4 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-186]
hedāya-ton nafs
یزدی، زین العابدين محمد علی
yazdī, zayn-ol ‘ābedīn mohammad ‘alī
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2585/9
آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد فیقول ... انه لما رایت سوء حالی في الدنيا و الاخرة و علمت ان الصدر ضیق ... فاردت ان اکتب شیئا في معنی شرح الصدر؛ انجام: و کفی في الاشاره الى بیان المعارف تلویحا بلا تصریح.
بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5گ ( 170-166)، اندازه: 10×16سم [ف: 4-1354]
al-hidāya wa-ddalāla
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، 326 - 385 قمری
sāheb ebn-e 'abbād, esmāʻīl ebn-e 'abbād (939 - 996)
رساله کوتاهی است در معنی هدایت و ضلالت در قرآن کریم.
آغاز: الحمد لله الواحد العدل فلا یجور في ما انشاء و ابتدع الرحيم فلا ظلم فیما ابتدأ و اخترع الحكيم الذى لا باطل فیما قدم و اخر ... اعلم علمك الله الخير ...
انجام: و موالاه نبیه محمد خیر خلفه و النجوم الزواهر من اهل بیته صلی الله علیه و علیهم و سلم تسليماً كثيراً.
چاپ: تهران، 1374ش، به تصحیح و تحقیق مرحوم دکتر حسین علی محفوظ از روی نسخه ای کهن
[الذريعه: 200/25]
خط کوفی، کا: علی بن طاهر بن ابوسعد، تا: 7 جمادی الثاني 364ق؛ از روی نسخه اصل و مقابله شده و خط مورخ رجب 366 خود صاحب در پایان هست؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 42گ، وسطر (9/5×18)، اندازه: 13/5×16سم [ف: 8-106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 7گ (20پ -26ر)، 21 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 35-206]
hedāya-tol velāya
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
اهدا به: حاج عبدالله
تاریخ تأليف: یکشنبه آخر رجب 1240ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
در محرم سال 1240ق هنگامی که حاج عبدالله از سفر حج باز گشت، از مؤلف درخواست شده که چهل حدیث در فضل حضرت امیر المؤمنين علیه السلام انتخاب کند. بنا به خواهش حاجی نامبرده این چهل حدیث را از گفتار پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اختیار و ترجمه و شرح کرده است.
آغاز: الحمدلله علی نواله ... أما بعد می گوید خادم و باغبان بستان مذهب جعفری و شرع محمدی.
انجام: و لو لا أنت یا علی لم یعرف المؤمنون بعدی - إلى ذلك من الأخبار و الفقرات، و الحمد لله الذي جعلنا من المتمسكين بولاية علی ...
[الذريعة 200/25 ؛ فهرستواره منزوی 695/6 و 1094/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 16گ، 15 سطر، انداز: 14/56×20سم [ف: 26-677]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 28ص (58-85)،17سطر (1487)، اندازه: 13×21سم [سنا: ف: 1-61]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1244 ق [نشریه: 6-681]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ارمنی، اسماعیل بن جمشیدبیک، تا: محرم 1246ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، اندازه: 10×15سم [ف: 4-1304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 رجب 1252ق؛ جلد: تیماج، 10گ (131پ-140پ)، 18سطر، اندازه: 15×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1655]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق؛ 19گ (104-122)، اندازه: 11/5 ×5/ 20سم [نسخه پژوهی: 3-155]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن دوست علی یگانی اویکانلو، تا: 1259ق [چند نسخه ف: -382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طباطبایی بیدگلی کاشانی، محمد علی، تا رجب 1261ق، 9گ (120پ-128پ)، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محسن حسینی تفریشی، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 6گ (89ر-94پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 2-366]
آغاز برابر؛ انجام: حدیث سی ام حدیث ابن مسعود است ... زیرا که علی نسبت به سوی من مثل پوستیست که در میان چشم.
بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (62ر -71پ)، اندازه: 7×23سم [ف: 526-38]
hidāyat-ul hidāya
علوی عاملی، احمد بن زین العابدين، - 1054 قمری
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 1645)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15790
آغاز: بسمله الحمد لولی الهدايه و بیده امام البدايه و النهايه؛ انجام: معلقا علی مباحث الجواهر و الاعراض من کتاب التجريد
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
hedāyat va pand-nāme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 284/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماجمذهب، 4ص (1-4)، اندازه: 10×15سم [سنا: ف: 1-142]
hodhod nāme
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627؟ قمری
‘attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
نسخه اصل: عاطف افندی ش 2241؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ذیقعده 828ق؛ 62گ (492-553)، 23سطر [فیلمها ف: 1-409]
آغاز تمثیل، شنیده ای که روزی ... سلیمان ... در بالای سر خود نگاه کرد؛ انجام: شربت مشورت اگر نوشی ** همه رنج ترا دوا باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 5-296]
al-hudā ila-1 firq bayn-ar rijāl wa-n nisā’
زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری
zanjānī, ahmad ebn-e 'enāyat-ol-lāh (1891 - 1973)
وابسته به: الفرق بین الرجال و النساء؛ زنجانی، احمد بن عنایت الله (1308-1393ق)
تاریخ تأليف: 22 جمادی الثاني 1373ق
شرح رساله «الفرق ما بین الرجال و النساء» است که پیش از متن نگاشته شده است.
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 123
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد اعلم أن هذه رسالة جمع مؤلفه احمد الحسيني الزنجاني ما وصلت اليه یده من الفروق التي بین الرجال و النساء في الأحكام الشرعية مع اشاره اجمالية الى ادلتها التفصيلية ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 12 جمادی الثاني 1373ق؛ 72گ، قطع: ربعی [چند نسخه ف: - 242]
hidyat-u aṭrāf-in ‘an-iṭṭīb muqarribat-un ila-l qarīb
یمنی، محمد بن اسماعیل، ق6 قمری
yamanī, mohammad ebn-e esmā‘īl(- 12c)
روایت های مختلفی است در بعضی از مستحبات و ادعیه ای که پس از فرایض یا کارها خوانده می شوند به روایت محمد بن مسلم بن یعلی بن علی علوی قزوینی (-615ق) از مؤلف.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 612/12
آغاز: أخبرنا الشيخ الفقير الشريف الحقير أذنب خلق الله محمد بن مسلم بن یعلی بن علی العلوى الحسيني القزويني المولد المديني الأصل بالحرم الشريف
نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهريه (مدرسه عمریه)، دمشق 3771. نسخه حاضر فقط دو برگ اول را داراست؛ بی کا، تا: احتمالاً قرن 6 و 7؛ افتادگی: انجام؛ 5گ (336-336) [عکسی ف: 224-2]
hedyat-ol ajella fī ad‘īya-te ro’yat-el ahella
اصفهانی، عبدالمطلب بن حسن، ق 11 قمری
esfahānī, ‘abd-ol-mottaleb ebn-e hasan(- 17c)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق)
تاریخ تأليف: 9 ذیقعده 1089ق
مؤلف، کتابی به نام «هبة الوصال في ادعية رؤيه الهلال» در دعاهای هنگام دیدن ماه و آداب آن، تأليف کرده بود ولی چون آن کتاب مفصل بود، بنا به درخواست بعضی از برادران دینی، این کتاب را به اختصار برگزار کرد؛ مشتمل برسه «فصل» و یک «خاتمه» است مانند اصل، بدین ترتیب: فصل 1. بیان آنچه ماه را بآن باید دید؛ 2. در ادعیه که در گاه رؤيت هلال باید خواند؛ 3. در آنچه روز اول هر ماه بجای باید آورد؛ خاتمه: در ذکر آداب کتابت و تلاوت.
آغاز: 1: احمد من قدر القمر منازل حتی عاد کالعرجون القديم ... و بعد بر مقتضای استدعای برخی از برادران دینی و خلان یقینی
2: بسمله. و به ثقتی. حمد و ثناء و سپاس و شکر بی نهایت متقن الاساس علیمی را جل شأنه سزد که قامت قابلیت انسانی را به تشریف شریف دانش بیاراست که علم الانسان ما لم یعلم ...
[الذريعه 204/25 ؛ فهرستواره منزوی 1094/8]
آغاز برابر 1؛ انجام: و مثل آن چونکه بیندازد متوجه بازگشت شود و دیگر بطرف آب میل نکند، و لیکن هذا آخر ما أردنا ایراده ...
خط: نسخ زیبا، کا: عبدالکریم ابهری، تا: 1094ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 48گ، 11سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 11-61]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و چون بقلم فولاد نقش کند می باید که ...
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 46گ (71پ -116پ)، 14 سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: -44]
آغاز: برابر 2، انجام: بیت گرچه نامد ستوده کاری از من گردون نگرفت اعتباری از من بستم نقشی که چون نماند ماند بر لوح زمانه یادگاری از من ملتمس از ناظران این رساله انیقه و مقاله و شیقه آنکه چون بر سهوی مطلع گردند.
خط: نستعلیق، کا: عزیز الله حسینی، تا: 261114ق؛ واقف: حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج، 164گ، 22 سطر، اندازه: 12×23سم [ف مخ: 5-2291]
آغاز: جهانبخش ملکپرور جهاندار ملک سیرت که دارد لطف ربانی جهانبخش و جهاندارش
خط: نسخ، کا: حسینی، عزیزالله، تا: جمادی الثاني 1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ جدول زر و لاجورد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 56گ، 19سطر (8×17)، اندازه: 14×24سم [ف: 12-2616]
آغاز برابر 2؛ انجام: في تاسع شهر ذی القعده سنة تسع ثمانین الف حامدا ... متمما.
خط: نستعلیق، کا: حسینی، عزیزالله، تا: 10 رجب 1124ق؛ با سرلوح، مجدول، محشی با نشان «منه دام ظله السامي»؛ تملک: سید محمد نافع مفتی بغداد زاده در 1275؛ کاغذ: سپاهانی، 274گ، 17سطر (7×16)، اندازه: 12×21سم [ف: 12-2558]
hedyat-ol ahebbā' fi a‘māl-e leyla-ol qarrā’
حسینی، نورالدین بن ابی طالب، ق14 قمری
hoseynī, nūr-od-dīn ebn-e abī tāleb(- 20c)
در اعمال شب جمعه، گرد آورده شده برای گروهی از دوستان مؤلف که در این شب اجتماع دینی داشتند و کتابی در این موضوع نداشتند تا اعمال این شب را انجام دهند، در یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه».
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بواسطه انعقاد مجلس اخبار در این اوان در لیالی جمعه دیدم رفقا و احبا و اصدقا.
[فهرستواره منزوی 1095/8]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 852/1
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3-67]
hedyat-ol exvān
سبزواری، محمد کاظم بن محمد علی، ق 12 قمری
sabzevārī, mohammad kāzem ebn-e mohammad ‘alī(-18c)
رساله ای است به صورت سؤال و جواب آمده که برای عوام نگاشته شده که از کتاب تحفه الاخوان مجلسی دوم و دیگران بهره گرفته است. در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان معنی ایمان و طریق شناخت خداوند؛ باب 1. در اثبات واجب؛ 2. اقسام طهارت و نجاست؛ 3. احکام نماز؛ 4. روزه؛ 5. خمس و زکات؛ 6. حج؛ 7. امر به معروف و نهی از منکر؛ 8 تجارت و زراعت و قرض ...؛ 9. وقف و نذر و ... کفاره؛ 10. نکاح و طلاق؛ 11. اطعمه و اشربه؛ 12. ارث؛ خاتمه در بعضی امور نافعه و فوائد جامعه که از آن جمله است حکایت انتل توته تتل ...
آغاز: الحمدلله مرشد العباد و موضح الرشاد ... و بعد چنین گوید غریق لجه خطا و معاصی و محتاج رحمت
انجام: و نفرین بیغایت از جناب رب العزت بر دشمنان او و حاسدان خاندان او باد برب العباد، قد فرغ من تسوید ... بحق النبي و آله.
[معجم المؤلفين: 157/11]
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی بن علی محمد براوری سبزواری، تا: یک شنبه 28 محرم 1127ق؛ 128گ (1-128)، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3-128]
آغاز برابر؛ انجام: فرمود که اگر مدمان میدانستند که از چه زمان علی را امیر المؤمنين نام کردند منکر فضیلت او نمی شدند و او را امیر المؤمنين نام کردند در وقتی که آدم هنوز میان روح و جسد بود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 68گ (124-191)،22سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 32-399]
آغاز: بسمله. این چند فقره مسائل از کتاب هدية الاخوان نوشته می شود. اول در بیان معنی ایمان و شناختن خدای تعالی
سؤال و جواب های فقهی علامه مجلسی است که سبزواری گرد آورده و بخشی از آن در این نسخه آمده؛ خط: نستعلیق، کا: حسنی بارازی، علی نقی بن محمد، تا: قرن 12؛ 35ص (89-123)،21سطر [میراث شهاب: س18ش 1-69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلطان محمد بن میرزا احمد فاضلی، تا: قرن 12؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده، اردیبهشت 1338؛ جلد: مقوا، 129گ، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 20-602]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجي احمد الحسيني»؛ با یادداشتی به خط مرحوم شیخ حسین مقدس با تاریخ 1369ق؛ 119گ، 16 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 3-980]
آغاز: از سؤال و جواب چیزی از غیر ایشان گرفته باشد؛ انجام: باب یازدهم ... فصل اول در بعض امور مذکوره
مشتمل بر مقدمه و دوازده باب و خاتمه؛ باید همان کار سبزواری باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 90 گ، اندازه: 11×19سم [ف: 1664-5]
hedyat-ol exvān
حسینی شهشهانی، محمد بن عبد الصمد، - 1287 قمری
hoseynī šahšahānī, mohammad ebn-e 'abd-os-samad( 1870)
اهداء به: معتمدالدوله نشاط
در باب کیفیت اجتماع انساب حسنیه و حسینیه و موسویه.
[ریحانه الادب 464/2]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2030
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي فضل بیننا علی كافة البرايا؛ انجام: الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 11 گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 4-847]
hedyat-ol exvān
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 19249/3
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین و بعد فهذه رساله في اعراب العوامل مسماه بهدية الاخوان علی مقدار مهدیها
خط: نسخ، بی کا، بی تا، ناقص؛ مهر: «محمد سعید» (بیضوی)؛ ابعاد متن: 7/5×12، اندازه: 11/5×16سم [ف: 2-307]
هدية الاخوان و تحفه الخلان - هدية المؤمنين و تحفة الراغبين
hedyat-ol axyār
حاج آقابزرک، محمد بن محمد علی، ق13 قمری
hāj āqābozork, mohammad ebn-e mohammad ‘alī(-19c)
تاریخ تأليف: 24 ذیحجه 1281ق
در برخی از واجبات و مندوبات فروع دین مشتمل بر چند کتاب و هر کتاب دارای ابوابی چند، که کتاب الصلاه آن در 24 ذیحجه 1281 ق به پایان رسیده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3166
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... که این چند کلمه ای است در بیان برخی از واجبات و مندوبات و مهمات از فروعات دینیه؛ انجام: و افضل آنستکه نزد امام برد یا نائب خاص آن یا فقیه عادل در صورتیکه ایشان حاضر نباشند.
مشتمل بر کتاب الصلاه و الصوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف؛ مقدمه کتاب به خط مؤلف است، مصحح؛ جلد: تیماج، 251گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1655]
hidyat-ul aṣḥāb fī ḥujjīyat-il istiṣḥāb
عبدالکریم بن محمد تقی
‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad taqī
به نظم عربی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7629/1
آغاز: قال بعون العالم العليم ** عبدالکریم المعتدى الأثيم / احمد رب العرش خالق السماء ** رب الهواء رب الفضاء رب القضاء؛ انجام: فیه سوی القليل من احکامه ** و غالبا ارتفعت اعلامه / و تعرف السر علی التحقيق ** ردا علی کلام الجاثليق.
کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 23گ (1-23)، 19 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 16-659]
hedyat-ol amjād fī jalsat-el a‘yād
اصفهانی، عبدالعلی بن محمد تقی، قرن 13 قمری
esfahānī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad taqī(- 19c)
تاریخ تأليف: 1259ق
در بیان بواعث و فضائل اعیاد شش گانه است.
آغاز: بسمله. سپاس بی قیاس و ستایش بلند اساس مرکبریایی را سزا است
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1285ق؛ اندازه: 16×22سم [نسخه پژوهی: 2-242]
آغاز: برابر؛ انجام: عاقبت امور بالخیر فرما. آمین رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسن حسینی اصفهانی، تا: 27 محرم 1289ق؛ مقابله شده، با سرلوح، مجدول؛ جلد: میشن، 60گ، 19 سطر، اندازه: 12/2×20/8سم [ف: 4-846]
hedyat-ol amvāt
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
rasti esfahani, mohsen ebn-e mohammad rafi (1801 - 19c)
تاریخ تأليف: 1 رجب 1281ق
سه مجلس است به نثر و نظم در ولادت حضرت امام حسین علیه السلام
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4188/2
آغاز: و بعد عرضه میدارد ... اگر چه از بدو عمر تا کنون بهر سلکی که کلک زده ام
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 10گ (112پ -121پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 11-197]
al-hadīyat-ul badwīyya li-man yargab-u fī bast-i iʻrāb ul ājrūmīyya
میهنی، علی بن عمر، - 1204 قمری
mihanī, ‘alī ebn-e 'omar (- 1790)
وابسته به: الآجرومية = مقدمة الآجرومية؛ ابن آجروم، محمد بن محمد (672-723ق)
اعراب و ترکیب متن «آجرومیه» صنهاجی است با اشاره به پاره ای از قواعد نحوی و تفصیل در بحث درباره آنها با ذکر شواهد و ادله تأليف شده به درخواست بعضی از برادران.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10777
آغاز: حمدا لمن نحا نحوه جمیع القصاد و صلاة و سلاما علی من تمیز برفعه علی سائر العباد و علی آله و أصحابه المنتصبين لبیان الرشاد؛ انجام: و تخفض بفوقية المعطوفة علی جملة ترفع او تنصب بالباء ...
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 34گ، 23 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 27-198]
hedyat-ol barīya fe-t ta‘rīfat-ol volterīya
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری
e‘temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843- 1896)
اهدا به: ناصرالدین شاه و غلامحسین معتمد السلطان
تاریخ تأليف: 1304ق
در سر گذشت ولتر.
آغاز: بسم الله تعالی: اخاك اخاك ان من لا اخاله کساع الى الهيجاء بغیر ساع این چاکر خانه زاد اعتماد ابن اعتماد حسن بن علی المراغي صانها الله عن نکایات الاشرار.
انجام: و اگر هیچ فایده دیگر بر این عقیده مترتب نشود بهمین قناعت می نماییم و راضی می باشیم.
[فهرستواره منزوی 2336/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1862/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 67ص، اندازه: 13/5×22سم [ف: 8-463]
هدية التصديق إلى حكاية الحريق - هداية الصديق الى حكاية الحريق
hedīyat-ol xāqānīya
خاتون آبادی، محمد بن ابی القاسم، ق13 قمری
xātūn ābādī, mohammad ebn-e ab-el-qāsem(- 19c)
اهدا به: فتحعلیشاه قاجار (1211-1250ق)
تاریخ تأليف: 1221ق
احکامی است در اصول و فروع ضروریه مذهب اثنی عشریه و مسائل حج و اموات و سایر مسائل دینی که حاوی بر هزار و دویست و بیست و یک بیت می باشد که برای استفاده و استفاضه به پادشاه وقت سلطان فتحعلیشاه قاجار تقدیم گردیده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 619
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به ثقتی - اصول گلشن سخن طرازی و فروع چمن مسئله پردازی موشح بحمد و سپاس بی انتهاء خدای خود نمائی است که از ظهور نور وجود بسیطش همه پنهان پیدا لباس پیدائی آشکارا پوشید؛ انجام: قد تممت بعون الله وتوفیقه هذه الرساله الشريفه علی ید الفقير المحتاج الى رحمة الله - عبد الله في سنه 1221
خط: نسخ خوش، کا: عبدالله عاشور، تا: 1221ق؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار، مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله محمد رضا حسینی؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم مذهب، 190ص، 11 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 1-1077]
hedyat-ol xeyr = š.-e arba īn
نوربخش، حسن بن قاسم، - 926 قمری
nūrbaxš, hasan-e bn-e qāsem(- 1520)
تاریخ تأليف: پیش از خلاصة التجارب در 898ق
چهل حدیث اخلاقی عرفانی از گفته های حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را انتخاب کرده و با اختصار شرح می نماید. در این شرح گفته های منظوم و منثور بزرگان عرفان و تصوف و مخصوصاً امیر سید علی همدانی نقل شده است. آنچه از نسخه های موجود بر می آید گویا وی تنها به شرح بیست حدیث موفق شده است. در مقدمه آمده که آن را به سال 898ق و پیش از اثر مشهور خود خلاصه التجارب آغاز نموده است و در باب دوم خلاصة التجارب از آن یاد کرده است.
آغاز: حمد مبرا از شائبه رعونت و ریا و ثناء محلی به زیور صدق و صفا حضرت حکیمی را که به جهت اظهار اسرار قدرت بی غایت و احضار آثار حکمت بی نهایت لطایف اثمار ارواح را در کثایف اشجار اشباح ساری ساخت ... الحديث الاول قال رسول الله ... کل امرذی بال
انجام: توسن کلک عنبر فشان را دربیداء افشای دقایق نرم ساختن. اسرار توان به پاکبازان گفتن ** لیکن نتوان به نو نیازان گفتن / گنجشک اگر چه بال مرغان دارد** او را نتوان ز قسم بازان گفتن
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر نهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1377ش، تصحیح سید محمد عمادی حایری، و بخش دوم آن در میراث حدیث شیعه، دفتر دهم، ص 219- 335
[الذريعة 207/25 ؛ کشف الظنون 718/1 ؛ نسخه های منزوی 527/1 و 1487/2؛ فهرستواره منزوی 1095/8]
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ربیع الاول 902ق؛ تملک: سید مهدی حسینی لاجوردی؛ 88گ، 25سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 23-167]
قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 11
همان نسخه بالا [چند نسخه -ف: -106]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: گلپایگانی، محمد تقی، تا: قرن 13؛ 84گ (405-488)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 1-169]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 557/4 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-145]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: عبدالکریم متخلص به شائق، تا: 1246ق [ف 111-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 61گ (5پ-65ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 12-344]
hedyat-oz zākerīn
آق قلعه ای، محمد شفیع بن عبد الله، ق 14 قمری
qal'e-ī, mohammad šafi' ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 4 ربیع الاول 1357ق
یکصد و هفت مجلس روضه خوانی است شامل مطالب تاریخی و پندها و حکایات و اشعار با محوریت مصائب وارده بر سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسين علیه السلام و خاندان مطهر و اصحاب باوفایش. مؤلف گاهی به مناسبت اشعاری به ترکی نیز نقل کرده است. از امتیازات کتاب آن که مؤلف منابع مورد اسناد خود را نیز ذکر کرده است و در صفحات آغازین، فهرست تفصیلی مطالب را گنجانده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15694
آغاز: الحمد لله الذي هدانا الى الصراط المستقيم و سلك بنا الي النهج القويم ... اما بعد این اقل الخلايق و الذاكرين محمد شفیع ... مجلس اول در علام ذر است. کریز از اسب افتادن امام حسین علیه السلام: در بزم قرب حلقه ماتم سرا زدند ** راه از جفا بزایر کوی وفا زدند / کوس عزا بعرصه بی منتها زدند** بر خوان غم چو عالمیان را صلا زدنداول صلا بسلسله انبیا زدند؛ انجام: في دیوان اعمالی و بلغنی آمالی و اصلح حالی و اجمع شملی و ادخل السرور في بالی
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 4 ربیع الاول 1357ق؛ جلد: تیماج، 218گ، اندازه: 13/5×19/7سم [ف: 43-245]
hidyat-ur rāzī ila-l mujadid-uš šīrāzī
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876 -1969)
تاریخ تأليف: 1330 و اندی؛ محل تأليف: سامراء
شرح حال و تاریخ زندگی و مختصری از سیره اخلاقی استادش میرزای شیرازی (-1312ق) است با شرح حال مختصری از شاگردان وی یا کسانی که درک فیض صحبت او را نموده اند.
مؤلف هنگام تشرفش به سامرا در سال 1330 و اندی این کتاب را نگاشته است
[الذريعة 207/25]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15815
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الانسان لمعرفته و اختص صنف العلماء بمزید کرامته ...
تا ابتدای فصل پنجم در تصانیف میرزای شیرازی را داراست؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ همراه با اضافات از مؤلف، در صفحه دوم قسمتی از شرح ال آقا محمد پدرصاحب کتاب «یارقلی» و تاریخ وفات او در سال 1337 مکتوب است؛ جلد: مقوا، 34 گ، اندازه: 16/5×22سم [ف: 44-77]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1054 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-312]
hidyat-ur radawīya = al-hadīyat-ur radawīya fi-l ad'īya wa-z zīyārāt-il jāmi a = at-tuhfat-ur radawīya
بروجردی، محمد رحیم بن محمد، - 1309 قمری
borūjerdī, mohammad rahīm ebn-e mohammad(-1892)
کتابیدر آداب و کیفیت زیارت حضرات معصومین علیهم السلام را با توضیح آنچه احتیاج به توضیح لغوی یا اختلاف نسخه ها داشته آورده است. این کتاب دارای یک «مقدمه» و سه «باب» می باشد: باب 1. فضیلت زیارت؛ 2. در زیارت امام رضا علیه السلام؛ 3. در سایر زیارات می باشد.
[الذريعه 208/25]
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا ان هدانا الله؛ انجام: في فضل زیارته علیه السلام و فیه فصول، الأول أن زیارته مع البيوتة عند قبره
جزء اول کتاب و سر آغاز مؤلف را ندارد؛ خط: نسخ، کا: موسوی گلپایگانی، ابوتراب، تا: جمادی الاول 1310ق؛ جلد: تیماج، 280گ، 17سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 14-292]
انجام: ادرکنی ادرکنی .
از اوایل کتاب تا اواخر باب دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1319ق، به دستور میرزا محمود خان مدیر الدوله تبریزی نایت تولیت عظمای آستان قدس؛ هم به دستور او بعضی از فقرات اوائل کتاب ترجمه به فارسی و در حاشیه نسخه نوشته شده، این نسخه نیز فاقد دیباچه است؛ واقف: نائینی؛ 379گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 6-302]
آغاز : الحمدلله الذي سن لعباده زیاره اولیائه و استزار حبیبه سامكاً به عن وهاد ارضه الى مشاهد سمائه رافعاً ایاه في قباب العز علی بعد المزار راغبه إلى زروه اصفیائه؛ انجام: انصرانی فانکما ناصران و اکفیانی فانکما کافیان یا مولای یا صاحب الزمان الغوث الغوث الغوث ادرکنی ادرکنی ادرکنی.
خط: نسخ ادعیه معرب، کا: ابو تراب موسوی، تا: ذیقعده 1330ق؛ تملک: فضل الله زنجانی به تاریخ 1359؛ جلد: تیماج، 272گ، 19سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 35-396]
آغاز: نو رتبته علی أبواب ثلثه الباب الاول في فضل زیارته (علیه السلام) و فیه فصول. الفصل الاول ان زیارته 4 مع البيتوته عند قبره؛ انجام: قال الذي یفهم من مؤلفي کتب.
از اول کتاب تا اواخر باب دوم و یک صفحه از باب سوم را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مؤلف آنرا تصحیح نموده وناقص است؛ با تقریظی از محمود حسنی حسینی تبریزی؛ واقف: منتجب الدين رحیمی، مهر 1335؛ 262گ، 17سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 6-301]
الهدية الرضوية في الادعية و الزيارات الجامعة - هدية الرضوية
hidyat-ur rayb fī radd-i ahl-il ‘ayb-i wa-r-rayb
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215 قرن 3 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (1801 -19c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه شوال 1276ق؛ محل تأليف: قزوین
رساله ای در بیان عقاید امامیه و اصول مذهب . مؤلف از علمای متعصب امامیه است ودر ضدیت با اهل سنت سخت مبالغه کرده واز سنیان بغداد با عنوان «آکد من فرعون وأشد من شداد داعی الجهل ومنکر العلم» یاد کرده است. مؤلف این کتاب را سیصد و نوزدهمین تأليف خود شمرده است.
آغاز: نحمدك یا من جعلنا من الفرقة الجليلة الناجية الامامية الاثني
عشرية و وفقنا لرفض سنن سنها بغات الخذيلة الاموية ...
انجام: تشرفه الله واخوانه بنان أهل العلم زمان حیاتی وبعد مماتی في کلصباح و مساء وغداة و عشية. تمت.
قزوین؛ امام صادق شماره نسخه: 162
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد بن علی قزوینی، تا: 1277ق؛ مصحح؛ واقف: محمد محسن بن محمد رفیع رشتی اصفهانی، رجب 1278ق؛ جلد: تیماج، 208گ، 16 سطر [ف: 1-302]
hedyat-oz zā'erīn
زائر تهرانی، محمد هادی، ق 14 قمری
zā'er tehrānī, mohammad hādī(- 20c)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 1321ق؛ محل تأليف: کربلا
تاریخ مقابر امامان و امام زادگان است که در ضمن آن مدفونین بارگاه ها و نسب آنان و همچنین ساختمان گنبدها و تعمیرات صورت گرفته در آنها نیز شرح و توضیح داده شده است. این کتاب در عهد مظفرالدین شاه قاجار تأليف شده است. در آن تاریخچه مزارات: مکه، مدینه، نجف، کربلا، کاظمین، سامرا، مشهد، قم، حضرت عبدالعظیم، امامزاده داود و امامزاده های تهران آمده؛ همچنین در این کتاب اسامی و شرح حال عالمان مدفون در این بارگاهها به صورت کوتاه ذکر شده است. مؤلف در پایان کتاب قصیده ای را که در هنگام تشرف به زیارت مشهد مقدس سروده و آن را «قصیده سلامیه» نامیده، آورده است با این مطلع: «غریب طوس سلام علیك الف سلامی ** سلام کروبیان جن و انس بر تو تمامی».
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی محمد و آله الطاهرين ... اما بعد مجموعه ای است مختصر در احوالات مکه معظمه و مشاهد مشرفه مقدسه حضرت رسول و ائمه طاهرین
آغاز: برابر؛ انجام: سلاطین ماضین در عهد دولت این پادشاه باعز و تمکین تکمیل گردد. قد تمت ترتیبات النسخه الشريفه
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1321ق، جا: کربلا؛ مجدول، محشی، نسخه مصور، در پایان 13 برگ تصویر نقاشی از مسجد الحرام و مکه و مدینه منوره و عتبات عالیات و بارگاه حضرت معصومه و حضرت عبدالعظیم حسنی دارد که آنها را از کتابهای چاپ سنگی جدا کرده و چسبانده اند؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 57گ، 16 سطر، اندازه: 11×17/5سم [اهدائی رهبر: 478-8]
آغاز برابر؛ انجام: تویی که عادتت احسان، سجیتت کرم است ** از لطف مرحمتت یک نظر به انعامی / الا که تا سلامتا بر رسول مکرم ** به روح پاک امامان درود باد و سلامی / سلام بر همه اولاد مصطفی بادا** به حله و قم و ری هر کجاست نسل امامی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1321ق، جا: کربلا؛ مجدول مرصع مذهب محرر، با تعدادی تصاویر رنگی نقاشی شده؛ جلد: تیماج مذهب، 115گ، 13 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 35-419]
hedyat-oz zā’erīn va bahjat-on nāzerīn
قمی، عباس بن محمد رضا، 1292 - 1359 قمری
qomī, ‘abbās ebn-e mohammad rezā (1875 - 1940)
کتابی است در ادعیه و زیارات معصومین و امامزادگان (علیه السلام) و اعمال روزها و هفته ها که در یک «مقدمه» و چهارده «باب»: مقدمه: در بیان مختصری از آداب سفر است: باب 1. ذکر آداب زیارت مشاهد مشرفه، دارای دو فصل؛ 2. مختصری در زیارت کاظمین (علیه السلام) دارای سه فصل که فصل سوم دارای چهار مقام است؛ 3. ذکر فضیلت و کیفیت زیارات ائمه سامرا (علیه السلام) دارای دو فصل؛ 4. زیارت مطلقه سید الشهداء (علیه السلام)، دارای دو مقصد، مقصد اول دارای هفت فصل و خاتمه، مقصد دوم دارای هفت فصل؛ 5. بیان زیارت امیر المومنين علی (علیه السلام)، دارای چهار مقام که هر کدام دارای چند فصل می باشد. 6. در زیارت حضرت رسول، فاطمه زهراء وائمه بقیع صلوات الله علیهم اجمعین، دارای سه مقام و یک خاتمه؛ 7. در زیارت حضرت امام رضا (علیه السلام) و دارای سه فصل است؛8 در زیارت جامعه، بعید وداع، در چها فصل؛ 9. در صلوات بر ائمه اطهار (علیه السلام) و نماز هدیه به روح ایشان و ... دارای دو فصل؛ 10. در زیارت انبیاء و امامزادگان و ... دارای سه فصل و یک خاتمه؛ 11. ذکر مختصری از اعمال شهور و سنه و ایام متبرکه، دارای ده فصل؛ 12. اعمال هر ماه و عمل عید نوروز، دارای دو ف
صل: 13. اعمال هر هفته، دارای چهار فصل؛ 14. آداب و اعمال هر روز و شب، در چهار فصل.
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... و بعد، بر ارباب بینش و دانش مخفی نماند که چون دنیا مزرع و متجر آخرت است، باید هر عاقل دانشمند این ایام قلیله را غنیمت دانسته و در صدد تحصیل توشه و زاد، برای سفر هولناک معاد بوده باشد ...
انجام: پس صلوات می فرستی بر پیغمبر و آل آن حضرت، و حاجت خود را ذکر می کنی و سزاوار است آنکه بخوانی بعد از فراغ نماز شب، دعای سی و دویم صحیفه کامله را که اولش این است، اللهم یا ذا الملك المتابد بالخلود، تمام شد ...
چاپ: مشار فارسی، ج5، ص 5472؛ توسط مؤسسه جهانی سبطین، در قم، چاپ شده به ایران، تبریز، 1343ق، سنگی، خشتی، 559+ وص؛ ایران، تبریز، مطبعه کربلای اسد آقا، 1324ق، با تصحیح و مقابله آقا میرزا ابراهیم آقاو مشهدی عباسعلی خیام تبریزی، سنگی، خشتی، 559ص، به دستیاری آقا اسماعیل بن مشهدی اسد آقامطبعه چی، به سعی و اهتمام مشهدی عباسعلی بن کربلایی محمد خیام تبریزی.
[الذريعه 209/25]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14721
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محسن بن علی حسینی، تا: شعبان 1322ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»، با قلم خوردگی؛ 192 گ، 24سطر (9×15)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 269-37]
هدية السادات و مجموعة السعادات - هداية السادات و مجموعة السعادات
hedīya-ye soleymānī = š. va t.-ye r.-ye zahabīye
قمی، محمد مهدی بن عنایت الله، ق 11 قمری
qomī, mohammad mahdī ebn-e ‘enāyat-o-llāh(- 17c)
وابسته به: الرساله الذهبية = طب الرضا؛ علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم (153-203ق)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
تاریخ تأليف: 1096ق
شرح و ترجمه نیکویی از «الرسالة الذهبيه» منسوب به امام همام حضرت علی بن موسی الرضا است. مترجم شاگرد «قاضی محمد نصیر بن کاشف الدين محمد یزدی» بوده، چنان که در دیباچه کتاب خود نیز از وی یاد نموده است (و بی آنکه تصریح نماید) هدیه سلیمانی را بر اساس تحفه شاهیه استاد خود بنا نهاده و دیباچه ترجمه ها همچون کتاب اوست با این تفاوت که شرح فقرات از خودش می باشد. (سید محمود مرعشی)
آغاز: 1: ستایش دور از آلایش سزاوار درگاه حکیمی جل شأنه تواند بود که بیماران جهالت و نادانی را مداوا بشربت دانش و عرفان فرموده ...... اما بعد چون رأي عالم آرای ... فرزانه شاه عادل سلیمان بن شاه عباس ثانی ... اکثر اوقات خجسته را صرف دقائق علوم و آگاهی مینمود کمترین بندگان قدیمی ... این عنایت الله محمد مهدی الطبيب القمي ... را بخاطر رسد که شرحی به زبان فارسی در غایت ایضاح و اختصار بر رساله ذهبیه رضویه در علوم شریفه طبیه منسوب به امام ... علی بن موسی الرضا ... و به هدیه سلیمانی موسوم گرداند ...
2: قلوب دردمندان و غمزدای خاطر مستمندان و بعلم کامل و عرفان شامل حلال مشکلات جهانیانند ... اما بعد چون رأي عالم آرای ... فرزانه شاه عادل سلیمان بن شاه عباس ثانی ...... اکثر اوقات خجسته را صرف دقائق علوم و آگاهی مینمود کمترین بندگان قدیمی ... این عنایت الله محمد مهدی الطبيب القمي ... را بخاطر رسد که شرحی به زبان فارسی در غایت ایضاح و اختصار بر رساله ذهبیه رضویه در علوم شریفه طبیه منسوب به امام ... علی بن موسی الرضا ... و به هدیه سلیمانی موسوم گرداند ...
انجام: و معلوم شد که قمر در تأثير این عالم بواسطه أقر بیت أقوى است از اینجهت او را نیکو دانسته اند. و الله أعلم بالصواب.
[الذريعة: 210/25؛ فهرستواره منزوی 3765/5]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
نسخه (که در خاندان صاحب روضات بوده) قسمتی از خطبه کتاب را ندارد؛ خط: نسخ، کا: عبدالعظیم بن محمد تقی قمی، تا: 1096ق؛ اوراق کتاب آشفته است و جابجا صحافی شده و شماره گذاری آن نیز غلط است و به دست آقا سید محمد علی روضاتی مواضع غلط دقيقاً یاد شده؛ با یادداشتی از آقای روضاتی؛ 254ص، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 19-483]
اصفهان، کتابخانه های اصفهان، شماره نسخه: 10
همان نسخه بالا [فهرست روضاتی: -28]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نسخه پژوهی: 1-169]
آغاز: برابر 1؛ انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ دارای یک سر لوح مرصع از عصر صفویه (سبک اصفهان)، مجدول؛ مهر: «لا إله الله الملك الحق المبين عبده محمد حسین سعدلو جان صبیه شجاع لشک خلخالی» (مربع)، «محمد ابو سعید ؟ 1228» (بیضی)؛ در سال 1236ق نسخه به «عباسعلی بیک» هبه گردیده؛ جلد: تیماج، مذهب، 166گ، 15سطر (8×16)، اندازه: 15/5×24/5سم [ف 916-32]
hedyat-os sālehīn
امان بیک، میرزامحمد
amān beyk, mīrzāmohammad
در بیان احکام ظروف طلا و نقره، شامل یک «مقدمه» و چند فصل» و «خاتمه».
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 17534/11
آغاز: بسمله: الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی ... و بعد چنین گوید اقل الخليقه بل لا شیی ...
خط: نستعلیق، کا: حیدری، نجف علی، تا: 14 صفر 1250ق؛ مهر: حسنعلی رضوی؛ ابعاد متن: 268×13/5، اندازه: 23×35/5سم [ف: 34-2]
hedyat-os sā’em
نوری، علی بن محمد هادی، ق13 قمری
nūrī, ‘alī ebn-e mohammad hādī(- 19c)
کتاب در اعمال و ادعیه و فضائل ایام و لیالی شریفه ماه مبارک رمضان است که از کتب معتبر نقل کرده است و مرتب است دو «باب»: باب 1. در اعمال و فضائل ماه مبارک رمضان است و مشتمل است بر یازده «فصل»: 1) بیان فضائل و وجه تسمیه این ماه، 2) بیان حقیقت روزه و شناختن ماه رمضان، 3) بیان آداب رؤيت هلال و اول ماه، 4) در دعاهاییکه بعد از هر نماز در تمام ماه باید خوانده شود، 5) در آداب نمازهای شب ها، 6) در فضیلت سحور خوردن و دعاهای سحور، 7) آداب و دعاهای افطار، 8) در دعای شب ها، 9) در دعاهای روزهای ماه مبارک، 10) بیان ادعیه مبسوط وداع ماه مبارک، 11) بیان ادعیه همه اوقات ماه مبارک رمضان؛ باب 2. آداب و ادعیه شب و روز اول ماه شوال است که عید فطر نامند، مشتمل بر سه «فصل»: 1) بیان وجه تسمیه اینماه، 2) بیان زکات فطره، 3) بیان اعمال شب و روز عید.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
انجام: و لا قوة الا بالله العلى العظيم الذي لا یحیط بکنهه العقول.
[فهرستواره منزوی 1095/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10604
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد موسوی، تا: ربیع الاول 1297ق؛ مجدول، دارای سرلوح، محشی؛ واقف: محمد نوری، فروردین 1350؛ 530گ، 9سطر، اندازه: 10/3×17/3سم [ف: 15-531]
hedyat-oșșuʻlūk
این کتاب که نام آن در متن مصرح نیست و این نام از مطاوی یکی از عبارات آن آخذ شده، در آداب ملک داری و مردم داری است و آن را یکی از بزرگان (نام او به دست نیامد) برای عالیحضرت شیخ مشایح العرب الفايز با علی الرتب (نام او نیز به دست نیامد) بدین شرح نوشته: فصل 1. در حسن عدل؛ 2. در مدح حلم و ذم سفه؛ 3. در مدح تواضع ؛ 4. در منفعت مشاوره؛ 5. در تبیین این که صلاح ملک و فساد آن بر چه چیزی است؛ خاتمه. مشتمل بر نصیحت و حسن تدبیر.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی اشرف خلقه و اکرم رسله؛ انجام: ان ارید الاصلاح ما استطعت و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت.
خط: نسخ، کا: عاملی، علی بن محمد، تا: 979ق؛ جلد: تیماج، 17 سطر (9×13)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 10-583]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله رب العالمين و ... بعد فهذه کلمات یسیره قد اشتمل علی مقاصد جميلة؛ انجام: کل اعدائك التواضع موهبة و التكبر مصيبة
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه]
hedīya-ye zayqamīyya
نقوی، علی بن دلدار علی
naqavī, ‘alī ebn-e deldār ‘alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24786
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي ارسل محمدا خاتم النبيين؛ انجام: نقش نگار دلم اسم شریف شما
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 28گ، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [رایانه]
hidyat-uṭṭālibīn fī iṯbāt-i rabb-il ‘ālamīn
محلاتی، عبدالوهاب بن احمد، ق 14 قمری
mahallātī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad(- 20c)
رساله ای در اثبات صانع.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7453/3
آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد فیقول اقل الخلايق قدراً ... عبد الوهاب بن احمد المحلاتي ... هذه رسالة ... و سمیتها بهداية الطالبين في اثبات رب العالمين و رتبتها علی مقدمة و خمسة فصول
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 7گ (9پ -15ر) [ف: 5-759]
hedyat-oz zorafā
تبریزی، عبدالله بن ابی طالب، ق14 قمری
tabrīzī, ‘abd-ol-lāh ebn-e abī tāleb(- 20c)
تاریخ تأليف: 1317ق؛ محل تأليف: تبریز
مجموعه ای است از لطایف و معما و پند و حکایات، از عبدالله بن ابی طالب تبریزی که در سال 1317ق به دنبال حادثه و بلایی که شهر تبریز دچار آن شد در صدد تأليف این کتاب بر آمد.
آغاز: بسمله، حمدلله و الصلوه علی محمد و آله اجمعین، خصوصاً این عهد و وصیه علی امیر المؤمنين و لعنه الله علی اعدائهم الى یوم الدين، أما بعد چنین گوید خاکساری دراویش و فقرا و مساکین عبدالله بن ابوطالب غفرله و لوالدیه که تاریخ در سال 1317 که از حوادث زمانی و بلایای آسمانی که وضع شهر تبریز بنوعی بود که سالهای هفت اخیر شهر مصر را بیاد می آورد که مردم از قرص نان قانع به قرص آفتاب شده بودند
انجام: و طرز مطلوب را تزکیه نموده به مقام تعریف در این آن ان الله ستر القبيح و اظهر الجميل که ماجور خواهد شد قد تمت هذه النسخة ..... و منهم التمس الدعاء م.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12746
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1318ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: مقوایی، 45گ، 19-21سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 17-532]
هدية العامل - هداية العامل بالربع الكامل
hedyat-ol ‘azīz
شیعی، خیر الدين محمد
šīʻī, xayr-od-dīn mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22225
آغاز: بسمله، محدث صحیح بیان امکانی را چه یارا که؛ انجام: که از آن حرمت سنج را اثبات میرسانند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
hedyat-ol ‘īd wa tuhfat-un li-l-malik-is saʻīd
وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، 1232-1298 قمری
vaqār-e šīrāzī, ahmad ebn-e mohammad šafi“ (1817 - 1881)
رساله مختصری است در تحقیق عبد و بیان حقیقت نوروز که به مناسبت سفر نوروزی ناصرالدین شاه قاجار به شیراز به هنگام امارت حسام السلطنه مراد میرزا نگاشته و آن را به کلمات بلغا و ادبا درباره نوروز مذیل نموده است.
شیراز؛ خانقاه احمدیه، شماره نسخه: 347
آغاز: الحمدلله الذي ادار الفلك الدوار فجعل منه الليل و النهار؛ انجام: اللهم احفظنا من شرور أنفسنا و سیآت اعمالنا یا کریم یا حریم.
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 37گ، 12 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: -706]
al-hadiyat-ul garibiya li-talibi haqa'iq-it tuhfat-il wardīya
قدسی، احمد بن مفرج، ق 11 قمری
qodsī, ahmad ebn-e mofarrej(- 17c)
وابسته به: التحفه الورديه؛ ابن وردی، عمر بن مظفر (691-749) تاریخ تأليف: 25 شوال 1093ق
شرحی است بر منظومه «التحفة الوردية».
آغاز نحمدك یا من رفع من نحا نحو بابه المنيف و خفض من
أعرض عنه مستبداً بملاحظ عقله السخيف و نصب من أحب ...
لما قرأت الرسالة الوردية في علم العربية تأليف الامام الهمام
انجام: و االله في تعجیله أكرم مسئول انه علی ما سأل قدیر و
بالاجابة جدیر و هو حسبی و نعم النصير قال المؤلف لطف االله به
وبوالدیه و مشایخه و اخوانه ... التسليم علی جمیع الأنبياء و
المرسلين و آلهم و صحبهم أجمعين ..
کاتب = مؤلف (شاید)، بی تا [ف: -97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی به لفظ «منه سلمه الله»؛ 55گ (56پ -110ر)، 21 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 2-671]
hedyat-ol forqān
در آن از دو کتاب انوار التنزيل بیضاوی و الصافي فیض کاشانی نقد و خرده گیری شده است. همه سور قرآنی در آن تفسیر شده با دوازده مقدمه در آغاز مانند الصافي.
مشهد؛ مدرسه میرزا جعفر؛ شماره نسخه: 116
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أنزل علی عباده الكتاب ولم یجعل له عوجا ... اما بعد فمن المعلوم أن علم التفسير علی الوجه الحق الجدير بینالعلوم کعلم علی راسه نور ... و قد ما کنت شدید الشوق الى تصنیف کتاب یحتوی بقدر الوسع علی تحقیق الحق فیه ... فصرفت ایاما من عمری في قرائه ذلك (ای تفسیر البيضاوي و الصافي) علی ولدی السيد الشهيد ... و اعواما من دهری بتدریس الجماعه من علماء الخاصة و العامة؛ انجام: تمت الكتاب ... في الارض المقدسة ... في سنة خمسین بعد الالف والماتین من الهجرة علی یداقل الخليقة ... محمد کاظم بن ابی القاسم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [چهار کتابخانه مشهد - ف: -42]
hedyat-ol qāser elā mawlāh mohammad-il bāqer
مدرس یزدی، محمد علی بن محمد، 1193 - 1265 قمری
modarres-e yazdī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad(1779 - 1849)
وابسته به: عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الاخبار و الاقوال؛ بحرانی، عبدالله بن نورالله (قرن 12)
تاریخ تأليف: شنبه 5 رمضان 1227ق
چون اهمیت کتاب «عوالم العلوم و المعارف» شیخ عبدالله بحرانی (قرن 12) بر همگان پوشیده بود، لذا در زمان حکمرانی امیر محمد تقی - یکی از حکام یزد - به همت میرزا علی رضا اکثر مجلدات نسخه اصل کتاب جمع آوری شده و به کوشش بعضی از نزدیکان و دوستان وی بخش حالات ائمه علیهم السلام به فارسی ترجمه شده است. حالات امام محمد باقر علیه السلام از طرف امیر محمد حسین خان ابن محمد جعفر خان بن مؤمن خان به مترجم واگذار شده است.
آغاز: ترجمه آثار محامد پروردگار و تجلیه استار بدایع صنایع آفریدگار که سایحات عقول و احلام در تیه عوالم علومش.
یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره/1
آغاز: برابر؛ انجام: ما عاد عید و علی اعدائهم اللعن المبيد و العذاب الشديد.
خط: نسخ عالی، کا: حیران یزدی، غلامرضا، تا: 8 محرم 1285ق؛ 124گ (1-124)، 15 سطر (8×15)، اندازه: 16×22سم [میراث اسلامی: 8-451]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1681/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-129]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1937/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-364]
hedyat-ol kalām fi man ra’aynā-hu fi hāda-l maqām
موسوی جزائری، محمد کاظم بن احمد، قرن 14 قمری
mūsavī jazā’erī, mohammad kāzem ebn-e ahmad( 20c)
تاریخ تأليف: 26 رمضان 1358ق
شرح حال مختصر بیست و یک تن از علمای معاصر مؤلف می باشد که در نجف اشرف سکونت داشتند و وی آنها را از نزدیک می شناخته است.
آغاز: الحمدلله علی جمیع نعمه و نشکره علی جمیع قسمه و نصلی و نسلم علی محمد الذي نصبه علما علی طاعته و قائدا الى جنته.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 168 و 2375 عکسی
آغاز: الحمدلله علی جمیع نعمه و نشکره علی جمیع قسمه و نصلی و نسلم علی محمد الذي نصبه علما علی طاعته و قائدا الى جنته؛ انجام: نحمد الله لسعاده اختتام هذه الوجيزه لانها دره عزیزه ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، در حواشی یادداشت هایی از سید محمد موسوی جزائری افزوده شده؛ با تقریظ میرزا محمد علی اردوبادی نجفی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1-238] و [عکسی ف: 6-472]
hedyat-on lel-exvān vī ‘ebrat-un lel-xollān
نظمی، محمد بن رمضان
nazmī, mohammad ebn-e ramazān
در مناقب مشایخ طریقه خلوتیه در هفت «هدیه».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2818/1
آغاز: بسم الله اولور ابتداء انشا ** بر وفق مرام او لوراد امعنا / بسمله و حمدله جناحین اوله** مرغ اهله بهشت ختم اولور جاالله المستعان و علیه التكلان، بسم الله الرحمن الرحيم، فاتحه نظم کلام قدیم بسمله، الحمدلله الذي کرمنا بنی آدم بقوله تعالی و لقد کرم بنی آدم و حملناهم .. و رفع درجات؛ انجام: فنای عالمی چو ایندک اذعان** تدارکک کورکه نظمی گودی اخوان
کا: عبدالله بن ابراهیم، تا: 28 ذیحجه 1198ق؛ 102گ (3پ-104پ)، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 6-118]
hedyat-ol moheb
کاشانی، عبدالرسول بن محمد، 1280 - 1366 قمری
kāšānī, ‘abd-or-rasūl ebn-e mohammad (1864 - 1947)
در اخلاق دینی و تدبیر منزل؛ در یک «مقدمه» و سه «مقاله» و «خاتمه».
آغاز: بسمله. حمد او را مراور است و ستایش بنده آفریننده را
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5474؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1325ق، خشتی، 2+ 150صص
[فهرستواره منزوی 696/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2902
آغاز: برابر؛ انجام: تم بالخیر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1312ق؛ جلد: میشن، 119گ، 12سطر، اندازه: 16/2×22سم [ف: 4-847]
hedyat-ol mohaddesīn = hedyat-ol mohasselīn
مروج الاسلام، علی اکبر، 1271 - 1358 شمسی
moravvej-ol-eslām, ‘alī akbar (1892 - 1979)
تاریخ تأليف: شب یکشنبه 15 ربیع الاول 1348ق
قواعد علم حدیث را به روش نیکویی برای علما و اهل منبر به درخواست یکی از اساطین در یک «مقدمه» و ده «فصل» و یک «خاتمه» نگاشته: مقدمه: در معنی درایه و فضیلت علم حدیث؛ فصل 1. در اقسام خبر از حیث صدق و کذب؛ 2. در اخبار متواتر و آحاد؛ 3. تقسیم اخبار به پنج نوع؛ 4. اقسام خبر واحد؛ 5. کیفیت روایت حدیث؛ 6. در رد و قبول حدیث؛ 7. در الفاظ مدح یا ذم راوی؛ 8 در طرق تحمل حدیث؛ 9. آداب کتابت حدیث؛ 10. آداب محدث و طالب حدیث؛ خاتمه: در مدح کتب اربعه. (سید احمد اشکوری)
آغاز: أفضل خبر یحکیه الفضلاء و أحسن حدیث یرویه العلماء حمدالله الفرد العليم الذي هدانا إلى الطريق المستقيم ... اما بعد بعرض اخوان دین و احباء روحانی از اهل علم و سلسله جلیله اهل منبر.
انجام: و ما در اینجا ختم می نمائیم این رساله را حامداً لله تعالی
چاپ: سنگی، تهران؛ چاپ سربی، تهران، مصطفوی، 1377ق، رقعی، 266 ص، با اضافات و فواید تفصیلی با عنوان «هدیه المحصلين» با تقریضات شیخ علی اکبر نهاوندی و محمد باقر بیرجندی و شیخ عباس قمی؛ ایران، سنگی، 1348، جیبی، 183+1ص [مصفی المقال 340]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: حسینعلی قاجار، تا: 22 رجب 1357ق؛ جلد: تیماج، 51گ، 22 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 18-329]
آغاز: برابر؛ انجام: و کانا الفراغ من تسوید هذه الاوراق بید مؤلف ... سنه 1348 قمری هجری. هدیه بهر اساتید اهل منبر شد؛ و قد فرغت من تسوید هذه الاوراق مع تشتت البال ... من السنة الثامن و الخمسون و ثلثمائه بعد الالف علی صاحبها الف سلام و تحیه سنه شمسی 1318
خط: نسخ، کا: محمد شریعتی فرزند ملا محمد حسین، تا: 1358ق؛ 2429ص (2-2430)، 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1543-10]
hidyat-ul maḥšar
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi“ (1801 - 19c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 28 رجب 1283ق؛ محل تأليف: قزوین
منظومه ای است در بیش از هزار و پانصد بیت در قواعد اصولی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1379/3
آغاز: الحمدلله الذي قد اصطفی** من أشرف القوم نبی المصطفى / و الشكر لله الذي قد ارتضی** لدینه الاعلى علی المرتضي؛ انجام: عطفته مصلياً لاحمد** بما لنا الدفتر و المجلد/ فصار اربعمائه و التسعين** تقرباً لله فاذکر آمین
خط: نسخ معرب، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ در حاشیه ها اضافه شده؛ 76گ (40پ -115ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 4-152]
هدية المحصلين - هدية المحدثين
hedyat-ol moxlesīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17713 ض
بی کا، بیتا [دث. مجلس]
hedyat-ul murīd
بکری صدیقی، محمد بن محمد، 898؟ - 952 قمری
bakrī seddīqī, mohammad ben mohammad (1493 -1546)
گفتار عرفانی در بدعت. به گفته او پنج گونه بدعت هست: واجب، حرام، مندوب، مکروه، مباح.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4205/8
آغاز: بسمله. اللهم صل علی سید السادات سیدنا محمد و آله و
صحبه قال الاستاد ... الحمدالله ... البدعة منقسمة الي واجبة و
محرمة و مندوبة و مكروهة و مباحة؛ انجام: و غفرلنا و والدینا و
لكافة المسلمين، اجمعین امین
خط: نسخ، کا: سیوطی شافعی، محمد بن ابی المكارم، تا: با تاریخ 1058ق؛ 2گ (41پ -42پ)، اندازه: 15/2×21سم [ف: 7-265]
hedyat-ol mosāfer = hedāyat-ul mosāferīn
لاهیجی، حسن بن عبدالرزاق، 1045 - 1121 قمری
lāhījī, hasan ebn-e ‘abd-or-razzāq (1636 - 1710)
وظایف مسافر در مورد اقسام سفر و اقسام قصر واتمام نماز و احکام متعلق به نماز و روزه که در چهار «فصل» بیان شد است.
آغاز : الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد چنین گوید ...... که این رساله موسوم بهدیه المسافر است دربیان اقسام سفر وذکر احکام قصر واتمام متعلق بصلاه وصیام نوشته می شود بتوفیق الهي برای جمعی که این مسائل را ندانند ...
انجام: ظاهر اینست که برای چیزی نباشد نمازهای گذشته همه فجریست والله اعلم تم الراكنون في العلم، این بود مقصود ازین رساله والحمدلله.
[الذريعه 213/25]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 17 ربیع الاول 1090ق؛ 18گ (59پ -76ر)، 15 سطر، اندازه: 7/9×11/5سم [ف: 5-448]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین محمد، تا: قرن 12؛ 6گ (31-36)، 22 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 36-135]
آغاز و انجام: برابر
خط: عبارات عربی نسخ معرب، کا: محمد صفی بن محمد رضا، تا: عید غدیر 1127ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 13ص (18-6)، 21سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 44-88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی قلی زنگنه، تا: 26 جمادی الاول 1133ق، جا: خواف (قلعه قصبه سلو مید)؛ 14گ (35ر -48پ)، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 5-2292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق، جا: رشت؛ جلد: میشن، 10گ (1ر -10پ)، 20 سطر، اندازه: 10/8×17/3سم [ف: 8-232]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (89پ -92پ)، اندازه: 10×16سم [ف: 19-305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 8گ (364ر -371ر)، 17 و 15 سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [ف: 8-254]
hedyat-ul musāfir ila-n nūr-is sāfir
سبکی، احمد بن علی، 719 - 763 قمری
sobkī, ahmad ebn-e ‘alī (1320 - 1362)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22471
آغاز: بسمله. اما بعد فیقول الفقير إلى الله تعالی احمد بن علی عبدالوافی؛ انجام: علی انك انت التواب الرحيم
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 860ق؛ ضمیمه نسخه ش 6186 [رایانه]
al-hadīya-tul makkīya
جاجرمی، ابوالحسن بن محمد کاظم، ق13 قمری
jājarmī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad kāzem(- 19c)
تاریخ تأليف: 1245ق
منظومه ای است در یکصد و شصت و پنج بیت در قواعد علم درایه و آداب کتابت حدیث، بسیار مختصر و به نظم کشید شده برای فرزند ناظم ملا محمد حسن در سفر حج و لذا به نامی که گفتیم نامیده شده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1956
آغاز الحمدالله اله حق ** کما هو أهل و مستحق / ثم الصلاة لا مع
الزوال ** علی النبي المصطفي و الآل؛ انجام: و کنت تابعاً لآل
المصطفي ** لأن فیهم کل خیر و هدی
خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: پنج شنبه 17 ربیع الاول 1245ق، جا: نجف اشرف؛ محشی از ناظم و فرزندش ملا نصر الله؛ جلد: گالینگور، 43گ، 4سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 5-387]
hedyat-ol molūk = tafsīr-e sūre-ye ar-rahmān
حسینی نجف آبادی، هاشم بن حسین، - 1297 قمری
hoseynī najaf-ābādī, hāšem ebn-e hoseyn(- 1880)
اهدا به: ناصرالدین شاه
تاریخ تأليف: 26 صفر 1285ق
تفسیر سوره «الرحمن» است به صورت «مجلس، مجلس» که در ابتدای هر مجلس، خطبه ای آورده در پایان هر مجلس، به بیان مصائب سید الشهداء (علیه السلام) می پردازد. مؤلف این اثر را به نام ظل السلطان شروع کرده ولی به نام ناصرالدین شاه به پایان می رساند و در آن از مجتهد زمان جناب سید اسدالله (فرزند حجه الاسلام شفتی) به عظمت یاد می کند. وی از تأليفات دیگرش به نام های «کنز المعارف»، «کنز العرفان في تفسیر القرآن» و «اعلام الفقهاء» یاد کرده است.
نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 100
آغاز و از اسماء مختص ذات باری تعالی است یعنی بسیار بخشنده بر گناه کاران خلایق و سلب نکردن نعمت را از ایشان؛ انجام: و شروع بتأليف آن نمودم تا اینکه در 26 شهر صفر سنه 1285 به اتمام رسید تا به صلاح آن و نوشتن تهذیب و سایر کارها و آن اقدام نمودم ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 26 صفر 1285ق؛ افتادگی: آغاز؛ 102گ، 20 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: -153]
hidyat-ul mu’minīn wa tuḥfat-ur rāġibīn = hedyat-ulixawān wa tuḥfat-ul xullān
جزایری، نعمه الله بن عبد الله، 1050 - 1112 قمری
jazāyerī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
تاریخ تأليف: 1083ق
رساله ای فتوایی است در احکام طهارت و صلات، با عناوین «مسأله، مسأله» با استفاده از روایات بسیار، که آن را به درخواست برخی از دوستانش پس از شرح خود بر کتاب «تهذیب الاحكام» نگاشته واشارات کوتاهی به برخی از ادله دارد و برخی از متون حدیثی را نیز ذکر می کند. در برخی نسخه ها «هدیه الاخوان و تحفه الخلان» نامیده شده است.
آغاز بسمله. الحمدالله الذي فقهنا في امور الدين و جعل الصلوة
قربانا لعباده المتقين ... ... فانا نعمة الله الحسيني یقول لاتخفی علی
اخواننا في الدين ... اننا في هذا الزمان في شدة حال.
انجام: و هو دعاء البيت المعمور اذا کان الملائكه یطوفون به.
[الذريعة 214/25 و 215؛ مكتبة امیر المومنين 547/4]
شروح و حواشی:
1- هدية المؤمنين (ترجمه)؛ جزایری، عبدالله بن نورالدین (1112-1173ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بدرالدین بن حسن حسینی جزایری، تا: 11 ربیع الاول 1083ق؛ 140گ، 12 سطر، اندازه: 11/7×19سم [ف: 1-592]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ افتادگی: وسط (بین برگ های 24-25 و 69-70 افتادگی دارد)؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد ابراهیم و مرتضی بن محمد ابراهیم؛ جلد: تیماج، 141گ (1-141)، 12 سطر (6×12)، اندازه: 14×20سم [ف: 19-310]
شامل طهارت و صلاه؛ کا: سید عطاء الله الحسيني یا کرم الله بن عطاء الله، تا: 1084ق، جا: شوشتر؛ قطع: خشتی [ف: -267]
آغاز و انجام: برابر
طهارت و صلاه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 132گ، 12 سطر (8×12/5)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 16-358]
آغاز مسالة - یستحب السواك قبل وضوء الصلاة و قبل الصلاة القول الباقر؛ انجام برابر
خط: نسخ، کا: لاری، علی، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ 61گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [صد و شصت نسخه: -43]
آغاز: ... واما تفریغ الباطن فهو ان یخلی قلبه عن مشاغل الدنيا ویقبل بکلیته علی ربه فانه لا یحسب للعبد الا مااقبل من الصلوة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سبزواری، علی اصغر بن محمد حسین، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 41گ [ف: 1-305]
آغاز برابر؛ انجام: واذا قال یاعظیم العفو غفر الله له ذنوبه و لو کانت مثل زبد البحر ورق الشجر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 53گ، 17 سطر، اندازه: 19/3×21/5سم [ف: 21-1681]
آغاز برابر؛ انجام: فطابت نفسی بهن فقال له یحیی علیه السلام فما
هذه البيضة التي علی رأسك قال: بها اتوقی دعوة المؤمنين: قال،
فما هذه الحديدة التي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشا بلغ» مقابله شده، محشی؛ 59گ (2پ - 60پ)، 20 سطر، انداز 7×14/5سم [ف: 39-607]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد رضا بن علی بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 99گ، 12 سطر، اندازه: 15×19/5سم [ف: 25-213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن سعد الدين محمد حسینی، تا: 1110ق، جا: سبزوار؛ مصحح، محشی؛ جلد: میشن قهوه ای، 73گ، 21 سطر، اندازه: 9×19سم [ف: 5-679]
خط: نسخ، کا: قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی، تا: صفر 1119ق، جا: اسد آباد؛ ابعاد متن: 7×12 [تراثنا: س 6ش 3-115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 شوال 1120ق؛ مصحح؛ تملک: محمد تقی با مهر: «یا امام محمد تقی ادرکنی» (بیضوی)؛ جلد: تیمار 95گ، 16 سطر، اندازه: 14×18/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1656]
آغاز بالتمام ثم سالنا بعض الاخوان المومنين و الخلان المخلصين ان نصنع رسالة في باب الطهارة و الصلوات
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن محمد حسین سبزواری، تا: سلخ ربیع الاول 1129ق؛ افتادگی: آغاز؛ 64گ (65ر -128پ)، انداز 12/5×18سم [ف: -109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ولی محمد بن علیرضا خبوشانی، تا: 1130ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 82گ، 17سطر، اندازه: 10×18/5سم [اهدائی رهبر: 3-804]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 603/1
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -273]
آغاز و انجام: برابر ... محمد باقر الحسيني 1130
خط: نسخ، بی کا، تا: 1130ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1154ق؛ جلد: مقوایی، 88گ (8پ -95پ) [ف: 39-66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ایوب بن عبدالرزاق موسوی، تا: 1210ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره و ایوب الموسوي عفی عنه»؛ 95گ (23-117)، 14-13 سطر (10×16)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 38-626]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه به دست آمد؛ بی کا، تا: 10 شعبان 1221ق [تراثنا: س 2ش 4-69]
انجام برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: حیدر آل عسکر، تا: جمادی الثاني 1222ق؛ استنساخ شده از نسخه مؤلف؛ واقف: میرزا اسد الله فاضلی، تیر 1363؛ 98 گ، 15سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21-1682]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 18 ذیحجه 1253ق؛ تملک: ریحان الله موسوی با مهر: «ریحان الله بن جعفر الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 78گ، 17سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 10-281]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق موسوی دزفولی، تا: 1308ق؛ 77گ (115-39)، 14 سطر (9-8-7×15)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 39-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و شکسته، بی کا، تا: جمعه 8 جمادی الاول 1317ق؛ جلد: تیماج مذهب، 56گ (1پ -56پ)، اندازه: 17×22/5سم [ف: 39-182]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن عبد الله بن محمد بن احمد بن محمد بن عبدالکریم بن محمد جواد بن عبدالله بن نورالدین بن نعمت الله موسوی جزائری شوشتری، تا: 17 ربیع الثاني 1362ق؛ تملک: محمد کاظم موسوی جزائری؛ جلد: مقوایی، 79گ، 18سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 13-378]
آغاز: العباده و اکثر ما تری الناس؛ انجام: انما یعمر مساجد ... و الكنس و نحوه و یکون.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: قال نعم فقال أبو الخطاب افرخیت أن قوی؛ انجام: استحباب تحصیص اليدين و الرجلين
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن یوسف بن کاظم موسی، بیتا؛ 45گ (17پ - 61 ر). [ف: 5-2103]
آغاز: کیف الوصول الى معاد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عاملی، علی بن محمد، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 84ص (1- 84)، 17 سطر (9×13)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 10-577]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 75گ، 18سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8-4877]
آغاز برابر؛ انجام: و من تکلم ساهیا وفی التسليم في غیر موضعه علیه لاستفاضه الأخبار الداله علی ما ذکرناه مثل قول الصادق علیه السلام في روایه سفیان تسجد [سجده] السهو [ی ] في کل زیاده تدخل علیك
صلاة. تذکر: نام کتاب و مؤلف با تطبیق آغاز به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 57گ، اندازه: 15×159سم [ف مخ: 3-998]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1-258]
hedyat-ol mo’menīn (t.)
جزایری، عبدالله بن نورالدین، 1112 - 1173 قمری
jazāyerī, ‘abd-ol-lāh ebn-e nūr-od-dīn (1701 - 1760)
وابسته به: هدية المؤمنين و تحفة الراغبين = هدية الاخوان و تحفة
الخلان؛ جزایری، نعمة االله بن عبد الله (1050-1112ق)
تاریخ تأليف: یکشنبه 2 محرم 1173ق
ترجمه زیبایی است از رساله «هدية المؤمنين و تحفة الراغبين» سید نعمت الله جزائری، در احکام طهارت و نماز، مترج فوائدی با عناوین «مترجم گوید» در رساله افزوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6120
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... و بعد صورت این معنی بر هیچ مؤمن حق شناس در پرده اشتباه و التباس نخواهد بود؛ انجام: بلکه معذور دارند و نادیده انگارند و مصنف و مترجم را بدعای خیر دارند.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دو برگ آغاز و پایان نسخه افتاده و از نسخه دیگر فتوکپی شده؛ روی برگی قبل از کتاب یادداشتی از سید محمد موسوی جزائری به تاریخ 24 محرم 1375؛ جلد: مقوایی، 131گ، 19 سطر، اندازه: 15×19/5سم [ف: 16-122]
هدية المهتدين - هدية المهديين
hedyat-ul mahdawīya fi radd-it tā’ifat-il bābīya
مجد العلماء یزدی اردکانی، علی اصغر بن رجبعلی
majd-ol-‘olamā' yazdī ardakānī, ‘alī asqar ebn-e rajab ‘alī
رد کتاب «فرائد» گلپایپانی.
چاپ: ایران، سنگی، 1325ق، رحلی، 263ص
[فهرستواره منزوی 611/9]
شروح و حواشی:
1- حجج الرضويه؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356ق)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4281
بی کا، بی تا [نشریه: 13-383]
al-hadīyat-ul mahdawīya fi fiqh-il imāmīya
معتمدی گرگانی، عبدالکریم، ق 14 قمری
moʻtamedī gorgānī, ‘abd-ol-karīm(- 20c)
تاریخ تأليف: 1298-1315ق
منظومه طولانی است در بیش از پانزده هزار بیت که تمام فقه را به روش «الروضة البهية» شهید دوم نظم نموده است. در غره ماه شعبان 1298 ق به این کار شروع نموده و در سوم شعبان 1315ق به پایان رسیده، و در آخر مختصری از حالات خود را نیز آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1368
آغاز: الحمدلله علی الافضال ** و الشكر لله علی النوال / علمنا معالم اليقين ** بالفقه حقا و اصول الدين؛ انجام: و انها قضیه في واقعه ** تحتمل التأويل خذ و اسمعه / قد تم في الثالث من شعبان ** مستحكماً مشید المباني
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 3 شعبان 1315ق؛ روی برگ اول دو بیت در مدح کتاب دیده میشود که به تاریخ 25 صفر 1301ق (قبل از به پایان رسیدن اصل منظومه) نوشته شده؛ جلد: تیماج، 431گ، اندازه: 11×18سم [ف: 4-141]
hidyat-ul mahdīyīn = hedyat-ul muhtadīn
اخی چلبی، یوسف بن جنید، - 905 قمری
axī čalabī, yūsof ebn-e jonayd(- 1500)
اهدا به: علی پاشا
رساله ای است در بیان الفاظ کفر و سب نبی اکرم (صلی الله علیه و آله)، از دیدگاه اهل سنت در دو «قسم» و یک «خاتمه»: قسم 1. في عقاید اهل السنه؛ قسم 2. في الفروع، مشتمل بر پنج نوع: 1) فیما یکون به الكافر مسلما، 2) فیما یکون سبا لرسول الله (صلی الله علیه و آله) ...، 3) فیما یکون به المسلم کافرا، 4) في القذف، 5) بیان المكروهات؛ الخاتمة: في مسائل الصيد و الفاظ الكفر.
چاپ: استانبول، 1368ق، همراه کتاب اثبات النبوه
[کشف الظنون 2043/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14643/10
آغاز بسمله، الحمد الله الذي جعل علوم الشرعية میراثا للعلماء من
الانبياء و الفنون المستمعية بمصطفوية جلاء لصدور الاصفياء و
الاولياء ... بعد فان من صرف عنوان العمر العزيز في دعواته؛
انجام: و کذا لو قال انت مطلقة بسکون الطاء، لا یکون طلاقا الا
ب النية.
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 ذیحجه 1057ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ» مقابله شده، محشی با نشان «منه» واقف: احمد کوسج؛ 32گ (165-134)، 23 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 37-95]
hedyat-un nāṣirī
کاشانی، حسین بن علی، ق 12 قمری
kāšānī,hoseyn ebn-e ‘alī (- 18c)
اهداء به: ناصر الدين شاه قاجار
دارای چهارده «مقدمه» در اعتقادات و برخی مسائل متفرقه طریقه سلوك و عدالت و نصایح.
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 802
آغاز: افضل ما افتتح به الكلام و احسن ما تفصل به المرام
کا: تفرشی، فرج الله، تا: 1293ق؛ با سر لوح زرین؛ 150گ، قطع: خشتی [ف: -268]
al-hedyat-on nāserīya fe-l ahādīs-el arba‘īnīya
طبرسی، عنایت الله بن ملک محمد، قرن 14 قمری
tabarsī, ‘enāyat-ol-lāh ebn-e malek mohammad(- 20c)
در کلام در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه» با عنوان های تحفه و مقصد و تکمیل و فصل. نویسنده می گوید برای آن که ذخیرتی برای آخرت خود فراهم آورده باشم بر آن شدم «اربعینی به زبان فارسی» تأليف نمایم تا نفع وی عام وفائده وی تام باشد به این نحو که آن مشتمل باشد بر چهل حدیث مشکله: ربع 1. در معرفه الله و صفات و افعال و عدل او؛ ربع 2. در معرفه نبی رسول؛ ربع 3. در معرفه امامت و ولایت علی مرتضی؛ ربع 4. در معاد یوم جزا.
آغاز بسمله. رب یسر وتم بالخیر. حمد و سپاس مالک الملكي را بی غایت شایسته که خلق اولین و آخرین از پرتو اشعه لوای شاهی روی است
انجام: و اگر اختلالی باشد از بی وقوفی این تبه روزگار است البته از ... غمض عین خواهند فرمود.
[فهرستواره منزوی 1093/8 و 614/9]
آغاز: بسمله، رب پسرلی و الأتعسر، الحمدلله رب العالمين والعاقبه للمتقین و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد حسین، تا: اوایل قرن 14، جلد: تیماج، 534گ، 21سطر (11×20)، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 6-577]
آغاز برابر؛ انجام: (نسخه که مجلد یکم است) در نگذشت؛ واغتنم ... والملهم. تم ... في الثلث والربع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 22 شوال 1307ق؛ مجدول، با سرلوح؛ 538گ، 21 سطر، اندازه: 18/3×27/7سم [ف: 4-848]
آغاز برابر؛ انجام: تم الجزء الاول من هذه الرسالة الشريفة في ليلة
الثلثاء من اثنین و عشرین من شهر شوال المكرم من سنه سبعه و
ثلث مائه و الف من الهجرة النبوية و یلیه الجزء الثاني في الامامة و
الرجعة و المعاد من الربع الثالث و الرابع و الاول والثانی في الثالث
و الرابع
جلد اول، این جلد تا آخر این دو باب است؛ خط: نستعلیق و نسخ خوش، بی کا، تا: 1307ق، با سرلوح، مذهب، مجدول؛ 580 گ، 20سطر (11×20)، اندازه: 17/5× 26/5سم [ف: 6-576]
آغاز برابر؛ انجام: من شهر شوال المكرم من سنه سبعه و ثلثه ماه و الف من الهجرات النبويه ... سنه 1037
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1307ق، مجدول، با سرلوح مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم مذهب، 1234ص، 21 سطر، اندازه: 17/5×28/5سم [ف: 1- 1960]
در نسخه سه باب بیش نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 رجب 1309ق؛ با سرلوح، مجدول؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-561]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين اما بعد فیقول العبد؛ انجام: اکتفا به همین قدر مکفی است ... من الأربعين ان شاء الله سنه 1039
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1309ق؛ جلد: میشن [الفبائي: -611]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد جعفر فرنچاهی، تا: 1310ق؛ مصحح، دارای سه سرلوح، مذهب، مجدول؛ 429گ، 21سطر (10/5×19/4)، اندازه: 18×26/7 سم [رایانه]
hidyat-un nabī-yil mustaṭāb fī ‘ilm-in naẓar wa-l ādāb
ثیری، خلیل بن حسن، ق 11 قمری
sīrī, xalīl ebn-e hasan(-17c)
وابسته به: شرح آداب البحث؛ طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی (901-968ق)
تاریخ تأليف: شب قدر 1018ق؛ محل تأليف: مدینه منوره
حاشیه بر شرح طاش کبری زاده که بر متن رساله خود او در آداب بحث.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1268/1
آغاز: بعد بسمله و حمد، ثم اعلم انه لام التعريف للجنس ای حقیقه الحمد من حیث هی هی مستحقبة تعالی فلام الله لله ستحقاق او مختصة به تعالی؛ انجام: قوله اذ لا مزید علیها في تقریر القواعد و الاصول و قد عرفت ما فیه ... و اغلق علینا أبواب السرو الاعتساف بحرمة سید المرسلين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 95 ص (1-95)، 27 سطر [سنا: ف: 2-198]
hedīye-ye najafīye
روضاتی، محمد علی بن محمد هاشم، قرن 14 قمری
rozātī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hāšem(-20c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 5 ربیع الاول 1397ق
به درخواست: سید محمود مرعشی
شرح حال میر سید محمد مدرس نجف آبادی و سید عبدالله ثقة الاسلام و حاج شیخ مهدی نجفی مسجد شاهی را نگاشته است.
چاپ: به کوشش رضا استادی، هفده رساله فارسی، مشهد، 1375: ص 371-399.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9991
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد در روز چهارشنبه اربعین سال 1297ه از طرف قرین الشرف عالم فاضل
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، با دو نامه از وی به آقای مرعشی در آغاز رساله؛ جلد: گالینگور، 15گ، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 25-254]
hedyat-on namla elā marja'-el mella
؟کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی، 1261 - 1318 قمری
(1845-1901)kowsar ‘alī-šāh, mohammad rezā ebn-e ‘alī-naqī
وابسته به: السيف المسلول علی مدعی دین الرسول؛ کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی (1261-1318ق)
اهدا به: میرزای شیرازی
تاریخ تأليف: یکشنبه 2 جمادی الثاني 1302ق؛ محل تأليف: سامراء
در اصول دین و تکلیف مردم در زمان غیبت و پاسخ به اعتقادات شیخیه، انتخاب شده از کتاب دیگر مؤلف به نام «السيف المسلول» که در مدت هشت ساعتتأليف شده و مشتمل بر پنج «مقصد» است با عناوین «قالت الأمامية، قالت الشيخية»: مقصد 1. توحید؛ 2. نبوت؛ 3. امامت؛ 4. معاد؛ 5. تکلیف العباد في زمان الغيبة، و هر مقصد شامل پنج فصل به جز مقصد پنجم. آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه نبذة مما في الصدور تکون نفثة المصدور امتثلت فیها أمر من یجب علی طاعته ... و هی مشتملة علی مقاصد خمسة و کل مقصد مشتمل علی فصول خمسة الا المقصد الخامس فما جعلت فیه الفصل لعل الله یوفقنی بفضله للوصل بالاصل المقصد الأول فیما یتعلق بالتوحید
انجام: و قال لهم السلطنة علی العالم و القدرة الالهية علی التصرف فیما يشاؤن و امثال ذلك و یقولون صریحا بوجود الباب للامام و ان کانوا ینفونه عن السيد علی محمد فا النزاع في الموضوع دون الحكم و اعلم أن استقصاء مزلاتهم و مناقضاتهم غیر ميسرة و قد جمعنا کثیرا منها في کتاب المسمي با السيف المسلول
چاپ: مشار فارسی، ج 5، صص 5476-5475؛ 1335ق، رقعی، 1+39 ص؛ هند، بمبئی، 1310ق، سنگی، رقعی، 39+1 ص، به سعی و اهتمام حاج شسخ علی محلاتی حائری، عربی و فارسی (ترجمه بین سطرها)؛ هند، بمبئی، مظفری، 1335 ق، به اهتمام آقا علی اصغر صاحب تاجزیزدی مشهور به کرمی.
[الذريعة 215/25؛ ريحانة الادب: 376/6؛ فهرستواره منزوی 614/9؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-53]
شروح و حواشی:
1- رد رد هدية النملة؛ تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین (-1321ق)
2- جواب هدية النملة؛ کرمانی، محمد بن محمد کریم (1263-1324)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثاني 1330ق؛ 8 گ (101پ-108پ)، اندازه: 13/5×19/5 سم [مؤيد: 1-394]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله اعلم بمراده. الفصل الخامس، قالت الأمامية لا یشترط...
خط: نستعلیق، کا: عبد الحسين بن علی محلاتی، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 8گ (173-180)، 18-20 سطر (7×15)، اندازه: 12×18 سم [ف: 32-30]
چاپ سنگی است به اهتمام شیخ علی محلاتی حایری در ذیحجه 1310ق همراه با ترجمه فارسی زیرنویس؛ بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 40 ص (115-154)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 44-201]
آغاز: کتاب و یحضرنی الايجاز...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: وسط؛ ترجمه فارسی سطر به سطر زیر متن آمده؛ 107گ، 14سطر (7/5×14)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 51-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1303ق، محشی؛ تعداد صفحات: 14گ (153پ-166پ) [ف: 3-343]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احتمالاً سید ابوالحسن طالقانی، تا: 8 جمادی الثاني 1306ق، جا: سامراء؛ جلد: چرم، 15ص (262-276)، 19 و 20 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 45-21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین طباطبائی، تا: ذیحجه 1307ق؛ جلد: مقوا، 14گ، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 5-2292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1309ق، 10گ (1پ-10پ متفاوت)، 16-11 سطر [ف: 41-271]
آغاز برابر؛ انجام: حین اقامتی ببلد عسکریین علی ساکنها الامامين هنگام اقامت در بلد سر من رآه علی ساکنها الامامين السلام.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1310ق؛ با زیرنویس فارسی، فتو از روی چاپ سنگی 1310ق، مجدول؛ 40 (125-164)، 21 سطر (13×23/5) [ عکسی : 1-407]
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن ابراهیم، تا: 10 رجب 1313ق، جا: تبریز مدرسه طالبیه؛ جلد: تیماج، 13گ (41ر-53پ)، اندازه: 12×20 سم [ف: 22-171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1314ق؛ مصحح، 6گ (63پ-68ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 5-8]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: في کتاب المسمي السيف المسلول ... عباسعلی بن محمد التبريزي في سنه 1314
خط: نسخ، کا: عباس علی بن محمد تبریزی، تا: 1314ق [الفبائي: -611]
آغاز: برابر؛ انجام: این جمله ای است از آن چه در سینه ماست که چون دمیدن لطیفی است برای مصدور
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین بن کربلائی محمد، تا: 2 ربیع الاول 1315ق؛ 55 گ، 7 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2- 283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یدالله مازندرانی، تا: جمادی الثاني 1320ق؛ مجدول؛ 60گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-670]
خط: نسخ، کا: معین الذاكرين، تا: 1320ق؛ 14گ (91-104)، 14سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1330ق؛ جلد: مقوا [الفبائي: -611]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر مشهور به شیخ آقا شاملی، تا: جمعه 11 صفر 1345ق؛ ترجمه فارسی؛ 47گ، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 146-1]
آغاز و انجام: برابر
کا: سید محمد بن احمد مدرس یزدی طباطبایی، تا: 4ذیقعده 1353ق؛ تملک: سید محمد مدرس، میرزا احمد مدرس؛ 45ص (46-2)، 19سطر [میراث شهاب: س 17ش3 و 4-309]
آغاز برابر؛ انجام: علی ساکنیها الا ما مین السلم الحمدلله لمن وفقنی.
خط: نسخ تحریری، کا: سید محمد بن سید احمد مدرس یزدی طباطبائی، تا: 4 ذیقعدہ 1353ق؛ 23گ، 11سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [میراث اسلامی: 8-449]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1757/1عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-210]
آغاز: برابر؛ انجام: بذلك علی حسب الميسور ... سنه 1320
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
hedīya-ye nīyāz (t.-ye sahīfe-ye ‘olvīyya)
صدرالافاضل، مرتضی حسین، قرن 15 قمری
sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn(-21c)
وابسته به: الصحيفة العلوية و التحفة المرتضوية؛ سماهیجی، عبدالله بن صالح (1076-1135ق)
ترجمه آزادی است بر کتاب «الصحيفة العلوية و التحفة المرتضوية» سید عبدالله سماهیجی که مترجم پس از آوردن متن در یک صفحه، در صفحه مقابل به ترجمه آن پرداخته است و در 7 شعبان 1378ق شروع به ترجمه این کتاب نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2777
آغاز: الحمدلله الذي جعل الدعاء مفتاح الفلاح ... اس الله کی حمد جس نی دعا کو کامیابی کی کنجی کامرانی کاچراغ
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مترجم - پاکستان؛ خط: متن نسخ معرب و ترجمه نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با اضافات در حاشیه؛ 836 ص، [عکسی ف: 7-368]
’hedyat-ol vozarā
اشنوی، مصطفی بن احمد، ق13 قمری
Snavī, mostafā ebn-e ahmad(-19c)
به دستور: ابوالقاسم بن قائم مقام
در فضل جهاد و بعضی از احکام فقهی آن، بدین ترتیب که آیات یا روایاتی انتخاب شده و آن ها را تفسیر یا شرح می کند، تأليف شده به دستور وزیر ابوالقاسم بن قائم مقام و تقدیم شده به شاه عباس (گویا عباس میرزا که با تزار جنگید).
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9542
آغاز: الحمد لله الموصوف بوحدة الوجود و مفتاح الفيض و الشهود المفضل للمجاهدینعلی أهل القعود مظهر العالم من خزائن الجود؛ انجام: و النهي عن مناجزة القتال المدلول علیه بالحالعلی طريقة الاستيناف.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق؛ جلد: تیماج، 49گ، 7سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 24-288]
hedyat-ol hodāt
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 - 1273 قمری
(1791-1857)esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq
تاریخ تأليف: صفر 1254ق
نهمین رساله از سلسله رساله های اوست که به نام «اربع عشریات» موسوم است، شامل چهارده قصیده که هر یک از آن ها در چهارده بیت هستند در نعت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و خاندان گرامش، با دیباچه ای به نثر.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 10گ (64پ-73ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 28-135]
آغاز: بسمله حمدله أما بعد فیقول العبد الفقير الذليل؛ انجام: سقیا اولئك قیحا مده امدا
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1255ق، جا: اصفهان؛ مصحح، با توضیحاتی به خط مؤلف در میان سطور و هامش؛ 8گ (157-164)، 10سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1559]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ابعاد متن: 10×14/5، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-635]
آغاز: نظم: بسمله، الحمدلله الحميد المجيد رب العالمين...
کا: محمد مؤمن بن محمد مهدی اصهفانی هرندی، تا: 1264ق؛ 17گ (275پ-291ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-61]
huda-s sārī li-muqaddamat-i fath-ul bārī = fath-ul bārī
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
(1333-1449)ebn-e hajar-e ‘asqalānī, ahmad ebn-e ‘alī
وابسته به: فتح الباري في شرح صحیح البخاري؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852ق)
ابن حجر عسقلانی، قبل از «فتح الباري» مقدمه ای موسوم به «هدی الساري» در ده فصل مشتمل بر فواید حدیثی، نکات ادبی و مطالب سودمند فقهی نگاشته است، این نسخه همان مقدمه یعنی «هدی الساري» می باشد که حاوی ده فصل است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28341
آغاز: بسمله، و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و أصحابه و سلم اللهم؛ انجام: ابو الحسين و کانت مدة عمره اثنتین الا ثلاثة عشر...
و رضی عنه و ارضاه و جعل الجنة مأواه ... بالنظر إلى وجه الله الكريم عنه و فضله وجوده ... و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و اصحابه اجمعین و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ جلد: تیماج، 499گ، 23 سطر، اندازه: 15/1×26/3 سم [ف: 26-413]
huda-l ‘uqūl li-bayān-i (alā) aḥādīṯ-il uṣūl
آل عبدالجبار خطی، محمد بن عبد علی، -1259 قمری
(1843-)āl-e ‘abd-ol-jabbār-e xattī, mohammad ebn-e ‘abd-e ‘alī
وابسته به: الكافي؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329ق)
تاریخ تأليف: 1218ق
شرح مفصل و مبسوطی است با عناوین «قوله، اقول» بر اصول کافی تأليف شیخ کلینی. تعداد مجلدات آن به درستی محرز نشد ولی آن چه مسلم است بالغ برده جلد می باشد. در این شرح گذشته از این که رفع اشکال از عبارات مشکله اخبار شده مطالب اصول فقه و اصول دین و آن چه را مناسبت پیدا کرده نیز ذکر نموده و به مناسبت عین عبارات کتب فقه و اصول و تفسیر چون: ذکری، شرح مفاتیح، عده، تفسیر تبیان و غیره را نقل کرده، هر جا در شرح حدیث مخالف فهم شراح کافی بوده عبارات آن ها را نیز ذکر و پس از آن آن ها را رد کرده است.
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله ... نعمه لا تعد ولا یحصیها احد ممکن الصنع و العمد ... و بعد فیقول محمد بن علی بن محمد آل عبدالجبار هذا...
چاپ: قم، دار المصطفى لاحیاء التراث، 425ق، 10 جلد.
[الذريعة 202/25]
خط: نسخ خوب، کا: علی بن حسین بلادی بحرانی، تا: 1219ق؛ شرح کتاب یا باب العلم اصول کافی است و اولین نسخه ای است که پاک نویس گردیده، خود مؤلف آن را مقابله و تصحیح نموده و کلمات افتاده را به خط خود در حاشیه نوشته اند؛ تملک: محمد بن عبدعلی بن عبدالجبار؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 340ص، 23 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1-261]
آغاز: الحمدلله المتعالي عن الشبه و النظير و صلی الله علی محمد و آله المنزهين عن القصور و التقصير؛ انجام: نعم قد تختلف التقية في الأوقات شدة و ضعفا و ذلك محرم فلم یرتفع حکم التقية مطلقا
خط: نسخ، کا: محمد بن ناصر بن محمد بن ناصر بن قضیت احسائی، تا: یک شنبه 30 شوال 1242ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ وقف نامه کتاب به خط مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 218گ، 23 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 5-193]
آغاز برابر؛ انجام: و فیه المعلق و غیره و سیاتی بسط ذلك انشاءالله تع تم المجلدات السادس ... و الحمدلله رب العالمين.
ج6، از باب «معانی الأسماء و اشتقاقها» تا جمله «و استغفر الله لی و الكم»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ناصر بن محمد بن ناصر فضیب احسائی، تا: یکشنبه 27 جمادی الثاني 1244ق؛ محشی از ابراهیم بن مهدی بن حسن قدیحی خطی؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ 223گ، 20-22 سطر، اندازه: 16/2×22 سم [ف: 14- 638]
جلد چهارم کتاب و از «باب الكون و المكان» تا «باب النهي عن الصفة بغیر ما وصف به نفسه»؛ خط: نسخ، کا: رشتی، محمد جعفر بن علی محمد، تا: 1279ق؛ جلد: تیماج، 178گ، 22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 8-104]
آغاز: الاصل و استخراج الجزئي ورده للکلی هو الاجتهاد الذي بعینه المتأخر لا أنه بمعنی العمل بالرأي فانه لا یجوز متأخر بل انما عنی ماعناه به المتقدم الخ؛ انجام: ولیس هنا موضع الاشارة اليه و ما اکثره في هذه الأزمان...
شرح کتاب فضل العلم اصول کافی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 166گ، 23 سطر (10×16/5)، اندازه: 17×25 سم [ف: 1- 371]
آغاز: برابر؛ انجام: غلطا او سهوا من غیر قصد فانی اقطع بانه لا یمکن التوصل .. فاوصیك بتزكية النفس بما شرعه الشارع و ندب اليه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 208گ، 18سطر (10×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-711]
جلد ششم کتاب و «باب معانی الأسماء و اشتقاقها» را شرح می کند؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن علی محمد رشتی، بی تا؛ جلد: تیماج، 207گ، 22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 8-104]
جلد پنجم کتاب و از باب صفات الذات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 193گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 9-289]
آغاز: الحمدلله رافع درجات العلماء العالمين، و مهدی السالكين بحسن الدراية و اليقين...
بی کا، بی تا؛ نسخه ای نزد محمدعلی روضاتی در اصفهان موجود است که در پایان آن آمده: «تم المجلد الثاني من شرح ... و یتلوه المجلد الثالث من کتاب العلم...» [نسخه پژوهی: 1- 169]
آغاز: بسمله الحمدلله الاحد و صلی الله علی محمد و آله اهل الفضل و المجد ... و بعد فیقول محمد بن عبد علی بن محمد العبد الجبار هذا هو المجلد الثالث عشر في شرح الأصول المسمي یهدیی العقول، انجام: و سیاتی بیان التفويض و رائهم لامن ظن و هواء و لامن انفسهم و هواء عقولهم بل من الله تعالی منجملة ما یحلث و یتجدد بما اطلعهم الله علیه فافهم
جلد 13 از شرح اصول کافی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 230گ، 20 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ]
آغاز: بسمله الحمدلله ذی الحجة البالغة و النعم السابغة ... و بعد فیقول محمد بن عبد علی بن محمد بن احمد العبد الجبار؛ انجام: و یتعدد متنازلاً بحسب المقارنات و قوابل و کلها بمشية واحده فتدبر...
جلد دهم که احادیث امامت را شرح کرده؛ خط: نسخ، بی کا بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 184گ، 22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله الرافع درجات العلماء العاملين و مهدی السالكين بحسن الدراية و اليقين الشافي من الجهل و اداء اهل الفضل برسایل الشيعة و اصول قواعد الشريعة و کفاهم؛ انجام: في بطلان قول اصحاب القياس من باب البدع و المقاييس و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين عدد ما في علم الله.
جلد دوم کتاب و شامل شرح کتاب علم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 121گ، 22 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 26-133]
hoda-l mottaqīn fī ahkām-ed dīn
معزی دزفولی، محمد رضا، ق14 قمری
mo‘ezzī dezfūlī, mohammad rezā(-20c)
کتاب شامل پرسش ها و پاسخ های فقهی (شامل تمام ابواب فقه) است با مقدمه ای در اصول دین.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 251 معزی
آغاز: بسمله. حمدله. والصلوة والسلام علی اشرف الانبياء ... و بعد چنین گوید این حقیر فقیر سراپا تقصیر بنده خاطی محمد مهدی بن محمد تقی ... که چون صبت مقامات علمه و مراتب اخلاق عظیمه عملیه؛ انجام: در جنایات حیوان است، اگر در خفظ حیوان تقصیر کرده ضامن است خواه شب باشد خواه روز الله الحمد اولا و آخرا تمام شد بعون الملك الوهاب.
خط: نسخ، کا: محمد جواد کسائی شوشتری بن حاج ملامحمد، تا: 27 شعبان 1351ق؛ جلد: تیماج، 511گ، 17سطر (10×16/5)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 39-156]
hādihī masā'il-un sa'alat'an-il fādil-1 ‘allāma ma'-a jawābātahā
عقیلی، موسی بن یونس، 551 - 639 قمری
(1157-1242)aqīlī, mūsā ben yūnos‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 670/16-ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1706؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 699ق، جا: تبریز؛ 6گ (249پ-254پ)، 18سطر [فیلمها ف: 1-522]
هربنس هند - هربنس هند
harbans-e hend
در این نامه که به ساخت پرسش و پاسخ است و پرسنده آن ممچهه و پاسخ دهنده آن بیشتباین می باشد، 25 افسانه هندی آمده و نام های هندی بسیاری در آن دیده می شود و یکی از نمونه های فرهنگی هندو است که به فارسی ترجمه کرده اند. این نامه هرینش را که از گفتار بیاس و بیشتباین شاگرد او می باشد با مهار بهاراته و رامایانه، اکبر شاه هندی (963-1014ق) دستور داده بود که به فارسی در آوردند. در آغاز آن پس از ستایش ناراین و نر و سرستی و بیاس استاد نگارنده نامه و دارای کردارهای شگفت انگیز فراوان، از افسانه های دیگر هند یاد می شود و نوشته است که هر کس نامه هرینش را بشنود یا بخواند و یا بنویسد و یا نوشته به دیگری دهد در رستاخیز به دیدار آفریدگار برخوردار خواهد شد. (دانش پژوه)
[فهرستواره منزوی 494/1]
آغاز: بدان که این کتابی است هر نبش نام از گفتار بیاس؛ انجام: این سخن را بیاس گفته است تمت تمام شد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [الفبائي: -611]
آغاز: هر کس این تصنیف بیاس همیشه می خوانده باشد عمر او زیاده شود و از تهمت اهل حسد ایمن باشد و اگر فرزند نداشته باشد او را فرزند شود؛ انجام: تمام شد بعضی از سوال های حیمجه از بی سنباین و داستان بهگر ... و که در حقیقت آفرینش و بزرگی آفریدگارست چنان چه در زبان بیاس شنیده است بی سنباین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح؛ 11گ (7پ-17پ)، 23 سطر (10×20) [ف: 619-41]
آغاز: به جان خویش بگویم که ذره بی نور - اگر طریقت دیدار آفتاب نداری کتاب هربنس الهند. بدان که این کتابیست هربنس نام از گفتار بیاس و بی سنباین نام شاگرد او می خواهد که پیش راجه ممچه بخواند ... می گوید که سجده می کنم نار این را بعد از آن ... نررا ... بعد از آن سجده سرستی را ... بعد از آن ... بیاس را؛ انجام: تمام شد داستان تر پراده (Trivrits) یعنی سوختن سه شهر دتیان.
خط: نسخ، کا: هاشم منجم، تا: 1285ق؛ این نسخه از روی نسخه آستانه طوس که از هند برای صفویان آمده و نادر شاه (1148 - 1160ق) آن را گرفته وقف کرده بود نوشته شده؛ جلد: تیماج، 170گ، 21 سطر (10×19)، اندازه: 17×27 سم [ف: 3-518]
hezār dastān
تهرانی، محمد ابراهیم بن محمد مهدی، ق13 قمری
tehrānī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad mahdī(-19c)
اهداء به: محمد شاه غازی
کاتب و مؤلف این کتاب در مقدمه متذکر شده است که: «کاتب این اوراق و ناظم این ابواب محمد ابراهیم ابن محمد مهدی الطهراني الملقب بنواب بر لوح خاطر ارباب بینش که برگزیده آفریننده مینگارد که این بنده در آغاز جوانی تحصیل محاسن را مواظب بود و تکمیل معارف را مراتب از آن جا که اجداد امجادم را سرمایه معیشت پیوسته امر تجارت و شغل زراعت بود این بنده هم بحکم الولد سرابیه دست از تکمیل کمال بازداشته همت بر تحصیل مال گماشتم روزگاری در کار تجارت خون دل خوردم و رنج بی حاصل بردم نه در خور ریاست شهری شدم و نه قابل کفایت امری نه در نظر عام خاص گشتم و نه در نظر خاص اختصاص یافتم هر چه اندوختم خوردند و هر چه گرد آوردم بردند بناچار دامن از معاشرت فراهم چیده در نشیمن عزلت خزیدم و دفع ملال را گاهی به مطالعه ابیات عرب و اشعار عجم سر کردم چندی بر نیامد که عزم تصنیف این کتاب دامن گیر خاطر شد به تأليف آن پرداخته و ... آن را هزار دستان نام نهادم ... این کتاب را بر چهار باب اختصار کنم که خیر الكلام ما قل و دل باب اول در آئین سلطنت - باب دویم- در آئین طریقت – سیم - در علو همت چهارم - در حسن تربیت...». مؤلف در دیباچه کتاب سطوری چند در مدح محمد شاه و حاجی میرزا آقاسی صدر اعظم اختصاص داده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 178
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. سپاس بی قیاس مر خداوندی را سزاست که کافه موجودات را خلعت خلقت عنایت داشت و نعمت بی منت کرامت فرمود: انجام: امید که در هیون بزم شاهنشاه جهانیان پناه آدام الله بقاه که رشک فردوس برین و غیرت نگارستان چین است نغمه پرداز آید و بقبولی از همیون خاطرش آرایش و طراز گیرد تمام شد کتاب هزار دستان در ماه جمادی الاولي سنه 1260.
خط: نستعلیق عالی، کاتب = مؤلف، تا: 1260ق؛ مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 82ص، 9سطر، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 7-786]
hezār dastān = jong-e ašʻār
ظاهراً در عهد ناصرالدین شاه نوشته شده. رباعیات و اشعار منتخب و متفرقه ای است با مقدمه ترکی و ذکر اوزان رباعی از عروض امیر زاده جهانگیر رحمة الله علیه.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2ر2653
آغاز: بشنجی فقره و بومسمی دور هزار دستانه، روضة الاحبا بدن رباعیاتلن تزیین اولونان صحیفه در که الحق بوشجره بر نهال تر و تازه دور؛ انجام: چشم زاهد بشناسائی سررخم و زلف ** دیدن روز و شب اعمی مادر زاد است / هر که یغما شنود ناله گرمم گوید ** آهن سرد چه گوپی دلش از فولاد است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 34گ، 16سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 1-340]
.hezār r
عطان، سعید بن محمد
ottān, saʻīd ebn-e mohammad‘
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6835
آغاز: بسمله. حمدله ... روایت است از جابر بن عبدالله و او از قیس این عالم و او از امام حسین (علیه السلام) در وقتی که حضرت محمد صلی الله علیه و آله نبوت را آشکار کرد؛ انجام: ناقص: چون اولیا و اشقیا بخواند و خلق اولین و آخرین این سخن در صور
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه کهنه و فرسوده؛ مصحح؛ جلد: تیماج منقش، 24گ (2پ-25پ)، 15سطر (6×13/5)، اندازه: 11/2×17/5 سم [رایانه]
hezār salavāt
آرندی نائینی، محمد حسن، 1190 - 1270 قمری
(1776-1854)ārandī nā’īnī, mohammad hasan
مجموعه هزار صلوات و نام مبارک رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) که در 34 فصل تنظیم و برای قرائت آن در ایام هفته انشاد شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2895/1
آغاز: اللهم صل علی محمد و آل محمد سید المرسلين سید المنعمين سید الموحدين سید المؤمنين سید المرابطين سید الموافقين سید المقاتلين سید المتطهرين؛ انجام: وصل ذلك بخیر الاخرة ونعیمها یا ارحم الراحمين صلوات الله وصلوات ملائکته و انبیائه و رسله وجمیع خلقه علی محمد و آل محمد. و السلام علیه و رحمة الله و برکاته
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمدرضا در سال 1312ق؛ جلد: تیماج، 88گ (1پ-88ر)، 11سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 5-2293]
hezār salavāt = salavāt-e kabīr
صلواتیه ای است در هزار بند، که هر بند با عبارت: «اللهم صل علی محمد النبي» شروع می شود و بعد از آن در هر بند نام یا وصفی از اوصاف حضرت پیامبر ذکر شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8889/2 - 59/109
آغاز: اللهم صل علی محمد النبي المبشر اللهم صل علی محمد النبي الطاهر المطهر
در نسخه صلوات ها در لابه لای سطور به فارسی ترجمه شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 26گ (9-34)، 14 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8-4878]
hezār qasīde = alf qasāyed = haqāyeq-ol qasā’ed
گوهری هروی، محمد ابراهیم بن آقابابا، قرن 14 قمری
gowharī heravī, mohammad ebrāhīm ebn-e āqā-bābā(-20c)
تاریخ تأليف: 1290ق
هزار قصیده انتخاب شده از سروده های شعرای متقدم و متأخرين با قصایدی از خود گوهری، تنظیم شده به ترتیب حروف قوافی شعرها و در این نسخه تا حرف راء آمده است. عناوین قصاید در بیتی به نظم کشیده شده با تضمین تخلص گوینده آن قصیده. در دیباچه این مجموعه پاره ای از سر گذشت گوهری و بعضی از آثار تأليفي و شعری وی آمده و در پایان فهرستی است که در آن تخلص شاعران مجموعه و شطر اول قصیده آنان ذکر شده است.
در دیباچه این مجموعه: «حقایق القصايد» موافق تاریخ تأليف آن «1290» نامیده شده و بیشتر شعرها و قصاید آن در فضایل و مراثی حضرات معصومین علیهم السلام می باشد. نام شاعران: سعدی شیرازی، حافظ شیرازی، فصیحی، سیدی، عابد، سالک، فرخ، مقبل؛ جوهری، قدسی، شاپور، ملا حسینی ثنائی، خاقانی، سر خوش، مجمر، جیحون، سروش، رفعت، ظهوری، شمس، رضا، نظیری، سنجر، قاءانی، فضولی، عبد علی، غوغا، طاهر، صفا، مجنون، تحسین، عرفی، غافل، سلطانی، شهاب، برهان، وصال شیرازی، ابن حسام، هاتف، سلمان، محسن، طرزی، خاوری، خسروی، قائمی، قانع، رزمی، طوفان، خالص، صبوری، آذر، نیری، مشتاق، اسیر، عیشی، جودی، فروغی، صائب، عاشق، شوقی، آخر، بیدل، همدم، جامی، عطار، انوری، اهلی، وحید، سام، کاتبی، ارشد، خلف، خالد، کمال فارسی، صافی، لسانی، صبوحی، فصیح، سرباز، مؤذن، زیوری، هما، مدهوش، قلندر، کاشی، میر حاج، صدقی، رفیقی، رومی، وفائی، ناصر، مجدف کوکبی، صاحب، گلچین، بینوا، سنائی، ملک قمی، اوحدی، صهبا، افچنکی، صاعد.
[فهرستواره منزوی 816/10]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1401 و 2399عکسی
قصاید (هزار قصیده)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: تا: 1380-1278ق؛ افتادگی: وسط؛ 366گ، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 4-236] و [عکسی ف: 6-489]
hezār gīsū va āzādbaxt
در شنیدن پادشاه مصر آوازه «هزار گیسو» را و رفتن وزیر او برای آوردنش و دلباختن «شهزاده آزاد بخت» به او و به اتفاق از نزد پدر گریختن آن دو. (احمد منزوی)
آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار کاملان شیرین گفتار ... آورده که در روزگار ابو جعفر دوانقی در شهر مصر پادشاهی بود...
[فهرستواره منزوی 494/1]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16653/3
آغاز: برابر؛ انجام: پادشاه رفت خانه از جهت ترتیب دادند (کذا) و یک ولایتی بشاهزاده داد و در آن سرزمین می بودند باقی و الدعا. خط: نستعلیق بد و مغلوط، بی کا، تا: 12 صفر 1190ق؛ 35ص (357-323)، 13 سطر، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 17-421]
hezār mas’ale = dāstān-e 'abd-ol-lāh-e bn-e salām = masā'el-e 'abd-ol-lāh-e bn-e salām = masā'el-e ebn-e salām
درویش، ابوالحسن بن محمد هاشم
darvīš, ab-ol-hasan ebn-e mohammad hāšem
ترجمه ای است از هزار مسأله ای که عبدالله بن سلام به اتفاق 700تن از جهودان به خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سال ششم هجرت رسیده و از آن حضرت پرسیده اند و پیامبر به آن ها پاسخ گفته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4244
آغاز: حمد بی حد خدای عالم را ** آن که خلقت نمود آدم را / ریخت انجم به صفحه افلاک ** داد روح روان به مشتی خاک؛ انجام: عبدالله بن سلام باهفتصد جهود که همراه بودند به شرف اسلام در آمدند به برکت محمد صلی الله علیه و آله اجمعین الطيبين الطاهرين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 25 ربیع الثاني 1230ق؛ مهر: «شعاع» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 43گ، 8سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1656]
hezār mas’ale = dāstān-e ‘abd-ol-lāh-e bn-e salām = masā’el-e ‘abd-ol-lāh-e bn-e salām = masā’el-e ebn-e salām
عبدالله بن سلام (- 43ق) پیش از مسلمان شدن هزار مسأله از تورات را استخراج کرد و آن ها را از پیامبر (صلی الله علیه و آله) سؤال نمود و حضرت به آن ها پاسخ داد که پس از آن او مسلمان شد. در دنبال هر پاسخ حضرت ابن سلام می گوید: «قد صدقت یا محمد». تمامی این سؤال و پاسخ ها را علامه مجلسی در بخش «السماء و العالم» بحارالانوار آورده است.
در بحار (346: 14 -353) چنین آمده: «باب نادر (12- ابواب العناصر و کائنات الجو...). أقول: وجدت في بعض الكتب القديمة هذه الرواية فأوردتها بلفظها. و وجدتها ایضا في کتاب ذکر الاقاليم و البلدان و الجبال و الأنهار و الاشجار مع اختلاف یسیر في المضمون و تباین کثیر في الألفاظ اشرت الى بعضها و... النبي «عبدالله» عن ابن عباس رضی الله عنه قال لما بعث النبي (صلی الله علیه و آله) امر علیا أن یکتب الى الكفار و الى النصارى و الى اليهو...». در این جا گفتگوهای پیامبر است با ابن سلام. باز در بحار (4 باب 90: 3 -92) همین گونه مسائل و گفتگوی میان آندو از اختصاص مفید آمده و نیمه نخستین آن یکی و گزیده تر و کوتاه تر از آن است.
آغاز: مسائل عبد الله بن سلام الامير المؤمنين علیه السلام. بسمله. عن ابان بان تغلب الكندي عن الباقر علیه السلام عن ابیه ع قال لما اقبل امیر المؤمنين علیه السلام من صفین قام اليه عبدالله بن سلام و قال یا امیر المؤمنين ان الله حججا في خلقه و خلفاء من ارضه استنبطهم الله علمه و استخزنهم سره و استودعم کتابه و عرفهم حکمه؛ انجام: فانا علی قول عدل مخلصا لا اله الا الله وحده لا شریك له ... و لو کره المشركون. تمت المسائل و فیها شفاء لما في الصدور و الحمدلله رب العالمي وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
این نسخه ما جز آندو تا است که در اختصاص و بحار آمده و گفتگوی همان ابن سلام است با امیر مؤمنان علی و پاسخ او است به ابن سلام و مانند آن چه که میان ابن سلام و پیامبر گذشته است؛ خط: نسخ، کا: حسینی، محمد بن عبدالحسین، تا: 1056ق؛ محشی؛ 9گ (45پ-52ر) [ف: 1525-5]
آغاز: من محمد رسول الله (صلی الله علیه و آله) الى یهود خیبر [...] و العاقبة للمتقین و السلام علی من اتبع الهدا؛ انجام: و لم ینقض مما لدیه شیء و لو أن رجلاً من أهل الجنة یصق في البحار المالحات لعد بت و لو ادنی في ذواتا.
گفتگوهای پیامبر است با ابن سلام، خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ آغاز آشفته. [عکسی ف: 1-358]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 21 شعبان 1236ق؛ 32گ (98ر-129ر)، 14 سطر (9×16)، اندازه: 14×20 سم [ف: 13-3026]
hezār mas’ale = dāstān-e 'abd-ol-lāh-e bn-e salām = masā'el-e 'abd-ol-lāh-e bn-e salām = masā'el-e ebn-e salām
هزار مسأله ای که یهودیان از پیامبر اکرم پرسیده اند و آن حضرت پاسخ داده است. عبدالله بن سلام (-43ق) قبل از مسلمان شدن بیش از هزار مسأله از تورات استخراج و آن ها را از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) سؤال نمود و حضرت به آن پاسخ دادند و پس از آن عبدالله مسلمان شد. تمامی این سؤال وجواب ها را علامه مجلسی در السماء والعالم بحارالانوار آورده است. این رساله ترجمه ای از این سؤالات و پاسخ هاست. نسخه ها با هم اختلاف زیادی دارد جز آن که برخی پرسنده را عبدالله بن سبا دانسته اند.
آغاز: بسمله الحمدلله رب ... بدان ای دوست وعزیز من که این کتاب مجموع هزار و چهار مسأله است که عبدالله بن سلام یهودی از رسول خدا محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله) سؤال کرد و آن جناب بود که انجام: گفت مرا خبرده از آتش که طعام و شراب خورد و چون فرو می برد هرگز باز نیفروزد تا قیامت گفت آن آتش تن است که طعام و شراب خورد که هر تنی را از آتش که طعام دروی نپزد...
بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ 11گ، 20 سطر، اندازه: 13×16 سم [ف مخ: 2-863]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 34گ (149- 182)، 16سطر (7×21)، اندازه: 11×23 سم [ف: 13-3144]
آغاز: ملک الموت علیه السلام بیاید و بگوید ای جان پلید بیرون آی به سوی خشم خدای، جان او بگریزد و پنهان شود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 جمادی الاول 1025ق؛ افتادگی: آغاز؛ 46گ، 16 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: -53]
آغاز: این چند مسئله ایست که نوشته شد. عبدالله گفت چون شما را یقین نیست جمعی ازین گروه با من بیایید که من هزار مسئله از وی می پرسم که این مسئله ها را از توریت و انجیل و زبور بیرو آورده ام
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 3گ (263پ-265پ حاشیه) [ف: 29/1-148]
خط: نسخ، کا: جهانی سبزواری، محمد حسین بن علی میر، تا: 1115ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7ص (219-225)، 23سطر (13/5×21)، اندازه: 16×23 سم [ف: 9-1245]
آغاز: ... المرفوع گفت بالای آن انجام: پس عبدالله گفت: صدقت یا رسول الله. همین بود مسأله های من که از تو پرسیدم. بعد از آن با آن هفتصد مرد یهود که هریک امیران لشکری بودند، کلمه گفته، از صدق و عقیده درست، مسلمان شدند...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ربیع الاول 1118ق؛ افتادگی: آغاز؛ 30گ (88ر-117ر) [ف: 1-269]
آغاز: ... مسأله: خبر کن ما را که خدای تعالی آسمان ها را از چه چیز آفریده است و از هر آسمانی تا آسمانی دیگر چند سال راه است و نام هر آسمانی چیست و ساکنان هر آسمانی کیستند و؛ انجام: گفت این سرای من است ایشان دربکوفتند پری بیرون آمد ملک را دید با قوم غلبه ایستاد و تعجب کرد گفت چه بوده است گفتند این جوان گوید که این سرای من است پری...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 42گ (17ر-58ر)، 11سطر، اندازه: 16×20 سم [ف مخ: 5-2293]
آغاز: بسمله حمدلله و الصلوة ... اما بعد بر ضمیر کیمیا اثر اخوان دینی مخفی نماند که در ایام ماضی در مالک خیبر یک جهودی بود ... اسمش عبدالله بن سلام ... و گفت یا رسول الله غرض آمدن من به مدینه آن است که هزار مسأله از شمال بپرسم؛ انجام: و به چشم وعذاب گرفتار باشند و به چشم کور باشند و تشنه باشند هرگز سیراب نشوند قوله تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 13گ، 15 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف مخ: 2-582]
آغاز: نو روز چهارشنبه آب ها و نباتات از روی زمین بر آورد و قسمت ها در چهار ... کرد و تقدیر رفت چنان چه در کلام مجید می فرماید؛ انجام: و ملک بفرمود تا منادی کردند و خلق بصحرا آمدند عبدالله را بیاوردند و برادر کردند ملک تخت
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 67گ (1پ-67پ)، 12 سطر [ف: -102]
آغاز: بسمله. نقلست از عبدالله که پرسیدم از جناب رسول خدا محمد (صلی الله علیه و آله) خبر ده مرا که آسمان ها از چیست؟ فرمود: ابن سلام آسمان اول از زمرد سبز است؛ انجام: اندر هوا پریدن گرفت و گفت دلیر بند گان اند مر خدای عز و جل را روی بر...
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 43گ، 15 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 44-120]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين، أما بعد در خبر است از ابن عباس روایت کرد که چون رسول صلی الله علیه و آله و سلم آشکار کرد؛ انجام: و حق شما را بر حق فرستاده که چهارده معصوم و گواهیمی دهم که اشهد ان لا اله الا الله و ... اللهم صلی علی محمد و آل محمد، پس هفصد مرد جهود...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 36گ (34پ-69ر)، 11سطر (7×11) [ف: 19-36]
آغاز: بسمله هذا کتاب هزار مسئله و بالله التوفيق الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه اجمعین اما بعد بدان که در خبر است حامد بن عبدالله الملك او از غنایده و حسن ذهاک؛ انجام: عبدالله گفت از آدم تا به محمد بدتر از قوم موسی نبودند و نباشند تمت
خط: نسخ، کا: احمدبن ملاهادی سر خضرانی، تا: سه شنبه ورجب 1224ق، جا: مسجد حاجی ام بهرام مرمرامک؛ جلد: تیماج، 10گ، 21سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 2-893]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و بعد این رساله ایست که فرستاد پیغمبر (صلی الله علیه و آله) بسوی یهودی های خیبر و یهودی های خیبر بردند نزد عبدالله بن سلام؛ انجام: و هفتاد جهود مسلمان گشتند از صدق درست و پیغمبر ایشان را بنواخت و خلعت را دو مهمان کرد بان بجای خودشان فرستاد و بعضی از مردم آن ها مسلمان شدند و ایمان آوردند به صدق درست تمت ... خط: نسخ، کا: ملا الله وردی بن کربلایی محمد حسن، تا: 7 ربیع الأول 1232ق؛ جلد: مقوایی، 29گ (1پ-29ر)، 16 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 38-92]
آغاز: پیغمبر آخر الزمان است جهودان چون این بشنیدند گفتند که هر چه فرمائی آن کنیم پس عبد الله مسئله ها را برگزیده و روی به مدینه نهادند پس جبرئیل بر پیغمبر (صلی الله علیه و آله) رسید و خبر داد که
هفت هزار کس؛ انجام: قرب و منزلت یافته بود اسلام مشاهده نمودند الحمدلله رب العالمين علی دین الاسلام و توفیق الايمان و الرسالة الثقلين و ولاية ائمة المعصومين صلوات الله علیه و علیهم اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ افتادگی: آغاز؛ 42گ (46ر-87ر)، 13-14 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 26-430]
آغاز: ... باب خبر کن ما را که خداوند تعالی این جهان را بچند روز آفریدست، الله الذي خلق السماوات و الأرض و ما بینهما في ستة أيام؛ انجام: پس این قصه در کتب مسطور کردند تا این ها در صنع باری تعالی عجب نیست که خدا قاهر هجده هزار عالم است
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل علوی، تا: رمضان 1244ق؛ جلد: تیماج، 133گ، اندازه: 10×17 سم [ف: 21-235]
آغاز: رسول صلی علیه و آله سلم بمدینه آمد جبرئیل؛ انجام: الطيبين الطاهرين المعصومين برحمتك یا ارحم الراحمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله حمدله اما بعد از حمد و ثنای خداوندی و درود نامعدود...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1249ق؛ 28گ (1-28)، 13 سطر (7×14)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 2-900]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد روایتیست از حامد بن عبدالله بن عبد الملك و او از عباس (رضی الله عنه) که روزی جبرائیل نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آمد؛ انجام: وقت آن آمد که منافقان و مشرکان و دشمنان خدایرا بر اندازند و وقت آن آمد که پیغمبران و ولیان را بنوازند
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1263ق؛ محشی؛ 22گ (39-60)، 28سطر (5/5×12/5)، اندازه: 8/5×16 سم [ف: 28-346]
آغاز: در خبر است از خالد بن قیس و از سوید بن عبدالله از قتاد بن حسن که چون حضرت سید انبیاء و صدر نشین قاب قوسین او ادنی
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن کربلائی جعفر کرچکانی، تا: 12 شوال 1263ق؛ 45گ، 17سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 1-102]
آغاز: اما بعد، بدان که در خبر آمده است که از حامد بن عبدالله و او از قیش بن قیش
خط: نستعلیق، کا: سردشتی، بایزید، تا: 1264ق؛ 41گ (1-14)، اندازه: 12×18 سم [نسخه پژوهی: 3-170]
آغاز: بسمله، این چند مسئله است از هزار مسئله که عبدالله بن سلام از حضرت بهتر عالم و سید ولد آدم؛ انجام: بعد از آن فروغ ایمان باید کوشید از وضو و غسل که مقدمات نماز و روزه و زكوة و جهاد که اسلام عبارتست...
سربندهای این اثر «دیگر خبرده مرا» و «مسئله دیگر»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1273ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 16ص (82- 97)، 17سطر (11×16/5)، اندازه: 17×21/5 سم [رایانه]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما راویان اخبار و ناقدان آثار چنین روایت کرده اند که چون نبوت حضرت ابوالقاسم محمد ظاهر گردید
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 6757؛ خط: نستعلیق، کا: میر قادر شاه، تا: 23 ذیقعده 1274ق؛ 51ص [عکسی ف: 6-267]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد روایت کرده اند که عبدالله جهود خیبری روزی به خدمت جناب پیغمبر آمد؛ انجام: و هر که نشده بود همه مسلمان شدند و هر سال اخراجات به مدینه فرستادند.
خط: نستعلیق، کا: خلیل، تا: 14 محرم 1322ق، به دستور حاج نجفقلی خان؛ 26گ، 12سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2-303]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -611]
آغاز: آغاز پس از خطبه عربی: از جابر بن عبدالله روایت می کند ازین قیل (؟) و روایت می کند از ابن عباس رحمه الله علیه گفت چون رسول علیه السلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 55گ، 13 سطر (8/2×14)، اندازه: 12×20 سم [ف: 1-559]
آغاز: بسمله حمدله ... اما بعد روایت است از حامد بن عبد و از قریش بن قریش ... که فرمودند چون رسول را جبرئیل آمد گفت ... نامه ای بنویس به شهر خیبر و مهتر آن جا عبدالله بن سلام که او تفسیر تورات و انجیل و زبور خوانده؛ انجام: و آن که از مادر ماند انزال مادر تندتر بود بمادر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 31گ (77ر-107ر) [ف: 5-560]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين اما بعد بدان که روایت است از حامد بن عبدالله و از قریش واز سوید بن عبدالله؛ انجام: و عبدالله بن سلام کلمه اسلام بر زبان براند و از برکت حضرت پیغمبر صلی الله علیه و سلم شرف اسلام یافت و السلام و الاكرام. خط: نسخ، کا: غلام علی بن اسلام بیگ، بی تا؛ 29گ، 12سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 8-4878]
آغاز: بسمله حمدله ... اما بعد روایت است از حامد بن عبد و از قریش بن قریش ... که فرمودند چون رسول را جبرئیل آمد گفت ... نامه ای بنویس به شهر خیبر و مهتر آن جا عبدالله بن سلام که او تفسیر تورات و انجیل و زبور خوانده؛ انجام: و آن که از مادر ماند انزال مادر تندتر بود بمادر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 6گ (202ر-207پ) [ف: 5-559]
آغاز: موجود. کوشک ها بر سر آن ها نهاده است و آن چنان؛ انجام: عربی بود، بفارسی نوشتیم تا بر خوانندگان آسان بود ... بدعای خیر یاد فرمائید.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
hezār mas’ale-ye hesāb
اشرف زاده، محسن بن ابی القاسم، ق 14 شمسی
ašraf-zāde, mohsen ebn-e abe-l-qāsem(-20c)
کتاب در سه «قسمت» تنظیم شده: قسمت 1. مشتمل بر مسائل جمع، تفریق، جمع و تفریق، ضرب، مسائل اعمال اربعه حساب، کوچک ترین مضرب مشترک، بزرگ ترین مقسوم علیه مشترک، مسائل کسر اعشاری، مسائل کسر متعارفی، مسائل جذر و کعب، مسائل متعلق به تناسب، مسائل مرابحه، اشتراک، اختلاط، تصاعد و مسائل متفرقه؛ قسمت 2. در مساحت و مقدمات هندسه که عبارتند از: سطوح، سطوح مدوره، اجسام؛ قسمت 3. در جبر و مقابله مشتمل بر: مسائل یک مجهولی، مسائل دو مجهولی و سه مجهولی، مسائل متعلق به درجه دوم، مسائل متعلق به درجه سوم، تصاعد عددی، تصاعد هندسی، لوگاریتم، اخطار و جواب های هزار مسأله حساب.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1974
آغاز: هزار مسأله حساب قسمت اول مسائل حساب بسمله، 1- مسائل جمع 1- یک مدرسه بقرار ذیل شاگرد دارد درجه ابتدایی 72 نفر درجه اول 47 نفر...؛ انجام: 1789000 تومان تقریبا تمت الكتاب ... في ليلة 26 ع 2 1338.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 66گ، 20 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 5-358]
هزار و پانصد حدیث - هزار و پانصد کلمه
hezār va pānsad kalame = hezār va pānsad hadīs
حسینی قهستانی، معصوم بن رضی، -1353 شمسی
(1974-)hoseynī qohestānī, ma‘sūm ebn-e razī
وابسته به: غوالی اللآلي؛ حسینی قهستانی، معصوم بن رضی (-1353ش)
تاریخ تأليف: 22 ربیع الاول 1382ق
مؤلف پس از فراغت از تأليف کتاب مائده آسمانی به تأليف کتابی به نام «لئالی الغوالي» پرداخته که مشتمل بوده بر کلمات قصار وارده در احادیث قدسیه، کلمات پیامبر و ائمه هدی و صدیقه کبری علیهم السلام. سپس کتاب حاضر را در ترجمه آن به فارسی نگاشته و در هر حدیث آن را از جهت سند بررسی نموده و این ترجمه را مانند نسخه اصل در پانزده اشراق و خاتمه ترتیب داده که در هر اشراق صد کلمه را متذکر شده است. این کتاب در دو جلد تأليف و جلد اول به روز دوشنبه 9 جمادی الاول 1382ق و جلد دوم به روز دوشنبه 22 ربیع الاول 1382ق به پایان رسیده است.
قائن؛ حسینی قهستانی؛ شماره نسخه: 9
آغاز: ستایش و سپاس بر ذات اقدس احدیت او را سزاست که به قدرت کامله خود کلید ماهیات امکانیه را لباس هستی در پوشیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 283گ، اندازه: 18/5×23 سم [مدرسه جعفریه زهان: ف: -119]
hezār va dvyst nosxe
طبیب، محمد علی، ق14 قمری
tabīb, mohammad ‘alī(-20c)
از زبان فرانسه به فارسی ترجمه شده و مؤلف آن باید همان محمد علی حاجی آقاء طبیب نویسنده همین نسخه باشد.
[فهرستواره منزوی 3766/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8416
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاجی آقا طبیب، محمد علی، تا: پنج شنبه 19 رمضان 1308ق؛ جلد: مقوا، 553ص، 13 سطر (10×16)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 17-131]
hezār va yek šab = alf leyla va leyla
طسوجی تبریزی، عبداللطیف، ق13 قمری
tassūjī tabrīzī, “abd-ol-latīf(-19c)
به امر: بهمن میرزای قاجار
تاریخ تأليف: 1295ق
متن از افسانه های بنام عربی است؛ سروده های فارسی مندرج در این ترجمه از سروش اصفهانی می باشد.
آغاز: الحمدلله الذي جعل سیر المضامين عبرة لمن اعتبر و تذكرة
لمن اراد ان یذکر و الصلوة و السلام علی خیر البشر و آله شفعاء المحشر چنین گوید که یکی از ملوک آل ساسان پادشاهی جزایر هند و چین داشت او را دو پسر بود دلیر و دانشمند.
چاپ: مشار فارسی 5486 (نشانی 15 چاپ)
[الذريعه 294/2 و 220/25؛ نسخه های منزوی 3659/5؛ فهرست فارسی مشار 476/1؛ فهرستواره منزوی 495/1]
آغاز: تشکر کرد و بفرمود تا او را بدایگان سپردند تا وی را به صد هزار ناز و نیاز چون یک ساله شده چنان شده که...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 276گ، 16سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 2-48]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1142عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-420]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 512ص، 28 سطر، اندازه: 21/5×35/5 سم [ف: 21-13]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت آن دریاست که چون موسی با عصای خود بزد دریا منشق شد و آفتاب برو تایید دیگر تا قیامت بدان جا نخواهد تابید چون قصه بدینجا رسید بامدادش و شهرزاد لب از داستان فرو بست چون.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ جلد: تیماج، 179گ، 30سطر، اندازه: 19/5×33/5 سم [ف: 25-86]
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی خوشنویس، تا: 1261ق، جا: تبریز؛ چاپ سنگی. [فیلمها ف: 3-99]
جلد 2 الف لیل و لیله؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد امین سرابی، تا: 1261ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 504 ص، 38سطر، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 21-13]
hezār va yek mas’ale
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... در خبر است از جابر بن عبدالله که او روایت می کند از ... و او روایت می کند از ابن عباس...
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1225ق؛ 52گ، 14 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: -214]
آغاز: بسمله. حمدله ... در خبر است از حضرت سید کائنات محمد مصطفی که روزی در مسجد نشسته بود؛ انجام: بادین درست باز گشتند
حدیث های نبوی است؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی، تا: 11محرم 1221ق، جا: خبوشان؛ جلد: تیماج، 15گ (90پ-104پ) [ف: 10-1682]
hezār va yek nām-e bārī-ta‘ālā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28189
آغاز: بسمله. اما بعد بدان وفقك الله تعالی که اسماء حسنی الهي عز شانه و تقدست اسماوة هزار و یک نام؛ انجام: فریادرس فریاد خواهان تمت اسماء الاعظم بعون الملك الكريم الاكرم و الله اعلم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
hezār va yek nām-e bārī-ta‘ālā
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1296/17
آغاز: بسمله. ما في الآحاد: ابد 7 ما في العشرات: هو 11، احد 13، وهاب 14 ... ما في المآت: ق 100، ملیک 101؛ انجام: غفور 1206، ظاهر 1106، غنی 1060، مغنی 1100، مغیث 1550، تمت الاسماء المقدسة
نسخه اصل: کتابخانه آیت الله گلپایگانی، شماره 48 (جدید 156/19)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3 ص (65-67)، 19-30 سطر [عکسی ف: 3-665]
hezār va yek nām-e xodā= asmā’-ol hosnā
جفری رومی، علی، قرن 10 قمری
jafrī rūmī, ‘alī(-16c)
در جدول، در دیباچه داستان محمود غزنوی در این باره آمده است. از سید علی جفری، حکیم رومی (دیباچه). وی بی گمان همان مؤلف رساله در معرفت کره در 908ق /1502م (مشترک 300/1 ) و رساله در جفر (همان 330/1) و چند کار دیگر در همین زمینه هاست (همان 378/1). نامبوب. بایستی در 911ق به پایان رسیده باشد. (احمد منزوی)
آغاز: فایده در بیان خواص و آثار هزار و یک نام حضرت باری ... اما بعد، ...، چنین گوید بنده ... سید علی جفری حکیم رومی انجام: «جفری» رقم هزار و یک نام ** در نهصد و یازده شد اتمام. تمت بعون الله و حسن توفیقه، و الصلاة و السلام علی...
[فهرستواره 479/7]
آغاز: برابر؛ انجام: غیاث المستغيثين: فریاد رس فریاد خواهان...
در فهرست با عنوان «سر اسماء الله» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 13گ (148-160)، 19 سطر (9×16)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 3-920]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2514/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-708]
کا: تمرودی، فتح علی، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 9ش 2-29]
آغاز: الحمدلله الذ تختص به الاسماء الحسني و الصفات العليا ... بدان وفقك الله، که اسماء حسنی الهي هزار ... بسمله. اما بعد، چنین گوید سید حسین جعفری رومی، که در خدمت اولیا و اصفیا بوده؛ انجام: از شیخ محیی الدين اعرابی نقل است، که عدد حروف نام خود به حساب جمل بگیرند ... و آن اسماء الله نسب به حال او اسم اعظم است.
در دیباچه این نسخه نام مؤلف سید حسین جعفری رومی آمده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 21گ (165پ-185پ)، 15 سطر، اندازه: 7/5×14 سم [ف: 3-344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (38ر-38پ) [ف: 1-269]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... بدان اسعدك الله في الدارين که فقیر حقیر علی جفری که در خدمت سالکان و عارفان بوده
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-159]
hezār va yek nām-e xodā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3050/2
نام ها است با شماره برخی از آن ها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 6گ (11-16)، 11سطر (9×16/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 10-1994]
hazlīyāt
ملا دوپیازه، ق 12 قمری
mollā dopīyāze(-18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2675/2
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی شیرازی، تا: 1264-1294ق؛ ص (-7) [ف: 8-438؛ فهرست رایانه ای ج 4-1095]
hazlīyāt = nā’ebīyye = māhūr= kodār-e māhūr
سید نصرالله، قرن 13 قمری
seyyed nasr-ol-lāh(-19c)
رساله ای است عرفانی و رمزی با بیانی هزل گونه، دارای بیست و هفت «دره» و هر دره در بیست و هفت «شکاف»؛ که در نسخه های موجود فقطدره نخست آمده؛ فهرست رساله آن گونه که در پایان نسخه آمده چنین می باشد: شکاف 1. ذکر مقامات سلوک نائبیه؛ 2. صفات نشأتين؛ 3 یا 5. در تحقیق معنی دین؛ 4 یا 7. در نکوهش صفات حمیده؛ 5 یا 9. در حقیقت توحید؛ 6 یا 11. در صراط و میزان؛ 7 یا 13. در نشان بی نشان و کیفیت امکان رؤيت؛ 8 یا 15. در نسب ولی و انقسام خلایق؛ 9 یا 17. در تعداد طوایف جنبندگان؛ 10 یا 19. توکل؛ 11 یا 21. ذکر و فکر؛ 12 یا 23. برهان عدل؛ 13 یا 25. اسم اعظم؛ 14 یا 27. شراب و کیفیت آن. در الذريعه و فهرست نسخه های خطی فارسی به عنوان هزلیات و در نسخه مرعشی به عنوان نائبیه، ماهور و کدار ماهور، آمده است، در الذريعة نیز چنین آمده: «هزلیات نصر الله کلها في مصطلحات سلاق الجبال»، مقالات نائب با دهلپوز و قصه گرمابه و بنگی یا کدار ماهور منظوم . (سید محمود مرعشی)
آغاز: یا من البسنا لباس الكفر و النفاق ... پس ابراز براز شقاء مبرز عهد را ... دانسته باید که این سطور ماهوریست در او 27 دره منظور نخستین را با قدم تقریر پیمایش رود. بای را نگاشتن نیاورد دره اول بر 27 شکاف محتوی ... مصدر به کریوه و ختم به گذاری شد
[الذريعة 221/25؛ فهرست نسخه های خطی فارسی 3652/5]
آغاز: برابر؛ انجام: پایه چون خورشید سایه در هر بلندی و پستی. همان دره یکم را دارد و در آن یک کریوه و 27 شکاف و یک گذار است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 23گ، 14 سطر (8/5×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5-759]
آغاز: برابر؛ انجام: بس کنیم آزرده شد حلق از فراق ** لب فرو بندیم باقی و الخناق
فقط دره نخست را دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالباقی بن صدرالدین محمد بن أبو تراب، فیضی کاشانی، تا: 1261ق؛ ترقیمه: مجدول، کاتب، از نوادگان فیض کاشانی است؛ 14گ (60-73)، 18-17 سطر مورب، اندازه: 8×13 سم [ف: 34-103]
hazlīyāt
دانش تفرشی، محمد تقی بن حسین، 1287؟ - 1366 قمری
(1870-1947)dāneš-e tafrešī, mohammad taqī ebn-e hoseyn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9345/9
کاتب = مؤلف، تا: 25رمضان 1351ق؛ جلد: مقوایی، 3ص (62-64)، اندازه: 15/3×23 سم [ف: 7-822]
hazlīyāt
ناشناخته:
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8-67]
آغاز: قال السعدي الزمني بعض ابناء الملوك ان اصنف لهم كتاباً في اللغو علی طریق السوزني؛ انجام: مردان نه به خویشتن سپردند این رهلاحول ولاقوة الا باللهتمت بالخیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: روغنی مذهب، مجدول، درون کتیبه غزلی از حافظ نوشته شده با تاریخ: «در یوم چهارشنبه هشتم شهر جمادی الاخرى مطابق اودئیل في سنة 1257»، 5گ (198ر-202پ)، اندازه: 16×28/5 سم [ف: 20-474]
آغاز: با مطلع: زمین به حیله است ای رو و ریش گواه ** شغال بوده ترا مادر و پدر روباه
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 3گ (151-153)، اندازه: 5/5×25سم [رشت و همدان: ف: -1202]
hazlīyāt-e navāyī = masnavī-ye navāyī
از: نوایی (؟). مثنوی ای است هزل آمیز با عنوان «از هزلیات نوائی» که مشخص نشد کدام یک از نوایی های مذکور در فرهنگ سخنوران می تواند باشد. اما هر چه هست منظور امیر علیشیر نیست که در شعرهای ترکی خود «نوایی» و در اشعار فارسی «فنایی» تخلص می کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8173/29
آغاز: عربی در میان مکه و شام ** کسب اسباب می نمود مدام / بهر تحصیل مال و جاه و هنر ** از حضر رخت بست سوی سفر ...؛ انجام: ای نوایی تو نیز چون بروی ** بهر نان مدح شیخ کس نشوی
خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ دارای رکابه؛ جلد: تیماج، 2 ص (49-50)، اندازه: 13/4×21 سم [ف: 27/1-326]
heždah hezār ‘ālam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/222
به نقل از کشکول شیخ بهائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (479 -همان) [مختصر ف: -117]
hastī
یک رشته نگارشی است در معارف و سلوک و بیان مراتب سه گانه وجود و مراتب چهارگانه تعین انسان که به خامه نغز نگاشته از نسخه استفاده می شود که مؤلف آن از عرفاء و ادباء قرن نهم به بعد است.
آغاز: رساله در هستی. تیمنا بذکر القلم. هستی جنائک هست هست و نیستی را بگرد سرا پرده او راه نیست شرف آن کس را که هستی چنان چه هست بشناخت
انجام: بالاتر ازین سخن سخن نیست.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیمی است؛ واقف: نائینی؛ 7گ، 12سطر [ف: 6-429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: رضا خان نائینی، 15 مرداد 1311؛ جلد: مقوا [الفبائي: -611]
hastī-ye haqīdī va xīyālī
نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(-13c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 405/14
آغاز: بسمله و حمد. اما بعد. این نور نامحدود و نامتناهی؛ انجام: از روی تناسب نه از روی تناسخ این همه راست باشد. و الله اعلم بالصواب.
خط: تعلیق، کا: بیوک آبادی همدانی، احمد بن عبدالعلی بیک، تا: زمستان 1283ق؛ 2گ (122پ-123پ) [ف: 3-446]
hašt bāb
قاجار، موسی خان، ق13 قمری
qājār, mūsā xān(-19c)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1211-1250ق)
در هشت «باب»: 1. وحدانیت، 2. معجزات، 3. بهشت و دوزخ، 4. اخلاق حسنه، 5. سخاوت، 6. آداب ملوک، 7. عجایبات، 8. لطایف.
آغاز: حمد و ثنایی که حامدین صوامع را ورد زبان
انجام: فرمان برداران آن حضرت بوده باشد
[فهرستواره منزوی 696/6 و 1096/8]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2312
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 66گ، 14سطر، اندازه: 14/6×21/6 سم [ف: 4-848]
hašt bāb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4586/5
در اخلاق و ادب؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 15 سطر، اندازه: 9/7×18/6 سم [ف: 7-436]
hašt band (marsīye)
میرزا محمد علی بن میرزا غیاث الدين علی
mīrzā mohammad ‘alī ebn-e mīrzā qīyās-od-dīn ‘alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29700
آغاز: مرثیه من کلام مرحوم مغفور حبیب حاجی میرزا محمد علی ... در خاک وحشتیست نرهید روزگار؛ انجام: عاقل ره نجات ز دنیا و آخرت جست آن که بر حین و بر اولاد او گریست.
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
hašt behešt = bahrāmīye
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 – 725 قمری
(1254-1326)amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd
تاریخ تأليف: 701 ق
پنجمین مثنوی از «پنج گنج» اوست در داستان بهرام گور، در برابر «هفت گنبد» نظامی، در 3350 بیت ساخته و در آن از نظام اولیاء وعلاء الدين محمد شاه ستایش کرده است.
آغاز: ای گشاینده خزانه جود ** نقش پیوند کارگاه وجود. / کو کب آرای آسان بلند ** هم زمین سای و هم فلک پیوند
چاپ: هند، لکنو، نول کشور، 1290 قمری
[نسخه های منزوی 3308/4؛ الذريعة 338/19 و 293: 9]
کا: اسلامی، روح الله بن علی، تا: 714ق؛ 192ص (571-762) [ف: 3-164]
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 863ق؛ کاتب این نسخه سلطانعلی مشهور نیست بلکه سلطانعلی کاتب اصفهانی است که هر دو در یک عصر می زیستند، با 17 مجلس مینیاتور آب و رنگ بسیار عالی، مجدول، با چهار سرلوح مذهب مرصع بسیار عالی سبک کار شیراز، مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم ساغری مذهب، اندازه: 14×22/3 سم [ف: 3-35]
خط: نستعلیق، کا: قطب شیرازی، تا: 894ق؛ مجدول، دارای 6سر لوح و 9 سرفصل مذهب مرصع ممتاز، مجدول؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله محمد رضا حسینی، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ اندازه: 16×24 سم [ف: 3-41]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ چهارستونی، در «پنج گنج»؛ 27گ (87ر-113پ) [ف: 3-344]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: حسین بن هدایت الله محمد رضا حسینی، مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار؛ اندازه: 18×25 سم [ف: 3-39]
آغاز: برابر؛ انجام: یا رب او چون ز پنج نامه من ** برد بیرون خطا از خانه من / نامه او که حرز جانش باد ** تا قیامت خط امانش باد خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 48گ (165پ-212ر)، 18 سطر (10/5×17/5)، اندازه: 17×26/5سم [ف: 20-26]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای یک سرلوح، با هفت مجلس نقاشی ظریف چینی، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: خان بالغ، 126ص، 13 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 2-520]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [سنا: ف: 2-250]
احتمالاً همان نسخه بالا؛ خط: نستعلیق، کا: استر آبادی، محمد حسین، تا: قرن 10 [نشریه: 7-109]
انجام: نامه او که حرز جانش باد ** در قیامت خط امانش باد
خط: نستعلیق، کا: هروی، محمد سعید بن مسعود، تا: 9 ربیع الاول 972ق، جا: کلکنده، برای ابراهیم قطب شاه؛ مجدول، مذهب؛ مهر: مشیرالسلطنه 1322، فتحای نائینی ابن غیاث الدين 1012، حسن بن احمد 1207، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ تملک: محمد محسن دیوانه ابن نظام دیوانه المخاطب به سربیابان مهر «بنده شاه محمد محسن سنه 1004»، تملک: محمد علی میرزا دولتشاه فرزند فتحعلیشاه قاجار در 1215 قبا مهر «ز فتح علی شد چو حق منجلی ** مه برج شاهی محمد علی»؛ اندازه: 21×30سم [ف: 3-29]
آغاز: برابر
کا: شیر محمد، تا: پنج شنبه 27 ربیع الاول 994ق [ف: 26-295]
آغاز: برابر
نسخه مشوش و عنوان ها سفید مانده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در چهار ستون؛ 15گ (1ر-15پ)، اندازه: 16/2×24/6 سم [ف: 7-486]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 229ص، 15 سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -56]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری نشریه: [7-544]
آغاز: برابر؛ انجام: نامه او که حرز جانش باد ** در قیامت خط امانش باد
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1014ق، جلد: تیماج مذهب، 66گ (288پ-353پ)، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-231]
آغاز: ... لامی توصید اژدهاست بپای ** که خدایان خود بغیر خدای؛ انجام: خاص گر دانش در دل همه کس ** هم برین نکته ختم کردم بس...
خط: نستعلیق، کا: قلی بن حسین، تا: غ م =1041ق؛ کاغذ: سمرقندی، 114گ، 15سطر، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 3-1416]
خط: نستعلیق، کا: دارابی، محمد شاه، تا: 1052ق؛ دارای پنج سرلوح مذهب مرصع عالی به سبک کار شیراز، مجدول؛ مهر: ناصرالدین شاه، فتحعلیشاه قاجار، کتابخانه علیه دولت ایران 1329؛ کاغذ: سمرقندی، اندازه: 17/5×28/5 سم [ف: 3-33]
بی کا، تا: 1052ق؛ 76ص (1-76) [ف: 3-165]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1064ق؛ مجدول، با سرلوح، 21 سرفصل مذهب؛ با یادداشت: «کلیات امیر خسرو دهلوی قطع بزرگ با سایر صفاین نسخ 1064 داخل عرض خزانه عامره شد»؛ مهر: عبده احمد، علی بن ابیطالب - محمود، حسین بن هدایت الله، محمد رضا حسینی، مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار؛ اندازه: 18×30 سم [ف: 3-52]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 607 (گنج، 1862/3؛ مشترک 331/7)؛ خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالکریم بدخشی، تا: غره رجب 1067ق؛ 232 ص (1-232) [عکسی ف: 2-298]
آغاز: برابر؛ انجام: یک شب از جام باده مست و خراب ** خفته بود اندرون جامه خواب...
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 8 رمضان 1070ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: چرم، 65ص (2-66)، 23 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 40/3-255]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [آستانه قم: -185]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 100ص، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16-719]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 114گ، 14سطر (8×18)، اندازه: 13×22 سم [ف: 15-4208]
آغاز: برابر؛ انجام: که وزین روزه آهوی نگداشت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 19 جمادی الثاني 1137ق؛ این نسخه گویا در هند یا ترکیه نوشته شده؛ 232 ص، 13 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-147]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که خاند دعا طمع دارم ** زان که من بنده گنه دارم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 ربیع الثاني 1173ق؛ جلد: تیماج، 106گ، 12-16 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 8-4879]
آغاز: برابر؛ انجام: نامه او [که] حرز جانش باد ** در قیامت [خط] امانش باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1216ق؛ مصحح، محشی؛ 132گ، 13سطر (9×14)، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 40-449]
آغاز: برابر؛ انجام: جلوه ده به چشم بینایان، که دلو دیده را بود شایان، خاص گر دانش در دل همه کس، همبرین نکته ختم کردم و بس، تمت تمام شد کتاب هشت بهشت تصنیف حضرت امیر خسرو
بی کا، بی تا [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: خواجه میر بن شمس الدين محمد منشی استر آبادی، بی تا؛ 87ص (85-171)، 21سطر (9×15)، اندازه: 17×25 سم [سنا: ف: 1-252]
آغاز: برابر؛ انجام: چون فروشد درو کمان اندیش * از کمانش فروشد اندر خویش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 121ص (284-404)، 20 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 2-101]
hašt behešt = al-mavāheb-or rahmānīyye fī zekr-el xalā’ef-el ‘osmānīya = as-sefāt-ol samānīya fī zekr-el xolafā’ va-l qayāsera-tel ‘osmānīya
بدلیسی، ادریس بن حسام الدين علی، - 930؟ قمری
(1524-)bedlīsī, edrīs ebn-e hosām-od-dīn ‘alī
اهدا به: سلطان بایزید بن محمد خان (886-918ق)
تاریخ تأليف: 908ق-919ق
تاریخ احوال و غزوات و فتوحات هشت تن از سلاطین آل عثمان، تأليف و نگارش ادریس بن حسام الدين بدلیسی منشی یعقوب بیک از شاهزادگان آق قویونلو، شامل هشت کتاب. مؤلف در چند جا کتاب را «الصفات الثمانية في ذکر القياصرة العثمانية» نامیده و در سال 908ق به حکم سلطان بایزید خان به تأليف آن اقدام نموده: «او امر نازل از آسمان خلافت ربانی بدین فقیر حقیر رسانیدند که جهة توضیح اخبار و تصحیح احوال و آثار این خاندان بزرگوار ... تا این زمان بسطت بساط عدل و احسان که در سنه ثمان و تسعمائة است تأليفي بلاغت اسلوب ... ترتیب و تنظیم باید نمود». (یوسف اعتصامی)
از آغاز کار این دودمان از عثمان تا عصر بایزید (912) است. پسرش ابوالفضل محمد دفتری برای آن ذیل هشت بهشت یا سلیمان نامه نگاشته و در سال 974 آن را کامل ساخته و سرگذشت سلطان سلیم را در آن آورده است. عبدالباقی سعدی کتاب را به دستور سلطان محمود در 1146 ق به ترکی برگرداند.
آغاز: تبارک الذي بیده الملك ... ای سلطان ملک لم یزل و مالك ملك لایزال وی پادشاه علام پناه کشور رحمت و افضال
[الذريعه 222/25؛ مشترک پاکستان 657/10؛ اصل نسخه که به خط خود مؤلف نوشته شده در کتابخانه سلیمانیه ترکیه (قسمت اسد افندی) موجود است، نسخه ای از فتوکپی خط مؤلف باصفهان نزد آقای دکتر قره داغی یافت می شود]
آغاز: میمنه میمنت آثار و میسره مبشر الاسماء از کتیبه هفتم کتاب هشت بهشت روحانی در ذکر فتوحات و واقعات سلطانی با ملوک کافری (کتیبه هفتم)؛ انجام: و دوام تأييد الدين ایمانا و تصديقاً ئو في هذه البلوي دلیل بانها ** لموت البرايا قاصد و برید خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ در پشت جلد نوشته شده: موافق کتاب رجال در بلو فرانسوی، مؤلف تاریخ هشت بهشت ادریس طالبی است که تا کتیبه هفتم را نوشته و کتیبه هشتم را ابوالفضل محمد دفتری پسر ادریس نوشته است؛ تملک: علی قلی میرزا در 1270، محمد صفی پدر محمد شفیعدر 1246 به پسرش بخشیده و علی محمد بدان گواهی داده؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 222گ، 17 سطر (8×16)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 5-860]
کا: محمد بن بلال، تا: 28 ربیع الاول 968ق [نشریه: 4-323]
آغاز: او مضت من ذکر بسم الله الرحمن الرحيم ** من لسانی لمعه ادت الى النهج القويم؛ انجام: در بساط سعادت و اقبال ** با دفاین بمنتهای کمال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 977ق؛ 329ص، 19سطر (15×21)، اندازه: 11×28 سم [ف: -44]
بی کا، تا: 977ق [نشریه: 5-318]
آغاز: او مصنت من ذکر بسم الله الرحمن الرحيم ** من لسانی المعه اومت الى النهج القويم / افتتاح از لفظ بسم الله الرحمن الرحيم ** رهنمای ملکی معنی گشت و مصباح حکیم ... کتیبه اول از کتاب الثمانيه کتاب هشت بهشت و این دفتر نخستین است از کتاب الصفات الثمانية في ذکر القياصره العثمانيه در ذکر اخبار و آثار قیصر اول اسلام ابوالمجاهدین عثمان بیک جنت مقام؛ انجام: داستان بیست و چهارم در ذکر حلول وقت جهت اجابت سلطان کشور مراد در جواب ندای اجیبو داعی الله و کیفیت انتقال سلطان بجولانگاه انالله ... تمت الكتاب بعون الملك الوهاب في تاریخ اوائل شهر رجب المرجب سنه احدی و تسعین و تسعمائه کاتب العبد السلطاني مظفر علی شروانی.
خط: نستعلیق، کا: مظفر علی شروانی، تا: 991ق؛ مجدول؛ در سرآغاز هر جلد (فصل) قصیده ای در مدیح سلطان مورد بحث سروده شده؛ تملک: میرزا ابوالقاسم نصیری مجلس نویس، میرزا محمد حسین مستوفی قراباغ، عبدالحمید نصیری طوسی در 1122؛ 833ص، 23 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 5-299]
آغاز: هست بسم الله الرحمن الرحيم ** منبر حمد خداوند کریم؛ انجام: ولیس علی امر الاله جلید ** و في هذه البلوي دلیل بأنها شامل کتبیه های هفتم و هشتم کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 272گ، 19 سطر، اندازه: 23×29سم [ف: 30-212]
«داستان دوم از فتوحات میسره مبشره سلطانی در ذکر عزیمت همایون سلطان» را دارد و می رسد به «داستان بیست و سوم از «واقعات میسره مبشره در بیان بعضی مقدمات» سپس «خاتمه کتیبه در اخبار و آثار جهانبانی آن خسرو سلاطین روزگار و ذکر تاریخ کیفیت ارتحال سلطان»، آخرین تاریخ در نسخه 886 و باید کتیبه هفتم باشد و تاریخ محمد (فاتح) دوم (855-886) که 29 داستان دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 2-134]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 180ص، 24 سطر (6×17)، اندازه: 12×25 سم [سنا: ف: 1-132]
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن کاتب، تا: 20 جمادی الاول 1001ق، با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی [نشریه: 3-50]
آغاز: جمیع ابدان اکوان و صحت مزاج این رئیس اعضای عالم بنور روحانیت اوست از مصباح توحید و ایقان؛ انجام: بستان چو شاخ جوان پروری بوقت ثمر از برش برخوری چون تمام ارباب جلدهای هفتم و هشتم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1062ق، جا: نخجوان؛ افتادگی: آغاز و انجام (در تطبیق با نسخه های شماره 5-6964 و 5-11121، نسخه حاضر حدودا 45 برگ از آغاز و 10 برگی از انجام افتادگی دارد)؛ مجدول، مصحح؛ خریداری از مشیری [رایانه]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 14 جمادی الاول 1072ق؛ 325گ، 23 سطر (9×20)، اندازه: 17×29 سم [ف: 16-48]
آغاز: اما میمنه آثار و میسره میسره الاسار از کتیبه هفتم کتاب هشت بهشت روحانی در ذکر فتوحات و واقعات سلطانی ملوک کافرین و سلاطین مقید بدین سلمانی؛ انجام: در سلک خلفا و ائمه هدی علیه السلام مقرر است قال سید البشر تموت البرايا قاید و تردید و الله اعلم بالصواب.
جلد هفتم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم ابن عزیز بیک بسرور، تا: 1075ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 232 ص، 21سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 10-1561]
کتاب پنجم و ششم، شرح وقایع سلطان محمد و سلطان مراد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1079ق [نشریه: 13-442]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن جرفاد قانی و محمد نصیر بن شمس الدين، تا: 1080-1088ق؛ 439گ، 29 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 2-156]
خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم بن محمد قلی زنوزی، تا: 17 جمادی الثاني 1084ق؛ جلد: تیماج مذهب، 574گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×28 سم [ف: 28-247]
آغاز: برابر؛ انجام: بر گریز موسم پائیز نه آن بود که از
خط: نسخ، کا: محمد صادق مستوفی، تا: 1084ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: -611]
دارای هفت کتیبه است که کتیبه هشتم را ندارد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1084 ق [ف: -203]
آغاز: ... از رقوم آثار و اخبارند لیکن از بركاة انفاس عیسوی دم اقلامی است ... ذکر بواعث و شروع بتأليف و کیفیت تضمین؛ انجام: و مکالمات ایشان در مقدمه کتاب و کتایب اخبار بلاغت نصاب و خلف جای نشین سلطان مجاهدان اعنی محمد خصال در عقب این کتاب اخبال حقیقت مال ایراد خواهد یافت خاتمت مقال باین منوال اختصار نمود.
شامل مقدمه و چهار کتیبه اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن محمد شفیع، تا: 1087ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، 303گ، 303سطر (11×20/5)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 509-41]
آغاز: برابر؛ انجام: خاکش ز شکوه و تابناکی ** حاجتگه خلق شده ز پاکی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ذیحجه 1088ق؛ تملک: محسن بن عبد الله میر آخور به تاریخ ربیع الثاني 1278 که میرزا محمد تقی مستوفی نوری هنگام شکار در قریه کن طهران در رکاب ناصرالدین شاه قاجار به او هدیه کرده؛ مهر: «محمد حسین الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 348گ، 19 سطر، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 12-178]
جلد هفتم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 22 جمادی الثاني 1089ق، جا: اصفهان؛ 211گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 87-1]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 483
همان نسخه بالا [نشریه: 11-922]
آغاز: چو قلع قلعه دشمن شد آهنگ ** به همت بر کنم کوهی پر از سنگ
جلد هفتم؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد عبد الله، تا: ذیحجه 1090ق؛ افتادگی: آغاز؛ 178گ، 15سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1-88]
آغاز: کنیه ششم: بسمله و به نستعین: ابتدائی صار بسم الله الرحمن الرحيم ** و المرادي ههنا ذکر لهخطب عظیم ... کنیه هفتم: هست بسم الله الرحمن الرحيم ** منبر حمد خداوند کریم ...؛ انجام: کنیه ششم: .. اقدام بختمات و اقامت قواعد دعوات چنان چه لایق همت چنان پادشاهی رفیع القدر باشد بتقدیم رسانیدند...
کنیه هفتم: ... و رحمت رحمن بر مرقد مقدس آن خسرو مجاهدان دعا و سؤال نموده باشد البته آن ادعیه صالحه قرین قبول و اجابت خواهد بود...
فقط شامل کتیبه ششم و هفتم از هشت کتیبه؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1092ق؛ اهدایی: حسین نخجوانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 332گ، 12سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 3-1416]
خط: نستعلیق، کا: حسینی بروجردی، محمد بن محمد تقی، تا: ذیقعده 1092ق، جا: اصفهان، به دستور میرزا محمد زکی؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: محمدرضا، محمد حسین، محمد باقر العلوم؛ جلد: تیماج، 139گ، 21سطر (10×20)، اندازه: 16×28 سم [سنا: ف: 1-397]
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن یقین علی مراغی، تا: 1096 ق، برای میرزا محمد صالح وزیر ایل مقدم؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تملک: فرهاد میرزا در 1290؛ 182گ، 20 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 4-849]
از کتیبه هفتم آغاز می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1098ق؛ 250گ، 15سطر، اندازه: 17/7×27/4 سم [ف: 4-849]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، جا: لندن؛ 714گ، 21سطر (11/5×22)، اندازه: 19/5×33/5سم [ف: 15-4200]
آغاز: هست بسم الله الرحمن الرحيم ** مخزن اسرار قرآن حیکم؛ انجام: در اندیشه ضبط ملک و دینبجلوس همایون سلطانی انجمن جمعیت و اتفاق ملتئم گردانیدند. و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
جلد پنجم از مجلدات هشتگانه هشت بهشت است در تاریخ آل عثمان هر دفتر مخصوص یکنفر، و این دفتر مشتمل است بر وقایع و سوانح دوران سلطان محمد ثانی مشهور به فاتح (855-886ق)؛ خط: نستعلیق تحریری عثمانی، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 195گ، 20سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/7×29/3 سم [ف: 7-181]
آغاز: گفتار اول در ذکر باعث و بانی آن بنای عالی مبانی چنین گفت آن سخن گوی کهن زاد ** که بودش داستان های کهن یاد که در فضای ممالک رومی و جزایر یونانی که در میان و کنار خلیج فرنگی؛ انجام: وسعت عرصه بنا اليوم کعبه قوافل دعا و ثنا و قبله رواحل افاضل و اماثل ممالک دنیا شد 8- صفر 1140 در کشیکخانه خزانه صبحی مسوده نموده احمد غلام اسیر محنت و بلادنیا...
بخشی از آن؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ جلد: تیماج، 4ص (376-373)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10- 1370]
آغاز: بر حسب امر و اشارت همان لحظه علوان؛ انجام: در اندیشه ضبطمک دین بجلوس همایون سلطانی انجمن ... الصلوات و اکمل التحيات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1168ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -611]
آغاز: بسمله، اما میمنه آثار و میسره الأسمار از؛ انجام: و في هذه انبلوی دلیل بانما ** لموت البرايا قائدو پرید.
جلد هفتم کتاب هشت بهشت است از حوادث بین سال های 855 و 900ق؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن محمد مهیائی، تا: 1178ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، 132ص (1-132)، 17سطر (9×18)، اندازه: 15×26 سم [ف: 6-6]
آغاز: ... بی اجتماع شرایط و ارتفاع ممانع ممنوع است و اليوم رفع مانع را همگی اسباب قدرت بحمدالله مقدور و مجموع؛ انجام: «و في هذه البلوي دلیل بانها لموت البرايا قاید.
گویا بخشی از کتیبه هفتم می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح، محشی؛ یادداشت آقا حسن بن آقا شیخ عبدالله؛ مهر: «عبده گرگین» (بیضوی)، «هاشم الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 202گ، 19 سطر (7×17)، اندازه: 13/5×24/5 سم [ف: 38-709]
انجام: و توالی الطاف و رحمت رحمن بر مرقد مقدس آن خسرو مجاهدان دعا و سؤال...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: صفائی خوانساری (سید مصطفی) به تاریخ 1374 با مهر: «مصطفی الحسيني» (بیضوی)؛ 420گ، 25 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 14-107]
آغاز: و جنده مرن رشته مدید اصول ارکان؛ انجام: بتائید الدين ... و تصد قاتم ... من تواریخ العثمانيه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -611]
آغاز: اما میمنه میمنت آثار و میسره ... از کتبه هفتم کتاب هشت بهشت روحانی در ذکر فتوحات واقعات سلطانی با انجام: اصحی الامر الله تعنو رقابنا و لیس علی الأمر الا حلیه وفی هداه البلوي دلیل بانها لموت البرايا قاید و پرید تم
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، تملک: علیقلی اعتضاد السلطنه به تاریخ 1261ق؛ متن آن ناقص است؛ کاغذ: اصفهانی، 192گ، 17سطر (6/8×16/3)، اندازه: 1373×24/5 سم [رایانه]
نسخه اصل: بایگانی دولتی زاگرب یوگسلاوی ش 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 521گ [فیلمها ف: 1-273]
آغاز: برابر؛ انجام: اخر الكتاب السابع في شرح اخبار السلطان محمد خان بن مرادخان من تاریخ آل عثمان...
خط: نستعلیق تحریری، کا: شهاب الدين محمد خراسانی، بی تا؛ مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: بغدادی، جلد: چرم منقش، 1140ص، 25 سطر، اندازه: 24×38 سم [ف: 5-296]
آغاز: برابر
جلد هفتم کتاب در حالات محمد دوم عثمانی می باشد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 207گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 4-25]
آغاز: این مقال بلیغ النظام آن که چون سلطان اسلام بعد از جنگ مصاف و گرفتاری؛ انجام: بادیه پیش و کوهسار از پس بادش از نامه بر گشاده نفس
احتمالاً قسمت هایی از کتیبه اول و سوم و ششم از کتاب هشتم؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، دارای سرلوح، مجدول؛ مهر: «محمد رضی شیخ الاسلام»، «الراجي ... محمد شریف حسینی»؛ کاغذ: اصفهانی، 193گ، 23 سطر (12/5×27)، اندازه: 20×33 سم [ف: -169]
hašt behešt = qambar nāme
عزلتی خلخالی، ادهم، -1052 قمری
(1643-)ozlatī xalxālī, adham‘
دیباچه ای منثور برهفت بند منظوم حسن کاشی ساز آملی معروف به حسن کاشی نوشته و نام آن را «هشت بهشت» یا «قنبر نامه» نهاده است. انگیزه وی در این کار اعتراض یکی از ابناء زمان بر این بیت مولانا حسن بوده که گفته است: «روح قدسی پاسبان بر آستان قنبرت ** عرش دهلیز سرایت یا امیر المؤمنين».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5023
آغاز: بسمله ... الحمدللهالعلى الولى الخفى الجلى ذاته لذاته بذاته؛ انجام: هم چنان آمده است نه آن که ایشان بتکلف مرتکب آن شده اند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، تحریر در شش خانه؛ واقف: نائینی؛ 7گ، ابعاد متن: 18/3×35/5، اندازه: 43/5×26 سم [ف: 7-889]
hašt behest
قره باغی، یوسف بن محمد جان، -1054؟ قمری
(1645-)qara bāqī, yūsof ebn-e mohammad jān
اهدا به: خواجه عبدالرحیم خواجه سعد
در یک «خطبه» و هفت «جنان» که با خطبه می شود هشت بهشت ... و هر جنان در چند «چمن»: جنان 1. در سه «چمن»: 1) بیان حقیقت نسبت میان نفس ناطقه و بدن، 2) قوای حیوانی و حواس، 3) نسبت به وجه دیگر؛ جنان 2. در اقسام خواب و وجه دیدن و کیفیت دیدن، در شش «چمن»: 1) اقسام خواب ها، 2) در وجه دیدن این چنین خواب ها و ندیدن در بیداری ...؛ جنان 3. در دو «چمن»: 1) خواب های انفسی، که به ذات نفس بیننده تعلق دارد، 2) مراتب نفس؛ جنان 4. بیان کیفیت وحی و الهام که در بیداری رخ دهد، در دو «چمن»: 1) در بیان وحی و الهام ... (احمد منزوی)
آغاز: هست بحق از تو رهی مستقیم ** با تو چه گویم که ما چه نه ایم الهي حمد و ثنای تو گریم ترسم و اگر هیچ نگویم ترسم و ازین گفتن هم ترسم ... سبب تحریر این رساله اینست که مدتی در بلده فاخره بخارا ... در گوشه ها حیران و سرگردان می بودم و لیکن گاه گاه بملازمت ... خواجه رحیم خواجه سعد ... گاهی بالتفات های غریبه این فقیر حقیر را بخصوص گردانیده و بعضی از سخنان می پرسیدند ... روزی فرمودند که کیفیت خواب دیدن ما چیست ... در جواب سؤال آن عالی قدری رساله ای ترتیب نموده شد مشتمل بهفت جنان تا بخطبه هشت جنان شود تا توان او را هشت بهشت گفت و هرجنابی مشتمل بر چند حجره: امیدست که ناظران و خوانندگان این رساله این خاکسار ... اعنی یوسف قراباغی محمد شاهی را در میان نیارند و هدف تیر اعتراض نسازند.
انجام: خوشا شاگرد و استادی که نیتش داناندن و یا دانستن باشد نه غرض ها و امورهای دیگر ... یبطل الباطل کما هو الحق.
[نسخه های منزوی 866؛ فهرستواره منزوی 258/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2072/5
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 27 محرم 1229ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 29گ (79پ-107پ)، اندازه: 15×25 سم [ف: 8-700]
hašt behešt
حسینی عریضی، علی بن محمد، ق 11 قمری
hoseynī ‘arīzī, ‘alī ebn-e mohammad(-17c)
شامل هشت کتاب بنا بقول مترجم: «چنین گوید فقر حقیر سید علی الحسيني العريضى الامامي که به شرح ترجمه هشت بهشت کتاب حدیث به این روش پرداخته به هشت بهشت موسوم ساخت»: 1. جنة الفردوس شرح (و ترجمة) من لا یحضره الفقيه؛ 2. جنة الخلد شرح کافی؛ 3. جنة النعيم تهذیب؛ 4. جنة المأوي استبصار؛ 5. جنة المقام کمال الدين و تمام النعمة؛ 6. جنة الصدق امالی؛ 7. جنة عدن علل الشرايع؛ 8. جنة السلام عیون اخبار الرضا (علیه السلام).
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 107
آغاز: بسمله، سپاس خدای را که در کمال دین و تمام نعمت استبصار مدارک تهذیب را علل الشرايع کافی ساخته و عیون اخبار امالی را از سرچشمه هدایت رسانیده، منتهی المطلب من لا یحضره؛ انجام: و ایشان را پاک ساز پاک ساختنی. تمت بالخیر ... فقط جزء اول یعنی ترجمه فارسی شرح کتاب من لا یحضره الفقيه را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1087ق؛ تملک: میرزا ابوالقاسم حسینی؛ مهر: «محمد مهدی بن محمد علی»؛ اهدایی: محمد حاج ابوالحسن رشتی؛ جلد: تیماج، 434گ، 27سطر (14×27)، اندازه: 22×35 سم [ف: 1-139]
hašt behešt
واعظ تبریزی، محمد باقر، ق 11 قمری
vā‘ez-e tabrīzī, mohammad bāqer(-17c)
تاریخ تأليف: 24 رمضان 1036 یا دهه دوم شوال 1076ق؛ محل تأليف: اردبیل
رساله ای است عرفانی در سیر و سلوک و یافتن راه حق، با نثری ادیبانه و نقل بعضی روایات و احادیث. مؤلف مطالب کتاب را در هشت «بهشت» و هر بهشت دارای یک «صراط» و یک «مفتاح» و یک «حدیقه» تدوین کرده است: بهشت 1. در طلب؛ 2. علم؛ 3. ایمان؛ 4. خشیت؛ 5. عمل؛ 6. زهد؛ 7. صبر؛ 8. عشق و محبت. وی در بخش پایانی کتاب یک طوبی در محبت آل رسول و فضایل ائمه افزوده است.
آغاز: حمد و سپاس خالقی را که در قصر عصمت و جلالش هشت بهشت چون پرک کاهی بر خشت و چیزی بی وزن و حقیر است.
انجام: با این کرم ار هشت بهشتم بخشی ** از رحمت بسیار تو بسیار کم استاتفق فراغی من شغل تأليف هذه الرسالة...
[فهرستواره منزوی 697/6 تاریخ تأليف را دهه دوم شوال 1076 آورده]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 12گ (112ر-123پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 3-275]
آغاز: برابر؛ انجام: فرمود که حقست بر خدا که شما را با آروزی خود برساند و به قومی دیگر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 50گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [اهدائی رهبر: 5-225]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاتب نسخه اصل نام خود مؤلف را یاد کرده و تاریخ تأليف را دهه دوم شوال 1076 معین کرده و سپس کاتب نسخه دوم ما که کم سواد بوده است تاریخ 1242 را نوشته؛ 31 گ (128ر-158ر) [ف: 5-761]
hašt behešt
روحی کرمانی، احمد بن محمد جعفر، -1314 قمری
(1897-)rūhī kermānī, ahmad ebn-e mohammad ja‘far
بر پایه نشانی هایی شیخ احمد روحی و میرزا آقاخان کرمانی بردسیری (1270-1314ق) همراه به نگارش آن پرداخته اند (تفضل الملك برادر کهتر شیخ احمد)، ولی بنا بر نامه ای که به خامه میرزا آقا خان کرمانی در پیشگفتار چاپ «هشت بهشت» گراور شده، اصل کتاب از حاج سید جواد کربلائی می باشد که از «حروف حی اول» و نزدیکان سید علی محمد باب شیرازی بوده که املا کرده بود و قوالب الفاظ از آن دو است. (احمد منزوی)
[فهرستواره منزوی 697/6]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 204 حکمت
در دو جلد؛ خط: نستعلیق، کا: فاضل زاده انواری شیرازی، غلامرضا، تا: قرن 14؛ 399ص (1-250 و 251-398)، قطع: ربعی [ف: 2-71]
hašt behest
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23661
آغاز: اللهم وفقنی بالا تمام، مغان که دانه انگور آب می سازند؛ انجام: فساعت فمنعت فهل الى سبیل من وصول و الحمدلله رب العالمين ... فضل الله ازلی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1318ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
hašt behešt
قواعد قرائت قرآن و تجوید را به طور مختصر در هشت حديقة بیان کرده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 452/4
آغاز: زینت عنوان هر نامه نامی و زیور دیباچه هر صحیفه گرامی حمد مبدعی است که ابداع جمیع موجودات از اوست و صلوات بر رسول اوست صلی الله علیه و آله ... اما بعد چنین گوید بنده کمتر و ذره احقر المحتاج الى الله الغفور پرنور که این چند کلمه ای است
در نسخه تنها قسمت هایی از حدیقه اول در مخارج حروف موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 10×20 سم [ف: -227]
hašt fāyede
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 129/35-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795. حاتم اصل از شقیق گرفته بود از ذکر مقدار فرسخ و نقل قران سال 581 انوری و اجرای آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 855ق؛ 1گ (288)، 14 سطر [فیلمها ف: 1-413]
‘hašt majles az māh-e ramazān va ba‘z-ī dar esbāt-e sāne
شوشتری، جعفر بن حسین، 1230 - 1303 قمری
(1815-1886)šoštarī, ja‘far ebn-e hoseyn
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 201/3
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ اندازه: 17×21 سم [ف: 150-1]
hašt nafar az tābe‘īn ke zohd be ānhā montahī šod
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/69
خط: نسخ، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: قرن 9؛ 1ص (278) [ف: 5-110]
haft ahbāb = haft asbāb = haft nām
ناگوری، محمد بن محمود، -643؟ قمری
(1246-)nagūrī, mohammad ebn-e mahmūd
دانشنامه ادب فارسی در معرفی این کتاب آورده است: کتاب در تجربه های کیمیا گری است و در هفت «باب» یا رساله نوشته شده و تنها یک با آن به نام هفت احباب از حمیدالدین ناگوری است بقیه باب ها از این قرارند: 2. ست ساکرا از گیان نات جو گس؛ 3. هفت سیاره از شیخ سلیمان ندوی (-944ق)؛ 4. هفت طبقه از میر سید هاشم بخارایی؛ 5. هفت جوهر ار سید طیب اودهی؛ 6. هفت ایام از شیخ نصیر الدين ناروئی؛ 7. هفت دوزخ از صادق قولتانی. در دیباچه نسخه ش ق ف 127 کتابخانه انجمن ترقی اردو کراچی آمده که نگارش شش تن را در صحرا دیده و با یاری آنان این رساله را نوشته است. اما در نسخه ریو (ص 486) آمده که دیباجه از ناگوری است و وی می گوید به یاری آن شش تن این کتاب را نوشته و ریو می افزاید که این کسان از روزگاران جدا از هم هستند و گرد آوردن آنان افسانه ای بیش نیست. در دیباچه نسخه خطی این اثر که در فهرست مشترک آمده آن را به احتمال از گیان نات جوگی دانسته و شاید او که باید متأخرين آن ها باشد آن رسایل را همراه با رساله خود کتابی به نام هفت احباب گرد آورده باشد، فهرستواره این روایت را چنین نقل می کند: نگارش ناشناس یا گروهی از دوستان به شخصی به نام «کیان نات جوکی» برخورده که چهل سال رنج برده تا راز کیمیا را یافته بود اینان او را نکوهش نمودند و راه کوتاه این فن را به او نشان دادند، وی مسلمان شده و نامش را به سعادتمند تغیر داده است. این رساله در 7 باب و هر بابی در 4 فصل گرد آمده است: درباره بیان اجساد، بیان اکسیر و تخم سیماب و عمل سیماب و ... است، نسخه حاضر دارای دیباچه کتاب مطابق روایت فهرستواره از حمید الدين ناگوری است پس از چند برگ افتادگی 15 فصل با عنوان «نوع دیگر» در ترکیبات کیمیایی و ساختن سنگ های قیمتی و جلا دادن آن نوشته شده است. نسخه مشابهی برای مقابله به دست نیامد. به نظر می رسد همه این مطالب ابواب گوناگون همان کتاب هفت احباب است که در مقایسه با صفحات نسخه های معرفی شده در منابع بسیار افتادگی دارد و ناقص و دارای اغلاط زیادی است.
آغاز: بسمله ... حمید الدين ناگوری قدس الله سده حمد و ثنای قیومی را که عجز عقول ذریات آدم ... عقود در ناف آدم از ادراک کنه ذات بیچون او چون آیات صنعتش در ایجاد عالم ظاهر است...
[مشترک پاکستان 841/1 و 842؛ دانشنامه ادب فارسی شبه قاره) بخش دوم (ص 1011 و 1012)؛ فهرستواره منزوی 3990/5؛ ریو 486- شیرانی 3: و، 566]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 17966.Add؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 606-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و از اهل تجربه استماع شده که تا یکسال هر روز این حل از او حاصل می شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 محرم 1252ق؛ جلد: مقوایی، 44گ (389پ-432پ)، 15 سطر، اندازه: 13×25/5 سم [ف: 24-207]
آغاز: برابر؛ انجام: آن را گرم نموده در کنج همان ذیحه سرد نماید ... و یک بار بلکه چهار پنج مرتبه افزود نماید بیداغ [کذا] شود
خط: نستعلیق ناخوش، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، 20گ، 14 و 15 سطر (8/5×13/5 و 9×14)، اندازه: 11/5×17 سم [رایانه]
haft ahkām
الله آبادی، محب الله، -1058 قمری
(1648-)allāh-ābādī, moheb-ol-lāh
در این رساله هفت مسأله و حکم طرح شده است: حکم 1. در معرفت حقایق اسماء الهي؛ 2. در معرفت تجلیات حقانی؛ 3. در معرفت خطاب حق عباد را به السنه شرایع؛ 4. در معرفت کمال و نقص در وجود؛ 5. در معرفت انسان به نفس خود از جهت حقایق وجود؛ 7. در معرفت عالم حال؛ 8. در معرفت علل و ادویه. نویسنده در تأليف این اثر از «فتوحات مکیه» ابن عربی بهره برده است.
آغاز: بسمله. عنان هر حمد و ثنا بحکم الاله الحكم راجع است بسوی آن ذات پاکی که کند؛ انجام: احکام این رساله از آن باب است یا کلام دیگری از اهل الله، پس بدان که امام توحید ابوبکر ... علی الله توکلنا ... من القوم الكافرين
خط: نستعلیق، کا: رضی الدين محمد، تا: جمعه 26 ذیحجه 1144ق؛ مقابله شده، مصحح؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 44گ، 17سطر، اندازه: 11/5×16 سم [اهدائی رهبر: 5-226]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-566]
haftād hadīs
نظام الدين علی همدانی
nezām-od-dīn ‘alī-ye hamadānī
از روایت نظام الدين علی همدانی، با ترجمه حدیث ها به نثر و نظم با یک داستان یا سخنی از بزرگان در هر حدیثی.
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 211/1
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد رضا، بی تا [نشریه: 2-96]
haftād va dov parī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17758ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
haftād va do dīv
آغاز: در بیان هفتاد دو دیو که به بنی آدم چگونه علت می رسانند، باب 1 دیو اول علت آن که خود را گریدن و جامه او پاره کردن سلیمان پیغمبر پریان را فرمود که دیوان را حاضر کردند...
تا باب دیو 61 را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: چرم، 137گ (62ر-198پ)، 10-12 سطر، اندازه: 13×15/6 سم [ف: 41-251]
آغاز: باب دیو اول هر کس بترسد و از خواب رمیده شود و سخنان ناگفتنی گوید باب دیو دوم ... [فهرست] ... باب دیو اول در پیش سلیمان آمد بالای او شصت زرع؛ انجام: بیماریش دراز شود و اگر یکی بماند بمیرد و اگر روز...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 38ص (31-68)، 18-13 سطر، اندازه: 10/3×16 سم [ف: 45-269]
آغاز: روایتی است که در ایام حضرت سلیمان علیه السلام مردمان از یک ناله رنجور می شدند و اعضای ایشان درد می نمودند و علاجش نمی دانستند در آن وقت پیش حضرت سلیمان آمدند؛ انجام: دیو گفت موی کفتار در زیر دامن دود کند و این دعا را بنویسد در ران راست ببندد ... ولا یزید الظالمين الا خساراً باسم فلان بن فلان، تمام شد این دیو نامه.
خط: نستعلیق، کا: مصرقانی ساوجی، خلیفه آقا باب بن خلیفه دده خان، تا: پنج شنبه 29 صفر 1236ق؛ 12گ، 24 سطر، اندازه: 17×20/5 سم [ف: 1- 260]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
هفتاد و دو دیو و دیوانه - هفتاد و دو دیو
haftād va se band az soxanān-e kūtāh-e arastā
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
(384-322-)arastū
منسوب به ارسطو
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5090/4
بی کا، بی تا؛ بعد از هر قسمت یک جمله در همان مضمون از متنبی ذکر گردیده؛ 19گ (8ر-26پ) [ف: 15-55؛ فهرست رایانه ای ج 4-1096]
haftād va se ferqe-ye sūfīye
رساله کوتاهی است در نقد طایفه صوفیه با مقدمه ای دربیان هفتاد و سه فرقه با استفاده از احادیث اهل بیت علیهم السلام.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1838/1 - 10/148
آغاز: بسمله الهي المهدي من هدیت فاهدنا صراطك المستقيم بعبدک الذي هو ... اما بعد بر اصحاب بصیرت مخفی نماند که امت سید المرسلين بعد از آن حضرت به سبب؛ انجام: و از علماء متقدمین و متأخرين درباره این ملحدین منافقین به دین چه رسیده. حفظنا الله تعالی من شر الأشرار ... ومن الشرك والالحاد والکفر و العباد بحق محمد و آله الامجاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق، جلد: تیماج، 9گ، 15 سطر، اندازه: 17×20/5 سم [ف: 8-4882]
haftād va se mellat = vozūh-ol mazāheb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18983
آغاز: بسمله، بعد الحمد و الصلوه بر ضمایر منیره مومنان؛ انجام: جعلنا منهم و ارزقنا ... و محبهم و صحبتهم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1290 ق [رایانه]
هفت اسباب - هفت احباب
haft eqlīm
الله آبادی، محب الله، -1058 قمری
(1648-)allāh-ābādī, moheb-ol-lāh
[فهرستواره منزوی 262/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2933/9-ف
نسخه اصل: بادلیان 2692 وینفیلد 74 (فهرست 51/3)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-743]
haft eqlīm = tazkere-ye haft eqlīm
رازی، امین بن احمد، ق 11 قمری
rāzī, amīn ebn-e ahmad(-17c)
تاریخ تأليف: 1002ق؛ محل تأليف: هند
تذکره مشتمل بر تراجم احوال و اشعار، تأليف امین احمد رازی بن خواجه میرزا احمد که در 930ق از جانب شاه طهماسب صفوی به کلانتری ری منصوب بوده است. مبتنی بر ذکر هفت اقلیم که اساس تراجم شعراء بر این ترتیب هفت گانه نهاده شده، چنان که خود مؤلف می گوید: «چون ماحصل این تذکره ذکر هفت اقلیم است هر آینه این نسخه را موسوم به هفت اقلیم گردانید تا اسمی با مسمی باشد». سرایندگان به ترتیب شهر آنان که در کدام «اقلیم» از هفت اقلیم اند جای داده است. رویهم 1560 تن از سرایندگان، پیران، فاضلان، امیران و پادشاهان را به کوتاهی، در مدت شش سال 996-1002ق گزارش کرده است. آگاهی های جغرافیایی و تاریخی نیز دنبال نام شهرها آورده است. هفت اقلیم: 1. یمن، بلاد زنج، نوبیه و چین؛ 2. مکه، مدینه، یمامه، هرمز، دکن، احمد نگر، دولت آباد، گولکندع، احمد آباد، سورت، بنگال، آریسه و کوچ؛ 3. ایران، عراق، بغداد، کوفه، نجف، بصره، یزد، فارس، سیستان، قندهار، غزنین، لاهور، دهلی، سوریه و مصر؛ ... 7. بلغار، سقلاب، يأجوج و مأجوج.
آغاز: خرد هر کجا گنجی آرد پدید ** بنام خداساز و آن را کلید / خدای خردبخش بخرد نواز ** همان ناخردمند را چاره ساز ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات امین احمد رازی اصلح الله احواله که این کمینه بی بضاعت همیشه اوقات را در تحقیق احوال ابرار و اخبار مصروف می داشت و از بحار فواید و اشعه انوار عواید ایشان اعتراف و اقتباس می نمود تا آخر بنا بر وفور خواهش خود و اشاره بعضی از دوستان خاطر بدان قرار گرفت که تذکره جمع سازد از نظم و نثر تا زمان حال را کاری و ایام مستقبل را یادگاری باشد و بعد از شش سال که لیلا ونهارا بدان مواظبت نموده شد کتابی بحصول پیوست مملو از اشعار و اخبار و حکایت و آثار که هر صفحه اش گلزاریست روح افزا که دماغ اهل خبرت معطر می دارد و هر ورقش چمنی است خرم و زیبا که دیده ارباب بصیرت را منور می سازد ... و چون ما حصل این تذکره ذکر هفت اقلیم است هر آینه این نسخه را موسوم بهفت اقلیم گردانید تا اسمی با مسمی باشد ...
انجام: جابلقا شهریست در نهایت ولایت مغرب و اهل آن از اولاد عادند و یهودیان بر این اعتقادند که چون اولاد موسی از بخت النصر بگریختند حق تعالی ایشان را بجانب جابلقا انداخت ... الله الحمد و المنه که بمساعدت توفیق ابدی و موافقت تأييد سرمدی این جمیله بدیع منظر که مدتی مدید در لباس سواد مخفی بود کسوت بیاض پوشید ... امیدواری بعنایت حضرت باری جل ذکره چنانست که بنظر اصحاب هنر و بسمع اصحاب عقول منظور و مقبول گردد بمنه و کرمه. الهى لطف خود را یار من کن ** ز رحمت یک نظر در کار من کن / بود گر ملک معنی آشنائی ** کند یادم باخلاص دعائی.
چاپ: قسمتی از تذکره هفت اقلیم توسط انجمن آسیائی بنگال در کلکته به طبع رسیده (1918)؛ به اهتمام جواد فاضل، به سرمایه کتابفروشی ادبیه؛ به تصحیح سید محمد رضا طاهری «حسرت»، تهرانف سروش، 1378ش، در سه جلد؛ این کتاب
چند بار به چاپ رسیده.
[تاشکند 789/8؛ قاهره 4496؛ ایوانف 469/2؛ افغانستان 178؛ فهرست تاریخ تذکره های فارسی 410/2؛ الذريعه 52/4؛ کشف الظنون 2044/2؛ لذریعه 229/25؛ دانشنامه ادب فارسی 2692/4 -2693؛ فهرستواره منزوی 1968/3 -1969؛ فهرست مشترک پاکستان 737/11 -738؛ دنا 1186/10 -1188]
آغاز: از چشمه و کاریز است و همه وقت در آن ولایت ارزانی بود و از میوه و انگور و امرود و شفتالو خوب می شود؛ انجام: اهل حرمش بدست مردم دکن گرفتار گردید سوار کرده به مندو فرستاد و در سال هشتصد و سی و هشت مرضی بر ذات سلطان طاری گردید که به عزم درست و نیت صادق از جمیع.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اوراق را آن پیش و پس گردیده، و اوراقی از آن افتاده (شاید ده پانزده برگ)، صفحه نخستین کنونی آن در معرفی از تفرش است که از اقلیم چهارم می باشد و برگ آخر نسخه در معرفی شهر دکن (از اقلیم دوم است) و پادشاهان آن جا می باشد؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 324ص، 23 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 2-486]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: پیر کمال سپهرندی، تا: 1025ق، جا: هند؛ مجدول؛ مهر: مجدالدوله؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: دولت آبادی، 669ص، 23 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 2-485]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1348-ف و 6079-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-274 و 3-197]
آغاز: برابر
شامل سه اقلیم از هفت اقلیم می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شعبان 1071ق، جا: کشمیر؛ مقابله شده با تاریخ سال 1203، با سرلوح ظریف؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کشمیری، 320ص، 17سطر، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 2-485]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1723-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-274]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر مهدی ولد میر محمد گیاهی حلوائی حسینی لنگرودی، تا: سه شنبه 20 صفر 1071ق؛ مجدول؛ 509گ، اندازه: 20×31 سم [نسخه پژوهی: 2-126]
از آغاز تا اقلیم ششم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1075ق؛ 247گ، 27سطر (16/5×27)، اندازه: 23×36 سم [ف: 1-521]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1347-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-274]
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين محمد بن محمد هاشم، تا: سه شنبه 28 شعبان 1077ق؛ افتادگی: وسط؛ قلی بن عباس قلی آن را در جمادی الاول 1299 خوانده، آغاز اندکی پیش از سرگذشت ضیاء الدين عمر بسطامی افتاده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 171گ، 21 سطر (11×21)، اندازه: 17×27 سم [ف: 16-299]
آغاز: برابر؛ انجام: بو کز ملک معنی آشنایی ** کند یادم باخلاص و دعایی / که تا مطلوب جانم حاصل آید ** مگر قولم قبول یک دل آید
خط: نستعلیق، کا: جهانشاه، تا: جمعه 3 ربیع الاول 1093ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب؛ تملک: میر سلیمان و جدی در 1157؛ جلد: تیماج، 406گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 37-90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ضحاک تادل ولد شهریار کحوری، تا: 2 ربیع الاول 1093ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج، مذهب، 466گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×31 سم [ف: 27/2 -70]
آغاز: بسمله، خیر الأسماء فهرست، في هذا الكتاب من الاقاليم و المداين و المشايخ و الشعراء خلاصه اسامی؛ انجام: گلستانی ارایم از خوش سخن ** که هرگز نگارش نگردد کهن
حاوی سه اقلیم است یعنی اقلیم اول و دوم و سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ 40 صفحه اول نو نویس، ناقص، از صفحه یک تا 40 فهرست مطالب بخط نستعلیق نو نوشته شده و الحاقي و بقیه تا 499 اصل کتاب؛ کاغذ: بخارائی، 270گ، 17 سطر (11×18)، اندازه: 17×27 سم [ف: 5-24]
آغاز: ... که هر کس که دیده بگشاید ** بعینه بودش در نظر سواد بهشت؛ انجام: چون نوردم صبح چراغت روشن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ به دو خط و دو کاغذ، قسمت اول کاغذ زرد و تحریر قرن 11، قسمت ثانی کاغذ آبی و تحریر قرن 12؛ واقف: نائینی؛ 274گ، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 7-182]
جلد 3؛ خط: نستعلیق تاجیکی یا هندی، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: بخارایی، 241گ، 14 سطر (11×17)، اندازه: 15×22 سم [ف: 16-295]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، 582گ، 17سطر (11×19)، اندازه: 19×29 سم [ف: 8-531]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (انجام در اقلیم چهارم اندکی افتاده)؛ در پایان آمده بتاریخ روز یک شنبه بیست و هشتم شهر صفر به خط اقل الحاج ... سمت تحریر یافت 1250، با یادداشت مورخ 14 ذی القعده 1250؛ 311گ، 23 سطر (13×22)، اندازه: 20×31 سم [سنا: ف: 1-133]
بی کا، تا: 1105ق؛ اهدایی: عباس جلالی خراسانی، 87/3/29 [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: پیر کمال سرهندی، تا: 19 ذیقعده 1130ق، جا: پر کنه هند؛ 597گ، 23 سطر، اندازه: 17/6×27/8 سم [ف: 4-849]
نسخه اصل: موزه آسیائی آکادمی علوم شوروی 606.C؛ کا: خواجه محمد علی (نبی)، تا: سه شنبه 7 شعبان 1133ق [فیلمها ف: 274-1]
همه هفت اقلیم در آن هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 17 ربیع الاول 1139ق، مجدول، با سرلوح؛ با یادداشت های محمد مهدی عبدالرب آبادی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 357گ، 27سطر (14/5×25)، اندازه: 21×35 سم [ف: 10-1618]
خط: نستعلیق، کا: مراغه ای، عبدالله بن احمد، تا: 5صفر 1251ق، جا: مراغه؛ سید عبدالله در روز جمعه غربیع الثاني 1302 آن را به پسر جعفر قلی بن رضا قلی خادم دارالفنون تهران بخشیده؛ 252گ، 25سطر (11×22)، اندازه: 20×31 سم [ف: 1-521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج، 331گ، 29سطر (14/5×26/5)، اندازه: 22×33/5 سم [ف: 4-56]
آغاز: برابر؛ انجام: قدری که دور می شود چوب از دست او به حرکت در می آید هر چه خواسته او را نگه دارد نتوانسته چون تیری که از کمان جهد به مکان اصلی می رود العهدة علی الوري. کامل؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد ابراهیم کوهبنی تفرشی، تا: غره شوال 1255ق، به جهت محمد حسن خان امیر تومان و حاکم ولایات عراق؛ مجدول کشی؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: تیماج، 317گ، 19 سطر (2/1×13/2)، اندازه: 19/8×28/5 سم [ف: 29/2-684]
خط: شکسته نستعلیق، کا: کوهبنی تفرشی، فخر الدين بن محمد ابراهیم، تا: سه شنبه 2 شعبان 1259ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [ف: 2-71]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد ابراهیم کوهینی نفرشی، تا: سه شنبه پایان جمادی الاول 1262ق؛ مجدول؛ 389گ، 21سطر، اندازه: 21/8×31 سم [ف: 4-849]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: شوال 1266ق، جا: هند؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 382گ، 16 سطر (9×19)، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 39-30]
آغاز: برابر؛ انجام: چون تیری که از کمان بکمان اصلی می رود العهدة علی الراوي، تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 15 رمضان 1268ق؛ جلد: تیماج، 692ص، 22 سطر، اندازه: 20/5×31/2 سم [ف: 45-125]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1273ق؛ افتادگی: انجام؛ 329گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×33 سم [ف: 2-269]
آغاز و انجام: برابر
در عهد دولت جاوید ... ناصرالدین شاه قاجار ... و حسب الدستور وزیر دربار همایون آقائی آقا میرزا علی اصغر خان امین السلطان مدظله العالي اقل ابناء العلماء زین العابدين المحلاتي او تیا کتابهما يميناً و حوسبا حساباً يسراً تحریر نمود در دارالخلافه طهران صانها الله عن آفات الدوران في شهر رجب المرجب من شهور سنه 1303 ثلاث و ثلاثمائه بعد الالف من الهجرة النبويه.
خط: نسخ ثلث، کا: محلاتی، زین العابدين، تا: 1303 ق، به دستور میرزا علی اصغر خان امین السلطان جهت پیشکش به حضور ناصرالدین شاه قاجار کتابت شده؛ مجدول، با سرلوح مذهب منقش بسیار عالی، مذهب؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوای مذهب، 400ص، 37سطر، اندازه: 23×37 سم [ف: 7-275]
جلد نخستین واز آغاز کتاب است تا «سید محمد» تا ص 595، ص 70-1 فهرست آن است، از خود کتاب ص 1-18 و 114-229 را کندند و نیست؛ خط: نستعلیق، کا: فاضل زاده انواری شیرازی، غلامرضا، تا: 15 ذیقعده 1359ق؛ جلد: تیماج، 595گ، 22سطر (12×20)، اندازه: 20×27سم [ف: 1-521]
دومین جلد است، از «اسفراین» است تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: فاضل زاده انواری شیرازی، غلامرضا، تا: 15 ذیقعده 1359ق؛ جلد دوم را به انجام رسانده از روی نسخه سپهسالار مورخ 25رمضان 1025 به دستور ابن یوسف شیرازی؛ 595گ، 22سطر (12×20)، اندازه: 20×27 سم [ف: 1-522]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، نویسانده اقبال آشتیانی که در 1313 آن را به سعید نفیسی داده بود و خود وی آن را کامل کرده بود، دنباله نسخه جزو دوم چاپ بنگاله؛ جلد: گالینگور، 325گ، 12 سطر (11×19)، اندازه: 16×24 سم [ف: 16-720]
نسخه اصل: بادلیان 2507 24 .Pers C؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-274]
آغاز: که به مردانگی انصاف داشتند سوار شده سلطان شمس الدين؛ انجام: گر نیک و بد از هم مگزینی بهتر ** گر خار به جای گل بچینی بهتر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 227گ، 21 سطر، اندازه: 17×29 سم [ف: 1-279]
آغاز: [نطنز ...] و اشجار فراوان و قریب سی پاره دیه دارد و از مردمش آن چه بنظر آمده این چند نفرست که صورت ایراد می پذیرد. شیخ نورالدین بن عبدالصمد عالم بود بعلوم باطنی و ظاهری؛ انجام: قسطنطنیه شهری معروف و مشهور است ... تاخیل خود را از فرات بگذراند که در آب فوت گشته در ظاهر قلعه مدفون.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو. از اواسط اقلیم چهارم تا اواخر اقلیم ششم؛ خط: نستعلیق، کا: بیاره بن سید فیروز ساکن قصبه کورره، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 532ص، 25سطر [عکسی ف: 5-171]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ تملک: بهاءالدوله بهمین میرزا در 1270؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 305گ، 25سطر (13×21)، اندازه: 21×33 سم [ف: 17-149]
آغاز: برابر؛ انجام: فلک بس که در مو کبش تاخته - بهر ماه نعلی بر انداخته
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 200گ، 29سطر (16/4×30)، اندازه: 21×36 سم [ف: -1805]
‘haft eqlīm = haft kešvar = joqrāfīyā = š.-ol aqālīm-es sab‘a = sovar-ol aqālīm = aqālīm-e sab
اهداء به: امیر مبارز الدين محمد مظفری (741-760ق)
تاریخ تأليف: 748ق؛ محل تأليف: کرمان
این کتاب را یکی از ملازمین امیر مبارز الدين محمد مظفر که در کرمان مقیم بوده جهت او نوشته است دارای دو «باب» است: باب 1. مشتمل بر دو فصل است: 1) ذکر کره زمین و مقدار مساحت آن و معرفت طول و عرض بلدان و خواص آن، 2) ذکر آفاق جنوبی و خط استوا و ما یتعلق و ینسب اليه؛ باب 2. شامل هفت «فصل» است: 1) ذکر اقلیم اول و ما ینسب اليه، 2) ذکر اقلیم ثانی، 3) ذکر اقلیم ثالث، 4) ذکر اقلیم رابع، 5) ذکر اقلیم خامس، 6) ذکر اقلیم سادس، 7) ذکر اقلیم هفتم و نهایت عمارت ربع مسکون از اطراف شمالی و موضعی چند که آن جا اختلاف روز و شب بسیار است.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی سید المرسلين ... اما بعد در تواریخ می آید که چون اسکندر فیلقوس رومی بسن شانزده سالگی رسید بفرمان حق سبحانه و تعالی داعیه جهانگیری در دلش سرایت کرد ... چون بنده کمینه از خلوص عقیدت کمر بندگی و هواخواهی حضرت آسمان رفعت خداوندگار امیر اعظم مالك رقاب الأمم مولی ملوك طوایف العرب و العجم شاهزاده شهریار غازی قهرمان الماء الطين ظل الله في الارضين المخصوص بعنایت رب العالمين ... از نظر تربیت و رحمت آن جناب بنده را ملحوظ گردانیده خواست که از بهر کتابخانه آن حضرت طرح ربع مسکون برکشد و آن چه از احوال جهان معلوم باشد شمه در سلک عبارت آورد ... و بمحل عرض رساند تم بالخیر انشاء تعالی. باب اول بر دو فصل است فصل اول در ذکر کره زمین و مقدار مساحت آن...
انجام: در خط چهارم موضعی باشد که در سالی چهار ماه همه شب باشد و چهار ماه همه روز و باقی شب و روز با هم. در خط پنجمین و آخر این خطوط قطب شمالی است شش ماه روز و شش ماه شب باشد و الله اعلم بالصواب. قدتم علی ید العبد الضعيف الراجي سوزی بن علی الساوجي في یوم الثلثا رابع شهر رجب المرجب سنة خمس و ثمانین و تسعمائه هجریه النبويه.
آغاز: ... چون بنده کمتر کمینه از خلوص عقیدت کمر بندگی و هوا خواهی حضرت آسمان رفعت خداوند کار امیر اعظم مالك الرقاب الأمم مولی ملوك طوائف العرب والعجم شاهزاده؛ انجام: بعد از آن چون از این دریا و جزایر بگذرند مملکتی و ولایتی معمور است و شهرهای بسیار دارد و خلایق بیشمار و کوه و صحرا و آب روان و مرغزار فراوان و از اول اقلیم هفتم تا اخر...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «الراجي علی قلی 1290» (بیضوی)؛ 66گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 3-1329]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از آن پنج کشیده ایم آن جا که بیرون اقلیم هفتم است ... و آخرین خطوط قطب شمالیست شش ماه روز و شش ماه شب. تمت بالخیر سنة 967.
خط: نسخ، بی کا، تا: 967ق، دارای سرلوح، مجدول؛ مهر: «الواثق بالملك الصمد العبد قاسم بن شیخ علی محمد»؛ کاغذ: سمرقندی، 116گ، 14سطر (8×16)، اندازه: 14×24 سم [ف: 13-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 982ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 95ص (2-96)، 17 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 19-78]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «طرح ربع مسکون» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: سوزی بن علی ساوجی، تا: 985ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: «نگین بخش ملوک ترک و تازی ** ملک سلطان محمد شاه غازی» (بیضی)، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا، 158ص، 15سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 5-629]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سوزی بن علی ساوجی، تا: 985ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: «نگین بخش ملوک ترک و تازی - ملک سلطان محمد شاه غازی» (بیضی)، ناصر الدينشاه قاجار، سلطان محمد، سیف الدوله؛ کاغذ: بخارائی، جلد: مقوا، 158ص، 15 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 5-471]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 شعبان 995ق؛ مصحح، محشی؛ 61گ (61-1)، 15 سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: 32-168]
خط: نستعلیق، کا: حسینی اصفهانی، هدایت الله بن عنایت الله، تا: 12 شعبان 995ق [میراث شهاب: س 10ش 1-2-30]
در دو باب؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 55ص (323-377)، اندازه: 22×35 سم [ف: 21-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 79ص (1045-1123 حاشیه)، سطور چلیپایی (17/5×33)، اندازه: 18/5×34 سم [ف: 9-1206]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 9گ (8پ-16ر)، 12 سطر (7×15)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 16-664]
در شرح اقالیم سبعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ ترمه، 80گ، 14سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: -]
نسخه اصل: ملی تبریز ش 3296؛ بی کا، تا: 1060 ق [فیلمها ف: 2-78]
آغاز: برابر؛ انجام: و در خط پنجم هم چنین و آخرین خطوط قطب شمالی است شش ماه روز و شش ماه شب.
آقای سعید نفیس روی برگ اول احتمال داده است که این کتاب «مسالک و ممالک» مولانا عبدالرحیم مشهدی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با یادداشتی در معرفی کتاب از سعید نفیسی و دو برگ آخر به خط وی می باشد که نسخه را تکمیل کرده؛ 66گ، 12سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 33-48] و [عکسی ف: 7-292]
آغاز: آغاز، تا انجام: بسملة. حمدلة. و بعد: اقالیم که مساکن عالمیان و مواطن آدمیان افتاده ... اقلیم اول: شانزده درجه .. اقلیم دوم: عرض وسطش 24 درجه ... اقلیم سوم: عرض وسطش سی درجه ... اقلیم چهارم: عرض وسطش 36 درجه ... اقلیم پنجم: عرض وسطش 41 ... اقلیم ششم: عرض وسطش 45 ... اقلیم هفتم: عرض وسطش 48 ... مجسطی مرقوم است. نقلت من مدون جواهر التفسير للکاشفی در سوره فاتحه به مناسبت «سبع المثاني» و اسرار عجیب شماره هفت ... فافهم و اطلبه و الله المعطي
بحثی جغرافیائی است در مرز اقلیم های هفتگانه، در یک صفحه گزیده شده از جواهر التفسير (الذريعه ج 5 ش 1268) ملا حسین کاشفی در گذشته 910 ه؛ خط: نسخ پخته، کا: شبلری، حسین بن شمس الدين، تا: قرن 12؛ 1گ (127ر) [ف: 11-599]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ [نشریه: 7-686]
آغاز: برابر؛ انجام: و در خطه پنجم و اخر این خطه قطب شمالیست که شش ماه همه روز و شش ماه همه شب باشد تمام گردید کتاب ربع مسکون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1113ق؛ جلد: تیماج مذهب، 21گ، 30سطر، اندازه: 24×37 سم [ف: 4-1992]
آغاز: بسمله. عاقل را واجب چنین باشد که چگونگی زمین و صفت های وی بداند، تا از سفلی بعلوی قیاس می برد تا آن وقت که برهان معلوم شود چه از محسوس بعقول راه شاید برد؛ انجام: و درین رساله این قدر بیش نتوان آورد. و الله اعلم بالصواب...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4ص (279-282)، 27سطر، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 13-316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملاً قرن 13، جا: تهران؛ 78گ، 15 سطر (8×13)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 2-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم، تا: جمعه 18 جمادی الثاني 1205ق؛ 90گ، 14سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 15-186]
آغاز: برابر؛ انجام: از جمله خاصیت های زمین یکی آن است که هر فیض که از دور.
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1227ق؛ ابعاد متن: 10×16، اندازه: 17×22 سم [ف: 4-2026]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1303ق؛ اندازه: 13×21 سم [نسخه پژوهی: 3-141]
آغاز: برابر؛ انجام: باقی همه شب و روز با هم باشد و خط دوم موضعی باشد که در سال چهار ماه همه شب باشد و چهار ماه هم روز...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 48گ، 21 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-942]
نسخه اصل: کیمبریج برون (13) KL (فهرست نیکولسون ص 141)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-138]
آغاز: برابر؛ انجام: اما بعد چنان معلوم کرده ایم که عمارات و آبادانی در اقصای مغرب سبعه بیشتر از اقصای مشرق است...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 36گ (66پ-101پ)، اندازه: 8/5×17 سم [ف: 1-38]
بندیست بفارسی در جغرافیا؛ خط: نستعلیق، کا: رازی سبزواری، محمد علی بن حسین، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 7گ (172-178)، 16 سطر (5×14)، اندازه: 10×19 سم [ف: 13- 3260]
haft owrang = sab‘a-ye jāmī
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
(1415-1493)jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad
تاریخ تأليف: 879ق
شامل هفت مثنوی اوست به نام های: 1. سلسله الذهب، 2. سلامان وابسال، 3. تحفة الأحرار، 4. سبحة الأبرار، 5. یوسف وزلیخا، 6. لیلی و مجنون، 7. خردنامه اسکندری. این مجموعه را یک جا گرد آورده و آن را «هفت اورنگ» نام نهاده است. مثنوی ها جدا جدا و یک جا به چاپ رسیده برخی پنج مثنوی او را جدا نوشته اند و به «پنج گنج» خوانده اند.
کتاب 1) در اصول عقاید اسلامی
آغاز: «بسمله، حمد الرب جلیل من عبد ذلیل و سلام من محب صادق ... این هفت مثنویست که چون هفت آسمان ** شد در زمین بلند از آن پایه سخن»
انجام: «ور بماند جواد عمر از سیر ** ختم الله لی بما هو خیر».
کتاب 2) در معارف و اسرار عشق معنوی
آغاز: «بشنو ای گوش پرفسانه عشق ** از صریر قلم ترانه عشق»
انجام: «هم برین حرف این خجسته کلام ** ختم شد و السلم و الاكرام».
کتاب 3) در روش کشورداری
آغاز: «حمد ایزد نه کار تست ایدل ** هر چه کار تو بار تست ایدل»
انجام: «همه مقبول و مستجاب شده ** همه مقرون بفتح باب شده. بر همین نکته ختم شد مقصود ** لله الحمد و العلي و الجود».
آغاز: «ای بیادت تازه جان عاشقان ** ز آب لطفت تر زبان عاشقان»
انجام: «هر دمش جاه و جمالی تازه باد ** مدت ملکش برون ز اندازه باد».
آغاز دیباچه: «بسمله، حامداً لمن جعل جنان کل عارف»
آغاز مثنوی: «بسم الله الرحمن الرحيم ** هست صلای سر خوان کریم»
انجام: «مهر نه خاتمه این خطاب ** شد رقم خاتم تم الكتاب».
آغاز: «المنة لله که بخون گر خفتم ** یک چند چو غنچه عاقبت بشکفتم»
انجام: «ختم الله لنا بالحسنی ** هو مولانا و نعم المولى».
آغاز: «الهي غنچه امید بگشای ** گلی از روضه جاوید بنمای»
انجام: «زبان را گوشمال خامشی ده ** که هست از هر چه گویی خامشی به».
آغاز: «ای خاک تو تاج سر بلندان ** مجنون تو عقل هوشمندان» انجام: «پاکان به نیاز صبح گاهان ** آمرزشی از خدای خواهان»
آغاز: «الهي کمال الهي تراست ** جمال جهان پادشاهی تراست» انجام: «که تا پنبه از گوش دل بر کشیم ** همه گوش گردیم و دم در کشیم».
چاپ: مکرر چاپ شده؛ از جمله تهران: 1337
[نسخه های منزوی 3312/4؛ الذريعة 230/25 و 339/19 و 188/9؛ فهرستواره منزوی 956/2؛ ريحانة الأدب 388/1؛ کشف الظنون 2044/2؛ هدية العارفين 534/1؛ دنا 10: 1189-1192 (74 نسخه) ]
آغاز: برابر دیباچه تحفة الأبرار؛ انجام: جاودان در مقام خود باشد ** هر گزش دل ز غصه نخراشد...
ترتیب منظومه های این نسخه بدین قرار است: تحفة الأبرار، سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خردنامه اسکندری، سلسلة الذهب و متأسفانه نیمه آخر مثنوی سلسلة الذهب در این مجموعه، موجود نیست؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 886ق؛ افتادگی: انجام؛ هنری و کهن دارای 6 سرلوح تیموری مکتب خراسان، مذهب، مجدول؛ تملک: جلال الدين در 1291ق؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه، 271گ، 19سطر ستونی (16/5/12/5)، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 30-151]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 886ق؛ مجدول، دارای بازده مجلس مینیاتور که در سال های 1322 و 1323 آن ها را ابوالحسن کشیده، با هفت سرلوح؛ 166گ، 27 سطر، اندازه: 19/7×28/8 سم [ف: 4-850]
بی کا، تا: 889ق [نشریه: 5-111]
آغاز: برابر یوسف و زلیخا؛ انجام: برابر یوسف و زلیخا
پنجمین مثنوی از «هفت اورنگ» جامی است که به سال 889ق به نظم کشیده شده؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: ضیاء الدين یوسف بن عبدالرحمن جامی، تا: 891ق، جا: هرات؛ بسیار نفیس و کهن، مجدول، مصحح، محشی، با سرلوح؛ 143گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 15×22 سم [ف: 40-164]
آغاز: برابر کتاب اول سلسلة الذهب؛ انجام: برابر خردناد اسکندری
دارای هفت مثنوی اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 197ق، جا: تربت جام؛ دارای سرلوح، مجدول؛ تملک: میرزا علی اصغر خان اتابک با مهر «علی اصغر ابراهیم»؛ کاغذ: سمرقندی، 500گ، 23 سطر چهار ستونی، اندازه: 16/5×24/5 سم [ف: 21-340]
دارای: سبحة الأبرار، لیلی و مجنون، سلامان و ابسال و خردنامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کامل شده در 1294، مجدول، با یک سرلوح زرین؛ 135گ، 19سطر، اندازه: 17/4×30 سم [ف: 4-850]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب
دارای هر هفت مثنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ باده سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 363گ، 17سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 4-850]
دارای دو دفتر سلسلة الذهب که نخستین آن در روز آدینه 1 ذیحجه 876 سروده شده و سلامان و ابسال و تحفة الأحرار و سبحة الأبرار (انجام افتاده) و یوسف و زلیخا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ با پنج پیشانی؛ کاغذ: سپاهانی، 418گ، 14سطر (7/5×12)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 17-491]
دارای: 1. یوسف و زلیخا، 2. لیلی و مجنون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مذهب، با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، 131گ، 19سطر (11/5×16/5)، اندازه: 16×24 سم [ف: 17-32]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11-922]
دارای سبحة الابرار و یوسف و زلیخا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ با سرلوح [نشریه: 2-134]
شامل: یوسف و زلیخا و لیلی و مجنون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ با یک سرلوح؛ 191گ، 19سطر (8×16)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2722]
آغاز: از مزاحفات بحر هزج مسدس است، مفاعیلن فعولن، و بر این وزن است خسرو و شیرین نظامی و استادان در پاسخ وی مثنویات بسیار گفته اند مثنوی ششم: لیلی و مجنون و وزن آن نیز از مزاحفات هزج مسدس است؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين بن درویش طوفانشاه، تا: 4 محرم 905ق؛ افتادگی: آغاز؛ مذهب، مجدول، مصحح، دارای هشت سر لوح بسیار زیبا؛ 269گ (1-269)، 23 سطر، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 31-661]
از سلسلة الذهب تا خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 جمادی الثاني 120ق؛ مذهب، مجدول، با نه سرلوح مذهب، چهار مجلس تصویر؛ تملک: کنعان، سید محمد امین؛ مهر: علی نقی بن محمد تقی؛ جلد: مذهب، 274گ، 21سطر (9×17)، اندازه: 17×27 سم [سنا: ف: 2-218]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد بن احمد الكاتب، تا: 14 ذیقعده 921ق؛ باده سر لوح کوچک و ظریف، مجدول؛ واقف: نائینی؛ جلد: چرمی، 578گ، 15 سطر در متن و 10 سطر در هامش (7×13)، اندازه: 13×20/7 سم [ف: 7-889]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری
مشتمل بر نه مثنوی جامی است که به نام هفت اورنگ معروف است. بدین ترتیب: 1. سلسلة الذهب دفتر اول، 2. سلسلة الذهب دفتر دوم، 3. سلسلة الذهب دفتر سوم، 4. لیلی و مجنون، 5. سبحة الابرار، 6. تحفة الأحرار، 7. یوسف و زلیخا، 8. سلامان و ابسال، 9. خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 945ق؛ مجدول، با نه سرلوح؛ تملک: عبدالحسین ابوقداره؛ کاغذ: سمرقندی، 650 ص، 19سطر (10×16)، اندازه: 17×28/5 سم [ف: 8-242]
با پنج مثنوی است: 1. سلسلة الذهب، هر سه دفتر آن، 2. سبحة الابرار، 3. یوسف و زلیخا، 4. لیلی و مجنون، 5. خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن حسام، تا: 147ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، با سه سرلوح، با شش مجلس تصویر؛ کاغذ: سمرقندی، 178گ، 19 سطر (11×17)، اندازه: 17×23 سم [ف: 2087-11]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری نسخه شامل مقدمه منثور در شرح بحور و اوزان شعر، جلد اول سلسلة الذهب، دفتر دوم سلسلة الذهب، قصه سلامان و ابسال، کتاب سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، کتاب خردنامه اسکندری است؛ خط: نستعلیق خفی، کا: محمود بن فقیه احمد الكاتب، تا: 955ق؛ مجدول، مذهب، هفت سر فصل منقش؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 633ص، 19سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 3-225]
هر هفت مثنوی بدین ترتیب: سلسلة الذهب، سلامان و ابسال، تحفة الأبرار، سبحة الأبرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق چهار ستونی، کا: دوست محمد بن سلطان محمد، تا: 20صفر 955ق؛ مجدول، دارای 8 سرلوح، 360گ، 17سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 37-507]
شامل «تحفة الأحرار» و «سبحة الابرار» و «مخزن الاسوار» جامی می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: الحافظ عبد السلام بن حبیب ماهانی، تا: 10 ربیع الثاني 962ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 198گ، 12سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 20-132]
هر هفت مثنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 ذیقعده 963ق؛ با چهار کتیبه مذهب، مجدول، دارای 9سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ 319گ، 19سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 37-369]
کا: ابو الوفا، تا: 966ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 269گ، اندازه: 16/3×23/5 سم [رایانه]
انجام: دفتر ثانی: خاکسار حقیر بی مقدار ** خواجه میر فقیر دل افکار
شامل: دفتر ثانی و سوم از مثنوی سلسلة الذهب و سبحة الابرار است؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه میر استر آبادی، تا: 966ق؛ دارای سه سرلوحه مذهب، مجدول؛ جلد: گالینگور، 105گ، ابعاد متن: 10×16، اندازه: 13/5×21 سم [ف: -69]
شامل: سلسلة الذهب، دفتر یکم و دوم و سوم، سلامان و ابسال، تحفة الأحرار، سبحة الأبرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، سپس خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 966ق؛ افتادگی: وسط (در میان رویه های 1101 و 1102 افتادگی دارد) و انجام (پایان خردنامه افتادگی دارد) [ف: 2-325]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری خط: نستعلیق، کا: صفی الدين فخرالدین حاجی شمس جهرمی، تا: شوال 977ق؛ افتادگی: آغاز (این نسخه دو برگ از آغاز (مقدمه) افتادگی دارد)؛ مذهب، مثنوی ها دارای سرلوح مزدوج مذهب شرفه دار، دارای 8 مجلس رنگی بسیار ظریف و زیبا، مجدول؛ جلد: مقوا، 307گ، 19سطر چهار ستونی، اندازه: 18/5×27/6 سم [ف: 17 - 533]
آغاز: بسمله. رب یسر و تمم بالخیر حامدا لمن جعل جنان کل عارف مخزن الاسرار کماله و لسان کل واصف مطلع انوار جماله؛ انجام: بیا مطربا تیز کن چنگ را ** بلندی ده از زخمه آهنگ را / که تا پنبه از گوش دل بر کشی ** همه گوش کردیم و دم در کشیم
خط: نستعلیق، کا: جلال الدين محمود ابن فیروز بخت حسینی، تا: 978-976-963ق؛ دو صفحه مذهب مرصع بسیار عالی، مجدول، با 8 سرلوح مذهب مرصع بسیار عالی؛ مهر: «لیس الله بکاف عبده عبدالوهاب الموسوي»، حسین بن هدایت الله، رضا الحسيني، مشیرالسلطنه 1322؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن مذهب، 600ص، 21-22سطر، اندازه: 17×29/5 سم [ف: 3-216]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 980ق؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 2- 134]
شامل: 1. سلسلة الذهب، 2. تحفة الأحرار، 3. سبحة الابرار، 4. یوسف و زلیخا، 5. لیلی و مجنون، 6. سلامان و ابسال، 7. خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محرم 983ق، جا: هرات؛ با هشت سرلوح ممتاز زرین، مجدول؛ کاغذ: ختائی، جلد: میشن، 297گ، 21 سطر، اندازه: 23/5×34/8 سم [ف: 9-119]
دارای: سلسلة الذهب، حکایت و قصه سلامان و ابسال تحفة الاحرار، سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، آیینه
سکندری، در ش 2 داستان های محمود و پیر دهقان و پیر زال و سنجر ... یعقوب سلطان و نظام الملك و ابن سینا است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 جمادی الثاني 984ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 211گ، 25سطر (12×21)، اندازه: 20×32 سم [ف: 17-315]
آغاز: (در وسط صفحه با مرکب قرمز آمده است): از این گروه اند و ما حقیقت حصور آن را یافته ایم مخالف است؛ انجام: انجام: نسخه: ... بید العبد المذنب الخاطى الضعيف شجاع بن حسین بن عبداللطیف و الحمد لله علی الاتمام.
شامل هفت مثنوی جامی است به ترتیب : 1. سلسلة الذهب، 2. سلامان و ابسال، 3. سبحة الأبرار، 4. تحفة الأحرار، 5. یوسف و زلیخا، 6. لیلی و مجنون، 7. خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، کا: شجاع بن حسین بن عبداللطیف، تا: 985ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای 7 سرلوح، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مذهب، 244گ، 19سطر (12/5×20/5)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 3-77]
شامل: 1. سلسلة الذهب، 2. تحفة الأحرار، 3. سبحة الابرار، 4. یوسف و زلیخا، 5. لیلی و مجنون؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 983-981، جا: هرات؛ با هشت سرلوح زرین، مجدول؛ جلد: میشن، 297گ، 21 سطر، اندازه: 23/5×34/8 سم [ف: 4-850]
دارای پنج مثنوی تحفة الأحرار و سبحة الاحرار و یوسف زلیخا و لیلی و مجنون و خرد نامه اسکندری؛ خط: نستعلیق خوش، کا: زره ای باخرزی، محمد بن علاء الدين، تا: 984 و 985ق، جا: رزه با چهار سرلوح بسیار زیبا؛ با بیست مجلس تصویر بسیار زیبا، مجدول، مذهب؛ 191گ، 21سطر، اندازه: 24/1×35/9 سم [ف 851-4]
شامل چهار مثنوی: یوسف و زلیخا، تحفة احرار، خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، کا: محمد امین کاتب هروی، تا: 992-993ق، جا: مکه مکرمهو قسمتی را در مصر نوشته؛ هر مثنوی دارای سرلوح به شیوه مکتب هرات، مجدول؛ 160گ، 22سطر (12/5×30/5)، اندازه: 17×34/5 سم [ف: 1-604]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 670
همان نسخه بالا [نشریه: 5-106]
بی کا، تا: 998ق؛ خریداری از بانو سهیلا چاره دار [رایانه]
آغاز: برابر دیباچه تحفة الأبرار؛ انجام بر ابر خردنامه اسکندری
در این نسخه پنج مثنوی از کتاب هفت اورنگ بدین شرح آمده: 1. تحفة الأحرار، 2. یوسف و زلیخا، 3. لیلی و مجنون، 4. سبحه الابرار، 5. خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 211گ، 19سطر (13×16)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 6-11]
انجام: ایمنی از تغیر و تبدیل ** فارغی از تحیر و تحویل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای چندین سرلوح ضعیف؛ جلد: تیماج، 198گ، 15سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 1-252]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10-11؛ مجدول، دارای هشت سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 356گ، 18سطر (10×17)، اندازه: 17×27 سم [ف: 11-127]
آغاز: لله الحمد قبل کل کلام ** بصفات الجلال و الاكرام؛ انجام: ز چرخ آفرین ها برین کلک باد.
خط: نستعلیق، کا: کمال الدين حسین بن مولانا خورد کاتب رزه، تا: 1018ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دیباچه ندارد؛ دارای یک سرلوح؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ 302گ، 21 سطر چهار ستونی (10/7×21)، اندازه: 17×29/2 سم [ف: 7-892]
خط: نستعلیق خوش، کا: میر محمد حبیب بن حاج میر یعقوب کشمیری، تا: 15 رمضان 1023ق؛ هفت اورنگ درهامش به طور چلیپا در 56 سطر به جز نیمه دوم مثنوی یوسف و زلیخا که در متن است؛ مجدول؛ ابعاد متن: 14×21/5، اندازه: 22×35سم [ف: 1-8]
آغاز: ای خاک تو تاج سربلندان ** مجنون تو عقل هوشمندان؛ انجام: جاه و جلال تازه باد ملکش برون ز اندازه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1032ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: المنة الله که بخون گر خفتم ** یک چند چو غنچه عاقبت بشگفتم / از کش مکش چرخ بسی آشفتم ** کز گوهر راز سبحه واری سفتم؛ انجام: غریق رحمت یزدان کسی باد ** که کاتب را بالحمدی کند یاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038ق؛ مجدول، مذهب، سرآغاز 10 مثنوی دارای 10 سرلوح مذهب مرصع مزدوج؛ مهر: «عبدالوهاب الموسوي»، مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت الله محمد رضا الحسيني، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 582ص، 20 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 3-213]
دیباجه سبعه، منثور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038ق؛ مجدول، مجدول، دارای 10 سرلوح مذهب؛ مهر: عبد الوهاب الموسوي، مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، محمد رضا حسینی،
ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 20×32 سم [ف: 3-213]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ربیع الثاني 1038ق؛ مجدول، دارای نه سرلوح، نسخه در 5 ربیع الثاني 1105 از آن کسی بوده و در 19 شعبان 1127 عرض شده؛ قطع: رحلی [ف: 2-72]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: جمادی الثاني 1056ق؛ افتادگی: آغاز؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 315گ، 19سطر (11×19/5)، اندازه: 19×31 سم [ف: 2-521]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب
خط: نستعلیق، کا: شاهمراد بن نظر علی کاتب، تا: جمادی الاول 1074ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 243گ، 15سطر، اندازه: 19×24 سم [ف: 5-274]
شامل: سلسلة الذهب، سلامان و ابسال، تحفة الأحرار، سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خردنامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1085ق؛ با 9 سر لوح، مجدول؛ 986ص، 18سطر در متن و 14 سطر در حاشیه [ف: 2-113]
آغاز: آن نور که از شکاف کافیست ** پیدا کن قاف تا بقافست / بی نکته نوننگشته دایر ** بر مرکز نیستی این دوایر؛ انجام: مهر نه خاتمه این کتاب ** شد رقم خاتم تم الكتاب
شامل لیلی و مجنون، یوسف و زلیخا، سلسلة الذهب و تحفة الابرار می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: سید علی علائی؛ کاغذ: اصفهانی، 328گ، 21سطر (6×18)، اندازه: 13×25 سم [ف: 2-663]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، دارای یک سرلوح، مجدول؛ 289گ، 21 سطر چهار ستونی (12/5×21)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1-605]
آغاز: برابر سبحة الأبرار؛ انجام: لعل دیر آمدت دیر بقاست ** لاله کامد سبک سبک برخاست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور آبی، 143گ، 11سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-1768]
آغاز: الهي کمال الهي تراست ** جمال جهان پادشاهی تراست / جمال تو از وسع بینش برون ** کمال از حد آفرینش فزون؛ انجام: عالم از فیض نوالش تازه شد ** نوبت عدلش بلند آوازه شد / هر دمش جاه و جمالی تازه باد ** مدت مکنش برون ز اندازه باد
مشتمل بر خردنامه اسکندری و سلامان و ابسال؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ دارای سرلوح، مجدول؛ تملک: محمد حسین صدیقی به تاریخ 1322ق؛ 121گ، 15سطر (8×13/5)، اندازه: 3/5×21/5 سم [ف: 37-268]
آغاز: لله الحمد قبل کل کلام ** بصفات الجلال و الاكرام / حمد او تاج تارک سخن است ** صدر هر ناقه نو و کهن است؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری
تقسیمات این نسخه عبارت است از: جلد اول سلسلة الذهب، دفتر ثانی سلسلة الذهب، دفتر سوم سلسلة الذهب، سلامان و ابسال، کتاب سبحة الابرار با مقدمه منثور مختصر، کتاب تحفة الأحرار با مقدمه منثور مختصر، یوسف و زلیخا، مثنوی لیلی و مجنون، مثنوی خردنامه اسکندری، از مختصات این نسخه آن است که کاتب از بدو تا ختم شیوه ای سلیس و یکدست و روان در کتابت خود به کار برده و از این لحاظ نسخه ای است پاکیزه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1187ق، جا: اصفهان؛ مذهب، با سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب، مجدول؛ مهر: محمدرضا الحسيني، «عبد الوهاب الموسوي 1225» که نمایانگر به عرض رسیدن این نسخه در زمان فتحعلیشاه قاجار است؛ جلد: چرم مذهب، 573ص، 21 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 3-220]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1199ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ ابعاد متن: 10/5×14/5، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2-860]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 20 ذیقعده 1205ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 7-309]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: 1215ق؛ 503گ (2پ-504ر) [مختصر ف: -894]
خط نستعلیق، کا: محمد حقیر پسر محمد هادی بیک اسفیدواجانی کرونی، تا: یکشنبه 24 ذیحجه 1230ق، برای آقا محمد تقی پسر آقا محمد جعفر [نشریه: 11-922]
اصفهان؛ شهرداری اصفهان؛ شماره نسخه: 21
همان نسخه بالا [نشریه: 5-310]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: غره صفر 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ با هفت سرلوح مذهب، مجدول؛ اندازه: 19×29 سم [نسخه پژوهی: 2- 242]
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید حسن حسینی، تا: 7 جمادی الاول 1231ق؛ هر مثنوی دارای سرلوح مرصع بزرگ، مذهب، مجدول؛ 284گ، 21 سطر چهار ستونی (11/5×20/8)، اندازه: 17/5×28 سم [ف: 1-603]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 669
همان نسخه بالا [نشریه: 5-106]
آغاز: بسمله. الحمد قبل کل کلام؛ انجام: هم گوش کردیم و دم در کشیدیم
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق خالدی، تا: 1241ق؛ واقف: ابوالوفا معتمدی کردستانی؛ جلد: تیماج، 302گ، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 9-364]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق؛ مجدول، دارای سرلوح، به مناسبت داستان ها چند تابلو نقاشی شده؛ جلد: تیماج، 189گ، 25 سطر، اندازه: 16×26 سم [اوراق عتیق: 3-337]
تحفة الاحرار و سبحة الأبرار؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ عبدالکریم، تا: ربیع الثاني 1246ق؛ 190گ، 13 سطر (7×11)، اندازه: 10×16 سم [ف: 14-3514]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: آمرزشم از خدای خواهان
مشتمل بر: سلسلة الذهب دفتر اول، سلسلة الذهب دفتر دوم، سلسلة الذهب دفتر سوم، سلامان و ابسال، تحفة الأحرار، سبحه الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون؛ خط: نستعلیق خفی، کا: محمد مهدی حسینی نائینی، تا: 1254ق، به دستور محمد حسین خان حاکم نائین؛ مجدول، هشت سرلوح مذهب منقش؛ 389ص، 29سطر (13×25)، اندازه: 21/5×35/8 سم [ف: 18-32]
نسخه اصل: پاریس 822.S.P (بلوشه 3: 271ش 1676)؛ خط: نستعلیق چهار ستونی، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-248]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: خرد نامه اسکندری
مشتمل بر سلسلة الذهب در سه دفتر، و سبحة الابرار، و یوسف و زلیخا، و لیلی و مجنون، و خرد نامه اسکندری می باشد و باقی منظومه ها را ندارد و در آغاز مجموعه مقدمه ای به نثر دارد؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای لوح رنگین بسیار زیبا، دارای سرلوح رنگین زیبا؛ مهر: «خام الفقراء محمد الجامي» (بیضوی بزرگ)، «محمد» (بیضوی کوچک)؛ جلد: تیمایج، 260گ، 21سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 1-289]
آغاز: مجال آن نمانده است که دست ... شاه غزنین چو واقفی ز علوم؛ انجام: کس چه داند که تا چه انگیزد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [الفبائي: -611]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 19/7×30 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از لطیف نوری زینال [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 142گ، اندازه: 15/5×23/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ در تاریخ 25 جمادی الاول 31 و 8 ربیع الثاني 113 عرض دیده شده و در 11 صفر 23 از آن آصف خان خان خانان بوده؛ کاغذ: دولت آبادی، قطع: رحلی بزرگ [نشریه: 2-134]
آغاز: یک شبش از ناز به آن کور گفت ** حیف که ماند از تو جمالم نهفت / طلعت من خواسته از مه خراج ** حرف خجالت زده بر لوح عاج؛ انجام: موی تو شد درسیه کاری سفید ** ور سفیدی زنی هنر کم دار...
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 225گ، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 5-2293]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** هست صلای سر خوان کریم؛ انجام: بر همین نکته ختم شد مقصود ** لله الحمد والعلی والجود شامل: تحفة الأحرار، سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، خردنامه اسکندری، سلسلة الذهب حاوی سه دفتر و لیلی و مجنون تیمورنامه از هاتفی؛ خط: نستعلیق پخته زیبا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، 214گ، 42سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 3-1407]
پنج مثنوی از هفت مثنوی اورنگی اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای چهار پیشانی کم کار؛ 163گ، 25سطر (10/5×16/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: -57]
آغاز: قبله همت خدای شناس؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری
تحفة الأحرار، سبحة الأبرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، اسکندر نامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 378ص، 21 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 2-102]
تنها سلسلة الذهب، و سلامان و ابسال؛ خط: نستعلیق، کا: محمود هروی، بی تا؛ 216 ص، 17 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 2-115]
آغاز: ابتدا بسم الله الرحمان الرحيم المتد الى الاحسان
سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، تحفة الاحرار؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح غیر قابل توجه؛ 358ص، 21 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 2-116]
آغاز: برابر دفتر اول سلسلة الذهب؛ انجام: برابر خردنامه اسکندری مشتمل بر سلسلة الذهب، سلامان و ابسال، تحفة الأحرار، سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خرنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در آغاز هر منظومه ای سرلوح، مجدول؛ 400ص، 21 سطر، اندازه: 6/5×24 سم [ف: 1-207]
آغاز: برابر تحفة الأبرار؛ انجام: برابر یوسف و زلیخا
شامل پنج مثنوی: 1. سبحة الابرار، 2. تحفة الأحرار، 3. یوسف و زلیخا، 4. لیلی و مجنون، 5. خردنامه اسکندری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای سرلوح و کتیبه، مجدول؛ مهر: «عبده المتوكل نظام محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 231گ، 17سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [اوراق عتیق: 2-391]
haft bāb
از هفت دانشمند و نتیجه چهل سال زیست آن ها است در اکسیر و در آن آمده «بر هفت تن به اتفاق این نسخه را به هفت باب اختصار نمودند و هر باب چهار فصل»، بدین گونه: 1. از حمید الدين ناگوری، 2. گیان ناتهه جو کی، 3. سلیمان ندویی، 4. سید هاشم بخاری، 5. میران سید طیب اودهی، 6. شیخ نصیر الدين نارنولی، 7. محمد صادق ملتانی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9791
آغاز: حمد و ثنا قیومی را که عجز عقول ذریات آدم از ادراک کنه ذات بی چون او چون آیات طبیعتش ورای دو عالم ظاهر است؛ انجام: تایخ کتاب پرس از خاک (621) الحمدلله علی دین الاسلام.
خط: نستعلیق، کا: شافعی، محمد علی بن محمد قاسم، تا: 29 محرم 1288ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 62گ، 21سطر (11×15/5)، اندازه: 15×19 سم [ف: 17-484]
haft bazm
فروغ، رضا
forūq, rezā
مثنوی هفت بزم اوست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2844/3
آغاز: آن چه بخشد جان عالم راسنا ** هست مر معبود را حمد و ثنا / زان سپس باید نمودن ابتدا ** هم بنام ابتدای ما سوی / ذوزالطاف تو حالی کرده عزم ** داستان راند همی از هفت بزم؛ انجام: ای فروغ روی آن ماه تمام ** ختم کن این خوش سخن را والسلام / دل دوستان از من دور باد ** سر دشمنان از بدن دور باد. تمت کتاب الدرر المنظومه و المثنوي بید مؤلفها ... سید رضا المتخلص بفروغ في اربعة عشر من شهر ربیع الاول سنة 1296 من الهجرة ... الى یوم البقاء
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 38ص (201-238) [ف: 10- 1688]
haft band
کاشی، حسن بن محمود، ق 8 قمری
kāšī, hasan ebn-e mahmūd(-14c)
هفت بند مولا حسن کاشانی در ستایش حضرت علی (علیه السلام) که به پیروی چکامه خاقانی سروده است. ملا ادهم عزلتی خلخالی دیباچه ای به نثر به نام هشت بهشت یا قنبرنامه بر هفت بند کاشی نگاشته و مقصود او در این دیباچه پاسخ به خرده گیری است که بر یک از این هفت بند حسن کاشی شده و آن بیت این است: «روح قدسی پاسبان بر آستان قنبرت ** عرض دهلیز سرایت یا امیر المؤمنين».
اینک ابیات آغاز بندها:
آغاز: بند اول: السلام ای سایه ات خورشید رب العالمين ** آسمان عز و تمکین آفتاب داد و دین
بند دوم با قافیه س: ای بغیر از مصطفی نابوده همتای تو کس ** بسته بر مهر تو ایزد مهر حور العين و بس
بند سوم (با التزام «یافته» در قافیه): ای سپهر عزت از تو نور زیور یافته ** آفتاب از سایه خیر تو افسر یافته
بند چهارم با التزام «مصطفی» در قافیه: ای معظم کعبه اصل از بیان مصطفی ** قبله دنیا و دین جان و جهان مصطفی
بند پنجم (با التزام «امیر المؤمنين» در قافیه): ای گزیده مر خدایت یا امیر المؤمنين ** خوانده نفس مصطفایت یا اميرالمؤمنين
بند ششم (با التزام «شما» یا «شماست» در قافیه): ای که فرمان قضا موقوف فرمان شماست ** دور دوران فلک دوری ز دوران شماست
بند هفتم: تا نجف شد آفتاب دین دولت را مقام ** خاک او دارد شرف بر زمزم بیت الحرام
انجام: ز ایران حضرتت را دایم از خلد برین ** می رسد آواز طبتم فادخلوها خالدین
چاپ: مجموعه رسائل فارسی، دفتر پنجم، 1378ش، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، مشهد، به کوشش مایل هروی.
[الذريعة 899/9 و 800/9 و 10 نظم و نثر]
شروح و حواشی:
1- معادن الرضا = شرح هفت بند کاشی؛ فرخ آبادی، اصغر حسین بن غلام غوث (-قرن 13)
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 6ص (28-33)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 17-368]
آغاز: برابر؛ انجام: سگ آستان علی ولیم ** ز من بشنو این نکته را ای خردمند / بعین عنایت بحالم نظر کن ** که بینند سگ را بروی خداوند
خط: نستعلیق ممتاز، کا: عبدالجبار، تا: قرن 11؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب مرصع ممتاز؛ مهر: میرزا مهدی خان استر آبادی، ناصرالدین شاه قاجار؛ 20ص، 10 سطر [ف: 7-789]
در فهرست از ملا حسین کاتبی ؟ دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8-12]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-135]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 6گ (59-54)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 17-40]
بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (617-621) [ف: 9-1404]
بی کا، تا: 1073ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-258]
آغاز: برابر؛ انجام: می رسد اواز طبتم فادخلوها خالدین ... دلاور جنگ دام اقباله حلیه نگارش یافت.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 12، برای محمد نصر علیخان بهادر دلاور جنگ؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: جلد: تیماج، 14گ، 8سطر، اندازه: 18/5×29/5 سم [ف: 17-536]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 3ص (254-256) [ف: 10-1839]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (46ر-49پ)، 17سطر (10×15)، قطع: ربعی [ف: 17-286]
آغاز: برابر؛ انجام: من ذات علی بواجبی نشناسم ** اما دانم که مثل او ممکن نیست
خط: نستعلیق خوب، کا: مهدی موسوی طبیب، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب منقش، مذهب؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 23گ، 4سطر، اندازه: 12×20 سم [ف 536-17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (13ر-19ر) [ف: 1-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (237پ-239ر)، 20 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 33-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: واصف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6ص (105-110)، 20 سطر، اندازه: 21/2×34/6 سم [ف: 17-473]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (127پ) [ف: 38-437؛ فهرست رایانه ای ج 4-1096]
بندی از هفت بند ملاحسن کاشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 30-39]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1222ق [فیلمها ف: 2-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن جلال الدين مهرجردی یزدی، تا: 15ذیحجه 1224ق؛ جلد: مقوایی، 4ص (42-45)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 3-921]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق؛ در جنگ هنری؛ 4گ (92ر-95پ) [ف: 3-344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی محمد نوری، تا: 1233 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: مراغی، محمد بن جمشید، تا: 1241ق؛ 3گ (101پ-102پ) [مختصر ف: -894]
آغاز: ای غنی از نیاز و ناز همه ** کرم تست کار ساز همه؛ انجام: با ذات تو وز روی تحقق همه عین.
غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: زنجانی، محمد باقر، تا: 1255ق، جا: زنجان؛ واقف: جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ 12ص (376-387)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 17-442]
آغاز: برابر
کا: رستم بن بیجن، تا: 1256ق؛ 5گ (166ر-170ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 19-138]
آغاز: برابر
قصاید در مدح حضرت علی (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ 3گ (14ر-16)، 14 سطور چلیپایی، قطع: رقعی [نشر: 13-130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی حسین، تا: 1269ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
هفت بند و منقبت کاشی؛ خط: نستعلیق هندی، کا: عسگری، محمد، بی تا؛ ابعاد متن: 7×12، اندازه: 11×18 سم [ف: 16-199]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ (153پ-160ر)، اندازه: 11×18 سم [نشریه: 5-152]
قصیده ای از شاه اکبر با این مطلع: پا شکستن نه همین موجب رنجوری ماست ** بھرما هر طرف از دهر شکستی بر پاست؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-756]
آغاز: برابر؛ انجام: قبه نه چرخ را چون دانه بر چیند ز جا ** مرغ تعظیمی که او بر بام ایوان شماست
در فهرست از ملا حسین کاشفی دانسته، در این نسخه دو قصیده در مدح حضرت امیر المومنين علیه السلام به فارسی از ملا حسی کاشفی؟ است که به خطی خوش کتابت شده و متاسفانه نام راقم مشخص نیست، ولی به نظر می رسد که از خطوط میرعماد باشد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ 10ص، 9سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 4-983]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 15-295]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا؛ 9 گ (14ر-22ر)، 15سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 26-366]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از شهاب دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (66ر-68پ) [ف: 37-249]
فقط سه بند از هفت بند در این نسخه آمده؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (59پ-60پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: -94]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ اندازه: 10×15 سم [ف: 3-173]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [سنا: ف: 2-74؛ فهرست رایانه ای ج 4-1096]
haft band
فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان، 913؟ - 976 ؟ قمری
(1508-1569)fozūlī baqdādī, mohammad ebn-e soleymān
بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (621-622) [ف: 9-1404]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 5 جمادی الثاني 1269ق؛ ابعاد متن: 7×14، اندازه: 13×21 سم [ف: -196]
haft band = tarkīb band
محتشم، علی بن احمد، -996 قمری
(1588-)mohtašam, ‘alī ebn-e ahmad
هفت بند است در پیروی از «هفت بند» ملا حسن کاشانی، که بسیاری از وی پیروی کرده اند، در اشتیاق به حضرت علی و ستایش ایشان.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1501/5
آغاز: السلام ای عالم اسرار رب العالمين، وارث علم پیامبر، فارس میدان دین؛ انجام: داوری پیش تو ... یاوری کن مؤمنان را ای امیر المؤمنين.
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: 1226ق؛ 4گ (149ر-152پ) [ف: 3-344]
haft band
حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمری
(1692-1767)hazīn, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb
شامل: هفت بند، چهارده بند و دو مثنوی کوتاه و قطعاتی در مراثی و تاریخ تولد فرزندهایش و مناقب اهل بیت.
آغاز: من کلامه هفت بند ...... السلام ای نور چشم آفتاب داد و دین ** سایه ات پر توده خورشید رب العالمين...
انجام: حزینم من حزین ز اوضاع عالم ** نبودی مرگ اگر ما را چه غم بود
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2999
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 13گ، 28-30 سطر (متن و حاشیه)، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-1412]
haft band
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، -270 قمری
(1854-)hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men
در رویداد کربلا. پس از هفت بند، عنوان «جواب هفت بند» است با این سر آغاز: «کعبه بیت الحرامم آرزوست».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 276/4
آغاز: باز جهان را سپه غم گرفت ** جمله جهان شیوه ماتم گرفت؛ انجام: این همه آیات کرامات بین ** و آن همه ظلم و ستم اهل کین
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (35ر-37ر) [ف: 1-270]
haft band
سماهیجی، فداعلی، ق13 قمری
samāhījī, fadā-‘alī(-19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27989
آغاز: بسمله، ای صلای ذات تو مقصود رب العالمين حجت حق بر خلایق قدرت جان آفرین؛ انجام: دشمن دین خدا بوده عمر ایلدین تا قیامت باد روی لعن رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ جلد: میشن [رایانه]
haft band
تنها، علی صاحب
tanhā, ‘alī sāheb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18982
آغاز: بسم السلام کی ذات تو مقصود رب العالمين؛ انجام: اصغر الأفراد محمد مهدی عفاالله جرائمه
خط: نسخ، کا: محمد مهدی، تا: قرن 13 [رایانه]
haft band
از مفتی احسن. در منقبت اسدالله الغالب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14307/12
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 38-437؛ فهرست رایانه ای ج 4-1096]
haft band-e hallāj
حکیم اسودی
hakīm-e asvadī
مثنوی است در صد و نود و شش بیت در هفت بند به این شرح: بند اول در باب گفتگوی منصور حلاج به زبان حال در بازار حلاجیان و با پنبه و زه، بند دوم در کیفیت زه و اشاره با ایشان، سوم در کیفیت حال پنبه و اشاره به انسان، چهارم در کیفیت موم اشاره به انسان کامل، پنجم در احوال صغری اشاره به انسان، ششم در اوضاع پند و اشاره به انسان، هفتم در احوالات مرد حلاج و به وجود آمدن، از حکیم اسودی که شرح حالش به دست نیامد. (فاضل هاشمی)
آغاز: سایلی پرسید از منصور مست ** حق پرستی احمدی یا خودپرست
آغاز: برابر؛ انجام: گفته ای اسودی ضایع مهل ** بایدت کردن چو در در گوش دل
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 10گ، 14سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 17-535]
آغاز: برابر؛ انجام: بر کمان و چرم و زه تکلیف نیست ** گو بکن حلاج به زین فکر نیست
مثنوی است در صدو نود و یک بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 11×17 سم [ف: 9-327]
haft band-e dar eksīr
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 152/3
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 7/5×15، اندازه: 14×18 سم [نشریه: 3-230]
haft band-e seyyedī dar pāsox-e marhūm kāšī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1427/26
خط: نستعلیق، کا: ایمانی غلام، امام قلی، تا: نیمه دوم قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 2گ (446ر-447ر)، 20سطر (14×24)، اندازه: 18×32 سم [ف: 8-101]
haft band-e nezāmī astarābādī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1150/15-ف
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1- 571]
haft bandhā
شامل هفت بندهایی از: ملا کاشی ساکن عامل، ملا فلاح کاشی، مقبل، کاشی، فائق، زخمی، عرفی کاشی، صائب، سید مظلوم، امامت، رضی، خطا، سید حسین نصیری علی اللهي، کاشی ثانی.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3166/2 - 16/176
آغاز: السلام ای سایه ات خورشید رب العالمين ** آسمان عز و تمکین آفتاب داد و دین / مقصد تنزیل بلغ مظهر اسرار غیب ** مطلع یتلوه شاهد مقطع حبل المتين؛ انجام: بهر استقبال می گردد روان روح الامين ** بسکه دارد از وی وصلت شأن حورالعین / زائران روضه ات را بر در خلد برین ** می رسد آواز طبتم فادخلوها خالدین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 140گ، 12سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-1257]
haft peykar = bahrām nāme = haft gonbad
نظامی، الياس بن یوسف، 530؟ - 614؟ قمری
(1136-1218)nezāmī, elyās ebn-e yūsof
اهداء به: علاء الدين کرب ارسلان آقسنقری پاشای مراغه
تاریخ تأليف: 593 ق
قسمت چهارم از پنج مثنوی معروف به «خمسه نظامی» است که داستان گور ساسانی (420ق)، از کودکی و جوانی تا پادشاهی اوست، آن گاه هفت همسر او، که برای هر یک کاخی ساخته بود، و داستان هایی که از هر یک شنیده بود. هفت داستان از هفت عروس گنبد. نام مثنوی در منابع گوناگون آمده، شمار بیت ها در نسخه ها یکسان نیستو در حدود 4600 بیت است. فهرست عناوین این مثنوی بدین ترتیب است: نعت پیامبر (صلی الله علیه و آله)، معراج، سبب نظم این کتاب، مدح پادشاه ارسلان، فضیلت سخن، نصیحت عموم خلایق، نصیحت فرزند خود.
آغاز: ای جهان دیده بود پیش از تو ** هیچ بودی نبود پیش از تو / ای براندازه سپهر بلند ** انجم افروز انجمن پیوند
چاپ: مشار، فارسی 5495/5 - 5496 که نشانی 13 چاپ آن را داده
[الذريعة 232/25؛ نسخه های منزوی 3317/4؛ مشترک پاکستان 94/7 -100 که نشانی 69 نسخه پاکستانی آن را داده؛ دنا 10: 1193-1194 (31 نسخه)]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مذهب؛ ابعاد متن: 9×14، اندازه: 15×21 سم [سنا: ف: 1-151]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 69گ (138پ-206ر)، 25سطر (12×17)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1-53]
آغاز: برابر؛ انجام: دولتت را بدین زیادت باد ** ختم کارتو بر سعادت باد
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 8؛ اهدایی: خانداه سعدلو بیگلر بیگی؛ 194گ (179ر-372پ) [ف: 2-269]
نسخه اصل: دانشگاه تهران، ش 5179 (دانشگاه، 4139/15)؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 718ق؛ مجدول، با مجلس های رنگی مغولی رنگی، آغاز یک ابرو؛ 44گ (73ر-116پ) [عکسی ف: 2-299]
آغاز: برابر؛ انجام: در کنارش گرفت و خفت بکام
منتخب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 9 جمادی الاول 721ق؛ 2گ (567-566)، 41سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-97]
آغاز: برابر؛ انجام: به هر جا که باشد ترا راه ورخت ** دعا از منت باد و آمین زبخت / جهان بر وجود تو فرخنده باد ** وجود نظامی تو زنده باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ذیقعده 799ق؛ مجدول؛ 75گ، 25 سطر چهار ستونی، اندازه: 13×23 سم [ف: 8-4879]
خط: نستعلیق کهن، بی کا، تا: قرن 9؛ 53گ (137پ-189پ)، 25سطر (10×16)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 1-53]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 841ق؛ 50ص (114-163) [ف: 38-79]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 70گ (274پ-343پ) (متن)، 17سطر (9×17)، قطع: ربعی [ف: 17-213]
آغاز: ز نامحرمان کرد خرگه تهی ** سماع و سرود آور خرگھی؛ انجام: هر چه فرهنگی را به کار آید ** و آدمی را بدان بیاراید / همه آورده بود زیر نورد ** آن به صورت زن و...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 14گ، 24-19 سطر چهار ستونی، اندازه: 16×23 سم [ف: 2-645]
آغاز: برابر؛ آغاز ضمیمه: روی سیاه از گنه آن جا گریخت ** بر سر آن خاک سیاهی ریخت؛ انجام: انجام هفت پیکر: زان دعای شبانه شبگیری ** ترسم افتد درین هدف تیری؛ انجام ضمیمه: باد مبارک گهر افشان او ** بر ملک کن گهرست آن او.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: مقوا، 40گ، 18سطر، اندازه: 13/5×28 سم [ف: 17-537]
خط: نستعلیق، کا: اخی جان بن خواجه همدانی، تا: قرن 10؛ یادداشت صادق طالب علی در 926 در پایان آن، کاغذ: سمرقندی، 65گ (160پ-224ر)، 19سطر (12×18)، اندازه: 17×24 سم [ف: 1-54]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مجدول [نشریه: 7-109]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 902ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: 3-169]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان ذیحجه 909ق؛ مجدول، باشش سرلوح آراسته؛ ابعاد متن: 12×17، اندازه: 16×22 سم [سنا: ف: 1-76]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 10070 (مشترک 95/7)؛ خط: نستعلیق خوش، کا: احمد بن علی شیرازی، تا: 910ق؛ 120ص (409-290) [عکسی ف: 2-299]
آغاز: برابر؛ انجام: دولتی باش هر کجا باشی ** در کابت فلک به فراشی / دولتت را که بر زیادت باد ** حاتم کار بر سعادت باد فرغت عن كتابة هذا الكتاب ... تم
خط: نستعلیق خوش، کا: قریشی، خان محمد بن عبدالغنی، تا: ربیع الاول 998ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 54گ، 23 سطر چهار ستونی (10/5×17/5)، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: -69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، ابعاد متن: 11×21، اندازه: 18×29 سم [ف: 17-469]
آغاز: برابر؛ انجام: دولتت را که بر زیادت باد ** خاتم کار بر سعادت باد
خط: نستعلیق خوش، کا: عربشاه بن محمد حسینی استادی، تا: قرن 11 (تاریخ 831 به خطی جدید غیر خط کاتب آمده و صحیح نیست زیرا عربشاه از خطاطان سده یازدهم می باشد)؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 63گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×27/5 سم [ف: 1-222]
خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: 1019ق؛ در «پنج گنج»، با سرلوح؛ 58گ (127پ-184ر)، سطور چهار ستونی [ف: 3-345]
دو بیت از آغاز ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن حیدر آشتیانی قمی، تا: دوشنبه 1 رجب 1059ق؛ مجدول؛ 105ص (251-355)، 22سطر (11×19)، اندازه: 18×30 سم [سنا: ف: 1-253]
خط: نستعلیق، کا: بمشچی، محمد قاسم، تا: 1078ق؛ 72گ (1پ-72پ) [ف: 37-508]
نیم آخر هفت پیکر؛ بی کا، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج، 168ص (664-497)، اندازه: 22×35 سم [ف: 21-277]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1228ق؛ 81ص (303-383) [ف: 37-141]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: 1246ق؛ در «پنج گنج» او، در 4 ستون، با سرلوح بسیار زیبا، مجدول؛ 102ص (272-373)
[عکسی ف: 1-407]
کا: عبدالعلی بم محمد حسین نائینی، تا: 1265ق، جا: اصفهان؛ 133ص (243-375) [ف: 3-171]
آغاز: بسمله خواستن بهرام دختران هفت ملوک را وساختن هفت گنبد روزی از نور فتح نورانی ** آسمان بر گشاد پیشانی / فرخ و روشن و جهان افروز ** خنک آن روز وشاد باد آن روز / شه به
خوبی چو روی دلبندان ** مجلسی ساخت با خردمندان؛ انجام: این چنین شب بسی به ناز و نشاط ** سوی هر گنبدی کشید بساط / به روی این آسمان گنبد ساز ** کرده درهای هفت گنبد باز
خط: شکسته، نستعلیق، کا: میرزا سید محمد دستغیب متخلص به فقیر به جهت حاجی ظهیر الدوله، تا: دوشنبه 22 جمادی الاول 1289ق، جا: فارس؛ دارای سرلوح، مجدول مذهب؛ 33گ، 20سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 8-4879]
آغاز: برابر؛ انجام: رب اغفر و ارحم و تجاوز انك انت الاعز الاجل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1350ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: شد رمین کنده تا دهانه آب کسی آن کنج را ندید بخواب...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: موجود: تحفه های بزرگوارش داد به یکی در عوض هزارش داد؛ انجام: خیر چون رفته بود سر زبرش، بند آگاهی زخیر و شرش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 61گ، 15سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×15/5 سم [ف: 5-1587]
آغاز: برابر؛ انجام: آن اگر چه رسد به پانصد سال ** دیر زی تو که هم رسد به زوال / وین خزینه که خاص در گاه است ** ابدالدهر با تو همراه است...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «ابوالحسن احمد بن الشرايف 1291»؛ 104گ، 14 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 5-2294]
آغاز: برابر؛ انجام: دولتی باش هر کجا باشی ** در رکابت فلک به فراشی / دولتت را که بر زیادت باد ** خاتم کار بر سعادت باد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: سید حسین مصطفوی؛ 55گ (99-45)، 23 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف مخ]
بی کا، بی تا؛ کامل؛ جلد: تیماج، 59گ (229-287)، ابعاد متن: 22×34، اندازه: 28/5×40 سم [ف: 8-433]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 41گ (1-41پ)، 19سطر (8×11)، اندازه: 12×18 سم [سنا: ف: 1-154]
کا: ابراهیم بن مفتی، بی تا، جا: کشمیر [نشریه: 5-366]
haft tamāšā
قتیل لاهوری، محمد حسن بن در گاهی مل، -1240 قمری
(1825-)qatīl-e lāhūrī, mohammad hasan ebn-e dargāhī mal
از محمد حسن قتیل روسیاه فیض آبادی (دوالی سینگه) به درخواست سید میرزا به نام سعادت علی خان و آقا محمد صادق خان و آقا ابوالحسن خان قزوینی و دیگران در 1276 ق درباره آئین هندوان و مسلمانان هند (ریو 65): تماشا 1. مذهب سمار تکان؛ 2. وجود گرفتن آدمی به انقسام افراد انسان، 3. اعتقادات فرق هندوانی، 4. حصر اسمای متبرکه مختص به این فرقه، 5. در تقییدر سوم این گروه، 6. شیوه و آیین مسلمان هند، 7. کاشتن تخم لفظ و معنی در نگارش احوال عجیبه.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2423
آغاز: زیب پیشانی بیان فصیحان صندل حمد خداوند است؛ انجام: از جانب ایمن زن و از جانب ایسر مرد شد و گاهی بالعکس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1343ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه هندی، 114گ، 14سطر، اندازه: 18/8×23/8 سم [ف: 4-851]
haft hesār
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
(1006-1089)ansārī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad
ادبیات عرفانی است.
آغاز: بسمله، ای مفضل بی فضول و ای عادل بی عدول و ای قاضی بی عزل و ای حاکم بی هزل...
چاپ: تهران، 1319ش، به کوشش حسین تابنده گنابادی، در رسائل خواجه عبدالله انصاری
[فهرستواره منزوی 1097/8]
آغاز: برابر؛ انجام: در راه خود اول زخودم بیخود کن - و انگه بیخودی بسوی خود راهم ده
هفت مناجات است در هفت «حصار»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (514) [ف: 15-196]
هفت مناجات است در هفت حصار»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 9ص (10-2)، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 21-237]
آغاز: برابر؛ انجام: در راه خود اول زخودم بیخود کن - و انگه بیخودی بسوی خود راهم ده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق، جلد: تیماج، 3گ (114پ-116پ)، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 30-208]
haft hesār
دعای مؤثر و مناجاتی است که علماء بزرگ به طریق هفت حصار جمع کرده و در آن آیات فتح و ظفر قرآن در ایام هفته قرائت می شود، در اول رساله خواص و آثار این مناجات ذکر شده است.
آغاز این مناجاتیست که علماء دین رضوان الله علیهم اجمعین بطریق هفت حصار جمع کرده اند که هر کرا حاجتی بدرگاه حق تعالی بوده باشد چون این مناجات را شفیع سازد از سرصدق اخلاص تمام بخواند...
انجام: و پیش از مرگ همه را توبه نصوحاً کرامت کن و ختم کار ما را بر کلمه شهادت کن آمین یارب العالمين و یا خیر الناصرين برحمتك مغفرتك و جود و کرامتك یا ارحم الراحمين.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2581/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 20گ، 13سطر، اندازه: 12×15 سم [ف مخ: 5-2117]
haft hesār
این کتاب دعا شامل هفت دعا برای ایام هفته می باشد که جهت رسیدن به فتح و پیروزی استفاده از آن در صفحه اول و دوم شروع رساله نوشته و توصیه شده است.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. آورده اند که وقتی ملکشاه خوارزمی قصد سلطان محمود غزنوی کرد تا مملکت او را براندازد
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 35
آغاز برابر؛ انجام: کتب العبد الأقل الداعي لابود السلطنه البهيه تراب اقدام المومنين احمد النيريزي و نقلته من خط الاستاد علاء التبريزي لجناب السيد العالم العامل الفاضل الكامل النجيب الحسيب اللبيب الأديب قدسی الذات غنی الصفات نظاما للسيادة و النجابة و الفضيلة و المعالي میر محم سلیم سلم الله تعالی في 1138 بمحروسه اصفهان
خط: نسخ و نستعلیق، کا: نیریزی، احمد، تا: 1138ق، جا: اصفهان؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب مرصع اعلا؛ مهر: مشیر السلطنه حسین بن هدایت الله، رضا الحسيني، ناصر الدين شاه «شاه شاهان ناصر الدين»؛ 32ص، 9سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 1-525]
haft darvīš
افسانه های دینی شیرینی است و دروغ پردازی های شگفتی در آن ها شده است. پس از یک بابی بی عنوان، چند باب دیگر در آن دیده می شود، فهرست آن ها چنین است: 1. باب در پیری و مریدی؛ 2. باب در ابجد؛ 3. باب در سر راشدان آدم صفی؛ 4. باب در سر راشدان محمد مصطفی؛ 5. باب در چگونگی اهل تراش؛ 6. باب در اسباب چهار ضرب؛ 7. باب در گناهان کبیره؛ 8 باب در کار خبازان؛ 9. باب کرباس بافتن و سنگ و ترازو؛ 10. در اسباب فوطه و لنگ؛ 11. گلاب زدن و شیشه؛ 12. باب صفت علی؛ 13. باب نامه و سنگ و تیغ.
آغاز: بسمله. و به نستعین بدانکه چنین روایت کرده اند از سر روندگان و پرندگان عالم و سیاح اهل العرب و العجم ... شاه مردان و شیر حضرت یزدان و معتمد حمزه صاحب قران ... سر خیل عیاران و سیاران بوده است.
انجام: و سلمانیان دست بدست می رسانند تا بسلمان فارسی و الله اعلم بالصواب.
چاپ: ایران، تهران، نشر چشمه، 1381ش، مهران افشاری، در مجموعه چهارده رساله در باب فتوت و اصناف (بخشی عمده ای از کل اثر است)؛ ایران، تهران، نشر چشمه، 1391ش، مهران افشاری، در مجموعه سی فتوت نامه دیگر (بخشی باقی مانده از کل اثر است) [فهرستواره منزوی 496/1]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1632
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1296؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ جلد: تیماج، 91گ، 14سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: 5-762]
haft r. taqvīm-ol boldān
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 110 عکسی
بی کا، تا: 1196ق، جا: لکهنو؛ 178گ [جنگ: 1-473]
haft sarbāz= māse bandī
پیشگویی هاست با سربندهای: شش سر مصداق کشیده گویند، پنج سرباز و دو مصداق، پنج سرباز ده مصداق، این شکل را پنج سر و یک مصداق گویند، پنج سر بسته ده مصداق، چهار سرباز و سه مصداق، چهار سر و دو مصداق ... که هر بند با «العلم عندالله»، «و الله اعلم» و «و الله العالم».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1845/3
آغاز: بسمه تعالی. این مشکل را هفت سرباز گویند، و در میانه مشهور است به هفت سر سرانجام. آن که هر گاه بر قاصد و سفری و غایب بسته باشند احتمال کلی می رود که آن شب تا وقت شام داخل خانه خود شود. هرگاه در آن شب بیاید در مکان خود حرکت نکرده است؛ انجام: و در حال جنگ بر هر که بسته شود خوب نیست. زن حامله نباشد، و الله العالم. «هو» جناب سیادت انتساب آقا سید محمود سلمه الله خواهش نمودند که در سه صفحه کتاب، لهذا بنویسم، من هم بنوشتم ... تو کم نه ای ز سلیمان من همان مورم ** قبول کن چه سلیمان نیاز موران را / به هر چه گوهری منشین و مشکن قیمت خود را ** جهان پر کرده عاشق نگهداری نمی دانی / «عرفی» به عیش هرزه نگردیده با عالم ** یک گل زده بر گوشه دستار دیگر هیچ.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1302ق، گویا نگارند (میرزا آغا)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا [ف: 3-345]
haft zābete
علی خان بن حشمت علی
alī xān ebn-e hešmat ‘alī‘
رساله کوتاهی است در آداب و مقررات کتابت که پیش از آموزش فن خط، یادگیری آن ها برای مبتدیان ضروری است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 201/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلواة علی رسوله محمد و آله و ... اما بعد چنین گوید؛ انجام: بلفظ دانه مروارید و مرجان. بلفظ توپ: آستین دار باشد از جامه و رومال.
خط: نستعلیق، کا: محمد امیر الدين بن محمد عزیزالدین (+قاضی قصبه نظام آباد و رسوم)، تا: 12 محرم 1264ق؛ 14گ (155ر-168)، 13 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 1-215]
haft tabaqāt
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(-13c)
فهرست نگار توضیحی نداده ولی محتمل است همان «نورالهدایه» نورالدین جعفر بدخشی باشد.
آغاز: اما بعد بدان که مشایخ طریقت قدس الله ارواحهم چنین فرموده که به طبقات باطنه هفت باشد طبقه اول غیب حق
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 233/1
آغاز: اما بعد بدان که مشایخ طریقت قدس الله ارواحهم چنین فرموده که بطبقات باطنه هفت باشد طبقه اول غیب حق
خط: نستعلیق و شکسته خوش، بی کا، تا: 1282ق؛ جلد: تیماج، 10سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: -279]
haft ‘aqabe
تفرشی، میرزا شکرالله، ق13 قمری
tafrešī, mīrzā šokr-ol-lāh(-19c)
سراینده، از شاعران صاحب منزلت در عهد کریم خان زند بوده، وی در طنز و هجو دیگران، ید طولایی داشته و رساله حاضر نیز از انشائات طنز او می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14871/12
آغاز: در خبر است که در سنه 1173 که طلوع ستاره دنباله دار از جانب ... بست چنین ملاحظه شد که بیچاره گنه کار سیه روزگاری که گرد عصیان چهره او را غبار آلود و زنگ گناه خوشه محصول او بیدانه نموده؛ انجام: آن چه عمل صالح داشته فروخته در عوض معاصی خود داده و خط پاکی گرفته و خود را به خواندن این دو مصرع مشغول می سازد که: دمی آب سرد از پی سگال ** به از عمر هفتاد و هشتاد سال
افزودگی هایی منظوم، از میرزا شکر الله تفرشی برای میرزا محمد باقر لشکر نویس در هجو میرزا جعفر فرزند میرزا ابوطالب و هجو آقا یوسف، در چند بیت و اشعاری از شاعران گوناگون و هجوی درباره «صدر» در چهار برگ، بعد از انجام آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 1گ (52)، سطور چلیپایی، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 37-495]
haft qāmūs
موسوی شیرازی، محمد رضا، ق13 قمری
mūsavī šīrāzī, mohammad rezā(-19c)
در ختومات و ادعیه.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 226/1
آغاز: بدان که این داعی بمناهل سرمدی و خادم شریعت محمدی محمد رضا الموسوي الشيرازي تغمده الله برحمته الكلية الواسعة اقمت و اقدمت؛ انجام: مستوجب جهنم باشند و فضیلت این دعا در این مختصر پذیرا نیست بدین اختصار شد
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 5گ (3پ-7پ)، 16سطر (7/5×13)، اندازه: 15×21 سم [ف: -187]
haft desse
جمال زاده، محمد علی، 1270 - 1376 شمسی
(1891-1997)jamāl-zāde, mohammad ‘alī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9349
بی کا، بی تا؛ نسخه اصل مؤلف که با ماشین تحریر با تنها یک انگشت نوشته؛ 112گ، 25سطر (15×20)، اندازه: 19×24 سم [ف: 352-17]
haft qolzom
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27190
بی کا، تا: 1300ق؛ خریداری از رضا می دانی [رایانه]
haft qolzūm
غازی الدين حیدر، قرن 13 قمری
qāzī-od-dīn heydar(19c)
تاریخ تأليف: 1229-1230 ق
از ابوالمظفر غازی الدين حیدر، پادشاه لکهنو و اود و تنظیم مولوی قبول محمد. واژه ها و اصطلاح های فارسی است، به ترتیب الفبايي. از آغاز واژه ها، در 7 «قلزوم» و هر یک در چند «بحر» و هر بحر در چند «چشمه».
چاپ: نخستین بار در 1237 ق، در مطبع سلطانی، لکهنو چاپ شده است
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 317-عکسی
آغاز: آغاز قلزوم 1: نام او در هر زبانی دیگر است ... حمد وافر و ثنای متکاثر نثار عتبه بارگاه جهان آفرینی است که سپاس؛ آغاز قلزوم 2: ؟؛ آغاز قلزوم 3: جایی که شهسواران عرصه دهش و فرهنگ در حمدش به لغات مختلفه و السنة؛ آغاز قلزوم 4: حمدله. عاقبة. صلاة. اما بعد، بر رای ژرف نگهبان دوربین و...؛ آغاز قلزوم 5: منتهای بی منتها و ثنای لا انتها جهان آفرینی را سزاست که نوع گرامی انسان را؛ آغاز قلزوم 6: ؟
از روی چاپ 1236 لکهنو؛ بی کا، بی تا؛ در 7 مجلد: قلزوم یکم (ج 1) در 2 مجلد: 1- (گ 1-150)، 2- (گ 151-204)، 3- قلزو دوم (گ 1-200)، 4- قلزوم سوم (گ 1-245)، 5- قلزوم چهار (گ 1-179)، 6- قلزوم ششم (گ 1-161)، قلزوم (گ 1-200) [عکسی ف: 2-299]
هفت کشور - هفت اقلیم
haft kešvar
فخری هروی، محمد بن امیر، 903؟- قرن 10 قمری
faxrī heravī, mohammad ebn-e amīr(1498-16c)
اهدا به: شاه اسماعیل اول (907-930ق)
در اخلاق و سیاست و تاریخ و در روزگار شاه اسمعیل بن حیدر طبق اصول شیعی صوفی توسط «فخری» نگاشته شده است، مؤلف مدت سه سال به نگارش آن مشغول بوده است. او نام خویش را در دیباچه چنین آورده است: «منم فخری از جان ثنا خوان او» و نام کتاب را «هفت کشور» گفته است. دارای یک «مقدمه» در هفت «منزل» و سپس هفت «کشور» است و دنبال هر کشور یک «مسافت» می باشد: هفت منزل مقدمه چنین است: 1. صفت منزلها و شناسایی انسان کامل؛ 2. ادب و مراتب اهل طلب؛ 3. تواضع؛ 4. علم و نتیجه آن؛ 5. صلاح و فواید آن؛ 6. قول راست؛ 7. افعال حمیده.
چنین است هفت کشور و هفت مسافت آن: کشور 1. رعیت پروری؛ مسافت 1- داستان فیروز یزد گرد؛ کشور 2. قضات و علما؛ مسافت 2- علو همت و نمک شناسی؛ کشور 3. سیاحت؛ مسافت 3- پیدایش آسمان و زمین؛ کشور 4. زنان و داستان سلیمان و بلقیس و شاپور و نصیره؛ مسافت 4- خاطرات سنجر؛ کشور 5. قضا و قدر؛ مسافت 5- منشیان و مباشران؛ کشور 6. وزراء، حکماء، قلم زنان، نقاشان؛ مسافت 6- داستان جبرئیل و داود؛ کشور 7. داستان جمشید و قباد و سیاوش و کیخسرو؛ مسافت 7- در فهرست اته یاد نشده است.
آغاز: حمد و سپاس و ستایش بی قیاس حکیم علیمی را که در هر چه نظر می انداخت قدمت و عظمت اوست
چاپ: به کوشش ایرج افشار و مهران افشاری در تهران چاپ شده است
[نسخه های منزوی 4212؛ فهرستواره منزوی 496/1 و 670 و 698/6]
آغاز: بسمله. کتاب عرضه می دارد که مدار سلاسل سخن بر هفت کشور و شش مسافت برین ترتیب: منزل اول صفت منازل شناختن انسان کامل ... کشور اول در باب رعیت ... کشور دوم پیدایش قضات ... کشور سوم ادب و سیاست ... چهارم در فهرست نیامده، پنجم قضا و قدر، کشور ششم صنعت وزراء و حکما و قلم زنان و نقاشان؛ انجام: امیدم چنانست از کردگار ** که تابانگردد تهی از تو عالم دمیکه جانی و جان همدمی
دیباچه را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 5-762]
آغاز: ... در گرچه باشد بسی ** به خر مهره هم کار دارد کسی / کسی کامد این جا بروی نیاز ** چو خورشید شد بر همه سرافراز ... ناماین مختصر را هفت کشور نهاد و سلاسل سخن را بر هفت منزل و هفت کشور و شش مسافت تزیین داد بدین ترتیب؛ انجام: ایا بر سپهر سعادت چو مهر ** ز قدرت یکی پایه آمد سپهر. سپهر کرم را تویی آفتاب ** محیط خود را تویی در ناب
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اکبر بن هبیت الله شیرانی، تا: رمضان 1079ق، جا: اردبیل، حسب الامر رفعت پناه، محمد جان آقا ابن مغفرت و مرحمت درگاه ... علی آقا [شقاقی]؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 67گ (1-67)، 25 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 40-303]
آغاز: برابر؛ انجام: امیدم چنانست از کرد گار ** که تابانگردد تھی از تو عالم دمی. که جانی و جان همدمی (سپه)
خط: نستعلیق، کا: شیخ علی، تا: قرن 11، در 10 ربیع الثاني 1085ق کامل شده است؛ جلد: تیماج، 177گ، 22سطر (9×21)، اندازه: 14×25 سم [ف: 1-522]
آغاز: فواید چند از کتاب هفت کشور، حکایت داعی گفت آورده اند که سکندر فیلقوس رومی از اسکندریه خروج کرد و پادشاه عظیم الشأن ... کشور اول در باب رعیت پروری و معدلت گستری؛ انجام: و در آن مقام به آن چه می خواست رسید غرض ازین حکایت آنست که هر کس را از
فقط بخشی از حکایات کشور اول آن است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسنی، جمال الدين محمد، تا: 9 جمادی الثاني 1106ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشین، 4ص (332-329)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1 -95]
آغاز: برابر؛ انجام: و انواع خاطر جوئی کرده دلداری داد بعد از ادای دعای محبانه و افشای...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 13گ (38پ-50ر)، 18 سطر، اندازه: 16×21/7 سم [ف: 6-226]
haft golšan
کامورخان، محمد هادی
kāmvar xān, mohammad hādī
شرح حال حاکمان و امیران و شماری از عالمان.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 135عکسی
بی کا، بی تا؛ 267گ، [جنگ: 1-473]
هفت گنبد - هفت پیکر
haft gonbad-e bahrām
روح الامين، محمد امین، 971 - 1047 قمری
(1564-1638)rūh-ol-amīn, mohammad amīn
یکی از مثنوی های پنج گانه یا خمسه او است.
[الذريعه 260/7 و 386/7]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4151
آغاز: از دیباچه افتاده: لیک اینها ز کس نمیاید ** کار کشتی خس نمیاید / کی بجنبد زمین ز تک تک پا ** کی ز قاشق تھی شود دریا؛ انجام: هم چو روح الامين حق بگرو ** سخن از حق بگو ... خویشتن را زحق بیفکن دور ** تا ز خاکت چو ... شد مسخر مرا چو ملک سخن ** کرد اقبال ... دولت آمد به پیش و کرد سلام ** تخته ام تخت...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: «العبد محمد امین الحسيني الموسوي 1029»؛ کاغذ: سپاهانی، 146گ، 14سطر (13×)، اندازه: 12×22 سم [ف: 13-3120]
haft ganj
از کاتبی. قصیده در پنجاه بیت.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6276/8
آغاز: بچشم عقل اقالیم سبعه گنج زرست ** ولی چون درنگری اژدهای هفت سر است؛ انجام: بفرق باد مرا ظل ساقی کوثر ** که طوبی نعم او بهشت هشت در است
خط: نستعلیق، کا: رکن الدين بن سید علی مشهدیان حسینی، تا: 974ق؛ کاغذ: ترمه ختائی [ف: 9-304]
هفت گنج کبیر - هفت گنج گهر
haft ganj-e gohar = haft ganj-e kabīr= konūz-e sab‘a
تنگلو شاه بابلی، قرن 1 میلادی
tangalūšāh-e bābelī(-1c)
ترجمه ای است از نوشته های تنکلو شاهدر کیمیا که تضمین صحت آن نموده؛ دارای هفت «کنز»: 1. با سربندهای «تدبیر»: تدبیر حل زر، تدبیر صافی کردن مایعات، تدبیر زعفران...؛ 2. در نوشادر کانی؛ 3. در علم تصعید...؛ 5. در تصعید زیبق؛ 6. در تنقیه اجساد هفت گانه؛ 7. در علم طرح.
آغاز: بسمله؛ این هفت گنج کبیر است پر از گوهرها، هر گهری گنجیست شاهوار و بنیاد این بر تدابیر...
انجام: هم چنان چون مشمع شود یک دینار ده دینار را و این اوزان جمله در اکاسیر مفرده است. تمت الكتاب
[مشترک پاکستان، 799/1؛ نسخه های منزوی 621/1]
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد کنوز بی زهور با جواهر و زواهر جمله در تدبیر مجربات
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی، 15گ (1پ-15پ)، 15سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 9-149]
آغاز: برابر
کا: تنکلو شاه کبیر تبریزی، تا: 1113ق، جا: تهران و مشهد رضوی؛ 16گ، اندازه: 13×21 سم [ف: 8-4880]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: چرکس، محمد زمان بن محمد یوسف، تا: 1140ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 17ص (195-211 هامش)، 14سطر (13×18/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-376]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1203ق؛ جلد: تیماج، 13گ (1پ-13پ)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 26-180]
آغاز: این رساله از تصنیفات تنکلو شاه بابلی است، موسوم نموده است به «هفت انوار» اما نور اول. در تدبیر زنجار، صحیح و مجرب است. بدان که چون زنجار حکمت ساخت، چنان که در «اسرار» یاد کرده ام؛ انجام: برابر
نسخه به نام: «هفت انوار» است، در هفت «نور»: 1. در تدبیر زنجار، در سه «ترکیب»، 2. در جسد زحل دو «ترکیب»، 3. در بیان جسدین شمس محمد مکلس، 4. در ارکان عمل اعظم، چند «رکن»، 5. در وزن کردن جسد فضی، 6. در وزن کردن طلق محلول با فضه، 7. در وزن عقاب مقطر محلول یا عقاب فضی محلول؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 2 ذیحجه 1216ق؛ 17گ (1پ-17پ) [ف: 3-344]
آغاز: این رساله ... تنکلو شاه بابلی است و موسوم به هفت گنج ... بدان که چون روح را با جسد ... عقاب را در درجات خود با زهره مکلس در مراتب خود وزن کردی، جسد سیاه رنگی بیرون آید؛ انجام: تا گذار قمر و شمس بگیرد، بلکه قدری بیشتر پس فرود گذارد. تمام...
در هفت «گنج» یا «کنز» و سربندهای کوچک تر «تدبیر». نسخه ها با یک دیگر جدایی دارند: 1. تدبیر زحل، تدبیر صافی کردن مایعات، تدبیر زعفران، 3. تدبیر عقاب مقصود با عقاب کانی، 6. در تسقیه هفت گانه، 7. در علم طرح؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 2 ذیحجه 1216ق؛ 37گ (17ر-53ر) [ف: 3-345]
آغاز: برابر؛ انجام: محمرا محملا اصح ذلك مجریا صحیحا تاما کاملا
خط: نستعلیق، کا: محمد حسینی، تا: 1244ق [الفبائي: -473]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1260ق، جلد: مقوایی، 15گ (1پ- 15ر)، 17سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 21-101]
آغاز: برابر؛ انجام: و زیادت نه، پس فرو گیرد. تمام شد کنوز بی رموز با جواهر و زواهر جمله در تدبیرات مجربات...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ 9گ (70ر-78ر) [ف: 270-1]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل علوی، تا: 1261ق [الفبائي: -612]
آغاز: بسمله، این هفت گنج است 1ر از گهر؛ انجام: علی ید العبد تنگلوشاه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -612]
آغاز: بسمله این کتاب هفت کنز است از تنکلو شاه حکیم کبیر تنکلو شاه فرماید بدان به درستی که در این هفت گنج پر از گوهر است و در شاهوار است بنیادش جواهر نثار است؛ انجام: درسر جسد کند و همواره شود بگدازد نقره داروی نقره زرد از وی درنگرد گدازد تمام شد کنز بی رموز خواهد جمله تدبیرات مجربات و السلام و رحمة الله
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، بی تا؛ 6گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 8-4880]
haft laškar
نثر شاهنامه برای نقالان. این کتاب ظاهراً در قرن 13 ساخته شده و از آغاز پادشاهی کیومرث است تا پایان پادشاهی و فرمانروایی بهمن بن اسفندیار. شاهنامه منثوری دیگری نیز هست به نام تاریخ دلگشای شمشیر خاتی تأليف تو کل بیک بن تولاک بیگ از قرن 11.
آغاز: بسمله، و به نستعین، اماراویان اخبار و ناقلان آثار و طوطیان شکر شکن شیرین گفتار و محدثان داستان کهن و خوشه چینان خرمن وادی ایمن بدین نقل چنین آورده اند که بعد از حضرت آدم صفی الله شیث محبوس شد و بعد از آن.
انجام: رستم و اولاد رستم در دخمها مسکن نمودند و چیزی که در دنیا بجهت آنا اسمی باقی ماند و السلام بتاریخ 3 ذیحجه 1292.
[فهرستواره منزوی 496/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2983
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1292ق؛ مصور دارای تقريباً 50 تصویر رنگ آمیزی شده؛ 444ص، 23 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 10-1617]
haft laškar
مثنویی است حماسی، به زبان کردی ایرانی. ناظم آن بی تردید از سرایندگان کردی اواخر قرن سیزدهم است. در متن کتاب نام و نشان ناظم مذکور نیست، و ترجمه حال وی نیز به دست نیامد. سیاق سخن سراینده می نماید که مأخذ و منبع وی در سرودن این مثنوی، شاهنامه فردوسی بوده، ولی اشعار سست و نا استوار است و گاهی هم وزن مختل.
آغاز: دو نهصد هزار جم آرا نه جم ** انجم نا بدید نه غبار و نه طعم
انجام: یا رب بحاجت سید سرور ** شافع شفا خوای یوم المحشر
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11937
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بدخط، کا: ملا عزیز ولد الفت از طایفه کلهر، تا: 12 صفر 1349ق؛ واقف: ابراهیم دوستوندی؛ جلد: چرمی، 366ص، اندازه: 16×22 سم [ف: 9-366]
haft laškar
منظومه مفصل داستانی است به کردی. در فهرست مجلس (1617/10) کتاب داستانی با همین نام معرفی شده که به نثر فارسی بوده و غیر از رساله حاضر استو به همین نام نیز به کردی نسخه ای در آستانقدس آمده که ظاهراً جز این نسخه است.
آغاز: ابتدا می کنم ز بسم الله ** وحده لا اله الله الله / صدق و کذبش بما نشد معلوم ** داستانی که کرده ام مفهوم
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13689
آغاز: برابر؛ انجام: وسن سید بها زبان درازی ** تو توشه عقبی بد کار ... / فکری کرد شیطان ندرت بازی ** خدا هر بکس و پیغمبر...
خط: نستعلیق، کا: سید بهاء الدين قطبیانی، بی تا؛ مجدول؛ تملک: کاتب به تاریخ 1359؛ جلد: گالینگور، 145گ، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 37-215]
haft maqāle-ye pīr-e harāt
انصاری، عبد الله بن محمد، 396 - 481 قمری
(1006-1089)ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1150/32-ف
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1-572]
haft manzel-e torkānīyye
در صفت احوال خود از اول طفولیت تا هنگام کهولیت.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2016/53-ف
نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-640]
haft manzar
هاتفی، عبدالله بن محمد، -927؟ قمری
(1521-)hātefi, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad
سومین مثنوی از «پنج گنج: خمسه» اوست، در برابر «هفت پیکر» نظامی گنجوی، در 15 هزار بیت، و در هفت «منظر»: داستان بزم پادشاهی است بنام بهرام که بعد از پدر به تخت می نشیند و در هفت روز هفته هر یک روز یک مجلس بزم می آراید و در یک منظر بزم بر پا می کند بدین شرح: 1. مجلس آراستن شاه بهرام روز شنبه در منظر عنبر فام؛ 2. مجلس آراستن شاه بهرام روز یکشنبه در منظر نارنج رنگ؛ 3. مجلس آراستن شاه بهرام در روز دو شنبه در منظر سبز؛ 4. طرب بهرام روز سه شنبه در منظر گلگون رنگی؛ 5. بزم آراستن شاه بهرام روز چهارشنبه در منظر کبود رنگ؛ 6. مجلس آراستن شاه بهرام روز پنج شنبه در منظر صندل رنگ؛ 7. بزم آراستن شاه بهرام روز آدینه در منظر سفید.
آغاز: ای نگارنده صحیفه غیب ** نام تو صدر صحیفه لاریب / نقش پرداز کارخانه کن ** کار ساز جهان بی سر و بن
[الذريعة 1284/9 و 341/19؛ تاشکند 791/8؛ نسخه های منزوی 3324]
خط: نستعلیق خوش، کا: حسن بن لطف الله معاد الحسيني، تا: رجب 929 یا 969ق؛ در متن و هامش به دنبال هم، با سرلوح زرین، مجدول؛ 43گ، 12سطر، اندازه: 16/4×25/2 سم [ف: 4- 852]
آغاز: برابر؛ انجام: آن که این مکر و حیله بود فنش ** چشم دارم که گردد آن کفنش / کاش پایم قلم شده صدبار ** که در این خانه نامدی بگذار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، اندازه: 11/7×16 سم [ف: 43-59]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام در «نشستن بهرام در روز جمعه» افتاده: آن چنان کن که مصلحت دانی - باید اما دلی نرجانی
خط: نستعلیق خوش، کا: حق ویردی، تا: 1110ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام (انجام در «نشستن بهرام در روز جمعه» افتاده)؛ مجدول؛ 62گ (109ر-170پ) [ف: 2-270]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن عبدالرحیم، تا: 1223ق؛ 61ص (166-106)، 21سطر (15×26)، اندازه: 22×35 سم [ف: 6-201]
آغاز: برابر؛ انجام: دولتت را که بر زیادت باد ** خاتم کار بر سعادت باد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 164ص (120-283)، 20 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 2-100]
هفت نام - هفت احباب
haft vādī = seyr-os sālekīn
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233-1309 قمری
(1818-1892)bahā’-ol-lāh, hoseyn-‘alī ebn-e mīrzā bozorg
در سیر و سلوک بهائی که برای یکی از پیران صوفیه در سلیمانیه شمال عراق نوشته شده است. در این رساله برای سالک هفت «وادی» معین شده که با پیمودن آن مرید می تواند به مقصود برسد: وادی 1. وادی طلب است و مرکب آن وادی صبر می باشد؛ 2. وادی عشق است که سالک بلافاصله به آن جا می رسد؛ 3. وادی معرفت است که سالک از شک به یقین می آید؛ 4. سالک بعد از سیر وادی معرفت که آخر مقام تجدید است به اول مقام توحید واصل شود؛ 5. سالک بعد از قطع معارج این سفر بلند اعلی در مدینه استغناء وارد می شود؛ 6. سالک بعد از سیر مراتب استغنای بحت در وادی حيرة وارد می شود؛ 7. سالک بعد از ارتفاع به مراتب بلند حیرت بوادی فقر حقیر و فنای اصلی وارد می شود.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي قد اظهر الوجود من العدم و ارقم علی لوح الانسان من اسرار ... و بعد مراتب سیر سالکان را از مسکن خاکی بوطن الهي هفت مرتبه معین نموده اند
انجام: عنقریب ظاهر می شود آن چه حال از اعین عالم مستور است لذلك نطق لسان العظمة فضلاً من عنده و هو الفضال الكريم
چاپ: تهران، 1342ش
[نسخه های منزوی 1761؛ فهرستواره منزوی 1097/8]
آغاز: برابر؛ انجام: الفانية لتطلب من کاوس الباقية الدائمة و تترك کاوب الفانية الزائله.
تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در ابتداء این کتاب به مرحوم فیض کاشانی نسبت داده شده؛ جلد: تیماج، 16گ، 18سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [محدث ارموی مخ: 2-825]
بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 11/2×17/5 سم [نشریه: 6-75]
آغاز: ذره دردت دل عطار را و مرکب این وادی درد است و اگر درد نباشد هر که ... این سفر تمام نشود و به انتها نرسد وعاشق در این رتبه جز معشوق خیال ندارد؛ انجام: وانك لوتسمع نفحات هداة الطير الفايتة لتطلب من كاؤس الباقية الدائمة وتترك کاذب الفانية الزائلة والسلام علی من اتبع الهدي
در فهرست ناشناس، رساله کوتاهی است در سیر و سلوک، مؤلف در آن هفت وادی سیر را (وادی طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحید، حیرت وفقر وفنا) بیان نموده و خصوصیات هر مقام رامتذکر شده است، او می گوید که در این رساله اقوال دیگران را ذکر ننمود زیرا آن نشانه کسبی بودن علوم است نه وهبی بودن؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 9گ، 19سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4881]
آغاز: برابر؛ انجام: «ک» کفر عنك حجیات المحدودة ... و تترك کاوب الفانية الزائلة. و السلام علی من اتبع الهدى 152
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 19گ (1پ-19پ)، 17سطر، اندازه: 11/6×19 سم [ف: 9-168]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-184]
آغاز: برابر؛ انجام: فنعم ما قال العشق له حالتان فالحسب راحته عنا فاوله سقم و آخره قتل و السلام علی من اتبع الهدي.
تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد باقر خراسانی، تا: شنبه غره ربیع الاول 1293ق؛ جلد: تیماج، 145گ، 15سطر (5/5×12)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 2-335]
آغاز: برابر؛ انجام: وانك لو سمع نغمات هذالسطر القانية لیطلب من کاوس الباقية الدائمة وترك کادب الفانية الزايله والسلام علی من الهدي
خط: نستعلیق شکسته، کا: حبیب، تا: ربیع الاول 1298ق؛ 19گ، 14سطر، اندازه: 10/7×17/2 سم [ف: -]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 121گ، 12سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1 -485]
آغاز: برابر؛ انجام: و تترك کثوب الفانية الزايلة.
بی کا، تا: دوشنبه سلخ جمادی الأول 1305ق؛ جلد: تیماج، 22 ص (364-385)، اندازه: 16×22 سم [ف: 50-84]
آغاز: برابر؛ انجام: لوسمع نغمات هذه الطير الفانية لیطلب من كوسالباقية الدائمتترك کوس الفانية الزائلة و السلام علی من اتبع الهدي
کا: محمد رضا تفرشی، تا: 1307ق، جا؛ تهران؛ 10گ (50ر-59پ) [ف: 15-237]
آغاز برابر؛ انجام: و قلبی که بذکر محبوب به پیوست البته پر خون گردد، فنعم ما قال عشق فالحب راحته عناء فاوله سقم و آخره قتل تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن شیرینی، تا: 1308ق؛ جلد: تیماج، 11گ (33ر-43ر)، اندازه: 17×23 سم [ف: 4-204]
آغاز: برابر انجام: اگر چه سعدی در این مقام فردی ذکر نموده من اگر چیزی نخواهم بنویسم که مگس زحمتم می دهد از بسکه شیرین است ... ابوالحسن تبریزی تحریر نمود في شهر ذیقعده 1334 هجری
خط: نستعلیق خوب، کا: ابوالحسن تبریزی، تا: ذیقعده 1334ق؛ 62گ، 9سطر (5/5×8)، اندازه: 8×11/5 سم [ف: -3]
آغاز: برابر؛ انجام: از مکان قدس و ضیاء مرتفع شده از یمن بقای دوست بشنویم و رو بدوست نمائیم حینئذ نقول انا بالدوست و انا للدوست المنقطعون یا کریم
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 54گ (97ر-150پ)، 14 سطر، اندازه: 11×17/8 سم [ف: 9-162]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان است که در مصباح الهي مشتعل گردد و در مشكوة معنوی بر افروزد زیرا که گردنی که به عشق بلند شد البته به شمشیر افتد و سری که به حب برافراخت البته بر باد فنا رود قبلی که به ذکر محبوب پیوست پر خون گردد فنعم ما قال العشق له حالتان فالحب راحته غنی فاوله سقم و آخره قتل و السلام علی من اتبع الهدي
بی کا، بی تا؛ 28ص [نشریه: 5-614]
آغاز: هو العزيز القيوم حمدا لمن له الحمد و المنه الذي فتح لنا ابواب الجنه؛ انجام: لهذا می گویم سبحان ربی و رب العزه عما یصفون
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور [رایانه]
hefdah bāb
؟نقشبندی، محمد بن حسن، ق13 قمری
naqšbandī, mohammad ebn-e hasan(-19c)
تاریخ تأليف: 1252ق
این کتاب که به ظاهر مؤلف آن باید محمد بن حسن نقشبندی باشد در هیئت نگاشته شده حاوی «مقدمه» با دو «مقاله: بدین شرح: مقدمه: درباره هندسیات؛ مقاله 1. بیان احوال اجرام علوی شامل شش؛ مقاله 2. بیان هیئت زمین شامل یازده باب.
[فهرستواره منزوی 3108/4]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1379/1
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 61ص، 8 سطر (7/5×15)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 3-435]
al-hafawāt-ul jārīya ‘alā alsun-il mutahaffizīn al- mutaḥarrizīn wa-s saqațāt-ul ātīya min-al gārimīn-al gāfilīn
صابی، محمد بن هلال بن محسن، قرن 5 قمری
sābī, mohammad ebn-e helāl ebn-e mohsen(-11c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 340/3-ف
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 شوال 647ق؛ 18گ (236-253)، 17سطر [فیلمها ف: 1-456]
al-hafawāt-un nādiri min-al mu‘aqalīn wa-l malḥūẓīn wa-s saqaṭāt-ul bādara min-al mufaḍḍalīn wa-l maḥẓūẓīn
صابی، محمد بن هلال بن محسن، ق 5 قمری
sābī, mohammad ebn-e helāl ebn-e mohsen(-11c)
چاپ: دمشق، محقق: صالح الاشتر، مطبوعات مجمع اللغة العربية، چاپ اولف 542ص، 1387ق.
[فهرس المخطوطات المصورة 544/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 338-ف
نسخه اصل: عزت قویون ش 451؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 18 شوال 647ق؛ 168گ [فیلمها ف: 1-397]
helāl(fāyede darbāre-ye)
از شرح شیخ زین الدين بر شرایع.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/19
کا: کاظمی، علی بن جواد، تا: با تاریخ 1072ق؛ 1ص (4ر)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1 -281]
هلالیه - الهلالية
al-hilālīya = ḥukm-ul ḥākim bi-ṯubūt-il hilāl = ṯubūt-ul hilāl bi-ḥukm-il ḥākim
حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058 - 1126؟ قمری
(1648-1714)‘hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-ol-vāse
موضوع رساله درباره حجیبت و یا عدم حجیت حکم حاکم در اثبات اول ماه های قمری است. او معتقد به عدم حجیت قول حاکم است و برای مدعای خود دلایلی می آورد و به ادله مخالفان پاسخ می دهد. او این رساله را با تغییراتی به زبان فارسی نیز نگاشته است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلاة علی محمد و عترته الأقدمين. مسألة: اذا لم یر المكلف هلال شهر رمضان او شوال مثلاً و لم یثبت عنده و لکنه ثبت عند الحاكم فهل یجب الصول او الفطر علی المكلف بمجرد حکم الحاكم به ام لا یجب ذلك حتی یتحقق الثبوت عنده کما ثبت عند الحاكم؟ الجواب: ان حکم الحاكم به اما لرؤيته بنفسه او لثبوت الرؤية الشائعة عنده او لشهادة لدیه و حصول علمه بشهادتهم. فهذه ثلاث صور...
انجام: نعم یمکن القول باستحباب ذلك لعموم قوله تعالی و تعاونوا علی البر و التقوى و امثاله. و الله تعالی یعلم حقایق احکامه
چاپ: ضمن مجموعه رؤيت هلال، جلد اول، به کوشش رضا مختاری و محسن صادقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1388ش، ص 251-267
[الذريعة 272/6 و 160/11 و 230؛ ريحانة الادب 102/2]
شروح و حواشی:
1- الهلالية = حکم الحاكم بثبوت الهلال = ثبوت الهلال بحکم الحالكم؛ حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع (1058- 1126ق)
آغاز برابر؛ انجام: لکن لا یخفی ما في الوجهين من التكلف المتسغنى عنه بما اسلفنا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به نقل از مؤلف؛ 7گ (14-8)، 17سطر، اندازه: 7/5×13 سم [ف: 31-269]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا ثبت بهذا الخبر یوم الفطر بحکم الحاكم در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12، در عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8گ (102پ-109پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 18-56]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ کا: کاظمینی، محمد حسین بن کاظم، تا: 3 محرم 1115ق؛ 24ص (195-218) [نشریه: 7-511]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 450/2عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاج میر علی، تا: جمعه 2 محرم 1158ق، جا: اصفهان مدرسه لنبان؛ از روی نسخه مقابله شده با نسخه مؤلف مورخ سه شنبه 1 ذیحجه 1109 در زمانی که مؤلف می زیسته؛ 7گ (116ر-122ر) [ف: 5-764]
آغاز: اختلفوا في أن اکتساب النور من الشمس مختص بالقمر، ام یشارکه فیه الكواكب؛ انجام: قال العارف ... في المثنوي: نور می گیرند این ستاره ها ... ایضا منقول من رسالة الهلاليه تم بالخیر علی ید .. اللاهجى الجيلاني مهدی بن احمد ... في دار السلطنه اصفهان 5 شعبان 1294
جای گفتگوی ما بخشی از این کتاب است درباره این که آیا نور همه ستارگان از خورشید است (مانند قمر)؟ و مؤلف در آن جا نظر می دهد که نور ستارگان غیر از ماه همگی ذاتی است؛ خط: نسخ تحریری، کا: موسوی جیلانی، مهدی بن احمد، تا: 1294ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ کاغذ: اصفهانی، 2گ (122پ-123ر)، 17سطر (7/5×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 17-205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عاملی، علی بن محمد، بی تا؛ اندازه: 14/5×20 سم [ف: 10-578]
al-hilālīya = ḥukm-ul ḥākim bi-ṯubūt-il hilāl = ṯubūt-ul hilāl bi-ḥukm-il ḥākim
حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058 - 1126؟ قمری
(1648-1714)‘hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-ol-vāse
وابسته به: الهلالية = حکم الحاكم بثبوت الهلال؛ حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع (1058-1126ق)
این رساله ترجمه رساله عربی مؤلف در این موضوع است که با تغییراتی آن را به فارسی نگاشته است.
آغاز: الحمد لمن اطلع شمس النبوه و قمر الولايه من افق الهدايه
... اما بعد چنین گوید خاک راه سالکان مسالک شرع شریف مصطفوی محمد صالح حسینی اصفهانی که چون حق تعالی ... عدد ماه ها را مختلف قرار داده و بعضی را تمام و بعضی را ناقص مقرر فرموده ... و بسیار می شود که بسبب عدم وضوح هلال یا بعلت مسائلی در آن اختلاف می شود.
انجام: بعضی گفته اند مجزیست و مشهور آنست که مجزی نیست بلکه اگر ظاهر شود که از ماه رمضان بود بلکه واجبست اعاده کردن. تم
چاپ: ضمن مجموعه رؤيت هلال، جلد اول، به کوشش رضا مختاری و محسن صادقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1388ش، ص 271-286
[فهرستواره منزوی 3108/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3052/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: ابوالمعانی بن محمد تقی ساروی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 22 ص (431-452)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 10-499]
helālīye
آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، 1192-1265 قمری
(1778-1849)ārānī-e kāšānī, qolām rezā ebn-e mohammad ‘alī
تاریخ تأليف: 10 محرم 1242ق
شرح حال محمد هلال بن علی بن ابی طالب علیه السلام به ضمیمه اطلاعاتی درباره دیگر اولاد اميرالمؤمنين علیه السلام است. آرانی در این رساله اثبات می نماید که امامزاده هلال فرزند امیر المؤمنين است که به آران آمده و در این قریه در حوالی کاشان آرمیده است. در دوازده «فصل» و یک «خاتمه»: فصل 1. کیفیت آمدن هلال به آران و تاریخچه وی و وجه تسمية او به هلال؛ 2. تقیه نمودن هلال در جواب زن جابر و اخباری در باب توریه و تقیه؛ 3. در این که عون شهید در کربلا غیر از عون علی است و اختلاف در مدفن هلال علی؛ 4. شوهر نمودن فضه و مباحثه اش با عمر و مطاعن او و عدم ثبوت این که هلال از خواهر عمر است؛ 5. ذکر اولاد اميرالمؤمنين علی علیه السلام؛ 6. در تحقیق عدد اولاد ذکور امیر المؤمنين و این که هلال از اولاد زین العابدين علیه السلام نیست؛ 7. کرامات هلال علی و فضایل آن حضرت و نقل خواب هایی در این باره؛ 8. در صحت بسیاری از رؤياها و اخبار و مطالبی در این باره؛ 9. کیفیت آمدن هلال به آران و وجه تسمیه او مقاتله اش با خصوم؛ 10. حالات فضه و مناقب او؛ 11. نسب امامه و اختلاف بین شیعه و سنی در این باره و موضوع بودن حدیث ذوالنورین بودن عثمان؛ 12. فضیلت و کیفیت زیارت مؤمنان عموماً؛ خاتمه: کیفیت زیارت اولاد ائمه علیهم السلام عموماً و زیارت هلال علی خصوصاً. شروع تأليف رساله روز ترویه ذیحجه 1241 و ختم آن روز عاشورای 1242 است. (حافظیان)
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي جعل زیارت الاوصياء وذراربهم وسيلة لرفع الدرجة و مودتهم ذريعةً للوصول الى الوسيلة واجر الرسالة والصلوة علی من ابتلی في نسله باَعلی مدارج الرزية محمد الذي...
انجام: و در وقت خواب والشمس و والیل هر یک راهفت مرتبه بخواند بعد از آن بگوید اللهم اجعل من امری هذا فرجا و مخرجاً در شب اول یا سیم یا پنجم یا هفتم کسی را در خواب ببیند ... انشاء الله تعالی و الله اعلم بالصواب
چاپ: رساله هلالیه به اهتمام آقای حبیب الله سلمانی آرانی، در سال 1379 ش، در 300 صفحه به چاپ رسیده و نسخه ای از تلخیص آن در کتابخانه مدرسه سلطانی کاشان موجود است.
[الباب الألقاب: 116؛ تراجم الرجال: 268/2 -269]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از نظر و تأمل در این رساله اگر به عثرت و زللی برخوردند به قلم عفو و اصلاح آن را تصحیح نمایند و الحمدلله اولاً و آخراً و الصلوة علی محمد و آله و سلم تسليماً.
نسخه اصل: نزد نوادگان مؤلف در کاشان نگهداری می شود؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 10 محرم 1242ق؛ مصحح، و با اندکی خط خوردگی در متن و با حواشی از مؤلف به لفظ «منه»؛ 748 ص، 10 سطر [عکسی ف: 3-155]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 673عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا علی اکبر روضه خوان، تا: 27 ربیع الاول 1304ق؛ جلد: تیماج، 121گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ]
al-hilālīya
شهدادی، محمد بن ابی الحسن، -1278 قمری
(1862-)šahdādī, mohammad ebn-e ab-el-hasan
تاریخ تأليف: 27 رجب 1266ق
در این رساله کوتاه فقط به مباحث نجومی پرداخته و از آن جا که تفاوت طول و عرض جغرافیایی شهرها سبب تفاوت در زمان رؤيت می شود، مؤلف می کوشد تا روشن کند که چه مقدار اختلاف، سبب اختلاف در رؤيت هلال می شود. وی درباره
ثبوت اول ماه چنین می نویسد: «و لدخوله علامات ... منها رؤية الهلال وهی مختلفة بحسب اختلاف البلدان طولاً و عرضاً و هذا في الجملة مما لا ینبغی ان یرتاب فیه لکونه محسوسا بالعیان فان مشارقها المواضيع المتباعدة کالشام و العراق و الخراسان مثلاً و مغاربها متفاوتة جداً بحیث یری الهلال في بعض منها في ليلة و الايرى في بعض آخر في تلك الليلة و یتعلق بکل منها حکمه و اما مواضع المتقاربة کاصبهان و نواحیها مثلا فهی متحدة الحكم و ثبوت الرؤية في بعضها کاف للحکم بها في بعض آخروان تفاوتت آفاقها في الواقع و نفس الأمر».
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الأهلة مواقیت للناس و صیر الشمس و القمر نوراً ... اما بعد فیقول ...... محمد بن ابی الحسن الشهدادى المصاحبي المحمدية النائيني هذا اليقاظ فیبیان اختلاف رؤية الاهلة بحس اختلاف البقاع طولا و عرضا و مقدار ما تختلف به الرؤية من تفاوتها من تلك الجهة...
انجام: فتأمل لئلا یلتبس علیك الأمر.
چاپ: ضمن مجموعه رؤيت هلال، جلد اول، به کوشش رضا مختاری و محسن صادقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1388ش، ص 615-618
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19498
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: 1348ق، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 3گ، 16سطر، اندازه: 10×17 سم [اهدائی رهبر: 3-805] و [ف: 21-1682]
halalah
آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، 1192-1265 قمری
(1778-1849)ārānī-e kāšānī, qolām rezā ebn-e mohammad ‘alī
رساله ای در معنای «لا اله الا الله» و بیان اشکالاتی که بر آن وارد شده و دفع آن ها و تحقیق معنای «لا» با استفاده از اخبار و آیات مشتمل بر پنج مطلب.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2377/3
آغاز: الحمد لله المتوحد بالوهیته و الصلاة علی محمد الصادع بتوحیده و علی آله الذين هم ارکان تهلیله
نسخه اصل: کتابخانه شخصی - کاشان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ 131ص (277-147) [عکسی ف: 6-474]
hal yajūz-u an yatawaham mā lāyarā
کندی، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252؟ قمری
(802-867)kendī, ya qūb ebn-e eshāq
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 437/51-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 1گ (186) [فیلمها ف: 1-471]
hal-il mayyit wa-l ḥaml yamlikān-a šay’-an am lā
آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، 1192 - 1265 قمری
(1778-1849)ārānī-e kāšānī, qolām rezā ebn-e mohammad ‘alī
کسی که همسرش حامله بوده و برادری داشته ... به طور عمد کشته شده، بنا بر فرض مذکور آیا میت مالک می شود؟ و آیا حمل در هنگام حمل مالک می گردد؟ و نیز دیگر صور مختلف که آرانی به گونه ای استدلالی آن ها را بررسی کرده است.
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 205/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد استدعی منی بعض اخوانی ممن لایسعنی مخالفته و لزم علی امتثال امره وانجاح ماموله واسعاف مسؤله ان اکتب جواب سؤال؛ انجام: ما هذا مضمون کلامه ان في صورة مضی تسعة أشهر من الموت یمکن فرض حصول العلم في صورة التامة و حصول الوطى بالعقد بأن کانت المرأة أمة أن عدة و فاتها شهران و خمسة ایام او علمنا اقصی الحمل السنة ان کانت حرة
کامل؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ در پایان پنج برگ فائده در معنی امر از مؤلف آمده؛ 32گ (196-227)، 21 و 22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: -65]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 628/2عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 255-2]
hal yajūz-ut takfin bis-sūf wa-l wabar wa-š ša'r (mas’ala)
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، -1173 قمری
(1760-)xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 25/24فیاض
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1ص، 26 سطر (8×17)، قطع: پستی [ف: -213]
hal yaṣiḥ-uṣṣulḥ bi-ġayr-i yamīn-i istiẓhārī
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231 قمری
(1739-1816)mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 669/14
بی کا، تا: 1214ق، جا: مشهد رضوی؛ قطع: خشتی [ف: -292]
hal yu‘tabar fi-l ‘uqūd wa-l īqā‘āt al-‘arabīyya am lā(r.-un fī)
از یکی از شاگردان سید محمد فشار کی؛ فقه استدلالی، در بحث های مرتبط با عقدهای شرعی (دو طرفه) و ایقاعات (یک طرفه) نظیر این که آیا عربیت در صیغه ها شرط است یا نه؟ بعضی از عناوین موجود: المقام الثاني: في الفعل سبباً في عقود المعاوضة...؛ المقام الرابع: في انه هل یفید اللزوم لو وقع في مقام العقد اللازم من المملكات اولا...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16203
آغاز: هل یعتبر في العقود و الايقاعات العربية أن یقع لاهل کل لسان بلسانه او یصح لاهل کل لسان کل لسان؛ انجام: ذهب الى الأول من قدمائنا الشيخ الاجل الحميد و من المتأخرين المولي الورع المقدس اردبیلی
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 20 گ، 22-18 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 45-87]
hamm-us ṣudūr
وکیلی، عبدالحسین
vakīlī, ‘abd-ol-hoseyn
تحریر نخست رساله ای که سپس با اصطلاحاتی به نام «سر الصدور في بطلان العبادات لاجور» در قم به سال 1394 چاپ شده است.
قم؛ مدرسه رضویه؛ شماره نسخه: 99
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، 10 گ، قطع: ربعی [چند نسخه - ف: -40]
al-hamāma
حاشیه نسبتاً مبسوطی است بر هدایه که محشی آن را با استفاده از فوائد الضيائيه و منهل و حاشیه صادق و عصام و شرح متوسط و حاشیه عبد الغفور و تکمله و غیره تأليف نموده است.
آغاز: بسمله سبحان الذي اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الى المسجد الاقصى و الصلوة و السلام علی النبي الذي قامت الشريعت (کذا) علی سبیل الاستمرار والدوام ... اما بعد فلما التمس عنی بعض اخوانی الذي کانوا مقیمین في الذهن...
انجام: الى یاء المتكلم المضاف الى یاء المتكلم تقول ابی و اخی بلا رد.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب محمد اکبر ابن محمد عوضعلی، تا: ذیحجه 1201ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: فاضل خان؛ جلد: تیماج خرمایی، 221گ، 13سطر [ف: 12-490]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: سید حسن بن علی نقی، تا رجب 1247ق؛ 99گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 12-491]
homā-ye jāme'-ot tavārīx
زعیم، امیر محمد، ق10 قمری
zaʻīm, amīr mohammad(-16c)
در تاریخ عمومی ایران و ترک تا سال 985ق که در زمان سلطان مراد سوم (982-1003ق) ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5320
خط: نسخ ترکی، کا: قصبه بالایی، سلیم بن نوح، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 312گ، 21سطر (12×21)، اندازه: 20×29 سم [ف: 15-4203]
.homayun k
شارق، غلامحسین، 1226 - 1307 شمسی
(1847-1928)šāreq, qolām-hoseyn
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4315
بی کا، بی تا [نشریه: 13- 386]
homāyūn-nāme
عماد فقیه، علی بن محمود، 690؟ - 773 قمری
(1292-1372)emād-e faqih, ‘alī ebn-e mahmūd‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1121/3
خط: نستعلیق، کا: رضی قزوینی، عبدالحی بن محمد، تا: 794ق؛ 11ص (176-186) [ف: 3-369]
homāyūn nāme = tarassalāt = monša’āt
شهاب منشی، محمد بن علی، قرن 9 قمری
šahāb monšī, mohammad ebn-e ‘alī(-15c)
اهدا به: غیاث الدين پیر احمد
«ترسل مشتمل بر فنون مکتوبات و مناشیر و احکام» است در ده «باب» هر بابی مشتمل بر فصول...: باب 1. در خطاب سلاطین و اعالی و آن مشتمل بر هفت «فصل»: 1) در خطاب سلاطین و جواب [ایشان]، 2) در خطاب آقایان و جواب [ایشان]، 3) در خطاب امرا و جواب ایشان، 4) در خطاب وزرا و جواب [ایشان]، 5) در خطاب سادات و قضات و جواب [ایشان]، 6) در خطاب مشایخ و ارباب سلوک و جواب [ایشان]، 7) در مکتوبات که از زبان پادشاه به ملوک و امرا و وزرا و سادات و قضات و مشایخ و موالی و طبقات مردم نویسند؛ باب 2. در تهانی و آن مشتمل بر هفت «فصل» است: فصل 1) در تهنیت رمضان، 2) در تهنیت عید و نوروز (تهنیت نوروز به نام خواجه غیاث الدين پیر احمد وزیر)، 3) در تهنیت ولایت، 4) در تهنیت صحت، 5) در تخنیت حجة الاسلام و قدوم از سفر، 6) در تهنیت فتح و این فصل مشتمل بر فتح نامه ها است، (سه نمونه فتح نامه در آن هست)، 7) در تهنیت زفاف؛ باب 3. در تعازیآن مشتمل بر پنج «فصل» است: 1) در تعزیت ملوک، 2) در تعزیت امرا و اکابر، 3) در تعزیت قصات و ایمه و مشایخ، 4) در تعزیت شبان و اطفال، 5) در تعزیت اوساط الناس، 6) در تعزیت عورات؛ باب 4. در معانی متفرقه و آن مشتمل بر پنج «فصل»: فصل 1) در مکتوبات که به پدر و برادر و مادر و براد بزرگ نویسند، 2) در مکتوبات که به برادر کوچک و فرزندان نویسند، 3) در آن چه پیش از ملاقات نویسند، 4) در صورتی که به کنایت نویسند، 5) ذکر بعضی از منشآت سلاطین و اهل فضل؛ باب 5. در شکر و آن مشتمل است به دو «فصل»: 1) در شکر بخشاینده بی منت، 2) در شکر حق؛ باب 6. در شکایت، مشتمل بر چهار «فصل»: 1) در شکایت از اختلال حال، 2) در شکایت روزگار و اهل آن، 3) در شکایت بی التفاتي و عدم اهتمام، 4) در اظهار شکوه که متضمن اعراض و مفارقت باشد؛ باب 7. در عذرخواهی از گناه و طلب عفو و آن، مشتمل بر دو «فصل»: 1) در عذر از ترک تقصیر ملازمت و تهاون در ارسال مکتوبات و قلت هدایا، 2) در عذر از گناهو طلب عفو؛ باب 8. در مناشیر و آن، مشتمل بر چهار «فصل»: 1) در تفویض سلطن و ولی عهد، 2) در منصب امارت منشوری که خواجه خسرو منشی در باب ایالت کرمان به نام امیر زاده غیاث الدي سلطان اویس نوشته بر حسب اشارت حضرت وزارت پناه صاحب اعظم خواجه غیاث الدين پیر احمد در این فصل ثبت افتاد (مورخ ذیحجه 897)، 3) در منصب وزارت و نیابت خاصه: منصب وزارت، منصب نیابت، 4) در منصب قضا؛ باب 9 در احکام و پروانجات مختصر، مشتمل بر دو «فصل»: 1) در احکام: في الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر و رفع البدايع و التكاليف و تمهید قواعد العدل و الاحسان و استمالة الرعية، 2) در پروانجات مختصر و ضبط امور و نظم راه، در حمایت، پروانچه مقرری، پروانچه راه، پروانچه متوسطی؛ باب 10. در سوگندنامه ها و عهود و مواثیق و آن، مشتمل بر دو «فصل»: 1) در سوگندنامه ها، ایضا في اليمين، 2) در عمود و مواثیق، ایضا في تمهید قواعد العهد؛ خاتمه. (دانش پژوه، افشار، با تلخیص)
[فهرست مشترک 17/5؛ کشف الظنون 2046/2]
آغاز: بسمله حمدی که اشعه انوار صدق آن اقطار آفاق ارباب دولت و اقبال را منور دارد و شکری که روایح غالیه سای و نفحات عطر آمیزش خیاشیم اصحاب عظمت و جلال را معطر گرداند. حمدی که از مشارع اخلاص و صدق آن خاشاک سیل خیز ریا بر کران بود. شکری که شاخ فطرت او را نما و نشو ** از جویبار چشمه آب روان بود. تحفه بارگاه و نثار حضرت پادشاهیست که فضیلت انشاء به حکمت بالغه در طنیت بنی آدم مرکوز فرمود، و لطایف منشآت اشان را به قدرت زاهره ذریعه حصول مطالب و مقاصد اهل عالم گردانید ... چنین گوید محرر این کلمات و جامع این مکتوبات ... محمد بن علی بن جمال الاسلام الملقب به شهاب المنشي ... که بروالیان کشور عقل و دانشوری مخفی و محجوب ناند که هر چهره سعادت که از پرده غیب جمال نماید به عبارتی دلگشای که منشی اخلاص از منشا اعتقاد صافی تلفیق معانی آن کرده باشد نمی رسد، و هیچ صحیفه دولت که به رقوم شادمانی مرقوم باشد، بر مثال توقیعی مبارك الرسم و الاثر که از تنسم روایح آن نسایم اختصاص به مشام جان پیوندد، و قبول صباش حدیقه دل را تازه گرداند نتواند بود، و پوشیده نیست که اکثر امور عالم و مهمات بنی آدم به توسل عبارات خوب و توسط مکاتبات مرغوب سمت انتظام می یابد ... به حکم این مقدمه هر چند منشیان بلاغت در هر عهد رسایل در منشآت نوشته اند و ترسلات خوب در سلک عبارات کشیده، لیکن چون عبارات به حسب تفاوت از منه متفاوت می شود، و به تغییر اوقات متغیر می گردد و این کمینه که خوشه چین خرمن ارباب فضایل است از جانب شریف جمعی مخادیم عظام که اشارت ایشان حکم بو مامور شد که ترسلی مشتمل بر فنون مکتوبات و مناشیر و احکام و غیرها مما یناسب في هذا القسم که درین عصر متداول باشد تأليف کند، ... این فقیر به هر گونه معاذیر تمسک می نمود و در جواب می گفت که فضلای هر عصر ترسلات معتبر که هر یک از آن کلیلی است مرصع به دراری و درر و افسریست مزین به لئالی و گهر، در سلک عبارت کشیده اند، ... در اثنای این مقال بحت بیدار که گشاینده بند محنت و نماینده راه اقبال و سعادت است بگوش چان گفت که
چون می خواهی که اختر آمال از وبال بیرون آید، و این کتاب از یمن نظر صاحب همتی به اتمام رسد، سایه همای دولت پایدار مخدومی کامکار استظلال نمای ... یعنی جناب وزارت پناه ... غیاث الحق و الدينا والدین الواثق بالله الصمد خواجه پیراحمد ...؛ انجام: امید که به فضل جمیل و لطف جزیل منعم بی همتاعز و علا آن که بعد اليوم خامه ذکر یقینیات بر صفحات اوراق نقش کند، و قلم به حل مشکلات و برهانیات مشغول شود و کاری پیش نهاد خاطر گردد که موجب رضای حضرت ذوالجلال باشد، و این خواجه عالی رتبت را که در همایون نامه به القاب مبارکش مشرف گشته توفیق رفیق شود که درباره مساکین یزد که البته صوالح دعوات ایشان از اثری خالی نمی ماند و سهام طلبات ایشان به هدف قبول می پیوندد انواع شفقت و اهتمام مبذول فرماید، و این عبادت خانه را در ظل خویش گیرد. بیت: هر که در این خانه شبی داد کرد ** خانه فردای خود آباد کرد. حق سبحانه...
تنها دو باب نخستین در نسخه هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 34گ، 22سطر (10×16)، اندازه: 13×18 سم [ف: 16-84]
آغاز: نگار ایشان بر صحیفه قرطاس ظاهر شده خطی بر عارض سیمین لطیف منظر شان خط پریشان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 121گ، 17سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1- 139]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 350
همان نسخه بالا [نشریه: 11-922]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4572-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-74]
homāyūn nāme
فینالی زاده، علی بن صالح، -950 قمری
(1544-)qīnālī zāde, ‘alī ebn-e sāleh
وابسته به: انوار سهیلی؛ کاشفی، حسین بن علی (-910ق)
اهدا به: سلطان سلیمان عثمانی (929–974ق)
ترجمه ترکی انوار سهیلی کاشفی است که آن هم تحریری است از کلیله و دمنه ابوالمعالی نصرالله بن محمد بن عبد الحميد منشی. در چهارده باب.
چاپ: بولاق، 1251ق
شروح و حواشی:
1- گنجینه النصايح و مجموعة الفصايح
آغاز: بسمله، حضرت حلیم خلاق و حکیم علی الاطلاق؛ انجام: چون که بدین پایه رساندم کلام ** به که کنم ختم سخن و السلام
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن محمود، تا: 975ق؛ 103گ، 27 سطر (10×19/5)، اندازه: 17/5×27/5 سم [ف: 6-760]
خط: نسخ ترکی، کا: یزدان بخش بن شعبان، تا: جمعه نزدیک به پایان رجب 971ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 330گ، 23 سطر (9×16)، اندازه: 15×23 سم [ف: 17- 49]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1204ق؛ تمام اشعار فارسی را عيناً آورده و در بعضی جاها اشعار ترکی هم علاوه نموده [ف: -111]
homāyūn nāme
الاري انصاری، محمد بن صلاح، - 979؟ قمری
(1572-)lārī ansārī, mohammad ebn-e salāh
شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه: بدون شماره /7
بی کا، تا: 1237 ق [میراث اسلامی: 5-570]
homā-y va homāyān
خواجوی کرمانی، محمود بن علی، 689 - 753 قمری
(1291-1353)xājū-ye kermānī, mahmūd ebn-e ‘alī
به نام: خواجه تاج الدين احمد عراقی
تاریخ تأليف: 732ق؛ محل تأليف: بغداد
نخستین مثنوی از «پنج گنج» اوست، در افسانه ای عشقی، دربحر متقارب، برابر «اسکندرنامه» نظامی، به نام سلطان ابوسعید وخواجه غیاث الدين محمد وزیر آن را آغاز کرده و به نام خواجه تاج الدين احمد عراقی و پسرش پس از 12 سال در بغداد به سال 732ق در 4407 بیت به انجام رسانیده است.
آغاز: بنام خداوند بالا و پست ** که از هستیش هست شد هرچه هست / فروزنده شمسه خاوری ** برازنده طاق نیلوفری
چاپ: بمبئی، سنگی، 1320، جیبی، 295+4 ص؛ به کوشش تاج محمد خان، اورینتل، ج18ش 4 و ج19ش3؛ هند، لاهور، مطبع ریاست لوهارو، 1289ق، با تصحیح و اهتمام حضرت نوابی، سنگی، وزیری، 303ص؛ هند، بمبئی، گلزار حسنی، 1302ق، به اهتمام: محمد اردکانی
[نسخه های منزوی 3225/4 -3227؛ مشترک پاکستان 397/7 -399؛ دنا 1199/10؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-57]
کا: اسلامی، روح الله بن علی، تا: 714ق؛ 244ص (1123-1366) [ف: 3-164]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر بر دعا ختم کردم رواست ** که از ختم مقصود کلی دعا است / سخن را نباید نهایت پدید ** ورق در شکستم چو این جا رسید
خط: نستعلیق، کا: کرمانی، محمد بن عمران، تا: 9صفر 750ق؛ اندازه: 21×31/3 سم [ف: 3-644]
آغاز: ... تو ره جویم از نور ونار ... ** في نعت النبي علیه السلام / سلام من العالم الحاكمي ** علی روضة المصطفي الهاشمي؛ انجام: سر درج لؤلؤش را بر گرفت ** دو مرجانش در لؤلؤي تر گرفت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 43گ، 14سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4883]
خط: تعلیق، کا: اسماعیل بن ابراهیم بن عبدالله، تا: 820ق؛ مجدول، با سرلوح [سنا: ف: 1-179]
خط: تعلیق خوش، کا: اسماعیل بن ابراهیم بن عبد الله، تا: 821ق [نشریه: 1-14]
خط: تعلیق، بی کا، تا: 824ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 18×27 سم [ف: 3-471]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مطهر بن یوسف بن ابوسعید قاضی نیشابوری، تا: 829ق، جا: هرات؛ کاغذ: ترمه [ف: 9-113]
خط: نستعلیق، کا: خلیفه صفرشاه، تا: 927ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 3-474]
بی کا، تا: 970 ق [ف: 3-167]
خط: نستعلیق، کا: فتاح بن اوس، تا: صفر 987ق؛ در هامش؛ جلد: تیماج، 76ص (287-362)، 17سطر [سنا: ف: 2-231]
آغاز: هزار و صد از سروران سپاه ** رخ آورده باشد به نخجیر گاه خط: نستعلیق، کا: فتاح بن اوس، تا: 987ق؛ افتادگی: آغاز؛ 76ص (362-287) [سنا: ف: 2-231]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 202ص، 14سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 21-342]
آغاز: برابر؛ انجام: چو صاحبدلی خواند این را تمام ** نظر بر دعائیست بس، و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، با یک سر لوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 102گ، 15 سطر (6/7×15/8)، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 893-7]
آغاز: مشاعل فروزنده اختران ** گذارنده نقش به بیکران / مبرا وجود وی از هر چه هست ** منزه صفاتش ز بالا و پست؛ انجام: عروسی کردن شاهزاده همایون و همای به هم رسیدن ... خنک آن که شد در دلش کوی دوست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ تملک: ملک الشعراي بهار در اسفند 1345ش؛ 125گ (124ر-248پ)، 15 و 12 سطر (6×13)، اندازه: 9/2×18/6 سم [ف: 73-29/1]
آغاز: هزار و صد از سروران سپاه ** رخ آورده باشد به نخجیر گاه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 99گ، 15 سطر (4/6×16)، اندازه: 12/5×22/5 سم [ف: 7-894]
hambastegī
کسروی، احمد، 1307 - 1364 قمری
(1890-1945)kasravī, ahmad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/68 -4754-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-101]
hamedānīye
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
(1315-1385)hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad
در معنی «همه دان» و تفسیر و تاویل عرفانی «همدان». به دنبال گفتگویی که به گفته او «دیروز در مجلس عزیزی به جهت اسم همدان رفته بود» نخست «صوفیان رجال صفت رعنا» را انتقاد می کند، سپس راه ترقی بشر را تا آن جا که «همه دان» گردد نشان می دهد. و «همدان» را سه معنی کرده است: 1. با سکون میم، که موضعی است در یمن، 2. به فتح میم، که موضعی است در عراق، 3. معنی عرفانی «همه دان» که خداوند است، و آن کس می تواند «همه دان» گردد که به همه دان مطلق و اصل گردد. (احمد منزوی)
آغاز: شاهراه شریعت محمدی و مسالک طریقت احمدی برسالکان بیابان طریقت و روندگان میدان حقیقت ... اما بعد غرض از تحریر این عجاله و تقریر این مقاله آن که...
انجام: و اکثر اهل زمانه بدین صفت اند الاماشاء الله و کذلك خلقهم و تمت كلمة ربك صدقاً وعدلا لامبدل لکلماته و الحمد
الله وحده. و السلام علی من التبع الهدي.
چاپ: به کوشش پرویز اذکایی، ضمیمه احوال و آثار میرسید علی همدانی
[نسخه های منزوی 1488/2؛ احوال میر سید علی همدانی /138-141؛ فهرستواره منزوی 1097/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن عبدالله السبزواري، تا: 107ق، جا: مشهد رضوی؛ 4گ (340پ-343پ)، 21 سطر، اندازه: 17×24/8 سم [ف: 7-298]
آغاز: برابر؛ انجام: به جحود و عناد مشغول شود، و اذا لم نهیتدون ... و السلام علی من اتبع الهدي.
در گزارش نام همدان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 140ق؛ 4گ (243پ-246پ)، 25 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 7-178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 14/7×25/5 سم [ف: 7-319]
آغاز: برابر؛ انجام: هر چه شنوند به جحود و عناد مشغول شوند. و اذا لم یهتدوا به ... و الحمد لله وحده و السلام علی من اتبع الهدي.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 5417 (گنج، 660/2)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 11ص (282-292) [عکسی ف: 2-299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 3گ (148ر-150پ)، 16سطر، اندازه: 14×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1656]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4گ (69ر-72ر)، 19سطر (7/5×17)، اندازه: 14×22 سم [ف: 11-2218]
آغاز و انجام: برابر
کا: مهدی، تا: 1286ق؛ 4گ (190پ-193ر)، اندازه: 21×32 سم [ف: 20-113]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (349-345)، 17سطر [فیلمها ف: 1-464]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 6ص (413-418) [عکسی ف: 3-194]
hamzīyat-ut tanwīr
سلاوی، طیب بن عبدالله، -1370 قمری
(1951-)salāvī, tayyeb ebn-e ‘abd-ol-lāh
قصیده ای همزیه در مدح نبی گرامی اسلام صلی الله علی و آله و سلم است که به روش قصیده همزیه «أم القرى» بوصیری سروده شده است.
آغاز: لك من نورك الكريم ابتراء ** یا نبياً نوابه الأنبياء...
چاپ: این کتاب توسط فرزند شاعر به چاپ رسیده است. بیروت دار الغرب الاسلامي 1997م.
[موسوعة أعلام المغرب (محمد حجی) 3362/9؛ بیروت دار الغرب الاسلامي 1997م]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12188
آغاز: برابر؛ انجام: و عنت أوجه الخلائق لله ** و قد سبحت له الأشياء
خط: نسخ مغربی، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مشمعی، 11گ، 25سطر (15×26)، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 30-691]
ham sogandī-ye 3 tan dar qatl-e payāmbar(s)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/58-طباطبائی
آغاز: علی بن الحسين علیها السلام قال خرج رسول الله صلی الله علیه و آله ذات یوم و صلی الفجر ثم قال معاشر الناس ایکم ینهض الى ثلاثه نفرقد آلو باللات و العزى لیقتلونی ... و ما تکلم احد فقال ما احسب علی بن ابی اطلب فیکم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (57پ-58ر) [ف: 23 - 732]
hamʻ-ul hawāmi' fī š.-i jam-il jawāmi
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
(1446-1506)soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr
وابسته به: الجامع الكبير = جمع الجوامع؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
«جمع الجوامع» مختصری است در نحو و صرف و تأليف آن به طرزی مخصوص است: مقدمات در مباحث کلیه چون معنی کلمه و کلام، اعراب وبنا، منصرف وغیر منصرف، انواع اعراب، تثنیه وجمع، ضمائر، موصولات، حرف تعریف و غیر از این ها (این
قسمت در حدود ربع کتاب است)؛ کتاب 1. در عمد و آن مرفوعات و آن چه مشابه آن ها است از منصوبات نواسخ می باشد؛ 2. در منصوبات است و از آن به فضلات تعبیر می نماید؛ 3. در مجرورات و آن چه بر آن حمل می گردد از مجزومات و توابع آن است؛ 4. در عوامل انواع مذکوره است و آن فعل و ملحقات به آن است و در این کتاب مبحث اشتغال و تنازع ذکر شده است؛ 5. در توابع انواع نامبرده بالا و عوارض ترکیب از تغییر اعراب است مانند اخبار به حکایت و تسمیه و ضرورت شعر و این کتاب های پنج گانه در نحو است ؛ 6. در ابنیه است؛ 7. در تغییر کلمات مفرده چون زیادتی یک یا چند حرف وحذف وابدال و نقل وادغام؛ خاتمه در خط و طرز نگارش همزه و غیره است.
شارح در مقدمه شرح می گوید: «که جمع الجوامع را بدین طرز بدیع تأليف نموده ام و مطالب آن را از یکصد کتاب گرد آورده ام و به همین مناسبت آن را «جمع الجوامع» نامیده ام و بر آن بودم که بر این کتاب شرحی مبسوط و مفصل که حاوی اقوال وادله موافقین و مخالفین و شرح شواهد و توضیح کامل بوده باشد نگارش دهم ولی روزگار را برای این مقصود تنگ دیدم و دانشجویان هماره خواستار شرح این مؤلفه می شدند لذا این شرح را که راهنمای به مقاصد کتاب است و ایشان را بر مسائل و مطالب غریبه و مشکله آگاه می نماید تأليف نموده و آن را «همع الهوامع في شرح جمع الجوامع» نامیدم». بر این شرح احمد بن امین شنقیطی (-1331ق) به نام «الدرر اللوامع علی همع الهوامع» شرحی نگاشته است.
آغاز: (شرح جمع الجوامع): بسمله یقول عبدالرحمن بن ابی بکر السيوطي الشافعي لطف الله به تعالی سبحانك لا احصی ثناً علیك انت کما أثنيت علی نفسك و اصلی و اسلم علی محمد افضل من خصیصته بروح قدسك و بعد فان لنا تأليفاً في العربيه جمع ادناها و اقصاها...
چاپ: کویت، دار البحوث العلمية، محققك عبد العال سالم مکرم، چاپ جدید، 7جزء، 1394-1399ق.
[معجم المطبوعات 1085؛ کشف الظنون 598/1؛ هدية العارفين 544/1]
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 ذیقعدہ 983ق؛ تملک: صدر الافاضل؛ 255گ، 35سطر، اندازه: 17/6×26/9 سم [ف: 1-593]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 301گ، 31سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 2-427]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: جلال الدين ابن شریف حسن عباسی نجفی شهیر به آل ظفر، تا: 1078ق؛ مجدول، با سرلوح؛ واقف: سپهسالار؛ 288ص، 27 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 2-348]
خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن زین الدين علی اصفهانی، تا: 1094ق [مختصر ف: -895]
باب سوم تا هفتم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: -117]
al-ham“-ul hawāmi'(mx.) = muxtaşar-ul ham
عمری، عبد القادر بن محمد، قرن 11 قمری
omarī, 'abd-ol-qāder ebn-e mohammad(-17c)‘
وابسته به: همع الهوامع في شرح جمع الجوامع؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
تاریخ تأليف: 1084ق
جلال الدين سیوطی کتابی در دستور زبان عرب به نام «جمع الجوامع» نگاشته، و خود آن را شرحی نگاشته و «همع الهوامع» نامیده است. سپس عبدالقادر پسر محمد عمری شافعی از دانشمندان قرن یازدهم همع را کوتاه کرده است. فهرست هفت کتاب: 1. مرفوعها، 2. فضله ها، 3. مجرورها، 4. عاملها، 5. تابعها، و این پنج کتاب در نحو باشد، 6. ساختمان واژه ها، 7. دگرگون کردن واژه ها، و این دو کتاب در صرف باشد.
آغاز: الحمدلله علی انعامه ... اما بعد فان اولی ما جنحت اليه الالباب ... کتاب العلامة ... جلال الدين السيوطي .. لکن لما رأيت ان الهمم تقاعدت عن النظر فیه لصعوبة طرق مرامیه و شحته بما فیه الكفاية ... (بسم الله الرحمان الرحيم. احمدك اللهم) أي اثنی علیك ... و منحصر في مقدمات و سبعة کتب
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 157
آغاز: برابر؛ انجام: لهم (و قد تم الجوامع نظماً) أي تم نظمه، و المراد کونه علی نسق واحد ... (و یرفعهم مكاناً علياً) بمنه و کرمه. هذا و قد تم بعونه هذا المختصر الكاشف لبعض ما انطوی علیه، و لم اعرج علی سوی کلام الشرح في البيان، لعدم وجود ما یعین علی نشرد قایقه، و اتفق الفراغ منه في یوم عاشورا، سنة أربع و ثمانین و الف
خط: نسخ، کا: عبد المنعم بن محمد بن شقیر، تا: 6 ربیع الأول 1095ق؛ تملک: ابراهیم پسر یحیی پسر محمد پسر نجم الدين پسر حسین پسر سودون عاملی در 1214ق؛ جلد: تیماج، 229گ، 33سطر، اندازه: 11/15×25 سم [ف: 2-451]
hemam-os savāqeb
طغائی کمره ای، علینقی بن محمد هاشم، 953-1060؟ قمری
(1547-1650)toqā’ī kamare’ī, ‘alī-naqī ebn-e mohammad hāšem
برای: شاه صفی (1038-1052ق)
تاریخ تأليف: 1044ق
این کتاب در حقیقت برای هدایت شاه صفی صفوی نوشته شده و بسیاری از مطالب تاریخی آن عصر را که با مطالب دینی اصطکاک داشته در آن می بینیم و نام جمعی از علماء و بزرگان را نیز در آن مشاهده می کنیم و برای دانستن تاریخ چهارده سال سلطنت این پادشاه مطالعه این کتاب بسیار نافع و لازم است.
مؤلف از علماء و دانشمندان نامی قرن یازدهم هجری بوده و اطلاعات زیادی داشته و دارای طبع شعر و دیوان بوده، و خود در این کتاب گاه گاهی به مناسبت چند بیتی آورده است. در تمام فصول احادیث و اخبار مأثوره از ائمه اطهار علیهم السلام را به مناسبت آن فصل نقل و به ترجمه فارسی بیشتر آن ها پرداخته و در حقیقت تمام مطالب کتاب عین معانی و الفاظ اخبار است.
در دوازده «فصل»: 1. در فضیلت علم؛ 2. در تعیین ورثه انبیاء و شرح حدیث العلماء ورثة الأنبياء و ادله بر حق بودن فرقه شیعه امامیه و بیان این که علماء منسوب به حکومت شرعیه از طرف امام زمان علیه السلام اند و نقل توقیع مبارک در این موضوع و ذکر شرائط دوازده گانه که حاکم شرع و نائب امام باید دارای آن ها باشد؛ 3. بیان این که مصداق حقیقی حدیث العلماء ورثة الأنبياء علماء امامیه اند و چرا پادشاه از آن ها کناره گیری کرده و امور را به دست درباریان جاه و مال طلب برگذار نموده تا او را به اموری که بر خلاف صلاح پادشاه و مملکت است وادار نمایند چنان که امر به ترجمه کتاب احیاء العلوم غزالی را به نام مولانا صدراء محمد شیرازی صادر فرموده و این بزرگ را که شایسته است از افکار ذیقیمت ایشان استفادات زیاد پرب ها نمود بدین کار وادار فرموده در صورتی که این کتاب مشتمل بر عقائد فاسده و مخالفه با قرآن کریم می باشد و نه مورد از آن ها را نقل نموده و دوازده وجه برای بودن احیاء العلوم از کتب ضلال ذکر کرده است؛ 4. بیان مفاسدی که ناشی از اقوال و آراء غزالی که امام اهل سنت و عامه می باشد و رد آن ها است؛ 5. در تعرض بر شاه صفی است که کتاب شیخ فضل اللههندي را که برای اثبات نبوت خود و رد بر قرآن و تفسیر آن نوشته از هند خواسته و نقل پاره ای از عبارات آن کتاب و در این فصل تصریح به نام پادشاه (شاه صفی) نموده؛ 6. خللی که در امور دینیه در زمان این پادشاه پیدا شده و یکی از آن ها خلعت دادن به یکی از علماء عامه است که حکم به کفر علماء امامیه ای که حکم بر بدعت بودن نماز ابوحنیفه داده اند کرده و شهرت دادن او در تمام بلاد که شاه از اثر آن حکم او را مخلع گردانیده و بعضی از امور دیگر و در ذیل همین فصل سال تأليف کتاب که ذکر شد ثبت گردیده و آخر این فصل اخباری در امر به معروف و نهی از منکر و مذمت آزار مؤمنين ذکر شده است؛ 7. بیان حقوق مؤمنين بر یک دیگر و احادیث راجعه به آن با ترجمه فارسی آن ها؛ 8. در فضیلت بر آوردن حاجت مؤمن و احادیث راجعه به آن با ترجمه فارسی آن ها و در ذیل این فصل شش حدیث از باب «الاهتمام بامور المسلمين» از کتاب کافی را با ترجمه آن ها نقل کرده اند؛ 9. در فضیلت سعی و کوشش در برآوردن حوائج مسلمانان و احادیث راجعه به آن؛ 10. درفضیلت گرامی داشتن مؤمن و نقل شش حدیث در این موضوع و در ذیل حدیث پنجم تقاضای پرداخت پنجاه تومان قرض خود را از پادشاه کرده و استدعاء کمک معاش و مستمری نیز کرده و در ذیل یکی از احادیث سابق نیز تقاضای مساعدت مادی از پادشاه نموده و در این جا از این که صله تأليف رساله «تحفه فاخره» را که پیش از این کتاب تأليف نموده و نداده اند گله کرده است؛ 11. در فضیلت رفع هم و غم از برادران مؤمن و احادیث راجعه به آن؛ 12. در بیان مصداق و معنی حقیقی مؤمن که در خلال فصول سابقه از آن نام برده شده و ادله این که شیعیان امامیه آنانند. مؤلف در فصل دوم این کتاب تأليف کتابی را به نام «نصرة الاصحاب» به خود نسبت داده اند.
آغاز: اما بعد چنین گوید غبار راه شیعیان علی ولی علینقی طغائی عفی الله عنه که در این زمان که آفتاب خلافت مصطفوی.
انجام: علیه وعلی آله الصلوة السلام بواسطه عصمت او بوده باشد.
[الذريعه 243/25؛ نسخه های منزوی 1716/2؛ فهرستواره منزوی 699/6]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1845
آغاز: اما بعد چنین گوید غبار راه شیعیان علی ولی علی نقی طغائی عفی الله عنه؛ انجام: علیه وعلی آله الصلوة السلام بواسطه عصمت او بوده باشد.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام (دو ورق از اول و چندین ورق از آخر آن افتاده از دو ورق اول قسمت زیادی از ورق دوم آن را نوشته اند ولی ورق اول واوراق آخر را کاغذهای مجدول گذارده اند که نواقص نسخه را تکمیل نمایند ولی توفیق نیافته اند)؛ اصل نسخه کهنه است وبه قرینه حاشیه که پس از آن «منه عفی عنه» نوشته شده و خط کاتب نسخه است گمان می رود که خط مؤلف و نسخه اصل باشد؛ واقف: سپهسالار؛ 187ص، 15سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 1-350]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 984عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-227]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6014-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-190]
الهم والغم في شهر المحرم - هم و غم
’hamm va qam = masā’eb-ol qorabā’ = al-ham va-l qam fī šahr-el moharram = sahīfat-ol alam = masā’eb-ol ‘orafā
یزدی، حسین بن علی حسین، ق13 قمری
yazdī, hoseyn ebn-e ‘alī hoseyn(-19c)
به درخواست: ملا حسین امام یزدی بافقی
تاریخ تأليف: 17 جمادی الاول 1229ق؛ محل تأليف: یزد
در واقعه کربلا و شهادت حضرت سید الشهدا علیه السلام و یاران آن جناب، در یک «مقدمه» و چهاده «مجلس» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان آن چه در امم سابق و لاحق اتفاق افتاده؛ مجلس 1 تا 10. هجرت حضرت حسین بن علی علیهما السلام از مدینه به مکه معظمه و کربلا و واقعه غم انگیز آن؛ 11 و 12. در بیان بغض في الله و نکوهش بنی امیه و بنی عباس؛ 13 و 14. ستم جور گستران نسبت به فرزندان و شیعیان ائمه اطهار (علیهم السلام) و فریاد رسی آن بزرگواران؛ خاتمه در مصیبت امام مجتبی (علیه السلام) می باشد. مؤلف در انتهای کتاب آورده است: «هر چند از ذکر اسانید و ذکر روات احادیث خودداری نموده ام ولی سعیم بر این بوده که از منابع معتبر استفاده نمایم و اگر به ندرت خبر ضعیفی ذکر شده به آنان اشاره نموده و در برخی از موارد هم از گفتار عارفانه شیخ خود احمد بن زین الدين نیز استفاده کرده ام و به لحاظ این که حق و باطل گاهی به یکدیگر مشتبه می شود و صوفیان سخن ایشان رابر مذهب و عقاید فاسد خود حمل ننمایند چنین کردم تا بدانند که شیخ بزرگوار از این فرقه منحرف سخت بیزار و متنفر بوده است». بنا به نوشته مرحوم آقابزرگ نامبرده از این کتاب «مصائب العارفين» واز آن «لیالی عشر» را انتخاب و استخراج نموده است (الذريعه 244/25). (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمدلله الذي جعل الهم و الغم و الالمواجباً لازماً علی الاسلام و أهله في شهرنا هذا المحرم ... و بعد اقل غلامان حسین بن علی حسین بن عبدالعلی عنی الله عنهما...
انجام: پس مردم برخواستند و روی آن حضرت آوردند و در مسجد شورش و غلغله افتاد و من از دهشت صداهای مردم بیدار شدم.
[فهرستواره منزوی 1712/3 و 1832/3]
شروح و حواشی:
1- مصائب العارفين؛ یزدی، حسین بن علی حسین (-قرن 13)
2- لیالی عشر في الحزن علی شفیع یوم الحشر؛ یزدی، حسین بن علی حسین (-قرن 13)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی ابرند آبادی یزدی، ابراهیم بن علی، تا: 25 ذیحجه 1233ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 228گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4882]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق [ف: 3-106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمانی، ابو تراب بن عبدالله، تا: 1237ق؛ مهر: «علیرضا قوام الواعظين» (بیضوی)؛ ابعاد متن: 13×24، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 36-483]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن ملا علی محمد رودباری، تا: ذیحجه 1255ق؛ 222گ، 18سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 15-28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نورالدین بن حسین حسینی، تا: شنبه 18ذیحجه 1263ق؛ 246گ، 16سطر، اندازه: 15/5×21/2 سم [ف: 639-14]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: عبدالله ذاکر سیدالشهدا، تا: 1269ق، جا: بنگاله هند؛ جلد: تیماج مذهب، 288گ، 15سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 26-678]
آغاز و انجام: برابر
خط: عربی نسخ و فارسی نستعلیق، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: قرن 14، جا: تهران مدرسه سپهسالار قدیم؛ جلد: تیماج، 476گ، 10 سطر (8×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 5-765]
آغاز: برابر؛ انجام: چون بیدار شدم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ 163گ، 23 سطر (8/5×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-1404]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
homūm-ol ‘ārefin va eksīr-os sādeqīn
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272؟ قمری
(1856-)baraqani, mohammad ali ebn-e mohammad
حالات حضرت پیغمبر اکرم و امیر مؤمنان و صدیقه طاهره و امام حسن و امام حسین را به صورت مجالسی مرتب نگاشته است. این کتاب دارای یک «مقدمه» و بیست و دو «مجلس» و «خاتمه» و «وصیتی» می باشد، و هر مجلس دارای مقدمه ای مفصل به عربی است، و مؤلف بسیاری از اشعار خود را در ضمن مطالب می آورد. شاید از مجلدات کتاب مؤلف «ریاض الاحزان» باشد.
آغاز: الحمدلله الملك المنان القديم الاحسان الذي لا من شیء کان و لامن شیء کون ما کان عظیم السلطان؛ انجام: التماس دیگری از دوستانقول الحمدي و اخلاصی روان دارای مقدمه و نوزده مجلس می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 210گ، 16 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 3-144]
کا: محمد مهدی بن حسینعلی برغانی، بی تا [د.ث. مجلس]
homūm-ol mo‘menīn va qomūm-ol mohebbīn
اردکانی یزدی، محمد حسن بن محمد ابراهیم، -1315 قمری
(1898-)ardakānī yazdī, mohammad hasan ebn-e mohammad ebrāhīm
زندگانی حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام).
[فهرستواره منزوی 1833/3]
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1262ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری خشتی [میراث شهاب: س 9 ش 2-27]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلم علی شرف الخلايق محمو و اله الطيبن ... و لعنة الله علی اعدائهم و مخالفیهم و نفیضهم و غاصبی حقوقهم؛ انجام: و باین مرتبه عظمی رسانید ای پسر جامه ای رسول خداست که بعنوان خلعت بمن عطا کرده الألعنة الله علی الضالمين
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد لله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ... محمد حسن بن محمد ابراهیم یزدی ... که این مختصری است از احوال خیر مثال امام هفتم...
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد جواد بن شیخ محمد حسن تفتی، تا: ربیع الاول 1309ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 104گ، 21 سطر (9/5×25)، اندازه: 17×22 سم [ف: 4-1373]
همه آجیل بشکن - هداية المجد الى بداية النجد
hamyān = mūš va gorbe
حیران اصفهانی، قرن 13 قمری
heyrān esfahānī(-19c)
تاریخ تأليف: 10 شعبان 1280ق
سروده ای است در حدود پنج هزار بیت به روش «موش و گربه» عبید زاکانی و با همان قافیه، در انتقاد ونکوهش پاره ای از اخلاق اجتماعی و بعضی از گروه های اجتماع. ناظم که از مردم اصفهان است و «حیران» تخلص دارد، این منظومه را به جهت فرزندش حسین نظم کرده که در هجده سالگی به تاریخ چهارشنبه 12 شعبان 1294 ق در گذشته و پدرش بدین مناسبت اشعاری بر منظومه افزوده است. بعضی از عناوین: در آمد صحبت عیال، صحبت گربه و موش، گفتگوی گربه با موش، حکایت حاج کریم خان، اخبار کردن گربه حکایت طهران را؛ در نصیحت و عاظ؛ گفتگوی باب حکایت قرة العين؛ حکایت اهل سنت؛ نسبت دادن موش گربه را به اهل سنت؛ اثبات دوازده امام؛ در مراثی گوید؛ در پاره ای از مطاعن؛ گفتگوی شیعه باشی؛ گفتگوی با نصاری، اقسام صوفیه؛ حاج صادق تخت فولادی؛ درباب مریدان خر گوید؛ در باب تحصیل؛ درسور قرآن؛ حکایت سلیمان؛ شیطان با یحیی؛ حکایت اهل قلم؛ حکایت اطباء درباب گوشه گیری؛ علم موسیقی؛ فال گرفتن به طریق یهودان؛ در باب یهود ونصاری؛ مذاهب باطله؛ حمام رفتن نسوان؛ عقاید نسوان؛ حکایت وضع حمل؛ هدایای موش؛ حکایت عشار؛ دروصف الاغ خود گوید؛ حکایت سرمای 1304؛ خواهش موش از گربه، اقسام اهل سوق؛ دزدی موش؛ موریانه و سلیمان؛ مسوخات؛ نصحیت اهل سفر؛ درباب حاجیان، باغ نظر کرمان؛ اقسام کبائر؛ تماشاگاه های اصفهان؛ حکایت رفیق کاشان؛ وصیت؛ گرفتاری موش به دست گربه؛ عروسی شاه موشان؛ تلگراف موشان؛ سان دیدن موش؛ گرفتار شدن گربه؛ خلاصی گربه؛ در تمثیل گوید، در باب علما که جواب می دهند؛ وفات طفل ناظم؛ خواهش ناظم؛ درا تمام کتاب گوید. آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذا همیان مطروس الاقوال المخالفين و فیه تنبیه للغافلین وتذكرة للمرید ین المنصفين... ای خردمند عاقل دانا ** قصه موش و گربه بر خوانا / قصه موش و گربه بنوشتم ** بشنو از من چو در مکنونا
انجام: قد بقی الخط في القراطيس ** نحن في التراب من رمیمانا / من یکن بعدنا بدنیاء ** يقرأ الفاتحه بروحانا
[نسخه های منزوی 3327؛ الذريعه 36/7 و 245/25؛ فهرستواره منزوی 497/1]
آغاز: برابر؛ انجام: کرد سائل ز نام نسخه سوال ** گفتمش در جواب همیانا ... / ناظم و راقم صفهاهانی ** وز محلات شاه شاهانا ... / لیک چون شاعران همی دارند ** بی شعوران چو من که حیرانا...
تحریر اول است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: نصر الله [شاید خود ناظم باشد]، تا: با تاریخ 1289ق؛ قطع: ربعی رشت و همدان: ف: - 1278]
آغاز: برابر؛ انجام: ناظم و راقمش سپاهانی ** من محلات شاه شاهانا / خواست تاریخ او خرد گفتا ** «رفته موشان بجوف همیانا» / بود ختم کتاب پنج شنبه ** بیست و پنجم ز شهر شعبانا / از شهوری که در هزار و دویست ** بعد هشتاد نیز خمسانا
نزدیک 1534 بیت دارد. تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست فیلم دانشگاه 195/2 تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: میرزا حسن کاشانی، تا: دوشنبه 20 ربیع الثاني 1290ق؛ اعتضاد السلطنه به خط خود در این نسخه شیخیان را مسخره کرده؛ جلد: تیماج، 59گ، 11سطر (8×13)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 765-5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3596-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 195-2]
نزدیک 4512 بیت دارد، تحریر دوم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 188گ، 12سطر (6×12)، اندازه: 11×17 سم [سنا: ف: 2-60]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1235
همان نسخه بالا [نشریه: 7-309]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3611-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: غره ربیع الثاني 1310ق؛ تذکر: نام مؤلف باستناد تطبیق انجام آن بدست آمد؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچه یی عطف و گوشه چرمی، 178گ، اندازه: 11/2×18 سم [ف: 7-894]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در صفحه 84 هشت بیت است با قافیه خود منظومه همیان در تقریظ آن؛ جلد: تیماج، مجدول، 175گ، 14سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 8-4883]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 160ص (45-204)، 14سطر [ف: 25-387]
hamyān
حسینی علوی، علی بن محمد علی، ق14 قمری
hoseynī a‘lavī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(-20c)
تاریخ تأليف: 1369-1371ق
کشکولی است مشتمل بر نوادر و متفرقات منظومه و منثوره در عناوین مختلفه و موضوعات متفرقه که مؤلف آن را به طریقه کشکول شیخ بهایی تنظیم نموده است. وی پس از فراغ از تأليف کتاب انبان که به روش «المخلاة» شیخ بهایی تنظیم کرده بود، همیان را در دو جلد سامان داد و جلد اول آن را در 1369ق و جلد دوم را در 1371ق به انجام رساند. مؤلف ذوق شعری داشته و از سروده های خود در این کتاب آورده است، از جمله چند ماده تاریخ که به مناسب تولد یا در گذشت نزدیکان سروده و هم چنین تاریخ اتمام کتاب حاضر را به شعر کشیده است. مؤلف در این کتاب تفسیر برخی از آیات قرآنی و نیز شرح تعدادی از احادیث نبوی و کلمات قصار علوی را درج نموده و وجه جمع و تأويل برخی از آیات و روایات را در موارد تعارض بیان کرده است، هم چنین احادیثی از ائمه اطهار (علیهم السلام) و کلمات انبیای سلف و کلماتی از عرفا و حکما و سخنان سلاطین و بزرگان آورده و نیز حکایات و اشعار بسیاری به مناسبت هر مقام درج نموده و الغاز و معمیات و معانی کلمات و فروق لغات را مد نظر داشته و به مناسبت از آن ها نیز استفاده کرده است.
[الذريعه: 244/25؛ نسخه های منزوی 694/1]
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 47
آغاز: الحمد لله علی آلاء بعد آلاء و نعماء بعد نعماء و الصلوة و السلام علی محمد خیر الأنبياء و آله خیار الأولياء ... اما بعد چنین می نگارد خامه شکسته این بنده عاصی وابسته قیود معاصی ابن محمد علی الحسيني؛ انجام: سالش ز خرد جستم و با ناز بگفتا ** همیان من ای دلشده شد جمع و پر از لعل (= 1371ق)
بحمد الله و حسن توفیقه به اتمام رسید آن چه میسور و مقدور بود از نظم و نثر در این مجموعه از مطالب مقروه و مسموعه...
شامل: جلد اول و دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 21 ربیع الاول 1374ق؛ این نسخه از طرف مؤلف به کتاب خانه آستانه حضرت عبدالعظیم علیه السلام اهداء شده؛ واقف: علی رفیعی پور، 1335/2/20؛ 321گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 2-672]
hamīše bahār
نجومی، مرتضی بن محمد جواد، 1307 شمسی
(-1928)nojāmī, morteza ebn-e mohammad javād
تاریخ تأليف: چهارشنبه 13 محرم 1373ق
قصاید و قطعات شعری است که مؤلف آن را از دیوان های قدیم و جدید انتخاب کرده است. مجموعه ابیات منتخب 3365 بیت است. در 18 رمضان 1372ق جمع آوری را آغاز کرده و در روز چهارشنبه 13 محرم 1373ق به پایان برده است.
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: بدون شماره
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [دلیل المخطوطات: 1-295]
hanjār-e goftār
تقوی، نصر الله بن رضا، 1288 - 1367 قمری
(1871-1948)taqavī, nasr-ol-lāh ebn-e rezā
مؤلف که از رجال برجسته علمی- سیاسی معاصر است، این کتاب را در یک «مقدمه»، سه «سخن» و یک «خاتمه» در موضوع بلاغت فارسی (معانی، بیان، بدیع) به همراه شواهد بسیار از اشعار خودش نگاشته است. تقوی کتابخانه بی نظیری از آثار خطی داشت که برخی به کتابخانه مجلس منتقل شد و برخی هم چنان در خاندان وی نگهداری می شود. این که عده ای از منابع مانند خیامپور در فرهنگ سخنوران نام پدرش را محمد رضا ضبط کرده اند با نوشته خودش در پایان نسخه ای از کتاب که منزوی دیده و نیز اجازه میرزا حسین نوری به وی (که در نامه فرهنگیان عبرت نائینی نقل شده است) متفاوت است. نام پدر سید نصرالله در دو مورد اخیر «رضا» ضبط شده است. از هنجار گفتار به جز نسخه حاضر نسخه دیگری نمانده زیرا در حیات مؤلف چاپ شده است.
آغاز: بسمله - ستایش بیحد خالقی را سزاست که خلقت انسانی نمود و او را نعمت بیان ارزانی فرمود و ... و بعد این مختصری است در علم معانی و بیان و بدیع و مرتب است بر یک مقدمه و سه فن و خاتمه...
چاپ: این کتاب در زمان حیات مؤلف به سال 1317ش و یک بار نیز در اصفهان به سال 1363ش (فرهنگسرای اصفهان، 344ص) منتشر شد.
[الذريعة 246/25؛ نسخه های منزوی 2152/3؛ فرهنگ سخنوران 188/2؛ نامه فرهنگیان 779-801؛ مدخل «تقوی» از رقیه رسولی در دانشنامه جهان اسلام ج7]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8033
آغاز: برابر؛ انجام: و دل ها را از دنیا سرد نموده بجانب عقبی بر می گرداند. کاش عقلای دنیا پند این دیوانه را بکار می بستند تا از مکاره دنیا و آخرت رستگاری می جستند.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ دارای رکابه، مسوده مؤلف است با خط خوردگی های بسیار و اصلاح در حواشی؛ یادداشت ها و فیش هایی از مؤلف لابه لای اوراق هست که برخی فیش هایی است که وی برای تهیه این کتاب تهیه کرده و یک مورد هم نامه ای است از «علی محمد محبوبی به حاجی سید اسماعیل تقوی» درباره تهیه کردن یک شوفر خوب برای آقای تقوی (گویا سید نصرالله)؛ جلد: مقوایی، 113گ، 15سطر، اندازه: 17×21/6 سم [ف: 27/1 -66]
al-hindibā' = r.-un fi-1 hindbā' = hindbā' gayr-i magsūla = kāsnī= xavass-e kāsnī
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
(981-1038)ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
از شیخ رئیس پرسیدند که چرا پیامبر دستور داده که کاسنی را نشسته به کار برند و دانشمندان هم چنین گفته اند؟ او کاغذ برداشت و بی درنگ این نامه را نوشت و در آغاز آن گفت که پیامبر فرمود کاسنی را نشسته به کار برید که باران بهشت بر آن باریده است. سپس این گفته را روشن ساخت و در پایان نوشت که با این سخنانم درستی گفته های پزشکان و گفتار پیامبر که بیشتر آن مثل و رمز است آشکار گردید. شیخ در این جا هم آن چنان که در اثبات النبوه و معراج نامه درباره سخنان پیامبر گفته است درباره این خبر نبوی اندیشید و پیداست که او روش تأويل باطنی گرفته است. شیخ می گوید گروهی از دانشمندان می گویند که شیره کاسنی نشسته و نپخته را باید به کار برد و دسته ای می گویند که باید آن را شست و پخت و شیره آن را پاکیزه ساخت و خورد. او با آوردن اصلی از علم طبیعی سخن خود را استوار می دارد و گفتار پیامبر را درست نشان می دهد و از دیسقویدوس یاد می کند. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله هذه رسالة الهند باللشیخ الرئيس ابی علی الحسين بن عبدالله بن سینا رحمه الله سئل عنه ان یملی کلا ما في علة امر النبي علیه السلام الصلوة و باستعمال الهندبا غیر مغسول فاخذ الدرج و کتب ارتجالا روی عن رسول الله صلی الله علیه و سلم انه امر بتناول الهند با غیر مغسول
انجام: صواب ما قاله المهرة من الأطباء المذكورين و بان معنی الكلام النبوي الخارج کثیر منه مخرج الأمثال المضروبه و به و الرموز الواقعه و بالله التوفيق تمت الرساله
چاپ: در قسطنطنیه توسط سهیل انور به چاپ رسیده است.
[الذريعة 150/8؛ فهرست نسخه های مصنفات ابن سینا ص 254]
نسخه اصل: اونیورسیته 4711؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 506 ق؛ مقابله شده؛ 4گ (53-56)، 24 سطر [فیلمها ف: 1-438]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلّی، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: مقوا، 6ص، 19سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 19-229]
خط: نسخ، کا: قطروی، ابوالفضل بن ابی العلاء، تا: 5 رمضان 692ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 3گ (25ر-27پ)، اندازه: 14/5×18 سم [ف: 20-319]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 146ق؛ اندازه: 12/3×16/9 سم [ف: 7-285]
نسخه اصل: روان کوشکو، ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: ربیع الأول و الثاني 888ق [فیلمها ف: 1-437]
آغاز و انجام: برابر؛ در پایان رساله آمده: قال الشيخ عمر الخيام في الهندباء با نه یلتقط أوراقه و یدق و یوضع حتی یرسب الكدر منه ثم یوخذ الصافي و یشرب و لایغسل لعلتین ... و قد ذکر في الرساله هذا حیث یقول و اظهر علی سطح الدواء و ذکر انه لایغلی لانه اذا اغلی یصعد منه اولا القوة الحاره المفتحه فانها اخف و اصعد و بقیت القوه المبردة الارضيه و لاحاجة بنا اليها.
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 8ص (22-29)، اندازه: 13×23 سم [ف: 10-1386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن کمال الدين حسین، تا: یک شنبه 21 صفر 144ق، جا: قم؛ جلد: مقوا، 7ص (276-282)، 21 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 19-353]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962ق، خلیفه سلطان در 1041ق، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135ق، محمد ابراهیم قزوینی در 1245 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 3گ (237پ-239ر)، 31سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-2414]
خط: نستعلیق، کا: حموی، سالک الدين، تا: 999ق؛ 3گ (63پ-65ر)، 25 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 22-120]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 7ص (99-105)، 21 سطر [ف: 10-1891]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 5 ص (163- 167)، 22سطر (9×19)، اندازه: 17×28 سم [سنا: ف: 1-19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بی نقطه، بی کا، تا: قرن 11؛ 6ص (167-172) [ف 815-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: میرزا محمد علی رضوی، بهمن 1348؛ 187گ، اندازه: 19×25 سم [ف: 19-229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 5 ص (133-137) [عکسی ف: 1-408]
بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (232پ-235پ) [ف: -506]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1006ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا، 8ص (28-35)، 23 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 19-188]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، محمد بن مؤيد، تا جمعه 8 جمادی الاول 1008ق [سنا: ف: 1-187؛ فهرست رایانه ای ج 4-1098]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1021ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (29ر-31پ)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 12-222]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2794/6-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-729]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: انصاری استر آبادی، عبدالکریم بن عزالدین محمد، تا: 9 ربیع الاول 1024ق؛ 10ص، 12 و 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-287]
آغاز: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1043ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (6پ-9ر)، 18سطر، اندازه: 11×19/7 سم [ف: 7-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طبیب، محمد قاسم بن غلامعلی، تا: 1053ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمد بن محمد حسینی حائری خادم؛ 3گ (181-183)، 30سطر مورب، اندازه: 8×15 سم [ف: 32-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1061ق؛ 5گ (141پ-145پ)، اندازه: 10/5×20 سم [ف: 4-815]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، رجب علی بن جواد، تا: دهه یکم رجب 1071ق؛ 2گ (171ر-172پ) [ف: 4-814]
بی کا، تا: 1092ق؛ 2گ (259-260) [ف: 5-766]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن احمد لاهیجانی، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 4گ، 17سطر، اندازه: 9/7×15/5 سم [اهدائی رهبر: 9-444]
آغاز: برابر انجام: في الحميات المادية الباردة المادة...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 2ص (16-17)، 17 سطر (7/5×16)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 10-524]
آغاز: برابر انجام: کاستحقاقه و صلواته علی سیدنا محمد رسوله خیر خلقه ... معصومین
کا: محمد نصیر، تا: 1106ق؛ کاغذ: اصفهانی، 10ص (101-110)، 14سطر (6/5×10/5)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 7-11]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1117ق؛ 1 ص (46) [نشریه: 3-360]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج سورمه ای، 4گ، 17 سطر، اندازه: 9/7×15/5 سم [اهدائی رهبر: 9-445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 16 محرم 1284ق؛ 3گ (134پ-136پ) [ف: 4-813]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 448/13-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1284ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 4گ (7-10)، 15سطر (6×11/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد زمان لاهیجانی، تا: با تاریخ 1298ق؛ 4گ (49پ-52ر)، اندازه: 9/5×15/5 سم [مؤيد: 2-93]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 2گ (56پ-57پ)، اندازه: 23×39/5 سم [ف: 7-424]
نسخه اصل: آستان قدس ش 588؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-397]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 7ص [فیلمها ف: 3-236]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 4-261]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ این نسخه با رساله اصول التراكيب در یک مجموعه است [ف: 4-277]
بی کا، بی تا؛ 4گ (80ر-83ر) [ف: 5-766]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ اهدایی: دکتر جواد فیلسوفی؛ 5گ (31-35)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 4-1395]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 166/2
همان نسخه بالا [نشریه: 4-404]
هندباء غیر مغسولة - الهندباء
hendese
جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، -438 قمری
(1047-)jawzjānī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e mohammad
در علم هندسه استاز یادداشت هایی که استادش در گزارش اصول اقلیدس نگاشته بود. در مقدمه می گوید: «آن گاه که من به خدمت خواجه رئیس قدس الله روحه بودم، حریص بودم بر جمع کردن تصانیف او و بدست آورد آن ... و از بزرگ تصانیف او دانش نامه علائیست و آن چه در و ریاضیات بکردضایع شده بود و بدستم نیفتاد ... ولکن ... درین باب رسالتی داشتم که در اصل های هندسه کرده بود و درو چندانی یاد کرده بود از این علم که هر آن بداند راه یابد بدانستن کتاب مجسطی و این رساله چون مختصری است از کتاب او قلیدس...».
[دايرة المعارف تشیع 520/5؛ فهرستواره منزوی 2112/4 و 2755]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1719
آغاز: بسمله. حمد له. والصلوة والسلام علی سید المرسلين محمد و اله الطاهرين الطيبين، آغاز علم ریاضی، چنین گوید خواجه بزرگوار عبدالواحد محمد جوزجانی رحمة الله علیه که آن گاه که من بخدمت خواجه رئیس قدس الله روحه بودم؛ انجام: آن کس که چیزی اندر نیابد نتواند کسی را بیاموزد و نه هر کس که چیزی بداند دیگر کس را نتواند آموختن، تمت الكتاب.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلما، لکھنو، هند، شماره 15 (ردیف 7)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با اشکال هندسی؛ تملک: ترابعلی؛ نام کتاب و مؤلف بدین صورت ثبت شده: «رساله در علم ریاضی تأليف عبدالواحد جوزجانی»؛ 63ص، 17سطر [عکسی ف: 5-154]
al-hindisa = r.-un fi-l hindisa
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، 362 - 440 قمری
(974-1049)abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad
نام نگارنده تنها به خامه نویسنده نسخه بر فراز نسخه آمده است. در دیباچه به کتاب نام ویژه ای داده نشده است. بخش بندی نشده، با سربندهای در خور. به تعریف می پردازد: هندسه، جسم، مکان، جهات، سطح، خط، نقطه...
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1927/1-عکسی
آغاز: بسمله. قال ابوریحان محمد بن احمد البيروني الخوارزمي (رضی الله عنه). حمدله. صلاة. اما بعد، فان الاحاطة مهيئة العالم و كيفية شکل السماء و الأرض وما بینهما علی وجه الاخبار المأخوذة بالتقلید نافعة جداً في صناعة التنجيم .. لذالك عملت هذه التذكرة الطالبها علی طریق السؤال و الجواب ... و ابتدأت بالهندسة ثم بالحساب للعدد ثم بهيئة العالم ثم باحکام النجوم لان الانسان لایستحق ثمة التنجيم الا باستیفاء هذه الفنون الأربعة ... اما هندسه هی علم المقادير و کمیات؛ انجام: و هو عند استمام الدورة و اظهر هذه الدوائر هو الافق و ذلك نصف.
خط: نسخ پخته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 34ص (2-35) [عکسی ف: 1-408]
al-hindisa
قطب الدين شیرازی، محمود بن مسعود، 634-710 قمری
(1237-1311)qotb-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd
خط: شکسته، کا: بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، تا: ذیقعده 1264ق؛ ابعاد متن: 7/5×13، اندازه: 15×21 سم [نشریه: 228-3]
آغاز: نو بعد حمدالله علی عوارفه المتوافرة و عواطفه المتضافرة و الصلوة علی رسوله المؤيد بالمعجزات القاهره و الآيات الباهرة و علی آله و أصحابه اعلام الملة الزاهرة و ائمة الشرعة الطاهرة. یقول احوج خلق الله محمود بن مسعود الشيرازي ختم الله له بالحسنی طالعت في حركة الدحرجة و في النسبة بین المستوى و المنحني رسالة؛ انجام: حررته واجبا من الناظرين فیه تعیین الأستبصار أن الاتبادروا قبل امعان النظر علی الأستنكاد فان هذه مسلمة قد تداولتها ایدی النظارون ... دفعاً لتلک
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با زبدة الهيئة خواجه نصیر طوسی در یک مجلد؛ 33گ، 19سطر، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 2-758]
hendese
قوشچی، علی بن محمد، -879 قمری
(1475-)qūščī, “alī ebn-e mohammad
در 1 «مقدمه» و 2 «مقاله» و 1 «خاتمه».
[فهرستواره منزوی 2755/4]
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 59/1
در یک مقدمه و سه باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 3-37]
al-hendese
خفری، محمد بن احمد، - 957؟ قمری
(1550-)xafrī, mohammad ebn-e ahmad
قسمتی است از مقاله یا فائده که فاضل خفری، شمس الدين محمد درباره زاویه در علم هندسه نوشته است و چون آغاز ندارد، عنوان آن مشخص نشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1066
آغاز: محاط بهما فقط مع قطع النظر عن تعین امتداده المبتداه من النقطه. المقاطع للامتداد الواقع بین الخطين؛ انجام: و تفصیله مع ما علیه قد ذکرت في شرح التذكره المسمى بالتکمله تمت من فواید شمس فلك العقول محمد خفری رحمه الله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 3ص (27-29)، 19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 1- 371]
hendese
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
(1624-1687)šīrvānī, mohammad ebn-e hasan
مشتمل بر هفده شکل.
[نسخه های منزوی 202/1]
خط: نسخ، کا: انصاری، محمد بن علی، تا: 1108ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 14گ (193پ-206ر)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 12×29 سم [ف: 16-427]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 12×19 سم [ف: 3-114]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 12×19 سم [فهرست عراقی: 1-328]
hendese
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق 11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(-17c)
رساله ای است در رفع نواقص کتاب هندسه ابوالوفا محمد با محمد بوزجانی (-376ق) - کتاب هندسه ابو الوفا فاقد براهین هندسه بوده است - مشتمل بر یک «مقدمه» در چند «فصل» و چند «باب» است.
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد چنین گوید ابو الوفاء ابن معید خصه الله بالقول السديد و العقل الحميد که بعضی از دوستان که استماع کلام و اسعاف مرام ایشان بر این ضعیف واجب بود از وی خواستند تا مختصری تأليف کند مشتمل بر مساحت ابعاد و سطوح و مجسمات ... و این مرتب است بر پنج باب؛ باب اول: در مساحت مثلثات ... باب دوم: در مساحت بسیط کره ... باب سوم: مساحت مجسمات ... باب چهارم: کیفیت بعضی اعمال ... باب پنجم: در مساحت مسافات ... مقدمه نقطه چیزی است قابل اشارت که آن را جزء نباشد...
[زندگینامه ریاضی دانان ص 154 ش 55]
آغاز: برابر؛ انجام رساله: و چون این قدر معلوم گردد استخراج باقی مجهولات بطریق مساحت ... دشوار نباشد، تم الكتاب بعون ... في سنة 1016؛ نوادر: مگر زیادت کنند تا هشت بشود و این مقدار آنست که با دوام بود. تمت النوادر و السلام
خط: نستعلیق ریز، کا: محمد صالح بن علی طالقانی، تا: 1017ق؛ 14گ (2پ-15پ)، 25 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-602]
آغاز: حمد و ثنایی که مقتدایان صفوت و انا لنحن الصافون از وصف آن عاجز آیند؛ انجام: دایره رح مقاطع دو خط.
خط: نستعلیق، کا: زاهدی شیرازی، محمد هاشم بن علی نقی، تا: 1155ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: صدر الدين محلاتی؛ 6گ (184-179)، 24 سطر، اندازه: 19×24 سم [ف: -706]
al-hendese (urjūza) = mnz.-un fi'alim-il hindisa
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
(1624-1693)horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan
تاریخ تأليف: آخر ربیع الثاني 1056ق
منظومه ای در 162 بیت در قواعد علم هندسه به طور خلاصه و در دو «مجلس» به نظم در آمده است. «الذريعه» (506/1) از «ارجوزة في الهندسة» او به نقل از «امل الآمل» یاد کرده است و (در 147/23) از «منظومة في الهندسة» نشانی داده شده است، که در 167 بیت می باشد. نسخه در دست همین یکی است با سرآغازی دیگر، و شمار بیت های آن 162 بیت می باشد. در پایان تاریخ سرودن پایان ربیع الثاني 1056 ق آمده است: «و المجلس الأخير و هو الثاني - ( آخر من یوم ربیع الثاني) - سنة ست بعد خمسین مضت من بعد الف حجة قد انقضت». (احمد منزوی)
آغاز: یقول راجی عفو رب عادل ** محمد الحر الفقير العاملي / حمدا لمن أبدع شکل ما ابتدع ** مؤسسا علی اقتدار ما صنع
[الذريعه 506/1 همان جا 147/23؛ ريحانة الادب 315/1]
آغاز: بسمله و به ثقتی لکاتبه ناظماً الاشكال التأسيس . قال الفقير المرتجي ذالمنن ** عبیده محمد بن الحسن؛ انجام: و المجلس الاخير و هو الثاني - آخر یوم من ربیع الثاني - سنة ست بعد خمسین مضت - من بعد الف حجة قد اتفقت ... و الحمدلله علی ما سهلا - من العين و ازاح العللا - تمت کتبها ناظمها اول جمدی الأولى في التاريخ.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1056ق؛ کاغذ: اصفهانی، 10ص، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 13-226]
آغاز: و قال ناظما لاشکال التأسيس في علم الهندسه حمدا لمن ابدع شکل ما ابتدع؛ انجام: فقد بدا بیانه بلا خفا ** و ذاک ان کل خط نصفا
خط: نسخ، بی کا، تا: 846 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 5ص (8-12)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 32-284]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمد لله علی ما سهلا ** من العسير و ازاح العلل.
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 14ص (141-154)، اندازه: 15×20 سم [ف: 7-8]
آغاز: برابر؛ انجام: من هجرة الرسول صلی الله ما ** ناح حمام الايك أو ترنما / علیه و الآل الكرام القادة ** و الصحب اصحاب الكمال السادة
خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط ذیقعده 1098ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 7گ (102پ-108ر)، 18سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 1-107]
خط: نسخ، کا: عاملی، ابراهیم بن محمد علی، تا: 1121ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 1-205]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدالله علیما (ابتلا؟ ) ** من العسر و الراح و العلا
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1137ق؛ تملک 1137ق؛ 3گ (37پ-39پ). [ف: 2-13]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 12ص (252-263) [عکسی ف: 7-216]
آغاز: برابر؛ انجام: علیه و الآل الكرام القاده ** و الصحب اصحاب الكمال الساده
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد موسوی خونساری، تا: دهه اول شوال 1312ق، جا: مدرسه صدر؛ جلد: مقوایی، 6گ، 13سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 7-327]
آغاز: قال الفقير المرتجي ذالمنن ** عبیده محمد بن الحسن / عامله مولاه بالاحسان ** و العفو و الرحمة و الغفران؛ انجام: نا ح حمام الايك او ترنّما ** علیه والال الكرام القاده / و الصحب اصحاب الكمال السادة ** و الحمدلله علی ما سهلا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ، اندازه: 12×17 سم [ف: مخ: 1-127]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان نظمه بمجلسین ** ولم یکونا متطاولین
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 5گ (34-38)، 17سطر (7×14)، اندازه: 12/5×18/5 سم [رایانه]
hendese
؟ شهشهانی، عبدالوهاب بن محمد امین، ق13 قمری
šahšahānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad amīn(-19c)
گویا از شهشهانی.
[فهرستواره منزوی 2754/4]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 568/2
آغاز: دستور چنانست که اولا مرتبه آحاد و عشرات و مآت , الوف؛ انجام: ششصد هزار هزار هزار هزار هزار هزار عدد از آن گنجد
خط: نستعلیق، کا: شریف، عبدالرحیم بن ابوالحسن، تا: 15 جمادی الثاني 1289ق؛ جلد: تیماج، 6گ (138پ-143پ)، 11سطر (6×12)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: -331]
hendese
؟ متطبب، تقی بن محمود، ق 14 قمری
motatabbeb, taqī ebn-e mahmūd(-20c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2389/13
ناتمام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 3گ (361پ-363پ) [ف: 6-2]
hendese
راسم، محمد، قرن 13 قمری
rasem, mohammad(19c-)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18809
کاتب = مؤلف، تا: 1216ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 30گ، اندازه: 11/5×22/2 سم [رایانه]
hendese
سرهنگ، ابوالفتح خان
sarhang, abolfath xān
اهداء: ناصر الدين شاه قاجار
رساله ای است در حساب تا مبحث تقسیم کسور با عبارت مسایلی که عالی جاه بهلر صاحب سرتیپ معلم علم هندسه در مجلس درس سوال نموده و هر یک را جواب گفته شده آغاز می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2087/1-ف
نسخه اصل: کتابخانه سعید نفیسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 10ص [فیلمها ف: 1-643]
al-hindisa
ناشناخته:
آغاز: علی الكرة الباب الأول في المسطرة و البركار و الكونيا اعلم ان الاعمال و استواها یکون بصحة ثلثة اشیاء؛ انجام: و یکون المسدسات في وسط المثلثات و هذه صورتها تمت الرسالة.
نام مؤلف رساله شناخته نشد، از ابوالوفاء بوزجانی ریاضی دان
قرن 4 نقل کرده، رساله مرتب است بر یازده باب، برهان مندرجات در متن رساله را در حاشیه در عنوان «برهانه. برهان ذلک» و مختوم به جمله «و ذلك ما أردنا أن نبین»، عناوین ابواب: 1. في المسطرة و البركار و الكونيا، 2. في الأصول التي ینبغی أن یقدم ذکرها، 3. في عمل الاشكال المتساوية الأضلاع، 4. في عمل الاشكال في الدواير، 5. في عمل الدائرة علی الأشكال، 6. في عمل الدائرة في الأشكال، 7. في عمل الاشكال بعضها في بعض، 8. في قسمة المثلثات، 9. في قسمة المربعات، 10. في قسمة المربعات و تالیفها، 11. في قسمة الكرة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ جلد: مقوا، 55 گ، 17سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 18-174]
آغاز: بسمله، نرید ان نجد مقدار اعظم من مقدار و اصغر من مقدار آخر؛ انجام: اعنی إلى ضعف جمیع او تارات ا ک ا ر
مجهول المؤلف وناقص الأخر و بدون خطبه و دیباچه است؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: یزدی، شفیع بن محمد صالح، تا: 1062ق؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 10×19 سم [ف: 10-159]
آغاز: قوله کتساوی الزوايا الثلث للقائمه للمثلث اللام في القائمه؛ انجام: لب کان مع مساوی ج ایضا مساویا لب و هذا ما أردنا بیا تمت.
این رساله که ابتدای آن افتاده و از فحوای آن چه در آن باقیمانده بر می آید رساله ای است در هندسه، ظاهراً آن شرح و متنی است که این نسخه فقط بحث تساوی زوایا و امثال آن را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1173ق؛ افتادگی: آغاز، 3 ص (176-178)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 7-273]
آغاز: مستطیل أن قامت والا فشبية المعين و ما عدا بانحرافات و قد یخص بعضها باسم ذلك الزلفة و الزلفتين؛ انجام: الفصل الاول في مساحة السطوح المستقيمة الاضلاع اما المثلث قائم الزاوية منه تضرب احد المحيطين بها في نصف الآخر ... او زاد فمنفرجها او نقص
یک برگ از کتابی در هندسه و ریاضیات است، بخش باقی مانده تعریف اصطلاحات متداول این فن است؛ بی کا، تا: 22محرم 1249ق، جا: تبریز؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج 2 ص (417-418)، اندازه: 14/3×20/1 سم [ف: 29/1-276]
گویا از درة التاج: قطب الدين محمود بن مسعود شیرازی؛ بی کا، تا: ذیحجه 1261ق؛ ابعاد متن: 7/5×13، اندازه: 15×21 سم [نشریه: 227-3]
بخشی از رساله الهندسه از رسائل اخوان الصفا؛ کا: محمود بن محمد فخر آبادی ملقب به رکن الائمه، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، 2ص (201-202)، 21 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 10-2024]
آغاز: الباب الرابع في معرفته مقادیر الابعاد و الاجرام؛ انجام: بما لایخفی خفافیه من الدليل و الحمدلله الكريم الجليل و الصلاه علی رسوله ... و آله و أصحابه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
hendese
ناشناخته:
آغاز: شمس الدين شهر زوری در تاریخ الحكماء گوید که وبائی در زمان افلاطون پیدا شد و مردمرا مذبحی بود بشکل مکعب و وحی آمد بیکی از انبیاء بنی اسرائیل که تضعیف آن مذبح کند .. پس استکانت به افلاطون کردند، گفت که چون شما را نفرت از هندسه بود
منقول از تاریخ الحكماء شهرزوری؛ کا: موسوی حسینی، فخرالدین محمد، تا: 1087ق، جا: اصفهان؛ 1ص، اندازه: 19×31 سم [ف: 1-478]
آغاز: حمدله. صلاة. و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین الى یوم الدين. و بعد، مخفی نماناد که مسایل این رساله در هنگام بیان محتاج است به ذکر مقدماتی، که استاد این صناعت اقلیدوس بیان نموده و ما به طور حواله اشاره کنیم و متعرض بیان نشویم؛ انجام: طرف معلوم مراد است که آن مقدار هر باشد، اعنی 28 که عمق چاه است. و هو المطلوب.
ناشناخته، بخش بندی نشده، با سربندهای «می خواهیم...»: می خواهیم فیما بین خطین وسط ... می خواهیم مربعی رسم کنیم که ... می خواهیم جدا کنیم از مربع معلوم اضلاع؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود 1282ق؛ 27 ص (6-32) [عکسی ف: 1-408]
از «مقدمه در تعریف پر کار متناسبه» آغاز می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 شعبان 1286ق؛ جلد: مقوا، 8گ (74پ-81پ)، 19سطر (8×16)، قطع: ربعی [ف: 17-252]
آغاز: مقدمه، مخفی نماناد که مسائل این رساله در هنگام بیان محتاج است بذکر مقدماتی؛ انجام: خاتمه، چون از براهین سابقه و اشکال مرسومه استعلام بعد امکنه در حیز امکانست لهذا...
در قاعده تحویل اشکال هندسی به یک دیگر و چگونگی تحصیل وسط در نسبت با ترسیم اشکال هندسی به قدر لزوم و بدون ترسیم اشکالی که نزد اهل این فن واضح و آشکار است؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن ابی القاسم، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 21گ (110پ-130ر)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 15-188]
آغاز:a b اخراج می کنیم و امتداد می دهیم که قطع کند dc را می گوئیم هر دو مثلث قائمة الزوايا؛ انجام: آن خط عمود خواهد بود یعنی ad بر bd.
این رساله که از آغاز افتادگی دارد شامل مسائل هندسی با عنوان «مسئله - مسئله» می باشد، این نسخه بخشی از مسئله 26 تا مسئله 34 را در بردارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 16ص (55-70)، اندازه: 12×17 سم [ف: 24/3 -127]
آغاز: مقدمات هندسه (1) هر چیزی که جزئی از فضا را متصرف شود جسم نامند مثل کتاب، کاغذ، ستاره، میز و غیره
مباحث و تمرینات چندی است در هندسه جدید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ (92-99)، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4884]
در آن از محقق علامه یاد شده است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 16گ (58ر-73پ)، 19سطر (8×16) [ف: 17-252]
ترجمه مانند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 14گ (98ر-111پ)، 19سطر (8×16) [ف: 17-252]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-574]
hendese-ye oqlīdes
شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: قرن 10 [میراث اسلامی: 5-570]
hindisat-ul xaṭ
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5100/7-عکس
نسخه اصل: علی امیری ش 812؛ کا: حلمی حکاک زاده، مصطفی، تا: قرن 13 [فیلمها ف: 3-233]
hendese-ye farangī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7072
صورت خط از یی الي چهل هزار عدد. رساله ای است به روش سیاق در جداولی نوشته شده است؛ خط: سیاق، بی کا، بی تا؛ فروشنده محمودی؛ 203ص، 9سطر (7/8×12/8)، اندازه: 11/2×17/5 سم [رایانه]
hindisat-un nujām
نسوی، علی بن احمد، 393 - 483؟ قمری
(1004-1091)nasavī, alī ebn-e ahmad
این رساله مانند کتاب مجسطی درباره اوضاع فلکی با دلایل ریاضی است برای معرفی این رساله که از آثار قدیم و ظاهراً کم نسخه است سطوری از مقدمه آن نقل می گردد: «قد تیسر لی قبل هذا تصنیف کتاب في اصول الهندسة سمیته کتاب التجريد. ثم أن قوما من المتاخرين مثل الامير ابی نصیر منصور العراق و الشيخ ابی الوفا محمد بن محمد البوزجاني و الشيخ ابی محمود الخجندي والکیا ابی الحسن کوشیار بن لبان عمل کل واحد منهم شکلا قانونیا یمکن ثبوته استخراج ما في الكريات من الميول و المطالع و سعة المشارق و السموت و غیر ذلك من اعمال النجوم التي یضطر الحاجة إلى استخراجها کما یستخرج بالقطاع بغیر النسبة التي یتالف في القطاع في المقادير السنه و استعملوا في اشکالهم نسبة واحدة بسيطة في اربعة مقادیر تسهیلا و تخفیفا علی المتعلمين و الشيخ ابوریحان قد تکلم في دعاوی هؤلاء الفضلاء في اشکالهم کلا طویلا في کتاب مقالید علم الهيئة و قد وقع الاستغناء عن شرحه فراجعت ایضا بالتحلیل من هذه الاشكال و جمعت اشکالا من کتاب اصول اقلیدس و من کتاب التجريد و غیرهما یمکن بقوتها اقامة البرهان علی هذه الاشكال المعينة عن القطاع خاصة علی شکل ابی الوفا و البرهان علی ابواب حساب مجسطية و اقتدیت فیه ببعض الأشكال التي في المقالة الأولى من کتاب اقلیدس بما یعثر براهینها و ترتیبها ابوسهل القوهي فلما جمعت هذه الأشكال العلمية حصل اربعة و خمسون شکلا سمیتها هندسة النجوم دون سایر الصناعات».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11521/9
آغاز: پس از جمله بسمله و حمدله: قال الاستاد المختص ابی علی بن احمد النسوي رحمه الله انه قد تیسر لی قبل هذا تصنیف کتاب في اصول الهندسة حین رجعت بالتحلیل من المجسطي
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: ساغری مذهب، اندازه: 12×19 سم [ف: 18-128]
hendese va tarsīm
یزدی، محمد رضا بن محمد هاشم، ق13 قمری
yazdī, mohammad rezā ebn-e mohammad hāšem(-19c)
هندسه و ترسیم و ساختن پرگار متناسبه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3101/3-ف
نسخه اصل: ملی تبریز ش 3210؛ کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1262 ق [فیلمها ف: 2-76]
hendese va hesāb
ناشناخته:
آغاز: آغاز متن: و بعد، فان جماعة من العقلاء و طائفة من الأصدقاء التمسوا منی رسالة تکون مقدمة ... براهین العلوم الحسابيه کالاعمال الجبرية و المساحية ... من کتاب اقلیدس؛ آغاز شرح: براهین العلوم الحسابية، الظاهر انه أراد بالعلوم الحسابية ههنا القوانين التي هی مسائل علم الحساب ...
شرحی مزجی است بر رساله ای مختصر، کتاب متن مرتب بر یک مقدمه و چند شکل است، احتمالا شرح اشکال التاسيس شمس الدين محمد سمرقندی (-600 ق) باشد؛ خط: نستعلیق، کا: علیخان بن بابا خان، تا: 945ق؛ مصحح؛ اندازه: 11×15/5سم
[نسخه پژوهی: 2 -242]
آغاز: «... من خط آب و ذلك ما اردنا عمله. المقدمة السادسة مزیدان نخرج من نقطة آخطا یکون عمودا علی خط آب ...» و «... اقول و ان وقع ة خارجا عن ت ی کان البيان کما مر ...» و «... البيوت. السهام. من. الي. لیل و نهار»؛ انجام: «و هی نصف دایره العمل و الباقيتان توابع لها ...» و «... و یلزم تساوی الجزء و الكل هذا خلف ...» و «... فايدة تعریف قران و انواع آن: قران عبارت از بودن دو کوکب است یا بیشتر در تحت جرم یکدیگر ...»
شامل سه قسمت: 1. هندسه و هيأت، 2. هندسه عربی، 3. هيأب فارسی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام (آغاز و انجام هر سه قسمت افتاده و ناقص است)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 500گ (232 +121 +147)، 21 -35سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 3 -1413]
al-hindisīyāt
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 120/20
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 شوال 700ق، جا: تبریز؛ ابعاد متن: 8×15، اندازه: 14/5×23سم [ نشریه: 3 -229]
al-handasīyya
هاشمی، محمد بن عبد العزيز
hāšemī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-‘azīz
مقالتی است مضاف بر رساله موضحه در برهان مسائل جبر به هندسه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5258/3
آغاز: بسمله، مسایل هندسية مترجمة بالمقالة المهداة و هی مقدمات لمسایل جبرية استخرجت بالهندسة؛ انجام: تمت المسائل التي کانت مضافة الى هذة المقالة والحمدلله لولیه
در رایانه به نام «متفرقات» آمده؛ خط: نستعلیق تحریری خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (6 -8)، 25 سطر (7/2×15/2)، اندازه: 11/2×21/8سم [ف: 8 -391]
handasīya
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4728
آغاز: في ایضاح بعض مسائل الكتاب سنین الى ان عثرت علی اصلاح لامیر ابی نصر منصور بن عراق رحمة الله فاتضح لی منه معرفة ما کنت متوقعا فیه فحررت الكتاب بقدر استطاعی و ما توفیقی الا با الله علیه اتو کل و اليه انیب فاقول هذا الكتاب مشتمل علی ثلاث مقالات في بعض النسخ و علی مقالتین في بعض؛ انجام: هذه النسبة و ذلك لان ذلك یقتضی تساوی زاویتی هل بل قوسی ره ه ل و قوسی ه ح ل لنه و اذا لم یکن قوسان اخریان علی هذه النسبة و کانت
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1327]
hendūstān
بر حسب ولایات مختلف از اطلاعات سید علی که ده سالی در هندوستان بوده است.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 146
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ برای دارالترجمه خاصه همایونی در 78؛ قطع: رحلی [نشریه: 6 -647]
hendūstān va estīlā-ye engelīs
آوانس ارمنی، قرن 14 قمری
āvāns armanī (20c)
تاریخ تأليف: 1304ق
در این رساله ابتدا جغرافیای هند آمده و سپس به تفصیل از تسلط انگلیس ها و چگونگی تسلط آنان بر سرزمین هند سخن رفته است. مؤلف از سیاست استعماری انگلیس که به دست شرکت های دست نشانده تجاری اجراء شده و باعث گسترش قدرت این دولت گردیده است پرده بر می گیرد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2/ 590
آغاز: بسمه تبارك و تعالی این رساله تحقیقاتی است که دانشمندان فرنگ؛ انجام: و صلح با شکوه حالیه انگلیس را مبدل به زمان اغتشاش و خرابی خواهد کرد.
خط: نستعلیق، کا: محمد قزوینی، تا: 15 صفر 1304ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مذهب، مجدول؛ 104ص، 12 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 -100]
havāpaymāīy jadīd
نصیری، غفار
nasīrī, qaffār
ترجمه ای از مقاله مجلات «هواپیمایی» و «اتومبیل» تأليف ژ. م. دبری است که در 12 فصل در سال 1310ش در تبریز صورت گرفته است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3358
آغاز: سپاس و ثنای بیحد مرا یزد پاک راست که عقول خلایق را طایر فضای لایتناهی علم وفضیلت قرار داد و دریچه های آسمان صنعت و هنر را بر او مکشوف داشت تا در آن مراتب علوی؛ انجام: این موفقیت را نیز بر افتخارات خود افزود. این یک نکته جدیدی از علم که کشف شده و هنوز مراحل اولی را می پیماید و يقيناً با چنین ابتدائی به انتهای درخشانی باید منتظر شد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 20 فروردین 1390ق؛ جلد: مقوا اسلیمی، 69گ، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 5 -2295]
al-hawātif
محمد بن محیوی شیرازی
mohammad ebn-e mahyavī šīrāzī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4045/4
آغاز: تبارك ربنا و تعالیت و لك الحمد علی ما اولیت صل و سلم؛ انجام: بعبادك الصالحين، تمت رسالة الهواتف في سلوك العوارف من شهر صفر المظفر 1275
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ جلد: رویه میشن، 20گ (51ر -70ر)، 18 سطر، اندازه: 15/7×22/2سم [ف: 7 -166]
havāme‘ = š.-e do‘ā-ye hezb-ol bahr
شاہ ولی الله، احمد بن عبدالرحیم، 1114 -1176 ؟ قمری
šāh valī-ol-lāh, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahīm (1703 - 1763)
وابسته به: حزب البحر؛ شاذلی، علی بن عبدالله (591 -656ق)
شرح دعای حزب البحر از الهامات ابو الحسن شاذلی، شامل یک «مقدمه» در چند «هوامع» و سپس یک «مقصد» که در آن حزب البحر شرح شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18246/1
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... اما بعد می گوید فقیر ولی الله عفی عنه این کلمه چند است که از سحاب الهام بر دل این فقیر ریخته در اثنای خواندن حزب البحر؛ انجام: علیه توکلت و هو رب العرش العظيم سبع مرات في المساء یکفیه الله تعالی ما اهمه صادقا أو کاذبا.
بی کا، تا: احتمالاً قرن 13؛ 70ص (2 -71)، 21 سطر، اندازه: 12/5×19/28سم [ف: 50 -81]
havām va savām va hašarāt
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟ -1208 قمری
qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714 - 1794)
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 76/4
آغاز: حمدا لك یا من احل بحکمته الطيبات و شکرا لالائك
خط: نستعلیق، کا: کاشانی، باقر بن امین، تا: 1194ق؛ 3گ (149پ -151پ)، قطع: خشتی [چند نسخه -ف: -220]
havas-nāme
قطبی ازنیقی، محمد بن محمد، -821 قمری
qotbī eznīqī, mohammad ebn-e mohammad(- 1419)
اهداء به: سلطان بایزید بن سلطان محمد بن مراد خان عثمانی
تاریخ تأليف: 891ق
به پیروی از انیس العشاق رامی در یک «مقدمه» و 26 «باب» در زمانی که در مدرسه بایزید خان (مدرسه چلبی) درس می گفته ساخته است. نام کتاب و سلطان و خود مؤلف در دیباچه دیده می شود. مقدمه در تشبیه و باب یکم در حسن و باب 26 در صفت سخن است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الانسان في أحسن التقويم و جعل جوهر العشق غیر قابل التقديم ... اما بعد چون این فقیر حقیر در اوان جوانی.
انجام: که با این سخن تتمیم رساله کنیم که اتمام لطافت سخن بود.
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: موسی، تا: ذیحجه 906ق؛ کاغذ: ترمه، 87گ، 17 سطر (10×16)، اندازه: 15×24سم [ف: 5 -766]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد بن عیسی بن یحیی؛ 120گ، 16 سطر (8/5×13)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 9 -997]
hūš robā = majmū‘e-ye hūš robā
ذوالقدر، خلیل، قرن 11 قمری
zo-l-qadr, xalīl(- 17c)
در آن می نویسد: «این ذره احقر یعنی خلیل ذوالقدر ... همواره دیده بصیرتش به مطالعه تصانیف مجتهدین حق گزین و تأليفات ائمه دین مبین که راسخون علمند نور اندود و ظلمت زدودست تا آن که در این ایام میمنت انجام به خاطر خطور نمود که به تحریر رمزی از رموز بل کنزی از کنوز احوال و اسرار حضرت شاه دین پناه و حضرت ائمه معصومین صلوات الله و سلامه علیه مشغول گردد تا ثواب و اجر آن ذخیره روز بازپسین باشد بنا بر این اراده به توفیق ربانی همگی دل و جان را رهین این داعیه عظمی نموده از هر بحری قطره ای و از هر گنجی درهمی فراهم آورده مجموعه موسوم به هوش ربا ترتیب دارد ... و اسامی فراهم آورده های خود را که نو عروسان حجله خانه قدسند درین جدول درج نمود».
شروح و حواشی:
1- دیباچه مجموعه هوش ربا؛ ذوالقدر، خلیل (قرن 11)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8948
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی 1053ق، جا: احمد آباد گجرات؛ هر رساله به صورت خاصی کتابت شده است، اشعار بیشتر به صورت چلیپا و متون نثر به صورت عادی، بیشتر صفحات سه ستونه مجدول، دارای چندین سرلوح مذهب و مرصع با پیشانی مزین، تعدادی از رسایل هم افتاده اند که نامشان چنین است: جام گیتی نما در حکمت، انتخاب تشریح اعضا و غیره، وصایای هرمس الهرامسه و غیره، انتخاب رباعیات سحابی، کنز اللغات؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی، «الله اکبر 115» (بیضی)، «عبده عبدالباقی 1297» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 374گ، اندازه: 14/4×26/4سم [ف: 29/1 -438]
هویت- الهاء
al-hayākil-us sab‘a
؟ حسن بصری، 21 -110 قمری
hasan basrī (643-729)
منسوب به حسن بصری، ابو سعید بن یسار
رساله ای است در ادعیه و تعویذات با عناوین: ورد روز جمعه و شنبه، هیاکل سبعه و سبعیات منجیات در هفت «هیکل»، آیات سبعه و در خاتمه چهار سوره که با لفظ «قل» شروع می شود و سوره حمد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21980
آغاز: اما الهياكل فهی سبعة الأول الحمدلله الذي لا یخیب من دعاء؛ انجام: مثل تكبيرة الإحرام و الركوع و السجود و نحو ذلك
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 7گ، اندازه: 17×24سم [ اهدائی رهبر: 6 -417]
al-hayākil-us sab‘a
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1091/2
آغاز: الهيكل الاولى بسمله. الحمدلله الذي لاینسی من ذکره و لایخیب من دعاه و الحمدلله الذي من توکل علیه کفاه
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3762؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ 2 ص (145 -146) [عکسی ف: 3 -181]
al-hayākil-us sab‘a
تهران؛ ملی، شماره نسخه: 15786
آغاز: بسمله. هذه الهياكل السبعه العظيم الشان جلیله القدر من حملها ارکانت في منزله کان من ضمان الله؛ انجام: و بصرتنا من مطالب الأقوات و وقیتنافیه ...
تعداد هفت دعا است که برای برآوردن حاجاتی مثل شفای مریض، آزادی زندانی، ازدواج و حاجات دیگر گردآوری شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 7گ (49 -55پ)، 8سطر (4×9)، اندازه: 9×13سم [رایانه]
hayākil-un nūr
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ –587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
کتابی فلسفی و اشراقی در هفت «هیکل»: 1. الجسم؛ 2. طبيعة النفس؛ 3. الجهات العقلية الثلاثة ...؛ 6. المعاد و السعادة و
الشقاوة؛ 7. النبوات و الأحلام. از شیخ اشراقی سهروردی شهید است و ترجمه ای دارد به فارسی از خود او و دو شرح عربی از دوانی و دشتکی و یک شرح ترکی از شیخ اسماعیل موسوی به نام «ایضاح الحكم».
آغاز: بسمله و به نستعین یا قیوم ایدنا بالنور و ثبتنا علی النور احشرنا إلى النور ... هذه هیاکل النور قدس الله النفوس القابلات للهدی و العقول الهاديات اليه ... الهيكل الأول کلما یقصد بالاشارة فهو جسم و فیه طول و عرض و عمق لامحالة ...
انجام: و ارزقنا الرضا بالقضاء اجعل الفتوة حلیتنا و الاشراق سبیلنا انك بالجود الأعم علی العالمين منان تعالی خیر من اعان و الرسوله الصلوة و السلام و التحية و الرضوان کمل کتاب هیاکل النور ... و آله اجمعین آمین.
چاپ: دوبار در مصر به سال های 1335 و مكتبة التجارية الكبرى، محقق: محمد علی ابوریحان، 1377قبه چاپ رسیده
شروح و حواشی:
1- شواکل الحور في شرح هیاکل النور؛ دوانی، محمد بن اسعد (830 -908)
2- شرح هیاکل النور؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
3- اشراق هیاکل النور لکشف ظلمات شواکل الغرور؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
4- حاشية شواکل الحور في شرح هیاکل النور = حاشية شرح هیاکل النور؛ قره باغی، یوسف بن محمد جان (-1054)
5- شرح هیاکل النور(2 عنوان)
آغاز برابر؛ انجام: و الحمد لناظم المكونات و الصلوة علی سید الأنبياء محمد و اله و ازواجه الطاهرات.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: اصفهانی، 10ص (27 -36)، 19سطر (9/5×13/5)، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 6 -662]
بی کا، تا: 22صفر 890ق [نشریه: 5 -113]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 19گ (2پ -20پ)، 13 سطر (3×9/5)، اندازه: 7×15سم [ف: 5 -766]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 13گ (1پ -13پ)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 24 -234]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ 6گ (141پ -146ر) [ف: 16 -194]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان محرم 1087ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور مذهب، 3گ (145 -147)، ابعاد متن: 8/5×17/5، اندازه: 13×24سم [ف: 16 -596]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 2 صفر 1100ق [ف: 5 -246]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 5گ (113پ -117ر)، 24سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24سم [ف: -201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 9گ، 16سطر، اندازه: 12×18/5سم [اهدائی رهبر: 5 -227]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 857/8
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 -296]
خط: نستعلیق، کا: فیضی حسینی، شریف، تا: صفر1136ق، جا: سلانیک؛ کاغذ: استانبولی، 6گ (42ر -47پ)، 21 سطر (5×13)، اندازه: 12×21سم [ف: 17 -319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 6گ (187پ -192ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 -461]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا قرن 13؛ 45گ (220ر -264ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 -466]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مرتضی بن محمد مومن کاشانی، بی تا؛ 15ص (130 -144)، 21 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 9 -410]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد نظام ابن میرزا محمد شفیع بخاری، بی تا؛ جلد: تیماج، 12گ، اندازه: 14×24سم [ف: -20]
al-hayākil-un nūr (mn.)
وابسته به شواکل الحور في شرح هیاکل النور؛ دوانی، محمد بن اسعد (830 -908ق)
قسمتی از هیکل چهارم از کتاب «هیاکل النور» ملا جلال دوانی.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 693/5
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد امین محلاتی، تا: 1313ق؛ 12گ (62پ -73ر)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 11×18سم [ف: 2 -335]
al-hayba
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26225
بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدين [رایانه]
hīpnotīzm
کتابچه ای است در هیپنوتیزم / هیپنوتیسم که نویسنده اش مشخص نشد و نسخه دیگری نیز از آن به دست نیامد. احتمالاً به خط مؤلف باشد شامل: دیباچه: [در کلیات هیپنوتیسم]؛ فصل 1. در قوه کنسیان؛ 2. در ادراکات ناقص و تأثيرات آن؛ 3. در اعمال متعلقه به مدرکه ناقص؛ 4. در تعریف میزان تعادل قوای عصبیه؛ 5. در هیپنوتیسم نهانی و مخفی؛ 6. در عامل هیپنوتیک طبیعی؛ 7. مشت مال و متالو ترافی؛ 8. در تربیت و تعلیم (امثله حاصله بصر، ضربان قلب، عش یا ضعف و بی حرکتی، ممانعت از یک هیپنوز طولانی).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8183
آغاز: بسمله- الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد وآله الطاهرين. دیباچه. هیپنوتیسم غالب اوقات شامل اشخاص ظریف الطبع می شود و باید همیشه در خواطر داشت که هیپنوتیسم تعلیق می گیرد به سوالاتی از خواب و به تمام اعمال و حالات خیالی که متعلق اند بخواب و همچنین اشخاصی که فاعل عمل و آنهایی ک گذاشته می شوند باین حالت؛ انجام: اگر هیپنوز بخوبی مجرا شود و آن شخص هیپنوتیزه شده هرگز خلاف حکم را نمی کنند و من خود نگهداری کرده ام اشخاص را بهمین حالت در اثنای چندین ساعت و با آنها مثل اینکه بیدار هستند حرف زده ام و هر قدر توانسته ام سو کژسیون های بسیاری به آنها داده ام بحدی که ابدا آن اشخاص هیچ شکایت و صدمه از آن حالت را اظهار نکردند. و در آن حال بسیار خودشان را با سعادت و خوب می دیدند دوباره از من همان را در خواست و خواهش می نمودند. الحمدلله که بپایان آمد في شهر جمادی الثاني 1319 در دارالخلافه طهران.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1319ق، جا: تهران؛ 51گ، 17 و 18 سطر، اندازه: 15/3×21/6سم [ف: 27/1 -440]
hayajān-ol vatan (qasā’ed)
کرمانی، میرزا فتح الله، ق 12 قمری
aqdas-e kermānī,mīrzā fath-ol-lāh(- 18c)
مجموعه قصایدی است مربوط به وقایع مشروطیت با عناوی زیر: 1. در بیان توحید و عنوان یفعل ما یشاء و یحکم ما یرید ترجمان آیه أن يشأ یذهبکم و يأت بخلق جدید؛ 2. در تبریک و تمجید اتحاد دولت و ملت؛ 3. در تعظیم و تکریم سلطان (مظفرالدین شاه) و توصیف و تمجید مجلس مقدس و بزرگان ملت و آداب سلوک ملوک با رعیت و معاشرت کردن اسلامیان با دول و ملل مختلفه بنحو الفت؛ 4. در مدح خسرو جمجاه محمد علی شاه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1247 ط
آغاز: بسمله. هر نظری جلوه ایست انفس و آفاق را ** جلوه زهر مشرق است قدرت خلاق را؛ انجام: آری از گریه های چشم سحاب ** خنده در طبع زعفران آمد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 24/2 -185]
heyze (r. dar)
فرخ آبادی، اصغر حسین بن غلام غوث، ق13 قمری
farrox-ābādī, asqar hoseyn ebn-e qolām qaws(- 19c)
رساله ای مشتمل بر دو «مقدمه» و چند «باب»: مقدمه 1) در تشریح اول در تشریح معده، 2) در کیفیت هضم غذا؛ باب 1. هیضه؛ 2. تغییر و فساد طعام، بیان حقنه، بیان سکنجبین، رب انار؛ فصل سیب هیضه، صفت پودینه، بیان حمام، صفت جوارش، علاج ماء العسل.
چاپ: هند، کانبور، 1268ق، سنگی، استنساخ شده از روی چاپ سنگی شهر کانپور
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32207
آغاز: بسمله. پس از حمد حکیم علی الاطلاق مشترشمان (کذا) کفر لخلخه کافور ایمان ایجاد فرمود؛ انجام: که جز زیب کتاب سود نمی دهند الحمد الله اولا و ... در معالجه امراض ردیه هیضه حرس الله عنها کل اهل الاسلام ... به توفیق رفیق مدام باد
خط: نستعلیق تحریری، کا: گوهر علی، تا: 26 جمادی الثاني 1276ق، برای فرزندان کاتب یعنی صادقعلی و اکبر علی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 14گ، 14سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [اهدائی رهبر: 9 -446]
heykal
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233 -1309 قمری
bahā’-ol-lāh, hoseyn-‘alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 - 1892)
آغاز: ان یا ملك الروس أن استمع نداء الله الملك القدوس؛ انجام: ان ربك لهو المقتدر علی ما یشاء یعطی من یشاء و یمنع عمن یشاء ما اراد انه لهو المقتدر القدير
بندهایی از هیکل؛ از بهاء الله به ملک روس؛ کا: حبیب الله ازغندی، تا: 1296ق؛ جلد: میشن، 3گ (13ر -15ر)، 15 سطر، اندازه: 13/4×21/2سم [ف: 9 -180]
آغاز: یا ایتها الملكة في اللوندره ان استمعی نداء ربك مالك ... من السدرة اللهية؛ انجام: انك انت المقتدر علی ما تشاء و انك انت العزيز الكريم
بندهایی از هیکل؛ کا: حبیب الله ازغندی، تا: 1296ق؛ 11گ (15ر -25ر)، 15سطر، اندازه: 13/4×21/2سم [ف: 9 -180]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -613]
آغاز: هذا مانزل من جبروت العزه بلسان القدره؛ انجام: احلی عندی عن کل شی لیثت کذا نوره الى الابد
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز : الحمدلله فلجلج بحور النور في هذه الأيام الصما الدهماء ... و بعد فاعلم یا ایها الناظر هذه الأوراق؛ انجام: لهو القادر المعطي العزيز المحبوب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن [ف: 9 -177]
al-hiykal fi-ṣṣan‘a
از مجموع آنچه به دست می آید آن که نگارنده این کتاب با پادشاه روم مکاتبه داشته و در موضوع کیمیا بین این دو دستوراتی رد و بدل می شده که بعضی از آنها را در این کتاب (که به صورت پند و خطاب به فرزندش می باشد) به عربی ترجمه نموده تا فرزندش از آنها بهره ور گردد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8268/2
آغاز: بتوسط بین الروح و الجسد و یلحمهما الحاماً لا یتزایلان و لا یفترقان ابداً و هو احیاء الموتى بعد النشور؛ انجام: أيها الولد المبارك قد قلدتك هذه الأمانة في عنقك ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 جمادی الاول 923ق، جا: قسطنطنییه؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 38گ (132ر -169پ)، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 21 -229]
heykal-e fīl-e sālek-od dīn yazdī (mn.)
شریف یزدی، محمد حسن
šarīf yazdī, mohammad hasan
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 198/2
در 148 لوح در داروها و نسخه ها؛ کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 5 -222]
heykal nāme
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 284/3
آغاز : هیکل نامه توا از جمله هیکل نامه هفتم در کشاورزی ذهب؛ انجام: لیک شب روغن ندارم در چراغ
بی کا، تا: قرن 13؛ 20 ص (881 -900) [نشریه: 3 -359]
heylāj
هیلاج به فتح هاء یا به کسر هاء واژه ای است یونانی و برخی می گویند هندی است و معنی آن چشمه زندگانی باشد و منجمان فارس از آن به «کدبانو» تعبیر کنند و آن دلیل جسم مولود و کدخدا دلیل روح مولود است و کیفیت و کمیت عمر مولود را از این دول دلیل استخراج کنند، هیلاج و کدخدا که دلیل جسم و جان مولود است طبق گفته مؤلف در مقدمه بر پنج قسم است: [1.] درجه آفتاب و او در اوتاد و حادی عشر و خامس و تاسع اگر مذکر باشد هیلاج است؛ [2.] قمر و او در او تاد و حادی عشر و خامس و تاسع هیلاج است و در سیم اگر برج مؤنث باشد و در موالید لیلی قمر را مقدم دارند؛ [3.] سهم السعادة؛ 4. جزو اجتماع یا استقبال مقدم بر ولادت این دو دلیل در موت طالع هیلاج اند الا در ششم و دوازدهم؛ 5. درجه طالع و آن هیلاج است گاهی که از نحوس خالی بود و کوکب مستولی بر هیلاج کدخدا باشد و هر هیلاج که کدخدا نداشته باشد موثر نیست ... .
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15189/3
آغاز: هیلاج دلیل كيفية بدن مولود است و کدخدا دلیل روح و كمية عمر و هیلاج پنج قسم است، الأول: درجه آفتاب؛ انجام: اما مستعلی آن کوکبی بود که در وقت قران باوج خود ... طالع افتاده بود آن مستعلی بود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (84 -85)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 38 -556]
heylāj sabab-e ‘omar
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 –672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5910/2
بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (18پ -20ر)، 22 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 -145]
heylāj-nāme
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ -627؟ قمری
‘attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
این مثنوی حدود هفت هزار بیت می باشد و منسوب به عطار است و چنان که خود عطار در آن تصریح نموده انشاء آن پس از «جواهر نامه» بوده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بنام کردگار فرد بی چون ** که ما را از عدم آورد بیرون / خداوندی که جان بخشید و ادراک ** نهاد اسرار خود را در کف خاک
انجام: سخن از شرع می گویم کنون باز ** حقیقت گویدت اینجای چون باز / بگو اکنون و فتوی ده حقیقت ** که بس کس کشتنی آمد حقیقت
چاپ: با تصحیح احمد خوشنویس (عماد) (کتابخانه سنائی: 1371 (چاپ دوم))
نسخه های منزوی 3329/4 -3330؛ مشترک پاکستان 616/7 -618؛ دنا 1214/10]
بخشی است از اواخر هیلاج نامه (مثنوی منسوب به عطار)؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ کاغذ: سمرقندی، 3ص (323 -325)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16سم [ف: 21 -190]
آغاز: چه حاجت بود چندین راز گفتن ** چو می بایست زیر خاک خفتن؛ انجام: ز سر تا پای تو چه مغز و چه پوست ** یقین در عالم توحید کل اوست
انتخاب هیلاج نامه؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ چند برگ از آخر انتخاب در پایان دفتر است؛ 10ص (59 -68 حاشیه)، 15 سطر، انداز 11/5×16سم [ف: 21 -191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداللطیف قلندر بن عبد الله سبزواری، تا: 887ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: سمرقندی، 150ص، 25سطر (8×19)، اندازه: 7/5×24/5سم [ف: 8 -339]
آغاز: بود منصوری عجب شوریده حال ** در ره تحقیق او صد کمال / حال او عجب بود ای پسر ** نی چو حال این کسان بی خبر؛ انجام: ور به خود نتوانی آن بت را شکست ** همتی خواه از دل مردان رست / در حقیقت مرد معنی دار باش ** همنشین خواجه عطار باش
خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی / بجستانی، تا: با تاریخ 1012ق؛ مصحح؛ 5گ (59پ -63ر)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5×23/5سم [ف: 29/2 -716]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بابا سلطان بن بابا رضی، تا: 1091ق؛ 608ص (187 -794) [ف: 3 -404]
انجام: نباید گفت این کس گفت زنهار ** و گرنه ما کشیمش اندرین دار
در حدود هفت هزار بیت می باشد. هفت بیت به آخر نسخه چاپی مانده خاتمه یافته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 420ص (1 -420)، 17سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 -407]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق [نشریه: 7 -212]
heylāj va kadxodā
گفتاری است کوتاه درباره هیلاج و کدخدا و آثار آنها در احکام نجومی و شاید دنباله رساله اسعار.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/39
آغاز: بدانکه در باب هیلاج و کدخدا متقدمان فرموده اند هیلاج بمشابه بدن است و کدخدا بمشابه روح
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ 4ص (530 -533)، 17سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19 -452]
heylāj va kadxodā va ‘atāyā
ظاهرا غیر همانند:
نسخه اصل: پاریس 1488 .S. P. در 26 فصل؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -596]
آغاز: در استخراج هیلاج و کدخدا و بیان عطایا و این مشتمل است بر مقدمه و یک باب. اما مقدمه هیچ شبهت نیست که شناختن احوال عمر عندالله ... است و اگر کسی را شمه ای معلوم گردد جز به وحی و الهام نباشد اما بزرگان این فن شریف بتجربه و قیاس اصولی یاد کرده اند و حقیقت آن معنی هم به الهام معلوم شده است و آن اصول دو دلیل است یکی هیلاج و دوم کدخدا و هیلاج دلیل روح است و کیفیت عمر و کدخدا دلیل جسم است و کمیت عمر ... بعضی حکماء طبیعی گفته اند که عمر مولود نسبت به میراث تعلق دارد یعنی هم چند عمر پدر و جد و قبیله و این قاعده مطرد نیست چه ما به عکس این بسیار دیدیم؛ انجام: خاصه
که در حد نحس باشد که آن بدتر باشد و درجه هبوط و السلام. رساله ایست دارای یک مقدمه و یک باب در استخراج هیلاج و کدخدا و عطایا. ابوالقاسم یزدی نیز رساله ای در هیلاجات و قواطع دارد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط (برگ هایی از میان رساله از اواخر مقدمه و اول باب افتاده)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 4ص (342 -345)، قطع: رقعی [ف: 19 -550]
hīmīyā va tasxīrāt
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 1207/7 -ف
نسخه اصل: بادلیان 2749، 100 .Pers D؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1100ق [فیلمها ف: 1 -580]
al-hayūlā
نصیر الدين کاشی، علی بن محمد، -755 ؟ قمری
nasīr-od-dīn kāšī ,‘alī ebn-e mohammad(- 1355)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1621/11
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق [ف: 5 -308]
al-hayūlā
؟ خفری، محمد بن احمد، -957 ؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad(- 1550)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13958
آغاز: بسمله، أما بعد الحمد الخالق الوري؛ انجام: في تشخص و تعین و تشکل الصلوه و السلام علی محمد و آله
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -613]
al-hayūlā
طالقانی، نظر علی بن سلطان محمد، 1240 -1306 قمری
tāleqānī, nazar ‘alī ebn-e soltān mohammad (1825 - 1889)
مباحث فلسفی عمیق در زمینه شرح معانی هیولی، قیام الساعة، ثبوت حرکت جوهریه، بداء جبر و تفویض، تطابق قوسین و ترکیب حقیقی و ... که با مشرب حکمی بیان شده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 289/2
آغاز: في بیان بعض الرموز: رمز، المرادين الهيولى الاولى نفس القوة والاستعداد والقابلية لیس الا فقولهم الجسم المطلق مرکب من جوهرین؛ انجام: لمعة فقد صح لدیك ان من قال باصالة الوجود و هو الحق فلیس عنده بل الكل رسوم. حكاية عین عکس نور فیالها ** رسوم عزیز لا یری العين عینها
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 14گ، 21 سطر [ف: 1 -352]
al-hayūlā
آغاز: بسمله مقالة لاسکندر الأفروديسي في الهيولي و انها مفعولة قال اسکندر ان کل کائن بالقوة انما یکون بالفعل من آخر هو بالفعل ...
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 12×18سم [ف: 2 -555]
آغاز برابر؛ انجام: و معلولة مفعولة، فانها قابلة للصورة بلاحركة، و السلام.
بی کا، بی تا؛ 2گ (75پ -76ر) [ف: 9 -187]
al-hayūlā jawhar-un basīṭ
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3480/3 -ف
نسخه اصل: احمد ثالث ش 3286. بندی است در 10 صفحه؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 -151]
al-hayūlā ġayr-il jins = al-firq bayn-al hayūlā wa-l jins
اسکندر افرودیسی، ق3 میلادی
eskandar āfrūdīsī(- 3c)
مترجم: اسحاق بن حنین، 215 -298 قمری
با عنوان «مقالة الاسكند الافرويدوسي في أن الهيولا غیر الجنس و فیما یشرکان و یفرقان، نقل اسحاق بن حنین».
چاپ: تحقیق عبدالرحمن بدوی، در شروح علی ارسطو مفقودة في اليونانية و رسائل أخرى (بیروت، دارالمشرق: 1971م)
شروح و حواشی:
1- شرح مقالة الاسكندر في الفرق بین الجنس و المادة؛ یحیی بن عدی (280 -364ق)
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (339پ -340پ)، 24 -33سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27سم [ف: -148]
آغاز: برابر؛ انجام: و الجنس غیر ذاتی بل قائم في الكفر، و ذلك اردنا بیانه.
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 2گ (251ر -252ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 -632]
آغاز: برابر؛ انجام: بل قائم في الفكر و ذلك ما أردنا أن نبین. تم المقالة في الفرق بین الهيولا و الجنس.
بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (124پ -125ر) [ف: 5 -632]
آغاز: برابر
متن از اسکندر افرودیسی مترجم ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (94پ -95پ) [ف: 16 -189]
متن از اسکندر افرودیسی مترجم ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (92ر -93ر)، 24سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24سم [ف: -200]
متن از اسکندر افرودیسی مترجم ناشناس؛ بی کا، بی تا؛ قطع: رقع [ف: -325]
al-hayūlā wa-ṣṣūra = taḥqīq-u ḥaqīqat-il jism
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ -606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
رساله ای است در مسأله ترکیب جسم از هیولی و صورت دارای چهار «فصل»: 1. في تلخیص محل النزاع؛ 2. فیما یدل علی ان الجسم و لا یکون مرکبا من الهيرلي و الصوره؛ 3. حكاية دلیا القائلين بان الجسم مرکب عن الهيولى و الصوره؛ 4. في الخاتمه. مؤلف در این رساله از کتاب های فلسفی و کلامی خود سخن می گوید و یکی از ادله شیخ الرئيس را با تقریری تازه بیان می دارد. در بیان دلیل سوم ابطال هیولی می گوید: «من از ده سالگی تا این زمان که به 52 سالگی رسیده ام پیوسته در جستجو بوده ام و برای به دست آوردن آراء فلاسفه در باره ترکیب جسم از هیولی و صورت کوشش می کردم». (عبدالحسین حائری)
آغاز : الحمدلله الذي بامره قامت الارضون و السماوات اما بعد فقد سالتنی ان ذکر كلاماً واضحاً مشروحاً في بیان أن الجسم هل هو مرکب من الهيولى و الصورة و کتبت هذه الرساله علی سبیل الارتجال و رتبتها علی فصول اربعه
انجام: فان عنوا بالهیولی تلك الذات المخصوصه و بالصوره صفظ کونه مختصا بالحیز و الجهة فهذا مما لانزاع فیه و ان ارادوا به غیر ذلك فالکلام علیه ما تقدم و حین انتهینا إلى هذا الموضع فلنقطع الكلام حامدین الله شاکرین لالائه بقدر الطاقه عقرین بمضمون قوله سبحانه وان تعدوا نعمة الله لاتحصوهها راجین الفوز بالسلامه في الأحوال الثلاثه المذكورة في قوله تعالی و سلام علی یوم ولدت و یوم اموت و یوم ابعث حیا ... نجز و حسبنا الله و نعم الوكيل
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3933/2
آغاز و انجام: 28برابر؛ رجب 1292 من نسخة قدیم تاریخهما 8 ذی القعده 615.
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم الوالي نابلسی، تا: 28 رجب 1292ق؛ 30ص (113 -142)، قطع: خشتی [ف: 10 -2036]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3179/2 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -92]
al-hayūlā wa innahā ma‘lūla wa maf‘ūla
اسکندر افرودیسی، قرن 3 میلادی
eskandar āfrūdīsī(- 3c)
در این نگارش روشن می شود که هیولی علت نیست و معلول است. نسخه ای از این در اسکوریال ش 794/15 هست (بدوی دیباچه ص 57) و خزرجی (ج1 ص70 س25) هم از آن یاد نمود و عنوان آن در ایندو چنین است: «مقالة في الهيولي و انها معلوله مفعولة» ولی در نسخه دانشگاه تهران عنوان چنین است: «مقالة الاسكندر الأفريدوسي في الهيولي و انها مفعولة». (دانش پژوه)
آغاز: بسمله، مقاله لاسکندر الا فردوسی في الهيولي و انها مفعولة قال اسکندر ان کل کائن بالقوة انما یکون بالفعل ...
انجام: ان الهيولي ولی معلولة مفعولة فانها قابلة للصور بلاحركة و السلام علی من اتبع الهدي.
چاپ: تحقیق عبدالرحمن بدوی، در شروح علی ارسطو مفقودة في اليونانية و رسائل اخری (بیروت، دارالمشرق: 1971م)
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (49ر -49پ) [ف: 16 -186]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (337پ)، 24 -33سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27سم [ف: -148]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: حر حسینی، نصر الدين حسین، تا: 1076ق؛ 1ص
(69پ) [ف: 3 -37]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (69پ -70پ)، 24سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24سم [ف: -199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق، تا: 1107ق؛ 3 ص (245 -247)، 19سطر (5×11/5)، اندازه: 9/5×16سم [ف: 7 -29]
آغاز: برابر؛ انجام: لانها یمکن أن یکون معاً، فاما الاضداد فلا یمکن أن یکون معاً البتة تمت المقالة بعون الله.
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 2گ (250پ -251ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 -632]
بی کا، تا: 1266ق؛ 1ص (122پ) [ف: 5 -632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شب دوشنبه رجب (شاید) 1299ق؛ 1گ (55پ -56ر)، 19سطر چلیپایی (4×7) [ف: 15 -40]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ این مقاله در یک صفحه از این دفتر گنجیده و تتمه آن در حاشیه صفحه نوشته شده [ف: 7 -368]
hayūlā va sūrat
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 154/9 فیاض
آغاز: بدانید که بزرگان حکما لفظ ها نهاده اند که ...
مختصر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 13/5×18/5سم [ف: -202]
al-hay’a
ابن باجه، محمد بن یحیی، -533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā(- 1139)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1289/20
آغاز: الهيئة و هی جزء من علوم التعاليم من الأمور؛ انجام: و لذلك تکون الدواير التي تکون علیها الشمس ... في رأس
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی، کا: انصاری، عبدالله بن محمد، تا: 667ق؛ 2گ (203ر -204پ)، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3 -645]
al-hay’a
اثیر الدين ابهری، مفضل بن عمر، -660؟ قمری
asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e ‘omar(- 1262)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 700/1
آغاز: بسمله الحمدلله القديم الذي توحد بالعزة والبقاء العظيم، الذي تفرد بکمال العظمة والکبریاء .. و بعد فلما کانت معرفة الأعمال النجومية والحسابات الفلكيه محتاجة الى طرف من علم الهيئة ... راینا أن نقدم علی الزيج الذي جمعناه في هذا الفن ثلث رسایل الأولى في الهيئة والثانية في كيفية العمل العمل بالاصطرلاب و الثالثة في الحساب، الرسالة الأولى في الهئية وهی یشتمل علی سبعة عشر فصلا الفصل الأول في الاصطلاحات؛ انجام: وهی في الموضع الذي ینطبق فیها قطب العالم علی سمت الراس ولیکن هذا آخر الرسالة والحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 5 شوال 666ق؛ از روی نسخه ای که خط مؤلف در آن آمده، مصحح، مقابله شده، مجدول؛ تملک: هاشم منجم باشی مورخ 1300ق؛ جلد: تیماج، 19 سطر (7/5×11)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 1 -288]
al-hay’a = kurr-ul mujassama
عرضی، مؤيد الدين بن برمک، -664 قمری
‘arzī, mo’ayyed-od-dīn ebn-e barmak(- 1266)
مؤلف همکار خواجه طوسی بوده است و این رساله در کرات مجسمه و دوایر وهمی استطردادی است، که گروهی به غلط آن را جزو مصنفات ابن سینا دانسته و برخی آن را به نام «تحریر المجسطي» معرفی کرده اند. از دیباچه کتاب چنین به دست می آید که مؤلف این کتاب و فرزند او پیرو طریقه امامیه بوده اند.
جهت انتساب به ابن سینا در دیباچه آمده: «قال الشيخ قدس الله روحه انه لم یزل اصحاب التعاليم و من اتقن العلم الرياضي» پنداشته شده که مقصود شیخ الرئيس ابن سینا است، غافل از این که مقصود مؤلف کتاب است چنان که در موضع دیگر از کتاب آمده: «قال الشيخ الامام المؤلف». تسمیه کتاب به «تحریر المجسطي» یا «مختصر المجسطي» درست نیست. با توجه به موضوع کتاب، تسمیه آن به اسم «کتاب في الاكر المجسمة» یا به جنبه عام موضوع آن «کتاب في الهيئة» انسب است.
چاپ: بیروت، محقق: جمیل صلیبا، مرکز دراسات الوحاة العربية، 426ص، 1990م.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 398 و 55 عکسی
آغاز: (اما بعد حمد من) یستحق الوجوب ذاته و یستوجب الشكر لکمال وجود جمیع مصنوعاته و تقاصرت العقول و نکصت الأوهام عن ادراك هویته و خضع کل شیء لهیبته و الصلوة و السلام ... انبیایه و صفوته من خلقه و الصالحين من عباده خصوصا علی نبیه محمد صلی الله علی و علی المنتجبين الطاهرين من آله و سلم. فان العقول متطابقه و الالباب متوافقة علی فضل العلم و اهله و ان به یحصل السعادات و ترتفع الدرجات و انه یشحذ الأذهان و یقویها و یزدی في الفطن و یزکیها و به یتزبن الباطل و یشتهر الخامل و یفرق بین الحق و الباطل لاسیما ما کانت مطالبه برهانية و مقدماته امور جلية بديهية فانه لایتغیر بتغیر الاديان و لا یتخلقت باختلاف الزمان و المكان و شرف کل علم اما بشرف موضوعه و اما بوثاقة براهینه و اما بهما معا و لذلك شرف علم الهيئة اما موضوعه فان من اعجب صنع الله تعالی و اعظم خلقه و احکم فعله و اما براهینه فهندسية و حسابیه قطعية و فايدة هذا العلم عظيمة لمن نظر في الايات السماوية و الحركات الفلكية فان للفکر مجالا و اسعا؛ عبارت کاتب: «فرغ من تعلیقه الفقير إلى الله و الغنى به محمد بن موید العرضي حامدالله علی نعمه و مصلیا علی اصفیائه محمد و آله في ثانی عشر شوال من سنة ستة و تسعین و ستمائة ببلدة همدان المحروسة والله الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب؛
خط: نسخ، کا: محمد بن موید الدين بن برمک بن مبارک عرضی پسر مؤلف، تا: 12 شوال 696ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج عنابی، 138گ، 21 سطر (11×16/5)، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 1-230 و 3 -1330]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 398
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -51]
hey’at
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 –672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19480
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله رب العالمين حمدا الشاكرين الصلوة ... اما بعد این کتاب مشتمل است بر مقدمه؛ انجام: سادس عشر شهر شوال من شهور سنه 1114 اربعة عشر و مائة بعد الألف من الهجرة النبوية صلی الله علیه و آله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1114ق؛ ضمیمه نسخه ش 6804 [رایانه]
hey’at
کوبنانی، ابواسحاق، -886 قمری
kūbnānī, ūeshāq(- 1482)
اهدا به: حسام الدوله امیر ابراهیم (از سلسله امراء روز افزونی)
تاریخ تأليف: 886ق
در پایان دیباچه نیز از «دولت روز افزون» یاد کرده و تاریخ پایان آن 886 است. در دیباچه از امیر مزبور با تکریم با تکریم فراوان یاد می کند و می گوید: «در مجلس منور به املاء این مختصر که متضمن کلیات و مهمات علم حقیقت است قیام نمود» و از این سخن پیداست که مقصود اصلی مؤلف، نوشتن رساله ای در هیئت بوده و مباحث حساب و هندسه را به مناسبت در آن درج کرده است. در کتابخامه مرکزی دانشگاه مجموعه ای است دارای 7 رساله از مؤلفات کوبنانی که تمام آن ها را به نام امیر معین الدين عبدالکریم و یا بهرام روزافزون پادشاه مازندران نوشته و تاریخ تأليف آن ها از 846 تا 868 ق است.
رساله حاضر دارای سه بخش «قسم» و یک «خاتمه» است: قسم 1. مباحث هیئت افلاک و عناصر؛ 2. مباحث حساب و ضرب و قسمت در صحاح و کسور بطریق جمل؛ 3. مباحث هندسه، مقادیر و مساحت؛ خاتمه– در اوقات صلوة و سمت قبله. وی در پایان دیباچه چنین می گوید: «مامول که مقبول نظر همایون 61 گردد و ثمره شجره طیبه مبارک نهال ابن زمان فرخ فال باشد و میاز آن از اشراقات دولت روزافزون ملازمان سرادقات بارگاه حضرة ظل اللهي ملك اقتداری محسوب افتد». ظاهراً مقصود اشاره به فرزند پادشاه روزافزونی است. در پایان نسخه (که در حاشیه صفحه 46 است) نوشته شده «قبول الى ... ؟ نسخة الاصل و قدمت الى عالی حضرة المؤلف خلد ظلاله علی كافة المسلمين» و چون تاریخ موجود در ذیل نسخه 886 است معلوم می شود که کوبنانی تا سال 886ق زنده بوده است.
آغاز: الله المنة علی توالی الطافة الخفية و الصلوة علی رسوله ... اما بعد در عالی مجلس نصفت شعار عدالت پناه قلب غیاث خورشید رای کیوان جاه. آنکه برنه فلک اربرق کمالی بجهد ** همه از بارقه خاطر او مکتسب استصاحب دیوان ممالک العرب و العجم سلطان اکابر الوزراء في العالم المترقي امره ... حسام الدوله و الدنيا و الدين ... امیر ابراهیم ... مباحثی از فنون علوم ریاضی در اثناء محاورات تحقیق می پذیرفت و بنده جانی ابواسحاق کوبنانی در آن مین سخنی می گفت اشاره همایون بشارة که هر آینه متضمن سعادات صوری و معنوی است صادر گشت تا آن تقریر در حیز تحریر در آید و فوائد آن علی مرور الدهور طالبان حکمت را فرا رسد باقلت بضاعت ... هم در مجلس منور باملاء این مختصر که متضمن کلیات و مهمات علم هیئت است قیام نمود و کتاب بر سه قسم ترتیب کرد ...
انجام: ذیل جدول آنچه بر مدخل محرم باید افزود تا مدخل بر ماه معلوم گردد ثبت رفته مقابل هر مه آسانی را و الله هو الميسر للسداد و الموفق للصواب. تم في جمادی الأولى سنه 886
[فهرستواره منزوی 3117/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1918/1
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 46ص (1 -46)، اندازه: 11×18سم [ف: 9 -593]
hey’at
بیرجندی، عبدالعلی بن محمد، -934 قمری
bīrjandī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad(- 1528)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5243
آغاز: بسمله الحمد لولیه و الصلوه علی نبیه؛ انجام: در شهر شدن برج اسد (کذا)
رسائل مختلفه نامشخص؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن، تا: 975ق، جا: قاین [الفبائي: -612]
hey’at
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، -948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad(- 1542)
دارای 4 «مناظر» و هر یک دارای «انهاج» و هر یک دارای ابواب و هر یک دارای معارجی است.
آغاز: الحمد لمبدع الافلاك و مدورها و مصورها بالنجوم
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1500
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اندازه: 10×16سم [نسخه پژوهی: 2 -242
hey’at = r. dar tahqīq-e darajāt-e tolū‘ va qorūb va mamarr-e kavākeb
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، -948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad(- 1542)
از غیاث الدين منصور (ظاهراً) دارای یک «صدر» و یک «خاتمه»: صدر- در حقیقت درجه طلوع و غروب و ممر درجه درجه؛ خاتمه- در مراتب کواکب ثابته. مؤلف تحقیق این درجات را مطابق عرض نو (36) شهری «که مقر سلطنت رو افزون و پایه سریر خلافت ابد مقرون أعظم اکاسره زمان است ... استخراج نموده درجات ممرها و طلوعها و غروبها مطابق س 946 یزد جردیه در جدولی علیحده رقم می نماید مصدر به صدر و مختتم به خاتمه می سازد. در پایان «صدر» رساله، جدولی رسم کرده (که جای آن در نسخه حاضر سفید است) و به نوشته مؤلف دارای هفت سطر (1. اسامی کواکب، 2. تقاویم کواکب، 3. درجات ممر ستارگان، 4. درجات طلوع، 5. درجات غروب، 6. مزاج ها، 7. اندازه ها) و در پایان خاتمه جداول درجات ممر و طلوع و غروب ثوابت سعد و نحس در 4 صفحه رسم و بالای آن ها تاریخ 946 یزدگردی قید شده است.
آغاز: حمد بیحد احدی را سزد که راصد خرد از رصد سیارات نعماء ... او عاجز آید ... و بعد بر ارباب بصیرت ... پوشیده نماند که به اجماع حکما ... تاثیر کواکب علویه زیاده بود از سفلیه.
انجام: (پیش از جدول): همگی اوقاف عمل به این جدول ممکن باشد و بحسب امتداد زمان ... از حادثه خلل و اختلال محفوظ ماند و الجدول هذا.
[فهرستواره منزوی 3110/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6320/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو محمد محسن بن علی بن منصور حسینی، تا: 973ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15ص (214 -228)، 17سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 19 -312]
hey’at
تاج السعيدي، محمد بن ابی سعید، -950 قمری
tāj-os-sa‘īdī, mohammad ebn-e abī sa‘īd(- 1544)
اهدا به: امیر جلال الدين بایزید
در یک «مقدمه» و شانزده «طبقه» و «خاتمه».
آغاز: بسمله. الحمد الله الذي خلق سبع سموات طباقا ... و بعد نموده می شود که در علم حکمت مقرر شده که اشرف و اکمل انواع مکونات از اقسام اربعه ممکنات ... حضرت جامعه انسانی است.
[فهرستواره منزوی 3109/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و صورت اقالیم سبعه این است (دائره جغرافیایی)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 43گ (79 -121)، 18سطر (7/5×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 11 -2176]
آغاز: برابر؛ انجام: و آخر عمارات آنست که و همچنین ماوراء خط استوا نیز عمارتی هست در اطراف ... و جثه و الله اعلم
خط: نسخ خوانا، کا: ناصر الدين محمد بن حافظ قاسم علی، تا: چهارشنبه 18 ذیحجه 969ق، جا: هرات؛ مصحح؛ مهر: «... بوذر غفاری»، «یا باقر العلوم» (بیضوی)؛ خریداری از مشیر؛ 23گ (41پ -63)، 17 سطر (5×12)، اندازه: 13×19سم [رایانه]
hey’at
شاه میر، اسدالله، ق 10 قمری
šāh mīr, asad-ol-lāh(- 16c)
در آنچه لازم است از قواعد هیئت با بیانی همه فهم، مشتمل یک «توطئه» و دو «مقصد» و یک «لاحقه» و هر کدام دارای چند «فصل»: توطئه: در دانستنی های هندسیات و طبیعیات؛ مقصد 1. در علویات؛ مقصد 2. در سفلیات؛ لاحقه: در آنچه مرتبط می شود به مقصدین سابقین.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4115/2
آغاز: الولاية ما طلع الشمس و القمر و استدل علی المؤثر من وجود الاثر، و بعد باعث فقیر حقیر؛ انجام: خطا و سهو بر یزدان روا نیست، و الحمدلله الاحد الصمد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ 63گ (40ر -102ر)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 11 -131]
hey’at = hey’at-e ab-ol-xayr-e fārsī
فارسی، محمد تقی بن محمد، ق 10 قمری
fārsī, mohammad taqī ebn-e mohammad(- 16c)
رساله مختصری است در معرفت هیئت افلاک، مشتمل بر «مقدمه»، سه «مقاله» و «خاتمه»: مقاله 1. در معرفت مبدأ سال ها؛ 2. در معرفت هیئت افلاک و کواکب؛ 3. در معرفت فلک قمر.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21702
آغاز: شکر و سپاس بی حد و قیاس صانعی را که نقاش قدرت او؛ انجام: اندر یک احتراق مستقیم ... و هشت روز نیم باشد و این ماه قمری بوده و الله اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 صفر 1102ق، جا: کابل؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 8گ، 21 سطر، اندازه: 21/5×22سم [اهدائی رهبر: 9 -109]
hey’at
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 -1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17848
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 15×20/7سم [رایانه]
hey’at
فاروقی، احمد بن عبد الاحد، 971 -1034 قمری
fārūqī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-ahad (1564 - 1625)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10527/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی جانمازی [میراث شهاب: س 8 ش 4 -70]
hey’at
نجم ثانی، محمد باقر، -1047 قمری
najm-e sānī, mohammad bāqer(- 1638)
در یک «مقدمه» در دو «قسم» و دو «مقاله» و یک «خاتمه»: مقاله 1.بیان احوال اجرام علوم و آن شش باب است؛ مقاله 2. بیان هیئت زمین و قسمت او به اقالیم و بیان آنچه لازم آید او را به حسب اختلاف اوضاع علویات و آن یازده باب است؛ خاتمه در معرفت ابعاد و اجرام بر صد و حساب معلوم کرده اند که دور زمین ... . آغاز: بسمله. تحمید و تمجید مقتضای شان واجب الوجودي است ... که مبدء هیئت مجموعیه نظام جملی ممکنات از مجردات و مادیات از اجرام علویه و اجسام سفلیه نقطه اوست از خط ظهور او ... اما بعد می گوید ... نجم ثانی ... این کتاب مشتمل است بر مقدمه و دو مقاله و خاتمه
[فهرستواره منزوی 3118/4]
آغاز: برابر؛ انجام: چنانکه مبین باشد طرف آن.
خط: نستعلیق، کا: نجم ثانی، محمد باقر، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ گویا نسخه اصل چه اصلاحاتی در آن شده؛ تملک: آقا طاهر در 1128، آقا عبدالرحیم رودسری که از ملا عبدالنبی امانت گرفته؛ مهر: «محمد شفیع بن محمد رضی الجيلاني»؛ کاغذ: سپاهانی، 171گ، 15 سطر (7×15)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 9 -1196]
آغاز: مستوی باشد یا غیر مستوی، مستوی آن بود که میان هر دو نقطه ای که بر او فرض توان کرد اگر به خط مستقیم وصل کنند آن خط از آن سطح ...
خط: نسخ، کا: صادق بن استاد علی نقی بناء اصفهانی، تا: دوشنبه 10 شوال 1186ق، جا: خوانسار؛ جلد: تیماج، 38گ (11ر -48ر)، 17سطر، اندازه: 11/5×21/5سم [ف: 20 -268]
آغاز: قسم ثانی آنچه تعلق بطبیعیات دارد جسم اگر فراهم آمده باشد از اجسام مختلفة الطبايع آن را مرکب خوانند ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ عبدالوهاب بن شیخ عبدالله لاهیجی، تا: ربیع الأول 1226ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ ابعاد متن: 6/5×11/5، اندازه: 11×15سم [ف: 2 -305]
hey’at
کاشف یزدی، قاضی بن کاشف الدين محمد، -1075 قمری
kāšef-e yazdī, qāzī ebn-e kāšef-od-dīn mohammad(- 1665)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 204/01
آغاز: بسمله الحمد له و بعد چنین گوید احقر عبادالله کاشف الدين محمد اردکانی؛ انجام: چون آن را از نور نقصان کنند باقی ارتفاع قطب فلک البروج بود در آن وقت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 7×16، اندازه: 15×25سم [رایانه]
hey’at
عبدالمجید بن محمد قطب الدين، قرن 11 قمری
‘abd-ol-majīd ebn-e mohammad qotb-od-dīn (17c)
چون جلال الدين محمد اکبر پادشاه، تصمیم گرفت که تاریخ را روز جلوس بر سریر خلافت قرار دهد و دیگر تاریخ ها کنار گذاشته شود، مؤلف این مختصر را نوشته است، در چهار فصل و یک «خاتمه» و هر فصل بر چند «مقاله» نهاد (دیباچه): فصل 1. در دو «مقاله»: 1) هيأت عناصر چهارگانه، هفت اقلیم، 2) طول و عرض اقلیم برخی از شهرها، کوه ها و دریاها؛ فصل 2. در عدد افلاک و هيأت آن، شش «مقاله»: 1) قسمت فلک به دوازد برج، 2) کواکب سیاره و ثوابت، 3) حرکت افلاک، 4) مقدار حرکت فلک نهم و هشتم، 5) مقدار حرکت افلاک و سیارات، 6) روزها و ماه ها؛ فصل 3. در هفت «مقاله»: 1) تاریخ عربی فارسی، 2) اسامی روزهای فارسی، 3) روز و شب، صبح و شفق، 4) فصول چهارگانه، 5) خط استوا، 6) تفاوت شبانه روز در اقلیم ها، 7) نام سال های دوازده گانه ترکان؛ فصل 4. در پنج «مقاله»: 1) اختیارات ساعات روزها، 2) احکام گرفتن ماه، 3) گرفتن ماه، 4) محرم نامه، 5) سکریلدز؛ خاتمه، در دو «مقاله»: 1) عناصر چهار گانه. (احمد منزوی)
آغاز: حمد بسیار و ثنای بی شمار نثار بارگاه پادشاه که بساط بسیط زمین ... اما بعد معروض می گرداند، محرر این رساله ...
[فهرستواره منزوی 3123/4]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 541/2
در فهرست با عنوان «نجوم»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 16×23سم [نسخه پژوهی: 3 -105]
hey’at
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 -1104 قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4816/1
آغاز: الافلاك الفلك الأعلى و هو التاسع؛ انجام: قیدنا الثوابت بالمرصودة لاحتمال کشفها غیر المرصودة کما لا یخفی منه قدس سره. کتب ذلك في تبوك.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 19 ذیحجه 1054ق؛ مهر: «العبد المذنب محمد علی الرضوي» (مربع)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2 گ، اندازه: 11×17سم [ف: 13 -225]
hey’at
انصاری، مسعود بن عبدالرحیم، 1205 -1265 قمری
ansārī, mas‘ūd ebn-e ‘abd-or-rahīm (1791 - 1849)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1212 -1250ق) و عباس میرزا
وزیر خارجه زمان عباس میرزا بوده که با کمک یک ایلچی فرانسوی به نام فتح علی شاه و پسرش عباس میرزا، این رساله را از فرانسه به فارسی ترجمه کرده اند.
آغاز: بسمله. حمد و ستایش که پرتو ارادتش آفتاب وار از مشرق ...
انجام: و ثوابت را نیز منکسف می نماید.
[فهرستواره منزوی 3109/4]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 616
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 71گ، 12 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 -429]
al-hay’a
فرمانی آمدی، محمد
farmānī āmedī, mohammad
اهداء به: سلطان محمد خان بن سلطان ابراهیم خان عثمانی
مطالب علم هیئت را برگرفته از کتابی در هیئت از جلال الدين سیوطی و کتاب های تفسیر اهل سنت و برخی از کتب اعتقادی در شش «باب» هر یک دارای فصولی و یک «خاتمه» جمع آوری نموده است: باب 1. فیما یتعلق بالسموات و الأرضين، در دو فصل؛ 2. فیما یتعلق بالعرش و الكرسي و اللوح و القلم، در دو فصل؛ 3. فیما یتعلق ببعض عجائب السماء و مکان الجنة و النار، در دو فصل؛ 4. فیما یتعلق بالاشکال و بجبل قاف، در پنج فصل؛ 5. فیما یتعلق باحوال الشمس و القمر و سایر الكواكب و کائنات الجو، در سه فصل؛ 6. فیما یتعلق بعلم النجوم، در دو فصل؛ خاتمة: فیما یتعلق بمعراج رسول الله.
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 242/5
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن خوانساری امامی، تا: 1276 و 1277ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 58ص (84 -141)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 -207]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1831/5 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 -293]
hey’at
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 -1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: غره رجب 1269ق
در دیباچه می گوید: خسرو خان از شهر قراچه داغ، کتابی را به فارسی، که ترجمه یکی از نگاشته هایی نصارا در هیئت بود، برایم فرستاد، و از من خواست نظر خود را از درستی و نادرستی آن ها برایش بنگارم. اینک من گزیده آن رساله فارسی را در مقدمه این کتاب به عربی در می آورم، سپس دیدگاه های خود را خواهم نگاشت. پس از سخنی کوتاه از متن، پاسخ خود را در یک «مقدمه» در چند «اصل» سپس «فصل» هایی می نگارند. رساله درباره شمار فلک ها و ماهیت و مرکز و حرکت آنها است. دربردارنده نخستین برخوردها میان اندیشه های جهان غرب و ایران، در قرن 13 می باشد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1533/1
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد. یقول العبد الأثيم کریم بن ابراهیم، انه قد ارسل الى قرة عینی المكرم و حبیب قلبی ... خسروخان من بلده قراچه داغ؛ انجام: الأدلة علیها ما لم تکن عندهم. فنختم الرساله هاهنا. و اتفق الفراغ (غرة رجب 1269ق) ... مصلیا مستغفرتم.
خط: نستعلیق تحریری، کا: قراگزلو، محمد رفیع، تا: 1270ق؛ 43گ (1پ -43پ) [ف: 3 -346]
hey’at
سلطان محمد میرزا قاجار، 1227؟ -1292؟ قمری
soltān mohammad mīrzā qājār (1812 - 1875)
در یک «مقدمه» و چند «فصل».
[فهرستواره منزوی 3111/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2739/5
خط: نسخ، کا: یزدی حائری، محمد باقر بن زین العابدين، تا: 1282ق؛ پنجمین رساله از مجموعه رساله های او در «ملوک الكلام» است؛ جلد: تیماج، 10ص (339 -348) [ف: 10 -1608]
hey’at
تنکابنی قزوینی، ابراهیم بن ابی الحسن، -1324 قمری
tonekābonī qazvīnī, ebrāhīm ebn-e ab-el-hasan(- 1906)
رساله متوسطی در شرح متنی کوتاه در مسائل هیئت و نجوم که به زبان فارسی است و نامش در الذريعه نیامده است. به نظر می رسد متن همان «رساله در هیئت» اثر محمد باقر نجم ثانی (زنده 1021ق) است. این رساله در یک «مقدمه» و دو «مقاله» و هر مقاله در چند «باب» تنظیم شده است: مقدمه: در بیان آنچه بیش از شروع در این علم دانستنی است؛ مقاله 1. بیان احوال اجرام علوی، در شش باب: 1) بیان عدد افلاک کلی و کیفیت ترتیب آن، 2) بیان ادوار مشهوره از عظام و صغار و قوس های مشهوره، 3) بیان هيئة وحركة فلك الافلاك (فلک نهم)، 4) در هیئت افلاک کواکب هفت گانه، 5) بیان حرکات افلاک کواکب سیاره، 6) ...؛ مقاله 2. بیان هیئت زمین و قسمت او به اقالیم سبعه، در یازده «باب»: 1) در هیئت زمین و ذکر اقالیم زمین، 2) در خواص خط استوا هر بقعه که بر خط استوا بود، 3) در خواص آفاق مائله بر وجهی کلی که شامل همه باشد، 4) در خواص یک یک از اقسام پنج گانه آفاق مائله، 5) ...، 6) بیان مطالع بروج، 7) بیان قمر و درجه طلوع، 8) بیان صبح و شفق وروشنائی، 9) ...، 10) بیان ظل یعنی قعریت او و آنچه تعلق بدان دارد، 11) ...؛ خاتمه: بیان معرفت ابعاد واجرام.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 228
آغاز: قال المصنف: این کتاب، یعنی حاضر در ذهنش و بعضی توهم کردن که این کتاب اشارت است به اینکه در صدد تصنیف یافته اگر موخر باشد و پوشیده نیست که آنچه تصنیف یافته مشخص است؛ انجام: یعنی که مصلی چون بر سمت این خط سجده اوبر قوس بود از دوایر عظيمة که به موضع سجود مابین قدمین او وسط کعبه گذشته باشد وقبله در خلاف جهت ظل بود چه مکه شرق است وجهت ظل غربی.
نسخه حاضر کامل است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1305ق؛ جلد: تیماج، 65گ [ف: 1 -133]
hey’at
نجم الدوله، عبدالغفار بن علی، 1259 -1326 قمری
najm-od-dowle, ‘abd-ol-qaffār ebn-e ‘alī (1843 - 1908)
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ تأليف: 1279ق
این کتاب که اصل آن به زبان انگلیسی و در علم هیئت است به وسیله تولوزون به ناصرالدین شاه تقدیم می گردد. ناصر الدين شاه بعداً به دکتر تولوزون و محمد تقی کاشانی دستور ترجمه
آن را می دهد. ایشان پس از ترجمه آن را تقدیم شاهزاده اعتضاد السلطنه می کنند. شاهزاده چون واقف می شود که مترجمان را اطلاعی بر هیئت نبوده است آن ترجمه را به حاج میرزا عبدالغفار نجم الدوله می دهد تا تصحیح کند. حاج نجم الدوله پس از مطالعه آن کتاب به رفع نقص ترجمه اقدام می نماید و خود نیز اضافات و ملحقاتی به آن می افزاید و تقدیم شاه می کند تا به طبع برسد.
آغاز: ترجمه: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین. اما بعد این رساله ایست بسیار مختصر و مفید در علم هیئت جدید و شرحی است ...
انجام: که با قلت بضاعت و فرط تعجیل تحریری که افتاده از اسرار تجال بی تتبع و رویت رفت.
[فهرستواره منزوی 3109/4]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 208
آغاز و انجام: برابر؛ تم الكتاب بعون الملك الوهاب في لیله السبت و هی ليلة اجتماع العيدين النيروز و عید الصيام من شهور سنه 1279
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه نوروز و فطر 1279ق، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 65گ، 15 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 13/5×21/7سم [ف: 1 -205]
hey’at
میرآخور، محسن میرزا، قرن 14 قمری
mīrāxor, mohsen mīrzā(- 20c)
تاریخ تأليف: 1258ق
از مستر میک آمریکایی، انشاء و تحریر فارسی محسن میرزای میر آخور که در 27 جمادی الثاني 1258 ق در نیاوران شمیران آغاز و در تبریز و در دار النشاط ارومیه به انجام رسانده است، این شاهزاده منشآتی هم دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 85
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 2 جمادی الثاني 1261ق، جا: نیاوران؛ جلد: تیماج، 46 گ، 20سطر (12×16)، اندازه: 15×21سم [سنا: ف: 1 -45]
hey’at
حسینی صفوی، ابو طالب بن حسن
hoseynī safavī, abo-tāleb ebn-e hasan
در یک «مقدمه» و چند «مقاله»، از تحقیقات جدیده علم هیئت حکماء فرقه انگلیس. در آن از بطلان هیئت قدیم سخن می دارد و مقدمه تاریخی خوبی دارد.
آغاز: 1: یا عظیم انت الذي لاتهتدی العقول بوضعك (نسخه لس آنجلس)
2: الحمد لله الجاعل المبدع و المكون و الشكر لواهب العلم و العقل و الحياة ... چنین گوید فقیر حقیر الراجي رحمة ربه الكريم الغني ابو طالب بن حسن الحسيني ثم الصفوى ختم الله بالخیر که سابقا در ازمنه سفر جهاز و در این ایام نیز که اکثر مختلط بودن با فلاسفه نصاری و ریاضی دانان آن قوم ایقان شده و می شود هرگاه کسی نزد ... (نسخه همدان)
انجام: 1: دایر گرد ای آفتاب تابان (نسخه لس آنجلس)
2: و اگر کسی به حسب ادله مذکوره قدماء قایل باشد به عدم حرکت ارض و او را به یقین حاصل شده باشد بر آن دلائل واهیه باطله همین خسوف اقمار مشتری هر گاه که مشاهده نماید او را دلیل قاطع باشد بر حرکت ارضی و بطلان اقوال قدماء بر عدم حرکت ارض و الله الموفق بالصواب و اليه المرجع و المآب. (نسخه همدان)
چاپ: با تصحیح حسین معصومی همدانی، معارف، ش2 (آبان 1363): 117 -185.
[فهرستواره منزوی 3110/4]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1639
آغاز و انجام: برابر 2
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1279]
hey’at
منجم شیرازی، تاج الدين
monajjem-e šīrāzī, tāj-od-dīn
تبریز؛ محقق (آقای)؛ شماره نسخه: 13/5
بی کا، بی تا [نشریه: 4 -332]
al-hay’a = talxīṣ-u kayfīyyat-ir raṣad-il muḥaqqaq wa-l āla-tul muġnīya ‘an ḏāt-il ḥalq
به نام: مجدالملك رشیدالدوله ابوالفضل احمد بن محمد بن موسی
در 25 «باب»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/157 -ف
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ درهامش [فیلمها ف: 1 -432]
al-hay’a = jahat-ul kawākib
در چند «فصل»: فصل في بیان الجهة التي عرف بها عدد افلاك الشمس؛ فصل في بیان الجهة التي عرف افلاك القمر؛ فصل في بیان الجهات التي عرف عدد افلاك الكواكب العلوية و کوکب الزهرة؛ فصل في بیان الجهات التي بها عرف عدد افلاك عطارد.
آغاز: بسمله، و به نستمد، فصل في بیان الجهة التي عرف بها افلاك الشمس، ان اصحاب الارصاد من المتقدمين و المتأخرين لما تأملوا في حرکات الشمس و احوالها ...
آغاز: بسمله، و به نستمد، فصل في بیان الجهة التي عرف بها افلاك الشمس، ان اصحاب الارصاد من المتقدمين و المتأخرين لما تأملوا في حرکات الشمس و احوالها؛ انجام: في بیان الجهات التي بها عرف عدد افلاك عطارد اما الجهة التي بها عرف فلك التدوير ... (پس از سه صفحه) في الزمان الذي فیه مرکز التدوير من الدلو الى الجوزاء علی التوالي- فظهر أن حرکتها متنا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 7گ (38پ -44پ)، 22 سطر، اندازه: 10/1×20سم [ف: 6 -296]
آغاز: برابر؛ انجام: اثنی عشر درجة و اثنی و اربعین دقيقة و هذه في الجدول
خط: نستعلیق، کا: حسینی تفرشی، ابوالقاسم بن ابراهیم، تا: 1263ق؛ 12گ (142ر -153پ)، 33سطر، اندازه: 21/5×34/5س [مؤيد: 3 -363]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم عظم الكواكب فلهذا احتجنا إلى معرفة هذا الاختلاف والسلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ جلد: مقوایی، 25ص (1 -25)، 23 (18/2×38)، اندازه: 26/5×43/8سم [ف: 8 -323]
al-hay’a = isti‘lām-i majhūl
رساله ای با این عناوین: في أن کل ما یستعلم من المجهولاب بالشکلین المعني و الظلي یمکن أن یستعلم الميل الأول، في معرفه الميل الثاني، في معرفة بعد الكواكب، في معرفة سعة المشرق، في معرفة تعدیل النهار، في معرفة مطالع الفلك المستقيم، في معرفه مطالع عمر الكواكب في معرفة الطالع من الارتفاع، في معرفه الارتفاع من الطالع، في استخراج سمت القبلة.
آغاز: بسمله و بك نستعین یا کریم، نرید أن نبین أن کل ما یستعل من المجهولات بالشکلین المعنى و الظلي یمکن أن یستعلم بالمسطر و الفرجار من غیر حساب فنقول الشكل المعنى هو ان یستعلم ...
آغاز: برابر؛ انجام: معرفة الطالع من الارتفاع و عکسه فانهما لیستا من شعب هذا الأصل و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با نشان «محمد علی قاینی»، با اشکال هیوی و هندسی و ریاضی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11ص (50 -60)، اندازه: 13/3×17/9سم [ف: 5 -105]
آغاز: برابر؛ انجام: کیفیت ما اتفق عموداً علیه مثلاً عمود
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 15 شعبان 1286ق؛ افتادگی: انجام؛ 3ص (18 -20)، 17 سطر (8×13)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 8 -310]
al-hay’a
ناشناخته:
نسخه کهنی است از کتابی از هیئت، در آن از صاحب التذكرة و بعض افاضل المتأخرين یاد شده و عنوان «الباب الحادي عشر في اختلاف المنظر برصد القمر و ...» دیده می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7و 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ شکل 16 دائره فلکی در نسخه مانده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 26گ، 25سطر (10×14)، اندازه: 14×18سم [ف: 8 -757]
آغاز: بسمله، أما بعد حمد من یستحق الحمد لوجوب ذاته و یستوجب الشكر لکمال صفاته و دلت علی وجوده جمیع مصنوعاته؛ انجام: لم یوضع لها انتما فلایبطل القول بذکرها والله اعلم بحقایقها
کتابی است در علم هيأت، جامع و با تحقیق و کهنسال و نفیس، متأسفانه مؤلف آن نام خود را مذکور نداشته است، درهامش صفحه 97 به خط کاتب متن عبارتی بدین شرح مسطورست: «قد حکی البعد خواجه نصیر الدين عن صاحب المعتبر انه قال انه رصد کسوفا شمسیا و کانت الشمس في اقرب قربها و القمر في ابعد بعده و اقتضی ان الخط الخارج من موضع الراصد مارا بالمراکز فرأى القمر في داخل الشمس و یبقی منها خارجا عنه لحلقة نور»؛ خط: نسخ، کا: خطیب، عبد المؤمن بن عبد الحق، تا: شوال 704ق؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرمی، 134گ، 29 سطر (8/5×19/5)، اندازه: 13/5×25سم [ف: 8 -453]
آغاز: احسنت احسنت ما ابدعت یا قیوم الصمد و حبذا ما صنعت و نعم ما فعلت یا ایها الواجب الاحد؛ انجام: بین الأنام و الايلام (ناقص)
مختصری است در علم هيأت شامل مقدمه و سه مقصد به شرح ذیل: أما المقدمة: ، در سه فصل: 1) في التعريف والموضوع والمبادی والمسایل، 2) في بیان الأمور الهندسية والطبيعية، 3) في معرفة أمور یستبصر بها المبتدي و یستغرب بعضها، مقصد 1. في تقریر احوال الافلاك و بیان ما یتعلق بها و فیه عشرة مباحث، مقصد 2. في تقریر احوال الأرض و ما یتبعها و فیه تسعة مباحت، مقصد 3. في مساحة الاجرام و بیان المقاير والابعاد و فیه سته مباحث، در دیباچه آمده است که: «فهذا مختصر في علم الهيئه الذي هو اشرف العلوم ... جمعته تحفة و خدمة لمجلس ... الصاحب الاعظم الدستور المعظم ملوك الوزراء في العالم ... رکن الحق والدولة والملة والدین رشید الاسلام و عماد المسلمين»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ دو صفحه اول دارای حاشیه گره دار و پیشانی و ذیل مذهب و کتیبه ثلث با سفیداب تحریردار، خط: و تذهیب پیشانی بر اثر پارگی از میان رفته و عبارت مسطور در ذیل دو صفحه این است: «لصحابه السعادة والسلامة» و «و طول العمر ماناحت حمامة»؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سمرقندی، 110گ، 13 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 8 -454]
کتابی است در هيأت که از اول و وسط و آخر ناقص است، نام نگارنده آن شناخته نشد، عنوان سه فصل آن چنین است: «الفصل الثامن في اسناد الحركات المختلفة في الرؤية المعلومة بالرصد ...، الفصل التاسع في افلاك الشمس ...، الفصل العاشر في افلاك القمر و حرکاته طولا وعرضاً اثنی علیهم التنزيل في قوله عز من قائل الذين یذکرون الله قياماً و قعوداً»، در آخر فصل هفتم به کتاب صور الكواكب» عبدالرحمن صوفی ارجاع می دهد و می گوید بهترین کتابی است که در این باب تصنیف شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شاید قرن 9؛ یک برگ با این عنوان «قول للحسن بن هیثم في سمت القبلة بالحساب» به خط نستعلیق بسیار کهن ضمیمه این نسخه است و این است آغاز آن: «سمت القبله هو الجهة التي اذا قابلها الانسان کالناظر ...»؛ 125گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 -299]
آغاز: و فیه فصول و فصل الأول في المقدمات من الأشياء التي یمکن أن یشار اليها بالحس، النقطة و هی عرض لاجز عله؛ انجام: فانظر الى عظمة الله و جلاله و قدرته و کماله و صنعه و مصنوعاته فتعالی الله الملك الحق و الله اعلم بما ذکر
رساله ایست محذوف الاول و مجهول المؤلف در شانزده فصل و فصل شانزدهم آن شامل هفت بحث است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: اوایل قرن 9؛ واقف: نایینی؛ 31گ، 18 سطر (10/5×13)، اندازه: 14/7×17/7سم [ف: 8 -455]
آغاز: ... المقالة الثانية في بیان الارض و ما یتعلق بها و هی ثلاثه ابواب؛ انجام: و هذه السنة ناقصة عن السنة الشمسية بعشرة ایام و عشرین ساعة و نصف ساعة التقريب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 رمضان 130ق، جا: شیراز؛ افتادگی: آغاز، 4گ (23ر -26ر)، 19 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -32]
آغاز: فرصد الكوكب علی طرفی القطر المار بالبعدین؛ انجام: في قسمة الدرج و اجزائها الستينية و حین انتهینا هاهنا فلنختم الكتاب بهذا الباب و لله الحمد علی افضاله و علی الرسول الصلوة و علی آله و اصحابه هم ائمة المعصومين علیهم السلام اجمعین.
فهرست مطلب ها: 1. ذکر النطاقات، 2. في رجوع الكواكب و استقاماتها، 3. بیان معنی التشريق التغريب، 4. بیان اختلاف المنظر، 5. بیان سبب زيادة الضوء في القمر و نقصانه، 6. ذکر عروض الكواكب و فیه اربعة فصول: في ذکر عروض القمر، في ذکر عروض الكواكب العلوية، في ذکر عروض کوکبی الزهرة و عطارد، في ذکر الجهات التي بها عرفت عروض الكواكب، 7. بیان سبب خسوف القمر، 8. ذکر ازمان ما بین الكسوفين، 9. ذکر الكواكب الثابتة، القسم الثاني في ذکر ما یختص بهيئة الأرض و كيفية انقسامها بالعامر و غیر العامر و ما یتعلق بها من ذکر الطوالع و المطالع، مشتمل بر چهارده باب: 1) ذکر جمل من هيئة الأرض، 2) ذکر الاقاليم و كيفية انقسام الأرض اليها، 3) ذکر خواص مواضع خط الاستواء، 4) ذکر خواص المواضع التي للقطب بها ارتفاع ای حیث ارتفاعه تساوی تمام الميل الاعظم، 5) ذکر خواص المواضع التي ارتفاع القطب بها میل تمام الميل الاعظم ای حیث ارتفاعه تساوی تسعین جزء، 6) بیان كيفية ما یطلع من اجزاء فلك البروج معکوسا، 7) ذکر معنی الطالع و المطالع، 8) بیان سعة المشرق و تعدیل النهار، 9) بیان درجة الممر، 10) ذکر الاظلال، 11) استخراج خط نصف النهار، 12) معرفة سمت القبلة، 13) ذکر معنی الفجر و الشفق، 14) ذکر معنی التاريخ و السنة و الشهر و اليوم و الساعة و به یختم الكتاب. از این فهرست بر می آید که در کتاب باید دو قسم باشد و هشت باب قسم نخستین در نسخه ما هست و همه چهارده باب قسم دوم، در آن مجسطی و جغرافیای بطلمیوس یاد شده و از بحثی که خود مؤلف از کسوفات قمری کرده و استخراجی که از انحراف قبله نموده است، نام دانشمند یا کتاب دیگری را در آن ندیده ام و گویا کتاب از قدما باشد؛ کا: سبزواری اردبیلی، نعمت الله، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 58گ (157 -214)، 20 سطر (5×14/5)، اندازه: 9/5×19/5سم [ف: 11 -2083]
آغاز: و عوده الوسط إلى مثل حاله؛ انجام: قد بلغنا الغاية من عرضنا ... فلنقطع المقالة حامدین لله رب العالمين.
مرتب بر نه «فصل»، موجودی: از اواخر فصل چهارم، عناوین فصول موجود: فصل 5. ان هذه الاشياء نقصد بیانها في هذا الفصل و هی أن قطر الأرض کم نسبته إلى قطر الشمس و القمر، 6. و اما الكواكب الثلثة المتحيرة و الكوكبان الاخوان، 7. و اما الزهرة و
عطارد فعلم حال کونها في فلك التدوير، 8. هذه الكواكب الخمسه کلها مشترکه في أن الفلك الحامل لمرکز تدویرها، 9. و اما الزهره و عطارد فرصد من امرهما؛ خط: نستعلیق، کا: طباطبائی شولستانی، شهاب الدين علی، تا: شنبه 27 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 12×18سم [ف: 11 -306]
انجام: و تجدله ساعته فساعة كرامة و بشری و یرحم الله عبدا قال آمینا
گویا شرح تذکره طوسی است؛ خط: نستعلیق، کا: جمال الدين حافظ خادم رضوی قمی، تا: سه شنبه دهه اول جمادی الثاني 1036ق، جا: روضه فاطمه؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 5 -387]
آغاز: الحمد لله علی کل حال ... اما بعد فنقول النجش الذي فیه
در چند فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1136ق؛ 3گ، قطع: خشتی [ف: -119]
آغاز: بسمله تمهید مقال لتوضیح حال اعلم ان الحكمة هو العلم الذي ... فاعلم أن المقصود من وضع هذه الرساله انما هو ذکر بنذه من المسائل المتعلقه بعلم الهيئة؛ انجام: یحتاج إلى معرفتها من الهندسة في الهئية الفصل الثاني في بعض ما یتعلق بالطبیعیات.
بخشی از مقدمه رساله ای در هیئت است، در این بخش ابتدا اقسام حکمت به صورت فشرده بیان و پس از آن تعریف و موضوع و مسائل علم هیئت ذکر گردیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6گ (60 -65)، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [اوراق عتیق: 1 -137]
آغاز: بحركة الحامل الموافق المذكور قوس ا. ب؛ انجام: مع از منتها به قد تزید القوس و ینقص الزمان.
شرح متن في النجوم، ناشناخته. برای نشانی: الفصل الخامس في استناد بعض الحركات المختلفة في الروية المعلومة بالرصد ... الفصل السادس في افلاك الشمس و حرکاتها ... «الفصل التاسع في افلاك الكواكب الباقية» أي العلوية و الزهرة و حرکاتها الطوليه وجدوا الكواكب الثلاثة «العلوية» یعنی الزحل و المشتري المريخ ...؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 64 گ، 22 سطر (5/5×15/5)، اندازه: 11/5×22سم [ف: 3 -203]
آغاز: فتمام ذلك الارتفاع إلى ... الفصل الرابع في معرفة الظل المنكوس او المبسوط اما المبسوط ... الفصل الخامس في معرفه؛ انجام: و الا فهو الباقي للغروب من زيادة نصف القنديل في الشمال و اسقاط في الجنوب ... و الله اعلم بحقيقة الحال و اليه المرجع و المآل في کل حال.
رساله مختصری است در نجوم مشتمل بر پانزده فصل و یک خاتمه، از فصل چهارم تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 15 ربیع الثاني 1201ق؛ افتادگی: آغاز؛ 9گ (60ر -68پ)، 11سطر [ف: -289]
آغاز: بسمله، ان احری ما یتدرع به في تحصیل المطالب و ابهی ما ینتفع به کالشمس من بین الكواكب حمد مبدع سجد لجلال و جوده جباه الاجرام العلوية ... و اعلم أن هذه الرسالة مرتبة علی خمسة الأبواب الأول في بیان افلاك القمر و بیان هیئتها و بیان اسباب الاحتياج الى اثباتها و الثاني في مقادیر الحركات و جهاتها و بیان كيفية طرق اثباتها و الثالث في بیان اختلافاته العارضة له من جهة حرکاتها و الرابع في بیان اختلافاته العارضة له بذاته و الخامس في حل الإشكالات التي یعجز في حله الملل المسمي بحل ما لا ینحل؛ انجام: دایره است.
در پنج باب برای یکی از بزرگان ساخته شده و نام برده نشده از او، در آن یاد شده از مولانا نظام الدين و صاحب التذكرة؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی رضوی، باقر، تا: شنبه 24 ربیع الاول 1297ق؛ نسخه به شاهزاده رزاق میرزا داده شده بود؛ مهر: محمد علی مشكاة الملك پسر حاج خسرو پسر عباس میرزای نایب السلطنه؛ 15گ، 17 سطر (7×15)، اندازه: 12×19سم [ف: 16 -237]
مفصل در ابواب و فصول؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -170]
آغاز: ... کان او بکوکب ما و بقطبی معدل النهار فهی دايرة الميل و القوس واقعة منه و بین ذلك الجزء و بین معدل النهار هی میل ذلك الجزء ... اقول: لما کان اقصر خطوط الواصلة بین نقطة مفروضة و خط مفروض هو الذي یکون عموداً علیه؛ انجام: قال: و الثاني ابعدها و هو بعد الثوابت عن مرکز الأرض ... اقول: یعنی أن ابعد الأبعاد المعلومة هو هذه القدر ... فیا لها من تحفة تبقی بقاء الدهور و واها لها من زبدة ...
نام مؤلف و کاتب و تاریخ کتابت معلوم نشد ولی از عبارت شارح در برگ 78 که می گوید: «... اقول: في تاریخنا هذا و هو سنة ثمانین و ستمائة يزدجردية وصل اوج زحل إلى عاشرة القوس و اوج المشتري الى التاسعة و العشرين من السنبلة و اوج المريخ الى السادسة عشرة من الأسد و او جالزهرة الى التاسعة عشرة من الجوزاء و اوج عطارد الى ثالثة العقرب جمیع ذلك بحسب الرصد الجديد الذي تولاه المص رحمه الله بمدينة مراغه و اذا عرف مواضع الأوجات في کل حین عرف رأس کل منها ..»، معلوم می شود که مؤلف متنکسی جز خواجه نصیر الدين طوسی نیست و همچنین تاریخ شرح و زمان شارح نیز آشکار می گردد (میر ودود میر یونسی)؛ این رساله با توضیحات فهرست نگار احتمالاً شرحی است بر اثری از خواجه و اثر از خواجه نیست و ممکن است که مؤلف آن از آثار خواجه استفاده کرده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛
افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول و مذهب؛ کاغذ: سمرقندی 176گ، 21سطر [ف: 3 -1414]
بی کا، بی تا، خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز: بسمله. هذه رسالة مرتبة علی مقدمة و مقصود و تتمیم اما المقدمة ففی تعریف علم الهيئة و هی علم یبحث فیه عن الاجرام البسيطة العلوية و السفلية بما فیهما من الكمية و الوضع مبرهنا اختلافه و الشكل و المقدار و الحركة قدرا وجهة و الكون و بعد بعضها عن بعض و کان موضوعهما هذه الاجرام من هذه الحيثية اما المقصد ففی التعريفات؛ انجام: و لا یتوقف و لاتخرج عن الخبر (تمت بعون الله تعالی).
در یک مقدمه و مقصد و تتمیم، مفصل في ابواب و فصول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (1پ -4ر)، اندازه: 13×21سم [ف: 8 -200]
آغاز: قال و مما یعرض للقمر اقول: من الأمور التي یعرض للقمر توسط الشمس بوسطها
شرح کتابی در علم هیئت است با عناوین «قال، اقول»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×20سم [ف: -189]
انجام: تساو ط ط ح و ذلك ما اردنا بیانه. و هذا آخر الكتاب و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطيبين.
چیزی شبیه تحریر مجسطی است که شامل دوازده « مقاله» و یکصد و دوازده «فصل»: ناقص الاول است و نام اصلی آن دست نداد، از اوایل فصل اول از مقاله اول تا آخر را دارد: مقاله 1. شامل پنج فصل، مقاله 2. دارای سه فصل: 1) در تقسیم دایره 360 درجه، 2) او تار، 3) اضلال، مقاله 3. در دوازده فصل: 1) در معرفت ارتفاع شمس و کواکب ...، مقاله 4. در سیزده فصل: 1) در تقریر مقدمات ...، مقاله 5. در ده فصل: 1) در حرکات قمر ...، مقاله 6. در پنج فصل: 1) در حرکات کواکب ...، مقاله 7. در ده فصل: 1) در رجوع و ...، مقاله 8. در دوازده فصل: 1) در معرفت طالع از ارتفاع شمس ...، مقاله 9. در نه فصل: 1) در ارتفاع قمر ...، مقاله 10. در چهار فصل: 1) در کیفیت تقسیم آسمان ...، مقاله 11. در نه فصل: 1) در رسم دایره، مقاله 12. در یازده فصل: 1) در دایره معدل النهار ...، اولین عنوان موجود در صفحه 5: الفصل الثانب في کریه السماء و الارض . العلماء لما ...؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضا «شیخ بهاء الدين محمد»، صحیح بخاری، شرح مواقف؛ تملک: جمال الدين قاسم محمد عاملی؛ جلد: تیماج، گ (121 -تا آخر)، اندازه: 13×19سم [ف: -33]
آغاز : الحمد لله الذي رفع خضراء ذات بروج و سراج و خفض غبراء ذات مروج و فجاج
رساله مختصری در مقدمه و شانزده طبقه و خاتمه؛ بی کا، بی تا
[دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -135]
hey’at
ناشناخته:
نسخه اصل: شماره 3559 دانشگاه پرینستن که در ص ع آمده: «فیها خط الطوسي» و در راهنمای کتاب (649/16 -657) شناسانده شده؛ کا: ایوب حرساری، تا: 664ق، جا: ارزنجان مدرسه بهائیه؛ 57گ (228 -284) [فیلمها ف: 3 -49]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي وفقنا للتفکر في أحوال الصنايع ... و بعد پس این رساله مختصریست که نوشته می شود در بیان بعضی از قواعد علم هيأت که تعلق دارد به احوال فلکیات و اوضاع عناصر و بیان آنچه به واقعات الجو متعلق است تا جمعی که مبتدی باشند درین صناعت بتامل این قواعد؛ انجام: از آنک خلاء محال است و آن جزء دوم نیز بواسطه برودت با آب.
این رساله شامل یک مقدمه در بیان بعض آنچه در فن هیات بدان محتاج می شویم از مباحث هندسه و مسائل طبیعه: مقاله 1. در فلکیات، مقاله 2. در عنصریات، مقاله 3. در کائنات الجو که آن را آثار علوی نیز می خوانند ...؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ 28گ، 17سطر (7×12)، اندازه: 13/5×18سم [ف: -23]
آغاز: خدمت و شرایط مطاوعت است پس این اوراق اتفاق افتاد تا در هر باب تعین می رود نکته از آن جهت نقش خیال این کم بضاعت بر حسب استطاعت تحریری افتاد. انشاء الله که بشرف ارتضا مشرف و بنظر رضا ملحوظ ایزد تعالی همیشه ذات این بزرگوار را منبع فضائل و مجمع مأثر داراد انه مجیب لطیف؛ انجام: چنانکه درین دو شکل ظاهر است.
ترتیب رساله و عناوین مطالب: فصل در آن که چون تمام عرض کوکب از ثوابت زیادت از فضل عرض بلد، فصل در آن که فلک خارج مرکز جهت افتاب جز این تدبیر اختیار کرده اند در باب چهارم از مقالت دوم گفته آمده است، فصل در محل ... که بر حرکت مرکز تدویر ماه بر محیط حامل، فصل در شرح مدار مرکز تدویر قمر، فصل در هیئت افلاک تدویر ستارکان بر مذهب ابوعلی بن الهيثم، فصل در شرح معرفت موضع اقامت از فلک تدویر. فصل در بیان تفاوت احوال خسوف و کسوف از جهت تفاوت عرض، فصل در صورت دائره هندی و سمت بلاد و غیر آن. فصل کل خط مستقیم یقع في الدائره و ینتهی في طرفه ای
المحيط، فصل در تعریف وتر و جیب وهم قوس باعتبار اعمال في الزيجات، فصل در باب ششم از مقاله سیوم (کذا) تعدیل النهار، فصل هر کوکب که عرض او از میل کلی کمتر بود مدار عرض او با معدل النهار، فصل در باب یازدهم در شرح اختلاف، فصل در باب دوازدهم در سبب زیادت و نقصان ماه ... شخص در زیر دائره نصف النهار جندان حرکت کند که قطب یک درج مرتفع چون شود آن شخص از زمین مقدار یک درجه حرکت کرده باشد؛ خط: شبیه به تعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ واقف فاضل خان، 1075ق؛ جلد: مقوا، 29گ، 21 سطر، انداز 14/5×24سم [ف: 18 -175]
مؤلف مجهول؛ خط: نستعلیق خفی، کا: هروی، کمال الدي حسین، تا: 905ق؛ مصحح [میراث شهاب: س9 ش 2 -28]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 9×16/5سم [نسخه پژوهی: 3 -76]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 9×16/5سم [نسخه پژوهی: 3 -76]
کتاب ناشناخته، در اختر بینی و ستاره گویی؛ بی کا، تا: قرن 111؛ افتادگی: آغاز و انجام [اوراق عتیق: 1 -249]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي جعل للشمس مستقراً بتقدیره العزيز الحكيم، انجام: خور بحوت و ماه در جوزا و هفتم از ربیع ** این فوایدها زالطاف خدا آمد بهم / سال تاریخش رنجوی چو جستم خوش بگفت ** از هزار و دو صد و سی سال سالی هست کم
خط: نستعلیق، کا: محمود بن هدایت الله الشريف، تا: محرم 1016ق؛ 7ص (33 -41)، اندازه: 16×23سم [ف: 5 -1766]
آغاز: این داعی برسم مألوف پیش پایه سریر عرش پناهی خداوند عالم سلطان اعظم شهنشاه معظم کهف العلماء؛ انجام: از روی یا از برنج بسازند و بکار برند ... خیمه ای نصب کرده و ایستاده کرد شده.
گویا ترجمه کتابی است از عربی به نام حیل بنی موسی که به دستور ناصر شاه بن غیاث شاه بن محمود شاه السلطان الخلجي (از دولت امام ناصر ابی العباس احمد امیر المومنين) انجام شده، در یک مقدمه متضمن پنجاه شکل و شش نوع؛ خط: نستعلیق، کا: حسام بن کاشف الدين محمد کاتب، تا: جمعه 21 محرم 1039ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 189 گ، 17 سطر، انداز 12/5×19سم [اوراق عتیق: 2 -349]
دارای یک مقدمه و دو مقاله، در دولت شاه عباس صفوی نگاشته شده است؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1052ق [دلیل المخطوطات: 1 -295]
بی کا، تا: 1085ق؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: باب پنجم: در خواص مواضعی که عرضش ربع دورتر بود؛ مشتمل بر 11 باب و یک خاتمه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی خضری استر آبادی، تا: 1099ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ افتادگی: آغاز؛ 15گ (1 -15)، اندازه: 10/5×20سم [نسخه پژوهی: 3 -106]
آغاز: برابر باشند آن سطح را دایره خوانند و آن خط را محیط دائره و خط مستدیر نیز خوانند و آن نقطه را مرکز گویند؛ انجام: و بعد محدب فلک زهره که مقعر فلک شمس باشد هزار بار هزار و هشتصد و چهل و هشت هزار و هشتصد و هشتاد و دو فرسخ است و بعد محدب فلک شمس که مقعر فلک مریخ است دو هزار بار هزار و بیست و هفت
در این رساله از خواص کواکب و سیر آنها و خطوط جغرافیایی و تا حدی اصطلاحات هندسی و ابعاد و اجرام کرات سماوی بحث می شود. در آن می توان علاوه بر مطالب فوق اطلاعات زیادی نسبت به ساعات روز به دست آورد ولی متأسفانه اول و آخر آن درین نسخه افتاده است؛ خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 30گ، 21 سطر (8×16)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 1 -393]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد فهذه فائدة في معرفة اليوم الذي تدخل به السنة العربية؛ انجام: جدی، دلو، حوت
مختصری است در معرفت روزی که اول سال عربی است، مختوم به نبذی در رؤيت هلال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، محشی؛ 3ص (67 -69)، 17 سطر (5/3×13/7)، اندازه: 11/5×20/6سم [ف: 8 -396]
آغاز: پس از بسمله: در بیان حقیقت افلاک و اشکال و اوضاع و حرکات آن بر طریق اجمال قال الحكماء الفلك جسم بسیط متحرک علی الوسط مشتمل علیه لیس بخفیف و لا ثقل (کذ) و لاحار و لابارد و لا رطب ولا یابس و لا قابل للخرق و الالتيام یزین اما بعد مقدمات براهن (کذا) گفته اند در کتب حکمی و این بصدد آن نیست که آن را بیان کنم؛ انجام: و آن تضاریس مانع نبود از انکه شکل زمین و آب کروی باشند.
نسخه فاقد مقدمه و هم ناقص است، به این جهت نام کتاب و مؤلف آن مجهول ماند، مطالب کلی در عنوان نظر (و هر نظر مشتمل بر فصل یا فصول) و در برخی موارد استشهاد شده است به آیه یا دعاء مروی از معصومین، عناوین عامه: نظر 1. در فلک قمر
حاوی چهار فصل در حقیقت قمر و زیادتی و نقصان نور آن و خسوف و تاثیرات آن و خاتمه در بیان کهکشان، نظر 2. در فلک عطارد، نظر 3. در فلک زهره، نظر 4. در فلک آفتاب و تاثیرات و کسوف آن (در دو فصل)، نظر 5. در فلک مریخ، نظر 6. در فلک مشتری، نظر 7. در فلک زحل و خواص آن، نظر 8. در فلک ثوابت و فلک البروج، نظر 9. فلک الافلاك، نظر 10. در ساکنان فلک سماوات، نظر 15. در ایام (روزها و ماه های عربی و فارسی و رومی و معرفت اوائل ماه ها)، نظر 13. (کذ) در فصول سال های شمسی، مقاله دوم در سفلیات (درحقیقت عناصر و کون و فساد، شهب و نز مطر و سحاب و ریاح و هاله و قوس و قزح)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ 64 گ، 14 سطر، انداز 11×19سم [ف: 18 -176]
بخش های پراکنده ای از یک کتاب نجومی است. تنها فصل سوم آن در بیان امری که دفع نحوست می کند باقیمانده است؛ بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ (115پ -117ر)، 23 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1سم [ف: 29/1 -506]
مختصری در علم هیئت اجرام علوی و سفلی؛ خط: نسخ خوش، کا: طبسی، محمد جعفر بن محمد، تا: 1102ق؛ مجدول؛ جلد چرمی، 58گ (139ر -196پ)، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 12×19سم [رشت و همدان: ف: -1235]
آغا: حمد بسیار و ثنای بی شمار نثار در گاه پادشاه ...
مرتب بر چهار فصل و خاتمه و هر فصل دارای چند مقاله می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 25گ (1 -25ر)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 3 -101]
آغاز: بسمله. در اصطلاح این فن کواکب و اجرام فلکی عبارت است از آفتاب و سیارات و متعلقات آنها و ذوات ذوابه و اذناب؛ انجام: مطلب چهارم در بیان مجره و آن منطقه ایست که غیر مبرهن و سفید که بر فلک محیط است و منطقه البروج را در قرب نقطه های انقلاب قطع می کند و تقريباً
این رساله حاوی مباحثی چند درباره اصطلاحات هيأت و حرکات اجرام سماوی بر حسب آراء فرنگان و هيأت دان های جدید است علاوه بر این شامل اشکالی چند در حاشیه است که مطالب متن به وسیله آنها شرح داده می شود، این کتاب گرچه به پایان نرفته ولی باز اطلاعات مفید و مختصری به خواننده می دهد؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ افتادگی: انجام؛ 24ص، 12 سطر (6×14)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 -347]
یادداشت هایی در ...؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: -898]
آغاز: بسمله، باب در معرفت خارج از اقالیم در جهت شمال مبداء آن موضعی است که؛ انجام: و جرم اعظم قدر رابع صد و هفده مثل جرم ارض است و جرم اوسط قدر رابع نود و سه مثل دو خمس مثل جرم ارض است
در هامش به خط کاتب متن مسطور است که: «این چند ورق نقل است از عجایب المخلوقات درین موضع بادنی مناسبة بشرح رساله قوشچیه منضم شد، البته خالی از نفع ما نخواهد شد»، در عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات تأليف زکریا بن محمد بن محمود قزوینی (600 -682ق)، ابوابی که در این رساله است دیده نشد، ابواب موجود در این رساله به شرح ذیل است: باب در معرفت خارج از اقالیم، باب در معرفت مابین آخر عمارت و آخر ربع مسکون، باب در معرفت مساحت جرم ارض، باب در معرفت ابعاد سطوح افلاک از مرکز عالم، باب در معرفت سطوح افلاک، باب در معرفت مقدار حرکت هر کوکبی در یک شبانروز بر تقدیری که سریع السير باشد، باب در مقدار یک درجه از دوایر عظام درهر فلکی، باب در معرفت اقطار کواکب، باب در معرفت اجرام کواکب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ جلد: تیماج، 14ص، 15 سطر (6/5×15)، اندازه: 13/8×21/2سم [ف: 8 -388]
انجام: ... و این سنه ناقص است از سنه شمسیه حقیقیه به ده روز و نیم ساعت
در یک مقدمه و دو مقاله: مقدمه در بیان اقسام اجسام بر وجه اجمال، مقاله یکم در بیان اجسام فلکی و هیئت افلاک در پنج باب، مقاله دوم در هیئت زمین در سه باب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد ربیع سمنانی، تا: جمعه 15 شعبان 1228ق؛ جلد: میشن، 5گ (72پ -76ر) [ف: 6 -397]
آغاز: بنگر این دهر چه با نظم و نسق ساخته اند ** کاتش و آب در آن جمله بهم شاخته اند، یعنی اضداد در آن بهم سازگاری کرده اند
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی- مشهد 16678، رساله ای است در محاسبات فلکی منظومه شمسی و دیگر کرات به صورتی استدلالی؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 1242ق؛ 30ص (8 -37) [عکسی ف: 4 -196]
مختصری در بیان مقارنه، تثلیث، تربیع، مقابله و حساب سکریولدوز و جدول شهور اثنی عشر و محرم الحرام به حروف ابجد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 22 صفر 1242ق؛ 3ص (215 -217)، اندازه: 14×20سم [ف: 1 -169]
مؤلف مجهول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی آشتیانی قمی، تا:
1263ق، جا: بروجرد؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش 2 -40]
رساله ای در یک مقدمه و دو مقاله؛ کا: محمد طاهر بن محمد صالح، تا: بین سال های 1227 -1263ق [دلیل المخطوطات: 1 -271]
آغاز: یعنی خانه خور اسد است سنبله در برج خوشه شیر آمد؛ انجام: و گمراهان شوارع شریعت را دلیل جلیل طریقت اند کردانید قد فرغ من تسوید ... و در میرزا محمد الحسني مهدی نصیر [...]
در عطف کتاب آن را «کتاب خطی فارسی در علم ستاره شناسی» خوانده اند؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: ولد میرزا محمد الحسني مهدی، تا: 20 جمادی الثاني 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ ابعاد متن: 11×15، اندازه: 17×22سم [ف: -9]
آغاز: و چون کواکب نهاری یعنی زحل و مشتری و شمس عطارد وقی که دلالت کند بر نهار؛ انجام: بهره هر یکی از این اصناف در این مرتبه هشت باشد و بیت عظیم ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: ولد میرزا محمد الحسني مهدی، تا: 20 جمادی الثاني 1264ق؛ افتادگی: انجام؛ 7گ (127ر -133پ)، 18سطر (11×15)، اندازه: 17×22سم [ف: -10]
بندی در هیئت؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد بن حسن موسوی همدانی، تا: 25 صفر 1269ق، جا: همدان؛ در زیر کرسی، محشی [نشریه: 7 -275]
آغاز: بسمله، هر چنز که در فضای دارای امکان باشد آن را جسم گویند آن را سه بعدست طول و عرض و عمق یا حجم؛ انجام؛ یک نقطه از آن ها را جذب می کند چنانکه بواسطه سرعت می کنی که در فضا دارند کرم و مشتعل می شوند.
جامع: محمد جواد؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1293ق؛ ضمیمه نسخه ش 16341؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: بسمله، مقدمه در تعریف بعضی از اصلاحات و بیان بعضی از اشکال؛ انجام: و مجموع تاریخین 76 سال می شود و آنچه در خصوص تاریخ مسیحی ذکر نمودیم بتاریخ هجری قمری تعلق می گیرد.
این کتاب که به علم هیئت نو پرداخته و بر نظریات جدید فرنگی ها پایه گذاری شده است ابتداء مطالبی چند درباره هندسه و قضایای هندسی متعلق به علم هیئت دارد پس از آن به مسائل مهم علم هیئت می پردازد و مشکلات آنرا دقيقاً جواب می گوید، به آخر رساله نیز مطالبی گرانبها درباره علم تقویم و اقسام آن دارد، این مباحث نو پس از تاسیس دارالفنون در بین مردم درس خوانده آن روز باب بوده است ظاهراً این کتاب از نخستین ترجمه های راجع به این مطالب جدید است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق؛ 354 گ، 15 سطر (9/5×16)، اندازه: 18×22سم [ف: 6 -51]
خط: نسخ، کا: طبیب مشهدی، محمد طاهر بن ولی محمد، تا: 1309ق؛ 4ص (233 -236) [نشریه: 2 -107]
آغاز: به اذن و اراده خالق بیچون و آفرینش جمیع اجرام و افلاک و عناصر و اجسام به کیفیتی صورت پذیر شده اند که همه تویهای پیازند؛ انجام: و امثال آنها را در اطلس و در جهان نما به تفصیل ذکر نموده اند، به جهت تطویل احتراز از آنها جسته به همین مقدار اکتفا نمودیم
گویا از همان مؤلف رساله در هیئت کره زمین ش 3422 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 70گ، 9 سطر [ف: 4 -854]
آغاز: اما کواکب ثابت بسیارند بحدی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 14×20سم [ف: 2 -115]
آغاز: باب اول در معرفت تاریخ هجری. اول این تاریخ اول محرم آن سال بوده است که پیغمبر ما صلی الله علیه و آله از مکه بمدینه ...
رساله ای است در سه باب: 1. تاریخ هجری (فارسی)، 2. طریق رسم قوس وتر دائره (عربی)، 3. معرفت رسم جیب بر ظهر اسطرلاب؛ بی کا، بی تا؛ 5گ (71پ -75پ) [ف: 5 -121]
آغاز: کره سماوی و حرکت یومی و دوائر عظام. - هرگاه شخص در یکی از نقاط سطح زمین قرار بگیرد همیشه آسمان را به شکل گنبد عظیمی رؤيت می نماید؛ انجام: در منطقه ICIC شفقی می باشد و برای نقاط مختلفه مداری مانند AA شب حقیقی وجود ندارد هر گاه قوس ... برای آن که عرض را آن ها قسمتی باشد که تفاضل را –72 کوچکتر یا مساوی میل d آفتاب باشد شب حقیقی وجود نخواهد داشت
مختصری است با اشکال و نقشه های توضیحی که در هر موضوع ترسیم شده، به روشی سهل وساده که همه بتوانند از آن بهره برند، درده فصل و در پایان ضمیمه ای درفصول اربعه وخسوف و کسوف وغیره دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 35گ، 17سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 3 -1398]
1ج؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
تحقیقات کیفیات ماهیات و اجرام فلکیات (هامش)؛ خط: نستعلیق خوش جلی، بی کا، بی تا؛ مجدول [نشریه: 7 -273]
کتاب هیئت؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 100گ، اندازه: 12/6×21/1سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 46 گ، اندازه: 11×19/2سم [رایانه]
اوراق متفرقه در هئیت و نجوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بیشتر جداول به شنگرف می باشد، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 44گ، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -540]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 14×20سم [ف: 2 -115]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 14/5×22/3سم [رایانه]
مسائلی که به علم هیئت تعلق دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1ص، [ف: 6 -303]
رساله در علم هيأت و کره فلک بر چند باب در کره و دوایر و رسوم و علامات؛ بی کا، بی تا؛ 12ص (277 -289)، 16سطر (17×23)، اندازه: 28×35سم [سنا: ف: 2 -30]
hey’at abū-‘alī ebn-e heysam (t.)
حلوائی، محمد بن ابی بکر
halvā’ī, mohammad ebn-e abī bakr
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 262/3 -ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1705؛ خط: نسخ، کا: ابوالشمس غزال بن عمر، تا: 638ق؛ 25گ (23 -47)، 16 سطر [فیلمها ف: 1 -444]
hiy’at-ul islām
حقی، ابراهیم بن عثمان، -1195 قمری
haqqī, ebrāhīm ebn-e ‘osmān(- 1781)
تاریخ تأليف: 1180ق
مؤلف می گوید از خواندن کتب حکمت و هیئت پشیمان شدم و به کتاب خدا و تفاسیر و احادیث پرداختم و این رساله را از هیجده تفسیر و سیصد حدیث ساختم: یک «مقدمه» و بیست «باب» دارد و جهان شناسی دینی است. شعر ترکی در آن آمده به عربی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3298
آغاز: هذه رسالة اسمها و تاریخ تأليفها هيئة الاسلام اشرق (1180). بسمله. بسمله، الحمد الله ... اما بعد فیقول ... ابراهیم الحقي ... بن شیخ عثمان الحسيني؛ انجام: و تقویها الى آخر الاية.
خط: نستعلیق ترک، کا: عبدالله، تا: شنبه 13 جمادی الاول 1244ق، جا: تلو مدرسه صالحیه؛ جلد: مقوا، 52گ، 22 سطر (12×16/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 -2277]
hey’at-e aflāk
اهداء به: سلطان محمود
رساله در هیئت افلاک و عناصر اربعه؛ در «مقدمه» و سه «مقاله» و «خاتمة»: مقاله 1. در معرفت مبدأ سال ها و تواریخ؛ مقاله 1. در هيأت افلاک و کواکب؛ مقاله 3. در تعداد بلاد و ولایات و جبال و بحار و ... .
آغاز: بسمله. شکر و سپاس و حمد بی قیاس مرصانعی را که نقاش قدرت او پرگار ... و بعد بر ارباب بینش و اصحاب دانش مخفی ...
انجام: اگر توانند اصلاح نمایند والا دانسته به عفو در گذرند
[فهرستواره منزوی 3109/4 رساله ای با این سربندها و همین سر آغاز را به احتمال از عبدالعلی بیرجندی دانسته]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 85گ (2پ -86ر)، 15 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 5 -449]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق، تا: 1243ق؛ با یادداشت نام کتاب در بالای برگ اول: «انتخاب عجائب من تصنیف ملاعلی قوشچی» و بر عطف کتاب: «زبدة الغرائب» و هیچ کدام نباید صحیح باشد؛ 85گ، قطع: خشتی [چند نسخه -ف: -369]
hey’at-e aflāk va vaz‘-e kore-ye xāk
مولی علی دوست بن قرا یوسف، ق 10 قمری
mawlā ‘alī dūst ebn-e qarāyūsof (- 16c)
اهداء به: خواجه شاه حسین غلام شاه ولایت
در 22 «باب» هر یک 12 «فصل».
آغاز: بسمله. خجسته ترین رقمی که مهندسان دیوان قضا بر کتابه قصریه ایوان افلاک ثبت نمایند ... حمد و ثنای رفیع الدرجاتي است ... اما بعد این رساله ایست در بیان هئیت افلاک و وضع کره خاک و معرفت ارقام تقویم ... که ... علی دوست ابن قرایوسف تحریر و تأليف نموده تحفة للحضرة ... الدستور ... صاحب السيف و حامی اهل القلم ... و این رساله مشتملست بر دو باب هر بابی متضمن دوازده فصل
انجام: و اختیارات بر فهم سلیم و ذهن مستقیم کفایت باشد و الله اعلم بالصواب
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1977/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه های جمادی الثاني 918ق؛ کاغذ: سمرقندی، 29گ (3پ -31ر)، 12سطر (7×10)، انداز 12/5×18/5سم [ف: 8 -587]
hey’at-e jadīd (t.)
محمد طاهر قاجار، 1250 -1317 قمری
mohammad tāher qājār (1835 - 1900)
ترجمه کتاب لتردسیل (زمین های آسمانی) (در دو مجلد) تأليف مسیو کامیل فلاماریون ستاره شناس و هیوی فرانسوی (1842 -1925 میلادی) صاحب رصد خانه شخصی در ژوویزی (Juvisy) فرانسه، به قلم حاج محمد طاهر میرزا پسر اسکندر میرزا فرزند عباس میرزا نایب السلطنه (فتحعلی شاه قاجار). مجلد اول آن دارای یک «مقدمه» و پنج «کتاب» است: مقدمه در لغت و تعریف علم نجوم و هیئت از متأخرين و معاصرین کتاب 1. در آلات مناظر و مرایای متأخرين؛ 2. در احوال آفتاب و آل تبارش؛ 3. در احوال سیاره عطارد؛ 4. در احوال سیاره زهره و امکان زندگی و ذی شعور در آن؛ 5. در احوال سیاره ارض و ستاره آسمانی و احوال قمر. بقیه کتاب 5 تا کتاب 9 در مجلد 2 می آید. (عبدالحسین حائری)
آغاز: مقدمه (بر حسب تعریف متأخرين و معاصرین) علم نجوم و هیئت مشتمل اخت بر علم مادی و جسمانی و علم عوالم حیات و زندگانی.
[فهرستواره منزوی 2859/4]
آغاز: برابر؛ انجام: مترجم می افزاید، این است آخر فصل اول از کتاب منجم و این کتاب در اینجا بپایان رسید ... العبد محمد طاهر.
خط: شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1306ق؛ در پشت برگ قبل از آغاز عکس مترجم را چسبانده اند و نوشته فرزندش محسن اسکندری، دارای چند تصویر کوچک و بزرگ از کرات سماوی در وسط أوراق الصاق شده، اصلاحات و تفسیر بعضی کلمات از مترجم در حواشی و ذیل صفحات؛ فرزند مؤلف، نماینده مجلس شورای ملی، که نسخه را در سال 1316 ش به کتابخانه مجلس شورای ملی اهداء کرده سرگذشت و فهرست مؤلفات او را پشت برگ اول نوشته: «پدرم مرحوم حاجی محمد طاهر میرزا پسر اسکندر میرزا پسر عباس میرزا پسر فتحعلی شاه قاجار در ذيقعدة الحرام 1316 ه- بسن هفتاد سالگی در طهران وفات یافته و در ابن بابویه مدفون می باشد، کتب ذیل را از فرانسه به فارسی ترجمه نموده اند: 1- هیئت فلاماریون (شروع 7 صفر 1305 پایان 14 محرم 1306)، 2- سه نفر تفنگدار تأليف الكساندر دوما در تبریز (14 محرم 1306)، 3- پس از بیست سال تأليف الكساندر دوما در تبریز (17 جمادی الاول 1306)، 4- ویکونت دبر اژلن تأليف الكسندر دوما (در تبریز 21 شعبان 1306)، 5- تربیت و پرستاری اطفال از زمان تولد تا بگاه رستن تمام دندان ها تأليف ژیرکس یکی از دکتران معروف پاریس (بنا بخواهش امیر نظام گروس در تبریز 1308)، 6- کنت منت کریستو تأليف الكسندر دوما (23صفر 1309)، 7- لوئی چهاردهم قرن و عصرش تأليف الكسندر دوما (شروع 7 جمادی الاول 1308 پایان ذیقعده 1310)، 8- مستر دوپاری (پایان ترجمه 4 رمضان 1311)، 9- کیوم امپراطور آلمان شرح احوال و زمان سلطنتش تأليف ادوارسیمون شروع: (نمره محرم 1312)، 10- لارن مارکو تأليف الكسندر دوما (شروع 7 جمادی الاول 1312 پایان 7 ذیقعده 1313). علاوه بر ترجمه های فوق تآتر جناب میرزا ابراهیم تأليف فرموده اند. از کتب فوق تأليف هیئت فلاماریون و نصف آخر لارن مارکو تماماً طبع و منتشر شده است. امضاء محسن اسکندری»، و سپس چنین افزوده: «اینک ترجمه هیئت فلاماریون را در دو جلد (کتاب جای سخن و شماره بعد از این) که بخط خود مترجم است با اصل نسخه فرانسه آن و یک قطعه عکس مترجم تقدیم بکتابخانه مجلس شورای ملی می نمایم- 10- اسفند 1316 شمسی = 28 ذیحجه الحرام 1356 قمر 2»؛ جلد: مقوایی، 532ص، 10 -12 سطر، اندازه: 21/5×28سم [ف: 19 -252]
آغاز: خطاب مصنف به ماه ای ملکه مستتره در ظلام لیل که نور ابیض؛ انجام: استدعا آنکه عیب بر من نگیرند ... ما را با کسی جنگی نیست و انا العبد محمد طاهر حررفی 14 محرم 1306.
خط: شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1306ق؛ دارای یک تصویر (نقاشی قلم سیاه) از کره ماه و چند تصویر دیگر در میان اوراق جدا از صفحات عناوین با قلم درشت تر است در پایان نسخه این یادداشت از محسن اسکندری با جوهر آبی نوشته شده «در دهم اسفند ماه 1316 تقدیم کتابخانه مجلس شورای ملی گردید»؛ 542ص، 12سطر، اندازه: 21×27سم [ف: 19 -255]
آغاز: برابر؛ انجام: و آنکه چیزی دستگیرش نشد استدعا آنکه مترجم را بد نگوید و اگر گوید غفر ناعنه دشمن ما را سعادت یار باد ** و از جهان و از عمر برخوردار باد ما را با کسی جنگی نیست ان احسنتم احسنتم لا نفسکم و ان اساتم فلها، الحمدلله في الاول و الاخر و انا العبد العاجز و القاصر محمد طاهر حرره في 14 شهر محرم الحرام شهور سنه 1306
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: رجب 1306ق؛ دارای 37 + 42 تابلو نقاشی از تلسکوب ها و صور فلکی؛ جلد: چرمی، 329گ، 20 سطر، اندازه: 20/5×35سم [ف: 1 -259]
ج 1؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
ج 2؛ کا: عبد الصمد، تا: 1307ق؛ خریداری از امرالله صفری رایانه [رایانه]
hey’at-e jadīd (t.)
طالبوف، عبدالرحیم بن ابو طالب، 1250 -1329 قمری
tālebof, ‘abd-or-rahīm ebn-e abo-tāleb (1835 - 1911)
ترجمه کتاب هیئت «فلاماریون» فرانسوی است این کتاب توسد ب. چار کسوف از فرانسوی به زبان روسی و توسط طالب اف از روسی به فارسی ترجمه شده است. مختصری است با اشکال نقشه های توضیحی که در هر موضوع ترسیم شده به روشی سهل و ساده که همه بتوانند از آن بهره برند و بر دقایق این فن اطلاع پیدا کنند، در بیست «فصل»: 1. در این که زمین مدور است؛ 2. زمین در جو فضای لایتناهی شنا می کند؛ 3. در این که کره زمین به دور خود می گردد؛ 4. در کیفیت روز و شب است؛ 5. زمین دور آفتاب می گردد؛ 6. در تفاوت هوای اراضی روی زمین؛ 7. رد منطقه های زمین و دایره های او؛ 8. در بیان آفتاب؛ 9. در قمر و حرکت و تغییرات صوری او؛ 12. در کلیه نظرات دستگاه شمسی؛ 13. در سیارات متوسط الحجم؛ 14. در سیارات عظیم الجثه؛ 15. در ستاره های دم دار؛ 16. در ستاره های غلطان (شهب ثاقبه)؛ 17. در آسمان کواکب ثابته؛ 18. در هیئت جامعه کواکب ثابته؛ 19. در کواکب الوان و کواکب متغیره؛ 20. در بیان تقویم.
چاپ: به اذن نظارت جلیله معارف استانبول درسنه 1312 در مطبعه اختر به چاپ رسیده است؛ تهران، 1313ش، ضمن گاهنامه.
[الذريعة 256/25؛ فهرستواره منزوی 2859/4]
آغاز: علم هیئت یعنی علم افلاک، افلاک که جمع فلک اسب عبارت از همه موجودات زمینی و آسمانی است؛ انجام: یعنی شما حالا یک اساس مهمه عالم معرفت را در تصرف خود دارید
خط: نستعلیق، کا: میر علی اکبر لاجوردی کاشانی، تا: با تاریخ 1314ق؛ با یادداشت یادگاری است که میر علی اکبر لاجوردی کاشانی (کاتب نسخه) به تاریخ جمعه شعبان 1314 نوشته؛ 87گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 17 -275]
آغاز: اخطار مخصوص بنده بی مقدار عبدالرحیم بن ابوطالب نجار تبریزی این کتاب حکیم فرزانه (فلاماریون) فرانسوی را محض اشاعه این علم شریف به فارسی ساده آزاد از هر گونه؛ انجام: از عموم معارف وطن مستدعی عفو واغماض از غلطهای خود هستم (چه کند بینوا همین دارد) و حسن توجه قبول ایشان را اجر زحمات محقر خود می دانم و بس
خط: نسخ، کا: میرزا محمد آقاپور حاجی ملامحمدرضا نبیره ملا هادی الويري، تا: 15 جمادی الاول 1321ق؛ 116گ، 21 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 8 -4885]
hey’at-e jadīd
مختصری است در هیئت جدید که مؤلف آن را به عنوان مقدمه بر کتاب مفصلی نوشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2/ 12139
آغاز: بسمله هیئت جدید در معرفت بعد و میل کوکب چون خواهند که کواکب آسمان را بشناسند؛ انجام: و خصوصیات مطالب مرقومه آن نموده و فایده برداشت
کا: اصفهانی، عبدالله بن هدایت، تا: جمادی الثاني 1313ق؛ مجدول، دارای کمند، با اشکال نجومی؛ اندازه: 14/5×21سم [ف: 10 -104]
hey’at-e jalāl
طهرانی، جلال الدين، 1310 قمری
tehrānī, jalāl-od-dīn (1893 -)
در هیئت جدید است و مؤلف آن را ناتمام گذاشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12239/2
آغاز: بسمله، جغرافیا لفظ یونانیست و از مصطحات ارسطو؛ انجام: چنانکه بیان کردیم و لازمه حرکت دربیضی است
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 105ص (14 -118)، اندازه: 16/3×21سم [ف: 10 -258]
hey’at dar ma‘refat-e harekat va qows
طبری، محمد بن ایوب، -485 قمری
tabarī, mohammad ebn-e ayyūb(- 1093)
برخی از اصطلاحات علم هيأت را بیان کرده و از خواجه نصیر یاد نموده است. که تنظیم آن مطمئناً از طبری نیست و از کلمات او استفاده شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3926
آغاز: معرفت هر حرکتی و قوسی و دایره ی و خطی و نقطه که منجمان بر او عمل می کنند از گفتار استاد ابو جعفر محمد بن ایوب الحاسب الطبري رحمة الله علیه دایره ی فلک البروج دایره بود که از رفتن آفتاب پدید آید بر کره کل از مغرب سوی مشرق؛ انجام: بناهای معظم ویران شود و سیل های عظیم پیدا شود و زمین لرزه های عظیم باشد یا آب دریاها کم شود و جانوران آبی هلاک شوند و کار اهل علم بد باشد
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 11گ، 13 سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ: 5 -2295]
al-hay’a-tus sanīyya fi-l hay’a-tis sunīyya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 -911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
کتابی در علم هیئت و نجوم و بررسی برخی پدیده ها و آیات الهي همچون: «العرش و الكرسي، اللوح و القلم، السموات و الأرض، الشمس و القمر و النجوم الليل و النهار و الساعات، الماء و الرياح، السحاب و المطر، الرعد و البرق و الصواعق، المجدة القوس، الزلزلة، الجبال، البحار، النيل» است که مؤلف با استفاده از آیات و روایات نبوی صلی الله علیه و آله به تفصیل به آن پرداخته است و عمده ی مباحث کتاب، بیان و ذکر روایاتی است که در این زمینه ها وارد شده است. باید افزود که عبارات غامض روایات از سوی مؤلف شرح گردیده است. (حسین متقی)
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي علمنا ما لم نکن نعلم و صلی الله علی سید الخلق محمد و علی آله و صحبه و سلم؛ هذا کتاب في علم الهيئة اقتبسته من الآثار و تتبعته من الأخبار لیبتهج أولوا النهي ... ذکر ما ورد في العرش و الكرسي ...
انجام: ... خاتمة: أخرج الطبراني عن مسلم الهجرى قال لعبدالله بن عمر ... مم خلق الخلق قال من ماه و ریح و نور و ظلمة فأتيت ابن عباس ... فسألته عن ذلك فقال فیها کما قال عبد الله بن عمر رضی الله عنهما؛ تم و کمال
چاپ: بیروت، مطبعة الكاثوليكية، 367ص، 1982م.
[کشف الظنون 2047/2]
شروح و حواشی:
1- الهيئة السنية في الهيئة السنية (منتخب)؛ قرمانی، ابراهیم بن عبدالرحمن (-قرن 11)
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ اندازه: 14×20/15سم [ف: 1 -194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: قرطبی، صالح، تا: 14 صفر 1121ق؛ مصحح، مجدول؛ بر فراز برگ نخست چنین آمده است: «کتاب الهيئة السنية في الهيئة السنية، تأليف الإمام العلامة و الحبر الفهامه ملاذ العلماء الأعلام مرجع المحدثين الكرام المولى الفاضل الشهير بجلال الدين السيوطي، سقی الله ثراه و جعل الجنة مثواه»؛ 17گ (109پ -125ر)، 27 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 40/2 -362]
خط: نسخ، کا: محمد افضل حوسحه، تا: 1198ق؛ جلد: تیماج، 26گ (1پ -26پ)، اندازه: 16×24سم [ف: 20 -44]
hay’a ‘alā ahl-is sunna wa-l jamā‘a dūn-al falāsifa
قرمانی، ابراهیم بن عبدالرحمن، ق 11 قمری
qaramānī, ebrāhīm ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 17c)
اهداء به: محمد خان ابن سلطان ابراهیم
تاریخ تأليف: آدینه ربیع الثاني 1064ق
کتابی است برگرفته از کتاب الهيئة، جلال الدين سیوطی و برخی دیگر از کتاب های تفسیر، فقه و حدیث أهل سنت در شش «باب» (که از فصول مختلف ترتیب یافته اند) و «خاتمه»: باب 1. فیما یتعلق بالسموات و الارضين؛ 2. فیما یتعلق بالعرض الكرسي و اللوح والقلم؛ 3. فیما یتعلق ببعض عجائب السماء و مکان الجنة و مکان و بیان درجات الجنة و مستقر الشمس؛ 4. فیما یتعقل بالا شکال و بجبل قاف؛ 5. فیما یتعلق باحوال الشمس و القمر و سائز الكواكب؛ 6. فیما یتعلق بعلم النجوم؛ الخاتمه: فیما یتعلق بالمعراج.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق السموات و جمیع العالم و علمنا بفضله ... و بعد فیقول ... ابراهیم القرماني ثم الآمدي، لما طالت کتاب الهيئلة علی اعتقاد أهل السنة للمولی ... جلال الدين السيوطي (الهيئة السنية في الهيئة السنية) ...
[الأوقاف العامة الموصلي 199/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و لکن هذا آخر الكلام ... تمت ...
خط: نستعلیق، کا: ملا بلال بن ملا درویش علی، تا: 1091ق، حسب الفرمان الحاجي ابراهیم بک بن الحاجي احمد؛ 130گ (12پ -141پ)، اندازه: 14/5×21/1سم [ف: 7 -120]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لقد صدق قالوا أو تصدقه أنه ذهب الى بیت المقدس في ليلة و جاء قبل أن یصبح؟ قال نعم إني لأصدقه بما هو ابعد من ذلك ... و لیکن هذا آخر ...
خط: نسخ، کا: عمر بن حسین، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه، اختری»؛ 25گ (146پ -170پ)، 21 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 33 -301]
آغاز: الحمدلله الذي جعل الأرض مهاداً و السماء بناء و جعل القمر ... اما بعد، فهذه رسالة في علم الهيئة علی اعتقاد أهل السنة و الجماعة، صفنها المرحوم المبرور ابراهیم القرماني الآمدي ... نقلها من کتب امام السيوطي و امام ابولیث؛ انجام: (برابر همان المنتخب)
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1230ق؛ مقابله شده؛ 17گ (148ر -164پ) [ف: 3 -346]
خط: نسخ پخته، کا: محمد بن شکرالله، تا: 17 جمادی الأول 1343ق؛ 27گ (1پ -27ر) [ف: 3 -346]
هیئت قوشچی- هیئت
al-hay’a fī sinīn wa-š šuhūr wa-s sā‘āt wa-l ahilla
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10124
به سال 1268ق آن را نگاشته؛ کا: شیخ محمد علی بن محمد بن عبدالله بحرانی، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحیح؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س8ش 2 -24]
hey’at-e kore-ye zamīn
اهدا به: ناصرالدین شاه
در آن از کره زمین و دایره های فرضی گفتگو شده و در دیباچه آمده که کره زمین را در هشت رساله بیان می کنم. فهرست آن ها در نسخه نانویس مانده است. یکی در شش فصل و دیگری در چهار فصل و دوتای دیگر در سه فصل است.
آغاز : بسمله. شکر خداوندی را جلت عظمته که آسمان و زمین را به وجود اجسام و اجرام مزین و رنگین کرد
انجام: که عبارت از مرکز عالم است واقع شده و تفصیل آن فقرات در رساله دویم بیان می شود
[نسخه های منزوی 328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشت مورخ 1284؛ 47گ، اندازه: 6×13/2سم [ف: 4 -854]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن، 47گ، 9 سطر، اندازه: 6×23/3سم [ف: 3 -618]
hiy’at-ul miftāḥ = mnẓ.-un fi-l hay’a = miftāḥ-ul hay’a
قائنی، محمد باقر بن محمد کاظم، ق13 قمری
qā’enī, mohammad bāqer ebn-e mohammad kāzem(-
تاریخ تأليف: شوال 1259ق
منظومه ای به بحر رجز در هیئت بطلمیوسی است و تعداد ابیات در نسخه ها یکسان نیست. تاریخ ختم تأليف شوال 1259ق ماده تاریخ منظوم آن: «تاریخها یوم بلا احاد ** و واحد بلا اعداد».
آغاز: یا واهب الوجود للموجود ** لکل موجود مفیض الجود / مخترع الأفلاك و الكواكب ** مبتدع العنصر و الترائب
آغاز: برابر؛ انجام: ختمتها کنت مصلیا لمن ** سنته کانت سنية السنن
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1261ق؛ جلد: میشن، 79گ، اندازه: 11/2×15/6سم [ف: 1 -593]
آغاز: برابر؛ انجام: ختمتها کنت مصلیا لمن ** سنته کانت سنية السنن.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 3 صفر 1276ق؛ محشی از سراینده، کاتب شاگرد سراینده است که از نسخه اصلی رونویسی کرده؛ واقف: حاج سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 57گ، 12 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 18 -166]
آغاز: برابر؛ انجام: و نظمها جاء من الاعداد ** تاریخها یوم بلاد احاد
خط: نسخ، کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1297ق؛ 9گ (149ر -157پ)، 26سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2 -39]
آغاز: برابر؛ انجام: تاریخها یوم بلا آحاد ** و واحد ما جاء بالأعداد / ختمتها کنت مصلیا لمن ** سنته کانت سنية السنن
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن عبدالحسین بن محمد صادق، تا: 1314 -1313 ق؛ 23گ (25پ -47ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 21 -80]
آغاز: برابر؛ انجام: تاریخها یوم بلا آحاد ** و واحد ما جاء بالاعداد / ختمتها کنت مصلیا لمن ** سنة کانت سنة السنن
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 51گ، 9سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 2 -122]
hey’at-e manzūm
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10581/4
خط: نستعلیق، کا: محمد علی آشتیانی قمی، تا: 1263ق؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش 2 -40]
hey’at va ostorlāb
اهدا به: میرزا محمد معصوم
از ناشناس، پیشکش بزرگی به نام میرزا محمد معصوم شده
است. در یک «مقدمه» و سه «باب» و فصل ها و یک «خاتمه»: مقدمه، در تعریف نقطه، خط، سطح و جسم؛ باب 1. در تعریف هيأت و شمار افلاک؛ باب 2. در معرفت اسطرلاب، در هفت فصل: 1) معرفت اسامی آلات و خطوط و دوایر در اسطرلاب، 2) معرفت ارتفاع و طالع وقت، 3) معرفت ارتفاع از طالع و بیوت دوازده گانه، 4) معرفت ساعات مستوی و معوج، 5) معرفت ارتفاع اشخاص مانند منارها و دیوارها، 6) معرفت کژ و راستی اسطرلاب، 7) معرفت کواکبی چند از ثوابت؛ باب 3. در معرفت هيأت زمین؛ خاتمه، در معرفت سمت قبله.
آغاز: بسمله. الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه ... اما بعد، این رساله ای است مختصر در معرفت هيأت و تعداد افلاک کلی و جزئی و ابعاد سطوح هر یک نسبت به مرکز عالم و تعیین مقدار اجرام کواکب نسبت به کره ارض و هيأت زمین و اقسام او اقالیم و آنچه در وی است از بلاد و بحار و انهار ...
انجام: ... و آنچه گفته شد در این ربع رسم کرده ایم تا معلوم باشد. و الله اعلم ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 13گ (388پ -400ر) [ف: 1 -271]
آغاز برابر؛ انجام: مثلا جامه پوشیدن را طالع سرطان باید و در شهر شدن را برج اسد و بدنبال آن جدولی مدورست شامل پنج دایره درباره اختیارات
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ 13ص (19 -31)، 20 سطر (12/2×16/5)، اندازه: 16/9×24/2سم [ف: 8 -371]
hey’at va ta‘līqāt
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25137
دو رساله در هیئت و تعلیقات؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
hey’at va taqvīm
عناوین ابواب موجود: باب 2. في معرفة التاريخ القبطي؛ باب 3. في معرفة البروج و بروج الشمس و القمر؛ باب 4. في معرفه المنازل و المنزلة الطالعة في الفجر؛ باب 5. في معرفة الميل.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11452/1
آغاز: هاجر فیها رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم من مکه الى مدینه؛ انجام: و أقسم الخارج علی ما حصل.
خط: نستعلیق، کا: طباطبائی شولستانی، شهاب الدين علی، تا: شنبه 27 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 11 -306]
hey’at va joqrāfīyā (t.)
جرفادقانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar(- 19c)
ترجمه ای است از یکی از آثار اروپائیان ولی تصریح به نام وی نشده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14729/14
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1276ق؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (138ر -142ر)، اندازه: 17/7×23سم [ف: 41 -185]
hey’at va joqrāfīyā
کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع، 1305 -قرن 14 قمری
kāzerūnī, mohammad taqī ebn-e mohammad šafī‘ (1888 - 20c)
بخشی از رساله ای در علم هیئت و رساله ای در جغرافیا.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 739
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1328ق، جا: مدرسه سعادت؛ افتادگی: آغاز؛ 10گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 -26]
hey’at va jahānšenāsī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1130/5
آغاز: در بیان عالم. بدانکه عالم که عبارت از ما سوی الله است ذات مقدس باری عز اسمه موجود ساخته است از سیزده کره؛ انجام: سیم افق حسی مثل انداختن بصر در نزدیکی ها.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1236ق؛ 2گ (24پ -25پ) [ف: 6 -2257]
hey’at va tabī‘īyāt
در هیئت و طبیعیات و ضوابط و مقدمات اعمال زیج و حکایات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 635/2
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 19×30/5سم [ف: 2 -401]
al-hay’a wa-l kalām
خفری، محمد بن احمد، -957 ؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad(- 1550)
رساله کوتاهی است در اخترشناسی و کلام که کلیات این دو علم را شامل می شود. این اثر را مؤلف پس از کتاب دیگر خو در علم اخترشناسی به نام «منتهی الإدراك في مدرك الافلاك» تحریر کرده؛ شامل یک «مقدمه»، دو «مقاله» و یک «خاتمه»: المقدمة: في ذکر ما یجب تقدیمه من تعریف الهيئة و بیان طبقات العالم؛ مقاله 1. في علم الهيئة، شامل چهار فصل: 1) في أفلاك الشمس و حرکاتها، 2) في أفلاك القمر و حرکاته، 3) في أفلاك عطارد، 4) في أفلاك الزهرة؛ مقاله 2. في الهيات الكلام، در یک مقدمه و سه فصل: مقدمة: ما یحتاج الى تقدیمه و هی خمسة مسائل، فصل 1) ذکر براهین الدالة علی وجود المبدأ الأول تعالی شانه، 2) ذکر دلائل التوحيد، 3) في دلالة علم الواجب بذاته علی جمیع الموجودات؛ الخاتمة تحصیل سمت القبلة. (سید محمود مرعشی)
آغاز: بسملة، تبارك الله و سبحانه ما أعظم شأنه و أجل سلطانه هو قیوم الأرض و السماء و له الأعلى من الحمد و الثناء ... اما بعد، فیقول ... لما کان أحق العلوم بالتقدیم و أخربها بالإقتباس و التعليم هو علم الهيئة و الكلم اذ بهما کمال معرفة الله العلام ...
انجام: اما الموضع المقابل فلا تحتاج الى تحصیله بل انما تولو فثمة سمت القبلة و أما عرض تسعین فتحصیله فیه تحتاج غالی رصد الخسوف ولا حاجة الى ذکره و لیکن هذا آخر ما قصدت إيراده في هذا المختصر.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 6گ (201پ -206پ)، 22سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 36 -627]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 10گ (36پ -45ر)، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 5 -2297]
hey’at va nojūm
جرفادقانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar(- 19c)
رساله ای است مشتمل بر چهارده «فصل»: [1.] بروج دوازده گانه؛ 2. احکام قمر در هر منزل؛ 3. آثار طلوع منازل قمر؛ 4. احکام انطباق بروج دوازده گانه در افق در هر وقت و خانه های دوازده گانه؛ 5. احکام منازل قمر؛ 6. تعلق هر روز ایام هفته به کوکبی؛ 7. احکام قمر در بروج دوزاده گانه؛ 8. احکام شرف و هبوط کواکب سبعه و عقدتین رأس و ذنب؛ 9. وبال کواکب؛ 10. احکام ظهور و خفاء و رجعت و استقامت کواکب خمسه؛ 11. تقویم ترکان که شامل دوازده سال شمسی و هر یک به نام جانوری است؛ 13. احکام قمر که بسیار محتاج اليه است؛ 14. احکام ممازجات قمر. در فهارس قابل دسترس نشانی از این رساله و مؤلف آن به دست نیامد. شاید از کاتب نسخه «محمد بن علی اصغر جرفادقانی» باشد که تأليفاتي از وی به خط خودش در این مجموعه وجود دارد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 39678
آغاز: بسمله. بدانکه ... فلک را دوازده قسمت مساوی کرده اند که طول هر کدام در قطب جنوب شمال دائر منطقة البروج است؛ انجام: مقابله بزحل ... و به عطارد مناظره و محاسبه و جدال با اعداد خوب است والسلام
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن علی اصغر جرفادقانی، تا: 1260ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 3گ، اندازه: 17/5×23/5سم [اهدائی رهبر: 9 -110]
hey’at va nojūm
مشیر الوزاره، احمد بن محمود، ق14 قمری
mošīr-ol-vezāre, ahmad ebn-e mahmūd(- 20c)
اهداء به: مظفرالدین شاه
تاریخ تأليف: 1314ق
نویسنده، که از تربیت شدگان فرهنگ جدید ایران بوده و به معارف اروپایی آشنایی داشته است، در این رساله یک دوره هیئت جدید و نجوم را تحریر می کند و به زمان وزارت میرزا محسن خان مشیرالدوله، وزیر امور خارجه، آن را به مظفرالدین شاه تقدیم می نماید. پدر مؤلف محمود خان مشیرالوزاره نیز از استادان معروف هیئت و نجوم زمان خود بوده است. مؤلف ظاهراً در پیاده نظام ایران خدمت می کرده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 519
آغاز: بسمله، این عالم شمسی و هزاران هزار جهان که شمار آن خارج از حیز امکان و حوزه توانست همه پرتوی از آن تابنده
خویشتاب اند؛ انجام: ایام مذکوره نیز به 24 ساعت منقسم ششده و هر ساعتی به 60 دقیقه و هر دقیقه به 60 ثانیه و قس علی هذا.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1314ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول، دارای اشکال هندسی؛ 86گ، 12 سطر (8×14)، اندازه: 14/5×23سم [ف: 2-15]
al-hay’a wa-n nujūm
رساله مختصری در بیست و سه «باب» است: 1. من العمل بالبيضة؛ 2. من العمل بالبيضة لمعرفة الاتفاع؛ 3. في معرفة كيفية اخذ الارتفاع بالبيضة بالاقلیم؛ 4. لمعرفة الطالع و الاوتاد؛ 5. لمعرفة اجزاء ساعات البروج؛ 6. لمعرفة الطالع و الساعات باللیل و القياس بالکواکب الثابتة؛ 7. في معرفة مطالع البروج ...؛ 10. في معرفة جزء القمر؛ 11. في معرفة عرض الكواكب؛ 12. في معرفة القبلة؛ 13. في معرفة الكواكب الثابتة؛ 14. في معرفة مع انه درجة یطلع الكواكب؛ 15. في معرفة مه انه درجة یجری الكواكب؛ 16. في معرفة قوس کل کواکب؛ 17. في معرفة عرض ای موضع انت فیه من الاقاليم؛ 18. في معرفة الارتفاع من قبل الطالع؛ 19. في معرفة ما معنی من النهار؛ 20. في معرفة ما معنی من النهار من ساعة بارتفاع ساعة؛ 21. في معرفة انحراف البروج؛ 22. في معرفة ارتفاع الكواكب؛ 23. في تحویل الساعات المعوجة ... .
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18762
آغاز: بسمله. رب زدنی علما الباب الأول من العمل بالبيضة اذا اردت معرفة صحة البيضة؛ انجام: فان اردت الساعات المستوية ... فذلك ساعات مستوية و اللّه اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 2گ، 36سطر، اندازه: 16×23سم [اهدائی رهبر: 9-111]
hey'at va nojūm
ناشناخته:
1.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27276
آغاز: بسمله. اما بعد آن ستاره ها که در باب رصد استنباطنموده اند هزار و بیست و دو تا ست؛ انجام: سعد اسعد، سعد لاجنب، فرع المقدم، فرع الموخر ... شکل ماهی است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 13×21/5سم [رایانه]
hey'at-e haft eqlīm
هیئت هفت اقلیم و تاثیر آن در کره زمین و خلاصه ای در نسبت هندسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7624/7
کا: حاجیلری استر آبادی، محمد ولی بن حسین، تا: 1245ق؛ 7گ (50پ -56ر)، 16 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 16-658]
al-yā'āt fi-1 qur'ān
منظومه ای در 27 بیت عربی با قافیه «ر» در تعیین تلفظ یاءهای قرآن از سوره «بقره» تا «ناس».
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2291/2
آغاز: سألت اطال اللّه عمرك یاذ خری ** بأن أنظم الياء آت في الذكر من شعری؛ انجام: و صل علی المختار من آل هاشم ** و مع آله و أصحابه السادة الغر
کا: حافظ اطیعو اللّه ابن نظام الدين، تا: 4 ذیقعده 983ق، جا: کربلا؛ کاغذ: سمرقندی، 2گ (37پ-38)، 13 سطر (6×10)، اندازه: 10/5×15/8سم [ف: 11-735]
yajūj wa majūj
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 426/9
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 11-947]
yāddāšt
رازی، عبدالرحیم بن معروف، قرن 9 قمری
rāzī, 'abd-or-rahīm ebn-e ma‘rūf (- 15c)
در این یادداشت رازی اظهار نموده که مدتی در شیراز نزد فضلای آن شهر به تحصیل علوم مشغول بوده که در اثنای آن نامه ای از طرف سید شریف جرجانی به وی می رسد. جرجانی بنا داشته که کتاب «شرح الفوايد الغياثية» خود را به نام امیر هند تأليف نماید. لذا در این نامه از رازی می خواهد تا کلمات مسجع زیر را که جرجانی بنا داشته در تعریف امیر هند در آغاز آن
کتاب قرار دهد در دو بیت به نظر بیان کند تا در اول کتاب مذکور قرار گیرد. رازی در پاسخ وی آنها را در دو بیت به نظم می کشد. کلمات مسجعی که جرجانی ارسال داشته عبارتند از: شعاره التوجه و المراقبة و حکمه العطية و الموهبة و شأنه مجالسة الافاضل و أمره مدافعة الأباطل، و دو بیتی که رازی سروده چنین است: «سلوك طریق الاولياء شعاره ** و احکامه في الخلق بسط المواهب / و صحبة أرباب الفضايل شأنه ** و عادته تخلیصهم من غیاهب». رازی بعد از این دو بیت، شش بیت دیگر از خود زیاده بر درخواست جرجانی، اضافه نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14034/6
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن معروف رازی، تا: 839ق؛ 1گ (298پ)، 29 سطر، اندازه: 22×29/5سم [ف: 38-55]
yāddāšt pīrāmūn-e ešrāq-ol lāhūt
دشتکی شیرازی، صدرالدین ثانی محمد بن منصور، قرن 10 قمری
daštakī šīrāzī, sadr-od-dīn-e sānī mohammad ebn-e mansūr (- 160)
وابسته به: اشراق اللاهوت في نقد شرح الياقوت؛ اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد (681-745ق)
تمامی یادداشت این است: «کتاب اشراق اللاهوت في شرح کتاب الياقوت و کتاب الياقوت هو الرسالة المشهورة بالمقدمة للشیخ المولى الفاضل ابی اسحاق ابراهیم بن نوبخت رحمه اللّه و الشرح هذا للشیخ الكامل المحقق ابی عبداللّه محمد بن علی الجرجاني رحمة اللّه علیه و هو بخط المولى الاولى الشيخ العلم الأعلم الافضل الاورع الاتقي عمدة المتشرعين المتشيعين قدوة العلماء الزهاد المتورعين محیی مذهب الأئمة المعصومين صلوات
اللّه علیهم اجمعین، تاج الدين حسن بن محمد بن راشد غفر اللّه له و لأسلافه و في اوله و آخره اجازات اکابر العلماء المجتهدين له منها الشيخ الإمام العلام القمقام المرشد الى سبیل الرشاد المجتهد في مذهب الأئمة الأمجاد ابوعبداللّه المقداد و منها السيد السند الامام الحبر النحرير العلامه سید المجتهدين سند المتعبدين بقية ائمة الدين جلال النقابة و السيادة و الاجتهاد ابوالعز عبداللّه بن شرفشاه بن عربشاه الحسيني الشيرازي من ابناء اعمام العبد الفقير الى اللّه الغني صدر بن منصور بن محمد بن منصور بن محمد بن ابراهیم بن اسحاق بن علی بن عربشاه المشهور المذكور رحمة اللّه علیهم أجمعين و جعلهم علی النور؟».
کاتب= مؤلف، تا: قرن 10؛ 1ص، اندازه: 14×21سم [ف: 32-224]
yāddāšt-e joqrāfiyāyī(t.)
مترجم، علی بن محمد اسماعیل، قرن 14 قمری
motarjems،‘alī ebn-e mohammad esmāʻīl(- 20c)
از: مسیو مونوار و مسیو دووبریه، مترجم: علی مترجم
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ تأليف: 1886م؛ تاریخ ترجمه: 1304ق
در این رساله از کشفیات جغرافیایی که در شش ماهه آخر سال 1886م به عمل آمده سخن رفته است. این کشفیات در فص اول شرح شده و مطالب دیگر فصول چنین است: فصل 2. اکتشافات دو نفر فرانسوی به نام های مسیو کاپوس و مسیو بنوال؛ 3. کشفیات دیالافوا و زنش در ایران؛ 4. مختصات جغرافیایی پامیر؛ 5. مطالعات زمین شناسی در اراضی لینا و آمور؛ 6. بحث درباره قسمت جنوبی چین؛ 7. بحث راجع به مرد استرالی؛ 8. بحث درباره صحرای استرالی؛ 9. مطالبی راجع به نوول زلاند؛ 10. نوول گینه؛ 11. بحث درباره قطب شمال؛ 12. قطب جنوب؛ 13. امکنه مختلفه افریقا؛ 14. افریقای شرقی؛ 15. کنگو؛ 16. سرچشمه رود کنگو؛ 17. آلاسکا؛ 18. سواحل جنوبی آلاسکا؛ 19. ینگی دنیای جنوبی؛ 20. داخل مملکت بولیوی را توصیف می نماید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 622
آغاز: فصل اول: در این ششماه آخر سنه 1886 مسیحی مانند ششماه اول کیفیت عمده فوق العاده که اختصاص بجغرافیا داشته باشد بظهور نرسیده است؛ انجام: مأمور مزبور ایندفعه در صفحه که سابقاً صاحبمنصب معروف دولت آرژانتین سیاحت کرد است كاملاً گردش کرده و اطلاعات علمیه حاصل خواهد نمود.
آخر نسخه: ترجمه چاکر جان نثار علی مترجم في 3 شهر جمادی الثاني 1304.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 3 جمادی الثاني 1304ق، جا: تهران؛ 30گ، 11سطر (9/5×13)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2-130]
yāddāšt-hā
جابر بن حیان، 120-198؟ قمری
jāber ebn-e hayyān(739 - 814)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9011/72
یادداشت های پراکنده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ 2گ (164پ-165ر)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/7×23/3سم [ف: 29/2-621]
yāddāst
ابواسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی، 393؟-476 قمری
ābūeshāq-e šīrāzī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (1004 - 1084)
یادداشتی از او، گرد آوری از قاآنی شیرازی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3115/19
بی کا، تا: 1252ق؛ 1ص (106) [ف: 10/2-680؛ فهرست رایانه ای ج4-1101]
yāddāšt-hā
آملی، عطاء اللّه بن مسیح، ق 10 قمری
āmolī, ‘atā’-ol-lāh ebn-e masīh(- 160)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10070/18
یادداشت دباره وفات محقق کرکی و ماده تاریخ آن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 945ق؛ 1گ (218ر) [مختصر ف: -898]
yāddāšt-hā
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953-1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/43
آغاز: کنت في بعض السنين ایام اقامتی بالهراة ماراً مع بعض الطلبه قاصدین زيارة بعض الاخوان
یادداشتی از او؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ 1ص (48)، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10-1340]
yāddāšt-hā
حسینی کرکی، حسین بن حیدر، - 1041 قمری
hoseynī karakī, hoseyn ebn-e heydar (- 1632)
کرکی در یادداشت کوتاهی متذکر شده در سه شنبه 10 جمادی الاول 1005 ق در کاشان از ضیاء الدين محمد بن محمود کاشانی اجازه شفاهی روایت تهذیب الاحكام و از شاه مرتضی کاشانی اجازه نقل الاربعين شهید را گرفته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8975/37
آغاز: و حدثنی بکاشان یوم الثلثا عاشر جمادی الاول سنة الف و خمس المولى الجليل النبيل ضیا الملة و الدين محمد بن محمود القاشاني اجازة لفظا
کا: حرفوشی، ابراهیم بن محمد، تا: با تاریخ 1070ق؛ 2گ (169پ-170ر)، 18-17سطر (8×14/5)، اندازه: 12/3×20/1سم [ف: 29/1-525]
yāddāšt-hā
مازندرانی، محمد صالح بن احمد، - 1081؟ قمری
māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e ahmad (-1671)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5693
یادداشت هایی بر کافی؛ بی کا، تا: 1042ق [ف: 17-150؛ فهرست رایانه ای ج 4-1100]
yāddāšt-hā
غفاری مازندرانی، احمد بن علی، ق 11 قمری
qaffārī māzandarānī, ahmad ebn-e ‘alī (- 17c)
وی گوید که همراه این افراد در شهر راجمندری هند به سر می برده؛ خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: 5 صفر 1046ق؛ 1گ (231) [مختصر ف: -897]
یادداشت تاریخی گویا از نظام الدين غفاری؟ درباره جلوس شاه تیموری هند در اکبر آباد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 8 جمادی الثاني 1037ق؛ 1ص (553) [مختصر ف: -898]
yāddāšt-e estensāx-e al-asfā
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039-1115 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen(1630 - 1704)
یادداشت استنساخ الاصفي
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11960/5
خط: نسخ، کاتب= مؤلف، تا: 1078ق [مختصر ف: -988]
yāddāšt-hā
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر، 1100-1160 ؟ قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 267/9
یادداشت های متفرقه؛ کاتب= مؤلف، تا: 1152ق، جا: نجف اشرف؛ 6گ (44ر-50پ)، اندازه: 9×20سم [ف: 1-246]
yāddāst-e axlāqi
قزوینی، عبدالنبی بن محمد تقی، 1125-1197؟ قمری
qazvīnī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad taqī (1713 - 1783)
یادداشت اخلاقی درباره تربیت عالم عامل.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/120
خط: تحریری، کاتب= مؤلف، تا: 1192ق؛ 1ص (237) [مختصر ف: -988]
yāddāšt-hā
احمد بن مولانا افضل، قرن 12 قمری
ahmad ebn-e mowlānā afzal(- 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9962/4
یادداشت مقابله نسخه صحیفه با نسخه علامه مجلسی؛ خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: 15 جمادی الثاني 1118ق، 1گ (148ر) [مختصر ف: -898]
yāddāšt-hā
اراسنجی قزوینی، محمد طاهر، قرن 12 قمری
arāsanjī qazvīnī, mohammad tāher (- 18c)
درباره بیت «شکر نعمت نعمتت افزون کند»؛ خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: قرن 11-12؛ 1ص (56) (هامش) [ مختصر ف: -988]
یادداشتی درباره مکالمه رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) و سلمان؛ خط: تحریری، کاتب= مؤلف، تا: قرن 11-12، 1ص (63) [مختصر ف: 919 و 988]
yāddāšt-hā
اسماعیل، قرن 12 قمری
esmā‘īl (18c)
یادداشتی از اسماعیل که در سال 1139ق در مشهد مقدس به درخواست صاحب جنگ میرزا قوام الدين محمد نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14183/5
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1139ق، جا: مشهد رضوی؛ 2گ (5پ-6ر) [ف: 38-241؛ فهرست رایانه ای ج 4-1101]
yāddāšt-hā
آقا محمد علی کرمانشاهی، 1144-1216 قمری
āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732 - 1802)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/28
درباره شطرنج نقل از مقامع الفضل؛ خط: نستعلیق، کا: مراغی، محمد بن جمشید، تا: قرن 13؛ 1گ (47ر) [مختصر ف: -988]
yāddāšt-hā
کشمیری دهلوی، محمد بن عنایت احمد،-1235 قمری
kešmīrī dehlavī, mohammad ebn-e ‘enāyat ahmad ( 320)
یادداشت های پراکنده ای است که از کتب تاریخی و رجالی و کلامی زیر استخراج شده اند: رجال مشكوة عبدالحق دهلوی، معالم التنزيل، تاریخ الخلفاء سیوطی، کنز الفوائد، مرآة الاسرار، تاریخ بدایونی، شاه جهان نامه، فیض القدير، معارج النبوة، تهذیب الكمال في معرفة الرجال، شرح لمعات فخرالدین عراقی، کتاب ابن خلکان و شواهد النبوة. در برگ آغازین نسخه سید محمد قلی بهادر نوشته است که این کتاب «مسودات حکیم مرزا محمد صاحب مرحوم مغفور صاحب نزهه است» که می باید او مرزا محمد بن عنایت احمد خان باشد که در کشف الحجب و الاستار (ص 579) از او یاد شده است. میر حامد حسین هم همین مطلب را تأييد کرده و آن را «بیاضات» خوانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27955
یادداشت های پراکنده (بیاضات)؛ خط: تحریری بدخط و ناخوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 87گ، اندازه: 20×31/5سم [اهدائی رهبر: 8-479]
yāddāšt-hā
برغانی، محمد صالح بن محمد، -1271 ؟ قمری
baraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad(- 1855)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9258/5
در باب یک رویا؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (21ر) [مختصر ف: -919]
yāddāšt-hā
دالگورو کی، کنیاز، -1867 میلادی
dālgūrūkī, kenīyāz (- 1867)
یادداشت هایی است در شرح پیدایش باب و بهاء در ایران منسوب به کینیاز دالفور گی روسی یا دالگور کی که از تاریخ ژانویه 1828 میلادی تا اواخر مه 1845 با سمت های نایب اول سفارت و سفیر کبیر دولت روسیه در ایران به فعالیت هایی در این باب زده است ولی به صحت مندرجات آن نمی توان اطمینان کرد. نگارنده مدعی است که در عتبات به شاگردی سید کاظم رشتی نشسته و با ترفندی علی محمد باب را اغوا کرده تا ادعای مهدویت کند و بدینوسیله آئین باب و بهائی را پایه گذاری نموده است. کاتب این جزوه را «زنجیر خوشبختی» نامیده است.
چاپ: تهران، 1320 شمسی، چاپ سربی
آغاز: ژانویه 1831 وارد تهران شدم در ایران وبا و طاعون و قحط و غلا بود مردم پریشان و مرگ و میر غریبی بود عنوانم مترجم سفارت روسیه در تهران بود
خط: نستعلیق، کا: بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 33گ، 15سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2-340] و [عکسی ف: 7-298]
آغاز: در ژانویه سال 1828 وارد تهران شدم در ایران وبا و طاعون و قحط و غلا بود؛ انجام: و هر مجتهد را ما میتوانستیم بد نام و در انظار عوام و دولت متهم نمائیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: تیر 1320ش؛ 29گ، 15 سطر، اندازه: 18/3×33سم [ف: 7-182]
آغاز: در ژانویه سال 1838 وارد تهران شدم در ایران وبا و طاعون و قحط و غلا بود مردم پریشان و مرگا مرگ غریبی بود؛ انجام: و هر مجتهد را ما نتوانستیم بد نام و در انظار عوام و دولت متهم نمائیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 24گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 26-369]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امراللّه صفری [رایانه]
yāddāšt-hā
وزیر نظام، فضل اللّه، 1213-1289 قمری
vazīr nezām, fazl-ol-lāh(1799 - 1872)
سرگذشت و تاریخچه زندگی میرزا فضل اللّه نوری وزیر نظام قلم خود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5933
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 182ص، 14سطر، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 17-321]
yāddāšt-hā
مرعشی شوشتری، فتح اللّه بن محمدرضا، - 1293 ؟ قمری
mar‘ašī šūštarī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad-rezā (-1876(
یادداشت هایی است شامل: اسناد عقود وایقاعات که نزد مؤلف واقع شده، تاریخ تولد فرزندش در سال 1227ق که در چندبرگ این نسخه و حاشیه های آن یادداشت نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4882/6-24/182
آغاز: بتاریخ شهر ذیقعده الحرام سنه 1229 ملاعلینقی بقال هشتاد قرش عین بدهدار؛ انجام: و طلاق رجعی سعیده بنت جندیل زوجه دائمه مدخوله حنظل بن ناجی سلامتی بتاریخ
خط: تحریری، کاتب= مؤلف، تا: 1227-1230ق؛ جلد: مقوا، 30گ، اندازه: 10×16سم [ف: 8-4956]
yāddāšt-hā
بصیرالملک شیبانی، طاهر، ق13 قمری
basīr-ol-molk-e šeybānī, tāher (- 19c)
یادداشت های روزانه میرزا محمد طاهر مستوفی ملقب به بصیر الممالك است (شرح حال رجال ایران از بامداد، 185/2). این یادداشت ها در سه مجلد است به این ترتیب: جلد 1. یادداشت های روزانه سال 1307-1312؛ جلد 2. یادداشت های روزانه سال 1313-1318؛ جلد سوم: یادداشت های روزانه سال 1325-1319. از جمله یادداشت های بصیر الممالك (در دفتر دوم): «روز دوشنبه 9 ذیحجه 317، امروز بر حسب وعده با میرزا اسعد خان رفتم منزل مصدق السلطنه شاهزاده محمد حسن میرزا هم آمدند سه ساعت از دسته گذشته رفتیم به قلعه تازه که در زیر اراضی خانی آباد است می سازند آنجا ناهار خوردیم محمد حسین بیک آدم وزیر دربار بود یک نفر هم مامور از جانب
آصف الدوله مامور دیوانخانه رفته بود ...»، و نیز از همان دفتر: «روز سه شنبه 13 ربیع الاول امروز عصر رفتم صاحب قرانیه منزل نظام السلطنه، دربار بودند، معلوم شد امروز فوق العاده مجلس بوده است برای تلگراف حسام السلطنه که از لرستان کرده بوده اند در باب تفاوت دستور العمل آنجا و اغتشاش لرستان، دیدم ماندن آنجا فایده ندارد ...»، و در دفتر سوم: «روز سه شنبه 21 ذیحجه امروز بر حسب وعده صبح یک ساعت از روز گذشته با سهام السلطنه رفتم منزل مهندس الممالك بعد از چای و غلیان با ایشان رفتیم ... سه ساعت به غروب مانده صحبت خالصه در میان آوردند کسانی که بودند از این قرار ناصر الملك، مهندس الممالك، میرزا محمد حسین سر رشته دار، میرزا محمد علیخان مستوفی فارسی، معاون الدوله، معتضد السلطنه معاون الملك مستوفی تهران و دو نفر که نشناختم. قرار مالیات گرفتن همان طرز که سابق صحبت از عشر بعد از مخارج قرار بدهند و از طهران شروع کنند پنج بلوک است نه دستگاه ممیز هر دستگاهی در ماه هزار و پانصد تومان بدهند که تقریبا شصت هزار تومان خرج ممیزی بلوکات تهران در شش ماه خواهد شد ...».
دفتر اول، یادداشتهای بصیر الممالك است از 1307 تا 1312ق؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 798ص، اندازه: 13×22سم [ف: 21-342]
دفتر دوم؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: 1312-1317ق؛ 454ص، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 21-344]
دفتر سوم؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: 1319-1325ق؛ جلد: تیماج، 361گ، اندازه: 13×21سم [ف: 21-344]
yāddāšt-hā
قاجار، محمد ولی بن فتحعلی، ق13 قمری
qājār, mohammad valī ebn-e fath-‘alī(- 19c)
یادداشت هایی است غالباً در استخراجات و فوائد علم احکام به خط محمد ولی میرزا که بیشتر آنها خط خورده علاوه بر یادداشت های تاریخی اینها نیز خود گاه دارای جنبه تاریخی است. در پایان دفتر یادداشت های محمد ولی میرزا درباره عبدالرضا خان که در یزد ادعای حکومت کرد و خانواده او را که حاکم یزد بود بیرون راند، و در آخر با ورود عساکر شجاع السلطنه و نایب السلطنه تسلیم گردید و یک یادداشت مفصل نیز از زبان محمد ولی میرزا اما به خط نستعلیق خوب در ص 696 دیده می شود و این یادداشت درباره پایان کار عبدالرضاخان است در تهران؛ در یادداشت های محمد ولی میرزا یاد شده
از: استاد میرزا ابوالقاسم یزدی و کتاب او در کسوف و خسوف و استاد آقا ابو محمد مشهدی، ایوب طبری (محمد بن ایوب)، اب اثیر منجم، تحفة المنجمين عبدالعلی بیرجندی، ابو معشر، ابوریحان، علیشاه بخاری، جامع شاهی سگزی محیی الدين مغربی، بارع، ربیع المنجمين، مدخل ابو معشر، احکام الاعوام بخاری و جامع الاحكام بیهقی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/75
بی کا، تا: قرن 13؛ 15ص (682-957)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19-535]
yāddāšt-hā
فرهاد میرزا قاجار، 1233-1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
بیشتر این یادداشت های تاریخی پراکنده مربوط به سال های 1300-1299 می باشد. با دو تقویم رقومی چاپی نجم الملك برای همان دو سال با چند یادداشت از فرهاد میرزا با آنها.
خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، بی تا؛ نامرتب نوشته شده؛ جلد: تیماج، 72گ، اندازه: 17/5×21سم [ف: 1-315]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ابعاد متن: 10/5×20/5، اندازه: 17×24سم [نشریه: 3-252]
yāddāšt-hā
مشتری خراسانی، محمد ابراهیم، 1264-1305 قمری
moštarī xorāsānī, mohammad ebrāhīm(1848 - 1888)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2992
یادداشتی درباره سفر دوم ناصر الدين شاه به فرنگستان؛ بی کا، تا: 1295ق؛ 1ص (242) [ف: 10/1-443؛ فهرست رایانه ای ج 4-1101]
yāddāšt-hā
طباطبائی، محمد حسن بن میرزا باقر، 1249؟-1308 قمری
tabātabā’ī, mohammad hasan ebn-e mīrzā bāqer (1834- 1891)
از جمله تاریخ ایوان عبدالعظیم حسنی، هجویه از یغما، تواریخ سلطان محمد بن مراد و سلطان احمد عثمانی؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: قرن 13؛ 1ص (232) [مختصر ف: -980]
از جمله تواریخ عباس میرزا، وفات محمد علی میرزا و حسینعلی میرزا و بیان مهرهای سلاطین افشار و زند و قاجار و حکمرانان آذربایجان؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: قرن 13؛ 1ص (236) [مختصر ف: -980]
از جمله طریقه شستن لباس پشمی، نسخه طولوزان، حب نشاط حکیم الممالك، طریقه خوردن یود یورد پتاس ...؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: قرن 13؛ 1ص (231) [مختصر ف: -980]
اسماء خلفاء بنی امیه، ظهور شرارت بابیه و وقعه نیاوران و قتل باب، اسامی اولاد یعقوب، اولاد یعقوب، تواریخ ناپلئون اول و فوت وی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن منشی، تا: قرن 13؛ 1ص (240) [مختصر ف: -983]
از جمله اشعار فارسی و عربی، تحقیق درباره فرسخ و درجه، اشتقاق لفظ نمسه، و تحقیق در لغت قولنج ایلاس و کافور قیصوری؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن منشی، تا: قرن 13؛ 1ص (280) [مختصر ف: -984]
احادیث و کلمات قصار در حکمت عملی و اشعار و تاریخ کتاب مرآة الادوار؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن منشی اسرار دولتی، تا: قرن 13؛ 1ص (279) [مختصر ف: -984]
احادیث و اخبار در اخلاق، مبدا و معاد، تاریخ شهر جدید ناصریه، شروع در حفر خندق، چند شعر موشح در حاشیه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن خان منشی، تا: قرن 13؛ 1ص (278) [مختصر ف: -984]
از جمله کیفیت مرض وبا و ظهور آن از هند به ایران؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن خان منشی، تا: قرن 13؛ 1ص (274) [مختصر ف: -984]
از جمله نسب نامه شاه عباس، قصیده سلیمان صباحی در مدح جعفر خان زند، نسب نامه حضرت رسول (صلی الله علیه و آله)؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن منشی اسرار دولتی، تا: قرن 13؛ 1ص (275) [مختصر ف: -984]
از جمله تاریخ وفات جامی، ماده تاریخ قلعه تبریز، زلزله تبریز، قزوین، فتح آذربایجان بدست عثمانلو، تاریخ جلوس نادر و فتح
هند؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن منشی اسرار، تا: قرن 13، 1ص (276) [مختصر ف: -984]
از جمله سجع مهر شازادگان قاجار و صدور و امرا، تاریخ غارت کربلا، میرزا شفیع صدر اعظم و صدر اصفهانی، میرزا عبدالوهاب معتمدالدوله و غیره؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن خان منشی، تا: قرن 13؛ 1ص (237) [مختصر ف: -980]
yāddāšt-hā
طهرانی، جلال الدين، 1310قمری
(-tehrānī, jalāl-od-dīn (1893
آغاز: الصورة... بینهما و القسم؛ انجام: هیچ مذهبی ندارد
یادداشت های خصوصی؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: 2ژوئیه 1398 مسیحی در بروکسل در کوچه... در این رساله یادداشت های چندی راجع بمسائل فلکی را ضبط آورده ایم تا برای تأليفي مفید باشد؛ انجام: 1947= 9+1938
یادداشت های نجومی، مربوط است به مطالبی در باب مسائل فلکی که في الواقع حکم یادداشت را دارد؛ خط: شکسته تحریری، بی کا، بی تا، با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 14ص (1- 14)، اندازه: 16/3×21 سم [ف: 10- 258]
yāddāšt
ناصر الدين قاجار، شاه ایران، 1247- 1313قمری
(nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān (1832-1896
راجع به ساسان میرزا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ اندازه: 20×28 سم [ف: 16- 637]
راجع به بهاءالدوله؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ اندازه: 20×28 سم [ف: 16- 637]
راجع به بهاء الدولة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ اندازه: 20×28 سم [ف: 16- 637]
برای مشیرالدوله بعد از مراجعت از فرنگستان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (1977- 1978) [مختصر ف: -897]
آغاز: هو، 110- ربیع الثاني 1302- خلاصه عرایض که اصل آن ها در مجلس تحقیق مظالم ضبط است پیچی ئیل- زنجان اهالی نیکچه زنجان رود
در 800 قطعه؛ کاتب = مؤلف، بی تا [فیلم ها ف: 1- 275]
yāddāšt-hā
امیر نظام گروسی، حسنعلی بن محمد صادق، 1236- 1317قمری
(amīr nezām-e garrūsī, hoseyn-‘alī ebn-e mohammad sādeq (1821-1900
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5703
یادداشت درباره میرزا محمد حسین شیرازی؛ بی کا، بی تا، 1ص (1) [ف: 17- 158]
yāddāšt-hā
مشیرالدوله، محسن خان، 1235- 1317قمری
(mošīr-od-dowle, mohsen xān (1820-1900
یادداشت ها و گزارش ها و نامه های سیاسی مشیرالدوله معین الملك میرزا محسن خان از 3ربیع الاول 1284 تا جمادی الثاني 1288ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1120
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشت درباره مشیر الدوله؛ 181گ، 15 سطر (13×17)، اندازه: 17×22 سم [سنا: ف: 2- 123]
yāddāšt-hā
ادیب الممالك، محمد صادق بن حسین، 1277- 1336قمری
(adīb-ol-mamālek, mohammad sādeq ebn-e hoseyn (1861-1918
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9116
فهرست کتاب های چاپی و شعر فارسی و حکایت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 153گ، 8 سطر (8×10)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 17- 297]
yāddāšt-hā
فروغی، ابوالحسن، 1263- 1338شمسی
(forūqī, ab-ol-hasan (1884-1959
یادداشت های پراکنده فروغی را بدون نظم و ترتیب در این مجموعه قرار داده اند: 1. قطعه کوتاهی به نام وجدان، درباره داستان هابیل و قابیل؛ 2. یادداشت های جلسه درس ادبیات، مربوط به یک شنبه 7رمضان و چهارشنبه 10رمضان؛ 3. مقاله ای درباره انسان و شناخت در 1350ق؛ 4. حکایتی از امیر کبیر؛ 5. یادداشت در معرفی شاهنامه داوری و ابیاتی که داوری در پایان آن نوشته است، بدین ترتیب: «هو الحكيم. مرحوم میرزا محمد داوری این مرحوم وصال رحمة الله علیهما یک نسخه شاهنامه بهترین خط نستعلیق برای مرحوم امام قلی خان ایلخانی قشقایی نوشته و چند صفحه از تصویر سیاه قلم و رنگین آن را نیز خود ساخته است (بقیه تصویرها کار آقا فتحعلی نقاش مشهور آن عصر است). شاهنامه مزبور درین تاریخ که مقارن با سنه 1337هجری است در تصرف آقای سپهدار اعظم گیلانی است که سابقاً ملقب به سردار منصور بود و الحق گنجی شایگان دارد و شایسته تر آن است که این گنج را به طریق عکس یا گراوور رایگان سازد تا نام نیک از خود باقی گذارد. باری مرحوم داوری در آخر آن شاهنامه اشعار ذیل را که از طبع قهار خود به نظم آورده، مرقوم داشته است و از شبیه ترین ابیات به اشعار بلند فردوسی رحمة الله علیه است». مطلع شعر داوری: درود از جهاندار با فر و داد ** بر او کاین همه داستان کرد یاد/ هنرمند دانای بسیار دان ** حکیم جهاندیده کاردان؛ 6. نوشته کوتاهی درباره دیانت و تمدن اسلام، ناقص؛ 7. معنی بیتی از سعدی در 1328: اینک عسلی دوخته دارد مگس نحل ** شهد لب شیری تو زنبور میان را؛ 8. معنی تاریخ؛ 9. مقاله روح تمدن شرق و منزلت خاص آریت های شرقی؛ 10. گزارش کوتاهی از سفر تاگور و دینشاه به ایران در اردیبهشت 1311ش نوشته آقای کیهان؛ 11. بخش هایی از کتاب «تاریخ مختصر یونان»؛ 12. مکاشفات علمیه. خلاصه ای از کلیات علوم طبیعی مخصوصاً احوال کره ارض است. از آن جا که مؤلف نسخه اصل کتاب دکتر سافره را که جناب مترجم همایون در همین موضوع از فرانسه به فارسی برگردانده بود مفقود کرد، در صدد برآمد که دوباره آن کتاب را ترجمه کند. اما به نظرش رسید که از بعضی مطالب آن کهنه شده است لذا تأليف مجددی با همان نام انجام داد و بخش هایی از کتاب دکتر سافره را در آن گنجاند. در این نسخه دو بار متن این نوشته آمده که هر دو خط خوردگی و افزودگی بسیار در متن و حاشیه دارد. در مقدمه یکی از پیش نویس ها تاریخ 24رجب مطابق 18 جوزای سنه 1333 ذکر شده است؛ 13. ترجمه قسمتی از خطابه برتلو؛ 14. بخشی از پیش نویس های کلمه باقیه، اثر خود فروغی که معرفی آن در ش 10872 خواهد آمد، آغاز: «اگر در اعصار گذشته یگانگی خیر و شر و صلاح و فساد و احوال انسانی در همه حوزه بشریت واضح و آشکار نبوده»؛ 15. بت روئین یا بوسه عذرا (کشف الاسرار و خسف الاشرار)، حائری صدرالمعالی، حسین بن رضا.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10867
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافات فراوان؛ اهدایی: دکتر وصال، دی 1373؛ جلد: مقوا، 119گ، اندازه: 33×36/5 سم [ف: 20- 441]
yāddāšt-hā
سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی، 1268- 1342قمری
(sepehr-e kāšānī, ‘abbās-qolī ebn-e mohammad taqī (1852-1924
آغاز: کهتر آفریده آفریدگار و کم تر بنده دربار عدالت آثار ابن لسان الملك مستوفی اول دیوان همایون اعلی عباسقلی منشی مخصوص و داروغه وزارت جلیله خارجه دولت علیه ایران؛ انجام: جداول
یادداشت های پراکنده، مجموعه ای از حوادث مختصر تاریخی عصر مظفری و داستان ها و لطایف و حوادث اتفاقی آن دوران است که نویسنده از اطرافیان شنیده و به رشته تحریر کشیده است، برخی محاسبات مالی (بدهکاری و بستانکاری) مربوط به نویسنده و شهر کاشان در برگ های پایانی آمده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1294ق؛ مهر: مؤلف «داروغه وزارت جلیله امور خارجه» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده عباسقلب 1235» (مربع)؛ جلد: تیماج، 155گ، اندازه: 14×22 سم [ف: 33/2- 98]
یادداشت در 22محرم 1342ق درباره عظمت دربار مظفرالدین شاه و تعریف و تمجید از ابهت دربار و درباریان؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: قاب چوبی، 1گ، ابعاد متن: 15/5×20/5، اندازه: 23/5×30 سم [ف: 34- 43]
yāddāšt-hā
ظهیرالدوله، علی بن محمد ناصر، 1281- 1342قمری
(zahīr-od-dowle،‘alī ebn-e mohammad nāser (1865-1924
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3329/6- ف
نسخه اصل: ملکی آقای عبدالله انتظام. از محرم 1324؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [فیلم ها ف: 2- 125]
yāddāšt-hā
علاء الملك، محمود بن علی، 1258- 1344قمری
(alā‘-ol-molk, mahmūd ebn-e ‘alī (1842-1926‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/84
یادداشتی درباره فرزندان ناپلئون اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 11ربیع الثاني 1302ق، در مراجعت از پطرز بورغ؛ 1ص (460) [مختصر ف: -989 و 920]
yāddāšt-hā
افضل الملك، غلامحسین بن مهدی، 1279- 1348قمری
(afzal-ol-molk, qolām-hoseyn ebn-e mahdī (1863-1930
یادداشت درباره فروغی ثانی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 2ص (2231- 2232) [مختصر ف: -898]
مجموعه یادداشت های افضل الملك؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1338ق؛ دارای کراسه شمار به عنوان جزء. نگارش این یادداشت ها در سال 1335 آغاز شده و می گوید که در 25 محرم این سال سنش به پنجاه و شش رسیده؛ در آن اشعار خود را نقل می کند و عین بعضی از نامه های اتابک و دیگران را در آن چسبانیده است در انتهای نسخه اشعار هجاء بیش تر نقل شده؛ جلد: میشن، 244ص، 16 سطر، اندازه: 17/8×22/1 سم [ف: 5- 115]
yāddāšt
سدید السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291- 1362 قمری
(sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (1874-1943
در دو بخش: 1. درباره اوزان و جغرافیا و تاریخ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 79گ [ف: 17- 366]
در سه دفتر: 1. دفترچه یادداشت اداری، 2. دفتر یادداشت روز جمعه 23رمضان 1346 برابر با 25 اسفند 1306ش و 16 اوریه 1928، 3. دفتر یادداشت از روز دوشنبه 29ربیع الثاني 1344ق برابر با 25 آبان 1304ش و 16 نوامبر 1925م؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 133گ، 12 سطر (7×13)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 17- 365]
دو رساله یکی سفرنامه مانند از روز پنج شنبه 20شعبان 1302 تا شنبه 6رمضان در 5 برگ دومی وصف جغرافیائی قصبه گویا لنگه در 16برگ یک رو؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، عربی؛ 20گ، 20 سطر (18×24)، اندازه: 21×29 سم [ف: 17- 367]
بدین گونه: 1. التعليق الوارد علی الخوارج و الوهابية، به عربی، 2. تجار هند و مقیم عباسی، 3. تجار حیدرابادی، 4. تجار خارجه مقیم عباسی و تجار هند، 5. سهرابجی، دارابجی، شرکاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 15گ، 29 سطر (16×28)، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 17- 367]
از روزنامه ها با عکس و پاره های چاپی گویا گردآوری سدید السلطنه، محمد علی بن احمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 180ص (211- 351)، 20 سطر (10×15)، اندازه: 17×21 سم [ف: 17- 366]
یادداشت های تجاری، در هفت جزوه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تازه، بغلی، 345گ، 10 سطر (6×11)، اندازه: 9×15 سم [ف: 17- 367]
سفرنامه مانند از تاریخ شب سه شنبه 22ذیقعده در 11گ، سپس وقایع اتفاقیه شبانه روز از 1محرم 1312 تا یک شنبه 15ذیحجه 1312ق، با یک وکالت نامه مورخ 20ذیقعده 1304 در 1ص در آغاز بخش 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 162گ، 22 سطر (7×17)، اندازه: 14×22 سم [ف: 17- 366]
yāddāšt-hā
قزوینی، محمد، 1294- 1368قمری
(qazvīnī, mohammad (1877-1949
درباره دستور المنجمين است و در مجلد هشتم یادداشت های او چاپ شده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 16گ، 27 سطر (15×32)، اندازه: 23×36 سم [ف: 16- 500]
تکمله درباره خیام نوشته خود او در 13ربیع الثاني 1348، 26 شهریور 1308؛ کاتب = مؤلف، تا: 1348ق [فیلم ها ف: 3- 260]
yāddāšt-hā
قاینی، عبدالوهاب بن محمد حسین، -1370قمری
(qāyenī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad hoseyn (-1951
یادداشت های پراکنده و ناتمام در موضوعات مختلف فقهی و اصولی است که در یک دفتر صحافی شده. از جمله مباحث است: بحث قواطع صلاة، صلاة الجمعة، الاجتهاد و التقليد و استصحاب. در انتهای یکی از این یادداشت ها امضای عبدالوهاب قاینی خراسانی در جمعه 25رجب 1359 ق دیده می شود. وی از شاگردان شیخ عبدالکریم حائری یزدی در قم بوده است. در لابه لای نسخه چند نامه آمده که یکی از آن ها نامه معصوم بن رضی حسینی قاینی قهستانی به شیخ عبدالوهاب [قاینی] است مورخ روز سه شنبه نهم شوال 1350ق که درخواست اجازه مدرسی کرده است. مؤلف در یکی از نامه ها از برادر خود شیخ عبدالرزاق یاد می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16076
آغاز: في الماء المطلق. الحق انه لا یمکن لنا معرفة الشيء بتمام حدوده بحیث لم یکن له الشبهة المفهومية...
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1359ق؛ 263گ، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 44- 236]
yāddāšt-hā = moltaqatāt-e bahār
بهار، محمد تقی، 1265- 1330شمسی
(bahār, mohammad taqī (1886-1951
به نوشته سلطانی، ملتقطات ملک الشعرا بهار است از تاریخ طبری، عقد العلي، سفرنامه، زاد المسافرين، روشنایی نامه، سعادت نامه، چهار مقاله.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 101
آغاز: نقل از تاریخ طبری، ترجمه: کیومرث گفت که چرا همه شب چراغ بر بالین ندارید؟؛ انجام: مقصود تویی، بهانه برادر از پیش... وزیران زمین ابوبکر و عمر. فصل...
خط: شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 271گ، اندازه: 17×21 سم [ف: 1- 272]
yāddāšt-hā
بهار، محمد تقی، 1265- 1330شمسی
(bahār, mohammad taqī (1886-1951
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2598
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 8- 334؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1101]
yāddāšt-hā
قوام السلطنه، احمد، 1252- 1334شمسی
(qavām-os-sāltane, ahmad (1873-1955
خطاب به دکتر خلیل خان اعلم الدوله و دیگران و نخستین آن تاریخ 1323 دارد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2027- ف
نسخه اصل: نسخه آقای حسین ثقفی اعزاز فرزند اعلم الدوله؛ بی کا، بی تا، 70گ [فیلم ها ف: 1- 274]
yāddāšt-hā
اقبال آشتیانی، عباس، 1314- 1374قمری
(eqbāl-e āštīyānī, ‘abbās (1897-1955
شامل: 1. چند بند شعر و تاریخ پادشاهان ساسانی، 2. فرمان و نامه و نکته هایی درباره رجال دوره قاجار، 3. پراکنده هایی درباره امیر کبیر، 4. روابط ایران با روس و فرانسه و هرات، 5. چند یادداشت تاریخی و از رساله تنسوخ نامه، 6. از دیوان معزی با تصحیح اقبال، 7. درباره چند دانشمند و نام آن ها، 8. در جغرافیا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با نوشته ماشینی و یک نسخه چاپی؛ جلد: گالینگور، 178گ، اندازه: 24×29/5 سم [ف: 16- 8]
شامل: 1. سرگذشت شاهزاده محمد یوسف، 2. حکومت معتمد الدوله در اصفهان زمان حاجی میرزا آغاسی، 3. جدول ارث، 4. کتاب النجوم و تعیین المنازل، 5. از رساله مسعر بن مهلهل، 6. دو رساله نفثة المصدور، 7. تاریخ ادبیات فارسی و یادداشت های دیگر، 8. چند فرمان از شاه عباس و نامه های دیگر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف و دیگران، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 441گ، اندازه: 18×24 سم [ف: 16- 8]
دفتر یادداشتی است از مرحوم عباس اقبال آشتیانی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الأول 1337ق؛ جلد: مقوا، 141گ، 31 سطر (19×28)، اندازه: 21×35 سم [ف: 1- 525]
شامل: 1. گزیده ای از شعرهای عربی، 2. دستور دبیری، میهنی، محمد بن عبدالخالق، 3. یادداشت درباره خاندان ها وزرای مشهور و امرای عرب و کتب دانشمندان، 4. مقاله ای در تاریخ طب، 5.
فهرست رساله های غزالی طوسی در مجموعه شماره 5426 فاتح، 6. بندی گویا از قابوس نامه، 7. «یک نسخه نفیس بخط خواجه طوسی با امضاهای الغ بیک و احمد جلایر»، مقاله اقبال است که در اطلاعات ماهیانه (10/4ص 9- 11) چاپ شده است، 8. ترجمه بخش تفسیر قرآن استوری که در نشریه کتابخانه مرکزی (67/1- 153) به چاپ رسیده است، 9. بندی درباره جواهر نامه دشتکی به خط اقبال و به قلم او، 10. تاریخ جواهر در ایران، اقبال آشتیانی، عباس، 11. بحثی درباره چند پسوند به ترتیب تهجی از «لاخ» تا «وی»، به خط اقبال، 12. مستخرجات دیوان میر کرمانی به خط او، 13. فهرست کتاب درباره امیر کبیر، که مربوط است به نسخه شماره 5427 همین کتابخانه، سپس پراکنده ها است در سه برگ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: گالینگور، 206گ، ابعاد متن: 9×22، اندازه: 23×29 سم [ف: 16- 7]
شامل: 1. تواریخ ماموریت مجدالملک با تاریخ 1329، منابع تاریخ ادبیات ایران، درباره حدائق السحر، 2. نامه تنسر، 3. افشار شیر و جناق و جز آن به نظم فارسی سروده مصطفی بن سلیمان شینانی در 9 دی 1329، 4. سرگذشت ابن سینا از مجله ژوندون کابل (ماشین شده در 4گ)، 5. نامه به استاد در حل مشکل شعری در 2ص به خط اقبال، با یادداشت های دیگر، یادداشت های تاریخی سلطانیه به نستعلیق در 8ص، از حماسه الظرفاء ابو محمد عبدالله بن محمد عبدلکانی نسخه 1455 A استانبول (1ص خطی)، مختصری در تاریخ مغول تأليف 680 (5 برگ خطی) سرگذشت شرف شاهیان جعفری از ابوطاهر احمد بن ابراهیم جعفری در گذشته 329 تا ابو طاهر محمد (385- 445) (8ص با جوهر)، یادداشت های تاریخی و ادبی که سرگذشت نزاری در آن هست و بیش تر آن همین است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 87گ، اندازه: 22×35 سم [ف: 17- 300]
شامل: 1. از تذکره گمنام نسخه کتابخانه ملی ش 1170ص 642 تا 649، 2. رباعیات خیام از روی نسخه، 3. ترجمه خطابه فرانچسکو کابریلی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، سه دفتر، روی هم؛ 146گ، اندازه: 15×23 سم [ف: 17- 189]
شامل: 1. حاشیه های تاریخ طبرستان، 2. نقش و تصویر در کتب سیر و تواریخ، 3. آئین قرائت و مطالعه، 4. مطالعه جغرافیائی و تاریخی در باب جزایر و سواحل خلیج فارس مخصوصاً عمان و بحرین (نوشته در پاریس در فروردین 1317ش)، 5. عاشق حاکم وقت، از تحفه سامی، 6. حبش عمید ترکستان، 7. مأمون خلیفه و ترجمه کلیله به عربی، 8. ترجمه ادب فارسی استوری بخش دوم جزو یکم الف تاریخ عمومی، ب تاریخ انبیاء و قرون اول اسلام؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 108گ؛ انداز 21×26/5 سم [ف: 17- 189]
شامل: سفرنامه اقبال، مقدمه کارنامه دیوان بلخ از صبحی مهتدی، نامه به صدراعظم درباره سیستان، شرح حال حاج سید جوادی شیرازی، نامه های شخصی اقبال، صورت تلفیقات یحی تحریر رضوان علی از موزه بریتانیا (5275 Or) نوشته میرزا احمد خان فروغی در پاریس، تاریخ اسلام و ایمان یا تاریخ ساسانیان و اسلام گویا از یک متن فارسی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 537ص [ف: 17- 342]
yāddāšt-hā
جابری انصاری، حسن بن علی، 1287- 1376 قمری
(jāberī ansārī, hasan ebn-e ‘alī (1870-1957
گزارش های از وقایع ایام سلطنت ناصرالدین شاه قاجار است این گزارش را مؤلف از بیستم صفر 1266ق- تولد ناصر الدين شاه- شروع سال به سال وقایع مهم را تا سال 1319 ثبت نموده است، بعد از آن به ذکر اسامی شاه زادگان و تاریخ تولد، سمت هر یک و نام حکام ولایات پرداخته و در پایان قصیده ای به فارسی در مدح ناصرالدین شاه سروده است.
[نسخه های منزوی 4087/6 با عنوان «یادداشت ها» که غیر از کتاب حاضر است، الذريعه 263/25؛ نشریه نسخه های خطی، دفتر ششم، ص4088]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13588
آغاز: بسمله مجملی از مأثر اعظم شاهنشاه زادگان ایران بندگان حضرت مستطاب؛ انجام: و میرزا خان و قیصر خان بودند مخذول و معلول و بطرفة العيني مقتول شدند. تایید حق رسید و بعزم این ثبات کرد ** کردار خویش ار علم معجزات کرد
نسخه حاضر مسودات مؤلف است و مطالب آن قلم خوردگی داشته و نامرتب است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 34گ، اندازه: 22×35 سم [ف: 37- 102]
yāddāšt-hā
امیر خیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1293- 1384قمری
(amīr-xīzī, esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (1876-1965
دفتری است که امیر خیزی یادداشت های متفرقه را در آن جا می نوشت از جمله فهرست 68 عکس تاریخی، ظاهراً مربوط به کتاب بیداری ایران تأليف مختاری، چند حادثه تاریخی و باب النكرة و المعرفة (بخشی از کتابی در نحو عربی)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 70گ، اندازه: 18/5×23 سم [ف: 31- 123]
آغاز: دفتر اعانه. برای مخارج پول لازم بود لذا پس از دو سه روز دفتر اعانه باز شد و اعانه دهندگان بر یکدیگر سبقت می کردند؛ انجام: مدت مدیدی برای تجدید عزت و شرافت از دست رفته خود تحمل انواع مصیبت نموده کردند.
امیر خیزی از دفتر یادداشت میرزا جواد ناطق، از خطبای معروف مشروطه در تبریز، مطالبی را انتخاب کرده و در این دفتر اورده است، نوعاً مطالب مربوط به جریان مشروطه در آذربایجان می شود؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، 50گ، 18 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 31- 118]
yāddāšt-hā
نفیسی، سعید، 1274- 1345شمسی
(nafīsī, sa‘īd (1895-1966
در 27 جعبه کارتن کوچک با یکی بزرگ؛ کاتب = مؤلف، بی تا [ف: 17- 267]
با تاریخ 1302 و 1343؛ کاتب = مؤلف، تا: 1343ق؛ قطع: ربعی [ف: 17- 268]
شامل: 1. مشروطیت ایران در 44ص، 2. تاریخ معارف جدید در ایران در 36ص؛ کاتب = مؤلف، بی تا، قطع: رحلی [ف: 17- 268]
از اصل خانواده نفیسی، دارای: 1. باستان نامه که ترجیع مسمطی است در تاریخ ایران با یک مقدمه منثور و یک مقدمه منظوم، در تنگورئیل 1302 در 6گ، 2. تاریخ زندگی اجتماعی در ایران، کتاب دوم دوره اسلامی در 46ص، 3. تشکیل دولت در تمدن آریاییان ایرانی در 90ص؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 10]
yāddāšt-hā
پورداود، ابراهیم، 1264- 1347شمسی
(pūrdāvūd, ebrāhīm (1885-1968
یادداشت هایی درباره دین دبیره؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 11گ، اندازه: 22×33 سم [رایانه]
یادداشت هایی درباره زند اوستا و تاریخ شاهان و شاه زادگان پیش از اسلام گرفته از شاه نامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 43گ، 19 سطر (12×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 17- 323]
یادداشت هایی درباره زبان فارسی؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 40گ، اندازه: 21/5×33/5 سم [رایانه]
yāddāšt-hā
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293- 1389قمری
(āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876-1969
یادداشت های علمی؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: -732]
یادداشت هایی در مورد تاریخ اختلاف مسلمین در احکام فقهی، هفت برگ از یادداشت ها به قلم آقا بزرگ تهرانی که در پاسخ سید جعفر بن سید حسن اعرجی موصلی نگاشته است و بقیه یادداشت های متفرقه و احیانا برگ های جدا شده از کتاب های گوناگون؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 21گ [ف: 34- 46]
yāddāšt-hā
اصطخری، محمد بن ابی تراب، قرن 14قمری
(estaxrī, mohammad ebn-e abī-torāb (- 20c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11263/1
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: -897]
yāddāšt-hā
انصاری، حسن، قرن 14قمری
(ansārī, hasan (- 20c
یادداشت های حاجی میرزا علی و حسن انصاری؛ بی کا، بی تا [نشریه: 6- 597]
بی کا، بی تا، قطع: جیبی [نشریه: 6- 597]
yāddāšt-hā
زاهد قمی، شیخ علی، قرن 14قمری
(zāhed qomī, šeyx ‘alī (- 20c
یادداشت های شخصی شیخ علی زاهد قمی راجع به محاسباتی که درباره شهریه و قرض اشخاص داشته از جمله با شیخ حسین عاملی، شیخ حسن ممقانی، شیخ عبدالله مازندرانی، آقای اصفهانی، و... . این دفتر سندی است برای برهه ای از تاریخ عراق به خاطر ذکر قیمت ها با پول رایج عراق در آن زمان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17945
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
yāddāšt-hā
شیخ ابراهیم زنجانی، ق14قمری
(šeyx ebrāhīm-e zanjānī (- 20c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17366
یادداشت های شخصی و سیاسی؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
yāddāšt-hā
طباطبائی، محمد، قرن 14قمری
(bātabā'ī, mohammad (- 20c
با تاریخ 1329.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7042- عکس
بی کا، بی تا؛ 15ص [فیلم ها ف: 3- 274]
yāddāšt-hā
لطفی، عبدالعلی، قرن 14قمری
(lotfī, ‘abd-ol-‘alī (20c
مجموعه ای از یادداشت ها و روزنوشت های نسبتاً ناخوانا و مغشوش آقای عبدالعلی لطفی وزیر دادگستری دولت دکتر محمد مصدق است که توسط خود و درباره برخی وقایع و حوادث کوتاه 28 مرداد 1332ش تحریر شده و چنانچه از یادداشت دکتر حسن رحمة الله آورد هدیه کننده برگه ها بر می آید، در زندان به وی تحویل داده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11270
بی کا، بی تا [ف: 33/2- 57]
yāddāšt-hā
معزی دزفولی، محمد رضا، ق14قمری
(mo‘ezzī dezfūlī, mohammad rezā (- 20c
یادداشت های متفرقه کلامی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 274معزی
آغاز: لؤلؤة فیما یتعلق بتوحیده و سبحانه و لنبدء بنقل کلام الفاضل الذكي المولى رضا الهمداني قدس سره ذکره في تفسیره المسمي بالدر النظيم ق بدان که علم بر دو قسم است تصور و تصدیق؛ انجام: و اما انقلاب الهواء ماء و بالعکس فلیس هو من انقلاب الحقائق کما لا یخفی انتهی کلامه (رحمة الله).
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13- 14؛ 205گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 39- 171]
yāddāšt-hā
نجار، عبد الله بن حسین، ق14قمری
(najjār, ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn (- 20c
یادداشت های مؤلف است که در آن برخی حوادث اواخر قاجاریه و اوایل پهلوی که مصادف زندگانی وی بوده تحریر شده است. او در آغاز نسب خود را تا حبیب بن مظاهر اسدی تحریر نموده است. علاوه بر خاطرات او در این مجموعه دو دعا از صحیفه و دعای تعقیبات نمازها و ترجمه حدیث را تحریر نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4548- 23/68
آغاز: بسمله ادعیه متفرقه که از کتب ادعیه صحیفه مأثوره نقل نموده و بعضی دیگر که از علمای امامیه... از آن جمله نماز حضرت صاحب الامر علیه السلام است که به جهت برآمدن مهمات در شب جمعه؛ انجام: علاماتشان این است که نیستند از فاش کنندگان و بروز دهندگان دین و... نیستند از جمله جفاکاران و ریا کنندگان و نمایندگان عمل خود
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1343ق؛ جلد: تیماج، 23گ، اندازه: 13×22 سم [ف: 8- 4955]
yāddāšt-hā
واعظ، حسین بن اسماعیل، قرن14قمری
(vā‘ez, hoseyn ebn-e esmā‘īl (20c
عناوین عبارات و یادداشت های پراکنده در حاشیه صفحات: یادداشت هایی واعظی است به نام شیخ حسین واعظ ملقب به سلطان المحدثين در سال های 1332ق- 1339ق، وی حدود
سال 1336ق تقريباً هفتاد سال داشته است مدتی در تبریز زندگی می کرده ولی در این سال ها در پامنار تهران سکونت داشته است و شغل خود و پدرش وعظ و روضه خوانی بوده است. بخشی از این یادداشت ها در خصوص وقایع عاشورا و یاران امام حسین (علیه السلام) است. یادداشت های واعظی می ماند که برای یاد آوری در مجلس خطابه مطالبی را به صورت اشاری یادداشت کرده است تا در صورت نیاز در هنگام سخنرانی به آن مراجعه کند. در حاشیه این صفحات عنوان هر مطلب را به صورت کلید واژه نوشته شده است از اشخاص و کتاب ها و مقاتل زیادی نام می برد و در بعضی قسمت ها به شماره صفحات کتاب ها و یا به اغلاط مقاتل به خصوص اشتباهات کتاب صدرای قزوینی اشار می کند و صحیح آن را تذکر می دهد. نویسنده در بخش دیگری از این یادداشت ها به محل مجالس وعظ و نام اشخاصی که وی را دعوت کرده اند و این که در هر مجلس از چه صحبت کرده و چه روضه ای خوانده و مداخل هر مجلس و مداخل سال های مختلف اشاره می کند و در بخش دیگر صورت حساب ها و بدهی ها و قروض خود و هم چنین نام کتاب هایی که برای فروش گذاشته و قیمت آن ها را نوشته است. از این یادداشت ها بر می آید وی برای امرار معاش کتاب هایی را نزد آقا جمال کتابفروش برای طبع کتابت می کرده است. نویسنده از این سال ها با عنوان سال های مشروطیت یاد می کند. در این یادداشت ها صورت دستخط هایی هم چون صورت تعرفه وظیفه خود و صورت خط معتمد السلطنه رئیس الوزرا اعتلاء الدوله برای واگذاری مستمری و تأديه حقوق خود نیز نوشته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6151
آغاز: عالم ذر. گاهی چنین عاشقم بر قهر و بر آه عصر هم امد هجرت الخلق آه بسکه مستغرق؛ انجام: اشرف السلطنه از غره محرم 32 خوانده ام دو سرما نبوده نداده
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا، متغیر میان: قطعه عکسی مربوط به روحانی سیدی؛ 67گ، ابعاد متن: 7/5- 14×13/5×20، اندازه: 15/7×21/5 سم [رایانه]
yādāšt-hā
حائری، مرتضی بن عبدالکریم، -1406قمری
(hā’erī،mortezā ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 1986
تاریخ تأليف: 1397- 1400ق
دفتر یادداشت مرحوم آیت الله حاج شیخ مرتضی حائری یزدی است که در آن مجموعه ای از داستان های دلنشین و آموزنده از زندگی علمای بزرگ و مؤمنان واقعی را گرد آورده است. داستان هایی از حوادث زندگی و کرامات پدر بزرگوارش مرحوم آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری و ابوالزوجه مؤلف مرحوم آیت الله حجت کوهکمری و برخی از مراجع تقلید هم چون میرزای شیرازی، فاضل اردکانی، سید محمد قشار کی، شیخ زین العابدين مازندرانی و نمونه هایی از رویاهای صادقانه و استخاره های شگفت انگیز و عنایات حضرات معصومین علیهم السلام به افراد درمانده و گرفتار در این دفتر به چشم می خورد. هم چنین مؤلف برخی از اتفاقات معنوی که برای خودش رخ داده در این دفتر دکر کرده است. وی نوعاً داستان ها را از افراد مؤثق شنیده و با ذکر واسطه به نقل داستان پرداخته است.
در مقدمه مؤلف آمده است: «در سفر چهل و دوم، محرم سال 1397 که مشرف به آستان قدس رضوی علیه آلاف التحيه و الثناء بودم، از حسن تقدیر الهي، عالم فاضل متقی، صاحب قدرت و نظر علمی، جناب آقای شیخ محمد حسین امراللهی وفقه الله تعالی لامتثال امر الله تعالی في کل حال، به این جانب تکلیف نموده و اصرار کردند که به عنوان شرح زندگی مرحوم استاد والد تغمده الله برحمته و غفرانه مطالبی به رشته تحریر در آوردم. و حقیر در شب جمعه نهم ماه مذکور مطابق با دی ماه 1355 پس از طلب خیر از حق متعال شروع نمودم». گرچه مؤلف در مقدمه، شروع این کتاب را برای نگارش شرح حال مرحوم پدرش دانسته، ولی در ادامه داستان های آموزنده ای که خواندن آن موجب استحکام و زیادت ایمان خوانندگان می شود، آورده است.
چاپ: جناب آقای رضا استادی، این کتاب را با استفاده از نسخه خط مؤلف و نسخه دیگری که به خط یکی از ارادتمندان مؤلف بود، در 285صفحه رقعی با نام «سر دلیران» به چاپ رسانده است و شرح حال مختصری از مؤلف، در مقدمه آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1605
آغاز: بسمله و به نستعین و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی خاتم الانبياء و المرسلين و علی آله الطاهرين لا سیما سیدنا و مولینا حجه این الحسن المهدي... در سفر چهل و دوم سال 1397محرم که مشرف به آستان قدس رضوی؛ انجام: اقای دکتر مزبور را می شناسم بسیار صحیح و متدین است از دکترهای بیمارستان نکوئی است (حائری).
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف در قم؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: در سال های 1397- 1400ق؛ 139ص، 16 سطر [عکسی ف: 5- 9]
yāddāšt-hā
فقیهی گیلانی، عبدالحسین، -1410قمری
(faqīhī gīlānī, 'abd-ol-hoseyn (- 1990
چند یادداشت فقهی و اعتقادی است، از جمله: مقاله ای درباره نماز در لباس مشکوک (استدلالی به عربی)، بحث تاریخی
درباره جزيرة العرب بعد وفات پیغمبر (صلی الله علیه و آله) به فارسی؛ الكلام في الاذان و الاقامة (بجث فقهی به عربی)؛ چند مسأله درباره نماز جماعت به عربی؛ بحثی درباره فدک و بحثی درباره روایت مجعول «نحن معاشر الأنبياء لانورث»؛ بحثی درباره آیه «یا ایها الرسول بلغ ما انزل اليك...».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15782
آغاز: الكلام في اللباس المشكوك اعلم ان مسئلة الصلوة في اللباس المشكوك لم تکن منصوصة في کلام القدماء من الفقهاء من ز من الشيخ رحمة الله الى زمان المحقق؛ انجام: نظیر غلات اخباری های مذهب شیعه برای شخصی که می خواهد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 57گ، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 44- 63]
yāddāšt-hā
طواری یزدی، یدالله، قرن 15قمری
(- tavārī yazdī, yad-ol-lāh (20c
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3977
یادداشت هایی از چهل روز انقلاب شکوهمند اسلامی ایران؛ بی کا، تا: 1357ش [نشریه: 13- 351]
yāddāšt-hā
مشهدی، محمد رضا بن ذبیح الله
mašhadī, mohammad rezā ebn-e zabīh-ol-lāh
کاتب = مؤلف، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
yāddāšt-hā
شامل: فوائدی از ملاصدرا، حدیثی به روایت ابی درداء، حکایتی از حاضر جوابی های مؤمن الطاق، حدیثی از امام صادق عل السلام، فایده کوتاهی در حفظ اسرار، معنای محبت و عشق و شوق به نقل از اصطلاحات کمال الدين عبدالرزاق کاشانی، حدیث نبوی من عشق و عف و کتم و مات مات شهيداً؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ 2گ (103- 104پ)، ابعاد متن: 9×20، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 20- 395]
یادداشت های پراکنده ای شامل اخبار، مناقب و مطاعن، معجزات ائمه، قیام قائم، رجعت، مباحث کلامی و اندکی شعر است که کشکول وار تدوین شده است، در آن از این کتاب ها یاد شده است: بحارالانوار، کافی، ابن بابویه، جلاء العيون، منهاج اليقين في فضائل امیر المؤمنين علامه حلی، المحاسن، مرآت الجنان، کامل الزيارات، مناقب خوارزمی، الفردوس، تحفة المجالس، مجلی المرآت، حيوة القلوب، عوالم العلوم، مناقب مرتضوی، زينة الواعظين، مرشد الواعظين، محمد رضا بن محمد صادق استر آبادی، منتخب و مقتل شیخ فخرالدین طریحی، بشارة المصطفي، کشف الغمة، کتاب المجالس، ابواب المجالس، مصابیح القلوب، روضة الصفا، محمد جعفر استر آبادی سلمه الله، ترجمة المصايب، حسینیه ملارضا استر آبادی، چند مسئله فقهی از حجة الاسلام شفتی؛ خط: عبارات عربی نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13، 85گ (76پ-160پ)، 18- 24 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 20- 375]
yāddāšt-hā
یادداشت های رجالی؛ خط: نسخ، کا: محمد بن تاج الدين بن علی جزایری، تا: با تاریخ 1121ق [ف: 6- 491]
آغاز: في ولادة النبي ص. هو نور الانوار اصل البرايا
یادداشت های تاریخی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 207گ، ابعاد متن: 9×16، اندازه: 11×17 سم [ف: -73]
yāddāšt-hā
بندی که در آن یادداشت شده است که در روز دوشنبه رجب 1097 در سنندج گل فارس آغاز شگفتن کرد و در روز دهم شعبان همین سال نوبر خیار از ملک داعی دولت خواه آورده بودند سپس ماده تاریخ مرگ میرزا حبیب الله «رفته به معراج حبیب الله» (1059) و تاریخ مرگ مستوفی الممالك «ببرد رخت ازین مفرده و من ذلک- انت الباقي و کل شیء هالک» و تاریخ مرگ خلیفه سلطان «آه از دستور عالم حیف از سلطان علم» و ماده تاریخ دیگر (پایین برگ 286پ)؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 554]
خط: تحریری، کا: قزوینی، عبدالنبی، تا: 1192ق؛ 1ص (237) هامش [مختصر ف: -919]
یادداشتی از حاج ابراهیم وزیر قریه رنگ سار گسکر گیلان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1216ق [ف: 5- 35]
آغاز: انظر الى حسن هلال بدا ** یجلو سنا طلعته الحندسا؛ انجام: فوجد رجل بارزا العورة فغمض عینیه فقال له الرجل منذکم عمیت یا شعبی قال منذ هتك الله سترك.
یادداشت های ادبی، سروده های پراکنده و نثرهای ادبی ست از سرایندگانی چون: نظامی، ابن سناء الملك، فردوسی، حکیم سوری، صاحب بن عباد و...؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12- 13؛ تا صفحه 79 صفحه شمار دارد؛ اندازه: 10×15/5 سم [ف: 3- 347]
یادداشت ها و فواید متفرقه؛ بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1- 256]
یادداشت امیر اسماعیل پسر بهرام پسر عباس میرزا پسر فتحعلی شاه در حکومت یک ساله خود در کاشان در 1281ق.
نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [فیلم ها ف: 2- 161]
یادداشت درباره سید عبدالغفار اموی شاعر، سید عبدالغفار اموی شاعر بغدادی در غارت کربلا که به اعانت نجیب پاشا در 1205ق اتفاق افتاد، یک رباعی در مدح نجیب پاشا سروده و میرزا تقی لسان الملك در ناسخ التواريخ آن رباعی را اشتباهاً به عبدالباقی افندی که از مخلصان شیعه است نسبت کرده است و این موجب تأثر شدید عبدالباقی افندی شد؛ کا: طباطبائی سنگلجی، محمد بن صادق، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3ص (12- 14)، اندازه: 11×17 سم [ف: 23- 344]
یادداشت تاریخی درباره روز گار ناصرالدین شاه (سال 1290)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (285) [مختصر ف: -898]
یادداشت های معاملاتی؛ خط: سیاق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ برگ آغازین نسخه یادداشت کوتاهی مورخ 15شوال 1315ق؛ واقف: حسینعلی محفوظ، مهر 1370؛ جلد: میشن، 63گ، 8 سطر (10/5×17/3)، اندازه: 15/3×22 سم [ف: 20- 129]
آغاز: مطل 43: اذن الدب برگ و گل او در طب فرنگیان به مقدار ده مثقال دم کرده او در نیم من تبریز آب استعمال است به جهت تلیین و اخراج بلغم و نافع است از برای ضیق النفس و نزله قصبه الريه؛ انجام: به خصوص در اوقات خلاء معده آن ها را استعمال نکنند بل در حین غذا و یا در اواخر او ادویه یدیه را میل نمایند.
یادداشت های پزشکی پراکنده ای است که مؤلف با عناوین «مطلب، مطلب» گرد آورده و به آن ها شماره مخصوص داده است و در آن به مباحث مختلف پزشکی و قرابادین به ترتیب حروف الفبا پرداخته است با در نظر گرفتن پزشکی فرنگ. نسخه حاضر از مطلب 43 تا 991 را داراست؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق؛ 283گ، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 20- 378]
یادداشت مورخ 1304 که به موجب یک طغرا دست خط یک جبه ترمه شمسه مرصع به مفتاح الدوله داده شده است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 334]
نسخه اصل: از کتابخانه انتظام. یادداشت های آغاز مشروطیت، با فرمان محمد علی شاه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 12ربیع الثاني 1314ق [فیلم ها ف: 3- 7]
یادداشت های دستورالعمل سال های 1328 و 1329 و 1330ق آذربایجان، یک برگ از یادداشت های مذکور است که در این شماره جدا افتاده است چرا که شماره این برگه 247 است؛ خط: سیاق، بی کا، تا: قرن 14؛ 1گ [ف: 34- 79]
یادداشت های فلسفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 28گ [ف: 17- 100]
یاداشت های سیاسی و تاریخ و اقتصادی در تاریخ بیداری ایرانیان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 190گ، 15 سطر (11×16)، اندازه: 17×21 سم [ف: 16- 28]
یادداشت ها و فواید پراکنده؛ بی کا، تا: قرن 14 [اوراق عتیق: 1- 252]
یادداشت های تفسیری، دعایی، اشعار و...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، اندازه: 11/5×20 سم [ف: -179]
آغاز: بسمله شهر بدبختی نام من زین العابدين است اینست که همواره دل من محزون و غمگین است، انجام: و خود را به خیر سرای حقیقت و عظمت توحید برسانی و این مصراع را بخوانی الأكل شی ما خلا الله باطل.
از: زین العابدين (قرن 14)، مجموعه یادداشت ها و برخی خاطرات زین العابدين نامی است متولد و ساکن در قصبه ای در ابهر که نویسنده در آن نقطه نظرات و اندیشه های خود را در مسائل گوناگون با نثر ادبی امروزین مطرح کرده است و هر بخش از آن دارای عنوان مستقلی است از جمله عناوین شهر بدبختی، نسیم سحر و قرص قمر، مهمان ناخوانده، مناجات فردا... مرغ گفتار شعر مؤلف و هیکل نور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 141ص (202- 342)، 9 و 18 سطر، اندازه: 16/4×20/2 سم [ف:
50- 71]
یادداشت های تاریخی و جغرافیایی و تجاری اداری است، دفتری اندیکاتور مانند در هشت جزوه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 135گ، 14 سطر (9×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 17- 365]
یادداشت ها و فواید متفرقه؛ بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1- 253]
شامل: غزلی از میر موسوی، بیتی که به 4 بحر خوانده می شود. رباعی مستزاد، و دستور معالجه نزله؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (76پ)، سطور چلیپایی، ابعاد متن: 10/5×19/5، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 20- 513]
یادداشت هایی درباره چند حادثه تاریخی از دوره صفویه؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (162ر)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: -80]
آغاز: ... صفر کردن ما ازین سوار شدیم جای- خالی بود در یکجا
یادداشت های پراکنده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 3- 346]
نسخه اصل: وزارت خارجه ش70. یادداشت های حکومت مرکزی به خوارزم؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 274]
یادداشت های سیاسی درباره قاجاریان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 18ص [فیلم ها ف: 3- 261]
یادداشت های طبی و دعا، در اول و آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 11×19 سم [نشریه: 7- 756]
آغاز: بسمله. فايدة... علامت آیا است بفرانسه. فايدة... بجای و او عطف است بفرانسه. فايدة... فرق ما بین عدد و رقم آن است که رقم بر مجموع صدق نمی کند بر خلاف عدد؛ انجام: حل مسائل متفرقه بجذر... متر را معین کنی که چند خمس گره است...
یادداشت هایی در مورد حل بعضی از مسائل ارشاد الحساب و ذکر فوایدی در علم حساب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 32گ، 19- 25 سطر، اندازه: 8×13/5 سم [ف: 3- 1421]
یادداشت هایی در کیمیا و حروف به نظم و نثر مورخ 1323 و 1334 و 1321 و 1314 و 1322؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ درهم رفته با شکل های عجیب و نسخه هم شگفت انگیز است؛ ابعاد متن: 13/5×18، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 16- 555]
آغاز: هو الله تعالی، بتاریخ دوشنبه نهم شعبان سنه 1134 فوجی از افغان؛ انجام: و قریب بصد نفر شهید و اسیر نموند و مال بسیار بردند و تا حالات تحریر معلوم نیست که بکجا رفته اند.
یادداشت هایی است از نویسنده ای ناشناس که در نواحی مرزی ایران مجاور افغانستان سکونت داشته و حملات و دستبردها و جنایات افواج افغانی را از دوشنبه نهم شعبان 1134 تا اواخر ربیع الاول 1138ق ثبت کرده است؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ تحریر چلیپا؛ واقف: نائینی؛ 6گ، اندازه: 10/3×18/5 سم [ف: 7- 183]
یادداشت های کوتاه و متفرقه ای بدین ترتیب است: معنای تسلیم خداوند بودن و تدبیر او در همه امور، سخن ابن سینا در مورد وجود، بخش کوتاهی از شرح فصوص قیصری، سخنان شاپور و بایزید بسطامی درباره دوری از دیگران، آفت علم، احادیثی از امام صادق (علیه السلام)، سخنی از ابن فهد حلی در التحصين، فایده در صحبت با دیگران و قضا و قدر و استعداد اشیاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1129؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (12ر-13پ)، ابعاد متن: 9×20، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 20- 383]
yāddāšt-hā
نسخه اصل: چستربیتی، شماره 3307. یادداشتی به خط شیخ شمس الدين محمد بن یوسف قونوی؛ خط: نسخ، کا: علی بن ایوب مقدسی، تا: 713ق، جا: دمشق؛ در صفحه آخر نسخه، 18 سطر [عکسی ف: 3- 256]
یادداشتی درباره اوزان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7- 229]
yāddāst-hā va safar nāme-hā va ketābče-hā
قراگزلو، مسعود، ق14قمری
(qarāgozlū, mas‘ūd (-20c
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5207- ف
نسخه اصل: نسخه اصل خود نگارنده. در 9 جلد از تاریخ جمادی 1334 تا صفر 1334؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 142]
yāddāšt-hā-ye havzavī
آغاز: بسمله- الحمدلله رب العالمين... القول في الخيار و اقسامه و احکامه؛ انجام: قول الله تعالی لنبینا و لسایر الأنبياء صلوات الله علیهم- قل لا اسئلکم.
دفتری است شامل مطالب فقهی که طلبه ای از مجالس درس استاد خود یادداشت کرده است، برگ های آن نامرتب صحافی شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 128گ، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 2- 159]
آغاز: بسمله- فاعلم ان کل قضية مشتملة علی ثبوت شیئی؛ انجام: الموجود في القدر المتبع و فیما تعدی اليه بحاله.
این قسمت شامل یادداشت هایی است که طلبه ای از دروس روزانه خود نوشته و شامل 21 جزو است که در سال های 1291 و 1292ق نوشته است؛ بی کا، بی تا؛ 83گ، اندازه: 17×21 سم [ف: 2- 180]
آغاز: بسمله- الحمدلله رب العالمين- المقصد الثالث من مقاصد الكتاب؛ انجام: من حفر بئر و لو کانت بئر بالوعه یضر بابحار.
این قسمت دنباله همان یادداشت هاست (شماره قبل) که شامل 22 جزو است و در سال های 1289 و 1290 و 1291 نوشته شده است؛ بی کا، بی تا؛ 90گ، اندازه: 17×21 سم [ف: 2- 181]
آغاز: بسمله- الحمدلله رب العالمين... الفصل الاول في الخلل؛ انجام: و یحتمل أن یکون المراد من الأصولية ما ثبت من الدين ضرورة.
این قسمت نیز دنباله همان یادداشت های شماره قبلاست ولی اوراق آن پاره و نامنظم و مختلف الموضوع است و تاریخ آن 1285ق یادداشت شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 25گ، اندازه جلد: 17×21 سم [ف: 2- 181]
yāddāšt-hā-ye deraxšān
بخش ششم: متنوعات گوناگون؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از شوکت الله درخشان وزیری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از شوکت الله درخشان وزیری [رایانه]
yāddāšt-hā-ye rūzāne = rūznāme-ye yowmīye
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259- 1313قمری
(e'temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843-1896
یکی از نمونه های ارزشمند خاطرات نویسی رجال دربار قاجار همین کتاب است که بر خلاف دیگر آثار اعتماد السلطنه- که آن ها را دیگران تأليف کرده و به اسم وی منتشر می شده- به قلم همو است (مانند کتاب دیگر وی به نام «خلسه»). این یادداشت ها شامل وقایع سالیان 1292 تا 1293 و 1298 تا 14شوال 1313ق است که در یک سلسله نسخه احتمالاً به خط مؤلف در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود می باشد. بخشی از این یادداشت ها نخست به نام «وقایع روزانه دربار» / «وقایع یومیه یا یادداشت های اعتماد السلطنه» توسط چاپخانه علمی منتشر شد. پس از آن استاد ایرج افشار، تمامی بخش های کتاب را که در نسخه های آستان قدس موجود بود، تصحیح و در یک جلد بسیار بزرگ با حروف ریز، منتشر کرد (چاپ اول 1345، موسسه چاپ و انتشارات امیر کبیر). کار دیگری که بر روی این یادداشت ها انجام شد، تلاش دکتر سیف الله وحیدنیا است که اخيراً منتشر شده است: یادداشت های روزانه اعتماد السلطنه 1300- 1301قمری، به کوشش سیف اله وحید نیا، نشر آبی، تهران، چاپ اول، 1385، 210ص. چاپ اخیر که حاوی یادداشت های 11جمادی الاول 1300ق تا 21جمادی الاول 1301ق است در نسخه آستان قدس (چاپ ایرج افشار) نیز وجود داشته ولی دکتر وحیدنیا با دسترسی به نسخه مورد بحث در این فهرست، آن را دارای برخی اضافات نسبت به نسخه آستان قدس یافته و چاپ دیگری از آن بخش را ضروری دانسته است.
تذکر: 27 نسخه دیگر این اثر، پیش تر در فنخا (ج16: 890- 892)، با عنوان «روزنامه اعتماد السلطنه» آمده است و جای درست نسخه های حاضر در همان مجلد فنخا می باشد.
[راهنمای کتاب 317/16؛ از دیباچه وقایع روزنامه دربار ناصر الدين شاه چاپ 1350؛ نسخه های منزوی 4329]
آغاز: هو الله تعالی در تاریخ شب پنج شنبه 18شهر ربیع الثاني 1307نوشته می شود؛ چند روز است فخرالملک و معیر الممالك و محمد ابراهیمخان پسر مرحوم امیرالدوله کاشی را از نو کران؛ انجام: از کتاب سرجان ملکم نقل می شود شهر شعبان 1309 حدود ایران از جانب جنوب بخلیج فارس و دریای هند... در فارس و عراق و خراسان زمین علی الغلبه مسطح است اراضی...
مجموعه ای از یادداشت ها و خاطرات مهم و بسیار ارزنده به خط اعتماد السلطنه است که بین سال های 1306- 1309ق نوشته است. فهرست برخی مطالب این نوشتار چنین است: امین السلطان اتابک اعظم، خواجه اباصلت، عکاسی، معتمدالدوله، میرزا ملکم خان،
علاء الملك، محمدشاه قاجار، تلگراف، مشق نظام، معاهده ارض روم، عهدنامه ایران و روس 1228ق (گلستان)، عهدنامه ایران و انگلیس 1814م، عهدنامه ایران و عثمانی 1238ق، معاهده ایران و روس 1243ق (ترکمانچای)، نامه قائم مقام به پاسکویچ سردار روس، عهدنامه ایران و فرانسه 1220ق، عهدنامه ایران و اسپانیا 1842م، نامه محمد شاه به عثمانی، محمدشاه و عثمانی، عهدنامه ایران و فرانسه 1271ق/ 1855م، راجع به هرات و عهدنامه انگلیس 1267ق/ 1862م، عهدنامه ایران و انگلیس 1273ق، آخرین عهدنامه ایران و انگلیس 1306ق، خانواده قاجار، راجع به عنوان رجال حکومتی، صاحب منصبان و...، دائره دارالشوری کبرای دولتی، اطبا، تجارت و معادن و تلگراف و مدرسه دارالفنون، وزارت خارجه، سفارتخانه ها، سفیران عدلیه، حکمرانان حکومتی به ترتیب شهرها، ظل السلطان، راجع به اروپا، اداره نظمیه و پلیس، راجع به فوج های ایرانی، افواج طرح اطریشی، سفرنامه آشتیان، راجع به خوزستان، نسب نامه قاجار، دارالخلافه طهران، ترقی صناعات، کیومرث میرزا، اولاد و اعقاب فتحعلی شاه قاجار، راجع به خراسان، فتح هرات، راجع به قصور و میادین، بیوتات و موزه، قنات تهران، انواع گل ها، راجع به صنعت، روزنامه ها، موسیقی، آثار قدیمی و کتب، آشپزی، تازه های صنایع ایجاد شده در کشور، قوای بحریه، سردوشی نظامیان، سفرهای همایونی، مختصری از شرح احوال برخی علما (صاحب جواهر، میرزای شیرازی، میرزا محمد حسین شهرستانی) و تاریخ وفات برخی دیگر از علمای اعلام، شرح احوال برخی رجال حکومتی و شعرا و ادبا (نائب السلطنه، سپهر ثانی، مجد الملك، محمد حسین فروغی، امیراشعراء رضا قلیخان، عباسقلی میرزا بن محمد ولی، عبدالعلی میرزا احتشام الدوله، امین السلطان، امین الدوله، اعتضاد السلطنه، محمود خان ملک الشعراء، وزیر دفتر و...)، معاهده روس و عثمانی، وقایع مهمه از ممالک خارجه در سال 1303ق وزارت علوم و معلمین و... دارالترجمه، عکاسی و چاپخانه، اداره تحریر، وزارت عدلیه، وزارت خارجه، سفرای ایران در خارجه، عمله خلوت، حکام اصفهان، خراسان، فارس، بوشهر، گیلان، لرستان، همدان، کاشان و... ممالک خارجه و رؤسا و پادشاهان آن ها، افواج قاهره ابوابجمعی شجاع السلطنه و... یادداشت هایی از جلد دوم مرآت البلدان (چاپ 1296ق) مربوط به سال های 1279- 1295ق و حدود ایران به نقل از کتاب سر جان ملکم که در سال 1309ق نوشته شده است. نویسنده در چند جا از خود به عنوان مدیر روزنامه شرف یاد نموده است. باید افزود که روزنامه شرف با خط نستعلیق بسیار خوب و کاغذ اعلی از سال 1300 تا سال 1309ق، 87 شماره منتشر شده است و در هر شماره از روزنامه تصویر یکی از رجال مملکتی با مختصر شرحی از او طبع گردیده است. این اثر دستنویس از نظر تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در اواخر دوره ناصری از اهمیت خاصی برخوردار است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1306- 1309ق؛ افتادگی: انجام؛ در پشت برگ جلد یک مجلس مینیاتوری از مکتب تیموری- هرات (کارت تبریک، چاپ فرانسه به مناسبت جشن های دو هزار و پانصد ساله پهلوی) حاوی نمایی از مجلس عیش و نوش است که در آن رقص چهار زن مشاهده می گردد؛ 161گ، 15 سطر چلیپایی (13/5×17/5)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 40/2- 327]
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 4310- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3- 44]
آغاز: بسم الله تبارك و تعالی شانه- چهارشنبه 11شهر جمادی الاول [کذا] 1300هجری مطابق مارس 1883 مسیحی، قوی ئیل ترکی عید نوروز و سلطانی شد. دیشب تقریبا هشت ساعت از شب گذشته تحویل حمل شد؛ انجام: اتفاقات عجیب رو داد ما خودمان سفر کردیم، خراسان رفتیم، مراجعت کردیم. الحمدلله زنده و سلامت هستیم. تمام شد کتاب سال سوم روزنامه خود. و السلام. یا هو.
روی برگ عنوان این نسخه- که احتمالاً به خط اعتماد السلطنه باشد- «جلد سوم» اطلاق شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ رکابه دار، عناوین با خط شکسته خوش در حواشی نسخه هست که گویا کار مرحوم باستانی راد باشد (در حاشیه صفحه 134 وی نام خود را نگاشته است)؛ 68گ، 15 سطر، اندازه: 13×20/1 سم [ف: 27/1- 240]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 9 و 10 ش 4118 (46 تاریخ) مور خ 1306-7؛ بی کا، بی تا؛ 137گ [فیلم ها ف: 1- 274]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 11 و 12ش 4119 (47 تاریخ) مورخ 9- 1308؛ بی کا، بی تا؛ 152گ [فیلم ها ف: 1- 274]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 13 و 14ش 4120 (48 تاریخ) مورخ 11- 1310؛ بی کا، بی تا؛ 173گ [فیلم ها ف: 1- 274]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 15 و 16ش 4121 (49 تاریخ) مورخ 12- 1313؛ بی کا، بی تا؛ 96گ [فیلم ها ف: 1- 274]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 1 و 2 ش 4114 (42 تاریخ) مورخ 9- 1298؛ بی کا، بی تا؛ 194گ [فیلم ها ف: 1- 274]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 3 و 4ش 4115 (43 تاریخ) مورخ 1- 1300؛ بی کا، بی تا؛ 173گ [فیلم ها ف: 1- 274]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 5 و 6ش 4116 (44 تاریخ) مورخ 3- 1302؛ بی کا، بی تا؛ 190گ [فیلم ها ف: 1- 274]
نسخه اصل: آستان قدس. ج 7 و 8ش 4117 (45 تاریخ) مورخ 4- 1305؛ بی کا، بی تا؛ 195گ [فیلم ها ف: 1- 274]
yāddāšt-hā-ye rūzāne
فروغی، محمد علی، 1254- 1321شمسی
(forūqī, mohammad ‘alī (1875-1942
مجموعه ای از یادداشت ها و خاطرات روزنوشت در میانه سال های 1321- 1322ق است که وقایع اتفاقی هرروز را نسبتاً به تفصیل نوشته و بعدها خود و یا کس دیگری برخی مطالب را با خط زدن غیر قابل خواندن کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11269
آغاز: امروز که جمعه بیست و ششم ماه شوال 1321 است شروع بنوشتن این یادداشت ها می کنم و وقایع زندگانی خودم را در این جا ضبط می نمایم...
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1322ق؛ مطالب در دوستون اصلی و فرعی و دارای خط خوردگی؛ جلد: مقوا اسلیمی، 151ص، اندازه: 18×22 سم [ف: 33/2- 57]
yāddāšt-hā-ye rūzāne
برهان السلطنه، ابراهیم میرزا، ق14قمری
(borhān-os-sāltane, ebrāhīm mīrzā (- 20c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17701
بی کا، تا: 1317ق [د.ث. مجلس]
yāddāšt-hā-ye rūzāne
قاجار، عبدالعلی بن فرهاد میرزا، ق14قمری
(qājār, ‘abd-ol-‘alī ebn-e farhād mīrzā (- 20c
ذکر برخی حوادث و اتفاقات واقع شده در سال های 16- 1315ق در تهران و برخی مناطق کشور است که بدون نظم و نسق خاصی و به صورت متفرقه در گوشه و کنار صفحات نسخه تحریر شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11349/1
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: حدود 1316ق؛ جلد: مقوا، 5گ، سطور چلیپایی، اندازه: 17×22 سم [ف: 33/2- 91]
yāddāšt-hā-ye rūzāne
از جمعه 8جمادی الاول 1335 آغاز می شود، گویا از شاه زاده ملک آرای باشد؛ کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 7- 315]
یادداشت های سیاسی روزانه عبدالحسین نام (ص 48 و 164) یکی از مستوفیان آذربایجان است در هنگام سفر از دوشنبه 2رمضان 1297 تا 29ذیحجه 1297 و به خط خود نوشته است، او گویا در 1265 نزدیک به 15 سال داشته و درس می خوانده و در نزد میرزا ابو الحسن یغما که نزد پدر او می زیسته است فارسی می آموخته است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 236گ، 11 سطر (14×18)، اندازه: 18×23 سم [ف: 13- 3016]
مربوط به گشت و گذار در چشمه علی و شکار قرقاول با یار محمد خان سهام الدوله پسر افراسیاب خان و صنیع الدوله، احتمالاً از ناصرالدین شاه، متن بخشی از آن چنین است: «امروز باید رفت به چشمه علی. می گفتند سه فرسنگ راه است اما به قدر چهار فرسنگ می شد. امروز یک ساعت از دسته گذشته برخاسته و ما سوار شدیم. دو ساعت و نیم از دسته گذشت. سهام الدوله به خلعت سرداری شمسه مرصع شرابه مروارید مخلعشد. خوانین و صاحب منصبان مازندرانی همه خلعت پوشیده و به محمدعلی خان... کارد دسته طلایی مرحمت شده بود. همه به حضور آمدند. با سهام الدوله قدری در سر سواری فرمایشات شد. راندیم. چون هیجده سال قبل ازین که به خراسان رفتیم از مشهد الى طهران ازین راه برگشته و تفصیل راه ها و کوه و دره ها را در روزنامه آن سفر نوشته ایم دیگر [لازم] نیست در این روزنامه تکرار کنیم. و از امروز دیگر تفصیل راه ها را نخواهیم نوشت مگر جاهایی را که سفر اول ندیده باشیم... صنیع الدوله روزنامه اروپ می خواند... رفتیم به چادر امین السلطان... حکیم باشی طولوزان و شیخ الأطباء هم دیده شدند»؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (56ر)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 20- 553]
از آدینه 8جمادی 1335 تا 1340، گویا از ملک آرا؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 188گ، 28- 32 سطر (14×20)، اندازه: 16×22 سم [سنا: ف: 2- 162]
تاریخچه مأموريت میرزا علی اصغر خان تلگرافچی خرم آباد است، در پنج فصل در پایان آن نصاب مانندیست فرانسه به فارسی با فرهنگ فرانسه به فارسی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1311ق؛ 55گ، 11 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 1- 81]
آغاز: از امروز که مطابق با دهم آبان است در نظر دارم شروع به ثبت روزانه مطالب نمایم؛ انجام: و ساعت حوالی دوازده شب می باشد، خیال دارم...
از تاریخ یک شنبه دهم آبان 1321 به نوشتن این یادداشت ها شروع شده و تا جمعه 323/3/26 ادامه دارد و ناتمام مانده است. این یادداشت ها بیش تر جنبه شخصی و گزارش از خورد و خوراک و خواب می باشد و کم تر جنبه های اجتماعی و سیاسی و جهان بینی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ به خط نویسنده؛ جلد: مقوایی، 180گ، اندازه: 20×26 سم [ف: 6- 182]
yāddāšt-hā-ye sayyed mohammad tabātabā’ī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5209- ف
نسخه اصل: دانشگاه 9583 و 9584 و 9485؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 142]
yāddāšt-hā-ye mošīr-od dowle
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4084- ف
نسخه اصل: از روی اصل که نزد آقای دکتر اصغر مهدوی است؛ بی کا، تا: 1324ق [فیلم ها ف: 3- 12]
yāddāšt-hā-ye man
خالصی اردبیلی، هادی، 1307شمسی
(- xālesī ardabīlī, hādī (1928
یادداشت ها و نامه های اداری است که خالصی در این مجموعه جمع آورده و در لابه لای آن ها اشعاری از خود ذکر نموده است. عکس مؤلف در پشت جلد نسخه ضمیمه شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12639
آغاز: ای پدر که در آسمانی نام تو مقدس باد ملکوت تو بیاید اراده تو چنان که بر زمین است بر آسمان نیز کرده شود؛ انجام: ملت دردمند ما استعمار نوین را شناخته است.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1335ق؛ جلد: تیماج، 82گ، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 36- 202]
yāddāšt-hā-ye mīrzājān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 43/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق؛ مجدول؛ 30ص (165- 194)، 10- 20 سطر (4×9)، اندازه: 7×15 سم [سنا: ف: 1- 23]
yāddāšt-hā-yī dar tasavvof
شریعت سنگلجی، محمد باقر بن رضا قلی، -1411قمری
(šarī‘at sangelajī،mohammad bāqer ebn-e rezā qolī (- 1991
یادداشت ها و مطالبی است متفرقه در اصلاحات و واژه های صوفیان و بعضی از مدارج سالکان و مناقب عارفان، همراه با اشعار مختلف و مناسب با موضوعات. مؤلف این مطالب را ضمن مطالعه کتاب های متعدد جمع آوری کرده است.
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف- تبریز. دفتر اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15؛ 114ص [عکسی ف: 4- 314]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف- تبریز؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15؛ در پایان عکس مؤلف که شب یلدای سال 1363ش گرفته مشهود است؛ 80ص [عکسی ف: 4- 315]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف- تبریز. دفتر دوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 115ص [عکسی ف: 4- 314]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف- تبریز. دفتر سوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 80ص [عکسی ف: 4- 315]
yādegār
جرجانی، اسماعیل بن حسن، 434- 531قمری
(jorjānī, esmāʻīl ebn-e hasan (1043-1137
مشتمل بر پنج بخش و هر بخش در چند باب است: بخش 1. در فواید علمی که در طب به کار آید شامل 17 باب؛ 2. در علاج بیماری ها، شامل سی باب؛ 3. در علاج تب و آبله وحصبه شامل دو باب؛ 4. در آماس ها و ریش ها و جراحت ها، دریازده باب؛ 5. در شکستگی و کوفتگی و بر آمدن مفصل از جای خویش است.
آغاز: بسمله حمدلله و الصلوة اما بعد این مختصر یادگار نام بر پنج بخش مشتمل شده است بخش نخستین اندر فواید علمی... باب اول از بخش اول از فواید علمی اندر آن که سبب بیماری های حاری چند است و نشان هریک
انجام: گزیدن پشه علاج آنست که برگ هر بورا بر پشه گزیده نهند نیکو شود و هر بو بودنج بود و السلام
[نسخه های منزوی 610/1؛ نسخ خطی پزشکی ایران ص 300؛ فهرستواره منزوی 3767/5]
از آغاز است تا باب 14 اندر بیماری های بینی از بخش دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 38گ (92پ- 129پ)، 16 سطر (7×12)، اندازه: 13×20 سم [ف: 17- 386]
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ پس از یک بسمله فهرست بخش های آن در دنبال ش 2 آغاز می شود و همین فهرست است با سه سطری از باب 1 بخش 1 و افتاده است؛ 4ص (285- 289) [نشریه: 3- 362]
آغاز: برابر؛ انجام: فودنج دشتی بود. و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب
دیباجه را ندارد و فهرست بخش ها پس از بسمله در دنبال خلاصة الطب آغاز می شود؛ خط: تحریری، کا: محمد تقی، تا: 20جمادی الثاني 1063ق؛ 160ص (169- 328)، 18 سطر، اندازه: 12×24 سم [نشریه: 3- 324]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه ربیع الثاني 1073ق؛ مجدول [نشریه: 7- 234]
انجام: ... علاجش فصد و حجامت... به مطبوخ هلیله یا به ماء الفواكه یا به اقراص بنفشه و طلا در اول به صندل سرخ و سپند و فوفل با آب.
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1087ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با اشکال هندسی، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 22گ (88پ-110پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 20- 64]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين حمد الشاكرين... سید امام اسمعیل بن الحسن بن محمد بن احمد الحسيني الجرجاني... چنین می فرماید که معلوم است که عنایت همه آن نباشد که کسی چیزی بخشند؛ انجام: برابر
در چهار مقاله؛ کا: یوزباشی کاشانی، محمد امین، تا: 22ذیحجه 1090ق [ف: 9- 1330] و [فیلم ها ف: 3- 18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 116گ، 13 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2- 583]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1183ق؛ 45گ، 25 سطر (8/5×18)، اندازه: 11/5×22 سم [ف: 5- 200]
آغاز: برابر؛ انجام: و طعام غلیظ و شور و سخت درشت نخورد و رگ نزند. و الله اعلم.
بی کا، بی تا [نشریه: 3- 323]
yādegār
یادگار افندی، ابن شریف، قرن 11قمری
(yādegār afandī, ebn-e šarīf (- 17c
کتابی است در کلیات پزشکی و شناخت و درمان بیماری ها در پنج بخش: بخش 1. در دو مقاله، مقاله 1) در پنج باب: 1- هوا تدبیر نده در، 2- پیل فصللری تدبیر نده در، مقاله 2) در سیزده باب: 1- مادی خستلقلر کی سببی قچدر آنی بلدرر، 10- انواع مسهللرده در نقوعلردن و مطبوخلردن و...، 13- وصیتلرده در کم علاج اتمکده طبیب آنی کوز تمک کرک؛ بخش 2. در سی باب: 1) سرسام ده واسی باش اغرسنده در، 5) سکته علاجنده در، 10) تشنج ده و کزاز ده در، 15) اغزوطودق و دل ووش و بوغز خستلقلرنده در، 20) انواع قولنج علاجنده در، 25) یرقان اسود علاجنده در، 30) نقرس و اوجاع مفاصل و عرق النساء و دوالی و داء الفيل علاجلرنده در؛ بخش 3. بخش استمه لر و حصبه و چجک کعلاجلر نده؛ بخش 4. شیشلرده و پاره لرده و جراحتلر و سولجی لرده؛ بخش 5. کوکب صندوغی و آنوک معالجاتی... . (مرعشی)
[قرطای 1773 و 1774؛ ریو 124- بلوشه 534233S ,181AF- لایبتسیک ش 269 و 270- در سدن ش 17- مونیخ ش 212- گوتا ص 95- عثمانلی مؤلفلري 3: 204؛ الطب الصيدليه ص 388؛ فهرس نور عثمانی 0205]
آغاز: ... پیغامبر علیه السلام بر کون ام سلمه نوک اوزرنه کردی ام سلمه اول حالده... مقاله اول بخش اولدن حفظ صحت تدبیر نده...؛ انجام: خلاص بولدی صکره ینه قوذر طلادی همان اولکی یمک کفایت اتدی تجربه حاصل اولدی و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 979ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، در ذیل واپسین نسخه عبارت «کتبت عن لسان مبین الحلال و الحرام... اقضی قضاة الاسلام محمد بن حسن القاضي... في اواخر صفر المظفر من شهور سنة 982» آمده؛ جلد: تیماج، 135، 17 سطر (7×12)، اندازه: 13×20 سم [ف: 41- 27]
آغاز: الحمدلله الشافي لاسقام عباده بحکمته... و بعد بو ضعیف نحیف العريف بابن شریف عفا عنهما الملك اللطيف؛ انجام: کفایت ایدر نقدر کر کسه سکره قدوز طلسه برداخی یدر مک حاجت اولمدی تجربه حاصل اولدی
خط: رقعی، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ تملک: حافظ عبدالغفور بن حافظ عثمان نوری الخالماني معروف به قره اسماعیل زاده؛ مهر: حسین رضائک (دایره)؛ جلد: تیماج، 163گ، 25 سطر، اندازه: 14×27 سم [ف: 14- 81]
yādegār
تاریخ تأليف: قرن 5 یا 6
این نام در خود کتاب مذکور نیست و مأخوذ است از قول مؤلف در یک موضع از کتاب که می گوید: «من از کودکی باز تا بدین روزگار که این کتاب کردم در طلب آن بودم بخراسان و عراق و شام و همه جای که دفتر [ی] بدست آورم که در آن دفتر صفت اسب یا شناختن اسب بود از هیچ کس یادگاری نیافتم که کسی کرده بود و چون بدانستم که هیچ کس این چنین کتاب نکرده است بر خویشتن فریضه دیدم که این کتاب بکردن تا پس از ما یادگاری بود بجهان الخ». کتابی است فوق العاده ممتع و دلکش در باب تربیت اسب و شرح بیماری ها و طرق علاج و مداوای آن ها به نثری بسیار فصیح و دلاویز و شیوا نزدیک به نثر بلعمی و در بعضی مواضع قریب به بیهقی که به موجب قرائن کثیری که این جا موقع تفصیل آن ها نیست ظاهراً در سنوات بین روی کار آمدن سلجوقیان تقریبا یعنی حدود نیمه قرن پنجم تا بروز فتنه غز یعنی تا اواسط قرن ششم تأليف شده است. نام مؤلف با فحص بلیغی که به کرات در خود کتاب و در مظان مختلف به عمل آمد ابداً معلوم نشد اما به قرینه بعضی فقرات که مؤلف در تضاعیف کتاب راجع به خودش نقل می کند معلوم می شود في الجمله که وی از مردم گیلان و جزو طبقه امرا بوده و علی الظاهر محمد نام داشته و چنان کهدر مواضع مختلف کتاب ملاحظه می شود در جمیع امور مربوط به انواع اسبان از طرازی و اوز گندی و ختلی و ماورالنهری و ترکمنی و تازی و غیره و تشخیص الوان و علامات و حرکات و کیفیت معرفت و علاج امراض و نحوه پرورش و تربیت و ریاضت کردن آن ها و غیره و غیره مردی كاملاً خبیر و مطلع و مجرب و صاحب نظر و علاوه بر آن اهل شمشیر و قلم بوده است.
نسخه ناقص است و اوراق اوایل آن نیز به قدری جابجا و درهم صحافی شده که ابتدای آن را ابداً نمی توان مشخص و معین نمود، و عناوین فصول آن بعد از اوراق مذکور که مربوط است به ذکر آیات قرآن کریم و احادیث نبوی راجع به جهاد و غزا و علامات امراض اسب و طریقه علاج آن ها عبارت است از: -اسپان خراسانی از چند گونه اند و هر یکی چکار را شایند؛ -آن چه اسبان داغی فصیله (فضیلت) دارند بر دیگر اسبان؛ -اندر پیدا کردن ان که اسب دونده را چون باید شناختن؛ -در دانستن نیکی اسب که از چه می کند؛ در آن که اسب را چگونه خصی باید کردن؛ -در سخت کشیدن تنگ اسب؛ -در آن که اسب تازی را چگونه باید شناخت؛ -در بیان آن که منع الركاب از چند گونه بود؛ در آن که اسب پشت ریش چگونه علاج پذیرد؛ -اند شناختن اسب و پیدا کردن نیک و بد آن و آن چه پسندیده بود در وی؛ در ان که اسپ را هر اندامی چگونه می باید؛ -اندر پدید کردن که اسب چگونه باید دیدن و شناختن؛ -اندر دیدن اسب و شناختن؛ در آن چه دلیل باشد بر نیکی است و آن شش چیز است؛ -اندر یاد کردن علت ها که در اسب پدید آید؛ -اندر شناختن دندان اسب؛ -اندر یاد کردن کره که چگونه باشد از آن وقت که بر آید؛ -اندر پدید آوردن علامت کره نیک؛ -در آن که نشانی که بر پیشانی اسب بود؛ -در بیان دانستن رنگ های اسبان؛ -در پیدا کردن علامت ها و نشان ها که بر اسب باشد؛ -اندر ریاضت کردن؛ -اندر یاد کردن اسپ پادشاهان که چگونه ریاضت باید کردن؛ -اندر یاد کردن که اسب چند گونه است و هر یکی بچه کار آید؛ -در پیدا کردن منع نعل و آن از چند گونه باشد؛ -در ریاضت کردن اسپ که عرقش زود بیاید؛ -در پیدا کردن علف اسب؛ در خوید و سبست دادن؛ -در پیدا کردن علف که اسب را فربه کند؛ -در پیدا کردن حمر که چگونه است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22948
آغاز: بکشند با رضای خدای تعالی بجوید او را ثواب بسیار تر و عظیم تر و ایزد تعالی مردم را فرموده است تا اسب دارند و سواری آموزند قوله تعالی و اعدوالهم الآية؛ انجام: پس باید که سوار چون سباق خواهد کردن این همه که ما یاد کردیم نگاه دارد تا اعتماد بر سباق بود اما آن چه دانستیم درین باب بتمامی یاد کردیم و این آخر کتابست در شناختن و بضمیر (کذا) و عیب کاه ها و علف دادن اسب که ما یاد کردیم اکنون بعد ازین کتاب بیطره یاد کنیم آن چه دیده و شنوده و آزموده ایم تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 150گ، 14 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 19- 622]
yādegār
از: قول آغاسی و وق زاده علی. مؤلف در مدرسه نظامی سلیمانیه معلم بوده است و این رساله را که شامل لغات ترکی اسلامبولی و فرانسه و پاره ای اصطلاحات گرامر فرانسوی می باشد تدوین کرده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 723
آغاز: افاده مخصوصه، آن که داند لسان صرب همان زبان روسی نیز می داند زیرا: زبان ضرب بزبان روسی مشابهست؛ انجام: یادگار نام اثر مؤلفي سلیمانیه رشدیه عسکریه سی لسان فرانسوی معلمی پیاده قول آغاسی و وق زاده علی.
خط: نستعلیق و فرانسه، بی کا، تا: محتملاً قرن 13، جا: سلیمانیه؛ 61گ، 10 سطر (6/5×9)، اندازه: 10×13/5 سم [ف: 2- 228]
yādegār-e hasan
خداداد آذربایجانی، حسن خان
xodādād-e āzarbāyejānī, hasan xān
از حسن خان خداد آذربایجانی نایب اول سفارت ایران در وین به فارسی چاپ سنگی.
چاپ: به کوشش ایرج افشار، آینده، 19 (1372): 452- 467.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5715- ف
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 177]
به یادگار حسین علیه السلام- یادگار 1300 ساله حضرت حسین بن علی
yādegār-e hoseynī
خیری، مظفر بن محمود
xayrī, mozaffar ebn-e mahmūd
آن را به نام «مخدوم صدر کبیر عالم منعم صفی الدين عماد الاسلام ثقة الدولة عن الملوك و السلاطين سید الوزرا حسیب و نسیب عراق ابوعلی الحسين بن علی آدم [کذا، أدام] الله مجده و افضاله» نوشته است. چنان که می گوید: «به من خادم و داعی اشارت کرد تا کتابی سازم درباه مشتمل بر غرائب علم و عمل و سخن در وی به طریق ایجاز و اختصار رانم. پس فرمان آن بزرگ را از روی امتثال متقلی (؟) شدم و این کتاب پرفائده و منفعت بساختم. اگر چه بسیار کتب و رسائل مختصر و مطول تازی و پارسی قدما و متأخران درین معنی ساخته اند، لیکن من خادم خیر الامور اوسطها را کار بستم و دقیقه اشباع (؟) در وی نگاه داشتم و به زبان فارسی پرداختم تا خاص و عام را از وی حظی و منفعتی بود و مدح و ثناء آن مخدوم همواره بر زبان خواننده و فایده یابنده باشد و بدین جهت نامش یادگار حسینی نهادم تا تشریف از اسم شریف یافته باشد و آن را بر نه باب نهادم».
بدین ترتیب: باب 1. در منافع و مضار جماع؛ 2. در اوقاتی که جماع نشاید کردن و آن که شاید و در ترتیب این کار و بی ترتیبی از اشکال متنوع؛ 3. در تلاحق ضرر و تدارک خطا که از اسراف کردن در جماع پدید آید؛ 4. در اسبابی که نقصان باه از وی باشد و علامات و مداوات هر یک علی الاجمال؛ 5. در تدبیرها که نقصان در باه پدید آورد و از شهوت کم کند چون از حد بگذرد؛ 6. ذکر مرکبات از اغذیه و ادویه آن که تولید و تکسیر کند و آن که بطلان و نقصان آورد؛ 7. در مسوحات و مروحات که مقوی باہ و منغط ذکر باشد؛ 8. در چیزها که قضیب را بزرگ کند و در آن چه لذت جماع بیفزاید؛ 9. در چیزها که درین باب از روی خاصیت فعل نمایند مفرد و مرکب از معدنی و نباتی و حیوانی مستخرج از خواص موازینی
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10854/4
آغاز: طعام و جگر را قسمت کردن هم چنین هر عضوی را از اعضاء تناسل علی الانفراد قوتی داد و لذتی بدان جمله مقرون کرد؛ انجام: و در شیشه کنند و به وقت کار قضیب را بدان روغن چرب کنند چندان
اندکی از مقدمه و بخشی از باب نهم کتاب افتاده بدین جهت نام مؤلف در نسخه حاضر نیامده و ما آن را از نسخه کتابخانه همدرد کراچی- که در 898ق نوشته شده- نقل کردیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 25گ (72ر-96پ)، 13 سطر (6×11)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 20- 423]
yādegār-e hokūmat-e mīrzā rezā xān afšār
املشی، بهاء الدين، قرن 14قمری
(amlašī, bahā-od-dīn (- 20c
در آن چنین نوشته است: «این رساله در سال 1309 شمسی آماده شده و قرار (بود) به چاپ برسد و فروخته شود و بهای آن صرف لوازم تحریر ایتام شود این نیت عمل نشد لذا در سال 1327 به عنوان یادگار تقدیم کتاب (خانه) ملی رشت شد بهاء الدين املشی»، می بایستی مثل هایی از عربی و جز عربی ترجمه شود و بایستی با این رساله چاپ شود.
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگی؛ شماره نسخه: 30ی
آغاز: بنام خداوند بخشنده مهربان. حجة الاسلام ابو حامد غزالی که یکی از مفاخر ایران و یکی از علماء بزرگ و دانشمند شرق است از اهل طوس بوده و در سنه 450 هجری تولد یافته؛ انجام: رفتار فساد آمیز نباید حیاء زنان را محو و نابود ساخت. تمام شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1309ق؛ 25ص، قطع: بغلی [رشت و همدان: ف: -1185]
yādegār-e sīyāsī
اردشیر، قرن 14قمری
(ardešīr (- 20c
به دستور: ظل السلطان مسعود میرزا
گفتگوهای سیاسی است از هوریس رمبلذ انگلیسی، برگردان فارسی از اردشیر مترجم.
[فهرستواره منزوی 699/6]
اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 958
آغاز: سفارت نامه چینت در سنه 1859 مسیحی، در ماه مارچ وقت خود را معین کرده که بطرف مشرق زمین حرکت نمائیم؛ انجام: وقتی که من از شهر نایس در ماه می مفارقت نمودم گل سرخ ها در قبرستانی که احاطه کرده بود آن کلیسای انگلیسی خوب ر
جلد دوم از اوایل فصل چهاردهم تا آخر فصل بیست و چهارم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 518ص، 13 سطر (8×14)، اندازه: 14×22 سم [ف: -87]
yādegār-e moštāq
نوراللهی، احمد مشتاق بن درویش
nūr-ol-lāhī, ahmad moštāq ebn-e darvīš
به درخواست: سید عبدالله بن محمد قادری معروف به شاه صاحب (همشیره زاده مؤلف)
در مسائل نکاح و طلاق و آن چه تعلق بدان دارد که در یک «مقدمه» و چهار «فصل» مشتمل بر «مسائل» نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7313/3
آغاز: الحمدلله الذي أحل النكاح... ان دنون جو باراسی بهتر و ان سال ی هجری سی میری همشیره زاده؛ انجام: تمام بیان در المختار اور عالمگیری اور مفتاح السعادات سی لک ها کیاهی آخر دعوانا أن الحمدلله رب العالمين.
در احکام نکاح و مهر و ظهار و طلاق؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد تسلیم حسینی، تا: 25ربیع الاول 1281ق؛ 29گ (178پ-206پ) [ف: 19- 105]
yādegār nāme
دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268- 1350قمری
(dāneš-e tabrīzī, lotf-‘alī ebn-e mohammad kāzem (1852-1932
تاریخ تأليف: رجب 1290ق؛ محل تأليف: تهران
یادگار نامه که «مختصری از کلیات دانش» است به نظم و نثر از صدرالافاضل لطفعلی بن محمد کاظم بن لطفعلی تبریزی متخلص به فانی و دانش و لطفی، شامل دیباچه، سرگذشتی کوتاه از او، قصیده، مسمط، غزل، مقطع، معمی، فرد، پراکنده ها، مثنوی، رباعی، ارجوزه عربی، خطبه و گزیده ای از قراضه او، نامه های فارسی، نامه های عربی.
[دانشمندان آذربایجان 144؛ الذريعه 9: 316 و 601]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4734/1 و 4762/2- ف
بی کا، تا: 1290ق؛ ابعاد متن: 6×11، اندازه: 11×17 سم [ف: 14- 3688] و [فیلم ها ف: 3- 103]
yādegār nāme = bāh nāme
به دستور: سلطان مهدی بن حسن بن محمد حسین
کتابی است در طب و بنا بر آن چه که مؤلف در مقدمه آورده از دو کتاب ابوالمظفر هبة الله بن محمد اردشیر و کتاب دیگری که برای خلیفه بغداد تهیه شده بود، که هفده باب آن تقريباً همان است که در باه نامه ابوالمظفر آمده و پنج باب دیگر، مجموعاً در بیست و دو «باب» به رشته تحریر در آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15628/2
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و طوبی للعالمین و الرقوم للجاحدین... أما بعد، چون فرمان همایون مختوم ملک معظم مرضی أعظم شهریار، إعلم أعد کی ملک ملوک الإسلام سلطان السادات... مختصری که حکیم ابوالمظفر... جهت کتب خانه معمور سلطان الشرق و الغرب، معزالدنیا و الدين، در باب حفظ صحت اعضا تولد و تناسل؛ انجام: زن فرمان بردار شود و الله أعلم، تمت الكتاب
خط: نسخ قدیم خوش، کا: جلال ادیب، تا: 715ق؛ مقدمه کتاب مفصل و گویاست که بخشی را جهت استناد می آوریم: «اما بعد، چون فرمان همایون مختوم... مهدی بن... الحسن بن... محمد الحسيني... نافذ شد که مختصری که حکیم ابوالمظفر هبة الله بن محمد اردشیر جهت کتب خانه معمور سلطان الشرق و الغرب معز الدنيا و الدين در باب حفظ صحت اعضا تولد و تناسل متابع باه ساخته است و مختصری دیگر هم درین باب که حکما به جهت خلیفه بغداد رضی الله عنه ساخته اند که با آن ضم کنند و هر چه مکرر باشد ترک کنند... فرمانش منقاد شد و این مختصر هفده با بیست و پنج باب دیگر خاص احوال زنان تعلق دارد در آخر کتاب افزود تا تمام تر باشد...»، هفده باب نخست تقريباً با عنوان های باه نامه از ابو مظفر همخوانی دارد؛ 118گ (34پ-151ر)، 15 سطر، اندازه: 11×14/5 سم [ف: 39- 581]
yādegārīhā
محمد باقر
mohammad bāqer
یادداشت هایی است که بر دیوار مسجد مدرسه مادر شاه اصفهان نوشته بوده است و محمد باقر به اشارت نواب شاهزاده (ظاهراً ظل السلطان) آن ها را در این دفتر فراهم آورده است. این یادگاری ها که به صورت شعر و نثر و با تاریخ های مختلف است
از خامه رهگذرانی است که در میان آن ها پادشاه و امیر و وزیر تا جاهل و عامی و فقیر وجود داشته است. مثال: «این نوشتم تا بماند یادگار من نمانم خط بماند یادگار. شهر شوال المكرم 1290 قهرمان ظل اللهي آقا محمد خان بود در دار السلطنه اصفهان دوازده نفر حاکم و صاحب اختیار قرار داده بودند که هر یک اوباش و قلاش روزگار بودند و محمد حسینخان و باقر خان را از حکومت عزل فرمودند از یکصد هزار نفر خلق فقیر اصفهان گذشت آن ها را با زن و بچه و سیرت و عصمت بآن دوازده نفر واگذاشت و همه را فراری نمودند و اصفهان را خراب نمودند جناب اقدس الهي همشان را تلف کند که اصفهان را خراب کردند». نمونه دیگر: «ای دوست اسیر یک نگاه تو شوم ** قربان سر زلف سیاه تو شوم/ گاهی به نگاه دلخوشم می داری ** قربان نگاه گاه گاه تو شوم».
چاپ: در مجله وحید، به اهتمام سیف الله وحید نیا، 9- 1348ش، شماره 7، 795- 810 و 975- 990 و 1093- 1106 و 1222- 1238 و 1355- 1370 و 1487- 1502،
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 315- فیروز
آغاز: الحمد لله رب العالمين... مخفی نماناد که باعث بر تحریر این ارقام خجسته فرجام ستوده انجام اشاره حضور مبارک جلالت دستور نواب مستطاب مالک رقال ملک جناب خورشید احتجاب؛ انجام: و استدعای دیگر این جان نثار از مراحم بیکران اشرف محمد حضرت والا... آن است که همواره مادام العمر در رکاب همایون مشغول خدمتگذاری و جان نثاری باشم و السلام.
کاتب = مؤلف، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 140ص، 14 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 21- 345]
yād-nāme-ye sanjarī
سنجری، مسعود بن محمد، ق9قمری
(sanjarī, mas‘ūd ebn-e mohammad (- 15c
کتابی مختصر در بیان داروهاست با عناوین «باب».
آغاز: الحمد لله رب العالمين... اما بعد این کتاب را یادناد سنجری خوانند باب در معرفت بنی آدم از چهار طبایع بانواع ها.
انجام: و سه روز حقنه کند نافع باشد و الله اعلم بالصواب.
[فهرستواره منزوی 3768/5 بدون نام مؤلف]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رازی، عزیزالله بن ناصر الدين، تا: قرن 11، جا: اگره؛ 37ص (155- 191)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 14×20 سم [ف: 12- 2812]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از آن زهره گاو به آب بیامیزد و در گوش افکند نافع بود و اگر از گوش چرک آید حضیض مکی را در آب افکند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «ذکر الله حسن علی کل حال» (بیضی)؛ 2گ (حاشیه 5- 7)، اندازه: 18×20 سم [ف: -119]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 455/3عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 52]
yādī az šād-ravān hāj āxūnd neyeseyānī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق14شمسی
(šafiʻī ardestānī, morteza ebn-e ahmad (- 20c
تاریخ تأليف: 1425ق؛ محل تأليف: تهران
رساله کوتاهی است در شرح حال حاج ملا محمد حسین پیر جمالی نیسیانی اردستانی معروف به حاج آخوند و متخلص به فائق (- 1379ق) که از فضلاء، عارفان، شاعران و خوشنویسان نیسیان اردستان بوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15290/16
آغاز: روستای نیسیان یا «نی» مرکز دهستان برزاوند شهرستان اردستان است که در فاصله پنجاه کیلومتری جنوب شهر اردستان قرار دارد؛ انجام: این نوشته ها شمه ای است از آن چه درباره آخوند نیسیانی می دانستم، دیگران هم دانستنی هایی دیگر دارند که می باید بنویسند. والسلام.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1383ش = 1425ق، جا: تهران؛ 5گ (90- 94)، 20- 23 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 38- 820]
yāzdah fā’ede-ye ‘erfānī
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1342/4
آغاز: فائده- وجود ممکنات عبارت از ظهور وجود حق است بی کا، بی تا، 3گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 3- 83]
(yāsamīnīya (urjūza-tun
ابن یاسمین، عبد الله بن محمد، -601قمری
(ebn-e yasamīn, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1205
منظومه ای است مختصر در 54 بیت [نسخه ها یکسان نیست] در علم جبر و تقسیم آن به مال، اعداد و جذور، و بیان آن که شروح متعددی دارد.
[فهرست کتاب های عربی لینچی ص 91، ایضاح المكنون 59/1؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 139/5- 140؛ کشف الظنون 62/1- 63]
آغاز: علی ثلاثة یدور الجبر ** المال و الأعداد ثم الجذر
نسخه اصلی: کتابخانه آکادمی لینچی -رم 350roosi49؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن ابراهیم شرعان، تا: جمعه 12 جمادی الأول 1286ق؛ با حواشی بسیار؛ 7ص (5- 11) [عکسی ف: 1- 383]
آغاز: آغاز 1: و هذه الياسمينية في الجبر و المقابلة: الحمدلله علی ما انعما ** و من من تعلیمه و فهما/ و صلوات الله طول الابد ** علی النبي المصطفى محمد/ و الشكر للحبر الزكي العالم ** استادنا محمد بن القاسم/ فهو الذي اوضح ما قد اشکلا ** فرب قاصی حتی سهلا
آغاز 2: و هذه ارجوزة مشتملة علی اعمال الجذور للیاسمینی. ایضآ رضی الله عنه: الحمدلله الذي هدانا ** و نفخ المعقول و الاذهانا/ و صلواته علی محمد ** نبیه المختار طول الأبد/ و الشكر للشیخ الفقيه العالم ** استادنا محمد بن القاسم؛ انجام: 1: و ضربه في ضده نقصان ** فاعلم هداك الملك الديان/ 2: ثم الصلاة و السلام ابدا ** علی النبي العربي احمدا
نسخه اصل: ایاصوفیه، ش 761. دو ارجوزه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: پنج شنبه 7ذیقعده 783ق؛ 3گ (29- 31) [عکسی ف: 2- 301]
ya’s va rajā
حسینی مرعشی، محمد بن ابوالفتح، -1209قمری
(hoseynī mar‘ašī, mohammad ebn-e abolfath (- 1795
این کتاب در چهار دفتر تدوین شده است، بدین قرار: دفتر 1. موسوم به «راز و نیاز» است و آن راز و نیازی است با خدا؛ دفتر 2. موسوم به «محامد الأخيار» است و در آن از مناقب پیامبر سخن رفته؛ دفتر 3. به نام «يأس و رجا» می باشد و در آن از ظهور کرامات و فضل و رحمت نامتناهی حضرت رؤوف بالعباد شواهدی ذکر گردیده است؛ دفتر 4. که با این عبارت آغاز می شود: «غرض از این دفتر آنست که بندگان الهي در هنگام يأس بگمان رجاء روی توجه و التجاء بسوی خلاق کریم و رحیم... آورند حاوی بحث عبودیت بندگان عالم می باشد». این دفتر بر چهارده فرد و یک خاتمه مرتب شده و در پایان آن مباحثی از قبیل خواص سوره های قرآن و مطالب از قبیل خواص سوره های قرآن و مطالب تاریخی و مباحث روان شناسی آمد است.
آغاز: هذا کتاب یاس و رجاء ** دفتر سوم موسوم بر یاس و رجاء کارها نیکو شوند اما بصبر و التجاء
انجام: و در ظل حمایت و حراست آن سلطان عدالت بنیان باشند بالنبی و عترة الطاهره.
[فهرستواره منزوی 1099/8]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 528
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: ربیع الأول 1266ق؛ جلد: بوم مذهب، 193گ، 19 سطر (10×18)، اندازه: 15×24 سم [ف: 2- 22]
al-yāqūjī
تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1272ق، نسخه ای دیگر بدون تاریخ [میراث اسلامی: 5- 596]
al-yāqūt
نوبختی، ابراهیم بن اسحاق، قرن 4قمری
(nobaxtī, ebrāhīm ebn-e eshāq (- 10c
رساله ای مختصر و مهم در علم کلام و با عناوین غالباً کلمه «مسئلة- القول است». علامه حلی این رساله را بر پانزده «مقصد» مرتب و مبوب نموده است: مقصد 1. في النظر و ما یتصل به (در سیزده مسئله)؛ 2. في الجوهر و العرض (در ده مسئله)؛ 3. في احکام الجواهر و الاعراض (در چهار مسئله)؛ 4. في الموجودات (در هفت مسئله)؛ 5. في اثبات الصانع و توحید و احکام صفاته (در نوزده مسئله)؛ 6. في استناد صفاته الى وجوبه تعالی (در پنج مسئله)؛ 7. في العدل (در پنج مسئله)؛ 8. في الالام و الاعواض (در هشت مسئله)؛ 9. في افعال القلوب و نظرائها (در دوازده مسئله)؛ 10. في التكليف (در چهار مسئله)؛ 11. في الالطاف (در پنج مسئله)، اربع مسائل في التوحيد (ازلیت علم و قدرت و حیات خداوند و جواب از کلام هشام)؛ 12. في اعتراضات الخصوم في التوحيد و العدل و الجواب عنها (در شش مسئله)؛ 13. في الوعد و الوعيد (در یازده مسئله)؛ 14. في النبوات (در بیست مسئله)؛ 15. في الامامة (در دوازده مسئله).
علامه حلی نام مؤلف کتاب را در ابتدای شرح خود، با عنوان ابراهیم بن نوبخت آورده است. در خصوص مؤلف کتاب روایات مختلفی مطرح است: 1. ابواسحاق ابراهیم بن نوبخت (آستان قدس 4: 271، مرعشی 4: 40 و الذريعه 2: 444)، 2. ابواسحاق ابراهیم بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت نوبختی (اعیان الشيعه 2: 110)، 3. ابو اسحاق ابراهیم بن اسحاق بن فضل بن ابی سهل نوبختی (الذريعه 1: 62 و 70)، 4. ابو اسحاق اسماعیل بن اسحاق بن ابی سهل فضل بن ابی سهل نوبختی (الذريعه 25: 271)، 5. اسماعیل بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت (ریاض 6: 38)، 6. ابو سهل اسماعیل بن علی بن اسحاق بن ابوسهل بن نوبخت (فهرس اعلام الذريعه 1: 196). در مورد این شخص بنگرید به اعیان (3: 383) و طبقات اعلام الشيعه (قرن 4: ص63). اعیان الشيعه (2: 94). به نقل
از کتاب خاندان نوبختی به ده پسر اباسهل بن نوبخت از جمله اسحاق و فضل اشاره می کند. منابع فوق برای اسحاق دو پسر به نام های ابراهیم (أعيان الشيعه) و اسماعیل (ریاض) ضبط کرده اند که این اسحاق نیز مانند عمویش دو پسر به نام های ابواسحاق ابراهیم (الذريعه 1: 62 و 70) و ابواسحاق اسماعیل (الذريعه 25: 271) دارد. انتساب کتاب یاقوت به این افراد قطعاً به دلیل تشابه اسامی و نیز حذف بعضی از سلسله نسب در روایت های گوناگون است. محمد نجمی مصحح «انوار الملكوت» انتساب کتاب به ابراهیم بن نوبخت را بر خلاف نظر علامه حلی و بحار الانوار و اعیان الشيعه و اقبال در «خاندان نوبختی» رد کرده است. لکن علی اکبر ضیایی مصحح «یاقوت» و «اشراق اللاهوت» کتاب «یاقوت» را به ابو اسحاق ابراهیم بن نوبخت انتساب داده است. در فهرست های در دست، به نام این کتاب اشاره نشده است. تنها الذريعه آن را به ابواسحاق ابراهیم بن اسحاق بن فضل بن ابی سهل نوبختی منتسب کرده است.
آغاز: بسمله، و به نستعین رب اختم بالخیر و عجل. مسألة: علی العبد نعم جمة، فلابد من أن یعرف المنعم فیشکره، و لاطریق إلى هذه المعرفة الواجبة إلا النظر
انجام: و مخالفونا في بعض فروعها مخطئون لا توجب فسقا و لا براءة و الله اعلم.
چاپ: تحقیق علی اکبر ضیایی، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی: 1413ق.
[الذريعة 271/25 و 178/14]
شروح و حواشی:
1- الأصول الكلامية (ارجوزة)؛ عودی، اسماعیل بن حسین (-580)
2- اشراق اللاهوت في شرح کتاب الياقوت؛ رکن الدين جرجانی، محمد بن علی (- قرن 8)
3- انوار الملكوت في شرح الياقوت؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648- 726)
4- مختصر شرح انوار الملكوت في شرح الياقوت؛ اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد (681- 745ق)
5- اشراق اللاهوت في نقد شرح الياقوت = شرح انوار الملكوت في شرح الياقوت؛ اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد (681- 745ق)
6- یادداشت پیرامون اشراق اللاهوت؛ دشتکی شیرازی، صدرالدین ثانی محمد بن منصور (- قرن 10)
7- حواشی انوار الملكوت في شرح الياقوت
8- شرح انوار الملكوت في شرح الياقوت
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ شکسته، کا: طبری، حیدر بن ابراهیم، تا: اوایا صفر 733ق، جا: نجف اشرف؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 16گ، 21 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 4- 271]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6454/3- عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3- 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن احمد بن فخر الدين بن محمد انصاری عاملی، تا: پنج شنبه 7رجب 1020ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ 51گ، 13 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 5- 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: کرهرودی، محمد ابراهیم بن محمد حسین، تا: 1228ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 18گ (86پ-103)، 16 سطر (5×9/5)، اندازه: 10/4×15/3 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسن حائری، تا: 1359ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 17گ، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 2- 584]
yāqūt-e ahmar
مشكوة تبریزی، علی اکبر بن داود، 1289- 1350قمری
(meškāt-e tabrīzī, ‘alī akbar ebn-e dāvūd (1872-1932
تاریخ تأليف: دهه سوم ربیع الاول 1346ق
رجزها و شعرهای حماسی که یاران امام حسین علیه السلام در روز عاشورا یا قبل از آن به کار برده اند، در این کتاب به فارسی منظوم به بحر تقارب به نظم کشیده شده است، با نظم مختصری از وقایع کربلا و حالات یاران آن حضرت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2077
آغاز: آغاز مقدمه: الحمدلله رب العالمين... اما بعد بر احدی پوشیده نیست که اکمل طاعات و افضل قربات تمسك و توسل بذیل مطهر حجت خدا.
آغاز نظم: بنام خداوند عرش مجید ** که نور مبین حسین آفرید؛ انجام: شبی تیره و خلق در انتظار ** که آن صبح روشن شود آشکار/ از این بیش مپسند دین را غریب ** که نعم الرقيبي و نعم القريب
خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 9شعبان 1348ق؛ مهر: ناظم «مشكاة السلطان» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 40گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 6- 90]
yāqūt-e ahmar va zomorrod-e axzar
قسام، یعقوبعلی بن محمد، ق13قمری
(qesām, ya‘qūb-‘alī ebn-e mohammad (- 19c
شامل مثنوی در بیان احوال جناب حیدر صفدر، شامل 3 «لمعه».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره
کاتب =مؤلف، تا: 24ذیقعده 1263ق [میراث شهاب: س 6ش 1- 112]
’al-yāqūt-ul ḥamrā
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225- 1288قمری
(kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871
تاریخ تأليف: 27ذیحجه 1267ق
رساله ای است مشتمل بر دو «مقاله» و یک «خاتمه» در تشریح ماهیت و کیفیت پیدایش و به وجود آمدن رنگ قرمز و اسرار باطنی و فلسفی آن. به طوری که مؤلف در دیباچه متذکر گردید است یکی از ارداتمندان وی را، با یکی از مخالفین بر سر مقامات و مراتب علمی ایشان منازعتی دست داده و سرانجام بدین صلح می کنند که به منظور تمرین و آزمایش، تأليف رساله در این موضوع از مؤلف درخواست کنند. حاج محمد کریمخان این درخواست را پذیرفته، و تأليف این رساله را بدان منظور، در کم تر از دو روز انجام داده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. و بعد، یقول العبد الأثيم کریم بن ابراهیم، انه قد اخبرنی من یوحب علی طاعته بمشاجرة وقعت بینه و...
انجام: و مع ذلك ما کتبته الا في اقل من یومین تخمینا علی تفرقة و العذر عند الكرام الناس مقبول.
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن ابراهیم، تا: پنج شنبه 27ذیحجه 1267ق؛ 15ص (65- 80)، 23 سطر (9×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3- 851]
آغاز: برابر؛ انجام: سنة سبع و ستین بعد المأتين و الالف. حامداً مصلياً مستغفراً، 1278ق
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1278ق؛ 39گ (93پ-131پ) [ف: 1- 272]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 42گ (84پ-125پ)، 15 سطر (6/5×12)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: -328]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 4- 216]
الياقوتة- ياقوتة العلم
al-yāqūta = k.-ul yawāqīt
غلام ثعلب، محمد بن عبد الواحد، 261- 345قمری
(qolām saʻlab, mohammad ebn-e 'abd-ol-vāhed (876-957
تفسیر مختصری از غرایب الفاظ قرآن کریم است که الفاظ قرآنی را به ترتیب سوره های قرآن به صورت مختصر شرح داده است. ابن ندیم درباره مؤلف و چگونگی تأليف این کتاب توضیح مفصلی آورده و مؤلف را از نواصب می داند. دو نسخه از این کتاب را سنگین در «کتابخانه لاله لی، ش 255/4، کتابت 784ق» و «کتابخانه رشید، ش 348/3، کتابت قرن 9» نشان داده که نسخه ما از هر دو آن ها قدیمی تر است.
[الفهرست، ابن ندیم، متن عربی، ص119- 120 و ترجمه فارسی، ص127- 128، کشف الظنون 2053/2- 2054؛ سزگین 276/4- 279]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7234
آغاز: أخبرنا الشيخ الامام العالم الثقة ابوعبدالله یحیی بن الحسن بن احمد بن عبدالله بن الناصر لفظه من اول سورة الأعراف قال أخبرنا الشيخ أبو الحسين احمد بن محمد بن احمد بن النفور البزاز قال قریء علی ابی القسم عبدالله بن احمد بن علی الصيدلاني قال اخبرنا ابوعمر محمد بن عبدالواحد الزاهد قال أخبرنا ثعلب عن ابی الاعرابي قال الصراط الطريق و من سورة البقرة اخبرنا ثعلب عن ابن الأعرابي قال الريب الشك و الهدى البيان و الهدي اخراج شیء الى شیء و الهدى الورع و الطاعة و الهدى الهادى قال و منه قوله تبارك و تعالی او اجد علی النار هدی ای هادیا و الغيب الله عزوجل و منه قوله يؤمنون بالغیب قال بالله عزوجل و عن اسمه و الغيب ما غاب عن العين و کان محصلا في القلوب؛ انجام: و من سورة الناس الوسواس [في] الصدر و الوسواس الاسم علی قیاس الزلزال آخر کتاب الياقوتية یجز بحمدالله و منه و صلواته علی سیدنا محمد النبي و آله و سلامه.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 520ق؛ تملک: محمد صالح سویدی؛ روایت سماع نسخه توسط ابی عبدالله بن یحیی بن الحسن بن احمد بن عبدالله عن ابن النفور و سماع مسعود بن علی بن البام من ابی عبدالله النبار؛ در انجام نسخه سه سماع وجود دارد که کتاب را نزد استاد شنیده و استاد اجازه به آن ها داده است ولی متأسفانه تاریخ سماع ها یا از بین رفته یا قابل قرائت نیستند ولی در یکی از آن ها با خط جدید تاریخ 529 دیده می شود؛ جلد: تیماج، 24گ، 15 سطر، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 25- 236]
yāqūtat-tul ‘ālam
مختصری فتوایی در احکام فقهی و برخی آداب مستخرجه از حادیث نبوی است. عناوین کتاب «فصل، فصل» می باشد و در آخر کتاب نوشته شده: «کملت العقيدة المقدمة». فهرست کتاب چنین است: فصل: في معرفة الله تعالی؛ فصل: في ماجاء في العقل و فضائله؛ فصل: ما جاء في النية و الكلام علیها؛ فصل في ذکر الحدود و الشروط؛ فصل: في اشتقاق الوضوء؛ فصل: فیما لایفسد الوضوء؛ فصل: ما جاء في الصلاة علی سیدنا جبریل؛ فصل: ما جاء في الاوضية التي یصلی بها الفرض؛ فصل: في الأوضية التي لا یصلی بها الفرض؛ فصل: في المياه؛ فصل: ما جاء في التيمم؛ فصل: ما جاء في الغسل من الجنابة؛ فصل: ما جاء في الأذهان؛ فصل: ما جاء في الصلاة؛ فصل: ما جاء في فرائض الصلاة؛ فصل: ما جاء في ارکان الصلاة؛ فصل: ما جاء فيالجمعة؛ فصل: في السنن؛ فصل: ما جاء في الامامة؛ فصل: ما جاء في ام القرآن؛ فصل: في حفظ الجار؛ فصل: في شارب الخمر؛ فصل: في اثم الزنا. در این رساله از مالک، عبدالملک بن ماجشون. ابواسحق و ابن القاسم نقل شده است.
آغاز: هذا کتاب فیه ياقوتة نور العلم بعد بسم الله الرحمن الرحيم و الصلاة كافة مختصرة المشايخ و الرواة من البطون الكبيرة من... و المجموعة الواضحة و المدونة... و اولها فرایض الوضوء و سننه... فاول الياقوتة المذكورة معرفة الله تعلی بالقلب و الجوارح و الاقرار بقول لا اله الا الله محمد رسول الله و سننها تقدیم الشيخين
آغاز: برابر؛ انجام: و الباطنة من التلبس بمنهی عنه نهی تحریم او كراهة و الخيانة عدم حفظها من ذلك بالله تعالی التوفيق.
خط: مغربی، کا: محمد بن محمد بن علی بن محمد بن علی با سعید صناحبی، بی تا، 35گ، 17 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 25- 402]
آغاز: برابر؛ انجام: عن النبي قال: ما من مدينة کثروا فیها... و یصرف الله عنهم الضر و الاذا. و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم تسليماً.
خط: نسخ مغربی، کا: ابوالقاسم بن عمر یربوعی طرابلسی، تا: رجب 1074ق؛ مصحح؛ 9گ (141ر-145پ و 177ر- 180پ)، 23 سطر (11×17/5) [ف: 41- 413]
al-yāqūtat-ul ‘ayāṣa ‘ala-l xulāṣa
ابن حنش، محمد بن یحیی، -719قمری
(ebn-e hanaš, mohammad ebn-e yahyā (- 1320
وابسته به: الخلاصة النافعة بالأدلة القاطعة في فوائد تابعة؛ رصاص، احمد بن حسن (-656ق)
شرح متنی است به نام «خلاصة» تأليف شهاب الدين احمد بن الحسن الرصاص که در کلام زیدی نگاشته شده و شارح پیش از آغاز کردن شرح هفت «فصل» آورده سپس به شرح اصل کتاب پرداخته و هر یک از مطالب کتاب را در فصول و مواضع آورده است.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 179
آغاز: بسمله. قال سیدنا شرف الدين بقية العلماء الراشدين... و اذا اردنا الكلام في مذاكرة هذا الكتاب تکلمنا في سبعة فصول؛ انجام: و أن یجعلها لنا من الطريق الدالة علی رضاه انه ولی ذلك القادر علی ما هنالك بمحمد و آله صلی الله علیه و سلم
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه دهه سوم جمادی الثاني 875ق؛ مقابله شده؛ تملک: علی بن محمد الأخفش؛ کاغذ: سمرقندی، 201گ، 30 سطر (15×22)، اندازه: 20×28 سم [ف: -695]
(.al-yāqūta fi-l aḥādīṯ (t
سدید الدين غوری
sadīd-od-dīn-e qawrī
«ياقوتة في الأحاديث» تأليف نجم الدين عمر بن محمد نسفی سمرقندی (461- 537ق) کتاب مشهوری است در احادیث اهل سنت. نسخه حاضر ظاهراً ترجمه قسمتی از آن است که شامل احادیث و روایاتی می شود که در مورد کیفیت و اوقات خواندن نمازهای مختلف آمده است مثل نماز اول شب از ماه محرم، نماز شب عاشورا و... .
[کشف الظنون 248/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3062/2
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد این کتاب ترجمه یاقوته در عبادت بحذف اسنانید از مصنفات مولانا معظم نجم الدين عمر نسفی رضی الله عنه که مولانا معظم سدید الدين غوری بالتماس مولانا معظم ملك الحفاظ في العجم زایر بیت الحرام؛ انجام: نماز شب های رجب و شب های ذی القعده و ذی الحجه و محرم از این ابن عباس رضی الله عنه روایت کرده اند که... پس از آن چهار بار فاتحه و چهار بار قل هو الله احد بگوید... بخواند و بگوید الله الله ربی لا اشرك به شيئاً و بگوید...
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، ابعاد متن: 8/5×17، اندازه: 15×24 سم [ف: 14- 184]
yāqūt va marjān
ابوطالب
abū-tāleb
تفسیر مفصلی است از سوره یوسف با ذکر داستان های بسیاری از انبیاء و اولیاء در یک «مقدمه» و چهارده «مقاله» و یک «خاتمه» و در هر مقاله قطعه ای از سوره را تفسیر می نماید.
آغاز: حمد بی حد و احصا مخصوص بارگاه کریمی است که گلشن حسن را بآب لطف عمیم سیراب نموده... اما بعد چنین می نگارد...
انجام: و در آن وقت عمر شریف یوسف بصد و ده سال و بروایتی صد و بیست سال رسیده بود انا لله و انا اليه راجعون.
[فهرستواره منزوی 499/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حیدر حسینی، تا: ذیقعده 1264ق؛ اهدایی: وزیری؛ 156گ (1- 156)، 21 سطر (10×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4- 1173]
آغاز: برابر؛ انجام: و شاه زاده از خواب بیدار شد همه را شنیده پس دختر را بعزت واحترام تمام نگاه می داشتند
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ آیه ها نوشته نیست، در حاشیه افزوده شده و شاید افزودگی ها از خود مؤلف باشد؛ در حاشیه صفحه پنجم اشعاری است به تاریخ 16صفر 1264 نوشته شده است؛ جلد: تیماج، 243گ، 20 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 8- 4857]
yāne‘ samare
رمال، ملا احمد
rammāl, mollā ahmad
ثمره در رمل در یازده فصل از ملا احمد رمال در ترجمه ثمره و شجره پیشینیان که به یونانی بودند و ماشاء الله مصری ستاره شناس آن را به عربی در آورده و برخی آن را به فارسی برگردانده و دانشمندی آن را به فارسی گزارش کرده است و چون بسنده نبود و دگرگون هم شده بود این دفتر ساخته شد و در آن از خواجه طوسی یاد شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 893/2
آغاز: شکر و سپاس بر عدد ریگ بیابان و قطرات باران صانعی را که محاسب هندسه حکمت و صنعت او از گردش افلاک و نجوم و حبل ارادت و مشیت به روی تخته خاک رقم صور و خطوط موجودات از زوایای معلومات برکشید؛ انجام: و بیاض صف گفتن است و اجتماع و جماعت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن [ف: 5- 214]
yā’īye ebn-e kamāl pāšā = r.-ye yā’īye
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، -940قمری
(ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534
این رساله در اقسام یاء زائده ای است که در آخر کلمات فارسی یافت می شود. مؤلف در مقدمه نام خود را نبرده، در یکی از ضمائم کشف الظنون چاپ فلوگل این کتاب یا رساله به نام یائیه ضبط گردیده و به ابن کمال پاشا نسبت داده شده. در کشف الظنون نام آن یافت نشد. ضمیمه بودن با دقائق الحقائق این مؤلف و شباهت کامل انشاء این نسبت را تأييد می نماید. مؤلف در مقدمه می گوید: در محفلی حاضر بودم بحث از یاء زائده در آخر کلمات فارسی به میان آمد، یکی از حضار آن را منحصر در پنج قسم می دانست یکی از آن معانی را رد کرده و گفتم که انحصار در این اقسام که گفتی ندارد، در همان هنگام ده مورد از موارد اصلی یاء زائده را با شواهد از اشعار فصحا بیان نمودم، از من خواستار شدند که در این موضوع نگارشی نمایم. به خواست آن ها به تأليف این مختصر پرداخته و پس از تمهید مقدمه ای ادیبانه اقسام اصلی یاء زائده را با شعبات آن به بیست قسم رسانیده و یک به یک را بیان و به اشعار شعرای بزرگ فارسی زبان استشهاد کرده و در دیباچه تفاخر نموده و می گوید همان قسم که زمخشری فائق را در مکه معظمه بیرون آورد و خطاب به اعراب کرد و گفت بیایید و لغت خود را از مردی غیر عرب گیرید من نیزبه فارسی زبانان می گویم که بیایید لغت و قواعد زبان خویش را از من یاد گیرید (از این عبارات معلوم می شود که طرف صحبت و بحث وی در آن محفل ایرانی بوده است). (ابن یوسف)
آغاز: الحمدلله وحده. و الصلوة علی من لانبی بعده أما بعد بوصحایف پر لطایفك تسویدنه باعث و مضمون مکنوننده مدمج و مدرج اولان عوارف معارفك تمهیدنه سبب حارث اول اولدیکه ارباب فضل و اصحاب معرفتدن بر جماعتله که میدان فرسک فارسلری ایدیلر لغت فارسیده آخر کلمیه لاحق اولان حرف بانک خصومنده مناظره اولندی
انجام: حرف زوایدندن در ضرورت شعر ایچون زیاده الو پدر بورساله خیرله اختتام بولدی حرف آخر تمامی بیانیه اولدی (تم بعون الله)
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 971ق، با سرلوح کوچک؛ واقف: سپهسالار؛ 16ص، 21 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 2- 400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 41ص (1- 41)، 17 سطر (9×14/5)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 9- 1182]
al-yatīma = š.-uṯ ṯalāṯīn mas’ala
مفتی، محمد بن عزالدین، -1050قمری
(moftī, mohammad ebn-e ‘ezz-od-dīn (- 1641
وابسته به: مصباح العلوم في معرفة الحى القيوم = ثلاثون مسئله؛ رصاص، احمد بن حسن (-656ق)
شرحی است مزجی بر «مصباح العلوم في معرفة الحى القيوم» شمس الدين احمد رصاص که به نام «الثلاثون مسالة في اصول الدين» معروف شده است. اصل کتاب حاوی سی مسأله کوتاه در توحید و صفات الهي و نبوت و امامت، و مشتمل بر سه «فصل» است (توحید، عدل، وعد و وعید) و هر فصلی در ده «مساله».
آغاز: قوله بسم الله الرحمن الرحيم بدأ الشيخ رحمه الله بذکر اسم الله تعالی و الوجه فیه العقل و السمع.
انجام: و لا یلحق بنا من تبعه شراً و لا عسراً آمین رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله و سلم.
[مؤلفات الزيديه 168/3 و 25؛ اعلام المؤلفين الزيديه ص 607]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1152؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 199ص (5- 204) [عکسی ف: 4- 428]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه انتخاب شد؛ خط: نسخ، کا: یحیی بن صالح بن عمر، تا: دوشنبه 15شوال 1156ق؛ 71گ (217پ-287ر)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 15- 341]
yatīmat-ud durar fi-n nuzūl wa āyāt-us suwar
موصلی، محمد بن احمد، -656قمری
(mūselī, mohammad ebn-e ahmad (- 1259
به نظم به قافیه لام.
خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد بن محمد بن ابوبکر بن ابراهیم بن یعقوب، تا: قرن 8؛ کاغذ: سمرقندی، 3گ (67ر-70ر)، 11 سطر (6×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16- 218]
آغاز: بسمله. جزء فیه يتيمة الدرر في النزول و آیات السور. قال الفقير الى الله تعالی محمد بن احمد بن احمد بن الحسين الحنبلي الموصلي سامحه الله و غفر له في عد آی سور القرآن، الحمد لله خیر ما افتتح به رب یسر و اعن. الحمد لله الملك المفضل ** ثم الصلوة علی الشفيع المرسل
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3961؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ 3ص (115- 117)، 15 سطر [عکسی ف: 4- 167]
yatīmat-od dorar va karīmat-ol faqr
اصفهانی، جمال الدين محمد بن محمد، قرن 8قمری
(esfahānī, jamāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad (- 14c
تاریخ تأليف: 797ق؛ محل تأليف: شیراز
مؤلف می گوید در شیراز در سال 797ق مجموعه ای به خطوط اکابر به دستش رسیده بود و از روی آن، این کتاب را که در پند و موعظه است ساخته است و چنین نامیده و چنین است فهرست آن: فصل 1. در فضیلت علم و علماء؛ فصل 2. در فضیلت عقل و عقلاء. در آن از فرزندان خود محمد و محمود یاد کرده است.
آغاز: بعد از تقریر مقاله و ترتیب این حواله می گوید مسود این بیاض... که در شهور سبع و تسعین و سبعمائه چون از جور زمانه حایر... و اسباب پریشانی مجتمع داشت...
انجام: خاتمت و اسأل الله تعالی لنا و لکم معشر الاولاد فهم اسرار کلامهم... بیت: پیام اهل دل است این سخن که سعدی گفت ** نه هر که گوش کند معنی سخن داند
چاپ: ایران، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1390شمسی، با مقدمه بهروز ایمانی، 1، وزیری، 167ص، به صورت نسخه برگردان از نسخه ملک
[نسخه های منزوی 5874؛ فهرستواره منزوی 699/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5874
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 8؛ با یادداشت فرهاد میرزا در 1300؛ اندازه: 19×24/2 سم [ف: 4- 856]
yatīmat-ud dahr fi maḥāsin-i ahl-il ‘așr
ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350- 429قمری
(saʻālebī, ‘abd-ol-malek ebn-e mohammad (962-1038
در تراجم شعراء بزرگ عرب تا عصر خود مشتمل بر چهار «قسم» - هر کدام دارای ابواب و فصول- با این عناوین: قسم 1. في محاسن اشعار آل حمدان و شعرائهم و غیرهم من أهل الشام و ما یجاورها و مصر و الموصل و المغرب؛ قسم 2. في محاسن أشعار اهل العراق و انشاء الدولة الديلمية من طبقات الافاضل و ما یتعلق بها من اخبارهم؛ قسم 3. في محاسن اشعار اهل الجبل و فارس و جرجان و طبرستان و اصفهان من وزراء الدولة الديلمية
و کتابها و قضاتها و شعرائها؛ قسم 4. في محاسن أهل خراسان و ماوراء النهر من انشاء الدولة السامانية و الغزنية و الطارئين علی الحضرة ببخاری من الآفاق و المتصرفين علی اعمالها و ما یستطرف من أخبارهم و خاصة اهل نیسابور.
آغاز: الحمدلله خیر ما بدی به الكلام... فان محاسن اصناف الادب کثیره...
چاپ: مشار- عربی 1012؛ دمشق، المطبوعات الحنفية، 1303ق؛ قاهره محقق: محمد محیی الدين عبد الحميد، مكتبة الحسين التجارية، 471ص، 1366ق.
[کشف الظنون 2049/2]
شروح و حواشی:
1- تتمة يتيمة الدهر؛ ثعالبی، عبدالملک بن محمد (350- 429ق)
2- دمية القصر و عصرة اهل العصر؛ باخرزی، علی بن حسن (-467)
3- و شاح الدمية؛ بیهقی، علی بن زید (499- 565ق)
4- منتخب دمية القصر و عصرة اهل العصر؛ کنتوری، ناصر حسین بن حامد حسین (1284- 1361ق)
آغاز: بسمله، القسم الثالث من کتاب یتیمه الدهر في محاسن اهل العصر یشتمل علی ملح؛ انجام: بقول اذا تداینتم بدین الى اجل مسمی فاکتبوه
از قسم ثالث که در محاسن اهل جبال و فارس و جرجان و طبرستان است تا ذکر ابو محمد عبدالله محمد با برگزیده اشعار و نوشته های هر یک از آن ها؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ 189گ، 22 سطر (12×22/5)، اندازه: 20×31 سم [ف: 8- 135]
نسخه اصل: پاریس 3308 Araba؛ خط: نسخ، کا: قلعی، ابراهیم بن احمد، تا: 17صفر 989ق؛ تصویر نسخه تتمة اليتيمة است و اقبال از روی آن به چاپ رسانده است. [فیلم ها ف: 1- 398]
نسخه یک صفحه و نیمی پیش از سر گذشت ممد ابن الحسن خزاعی است و می رسد به پایان قسم 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 84گ، 27 سطر (9/5×18)، اندازه: 13×22 سم [ف: 10- 1657]
آغاز: بسمله القسم الثالث من کتاب يتيمة الدهر... الباب الأول في ذکر بن العميد و ایراد لمع من أوصافه و اخباره؛ انجام: و سیتفق لی و لمن بعدی الحاق ما یلیق من ملح اشعارهم بهذا اللباب و صلی الله علی سیدنا و آله و صحبه اجمعین و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: 19صفر 1035ق؛ مهر: «هوء الفقير محمد سعید بن پیر عثمان عفی عنهما»؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 364گ، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 24/2- 106]
خط: نستعلیق، کا: منصور بن سلیم، تا: 1048ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: میشن، 528گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×23 سم [ف: 1- 594]
آغاز: بسمله و به نستعین، القسم الثالث من کتاب یتیمه الدهر في محاسن اهل العصر؛ انجام: یقول اذا تدانیتم بدین ** الى اجل مسمی فاکتبوه
از شرح حال ابن عمید تا شرح حال ابو محمد عبدالله بن محمد العبد الكافي با اشعار آن ها، قسم سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1062ق؛ 191گ، 29 سطر (9×26)، اندازه: 22×35 سم [ف: 9- 122]
آغاز: تمسك احشاءها علی کمد حرق ** تطفئها و الهموم تشعلها و کتبت الى والدیه و قد تقل من جراحه و هو في الأسر، در برگ دوم نسخه نوشته شده است: هذا مارایته مجموعاً من شعرابی فراس... کان الفراغ من تسوید هذا الاوراق علی ید... عبدالله بن نعمت الله في... شهر ذی القعده من السنة الواحده و الثمانين بعد الالف؛
قسمتی از کتاب است؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن نعمت الله، تا: ذیقعده 1081ق؛ 75ص، 19 سطر (8×14)، اندازه: 13×20 سم [ف: 2- 72]
آغاز: برابر؛ انجام: و سیتفق لی او لمن بعدی الحاق ما یلیق... نجرت تتمه کتاب يتيمة الدهر... و علی آله و صحبه و سلم
خط: نسخ ترکی، کا: کمال الدين بن الشيخ عبدالمنعم العكاري، تا: اواخر جمادی الاول 1099ق؛ مجدول، مصحح، با سرلوح مذهب؛ 286گ، 31 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 27/2- 69]
آغاز: القسم الرابع من کتاب يتيمة الدهر في محاسن أشعار أهل خراسان؛ انجام: و أخرني دهری و قدم معشراً لأنهم لا یعلمون و أعلم...
الجزء الرابع منه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد بن أمير أحمد، محمد أمين بن شیخ محمد أمين بن شیخ محمد بن أمير أحمد، محمد مهدی شهیر به رنجبر در 1150؛ جلد: عادی، 199گ، 17 سطر، اندازه: 15×20 سم [مؤيد: 1- 193]
از آغاز است تا باب شعرای شام قسم نخستین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 172گ، 27 سطر (11/5×19)، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 1- 525]
فهرست در آغاز است از «ابن الحجاج» تا «ابوعبدالله الغواص»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: هدایت در محرم 1271؛ 299گ، 19 سطر (9/5×18)، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 1- 256]
آغاز: الباب السادس في ذکر النامي و الزاهي؛ انجام: رواء و الراي فیه دلیل ** تروی من به لوماتروی
از باب ششم از قسم اول: باب ششم: ذکر نامی و ناشی و زاهی و اخراج غرر ایشان، باب سابع: در ذکر ابو الفرج بیغاء باب هشتم...؛ کا: آصف حسینی، نعمت الله، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 37ص، 40 سطر (11×21/5)، اندازه: 14×24 سم [ف: 5- 138]
آغاز: بسمله، القسم الثالث من کتاب یتیمه الدهر في محاسن اهل العصر تشتمل علی محاسن؛ انجام: و سیتفق لی و لمن بعدی الحاق ما یلیق من ملح اشعارهم بهذا الباب... العلى العظيم
از قسم ثالث که محاسن اهل جبال و جرجان و طبرستان و فارس است تا باب دهم اصل کتاب می آید، مؤلف می گوید: شرح حال و آثار قوم نیشابور برای او باقی مانده است و چون اطلاعی بر اشعار و کارهای آن ها ندارد فقط با ذکر نام آن ها بدون ذکر آثار آن ها می پردازد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ 187گ، 25 سطر (11/5×23)، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 8- 136]
آغاز: بسمله، القسم الثالث کتاب یتیمه الدهر في محاسن أهل العصر یشتمل علی ملح؛ انجام: یقول اذا دانیتم بدین ** الى اجل مسمیفاکتبوه
قسم سوم و چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 178گ، 17 سطر (9/5×16)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 7- 275]
نیمه نخستین کتاب است از آغاز تا شعرهای ابوالعباس ضبی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای چهار ستون؛ تملک: اعتضادالسلطنه در 1270، شعاع السلطنه در 1254؛ جلد: تیماج، 181گ، 25 سطر (14×21)، اندازه: 21×31 سم [ف: 5- 768]
بخش سوم و چهارم است و در سرگذشت شاعران ایران از باب 21 تا باب 40 (محمد بن عبد الميكالي)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 219گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 5- 768]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن، 415گ، 23 سطر، اندازه: 17/9×30/6 سم [ف: 1- 594]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 521گ، 27 سطر، اندازه: 15/1×26/7 سم [ف: 1- 594]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد کاتب بن موسی رضا موذن صباغ تهرانی، تا: 1242ق [نشریه: 6- 597]
آغاز: بسمله الباب الرابع في ذکر ابی العباس احمد بن ابراهیم بن الضبي هو جذوة من ناصر الصاحب و نهر من بحره و خلیفته النائب منابه في حیاته القائم مقامه بعد وفاته؛ انجام: انتهی الباب العاشر و به تم الكتاب و بقی علی ذکر قوم من اهل نیسابور لم یحضرنی اشعارهم و هم ابو سلمة المؤدب و ابو حامد الحازرنجي و ابو سهل البستي و...
جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل شیرازی، تا: 1251ق، جا: نجف اشرف؛ مقابله شده؛ تملک: شاهزاده فتح الله میرزا شعاع السلطنه به تاریخ 1260؛ جلد: تیماج مذهب، 258گ، 23 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 25- 255]
جزو نخستین است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسین کرمانی، تا: 1253ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: میشن، 422گ، 23 سطر، اندازه: 15/4×26/6 سم [ف: 1- 594]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 11جمادی الثاني 1261ق؛ جلد: تیماج، 469گ، 31 سطر (21×34) [اوراق عتیق: 3- 335]
آغاز: برابر؛ انجام: سیتفق لی و لمن بعدی الحاق ما یلبق من ملح اشعار هم بهذا الباب و صلی الله علی... محمد... و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ زیبا، کا: رجبعلی بن عبدالله، تا: 1265ق، جا: تهران، به امر شاهزاده امامقلی میرزا عمادالدوله (م 1292) فرزند محمدعلی میرزا دولتشاه (پسر بزرگ فتحعلیشاه)، جلد: تیماج، 327گ، 36 سطر، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 24- 166]
نسخه دو بخش 1 و 2 است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1272ق، جا: شوشتر؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [نشریه: 3- 426]
آغاز: برابر؛ انجام: سقانی الهاشمى فسل ضغنی ** و أغمد عنه تأينبي و نابيأراه عنی ابن سكرة الهاشمي فانه کان صدیق الملحي
تا اواسط باب دهم از قسم اول را داراست؛ خط: نسخ، کا: محمد رشید بن سید مستو مطر، تا: ذیحجه 1274ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 140گ، 25 سطر، اندازه: 17×24 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1687]
آغاز: برابر؛ انجام: و فخر الفتى بالقول لا بنشیده و یروی فلان مرة و فلان... سنة 1274... و سبعین من الهجرة.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ 580ص، 24 سطر، اندازه: 17/5×31 سم [ف: 7- 400]
آغاز: برابر؛ انجام: و یروی فلان مره و فلان انتهی القسم الثاني
خط: نسخ، کا: عبدالعظیم ساوجی، تا: 1275ق [الفبائي: -614]
آغاز: برابر؛ انجام: انا مل یعرق بهر عنان تم النصف الأول
خط: نسخ، کا: علومی، هدایت الله، تا: 1283ق [الفبائي: -614]
آغاز: بسمله. الباب الرابع في ذکر ابی العباس احمد بن ابراهیم؛ انجام: انتهی الباب العاشر و به تم الكتاب و بقی علی ذکر قوم نیشابور لم یحضرنی اشعارهم و هم ابو سلمة المودب... فلذاك سمیته اليتيمة... فهرست اسامی الشعراء... ابو محمد العبد لکانی... خط: نستعلیق، کا: تبریزی، عبدالله بن ابراهیم، تا: 1285ق؛ 230ص (5+225)، 25 سطر، اندازه: 18×33 سم [ف: 3- 1421]
آغاز: برابر؛ انجام: لئن ختمت بك الدنيا ** لقد فتحت بك الاخرى...
ج 1 شامل قسم اول و ثانی؛ خط: نستعلیق، کا: تبریزی، عبدالله بن با ابراهیم، تا: 1285ق؛ جلد: چرمی، 324ص (320+4)، 25- 23 سطر، اندازه: 19×32/5 سم [ف: 3- 1422]
ربع چهارم در اشعار شعراء خراسان و ماوراء النهر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1372]
آغاز: القسم الثالث من کتاب یتیمه الدهر في محاسن أهل العصر؛ انجام: الى اجل مسمی فاکبنوه اخر الجز الثالث
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -614]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم القسم الثالث من کتاب يتيمة الدهر في محاسن أهل العصر تشتمل علی محاسن و اشعر اهل الجبال و فارس و جرجان و طبرستان من ورزاء الدولة الديلمية و کتابها و فضائلها؛ انجام: انتهی الباب العاشر و به تم الكتاب و بقی علی ذکر قوم من اهل نیسابور لم تحضرنی اشعارهم و هم ابوسلمة المؤدب و ابو حامد الحارزنجي و ابوسهل البستي و ابوبکر الحلاباذي...
قسم سوم و چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «احتشام الدولة» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×31 سم [ف مخ: 5- 2298]
آغاز: برابر؛ انجام: ورب و قاح الوجه یحمل کفه ** انامل لم تعرف بهن عنان/ و فخر الفتى بالقول لابنشیده ** و یروی فلان مرة و فلان
قسم اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «مشیر الممالك» (بیضی)، «احتشام الدولة» (بیضی)؛ یادداشت ورود به کتابخانه از بابت اهداء جناب جامع المعقول و المنقول شیخ سعد حویزاوی؛ جلد: تیماج، 276گ، 25 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف مخ: 5- 2298]
جزو دوم است تا باب دهم؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسین کرمانی، بی تا؛ 277گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×26/8 سم [ف: 1- 594]
نسخه اصل: روان کوشکو ش 715؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 168گ [فیلم ها ف: 1- 398]
al-yatīma-tul garawīya wa-t tuhfat-un najafiya fi-1 buq‘at-il mubārikat-iz zakīya
براقی، حسین بن احمد، 1260- 1332قمری
(borāqī, hoseyn ebn-e ahmad (1844-1914
تاریخ تأليف: شب آخر رمضان 1313ق
چون مؤلف کتاب مستقلی در فضل نجف اشرف- به جز آن چه ابن طاوس به گونه ای مختصر در فرحة الغري خود آورده- نیافته، کتاب حاضر را تأليف کرده است. این عناوین در آن دیده می شود: فضل الغري، فضل مسجد الكوفة و السهلة، فرات الكوفة، قبائل الكوفة و قراها، تمصیر الكوفة سبب تسمية الكوفة خندق الكوفة، شراء امیر المؤمنين علیه السلام، سبب اخفاء قبره، موضع قبره، في تسمية الغرى بالغری و الخورنق، خبر ملوك الخورنق و آل النعمان، في تسمية النجف بالنجف، في قبر آدم و نوح و هود و صالح و ابراهیم، في موضع رأس الحسين و الحنانة، وادی السلام و ارواح المؤمنين و وجود الملائكة النقالة و نقل الاموات الى النجف، في رفع عذاب البرزخ و سقوط البرزخ، فضل زيارة امیر المؤمنين علیه السلام، في فضل قبر امیر المؤمنين و المبيت عنده، في اظهار قبره الشريف و من بنی قبره علیه السلام، اول من سن نجف، قنات النجف و من جاء به، نهر التاجية و الطهمازية، بناء قبر امیر المؤمنين علیه السلام، نهر المكرية، بناء القبة بالذهب، نهر الهندية، بناء سور النجف الجديد، حدوث بحر النجف، ذکر الحيرة، نهر السنية، في من عمر القبر علی الاجمال، في الآيات التي ظهرت عند القبر، في ذکر الوهابي و مجیی نجیب باشا، في ثغور المسلمين و الرباط، في بعض من دفن عنده.
در پایان کتاب تقریظ سید حسین حسینی قزوینی و سید جعفر حلیعبدالحسین عاملی و سید باقر بن محمد هندی و سیدرضا بن محمد هندی و شیخ جواد شبیب برخی به نثر و نظم و به خط آنان آمده است.
[الذريعه 275/25؛ معجم المؤلفين 309/3؛ اعیان الشيعه 418/5]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2557
آغاز: و الآخرين و من لاجله خلقت الخلائق و بانت له الحقائق و میز به و بأهل بیته المؤمن من المنافق
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ روی برگ اول نام کتاب و مؤلف به خط شیخ محمد سماوی دیده می شود؛ 354ص [عکسی ف: 7- 152]
al-yatīma fī ādāb-il mulūk wa-l umarā’ wa makārim-ilaxlāq
ابن مقفع، عبدالله بن دادویه، 106؟ - 145؟ قمری
(ebn-o moqaffa‘،‘abd-ol-lāh ebn-e dādvay (725-763
همین رساله در الحكمة الخالدة (ص293- 327) و رسائل البلغاء (ص 40- 106) آمده با فزونی و کاستی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 476/2- ف
نسخه اصل: کتابخانه ملت جارالله ش 2075؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23گ (38- 61)، 17 سطر [فیلم ها ف: 1- 488]
al-yatīma fī tawārīx-il a’imma
تاریخ تأليف: 2 ذیقعده 1018ق؛ محل تأليف: توس
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3589
آغاز: بسمله الحمدلله الذي ختم نبینا محمدا... الانبياء و اوصیائه الاوصياء و... و بعد فقد کان من تقدیر ربنا الباهر و تدبیره الظاهر... آن فضل محمد و آله... فوضعت رسالة... و قد و سمت هذه الرسالة اليتيمة في تواریخ الائمة و رتبتها علی اربعة عشر فصلا عدد المعصومين؛ انجام: فهذا منتهی ما قددنا و اخذ ما اردنا من جمیع هذا التاريخ و قد وقع الفراغ من مشقة مشقه في یوم العاشر من شهر ربیع الآخر سنة ستین و الف 1060 و قد فرغ من تأليفها مؤلفها ظهر یوم الخميس ثانی شهر ذی القعده من شهور سنة ثمانية عشر و الف و کان ذلك في المشهد المقدس الرضوي و کتب... علی بن المرحوم احمد النحوي الكربلايي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10ربیع الثاني 1060ق، جا: توس؛ حاشیه ای از نویسنده نسخه (علی بن احمد نحوی) در میانه هست، در پایان «تتمة لهذه الرسالة» هست و دوازده حدیث در آن است؛ 60گ، 15 سطر (6×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 12- 2601]
al-yatīma wa-d durrat-uṯ ṯamīna
بحرانی، هاشم بن سلیمان، -1107؟ قمری
(bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696
مؤلف این کتاب را در دوازده «باب» تنظیم نموده که هر بابی مشتمل بر دوازده حدیث است: باب 1. در این که ائمه علیهم السلام بعد از رسول خدا دوازده نفرند...؛ باب 12. ان الائمة علیهم السلام قد خسر معادیهم و تادك سبیلهم (دشمنان ائمه و کسانی که راه آن ها را ترک کردند زیان نمودند).
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 112/7
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 19ص (348- 367)، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1377]
yahya-nāme
داعی، قرن 10قمری
(dā‘ī (- 16c
اهداء به: سلطان خان محمد بن ابراهیم خان یا سلطان محمد رابع از آل عثمان (1058- 1999ق)
سرگذشت منظوم حضرت یحیی افندی معاصر سلطان سلیمان است. وی از شعرای قرن دهم عثمانی و از ندمای آیاس پاشا صدر اعظم متوفی به سال 946ق بوده است.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2922/3
آغاز: بسمله و به نستعین: ابتدا ذکر او لنسه بسم الله ** خیریله ختم ایدیسر آنی آله؛ انجام: جان و دلدن کرم ایدوب دییه کم ** حق تعالی فقیره رحمت ایده...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1107ق؛ با دیوان «بلبلیه» در یک مجلد است؛ 48گ، 21 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3- 1423]
yaxčālīye
مذهب اصفهانی، محمد علی بن ابی طالب، ق14قمری
(mazhab-e esfahānī, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb (- 20c
تاریخ تأليف: 1341ق
تذکره مانندی است به هزل که در واقع شاعران معاصرش را هجو نموده و در روزگار محمد شاه (1250- 1264ق) نوشته شده است. خوددر دیباچه می نویسد که نام این سرایندگان خیالی است ولی چنین نیست و در آن سرایندگانی را که خواسته هجو و انتقاد کرده است. شاعر، نخست «بهار» و سپس «فرهنگ» تخلص کرده است. چند نفری را که احوالشان رقم زده کلک محمد علی مذهب است:
اجلل: توابی است خرافت مآب و جنابی است حماقت انتساب نژاداً از دودمان صفویه و از آن خاندان علیه است در بدایت احوال به زیور جمال آراسته و از قاضی و دانی خواستگار خواسته بود...
اورنگ: جوانی است خالی از دانش و فرهنگ و نامش سلسله شعرا را مایه عار و ننگ اسمش میرزا محمد صادق و بر اقلیم وجودش خدیو جنون همواره فایق در بدایت.
شوقی: نامش آقا علی جوانی بود چرخ تاب و از ورزش کنان اصفهان و از پهلوانان آن سامان لیکن ریاضت در مزاجش جز
تولید بلغم و در دماغش جز تسوید دم نکردی...
جلال: مردی است مفطور به عدم کمال و شخصی است مشهور به خبث احوال از نشو و نما یافتگان دارالسطنه اصفهان و از چرا دیدگان مرتع آن سامان...
ماهر: از تاجر زادگان صفاهان و همواره سودش عین زیان نام نامیش محمد باقر در بدایت حال از روی لجاج به امیری حاج مبلغی خطیر صرف کرده عازم حجاز و با حمله داران همراز آمد
آغاز: بر طرف جهان شوخی می گفت بدین منوال ** دل گرم مکن در وی کین خربه سر و یخچال. فرح افزا ستایشی که تذکره اش بذله سرایان انجمن قدس را لب بشکر خنده گشاید و طرب آرا نیایشی که ترجمه اش لطیفه یابان محفل انس را رنگ ملال از آئینه خاطر زداید طیب طیبت از دربار کریمی گیرد که بکریمه و بشر المومنين شادی جاودان در جامی بندگان گذاشته و عطیه انا کذلك تجری المحسنين را بکلک رحمت بر پیشطاق قصور جنان نگاشته قدیمی که از مطلع عقل اول تا مقطع هیولی مصرعی از دیوان قدرت اوست... اما بعد بر حریفان ظریف و ظریفان حریف که بزم آرایان محفل نشاط و بذله سرایان مجلس انبساط اند مخفی و مستور نماناد که فقیر حقیر مذنب محمد علی ابن ابو طالب مذهب غفر الله لهما در هنگامی که صفحه وجودش از مسطر عظام و عروق خط سادگی برداشت... به تدوین این سفینه و تسوید این گنجینه شتافتم و از بابت تسمیه مسبب باسم سبب مسمی بیخچالیه خاص و عام نمودم... و چند نفری را که احوالشان رقم زد کلک ظرافت ختامه گردیده بود در این اوراق مدون آمد که انشاء الله در فراغت بال و آسودگی احوال بترتیب حروف تهجی ثبت و ضبط آید...
چاپ: حداقل سه بار چاپ شده است: با پیشگفتار محمد حسین ذکاء الملك فروغی، تهران، 1290ق، با تصویر؛ سپس تهران، 1297ق، بی تصویر؛ به کوشش گلچین معانی، 1321ش، با پیشگفتار محیط طباطبائی
[نسخه های منزوی 3653/5؛ الذريعه 144/9: دیوان بهار، 275/25؛ مشترک پاکستان، 2134/12؛ فهرستواره منزوی 1970/3]
آغاز: برابر؛ انجام: نظر بآنکه فقیر این ترهات و مزخرفات را در عنفوان جوانی و بهار زندگانی که نیک از بدو مقبول از رد امتیاز نمی داد بجهت صحبت و مزاج یاران نوشته بود و هر پارچه کاغذی از آن بدست کسی افتاده و نسخه مدون نداشتم و می خواستم بشرف حضور مشرف شود از هر جا ورقی مغشوش و پریشان جمع کردم اگر انشاء الله مقبول آستان خسرو باستان و مطبوع رای داور جهان گردید و از ین مضایقه نفرمودند که در عهد دولت ابد مدت آن خسرو جمجاه چنین کتابی نوشته شده باشد و... و رخصت کرامت فرمایند تا تتمه آن را جمع کرده کتابی خوب و دیوانی با اسلوب نگارش رفته انقاد حضور آفتاب ظهور گردد و الا همین قدر مزاحم و مصادم بودن بس است. تا جهان را شاه باید خسرو ما شاه باد ** عرش فرش و مهر رای و آسمان در گاه باد
خط: نستعلیق و نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ احتمالا به خط مؤلف است؛ مجدول، با سرلوح مذهب خوب، با دو مجلس نقاشی آب و رنگ، تصویر «حمالی که حاجی محمد کاظم ناظم را بر دوش گرفته و از میان نهر آب می گذراند» و دیگر تصویر «آقا بزرگ بعیر را که نشسته و شتری در مقابلش زانو زده و قلیان می کشد»؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 109ص، 15 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 7- 791]
آغاز: افصح العرب و العجم او معجم و زبان بلغای آفاق از مصدوقه و ماهو شاعر؛ انجام: پسر و در تلبیس ابلیس را پدر از دودمان کرام و از طایفه.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مقدمه را دارا می باشد؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوا، 59گ، 9 سطر، اندازه: 10×18/1 سم [ف: 17- 538]
آغاز: برابر؛ انجام: نظم: آن که ترا کرد ضابطه چی ** احمق بود و قرمساق دی ی ی.
خط: نستعلیق پخته، کا: سرخوش هروی، محمد صادق، تا: 1262ق؛ 17گ (104ر-120ر) [ف: 2- 271]
خط: نستعلیق، کا: فتح الله حسینی، تا: پنج شنبه 15شوال 1275ق؛ جلد: میشن، 51گ، 15 سطر، اندازه: 14/9×22/6 سم [ف: 4- 857]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 15جمادی الثاني 1277ق؛ مجدول؛ 66گ، 12 سطر، اندازه: 13/4×21 سم [ف: 43- 246]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1284ق؛ پس از اتمام تذکره و ملحقات این تاریخ را تصریح نموده ولی پشت برگ نخستین یادداشتی که ظاهراً خط نویسنده نسخه می باشد و مهر محمد ابراهیم زیر آن است مشعر است که به سال 1285 این کتاب را برای فرار از افسردگی نگاشته و ظاهر این است که در این جا تاریخ را اشتباه کرده اگر چه می شود گفت که در آن دو جا اشتباه نموده و این یادداشت برای اصلاح آنست؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 80گ، 12 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 3- 506]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 9رجب 1284ق؛ افتادگی: انجام؛ 45گ، 15 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 25- 20]
آغاز: برابر؛ انجام: دانمت حمایل ای بت شیرین شمایلم ** افکنده ای دلیل چرا شل فکنده ای.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1287ق؛ جلد: تیماج، 13گ (36پ-58پ)، اندازه: 13×21 سم [مؤيد: 3-]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22ذیحجه 1292ق، جا: تهران؛ جلد: میشن، 18 و 19 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 5- 359]
آغاز: بسمله. نایاب، نوابی است خرافت مآب، و جنابی است حماقت انتساب، نژاد از دودمان صفویه و از آن خاندان علیه است، در بدایت احوال به زیور جمال آراسته؛ انجام: تا هست در جهان خبر از... که خوانندگان را در قرائت مایه کسالت نگردد [فهرست]
خط شکسته نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: ربیع الاول 1312ق؛ 30گ، ابعاد متن: 9/5×17، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 1- 272]
آغاز: یخچالیه في حال بعض الشعراء. بسمله، احلل، نوابیست خرافت مآب و جنابیست حماقت انتساب، نژاد او از دودمان صفویه است؛ انجام: تا جهان را شاه باید خسرو ما شاه باد ** عرش فرش و مهر راهی و آسمان درگاه باد.
خط: نستعلیق، کا: حکمت، علی اصغر، تا: سه شنبه 3شعبان 1324ق؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهر 1340؛ جلد: تیماج، 67گ، 11 سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 17- 537]
آغاز: بسمله بعد از ستایش یزدان پاک و درود بر پیغمبر تابناک و ابن عم او؛ انجام: عرش فرش و مهر... هنگامی که این نسخه ها به فروش نرسد کسی ماذون نیست چاپ نماید
خط: نستعلیق، کا: خوانساری محمد اسماعیل، تا: قرن 1341 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: کته این قطعه را چون برد مسجد ** همه کردند تحسین جزو و هم کل
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ پیش از کتاب دیباچه ای است که محمد حسینی متخلص به ادیب برای کتاب ساخته و پس از کتاب اشعاری از مؤلف و دیگران افزوده شده؛ جلد: تیماج، 126گ، 9 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 18- 276]
آغاز: برابر؛ انجام: به او جایزه بسیار داد جاریه دست نعمان را بوسیده عرض کرد که شکر می کنم و هستی تو را که فقیر کرد تو را بعد از غنا و غنی کرد مرا بعد از فقر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در اول نسخه یادداشت و اشعار و مهری از موسی قزوینی ساکن کرمانشاه در 1299؛ جلد: مقوایی، 69گ، 9 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 8- 4957]
آغاز: آغاز مقدمه مصحح: بسمله، بعد از ستایش یزدان پاک و درود بر پیمبر تابناک و ابن عم او با اولاد والا نژادش که...؛ آغاز: بر طرف جهان شوخی می گفت بدین منوال دل گرم مکن در وی کاین خر به سزد یخچال، انجام: با این خیانتش چندی حکومت قم و کاشان مسلم آمد ع کاش آن زمان سرادق گردون نگون شدی تا از آن جا معزول بلکه...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ حاوی مقدمه کوتاهی از محمد حسین فروغی می باشد که نسخه را برای چاپ سنگی تصحیح و آماده کرده است؛ خریداری از صبح روان؛ 32گ، 15 سطر (7/5×13/3)، اندازه: 11×17 سم [رایانه]
yad-o bayzā dar qesse-ye hazrat-e mūsā
نصیبی کرمانشاهی، محمد بن موسی بیگ، ق13قمری
(nasībī kermānšāhī, mohammad ebn-e mūsā beyg (-19c
تاریخ تأليف: 1249ق
منظومه مفصلی است در تاریخ و داستان حضرت موسی علیه السلام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14102/2
آغاز: ابتدای نامه نام یار به ** نام شوخ پرده گی دلدار به/ آن که اشیا را نبودی کرد بود ** آن که هر بودی ازو گردد نبود؛ انجام: ای نصیبی گو برای دوستان ** مصرعی بی تعمیه تاریخ آن/ سال تاریخ کتاب ما بود ** آن بد و بیضی که بر موسی بود
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 111ص (499- 609)، 22 سطر، اندازه: 17/5×28/5 سم [ف: 38- 132]
al-yad-ul mulṣaqa
حائری مازندرانی، زین العابدين بن مسلم، 1227- 1309قمری
(hā'erī māzandarānī, zayn-ol-'ābedīn ebn-e moslem (1812-1892
رساله مختصر استدلالی و تحقیقی است در پاسخ سؤال یکی از بزرگان به نام «مولوی صاحب» درباره حکم دستی که از مفصل قطع شده و پزشک دست میتی را به آن پیوند زده است.
آغاز: بسمله. خیر الاسماء بارك الله تعالی في علومکم ما تقولون في هذه الصورة اقتتلا الرجلان (کذا) من العسكر الفرنجي فقطعت احدی یدی رجل و جرحت ید الاخر و لما جاء طبیب
قومهم و عالجهما صح المجروح و أما الذي قطعت یده فهذا الطبيب اخرج بقية یده من المفصل و جاء بید میت اخرو و صل یده بهذه حتی التزم عظمه بعظمه و عرقه بعرقه و مخه بمخه و جلده بجلده... حتی جری دمه بهذه اليد الميتة و تحرك النبض تحرکا صحيحاً ساوی في القبض و البسط کیده الصحيحة...
انجام: مع ان ادراجها في التبعية اولی هذا ما تیسر لی اجابة المسئول من لا یسعنی رده و هو جناب السيد العالم... السيد الند و الفاضل المعتمد المولوي صاحب دائم علاؤه... زین العابدين...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 4گ، 17 سطر، اندازه: 12×20 سم [اهدائی رهبر: 3- 806] و [ف: 20- 603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 4گ، 14 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 806]
yarlīq-e fath-e rāh-e hejāz va safar-e ka‘be
جوینی، عطا ملک بن محمد، 623- 681؟ قمری
(joveynī, ‘atā malek ebn-e mohammad (1227-1283
تاریخ تأليف: رجب 667ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2449/10
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ کاغذ: سمرقندی، 4ص (103- 106)، 16 سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 9- 1172]
yazdān šenāxt = īzad šenāxt
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428قمری
(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038
رساله ای کوتاه و بسیار فشرده که به ابن سینا نسبت داده شده و همان است که در فهرست منزوی (ص 866) معرفی شده؛ در سه «باب»: باب 1. در اثبات باری و شناختن بعضی از صفات و افعال، در هفت فصل؛ باب 2. در معرفت نفس انسانی و حال او بعد از مفارقت بدن، در هشت فصل؛ باب 3. در نبوات و معجزات و کرامات، در شش فصل. همان است که به عین القضاة همدانی و یحیی بن حبش سهروردی و بابا افضل کاشانی نیز نسبت داده شده است.
به نام ابو علی در ص ع؛ کا: محمد بن صفی الدين سید محمد حسینی، تا: رجب 1091ق؛ جلد: تیماج، 21ص (1- 21)، اندازه: 9×15 سم [سنا: ف: 1- 143]
در این نسخه که گزیده ای از آن است از ابن سینا دانسته شده؛ خط: نسخ، کا: شاه کوهی، علی اصغر، تا: 1226ق؛ 16ص (117- 132)، 18 سطر (7×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14- 3595]
آغاز: بدان که این رساله ایست در بیان علمی که همه علما عاجز مانده است در پیش این علم؛ انجام: و وصیت می کنم که این رساله و نسخه آن بنا مستعدان و شریران ندهند.
خط: نستعلیق زیبا، کا: عبدالله بن ابوالحسن طبیب حسینی بهبهانی دهدشتی، تا: جمعه 2ربیع الثاني 1282ق، جا: نجف اشرف؛ 20گ (1پ-20ر)، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 15- 177]
yazdān šenāxt = īzad šenāxt
؟ عین القضاة، عبد الله بن محمد، 492- 525قمری
(ayn-ol-qozāt, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1100-1132‘
اهداء به: جمال الدين محمد بن محمود
رساله ای در حکمت الهي؛ در سه «باب»: باب 1. در اثبات باری تعالی و شناختن بعضی از صفات و افعال او (هفت فصل)؛ باب 2. در معرفت نفس انسانی (هشت فصل)؛ باب 3. در معرفت نبوات و معجزات و کرامات (شش فصل). این کتاب به عین القضاة همدانی و نیز به ابوعلی سینا و بابا افضل و شیخ اشراق هم منسوب شده است.
آغاز: بسمله، چون از جناب مقدس ازلی و پرده قدم بند ای را از بندگان خویش برگزینند و لباس سعادات و خلعتی از کرامات دروی پوشانند و رقم اصطفیناه في الدنيا برناصیه او کشند.
انجام: میسر گرداناد بمنه وجوده و سعة فضله و کرمه تمت الرسالة ایزد شناخت تصنیف القاضي ابو المعالي عین القضاة الهمداني نور الله مرقده
[نسخه های منزوی 866/2؛ الذريعة 278/25]
نسخه اصل: از ترکیه کتابخانه ایاصوفیه؛ بی کا، تا: 731ق [نشریه: 2- 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11: 1گ (571) [ف: 15- 201]
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11؛ در این نسخه چند سطری افزوده دارد؛ کاغذ: سپاهانی، 13ص (304- 316)، 28 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9- 1018]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1081ق؛ مجدول، دارای سرلوح زرین؛ 14ص (14- 28)، 20 سطر (8×19)، اندازه: 15×27 سم [ف: 5- 1522]
آغاز: برابر
تا نیمه فصل ششم است بدین گونه: «اکنون گوئیم که تابش نور عقل که بر نفس»؛ کا: قاری ساروی، علی نقی بن محمد امین، تا: پایان جمادی الاول 1097ق؛ جلد: تیماج، 4گ (165پ-169پ)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15 سم [ف: 7- 2675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابواسحاق محمد عتیق الله، تا: 1145ق، جا: شاهجهان آباد؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا 13گ، 19 سطر در متن و 15 سطر مورب در حاشیه، اندازه: 12×20 سم [اهدائی رهبر: 5- 228]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، محمد رضا بن محمود، تا: قرن 13؛ 10ص (243- 252)، 25 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 44- 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبر، بهمن 1383؛ 3گ، اندازه: 12/5×18 سم [اهدائی رهبر: 5- 229]
آغاز: کتاب یزدان شناخت. بسمله. الحمدلله رب العالمين... نام این رسالت یزدان شناخت نهادم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 12ص (229- 240)، 27 سطر، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 13- 313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1256ق، جا؛ تهران؛ مصحح؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×17 سم [ف: 32- 345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ 17گ (235پ-252ر)، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 30- 210]
آغاز: بسمله، بدان که این رساله ایست در بیان علمی که همه علم ها عاجز مانده است در پیش این علم و هر که خواهد این علم بداند پس بر خود واجب گرداند که این علم ورای همه علم ها باشد؛ انجام: و قدر آن جز مجلس عالی لا زال عالياً یا کاملی در دانش نشناسد و نصیحت و وصیت می کنم که این رساله و نسخه آن بنا مستعدان و شریران ندهند والسلام علی محمد و آله.
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد یزدی نجفی، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج اسلیمی، 31گ (1پ-131)، 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5- 2299]
آغاز: برابر؛ انجام: العلوي المحمدي صلی الله علیهم أجمعين غ ش م سنه 1340
خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن احمد حسینی خوانساری، تا: 1341ق؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ جلد: مقوا، 6گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 5- 229]
آغاز: برابر؛ انجام: و این اشاعت و اذاعت در میان حکما محظور است خصوصا بر نا مستعدان و نا اهلان و شریران و ما ذلك علی الله بعزیز (155ر)
بی کا، بی تا؛ در این نسخه از بابا افضل کاشانی دانسته شده؛ 11گ (144ر-155ر) [ف: 7- 2807]
آغاز: برابر؛ انجام: و حکیم بزرگ فیلسوف عظیم ارسطا طالیس گفته است که واجب [خیال] الهي هرگز مسطور و مکتوب نگردیدی الا که از نفس [به نفس] شدی اما بشرط آن که در [معتقدی] استبعادی حاصل بودی و این اشاعت و اذاعت در میان حکماء سخت مخطور است خصوصاً بر نامستعدان و نا اهلان
باب دوم را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 8گ (31پ-38پ)، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5- 2299]
yazdān šenāxt = īzad šenāxt
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ - 587؟ قمری
(sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155-1192
همان که به ابن سینا و عین القضاة همدانی و بابا افضل نیز منسوب است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و صلواته علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين. چون ایزد تعالی و تقدس از جناب قدس ازلی و پرده غیب قدم بنده ای را از بندگان خویش برگزید
انجام: و نعیم آن جهانی که ورای همه سعادت هاست میسر گرداناد، بمنه و کرمه بحق النبي و آله و صحبه الاكرمين و الاطهرين. تمت الكتاب و الحمد لله رب العالمين.
چاپ: 1327ش، به تصحیح بهمن کریمی؛ در مجموعه مصنفات
شیخ اشراق، جلد سوم، تصحیح دکتر سید حسین نصر (تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی: 1380 (چاپ سوم))؛ طهران، سنگی، 1316ش (چاپ اول)، جیبی، 85+1 صص
[ريحانة الادب 380/2؛ آثار و احوال عین القضاة 103؛ فهرستواره منزوی 260/6؛ دنا 10: 1233- 1234 (35 نسخه، مجموعه نسخه های انتساب داده شده به ابن سینا، عین القضاة و سهروردی)]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ بر پشت نخستین برگ و بالای ص اول نسخه نوشته شده «یزدان شناخت للشیخ الرئيس ابو علی سینا» نام رساله در مقدمه، «یزدان شناخت» آمده؛ جلد: تیماج، 15ص (1-15)، 22 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 5- 486]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاتب نام رساله را چنین نوشته: «رساله بابا افضل در معرفت و سلوک و ما یتعلق بهما المسمي به ایزد شناخت في المعرفة و الحقايق»؛ 31ص (85- 115)، 22 سطر (3/5×8×18)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10- 980]
بدون مؤلف؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 5ص (94- 98)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32- 39]
آغاز: نه سعادت این جهانی که این روز کی چندی معدود است؛ انجام: و معاهدت می کنم با او بخدای تعالی که بر موجب وصیت برود و عهد نگاه دارد.
خط: نستعلیق، کا: سید نورالدین حسینی، تا: 27محرم 1001ق؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه با نسخه های دیگر در عبارات نیز اندک تخالفی دارد؛ واقف: مرتضی قلیخان نائینی؛ 28گ، 17 سطر اندازه: 11×21 سم [ف: 4- 272]
آغاز: نه سعادت این جهانی که این روز؛ انجام: و عهد نگاه دارد الحمدلله رب العالمين تمه تمام شد هذا رساله... الحيني
خط: نستعلیق، کا: حسینی، نورالین، تا: 1001ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: که از نامستعدان و نا اهلان مستور و مخفی ماند، و ما ذلك علی الله بعزیز.
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، محمد، تا: ربیع الثاني 1041ق، جا: مشهد رضوی؛ این رساله در نسخه حاضر به عین القضاء همدانی نسبت داده شده، 6گ (117ر-124ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 17- 110]
خط: تعلیق، کا: مازندرانی، رجب علی بن جواد، تا: 1061ق [ف: 3- 160]
آغاز: برابر؛ انجام: ارسطاطالیس گفته است که حکما واجب چنان کردندی که حکمت الهي هرگز مکتوب و مستور نگردانید ندی... و الصلوة علی خاتم الرسالة
خط: نسخ، کا: حسینی، جعفر بن عبدالله، تا: 1069ق؛ کاغذ: سپاهانی، 14گ (176پ-190ر)، 14 سطر (7/5×14)، اندازه: 15×25 سم [ف: 14- 238]
آغاز: برابر؛ انجام: و این اشاعت و اذا عت در میان حکما سخت محظور است خصوصا بر نامستعدان و نا اهلان و شریران، تمت الرساله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 11گ (83- 94) [ف: 15- 322]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: یک شنبه 10شعبان 1087ق؛ مجدول، با اشکال هندسی، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 3گ (155پ-158ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 20- 65]
آغاز: در میانه فصل ششم باب دوم افتاده. که بر نفس افتد تا او را مدرک همی گرداند... فصل هفتم در شناختن معان نفوس انسانی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاری ساروی، علی نقی بن محمد امین، تا: 13جمادی الاول 1097ق، کاغذ: سپاهانی، 4گ (87ر-91ر)، 16 سطر (6×12)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16- 151]
آغاز: برابر؛ انجام: که از نامستعدان و نا اهلان مستور و مخفی ماند، و ما ذلك علی الله بعزیز.
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، اسماعیل بن محمد کریم، تا: 1216ق؛ جلد: تیماج، 8گ (43پ-50پ)، اندازه: 11×15 سم [ف: 11- 58]
آغاز: برابر؛ انجام: و این اشاعت و اذاعت در میان حکما سخت محظور است خصوصا بر نا مستعدان و نا اهلان تمت.
در هشت فصل به علاوه فصلی در شناخت نبوات و معجزات و کرامات و دانستن نفس قدسی نبوی، عناوین فصل های رساله به شرح زیر است: 1. در وجود آدمی در این عالم، 2. در پیوستن نفس ناطقه به بدن انسانی، 3. در معرفت قوای نفس ناطقه، 4. در اقامت برهان بر آن که نفس ناطقه انسانی جوهری است روحانی، 5. در پدید گردیدن نفوس انسانی، 6. در کیفیت استفادت نفس انسانی از عقل فعال، 7. در شناختن معاد انسانی، 8. در شناختن احوال انسانی، فصل: در شناختن نبوات و معجزات و کرامات و دانستن نفس قدس نبوی که چگونه بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق، جا: اصفهان؛ عنوان این رساله در آغاز نسخه «یزدان شناخت» آمده است، آغاز و انجام آن نیز نزدیک به آغاز و انجام
رساله «یزدان شناخت = یا ایزد شناخت» سهروردی یا عین القضاة همدانی است، اما محتوای آن متفاوت است؛ 40گ (154ر-194ر)، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2- 18]
بی کا، تا: با تاریخ 1251ق؛ جلد: تیماج، 10گ (86پ-95ر)، 23 سطر (9×15/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: -359]
آغاز: برابر؛ انجام: خصوصا بر نامستعدان و نااهلان و شریران
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: جمادی الاول 1277ق، جا: تهران؛ اندازه: 15×21/5 سم [ف: 11- 340]
آغاز: برابر؛ انجام: و این اشاعت و اذاعت در میان حکما محظور است خصوصا بر نامستعدان و نا اهلان و شریران و ماذلك علی الله بعزیز
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسدالله تنکابنی، تا: 1285ق؛ 28ص (338- 366)، 12 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 17- 70]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در این نسخه، یزدان شناخت به شیخ اشراق منسوب گردیده؛ 27ص (1- 27)، 18+8 سطر، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 5- 487]
در سه باب؛ بی کا، بی تا؛ 14ص (104- 117) [ف: 5- 506]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 20/5×29 سم [ف: 2- 411]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2314/4- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 671]
آغاز: برابر؛ انجام: خصوصا بر نامستعدان و نااهلان و شریران
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 6گ، 25 سطر، اندازه: 26×43 سم [ف: 4- 272]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -77]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4819؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 417]
yazdān-šenāsī
حسینی استر آبادی، حسین بن تقی
hoseynī estarābādī, hoseyn ebn-e taqī
ساری؛ طاهری شهاب؛ شماره نسخه: 221/1
بی کا، تا: قرن 13؛ ابعاد متن: 17×21 [نشریه: 6- 629]
yazmatī
حاج محمد حسن، ق13قمری
(mohammad hasan (- 19c
اهداء به: ناصر الدين شاه
تاریخ ترجمه: 1293ق
ناحیه یزمتی در کالیفرنیا قرار دارد و این کتاب به طور مفصل خواص جغرافیای طبیعی و اقتصادی و انسانی و سیاسی آن را شرح کرده، گویی نویسنده آن همه این منطقه را گشته و از آن اطلاعات ذیقیمت خود را فراهم آورده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1591
آغاز: ترجمه: بسمله تبارک و تعالی، دور نمای تمام یزمتی، یزمتی اسمی است شوق انگیز چنان که تذکار نام مکه معظم؛ انجام: ترجمه: من و جمعی از رفقا به سان فرانسیسکو رفتیم
خط: شکسته، بی کا، تا: 14ذیقعده 1293ق؛ مجدول؛ 17گ، 12 سطر (12×24)، اندازه: 20×23 سم [ف: 4- 79]
yāsīn-e maqrebī
در این رساله سوره یاسین به طرز خاصی و با اضافاتی در لابه لای آیات تحریر شده و پس از آن دعاهایی تحریر شده است. عده ای بر قرائت این دعا خواص زیادی قائل هستند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3270- 17/50
آغاز: بسمله یس و القرآن الحكيم یا جبرائیل انك لمن المرسلين یا میکائیل علی صراط مستقیم یا جبرائیل تنزیل العزيز الرحيم یا اسرافیل لتنذر قوماً؛ انجام: فرده علی وقت حضور موتی برحمتك یا ارحم الراحمين و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين و سلم تسلیما کثیرا کثیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 11گ، 16- 19 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 8- 4958]
yasnā
پورداود، ابراهیم، 1264- 1347 شمسی
(pārdāvūd, ebrāhīm (1885-1968
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19190
کاتب = مؤلف، بی تا؛ 28گ، اندازه: 21/7×33 سم [رایانه]
ya‘sūb-nāme
میرزا محمد حفیظ، قرن 12قمری
(mīrzā mohammad hafīz (18c
تاریخ تأليف: 1136ق
از میرزا محمد حفیظ، سروده 1136ق، که محمد رحیم پس از مرگ او در چهارشنبه 10شعبان 1163ق (چنان که او می نویسد) مرتب کرده است و این نسخه هم گویا خط اوست با مناجات نامه ای در پایان. در آن آمده است: «پس از فوت مرحوم جنت مکین ** ز یعسوب نامه چو این کم ترین/ ز یعسوب نامه چو گفت او سخن ** بیاورد آن را چو در یاد من/ ز یعسوب نامه و آغاز آن ** به نحوی که تاریخ گشته بیان/ هزار و صد و سی و شش بوده سال ** که مشغول شد عم غفران مال».
آغاز: بعد بسمله. بنام خداوند هوش آفرین ** روان و دل و چشم و گوش آفرین/ خداوند حی قدیم و دود ** که با ذات او در ازل کس نبود
انجام: نباشد مرا دادرس جز تو کس ** تو در هر دو عالم بفریاد رس/ چو امید دارد محمد رحیم ** بعفو تو در روز امید و بیم/ ببخشا گناهش بأن شاه دین ** بکن رحم یا ارحم الراحمين
[فهرستواره منزوی 1833/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1160
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1167ق؛ تملک: عبدالکریم بن محمد علی ساری در جمادی الأول 1335؛ مهر: محمد باقر؛ جلد: تیماج، 160گ، 17 سطر (12×21)، اندازه: 20×31 سم [سنا: ف: 2- 150]
ya‘sūb nāme
واقفا
vāqefā
منظومه مفصلی است در مدح حضرت علی (علیه السلام) به مانند حمله حیدری ولی غیر از آن. مؤلف خود نام آن را یعسوب نامه نهاده و می گوید: «بر آورده در مدح یعسوب دین ** مسمی به یعسوب نامه شده ** کز آن خامه مشکین شمامه شده». در دیباچه آن از شاه نامه و مثنوی هاتفی و حمله حیدری و کتاب فندرسکی (نثار در علی ولی) یاد شده است.
[فهرستواره منزوی 1833/3؛ الذريعه 42/9]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5674- 29/14
آغاز: به عالم نمایند حجت تمام ** زفرموده کردگار انا مدربیان ذکر نمودن درباب ذات حضرت مقدس باری و باز گشتن... شبی خواست فکر غلط کارمن؛ انجام: آگاه شدن شیطان از رفتن حوا به بهشت جاویدان و فریب دادن آدم و حوا را... بدانست ابلیس... بود مطلبش خیر آن مرد و زن ** نگفته دروغ از فریب و سخن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 148گ، 23 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 8- 4958]
yaʻsūb-nāme
فقیر، محمد حسن، ق14قمری
(faqīr, mohammad hasan (- 20c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11628
آغاز: در قلعه تخته پلی کرد شاه ** زخندق گذشتند یکسر سپاه؛ انجام: زاعیان و انصار خیر الأنام ** مکنا به ایوب مردی تمام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 127گ، 25 سطر (13×23)، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 34- 234]
yaʻūd-uš šabāb = 'awd-uš šabāb
رضائی رومی، علی بن محمد، -1039قمری
(rezā'ī rūmī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1630
وابسته به: خريدة القصر و جريدة أهل العصر؛ عماد الدين کاتب، محمد بن محمد (519- 597ق)
اهداء به: شیخ الاسلام یحیی بن زکریا
«خریده القصر و جريدة اهل العصر» کتابی است معروف در احوال معاصرین مؤلف آن عماد الدين (عماد الكتاب) محمد بن محمد کاتب اصفهانی که شرح حال ها با عبارات ادبی بلند نگاشته شده با آوردن نمونه هایی از نثر یا شعر صاحبان آن ها. رضایی زاده این کتاب را با حفظ ترتیب اصل در چهار قسم تلخیص نموده و بیش تر عبارات را که به نظر وی زاید می نمود حذف کرده و بعضی از نمونه های شعری را نقل نموده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمد لله الذي حمده عنوان کل جريدة و صنعه ماشطة جمال الخريدة و الشكر لمن جعل اليتيمية زينة للخرائد في آذانها
[فهرس المخطوطات المصورة 2 تاریخ ش 343]
آغاز: برابر؛ انجام: و کانما الخيلان في وجناته ** ساعات هجر في زمان وصال
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن ابراهیم اکرمی عمادی دمشقی حنفی، تا: پنج شنبه 18شعبان 1158ق؛ جلد: تیماج، 198گ، 25 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 27- 388]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 7011 .Or؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 260گ، 19 سطر [فیلم ها ف: 1- 398]
al-yaqīn
شیخ الاسلام رشتی، حسن بن مرتضی، ق14قمری
(šeyx-ol-eslām-e raštī, hasan ebn-e morteza (- 20c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 414
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: مخمل، 96گ 11 سطر (4×10)، اندازه: 10×18 سم [سنا: ف: 1- 248]
al-yaqīn bi-ixtiṣāṣ-i mawlā-nā ‘alī bi-imrat-il mu’minīn = kašf-ul yaqīn = k.-ul yaqīn
ابن طاوس، علی بن موسی، 589- 664قمری
(ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā (1194-1266
مشتمل است بر 220 «باب» درباره اثبات امامت و ولایت و امامت حضرت علی بن ابی طالب صلوات الله علیهما، سید درباره انگیزه تأليف چنین فرموده است: «و بعد فانی کنت قد سمعت و قد تجاوز عمری عن السبعين أن بعض المخالفين قد ذکر في شیء من مصنفاته أن سیدنا رسول الله صلی الله علیه و آله ماسمی مولانا علیا علیه السلام بامیر المؤمنين في حیاته و لااعلم هل قال ذلك عن عناد او عن قصور في المعرفة و الاجتهاد فاستخرت الله تعالی في کشف بطلان هذه الدعوى و ایضاح الغلط فیها لا هل التقوى... و اعلم اننا نذکر في کتابنا هذا تسمية الله جل جلاله مولانا علی بن ابی طالب امیر المؤمنين فیما رویناه عن رجالهم و شیوخهم و علمائهم و من کتبهم و تصانیفهم و ان اتفق أن بعض من نروی عنه او کتاب ننقل منه یکون منسوبا الى الشيعة الامامية فیکون بعض رجال الحديث الذي نرویه من رجال العامه فانناروینا عنهم أن الله سمی علیا علیه السلام بامیر المؤمنين عند ابتداء الخلايق اجمعین...». (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله. یقول مولانا... ابوالقاسم علی بن موسی... احمد الله جل جلاله الذي سبق في علمه جل جلاله ما یجری حال عباده علیه، فبدأهم من الرحمة...
انجام: و من الحجج التي وقف بها و عرضها علی التحقيق، لم یبق عنده شك فیما کشفناه من صحیح الطريق و سبیل التوفيق و صلی الله علی سید المرسلين محمد النبي و آله الطاهرين و سلم تسلیما. چاپ: چاپ نجف، 1369ق، 214ص؛ قم، مؤسسة دار الكتاب، 1413ق، تحقیق انصاری
[الذريعة 279/25- 282]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن سلطان محمد، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 157گ، 18 سطر، اندازه: 17×24/1 سم [ف: 14- 640]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: محمد علی؛ جلد: مقوایی، 204گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1688]
آغاز: برابر؛ انجام: المغفره و الرحمه و الرضوان و الحمدلله وحده و صلی الله علی مولای بعده
خط: نسخ، کا: عبدمحمد بن خمیس بن داود الجزائري الشعاوي (الشعساوي)، تا: 1016ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 194گ، 19 سطر [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: دزفولی، هداية الله بن عناية الله، تا: دوشنبه 14رجب 1016ق؛ کتاب را شمس الدين بن علی بن علی بن محمد حسینی مقابله کرده؛ تملک: عبد النبي قزوینی، محمد بن الحسن بهاء الدين؛ نشانی امانت کاظم بن قاسم حسینی رشتی؛ جلد: تیماج، 136گ، 19 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 17- 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: پنج شنبه 22شعبان 1058ق؛ تملک: حاجی محمود حمیری؛ مهر: «علی بن نقد علی بن مراد علی تبریزی اصفهانی»، «وقف کتابخانه مرحوم آقا حاج عبدالرضا خان ابراهیمی اعلی الله مقامه» (بیضی)؛ 303ص، 20 سطر (9×23)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ بر فراز صفحه اول با خطی جدید کتاب را به اشتباه «الأنوار الباهرة» ابن طاوس دانسته اند؛ جلد: تیماج، 155گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 5- 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 120گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 814]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 100گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 815]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 127گ، 19 سطر، اندازه: 16×22 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1689]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام (انجام در باب 170 افتاده)؛ 152گ، 15 سطر، اندازه: 16/8×22 سم [ف: 1- 594]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد گلپایگانی، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج، 113گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 24- 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد صادق خوانساری، تا: شعبان 1296ق؛ 330ص، 13 سطر، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 410-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 41گ، 35 سطر، قطع: وزیری [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد نجف آبادی، تا: 1308ق؛ اندازه: 15/6×21/1 سم [ف: 7- 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد جعفر بن محمد کافی بهاری همدانی (متوفی 1333ق)، تا: 1312ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ 169گ، 18 سطر (6×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 31- 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم بن سید حسن بن حسین جیلانی شته انشایی غروی، تا: پنج شنبه 27جمادی الثاني 1322ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ مهر: کاتب «ابوالقاسم بن حسن الحسيني 1300» (کاتب)؛ واقف: احمد طاهری، 1351؛ جلد: تیماج، 102گ، 21 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2- 675]
آغاز: برابر؛ انجام: من عام السادس و العشرين بعد ثلاثه مائه و الف من الهجره
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1328ق، اهدایی: رهبری، خرداد 1373 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدين ارموی، تا: 25جمادی الاول 1347ق؛ استنساخ شده از نسخه محمد کاظم بن محمد زمان جابری مکتوب در 24صفر 1044ق؛ جلد: مقوا، 97گ، اندازه: 14×21/6 سم [ف: 14- 641]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم (محرر) موسوی اصفهانی، تا: 9ربیع الاول 1347ق، جا: نجف اشرف؛ 302گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: -30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ به گواهی خط حاجی نوری که در گ 1 الف هست او آن را برای خود نویسانده است؛ جلد: تیماج، 56گ، 19 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5- 1486]
آغاز: برابر
220 باب، خاتمه می یابد؛ کا: جلال الدين، بی تا؛ نزد سید محمدعلی روضاتی به خط جدش سید جلال الدين موجود است [نسخه پژوهی: 1- 169]
yaqīn-or raj‘a
احمد بن حسن بن اسماعیل، قرن 13قمری
(ahmad ebn-e hasan ebn-e esmā‘īl (- 19c
تاریخ تأليف: 15ربیع الثاني 1277ق
روایاتی که درباره رجعت ائمه علیهم السلام وارد شده را به طور مفصل جمع آوری نموده و در آغاز تاریخ نسبتاً مفصلی از حضرت صاحب الزمان علیه السلام و معجزات آن حضرت آورده و سپس به غیبت کبری و صغری و علائم ظهور و خروج حضرت و رجعت ائمه علیهم السلام اشاره نموده است.
آغاز: الحمدلله الذي و صل لعباده القول بامام بعد امام لعلهم یتذکرون و اکمل الذين بامنائه و حججه في کل دهر و زمان
انجام: بی آن که زن به او آبستن شود و بزاید چنان که آدم علیه السلام را برای عبرت یافتن خلایق بدین نهج آفرید.
[الذريعة 161/10 شماره 291]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3504
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 208گ، 15 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1688]
yek asl az osūl-e arba‘a-ma'a
تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره/4
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 521]
yek barg dar ta‘rīf-e ‘olūm
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10873/2
انجام: زنهار ز دست ناکسان آب حيوة ** بر لب ننهی گرچه در آتش باشی.
یک برگ در تعریف علوم به عربی به انضمام رباعیات اثر طبع سعدی شیرازی و اشعار از ابن یمین، یکبرگ در احوال کملین، فال نامه منسوب به حضرت علی (علیه السلام) در 7 سطر، منظومه به فارسی در منطق ناقص در یکبرگ و رباعیات فارسی؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: آخر ربیع الاول 882ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، اندازه: 3×18 سم [ف: 23- 91]
yek ja‘be jā-ye ‘aks-e mozaffar-ed-dīn šāh qājār
تعداد عکس: 21 قطعه. عکس های رنگین از مراسم و تشریفات امپراطوری میخائیل رمانف است در سال 1613 میلادی که هر قطعه عکس یک صفحه شرح مربوطه به آن را به زبان روسی دار است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1038
بی کا، بی تا؛ اندازه: 69/5×78/5 سم [ف: 6- 55]
yak ja‘be mohtavī-ye medāl
تعداد مدال: 13 عدد موجود یک عدد مفقود. این جعبه چوبی حاوی مدال دارای روکش تیماج مشکی و درون آن اطلس دودی رنگی است که جهت مدال ها جاسازی شده است. روی جعبه به لاتین و به آب زر چنین حک شده است «به اعلی حضرت شاه ایران ویس کنسول ایران در شهر لیل فرانسه»، مدال ها مدور شکل و قطر آن ها بین 9- 11 سانتی و از فلزات مختلف می باشد نقش روی مدال ها از ساختمان ها و عمارات مهم تاریخی کشور فرانسه است مانند دروازه پاریس- شهر لیل که در سنوات بین 1867- 1875 میلادی ضرب شده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 22
بی کا، بی تا؛ اندازه: 48/5×63 سم [ف: 6- 221]
yek hekāyat va dāstānī darbāre-ye jalāl-e ‘azod-e yazdī va mohammad mozaffar makkī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/35
آغاز: دوستی بدوستان موافق کن که دوستی بدوستان کاینه کیسه (؟) یاری یاران پیاله و نواله را اعتبار نباشد؛ انجام: با من این هر سه صفت هست چه می در باید ** تربیت از تو که خورشید جهان آرائی، تتمه محمد مظفر را لطافت شعر و حسن خط سید زاده خوش آمده هزار درم بدو بخشید و همگی خاطر تربیت استکمال او داشت. دولت همه از خدای بیچون آید ** تا در حق هر بنده ای نظر چون آید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 1گ (188پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8- 615]
yek xotbe dar ‘aqā'ed
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3675/2
در آخرش آمده: «تم المختصر من الأصول و هو تصنیف... محمد الطوسي»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7- 18]
yek dasteh gol-e damāq parvar
رجایی زفره ای، محمد حسن، 1310شمسی
(- rajāyī zefre’ī, mohammad hasan (1931
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4243
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 13- 379]
yek dowre-ye zendegānī
سعیدی طباطبائی، سید علی خان، ق14قمری
(sa‘īdī tabātabā'ī, seyyed ‘alī xān (- 20c
این اثر فصل بندی شده و به هر فصل معمولاً نامی اطلاق شده است. به این شرح: فصل 1. یادگار عهد خوشی؛ 2. سال دهمین ضرب زید عمرا؛ 3. یک داستان شکفت؛ 4.؛ 5. شه داد؛ 6. ابتدای کار؛ 7. انجمن اتحاد؛ 8. وعده بدیدار؛ 9. مسافر ما؛ 10. الصحت العمل؛ 11. روح سلحشوری؛ 12. سه نفر مسافر؛ 13. قدردانی؛ 14. تا ماهی در آب است قدر نداند؛ 15. قیل یا ارض ابلعی ماءك؛ 16. برید نجات؛ 17. کشف حقایق؛ 18. راور؛ 19. کوهبنان؛ 20.؛ 21. طلوع دولت پهلوی؛ 22. ایران و اسلام؛ 23. تاریخ؛ 24.؛ 25. بهاباد یزد؛ 26. عز من قنع و زل من طمع؛ 27. شب آبستن است تا چه زاید سحر؛ 28. عالم عشق؛ 29. فامیل رضوی؛ 30. بر لب جو ی نشین و گذر عمر ببین؛ 31. یک مباحثه عجیب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16971
آغاز: آشیانه امید. گاهی که انسان می خواهد در اطراف موضوعی اعم از مدح یا قدح قلم فرسایی کند و افکارش متوجه این امر می شود بغته خیالت زیادی مغز را احاطه می نماید همچنان که در اعیاد مذهبی و سلام های رسمی سپاهیان از برابر پادشاه گذشته؛ انجام: و در پایان این داستان نیز از آقایان و ذوات محترمی که جزوه های این کتاب را قبل از پاکنویس مطالعه و بوسیله تقدیر و تقریظ و تشویق نامه های چندین قرین افتخارم فرموده اند تشکر می نمایم.
انجامه: در شهر کرمان بتاریخ اول بهمن 1312 هجری شمسی مطابق 1352 هجری قمری.
سالم و کامل است؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1352ق، جا: کرمان؛ با جرح و تعدیل و ویرایش متن توسط مؤلف در نیمه نخست؛ تملک: محمد گلبن؛ 183ص، 35سطر (14×31)، اندازه: 21×34سم [ف: 47/1 -95]
yeksad mow‘eze-ye keykāvūs
عنصر المعالي، کیکاوس بن اسکندر، -462 قمری
‘onsor-ol-ma‘ālī, keykāvūs ebn-e eskandar (- 1070)
صد پند است (ظاهراً انتخاب از قابوس نامه)، در عنوان نسخه می آید: «صد موعظه کیکاوس بن اسکندر به پسر خود مسعو گیلان شاه نوشته».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 57/3 -فیروز
آغاز: بسمله اول چون گفتی بنده ام در بند بندگی باید بودن
کا: تفرشی لشکر نویس، علی، تا: قرن 14، جا: ملایر؛ از روی نسخه جناب آقای میرزا افلاطون لشکر نویس تحریر نموده؛ جلد: تیماج، 6ص (32 -38)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 21 -202]
yek safhe az pāyān-e ketābī
تاریخ تأليف: 4 شوال 1090ق
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 610/1
خط: نستعلیق، کا: محمد اشرف شریف حسینی اقدس مشهدی، تا: شوال 1090ق، گویا از خود او [نشریه: 7 -248]
yek qazal (t.)
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 -1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
ترجمه غزل فرید الدين عطار به عربی: «ز سکان کویت ای جان که دهد مرا نشانی ** که ندیدم از توبوئی و گذشت زندگانی»؛ در پایان می نویسد: سال ها پس از این ترجمه، به منظومه ای پرداختم در عشق.
آغاز: بسمله- الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... مطلع غزل عطار: ز سگان کویت ای جان که دهد مرا نشانی ** که ندیدم از تو بوئی و گذشت زندگانی؛ ترجمه: یا من إلى عشقه قلبی قد استبقا ** عمراً و ما شم من عرفانه عبقا
انجام: اگر از پی تو عطار اثر وصال یابد ** دو جهان بسر در آرد ز جواهر معانی / لو ذقت و صلا لاملات العوالم من ** جواهر الحكمة العلبالمن وفقاثم انشدت بعد سنین بمقتضی المقام ... و رحمته و برکاته
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا، به نظر می رسد که خط قطب الدين باشد؛ 2ص، اندازه: 19/5×25سم [ف: 2 -290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد حسینی، تا: قرن 12؛ 2گ (72پ -73ر)، 12سطر (8×10/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 14 -35]
آغاز و انجام: برابر
کا: حاج میرزا محسن مدعوبه حالی اردبیلی، تا: 1320ق؛ محشی؛ 2ص، ابعاد متن: 9×14/5، اندازه: 13/5×22سم [ف: 2 -287]
yek kalame
مستشار الدوله، یوسف بن کاظم، -1313 قمری
mostašār-od-dowle, yūsof ebn-e kāzem (- 1896)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1287ق؛ محل تأليف: پاریس
در منافع قانون و نظم مملکت طبق قوانین اروپا و تطبیق آن با قانون اسلام؛ مؤلف در سال 1270 ق از سوی ناصرالدین شاه به سفارت ایران در فرانسه اعزام گردید. او مشاهداتش را در طول سفر در اروپا، درباره نظم نوین اروپا و منافع قانون در کتاب حاضر تحریر نموده است. (صدرایی خوئی)
آغاز: بسمله چنین گوید بنده ... که در اواخر سنه هزار و دویست و هشتاد و سه بموجب فرمان پادشاهی ... بشارژدافری پاریس رفته از راه اسلام بول و نمستان عازم مقصد گردیده وقتی که داخل شهر پاریس شدم اقسپوزیسیون بساط عمومی هزار و دویست و شصت و هفت مسحیه را مشاهده کردم که در مدت سه سال اوقات خود را در پاریس چهار دفعه بعزم سیاحت بلندن رفتم درین مدت می دیدم که فرانسه و انگلیس انتظام لشکر و آبادی کشور و ثروت اهالی و کثرت هنر و معارف و آسایش و
آزادی عامه آنقدر ست که در مملکت سابق الذكر دیده بودم ... اگر چه سبب این نظم و امن و این ترقیات و این آسایش و آبادی از عدل می دانستم ... لکن پیش خود خیال کرده و بخود می گفتم با اینکه بنیان دین اسلام بر عدل و انصاف است با اینکه در چندین جای قرآن مجید خدای تعالی عدل را ستوده و سلاطین و حکام اسلام نیز هیچوقت منکر عدل نبوده پس چرا اما چنین عقب مانده و چرا اینطور از عالم ترقی خود را دورتر دانسته ایم ...
انجام: طرز این نسخه ایکه بجهة سر کار عالی فرستادم و در ذیل همین اوراق می نگارم چند نسخه برای وطن پرستان مرقوم فرموده ارسال دارید که در ایران بفرمایند که مردمان حکیم و دانا و عاقل و قانون دان نیست.
چاپ: سه مرتبه در تهران چاپ شده است؛ تهران؛ سنگی، بدون کاتب، 1287، وزیری کوچک، 76ص
[الذريعه 284/25؛ نسخه های منزوی 1717/2؛ فهرستواره منزوی 700/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21گ (2ر -22پ)، 15سطر (7×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 9 -1351]
آغاز: برابر؛ انجام: در کتابخانه های پاریس و لندن بیش از پنج سال کتب دیده ام.
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبد الخليل قاجار، تا: قرن 14؛ محشی؛ 54ص (1 -54)، 15 سطر، اندازه: 15/8×22سم [ف: 45 -127]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1324ق، به خاطر فرزندش محمد علی؛ کاغذ الوان؛ قطع: پستی [ف: 2 -117]
آغاز: برابر؛ انجام: در کتب اخبار ثبت است که در اوائل اسلام اصحاب پیغمبر صلی الله علیه و آله قوانین تجنید لشکر و تدوین دیوان ها ... در مشرق زمین اگر کسی زبان خارجه تکلم کند هزار ایراد باو وارد می آورند در کتابخانه های پاریس و لندن بیش از پنجاه لسان کتب دیده ام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی است؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 31گ (1ر -31پ) [ف: 36 -136]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی؛ جلد: تیماج مذهب، 37گ (124پ -161پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 37 -189]
yekom-e āzar
کسروی، احمد، 1307 -1364 قمری
kasravī, ahmad(1890 - 1945)
1322 و 1323.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/70 -4754 -ف
al-yamīn ‘alā nafy-il ‘ilm
مجتهد کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم، 1250 -1336 قمری
mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abdor- rahīm (1835 - 1918)
تاریخ تأليف: دوشنبه 22 جمادی الثاني 1326ق
رساله استدلالی ضمن یک مقدمه و سه امر در مورد حکم کسی که قسم می خورد که نمی داند.
آغاز: یقول الفاني ... مسالة لطيفة في حکم اليمين علی نفی العلم و موارده و تمام الكلام فیه في ضمن امور
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: 2 مجموعه بدون شماره
آغاز: برابر؛ انجام: هذا واضح لا خفاء فیه، فالحمد لله علی التوفيق في اتمامه و نساله بركة اولیائه الدائمة بدوام العمر للاشتغال بتلك العبادة ...
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -281]
yamīne
کاشانی، عبدالرزاق بن داوود، قرن 13 قمری
kāšānī, ‘abd-or-razzāq ebn-e dāvūd (- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10074/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ برگ اول تا چهارم مجموعه تقریظی است بر این مجموعه که در آن از فتحعلی شاه، غلام حسین خان و مؤلف تمجید شده است، دارای 4 سر لوح مذهب و مرصع، صفحات مجدول؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ انداز 14/5×20/5سم [ف: 32 -104]
al-yamīnī fī š.-i axbār ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18219
احتمالاً تاریخ یمینی باشد؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/1×26/9سم [رایانه]
yanābī‘
ناشناخته:
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3054
آغاز: المنبع الثاني و یجری منه ثلثة انهار النهر الأول في القضاء و یسیل منه اربعة جداول الصفات القاضي و آدابه و كيفية الحكم و احکام الدعاوى الجدول الأول في صفات القاضي و ما یلحق بها؛ انجام: ترشیح في صيغة الحكم و توابعه ... اذا قضی له زوجة غیره حرمت الزوجة علی زوجها بغیر طلاق منه او ادعت.
در قضا و شهادة است و در آن از مفاتیح و ریاض یاد شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، محشی با نشانه «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 171گ، 17سطر (7/5×14/5)، انداز 14×22سم [ف: 10 -1996]
yanābī‘
کتابی است اخلاقی با عناوین ینبوع، ساقیه، ثمره که گویا هر کدام به فصل هایی بخش می شوند. از روایات و حکایات بسیار استفاده کرده است. قصه بوذاسف را نیز دارد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4168/2
آغاز: قصد هفتم به سند معتبر از حضرت امام محمد باقر صلوات الله علیه منقول است که زن زنا کاری در میان بنی اسرائیل بود؛ انجام: و باید دانست که توکل نه این معنی دارد که در خانه را بر روی خود ببندی و در خانه بنشینی و دست از کار و کسب برداری.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 203گ (73ر -276پ)، 16 سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ: 5 -2299]
yanābī‘-ul aḥkām
کازرونی، عباس بن حسین، ق13 قمری
kāzerūnī,‘abbās ebn-e hoseyn (- 19c)
فقه استدلالی مفصلی است با نقل اقوال بزرگان علم فقه و رد و ایراد بسیار در آنها.
آغاز: کتاب التجارة قد اختلفت كلمة أهل اللغة في بیان معنی التجارة و کذا كلمة الفقهاء رضوان الله علیهم
مشتمل بر کتاب التجارة و کتاب البيع است و از پایان کتاب دوم افتاده دارد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا؛ مصحح؛ یادداشت مؤلف به تاریخ غره رجب 1281 با مهر «عبده الراجي عباس الحسني الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 190گ، اندازه: 15×21سم [ف: 15 -46]
از کتاب التجارة تا صید و ذباحه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 215 گ، اندازه: 15/5×22سم [ف: 19 -148]
yanābī‘-ul aḥkām fī ma‘rifat-il ḥalāl-i wa-l ḥarām
اسفراینی، محمد بن محمد، -747 قمری
esfarāyenī, mohammad ebn-e mohammad (- 1347)
تاریخ تأليف: 729ق؛ محل تأليف: بغداد
[کشف الظنون: 2050/2]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 220
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، 2 گ اول و 17گ آخر در 1087 ق از روی نسخه قرائت شده بر مصنف، محشی؛ 245گ، اندازه: 17×24سم [نسخه پژوهی: 1 -29]
yanābī‘-ul aḥkām fī ma‘rifat-il ḥalāl-i wa-l ḥarām
قزوینی، علی بن اسماعیل -1298 قمری
qazvīnī, ‘alī ebn-e esmā‘īl (- 1881)
کتابی است استدلالی و مفصل در ابواب فقه با اشاره به اقوال بزرگان، و با عناوین «ینبوع، ینبوع».
[الذريعه 286/25 شماره 148]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه اوراق سودتها و ما لشکره علی افاضة الانعام و سمیتها بینابیع الأحكام
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف- قزوین. مجلد اول کتاب و مشتمل بر کتاب طهارت می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دهه اول شوال 1275ق؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ واقف: ابو القاسم حسینی، ربیع الاول 1298؛ 680ص [عکسی ف: 5 -303]
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف- قزوین. جلد دوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ مهر: «ابوالقاسم الحسيني» (بیضوی)؛ واقف: ابوالقاسم حسینی، ربیع الاول 1298؛ 702ص [عکسی ف: 5 -304]
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف- قزوین. مشتمل بر کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، دارای خط خوردگی و اضافات؛ واقف: ابوالقاسم الحسيني، ربیع الاول 1398؛ 596ص [عکسی ف: 5 -305]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه اوراق سودتها و ما لشکره علی افاضة الانعام و سمیتها بینابیع الاحكام
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف- قزوین. مشتمل بر کتاب المتاجر؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ بعضی عبارات خط خوردگی دارد؛ 638ص، [عکسی ف: 6 -450]
yanābī‘-ol adab fī š.-e mīzān-ol adab
تنکابنی، محمد شریف بن محمد یوسف، ق 14 قمری
tonekābonī, mohammad šarīf ebn-e mohammad yūsof (- 20c)
وابسته به: میزان الأدب في قواعد الفاظ العرب؛ قزوینی، میر یحیی (قرن 13)
شرح مزجی کتاب «میزان الأدب» میرزا یحیی قزوینی است که گویا شارح و ماتن هر دو معاصر و از علمای قرن 13 بوده اند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12420
آغاز: الحمدلله الذي خلق الإنسان و علمه البيان و أدبه التبيان التحصيل العرفان؛ انجام: تنوین ترنم است فتبصر و الله عزو جل هو الواهب للتوفیق و البصيرة بلطفه و کرمه و رحمته الواسعة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1287ق؛ محشی؛ 141گ، 14سطر (6/5×12/5)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 31 -384]
yanābī‘-ul uṣūl = al-yanābī‘
تفرشی، احمد بن حسین، ق14 قمری
tafrešī, ahmad ebn-e hoseyn (- 20c)
کتابی است بسیار مفصل در اصول فقه با عناوین «ینبوع، ینبوع» و «اصل، اصل» مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «مقصد» و یک «خاتمه» که در سه جلد مرتب شده است.
آغاز: بسمله. احمدك یا من مهد لاحکام الفروع قوانین الاصول و أوضح مناهج ریاض الأحكام ... و بعد فیقول العبد ... احمد بن الحسين اوتیا کتابهما بینیمهما ... و سمیت ذلك الكتاب بالینابیع التابعة و رتبته [علی مقدمة] و مقاصد و خاتمة اما المقدمة ففی بیان رسم هذا العلم و موضوعه و غایته و نبذ من القواعد اللغوية لیعلم اولا ان المقدمة في المطول و غیره ...
آغاز: برابر؛ انجام: لولا الإجماع فالاجماع مانع عن الالتزام بمذهبه فتدبر
ج 1. شامل جلد اول و حاوی مباحث: المقدمة في بیان رسم هذا العلم و موضوعه و غایته و نبذ من القواعد اللغوية (در چهار مقام: ص 4، 11، 143 و 158 نسخه)، المقصد الأول في مشترکات الكتاب و السنة و هی ضروب و انواع الامر و النهي و المنطوق و المفهوم و الظاهر و المأمول و العام و الخاص و المطلق و المقيد و المجمل و المبين و الناسخ و المنسوخ و یشارکهما الاجماع في ... (شامل چند «نهر»)، موجودی آن تا اواسط نهر اول در اوامر است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 323 گ، اندازه: 18/4×24سم [اهدائی رهبر: 11 -545]
آغاز: [بسمله] مسئلة هل الألفاظ التي صارت حقيقة في معانی الشرعية ... هل الفاظ العبادات اسامی للصحيحة او الاعم؛ انجام: الظن الحاصل من الإجماع المنقول من احدی الظنون التي ثبتت بالدلیل القاطع حجیته فانتظر لاثبات حجية باقیها انش تع
ج2، اجمالاً شامل مباحث: مسئله غی الغاظ العبادات و الصحيح و الاعم، اصل في جواز استعمال المشترك في ازید من معنی واحد، اصل هل یعتبر في صدق المشتق بقاء المبدأ فعلا ام لا، اصل اختلفوا في مقدمة الواجب علی اقوال، تصل هل الأمر بالشیء یقتضی النهي عن ضده او لا، هل الامر بقید الاجزاء، اصل لا خلاف في جواز امر الامر مع العلم بانتفاء شرطه، اصل في جواز اجتماع الأمر و النهي، اصل في المفاهيم، اصل في العموم و الخصوص، اصل في المطلق و المقيد، اصل في المجمل و المبين، اصل في جواز تخصیص الكتاب بالکتاب و بالسنة المتواترة، اصل ان مسائل الاصول هی المسائل الباحتة عن احوال الادلة ام لا ... و الكلام الآن في انزل مراتب السنة و هو الفعل و التقرير، اصل من الأدلة الشرعية المعتبرة هو الاجماع، اصل في اجماع البسيط و
المركب، الإجماع المنقول و حجية الشهرة، المقصد الاول [الثاني] في الاجماع. این نسخه تا اواخر حجیت اجماع منقول است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ تملک: محمد حسین کلباسی در 1365ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 345گ، اندازه: 18/4×24سم [اهدائی رهبر: 11 -547]
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة. اصل کل لفظ ورد في کلام الشارع فان علن المراد منه فیحمل علیه سواء کان معنی حقیقیا او معن مجازا؛ انجام: مع انه یشملها کما عرفت و تحقیق الحال في الوجهين و أنهما من المرجحات ام لا سیجیء في محله انشاء الله.
شامل مباحث: اصل في الحقيقة الشرعية، اصل هل الاسماء اسامی للصحيحة او الاعم، اصل في بیان ما یثبت به اللغات ای علائم الوضع، الباب الأول في الأمر و النهي، اصل اختلفوا بأن الامر بالشیء هل یقتضی ایجاب مقدماته ام لا و اصل الاختلافات في وجوب مقدمة الواجب، اصل في بیان أن الأمر بالشیء هل یقتضی النهي عن ضده ام لا، اصل في الاختلاف في جواز امر الآمر مع علمه بانتفاء الشرط، اصل جواز اجتماع الامر و النهي و عدمه، اصل اختلاف الأصوليين في ان الامر بالشیء هل یقتضی النهي عن ضده ام لا، مسئلة زوال الوجوب بغیر النسخ من الضرر و الجرح، اجتماع الامر و النهى و جواز التكليف بالمحال، اصل في الأجزاء، اصل في المنطوق و المفهوم، اصل في العموم و الخصوص، الاستدلال للبرائة بحدیث الرفع، اصالة الصحة، الفصل الثالث في الاستصحاب، الكلام في التعادل و التراجيح؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: مقوا، 459 گ، اندازه: 17/7×23/4سم [اهدائی رهبر: 11 -548]
yanābī‘-ul anwār fī tafsīr-i kalām-ul lāh-il jabbār
سلطان العلماء، محمد بن دلدار علی، 1199 -1284 قمری
soltān-ol-‘olamā’, mohammad ebn-e deldār ‘alī (1785 - 1868)
مؤلف با استناد به تفاسیر شیعه نظیر «مجمع البيان» و برخی مصادر عامه و بهره گیری از روایات وارده به توضیح آیات کریمه قرآن پرداخته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31451
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذيراً؛ انجام: الله تعالی احلم و اکرم من أن یعاقب عبده مرتین و اما الذنب الذي لایغفره الله فظلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 87گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×31سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -291]
yanābī‘-ul anwār fī fiqh-i āl-il aṭhār
قافله باشی، محمد، 1226 -قرن 13 قمری
qāfele bāšī, mohammad (1811 - 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602 -676ق)
کتاب بسیار مفصل در شرح شرایع که به صورت فرع فقهی، ادله، اقوال و نتیجه و حکم شرعی نگاشته شده است. مؤلف در مقدمه گفته که در سال 1246 ق که 20 سال داشته شرحی بسیار مفصل و طولانی بر شرایع الاسلام نگاشته که شامل کتاب زکات، نکاح و صوم بوده است، همچنین مؤلف سید بودنش را در مقدمه متعرض شده و خوابی را در تفصیل آن با تفصیل نگاشته است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 155/1
آغاز: الحمد لله الذي اجری ینابیع الانوار من فقه آله الاطهار من الملك الجبار اذ جار منها ما هو متراكمة الزخار؛ انجام: ومن الشيخ احتجاج بانه یصلالی
کتاب صوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج [ف: 1 -338]
yanābī‘-ol bukā’
کرمانشاهی، اسدالله بن عبد الله، قرن 14 قمری
kermānšāhī, asad-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)
مقتلی است درباره ماجرای حضرت سید الشهداء و واقعه جانگداز کربلا که مؤلف به طور مفصل و مشروح با استناد به کتب مقتل تنظیم نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7015/2
آغاز: ملعون امارت حاج را به عمرو بن سید الاشراق داده بود و سی هزار کس را با او تعیین کرده بود با چهل تن از رؤساي بنی امیه؛ انجام: هر ملائکه ملکوت آسمان ها و تمام مؤمنان جن و انس از وقوع آن بر سر و سینه می زنند و سیلاب خون از دیدگان گشایند.
خط: نستعلیق شکسته، کاتب =مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 127ص (208 -334)، 25 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 25 -25]
yanābī‘-ul ḥikma
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 -1298 قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
وابسته به: المشاعر؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979 -1050ق)
شرح مزجی مختصری است بر کتاب «المشاعر» ملاصدرا شیرازی، که شارح در ایام جوانی آن را نگاشته است.
آغاز: بسمله. نحمدك یا من تحیر في ادراك ذاته الأوهام و العقول و تحیر من ارتقاء درج معرفته في زوایا الخمول الفحول ... فیقول ... ابن مرتضی الطباطبائي محمد باقر اليزدي انی ... اخذت في قرائة کتاب المشاعر للمولی ... صدرالملة و الحق الدين مولانا محمد (بن ابراهیم) الشيرازي ... فاحببت ان اعلق علیه ... واشرحه ... و سمیته بینابیع الحكمة ...
آغاز: برابر؛ انجام: فانه یجوز تعدد السبب مع وجود المسبب بالنوع و ان المحال انما یلزم لو قلنا ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با اضافات؛ 84گ (1پ -84پ)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 11 -95]
آغاز: برابر؛ انجام: (تنزیل من رب العالمين فتنزیله هو الكتاب) في غی هذا الكتاب من کتبه ... و الالكان ذا حاسة لتوقفهما علی آلتیها ضرورة (در مشعر 4 منهج 2 در کلام خدا و نیمه کاره گذارده شده)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 155گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 7 -2808]
yanābī‘-ul ḥikma
جاجرمی، ابو الحسن بن محمد کاظم، ق13 قمری
jājarmī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad kāzem (- 19c)
تاریخ تأليف: 1240ق؛ محل تأليف: اصفهان
در اخلاق و سیاست با استفاده از آیات و روایات، در هفده «فصل» و یک «خاتمه»: فصل 1. در احادیث قدسی؛ 2 تا 14. احادیث حضرات معصومین علیهم السلام، هریک در یک فصل: 15. در احادیث حضرت عیسی؛ 16. احادیث لقمان؛ 17. وصایای ابوذر؛ خاتمه: گفته های مؤلف. نویسنده می گوید چون علم اخلاق از شریف ترین علوم و در تحصیل رضای پرودگار باقصی الغايه مفید است لازم می نمود که در آن غور بسیار شود ولی با این همه آن طور که باید مورد نظر قرار نگرفته و مهمل مانده است. من (= نویسنده) در سابق منظومه وجیزه ای به نا «اخلاق الاولياء» پرداختم چون در آن امهات مسائل اخلاقی را درج نمودم و اصول برای مردم عامی و عادی ممکن نیست لذا در این اوان این کتاب را با عبارتی ساده برای اکثر مردمان پرداختم و امیدوارم که مباحث آن همه را مفید افتد. این کتاب حاوی پندهای اخلاقی و برگزیده از قواعد دینی و به خصوص دین اسلام است.
آغاز: الحمدلله الذي يؤتي الحكمة لمن یشاء من بریته و الصلوة علی نبیه ... اما بعد حقیر کثیر التقصير ابن محمد کاظم ابوالحسن عفی الله عن جرائمهما ... در آیینه خاطر مخادیم مرتسم می سازد. انجام: پس در دنیا برای مؤمنان راحت است و نه از برای کافران و عاصیان و السلام علی من اتبع الهدي ...
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5605؛ به کوشش محمد رضا تناوش (تهران؛ 1380ق)؛ تهران، سنگی، 1304ق، وزیری، 238ص
[الذريعة 288/25؛ نسخه های منزوی 1717/2؛ فهرستواره منزوی 700/6؛ دنا 10: 1237 (7 نسخه)]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 248گ، 14سطر (10×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 10 -1575]
آغاز: برابر؛ انجام: پس پرسید که ثمره معاشرت با ملوک وحکام جور وثمره مصاحبت وخدمت ایشان چیست گفتم که ثمره آنها یا اعلا درجات بهشت است یا اسفل خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 164گ، 18سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 8 -4959]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 304گ، 17 سطر (7×14)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 11 -2142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 203گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن زین العابدين، تا: 25 ربیع الاول 1254ق؛ 186گ، 19 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 15 -4086]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ خوش، کا: بیدگلی، احمد بن محمد علی، تا: 1263ق؛ 179گ، 20سطر (13/5×24)، اندازه: 21×32/5سم [ف: 6 -515]
آغاز: ... بیان نمودم و بانشاء و عبارت پردازی نپرداختم زیرا که این مرحله نسبت به اکثر مردم باعث عدم فهم مطلب است؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: ابوالقاسم ریزی، تا: 1283ق؛ افتادگی: آغاز؛ با آثار بلاغ و تصحیح؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن محمد باقر الموسوي» (بیضوی)؛ 195 گ، 19 سطر (9×15)، انداز 15/5×21/5سم [ف: 36 -374]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رفیع بن محمد حسن، تا: اواسط شوال 1294ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 341 گ، 17سطر، انداز 15×25سم [ف: 37 -433]
آغاز: آینه جمال باطن کسی زینت دیده شود؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بروجردی، مسیحا بن حاجی حسین بن محمد مومن، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: خانواده دانشگر [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 190گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 19 -332]
yanābī‘-ul ḥikma
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 -1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm(1847 - 1906)
تاریخ تأليف: 1300 -1308ق
در شناختن مبدأ و معاد و اصول اعتقادی شیعه به روش اعتقادی شیخیان با استفاده از اصول فلسفی و قواعد حکمت روی پایه های احادیث اهل بیت علیهم السلام چنانچه مؤلف ادعا می کند. این کتاب در سه جلد بزرگ تأليف شده، جلد اول 25 رجب 1300 ق و جلد دوم 2 محرم 1308 ق به پایان رسیده و جلد سوم ناتمام مانده است. جلد اول مشتمل بر چهار مقاله در توحید و نبوت و امامت و رکن رابع می باشد، و جلد دوم که مشتمل بر چهار مقاله در بحث وجود و عدم، و ماهیات، و ماده و صورت، و مسائل متعلق به امور عامه است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي تفرد في وحدانیته، و توحد في صمدانیته ... و بعد معاشر الاخوان و الخلان حرسکم الله ما توالی الملوان و کر الجديدان هذه ما وعدت ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: سه شنبه 25 رجب 1300ق [نشریه: 2 -175]
آغاز: بسمله، حمد و سلام، اما بعد فیقول العبد الأثيم و الفاني الرميم محمد بن محمد کریم انجام: و قد تم علی ید مصنفه العبد محمد بن کریم في یوم الثلثا قبل الظهر ثانی شهر محرم الحرام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 192گ، 23سطر (9×19/5)، اندازه: 18×29سم [ف: 1 -296]
آغاز: برابر؛ انجام: تم المجلد الأول المحتوى علی اربع مقالات في التوحيد و النبوة و الامامة و الولاية و ما یتعلق بها من مجلدات ینابیع الحكمة ... الاف التحية حامداً مصلياً مستغفراً منتظراً لظهور الحجة علیه الاف السلام
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد کرمانی، تا: صفر 1300ق؛ 230 گ، 20 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 1 -375]
آغاز: برابر؛ انجام: إلى سبیله صلی الله و علیه السلام خیر ختام. تم المجلد الأول المحتوى علی اربع مقالات في التوحيد و النبوة و الامامة و الولاية ...
خط: نسخ، کا: یزدی، ابراهیم بن عبدالغفور، تا: 25 رجب 1300ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 157 گ، 25سطر (9/5×20) [ف: 1 -168]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعضی فروع المسئلة من اسرار المكتومة و لا یمکن الافصاح بها الا ما اشرنا اليه.
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی کرمانی، تا: رجب 1314ق؛ آخر کتاب نوشته شده: «بسم الله تعالی بقدر مقدور با نسخه اصل مقابله شده و الحمدلله، محمد»؛ جلد: تیماج، 263گ، 31سطر (12×24)، اندازه: 21/5×33سم [ف: 1 -238]
آغاز: برابر؛ انجام: وان کان بعض مسائله أيضاً متعلقة بهذا المبحث فلنختم هذه المقالة من ینابیع الحكمة الى هنا حامداً مصلياً مستغفراً
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده؛ 145گ، 30سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 8 -201]
yanābī‘-ol hekma
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22801
آغاز: بنوک قلم و حکم بیان در سلک جمع کشیده آمد؛ انجام: یدعون إلى الخير و یامرون بالمعروف ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
yanābī‘-ul ḥikma fī š.-i tuḥfat-ul qawāmīyya
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 -1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
وابسته به: التحفة القوامية في فقه الامامية؛ حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی (-1150ق)
شرح مزجی استدلالی مختصری است بر ارجوزه «التحفة القوامية» میرزا قوام الدين قزوینی حلی که در آن «اللمعه الدمشقية» شهید اول را به نظم در آورده است.
آغاز: الحمد لله الذي البسنا بجوده لباس الوجود فاخرجنا عن کتم الاعدام و اعطانا من فضله مشاعر الحواس ...
[روضات الجنات 209/2؛ الذريعه 362/3]
جلد اول و مشتمل بر عبادات و معاملات و به روز نهم ماه رجب 1259 پایان یافته؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ قبل از کتاب سه برگ است دارای چند فائده و صورت اجازه سید علی بن محمد علی طباطبائی (صاحب ریاض المسائل) که برای مؤلف به تاریخ اواسط جمادی الاول 1228 نوشته؛ مهر: «محمد حسن بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: 1265؛ جلد: تیماج، 267گ، اندازه: 15×21سم [ف: 10 -246]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان الترتيب احوط بلا شبهة و الله العالم وله الحمد الدائم و الصلوة و السلام علی رسوله و آله الى القائم (اعتکاف)
تا اعتکاف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با عناوین «منه مد ظله العالي»، مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 603ص، 19سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: -507]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 845 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -36]
تا کتاب ارث است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مهر: «محمد رضا بن علی بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: 24 شعبان 1318؛ 238 گ، 28 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 11 -24]
مشتمل بر پنج جلد از کتاب تا کتاب الميراث می باشد؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد تقی حسین کمره ای، تا: 9 رجب 1259ق، و آقا بابا بن محمد مهدی شهمیر زادی، سال 1253ق (پایان جلد چهارم)؛ مصحح، با نسخه اصل دو مرتبه توسط محمد علی کاشانی (پایان جلد اول) مقابله شده، با اجازه روایتی سید علی طباطبائی (صاحب ریاض المسائل) به مؤلف بتاریخ اواسط جمادی الاول 1228؛ مهر: «محمد رضا بن علی بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ 472گ، 25 سطر، اندازه: 18×29/5سم [ف: 11 -23]
از کتاب طهارت تا اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد حسین، تا: یکشنبه سلخ ربیع الاول 1261ق، جا: آران از توابع کاشان؛ محشی از کتاب های لغت یا با نشانی «مهدی» یا «ابوطالب»؛ 223گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 -14]
از آغاز کتاب الطهارة تا پایان کتاب الصوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 11 شوال 1262ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از مجتبی مینوی درباره کتاب و مؤلف و این که کتاب را حسین علی محفوظ به وی داده به سال 1333؛ مهر: جواد حسینی، «المهدي من هدیت» (مربع)، «عبده الراجي محمد جواد الحسيني» (بیضوی)؛ 323ص [نشریه: 6 -690]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2674 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 -273]
آغاز: برابر؛ انجام: وان کان الترتيب احوطبلا شبهه ... في دار الخلافه طهران.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280 ق [الفبائي: -614]
آغاز: برابر؛ انجام: مسئلة، أنه یحرم علی اب المرتضع اولاد صاحب اللبن ... ان القاعدة الثانية التالية علی عدم نشر الحرمة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 97گ، 16 و 25 سطر (9×14 و 10×21/5)، اندازه: 19/5×31سم [ف: 12 -153]
گزینه ای از ینابیع الحكمه است با عنوان «قاعده البينة علی المدعى و اليمين علی من انکر»؛ بی کا، بی تا؛ 6گ [اندیشه حوزه: س2، ش 7 -212]
انجام: و بین الفرقدين لایدرکه قوی البصر و هو نجم في جملة أنجم بصورة سمكة ...
کتاب طهارت و چند برگ از آغاز کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تاریخ وقف: 1259؛ 48گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -382]
آغاز: برابر
از ابتدای کتاب تا «کتاب متاجر»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف با لفظ «منه دام ظله»، مقابله و تصحیح شده؛ اندازه: 15×21سم [ف: -208]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاحوط عدم ترك القسمة و اعتبار استحقاق
من یهدی اليه و کون القانع و المعتر ثلثاً و المسكين ثلثاً مع اجزاء الاكثر.
دارای کتاب های طهارت و صلاة و زکات و خمس و صوم و حج و قسمت های اخیر ناتمام است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 292گ (15پ -306ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 4 -344]
yanābī‘-ul ḥikma fī manāqib-i ahl-u bayt-il ‘iṣma
حسینی رضوی، جواد بن علی رضا، -1303 قمری
hoseynī razavī, javād ebn-e ‘alī rezā (- 1886)
تاریخ تأليف: شب جمعه 11 شوال 1294ق
در حالات و مناقب و معجزات حضرات معصومین علیه السلام و سپس به ترجمه برخی از علمای برجسته امامیه از کلینی تا شیخ جعفر کاشف الغطاء پرداخته و به لغزش ها و اشتباهات عامه در فتاوی و عقاید نیز اشاره دارد؛ دارای «مقدمه» و «خاتمه» و چهارده «روضه» و هر یک حاوی چهارده «ینبوع» است: الروضه الأولى: في ذکر النبي الأمي القرشي ...؛ الروضة الرابعه عشر: في ذکر المعصوم الرابع عشر و الامام الثاني عشر.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27335
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعلنا من المتمسكين بعروته الوثقي الماسكين من اسبابه السبب الأقوى؛ انجام: و لاتحصی ببنان و بیان و قد من علی عبده بختمه و عقده ليلة الجمعة ... و صفح عن زلاته و ماثمه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1294ق؛ حواشی 16 برگ به قلم مؤلف؛ جلد: تیماج، 320گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 26 -679]
yanābī‘-ul ḥikam fī usūl-i fiqh-i sayyid-ul umam
سلماسی تبریزی، محمد علی بن محمد کاظم، ق3 قمری
salmāsī tabrīzī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad kāzem (- 19c)
اصول استدلالی مفصلی است در یک «مقدمه» و چند «ینبوع» و یک «خاتمه»، و جز برگ های درهمی از مباحث مختلف و همه ناتمام، نوشته نشده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5261
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... لما کان الاجتهاد من أعظم الواجبات الكفائية و أهمها لدوران نظام الشرع
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 196 گ، اندازه: 16×22سم [ف: 14 -54]
yanābī‘-ul ḥikam wa maḥāsin-ul ādāb-i wa-š šīyam
زین الدين الرازي، محمد بن ابی بکر، -666 ؟ قمری
zayn-od-dīn ar-rāzī, mohammad ebn-e abī-bakr(-1268)
اهداء به: معین الدين ابو المعالي سلیمان
کتابی است در ده «باب» که پاره ای از اندرزهای حضرت پیغمبر و صحابه و عرفا را گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 185/10
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال العبد الفقير ... هذا مختصر جمعته من کلمات العلماء و نصایح الحكماء؛ انجام: از باب نهم افتاده: قال ابن عيينة کان رسول الله صلی الله علیه و سلم اذا أراد أمراً شاور فیه أصحابه و کیف یحتاج الى ...
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 23گ (62پ -84پ)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 -203]
yanābī‘-ul ḥayāt fī mawārid-il āyāt
موسوی کاشانی، حسن بن محمد
mūsavī kāšānī, hasan ebn-e mohammad
آیه های قرآن کریم را در موضوع های مختلف دسته بندی کرده و همچنین راجع به آیات ناسخه ومنسوخ و ترجمه بعضی از لغات مشکل به فارسی و پاره ای مطالب قرآنی دیگر را گرد آورده است. مؤلف این کتاب را در پنجاه و پنج سالگی و پس از کتاب دیگرش «منهج الواعظين و مسلك الراشدين» در دوازده «باب» تأليف نموده و بعضی از ابواب به فارسی است: باب 1. في الايات المناسبة للعناوین المعنونة علی ترتیب الحروف المعجمة، این باب در بیست و هشت فصل به ترتیب حروف می باشد و هر فصل چند ینبوع دارد؛ 2. في الايات الواردة في مقام النهي المبدوة بلفظ «ولا»؛ 3. في الآيات التي صرح فیها بلفظ الجزاء؛ 4. في الآيات التي خوطب بها الرسول و یستفاد منها العتاب؛ 5. في الايات المتضمنة كلمة «یشاء»؛ 6. في الايات المأولة بالخلفاء الثلاثة؛ 7. في الايات المأولة بالأئمة علیهم السلام؛ 8. في الايات المبدوة بالکلمات المتماثلة؛ 9. في تفسیر اللغات المشكلة، در بیست و هشت کتاب؛ 10. في الايات الواردة في المقال علی مقتضی الأحوال؛ 11. في الايات الواردة علی طریق السؤال والجواب؛ 12. في الايات الناسخة والمنسوخة.
آغاز: الحمدلله الذي فتح علی العالمين بمفتاح فاتحة کتابه ابواب النعماء و جعل ذبح البقرة الصفراء هداية لال عمران من الرجال والنساء ... و بعد ان اهم ماصرفت فیه العمر والهم ...
انجام: الاخلاص نزلت بالمدينة في شأن ربيعة بن ربيعة و عامر بن طفیل قیل هی مكية لاناسخ فیها و لا منسوخ و کذا المعوذتين واختلف في نزولها
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاید به خط مؤلف، بی تا؛ با اضافات؛ جلد: تیماج، 308گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 8- 4960]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ با تصحیح و اضافه مؤلف در حاشیه ها، نسخه ناتمام و نامرتب و دارای برگ هایی سفید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 195 گ، اندازه: 17×22سم [ف: 12 -113]
yanābī‘-ud durar fī š.-il urjūza-til fiqhīya-til mustaṭrafa
قزوینی زنجانی، حسن بن علی، ق13 قمری
qazvīnī zanjānī, hasan ebn-e ‘alī (- 19c)
وابسته به: الفقهية المستطرفة؛ اعرجی، محسن بن حسن (1130 -1227ق)
شرح ارجوزه فقهیه مستطرفه ملا محسن کاظمی اعرجی است.
آغاز: ارجوزة الفية فقهية: نظمت تسهیلا لضبط الطالب ** والله ارجو غاية المطالب / سمیتها الفقهية المستطرفة ** یوجب ضبطها مزید العرفة، درر بهية موصوفة بانها ذات ضیاء و جلاء و کل بیت منها؛ انجام: کتطهیر غیرها الحمدلله الذي وفقنی العبد الاقل الراجي لرحمة ربه المنان حسن بن علی القزويني المهاجر الى بلدة الزنجان لاتمام تصنیف هذه الوجيزة و تأليف هذه المجموعة المحتوية لکتاب الطهارة من الكتب الاثني عشر من ینابیع الدرر في شرح منظومة الملامحسن الكرمانشاهاني المسماة بالفقهية المستطرفة في فقه المذهب الاثني عشر مع کمال الدقة .. وقع الفراغ عنه مع شروعی في تصنیف کتاب الصلوة في آخر نهار یو الأحد السابع و العشرين من شهر الله الأصم و الاصب رجب المرجب من سنة اثنی و تسعین و ماتین بعد الألف من هجرة خاتم الانبياء و سید البشر علیه صلوات الله و سلامه و تحیاته عداد اوراق اشجار و قطرات المطر.
کتاب الطهارة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 27 رجب 1292ق؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی با امضای «منه وفقه الله تعالی»؛ جلد: تیماج، 243گ، 19 سطر، اندازه: 22×35/5سم [ف: 31 -22]
آغاز: بسمله. و به نستعین و هو خیر معین الحمدلله الذي خصصنا بالصلوة التي هی للدین عماد و شرفنا باقامتها علی جمیع الامم ... کتاب الصلوة علی احسن ترتیب باربعة مقامات المقام الأول في بیان مقدمات الصلوة؛ انجام: و نحوها یقتضی جریانهما في هذه المواضع المصورة من السبق
کتاب الصلاة، شروع به تأليف این جلد در روز پنج شنبه غره شعبان 1292؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شروع در روز پنج شنبه غره شعبان 1292ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 271گ، 19 سطر، اندازه: 21×34/5سم [ف: 31 -23]
yanābī‘-ol ‘olūm
لؤلؤئي، یوسف بن عبد الله، ق6 قمری
lo’lo’ī, yūsof ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 12c)
تفسیری است فارسی و عرفانی به نثر خراسانی آمیخته به عربی، ظاهراً در چهار مجلد. قبل از آغاز به تفسیر آیات، در بیست «فصل»، در فضایل و آداب قرائت قرآن پرداخته شده که فصل بیستم در خصوص زندگانی نگارنده با عنوان «فصل في الاعتذار» آمده است: فصل 1. فضایل علوم التفسير؛ 2. معرفة من هو اهله؛ 3. فضائل القرآن؛ 4. اسامی القرآن؛ 5. اسامی المفسرين؛ 6. اسامی اهل اللغة؛ 7. اسامی القراء؛ 8. في السور و الآيات و الحروف؛ 9. کتب الانبياء و عددهم؛ 10. التأويل و التفسير؛ 11. مخارج الحروف؛ 12. في المد و التشديد و الادغام؛ 13. في اصول الأعراب؛ 14. تصانیف اللغة؛ 15. ترتیب النزول؛ 16. كيفية النزول؛ 17. كيفية جمع القرآن؛ 18. في کون القرآن معجزة؛ 19. وجوه الإنزال؛ 20. في الاعتذار. روش تفسیر بدین صورت است که نخست زیر عنوان «قوله عزوجل» بخشی از آیه ای را آورده، آن گاه ترکیب نحوی و معنی و سپس تفسیر تفصیلی آن را با استفاده از روایات و گفتار بزرگان صوفیه بیان نموده است. گرچه مؤلف سنی مذهب است، لکن در الذريعه کتاب وی در عداد مصنفات شیعه ثبت شده است. دانش پژوه، شرحی مفید راجع به این تفسیر و مؤلف و مشایخ او نوشته است
(راهنمای کتاب سال 11 شماره 373/7).
آغاز: بسمله، الحمد لله القادر الذي اظهر من سوادف الغياهب انوارا ... اما بعد، لا تعذر المقام في بلاد خراسان و تصعصعت فیها اهل العلم و الايمان و تضعضعت فیها الكرام ...
چاپ: ظاهرا چاپ نشده
[کشف الظنون 2051/2؛ الذريعه 289/25؛ نسخه های منزوی 67/1؛ دنا 10: 1239 (6 نسخه)]
آغاز: از مسافت پس مراد دنوی منزلتست و قرب و کرامت نه قرب جهت و مسافت؛ انجام: أعطاه الله تعالی من الأجر كأنما قرأ جمیع الكتب التي أنزل الله علی الانبياء و علی محمد.
از آیه شش سوره النجم شروع می شود و تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسین ملقب به حسام ختنی، تا: 10 محرم 661ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، در صفحه آخر اجازه ای
است که علی بن اسود بن علی به جهت کاتب حسام ختنی به تاریخ آخر ربیع الاول 661 نوشته؛ جلد: مقوایی، 302گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 1 -341] و [عکسی ف: 1 -150 -152]
آغاز: ... وقف کنند محمول بر نزول و بیرون آمدن دجال ... الفصل الثالث: في فضائل القرآن قال رضی الله عنه: بدانیت که فاضل ترین همه چیزها خدای تعالی است. عزو جل که در وی معرفت حق و باطل و عالمان عاطل کما روی ابوالدردا رضی الله عنه عن رسول الله صلی الله علیه و سلم، القرآن أفضل من کل شیء دون الله؛ انجام: و ما وجدنا لأكثرهم من عهد ... و نیافتیم ما بیشتر ایشان را از وفاء عهدی و نیافتیم مکر فاسقان قال بعضهم و ما وجدنا لأكثر هم من عهد لأنهم أقروا یوم الميثاق ثم نقضوا العهد ... یکی از ناقضان قوم موسی بودند ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 522گ، 25سطر (11×18/5)، اندازه: 17×26سم [ف: 36 -494]
آغاز: ... قوله عزوجل الذي جعل لکم الأرض فراشاً و السماء بناء ... ببر ستیت مر آن خدای را کی بکرد شما را از زمین بساطی خوابگاهی کی نرمش گردانید؛ انجام: و اللاتي تخافون نشو زهن فعضوهن في المضاجع و اضربوهن، و آن زنانی بند دهیت که بترسید یعنی بدانید خشم گرفتن ایشان و عصیان ایشان مر شویان را ... لا یصاحبها فان ... .
از تفسیر آیه 22 سوره بقره تا آیه 34 سوره نساء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 266 گ، 21سطر (11×18)، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 39 -189]
آغاز: ... و امر و نهی و از بهر ترغیبی نیکان و ترهیب بدان بس بیان کرده که این احکام و تفصیل ... قوله عزوجل اننی لکم منه نذیر و بشیر؛ انجام: سورة النحل مكية ... بهلاک ایشان بس بتسبیح و نماز مشغول باش که آمد باین یاغیان عذاب من خداوند اتی امرالله.
از اوایل سوره هود تا اوایل سوره نحل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 8 و 9؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: چرم، 150گ، 27 سطر (12×18)، اندازه: 18×27سم [ف: 41 -603]
آغاز: قوله عزوجل اتی امرالله فلا تستعجلوه سبحانه و تعالی عما یشرکون. آمد فرمان خدای عزوجل بحرب کردن با کافران یعنی واجب شد و لازم؛ انجام: سورة الفرقان ... تبارك الذي نزل الفرقان علی عبده ... و معناه الثبات و الديمومة و قال الزجاج [رحمة الله] التبارك تفاعل ...
از اول سوره نحل تا اول سوره فرقان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 8 و 9؛ مصحح؛ 276 گ، 27 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 41 -604]
آغاز: ... تنزیل العزيز الرحيم، لتنذر قوما ما انذر آبائهم فهم غافلون، این قرآن فرستاده عزیز بخشاینده است، پس او فرستاد این قرآن را تا بیم کنی بوی، قومی را که؛ انجام: در حقیقت این است که از دشمنان دین است شیاطین الإنس بحق تو به افعال بد ایشان خاطر خود را پریشان ندارد و عمل کند به این آیت که خذ العفو و امر بالعرف و اعرض عن الجاهلين از حضرت حق تعالی محبت صالحان و دوستان او طلب ...
جلد 4 و از تفسیر سوره یاسین تا پایان قران؛ خط: نسخ، کا: جان درویش بن درویش بن علی ابرقوئی، تا: 20 جمادی الاول 954ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح: 173گ، 23سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 37 -567]
آغاز: برابر؛ انجام: در خبر ست که روز قیامت کافری را بیارند و گویند که اگر همه روی زمین پر زر بود و آن همه ترا باشد فداء خود کنی تا از دوزخ برهی؟ گوید: بلی، گویند: در دنیا از تو ازین آسان تر نیز می خواستند و آن کلمه شهادت بود، چرا نگفتی ... هرگز نیابیت.
جلد نخست و از تفسیر سوره حمد تا پایان آیه 273 سوره مبارکه بقره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 10؛ مصحح؛ 173گ، 23 سطر (12×19)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 37 -565]
آغاز: ... نیابیت ثواب نیکویی را تا نفقه نکنیت از آنچه دوست می داریت، ابوصالح روایت کرد از ابن عباس رضی الله عنهما که گفت هرگز نیابیت ثواب خدای را انجام: برابر نبود چون وی اقرار کرد برسالت مصطفی این دلیل صادق بود بر نبوت وی، سوره ابراهیم مكية و هی آیتان و خمسون آية بسم الله الرحمن الرحيم.
از تفسیر آیه 273 سوره مبارکه بقره تا اول سوره ابراهیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 149گ، 23سطر (12/5×18/5)، اندازه: 19×25سم [ف: 37 -567]
نسخه اصل: مغنیسا گنل ش 167. از توبه تا آخر؛ بی کا، بی تا؛ 330گ [فیلمها ف: 2 -114]
الينابيع في التفسير- ینابیع العلوم
yanābī‘-ud luġa
بیهقی، احمد بن علی، 470؟ -544 قمری
beyhaqī, ahmad ebn-e ‘alī (1078 - 1150)
پس از این که مؤلف کتاب «المحيط بلغات القرآن» را پرداخت
بر آن شد که کتابی در لغت حدیث نیز تأليف کند، و چون می خواست کتابش مرغوب نزد ارباب نظر گردد، گفتار جوهری در «صحاح اللغة» را اساس قرار داد و تراکیب ابن فارس در «معجم مقاییس اللغة» را بر آن افزود و طوری تنظیم داد که طالبان سرگردان نباشند. این کتاب در بیست و هشت باب به روش حروف تهجی ترتیب داده شده و هر باب دارای چند فصل است بدین ترتیب: فصل در کلمات مضاعف، فصل دوم در کلمات مبدو به همزه با سایر حروف، فصل سوم در کلمات مبدو به باء با سایر حروف و همچنین. (سید احمد اشکوری)
آغاز: أن أولى ما فخر به الناطق فمه و افتتح کلمه حمد الله رب العالمين الملك الحق المبين العلي القاهر.
مشتمل بر حرف ضاد تا حرف کاف می باشد، و حرف ضاء از جزء دوم و بقیه حروف از جزء سوم کتاب است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 6، جزء سوم در عصر مؤلف نوشته شده، حرف ضاد و چند برگ پایان نسخه شاید از قرن نهم باشد؛ مصحح، روی برگ اول جلد سوم اجازه ای است به خط مؤلف در چهار سطر برای فرزندش ابوالفتح و فخرالدین ابوبکر بن الفضل معروف به عروه و قاضی برهان الدين حجة السلام ابوالقاسم منصور بن محمد بن صاعد که کتاب را نزد مؤلف خوانده اند؛ تملک: ابوبکر عروة و علی اکبر بن علی سمنانی الربع مسکونی به تاریخ 1019ق، روح الله بن مظفر حسنی به تاریخ 145ق، علی بیک حکیم در کاشان به تاریخ 1020ق، محمد بن الحسن المالكي الكاتب؛ جلد: مقوایی، 288گ، 19 سطر، اندازه: 16×19/5سم [ف: 10 -45]
آغاز: برابر
نیمه نخستین آن از آغاز تا آخر حرف عین؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 6 و 7 [نشریه: 7 -543]
بی کا، تا: قرن 6 و 7، از میانه کتاب به نسخ کهن معرب از قرن 6 و 7 و بسیار ارزنده [نشریه: 4 -328]
آغاز: بسمله، کتاب الغين فصل الغين و ما بعدها في المضاعف و المطابق غب؛ انجام: غفل الياء غفل تمت هذا الكتاب بتوفیق الله ... سنة خمس و ثلثین و خمس مایه.
جلد ثانی است از حرف غین تا پایان حرف یاء با یک خاتمه مفصل؛ خط: نسخ مشکول، کا: علی العريضي، تا: سلخ جمادی الثاني 741ق، جا: اسحاق آباد؛ 312گ، 23سطر (14/5×20)، اندازه: 20/3×27/1سم [ف: 13 -150]
آغاز: برابر؛ انجام: و غث اللمم یغث غثاثة و غثوثة فهو غث و غثیث اذا کان ...
از اول کتاب تا مقداری از باب غین؛ خط: نسخ معرب، کا: علی بن رضا بن علی عریضی، تا: شاید قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: قوام الدين بن ناصر الدين محمد ابن قوام الدين عبدالله به تاریخ 961؛ 365گ، 23 سطر، اندازه: 20×26/5سم [ف: 3 -340]
yanābī‘-ul ma‘ājiz wa usūl-ud dalā’il
بحرانی، هاشم بن سلیمان، -1107 ؟ قمری
bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696)
نام نگارنده و کتاب در دیباچه آمده است و همین جا می نویسد پس از نگارش «مدينة المعاجز» (الذريعه 253/20) این یکی را در اصول و دلایل معجزات می نگارم و نمایه 21 «باب» را در همین دیباچه آورده است.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی. اما بعد، فیقول افقر العباد ... هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بن عبد الجواد البحراني الحسيني، انه لما وفق الله سبحانه تأليف کتاب مدينة المعاجز ...
انجام: من الأنبياء و الحج علیهم السلام کما جازان یولد بغیراب دونهم فانما اراد الله عزوجل ان امره آية و علامة لیعلم بذلك أن الله علی کل شیئ قدیر و بکل شیئ محیط. تمت.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زید بن خمیس بن یحیی بن حرر حمیری بحرانی، تا: 29 محرم 1101ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ 25گ، 33سطر، اندازه: 21/2×31/5سم [ف: 26 -680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: علی بن محمد کرمانی، تا: پیش از 1289ق؛ تاریخ وقف: 1289؛ 83گ (1پ -83ر) [عکسی ف: 1 -410]
yanābī‘-ul mawadda li-ḏawi-l qurbā
قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، 1220 -1294 قمری
qondūzī, soleymān ebn-e ebrāhīm(1806 - 1877)
کتابی است در بیان فضائل و مناقب اهل بیت علیهم السلام.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين الذي ابدع الوجود وافاضل الجود واظهر شئونه وابرز نوره محمداً صلی الله علیه و آله
انجام: اجعلها یا رب العالمين نافعة للصالحین لعباده و منتشره في البلد و متداولة بین العباد باقية إلى یوم الفصل والمیعاد تمت.
چاپ: مشار عربی، ص1013؛ طهران، سنگی، 1308ق، وزیری، 253+202 ص؛ [تهران]، سنگی، 1312، رحلی، [614ص]
[الذريعة 290/25؛ اهل البيت في المكتبة العربية، طباطبایی ص 666]
شروح و حواشی:
1- مفاتیح المحبة في ترجمة کتاب ینابیع المودة؛ قائم مقام فراهانی، موسی بن علی (1262 -قرن 14)
2- ینابیع المودة (ترجمه)؛ مجد الأدباء خراسانی، اسماعیل بن محمد باقر (-1321)
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح [میراث شهاب: س 10 ش 1 -2 -26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین جربادقانی، تا: سلخ ربیع الاول 1337ق؛ 181گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 8 -4960]
yanābī‘-ol mavadda (t.)
مجد الادباء خراسانی، اسماعیل بن محمد باقر، -1321 قمری
majd-ol-odabā’ xorāsānī,esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer(- 1903)
وابسته به: ینابیع المودة لذوی القربي؛ قندوزی، سلیمان بن ابراهیم (1220 -1294ق)
اهدا به: سلطان حسین میرزا نیرالدوله قاجار
فقط ترجمه باب شصت و ششم کتاب است.
[فهرستواره منزوی 392/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1609
خط: شکسته، نستعلیق، کا: مترجم، تا: 1318ق؛ جلد: میشن، 26گ، 12سطر، اندازه: 11×17/8سم [ف: 2 -145]
yanābī‘-ul wilāya
حسینی قائنی، ابو طالب بن ابی تراب، 1230؟ -1293؟ قمری
hoseynī qā’enī, abū-tāleb ebn-e abī-torāb (1815 - 1876)
تاریخ تأليف: شب جمعه 3 محرم 1283ق
کتابی است استدلالی، در اقسام و احکام و وظائف ولایات و ولی، دارای یک «مقدمه» و شانزده «مقام» و «خاتمه»: المقدمة في تعریف الولاية و تقسیمها و بیان الأصل فیها؛ مقام 1. ولاية الحكومة التي عبر عنها في کره بولاية السلطنة؛ 2. ولاية القرابه؛ 3. ولاية الوصية الشاملة للوصاية؛ 4. ولاية الوكالة؛ 5. ولاية الأذن؛ 6. ولاية الحسبة؛ 8. ولاية متولی الصدقه في مجهول المالك؛ 9. ولاية المضطر إلى الانتفاع بمال الغير؛ 10. ولاية المرتهن؛ 11. ولاية السآئق للهدی المشعر او المقلد له لعقد احرامه؛ 12. ولاية سید علی عبده؛ 13. ولاية المقاص؛ 14. ولاية الحضانة؛ 15. ولاية احکام الميت؛ 16. ولاية الجاير علی ما یاخذه باسم الخراج و المقاسمه؛ خاتمه در اجرت ولی.
آغاز: بسمله. الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه و آله ... و بعد فیقول ... ابو طالب ابن ابی تراب الحسنى الخراساني القايني ان هذا جوهر المقال في الولايات و الاولياء ... سمتها بینابیع الولاية ...
انجام: و أن یردهما ما مر من النصوص و الفتاوي، و هذا آخر ما أردت تحریره في هذه الرسالة و الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً ...
شروح و حواشی:
1- ینابیع الولاية (ترجمه و تلخیص)؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (-قرن 15)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نجف بیرجندی، تا: یکشنبه 4 ذیحجه 1284ق؛ مهر: مقرنص میرزا ابوالفضل تهرانی (مقرنص)؛ نشانی امانت از حاج ملا محمد عرب خراسانی قائنی ساکن نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 155گ، 11 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 14 -36]
آغاز: برابر؛ انجام: و حادثة بحق محمد و آله اشرف البرية.
خط: نسخ، کا: محمد علی ذاکر، تا: ربیع الثاني 1285ق؛ جلد: میشن، 145گ، 11سطر، اندازه: 16/4×22سم [ف: 1 -595]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بیناباجی، تا: 1285ق؛ 48گ (1پ -48پ)، اندازه: 12×22/5سم [ف: -68]
آغاز: برابر؛ انجام: سنه السابعه و الثمانين الالف ... علی محمد و اله
خط: نسخ، کا: ابو تراب، تا: 1286ق [الفبائي: -614]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نجف بن میرزا علی اکبر بیرجندی، تا: 1287ق؛ مقابله شده؛ صدر نسخه دو صفحه اسامی مؤلفات مؤلف و هم قصیده در مدح او، اثر خامه و طبع حاج احمد شاگرد مؤلف است؛ 174گ، 11 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: حسین بن ملا مفید، تا: جمعه آخر شعبان 1292ق، جا: بیرجند؛ 63گ (1پ -63ر)، 19سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 35 -706]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا عبد المحسن خراسانی قاینی، تا: شنبه 2 ربیع الثاني 1292ق؛ مصحح، مقابله شده؛ ابعاد متن: 12/5×19، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 2 -236]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا عبدالمحسن خراسانی قائنی، تا: 27 صفر 1292ق؛ 144گ، 11 سطر، اندازه: 16/5×20/5سم [کتابخانه های قائن: ف: -194]
خط: نسخ، کا: محمد باقر نجفی، تا: جمعه 2 شعبان 1330ق؛ جلد: تیماج، 64گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 14 -231]
yanābī‘-ol velāya (t. va talxīs.)
طواری یزدی، عباس بن محمد، قرن 15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās ebn-e mohammad(- 21c)
وابسته به: ینابیع الولاية؛ حسینی قائنی، ابو طالب بن ابی تراب (1230 -1293ق)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4432
بی کا، تا: 1420ق [نشریه: 13 -400]
yanbū‘ = yanbū‘-ol hekam = xolāsat-ol hekma
طبیب شیرازی، شرف الدين حسن، قرن 9 قمری
tabīb-e šīrāzī, šaraf-od-dīn hasan (- 15c)
در نام مؤلف تردید است؛ در طب و مفردات در نوزده «فصل»: 1. در حکایت قوت ها و محل هر قوتی؛ 2. در سر؛ 3. چشم؛ 4.گوش؛ 5. بینی؛ 6.دهن؛ 7.حلق؛ 8 سینه و شش؛ 9.دل؛ 10. معده؛ 11. جگر؛ 12. زهره؛ 13. کلیه؛ 14. روده؛ 15. خصیه و قضیب و رحم و مقعد؛ 16. مفاصل و اعراض استخوان و کیفیت اصلاح آن؛ 17. اورام و بثور و قروح و استسقاء و جذام و امراض جلد؛ 18. حمیات؛ 19. اغذیه و اشربه و معاجین و ادهان و مراهم و مرکبات که این فصل دو سوم کتاب را در بر گرفته است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلاة ... اما بعد. بدانکه آدمی مرکبست از این جسد محسوس که حکما آن را نفس ناطقة گویند و بدن مرکبست از خال و هوا و آتش و این جمله در هر عضوی از اعضای انسان از مفرد و مرکب ... فصل اول در حکایت قوت ها و محل هر قوتی از بدن
انجام: و اجزا کوفته و بیخته و بزیت بسر شند در حمام بعد عرق طلا کنند.
[نسخه های منزوی 611؛ فهرستواره منزوی 3612/5 با عنوان «فوائد اغذیه» و ناشناس و 3769/5؛ هدية العارفين 27/2؛ الذريعه 325/16]
شروح و حواشی:
1- تشریح نامه
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظام الدين سعدالملک عطان، تا: دوشنبه 2 ربیع الاول 993ق؛ تملک: عبدالوهاب حسنی حسینی مورخ 1015؛ کاغذ: ترمه، 179گ، 16 سطر، اندازه: 16/8×24/2سم [ف: 4 -857]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1040ق؛ اندازه: 14/2×24/5سم [ف: 7 -313]
آغاز: برابر؛ انجام: الأدوية التي تدمل الفروح و تلصق الجراحات گزیده ای است از کتاب «ینبوع الحكم» شرف الدين حسن شیرازی در باب معرفت خلقت اعضاء و چگونگی و حقیقت حالات آن؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1040ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ خریداری از مشیری؛ جلد: تیماج، 38گ (40پ -77پ)، 17سطر (6×13)، اندازه: 10×19سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن حبیب، تا: 1045ق؛ کاغذ: اصفهانی، 172گ، 17سطر (10×17)، اندازه: 16×24سم [ف: 6 -527]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 32560 .Add (ریو 474)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 12 ذیحجه 1096 ق [فیلمها ف: 1 -591]
آغاز: برابر؛ انجام: ورق طلا ورق نقره نبات ترنجبین گزنگبین عسل مصفی یک من ترکیب کنند شربتی یک مثقال الطعامين و بناشتا میل نمایند نافع باد. و الله اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 -12؛ افتادگی: وسط (میان برگ های 110 و 112 افتادگی هست)؛ کاغذ: سپاهانی، 241گ، 17 سطر (7×15/5)، اندازه: 13×22سم [ف: 11 -88]
آغاز: برابر؛ انجام: صفرا و سودا و بلغم بود شربتی در مطبوخ از چهار درم تا هفت درم بود و از جرم او تا سه درم. تمت ...
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1211ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 88گ، 21 سطر (12/5×22)، اندازه: 20×32سم [ف: 12 -128]
آغاز: برابر، انجام: سنکنجبین ... و از برای مزاج بارد نافع و محتاج به مصلح نیست.
تذکر: نام کتاب و مؤلف از کتابشناسی و آغاز معلوم گردید؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1214ق؛ 13گ (66پ -78ر) [ف: 3 -218]
آغاز: برابر؛ انجام: هلیله زرد افسنتین ادویه در دو ... ابهل ... قرنفل ... مرزنجوس.
در فهرست با عنوان «خلاصة الحكمة» و ناشناس آمده؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 361ص (2 -362)، اندازه: 15×22سم [ف: 10 -1303]
yanbū‘
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 492/20
... فصل از کتاب ینبوع در باب معرفت ادویه باهیه و غیره؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 80ص (490 -569)، 18 سطر، اندازه: 12/2×20/7سم [ف: 5 -42]
yanbū‘ (mn.)
گزیده ای از کتاب «ینبوع» عمادالدین شیرازی است. فقط بخش داروهای آن در دست نویس حاضر آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6645/6
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله ای است منتخب از کتاب ینبوع در شناختن طبایع ادویه و بعضی از معالجات و غیره؛ انجام: و عسر البول را با شیره تخم خبازی بدهند و قرحه مثانه و گرفتن بول بر مثانه ضماد کنند بیرون آورد باذن الله تعالی.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 9گ (112پ -120پ)، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 20 -170]
yanbū‘-l asrār fī nasā’eh-el abrār
کمال خوارزمی، حسین بن حسن، -839؟ قمری
kamāl xārazmī, hoseyn ebn-e hasan (- 1436)
در اخلاق و مواعظ، مشتمل بر دو «مقاله» و بیست «باب».
آغاز: حمد و ثنای بیغایت و شکر و سپاس بی نهایت
چاپ: تهران؛ به کوشش دکتر مهدی درخشان، 1360ش
[فهرستواره منزوی 700/6 عناوین به تفصیل]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 591
آغاز: برابر؛ انجام: ایزد تعالی این استان عالی را که منشأ مکارم و معالی است بر اشارت (انارت) معالم هنر و احیاء رمق آن و اعادت دوارس دانش و ابدای رونق آن متوقر داراد ... الها ز انصاف این دین پناه ** که گشتست در ملک خوارزمشاه / جهان را بسی سال معمور دار ** ز اقلیم او فتنه را دور دار
در باب نهم از مقاله اولی که عنوانش «فضایل علو همت و رذایل دون همتی» است در حکایت پادشاهی که به شکار رفته، دو صفحه از کتاب افتاده و مقدمه حکایت تالی نیز ناقص مانده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن شیخ محمد بن حسن بن محمد حافظ رافعی، تا: 891ق؛ 301گ، 17سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 2 -348]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2322 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -275]
yanbū‘-ul juḏūr
حسینی جیلانی، محمد هاشم بن قاسم، ق 12 قمری
hoseynī jīlānī,mohammad hāšem ebn-e qāsem (- 18c)
اهداء به: سلطان اورنگ زیب بهادر غازی
شرحی است بر مقاله دهم و سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم از کتاب «تحریر اقلیدس» که مؤلف آن را به واسطه رساله ای که یکی از دوستان وی در این موضوع نگاشته بود و مواردی را در آن به ابهام برگزار کرده بود، تأليف کرده است تا هم جوابی به مشکلات این کتاب و هم پاسخی به رساله آن دوست باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6582
آغاز: ما بزغت من مطالع الألفاظ اهل المعاني ... رهط الوعاظ اهلة المغاني ... من افق الرسالة بدرا حفته من النبوة هاله و رفع له علی هام الفرقدين قدرا فوهبت الشمس ضیاء هاله ...؛ انجام: ... لکونه مبنیا علی ما هو خارج منه و هی مقدمات ابلونیوس فمن شاء ایراده فیلحقه به ای بما في الكتاب فاطعنا المصنف و الحقناه و شرحناه و الله الموفق و المعين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با اشکال هندسی؛ با یادداشتی از باستانی راد درباره کتاب و مؤلف و روی برگ اول یادداشتی در اینکه نسخه به خط مؤلف است؛ تملک: حسن علی بن مصطفی العاملي؛ 388گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 20 -137]
ینبوع الحكم- ینبوع
yanbū‘o-l hekma
حجت طباطبائی، محمد باقر، 1856 -1913 میلادی
hojjat-e tabātabā’ī, mohammad bāqer (1856 - 1913)
نویسنده می گوید پس از سال ها علم اندوزی در عتبات عالیات بر آن شدم که به کعبه روم و زیارت بیت الله کنم، پس از این
توفیق به سال 1314 ق به تبریز وارد شدم و در آنجا به منبر رفتم و وعظ ها و خطابه ها بیان کردم و پس از سه سال اقامت در تبریز عازم خراسان و ارض اقدس گشتم و در آن جا نیز به وعظ پرداختم. بر اثر آن موعظت ها بر آن شدم که این کتاب را در سی مجلس که همگی مجالس در وعظ و خطابه است فراهم آورم و در آن آنچه از اخبار ضعیف بود بر کنار گذاشتم و آنچه قوی و حسن بود جمع کردم.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2708
آغاز: بسمله، ربنا اتنا في الدنيا في الدنيا حسنه و في الاخره حسنه و قنا عذاب النار وصل اللهم علی عبدك و رسولك؛ انجام: علاجه ان یوخذ ما شدید الحرارة فطرح فیه کف ملح و یضع اطرافه
خط: نسخ، کا: شاید مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: مقوایی، 93گ، 16سطر (8/5×13)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 6 -316]
yanbū‘-ul ḥikma fī zajr-in nafs = zajr-un nafs = mu‘āḏilat-un nafs = mu‘ātibat-un nafs = r.-ul ma‘āni = r.-ul ḥikma = al-fuṣūl
هرمس
hermes
سیزده یا [چهارده] فصل است در تهذیب نفس و دستورات اخلاقی بر پایه های عقلی و فلسفی و توصیه بر به کار گرفتن عقل و ادراک صحیح، و تمثیل معقول به محسوس با خطاب های «یا نفس، یا نفس»، منسوب به هرمس (ادریس پیامبر علیه السلام). این کتاب را بعضی به هرمس و بعضی به افلاطون نسبت داده اند. ترجمه فارسی آن از بابا افضل کاشانی چاپ شده است. فصل آغازین و پایانی آن بدین ترتیب است: فصل 1. یا نفس تصوری و تمثلی ما آنا موردة لك من المعاني العقليه الموجودة، وجوداً دايماً ... فصل 13. یا نفس ینبغی أن تعلمی تحققی آن حد اللذة هو لا یمل و متی طلبت النفس ... .
آغاز: بسمله. الحمدلله ولی کل نعمة و کاشف عمة. هذا ما وجد في زجر النفس لهرمس النبي اعنی ادریس ... الفصل الأول قال أفلاطون قدس الله روحه العزيز في مخاطبته لنفسه: یا نفس! تمثلی و تصوری ما أنا مورده لکن من المعاني العقلية الموجودة وجودا دائما
انجام: و إن ثمرة العمل الصالح كأصلها و ثمرة العمل الرديء كأصلها. و قلیل من العلم مع العمل به أنفع من کثیر من العلم مع قلة العمل به. فرحم الله من علم و عمل و علم و قرأ و فهم و فهم و وصل و أوصل و کان وسیطا بالحق ناطقا بالصدق مقترنا بالتوفیق.
چاپ: قاهرة، مكتبة النهضة، 1955م، عبدالرحمن بدوی؛ در افلاطونية المحدثة عند العرب
شروح و حواشی:
1- ینبوع الحياة = زجر النفس = ترجمه فصول هرمس؛ بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین (-667ق)
آغاز: برابر؛ انجام: والمراد بالمثلث بالحكمة و الفضيلة أعني إنه یعرف الأشياء و یعرف ما یعرف به الأشياء و یعرف انه یعرفها و الحمد لواهب العقل ...
خط: نسخ، کا: صدر الدين بن محب علی تبریزی، تا: ذیقعده 1012ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ ابعاد متن: 7×11/5، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 36 -651]
آغاز: برابر
کا: نظام الدين محمد بن حسن رشتی، تا: 1033ق؛ 16گ، قطع: رقعی [ف: -324]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: شوال 1063ق؛ 11گ (20پ -30پ)، اندازه: 14/8×21سم [ف: 7 -473]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، 20گ (3پ -22پ)، 16سطر (5×12)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8 -749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1074ق؛ جلد: تیماج، 19گ (86ر -104پ)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 1 -444]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته ریز، بی کا، تا: جمادی الاول 1084ق؛ 22گ (63پ -84پ)، 15 سطر (7×14/5)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 3 -400]
آغاز: هذه مواعظ مشتملة علی تزكية النفس و تحذیر ها من الأخلاق الردية مستخرجة من کلام افلاطون کلها علی طریق مخاطبته مع النفس (مع نفسه) یا نفس ان مهلکات النفس ثلثة اجناس اولها الشرك و سائر أنواعه و ثانیها الظلم و سائر أنواعه و ثالثها التلذذ و سائر أنواعه؛ انجام: یا نفس حتی متی انت فقيرة هاربة من ضد الى ضد ... و جمیع ما انت مشاهدة له في عالم الحس فبینما انت فقيرة
کا: دیباجی، شهاب الدين علی، تا: با تاریخ 1099ق، جا: کرمان؛ شش بند است که به «یا نفس» آغاز می شود و از افلاطون دانسته شده و برابر است با نیمه دوم فصل دوم (س 4 ص 10) قانیمه
نخستین فصل 3 (س 5 ص 13) ینبوع الحيوة پارسی چاپی؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (243)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 3 -400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر ذیقعده 1317ق؛ 52ص (437 -488) [عکسی ف: 1 -411]
بی کا، بی تا [نشریه: 2-171]
آغاز و انجام: برابر؛ (گ 30ب) در گ 33 و 34 چنین است: یتهاون بتدبیرها و ینصرف بجمیع قوتة الى التلذذ ... و قلیل من العلم من العمل به انفع من كثرة العلم مع قلة العمل به تمت الفصول الثلثة العشر في زجر النفس لهرمس من الهرامسه و هو الدريس النبي علیه السلام المثلث بالحكمة و الفضيلة اراد بالمثلث بالحكمة و الفضيلة یعنی أنه یعرف ما یعرف به الأشياء و یعرف انه یعرفها و الواهب العقل الحمد بلانهاية.
خط: نسخ، کا: بسطامی، محمد بن فتح الله، بی تا، جا: قزوین مدرسه رزم سارية؛ 18گ (13پ -30پ) [ف: 3 -399]
yanbū‘-ul ḥayāt
ابن ظفر، محمد بن عبد الله، 497 -565 قمری
ebn-e zafar, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (1104-1170)
تفسیر مفصلی است بر قرآن مجید با عناوین «الكلام علی قول الله سبحانه» به نوشته زرکلی و غیر او، در دوازده مجلد؛ حاجی خلیفه، از مؤلف، چنین نام برده «لأبي عبد الله ابن ظفر محمد ابن محمد الصقلى المتوفى سنة 568» (کشف الظنون 2052/2)؛ لیکن در جای دیگر در ذیل عنوان «درة الغواص في اوهام الخواص» از تأليفات «ابو محمد قاسم بن علی الحريري» (-516ه-) ضمن بر شمردن حواشی و شروح این کتاب، می نویسد: «و حاشية ابی عبدالله محمد بن ابی محمد المعروف بحجة الدين الصقلي المتوفى سنة 555 خمس و خمسین و خمسمائة، و حاشیه محمد بن محمد المعروف بابن ظفر المكي المتوفي سنة 568» (کشف الظنون 741/1)، که بنه ظر وی «حجة الدين الصقلي» و «ابن ظفر المكي» دو شخص اند با دو تاریخ درگذشت، که احتمالاً اشتباهی رخ داده است، زیرا یاقوت، نام مؤلف را «محمد بن ابی محمد بن محمد حجة الدين ... المعروف بابن ظفر الصقلي الأصل المكي» نوشته است. همچنین، ابن خلکان از مؤلف به «ابو عبدالله محمد بن أبي محمد بن محمد بن ظفر الصقلى المنعوت بحجة الدين» نام برده، و هر دو نفر، هر دو کتاب را «ینبوع، و حاشیه بر درة الغواص» را به «ابن ظفر صقلی مکی معروف بحجة الدين» نسبت داده اند. گرچه فهرست نگار چستربیتی نسخه را جزء اول از این تفسیر نوشته، لیکن در پایان آن «تم الجزء الثاني» آمده است.
[بروکلمان، ذیل 6/1 و 595؛ کشف الظنون 2052/2؛ معجم الأدباء 9/19 و 48 -وفیات الأعيان 7/4 و 6 و 395]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 736عکسی
آغاز: عبدالله بن یحیی المعافري، و اخبرنی انه ... بقرائته علی الفقيه الزاهد ابی بکر محمد بن الوليد؛ انجام: فمن سمك هذه الثلاث قوی علی قواعد التقوي محسن و الله یحب المحسنين. تم الجزء الثاني من کتاب ینبوع الحياة یتلوه في الجزء الثالث ...
نسخه اصل: چستربیتی، ش 13899 (اربری، فهرست خطی عربی 56/4). مشتمل است بر تفسیر قرآن مجید تا پایان آیه 134 از سوره آل عمران و مقداری از اول آن افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 415گ، 13 سطر [عکسی ف: 2 -220]
yanbū‘o-l hayāt = zajr-on nafs = t.-ye fosūl-e hermes
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، -667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
وابسته به: ینبوع الحكمة في زجر النفس؛ هرمس
ترجمه ای است از سخنان منسوب به هرمس الهرامسة (ادریس النبي علیه السلام) در نصیحت و عتاب با نفس که در سیزده فصل از کتابی که در چهارده باب می باشد با عناوین «ای نفس، ای نفس» فراهم آمده است: فصل 1. در نصیحت و معاتبت نفس؛ 2. ای نفس منکوه که دنیا سرای غرور است؛ 3. ای نفس و این حال ها اعراض که فرود آمدند در جوهر کثیف جسمانی با هم موافقت ندارند؛ 4. این نفس عالم طبیعت روشنی است و تیرگی؛ 5. ای نفس نیست عقل الا یافتن خود؛ 6. ای نفس اگر اشامنده شرابی یک شربت آب چشد بس باشد؛ 7. ای نفس تا کی من ترا همی رانم؛ 8. ای نفس بدانکه دوستی دارد کسی وی را نیابد و از وی عوضی و بدلی یابد دور نباشد که بوی خوش دل شود و دوست گذشته فراموش کند؛ 9. ای نفس دشوار تر کار و محال در وجود آن است که زرگری بدست افزار برزیگری کنی؛ 10. ای نفس حال ترا می بینم و از آن در شگفت دراز مانده ام؛ 11. ای نفس این است عالم طبیعت که مجموع ناخشنودی هاست؛ 12. ای نفس هر که درخت صبر کارد ثمره ظفر چیند؛ 13. ای نفس باید که بدانی و بیقین شوی در آنکه حد لذت آنست که از آن ملال نبود.
آغاز: بسمله، ترجمه فصل اول از جمله سیزده فصل از سخنان هرمس الهرامسة و هو ادریس النبي علیه الصلوة و السلام بنام ینبوع الحيوة در معاتبت و نصیحت نفس. ای نفس، بنگار خود را، و ماننده شو بدان چیزهائی که بیارمت از معانی عقلی
جاودانی
انجام: این نفس هر که درخت پاک کارد پارک خورد و هر که پلید کارد پلید، و ثمره کردار نیک چون اصلش بود نیک، ثمره کردار بد چون اصلش بود بد، و اندک دانشی با کار کرد بدان، بسیار سودمندتر از بسیار دانش که کار بوی اندک بود. والسلام.
چاپ: مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران؛ خوارزمی: 1366 (چاپ دوم))
[مصنفات افضل الدين 331 -385؛ الذريعة 12: 38، 25: 292، 392؛ کشف الظنون 2: 2052؛ ريحانة الادب 1: 212؛ اثر آفرینان 2: 1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 1: 314، 2: 697؛ دنا 10: 1241 -1242 (50 نسخه)
خط: نسخ، کا: محمود بن ابی علی عبدیل، تا: اواخر ذیحجه 679 [نشریه: 6 -691]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حاجی کاموسی، تا: صفر 700ق؛ تملک: محمود بن علی بن او حد ملک بن الحاكم بن ابی الحسن بن ملکشاه بن محمد بن أبي القاسم بن ابی الماجدين ابی المحامد سدیدی جوینی ... محمود شاه آملی در 795ق؛ 41گ، 29 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 6 -484]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ در هامش؛ 9گ (132پ -140پ) [فیلمها ف: 1 -483]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/65 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س18ش 1 -55]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10 [ف: 2 -43]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 69ص (100 -168)، اندازه: 13×23سم [ف: 10 -1387]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 28گ (102پ -129پ)، 19 سطر (6/5×14)، اندازه: 10×18/5سم [ف: -370]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ 83ص (4 -86)، اندازه: 9/8×18/7سم [ف: 5 -66]
آغاز: نجوید و برداشته تو نماند ... این نفس جزم زمین است؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 58ص (294 -351)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9 -446]
خط: نستعلیق، کا: عین علی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 10ص (355 -364)، 25سطر (9×19)، اندازه: 15×26سم [سنا: ف: 1 -202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 406گ، اندازه: 23/5×33سم [ف: 51 -49]
آغاز: فصل اول ای نفس بنگار خود را و ماننده شو چیزهایی را که عرضه کنم بر تو از معانی عقلی جاودانی
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 5گ (116ر -120ر)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31سم [ف: 16 -341]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/39 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -182]
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 15ص (19 -33)، 28سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 -1013]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ تملک: سعید نفیسی؛ 5گ، 15سطر (5×11/5)، اندازه: 8×15سم [ف: 17 -236]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 9گ (114ر -122پ)، 34سطر، اندازه: 14/5×28/5سم [ف: 31 -711]
خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد بن محب علی تبریزی (از شاگردان شیخ بهائی)، تا: ذیقعده 1012ق، جا: اصفهان؛ 75گ، 12سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: -35]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد باقر بن محمد اشرف، تا: 1043ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 25گ (115پ -139پ)، اندازه: 14×24سم [ف: 19 -224]
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، محمد قلی بن محمد علی، تا: 1051ق؛ 34گ (167پ -200ر)، اندازه: 12×19/4سم [ف: 5 -152]
کا: مازندرانی، رجب علی بن جواد، تا: 18 ذیقعده 1061ق؛ 13 گ (81پ -93ر) [ف: 3 -399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شریف نصر آبادی، محمد مؤمن بن محمد علی، تا: 16 رجب 1064ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 22گ (4پ -25ر)، 23 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 3 -159]
آغاز: بدانکه حق تعالی اند مر تحویلی که نفس را باشد مژده داد است؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1066ق؛ مجدول؛ 36گ، 18 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 6 -485]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 9 ربیع الثاني 1066ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1515]
آغاز: فصل اول از جمله سزد (کذ) فصل؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1067ق؛ واقف: اسدالله بن محمد مؤمن بن خاتون عاملی، 1067؛ 29گ، 18 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 6 -485]
خط: نسخ، کا: اسحاق شولستانی، تا: سلخ جمادی الأول 1098ق؛ 2 -131]
خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد محسن بن محمد حسین، تا: شنبه 29 ربیع الاول 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، 30گ (43پ -72پ)، 16سطر (6/5×13)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 15 -4201]
کا: ظهیر، تا: 1073ق؛ قطع: رحلی [ف: -273]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1073ق [نشریه: 2 -99]
از نیمه دوم فصل نخستین؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1077ق؛ 48ص (176 -223)، 17سطر (8×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 120 -2892]
خط: تعلیق ریز، بی کا، تا: 1079ق؛ 18گ (105پ -122ر) [ف 3 -398]
آغاز: ای نفس منکوه [منکره] دنیا را و مگوی [مجوی] دنیا را [که دنیا] سرای فریب و غرورست؛ انجام: ای نفس تا آب روشن بود ... راه رستگاری خود نه بیند و نشناسد
شامل چند بند از ینبوع الحيات است که با بند اول فصل دوم شروع می شود؛ خط: نسخ، کا: فیروز آبادی، محمد شفیع، تا: 1083ق، جا: حیدر آباد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 2گ، 24 سطر، اندازه: 10/5×18سم [اهدائی رهبر: 6 -155]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه [ف: 5 -292]
ترجمه فصل اول از سیزده فصل از سخنان هرمس الهرامسه؛ خط: نستعلیق، کا: تاری، محمد تقی، تا: قرن 12؛ 48ص (29 -76)، اندازه: 15×25سم [ف: 24/3 -118]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 35ص، 24سطر (19×29)، اندازه: 25×38سم [ف: 5 -351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1119ق؛ مهر: «ابنعلی 1119» (مربع)؛ جلد: تیماج، 46گ (161پ -206ر)، 17سطر، اندازه: 11×19سم [ف مخ: 5 -2300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابواسحاق محمد عتیق الله، تا: محرم 1145ق، جا: شاه جهان آباد؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 22گ، 13 سطر در متن و 15 سطر مورب در هامش، اندازه: 12×20سم [اهدائی رهبر: 6 -154]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر که درخت سپیداری بر نشاند بعاقبت بار نیابد و کوشش و رنجش ضایع گردد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1154ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ 16گ (113پ -128پ)، 17 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 4 -41]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 17×21سم [نسخه پژوهی: 3 -173]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ 67ص (37 -103)، 15سطر (7×13)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 5 -531]
آغاز: برابر
کا: محمد باقر بن سرخوش افشار، تا: 1214ق، جا: اصفهان؛ 300ص، اندازه: 14×20/5سم [ف: 32 -313]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 8 ذیحجه 1222ق [رشت و همدان: ف: -1211]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: مقصود مسعود افشار ترکمان، تا: 1257 -1256 ق؛ 45ص (359 -403)، اندازه: 15×21/5سم [ف 55 -32]
خط: نسخ، کا: ابوالحسن، تا: 1286ق [الفبائي: -614]
خط: نستعلیق، کا: صادق آشتیانی، تا: 1289ق؛ 33گ (191 -223)، 14سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 22 -5]
آغاز: ای نفس باید و به یقین شوی در آنکه حد لذت آن است که از آن ملال نبود و هر گه که نفس در عالم طبیعت لذتی جوید چیزی را همی جوید که نتواند بود از آنکه هر چه نفس همی بیند درین جهان ملال انگیز است. آغاز فصل سیزدهم
آغاز فصل سیزدهم؛ بی کا، تا: 1290ق؛ اندازه: 14/5×22سم [ف 2 -383]
بی کا، تا: 24 ربیع الثاني 1294ق؛ 21گ (106پ -126ر) [ف: -226]
خط: تعلیق، کا: محمد علی، تا: 1301ق، جا: تهران؛ 63گ (13ر -75ر) [ف: 3 -399]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 21 رمضان 1311ق؛ جلد: میشن، 190گ (99ر -288ر)، 20 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 6 -14]
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد حسن نجم آبادی، تا: 1329ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: مخمل سبز، 54گ (27پ -80ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 21 -13]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن مصطفی ساوجبلاغی، تا: 1347ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 -676]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل حسینی، تا: پایان ذیحجه 1391ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 -672]
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ اندازه: 13×21سم [ف: 7 -7]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -100]
yanbū‘-ul ḥayāt
فیض، احمد بن محمد محسن، قرن 12 قمری
feyzī, ahmad ebn-e mohammad mohsen (- 18c)
در مناقب خاندان پیغمبر و در پنج «باب»، در جایی می گوید: «قال جدی صدر المحققين» در جای دیگر: «قال الوالد الماجد». فرزند مؤلف ضیاء الدين ادریس در تاریخ شوال 1114 فهرستی در 27 ص برای این کتاب ساخته است. این کتاب 27200 بیت نوشته دارد، و در آن از مدارک بحار و وافی استفاده شده است.
آغاز: الحمدلله المتوحد في سلطنته المتفرد في قدرته الذى رافع السموات بغیر عمد ترونها و خلق الأرض في یومین ...
آغاز: برابر؛ انجام: في الرجعة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: احمد کرمانشاهی، 1356؛ 528گ، 19 سطر (10×18)، اندازه: 18×25سم [ف: 5 -769]
آغاز: برابر
تذکر: این کتاب در فهرست به نام «احمد بن محمد محسن» آمده؛ خط: نسخ، کا: عبدالحی بن فضل الله بن محمد شریف، تا: 18 صفر 1117ق؛ محشی با نشانه «منه، نهم، نهایه»، در آغاز نسخه شرح رموز و فهرست کتاب از عبدالله بن ابی محمد بن صدر شیرازی خواهر زاده مؤلف؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 422گ، 23 سطر (9/5×17)، اندازه: 17/5×24سم [ف: -695]
yanbū‘-ud dumū‘
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 -1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
در حالات و تاریخ زندگانی و مصائب حضرت پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهم السلام، در هشت «باب» و هر باب دارای چند مجلس که به جهت اهل منبر تنظیم شده: باب 1. در مصائب خاتم الانبياء؛ 2. در مصائب سید اوصیاء؛ 3. در مصائب فاطمه زهرا؛ 4. در مصائب امام حسن مجتبی؛ 5. در مصائب سید الشهداء ؛ 6. در مصائب امام موسی کاظم؛ 7. در مصائب امام رضا؛ 8 در مصائب سائر ائمه.
آغاز: الحمدلله الذي بسط من فضله بساط الجود و ألبس لباس الوجود و کرم بنی آدم علی کثیر من خلقه
[فهرستواره منزوی 1834/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 23084
آغاز: برابر، انجام: ان موضع قبره لبقعة من بقاع الجنة لا یزورها مؤمن الا أعتقه الله تعالی من النار و أحله دار القرار
از آغاز کتاب تا پایان باب هفتم؛ خط: نسخ، کا: قربانعلی بن محمد صالح حسینی، تا: 1244ق؛ مصحح، مؤلف بر آن مطالبی افزوده؛ واقف: محمد رضا ابن علی بن محمد جعفر (نوه مؤلف)، شعبان 1328؛ 185 گ، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8 -308]
yanbū‘-ud dumū‘
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 -1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn(1784 - 1847)
فارسی همان رساله قبل.
آغاز: الحمد لله ... اما بعد چنین گوید خادم بساتین مذهب جعفری و شرح محمدی محمد جعفر استر آبادی ... که چون عزاداری و ذکر مصائب پیشوایان دین از اعظم اسباب نجات و قرب رب العالمين است خواستم کتابی تأليف نمایم که مشتم باشد بر ...
[فهرستواره منزوی 1834/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و اشک از چشمش فرو می بارید، شوری اشکش نمک پاش قلب مجروحش می شد از سوز دل شوری با شخص وجود فکرت نموده و می فرمود که در دنیا بی وجود قاسم از زندگانی من چه سود ...
خطبه کتاب و باب پنجم را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1280]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد از آن هریک از برادران او آمدند بدینگونه از دست حضرت قاسم بجهنم واصل ...
خطبه کتاب و باب پنجم را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 79گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 8 -307]
yanbū‘-ul ‘irfān fī ‘ulūm-il qur’ān
قاری، مولا محمد، -1000 قمری
qārī, molā mohammad (- 1592)
کتابی است مفصل در قراآت قرآن به ترتیب سور و با نقل اقوال از قاریان معروف. مؤلف از کتاب اشاره ابونصر، منصور بن احمد عراقی (-465ق)، کشاف زمخشری (-538ق)، کتاب التيسير عثمان بن سعید دانی و کتاب ها و اشخاص دیگر نیز نقل کرده است. نام کتاب و مؤلف بر اساس یادداشت آية الله مرعشی نجفی در برگ آغازین نسخه، برگزیدیم و اثری از آن در منابع موجود یافت نشد. این نسخه از آیه 208 سوره بقره آغا و تا آیه 81 سوره یاسین به انجام می رسد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13790
آغاز: ... الواو و اصلها مرضوة فقلبت الواو الفاً لتحرکها و انفتاح قبلها ... السلم، هنا و في الانفال و القتال بفتح السين؛ انجام: یقدر هنا و في آخر الاحقاف علی وزن بصر و یعقوب وافقه سهل في الأحقاف، الباقون بقادر في الموضعين فمعنی او لیس الذي خلق ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «5، تیسیر»؛ با یادداشت آية الله مرعشی نجفی: «کتاب ینبوع العرفان في علوم القرآن للمولی محمد القاري المتوفى سنة 1000»؛ 208گ، 15 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 34 -821]
al-yanbū‘-ul mutanajjis fi-r radd-i ‘alā man qāl-a almunajjas lā yunajjis
طریحی، صفی الدين بن فخرالدین محمد، ق 12 قمری
torayhī, safī-od-dīn ebn-e faxr-od-dīn mohammad (- 18c)
مؤلف می نویسد: «یکی از عموزادگان من سؤالي از من نمود که آیا منجس خود نجس می کند یا نه و چون با من در نظر ورای مخالف بود رساله حاضر را در جواب و رد وی نوشتم». رساله به صورت استدلالی و با استفاده از اقوال وروایات نگاشته ودرسه «باب» تنظیم شده است.
[الذريعة 293/25]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2702/2
آغاز: بعد حمد الله سبحانه علی نعمائه والصلاة علی اشرف انبیائه محمد و آله مهابط وحی الله وأمنائه ... قد عرض علی بعض بنی عمی رسالة سألني فقد جواهر زواهرها وعوالی غوالی لوالئها من اولها الى آخرها؛ انجام: العاشر ان الرسالة خالية عن تشخیص ای منجس لا ینجس، اذ لیس فیها الا اناطة حکم بامر مجهول و ذلك لا یستفید منه السائل ولا یفید فیه المسئول.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن بهاءالدین طریحی نجفی، تا: ربیع الاول 1092ق؛ محشی از مؤلف؛ 23گ (25پ -47پ)، 8سطر، اندازه: 13×18سم [ف مخ: 5 -2300]
yawāqīt-ul ixtiṣāṣ bi-mā fi-l ḥayawān min ḥukm-in wa xawāṣṣ
مجموعه ای ملتقط از کتاب حياة الحيوان دمیری مرتب بر حروف معجم.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 223
آغاز: الحمدلله (العلى) المعطى الفتاح؛ انجام: سبحان ربك رب العزة عما یصفون و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم منقش، 69گ، 24 سطر، اندازه: 14/5×26/5سم [مؤيد: 1 -209]
al-yavāqīt-ol bahīye fī š.-el ahādīs-en nabavīya
حسینی علوی، علی بن محمد علی، ق14 قمری
hoseynī ‘alavī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 20c)
تاریخ تأليف: شب چهارشنبه 23 جمادی الاول 1371ق
شرح چهل حدیث از احادیث نبوی است با استفاده از آیات، اشعار و حکایات مناسب، در پایان اسامی منابعی که در تأليف کتاب از آن ها استفاده شده به ترتیب تهجی درج شده است.
[الذريعه: 294/25]
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 639/1
آغاز : قال رسول الله أوتيت جوامع الكلم بسم الله الرحمن الرحيم الحمد الله الرحمن الذي علم القرآن خلق الانسان علمه البيان و الصلوة و السلام علی رسوله الظاهر علی الأديان ... و بعد چنین می نگارد کلک شکسته؛ انجام: تمام شد آنچه در حیز وسع و قوه ناقص این بی بضاعت بود ... صلواته و تسلیماته علیه و علیهم اجمعین آمین رب العالمين.
خط: نسخ زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 27 رجب 1383ق؛ 99گ (1ر -99پ)، 20 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 2 -676]
yavāqīt-ol haramayn
سهرندی، محمد شاکر، ق 11 قمری
sahrandī,mohammad šāker (- 17c)
تاریخ تأليف: 1071ق
در سه «فصل» و یک «خاتمه» ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8624/2
خط: نستعلیق ترک، کا: شافعی شیرازی، محمود، تا: 1298ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، 65ص (120 -184)، 14 سطر (7×16)، قطع: ربعی [ف: 17 -179]
yawāqīt-ul ḥisān fī tafsīr-i sūrat-ir raḥmān
مجدالدین نجفی اصفهانی، محمد علی، 1325 -1402 قمری
majd-od-dīn najafī esfahānī, mohammad ‘alī (1907 - 1982)
تفسیر مختصری است که بیشتر به نقل نظرات بعضی از مفسران پرداخته و مخصوصاً به بیان سر تکرار آیه آلاء (فبأي آلاء ربکما تکذبان) اهمیت می دهد و هر بار این آیه را به گونه ای تفسیر می نماید. این کتاب که به درخواست بعضی از برادران نگارش یافته، دارای مقدمه ای است در اعجاز قرآن و تا آیه «سنفرغ لکم أيها الثقلان» نوشته شده و ناتمام مانده است.
آغاز: الحمد لله بارئ النسم و خالق العالم الذي أوجدنا من کتم العدم و الصلاة و السلام علی المنقذ الأعظم
کاتب = مؤلف، بی تا؛ 47گ [اوراق عتیق: 2 -349]
بی کا، بی تا؛ این نسخه را شیخ هادی نجفی برای چاپ آماده کرده، سال 1409ق؛ 60گ، اندازه: 21×30سم [اوراق عتیق: 2 -349]
yawāqīt-us sayar fī š.-i k.-il jawāhir wa-d durar fī sīrati sayyid-il bašar wa aṣḥāb-i-h-il ‘ašar-il ġurar
یمنی، احمد بن یحیی، 775 –840 قمری
yamanī, ahmad ebn-e yahyā (1374 - 1437)
وابسته به: الجواهر و الدرر في سيرة سید البشر؛ یمنی، احمد بن یحیی (775 -840ق)
شامل هشت کتاب، وی نخست مجموعه ای از کتاب ها تأليف کرد که نام مجموع آن ها «البحر الزخار الجامع لمذاهب علماء الأمصار» است در اعتقادات، کلام، اصول فقه، فقه و حدیث و سیره در پشت برگ اول نسخه (حاضر 1090 کتابخانه مجلس شورای اسلامی) درباره موضوعات کتاب چنین آمده: «في الاعتقادات الدينية و اللطائف الكلامية و القواعد الأصوليه و السيرة النبوية و الأحكام الشرعيه ... و المحرمات القلبيه مع الأدلة العقليه و الحجج القطعيه ... من الايات الحكميه و الاثار النبويه ... و القياسات المعنويه و الشبهيه»، شامل نه سفر مختصر با نام های: 1. الملل و النحل؛ 2. القلائد في العقائد؛ 3. رياضة الأفهام في الكلام؛ 4. معیار العقول في الاصول؛ 5. الجواهر والدرر في السير؛ 6. الاعتماد في الاجتهاد؛ 7. الاحكام في الفقه؛ 8. الدرة المنيره في غریب فقه السيره؛ 9. تكملة الأحكام في الاخلاق و تصفية الباطن من الاثام.
مؤلف سپس نه کتاب در شرح متون بالا بپرداخت هر یک با نامی خاص و نام مجموع آن شروح را «غایات الافكار و نهایات الانظار المحيطه بعجائب البحر الزخار والمرتب علی تسعة اسفار» نهاد. نام شرحها به ترتیب عبارت است از: الف- منية الأمل في شرح الملل و النحل؛ ب- الدرر الفوائد في شرح القلائد في تصحیح العقائد؛ ج- دامغ الأوهام شرح رياضة الافهام في لطیف الكلام؛ د- کتاب منهاج الوصول في شرح معیار العقول في علم الاصول؛ ه-- یواقیت السير في شرح الجواهر و الدرر في تواریخ
سید البشر و اصحابه والخلفاء و عترته الزهر و الانبياء الغرور؛ و- کتاب المستجاد في شرح الاعتماد؛ ز- عماد الاسلام في شرح الأحكام المتضمن لفقه ائمه الاسلام؛ ح- کتاب الروضة النضيره في الغريب من فقه السيره؛ ط- شفاء الاسقام في شرح تكملة الأحكام في تصفية البواطن من الاثام.
شروح و حواشی:
1- تزیین المجالس بذکر التحف النفايس و مکنون العرايس؛ یمنی، احمد بن یحیی (775 -840ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1090 -طباطبائی
نسخه کتاب حاضر همان گونه که اشارت رفت سفر پنجم غایات الأفكار و شرح است بر الجواهر والدرر و خود دارای ده کتاب است به شرح زیر: 1. عجائب الملكوت، 2. سلوة الأوليافي معرفة سيرة الأنبياء، 3. ذکر الامجاد من آباء نبینا و الأجداد، 4. الدرة المضيئة في شرح السيرة النبويه، 5. ضیاء القمر في شرح سیره اصحابه العشر الغرر، 6. ریاض الفكر في شرح سيرة عترته المنتجبين الزهر، 7. تحفة الأكياس في تعیین خلفاء الاميه و العباس، 8. تزیین المجالس بذکر التحف النفائس، 9. القصيدة التانية، 10. یادداشت پزشکی؛ کا: صلاح بن احمد بن محمد حسین حولانی، تا: 1032ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 195گ، 31سطر، اندازه:
yavāqīt-os salāt fī bayān-e mā yata‘allaq-o be-s-salāt
فرید نهاوندی، محمد بن علی اکبر، ق 14 قمری
farīd-e nahāvandī,mohammad ebn-e ‘alī akbar (- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25460
آغاز: بسمله، ستایش پاک مر خداوندی را سزاست؛ انجام: مانند پسر مانع است آتش دوزخ را از صائم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا [رایانه]
yavāqīt-ol ‘olūm va darārī-yon nojūm
؟ فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ -606 قمری
faxr-e rāzī,mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
اهدا به: مظفر الدين طغرل تکین غاز (عناز) بیک الب ارغون
این کتاب به محمد غزالی و امام فخر رازی نسبت داده شده و برخی آن را فردی به نام قزوینی و از قرن ششم دانسته اند، درسی «فن» و هر فن دارای یک «فاتحه» و دوازده «مسأله»: فن 1. اصول دین؛ 2. اصول فقه؛ 3. علم خلاف؛ 4. علم مذهب (فقه)؛ 5. فرایض؛ 6. علم شروط؛ 7. تصوف؛ 8. قرآن و معانی آن؛ 9. اسباب نزول قرآن؛ 10. ناسخ ومنسوخ؛ 11. غرایب تفسیر؛ 12. قرائت؛ 13. نوادر قرآن؛ 14. غرایب حدیث؛ 15. امثال عرب؛ 16. معانی شعر؛ 17. لغت عرب؛ 18. نحو واعراب؛ 19. تصریف؛ 20. عروض و نوادر صنعت شعر؛ 21. علم خط؛ 22. تواریخ وانساب؛ 23. تعبیر خواب؛ 24. افسون ها؛ 25. نجوم؛ 26. حساب؛ 27. فال و زجر؛ 28. مساحت؛ 29. طب؛ 30. فلاحت؛ خاتمه در قصه بشیر وشادان
آغاز: سپاس خداوندی را که داغ حدوث بر چهره جوهر و عارض عرض نهاد و آن دو چیز را از دریای جود مایه وجود داد ... فن اول در علم اصول دین از کتاب یواقیت العلوم افتتاح کتاب بعلم اصول دین کردیم زیرا که مضمون آن توحید و معرفه خداست جل جلاله و زبدة حقایق و مقصود وجود خلایق معرفت خالقست ...
چاپ: این کتاب از روی سه نسخه به کوشش محمد تقی دانش پژوه در سال 1345 به چاپ رسیده
[فهرستواره منزوی 3125/4؛ کشف الظنون 2053/2 از غزالی]
شروح و حواشی:
1- علم الفلاحة (ترجمه)
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4352. خاتمه ندارد؛ کا: عمر بن اشرف، تا: دوشنبه 20 شعبان 771ق، برای خزانه فخرالدوله امیر عیسی؛ 131 گ [فیلمها ف: 1 -275 و 3 -234]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ ناقص درهم و نادرست؛ کاغذ: سمرقندی، 100ص، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 17 -326]
آغاز: جسم و جوهر نیست صورت و پیکر نیست مستوی بر عرش باستعلا و تعزز نه به استقرار و تحیر؛ انجام: و رزبن که بیمار شده باشد کل از اصلش باز باید کردن اگر زانکه کرم دروی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: «سید ریحان الله موسوی»؛ جلد: تیماج، 152گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1690]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1015ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 113گ (1پ -113ر)، 19سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 20 -283]
آغاز: برابر؛ انجام: فن سی ام در علم و رجز از کتاب یواقیت العلوم بدانه علم فال علمی نیکوست پیامبر علیه السلام بکار داشته است و گفته نعم التي الفال و این کلمت در لغت مهموز است و فیال و مفایله نام لعبتی است که کودکان عرب کنند انگشتری در خاک پنهان کنند آنکه آن خاک را بدو نیم گردانند و گویند که در کدام قسمت است ... از جهة سر کار بندگان سیادت و نقایت
... آنکه خلق محمدی و کرم مرتضوی در ذات والا صفاتش ظاهر و هویدا و آثار ولایت و هدایت بر جبین مبینش روشن و پیدا خلاصه اولاد مصطفوی و سلاله مرتضوی اعنی میر عبدالله العارف الصفوي کمترین بندگان طیب بتسوید این رسائل انقیاد نموده بعون الله و توفیقه بتاریخ هفدهم شهر رجب ست و خمسین بعد الالف صورت اختتام یافت.
خط: نستعلیق، کا: طیب، تا: 1055 -1056ق؛ تذکر: در نسخه حاضر کتاب به غزالی محمد بن محمد نسبت داده شده؛ کاغذ: ترکی، جلد: چرم مذهب، اندازه: 24/5×36سم [ف: 7 -158]
آغاز: برابر؛ انجام: آنگاه برگشتند و هارون را بگذاشتند و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: ساوجی، لطفعلی بن عبدالله، تا پایان قرن 12؛ جلد: تیماج سبز، قطع: رحلی کوچک [نشریه: 3 -399]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2219/1 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -658]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله تعالی قل انما اعظکم بواحدة ای لابشهادة واحدة علی شرط الى ان تقومو الله ... دوکان دوگان مناظره کنید تا هیچ دیوانگی هست در وی آنکه از یکدیگر جدا شدید ...
از اول کتاب تا نیمه فن یازدهم در علوم قرآن؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 73گ، 20 -21 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 8 -4961]
آغاز: باید نمود اسجدوا لادم سجود کنید ... از این معنی است تا قیام الساعه هر متعلمی از اولاد آدم؛ انجام: و گفته اند که یک فقره نمک در پیش باید کردن تا خوش شود.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه قدیم؛ 187 گ، اندازه: 12×18/5سم [ف: 16 -111]
آغاز: بدانکه فلاحت برزیگری و درخت نشاندن بود؛ انجام: در بنش: باید کردن تا خوش شود والله اعلم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه پاره ای از کشاورزی این کتاب است نه کشاورزی جامع العلوم او؛ 3گ (18ر -20ر) [ف: 5 -769]
al-yavāqīt fī ‘alim-il mawāqīt
اصبحی، ابراهیم بن علی، -667
asbahī,ebrāhīm ebn-e ‘alī(- 667)
در مسائل صلاة، با عنوان های «فصل». مؤلف می گوید که این کتاب را با اعتماد بر بیش از پنجاه کتاب نگاشته است و بسیاری از اسماء را در آن خلاصه کرده است.
[الفلك و التنجيم ص 246]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4707/1
آغاز: بسمله ... قال رهین ذنوبه، المعترف بعیوبه، ابراهیم بن علی بن محمد ابن منصور الاصبحي، الله احمد علی نعمة الباطنة و الظاهرة، و ایاه اشکر علی ... اما بعد حمدالله، فان اول ما یجب علی عباد الله امور الصلاة؛ انجام: فاعلم ذلك موفقاً ان شاء الله تعالی، و الله عزوجل اعلم. تمت الكتاب ... لیوم الجمعة غرة رجب الأصم 1320 علی ید ... محمد سعید آل السيد مال الله التكريتي
خط: نسخ ترکی، کا: محمد سعید بن السيد مال الله تکریتی، تا: 1320ق؛ 45گ (1پ -45ر)، 23 سطر، اندازه: 18/3×27/6سم [ف: 8 -56]
al-yavāqīt fī ‘alim-il mawāqīt
عبد العزيز بن احمد، قرن 7 قمری
‘abd-ol-‘azīz ebn-e ahmad (- 13c)
تاریخ تأليف: 675ق
نظم و نثر، از عبدالعزیز الخاضع بن احمد، کتاب در ذکر منازل بروج و فصول و معرفت اوقات شب و سال های عربی و قبطی و سریانی و کبیسه و شناخت غارب الغبر و شهور قبطی و اوقات صلوة و حساب جمل است. تاریخ نظم ابیات در صفحه آخر چنین آمده: «تحت یواقیت المواقيت اللتي ** قصدت نظم سلکها المشتت / في عشر ذی الحجة عام الخاء ** والعین في تاریخننا والهاء» مطابق 675 هجری قمری، کتاب حاضر حدود 670 بیت دارد.
[الفلك و التنجيم ص 247]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 443/1
آغاز: الحمدلله القديم العالم ** هوالذی دبر امر العالم؛ انجام: نحمدك اللهم یا حمید ** انك انت الحامد المحمود
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 961ق؛ جلد: تیماج، 33 گ، 13 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 1 -497]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 443/1
همان نسخه بالا نشریه: [5 -60]
al-yavāqīt fī ma‘rifat-il mawāqīt
حسین بن زید، قرن 5 قمری
hoseyn ebn-e zeyd (- 11c)
دیباچه ای است و سپس جدول های نجومی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2472/1
خط: نسخ، کا: هدوی، عامر بن محمد، تا: 2 ربیع الثاني 1111ق؛ کاغذ: سپاهانی، 5گ (1ر -5)، 29سطر (14/5×24/5)، اندازه: 21×31/5سم [ف: 9 -1241]
yawāqīt-ul mawāqīt fī madaḥ-i kull-i šay’ wa ḏammih
ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350 -429 قمری
sa‘ālebī, ‘abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)
مجموعه ای است در ستایش چیزها و نکوهش آنان که بنا به فهرست نسخه های خطی موزه برلین به «صاحب بن عباد» تقدیم شده است. نام این کتاب در میان آثار «ثعالبی» در کتاب های تراجم، یاد نشده؛ مگر در کتاب «الوافي بالوفیات» که با دو نام في مدح الشئي و ذمه» و «یواقیت المواقيت» آمده است. عناوین موجود این کتاب در نسخه مرعشی که بخش قابل توجهی از آغاز آن افتاده است، بدین شرح می باشد: 1. ذم النرجس؛ 2. مدح الورد؛ 3. مدح الدور؛ 4. ذم الدور و الابنيه؛ 5. مدح الحمام 6. ذم الحمام؛ 7. مدح المال؛ 8. ذم القناعة؛ 9. مدح القلة؛ 10. ذم القلة؛ 11. مدح الصمت؛ 12. ذم الصمت؛ 13. مدح الصبر؛ 14. مدح العلمان؛ 15. ذم البنات؛ 16. ذم النساء؛ 17. ذم الغلمان؛ 18. مدح الخط و العذار؛ 19. ذم الخط و العذار؛ 20. مدح المماليك؛ 21. مدح الخصيان؛ 22. ذم الخصيان؛ 23. مدح النبيذ؛ 24. مدح الولد: 25. مدح البنات؛ 26. مدح التزويج؛ 27. ذم الترويج؛ 28. مدح الجوادي؛ 29. ذم الجوادي؛ 30. مدح الحيا؛ 31. ذم الحيا؛ 32. مدح الاخوان؛ 33. ذم الاخوان و الأصدقاء؛ 34. ذم العتاب؛ 35. مدح الحجاب؛ 36. ذم الحجاب؛ 37. مدح الزيادة؛ 38. ذم الزيادة؛ 39. مدح النساء؛ 40. مدح المزاح؛ 41. مدح العتاب؛ 42. مدح الذهب؛ 43. مدح الشطرنج؛ 44. مدح النرجس؛ 45. مدح الصبوح؛ 46. ذم الصبوح؛ 47. مدح السماع؛ 48. ذم السماع؛ 49. مدح الزجاج؛ 50. ذم الزجاج؛ 51. ذم الودد؛ 52. مدح الشتاء؛ 53. ذم الشتاء؛ 54. مدح الصيف؛ 55. دم الصيف؛ 56. مدح المطر؛ 57. ذم المطر؛ 58. مدح القمر؛ 59. ذم القمر؛ 60. مدح السفر؛ 61. ذم السفر؛ 62. مدح الرؤيا؛ 63. ذم الرؤيا؛ 64. مدح الهدية؛ 65. مدح البكاء؛ 66. ذم البكاء؛ 67. ذم الهدية؛ 68. مدح الدين؛ 69. ذم الدين؛ 70. مدح الشباب؛ 71. ذم الشباب؛ 72. مدح الشيب؛ 73. ذم الشيب؛ 74. مدح الموت؛ 75. ذم الموت؛ 76. مدح الرقيب؛ 77. مدح القسم؛ 78. مدح السواد؛ 79. ذم السواد؛ 80. مدح الغوغا؛ 81. مدح الحبس؛ 82. ذم السجن؛ 83. مدح التعليم؛ 84. ذم التعليم؛ 85. مدح المرض؛ 86. مدح العمى؛ 87. ذم العمي؛ 88. ذم اليمين. (سید محمود مرعشی)
آغاز: الحمدلله علی ما امکن الحمد و الى ان ینقطع العدد و صلوته علی خیر من ارسل بخیر ما انزل ... الى ... و جمعت کتاب مترجم (کتابا مترجما- صحیح) بیواقیت المواقيت في مدح کل شی و ذمه و لم اسبق الى جمعه و ابتداع وضعه و شاهدی علی دعوای ان خزانة کتبه ...
[تاریخ الاسلام سنة (430)؛ دراسات فیما تحتویه المكتبات الآلمانية 353/19؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه موزه برلین، الوافي بالوفیات 194/19؛ وفیات الأعيان 151/3]
آغاز: فضل لما ابن الرومي النرجس علی الورد تصدی له الشعراء بالمناقضة. أرى حسن ذم النرجس الغض مخبراً ** عن الله أن لیس النبيذ محرماً؛ انجام: و قال بعض السلف دع اليمين الله اجلالاً و للناس اجمالاً و قال ابن المعتز علامة الكذاب جوده بالیمین من غیر مستحلف و قال غیره کلام الجاهل كلة حلف و کلام العاقل كلة مثل
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 محرم 592ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، ناقص و برگ ها دچار پراکندگی شده؛ جلد: تیماج، 51گ، 14سطر (11×16)، اندازه: 14×19سم [ف: 31 -523]
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 85 MaVI؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 [فیلمها ف: 3 -162]
نسخه اصل: بنی جامع کتابخانه سلیمانیه ش 990؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسینی، تا: ربیع الثاني 891ق؛ 74گ (68 -141)، 15سطر [فیلمها ف: 1 -517]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط و انجام؛ کاغذ: ترمه، 133گ، 13 سطر، اندازه: 11/9×16/8سم [ف: 1 -595]
آغاز: برابر؛ انجام: ربنا أنا أطعنا ساداتنا و کبرائنا فاضلو انا السبيل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با جمله «بلغ مقابلة»؛ جلد: تیماج، 78ص، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 -405]
al-yavāqīt wa-l jawāhir fī bayān-i ‘aqā’id-il akābir
شعرانی، عبد الوهاب بن احمد، 898 -973 قمری
ša‘rānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad(1493 - 1566)
تاریخ تأليف: دوشنبه 17 رجب 995ق؛ محل تأليف: مصر
آغاز: بسمله حمد له و بعد فیقول الفقير إلى عفو الله و مغفرته عبد الوهاب بن احمد بن علی الشعراني عفی الله تعالی عنه هذا کتاب الفقه في علم العقايد سمیته بالیواقیت ...
چاپ: مصر، 1277ق؛ الازهريه، 1321ق، جزء 2.
[الأوقاف العامة موصل 55/4]
خط: نسخ، کا: بی کا، تا: 20 رمضان 1119ق؛ مجدول؛ تملک: محمد بن علی حلبی شافعی در 1179؛ مهر: محمد معین؛ در پایان اجازه روایات سید احمد به اسماعیل بن محمد با تاریخ 1197؛ 347 گ، 19 سطر (8/5×1)، اندازه: 14/5×25سم [ف: -696]
آغاز: برابر؛ انجام: منها ان قیل که انواع ابتدا ...
ج 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: یکون له یوم القيامة حشران حشر في زمرة الرسل بلواء الرسالة؛ انجام: و اصلی و اسلم علی حبیبه افضل الانبياء علیهم الصلوة و السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: فالجواب هی اربعة انواع آدم و حوی و عیسی و نبو آدم فان کل جسم من؛ انجام: او انزل بین یدی الساعة لایحکم الا یشرع محمد صلی الله تعالی عنه ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ان لایخلی العبد من نظره و دعواته و أن یمتعنا بطول بقانه و حیانه قال ذلك و کتبه ... و سلم تسلیما کثیرا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
--yavāqīt wa-d durar fi š.-i nuzhat-un nazar
مناوی، محمد عبدالرؤف بن علی، 952 - 1031 قمری
manāvī, mohammad ‘abd-or-ra’ūf ebn-e ‘alī (1546 - 1622)
وابسته به: نزهة النظر في الرجوع من السفر؛ بکری صدیقی، محمد بن محمد (898 -952ق)
حاشیه ای است با عناوین «قوله، قوله» مشتمل بر توضیح مطالب ابن حجر و شرح حال وی در آغاز کتاب. بنا به گفته کشف الظنون (ص 1936) این حاشیه آخر ماه محرم 1024ق به پایا رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10899/3
آغاز: الحمد لله الذي جعل اهل الحديث في الحديث و القديم. الحمد لله الحمد هو الوصف بالجمیل علی الجميل الاختياري علی جهة التعظيم و التجليل؛ انجام: بل ذکر التبعية في موضع المقابلة اشارة الى ان العلو لا یکون لا بالاضافة الى النزول و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: علی بن ولی بن حاج محمد، بی تا؛ مقدمه مؤلف در این نسخه نیامده است؛ جلد: مقوایی، 21گ (35پ -55ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 27 -317]
yūh-ul ġarīq (yūḥ-un lajlaj)
محمد حسن بن محمد علی، ق13 قمری
mohammad hasan ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
در تاریخ زندگانی حضرات معصومین علیهم السلام با مقدمه مفصلی در علم امام و بحث در این که با دانستن و سائل قتل چگونه اقدام به کشته شدن می نمودند، در یک «لؤلؤة» و چند جوهر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8264/6
آغاز: الحمدلله العلى الأعلى و الصلاة و السلام علی من رقی قاب قوسین أو أدنى ... فیقول الحقير المفتاق الى الخبير
در این نسخه مقدمه نوشته شده و آن هم ناتمام مانده است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 47گ (125پ -171ر)، اندازه: 14×19سم [ف: 21 -222]
يوحنائية (ترجمه)- یوحنائیه
yūhannā’īyya = r.-ye yūhannā = menhāj-ol manāhej = r.-o yūhanna-z zemmī
ذمی، یوحنا بن اسرائیل
zammī, yūhannā
احتجاجاتی است در امامت که به صورت داستان مناظره ای است از یوحنا نام ذمی با مذاهب چهارگانه اهل سنت در اثبات خلافت بلافصل حضرت امیر المؤمنين علیه السلام. زمینه مطالب و روش تأليف این رساله مانند الزام النواصب است به زیاده که بخش عمده عبارات این رساله مطابقت با آن کتاب دارد و می نماید که همان رساله است با اندک زیاده. شیخ بحرانی در کشکولش موسوم به «انیس المسافر و جلیس الحاضر» (ص 303) این رساله را به نام «کتاب یوحنا» درج نموده است. در این که رساله در اصل عربی بوده یا فارسی سخن است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي انقذنی من الملل الباطله و نجانی من النحل العاطله و بصرنی مزالق الاراء الواهيه ... و بعد، فیقول یوحنا بن اسرائیل الذمي: انی کنت رجلا ذمیا متقنا للفنون العقلية ممتعا من العلوم النقلية
انجام: فان اکثر المبغضين سواء علیهم ءانذرتهم ام لم تنذرهم لايؤمنون ... و علی ابصارهم غشاوة و لهم عذاب اليم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: احمد بن سلم بن صلاح، تا: 28 رجب 1071ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×21سم [ف: -285]
آغاز: تقرب العبد إلى الله بشی ... آغاز رساله یوحنا بسمله، الحمدلله الذي انقذنی؛ انجام: الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1086ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -615]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فانه یجب علی کل بالغ و عاقل أن ینظر لنفسه قبل حلول رمسه و یعمل لیوم یفر المرء من أخيه؛ انجام: کما أخبر به النبي المختار صلی الله علیه واله فویل للذین کفروا من النار و هذا آخرما اردنا ایراده.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 21گ (131پ -151پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/7سم [محدث ارمو مخ: 2 -745]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: جعفری دیباجی، شهاب الدين بن ناصر الدين، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 10گ (13 -22پ)، ابعاد متن: 10/5×20، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 13 -266]
آغاز: برابر؛ انجام: و سطرت هذه الرسالة لتکون هداية لمن یطلب النجاة فمن نظر بعین الإنصاف أرشد إلى الصواب و کنت بذلك مأجوراً و من ختم علی قلبه و سمعه و لسانه فلا سبیل هدایته ...
خط: نسخ، کا: بحرانی، علی بن عباس، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 22گ (35ر -56پ)، 19 سطر، اندازه: 7/5×11سم [ف: 39 -620]
آغاز: برابر؛ انجام: و لکن الله یهدی من یشاء.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ 48گ، 11سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 9 -894]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم انا نحمدك علی نعمك الجسام و نصلی علی نبیك محمد و آله المطهرين من الإثام مدالایام علی الدوام الى القيام فاغفر لنا الجرائم العظام یا ذالجلال والاکرام
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد بن صادق چورسی خویی، -تا: ذیقعدہ 1240ق، جا: اصفهان؛ 13 گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 3 -1006]
آغاز: برابر؛ انجام: فمن نظر فیها بعین الانصاف ارشد الى الصواب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ واقف: نائینی؛ 16گ، 14سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 -154]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: بدل آبادی، ابراهیم بن محمد نصیر، تا: 13 ذیقعدہ 1253ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×19سم [ف: -378]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم تسليماً كثيراً.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 25گ (48پ -72ر)، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 11 -211]
آغاز: برابر؛ انجام: وجدت فیه اشیاء ظاهرها مناف لطريقة الأمامية الاثني عشرية وتفسیرها والحمد لمن یستحق الحمد
خط: نسخ، کا: محمد حسین آغائی، تا: 1277ق؛ جلد: گالینگور، 33گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 -2055]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: طسوجی، محمد، تا: 1282ق؛ 47ص (1 -47)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 16/5×21سم [ف: 1 -410]
آغاز: برابر؛ انجام: و سطرت هذه الرساله لتکون هداية ... انا نحمدك علی نعمك الجسام و نصلی علی محمد و آله ... مدی الليالي و الايام
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: رجب 1298ق؛ مجدول؛ 45گ، 16سطر [ف: 24 -146]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اندازه: 14×21سم [نسخه پژوهی: 2 -242]
آغاز: برابر؛ انجام: کما أخبر به النبي المختار و ویل للذین کفروا من النار
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم مستوفی، تا: شعبان 1311ق؛ کاتب در آخر نسخه نوشته: «رساله شریفه از تصنیفات قدوة العلماء و افضل الحكماء فخر المحققين سید المتالهين عارف معارف ربانی حضرت شیخ بهاء الدين آملی نورالله مرقده»، رونویس شده از نسخه مغلوطی است؛ واقف: نائینی؛ 70گ، 14سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 4 -154]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذریته الاكرمين الانجبين و الحمد لله رب العالمين.
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسن منشی تفرشی ملقب بکمال الدوله، تا: 1318ق، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز؛ 117ص (1 -117)، 13 سطر (9×14)، اندازه: 14×22سم [ف: 10 -284]
آغاز: برابر؛ انجام: علی الدوام الى یوم القيام.
خط: نسخ ممتاز، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول، مصحح؛ جلد: روغنی مذهب، 166ص، 11 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 6 -55]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 885 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -79]
آغاز: ... من الملل باطله ... من الفرق الواهيه؛ انجام: و ان لم یکن ذلك التقدير
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد تقی، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: من جملة ما حرفه اولئك الكفرة لیتم لهم الاستدلال بها علی تقدیم العجل و نقبه کما ذکره سامریهم لعنهم الله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 42گ (22ر -63پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
آغاز: فبعضهم دینه حنانی و بعضهم مجوسی و هذا یهودی و ذا نصرانی و اخر محمدی و بعضهم عبدوا الكواكب و بعضهم عبدوا الشمس؛ انجام: قال یوحنا فقمت عنهم و انا عارف دینی واثق باعتقادی بالیقین و سطرت هذه الرسالة لیکون هداية لمن یکون بطلب النجاة فمن نظر فیها بعین الانصاف ارشد في الصواب ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 20گ (1ر -20ر)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 26 -36]
yūhannā’īyya = r.-ye yūhannā = menhāj-ol manāhej = r.-o yūhanna-z zemmī
درباره این رساله گفتگو بسیار است. در این که این رساله ابتدا عربی تأليف شده و تحریرهای مختلف فارسی ترجمه آن است یا از ابتدا به فارسی بوده است واز چیزی ترجمه نشده و حتی در مورد مؤلف آن اختلاف است و گاهی آن را به «ابوالفتوح رازی» صاحب تفسیر قرآن نسبت داده اند، اما شعرانی مصحح تفسیر او، آن را مشکوک دانسته و گفته: این گونه قصه های منحول برای بیان مذاهب و احتجاج بر صحت آن از قدیم معمول بوده است. کتابی نظیر همین کتاب به سید بن طاووس نسبت داده شده که تا فردی نصرانی به نام عبد المحمود مسلمان شده بود و همان اتفاق برای او افتاد. الذريعه می گوید که قصه ای خیالی است مثل قصه «جزیره خضراء»، «الحقايق الراهنة»، «الطرائف» و «حسنیه». احمد منزوی از آن تحت عناوین «رساله یوحنا»، «رساله در امامت»، «منهاج المناهج»، و «رساله در حقانیت شیعه» یاد کرده است. تحریر این رساله گوناگون است و با یکدیگر تفاوت های فاحشی دارد. مؤلف که خود را ذمی (نصرانی) دانسته و دین اسلام را قبول نموده، می گوید: درباره مذاهب اسلامی بحث کرده و حق و باطل آن ها را تمییز داده است. این رساله در در مذاهب غیر شیعه می باشد و مخالفت هایی که پس از درگذشت پیامبر گرامی اسلام رخ داده را بازگو می کند.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلة محمد و آله الطاهرين. اما بعد حق تعالی به برهان تحقیق حجاب از خواطر همگنان مرفوع گرداناد و به مولعات تدلیس مموهات تلبیس از بصایر سالکان به انوار عرفان مکشوف داراد تا طالب حق به هدایت قوله تعالی نورهم یسعی بین ایدهم و بایمانهم و به درایت ...
چاپ: در دفتر چهارم نسخه های خطی فارسی از انتشارات آستان قدس رضوی به چاپ رسیده است؛ تهران؛ 1395 ق، همراه با حسنیه به اهتمام محمد محمدی اشتهاردی تحریر دیگری از آن چاپ شده؛ ایران، تبریز، سنگی، 1307، رقعی
[الذريعه 176/23 و 296/25]
بی کا، تا: غره جمادی الثاني 961ق؛ 43گ (47پ -89ر)، 12سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 1 -83]
بی کا، تا: قرن 11؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 12/5×20سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون روا باشد که امیرالمومنین علی ابن ابی طالب علیه السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ 45ص (128 -172)، 15سطر (7/5×13/5)، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 6 -392]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمود بن جلال الدين حسنی اردستانی، تا: پنج شنبه 27 رجب 1006ق، جا: جزة القهبائية؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 9×17سم [تراثنا: س6ش 3 -114]
آغاز: چنین گوید یوحنا بنی اسرائیل ... که چون ایزد تعالی چشم و عقل را بنور هدایت روشن گردانیده؛ انجام: پس علماء منفعل شده رفتند بجای خود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 28 شعبان 1032ق؛ جلد: تیماج، 64گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 26 -126]
آغاز: برابر؛ انجام: گواه باشید که من مذهب شيعة را از هفتاد و سه فرقة اختیار کردم و بر آن بمیرم و بر آن زنده گردم انشاء الله تعالی و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
خط: نستعلیق، کا: سید امیر محمد بن امیر معصوم حسینی قمی، تا: 11 جمادی الثاني 1036ق؛ محشی؛ جلد: چرم، 33گ (104پ -136ر)، 12سطر، اندازه: 13×19/5سم [مؤيد: 2 -163]
آغاز: برابر؛ انجام: و خدای بر ما گواهست که از حق عدول نجوئیم بعد از این، و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: بهاری، ابوالحسن، تا: 1049ق؛ جلد: تیماج، 4گ (234ر -237ر)، 25 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 8 -191]
خط: نستعلیق، کا: عبدل آبادی، محمد قاسم بن عبد العلي، تا: 1057ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 127گ (16پ -142پ)، 18سطر (12×17)، قطع: ربعی [ف: 17 -127]
آغاز: چنین گوید یوحنا بنی اسرائیل ... که چون ایزد تعالی چشم و عقل را بنور هدایت روشن گردانیده؛ انجام: پس علماء منفع شده رفتند بجای خود.
خط: نسخ، کا: کلبعلی بن حاج میر علی کاشانی، تا: 12 شوال 1074ق، جا: اسکو؛ 32گ (102پ -133پ)، 16 سطر، اندازه: 15×19سم [ف: 24 -311]
آغاز: برابر؛ انجام: چون دانستم که حق اینست بر این مذهب مستقیم باشم و بر این بمیرم و بر این زنده شوم، انشاء الله تعالی، بالله التوفيق. تمت الرسالة ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1089ق؛ جلد: میشن، 128گ (193پ -320ر)، 19 سطر، اندازه: 14/2×24/5سم [ف: 8 -248]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 5 ربیع الاول 1099 ق؛ کاغذ: سپاهانی، اندازه: 11×18سم [ف: 16 -485]
آغاز: برابر؛ انجام: و من شهادت آوردم اشهد ان لا اله الله ... و من بدین شما ام و برین بمیرم و برین زنده شوم آمین یا رب العالمين.
خط: نستعلیق، کا: حسینی، مرتضی بن عزیز الله، تا: قرن 12؛ 6گ (108ر -113پ)، 24سطر (10×16)، اندازه: 15×20سم [ف: 8 -546]
بی کا، تا: قرن 12؛ 15گ (299پ -313ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 -228]
آغاز: برابر؛ انجام: و ترک حق نکرده اند و بطریق فرموده یوحنا و رسول می روم و می گویم اشهد ان لا اله الا الله، و اشهد ان محمد رسول الله، و اشهد ان علیا ولی الله، حقا حقا. تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: 1106ق؛ 7گ (34پ -40پ)، 24سطر، اندازه: 15×21/2سم [ف: 9 -206]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد قلی طباخ، تا: سه شنبه 17 رمضان 1124ق؛ ابعاد متن: 13/5×24/5، اندازه: 21×25سم [ف: 2 -527]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر آن زنده باشم و بر آن زنده گردم ان شاء الله وحده العزيز
خط: شکسته نستعلیق، کا: ورده ای ساوجبلاغی، معصوم بن اسحاق، تا: 1132ق، جا: مسجد نواب علیه مریم بیگم؛ 14گ (79ر -92پ)، 20سطر (8/5×13)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 276]
آغاز: اما مقدمه دربیان شرح حال مصنف رحمة الله علیه بدانکه مؤيد بتاییدات ربانی عالم بعلوم صمدانی یوحنا بن اسراییل ذمی می فرماید؛ انجام: حق با علی و علی باحق است و هرگز جدا نگرددند تا آنگاه که در نزد حوض بر من وارد شوند و احمد بن حنبل در مسند خوداز جابر روایت کند که پیغمبر با علی فرمود یا علی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 128گ، 19سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 4 -2116]
آغاز: بیزار شدم لیکن می دانستم که در میان این طوایف البته طایفه ای باشند که ایشان بر حق باشند پس صواب دیدم که کتب این طایفه را و نسخ این قبایل را مطالعه کنم؛ انجام: و بر مذهب شیعه ام و مذهب امامیه از هفتاد و سه فرقه اختیار کردم و بر آن میرم و بر آن زنده شوم آمین یا رب العالمين
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 36گ، 11 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 4 -2056]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله اعلم بالصواب تمام کتاب یوحنا در دست فقیر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 71گ (81پ -151پ)، 8سطر (7×13/5)، اندازه: 7×13/5سم [ف: 17 -332]
آغاز: برابر ؛ انجام: از حق عدل نخواهیم نمود بعد ازین (تمام شد)
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21گ (74ر -94ر)، 11سطر (7×12)، اندازه: 11×16سم [ف: 8 -538]
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد باقر ابن ملا سلطان علی گواری کزازی، تا: قرن 13؛ 44گ (210پ -253ر)، اندازه: 10×15سم [ف: 1 -193]
آغاز: برابر؛ انجام: هو مذهب ائمه اهل اليقين و صلی الله علی سیدنا محمد و اله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 26257 [رایانه]
آغاز: بسمله و به نستعین من القوم الظالمين ... اما بعد چنین گوید یوحنا بن اسرائیل المصري که چون ایزد تعالی مرا از مواهب دینیه و مطالب یقینیه حصه بداد؛ انجام: خدای تعالی بیگانگی می داند و پیغمبر را.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ نسخه توسط مرحوم صدر الدين محلاتی در مرداد 1336 خریداری شده؛ جلد: مقوا، 4گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: -708]
خط: نسخ، کا: بحرانی، علی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س8ش 4 -67]
خط: نسخ، کا: بدل آبادی، ابراهیم، تا: 1209ق؛ 20گ، اندازه: 20×30سم [ف: 3 -9]
آغاز: برابر؛ انجام: تا خدای تعالی او را مومن بمیراند و با مومنان حشر کند تم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1222ق؛ در پایان نسخه نوشته شده: «از تصنیفات قدوة الحكماء ... حضرت شیخ بهاء الدين آملی نور الله مرقده»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 24گ، 20 سطر [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 320/2
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -320]
آغاز: برابر؛ انجام: برحمتك یا ارحم الراحمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين سنه 1224
دو برگ منظوم سوره ای از زبور پیوست است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1224ق؛ جلد: تیماج، 27گ (1 -27)، 17 سطر (7×12)، اندازه: 10×15سم [میراث اسلامی: 8 -461]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقة محمد و آله أجمعين ... اما بعد چنین گوید یوحنا بنی اسرائیلی؛ انجام: و چون دانستم که حق این است و بر مذهب شیعه ام و آن بمیرم و بر آن زنده شوم ان شاء الله تعالی وحده العزيز الحمدلله رب العالمين و صلی علی محمد و آله و سلم؛ اتمام یافت.
کا: مقصود بن قطب علی، تا: سه شنبه 11 جمادی الثاني 1230ق؛ مصحح، محشی؛ 40گ (125 -164)، 13سطر (10×17)، اندازه: 16×23/5سم [ف: 30 -130]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر آن زنده شوم انشاء الله تعالی.
خط: نستعلیق، کا: نوری، محمد علی، تا: چهارشنبه 29 جمادی الاول 1230ق؛ مجدول، با سرلوح؛ 29گ، 11سطر (8×13)، اندازه: 9×13سم [ف: 12 -2820]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر آن زنده شوم انشاء الله تعالی آمین یارب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 11 رمضان 1236ق؛ 31گ (60پ -90ر)، 13 سطر (6/5×11) [ف: 1 -290]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ 36گ، اندازه: 14×21سم [ف: 3 -72]
خط: نسخ، کا: ... بن محمد بن عبد الحسين بن ناصر بن ابراهیم، تا: 1238ق [ف: -111]
آغاز: چنین گوید یوحنا بنی اسرائیل ... که چون ایزد تعالی چشم و عقل را بنور هدایت روشن گردانیده؛ انجام: پس علماء منفعل شده رفتند بجای خود.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ 16گ (33پ -48پ)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 16 -258]
آغاز: برابر؛ انجام: ثابت شد که ایشان دین حق دارند و حق را ترک نکرده اند و بطریق فرموده خدا و رسول صلی الله علیه و آله معترفم و می کویم اشهد ان لااله الا الله واشهد أن محمد رسول الله ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 شوال 1248ق؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ (73 -86ر)، 11سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 -584]
کا: حسینعلی بن حاجی محمد، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج سبز، 24گ (148پ -171ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 27 -257]
آغاز: برابر؛ انجام: که حق این است بر مذهب شیعیانم و بر آن مرده و بر آن زنده ام انشاء الله تعالی.
خط: نستعلیق، کا: ابو طالب بن علینقی حسینی، تا: 1279ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 30گ (57پ -86)، 17سطر (7×14/5)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 16 -412]
آغاز: حمدله ... اما بعد چنین گوید یوحنا بن اسرائیل که من مردی بودم از اهل کتاب وتتبع جمیع فنون علم کرده بودم و همیشه تفحص حقیقت مذاهب و حقیقت بعضی و بطلان ماعدای آن می نمودم؛ انجام: یوحنا گوید بعد از آن من بیش می خواستم و علم به دین خود حاصل کرد موشوق واعتماد به هم رسید و این رساله را نوشتم تا راه نماینده باشد کسی را که طلب رستگاری کند پس هر که به چشم انصاف در این نظر کند راه راست یابد و مرا اجر می باشد و هر کس دیده بصیرت او کورباشد به هدایت کسی راه نمی یابد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شب جمعه 20 شعبان 1280ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 16گ، اندازه: 11×19سم [ف مخ: 3 -1007]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله الذي هدانا بمتابعه محمد؛ انجام: بعد از آن که آیه را تلاوت نمود ... رحمه الله تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 32گ، 17سطر (6×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 12 -2575]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1304ق؛ جلد: میشن، 46ص (257 -302)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -222]
آغاز: برابر؛ انجام: این کلمه حق است که گفتم و در نقش بستم و اعتقاد کردم چون دانستم حق این است بر مذهب شیعه و بدین می روم از دنیا و بدین زنده می شوم در آخرت إن شاء الله وحده العزيز ... خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد حسین بن عبدالله، تا: ذیحجه 1316ق؛ به دستور شیخ محمد باقر بیرجندی، محشی؛ 24گ (15ر -38ر)، 19 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 36 -601]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن عبدالله حسینی، تا: عید سعید غدیر خم 1316ق [میراث شهاب: س9ش 2 -38]
انجام: فاطمة بهجة قلبی و ابناها ثمرة فؤادي و بعلها ...
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمود بن جلال الدين حسینی اردستانی ساکن جزه از قرای قهپایه، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 11گ (100پ -110پ)، 16سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: -15]
آغاز: برابر؛ انجام: از زبان بنده یوحنا گواه باشید که من دین شیعه را قبول کردم از آنکه به فرموده حق تعالی و به حدیث پیغمبر صلی الله علیه وآله و سلم ثابت شد که ایشان دین حق دارند و ترک حق نکرده اند به طریق فرموده خدا و رسول می روم ومی گویم اشهد ان لا اله الا الله ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 11 گ، 14 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف مخ: 2 -792]
آغاز: برابر؛ انجام: در صحیح بخاری و مسلم و حمیدی وانکار نمی توانند کرد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 53گ 12 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 4 -2055]
آغاز: برابر؛ انجام: که من مذهب شیعه دارم و از هفتاد و سه فرقه اختیار کردم و بر آن بمیرم و بر آن زنده شوم و بر آن زنده باشم انشاء الله وجده العزيزه.
بی کا، بی تا؛ 1ص (83پ) [ف: 3 -191]
آغاز: چنین گوید یوحنا بنی اسرائیل ... که چون ایزد تعالی چشم و عقل را بنور هدایت روشن گردانیده؛ انجام: پس علماء منفعل شده رفتند بجای خود.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 44گ (76پ -119پ)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 -153]
آغاز: هذه کتاب بسمله یوحنا، الحمدلله؛ انجام: تحقیق رسانیدی ... بسم ماه صفر سنه 1205
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مذمت کرده و هر که گمراه شد پس چون یوحنا این بگفت همگی سر بفکر فرو بردند ... علی من اتبع الهدي تمت الرساله
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 12گ (59پ -70)، 16سطر (7/5×15/5)، اندازه: 12×21/3سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 18گ (95پ -112ر)، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [مؤيد: 3 -148]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 47گ (61 -107)، اندازه: 10×15سم [ف: 3 -172]
آغاز: برابر؛ انجام: گواه باشید که می گویم اشهد ان لا اله الا الله ... من بر مذهب شیعه ام و در آن بمیرم و بر آن زنده شوم ان شاء الله.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 38گ (69پ -106ر)، 16سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 26 -231]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه سمرقندی [ف: 5 -232]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 28گ (1پ -28ر)، 20 سطر، اندازه: 15/5×24/6سم [ف: 5 -205]
آغاز: برابر؛ انجام: و خدای تعالی بر ما گواه است که از حق عدول نجویم و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ صفحه ها مجدول؛ جلد: تیماج، 9گ (65پ -73پ)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 1 -264]
آغاز: برابر؛ انجام: دیگری گفت که پدر و مادری داشتم که به کبر سن رسیده بودند و مرا گوسفندان بود که از شیر آن ایشان محفوظ می شدند یک بار رفتم که به جهت ایشان شیر بیاورم چون آمدم ایشان به خواب رفته بودند ایشان را بیدار نکردم و قدح شیر در دست ... سنگ بالتمام دور شد و هر سه بیرون آمدیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 3 گ، 22 سطر، اندازه: 22×26سم [ف مخ: 3 -1007]
بی کا، بی تا؛ با تاریخ 1230 و 1239ق [نشریه: 5 -306]
yūzāsef va belūhar
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26189
آغاز: بسمله، بعد از انشاء محمدت و ثنای نامتناهی؛ انجام: انك انت العزيز الكريم المنان المستعان ... سنه 1274
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
یوسف نامه- یوسف و زلیخا
یوسف و زلیخا- یوسفیه
yūsof va zolayxā
؟ فردوسی، ابوالقاسم، 329 -416؟ قمری
ferdowsī, ab-ol-qāsem (942 - 1026)
این منظومه از فردوسی دانسته شده ولی در فردوسی نامه مهر (ص 187 -192 چاپ تهران) گفتاری است از اته خاورشناس آلمانی، همچنین عبد العظيم قریب و محمد علی تربیت در مجله آموزش و پرورش و ایندو ایرانیکا جلد 7 و 8 و مجتبی مینویی در روزگار نو گفتارهایی دارند و روشن شده است که از او نیست (بنا بر تحقیق در زمان طغان شاه و به وسیله شاعری شمس تخلص سروده شده است).
آغاز: به نام خداوند هر دو سرای ** که جاوید ماند همیشه بجای / یکی فرد و جبار وحی و صمد ** نه شبه ونه همتا نه جفت و ولد
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص5609؛ ایران، تهران؛ 1317ق، با تصحیح و مقابله و مقدمه حاج شیخ محمد حسین تاجر کاشانی متخلص به حکیم کامرانی، سنگی، خشتی، 1 +167ص ؛ هند، بمبئی، 1349ق، سنگی، وزیری کوچک، 347ص
[نسخه های منزوی 3342/4؛ الذريعه 298: 25؛ مكتبة امیر المؤمنين 698/2]
نسخه اصل: انجمن آسیایی هند در کلکته ش 170 .no (ایوانف 188/1 ش 425)؛ کا: علی بن محمد سیستانی، تا: 877ق [فیلمها ف: 2 -156]
گزیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 15/2×24/4سم [ف: 8 -4]
آغاز: برابر؛ انجام: به پیغمبر اهل بیتش گرای ** همه راستی و دوستی نمای
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوحه مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 205گ، 15 سطر (6×12/5)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 51 -83]
آغاز: برابر؛ انجام: بشادی بسر بردم این داستان ** بدین سان که بشنیدم از راستان / هزاران درود و هزاران سلام ** زما بر محمد علیه السلام
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر، تا: 19 محرم 1053ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 143 گ، 12سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 8 -4963]
آغاز: برابر؛ انجام: گر اینها که گفتم بجا آوری ** ز دادار ریابی همه داوری
خط: نستعلیق، کا: مستوفی، محمد باقر بن میرزا بابا مسیح، تا: قرن 13؛ کاتب در پایان نسخه اشاره می کند که کتاب را از روی نسخه ای نادر و مغلوط که متعلق به اعتضاد السلطنه علیقلی میرزا بوده نوشته است در اواخر کتاب مصرع دوم حدود بیست بیت را ننوشته یا ناقص نوشته است؛ جلد: تیماج، 218گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 21 -347]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ چهارستونی؛ جلد: تیماج، 11 سطر (13×25)، اندازه: 21×23سم [ف: 5 -769]
آغاز: برابر؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام ** ز ما بر محمد علیه السلام
خط: نستعلیق، کا: شاید محمد کاشانی (پاک شده)، تا: 1242ق؛ 143گ، 12سطر (5×12)، اندازه: 14/5×25سم [ف: 5 -501]
آغاز: برابر؛ انجام: گر اینها که گفتم بجای آوری ** ز دادار یابی همه داوری
تعداد ابیات نسخه 6000 بیت است؛ خط: نستعلیق کتابتی، کا: تفرشی، علی اکبر، تا: 1262ق، برای محمد تقی سپهر؛ یادداشت های ملک الشعراء بهار درباره لغات و ترکیبات اشعار؛ تملک: عباسقلی سپهر؛ 378ص، 16سطر (7/5×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 8 -471]
بی کا، تا: 1282ق؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
نسخه اصل: ش (9)71 .V برون؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 -272]
آغاز: ... یهودا و یستاخر داد جوی ** ز ما بون آزاده خو بروی؛ انجام: که عقد زلیخا و یوسف بهم ** چو شد بسته محکم بعلم و حکم ...
منسوب به فردوسی طوسی؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 133گ، 21 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 3 -1428]
yūsof va zolayxā taqānšāhī
؟ شمس عراقی، قرن 5 قمری
šams-e ‘erāqī(- 11c)
مثنوی ای است که به حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز نسبت داده شده [همان مثنوی قبل]، ولی باید از شمس عراقی سراینده دربار شمس الدوله طغانشاه فرزند الب ارسلان برادر ملکشاه سلجوقی باشد که میان سال های 465 -485ق سروده است. مثنوی است در داستان آن دو و آغاز می شود با حمد باری، نعت پیامبر صلی الله علیه و آله سبب نظم، آغاز داستان.
آغاز: بنام خداوند هر دو سرای ** که موجود باشد بهر دو سرای / یکی فرد جبار حی صمد ** نه شبه و نه همتا نه جفت و ولد
چاپ: این مثنوی بارها با انتساب به فردوسی به چاپ رسیده.
[الذريعة 821/9 و 867]
آغاز: الف لام را تلک آیات را ** بخوان تا بدانی حکایات را / حکایات این داستان بس خوش است ** سخن های جان پرور و دلکش است؛ انجام: یا رب بحق سید بطحا و عترتش ** این دودمان بسید آخر زمان سپار
خط: نستعلیق، کا: علی محمد ذاکر سید الشهداء، تا: قرن 13؛ با سرلوح مزدوج مذهب، جهت پیشکش به شاهزاده محمد تقی میرزا کتابت شده؛ جلد: تیماج، 151گ، 16 سطر، اندازه: 13×18/5سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -149]
آغاز: برابر؛ انجام: که این ها که گفتم بجای آوری ** زدا داریابی همه داوری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 63گ، 25سطر (14×27)، اندازه: 20×34سم [ف: 17 -177]
آغاز: برابر؛ انجام: بشادی بسر بردم این داستان ** بدین سان که بشنیدم از راستان / هزاران درود و هزاران سلام ** زما بر محمد علیه السلام
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه کتابخانه ملک (ج 263/8) ذکر گردید؛ خط: نستعلیق، کا: عوض علی، تا: 18 رجب 1207ق؛ جلد: تیماج، 80گ (1پ -80ر)، 20سطر (13×24/5)، اندازه: 22×32سم [ف: 15 -4101]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1250ق؛ 126گ (192پ -317ر)، 12سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 8 -256]
آغاز: برابر؛ انجام: به پیغمبر و اهل بیتش گرای ** همه راه و رسم وی آور بجای / اگر این ها که گفتم بجای آوری ** روا دار یابی همه داوری (؟)
بی کا، تا: صفر 1250ق؛ مجدول؛ 126گ (192پ -317ر)، 12سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 8 -263]
آغاز: بسمله. ز دیرینه که خود به نام منست ** سرشت و نهادش بکام منست / بدو نیز باید که نامی شوم ** فزون زین که هستم گرامی شوم؛ انجام: چو خوش تر بود آنکه با تیره بخت ** سخن خوش بگوید خداوند بخت / شنیدم که یوسف علیه السلام ** چنین گفت با آن زن خویش کام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با سرلوح مزدوج، دارای 8 تابلوی مینیاتور؛ جلد: روغنی قلم زن روی جلد نظام الدين بن ابو تراب مرودشتی 1261، 213گ، 16 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 38 -172]
آغاز: برابر؛ انجام: به پیغمبر و اهل بیتش گرای ** همه راه و رسم وی آور بجای / اگر این ها که گفتم به جا آوری ** ز دادار یابی همه داوری
نسخه حدود 5500 بیت دارد؛ خط: نستعلیق پخته، کا: میرزا عنایت الله، بی تا، یکسال پیش از 2 جمادی الثاني 1269ق که تاریخ مرگ نویسنده نسخه است؛ 121 گ، 13 سطر (6×12)، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 3 -327]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 -250]
yūsof va zolayxā
نظامی، الياس بن یوسف، 530؟ -614 ؟ قمری
nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8752/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 124گ (388ر -511پ هامش)، 17 سطر (9×17)، قطع: ربعی [ف: 17 -213]
yūsof va zolayxā
مسعود قمی، -890 قمری
mas‘ūd-e qomī (- 1486)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5929
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 232 ص، 17 سطر، اندازه: 16/5×44/5سم [ف: 17 -319]
yūsof va zolayxā = ‘āšeq va ma‘šūq
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 -898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad(1415 - 1493)
تاریخ تأليف: 886ق
پنجمین مثنوی از «هفت اورنگ» اوست که بر وزن خسرو شیرین نظامی در بحر هزج مسدس (مفاعلین مفاعلین فعولن) سروده شده است. این داستان پیش از جامی به شعر فارسی سروده شده و برخی آن را به فردوسی (-416ق) نسبت داده اند و شمس عراقی (-ق 5ق). نظامی (530 -614ق) و مسعود قمی (-890ق) نیز این داستان را به شعر پیش از جامی سروده اند و پس از جامی احمد حمدی (-909ق) و ابن کمال پاشا (-940ق) مصطفی شمعی برزینی (-1000 ق) آن را به شعر ترکی در آورده اند و نیز ناظم هروی، فرخ حسین (1016 -1083؟ ق) و حبیبی (ق 11 ق) و آذر بیگدلی (1134 -1195 ق) و شعله گلپایگانی (ق 12 ق) و شهاب ترشیزی (-1215؟ ق) و داود با مهدی بینوا (-1241 ق) و حاذق هروی (-1259ق) و فضل الله خاوری شیرازی (1190 -1267 ق) و همایون میرزا قاجار (-1273 ق) و میرزا معصوم خاوری تبریزی (-ق 13ق) و محمد مهدی منظور اصفهانی (-1365ق) آن را از نو سروده اند. جامی در آغاز مثنوی نام حسین بایقرا و عبیدالله احرار، و در پایان آن نام میر علی شیر نوائی را آورده است. شماره بیت ها چهار هزار بیت است.
آغاز: الهي غنچه امید بگشای ** گلی از روضه جاوید بنمای / بخندان از لب آن غنچه باغم ** وز آن گل عطر پرور کن دماغم
انجام: از این صحرا جواد خامه پی کن ** وزین سودا سواد ناد طی کن / زبان را گوشمال خاموشی ده ** که هست از هر چه گویی خاموشی به
چاپ: بارها در ایران و هند چاپ شده؛ مشار فارسی، ج5، صص 5607 -5608
[نسخه های منزوی 3331/4؛ الذريعة 345/19 و 188/9 و 189 و 298/25؛ دنا 10: 1247 -1253 (225 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- شرح یوسف و زلیخا؛ سوپنجی، محمد باقی بن سلطان احمد (-قرن 11)
2- شرح یوسف و زلیخا؛ هانسوی، عبد الواسع (-قرن 12)
3- شرح یوسف و زلیخا
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی.204 .D؛ خط: نسخ، کاتب =
مؤلف؟، تا: 21 ذیحجه 890 ق [فیلمها ف: 1 -163]
بی کا، تا: 750ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 129گ، اندازه: 12×18/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 886ق؛ 100ص (122 -221)، 21 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 2 -102]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 886ق؛ با 5 سرلوح مذهب مرصع سبک هرات بسیار عالی، مجدول؛ مهر: «وفی الكتاب له اسمعیل 1118»؛ کاغذ: سمرقندی، اندازه: 17×24سم [ف: 3 -178]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 886ق؛ 57گ (69 -125)، 19 سطر (ستونی و 4 فرد) (12/5×16/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 30 -151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 26 جمادی 891ق؛ با سرلوح مزدوج، مذهب مجدول؛ تملک: حاجی ملا صمد قراچه داغی به تاریخ 1260؛ جلد: تیماج مذهب، 168گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 -524]
آغاز: دل فارغ ز درد عشق دل نیست ** دل بی درد غیر از آب و گل نیست؛ انجام: شد بتوفیق خدای لاینام ** این کتابت یوم جمعه شد تمام
خط: نستعلیق خوش، کا: فخرالدین علی جامی، تا: 891ق [نشریه: 1 -11
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 897ق، جا: تربت جام [ف: 21 -341]
آغاز: ... گناه آمرز رندان قدح خوار ** بطاعت گیر پیران ریاکار؛ انجام: عماری کرده از رنگین اویمست ** دو صد گل پیرهن دروی مقیم است ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کهن و نفیس و به ظن قریب به یقین از آثار قرن نهم به بعد نیست؛ کاغذ: سمرقندی، 268گ، 16 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 -1425]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: عبدالرحمن بن شرف، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 59گ (117ر -175ر)، 20 سطر چلیپایی و سه ستونی، اندازه: 18×29سم [ف: 37 -162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح و پیشانی نفیس مذهب و مرصع از مکتب هرات، شرفه دار، مجدول؛ تملک: سید حاج
اسعد بن سید ابوبکر قاضی بابد ولی (؟)، علی بن ... مصطفی محمد، سلیمان بن ... محمد بن ... در سال 1011 ق، سید حسن عدل الملك در سه شنبه 24 محرم 1324ق؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: تیماج عنابی، ابعاد متن: 8/4×16/3، اندازه: 13/8×24/7سم [ف: 29/2 -826]
آغاز: برابر؛ انجام: و گر ناید ترا این دولت از دست ** شاید عار بیکاری بخود بست / بکن زین کارخانه در کتب روی ** خیال خویش را ده با کتب خوی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، راسته و چلیپا؛ مهر: «که پدر مجدالدین نصیری و پدر بزرگ فخرالدین نصیری است» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 156گ (118پ -273پ متن)، 3 -6 سطر، اندازه: 11/3×16/8سم [ف: 27/1 -442]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 63گ (201پ -263ر) [ف: 11 -127]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه [ف: 3 -635]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول، با مینیاتورهای ساییده شده (چهار تا)؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 176گ، 12 سطر، اندازه: 12/3×19/7سم [ف: 4 -858]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ اندازه: 14/7×32/5سم [ف: 8 -118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: پیر محمد، تا: قرن 10؛ دارای ترصیع بسیا زیبا، مجدول، دارای چهار مجلس کامل «نگاره» مینیاتور زیبا احتمالاً کار «محمود مذهب» در هرات در قرن دهم قمری؛ 152گ، 140 سطر (7×13/5)، اندازه: 17/5×28سم [ف: 33 -467]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان دل با خدای عالمش باد ** که ناید از عطای عالمش یاد / سخن را از دعا دادی تمامی ** بآمرزش زبان بگشای جامی.
خط: نستعلیق ممتاز، کا: میر علی بخاری ؟، تا: حدود نیمه دوم قرن 10؛ دارای یک سر لوح زیبای مرصع، مجدول، در پایان نسخه با خطی غیر متن کتاب چنین آمده: «پوشیده نماند که ورق اخیر این کتاب مستطاب بسیار پاره بوده و خط های آن کور شده نهایتش اسم کاتب چیزی معلوم کرده شد که میر علی بخاری بوده است جهت اطلاع در اینجا مرقوم شد فقط»؛ جلد: تیماج، 164گ، 12سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 38 -593]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن خواجه حاجی، تا: قرن 10؛ ص 1 و 2 متن و حاشیه مذهب و مرصع، مجدول؛ 160گ، 13 سطر (6×12)، اندازه: 12×20سم [سنا: ف: 1 -130]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 14سطر (7/5×12)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 17 -491]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح؛ مهر: محمد کاظم؛ 390گ، 14 سطر (5×12)، اندازه: ×20سم [ف: 17 -127]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کامل کرده محمد رحیم هراتی در 1308، مجدول، با یک مجلس تصویر؛ کاغذ: سمرقندی، 144گ، 13 سطر (8×16/5)، اندازه: 18×29سم [ف: 16 -740]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 104گ، 15 سطر (7×15)، اندازه: 14×23سم [ف: 16 -604]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 10؛ 56گ (68پ -123ر) [ف: 5 -770]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 114گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 5 -2301]
آغاز: دل فارغ ز درد عشق دل نیست ** دل بی درد غیر از آب و گل نیست؛ انجام: شد بتوفیق خدای لاینام ** این کتابت یوم جمعه شد تمام
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن خواجه حاجی، تا: قرن 10 [نشریه: 1 -12]
کا: سرر تیمورتاش، تا: قرن 10؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 145گ، اندازه: 11/8×21/1سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: خواجه خواوند بن میرک، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول؛ با یک شمسه مذهب مرصع ممتاز، در حواشی صفحات اول و دوم مثنوی یوسف و زلیخا به ترتیب یازده 11 ترنج پروانه ای و سروی شکل مذهب مرصع بسیار عالی؛ مهر: ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار «بر ملکت ناصری ولیعهد- بر رایت نصر حق مظفر- 1282 نقش شیر و خورشید و شمشیر»، بروز قیامت بلرزد جسد- محمد بفریاد جعفر رسد 1165»؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، اندازه: 43×35سم [ف: 3 -235]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مذهب، مجدول، با سرلوح؛ با شرحی به این مضمون که به موجب دستور فتحعلیشاه قاجار میرزا محمد شفیع صدر اعظم مربی و معلم شاهزاده محمود میرزا کتاب حاضر را به جهت شاهزاده مزبور در تاریخ ذیحجه 1230 ضبط نموده است با مهر محمود میرزا. «چون طالع خسروی است مسعود / محمود آمد صفات محمود 1217»؛ مهر: مشیرالسلطنه 1322، مهر ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: بخارائی، جلد: میشن، اندازه: 25×35/5سم [ف: 3 -240]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ با سرلوح، مجدول، مذهب [نشریه: 2 -134]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ظاهراً قرن 10؛ مجدول مذهب؛ جلد: چرمی، اندازه: 10/5×19سم [نشریه: 7 -747]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اندازه: 10×16سم [نسخه پژوهی: 2 -242]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 901ق، جا: استر آباد؛ دارای سرلوح مرصع و مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، 201ص، 16 سطر سه ستونی، اندازه: 14×22سم [ف: 10 -649]
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارائی، اندازه: 26×36سم [ف: 3 -205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ذیقعده 921ق؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ جلد: چرمی، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 13×20/7سم [ف: 7 -891]
خط: نستعلیق بسیار عالی، کا: علی حسینی هروی، تا: 928ق؛ نستعلیق، رقاع بسیار عالی، سلطان محمد شاهی، حیدر علی خواهرزاده استاد بهزاد، قاسم علی چهره گشای، مظفر علی برادرزاده استاد بهزاد، مقصود شاگرد استاد بهزاد؛ این نسخه نفیس و یگانه که جامع نمونه های بسیار عالی و ارزنده خط، مینیاتور، تجلید و تذهیب از استادان بنام اوایل قرن دهم هجری است، مسلم است که این نسخه به امر سلطان حسین بایقرا به وسیله استادان وقت تهیه و تنظیم گردیده، مجدول و کمند کشی، مذهب، با سرلوح، حواشی صفحات مینیاتور با یک حاشیه قابسازی مذهب مرصع و یک حاشیه مذهب تشعیر سازی شده؛ جلد: تیماج منقش مذهب؛ اندازه: 23/5×34/2سم [ف: 3 -172]
کا: قاسم بن علی (نقاش)، تا: پنج شنبه 23 ذیحجه 936ق؛ مجدول، با سرلوح، با سه مجلس تصویر؛ جلد: تیماج، 173گ، 12 سطر (6×12)، اندازه: 11/5×20سم [سنا: ف: 2 -216]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن نظام، تا: 937 و 938ق؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 21سطر چهار ستونی، اندازه: 18×28سم [ف: 10/2×648]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 145ق؛ کاغذ: سمرقندی، 110گ (441 -550)، 19سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 8 -244]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 946ق؛ مذهب، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 141گ، 15 سطر (7/2×13/3)، اندازه: 15/8×24سم [ف: 7 -895]
خط: نستعلیق، کا: علی بن حسام، تا: شنبه 28 رجب 947ق؛ مجدول، با سه سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 11×17 اندازه: 17×23سم [ف: 11 -2087]
کا: مقصود و ایاب، تا: 15 ربیع الاول 951ق؛ با یک سرلوح، مجدول [نشریه: 5 -379]
خط: نستعلیق خفی، کا: محمود بن فقیه احمد الكاتب، تا: 955ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 19سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 3 -225]
خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن سلطان محمد، تا: 955ق [ف: 37 -507]
آغاز: برابر
کا: شاه محمود مشهدی، تا: 959ق؛ مجدول و مذهب؛ 154گ، 12سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 2 -269]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، بی کا، تا: 961ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار، عبد الوهاب الموسوي، حسین خان مورخ 1185؛ 294ص، 14 سطر، اندازه: 16/4×26/5سم [ف: 3 -273]
انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: جلال الدين محمود ابن فیروز بخت حسینی، تا: 963ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: «حسین بن هدایت
الله- رضا الحسيني- مشیر السلطنه 1322»؛ در صفحه 126 نقش نیم تنه یک زن جوان که یک شاخه گل نرگس بر دست دارد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن مذهب، 21 -22 سطر، اندازه: 17×29/5سم [ف: 3 -216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 964ق؛ با سرلوح، مجدول؛ 141گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 8 -4962]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 966ق؛ 296ص (949 -1244 حاشیه) [ف: 2 -328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، کا: میر حسین حسینی مشتهر به میر کلنگی نسفی، تا: 966ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: حسینقلی؛ کاغذ: سمرقندی، 338ص، 12 سطر، اندازه: 15/8×23/6سم [ف: 3 -271]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الكتاب بعون الملك الوهاب تحریرا في تاریخ شهر الرجب المرجب سنه 967 کتبه العبد کمال الدين حسین زره.
خط: نستعلیق زیبا، کا: هروی، کمال الدين حسین، تا: رجب 967ق؛ مذهب، مجدول؛ اندازه: 13/5×20سم [ف: 21 -346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زره ای باخرزی، محمد بن علاء الدين، تا: 1 صفر 968ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب؛ مهر: کتابخانه سلطان القرائي؛ جلد: تیماج مذهب، 173گ، 12 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 30 -93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: بابای حصاری، تا: 973 ق، جا: حصار؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ تملک: محمد فتحی، ابوبکر کاتبی؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: بخارائی، 278 ص، 15 سطر، اندازه: 15/5×25سم [ف: 3 -269]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 973ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ 158گ، 13 سطر (6×13)، اندازه: 12×22سم [ف: 5 -770]
خط: نستعلیق، کا: صفی الدين فخرالدین حاجی شمس جهرمی، تا: شوال 977ق؛ 19سطر چهار ستونی، اندازه: 18/5×27/6سم [ف 17 -534]
خط: نستعلیق، کا: سمرقندی، محمد، تا: 979ق؛ مجدول، با پیشانی زرین؛ کاغذ: سمرقندی، 134 گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 -694]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالعزیز، تا: 980ق؛ کاغذ: سمرقندی، 131گ (133 -263)، 58سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 8 -246]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد، تا: 23 رمضان 980ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -262]
نسخه اصل: موزه آثار اسلامی، اوقاف اسلامیه 3897/2058؛ کا: مظفر حسین بن محمد امین، تا: شعبان 980ق؛ 157 گ [ف: -82]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 982ق؛ مجدول [ف: 9 -119]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 جمادی الثاني 984ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 25 سطر (12×21)، اندازه: 20×32سم [ف: 17 -315]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد، تا: 23 رمضان 980 یا 985ق؛ جلد: تیماج، 130ص (281 -410) [سنا: ف: 2 -231]
خط: نستعلیق، کا: شجاع بن حسین بن عبداللطیف، تا: 985ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، 54گ (130 -183)، 19 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 22×35/5سم [ف: 3 -77]
خط: نستعلیق خوش، کا: محرمی هروی، تا: 990ق؛ 138گ، 15سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: -111]
خط: نستعلیق، کا: علی رضا کاتب، تا: 992ق؛ مجدول، مذهب؛ 55گ، 15سطر (7×13)، اندازه: 18×26سم [سنا: ف: 2 -246]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین کاتب هروی، تا: 992 -993ق، جا: مکه مکرمه و مصر؛ دارای سرلوح به شیوه مکتب هرات، مجدول مذهب؛ ابعاد متن: 12/5×30/5، اندازه: 17×34/5سم [ف: 1 -604]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول [نشریه: 2 -135]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: -921]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا گلپایگانی، تا: قرن 11؛ 42گ (138پ -179پ)، 28 سطر، اندازه: 18/2×29/8سم [ف: 3 -633]
آغاز: برابر؛ انجام: بگفتا کو جوانی و جمالت ** بگفت از دست شد دور از وصالت / بگفتا خم چرا شد سرو تازت ** بگفت از بار هجر جانگدازت ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 13ص (148 -160) [ف 3 -564]
آغاز: خلیل آسا در ملک تعین زن ** نوای لا احب الآفلين زن؛ انجام: یکی در بارگاه آدمیت ** خرد کم یافت راه محرمیت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 142گ، 14سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 5 -388]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با چهار مجلس تصویر هندی؛ کاغذ: هندی، 105گ، 17سطر (6×13/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 17 -485]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مذهب، 46گ (53 -98)، 23 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 5 -115]
آغاز: برابر؛ انجام: بگفتا کو جوانی و جمالت ** بگفت از دست شد دور از وصالت / بگفتا خم چرا شد سرو تازت ** بگفت از بار هجر جانگدازت ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 115گ، 15سطر، اندازه: 12×22سم [ف مخ: 5 -2302]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح، با هشت مجلس زیبا؛ کاغذ: سپاهانی، 154گ، 13 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 8 -70]
آغاز: برابر؛ انجام: بهر سو جدول از هر چشمه جاری ** پر از آب لطافت چون [...]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 175گ، 12 سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 5 -2301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 181گ، 12 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 -359]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول، مذهب، با چندین مجلس؛ اهدائی: تاج محمد آغا مدیر دفتر دانشگاه سند حیدر آباد؛ 189گ، 13 سطر (7×12)، اندازه: 13×20سم [ف: 14 -3867] و [فیلمها ف: 3 -117]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ مجدول؛ 120ص (52 -171)، 19 سطر (13×16)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 6 -11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خندان، سلطان محمد، تا: محتملاً قرن 11؛ مذهب، مجدول؛ کاغذ: بخارائی، 4 گ، 15سطر (8/5×17/5)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 5 -441]
آغاز: ... آیینه مقصودشان باد ** در آن نور قدم مشهودشان باد؛ انجام: نبرده آن هوا آب و گلش را ** بژولیده نکردد سنبلش را.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (شش برگ) و انجام (بیست و سه برگ افتادگی دارد یعنی تا «رفتن زلیخا بدر زندان و دیدن جمال یوسف» می باشد)؛ مجدول؛ 95گ، 12سطر، اندازه: 10/5×19/3سم [ف: 17 -540]
خط: نستعلیق، کا: خندان، سلطان محمد، تا: قرن 11؛ با سرلوح، مجدول؛ از آستانه شیخ صفی است؛ جلد: تیماج مذهب، 278ص، اندازه: 17/4×27/5سم [نشریه: 2 -218]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای 36 مجلس مینیاتور؛ 293ص، اندازه: 10/7×18/2سم [نشریه: 2 -218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سمرقندی، میرزا محمد، تا: 1008ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: چراغ فکر را تابی نمانده است ** ریاض شعر را آپی نمانده است ...
خط: نستعلیق پخته، کا: میر عماد، تا: 1017ق؛ مجدول و مذهب، با سرلوحی زیبا؛ به گواهی حسنعلی خان امیر نظام کروسی که در خاتمه یادداشتی با خط زیبای خود نوشته «بدون شک و شبهه از خطوط ممتاز مرحوم و مغفور میر عماد علیه الرحمة است» نوشته است ظاهراً نسخه به خط میرعماد می باشد؛ 83گ، 23سطر (متن و حاشیه)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 3 -1424]
خط: نستعلیق خوش، کا: میر محمد حبیب بن حاج میر یعقوب کشمیری، تا: 15 رمضان 1023ق؛ در هامش به طور چلیپا و نیمه دوم در متن؛ مجدول، مذهب؛ 56سطر (14×21/5)، اندازه: 22×35سم [ف: 1 -8]
آغاز: برابر؛ انجام: زنام طوطی آسایم شکوفا ** چو بردم نام یوسف با زلیخا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ربیع الاول 1026ق؛ کاغذ: ترمه، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 13×21/5سم [ف: 3 -278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1030ق؛ مذهب متناظر، دارای سرلوح مذهب و مرصع، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 122گ، 15 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 -367]
آغاز: به نام آنکه نامش حرز جان هاست ** ثنایش جوهر تیغ زبان هاست / زبان در کام، کام از نام او یافت ** غم از سر چشمه انعام او یافت
خط: نسخ پخته، کا: ابراهیم بن حسن، تا: اواسط رجب 1033ق؛ 111گ (1پ -111ر) [ف: 3 -347]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ در تاریخ شهر ربیع الاول 1232 - این نسخه داخل کتابخانه فتحعلیشاه قاجار شده با نشان مهر «عبدالوهاب الموسوي»، همچنین در سال 1322 داخل کتابخانه مبارکه ناصری شده با نشان مهر «مشیر السلطنه- حسین بن هدایت الله- محمد رضا الحسيني»؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ اندازه: 20×32سم [ف: 3 -213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: جمادی الثاني 1056ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 110گ (355 -464)، 19 سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 2 -523]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1062ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرد 1373؛ 120گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 17 -539]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1003
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -253]
خط: نستعلیق خوب، کا: شاهمراد بن نظر علی کاتب، تا: جمادی الاول 1074ق؛ مجدول؛ اندازه: 19×24سم [ف: 5 -274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1085ق؛ با سر لوح؛ 167ص (512 -678)، 18 سطر [ف: 2 -114]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ دیباچه را ندارد و چنین است آغازش: «محمد کش قلم چون نامور ساخت ** ز نیمش حقه طوق کمر ساخت»؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -315]
آغاز: برابر؛ انجام: سیه کاری مکن چون خامه خویش ** بشوی از چشم پر نم نامه خویش
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سر لوحه آراسته؛ کاغذ: آهار زده، جلد: تیماج مذهب، 129گ، 15سطر (6/5×14)، اندازه: 13×20/5سم [ف: -63]
آغاز: چو رفت از دست خم و جام ساقی ** بما جز غم نمانده هیچ باقی؛ انجام: مطلع صبح سعادت ** شب غی باز رخش روز شهادت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: دل فارغ ز درد عشق دل نیست ** دل بی درد غیر از آب و گل نیست؛ انجام: شد بتوفیق خدای لاینام ** این کتابت یوم جمعه شد تمام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 154گ، 13سطر (10×13)، اندازه: 16×25سم [ف: 5 -439]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، قطع: رحلی [آستانه قم؛ -186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، با سر لوح مذهب؛ جلد: تیماج، 137، 15 سطر (8×16)، اندازه: 15×24سم [ف: 2 -214]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان دل را که شرحش با تو گفتم ** به وصفش گوهر اسرار سفتم / بجوی از پهلوی پیر مکمل ** که این باشد بدست آوردن دل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ دارای پنج مجلس مینیاتور «نگاره» رنگین و سرلوح زیبای مرصع، مجدول؛ 141گ، 15 سطر (5/5×14)، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 37 -13]
آغاز: چو برق آنجا که قهرش بر فروزد ** به یک شعله جهانی را بسوزد ... در بیان آنکه هر یک از جمال و عشق مرغی است از آشیان وحدت پریده در شاخسار مظاهر؛ انجام: خاتمه کتاب در شکر اتمام و تاریخ اختتام ایام: بحمدالله که بر رغم زمانه ... زبس درپیشهء مردی دلیر است ** ز شیران جهان نامش چو شیر است
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 103گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 8 -4962]
آغاز: برابر؛ انجام: چو حاصل زانکه دانی کیمیا را ** مس خود را نکرده زر سارا
از اول تا «در پند دادن فرزند ارجمند ...»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 124گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 2 -585]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 13×19سم [ف: 3 -1768]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 14×21سم [ف: 3 -1289]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 115گ، 15سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×22سم [ف: 17 -350]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ اهدایی: سید علی علائی؛ کاغذ: اصفهانی، ابعاد متن: 6×18، اندازه: 13×25سم [ف: 2 -663]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 41گ، 11سطر (6/5×10)، اندازه: 12×17سم [ف: 16 -721]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام (انجام در خاتمه افتاده)؛ مجدول؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 101گ، 19سطر (7/5×15)، اندازه: 19×22سم [ف: 17 -374]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: اوایل شعبان 1187ق، جا: اصفهان؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: عبد الوهاب موسوی 1225، محمدرضا حسینی؛ اندازه: 16×26سم [ف: 3 -220]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1190ق [نشریه: 7 -247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 3 ربیع الثاني 1197ق؛ جلد: تیماج، 133گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ]
آغاز: از آن ره خوان سوی در گاه ما را ** بایمان بر برون همراه ما را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ افتادگی: آغاز، اهدایی: محمو خرازی، 114گ، 17 سطر (15×16)، اندازه: 11×19سم [ف: 5 -1720]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1199ق و جمادی الثاني 1201ق؛ ابعاد متن: 10/5×14/5، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 2 -860]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با اشکال رنگین؛ 304ص، 14 سطر، اندازه: 13×16سم [ف: 21 -347]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 103گ، 18 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 5 -770]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 144گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 8 -4962]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 -13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×15سم [نشریه: 13 -69]
آغاز: سخن دیباچه دیوان عشق است ** سخن نوباوه ی بستان عشق است؛ انجام: بگفت آنم که ... نروی ... دیدم ** ترا از جمله عالم برگزیدم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 102گ، 15سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 5 -2302]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 -245]
آغاز: توئی آیینه او آیینه آرا ** توئی پوشیده و او آشکارا؛ انجام: یکی در را در دوران کننده ** یکی سر پنجه با گوران زننده
خط: نستعلیق، کا: ملا حسن رانکوئی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در آغاز کتاب یادداشتی از افصح المتكلمين آمده که کاتب را ملاحسن رانکوئی جد مادری خود دانسته؛ 131 گ، 13سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1 -130]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 573
همان نسخه بالا [نشریه: 11 -922]
آغاز: ببین در رقص ارزق طیلسانان ** ردای نور بر عالم فشانان؛ انجام: ولی گر مرد این را می بدست آر ** که پیش کار دانایان این بود کار.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رضا محمدی، خرداد 1378؛ 120گ، 15سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 17 -543]
آغاز: نخست از نیست ما را هست کردی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 102گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 17 -542]
آغاز: برابر؛ انجام بدو گفت ای بانواع کرامت ** مرا شرمنده کردی تا قیامت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کامل نیست و تا «غلبه کردن
محبت زلیخا در دل یوسف علیه السلام» می باشد که بعد از آن 14 برگ مثنوی به همان وزن با عناوین: «آمدن برادران یوسف از کنعان به مصر جهت غله خریدن»، «سؤال کردن یوسف علیه السلام از برادران و جواب دادن ایشان»، «نامه فرستادن یعقوب علیه السلام به مصر جهت یوسف علیه السلام» ... «در بیان آنکه ابن یامین حکایت خود را بیوسف گفتن» اضافه شده است که در یوسف و زلیخای جامی نمی باشد (از برگ 112 الي 126پ)؛ واقف: خان با مشار، اردیبهشت 1346؛ 149گ، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 17 -541]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر حسینی، تا: رجب 1203ق، برای میرزا یعقوب؛ مجدول، با سر لوح، با تصویرهای رنگین؛ 315ص، 13سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21سم [رشت و همدان: ف: -1185]
آغاز و انجام: برابر
مثنوی یوسف و زلیخا و مثنوی کوتاهی در دوازده بیت از کاتب نسخه و مثنوی دیگر در چهل و سه بیت با عنوان «من کلام رفیق غفرله» که در خصوص مزایای کتابت نسخه سروده شده است و ضمن آن اشاره شده که برای برادرزاده سلطان وقت تحریر و تنظیم شده که با توجه بتاریخ خاتمه کتابت نسخه مقصود کاتب برادرزاده آقا محمد خان قاجار یعنی فتحعلیشاه بوده: «برادر زاد سلطان آفاق ** ز اقران بی بدل از همگنان طاق / سران کرد برداریش اقرار ** سرو سردار سالاران قاجار»؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: محمد رحیم بن محمد، تا: سه شنبه 24 جمادی الاول 1204ق؛ مجدول، با سرلوح، مذهب، با نه مجلس مینیاتور آب و رنگ کار متوسط به سبک دوره قاجار؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ 353ص، 12 سطر، اندازه: 10/1×16/2سم [ف: 3 -264]
بی کا، تا: 1205ق؛ قطع: وزیری [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1211ق؛ جلد: تیماج، 112گ، 17 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 8 -4962]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1215ق؛ مجدول؛ تملک: الياس پسر هارون مسیحی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -315]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: حدود 1216ق [مختصر ف: -921]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1216ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 9×15، اندازه: 12×18/5سم [ف: -153]
خط: شکسته، بی کا، تا: 1221ق؛ 340ص، 12سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 21 -346]
آغاز: برابر؛ انجام: هزاران فیض بر جان و تنش باد ** بجانان دیده جان روشنش باد؛ کاتب قطعه ای در ماده تاریخ سروده و برای ختم آن افزوده است: قطعه: مرین انتخاب گهر انتساب ** که چسانش هر لحظه واصف شده / از الهام غیبی بتاریخ او ** عزیز و زلیخا و یوسف شده
منتخبی از آن است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1225ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 56گ، 15 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 9 -350]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته خوش، کا: محمد حسین شیرازی، تا: 24 ذیحجه 1226ق؛ 164گ، 12سطر (6×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 -57]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 10 ربیع الاول 1228ق، برای برادرش لطفعلی؛ 137گ، 12سطر (6/5×9/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 3 -347]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1228ق؛ جلد: تیماج، 341ص، 12سطر (6×10)، اندازه: 11×15سم [ف: 8 -262]
آغاز: برابر؛ انجام: هزاران ستایش نیایش همان ** ز ما باد بر کردگار جهان / هزاران درود و هزار آفرین ** ز ما بر پیمبر و آل اجمعین
خط: نستعلیق جلی، کا: آقا ملا بن محمد شریف، تا: ربیع الثاني 1228ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 86گ، 11سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2301]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 11رجب 1229ق؛ ابعاد متن: 11×15، اندازه: 17×22سم [ف: 4 -1993]
کا: محمد کریم خلعت، تا: 1231ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 14/7×22/4سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 1231ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 89گ، 11 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5 -2301]
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید حسن حسینی، تا: شنبه 7 جمادی الاول 1231ق؛ دارای سرلوح مرصع بزرگ، مذهب، مجدول؛ ابعاد متن: 11/5×20/8، اندازه: 17/5×28سم [ف: 1 -603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ 288ص، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 -262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1231ق، جا: کلکته؛ واقف: سید محمد باقر عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تماج، 128 گ، 12 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 17 -540]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شکر الله اردلانی سنندجی، تا: 1231ق، برای میرزا معصوم طبیب اصفهانی؛ ابعاد متن: 11/5×23، اندازه: 21/5×31/2سم [ف: 7 -672]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1233ق؛ مجدول؛ واقف: واعظ حلبی، آذر 1341؛ جلد: چرمی، 180 گ، 12 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21/3سم [ف: 7 -896]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1233ق؛ مجدول، با سرلوح زیبا، با پانزده قطعه مینیاتور کهن و نفیس؛ جلد: چرمی، 180 گ، 12 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 3 -1425]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 -651]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ مجدول، با سرلوح؛ قطع: ربع [نشریه: 7 -315]
بی کا، تا: 1236ق [نشریه: 5 -294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن حاجی شفیع بروجردی، تا: سه شنبه 24 جمادی الاول 1236ق؛ مجدول، دارای 8 مینیاتور؛ جلد: تیماج، 210گ، 10 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 36 -243]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق؛ 79ص (363 -441حاشیه)، 16سطر [ف: 37 -350]
آغاز: چه تاریخ جهان کرد بر آغاز ** چنین دادند از آدم خبر باز؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 رجب 1238ق؛ مهر: «المتوكل علی عبده غلامرضا» (بیضوی)؛ 107گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: -184]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر حاجی بابا، تا: چهارشنبه 14 مرداد، غره جمادی الاول 1238ق؛ 89گ (1 -89)، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 8 -4962]
کامل؛ خط: نسخ کتابتی، بی کا، تا: 1239ق؛ 320گ (23 -342)، 13سطر (7×13/5)، اندازه: 15×20سم [ف: 8 -434]
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 28 (1780 و 1940 و 509 و 904)؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملامهدی لنگرودی به دستور یعقوب مچل انگلیسی، تا: سه شنبه 3 رجب 1240ق [فیلمها ف: 1 -560]
آغاز: گلی کان پای من گیرد به کویت ** از آن گل به که ندهد رنگ و بویت؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاج حمزه، تا: 1240ق؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه ای است که آن را برای طبع در بمبئی نوشته اند و در پایان آن از سر جان ملکم بهادر که در آن وقت حاکم بندر بمبئی بوده و نیز از کاپیتن جرج جرویس انگلیسی یاد شده؛ 280گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×25سم [نشریه: 13 -72]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان دل با خدای عالمش باد ** که ناید از عطای عالمش یاد
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق خالدی، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 9 -365]
آغاز: برابر؛ انجام: نهد زین زلف مشکین نام دلها ** نهار از شعر شیرین کام دلها
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد رحیم سلطان بغایری، تا: 20 شوال 1241ق؛ دارای یک سرلوح مذهب، مجدول؛ 82گ، 14سطر (11×17)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 34 -33]
خط: نستعلیق، کا: قاسمعلی اشتهاردی، تا: 1242ق؛ اندازه: 13×20سم [ف: 3 -16]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: میرزا اشرف در 1302؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 173 گ، 12سطر (5×10)، اندازه: 9×15/5سم [ف: 9 -910]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی امید، تا: 29 جمادی الاول 1243ق؛ مجدول؛ تملک: مهدی ایزدی؛ جلد: تیماج تیماج، 123گ، 17سطر (8/5×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 19 -433]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن میرزا محمد صادق، تا: شوال 1244ق؛ مصحح؛ تملک: مهدی یوسفی نجات، محمد حسین بن سید محمد باقر، اسد الله ولد میرزا عبدالحسین در 20 محرم 1335ش، حسین بن حبیب الله سری، علی محمد بن میرزا عبدالوهاب خان؛ اهدایی: مهدی یوسفی نجات، مهر 1378؛ 114گ (1پ -114ر)، 14 سطر (8×15)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 20 -468]
آغا و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1246ق؛ با یک سرلوح، و 44 تصویر آب رنگ؛ مهر: «عبده الراجي احمد»؛ 110گ (100پ -209پ متن)، 23 سطر، اندازه: 19/3×32/2سم [ف: 8 -184]
آغاز: برابر؛ انجام: بیفگند از کف فکرت ترازو ** نشست از نظم سنجی سست بازو
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مذهب، با سرلوح، با یک مجلس مینیاتور؛ یادداشتی بدین مضمون «کتاب یوسف و زلیخای جامی بتاریخ شهر رجب المرجب 1274 از عرض کتابخانه مبارکه اعلیحضرت قدر قدرت شاهنشاهی روحنا فداه گذشت و انا العبد الاقل عبدالله نوری»؛ مهرها: «حسین بن هدایت الله- محمد رضا الحسيني»، مشیر السلطنه 132، ناصر الدين شاه قاجار 1274، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده علیقلی 1246»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 353ص، 12سطر، اندازه: 18/1×27/2سم [ف: 3 -279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا فدا محمد، تا: 1253ق، جا: تپه خالصه در قریه نچه؟؛ محشی از شروح بسیاری نقل شده که نادر است جمله شرح مولوی محمد و شرح عبدالواسع، مجدول؛ جلد: تیماج، 300ص، 14سطر، اندازه: 15/4×25/4سم [ف: 50 -50]
خط: نستعلیق، کا: سکندرشاه بن محمد جمیل، تا: سه شنبه 26 محرم 1253ق، جهت فضل الله؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 140 گ، 15 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1 -209]
آغاز: درین خمخانه شیرین فسانه ** نمی یابم نوائی زین ترانه؛انجام: بلی در بارگاه آدمیت ** جز او کم یافت راه محرمیت.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 29 شوال 1253ق؛ افتادگی: آغاز (یک صفحه) و انجام (شش بیت)؛ جلد: میشن، 152گ، 13سطر، اندازه: 10/5×16/8سم [ف: 17 -541]
آغاز: به پیری و جوانی نیست چون عشق ** دمد بر من دمادم این فسون عشق؛ انجام: بجانان دیده جان روشنش باد.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: دوشنبه 23 ذیحجه 1254ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 208 ص (185 -392)، 16سطر، اندازه: 15×31سم [ف: 2 -112]
بی کا، تا: 1254ق [ف: 18 -32]
بی کا، تا: 1259ق؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ز رویت پرتوی بر عالم افکن جهاز او ز سر تو ساز روشن سنه 1260
خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج، 53گ (100پ -152)، 13 -14سطر (8/3×14 و 9/5×16)، اندازه: 14/5×20 -15×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان، تا: پیش از 1261ق؛ اهدایی: محمد جواد مشکور؛ 141گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 3 -347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1261ق؛ جلد: تیماج، 211گ، 12سطر، اندازه: 15×21سم [ف: -164]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرسل بن تقی ایروانی، تا: شنبه 10 صفر 1262ق؛ جلد: تیماج، 128 گ، 17سطر، اندازه: 12×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1690]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: زین العابدين بن ابو محمد، تا: دوشنبه 3 ربیع الأول 1262ق، جا: بوئین علی آباد فومن؛ 166گ، 12 و 13 سطر (10/5×14/3)، اندازه: 16/2×19/9سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن محمد زنوزی، تا: 1263ق؛ 189 گ، 12 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4962]
آغاز: برابر؛ انجام: نخست از غیر جانان دیده برکند ** وزان بس نقد جان بر خاکش افکند / هزاران فیض بر جان و تنش باد ** بجانان دیده ی جان روشنش باد
خط: نستعلیق، کا: غلامرضا بن حاجی محمد لر، تا: رجب 1269ق؛ 138گ (9پ -146پ)، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 5 -2301]
خط: نستعلیق، کا: محیی الدين حسین، تا: 20 شعبان 1270ق، جا: مدراس؛ مجدول؛ مهر: عبدالرحمن مورخ 1272؛ کاغذ: هندی، 164گ، 13سطر (17/5×18)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 17 -28]
آغاز: برابر؛ انجام: وزان مونوک کلکش موی بافی ... ذیحجه الحرام سنه 1272
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی نایینی، تا: ذیحجه 1272ق؛ واقف: سردار کل یار محمد افشار؛ جلد: چرمی، 107گ، 14 سطر در متن و 12 سطر در هامش (9×14/5)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 7 -896]
آغاز: برابر؛ انجام: دران موفوک کلش موشکافی
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین نائینی، تا: 1277ق؛ واقف: فتح الله وکیلی، 1353؛ جلد: چرمی، 154گ، 14 سطر (6/2×14/5)، اندازه: 11×20سم [ف: 7 -895]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق؛ مجدول [نشریه: 5 -651]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: حسنعلی، تا: 1 صفر 1282ق؛ واقف: صفوت تبریزی، مرداد 1332؛ 147گ، 14سطر (8×16)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 7 -896]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1290 ق؛ مجدول؛ مهر: «حاج سید نصرالله تقوی»؛ 135 گ، 15سطر (5/5×13/5)، اندازه: 13×2/05سم [ف: 14 -155]
کا: نصرالله بن حاجی، تا: 1300ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز: فتاده در دلم از مهر تابی ** بخیلی می کند با من به خوابی / به بیداری نگردد هم نشینم ** نیاید هم که در خوابش ببینم؛ انجام در ورطه نفس به ترقی دادن وی در ... به کار پختگان روی آر جامی ... زبان بگذار فکر سود خود کن ** ز هستی روی در نابود خود کن
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 119گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4962]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: فضل الله بن میرزا حسن، تا: دوشنبه 6 ربیع الثاني 1303ق، جا: قوچان؛ واقف: غلامحسین صراف زاده، 18 شهریور 1363؛ 148گ، 14سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 17 -542]
آغاز: ... گر عالم به یک دستور ماند ** ... انوار گو مستور ماند / گر از گردون نگردد نور خود کم ** نگیرد رونق بازار انجم؛ انجام: هزاران فیض بر جان و تنش باد ** به جانان دیده جان روشنش باد / هزاران درود هزاران سلام ** ز ما بر محمد علیه السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1318ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 87گ، 21 سطر، اندازه: 18×23سم [ف مخ: 5 -2302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جمال الدين حسینی فرزند میرزا سید رضی، تا: چهارشنبه 22 صفر 1326ق؛ جلد: تیماج، 354ص، 12سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 -141]
خط: نستعلیق، کا: شیخ علیرضا بن محمد علی، تا: صفر 1346ق؛ 111گ، 19 سطر (10×15)، اندازه: 17×22سم [ف: 1 -605]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ سپاهانی؛ 152گ، 12 سطر (6/5×15)، اندازه: 13×21/5سم [ف: -153]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 14/5×21/5سم [ف: -207]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 147گ، اندازه: 20/8×31/1سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 182گ، اندازه: 13/5×12/2سم [رایانه]
کا: ابن حافظ کلیم الله، بی تا، خریداری از رضا میدانی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین زیبا؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×26سم [ف: 1 -289]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا قویمی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علی جدی [رایانه]
1ج؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد، بی تا؛ 130ص (281 -410) [سنا: ف: 2 -231]
بی کا، بی تا؛ مجدول و مطلا [ف: 9 -115]
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالکریم بن اشرف، تا: با تاریخ جمادی الثاني 1256ق؛ 154گ، 14سطر، اندازه: 7/5×14/5سم [ف: 4 -858]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 55گ (265پ -319پ) [ف: 37 -370]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در حاشیه صفحه اخیر خط سلطانعلی مشهدی تشخیص داده اند؛ 139گ، 15سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 2 -270]
بخشی از یوسف و زلیخا؛ بی کا، بی تا؛ 4ص (335 -338)، اندازه: 15×21سم [ف: 47/1 -169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: ملا میر الحسيني، بی تا، به جهت فرزند قطب الدين احمد بن مولانا محمد؛ جلد: تیماج، 218ص، 15سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 40/3 -159]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 121گ، 15 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1 -605]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4209؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 78گ (997 -1074)، 27 سطر [فیلمها ف: 1 -162]
نسخه اصل: بادلیان 247 اليوت؛ خط: نستعلیق، کا: کاتب، محمد حسین، بی تا [فیلمها ف: 1 -547]
آغاز: تولاك الله ای فرزانه فرزند ** نگهدار تو باد از بد خداوند / زهر پندت دهاد آن بهره مندی ** که وقت حاجت آن را کار بندی
بخشی از منظومه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ، 12سطر (7×15)، اندازه: 8/5×16سم [ف: 20 -506]
آغاز: درین نوبت که صورت پرستی ** زند هرکس به نوبت کوس هستی / حقیقت را به هر دوری ظهوری است ** ز اسمی بر جهان افتاده نوری است؛ انجام: عجب درمانده ام در کار اینان ** مرا زندان به از دیدار اینان / به از صد سال در زندان نشینم ** که یک دم طلعت اینان ببینم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 104گ، 12 سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ: 5 -2301]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 8×16، اندازه: 13×21سم [ف: 12 -2722]
آغاز: برابر؛ انجام: چو یوسف را بدان گرگان سپردند ** فلک گفتا که گرگان بره بردند / به چشمان پدر تا می ربودند ** ز یکدیگر به مهرش می ربودند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 54گ (1پ -54پ)، اندازه: 18×23سم [ف مخ: 5 -2302]
آغاز: خدای من که نتوان حق گذاری ** به رشوت کی شود آمرزگاری / به جان دادن چو نرد از کس نمیرد ** در آمرزش کجا رشو تپذیرد؛ انجام: گفت آن کس نیم کافتد پسندم ** که افتد بر کسی دیگر گزندم / خصوصاً از عزیزی کز عزیزی ** ترا فرمود بهر من کنیزی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 25گ (1ر -25پ)، 18سطر، اندازه: 18×22سم [ف مخ: 5 -2302]
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 5 -2293]
آغاز: بر آمد اختری از برج اسحاق ** ز روی او منور چشم آفاق / علم زد لاله ای از باغ یعقوب ** ازو هم مرهم و هم داغ یعقوب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 135 گ، 12سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8 -4963]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی مشهدی، بی تا؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 140گ، 14 سطر (10×18)، اندازه: 19×31سم [ف: 5 -770]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 2 -115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای لوحه زرنگار، مجدول؛ 55گ (143پ -197)، 19 سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [مؤيد: 3 -606]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ اندازه: 16/5×24سم [ف: 1 -207]
آغاز: ... بدست عرش تن چون خرقه بگذاشت ** علم بر لامکان چون خرقه افراشت؛ انجام: دو صد جان خاک در یابنده خواهان ** مزور قصه گم کرده راهان ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 64 گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 3 -1423]
آغاز: به آن صانع که از نور آفریدت تو را بر خیل خوبان سروری داد ** به لطف از آب حیوان برتری داد؛ انجام: بیا ای کام جان محرومیم بین ** ز ظلم آسمان مظلومیم بین / بریدی از من و یاد نکردی ** وزین اندوه و غم شادی نکردی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ جلد: تیماج، 95گ، 16سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 1 -308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، اندازه: 17×24/5سم [ف: 3 -1407]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 3 -1409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 137 گ، 15 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18/5سم [رایانه]
آغاز: به گردن غلشان شد طوق اقبال به پا زنجیر شان فرخنده خلخال؛ انجام: همه از مقدم او شاد گشتند ز بند درد و رنج آز گشتند ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، بسیار کهنه و فرسوده؛ جلد: تیماج، 84گ، 14سطر (6×14/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [رایانه]
آغاز: چه خوش وقتی و خرم روزگاری ** که یاری بر خورد از وصل یاری؛ انجام: وجودی از خواص آب و گل دور ** جبین و طلعتی نور علی نور
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 10ص (68 -77)، 24 سطر (14×22/5)، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 -90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 2 -135]
آغاز: سخن را خود سر انجامی نمانده است ** از نامه به جز نامی نمانده است / در این خمخانه شیرین فسانه ** نمی یابم صدائی زان میانه؛ انجام: کشیدش بر جبین داغ غلامی ** بر آمد زانگهش نام تمامی.
بخش کوچکی است از یوسف زلیخا؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ 8گ (18پ -25ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 1 -336]
آغاز: برابر، انجام: لب عشاق زان یک ماند در بند ** لب خوبان از آن یک در شکر خند / بذکرش ختم شد این روشن انفاس ** بسان نور منزل ختم بر ماست
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با سی و پنج مجلس نقاشی آب و رنگ متوسط سبک کار هند، مجدول، با سرلوح مذهب؛ تملک: محمد حسین در سال 1271ق؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: کشمیری، 304 ص، 13 سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 3 -275]
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح کار هرات؛ مهر: حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسيني مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار؛ اندازه: 16×24سم [ف: 3 -176]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 -601]
آغاز: سخن را خود سرانجامی نمانده است ** از آن نامه به جز نامی نمانده است / در این خمخانه شیرین فسانه ** نمی یابم صدائی زان میانه؛ انجام: کشیدش بر جبین داغ غلامی ** بر آمد زانگهش نام تمامی
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 8گ (18پ -25ر)، اندازه: 12×18سم [ف: -]
yūsof va zolayxā
حمدی، احمد، -2909 قمری
hamdī,ahmad (- 1504)
تاریخ تأليف: 897ق
ترجمه آزاد از نظم جامی، نام پدرش در دیباچه آمده است.
[چلبی؛ هدية العارفين 335/1؛ پاریس 347؛ ریو 17؛ قرطای 2304؛ بلوشه چندین جا؛ در سدن 239 و 285؛ اوپسالا 192 و 193؛ پترسبورک ص 515؛ گوتا ش 190؛ فلو گل 621: 1 تا 623؛ مونیخ ش 183 و 184 و 292؛ رسی 100 و 293 واتیکان]
آغاز: ... وارد یدو گگ چو معنیده یو خدور ** ننگ در عارفه نام و نشان؛ انجام: شکر و منت خدای سبحانه ** که بو نظمی ینوردی پایانه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول و مذهب؛ 204گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 3 -1426]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3118 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -80]
آغاز: ذکر اول نما سر اول اسم الله ** هرندو با شلانسه آخر اوله تباه؛ انجام: قودی اهل در ده بونی یادگار ** امیدی اولردن دعای منیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1000ق؛ مجدول؛ 171گ، 19سطر، اندازه: 13/7×20/7سم [ف: 1 -626]
yūsof va zolayxā
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، -940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān(- 1534)
مثنوی است حدود هفت هزار بیت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8289
آغاز: امین وحی صاحب سر معراج ** سر عرشه براقی بغلدر تاج فروغ بر تو آیینه ذات ** انك نور یله روشن جمله ذرات؛ انجام: جهان سر کشلرن امرینه رام ات ** اکی عالمده مقصودن تمام ات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 229گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 21 -252]
yūsof va zolayxā
شمعی برزینی، مصطفی، -1000 قمری
šam‘ī barzīnī, mostafā (- 1592)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2681
آغاز: ... ویرورسن قاموننك ارزاقنی سن ... و ... قمو اصحابنه ویر کل سلامی ** که شادایت عزتین هر صبح و شامی؛ انجام: تواریخ دنگ قصص دنگ موتی خامی ** کتور دوم جمع قلیدوم من تمامی / لسان عبریه تا درک قلیدوم ** اوتور دوم مونی ترکی نظم قیلدوم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 132ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 107گ، 12 سطر، اندازه: 15×19/5سم [ف: 3 -1427]
yūsof va zolayxā
ناظم هروی، فرخ حسین، 1016 -1083 ؟ قمری
nāzem-e heravī, farrox hoseyn (1608 - 1673)
اهدا به: شاه عباس ثانی؛ به دستور: عباس قلی خان شاملو
تاریخ تأليف: 1058 -1072ق؛ محل تأليف: هرات
ناظم این کتاب را در 5500 بیت به تقلید یوسف و زلیخای جامی و در همان قالب مثنوی سروده است. بنا بر تحقیق هرمان اته «تأثير فردوسی [اکنون محقق است که فردوسی سراینده یوسف و زلیخا نبوده است (رک: مجله سیمرغ شماره های 2 و 3)] در منظومه فرخ حسین ناظم هروی كاملاً آشکار است. این شخص در مثنوی یوسف و زلیخای خود که در 1058 شروع و در 1072ق انجام یافته، در موارد متعدد طوری سبک استاد را پیروی می کند که گویی بعضی از صحنه ها عيناً از او اقتباس شده، و به آن حالی از هیجان داده، و مطابق ذوق عصر خود با عبارت پردازی های متصنع گویا رونقی به آن داده است» (تاریخ ادبیات فارس، ص 52). صاحب «ریاض الشعرا» وی را شاعری پر مایه و سخنور می داند، لکن اینکه شاعری پس از جامی این قصه را دوباره سروده مایه تعجب اوست و این را عین بی مروتی می داند. وی احتمال می دهد مثنوی جامی به او نرسیده باشد؛ ناظم هم در ابتدای کتاب دهم در پایان از جامی و طبع روان وی یاد کرده است (حقیقت مست بزم خوش کلامی ** قدح گیری توفیق جامی ... چو این پیمانه نامی گرفتم ** بطاق ابروی جامی گرفتم). ناظم این داستان را از میلاد حضرت یوسف علیه السلام تا رحلت ایشان و در گذشت زلیخا بر مزار وی به نظم کشیده است و کتاب خود را با اندرزهایی و معما به پایان برده است.
آغاز: خدایا چون سپهرم سینه بگشا ** دلم طوطی کن و آئینه بنما / که آرایم رخ معنی چو اختر ** لب الفاظ را شویم چو شکر
انجام: بده جامی که مست بادہ کام ** کنم آغاز حسن شکر انجام
چاپ: ازبکستان، تاشکند، 1322 قمری
[الذريعة 1163/9 و 348/19؛ نسخه های منزوی 3344/4؛ فرهنگ سخنوران 591؛ دنا 10: 1253 -1254 (26 نسخه)]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 35 برگ سفید؛ 175 گ، 15 سطر (4/5×12/5)، اندازه: 9×17سم [ف: 16 -723]
آغاز: حرفی چند در بیان فتوحات تقدیری ... گشایش هر کرا عیبیست در کار ** برویش باز کرده در و دیوار؛ انجام: که سقفش روز بر کس بی نظاره ** نمی شد مانع سیر ستاره
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 87گ، 16سطر، اندازه: 12/7×21/7سم [ف: 17 -543]
آغاز: خداوندا دلم در گاه دل ده ** چو داغم تکیه بر دیوار دل ده؛ انجام: بده جامی که مست با ده کام ** کنم آغاز شکر و حسن انجام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جدول لاجورد، سرلوح زرین، جدول لاجورد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 181 گ، 15سطر (14×16/5)، اندازه: 12×21سم [ف: 9 -1383]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 145گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 13×سم [ف: 17 -443]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 222گ، 12 سطر، اندازه: 9/5×12/8سم [ف: 4 -859]
آغاز: خدایا چون سپهرم دیده بگشای ** دلم طوطی کن و آیی بنمای / که آرایم رخ معنی چو اختر ** لب الفاظ را شویم بشکر / ... چو ناظم یافتی منشور رخصت ** بزن بر گشوه دستاویز فرصت / بحسن آرایی این عیش نامه ** روش ده نازنین معشوقه خامه / ... بیا ناظم صف همت بیارای ** لوای معرفت را شقه بگشای؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 184 گ، 14سطر (7/5×16/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 15 -4211]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسن السياق البخاري، تا: جمادی الثاني 1122ق؛ اندازه: 12/7×21/6سم [ف: 7 -442]
آغاز و انجام: برابر
5200 بیت؛ خط: شکسته خوش، کا: فضل الله، تا: 1171ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 176گ (223 -398)، سطور چهارستون چلیپایی (9×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 8 -426]
آغاز: چنان نزدیک با این دور گشتن ** که ممکن نیست زو مهجور گشتن؛ انجام: شدم فرسوده در کارت قلم وار ** چرا دورم فکندی آخر کار.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 148گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/4سم [ف: 17 -544]
آغاز: چون گلچین از نهال و این خبر شد ... رسول خامه قرآن حکایت چنین تفسیر کرد آیت به آیت؛ انجام: گشت آزار اگر از یک جهان مستچه بر من جام گستاخی زند دست
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اندازه: 9/8×19/7سم [ف: 4 -859]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: پنج شنبه 16 صفر 1233ق، جا: شاه جهان آباد، 146گ، 18سطر، اندازه: 15/2×23/4سم [ف: 4 -859]
خط: شکسته نستعلیق، کا: طبیب خوانساری، باقر بن محمد حسین، تا: 1233ق؛ مجدول؛ تملک: مصطفی حسینی خوانساری؛ جلد: تیماج مذهب، 100گ، 25سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: -182]
آغاز: که در دلها کند شیرازه محکم ** چو جلدش در بغل گیرد دو عالم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بابای خوقندی، تا: 1240ق؛ افتادگی: آغاز (یازده بیت از آغاز نسخه نسبت به نسخه شماره 5149 این کتابخانه افتاده دارد)؛ محشی؛ 154گ (1ر -154پ)، 17سطر، اندازه: 13×20/6سم [ف: 8 -224]
آغاز: برابر؛ انجام: نگردد بر مه شب گرد حالی ** کزو چون می شود پر گار خالی / تو تا بودی به عالم میل از آن بود ** که گر خواهی تو زان سودا کنم سود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1252ق؛ افتادگی: انجام؛ 45گ (13پ -57پ)، 20سطر (13×19/5)، اندازه: 17/3×21/4سم [ف: 29/1×482]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1268ق؛ 202گ، 13 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 2 -270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا غیب الله، تا: 1268ق؛ 198گ، 13 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 -1428]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1269ق؛ مصحح، محشی؛ خرید از خانم خامنوی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 205گ، 13 سطر (7×13/3)، اندازه: 13/5×21/2سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 16 شعبان 1285ق؛ مجدول؛ تملک: حیدر قلی مورخ 1293ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 204گ، 13 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×20سم [ف: -154]
نسخه اصل: بادلیان 49 .E؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 130گ، 35سطر [فیلمها ف: 1 -275]
نسخه اصل: ش 414، گنج بخش؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -205]
آغاز: خداوندا حجاب خویش بزدای؛ انجام: در آخر هم علی میگویم ... ؟
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: دکتر شمس الدين جزایری؛ 184 گ، 17سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 9 -368]
آغاز: برابر؛ انجام: بدخلی می کند خوبی خرابی ** تباویلی کتاب در کبابی / چه می گویم نسازد حسن را خار ** کند مشاطه گر تقصیر در کار
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با هفت تصویر آبرنگ، با سرلوح؛ مهر: مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: اصفهانی، 388ص، 13 -14 سطر، اندازه: 12/8×21/9سم [ف: 4 -1234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: میر مومن، بی تا؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329، ولیعهدی مظفر الدين شاه؛ کاغذ: اصفهانی، 362ص، 15 سطر، اندازه: 14/8×25/9سم [ف: 4 -422]
آغاز: برابر انجام: خدایا آب و رنگم ده به داغی ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ 5گ (193پ -197پ) [ف 1 -272]
آغاز: برابر؛ انجام: بر حدت طبعم آفرین کن ** گر هجو کسی کنی چنین کن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 33گ (371ر -403ر)، 16 سطر [ف: 37 -423]
آغاز: خدایا مست شوقم کن چو فرهاد ** که شور عشق را شیرین کنم یاد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 340ص، 16 سطر، اندازه: 6×16سم [ف: 8 -472]
yūsof va zolayxā = mohabbat nāme = yūsof-nāme
حبیبی، قرن 11 قمری
habībī (- 17c)
تاریخ تأليف: 1087ق
از سراینده ای با تخلص «حبیبی» از روزگار اورنگ زیب (1068 -1118ق)، که در 1087ق/1676م «یوسف و زلیخا» و در 1089ق/1678م مثنوی دیگر خود «لیلی و مجنون» را سروده است. از دیباچه «یوسف و زلیخا» بر می آید که می خواسته نه مثنوی بسراید: 1. یوسف نامه، 2. شیرین و فرهاد، 3. لیلی و مجنون، 4. دولرانی و خضر خانی، 5. شاه و درویش، 6. ایاز و محمود (محمود و ایاز)، 7. مهر و ماه، 8. جمشید و خورشید، 9. هشت گلشن. در 5500 بیت، و آغاز می شود با: تحمید ملک علام، مناجات قاضی الحاجات، نعت نبی، معراج، دست تضرع و نیاز به آستان رسالت، ترغیب سخن، اشارت به قلم و شهرستان عشق، برگشت به خلوت خانه دل، مدح پادشاه دوران اورنگ زیب، در بیان شرح نظم کتاب، آغاز داستان احسن القصص، لمعه آفتاب حسن یوسف در نظر آدم علیه السلام، نسب زلیخا، ملوک عمالقه، خواب دیدن زلیخا یوسف را، خواب دیدن دوم زلیخا یوسف را ... وفات یافتن یوسف، نصیحت، در نکوهش شیخ جاهل.(احمد منزوی)
[نسخه های منزوی 1881؛ مشترک پاکستان 933/7 (1 نسخه)؛ اندیا آفیس چاپی 562 (1چ) «محمود و ایاز» او]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 239 -عکسی
آغاز: خداوندا به عشقم آشنا کن ** سرم را در در ره مهر و وفا کن / دلم را جلوه گاه راز خود ساز ** به زبانم را ثنا پرداز خود ساز؛ انجام: چو روز دیگر آید از سر نو ** بجای دیگرش باشد تک و دو / مگر صاحب دلی روزی به رحمت ** کند در کار مسکینان دعایی
نسخه اصل: گنج بخش، ش 451 (گنج، 1880/3)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالرحمان، تا: پنج شنبه 7 ربیع الثاني 1332ق، جا: بامیان، به خواهش اخوی عبدالغفار ساکن گذرگاه بابر شاه؛ 434ص [عکسی ف: 2 -301]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6176/1 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 -205]
yūsof va zolayxā = tafsīr-e sūre-ye yūsof = yūsofīye
کاتب یزدی، محمد حسین بن احمد، ق 11 قمری
kāteb-e yazdī, mohammad hoseyn ebn-e ahmad (- 17c)
مشتمل است بر «مقدمه» و «خاتمه» و دوازده «فصل»: مقدمه در
خواب دیدن حضرت صدیق اعنی یوسف و حسد بردن اسباط آن حضرت؛ فصل 1. در اذن گرفتن اسباط از پدر بزرگوار خود بردن یوسف به صحرا؛ 2. در مراجعت کردن اسباط به خدمت پدر؛ 3. در آمدن کاروان بر سر چاه؛ 4. در گرفتار شدن زلیخا به عشق؛ 5. در مجملی از کیفیت زندان؛ 6. در بیرون آمدن از زندان؛ 7. در ذکر احوال زلیخا؛ 8. در مجاعت آل یعقوب؛ 9. در ورود اسباط و ابن یامین به مصر؛ 10. در نگاه داشتن حضرت ابن یامین را؛ 11. در شناسانیدن حضرت یوسف؛ 12. در استقبال کردن حضرت یوسف؛ خاتمه در وفات حضرت یعقوب و یوسف و زلیخا. نامبرده آن را برای مجالس عزا و رثای امام حسین علیه السلام نگاشته است. البته در هر ماجرایی آیاب مربوطه را نیز ذکر می نماید ولی از آوردن اسرائیلیات نیز بی بهر نمانده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلم علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین حمد بی حد و ثنای لاتعد خالقی را سزاست و رازقی را روا که بنی نوع انسان را با کرام کریمه و لقد کرمنا بنی آدم نواخت ... اما بعد چنین گوید ذره بی مقدار و بنده خاکسار محمد حسین بن احمد الكاتب اليزدي ... در بیان قصه یوسف ... مشتمل بر گریزهای مناسب احوال سید الشهدا ... و مرتب گردانید این کتاب را بر مقدمه و دوازده فصل و خاتمه .. انجام: خلاصه جنازه ایشان را برداشتند و بروایتی در کنار رود نیل دفن کردند تا آب بر ایشان بگذرد برکات ایشان با قطار عالم برسد در آن وقت عمر شریف آن حضرت بصد و ده سال رسیده بود
[فهرستواره منزوی 499/1 و 1834/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گرگانی، علی اکبر بن محمد زاهد، تا: 1091ق، برای محمد علی تعزیه دار پسر میرزا عبدالله؛ مجدول، دو تصویر در میان نسخه هست، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، 120گ، 12سطر (9×17/5)، اندازه: 17×25سم [ف: 9 -869]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی یزدی، تا: 15 جمادی الثاني 1263ق؛ 97گ، 18 سطر (10×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 5 -1731]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 7 ربیع الثاني 1264ق؛ 89گ (113پ -201پ)، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 -676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباس بن احمد ذاکر، تا: 20 صفر 1268ق؛ واقف: مكتبة اميرالمؤمنيني علیه السلام، اردیبهشت 1365؛ 100گ، 14سطر، اندازه: 15×21/4سم [ف: 22 -476]
انجام: همه با شور و شین آمده اند.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: بی بی سکینه؛ 21گ (62 -82)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 4 -1371]
yūsof va zolayxā
آذر بیگدلی، لطفعلی بن آقا خان، 1134 -1195 قمری
āzar-e bīgdelī, lotf-‘alī ebn-e āqā-xān (1722 - 1781)
تاریخ تأليف: 1176ق؛ محل تأليف: اصفهان
مثنوی است که مثل همه یوسف و زلیخاها حاوی قصه یوسف و زلیخاست. در آن آمده: «لب از پند کسان بر بند آذر ** زهر پندیت به این پند آذر».
آغاز: خداوندا دری از جود بگشا ** رهی کان بایدم بنمود بنما / از آن در سوی خد کش محملم را ** از آن ره کوی خود کن منزلم را
انجام: نشان آگهی و تیز هوشی ** خموشی دان خموشی دان خموشی
[الذريعه 344/19؛ نسخه های منزوی 3331]
شروح و حواشی:
1- یوسف و زلیخا (منتخب)
آغاز: بگردش سرو کاج سر کشیده ** حصاری از زبرجد بر کشیده؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 165گ، 18سطر (9×16/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -430]
آغاز: درین گلشن که داریم آشیانه ** دو بلبل را چکد خون از طرانه / دریغا از رخ زیبای یوسف ** دریغا بر قد و بالای یوسف؛ انجام: کنون افتاده به در آن کهن زال ** کز افغانش دگرگون شد ترا حال
50 ص 750 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 24گ، 15 سطر (9×16/5)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 16 -644]
آغاز: برابر؛ انجام: غرض چون شوق وصل یار کردند ** بسوی مصر محمل بار کردند
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 247ص، 15 سطر (11×16)، اندازه: 16×21سم [ف: -118]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (148پ -152پ)، 15 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: -136]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1213ق، جا: قم؛ افتادگی: آغاز؛ 188گ، 19سطر (14×9)، اندازه: 20×13سم [سنا: ف: 1-35]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1783-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاجر شوشتری، محمد بن کریم، تا: 1301-1308ق؛ 13گ (165پ-177پ)، اندازه: 31×20سم [ف: 4-15]
بی کا، بی تا، 17ص (293-309)، اندازه: 21×15سم [ف: 47/1-169]
خط: شکسته بسیار زیبا، بی کا، بیتا؛ ابعاد متن: 29×20 [نشریه: 6-633]
آغاز: با تن جان ده ز تن برد سمین را ** بیا افکن ز پا سرو چمن را انجام: ولی بینم که بینندت ز حوران ** شوند از درد عشقت ناصبوران / شمارندت همه نقد دل خویش ** شمارندت چراغ محفل خویش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 197گ، اندازه: 15/5×30سم [ف: 1-54]
yūsof va zolayxā (mn.)
وابسته به: یوسف و زلیخا آذر بیگدلی، لطفعلی بن آقا خان ( 1195-1134ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10921/2
آغاز: زلیخا آن زپا افتاده عشق ** زلیخا آن خراب باده عشق؛ انجام دهد شاهی زطاعت بندگان را ** کند سردار سرافکندگان را
خط: نستعلیق ریز متوسط، کا: فرج الله، تا: 1292ق؛ اندازه: 12×8سم [ف: 9-258]
yūsof va zolayxā
شعله گلپایگانی، محمد، ق 12 قمری
šo‘le-ye golpāygānī, mohammad (- 18c)
تاریخ تأليف: 1180ق
حدود پنج هزار بیت در داستان یوسف و زلیخا. وی پس از این که چندی لب از گفتار بسته بوده بر حسب امر و اشاره یاران دوباره طبع و قریحه را به کار انداخته و داستان یوسف و زلیخا را به نظم آورده و تصریح نموده که در پنجاه و یک سالگی شاعر در چهل روز نظم آن به آخر رسیده و جمله «ختم فتنه» را تاریخ انجام آن دانسته بنابر این به سال 1175ق انجام یافته ولی یازدهمین بیت پس از این تاریخ 1180ق را برای انشاء کتاب معین نموده است. تردیدی است که میان سال 1975 و 1180 سروده و چون می دانیم که انشاء یوسف و زلیخای آذر بیگدلی بنابر تصریح خود وی به سال 1176 بوده و شعله او را مقدم بر خویش چون جامی و ناظم هرویدانسته، ناچار تاریخ دوم (1180) را باید ترجیح داد.
[الذريعه 346/19 ؛ نسخه های منزوی 3342/4 و 2978]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 6-588]
آغاز: الهي فیض الهامي عطا کن ** دلم را نکته سنج مدعا کن؛ انجام: کمربندیش میراث از پدر بود ** که پیشش به زیکدریا گهر بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ظاهرة اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز ووسط و انجام (چندین برگ هم مسلما از اوائل و میان و انجام نسخه افتاده و با این نقص اینک در حدود 4500 بیت می باشد)؛ پشت برگ نخستین نوشته شده: «ناظم گلپایگانی است»، در اثر این یادداشت تصور شده که ناظم وصفی ناظم علمی است و بدین سبب در دفاتر و بر خود نسخه به نام «یوسف و زلیخای ناظم»، مجدول؛ 210گ، 11سطر، اندازه: 21×13/5سم [ف: 3-507]
آغاز: بیا ساقی از آن مینا ی وحدت ** بده جامی که مخمورم ز کثرت / که اینک شعله از پیر معانی ** بغارت یافت از توحید خوانی؛ انجام: قلم در راه فکرت پیچ و خم زد** خم فتنه بتاریخش رقم زد / به پایان بردن این منزل آه ** زهی طی شد بوداز عمر پنچاه / به نظم آوردمش از طبع فیروز ** ز اول تا به آخر در چهل روز / بس است اس شعله تا هرزه سوزی ** به جای گفتگو آتش فروزی / هر آنکس شور عشقی در سرش نیست ** ز درد عشق شعله باورش نیست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4جمادی الاول 1264ق؛ مهر: شعاع (بیضی)؛ 159گ، 14سطر، اندازه: 20/5×14سم [ف: 37-196]
آغاز: الهي فیض الهامي عطا کن ** دلم را نکته سنج مدعا کن / جمال صفحه ام را آبرده ** زبان خامه ام را انجام: از این دنیای فانی بر حذر باش ** مخور بازی ز دنیا با خبر باش
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن ملا عوضعلی، تا: رمضان 1265ق؛ 136گ، 18سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 16-329]
آغاز: بسمله بیا ساقی که از غم سر گرانم ** ضیاده تازه از جامی بجانم؛ انجام: نمودی آخر الأمر از دلیری ** بشمشیر سخن اقلیم گیری / تو را چون ملک معنی شد مسلم ** گو دیگر سخن و الله اعلم ...
خط: نستعلیق پخته، کا: علی بن عبدالغفار انجدانی متخلص به ذاکر، تا: 1283ق؛ مجدول و مذهب، با سرلوح زیبا، با نوزده تصویر زیبای آب رنگی (آگناریل)؛ کاغذ: ابریشمی، جلد: چرمی، 118گ، 16سطر، اندازه: 21×12/5سم [ف: 3-1426]
آغاز: چنین گوید کهن دانای تقریر ** ز خواب یوسف اندیشه تغیر / که چون یعقوب را با شادمانی ** میسر بود کام زندگانی؛ انجام: تو چون گوهر به زیر خاک پنهان ** بروی خاک من هم چون اشک غلطان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 112گ، 11سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 1-54]
آغاز: بیا ساقی ز می کن تر دماغم ** کی بی می نیست شوق سیر باغم
قسمتی از میانه کتاب است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 14ص (94-107)، اندازه: 16×27/5سم [ف: 36-409]
آغاز: الهي فیض الهامي عطا کن ** دلم را نکته سنج مدعا کن / جمال صفحه ام را آبروده ** زبان خامه ام را گفتگوده؛ انجام: کسی گر بپرسد زایمان من ** هزار ونود بایکی نام من / شد از بهر فتح رضا این تمام ** که خالی است قدرش برخاص وعام
خط: تحریری، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 43گ، 25سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 8-4961]
yūsof va zolayxā
شهاب ترشیزی، میرزا عبد الله خان، - 1215؟قمری
šahāb-e toršīzī, mīrzā ‘abd-ol-lāh xān(- 1801)
اهدا به: خسرو خان حاکم کردستان
او این مثنوی را پس از بهرام نامه خود در عرض سه ماه سروده و در مقدمه دیوانش به آن اشاره دارد: «بعد از آن یوسف زلیخا کز طریق اختصار ** در سه ماه پر توالی بلکه کمتر گفته ام». او در سرودن این مثنوی نظر به یوسف و زلیخای جامی داشته و در همان وزن هزج سروده و به آن چنین اشاره می کند: «نه زین فکرم غرض تقلید جامی است ** و گر آن رتبه جویم عین خامی است». شهاب در این داستان پس از حمد و ثناء الهي و نعت حضرت رسول و معراج آ نحضرت، به منقبت حضرت امیر المؤمنين علی ابن ابی طالب پرداخته و پس از آن خسرو خان نامی را که حاکم مقتدر و یا شاهزاده و شاهی بوده، مدح کرده و کتاب را به او تقدیم داشته و این چند بیت را از مقدمه کتاب که در مدح اوست برای نشان دادن طرز فکر و قریحه شهاب در اینجا می آوریم: «چو این گوهر ز بحر جان بر آمد ** ز غواصان دهر افغان بر آمد / گهر سنجان دراو حیران بماندند ** ز جان و دل بر او احسنت خواندند / نظر کردم بهتر پست و بلندی ** ندیدم از بزرگان ارجمندی / که داند قدر این تابنده گوهر ** شناسد گل زخار و آهن از زر / مگر دارای دوران خان اعظم ** که هست از وصف جاهش خامه ابکم / درخشان مهر اوج شهریاری ** فروزان شمع بزم کامگاری / جهان عدل خسرو خان که افلاک ** به پیش همتش پستند چون خاک / بزرگی کماسان با اخترانش ** شمارد خویش را از چاکرانش / زحل با آن همه قدر و بلندی ** کند در مجمر بزمش سپندی از برق تیغ او اضداد مقهور ** ز رای روشنش آفاق پرنور».
با تخلص «شهاب» جز ترشیزی سه نفر را می شناسیم: شهاب اصفهانی، محمد طاهر نام و نیز شهاب اصفهانی نصر الله نام و شهاب لرستانی که نیز نصرالله نام داشته و هر سه در قرن سیزدهم هجری زندگانی می کرده اند ولی هیچ قرینهای نیافتم که این کتاب از یکی از این سه شاعر باشد و در شرح حال آنها نسبت چنین کتابی به آنها داده نشده، بنابراین و این که بنابر تصریح در مقدمه دیوان شهاب ترشیزی، وی یوسف و زلیخائی داشته این مؤلفه را به او نسبت دادم.(ابن یوسف شیرازی)
آغاز: بنام آنکه این دیوان دلکش ** شد از پرگار تقدیرش منقش
انجام: خروش و ناله از ایام برخاست ** فغان از جان خاص و عام برخاست
چاپ: در گنجینه بهارستان، بخش ادبیات فارسی، به کوشش میر هاشم محدث به چاپ رسیده
خط: نستعلیق، کا: حسینی اردلانی سنندجی، ابراهیم بن محمد، تا: 1201ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 35ص (1409-1443)، اندازه: 22×35سم [ف: 21-284]
آغاز: برابر؛ انجام: ز شاهان بزرگان زمانه ** بعهد خویشتن هر یک یگانه (تمام نیست گویا)
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 17 شوال 1289ق؛ قطع: ربعی [ف: 2-39]
آغاز و انجام: برابر
مندرجات آن در حدود 1100 بیت است؛ خط: نستعلیق دودانگ، کا: نصراله، بی تا، جا: سنندج؛ مجدول؛ 60گ، 10 سطر، اندازه: 29×41/5سم [ف: 3-509]
yūsof va zolayxā = yūsofīye
بینوا، داود بن مهدی، - 1241 قمری
bīnavā, dāvūd ebn-e mahdī (- 1826)
مثنوی بلندی است در داستان حضرت یوسف علیه السلام و زلیخا، با مقارنه رویدادهایی که برای وی اتفاق افتاده با واقعه کربلا و شهادت امام حسین علیه السلام و اهل بیت و یاران آن حضرت.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1920
آغاز: احمد سفاح در خلوت شدی ** وه چه خلوت خلوت عزت شدی / وه چه خلوت خلوت راز و نیاز ** شاه چون محمود شاعر چون ایاز
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 237گ، 10 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 5-350]
yūsof va zolayxā
حاذق هروی، جنید الله، - 1259 قمری
hāzeq-e heravī, jonayd-ol-lāh (- 1843)
تاریخ تأليف: 1230ق؛ محل تأليف: خوقند
یک دوره داستان یوسف و زلیخا بشعر آمده است. سال تاریخ این بیت است: « نمود الهام در تاریخش انشا ** مفصل انجمن آرای اتمام». شاعر در معرفی خود می گوید: «همین حاذق تخلص باشد نام ** جنید الله ابن شیخ الاسلام».
آغاز: بسمله، الهي سینه ام را ساز قانون ** ز آهش بند تار ناله مضمون که عشق نغمه پردازش نوازد ** نوا از قصه عشاق سازد [فرهنگی سخنوران 146؛ نسخه های منزوی 3341]
آغاز: برابر؛ انجام: آن خطای رفته را تصحیح کن » از کرم و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: ابن صوفی، یوسف، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 100گ، 11سطر (13×7)، اندازه: 21×13/5سم [ف: 6-852]
به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق هندی، کا: سفر علی، تا: یک شنبه 29 شوال 1244ق، جا: خواجه کشی؛ مجدول، با سرلوح رنگی؛ 153گ، 15سطر (15×7)، اندازه: 24×14سم [سنا: ف: 2-72]
آغاز: برابر؛ انجام بده جامی ز صاف خیر انجام ** که آرایم بساط شکر را تام
خط: نستعلیق هندی، کا: سفر علی، تا: یک شنبه 29 شوال 1244ق، جا: خواجه کشی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-316]
yūsof va zolayxā= ahsan-ol qesas
خاوری شیرازی، فضل الله بن عبد النبي، 1190 - 1267 قمری
xāvarī šīrāzī, fazl-ol-lāh ebn-e 'abd-on-nabī(1776-1851)
تاریخ تأليف: 1240ق
در 7000 بیت و در آن فتح علی شاه را ستوده و امین الدوله عبدالله خان و میرزا علی محمد خان شاعر را و آن در شش ماه به سال 1240 قبه انجام رسانده است.
آغاز: خداوندا دلم را دیده بگشای ** بدیده طلعت نادیده بنمای / بنه از معرفت راهی به پیشم 67 از آن ره رهنمایی کن به خویشم / دلم را با غمت همخانگی ده ** ز هر بیگانه ای بیگانگی ده / به مصر قرب خویشم کن عماری ** عنایت را ده آنجا پرده داری / بدادت الفت ایوبیم بخش ** به هجرت طاقت یعقوبیم بخش
[الذريعة 288/9 و 346/19 ؛ نسخه های منزوی 3341/4]
آغاز: برابر؛ انجام: فرو مگذار رسم یاوری را ** به رحمت یاوری کن خاوری را
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد ابراهیم، تا: 14 محرم 1242ق؛ مجدول، محشی؛ 121گ، 15سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 859-4]
آغاز: بود در چاه غفلت یوسف جان ** خدا را زین چهش آزاد گردان / رهایی چون دهی زین قعر چاهش ** بمصر قرب خود بنمای راهش؛ انجام چو من نوبت زن این کاخ گشتم ** باین نوبت زنی گستاخ گشتم / چو در این پرده من گشتم نواساز ** برآوردم برون از پرده آن راز
خط: نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام (این نسخه آغاز و پایان ندارد ولی پیداست که بیش از چهار برگ افتاده نیست تعداد ابیات آن 6820 بیت است)؛ مجدول؛ 480ص، 15سطر (14×8)، اندازه: 12/5× 20/5سم [ف: 8-470]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر در نظم من نقصی ز خامی است ** غرامت بر جنین از ناتمامی است / همین نورس جنین رو گشاده ** ز بطن طبع من ششماهه زاده / در آری بیت بیت ار در شمارش ** بود نهصد فزون از شش هزارش / اگر در خلقتش بینی قصوری ** و گر در فطرتش یابی فتوری / نگردد میوه شیرین تا که خام است «لانگردد بدر مه تا ناتمام است / چو بیشش مکث و افزونش مدار است ** ثمر شیرین و مه کامل عیار است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ با کتیبه مذهب مرصع، مجدول؛ مهر: «علی آقا 1221» (بیضوی)، «ع ل ی 1320» (بیضوی)؛ 219گ، 16سطر، اندازه: 20×13/5سم [ف: 38-247]
yūsof va zolayxā
همایون میرزا قاجار، - 1273 قمری
homāyūn mīrzā qājār (- 1857)
تاریخ تأليف: 1236ق
به وزن مثنوی و در آغاز آن از فتح علی شاه ستایش شده است. شامل یک مقدمه نثر در یک صفحه و یک مقدمه منظوم در توحید و نعت و ساقی نامه و وصف هندوستان و توصیف عشق و پس از آن داستان یوسف و زلیخا. رویهم 3250 بیت است.
آغاز: آغاز مقدمه: حمد بیحد لایزالی را سزد که خم و خمخانه فیض سحابش ... آغاز مثنوی: الهي گوهر مقصود بنمای ** بطور دل تجلایی بفرمای
[الذريعه 256/9 و 345/19؛ فرهنگ سخنوران 167 و 633]
آغاز: برابر؛ انجام: بسال الف افزون بد دو صد سال ** دگر سی و شش افزون بر نکو فال
فاقد مقدمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ با سرلوح؛ 156گ، 15سطر (9×6)، اندازه: 22×15سم [ف: 16-167]
آغاز: برابر، انجام: گسسته از کس و ناکس بجانان ** بجان پیوست بسته رشته جان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 112گ (80-191)، اندازه: 22×10/5سم [ف: 8-264]
yūsof va zolayxā
مظلوم
mazlūm
سروده مظلوم، که شاعری شیعی ترک زبان بوده است.
مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 651
آغاز: دایم تسبیح تهلینك اوضوالار ** سینک درگاهی که سجدا یدلر؛ انجام: کل ایمظلوم شکرا یتکل فراوان ** که بو نسخه یتور دوم پایان / مظلومی مهر علینی نظر لطف ایستز ** کیم مرادینی دیره ساقی حوض کوثر
خط: نستعلیق، کا: رمضان ولد کربلائی مشهد مشهور بادلو ساکن قریه علی آباد، تا: 1261ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 93گ، 17سطر (16×11)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 2-761]
yūsof va zolayxā
خاوری تبریزی، میرزا معصوم، ق13 قمری
xāvarī tabrīzī, mīrzā ma‘sūm (- 19c)
مثنوی که در بحر هزج و به پیروی از جامی سروده و تعداد ابیات آن از یوسف و زلیخای جامی بیشتر است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10369/2
آغاز: کهن افسانه سنج این حکایت ** چنین کرد از سخن سنجان روایت؛ انجام: به رحمت آن کسی کآرد زمن یاد ** هزارات رحمت ایزد بر او باد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 110ص (168-277)، 16سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 17-464]
yūsof va zolayxā
منظور اصفهانی، محمد مهدی بن اسدالله، - 1365 قمری
manzūr-e esfahānī, mohammad mahdī ebn-e asad-ol lah (-1946)
مثنوی مفصلی است در بیان داستان یوسف و زلیخا، شاعر که «منظور» تخلص می کند در اثنا به مناسبت ودر مواد متعدد به ذکر مناقب وفضائل اهل بیت (علیه السلام) و مصیبت های آنان پرداخته است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2661-14/111
آغاز: گرچه خالی نی زعشق حق دلت ** هست آن آتش خمیر اندر گلت / فطرة کرده است رب العالمين ** عالمی را عشق خود درماء و طین؛ انجام: خوشبی تا اسب همت زین کنم ** شهر مصر طبع را تزیین کنم / نازم از مصر وجود آنکه بدر ** سازم اندر راه یوسف را خبر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 173گ، 15سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 8-4963]
yūsof va zolayxā
ناشناخته:
گویا از عطائی به ترکی (فهرست نامهای فهرست توپقپو سرای)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 33گ، 12سطر (19×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 17-135]
آغاز: بسمله، ذکر او لنسمه اول اسم الله ** هر نه بشلنسه اخر اوله نباه؛ انجام: گر چه عشقه دوا بحمل در ** صبر عاشق ولیك مشکلدر
این یوسف و زلیخا یک مثنوی ترکی است و از ابتدای حال یوسف تا مسافرت یعقوب به مصر را علی التوالي می آورد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 180گ، 17سطر (11×6)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 6-31]
آغاز: بسمله. حمد و سپاس اول ملک لم یزل ** فلک ایرور بنده غه اخر عمل / کون و مکان خلقیفه خلاق ایرور ** جمله جهان اهلیغه رزاق ایرور؛ انجام: عیش بیلان باقی عمر بین تمام ** او تکار یبان بولدی الارو سلام
خط: نستعلیق، کا: اندقوی، کیجان بن شریف، تا: 1214ق؛ مصحح؛ 104ص (1-104)، اندازه: 16×26/5سم [ف: 50-23]
آغاز: مگر سن یوسف کنعان نشانیک (کذا)؛ انجام: شعری بورینه افسانه تیلوی (کذا)
ناظم: سبزواری؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1269ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: ابتداء قیلدیم بنام اول کریم ** ای که بسم الله الرحم الرحيمن / ایله یلدو پر خبر ده اول غنی** یعقوبه دید میش اون ایکی او غلانی؛ انجام: زلیخانک باشنه عمری یتدی هم ** حاتی دونیادن او نقل ایتدمی اودم
بی کا، تا: 1299ق؛ 167گ، اندازه: 22×16/5سم [ف: 51-74]
آغاز: ذکر او لنماسه اول اسم الله ** هر نه بشلنسه آخر او له تباه / سوز کبم او لما به انده حمد خدا ** ابر مزاندن صماخ خانه ندا؛ انجام: دری ابناسی یوسف المشدر** المشي کم اولاکه بو المشدر
در آغاز این مثنوی بزرگ که قصه یوسف و زلیخا را به نظم کشیده، پس از حمد و ثنای الهي و درود بر پیامبر اکرم و چهار یار، پدر و مرشد سراینده آقا شمس الدين را ستوده و ضمن گزارش داستان با عناوین «مثنوی» به پند و اندرزهای صوفیانه نیز می پردازد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 172گ، 17سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 25-57]
yūsof va zolayxā
ناشناخته:
بی کا، تا: 900ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 142گ، اندازه: 17/6×11/8سم [رایانه]
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمد الله العلى الأعلى الذي تواضع کل شیء بعزته. این کتابیست که در وی یاد کرده می شود قصه یوسف بن یعقوب و آراسته به نکته و اشارات و نکات به لطایف حکایات ... و بزبان فارسی یاد کردیم تا همه کس را از آن بهره باشد؛ انجام: دعا کن تا خدای تعالی مرا به حد چهارده.
به نثر فارسی بروش شیعی با آوردن نکته ها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با دو مجلس تصویر، مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 266گ، 15سطر (15×6)، اندازه: 20×11سم [ف: 16-66]
آغاز: تو چو دستم نگیری گاه و بیگاه ** اگر خود خضر باشم گم کنم راه؛ انجام: فراتر پا منه از پایه خویش ** دکان مگشای جز از مایه خویش
مثنوی مفصلی است به نام «یوسف وزلیخا» بیش از 6000 بیت که در اول نسخه از ناظم اصفهانی با تاریخ نظم 1176 معرفی شده است شاعر در ابتدا اشعاری در مناجات و معراج پیامبر (صلی الله علیه و اله وسلم) ومدح امیر المؤمنين علی بن ابی طالب آورده و سپس به تفصیل داستان زلیخا ویوسف را آورده و برای هر داستانی عنوان خاصی قرار داده است به جهت افتادگی طرفین نسخه شناخت دقیق ناظم میسور نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 223گ، 16سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 4965-8]
آغاز: سرین نسرینی از مه تاب زده ** زقاقم آب و مخمل خواب برده؛ انجام: چرا دف می زند بر رخ طپانچه ** چر از درد می نالد کمانچه
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 142گ، 18سطر، اندازه: 21×16/5سم [ف: -65]
آغاز: نظر کردند در مهر جهان تاب ** بدانستند کز وی نیست آفتاب؛ انجام: ز یکرنگی همه هم روی و هم پشت ** کزیشان را نهد کس بر لب انگشت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 71گ، 14سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 2-97]
آغاز: چنین زد منشی این نغز نامه ** بنامه خامه مشکین شمامه / که در مغرب شه با داد و دین بود ** که ملک مغربش زیر نگین بود؛ انجام: بخاک افتاد بر رخ خون فشان شد ** رسیدش دل به دلبر جان جان شد
در ششصد و اند بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 25گ، 13سطر (12/5×6/5)، اندازه: 22×13/5سم [ف: 16-607]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-698]
آغاز: هر نیکبخت چه ثنا ستا که بمعنی دخان ثنا که؛ انجام: چه تمام شد اکتاب به پشتو شو انتخواب.
مثنوی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: سخن نخلی زمستان معانی است ** حلاوت بخش کام زندگانی است؛ انجام: تو داری در وطن گر آه و زاری ** مرا در غربت است این بی قراری
از هلالی و خیالی و نوعی و فیاض و صائب و کلیم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1210ق؛ در هر برگی 34 بیت؛ 22گ (134-155) [ف: 5-771]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1216ق [نشریه: 7-701]
سروده 889ق؛ بی کا، تا: 1219ق [نشریه: 4-323]
بی کا، تا: 1231ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 16×10/5سم [رایانه]
بی کا، تا: 1240ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی 177گ، اندازه: 21×14/5سم [رایانه]
آغاز: یا او را در چاهی بیندازید تا خالی بماند از برای شما دوری پدر شما یعنی چون پدر او را نبیند التفات او مخصوص شما باشد؛ انجام: ای خوشا آن کس که او صدیق وار ** بزم آراید بساط قرب یار
کتابی است درذکر احوال حضرت یوسف با برادران و سپس عزیز مصر شدن وی که مؤلف آن را به نظم و نثر در آورده است؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين محمد بن محمد صادق نصیری، تا: چهارشنبه 9 رجب 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 76گ، 16سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 2-866]
آغاز: کتاب فقر را دیباچه راست ** سواد نوک کلک خواجه ماست / کسی چون آن به موج ارجمندان ** نزد نقش بدیع نقش بندان / چو فقر اندر قبای شادی آمد ** به دستور عبید الهي آمد؛ انجام: بر احسان بر احبا دست بگشای ** منه در تنگنای مدخلی پای / مده شان قرض مستان نیم حبه ** فان القرض مقراض المحبة
مثنوی مفصلی است در داستان یوسف وزلیخا این مثنوی را شاعری در اوایل قرن دوازدهم در سن هفتاد سالگی برای سلطان حسین صفوی سروده است، او در پایان قطعه ای در نصیحت برای فرزندش ضیاء الدين سروده است، محمد علی خان تربیت در مقالات خود ص 247 - 252 مثنوی های یوسف و زلیخا را برشمرده ولی مثنوی حاضر غیر از آنهاست؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد حسین بن میرزا محمد، تا: 1290ق؛ جلد: تیماج، 100گ، 10 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4964]
بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 4-355]
آغاز: بنام آنکه نامی را نمی داد نمایش هر نما را ز «انما» داد / ز هر نامی نما بر انس و جان داد ** بهر کس هر چه لایق دید آن داد؛ انجام: برفعت کن القاي خویش روزی 88 به شمع نطق او ده ساز و سوزی / بل ارزان ساز و سوز آید پدیدار ** که منصوری انا الحق گفت بردبار
در خاتمه منظومه آمده است: «بسال بیست و دو با الف و سیصد ** که راه خلق شد از هر طرف سد»، که مشخص می شود منظومه در سال 1322ق سروده شده است، همچنین از دو بیت زیر مشخص می شود که شاعر هنگام سرودن اشعار در استر آباد بوده و آنرا به نام اسماعیل خان سروده است: «گذار افتادم اندر استرآباد ** به منزلگاه مردی بارم افتاد/گرامی نامش اسمعیل خان است ** جنابش ملجا هر خواص و عام است»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج؛ 87گ، 15سطر (17×11/5)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 34-49]
آغاز: سخن معجون جان و راح روح است ** سخن سرخوش صهبای صبوح است /سخن بال و پر طاوس عشق است ** سخن چو یک زن ناقوس عشق است / شود چون جنس صحبت را خریدار ** کند بیدار خفته خفته بیدار / سراسر داستانها سیر کردم ** بدستان سنج دگر خیر کردم / نظامی را چو دیدم پایه بالا ** لابد کان ریخته از زبده کالا از کبک خود ندیدم آن پرو بال ** که آن شهباز را افتد بدنبال / به جام عشقم آخر همزبان کرد ** بهم ما را بجایی مهربان کرد / شدم چون شد دلم با عشق دمساز ** ز یوسف و ز زلیخا قصه پرداز / زبان زان قصه ام وا شد چو سوسن ** که بود این قصه از هر قصه احسن / بپای یوسف اول بوسه دادم ** زبان در وصف حسنش بر گشادم / دگر گشتم زلیخا را هم آواز ** شدم از شرح عشق او سخن ساز / که در عشقش دل از کف رفت و جان رفت ** بران زاد و بران ماند و بران رفت؛ انجام: زلیخا کو صداقت داشت ز آغاز ** بدل تخم محبت کاشت ز آغاز / سرایت کرد عشقش رفته رفته ** بجان یوسف آن ماه دو هفته / چنان شد یوسف آخر مایل او ** که مایل تر شدش دل از دل او / محبت کرد رسم تازه بنیاد ** که شد صیاد صید و صید صیاد
از تأليفات مؤلف (13 بیت است و نباید جزو این مثنوی باشد و گویا نویسنده آنها را از افزوده است): «نه مایلم بسر زلف مشکسای ایاز ** نه آرزو بدل از تخت و شاهی محمود / ... زبر دستی مکن با زیردستان ** چو هشیاری قلم در کش بمستان»
سراینده این مثنوی دانسته نشده و از گفتار آقای خیام پور در مجله دانشکده ادبیات تبریزی چیزی هم به دست نیامده است، اینک نمونه ای از شعرهای این مثنوی: «باغ بردن زلیخا یوسف را و عشرت طلبیدن: خوش الحان بلبلی باغ حکایت ** چنین کرد از
کهن مرغان روایت / که چون یوسف نشد رام زلیخا ** نداد از سر کشی کام زلیخا / بپاسخ دایه گفتش صبر کن صبر ** بصر آید برون مهر و مه از ابر / درون یوسف از غیرت نگار است ** هنوز این مه غریب این دیار است / دل یوسف همان مسکین حمام است ** که بروی شهر بند مصر دام است / ز هجران پدر در هجر خویشان ** دلی چون موی خود دارد پریشان / باین شهر از وطن تا پا نهاد است ** ز اول روز پا اینجا نهاد است / ز رنج راه آسایش ندید است ** ترا چون گل در آرایش ندید است / چو زیبا گلشنی بیند خجسته ** در آنجا گلرخان با هم نشسته / ز حسنت دیگران را پست بیند ** ترا از جمله بالا دست بیند»، عنوان های این مثنوی: 1. در نسب زلیخا، 2. نجیر پرستاران از حال زلیخا، 3. بجنون گرفتار شدن زلیخا از فراق یوسف، 4. آگاهی زلیخا از مقدم عزیز مصر، 5. حیله انگیختن اخوان در باب جدا ساختن یوسف را از پدر، 6. بردن برادران یوسف را به صحرا، 7. به چاه افکندن برادران یوسف را، 8. برآوردن کاروانیان یوسف را از چاه، 9. بشارت بشیران مصر از مقدم یوسف، 10. سرا پاشستن حضرت یوسف در رود نیل، 11. بدار البيع آوردن یوسف در هجوم خریداران، 12. تمنا کردن یوسف از زلیخا شبانی را، 13. استفسار دایه احوال زلیخا را، 14. نصیحت کردن دایه زلیخا را، 15. فرستادن زلیخا دایه را بخدمت یوسف، 16. بباغ بردن زلیخا یوسف را و عشرت طلبیدن، 17. رفتن زلیخا در باغ و مشاهده جمال یوسف را نمودن و بخیال فریفتن یوسف را خوبان مصری، 18. آوردن زلیخا یوسف را در خانه و گزارش احوال را بدایه نمودن، 19. ساختن زلیخا هفت قصر را و نقش کشیدن خود را و یوسف را، 20. در آوردن زلیخا یوسف را بقصر هفتم و کام طلبیدن، 21. آگاهی زنان مصر و نکوهش کردن زلیخا را و زلیخا نعمت دیدار یوسف را نمودن، 22. معذور داشتن زنان مصر زلیخا را از سرزنش و یاری او نمودن، 23. در تمثیل، 24. فرستادن زلیخا کنیزی را بزندان خدمت یوسف، 25. شرح حال زلیخا بعد از وفات عزیز، 26. آمدن زلیخا بر سر راه یوسف، 27. سر راه گرفتن زلیخا بحضرت یوسف، 28. التفات نمودن یوسف زلیخا را از مشیت الهي، 29. بردن یوسف زلیخا را بخانه و مهربانی نمودن، 30. بنکاح آوردن یوسف زلیخا را؛ خط: نستعلیق، کا: حبیب الله، تا: 1324ق؛ جلد: مقوا، 24گ، 19سطر (18×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 12-2910]
آغاز: ... الفصل الثالث عشر من قصه یوسف (علیه السلام) في قوله تعالی: ارسله معنا غدا یرتع ویلعب الى آية قال الامام انس بالله دام به الوصال هر چون خداست بنده را دل درو شین هر که با دون؛ انجام: ودخل المدينة علی حین غفلة من اهلها سیوم فرزندان یعقوب در مصر شدند و حاجت نمودند ولما دخلوا من حیث امرهم ابوهم اول.
مجموعه داستان زندگی حضرت یوسف (علیه السلام) که با استفاده از آیات قرآنی در چندین فصل نگاشته شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 196گ، 11سطر، اندازه: 21×16/5سم [ف مخ]
آغاز: بسمله خداوندا دری بگشای از خود ** رهی بنما سوی گلزار مقصود / بران در محملم را ره نماشو ** وزان ره منزلم را دل گشا شو؛ انجام: چو ابیاتش در آمد در شماره ** شمارش شد هزار پنج باره / به تاریخش شد از سال مجدد ** گذشته بیست و یکی از الف ودوصد
مثنوی بالغ بر 5000 بیت که بنام «فتحعلی شاه قاجار» در سال 1221ق سروده شده و در آن به تفصیل داستان حضرت یوسف (علیه السلام) از ابتدا تا انتها به نظم کشیده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 93گ، 15سطر، اندازه: 20×14/5سم [ف مخ]
آغاز: کیم من دست پرورد ملامت ** اسیر گرد صحرای ندامت / بدار الهلك عصیان پاشاهم ** جهان تنگ است بر عرض سیاهم؟ انجام: سبکی جولانیان برق مهمیز ** برون رفتند در ساعت جلو زیز / تماشا شد عزیمت خان دیدار ** گلستان ارم رو کرد اصفار منظومه بلندی در داستان عاشقانه یوسف وزلیخاست که به ترتیب یوسف وزلیخا» جامی داستان را سروده و پیش برده اما از جامی نیست، به جهت افتادگی طرفین نسخه نام شاعر مشخص نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 151گ، 14-15سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4964]
آغاز: نعت خواجه که خاتم ختمیت در انگشت داشت و مهر نبوت بر پشت: محمد کش قلم چون نامور ساخت ** زمیمش حلقه طوق کمر ساخت؛ انجام: زبان را گوشمال خامشی ده ** که هست هر چه گوئی خامشی به
این منظومه نزدیک هزار و پانصد بیت می باشد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز ووسط؛ مجدول، دارای دو مینیاتور رنگین؛ 126گ، 12سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 23-141]
آغاز: بنام آنکه بنیاد ایجاد ؟ ** از او شد کعبه و بتخانه آباد؛
بی کا، بی تا؛ 13گ (62پ-74پ)، اندازه: 20×15سم [ف: -95]
آغاز: نخسیتن فصل موجود: فرستادن زلیخا دایه را نزدیک یوسف؛ انجام: آخرین فصل موجود: طلب کردن پادشاه یوسف را برای تعبیر خواب
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 14×22سم [رشت و همدان: ف: -1701]
بی کا، بی تا، خریداری از امان الله [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از میرداد خان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 158گ، اندازه: 20/9×13/4سم [رایانه]
تفسیری از کهن از یوسف و زلیخا؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 22×13/5سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از رضا میدانی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ انداز: 20×14/2سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از سید مرتضی علی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 122گ، انداز: 15/2×10/2سم [رایانه]
آغاز: درونگشاده دست صنع استاد ** نه راه روشنی نه منفذ باد؛ انجام: به آن روئی کزو می بست دیده ** وزو میبود عمری دل رمیده ... خبر یافتن عزیز مصر از مقدم زلیخا: منادی کرد یا از کشور مصر ** برون آیند یکسر لشکر مصر / زاسباب و تجمل هر چه دارید همه در معرض عرض اندر آرید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 48گ، 14سطر (14×9)، اندازه: 22×16/5سم [ف: 4-1485]
بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 101ص (1-101)، 24سطر (11×16/5)، اندازه: 23×17/5سم [ف: 5-1657]
yūsof va zolayxāy-e teymūrī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18444
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 93 گ، اندازه: 20/1×14/2سم [رایانه]
yūsof va zolayxāy-e šāhīn yahūdī
از یوسف و زلیخای شاهین یهودی نو مسلمان که به خط عبری نزد یهودان هست و در 1346 بدان برخورده و دیده که شماره شعرهای آن به هزار می رسید و تاریخ سرودن آن 760ق است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1396/4
بی کا، بی تا، 16گ، 15سطر (14×9)، اندازه: 13×17سم [ف: 17-362]
یوسفیه - یوسف و زلیخا
al-yūsufīyya
بحرانی، ماجد بن هاشم، - 1028 قمری
bahrānī, mājed ebn-e hāšem(- 1619)
رساله ای مختصر در اصول عقاید دین و قسمتی از احکام مربوط به نماز که در یک «مقدمه» و هفت «باب» تنظیم شده است: المقدمة في المقدمات الاعتقاد یه؛ باب 1. الاعتقادات (چهار فصل)؛ 2. الطهارة (دو فصل)؛ 3. في باقی المقدمات؛ 4. کیفیته الصلوة؛ 5. في الخلل الواقع فیها (دو فصل)؛ 6. في باقی الصلوات (دو فصل)؛ 7. في اللواحق (سه فصل).
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله علی الايمان و الاسلام و الهداية الى دار السلام ... و بعد فهذه کلمات قليلة في بیان التحلي به من الاعتقادات و ما لا یجوز التخلي عنه من احکام الصلاة ... و هی مقدمة و سبعة أبواب ...
انجام: و یستحب جبر المقصورة بالتسبیحات الأربع ثلثین مرة جبر الله بلطفه اختلالنا و ختم بالصالحات أعمالنا.
[الذريعة 300/25 ؛ امل الامل ج 2 ص 226؛ مكتبة امیر المؤمنين 603/2]
شروح و حواشی:
1- شرح اليوسفية؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (- قرن11)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یزدی، رفیع الدين محمد بن حکیم، تا: قرن 11؛ از روی نسخه خط مولا محمد شریف خویدکی از روی خط بحرانی بیک واسطه، محشی از محمد تقی مجلسی (م ت ق) و «منه) نوشته رفیع الدين محمد بن حکیم یزدی با تاریخ «في آخر ایام التسع من شهر الرابع من المائة الحادي عشر من هجر العروض»؛ جلد: تیماج، 28گ (5پ - 32پ)، اندازه: 19×12سم [ف: 16 -450]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق شیرین، کا: جلال الدين بن محمد امین طباطبائی، تا: شنبه 15 شعبان 1027ق؛ محشی با امضای «منه دام ظله - منه مدظله»؛ مهر: محلاتی؛ جلد: مقوا، 30گ (17-46)، 12سطر (11×15/5)، اندازه: 20×13/5سم [ف: 4-2134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: لطف الله بن جلال الدين محمد بن امین الدين ابراهیم حافظ شیرازی، تا: پنج شنبه 7 صفر 1028ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ جلد: تیماج، 68گ (2پ -69ر)، انداز: 10×18/5سم [ف: 6-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر جرفادقانی، تا: 1045ق، جا: اصفهان؛ محشی با نشان «منه»؛ 22گ، 10سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 8- 4965]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1068ق؛ کاغذ: اصفهانی، 27گ (5پ -31)، 11سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10/2× 19/5سم [ف: 14-269]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1272/1
همان نسخه بالا [نشریه: 7-275]
آغاز: برابر؛ انجام: تتمة المخروط الناقص ان کان مستدیرا بقا عدتاه دایر تان عظمی وصغری ... فاسقطهما من مساحة المخروط التام عفی مساحة المخروط الناقص مثاله حوض مستدیر ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 31گ، 14سطر، اندازه: 19×15سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی با نشان «منه» و «منه 5»؛ جلد: چرم، 33گ (4پ-36پ)، 15سطر، اندازه: 25×17سم [ف: -21]
yūsofīye = tafsīr-e sūre-ye yūsof = yūsof va zolayxā
نائینی، محمد هادی بن ابو الحسن، - 1265 ؟ قمری
nā’īnī, mohammad hādī ebn-e abo-l-hasan (- 1849)
اهدا به: میرزا عبدالوهاب
تاریخ تأليف: 1243ق
وی سوره یوسف را در چند مجلس بر وقایع مقتل ابا عبدالله الحسين (علیه السلام) منطبق ساخته که برخی از عناوین آن چنین است: بردن برادران یوسف (علیه السلام) او را به صحرا، وداع یعقوب و یوسف و آمدن دنیا خواهر یوسف به پای شجرة الوداع، به چاه انداختن یوسف، آمدن یوسف (علیه السلام) به مزار مادرش راحیل، حکایت کنیز امام حسین (علیه السلام) و ... . (غلامی مقدم)
آغاز: حسن عشق آفرین محبوبی در نظر صاحب نظران جلوه گر است که یوسف را در صباحت وحید و احمد را در ملاحیت فرید آفرید.
انجام: از دعا بشناس تو آگاهیش ** بود از ذکر دعاها شاهیش.
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5608؛ ایران، تهران، این کتاب در سالهای 1269، 1288 و 1354 در تهران به همراه چهارده بنده صباحی به چاپ رسیده است؛ ایران، تهران، کارخانه آقا سید مرتضی، 1324ق، سنگی، خشتی، 8ص، به دستیاری آقا میرزا حسن، به سعی و اهتمام آقا سید حسین خوانساری (در هامش)، مصور
[نسخه های منزوی 67/1 ؛ الذريعة 301/25 ؛ فهرستواره منزوی 501/1؛ دنا 10: 1258-1257 (22 نسخه)]
خط: نستعلیق، کا: رضا بن اسدالله، تا: یکشنبه 24 ربیع الاول 1244ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج، 64گ (1پ -64پ)، 15سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 28-225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق؛ مجدول؛ 567گ (128ر-184پ)، 17سطر، اندازه: 16×28/5سم [ف: 37-88]
آغاز: یاد روزی که بدل غیر غم یار نبود ** کوری دل جز حرم یار وفادار نبود / مدعی هیچ به بزم دل ما راه نداشت ** جز غم یار به دل محرم اسرار نبود
در طول کتاب، اشعاری از خود مؤلف نیز مندرج است، از آن نمونه است این اشعار در مقدمه: آن حقیقت هیج میدانی که کیست ** وجه حق حب خداوند علیست / یوسف مصر ولایت شاه دین ** فخر عالم سبط خیر المرسلين ... الى آخره؛ انجام: زانکه هستم ای گروه خافقین ** هادی راثی بشاه دین حسین
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر استر آبادی شیرازی (انزابی جزی ساکن دارالعلم شیراز)، تا: 8 رجب 1248ق، جا: شیراز؛ 133گ، 15سطر، اندازه: 21×10/5سم [ف: 41-261]
آغاز: یاد روزی که بدل غیر غم یار نبود ** کوی دل جز حرم یار وفادار نبود / ... چون برون آوردش از چه با تمیز ** بندگی آموختش تا شد عزیز ... ملکا بندای فصاحت گفتار امامی شوم؛ انجام: نامدارانش بفرمان در دیار. و السلام علی من اتبع الهدي در 20 صفر جمعه 1250ق.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق، گویا خط مؤلف باشد؛ جلد: تیماج، 110گ، 19سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: 3-473]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: گالینگور، 105گ، 12سطر، اندازه: 20/5×15/5سم [نشریه: 13-157]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 19 ذیقعده 1255ق [نشریه: 2-108]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1261ق؛ 64گ (136ر-199ر)، 15سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 5-2303]
آغاز: یاد آن روزی که بدل غیر غم یار نبود ** کوی دل جز حرم یار وفادار نبود؛ انجام: ای خوشا آنکس که او صدیق وار ** بزم آراید بساط قرب یار
کا: محمد باقر بن محمد رضا، تا: چهارشنبه 28 صفر 1262ق، جا: قزوین [ف: -9]
آغاز: یاد روزی که به دل غیر غم یار نبود ** کوی دل جز حرم یار وفادار نبود / مدعی هیچ سخن بردل خود باز نداشت ** جز غم یار بدل محرم اسرار نبود؛ انجام: یعنی ضریح مطهر شکافته شد وام حبیب داخل شد و کسی از آن اثری ندید
خط: نسخ، کا: احمد بن حاج علی قزوینی مشهور به سجحایان، -تا: ذیحجه 1262ق؛ 173گ، 17سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 13-3]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 17 شعبان 1278ق؛ جلد: تیماج، 32گ (121ر-152پ)، اندازه: 22×13سم [ف: 1-98]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 576/3
همان نسخه بالا [نشریه: 11-950]
اصفهان، ادبیات، شماره نسخه: 28/3
همان نسخه بالا [نشریه: 4-478]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2521/3
-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-710]
خط: نستعلیق، کا: اسکویی، حسین بن محمد رسول، تا: سه شنبه 17 ذیقعده 1296ق؛ 53گ، 17سطر (16×9)، اندازه: 23×14سم [ف: 13- 3060]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 67گ، 15سطر (13×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 16-85
آغاز: سبب نزول سوره یوسف قولی است که جمعی از اهل کتاب گفتند یا محمد (صلی الله علیه و اله وسلم) دعوی؛ انجام: و طرق مستقیم واضح شد تابوت بمزرعه خلیل مشهد اسرائیل رسانیدند در جوار آباء و اجداد وی مدفون ساختند
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 افتادگی: آغاز و انجام؛ 168گ، 19سطر (14×9)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 2055]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «ح ش»؛ یادداشت میرزا احمد آشتیانی به سال 1300 ق در انجام؛ 73گ، 15سطر (14×9)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 32- 369]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7-316]
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 259 خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 49گ، اندازه: 20×15/5سم [ف: 90-3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25731
آغاز: بسمله، بعد از حمد و ستایش قادر متعال و پس (کذا) پرستش و ثنای حی لایزال جواهر نقود نا معدود شکر شکر واجب و متحتم است از جهت وجود ذات مقدس واجب که پیوسته زهر ناگواری صبوری و فراق آتش بار دود بی ابر کانون به سینه انبیاء و اولیاء رساند؛ انجام: و به روایتی صد و چهل و هفت سال عمر کردند و به روایتی صد و پنجاه سال مدت پیغمبری یعقوب (علیه السلام) بود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، ظاهرا به قلم مؤلف؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377؛ 66گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22-150]
آغاز: مجلس اول بردن برادران حضرت یوسف به صحرا
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن ملا حسین مشهدی، تا: ربیع الثاني 1364ق؛ اهدایی: حاج اسدالله اسکندری؛ کاغذ: اصفهانی، 60گ، 21سطر (18×12)، اندازه: 23×16سم [ف: 5-1537]
آغاز: برابر؛ انجام: وآخر الامر اسب غرقه به خون آنحضرت با زین واژگون از میدان مراجعت کرد و اهل بیت غریب ذو الجناح را دیدند و آن شهسوار ندید این قضیه عظمی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح: 14گ، 19-20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4966]
آغاز: یاد روزی که بدل غیر غم یار نبود ** کوی دل جز حرم یار وفادار نبود؛ انجام: چون موسی باز گشت درویش را ندید عرض کرد الهي چه شد، ندا رسید ...
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ نسخه اندکی با نسخه شماره 4801 این کتابخانه اختلاف دارد و از پایان افتاده است؛ 126گ، 21 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 28-645]
آغاز: برابر؛ انجام: یوسف گفت آن برادر شما در جمع نیست گفتند او را نزد پدر گذاردیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 67ص (501-567)، 21سطر [ف: 2-368]
yūsofīye
شریف خراسانی، محمد نصیر، ق13 قمری
šarīf xorāsānī, mohammad nasīr(- 19c)
داستان حضرت یوسف (علیه السلام) را به صورتی شیرین و جذاب ولی توأم با اسرائیلیات در بیست مجلس آورده و در آغاز هر مجلس خطبه ای کوتاه به مناسبت موضوع آورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25098
آغاز: بسمله، هذا کتاب یوسفیه مجلس اول اذن خواستن برادران از پدر بعد از حمد و ستایش قادر متعال و پس از پرستش و ثنای الايزال جواهر نقود نامعدود و شکر شکر واجب و متحتم است؛ آغاز موجود نسخه: ای امیر بعد از کشتن حسین خواهرانش را اسیر و دخترانش را دستگیر نمود؛ انجام: یوسف روح ترا ایجاد کرد ** مصر تن را بهر او آباد کرد / انجام موجود نسخه: زکیه اسب بتازد آن بدنها را ** که پامال نمایند آن بدنها را
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1254ق، جا: تهران؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج، 173گ، 15سطر، اندازه: 21/3×17/5سم [ف: 26-681]
yūsofīye
غافل سلماسی، پرویز بن فرج الله، - 1336 قمری
qāfel-e salmāsī, parvīz ebn-e faraj-ol-lāh (- 1918)
رساله عرفانی کوتاهی است دربیان حرکت و تنطق قلب و تجلیات انوار وتشرف به حضور حضرات ائمه اطهار علیهم السلام. از سلماسی رساله های عرفانی «جواهر الكلام»، «توریه» و «وجیزه» معرفی شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله ... و الصلوة و السلام علی خیر خلقه و مظهر لطفه محمد و آله اجمعین اما بعد چنین گوید خاک پای فقرای حقه سلسله علیه رضویه ذهبیه عبد العاصي پرویز سلماسی در جواب عزیزی صدیق از برادران طریق بدان اعزك الله تعالی في الدارين رقیمه محبت
انجام: این همه قدرت و حکمت ومعجزات باهرات نتوانست مطلب را بابو جهل مدلل و ثابت نماید و السلام علی من اتبع الهدي و لم یسلك سبیل الجفا تمت الخير
[فهرستواره منزوی 1101/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 26رجب 1311ق، جلد: تیماج، 3گ، 16سطر، اندازه: 12×13/5سم [ف: 8-4966]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صداقیانی، یوسف بن اسدالله، تا: محرم 1319ق؛ 10گ، 14سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 4-2056]
آغاز: 1- هو - بسمله - الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ... پرویز سلماسی در جواب رقیمه عزیزی صدیق از برادران طریق. 2- بسمله و به نستعین - در بیان تطبیق اطوار سبعه خلقیه هیکل جسمانی انسانی؛ انجام: 1- تمت الرسالة الشريفه بالخیر و العاقبة بید کاتبه الاحقر احمد ابن عبدالعلی سلماسی. 2- فافهم یا نور عینی و سرور قلبی و کن من الشاكرين - تمت بالخیر و السلامه.
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن عبدالعلی سلماسی، بی تا؛ 26ص، 13سطر (15×8)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 2-278]
yūsofiye
مازندرانی، محمد مهدی بن عبد الهادي، – 1385 قمری
māzandarānī, mohammad mahdī ebn-e 'abd-ol-hādī ( 1966)
مشتمل بر مواعظ و اخلاق وخطب امیر المؤمنين (علیه السلام) و فضایل و مصائب خاندان پیامبر و جور گستری بنی عباس و بنی امیه نسبت به اهل بیت و ذریه و اصحاب ایشان و مطالب متفرقه دیگر طی چند مجلس که از کتب مشهور امامیه و بعضا اهل سنت گرد آوری نموده است. وی آنرا به دستور پدرش «عبدالهادی» برای خواهرزاده اش محمد یوسف مازندرانی حائری تأليف نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11145
آغاز: بسمله اما بعد حمدالله حق حمده و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد صلی الله علیه و آله المعصومين من بعده؛ انجام: بسمله و من مناظرات فضال بن الحسن مع ابی حنیفه هذه المناظره ساله الفضال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351، 201گ، 18سطر، اندازه: 20/2×13سم [ف: 14-641]
al-yūsufīya
داستان حضرت یوسف را با استفاده از آیات و روایات و حکایات تاریخی و اشاره به اختلافاتی که در این داستان وجود دارد با استناد به مصدر آن و اشعار مختلف گرد آورده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 736
آغاز: فانتبه فزعأ مذعورأ و بعثه الله تعالی إلى الأرض المقدسة رسولا فکان یدعوهم فیجیبونه الأقليلا منهم حتی آتی؛ انجام: الى
أن یرث الله الأرض ومن علیها و هو خیر الوارثين و هذا ما انتهی الينا من قصة یوسف علی التمام و الكمال و الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی سیدنا محمد و آله وصحبه اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 یا 9، افتادگی: آغاز؛ تملک: ناصر الدين بن حاجی محمود؛ 229ص، 11سطر، اندازه: 15×10سم [ف: -397]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 859 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-48]
yūsofīye
ناشناخته:
مؤلف ناشناخته؛ بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ قطع: رحلی بزرگ [میراث شهاب: س وش 2-9]
آغاز: اول مجلس حضرت یوسف تعریف و توصیف حسن او جواهر حمد و سپاس بی منتها جناب اقدس آفریدگاری را رواست؛ انجام: و سرمه کشید و از عزا بیرون آمد
مشتمل بر سی و پنج مجلس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «مشیر الممالك»؛ 374گ، 13سطر (17×13)، اندازه: 21×16سم [ف: 5-1715]
yūsofīye
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 22542
آغاز: بسمله، از حضرت ابی عبدالله مرویست؛ انجام: این کتاب یوسفیه با تمام رسید ... یا علی مدد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
yūsofīyyat-ol hoseynī
حسینی علویجه، محمد علی بن زین العابدين، - 348 قمری
hoseynī ‘alavīje, mohammad ‘alī ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 1930)
تاریخ تأليف: سه شنبه 2 صفر 1348ق؛ محل تأليف: کمره
مؤلف می گوید: چون به چهل سالگی رسیدم دیدم توشه ای برای سفر آخرت ندارم و فرزندی که برایم دعا کند باقی نمانده و فرزندانم عبد الوهاب و عبدالعظیم و نیز دو یوسف نام در چاه گور شدند، این کتاب را نوشتم در احوال حضرت یوسف صدیق که به جای ایشان یادگار بماند. شامل یک «مقدمه» و پنج «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه: شامل سه فصل و هر فصل در چند مطلب: فصل 1) در احوال حضرت ابراهیم شامل هفت مطلب، 2) در احوال حضرت اسحق (ع) شامل سه مطلب، 3) در احوال حضرت یعقوب (علیه السلام) در چهار مطلب؛ مقصد 1. از بدو احوال حضرت یوسف (علیه السلام) تا وقتی که به چاهش انداختند، شامل بیست و چهار مطلب با مقصد 2. بیرون آمدن یوسف (علیه السلام) از چاه تا خریدن زلیخا او را، در شانزده مطلب؛ مقصد 3. از آوردن زلیخا یوسف (علیه السلام) را به خانه تا بیرون آمدن از زندان، شامل نوزده مطلب ؛ مقصد 4. از وزارت حضرت یوسف (علیه السلام) تا ورود حضرت یعقوب (علیه السلام) به مصر، شامل بیست و چهار مطلب ؛ مقصد 5. تتمه حالات یعقوب (علیه السلام) تا وفات یوسف (علیه السلام) در پنج مطلب: 1) شباهت های حضرت یوسف (علیه السلام) با حضرت خاتم الانبياء (صلی الله علیه و اله وسلم)، 2) شباهت های حضرت یوسف (علیه السلام) با امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف).
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 66
آغاز: الحمد لله الذي جعل البلاء لأهل الولاء و جعل الأنبياء المبتلين بأنواع البلاء و صیر ابتلائهم ... ابن زین العابدين الحسيني محمد علی علویجه که بعد از گذشتن اکثر عمر عزیز و رسیدن سنین آن به اربعین؛ انجام: الا لعنة الله علی القوم الظالمين. روز سه شنبه دویم ماه صفر سنه 1348 تمام شد در جلماجرو جدید کمره گله زن بحمد الله و حسن توفیقه ... و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و السلام خیر ختام.
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد علی حسینی رفیعی پور (فرزند مؤلف)، تا: 1380ق؛ واقف: علی حسینی رفیعی پور، 1340؛ 325گ، 29سطر، اندازه: 24/5×16سم [ف: 2-677]
yūsofīye-ye malīhe
در تفسیر داستان یوسف و تطبیق آن با داستان کربلا
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3716/1
آغاز: مجلس اول این کتاب که خواب یوسف و تعیین یعقوب است. بسمله. بعد از حمد و ستایش قادر متعال و پس از پرستش و نیایش حی لایزال جواهر نقود معدود شکر واجب؛ انجام: بی منت خلق یا علی الأعلى. خط: نستعلیق، کا: نجم ثانی تبریزی کاظمی، محمد بن طهماسب قلی، تا: جمادی الاول 1307ق؛ جلد: تیماج، 82گ (2پ-83پ)، 13سطر (20×14)، اندازه: 26×21سم [ف: 12-2716]
yogoslāvī
قراگزلو، مسعود، قرن 14 قمری
qarāgozlū, mas‘ūd (- 20c)
یادداشت های سفر مسعود فرید به 12 کشور دنیاست. خود او در مقدمه نسخه که اولین مجلد کتاب است ولی آخرین شماره ثبت را خورده - علت سفرها و جمع آوری یادداشت هایش را چنین نوشته است: «تا کنون برای نگارنده دو بار فرصت مسافرت به قاره اروپا دست داده است: اواخر خرداد 1326 در اجرای تصویب نامه دولت از طرف راه آهن دولتی ایران مأموريت یافتم عده ای از مأموران راه آهن را که می بایستی برای کار آموزی به اروپا بروند سرپرستی نمایم و بار دیگر در اواسط سال 1345 به منظور معاینه پزشکی. در این دو سفر مجموعة از دوازده کشور دیدن کردم. در مراجعت از سفر اولت یادداشت های ادواری خود را در مجله راه آهن منتشر کردم، منتها برای آن که زیاد خشک و کسل کننده نباشد شمه ای از مشهودات خود را بدان افزودم ... پس از آن که سلسله مقالات در متجاوز از بیست شماره مجله منتشر شد (موقعی که از شورای عالی راه آهن به سازمان برنامه منتقل شده بودم نفهمیدم اولیاء وقت روی چه ملاحظات و مصالحی چاپ بقیه یادداشتها را که می رفت وارد مرحله حساسی شود متوقف نمودند و بدین ترتیب انتشار مشاهدات و مطالعات ناقص ماند. از آن تاریخ به بعد پیوسته در صدد بودم راهی برای تکمیل آن چه قبلا من ظشر شده بود منتها با خصوصیات بیشتر به صورت سفرنامه بنگارم ولی پیش آمدهای گوناگون مانع از انجام این نظر شد. به علاوه تصور می کردم پس از گذشت مدت طولانی نوشتن شرح مسافرتی که نزدیک بیست سال از تاریخ آن گذشته بی مورد و خالی از فایده خواهد بود ... در بازگشت از سفر دوم در صدد برآمدم یادداشت های سفر گذشته را با یادداشت های سفر اخیر توأم نمایم و بدین ترتیب شرح یک مسافرت دو راهی را که مشتمل بر دوازده کشور است لبنان، مصر، ایتالیا، سویس، بلژیک، فرانسه، انگلستان، از یک طرف و ترکیه، یونان، یوگسلاوی، اتریش، آلمان از طرف دیگر) با هم تلفیق می شود. پس از آن می نویسد که قسمت مهمی از اطلاعات از راهنماها و کتب و منابع مختلف اقتباس و استخراج شده، زیرا در سفر اول به واسطه اشتغال به مأموريت و در سفر دوم به علت ضیق وقت موفق نشده تمام جاهای دیدنی مسیر خود را ببیند. از تاریخ هایی که در این مجلد و مجلدات دیگر آمده داشته می شود وی در سال های 1346 و 1347ش به تدوین این سفرنامه ها اشتغال داشته است. در شماره 10802ص 121-120 از سفرنامه پدرش به اروپا یاد می کند که 40 سال پیش در 1325ق نوشته شده بود و گفته که وی گزارش روزانه وقایع ایام خود را از اوایل عمر تا آخرین روز زندگی نوشته است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10805
آغاز: تهران - بلگراد. برای کسانی که به منظور سیاحت به اروپا می روند و فرصت کافی دارند یوگسلاوی خصوصا کرانه های زیبای دریای آدریاتیک بسیار جالب است؛ انجام: و آن چه باعث شهرت آن شده این است که صیادان به وسیله پرندگان شکاری ماهر صید می کنند
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ 55گ، اندازه: 22×17/5سم [ف: 20-339]
yowm-a elāhī
کاشانی، عبدالرزاق بن داوود، ق13 قمری
kāšānī,ʻabd-or-razzāq ebn-e dāvūd (- 19c)
در بیان یوم الهي که مقدار آن به موجب آیه 5 سوره سجده پنجاه هزار سال از ایام دنیاست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10074/2
آغاز: بدان ای حبیب من که در خصوص یوم الهي؛ انجام: و در اینکه سبقت رحمته غضبه ... انتهی الخاتمه مع ما في ذیلها بعون الله تعالی و توفیقه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 32-103]
al-yawm-uš šarʻī wa-n nujūmī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 876/3-ف
نسخه اصل: بادلیان 34. Ms. Ed. Clark Or؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 545-1]
yowm-a qatl-e 'omar
تاریخ تأليف: 28 ربیع الثاني 1014ق
رساله ای در خصوص آنچه در مورد روز قتل عمر گفته شده است، همراه با ابیاتی در این باب، در چهار فصل.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 371/2
آغاز: ... أهل البيت من هذا اليوم و لقد حدثنی أبي (علیه السلام) أن حذيفة؛ انجام: و الناصبين و القاسطين و المارقين و الناكثين و الحمدلله رب العالمين. هذا آخر ما سمحت به قریحتی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1124ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 6گ (5ر-10پ)، اندازه: 24×18سم [مؤيد: 1-310]
al-yawmīya = tafsīr-u āya-ti <xalaq-al arḍ-a fīyawmeyn>
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1256ق
شرح مفصلی است در پاسخ به سؤال محمود مفتی بغداد درباره آیه «خلق الأرض في یومین» که به تفصیل کیفیت خلقت زمین را بررسی کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي ابتدع السنة الظهور التمام و بروز الكامل في التام فخلق السماوات و الارض و ما بینهما في ستة أيام ... و بعد، فقول العبد ... کاظم بن قاسم الحسيني الرشتي آن سماء العلم المدرار و شمس الفصل الساطعة الانوار ... سید کاسمه محمود المفتي بدار السلام بغداد ...
انجام: کل شیء فیه معنی کل شیئ ** فتفطن و اصرف الذهن الى / کثره لا تتناهی عدد ** قد طوتها وحدة الواحد طی.
چاپ: آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش، با تصحیح علی حبیب اللهي
[فهرست کتب مشایخ 331؛ اعلام، 1884/3]
آغاز و انجام: برابر ؛ تمت الرسالة علی مؤلفها آلاف التحية و الثناء في دار السلطنه اصفهان.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13، 49ص (300-348)
[عکسی ف: 187-1]
آغاز و انجام: برابر؛ قد فرغت من تحریر ... ذيقعدة الحرام الواقعۀ في سنة 1257.
بی کا، تا: قرن 13، 24ص [ف: 7-118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن رحیم، تا: 1256ق، جا: کاظمین؛ جلد: تیماج، 26گ (38پ-63ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 6-99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: عبد محیی الانام مصنف الرساله ابوتراب، تا: صفر 1257ق؛ 80ص (2-81) [عکسی : 1-186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: 23 جمادی الاول 1257ق؛ 89 ص (2-90) [ عکسی ف: 1-186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: احمد بن اسماعیل، تا: 1260ق؛ 44ص (103-60) [عکسی في: 1-186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: زنوزی، عباس بن علی، تا: پنج شنبه 4 ذیحجه 1267ق؛ 44ص (118-161) [عکسی ف: 1-187]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 15 ذیقعده 1267ق؛ جلد: تیماج، 24گ (14ر-37ر)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 8-685]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ریزی، عبدالرحیم بن جعفر، تا: 23 جمادی الثاني 1275ق؛ 25گ (78پ -102پ)، 19سطر، اندازه: 22/4×17/7سم [ف: 6-180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 12گ، 27سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 1-464]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا مجدول؛ 65ص (1-65) [ف: 10-1632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: گویا به خط ابو تراب، بی تا؛ 25گ (121پ- 145ر)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 5-234]
yūnān
قراگزلو، مسعود، ق 14 قمری
qarāgozlū, mas‘ūd(- 20c)
یادداشت های سفر مسعود فرید مربوط به سفر او به یونان است.
[بنگرید به مدخل «یوگسلاوی» در چند صفحه قبل]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10801
آغاز: یونان. از آغاز تاریخ بشر تمدنهای متعددی به دره نیل (مصر) بین النهرين (کلده - آشور - بابل) کشورهای جنوب آسیا؛ انجام: نوازندگان ماندولین با سرناوهای زنت مشتری ها را سرگرم می کنند
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ 96گ، اندازه: 22×17/5سم [ف: 20-337]
yūnān-ol elāhī
کاشانی، محمود بن محمد ابو القاسم، ق13 قمری
kāšānī, mahmūd ebn-e mohammad ab-ol-qāsem (- 19c)
در تحقیق معنی ذکر در آیه شریفه «فاذکرونی أذكروني أذكر کم» و اینکه آیا ذکر واجب است یا نه؟ و بر فرض وجوب آیا حد معینی برای آن مشخص شده است یا نه؟ از پایان کتاب چنین می نماید که نویسنده، کتاب های دیگری به نام «جلالیۀ الاهيه» و «الحقائق الأزلية الوسطى» دارد.
آغاز: الحمدلله الذي فرج هموم محبیه بحبیبه بروائح تفرجه ... این مختصریست مسمی به یونان الالهي در تحقیق ذکر في قوله تعالی «فاذکرونی اذکرکم ...
انجام: و غیر آن از معجزات از جمیع جهات آنکه در جلالیه الهيه مذکور کرده ایم، فلا اله الا الله ... الراحمين
[نسخه های منزوی 1126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق، جلد: تیماج، 46گ، 14سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 24-288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 31گ (31 -61ر) 15سطر، اندازه: 19/8×16/2سم [ف: 5-193]
yūnosīye = nafīsīyya
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh(1330 - 1431)
در تأويل عرفانی داستان اقامت یونس چهل روز در شکم ماهی.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین اما بعد درویشی از روی استفاده سؤال کرد که یونس در بطن ماهی در دریا چهل روز بودن چیست و یونس در بطن ماهی و دریا چهل روز در نفس انسان مراد ازین چه بوده است زیرا که هر چه در افاقست در انفس است ...
انجام: کل شیء یرجع الى اصله.
[فهرستواره منزوی 1101/8؛ دنا 10: 1260 (5 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر گه که این کلمات حاصل می شود ...
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، نظام الدين یحیی، تا: قرن 10، جا: حلب؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: میشن، 2ص، 23سطر، اندازه: 21/4×15سم [ف: 7-164]
آغاز: برابر؛ انجام: دل گفت مرا علم لدنی هوس است ** بعلیم بکن اگر ترا دست رس است / گفتم که الف گفت دگر هیچ مگوی ** در خانه اگر کس است یک حرف بس است
خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی/ بجستانی، تا: یکشنبه 15 رجب 1025ق، جا: یزد، برای درویش خالصی، مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (172پ-173پ)، 19سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5×23/5سم [ف: 29/2-719]
در فهرست از قاسم انوار دانسته ولی به نظر می رسد همان رساله شاه نعمة الله ولی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 6ص (74-69)، 20سطر (13×7)، اندازه: 18×11سم [سنا: ف: 1-74]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/85عکسی
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1317]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول شش خطی؛ 2ص (401-402)، 25سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 609-10]
al-yūnisīya =r.-ul yūnisīya fī š.-il maqāla-til taklīfiya
بیاضی، علی بن محمد، 791 - 877 قمری
bayāzī, ‘alī ebn-e mohammad (1390 - 1473)
وابسته به: التكليفية = المقالة التكليفية؛ شهید اول، محمد بن مکی ( 786-734ق)
شرحی است بر رساله «التكليفية» شهید اول در چگونگی تکلیف و مکلف.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي تفضل بوجود خلیفته لمعرفته و عبادته ...
انجام: و هو غاية المقالة و نهاية الرسالة ادرج الله مؤلفها في رموة مصنفها و سال العابرين علی خصائصها ... فان الموصوف بالشیء الجليل الكثير یجاری علی القليل بالکثیر.
[الذريعه 308/25 و 151/13؛ دنا 10: 1260 (3 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شرف الدين بن جمال الدين، تا: 864ق؛ 48گ (95-48)، 21سطر (14×11/5)، اندازه: 18×13/5سم [ف: 19-315]
خط: نسخ، کا: حسینی حاجی، تاج الدين بن محمد، تا: آخر ذیقعده 893ق [فیلمها ف: 1-563]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا غاية المقالة، و نهاية الرسالة، أدرج الله مؤلفها في زمرة مصنفها و نسأل العاثرين علی نقائصها الاعراض عن الارتياض، فان ألفتها و الخوف للمکان ممار، و الزمان عن الانصاف عار، ضحوة الجمعة لعشر خلت من ربیع الآخرة سنة و أربعين تزید علی ثمان مئین ...
کا: حسینی، جعفر بن محمد، تا: 25صفر 902ق [نسخه پژوهی: 1-170]
yahūd va nasārā
این رساله خلاصه ای است از اصول عقاید نصاری و پاره ای از احکام دینی آنان و همچنین پاره ای از عقاید و آداب و رسوم مذهبی یهود. مؤلف دعاء مخصوص قبل از نماز شنبه و اعیاد یهودیان را به عبری نقل کرده و ترجمه فارسی آن را نیز در ذیل آن آورده است. مؤلف در دیباچه از ترجمه کتب اربعه مقدسه که بیش از این به امر شاه انجام داده یاد می کند. در الذريعه از ترجمه کتب اربعه مقدسه الهي به قلم مهدی بن محمد نعیم استر آبادی عقیلی یاد شده و نیز می دانیم که در عصر نادر پاره ای از کتاب های مقدس عتیق و جدید به دست میرزا مهدی استر آبادی و جمعی دیگر به فارسی ترجمه شده است. مؤلف کیفیت گردآوری مطالب مندرج در این رساله را چنین بیان می دارد: «امر اشرف ... از افق أعلى. بر کشور آفاق ... تجلی ... فرموده بود که این ذره گمنام بی وجود، بعد از تقدیم و آنجام ترجمه کتب اربعه مقدسه ملک علام اصول دین اهل کتاب را تحقیق نموده به عرض اقدس ... شاهنشاهی رساند. امتثالا لامره الاشرف ... آن چه از اصول و فروع دین نصاری و ملت یهود بر این احقر بندگان فدوی از تقریر علماء مسیحی و یهودی و از گفتگو با خلیفهای ارمنی و پادریان فرنگی لاتینی و از تصفح کتب و رسائل عربی و فارسی ایشان و در طی ترجمه تورات عربی و عبری معلوم گردید، هر یک را جداگانه در فصلی مشتمل بر چند خلاصه عرضه داشت می نماید. هم چنان که از اشارات مؤلف نیز به دست می آید این رساله مشتمل است بر دو فصل و هر فصل بر چند خلاصه از این قرار: خلاصه 1) چگونگی اعتقاد نصاری در معرفت جناب الهي؛ خلاصه 2) بیان کلمات نصرانیت که دانستن و گفتن آن از شرایط مسیحیت است (در این بخش تصریح دار که مطالب را از تقریر (پادریان) فرنگی و بیان خلیفه های ارمنی نقل می کند و نیز می گوید: «در تفسیر بعضی از این کلمات حرف دارند و بعضی از مشاهیر علماء ارامنه کتابی در اصول دین به زبان فارسی نوشته و در آن کتاب برای دین نصاری چهارده اصل و چهارده فرع بیان نموده»)؛ خلاصه 3) ذکر بعضی از قواعد ... و بیان پاره ای از رسم و آئین کیش مسیحیت. فصل دوم (در نسخه به غلط: خلاصه دوم) تحقیق اصول دین یهودیان و پاره ای از قوانین ایشان در چند خلاصه: خلاصه 1) عبارات یهود در اصول دین، (خلاصه دوم و بقیه کتاب (هر چه هست) در این نسخه نیست).
[دنا 10: 1242-1243]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 129- فیروز
آغاز: بسمله. بعد از اداء فرض حمد جناب اقدس الهي و درود واجب بر حضرت مقدس رسالت پناهی و بر آل و اصحاب او پیشوایان دانش و آگاهی؛ انجام: نباید خورد خمیر ترش در عید پس نباید نمودار شود خمیر ترش تا هفت روز.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا اوایل قرن 14؛ مجدول؛ 37گ، 11سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 21-38]
استدراکات
āb-e hayāt
داعی دزفولی ، عبدالله بن محمد باقر، 1158 - 1256؟ قمری
dā‘ī dezfūlī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer (1745- 1840)
وابسته به آب حیات؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين ( 1263-1198ق)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 1: ص 4-5):
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7271/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ ابعاد متن: 12/5×6، اندازه: 18×11/5سم [ف: 16-502]
ādāb-e tasavvof (r. dar)
کمال خوارزمی ، حسین بن حسن، - 839؟ قمری
kamāl xārazmī, hoseyn ebn-e hasan ( - 1436)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24655
آغاز: بسمله، حمد و ثنای بیحد احدی را که... رحمت عامش بر شجره وجود آنام؛ انجام: از رقاب جریمه آزادم نور ایمان و را قرین گردد روز محشر ز محسنین گردد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
ādāb-e xordan-e torbat
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16938/3
آغاز: چون که خواهی تربت مقدس را برداری بگو : اللهم انی اسئلك بحق الملك الذي قضبها؛ انجام: و چون خواهی تناول نمایی اول بوسه کن و بر هر دو چشم بگذار . بیش از یک نخود تناول نکنی!
بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قهوه ای، 1ص (2 ر)، 12سطر (12×6)، اندازه: 18×12سم [ف: 47/1- 55]
ādāb-e da'vat-e verd-e a‘zam yā dastūr-e qerā’at-e sūre-ye yāsīn
درویش یوسف کشمیری، قرن 13 قمری
darvīš yūsof-e kešmīrī (19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16936/2
آغاز: بسمله. بدانکه مشایخ طریقت و کبرای حقیقت باشارات غیبی و الهامات لاریبی این سوره معظمه سوره یس را باین اسمای عظیمه و آیات کریمه ورد اعظم می خوانند و فرموده اند که اگر نیکبختی خواهد که این ورد کثیر البركات را دعوت کند می باید که انجام: پس باز بنام مشایخ این ورد اعظم سوره فاتح با سوره اخلاص به نیت وداع ختم گرداند . آمین.
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 11 ربیع الثاني 1266ق؛ 28ص (2-29)، 17سطر (16×10)، اندازه: 19×12سم [ف: 47/1- 52]
ādāb-e ro’yat-e helāl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17004/4
خط: نستعلیق تحریری، کا: داراب بن هرمزیار، تا: 1044ق، جا: سارینو؛ 1گ (35 ر-35پ)، اندازه: 21×12سم [ف: 47/1- 125]
ādāb-e tabbāxī
در آن به طریق صوفیانه و عارفانه ماجرای طباخی حضرت ابراهیم علیه السلام را آورده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2432/2
آغاز: بسمله، حمدله، حمد متواتر و ثناء بی عدد خداوندی را سزاست که انعام او عام است؛ انجام: و از وی به استادان دیگر رسید که تا به این زمان کو چکان ابراهیم ع رسید و الله اعلم بالصواب.
مباحث: مؤلف نامعلوم.! خط: نستعلیق، کاتب: محمد علی هراتی، تا: 12 شوال 1212ق، کاتب عریضه نویس صحن مشهد مقدس رضوی به دستور آقا محمدرضا بن استاد بخشی طباخ؛ واقف: محمد عاملی، شهریور 1376؛ اندازه: 14/7×7 سم [ف: 5 - 755]
ādāb-e tabbāxī (r. dar)
در آداب طباخی.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2432/1
آغاز: بسمله، حمدله، بدان ای سالک طریقت که این رساله ایست در آداب طباخی و فراشی که چون پیدا شده؛ انجام: که در این کار مقدم چیست بگو اول نظر استاد و دیگر آب و نمک و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی هراتی، تا: 12 شوال 1212ق، به دستور آقا محمدرضا بن استاد بخشی طباخ؛ واقف: محمد عاملی، شهریور 1376؛ اندازه: 14/7×7سم [ف: 5 - 755]
ādāb-e qalam tarāšīdan
به نقل از امام جعفر صادق (علیه السلام) که با عنوان قانون قلم تراشیدن آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17012ض
خط: ، بی کا، بی تاب 1ص (262)، اندازه: 12×25سم [ف: 47/1-141]
adab-ol masq
اصفهانی ، بابا شاه، - 996؟
esfahānī, bābā šāh ( - 996)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 1، ص 167)
تهران؛ مجلس ؛ شماره نسخه: 8891/8
آغاز: صبا به عطر آمیزی رقم مشکین بسم الله که سر دفتر ارقام مشکفام دیوان حمد و ثنای خالق بی چون است؛ انجام: تا از گرمی مهره نسوزد و خوبی مهره آن است که چنان روشن شود که عکس روی در وی نماید و السلام
مقدار دو صفحه در وسط رساله سفید مانده اما متن کامل است (ص 500-501)، در نسخه با نام «رساله في آداب کتاب و المشق النستعليق لمولانا میر عماد الحسني رحمه الله علیه» آمده است، با دیباچه مجعولی که کتاب را به میرعماد منتسب کرده است تذکر: علی رغم نظر فهرست نگار، همه نسخه های با این آغاز و انجام در فهرست ها به میرعماد منتسب شده اند، گرچه به نظر دو اثر یکی هستند و آنچه به میرعماد نسبت داده شده صرفا دیباچه ای افزون دارد؛ بی کا، تا: قرن 13، 12ص (493-502)، 15-17سطر (16×9)، اندازه: 22/4×14سم [ف: 29/1- 248]
adab-ol masq
میرعماد، 961؟ - 1024 قمری
miremad (1554 - 1615)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 1: ص 167)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29379
آغاز: برابر؛ انجام: عکس روی دروی نماید مثل آیینه مصقول - یلوح الخط في القرطاس دهرا و کاتبه رهیم في التراب
خط: نستعلیق خوش جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 16025؛ ابعاد متن: 14/7×7[رایانه]
ādāb-e namāz-e šab = layla
طباطبائی ، محمد علی بن محمد رفیع، - 1348 قمری
tabātabā'ī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rafī“ ( 1930)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19886
آغاز: بسمله. فبعد این رساله ایست از سر کار شریعت مدار آقای؛ انجام: ربه الباري محمد علی بن محمد رفیع الطباطبائي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
ādāb-e vezārat va hokūmat
تهران؛ مجلس ؛ شماره نسخه: 17006/3
آغاز: پس آدمی تا می تواند پیرامون اینگونه مناسب نگردد و از برای دو سه روزه ریاست گرفتار ریاضت نشود؛ انجام: از برای او آمرزش طلبند و آفرین گویند سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز.
انجامه: تمام شد آداب وزارت و حکومت و اکنون شروع بفقره دیگر است و السلام.
خط: ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 13ص (34-47)، اندازه: 11 × 17سم [ف: 47/1 - 127]
ādāb-e vozū (r. dar)
شبیه ترجمه الصلوت فیض کاشانی است اما غیر از آن است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16938/5
آغاز: شکر و سپاس بیقیاس معبودی را سزاست که عبادتش موجب فیروزی عابدان و طاعتش سبب سرافرازی زاهدان ... اما بعد این رساله ای است در بیان عبادات مؤمني که خواهد وضو سازد؛ انجام: پس این دعا بخواند: اللهم رب السموات السبع رب الارضين السبع و ما فیهن و ما بینهن و ما تحتهن و رب العرش العظيم ورب (از آخر افتادگی دارد).
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 14گ (78ر-91پ)، 12سطر (6 × 12)، اندازه: 18 × 12سم [ف: 47/1- 55]
āfāq-on nafs
گیلانی ، سلیمان بن محمد، ق 11 قمری
gīlānī, soleymān ebn-e mohammad ( - 17c)
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: ض 6123
بی کا، تا: 1094ق، جا: اصفهان [رایانه]
āfāq va anfos
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8885/3
آغاز: دید در انفس همه آفاق را ** هست هر مشفق و مشتاق را؛ انجام: چند توان بود درین رهگذر ** هم زخود و هم زخدا بی خبر برگ آخر منظومه ای در آفاق و انفس است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ افتادگی: آغاز؛ 1گ (3ر)، اندازه: 15/6 × 25/8سم [ف: 29/1 -230]
ālat-un Şaydīya wa ālat-un faydīya
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā ( - 17c)
تاریخ تأليف: نیمه شب 5 شعبان 1081ق؛ محل تأليف: پیشاور رساله کوتاهی در احکام شکار است بدون بخش بندی. نوشته شده در خدمت نواب گنج علی خان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/16
آغاز: بسمله، اما بعد فیقول الجاني عفو ربه العفو و الرضا احوج خلیقته اليه المشتهر بالمهذب ... هذه آلة صيدية و حالة فیدیه. فالصید کل حیوان ممتنع و ان کان انسیا و صید الكلب المعلم حلال؛ انجام: فلیرجع الى کتابنا معارج الدين و درجات اليقين. و الحمدلله وحده اتفق تسطیرها بداية و نهاية في ضمن النصف الاول من الليلة الخامسة من الشهر الثامن من السنة الحادية من العشر التاسع بعد مضی حاصل باز في کف من الهجرة النبوية ... في حماء النواب المستطاب ... نواب گنج علی خان اطال الله تعالی عمره یسر امرنا و امره في البلدة الموسومة بالپشاور المحفوفة بالبرکات الناميات المرفوفة بالخیرات الساميات.
خط: نسخ، کا: محمد بن ملک محمد مصعب بیگی، تا: قرن 11؛ 2گ (267پ-268پ)، 25سطر (11/7 × 22/7)، اندازه: 18 × 31/7سم [ف: 29/1-347]
āyāt (mn.)
جابر بن حیان، 120-198؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739-814)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10772
آغاز: بسمله من کتاب الايات مرفوع إلى ابن عباس؛ انجام: محمدباقر بن محمد حسن ... در نجف اشرف در این مکان شریف 17 جمادی الاول سنه 1266
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد حسن، تا: 17 جمادی الاول 1266ق، جا: نجف اشرف؛ واقف: محمد ایرانی، 1350؛ 36گ، اندازه: 16 × 21سم [رایانه]
āyāt-ul aḥkām = fiqh-ul qur‘ān al-muntaza‘ min kalāmil malik-iddayyān
قطب راوندی ، سعید بن هبة الله، - 573 قمری
qotb-e rāvandī, saʻīd ebn-e hebat-ol-lāh ( - 1178)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20543
آغاز: بسمله، رب زدنی علما الحمدلله خلق الخلق کما اراد؛ انجام: علی یداقل العباد ... محمد علی میرزا محمد الخوانساري غفرالله لهما.
خط: نسخ، کا: خوانساری، محمد بن محمد علی، تا: 1236ق [رایانه]
uṯulujīyā = ṯi’ulujiyā = mayāmir
فلوطین، 204؟ - 270 ؟ قبل میلاد
uṯulujīyā = ṯi’ulujiyā = mayāmir
نسخه جا مانده (مربوط به جلد 1 ص 557):
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 402/1
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 52گ (1پ - 52ر)، 23سطر(8 × 14/5)، اندازه: 12 × 19سم [ف: 3-216]
ajwibat-u masā’il-is sayyid muḥammad ibn-i ‘abd-unnabī ibn-i ‘alī al-qārī = xelqat-e zarre = š.-e hadīs-e xelqat-e zarre
احسائی ، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 1: ص 841)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23137
آغاز: بسمله، حماله في عله خلق الذر؛ انجام: في بسط الكلام و تسهیل العباده صلی الله علیهم اجمعین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ، 19سطر [رایانه]
ajwibat-u masā’il-iš šāh faḍl-ul-lāh = ajwibat-u ṯalāṯ-a
masā’il-in tafsīrīya = ajwibat-ul masā’il-iṯṯalāṯ
شیخ بهائی ، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 1: ص 846):
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23197
آغاز: برابر؛ انجام: الشمس طیرا فارسل علیه ... فتبعه.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
ajwibat-ul masā’il-il ‘awīṣa = ajwibat-u masā’il-il kāšānī
صدرالدین شیرازی ، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 1: ص 873):
مشهد؛ آستان قدس رضوی؛ شماره نسخه: 22505
آغاز رساله الاجوبته لسوالات یا رب کل عقل؛ انجام: و نهی النفس عن الهوى تم
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ 11 گ، 21 سطر [رایانه]
ajwibat-u masā'il-i muhammad ibn-i ‘abd-ul-'alī qatīfi
احسائی ، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
نسخه های جا مانده (مربوط به ج 1، ص 892):
آغاز بسمله، حمدله ما معنی العلم نقطه کثرها الجاهلون؛ انجام: و سبحان ربك رب العزة عما یصفون الحمدالله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ما معنی العلم نقطه کثرها الجاهلون؛ انجام بر ابر
خط: نستعلیق، کا: رشید، محمد، تا: قرن 13؛ 8گ، 18 سطر [رایانه]
al-aḥmadīya
حسینی بخاری ، محمد بن برهان، ق9 قمری
hoseynī boxārī, mohammad ebn-e borhān ( - 15c)
تصحیح نام مؤلف (مربوط به جلد 2: ص 286):
نام مؤلف به اشتباه «بخارائی اوچی، جلال الدين حسین بن کبیر الدين احمد (707-785)» ثبت شده است که در واقع جد پدر مؤلف است.
al-adillat-ul ‘aqlīya = maḥajjat-ul-‘ulamā’ = al-adillat-
ul-uṣūlīya
تهرانی نجفی ، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn ( - 1903)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری ، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
کتاب محجة العلماء در دو بخش تدوین شده است: 1. که به «الأدلة العقلية» معروف است مطالبی حاشیه مانند است بر دو رساله قطع و ظن از مجموعه «فرائد الاصول» شیخ انصاری؛ 2. مباحث برائة و اشتغال و استصحاب و تعادل و تراجیح که به صورت مستقل نگاشته شده است. نسخه هایی که در این مجموعه ذیل این عنوان آمده اند عموماً صرفاً دارای بخش اول هستند و تعداد معدودی بخش دوم را نیز شامل اند.
نسخه جا مانده (مربوط به جلد 2: ص 829):
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3974
آغاز برابر؛ انجام: و لا یعقل الجمع بین جمتین منهما في لسان الدليل الواحد فمن زعم التعارض فقد اشتبه و اخطأ
مباحث: در فهرست با عنوان «المشتقات». برخی از مسائل اصول فقه را به روش خاص خود آورده و در آنها بحث نموده است، عناوین چنین است: الادلة العقلية، حجية الظن، حجية الخبر، المشتق، سلطنة الشخص علی غیره، المطلق و المقيد، جو از استعمال اللفظ في اکثر من معنی، الفرق بین التصور و التصديق و ... نامی که ذکر کردیم در عطف کتاب آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 249گ، انداز: 19 × 24/5سم [محدث ارموی: 3-1442]
eršād-ol-mobtade’īn
سمرقندی ، محمود، ق9 قمری
samarqandī,mahmūd ( - 15c)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 3: ص 123):
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4961/1
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد از آن کاتب وحی می نوشتی (17 محرم 1021)
تذکر: در فهرست با عنوان «تجوید»، نام کتاب و مؤلف بر اساس فهرست مرعشی (ج8: 417) تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17محرم 1021ق؛ کاغذ: سپاهانی، 23گ (1پ -24ر)، 17سطر (6/5 × 11/5)، اندازه: 12 × 18/5سم [ف: 15-4068]
al-istiṣḥāb.
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafi, hādī ebn-e mohammad amīn ( - 1903)
این رساله در واقع بخشی از کتاب «محجة العلماء» است که از آنجا که به صورتی مستقل نگاشته شده، بعضاً در نسخه ها به تنهایی و به صورت رساله ای مستقل آمده و لذا در فهرست ها مستقلاً معرفی شده است.
نسخه جامانده (مربوط به جلد 3، ص 335):
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1523
آغاز برابر؛ انجام: فان الاصل عدم السبب الناقل و من ذلك ما لوادعی انی اشتریت العبد فقال بعتك الحر انتهی کلامه.
خط: نستعلیق، کا: مرندی، محمد، تا: 16 رجب 1315ق؛ جلد: تیماج قرمز، 153گ، 19سطر، اندازه: 22 × 15سم [ف: 4-325]
[این نسخه در ذیل عنوان «الادلة العقلية = محجة العلماء = الادلة الاصولية؛ تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین» در ج2، ص 829 آمده است؛ توضیح اینکه رساله استصحاب بخشی از کتاب الادلة العقلية یا محجة العلماء است]
al-istiṣḥāb
تربتی ، محمد تقی بن علی نقی، - 1330 قمری
torbatī,mohammad taqī ebn-e ‘alī naqī ( - 1912)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 3: ص337):
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2991
آغاز: برابر؛ انجام: والمرجع في مثله البرائة دون الاشتغال.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا: افتادگی: انجام؛ واقف: جواد شجیعی، فروردین 1315، 116گ، 21سطر، اندازه: 22 × 15سم [ف: 6-44]
al-ašqarīya
حسینی بخاری ، محمد بن برهان، ق9 قمری
hoseynī boxārī, mohammad ebn-e borhān ( - 15c)
تصحیح نام مؤلف (مربوط به جلد 3: ص 1024)
نام مؤلف به اشتباه «بخارائی اوچی، جلال الدين حسین بن کبیر الدين احمد (707-785)» ثبت شده است که در واقع جد پدر مؤلف است.
al-usūl-ul ‘ašara = aqrab-uṭṭuruq ila-l lāh = mīzān-ul
‘aqā’id = as-siyr wa-s sulūk = aṭ-ṭarīq ila-l lāh
نجم الدين کبری ، احمد بن عمر، 540 - 618؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar (1146- 1222)
نسخه جا مانده (مربوط به ج 4: ص 223):
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5008/20
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11؛ 3گ (137پ-139ر)، اندازه: 15/5 × 25سم [ف: 14-313]
aqrāz-e maqālāt-e osūl-e oqlīdes
وابسته به: الاصول = في أصول الهندسة و الحساب = کتاب الاصول؛ اقلیدس (273ق.م.-306ق.م.)
این رساله بیشتر همراه با رساله تحریر اصول اقلیدس خواج نصیر آمده است.
نسخه های جامانده (مربوط به جلد 4: ص 559)
آغاز: اغراض مقالات اقلیدس خمسة اقسام، اما الاول فتبیین الزوايا البسيط؛ انجام: و اما المقالة الخامسة عشرة ففی كيفية عمل بعض هذه المجسمات في بعض علی بعض. للشیخ الرئيس اقلیدس العلم الذي تحوی به ** ما في السماء معا و في الافاق / هو سلم و کانما اشکاله ** درج الى العلياء للطراق / ترقی به النفس الشريفة مرتقی ** الله در المرتقي و الراقي
خط: نسخ، کا: شاه محمد بن کبیر محمد، تا: شنبه سلخ شعبان 999ق، جا: احمد آباد؛ 2گ (2پ -3ر)، 23سطر (7 × 13)، اندازه: 14/5 × 24سم [ف: 48]
انجام: المجسمات في بعض و علی بعض و الله اعلم و اله اجمعین تمت الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1009ق؛ اندازه: 13 × 21/5سم [ف: 10-21]
elzāmīye (r.)
شاه شجاع، جلال الدين ابوالفوارس، 723 - 786 قمری
šāh šojā‘, jalāl-od-dīn ab-ol-favāres (1324 - 1385)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26306
آغاز: بسمله. صدر دیباچه دانش و آغاز صحیفه بینش؛ انجام: از افراد امکان نفس الامري نه آنکه مقابل اوست. تم
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 26339؛ 4گ، 18سطر، اندازه: 17/5 × 25سم [رایانه]
hoseynī, ‘alī ebn-e fazl-ol-lāh ( - 14c)
حسینی ، علی بن فضل الله، ق 8 قمری
hoseynī, ‘alī ebn-e fazl-ol-lāh ( - 14c)
این کتاب شرح قطعه شعری است ملغز (نه به لغز معمول به) و مرموز، شرح نظم و نثر و متاسفانه ناقص است. نویسنده می گوید: «کلماتی چند مغلق و حروفاتی چند مطلق از نص کلام ربانی و آیات سبحانی .... می خواهم که شمه بیان نمایم تا عاقلانرا قوت زبان باشد و عاشقانرا قوت جان و او را به هفتاد و دو زبان مختلف انشاء کنم از سریانی و عبرانی و یونانی و عربی و فارسی و ترکی و سیاه و سفید و انس و جنی و هندی ... و رساله ملمع ترکیب سازم در حق حالات و مکاشفات ... که هر بار ارزانی فرمود بقلم شرح دهم». او سپس یک یک آن کلمات مغلق را در شعری بیان می کند و شرح می دهد.
[فهرستواره منزوی 106/7]
آغاز: یا دلیل العاشقين ابی الهدي ** یا انیس العارفين ابی البعا / یا رشید الصادقين بصدقهم ** یا رجاء المؤمنين ابی الرجا؛ انجام: عباد آمد خیز چون داری هوا ** بگذر از خود چو باو یکتاستی
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ اندکی حاشیه نویسی دارد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (21-39)، 21سطر (9 × 17)، اندازه: 13 × 21/5سم [ف: 28 - 655]
آغاز: بسمله، في صحف مكرمة مرفوعة مطهرة و هذا کلام ملمعة؛ انجام: کانکس که بخواند مرد کافیست
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن آقا مراد، تا: 1230ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 9ص (65-73)، 20سطر (8 × 15/5)، اندازه: 13/5 × 21سم [ف: 6-745]
alfāz-ul kufr = alfāz-ul allatī yakfir-u bi-hā qā'il-u-hā
رشید ، محمد بن اسماعیل، - 768 قمری
rašīd, mohammad ebn-e esmā‘īl ( - 1367)
عباراتی که سبب کفر گوینده آنها می شود، در این رساله از روی کتاب های فتوایی اهل سنت گرد آورده شده و برای هر
یک از آنها رمزی قرار داده است. مدارک آن در آغاز برشمرد شده است. با عنوان «فصل»، دارای: دیباچه، احکام الفاظ الكفر، فصل في القرآن و الصلاة و ارگانها و شرائطها، فصل في العلم العلماء، فصل في الكفر صریحا و كناية، فصل في المرفوض الموت و القيامة.
آغاز: قال الشيخ الإمام العلامة ... اما بعد فان الناس لما فسدت قلوبهم فسد سایر بدنهم و فشا منهم فشا من الكذب و النميمة التهالك علی الدنيوية و جمع حطامها.
انجام: فلیس له أن یقود هما إلى البيعة و له دن یقودهما من البيعة إلى المنزل و الله أعلم بالصواب .
[معجم المؤلفين 62/9؛ دیباچه تبصره ساوی 53؛ قرطای 39292؛ برو کلمان ذیل 88: 2ش 7]
شروح و حواشی:
1- شرح رسالة الفاظ الكفر؛ قاری هروی، علی بن سلطان محمد (-1014ق)
آغاز: برابر؛ انجام: أو قال حتی أتوب، کفری و لو قال لاأتوب حتی یشاء الله تعالی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، بعضی از الفاظ در بین سطور با «أى» تفسیر شده و اندکی حاشیه نویسی تعلیقه دارد؛ جلد: مشمعی مشکی، 12گ (161-172)، 13و15 سطر (8/5 × 13)، اندازه: 14 × 19سم [ف: 30 - 462]
آغاز و انجام: فلیس له أن یقود هما إلى البيعة و له دن یقودهما من البيعة إلى المنزل و الله أعلم بالصواب.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1035ق؛ مصحح، محشی، افزودگی هایی در آغاز و انجام آمده است؛ 12گ (104پ-115پ)، 19سطر، اندازه: 6/5 × 13سم [ف: 33 - 299]
آغاز: برابر؛ انجام: قراة القرآن فلم یسئلها عن حقيقة الاسلام الابأس، تمت ...
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن حاج علی، تا: قرن 12؛ 19گ (16پ -34ر) [ف: 3 - 24]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 12گ (12پ-23پ)، 21سطر، اندازه: 14 × 19سم [ف: 11 - 257]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید، اسپانیا، شماره 1539؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 16گ، 21سطر(عکسی ف: 4-46]
alfāz-e mostaʻrab = ma‘āref-ol loqat
لغت نامه کلمات و مصطلحات مستعرب است: «اما بعد الفاظ چندی هست که هر چند به زبان جمله ادانی و اقاصی متداول است و جمله متقدمان و متأخران او را به استعمال داشته اند و لیکن از غایت وضوح آن از معنی معینی آن قصور نمی نموده اند. خواستیم از آن الفاظ چندی در بیاض آید تا الفاظ مستعرب گفتن بر صاحبان سرا آسان گردد و زبان های ایشان به مصطلحات مستعرب مهذب آید». تنظیم شده در سی«مطلب): 1. در اسماء الله؛ 2. در اوزان جمله کلام عرب؛ 3. حرف الف؛ 4. حرف ب؛ 5. حرف ت؛ و پس از آن در هر مطلب کلمات یک حرف بررسی شده است تا مطلب سی ام در حرف یا. در پایان هم بخشی در الفاظ متفرقه. تنها یک نسخه دیگر از این کتاب می شناسیم که به شماره 1922/2 در مدرسه فیضیه قم نگهداری می شود. نسخه فیضیه ناقص است و از انتها تا حرف نون دارد. در آغاز آن نسخه با خطی مغایر نام کتاب را معارف اللغة نوشته اند. (حکیم)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8913
آغاز: سپاس و منت پروردگاری را که از همت قلم او رفعات سموات پی عمده عمود مسطح آمد و صفحات صحن او از قطرات ژاله درفشان مزین گشت ... مطلب اور در اسماء الله . رحمن بخشنده . رحیم مهربان راحمون ج . ملک پادشاه ملوک ج؛ انجام: از سکون اخذ است و سکون ... به چیزی کردن است و قس علی هذا بما تدرك و تفهم تمة بالخیر و السعادة و الله اعلم بالصواب. صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین.
خط: نستعلیق، کا: کرم علی بن محب علی میمندی برای زین العابدين بن محمد جوانعار، تا: جمادی الاول 1117ق؛ حرف ج هم که مخفف کلمه جمع است در بیشتر موارد با شنگرف نوشته شده است، رکابه دار؛ مهر: «شعاع 1312 » (بیضی)؛ خریداری از ادیب برومند؛ 82گ، 14سطر(6 × 15/5)، اندازه: 11/3 × 20/3سم [ف: 29/1 - 310]
alfāzī ke moqtazī-ye sadr-e kalamand (robāʻī darbāre ye)
از فصیحی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8914/57
بی کا، تا: قرن 11؛ اص (205 حاشیه)، اندازه: 12/3 × 23/6سم [ف: 29/1-318]
elhāmīye
طغرای مشهدی، - 1100 قمری
toqrā-ye mašhadī ( - 1689)
یکی از منشآت اوست به نثر آمیخته به نظم. بیشتر آن را گزارش زندگی خود او در بر گرفته است.
آغاز: الهاميه طغرا سماوی کلامی است از پرده غیب، یعنی ... در نزد محبت همه حاصل حک است ** صد مهره داغ هرطرف ...
انجام: دارم از خدا امید کاین شوخ مقال ** در بزم سخن سد ملامت نشود.
چاپ: گانپور، سنگی، 1266 ق.، وزیری بزرگ، 15ص (رسائل طغرا: صص 24-38)؛ 1302 ق./1885م.؛ 1288 ق./1871م.؛ لکهنو، سنگی، 1281، وزیری بزرگ، 15ص
[نسخه های منزوی 3520/5 : نشانی 11 نسخه؛ مشترک پاکستان 158/5: نشانی 15 نسخه؛ فهرستواره منزوی 2017/3 ؛ اعلام 1235/2]
آغاز: در نرد محبت همه جا خصل حکیست (؟) ** صد مهره داغ هر طرفی تیز تکیست ... بحمدالله که نقش مراد در پوست تخت تجرد نشسته، و مهره طالعم در گلستان؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (209پ -213پ)، اندازه: 15/2 × 24/4سم [ف: 8-8]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1039ق؛ 12ص (196-208)، اندازه: 11/5 × 17/5سم [ف: 32-204]
آغاز: در نرد محبت همه جا حصل یکست ** صد مهره داغ هر طرف تیز تکتس ... لله الحمد که نقش مرادم در پوست بخت؛
انجام نسخه: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 17گ (50-66)، 12سطر، اندازه: 6 × 12سم [ف: 38-320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ 1گ (154ر)، 15 سطر(10 × 19/5)، اندازه: 18 × 29/5سم [ف: 2-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 8گ (26ر -33ر) [ف: 2-19]
آغاز: در نرد محبت همه جا خصل جکست ** صد مهره داغ هر طرف تیز تکست. ... لله الحمد که نقش مرادم در پوست تخت تجرد نشسته و مهر طالعم در گلستان پنجاب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 8گ (47-54)، 19سطر، اندازه: 10 × 17/5سم [ف: 38-780]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی میرداد افغانی در پاکستان؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ 9گ (20-28) [عکسی ف: 2-34]
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: آغاز قرن 12؛ 13گ (15ر-27پ)[ف: 2-20]
آغاز: در نرد محبت همه جا فصل گلی است؛ انجام: لله الحمد که نقش مرادم پوست تخته تجرد نشسته - در بزم سخن ساز ملامت نشود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 7گ، 15سطر، اندازه: 13/4 × 22/7سم [ف: 4-661]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 ربیع الثاني 1125ق؛ 7ص (438-445)، ابعاد متن: 5 × 11، اندازه: 16 × 28سم [سنا: ف: 2-122]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور شماره 9/874 فارسی؛ کا: تفرشی، ظهیر، تا: 1245ق [فیلمهای ف: 3-187]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11ص (36-47)، 32سطر(9 × 27)، اندازه: 16 × 32/5سم [ف: 10-794]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-627]
ilāhī (r.-un)
مشهد؛ آستان قدس رضوی؛ شماره نسخه: 6123/6
بی کا، تا: 1094ق، جا: اصفهان؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
ānālūṭīqā al-ulā = al-qiyās
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ -339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875-951)
این کتاب بخشی از کتاب «الاوسط» فارابی است که در بعضی فهرست ها به صورت جداگانه معرفی شده است.
تصحیح اطلاعات نسخه (مربوط به جلد 4: ص 942)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1583/7
این نسخه با این شماره در کتابخانه ملک است، اما در فهرست کتابخانه دانشکده ادبیات معرفی شده است و لذا به اشتباه در فهرستگان (ج 4 ص942) درکتابخانه دانشکده ادبیات دانسته شده است
ānālūṭīqā al-ulā (mx.) = al-qiyās-uṣṣaġīr
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ -339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875-951)
تصحیح اطلاعات نسخه (مربوط به جلد4: ص942)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1583/2
این نسخه با همین شماره در کتابخانه ملک قرار دارد، اما از آنجا که در فهرست دانشکده ادبیات معرفی شده است به اشتباه در فهرستگان (ج4ص942) از آن کتابخانه دانسته شده است.
ānālūṭīqā aṯ-ṯānī = al-burhān
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ -339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875-951)
این رساله نیز بخشی از کتاب «الاوسط» فارابی است که در برخی از فهرست ها به صورت مستقل معرفی شده است.
تصحیح اطلاعات نسخه (مربوط به جلد 4: ص 943)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1583/8
این نسخه با همین شماره در کتابخانه ملک قرار دارد، اما از آنجا که در فهرست دانشکده ادبیات معرفی شده است، به اشتباه در فهرستگان (ج4 ص943) از آن کتابخانه دانسته شده است.
in‘ikās-uš šu‘ā‘āt wa in‘iṭāf-u-hā = taḥrīr-u r.-in fī
in‘iṭāf-iš šu‘ā‘ wa in‘ikās-i-h = r.-uš šu‘ā‘
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274)
نسخه های جامانده (مربوط به جلد 5 ص67):
بی کا، تا: 890ق، جا: تبریز [ف: 8-58]
خط: نستعلیق، کا: ابن حسین مشهور به امین، تا: 20 محرم 962ق، جا: هرات؛ 3ص، 19سطر، اندازه: 12 × 19سم [ف: 2-24]
آغاز و انجام: برابر
کا: محبعلی، تا: 5 جمادی الثاني 1261ق؛ 2ص، 15سطر، انداز 14/5 × 21/5سم [ف: 10-20]
al-burhān fi-t taklīf wa-l bayān = burhānīya
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178-1232؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765-1817)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 5 ص 942):
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12821/1
آغاز: برابر؛ انجام: وغیر ذیك من الكبت و الرسائل الصغار و الكبار و ما اردت الا الاصلاح ما استطعت وما توفیقی إلا بالله علیه توکلت ولیه انیب.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1225ق؛ مصحح؛ ترقیمه: «قد تم رسالة البرهان بتأييد الملك المنان کتابته من نسخة الاصل و قرائته عند مصنفه الفاظل النحرير الذي بالتعظیم جدیر محیی مراسم المحدثين هادم مبانی المجادلين میرزا محمد النيشابورى ادام الله تأييده، هذه رسالة وجيزة و کلمات عزيزة یجب ان یکتب بقلم النور علی خدود الحور من اليوم الى یوم ینفخ في الصور و أنا الجاني جعفر بن مهدی النائيني غفر الله له»؛ 15گ (1پ -15پ)، 17سطر، اندازه: 9/5 × 15/5سم (ف: 32 - 551]
taḥqīq-u ma‘na-l ḥarf = al-ḥarfīyya
جرجانی ، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
گزیده ای است در تحقیق درباره ماهیت حروف (أداة) از حیث تعریف و معنا، از دیدگاه نحویان و منظقنان و اشکال وارده و پاسخ آن. این رساله به جز رساله «مرآتیه» است که «حرفیه» نیز نامیده شده است.
آغاز: اعلم ان النحويين لما روا ان معنی من مثلاً هو للابتداء و الابتداء اسم کر جلاشکل علیهم ان الابتداء اذا کان اسمالم یصح الحكم علی كلمة من بالحرفية اذ الاسمية والفعلية
انجام: و الا فهو من الافعال الخاصة للنفس یتصور فیه عموم و الله اعلم
آغاز و انجام بر ابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 2ص (74-75)، اندازه: 12 × 17سم [ف: 37-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «س م ن، 12، ن، 5»، مصحح؛ 2گ، 18سطر، اندازه: 8 × 14سم [ف: 34-742]
آغاز وانجام برابر:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (16-17)، 17سطر، اندازه: 5 × 8سم [ف: 36-273]
آغاز و انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سیاه، 2گ، انداز 21715سم [ف مخ: 3-982]
tarjomat-ol jarīda fī š.-el qasīda = š.-e hezr-ol amānī
قزوینی، قاسم بن ابراهیم، ق8 قمری
qazvīnī, qāsem ebn-e ebrāhīm ( - 14c)
وابسته به: حرز الاماني و وجه التهاني = قصيدة الشاطبية؛ شاطبی، قاسم بن فیره (538-590ق)
نسخه های جامانده (مربوط به جلد 8: ص50):
آغاز: جمعی از مستفیدان التماس نمودند که آنرا شرحی ... و چون آن شرح بعربی نوشته شده بود و بعضی ... بواسطه قلت بضاعت محروم می ماندند شرحی دیگر مختصر ... شد بفارسی، تا منفعت آن عام باشد ... و آن ترجمة الجريدة في شرح القصيد کرده شد؛ انجام: برابر
تذکر: در فهرست مؤلف ناشناس، نام مؤلف با توجه به انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: طبیب بن سالکی، تا: پنج شنبه 27 ذیحجه 919ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 714ص، 16سطر(10 × 16)، اندازه: 15× 21سم [ف: 1-58]
آغاز: و دیباچه آن را مشرف گردانید به طراز القاب مخدوم جهانیان غیاث الحق و الدنيا و الدين، و چون او شرح را به عربی نوشته بودند، بعضی از استفاده او بواسطه قلت بضاعت محروم می ماندند و شرحی دیگر مختصر بعد از آن نوشته شد به فارسی تا منفعت آن عام باشد و طلبه از آن مستفید گردند؛ انجام: برابر
تذکر: مؤلف در فهرست ناشناس، نام مؤلف با توجه به انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ از روی نسخه جمعه 19 رمضان 786 که به خط عثمان بن عمر بن ابوبکر نوشته شده؛ 350 گ، اندازه: 14/5 × 20/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 127]
ṯubūt-ul wilāya lil-ab wa-l jadd-i lil-ab ‘ala-l bikr-il
bāliġa = al-wilāya ‘ala-l bikr fi-t tazwīj = al-istiqlālīya
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006-1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 -1680)
تاریخ تأليف: شعبان 1064ق؛ محل تأليف: مازکان (قریه) (در حوالی قمصر کاشان)
پنج قول در این مسأله که آیا پدر وجد بردختر بکر ولایت دارند در عقد نکاح یانه، با ادله آنها در این رساله به طور مستدل بحث شده است.
آغاز: الحمدلله و سلام عباده الذين اصطفی ... اعلم انه اختلف علماؤنا الاماميون رحمهم الله في ثبوت الولاية للأب والجد للأب علی البكر البالغة الرشيدة في عقد النكاحعلي ستة اقوال
انجام: و هو شامل للامرین سواء، هذا ما خطر لی (حضرنی) من القول في تحقیق هذه المسألة و الله اعلم بحقایق أحكامه و الحمدلله علی ما هدانا وله الشكر علی ما أولانا
[التراث العربي 469/5 ؛ فهرست مصنفات فیض شماره 3262/1؛ الذريعه 33/2]
آغاز و انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در برگ اول نام رساله «أخذ الاجرة علی الواجب» مرحوم فیض معرفی شده که اشتباه است؛ جلد: مقوایی، 4گ (57پ-61پ)، 15سطر، اندازه: 15 × 21سم [محدث ارموی: 3-1687]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: علم الهديكه نسخه رادر 1097نویسانده است؛ کاغذ: سپاهانی، 5ص (66 پ-71پ)، 16سطر(7 × 12/5)، اندازه: 12 × 18سم [ف: 17-63]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1060ق [تراثنا: 13ش 4-143]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: کاشانی، سلیمان بن علم الهدي، تا: 1140ق؛ کاتب از نوادگان مؤلف است و این نسخه را از روی نسخه به خط پدرش نگاشته است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 16سطر، اندازه: 12/5 × 18/5سم [ف: 10-1844]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1290ق؛ مصحح، 5گ (4ر -58پ)، 16سطر، اندازه: 10/5 × 16سم [ف: 4-176]
کا: امامی خوانساری ، محمد علی بن محمد حسن، تا: 1295ق؛ اندازه: 11 × 18سم [ف: 1-224]
javāme‘-ol hekāyāt = men javāme‘-ol hekāyāt = jāme‘
ol hekāyāt va lāme‘-or revāyāt
عوفی، محمد بن محمد، ق7 قمری
‘awfī,mohammad ebn-e mohammad ( - 13c)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 10: ص 954):
تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: 130/3 - عکسی
آغاز: من جامع الحكايات - در باب حیا آورده اند، که امیر اسماعیل احمد سامانی پادشاه خراسان بود. و برادر بزرگتر او امیر اسحاق و پیوسته در خدمت او بودی. روزی یکی از علمای آنجا نزدیک او ترحیل نمود... در باب تواضع. آورده اند که امام ربانی محمد بن الحسن الشيباني (رح) نزدیک هارون الرشيد در آمده، اندازه علم و زهد وی بدانست در باب او تواضع افراط نمود؛ انجام: دختر خود را به زنی به وی داد.
نسخه اصل: آستان قدس، ش ؟/9596؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1106ق؛ 14گ (33پ-46ر) [عکسی ف: 2-80]
ḥāšīyat-ut ta‘līqāt
وابسته به: التعليقات؛ فارابی، محمد بن محمد (260-339ق) نسخه جامانده (مربوط به جلد 11: ص 490):
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12167/10
آغاز: بسمله قال المعلم الثاني في التعليقات الاول تعالی تام القدرة والحكمة والعلم؛ انجام: لافهم شعری یفتری تمت
در فهرست با عنوان «تعلیقات فارابی» آمده؛ کا: صالح حسینی، تا: 1284ق، جا: سمنان مدرسه صادق خان؛ 9گ، اندازه: 10/3 × 17/2سم [ف: 10-90]
ḥāšīyat-u tanāzu‘-iz zawjayn fī qadr-il mihr
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad(-1632)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10137/2
آغاز: بسمله قوله شایبه المعاوضة الخ العقود علی اقسام منها عقد المعاوضة؛ انجام: و انی انا متضح ما صححه ان سوغنا ... غیر صحیح راسا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 17ص (16-32)، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 32 - 174]
ḥāšīyat-ur rawat-ul bahīya fī š.-il lu‘mat-id dimašqīya
خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175 ؟ قمری
xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher
(1670 - 1762)
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18429/1
آغاز: بسمله [قوله] من سرائر الاستبصار ای المعجزات الدقيقة التي یصیر سببا لاستبصار؛ انجام: والتشهد و التسليم في الثالث و هذا بیان الاسهليه قاله الشارح في حاشیته.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قرمز، 131ص (132-2)، اندازه: 10 × 17سم [ف: 50 - 193]
ḥāšīyat-ur rawợat-ul bahīya fi š.-il lu‘mat-id dimašqiya
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965)
حاشیه ای است بر کتاب مذکور با عناوین «قوله» که در این نسخه از «الفصل الثاني في الغسل» آغاز می شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17216/1
آغاز: الفصل الثاني في الغسل قوله و مس الميت النجس هذا هو المشهور و الاقوى و ذهب السيد المرتضي ره الى استحباب غسل المس؛ انجام: قوله و قبل التطهير و لو کان کافرا الخ.
بی کا، بی تا؛ مصحح، در آغاز نسخه آمده: «از میر سید محمد است کتبه حسن علی»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 196ص (10-205)، اندازه: 13 × 18/5سم [ف: 47/2-74]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
حاشیه ای است با عناوین «قوله، قوله» بر متنی در اصول فقه شیعی. محشی از ماتن با دعای «قدس الله نفسه الزكيه» یاد می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9252/2
آغاز: بسمله. قوله قدس الله نفسه الزكية خاتمة في التعادل و التراجيح التعادل في الاصل تساوی طرفی العدل... قوله قده و غلب في الاصطلاح علی تنافی الدليلين و تمانعهما باعتبار مدلولیهما؛ انجام: لعدم صدوره من اصله و لالصدوره تقية
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 21گ (298پ -318پ)، 20سطر، اندازه: 15/5 × 22سم [ف: 30 - 35]
ḥāšīyat-u kifāyat-ul aḥkām
حسینی خراسانی، ذبیح الله بن هدایت الله، ق13 قمری
hoseynī xorāsānī, zabīh-ol-lāh ebn-e hedāyat-ol-lāh (-19c)
وابسته به: كفاية الأحكام؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090ق)
حاشیه ای است بر کتاب زكاة كفاية الأحكام محقق سبزواری.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18479
آغاز: بسمله قال المصنف کتاب الزكوة الخ اقول وجوب الزكوة مما دل علیه الادلة الثالثة بل العقل في الجملة بل في الجملة من ضروریات الدين؛ انجام: و زوال الكراهة مع الحاجة مما عن المنتهى و التذكرة الاجماع علیه و الامر سهل.
خط: نسخ، کاتب: عبدالرحیم بیاری خوانخوی؟، تا: 1279ق؛ مصحح، محشی گویا به خط شارح؛ مهر: «عبده محمد رضا بن ذبیح الله الحسيني» (فرزند شارح)؛ 186ص، 23سطر، اندازه: 17 × 21/5سم [ف: 50 - 222]
ḥāšīyat-ul lum‘a-td dimašqīya
وابسته به: اللمعة الدمشقية في فقه الامامية؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2296/14-ف
نسخه اصل: مجلس تنکابنی 25907 قفسه 3997 (ش 3936). در پاکی و نماز؛ بی کا، تا: با تاریخ 1061ق؛ 99ص (389-487) [فیلمها ف: 1- 670]
ḥudūṯ wa qidam-ul qur’ān
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī,‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: ض 13134
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1065ق [الفبائي آستان قدس: -442]
xulāṣat-ulḥasanīya
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan
(1764 - 1829)
تاریخ تأليف: سه شنبه 4 ربیع الاول 1240ق
کتابی است در بیان عوامل لفظی و معنوی تأليف محمد علی بن محمد حسن مشهور به علی آرانی از شاگردان ملا مهدی نراقی که آن را در «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه» برای فرزند خود حسن نگاشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10631/1
آغاز: بسمله نحمدك یا من یرفع الى نحو جنابه صالح الاعمال و ینصرف الى بابه وجوه الامال و نصلی علی نبیه المنصوب لکسر اعلام الضلال؛ انجام: نحو قوموا انتم انفسکم و قم انت نفسك هذا آخر ما اردنا ایراده في هذا الخلاصة.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ واقف: دکتر محمد زهرائی، تیر 1350؛ 49گ، اندازه: 11 × 16سم [ف: 12-95]
d.-e hayā'ī
از : حیایی (؟). القصايد في رثاء الحسين (علیه السلام).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1269/24
آغاز: (ص 277) حکم الفراق علی الكئيب المبتلى ** فشجاه من بعد الصبابة و القلي؛ انجام: (ص 265) یا صاح بالعزول طاعة ابدا ** فنحن في کل واد فتل تالیها
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 13ص (265-277)، اندازه: 7 × 15سم [ف: 24/3 -48]
rasā’el-e exvān-os safā (t.)
«رسائل اخوان الصفا» پنجاه و یک رساله مختصر است که در آنها دانش های فلسفی و علوم ریاضی و آنچه تعلق به ماورای طبیعت و عالم طبیعت دارد، تلخیص شده و مؤلفين آنها کوشش کرده اند که چنان این دانش ها را تلخیص کنند که انسان از مراجعه به کتاب های دیگر بی نیاز باشد. گویا این رساله ها چند بار به فارسی ترجمه یا تلخیص شده که مشهورتر از همه آنها به نام «مجمل الحكمة» معروف است و مترجمان در همه نسخه های خطی ناشناخته مانده اند. در نسخه حاضر که بعضی برگ های آن افتاده و عناوینی از بین رفته، این عناوین آمده است: ارثماطیقی، موسیقی، هیئت زمین، نسبت هندسی، صنعتهای علمی، طبیعتهای علمی، اختلاف خلقتها، ایساغوجی، قاطیغوریاس، باریرمنیاس، انولوطیقا، افرودوطیقا، هیولی و صورت، سما و عالم، کون و فساد، آثار علوی، طبیعت، تکوین نبات، تعریف و ترکیب جسد، حاس و محسوس، مردم عالم کوچک است، نفس جزوی، جمع علمها، حکمت مرکب، الم و لذت، اختلاف لغت، مبادی برای
فیثاغورس، مبادی عقل برای حکما، بزرگی عالم حیوان، عقل و معقول، ادوار و اکوار، درجه عشق، قیامت و بعث و نشور، حرکتها، علت و معلول، حدود، تلخیص ده رساله در یک باب مشتمل بر ده فصل.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 353
آغاز: و بعضی رمز و کنایت ... و در آن حشو بسیار است ... پس چنان افتاد که این ضعیف این کتاب را بپارسی نقل کند؛ انجام: و همچنین در شریعت ترک لذت بتقلید می کنند و در حکمت بعلم، و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ تملکت: درویش ابراهیم ولد درویش محمود؛ جلد: تیماج، 198 گ، 15سطر، اندازه: 12 × 19سم [ف: 1-461]
as-sabab-u fī taklīf-i ma‘-al ‘ilm bi-l-xilāf = ajwibat-u
masā’il-is sayyid ab-ul-ḥasan-il jīlānī
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
نسخه های جامانده (مربوط به جلد 17: ص907):
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد وآله الطاهرين اما بعد فیقول العبد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4ص (194-197)، 23سطر (10 × 17)، اندازه: 17× 25/5سم [ف: 9 - 527]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن اسماعیل گیلانی لاهیجانی، تا: 19ربیع الاول 1239ق؛ 3ص (1-3)، 25سطر(8 × 13/5)، اندازه: 14 × 20/5سم [ف: 5 - 30]
کا: محمد رضا بن عبدالغفار بن عبدالرزاق نجف آبادی اصفهانی، تا: 1266ق؛ 2گ (115پ -116) [ف: 5 - 30 ]
sorūr-oš šī‘a
مجلسی، محمد تقی بن محمد باقر، ق 12 قمری
majlesī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer(-18c)
نسخه های جامانده (مربوط به جلد 18: ص 107):
آغاز: بهترین سخنی که لب تشنگان رحیق تحقیق را پیمانه ماء معین پیماید ونیکوترین بیانی که سرگشتگان وادی حیرانی را بسر منزل مقصود دلالت نماید؛ انجام: فكاكاً من النار برحمتك یا ارحم الراحمين وصل اللهم علی محمد وعلی آلهما المعصومين خط: نسخ، بی کا، تا: غره رجب 1113ق؛ مصحح؛ برگ اول دارای سرلوح زرین، دارای حواشی بسیار، عبارات عربی معرب؛ جلد: مقوایی، 67گ 14سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [محدث ارموی: 2-814]
آغاز: بسمله، بهترین سخنی که لب تشنگان رحیق تحقیق را به سر چشمه حقیقت هدایت کند و نیکوترین بیانی که سر گشتگان وادی حیران را به سر منزل مقصود دلالت نماید... و بعد، بر متوطنان سراجه إمكان و خوش نشینان کهنه دیر جهان و ساکنان قلم و تکلیف و سالکان شرع شریف؛ انجام: فردا که خطای ما به محشر بخشند ** از مدحت داماد پیغمبز بخشند / جرمی که به گوش حاصل کردیم ** از گفت و شنید فضل حیدر بخشند برحمتك یا أرحم الراحمين و صل اللهم علی محمد و علی و آلهما المعصومين أجمعين»
خط: نسخ، بی کا، تا: 1118ق؛ مصحح، محشی، نسخه بدلها با نشان «ل» در حاشیه نگاشته شده؛ مهر: «العبد المذنب لطف علی بن محمد کاظم» (بیضی)؛ 54گ (11پ -54ر)، 14سطر، اندازه: 7/5 × 14سم [ف: 36-573]
š.-u qaṣīdat-i ‘abdūnīyya = kamānt-uz zahr wa farīdatud
ud dahr
ابن بدرون، عبد الملك بن عبد الله، - 608 ؟ قمری
ebn-e badrūn, ‘abd-ol-malek ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1212)
نسخه جامانده (مربوط به جلد 20: ص 397):
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3246/1
آغاز: بسمله قال الفقيه الكاتب الوزير ابو مروان عبدالملك بن عبدالله بن زیدون الحضرمي السبتي ره الحمدلله الملك المعبود الصمد الفرد المقصود ... اما بعد فانه لما کان تذکر آداب العقلاء؛ انجام: و هنا انتهی بنا الخبر في شرح قصیدته اعنی سیدی ابی محمد بن عبد المجيد بن عبدون اليابري ... ثم لما ذکر کل من ذکر الامم الخالية الملوك ... رجع الى رثاء بنی الافطس المعروفين ببنی مسلمة فقال تمام القصيدة: بنی المظفر و الايام ما برحت ** مراحلا و الورى منها علی سفر / ثلاثة مارای العصران مثلهم ** فضلا و لو عززا بالشمس و القمر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: خزینه شیخ فارس؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 147گ (2ر-148ر)، 19سطر (9 × 15/5)، اندازه: 14 × 21سم [ف: 5-448]
teb va jarrāhī
جرجانی ، اسماعیل بن حسن، 434 - 531 قمری
jorjānī, esmā‘īl ebn-e hasan (1043 - 1137)
تهران؛ ملی ایران؛ شماره نسخه: 16806
کا: محمود جعفر جراح، تا: 1232ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 298گ، اندازه: 13/5 × 21سم [رایانه]
kīmīyā’-u bāslīqā = kīmīyā’-ul malikīya = kīmīyā’-ul
mulūk = aṭ-ṭibb-ul kīmīyāwī
کرولیوس، 1560؟ - 1608 میلادی
krolīyūs (1560 - 1608)
مترجم: ابن سلوم، صالح بن نصر الله، - 1081 قمری
ترجمه ای است عربی از کتاب کرولیوس (فرولیوس) (Oswald Crollius / Croll Oswald)پزشک و کیمیاوی آلمانی است که پیرو پاراسلسوس پزشک و طبیب سوئیسی(قرن 16م) بود. کتاب اصلی وی همین رساله است که «کیمیای باسیلیقا» (chymica Basilica / Chmistery Royal) (کیمیاء الملكيه / کیمیای ملوکانه / کیمیای شاهانه) نام دارد. در این رساله وی به طو خاص از برخی آراء پاراسلسوس دفاع کرده و راه وی را اداد می دهد، از این رو در این رساله بسیار از پاراسلسوس نام می برد و آراء وی را ذکر می کند. این کتاب را ابن سلوم به عربی ترجمه نمود. این رساله دارای دو مقاله است: مقاله 1. في العلاجات الكلية (در هشت فصل)؛ مقاله 2. في علاج الامراض الجزئية (در نه فصل). از آنجا که مترجم عربی این ترجمه را د پایان رساله «الطب الجديد الكيميائي» که شرح و توضیحی نظام طبی کیمیاوی پاراسلسوس است آورده است، عموماً فهرست نگاران این دو را با هم یکی گرفته اند و تحت یک نا معرفی نموده گاهی هر دو را به پاراسلسوس و گاهی هر دو را کرولیوس اسناد داده اند. در این فهرست در جایی که هیچ تمییزی بین دو رساله ممکن نباشد هر دو ذیل عنوان «الطب الكيمياوي» آمده اند. (مجتبی درایتی)
آغاز: قد الف في صناعة الطب الكيميائي فرولیوس كتاباً مختصراً مفيداً لملك زمانه و هو یشتمل علی مقالتین فاردنا ان ننقله من اليونانيه (اللاتينية) الى العربيه لیکون عام النفع و یسمی هذا المختصر باسلیقا یعنی الكيمياء الملكية. المقالة الاولى اعلم ان معالجات الامراض منها ما هو کلی عام غیر مختص بمرض
چاپ: در هامش ص 66-239 صفوة الصفا در بمبئی سال 1329 [ذیل بر کلمان2: 667؛ برلین 5: 592؛ الطب و الصيدليه 301]
شروح و حواشی:
1- کیمیای با سلیقا = طب کیمیاوی = کیمیا الملوك = کیمیای ملکیه (1) کرولیوس (1560-1608ق)
2- کیمیای باسلیقا = طب کیمیاوی = کیمیا الملوك = کیمیا ملکیه (2) کرولیوس (1560-1608ق)
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یدخل علیه طبیب فانه أخبث الطواعين کلها ولا ینجو منها أحد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور مشکی، 55گ (55پ-109ر)، 16سطر، اندازه: 11 × 17سم [ف: 24-27]
بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 16/5 × 20/5سم [ف: 15-4083]
آغاز: برابر
با یک عنوان فصل و می رسد به همان جایی که در چاپ شده می بینیم؛ خط: نسخ، کا: تبریزی، احمد بن عبد القادر، تا: 1266ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ (68ر- 95پ)، 19سطر(6 × 12)، اندازه: 10 × 17سم [ف: 13-3074]
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن میرزا حسین، تا: دوشنبه ماه دهم 1280ق؛ اندازه: 11/2 × 17/3سم [ف: 7-286]
آغاز: برابر؛ انجام: فان خواص الاشياء لاتنکر فان فعل هذا المرهم بخاصیته فیه بتوسط روح العالم کما یفعل الحديد في المغناطيس. تم الكتاب المستطاب في العشر الآخر من شهر رجب المرجب سنه 1285 ... و اغوص و لیس في الاخر شدید تلطیف ... قیراط دو طسوج است طسوج دو حبه است حبه یک جزو از چهل و هشت جزو از یک درهم است (اضافه کاتب)
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: دهه آخر رجب 1285ق؛ 41گ (50ر-90ر)، 13سطر، اندازه: 16 × 21/5سم [ف: 19-65]
آغاز: برابر؛ انجام: في مزابل الحيوانات، فافهم ذلك و السلام
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 15صفر 1307ق؛ اندازه: 11/4 × 18/4سم [ف: 6-344]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یعتقدون ان في هذا الشيء هذه الحجرية موجودة و یوجد في الطرق و المزابل خصوصاً في مزابل الحيوانات. فافهم ذلك و السلام و الاكرام.
خط: نسخ، کاتب: محمد هاشم الخمسة الفاخور تلوئی، تا: 27 شوال 1309ق؛ 22گ (اپ-22پ)، 17سطر [ف: 36-149]
کیمیا الملوك - کیمیای باسلیقا
kīmīyā-ye bāslīqā = tebb-e kīmīyāvī = kīmīyā-ol
molūk = kīmīyā-ye malekīyye
کرولیوس، 1560؟ - 1608 میلادی
krolīyūs (1560 - 1608)
وابسته به: کیمیاء باسلیقا = کیمیاء الملكية = کیمیاء الملوك = الطب الكيمياوي؛ کرولیوس (1560-1608)
اصل از فرالبوس و مترجم هم باید همان مترجم طب کیمیاوی باشد که در عهد قاجار می زیسته است. در آخر فصل هفدهم از مقاله چهارم از رساله اول این مجموعه بدون این که رساله اول به آخر برساند و مطلب را جدا نماید آورده: «و بر همین منوا استخراج می شود دهن های همه احجار و این چیزی است که اختیار کردیم و نقل کردیم از سنارنوس الجرماني آنچنانی ک تأليف کرد صناعت طب را و از قرابادین داقیریوس از تقطیر ارواح و ادهان و بتحقیق که تأليف کرده است در طب کیمیا فرالیوس کتاب مختصر مفیدی را از برای پادشاه زمان خودش و او مشتمل است بر مقاله پس اراده کردیم آنکه نقل کنیم او را از لاتینه به زبان عربی بلکه فارسی تا آنکه بوده باشد نفع او عام و نام گذاشته است این مختصر را کیمیای باسلقیا یعنی کیمیای ملکیه - مقالة الاولى بدانکه معالجات امراض در اینجا آن چیز است که عام باشد و مختص بیک مرض نباشد ...» این رساله در یک مقاله و شش فصل است. (فاضل)
غیر از ترجمه احمد بن محمد الحسيني (اردکانی) است (درایتی)
آغاز... بتحقیق که تأليف کرده است در طب کیمیا فرالیوس کتاب مختصر مفیدی را از برای پادشاه زمان خودش و او مشتمل است بر مقاله پس اراده کردیم آنکه نقل کنیم او را از لاتینه بزبان عربی بلکه فارسی تا آنکه بوده باشد نفع او عام و نام گذاشته است این مختصر را - کیمیای باسلیقا یعنی کیمیای ملکیه مقالة الأولى بدانکه معالجات امراض در اینجا آن چیزی است که عام باشد و مختص بیک مرض نباشد ...
انجام: پس بدرستیکه فعل این مرهم بخاصیتی است که در او است بتوسط روح علم همچنان که می کند حدید در مغناطیس والسلام.
[فهرستواره منزوی 3977/5 با عنوان «کیمیای ملیکه»]
آغاز... و نام گذاشته است این مختصر را کیمیای باسلیقاء یعنی کیمیای ملکیه . مقاله اول . بدان که معالجات امراض در اینجا آن چیزیست که او عام باشد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب: عبدالوهاب اصفهانی، تا: 26ربیع الثاني 1269ق؛ 45گ (37پ-81پ)، 15سطر، اندازه: 17/2 × 21/7سم[ف: 7-274]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 23/1- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 83گ (2ر -84ر) [عکسی ف: 2-228]
آغاز و انجام برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 13 رمضان 1279ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 44گ (34-77)، 13سطر (9 × 16)، اندازه: 14/5× 21/5سم [ف: 2-519]
kīmīyā-ye bāslīqā = tebb-e kīmīyāvī = kīmīyā-ol
molūk = kīmīyā-ye malekīyye
کرولیوس، 1560؟ - 1608 میلادی
krolīyūs (1560 - 1608)
مترجم: تنکابنی، احمد بن محمد حسین، قرن 13 قمری وابسته به: کیمیاء باسلیقا = کیمیاء الملكية = کیمیاء الملوك = الطب الكيمياوي کرولیوس (1560-1608ق)
بخش رساله کیمیای با سلیقا از کرولیوس (فرولیوس) است به ترجمه احمد بن محمد الحسيني.
آغاز: بسمله. بدانکه این رساله ای است که تأليف کرده است در صناعت طب کیمیا فرولیوس
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10684/1
آغاز: برابر؛ انجام: بلکه تکذیب نموده مورد طعن سازنده ما را
خط: نسخ، کا: اسمعیل بن محمد مقیم، تا: 1274ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ 36ص، 17سطر، اندازه: 16 × 21سم [رایانه]
al-muḥīṭīya
کاشی ، جمشید بن مسعود، - 841؟ قمری
kāšī, jamšīd ebn-e masóūd ( - 1438)
تاریخ تأليف: اواسط شعبان 827ق
رساله مشهور نفیسی است از غیاث الدين جمشید کاشانی که در آن مؤلف با دقتی مخصوص نسبت محیط دائره را به قطر تعیین و
آن را تا شانزده رقم بعد از عشار محاسبه کرده است (مقدار نسب چنین است: «3/1415926535898732»). مشتمل بر ده فصل و خاتمه، در تعیین نسبت محیط دائره به قطر. موضوعات فصول آن به شرح زیر است: فصل 1. في معرفة وترقوس؛ 2. في معرفة محیط ای مضلع یکون في الدائرة و محیط المضلع الذي علیها المشابه له؛ 3. في انا نقسم المحيط بکم ضلعا و نستقصی في العمل الى اية مرتبه؛ 4. في الاعمال؛ 5. في استخراج ضلع واحد من المضلع الذي یکون أضلاعه في الدائرة؛ 6. في استخراج محیط المضلع الذي في الدائرة والذی علیها المتشابهان؛ 7. في مایعتد عن اهمال الكسور الزائدة او الباقية في آخر مراتب الاعمال السابقة؛ 8. في تحویل مقدار المحيط الى الرقوم الهندية؛ 9. في كيفية العمل بالجدولین؛ 10. في معرفة التفاوت بین ماهو المشهور و المستعمل عند القوم وبین ماحصلناه؛ الخاتمة: في اثبات غلط ابی الوفا و ابی الريحان. (غلامعلی عرفانیان)
آغاز: بسمله، الحمدلله العالم بنسبة القطر إلى المحيط العارف بمقدار کل المركب والبسیط
انجام: و هو نصف وتر الجزئين في الجداول صحیحا، و هذا آخر ما اردنا ایراده، والحمدلله رب العالمين والعاقبة للمتقین
چاپ: همراه با شرح روسی آن در مسکو به سال 1956م
[کاشانی نامه 165؛ بروکلمن ذیل295/2؛ رک: قدری حافظ طوقان، تراث العرب العلمي في الرياضيات و الفلك، ص 452 دکتر غلامحسین مصاحب، جبر و مقابله خیام ص 155، تهران 1317]
نسخه اصل: آستان قدس ش 162 (350/3)؛ کاتب = مؤلف، تا: 827ق (فیلمها-ف: 1-378]
آغاز و انجام برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 827ق؛ شیخ بهائی نیز در پشت ورق اول مرقوم داشته: «الرسالة المحيطيه و هی نسخة الاصل بخط مؤلفها المولى الاجل الافضل بطلمیوس زمانة مولانا غیاث الدين جمشید الكاشي طاب ثراه، حرره الفقير بهاء الدين محمد العاملي»، ارقام و دوایر و جدول بشنگرف؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ کاغذ: سمرقندی، 9گ، 21سطر(9 × 17/5)، اندازه: 14/3 × 25/5سم [ف: 8-425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق کهن، کا: مظفر منجم جنابذی، تا: 1009ق، جا: اصفهان؛ حاوی اشکال با مرکب قرمز، جداول با مرکب قرمز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن مشکی، 27گ، 20سطر (7/5 × 19)، اندازه: 13 × 26سم [ف: 9-137]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن عبدالله بن جمشید راصد، تا: دهه دوم محرم 1014ق؛ عناوین و اشکال شنگرف، مصحح، محشی؛ 22گ (105پ-126ر)، اندازه: 19 × 25سم [اوراق عتیق: 2-335]
آغاز و انجام برابر
خط: نسخ، کا: جلال الدين بن محمد مازندرانی و محمد بن جمشید مازندرانی، تا: 1050ق؛ 10ص (274-284)، 25سطر(11/5 × 17)، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 10-190]
آغاز و انجام: برابر
کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 1216ق، جا: سجاس؛ عناوین و اشکال نجومی به شنگرف؛ اندازه: 14/5 × 20سم [ف: 10-224]
آغاز و انجام: برابر؛ و نقلت من خط الاستاد مولانا مظفر الجنابدي وهو منقول عن خط افضل المهندسين غیاث الدين جمشید الكاشاني في سنة 1009 من الهجرة وقد فرغت من کتابته سلخ شعبان المعظم 1306 من الهجرة. (سید اسمعیل جاعل تاریخ اصلی را که 1265 بوده تراشیده و تبدیل به 1306 کرده که هنوز آثار تاریخ قبل به وضوح مشاهده می شود. علاوه بر آن حواشی را نیز که به قلم سید محمد علی قائنی و از او بوده به نام خود امضاء کرده که یعنی این حواشی از من است.)
خط: نسخ و شکسته، کا: محمد علی قائنی، تا: 1263ق؛ جداول و اشکال به شنگرف؛ اندازه: 14/2 × 20/5سم [ف: 10-121]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1283ق؛ اندازه: 19 × 27سم [ف: 2-409]
مباحث: نسخه اصل : لوکی (Luckey) آن را از روی نسخه 756 موزه نظامی استانبول در 1949 به آلمانی و رزنفلد و یوشکویچ در 1956 به روسی با عکس همان نسخه ترجمه و چاپ کردند؛ بی کا، بی تا [فیلمها-ف: 3-234]
nuzhat-un anẓār fī mašāyix-il ijāza ilā a’immat-il aṭhār
موسوی جزایری، محمد کاظم بن احمد، ق14 قمری
mūsavī jazāyerī,mohammad kāzem ebn-e ahmad ( -20c)
سید محمد کاظم بن احمد بن محمد جعفر بن عبد الصما جزائری موسویدر این مختصر، اجازاتی را که نه نفر از علمای حدیث به او اعطا نموده اند گرد آورده که به ترتیب عبارتند از: 1. سید میرزا هادی خراسانی حائری، چهاردهم محرم 1359ق؛ 2. سید محمد ابراهیم موسوی قزوینی، سیزدهم محرم 1359ق؛ 3. آقا بزرگ تهرانی، 24محرم 1358ق؛ 4. شیخ عباس قمی، نهم ربیع الاول 1358ق؛ 5. میرزا محمد تهرانی، جمعه 21رمضان 1358ق؛ 6. میرزا محمد علی غروی اردوبادی؛ 7. علامه شیخ محمد رضا طبسی، 29 محرم 1360ق؛ 8. آقا بزرگمزبور و شیخ علی قمی، 24صفر1360ق؛ 9. شیخ علی نهاوندی. همچنین اجازه شیخ عباس قمی به شیخ محمدرضا طبسی ونیز اجازه محمد باقر مجلسی به سید نعمت الله جزایری در این رساله به چشم می خورد. ضمنا یاد آور می شویم که تمام اجازات مزبور صورت اجازه است نه خود اجازه.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر بیستم، قم، مؤسس فرهنگی دار الحديث، 1388ش، یا تصحیح سید جعفر حسینی اشکوری
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 8484
آغاز بسمله. حمدله. چنین گوید کاتب این مجموعه محمد کاظم جزایری که برای ثبت و ضبط اجازاتی را که از علمای حدیث در موقع اشتغال در نجف اشرف و سایر بلاد اخذ نموده ام در این جا می نگارد؛ انجام: عن الشيخ ابی القاسم جعفر بن محمد بن قولویه عن الشيخ الجليل الكامل ابی جعفر محمد بن (ناتمام)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1372ق؛ واقف: محمد کاظم جزایری، شهریور 1333؛ 14گ، 182سطر (17 × 32) [ف: 27-15]
دیماه 1392 شمسی مطابق با ربیع الاول 1435 قمری و ژانویه 2014 برایم خاطره انگیز خواهد ماند که به لطف خداوند بزرگ و عنایات حضرت رضا سلام الله علیه توانستم پس از 15 سال کار سخت و طاقت فرسا همراه با تحمل تنگناهای شدید مالی، بالاخره کار «فهرستگان نسخه های خطی ایران» را به پایان برم.
آنان که دستی بر آتش دارند نیک می دانند به پایان بردن چنین کاری سنگین؛ آن هم بدون داشتن هیچ پشتوانه مالی، چه فشارها و مشکلاتی را در پی خواهد داشت و طبیعی است برای من، که با گذر کردن و فائق آمدن بر آنها، امروز احساس سرخوشی کنم. و گویا تقدیر من و این کار این بود که از ابتدا تا انتهای آن، همچنان با این مشکل همراه باشد و البته به همین دلیل بیشتر باید خداوند را شاکر باشم که با همه این مضیقه ها توفیق اتمام آن را نصیبم کرد.
ابداً ادعای خاصی درباره این اثر ندارم و حتما کاستی هائی بر آن تحمیل شده که ناشی از کم بضاعتی من است ولی آن را قدمی ضروری برای معرفی فرهنگ و تمدن مکتوب ایران می دانستم و طبیعی است که حجم انبوه اطلاعات مغشوش و ناهمگون و امکانات محدود و در نتبجه افراد بسیار محدود، امکان فراتر دیدن کار را از من سلب می کرد و امیدوارم انتشار «فنخا» راه را برای عرضه شایسته تر و کامل تر فرهنگ مکتوب ایران زمین هموار کند. بقول مرحوم ایرج افشار: هیچ پژوهشگری نمی تواند ادعا کند که نهایت کار را رفته است، بلکه هر کدام قدمی بر قدمهای گذشته می افزاییم تا در آینده دیگران قدمهای بعدی را بردارند.
آری مجلد 34 فنخا با حرف ی به پایان رسید ولی این به معنای پایان کار فنخا نیست. این مجموعه نیازمند نمایه های کار آمد و جدی است که می تواند راهنمای بسیاری از نیازهای پژوهشگران باشد که محتملاً مجلدات 35 تا 45 را به خود اختصاص خواهد داد و این مجموعه را به 45 جلد افزایش خواهد داد. به لطف خداوند کار استخراج اطلاعات نمایه های این مجموعه همراه با آماده شدن هر مجلد دنبال شده و پس از استخراج نمایه های این مجلد آماده درهم کرد و تنظیم است و امیدوارم تا آخر همین سال بتوانیم» تمامی نمایه های کار را آماده کنیم تا چندان میان عرضه متن و نمایه ها فاصله ایجاد نشود.
برخی از من خواستند که این اثر را به زبان غیر فارسی نیز منتشر کنم ولی اصرار من بر انتشار آن به فارسی بود و دلیل
عمده من آن بود که اگر در این مجموعه اطلاعات مفیدی برای پژوهشگران خارجی زبان وجود دارد- که حتما چنین است- یا خود برای دستیابی به مطالب آن، زحمت دانستن کمی زبان فارسی را بدهند و یا به ترجمه آن پپردازند. کار ایرانی باید بزبان فارسی نشر شود و اگر در آن مطالب ارزنده ای وجود داشته باشد مطمئناً جویندگان آن برای دستیابی به آن تلاش خواهند کرد. امروز من به عنوان یک پژوهشگر ایرانی مجبورم برای یافتن اطلاعات مورد نیازم از زبان عربی گرفته تا ترکی استنانبولی و فرانسه و انگلیسی و آلمانی و حتی ایتالیائی و...سر در بیاورم و یا کسانی را در کنار خود داشته باشم که مرا در دسترسی به اطلاعات آن کمک کنند. باید به هر پژوهشگر حق داد، که اثر خود را بزبان فرهنگی خود نشر دهد و آن را وسیله ای برای ترویج زبان و ادبیات خود تلقی نماید.
در سرانجام رساندن این کار رهین افراد بسیاری بوده ام که نام نبردن از آنها را خلاف معرفت و اخلاق علمی می دانم گرچه در مقدمه کتاب نام آنها را برده بودم ولی محتملاً شرایط خاص سیاسی کشور متولیان کتابخانه ملی را وادار به حذف نام آنها کرده بود و لذا تصمیم به نوشتن این خاتمه کوتاه گرفتم تا آن را جبران کرده باشم.
ابتدا باید از استاد بزرگوارم فقیه فقید آية اللّه العظمي منتظری - رضوان اللّه تعالی علیه - یاد کنم که هر آنچه از علم و عمل آموخته ام مرهون آن عالم عاملم و در این کار از ابتدا تا آخرین ماه حیات پر برکت ایشان مرا مورد لطف و عنایت خود داشتند. خداوند روح بزرگ ایشان را در جوار رضوان خویش همواره متنعم فرماید.
همچنین از فرهنگیان نامدار و شایسته ایران و اسلام حجة الاسلام و المسلمين سید محمد خاتمی رئیس مرکز بین المللي گفتگوی فرهنگها و تمدنها و رئیس جمهور اسبق ایران باید یاد کنم که با توجه به شناختی که در این مقوله داشتند و اهمیتی که به پایه های اصلی فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی می دادند، همواره حامی این کار و مشوقی تاثیر گذار برایم بودند.
و البته از همه دوستان و همکاران بالاخص خانواده ام که با درک تنگناها و مضیقه های من، همراهی و همدلی با شکوهی داشتند که از همه آنها صمیمانه سپاسگزارم.
لازم به ذ کر است که در نهایت جلد 45 و پایان نمایه ها، تحلیل و گزارشی آماری از وضعیت تالیف و کتابت در ایران تا قبل از صنعت چاپ ارائه خواهد شد که با استفاده از اطلاعات موجود در فنخا فراهم آمده که تصویری نسبتاً گویاست و با کمک نمودارهای بسیار تلاش کرده ام نقاط قابل پژوهش و تأمل را روشن کنم و ممکن است برای برخی از پژوهشگران مفید باشد. البته ابتدا در نظر داشتم آن را جدای از این متن منتشر کنم ولی احساس کردم بهتر است ضمیمه این مجموعه نیز نشر یابد تا دارندگان آن نیز به آن دسترسی داشته باشند.
در خاتمه آرزوی من به عنوان یک پژوهشگر اولاً آن است که در همه کتابخانه های حوزوی و دانشگاهی و مؤسسات پژوهشی مرتبط، این مجموعه ابتداء در دسترس محقمان و دانشجویان داخلی باشد چون این کار بیشتر کاری کتابخانه ای است و امکان در اختیار داشتن آن برای بسیاری از محققان به جهات مختلف، ممکن است مقدور
نباشد. لذا انتظار دارم مسؤلان محترم این مراکز، قبل از این که چاپ این اثر که با تیراژ محدود صورت گرفته به پایان برسد و به درد نایایی «دنا» مبتلا شود آن را در دسترس اساتید و دانشجویان و طلاب قرار دهند تا پژوهشگر ایرانی در دسترسی به آن دچار مشکل نشود و مهمتر آن که نباید کتابخانه معتبر و مهم هیچ شهر و شهرستانی فاقد این مجموعه باشد تا یک پژوهشگر شهرستانی را مجبور کند راه بسیاری را برای دستیابی به آن طی کند و یا با این همه هزینه های کمر شکن زندگی، مجبور به خرید این مجموعه سنگین شود.
و ثانياً این مجموعه مناسب است در کتابخانه های معتبر جهان و مراکز اسلام شناسی، شرق شناسی و ایران شناسی دیده شود. از مراکزی که دغدغه معرفی فرهنگ ایران و اسلام را دارند و یا چنین رسالتی را برای خود تعریف کرده اند و دسترسی و ارتباط با این مراکز دارند، انتظار دارم نسبت به معرفی و ارائه این اثر همت کنند. انتظار از این مرا کز آن بود که خود تهیه کنندگان آن باشند ولی حال که کسی خارج از این مؤسسات آن را فراهم کرده و کاری آماده ارائه فراهم شده، انتظار معرفی آن از این دستگاهای عریض و طویل و پر هزینه، نباید توقعی زیاد و نابجا باشد. این مجموعه آینه ای تمام نما از پیشنه فرهنگ و تمدن ملتی بزرگ به نام ایران است و فارغ از اینکه چه کسی آن را فراهم آورده، نشان از بزرگی ملتی دارد که عرصه علم و دانش را در هیچ برهه ای از زمان با همه فراز و فرودهای سخت سیاسی فرو نگذاشته است. مراکزی همچون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت امور خارجه، سازمان فرهنگ و ارتباطات و صدا و سیمای جمهوری اسلامی می توانند در این کار مساعدت کنند. اهداء تابلو و فرش های گران قیمت ایرانی برای میهمانان خارجی غیر معمول نیست چون با همین هدف صورت می گیرد ولی می تواند این مجموعه نیز برای برخی از میهمانان به عنوان سند میراث علمی مردم ایران مورد استفاده قرار گیرد و یا مقامات، در سفرهای برون مرزی خود که مایل به دادن هدایا هستند این مجموعه را نیز به عنوان هدیه مردم ایران در نظر داشته باشند تا بگونه ای به ترویج و معرفی فرهنگ و تمدن ایران نیز کمک شده باشد. شرکت دادن این مجموعه در نمایشگاه های معتبر جهانی و یا منطقه ای و یا جشنواره های مرتبط راهی مفید برای معرفی آن است که انتظار دارم مراکز مرتبط بالاخص کتابخانه ملی که متولی چاپ این اثر است از آن غفلت نورزند. البته ناقدان نیز می توانند کمک بزرگی در معرفی این مجموعه به پژوهشگران داخلی و خارجی باشند.
مصطفی درایتی
مشهد مقدس رضوی
27 دیماه 1392شمسی
14 ربیع الاول 1435 قمری
16 ژانویه 2014 میلادی
BRARY OF THE JBLIC
GUE OF IRAN CRIPTS PERAYATI
Yahud E 34
NATIONAL LIBRA & ARCHIEVS OF T ISLAMIC REPUBL OF IRAN
UNION CATALOG
MANUSC
BY MOSTAFA DE
Nuhzat - Ya
VOLUME