ghaemiyeh.com
فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334-، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)/ به کوشش مصطفی درایتی
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390 -
مشخصات ظاهری: ج.22/50 * 28/5 س م.
فروست: نسخه شناسی؛ 1
شابک: دوره 9-271-466-964-978؛ ج. 33: 4-304-446-964-978
وضعیت فهرست نویسی: فاپا
مندرجات: ج. 33. نان - نهرية.
موضوع: نسخه های خطی -- ایران -- فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی کنگره: 1390 36د والف/ Z6620
رده بندی دیویی: 011/31
شماره کتابشناسی ملی: 2596708
ویراستاران دیجیتال: عسل بی غم، عاطفه سادات خداداد، مرضیه حسینی، شهرزاد سجادی، فاطمه غلامی، سپیده پولادخان، مهدیه ملکی، محدثه غریبی، مرضیه محمدی، زهرا سوسنی، ریحانه غفاری، زینب رئیسی، حدیثه کریمی، آتنا وطن خواه، زهرا شیرازی، مریم محققیان، لیلا کریمی
بسم الله الرحمن الرحيم
فهرستگان
نسخه های خطی ایران (فنخا)
جلد سی و سوم
نان - نهرية
به کوشش: مصطفی مصطفی
نسخه شناسی/1
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
مولف: مصطفی درایتی/ Derayatimostafa@yahoo.com
ویراستار: دکتر مجتبی درایتی
چاپ اول: 1392
ناشر: سازمان اسناد و و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
شمارگان: 1000 نسخه
مدیریت فنی و کامپیوتر: مهندس امین رشیدی، مهندس محبوبه درایتی
آماده سازی اطلاعات: علی علیزاده یزدی، حسین متدین طوسی، تقی چیت ساز، عباسعلی علیزاده یزدی
تایپ و تصحیح: سمیرا عابدپور، هدی محمدی، سارا محمدی، زری شفیعی
طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی
با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی
خوشنویسی روی جلد: مهدی فلاح
صفحه آرایی: مهندس محبوبه درایتی
ناظرچاپ: نصرت ا... امیرآبادی
چاپ و صحافی: قلم قم
نشانی: تهران بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی
تلفن فروشگاه: 81623301 - 88941946 -81623315 دورنگار: 88947496
وبگاه : www.nlai.ir - پست الكترونيك انتشارات: Publication@nlai.ir
الفهرس الموحّد
للمخطوطات الإیرانية
ثلاثة الثالث
نان - نهرية
أعداد: مصطفى الدّرّايتي
آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد
آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان
آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب
آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب
احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم
احتمالاً همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آن ها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.
احتمالا بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم
ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.
اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
الفبائي: فهرست الفبائي نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.
الهيات: با نام ش هر تهران: کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد.
امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان
امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هر کدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.
امام عصر:کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز
امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد
امیر کبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین
امیر المؤمنين: کتابخانه امیر المؤمنين بشرویه
انجام بر ابر: انجام برابر نمونه کتاب.
اندازه: اندازه صفحه.
اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.
اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی
اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.
بی تا: بدون تاریخ کتابت.
بی کا: بدون کاتب.
پ: پشت
تا: تاریخ کتابت
جا: محل کتابت.
چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
حجتیه:کتابخانه مدرسه حجتیه
حججی: کتابخانه آیه الله حججی نجف آباد
حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران
حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان
خاتم الانبياء: کتابخانه مدرسه خاتم الانبياء (صدر) بابل
دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائره المعارف بزرگ سلامی
دار الحديث: کتابخانه مرکز دار الحديث در قم
دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.
دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.
دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند
ذکاء، یحیی: مجموعه ذکاء یحیی
ر: رو
رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ما و برای کنترل کار خود ما می باشد.
رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی
سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)
سریزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سریزدی)
سعید نفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی
سم: سانتیمتر
سناف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا (که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.
سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)
شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز
شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤيد)، این مجموعه شخصی که ظاهراً هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.
ص: صفحه
صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگی (صادقیه) و دامغان
طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم
عبدالعظیم: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری
عکسی: این تعبیر در دو جا به کار رفته است: یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده، به عکسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.
علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیراز که نام شیراز در قبل از آن آمده است.
علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران
عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری
عمومی: با کلمه قبل سمنان: کتابخانه عمومی سمنان
عمومی: با کلمه قبل مراغه: کتابخانه عمومی مراغه
غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.
ف: این رمز در مورد مأخذ به کار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف» به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.
فاضل: کتابخانه آیه الله فاضل خوانساری
فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم
فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
کل فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان
فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض
فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم
فیلمها: فهرست فیلمهای کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز
قمربنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان
کا: کاتب
کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی
گ: برگ.
گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آیه الله العظمي گلپایگانی
گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
مجلس: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط
محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.
مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.
مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.
المه مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب
مدرسه غرب: کتابخانه مدرسه غرب همدان
مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد
مرعشی: کتابخانه عمومی آية الله العظمي مرعشی نجفی
مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.
مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم
مروی: کتابخانه مدرسه مروی تهران
قلم مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم
مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیهاسلام
مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح
ملک: کتابخانه ملک
ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.
مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی
موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه باستان)
مؤسسه آیه الله بروجردی: مؤسسه حضرت آية الله العظمي بروجردی.
مولوی: عبد المجيد مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است.)
مینوی: مجتبی مینوی
نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی
نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.
نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
نک: این علامت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دو گونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده كلاً در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.
نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد
نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی
نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهي تهران)
وابسته به این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرحها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.
وزیری: کتابخانه وزیری یزد
همانند: این کلمه در جایی به کار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.
در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:
1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ می شوند، ضبط می گردند.
مثال: آداب الشريعه = ādāb-oš šarī‘a
2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند.
مثال: آداب صوفیه = ādāb-e sūfīye
آداب الصوفيه = ādāb-uṣ ṣūfīya
3- کلمات و ترکیباتی که از زبانهای دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.
مثال: اسطرلاب = ostorlāb
ابواب الجنان = abvāb-ol jenān
4- چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.
5- برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.
تصویر
الف - آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:
تصویر
تصویر
ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی
تصویر
تصویر
نان
nān-e xošk (manzūm)
ادیب هندی
adīb-e hendī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26165
آغاز: بسمله. ایها المحبوس في سجن البدن؛ انجام: کو به حکم حق به حکم اوست باد
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رایانه]
nān-e xošk
مثنوی است عرفانی اخلاقی با تخلص «عاتب» در پایان هر بند، به پیروی از «نان و حلوا» شیخ بهاء الدين عاملی، در چند «باب» و پس از عنوان هر باب بیتی به عربی سروده شده است. عنوان باب هایی که در نسخه آمده: باب 1. بیان حدیث قدسی با حضرت موسی؛ 2. بیان تعریف نان خشک؛ 3. بیان مضمون حدیث شکر؛ 4. شناختن نفس ناطقه انسانی؛ 5. خداشناسی جل و علا؛ 6 خطاب با روح و یاد آوری عالم ذر؛ 7. عتاب نفس و عیبهای او را گفتن؛ 8 در بی حضور قلب و خدعه و تدلیس با مردم.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1329/1
آغاز: حمد مخصوص خداوند است و بس ** غیر او لایق نباشد هیچکس/ نیست غیرش اوست رب العالمين ** عاقبت نیکو بود للمتقین؛ انجام: روز و شب داری بمردم همسری ** ز اشک حسرت بر خلایق می بری
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مصحح به خط سراینده؛ جلد: تیماج، 22 گ (1 پ -22ر)، اندازه: 18×11 سم [ف: 4 -156]
nān va panīr
گیلانی، محمد بن محمد مؤمن، ق 11 قمری
gīlānī, mohammad ebn -e mohammad mo’men( - 17c)
در مقدمه آمده: «چون نان و حلوای شیخ بهائی مشهور شده من این را مقابل آن ساخته و نان و پنیر نامیدم»؛ این رساله در رد بر فلاسفه و علما ساخته شده است. عنوان مثنوی و نام سراینده در دیباچه منثور آمده است.
آغاز: بسمله. این خرده ریزه ای است که در بعضی اسفار به دست آمده و چون طباع را بعد از استماع نان و حلوای حضرت شیخ رغبت به شنیدن آن می شود، مسمی گردید به نان و پنیر و مخاطب کسانی اند از معتقدین حکمت و منکرین آن که ورقی چند از کتب فلاسفه گردانیدند آن را احاطه و تنقیح نامیده اند و بر حقیقت یا بطلان آن حکم کرده بنظم در آورد العبد محمد رفیع بن محمد مؤمن الجيلاني ... ای که روز و شب زنی از علم لاف ** هیچ بر خجلت نیاری اعتراف ...
چاپ: ایران، 1307ق، سنگی، جیبی، به نام شیخ بهائی چاپ شده، به در خواست اقا میر شریف کتابفروش
آغاز: برابر؛
انجام: پس مدار کار با عقلست عقل ** گر نداری باور این راه نقل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 12گ (132 - 43پ)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 8 - 558]
آغاز: برابر
منثویی است در 533 بیت، در بدگویی از کوته نظران و فیلسوفان و جانبداری از اشراق و عشق. با سربندهای: حکایت، تمثیل، تأديب، نصیحت، تشبیه و بندهایی به نثر در میانه؛ خط: نستعلیق
پخته، بی کا، تا: 1273ق؛ 3گ (231پ -233ر) [ف: 1 -257]
آغاز: برابر؛ انجام: پس مرا یارب بدانایی رسان ** تا ز شر جهل باشم در امان
بی کا، بی تا، 22گ (75ر-96پ) [ف: 5 -702]
nān va halvā = savāneh-e safar-e hejāz = as-savāneh-ol hejāzīye
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
از شیخ بهائی چهار مثنوی به جا مانده است، و یکی از آنها این کتابچه می باشد. وی در دیباچه نثری آن می گوید: این سوانح سفر حجاز است که به فارسی و عربی سروده ام یعنی اندیشه هایی است که در این سفر به ذهنم رسیده است. شیخ که در اصفهان دارای مقامات عالی دولتی مانند شیخ الاسلامي بوده است، در سفر حج به فکر زهد و پرهیزکاری افتاده و مردم را به گوشه گیری از دنیا می خواند، و نیز به ریاکاران و سالوسان خوش آشکار بد درون، سخت می تازد. تنکابنی می گوید کسی که در این کتابچه جای گفتگو است، و او را ریاکار و زاهدنما= خوانده، میرداماد یکی دیگر از روحانیان دربار صفوی است که داماد شاه عباس بوده، و سپس داستانی از کشمکش های این دو تن آورده است (قصص العلماء ص 178 -180). این کتابچه 408 بیت بر وزن مثنوی مولوی دارد. (علینقی منزوی)
آغاز: اما بعد حمد الله على أفضالِه و الصلواة و السلام على الخلايق محمد و آله فيقول أفقر العباد … أيها اللاهي عن العهد القديم ** أيها الساهي عن النهج القويم/ استمع ماذا يقول العندليب ** حيث يروى من أحاديث الحبيب
انجام: كم أنادي و هو لا يصغي التناد ** و الفؤادي و الفؤادي و الفؤاد/ يا أخي اتخذ قلبًا سواه ** فهو ما معبود إلا هواه/ آنچه از حق باز دارد ای پسر ** نان و حلوا نام کردم سر به سر
چاپ: مشار فارسی، ج5، صص 5151 -5152، (صص 1-40)؛ بمبئی، 1362ق، سنگی؛ ایران، تهران، 1329ق، سنگی، جیبی؛ 31ص (1 -31)؛ ایران، تهران، 1293ق، سنگی، جیبی؛ ایران؛ تهران، 1282ق، سنگی، رقعی کوچک، 40ص (1 -40) = 1283ق، سنگی، جیبی؛ ایران، تهران، کارخانه مشهدی محمد تقی، 1303ق، سنگی، جیبی، به درخواست آقا محمد زمان مصور؛ ایران، 1307ق، سنگی، جیبی، به درخواست آقا میر شریف کتابفروش؛ هند، بمبئی، مطبع نادری، 1332ق، سنگی، جیبی، 1+23ص، به در خواست سید زین العابدين بن سید فیاض شیرازی؛ ایران، بی ناشر، 1326ق، سنگی، جیبی، 34 ص
[نسخه های منزوی 3262/4 ؛ الذريعه 30/24 و 31 و 319/19 و 267/20؛ ريحانة الأدب 312/3 ؛ مشترک پاکستان 802/7 ؛ دانشمندان آذربایجان ص 442؛ دنا 10: 538 -546 (296 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- نقل مجلس؛ حسینی میبدی، علی بن محمد علی ( -1313)
2- شرح نان حلوا
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 18 -1]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین قاری، تا: 20 شوال 1017ق، جا: یزد؛ 7ص (293 -299) [ف: 6 -2370]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 10ق [نشریه: 5 -607]
آغاز: برابر؛
انجام: تمت المنظومة الموسومة بالسوانح في أواخر شهر ربيع الأول سنة 1025 في بلدة شاهپور كاپور تحریر یافت اقل العباد كاتبه محمد مراد و له دام ظله. ای چرخ که با مردم نادان یاری ** بر اهل هنر همیشه غم می باری/ پیوسته زتو بر دل من کار غم است ** گویا که ز اهل دانشم پنداری
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مراد، تا: ربیع الاول 1025ق؛ 1 گ(440) [ف: 15 -184]
خط: نستعلیق خوش، کا: کامران تبریزی، تا: 1055ق [نشریه: 1 -16]
خط: نستعلیق، کا: سرکانی، محمد شریف بن محمد نصیر، تا: دوشنبه 2 ذیحجه 1059ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 18ص (145-128)، 16 سطر (13×5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 12- 2541]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1063ق؛ جلد: میشن، 4گ (77 پ-80ر)، اندازه: 21×14/8 سم [ف: 7 -476]
بی کا، تا: 1085 یا 1065ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 7گ (37پ -43ر)، 21 سطر، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 22 -209]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 صفر 1067 ق [ف: 2 -289]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد اشرف بن محمد هادی، تا: 1073ق؛ جلد: تیماج، 12گ (171 -182)، 16سطر (12×6)،
اندازه: 19×13 سم [میراث اسلامی: 8 -463]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069 -1089ق؛ در «جنگ مرتضی قلی خان شاملو»؛ 22ص (6 -27 هامش) [ف: 3 -329]
خط: نستعلیق، کا: یزدی، صفی قلی بیک بن محمد علی، تا: = 1091ق؛ در پایان نسخه چند بیت از شیخ بهائی در مدح این مثنوی ذکر شده؛ 7 گ (3ر -9ر)، اندازه: 17×27/5 سم [ف: 37-131]
بخشی از نان و حلوا؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092ق؛ مجدول؛ 3گ (98ر - 100 پ حاشیه)، اندازه: 10 ×17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: چهارشنبه 10 جمادی الثاني 1098ق، جا: قریه دوزال من اعمال قراجه داغ؛ جلد: میشن،10 ص (376 -367 )، اندازه: 27/8×16/1 سم [ف: 29/1 -128]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 7 گ (113ر-119ر) [ف: 37 -319]
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول و مذهب؛ جلد: گالینگور،6 ص (139-144)، اندازه: 20×32سم [ف: 36 -380]
آغاز: برابر؛ انجام: هر چه از حق باز داری ای پسر ** نان و حلوا نام کردم ای پسر
کا: حسینی اصفهانی، محمود بن محمد مؤمن، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 8ص (330 -337)، اندازه: 32×20سم [ف: 36 -385]
آغاز: برابر؛ انجام: يا بَهائِي فاتخذ قلبا سواه ** فهو ما معبوده إلا هواه
منتخبی از آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن مذهب، 6گ (59 - 64پ)، ابعاد متن: 20×9/5 اندازه: 23/1×1372 سم [ف: 29/2 -598]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج، 5گ (40پ -44پ)، اندازه: 28/4×15/1 سم [ف: 29/2 -731]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 9 ص (1116- 1124)، اندازه: 22×35سم [ف: 21 -281]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 13گ (53پ -65پ)، 17 سطر [ف: -174]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 17گ (108 -124)، اندازه: 13×7/5 سم [نسخه پژوهی: 3 -175]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ اص (297پ) [ف: 5 -702]
آغاز: ای خوش انکو یابد از توفیق بهر ** آورد رو سوی کن بی نام شهر؛ انجام: أيها الساقي ادركأساً مدام ** فاجعلن في دوره يمش الدوام
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 10گ (1 -10) [ف: 17 - 39]
آغاز انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (151 پ153 پ)، 35سطر ، اندازه: 30×16/5 سم [ف: 31 -722]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 14گ (73 -86)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 1 -88]
آغاز: د صرفنا العمر في قيلٍ وقال ** يا نديمي قم فقد ضاق المجال؛ انجام: ساقیا یک جرعه از جام قدم ** بر بهائی ریز از روی کرم/ تا کند شق پرده پندار را ** هم بچشم یار بیند یار را
بخشی از نان و حلوا؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 4ص ( 530 -527)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10 -998]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 13گ (44پ -56ر)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 8 -559]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5ص (539 -543)، سطور چلیپا (33×17/5 )، اندازه: 34×18/5 سم [ف: 9 -1207]
خط: نستعلیق، کا: ایمانی غلام، امام قلی، تا: نیمه دوم قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 5گ (419پ - 423پ)، 20سطر (24×14)، اندازه: 32×18سم [ف: 8 -101]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 747گ، سطور چلیپا (13/5 × 23/5)، اندازه: 28×17سم [ف: 14 -3890]
آغاز انجام: برابر
مثنوی در 408 بیت؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصح جلد: تیماج، 7 ص (335 -341)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32 -71]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 4ص (63 -66) نشریه: [13 -264]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4 گ( 66 -63)، اندازه: 12×21/5سم [نشریه: 13 -264]
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 10گ (1 -10)، 16 سطر ، اندازه: 21×13سم [نشریه: 13-124]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 -249]
نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [فیلمها ف: 2 -161]
بی کا، تا: قرن 11؛ 32ص (6 -37 هامش)، ابعاد متن: 18/5×31/5، اندازه: 38×24سم [ف: 3 -80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 -12ق؛ مهر: «بنده درگاه محمد زمان 1091» (بیضی)؛ 3گ (34پ -36پ) [ف: 2 -252]
آغاز انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: موسی بن محمد بن حسن با مهر «موسی» (بیضی) و «موسی بن محمد حسن» (بیضی) 9 گ (1ر- 9ر)، 19 سطر ، اندازه: 14×9 سم [ف: 39 -115]
انجام: از برون طعنه زنی بر ما یزید ** وز درونت نیک می دارد یزید
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 4گ (10پ - 13پ)،23 سطر ( 18/5×9/5 )، اندازه: 26/1×16/2 سم [ف: 29/1 -502]
آغاز: برابر؛ انجام: نیت و آداب این محکم وضو ** یک ره از روی کرم با وی بگو
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ بخشی از این رساله در برگ «29» مجموعه آمده؛ تملک: حسینعلی واعظ به تاریخ 1266 هجری، علاء الدين حسن اصفهانی با مهر «عبده علاءالدین حسن»(دایره)؛ 6 گ (1پ -2پ، 29 پ -32پ)، 26سطر ، 17×8/5 سم [ف: 36 -668]
بی کا، تا: قرن 12؛ 10گ (748 -757) [ف: 9 -1406]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 7ص (282 -288) [ف: 10 -1840]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 26ص (26-1 )، 16 سطر (10×5)، اندازه: 14×9 سم [ف: 14 -3625]
بی کا، تا: قرن 12 [ف: 38 -186؛ فهرست رایانه ای ج 4 -1043]
آغاز: برابر
این مثنوی دوباره در نسخه تکرار شده است، به همراه مقدمه کوتاهی به نثر در آغاز؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 3گ (137ر - 39پ)، 23 سطر (18/5×9/5 )، اندازه: 26/1×16/2 سم [ف: 503-29/1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 11گ(1پ -11پ) [ف: 9 -61]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: محتملاً قرن 12، 24ص (1 -24)، 14 سطر ( 16/5×9/5 )، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1 -361)
آغاز انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 4گ (84ر- 87پ)، اندازه: 28/2×17/2 سم [ف: 8 -71]
آغاز: برابر؛ انجام: گر تو عاشق شدی بس است ترا ** دلکی پر از درد دوستکی
بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 4گ (104 -107)، سطور مورب، اندازه: 12×17سم [ف: 30 -611]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: باکی، محمد مؤمن بن علینقی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، 3گ (61 -63پ)، 48سطر (23×9)، اندازه: 30×14/5 سم [ف: 14 -118]
خط: نسخ، کا: قاری قمی، محمد حسین بن محمد صادق، تا: قرن 12؛ تملک: ابو طالب پسر عبدالکریم؛ مهر: محمد بن خلیل؛ 21گ (52 پ -72ر)، 17 سطر ، اندازه: 15×8سم [ف: 5 -353]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12، جا: شاه جهان آباد؛ دارای سه سرلوح، مجدول؛ 11ص (53 -63)، 14سطر ، اندازه: 29/6×17/7 سم [ف: 17 -427]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 6گ، اندازه: 20×12 سم [ف: 8- 4749]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1101 ق؛ 9 گ (6پ -14ر) [ ف:257-1]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1105ق؛ مجدول سرلوح مذهب؛ 1 گ (63)، اندازه: 30×16/5 سم [ف: 47/2 -103]
آغاز: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 5398 (گنج 1648/3)؛ خط: پخته، بی کا، تا: 1120ق، 16گ (2 -17) [عکسی ف: 2 -280]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1133ق؛ کاغذ: سپاهانی، 21گ (9-29)،17 سطر (21×11)، اندازه: 30×19سم [ف: 13 -3097]
آغاز: برابر؛ انجام: وارهان خود را از این هم صحبتان ** جمله مهتابند و دس تو کنان/ صحبت نیکانت از نبود نصیب ** باری از هم صحبتان بد بکیب
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی بن محمد امین حسینی، تا: 1136ق؛ افتادگی: انجام؛ 9گ، 14 سطر چلیپایی، اندازه: 21×9سم [ف: 8 -4750]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن محمد، تا: 14 صفر 1192قد، جا: شیراز (آستانه شاهچراغ)، جلد: تیماج، 4گ (108ر- 111ر)، اندازه: 20×10سم [ف: 38 -236]
آغاز: برابر؛ انجام: بر یکی عابد در آن صحرا گذشت کا علف في خورد چون آهوی دشت ...
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين حسینی، تا: 1193ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: حیف از این کاغذ که من کردم سیاه... یا الله یا رباه
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پیرامون قرن 13، 4گ (70پ- 73 پ)،سطور چلیپایی، اندازه: 24×15سم [ف: 37 -497]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12گ (166ر - 177ر)، اندازه: 10/5 ×17 سم (مؤيد: 3 -241]
خط: نستعلیق زیبا، کا: ناظم، محمد کاظم بن محمد، تا: قرن 13، 10گ (113ر -122ر)، اندازه: 14×20سم [ف: -88]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: -32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 8گ (12پ -19پ)، 21سطر [ف:- 175]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ قطع: رقعی بزرگ (میراث شهاب: س 8 ش 4 -61]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12ص (165 -176)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 37 -77]
آغاز و انجام: برابر
319بیت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: اسدالله بن محمد حسین؛ جلد: تیماج، 13ص (94 -106)، 11سطر (6/2×10)، اندازه: 9/8×15 سم [ف: 18 -27]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بغلی [نشریه: 6 -675]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ چاپ سنگی به نستعلیق و مصور زمان مظفرالدین شاه؛ 22سطر ، قطع: ربعی [آستانه قم: -228]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا مذهب، 10گ، 19 سطر ، اندازه: 17×11 سم [ف: 8 -4749]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ، اندازه: 23×12سم [ف: 8 -4748]
آغاز: برابر ؛ انجام: بهتر از این نیست در ختم کلام ** بر محمد باد و آل او سلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12گ، 10 سطر ، اندازه: 30×18سم [ف: 8 -4749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 23گ، 8سطر، اندازه:11×17 سم [ف: 8 -4749]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15گ، 11سطر ، اندازه: 15×11 سم [ف: 8 -4748]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: قرن 13، برای برادرش علی اکبر؛13گ (133ر-145پ) [ف: 5 -703]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 -42]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 26ص (1 -26)، 13 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 3 -555]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ 16گ، اندازه: 22×12سم [ف: 2 -164]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، حسن، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 29 ص (52 -80)، 15سطر ، اندازه: 17/3×11/1 سم [ف: 5-59]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 26/4 - عکسی
آغاز: نان و حلوای شیخ بهایی، بسمله. هر چه از حق باز دارد ای پسر؛ انجام: آنها قلبي و صدري طورها.
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ کا: سید حسن ثریا، تا: 1267 ق [عکسی ف: 2 -280]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14سطر (7/5×12)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف:- 292]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 10 گ (311پ - 320)، 18سطر (16×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 7-418]
آغاز: یک دمک بنشست بر بالین من ** رفت و با خود برد عقل و دین من؛
انجام: نقض علم است ای جناب مولوی ** حشمت و مسال منای دنیوی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 4گ (1ر-4ر)، 9سطر (9×6) [ف: 15 -36]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 16گ (135پ -150ر)، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1 -158]
آغاز: برابر؛
انجام: گوسفندش را شبانی می کنم ** خانه اش را پاسبانی می کنم/ گاه گای نیم نانم می دهد ** گاه مشت استخوانم می دهد افتاده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 6گ (36 -41پ)، 16 سطر ، اندازه: 11/5×7سم [ف: 32 -673]
خط: نستعلیق خوش، کا: محتملا مرتضی حسینی، تا: محتملا قرن 13، 17ص (233 -249)، 21سطر (22×11)، اندازه: 32×19سم [ف: 2 -516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 7گ (134پ- 140ر)، 15 سطر ( 14/5×8/5 )، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: 135]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: میشن، 6گ (28پ۔ 33ر متن و هامش)، 16 سطر ، اندازه: 28/6×17/3 سم [ف: 196-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، برای آقا محمد اسماعیل؛ جلد: میشن، 19گ (134پ -152ر)، 12 و 14 سطر، اندازه: 21/7×15/9 سم (ف: 9 -141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13، 23 ص، 15 سطر (13/5×7)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2 -70]
آغاز: برابر؛ انجام: گاه گاهم نیم نانی می دهد ** گاه مشت استخوانی می دهد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 9 گ (1پ- 9پ)، 12 سطر ، اندازه: 17×11 سم [ف مخ: 5 -2203]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ دیباچه را ندارد؛ 12گ (11ر -21پ) [ف: 1 -257]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 16×10/5 سم [ف: 3 -99]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 16گ (16 -31)، 10 سطر (6×10/5)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 11 -2129]
آغاز: عنوان «في ذمّ الريا و التدليس أعظم جنود إبليس» است. همچو سایه از پی او می دوید ** عف و عف می کرد رختش می
درید؛ انجام: كان قتل المرء أولى يافق أن قتل الأم أولى للصواب
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 3گ (1ر -3ر)، 12- 16سطر (21×11)، اندازه: 25×15سم [ف: 19–539]
بی کا، تا: قرن 13؛ بخش دیگر از نان و حلوای شیخ بهایی که اشتباهاً صحافی شده و در اینجا قرار گرفته است با عنوان «فصل في قطع العلائق و العزلة من الخلايق تا عنوان حکایت عابدي الذي قل الصبر له لديه فتفرق الكلب عليه»؛ 2گ (21ر 22پ)، 16-12 سطر (21×11)، اندازه: 25×15سم [ف: 19 -541]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11ص (25-35)، 15سطر (14×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 14 -3536]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11سطر ( 7×13)، قطع: ربعی [ف: 17 -160]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 14 ذیحجه 1200ق؛ جلد: تیماج، 12سطر (13×7)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16 -628]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 14سطر (14×7)، اندازه: 16×9 سم [ف: 17 -528]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13ق؛ قطع: وزیری [نشریه: 7 -345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12 -13ق؛ 5گ (148ر-152 پچهارستونی) [ف: 2 -252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21ص (110-130)، 12 و 15 و 18 سطر ، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 45 -118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 13؛ جلد: تیماج، 21ص (194-214)، 17سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: 45 -241]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 17گ (5پ - 21پ)، 8سطر [ف: 39 -645]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن حاجی علی شیروانی، تا: قرن 13؛ محشی؛ 3گ (126 -128)، 25 -26 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف:51-38]
آغاز: من کلام شیخ بهاء حکایت مرد عابد و سگ گبر: عابدی در کوه لبنان بد مقیم ** در بن غاری چو اصحاب رقیم/ روی خود از غیر حق بر تافته ** کنج عزلت را ز عزت یافته ... (5پ) حکایت آن زب بد عمل که دایما رغبت بنماز داشتی من کلام شیخ بهاء الدين علیه الرحمة: بد در شهر هری بیوه زنی ** کهنه رندی حیله سازی پر فنی/ نام او بی بی تمیز خالدار ** در نمازش بود رغبت بی شمار/ با وضوی صبح خفتن می گذارد ** نامرادان را بسی دادی مراد؛ انجام: نیت و آداب این محکم وضو ** یکدم از روی کرم با من بگو/ این وضو از سنگ رو قایم تر است ** این وضو نبود، سد اسکندر است؟
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نیمه قرن 13؛ دارای دو مجلس نگاره (مینیاتور) سبک قاجار (محمدشاهی) در ارتباط با حکایت مرد عابد و سگ گبر است، مجدول؛ 3گ (3پ -5پ)، 12 سطر ، اندازه: 13/5×8 سم [ف: 40/2 -122]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: محرم 1203ق؛ جلد: روغنی، 16گ (46پ -61پ)، 12سطر ، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 22 -78]
بی کا، تا: 1212 ق [ف: -174]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: حدود 1216ق؛ 8ص (751 - 758) [مختصر ف: -852]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1222ق؛ جلد: تیماج، 13گ (79پ -91ر)، اندازه: 14/5×10 سم [مؤيد: 3 -373]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ رجب 1223ق؛ جلد: تیماج مذهب، 16گ (60 -75ر)، اندازه: 15×10سم [ف: 2 -245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج محمد حسن بن حاج علی، تا: شنبه 28 ذیحجه 1224ق؛ 10گ، 19سطر ، اندازه: 16×8 سم [ف: 8 -4748]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر اهل ناحیه، تا: 1227 ق [ف: 9 -298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، محمد حسن بن محمد علی، تا: 2 ربیع الاول 1230ق؛ 9 گ (75ر -83ر)، 17سطر ، اندازه: 22×14سم [ف مخ: 5 -2203]
آغاز: برابر؛ انجام: گر همی خواهی که باشی تازه جان رو کتاب نان و حلوا را بخوان
خط: نستعلیق، کا: علی محمد نوری، تا: 1233ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1234ق؛ با تاریخ 16 رمضان 1223 از رجب علی سمسار کرمانی پسر علی اکبر سلطان خراسانی ، در میانه تاریخ رمضان 1332 هم هست؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -250]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق؛ مجدول، با سرلوح و حاشیه سازی در آغاز؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -305]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، ابراهیم بن عبد الرسول، تا: 1235ق؛ 11گ (148 -158)، اندازه: 23×17/5 سم [نسخه پژوهی: 3 -148]
خط: شکسته نستعلیق چلیپا،کا: محمد علی، تا: 1235ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 20گ (88ر -107ر) [ف: 36 -239]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1237ق؛ 7 گ (21ب -27ر)[ف: 2 -252]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملاخان محمد شیخ الاسلام اردوباد، تا: 19 ذیحجه 1238ق، جا: اردوباد؛ 11گ (6ر -16پ)، ابعاد متن: 15×8، اندازه: 16×22 سم [ف: 8 -570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ 17گ، 15 سطر ، اندازه: 14×21 سم [ف: 8 -4748]
آغاز: برابر؛ انجام: گر تو را از لطف وفضل من برید ** از برای خدمت خود آفرید/ با همه آلودگی قدرت بکاست ** با قدت تشریف خدمت کرد راست
خط: نسخ، کا: مازندرانی، عبدالوهاب بن محمد رفیع، تا: 1238 ق؛ 11گ (26پ -36ر)، 17سطر ، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 2-559]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ مهر: «یا علی ادرکنی» (کروی) «علی بن محمد» (مربع)، «الحق مع العلي» (مربع)؛ واقف: علی بن ملا پیر محمد ایواغلی، 1259؛ جلد: تیماج مشکی، 12 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: -301]
انجام: بی عوض دانی چه باشد در جهان ** عمر باشد عمر قدر آن بدان
خط: نستعلیق، کا: ملا زین العابدين گلپایگانی، تا: 1239ق؛ افتادگی: انجام؛ 2 گ (76ر -77پ)، اندازه: 11×15/5 سم
[کتابخانه های گلپایگان: ف: -104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 2شعبان 1240ق؛ 5گ (69پ - 73ر)، 23سطر ، اندازه: 17×20/5سم [ف: 2 -641]
آغاز: استمع ماذا يقول العندليب ** حيث يروي من أحاديث الحبيب؛
انجام: برابر
کا: محمد خلیفه سلطان، تا: 1240ق، کاتب گویا از خاندان خلیفه سلطان مؤلف حاشیه بر معالم الأصول می باشد؛ جلد: مقوایی، 127ص (241 -367)، اندازه: 22×15سم [ف: 2 -63]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 3 صفر 1240ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 13گ (20ر - 32ر)، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 2 -358]
آغاز: برابر؛
انجام: چون نهان گردد تنم در خاک و خشت ** در گذر از هر چه کردم خوب و زشت.
بی کا، تا: شعبان 1241ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 16ص (86 -101)، اندازه: 15/8×10/4 سم [ف: 17 -435]
بی کا، تا: شعبان 1241ق؛ جلد: تیماج [ف: 11 -359]
خط: نستعلیق، کا: مراغی، محمد بن جمشید، تا: 1241ق؛ 5گ (187ر 191ر) [مختصر ف: -852]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم، تا: جمادی الثاني 1243ق؛ 11گ (58ر -68پ)، اندازه: 21×15سم [ف: -176]
آغاز: برابر خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید درویش کلارستاقی چالوسی، تا: 11 جمادی الثاني 1244ق؛ 9گ (56پ -64ر) [ف: 5 -703]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد موسوی، تا: 1244 و 1268ق [الفبائي: 576]
آغاز: درس اگر غربت نباشد زو غرض ** ليس دروس إنه ليس المرض؛
انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق متوسط، کا: محمد حسین بن ملا میرزا، تا: 17 ربیع الاول 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 3گ (6 ر -9 پ)، اندازه: 21×17سم [ف: -92]
خط: نسخ، کا: محسن، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج، 3گ (169ر - 171ر)، ابعاد متن: 1266، اندازه: 21×13سم [ف: 15 -4116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح؛ 5گ (1پ -5پ)، 23 سطر (17×11)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 32 -882]
بی کا، تا: 9 ذیحجه 1247ق؛ جلد: میشن، 17سطر [ف: 5 -288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: شیرازی، عبدالعلی بن اسماعیل، تا: 1247ق؛ واقف: سید جواد بهشتی، ذیقعده 1379؛ جلد: تیماج، 16گ (45 -60)، 12 سطر ، اندازه: 15×10 سم [ف: - 680]
آغاز: برابر؛
انجام: نجنی رب تظلمت اليك ** فاقتی مسئلتی بین یدیک
خط: نستعلیق شکسته، کا: نوری، محمد طاهر، تا: 1248ق؛ 15 گ (9 پ -23ر)، ابعاد متن: 5/5 ×10، اندازه: 17×10 سم [ف: 59-19]
آغاز: برابر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ افتادگی: انجام؛ 14گ (1 -14پ)، 12 سطر ، اندازه: 12/568 سم [نشریه: 13-39]
آغاز: برابر؛ انجام: كم أنادي و هو لا يضع التناد ** وفؤادي وفؤادي وفؤاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ مجدول مذهب؛ 12گ، 13 سطر[ف: 8 -4749]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1251ق؛ 64 گ، اندازه: 11×16 سم [ف: 1 -49]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق؛ 15گ (163پ- 177پ)، سطور چلیپا (6×12/5)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن محمد قاسم بن ابوالقاسم، تا: 1251- 1253ق؛ اندازه: 15×21/5 سم [ف: -83]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی قرجه داغی، تا: 1254ق؛ در حواشی تمام اوراق مثنوی «نان و حلوا»، با اشعاری برگزیده از رباعیات و اشعار شعرایی همچون: میرزا خرم، سعدی، فانی، حافظ، جامی، شیخ فصیح، شیخ بهائی، میرزا طوفان، قاسم، طبیب، اصمعی، حسان بن سابط، ثنائی، سلیمان صباحی، صدرالفضلا و اشعاری منسوب به علی بن ابیطالب (علیه السلام) نگاشته شده؟ 30گ (65پ -94پ) [ف: 13 - 371]
آغاز: برابر
کا: علی اکبر خانی، تا: 1254ق، جا: رشت؛ 10گ (73پ -82)، اندازه: 21×15سم [نسخه پژوهی: 3 -177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ 16ص، 12سطر ، اندازه: 10×6سم [ف: 2 -78]
خط: نستعلیق، کا: صدرالدین استر آبادی، تا: 1254ق؛ 18گ ( 86 -69)، 23-14 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: -21]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2127/9 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -646]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 12گ (33پ -44ر)، 14سطر (14×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 14 -4043]
با دیباچه نثری؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 11 شوال 1255ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 27گ (54ر -80ر)، سطر چلیپایی، اندازه: 14×7 سم [ف: 38 -247]
آغاز: برابر؛
انجام: پیوسته خجسته پیامش کن مقبول خواص و عامش کن
خط: نستعلیق، کا: علی رضا، تا: 1255ق [الفبائي: -576]
کا: رستم بن بیجن، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 12گ (154پ - 165پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 19 -137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خراسانی کرمانشاهی، محمد بن حسین، تا: 1257 ق؛ 9 گ (141ر- 149ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 -352]
آغاز: برابر؛ انجام: می کو بفتوای می خوارگان ** کند چاره کار بیچارگان
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد لاهیجی، تا: 1257ق؛ مجدول؛ با یادداشتی از مولا احمد اردبیلی می باشد به تاریخ 1359ق؛ 118گ، 12سطر (13×8)، اندازه: 11×19/5 سطر [ف: 11 -107]
آغاز: برابر؛ انجام: عالمی خواهم از این عالم به در ** تا به کام دل کنم خاکی به سر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد حسن حسینی، تا: 1257ق؛ 17گ (74ر -90ر)، 11 سطر ، اندازه: 10/8 × 14/5 سم [ف: 8 -219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی خوئی، تا: 1257ق، جا: خوی؛ 12گ، 15سطر ، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 3 -1369]
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسدالله موسوی، تا: صفر 1259ق؛ مجدول؛ مهر: «عبدالوهاب بن محمد مهدی الموسوي» (بیضوی)؛ 11گ (1پ -11ر)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 2 -358]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن رفیع، تا: چهارشنبه 22 ربیع الاول 1260ق؛ محشی؛ 14گ (24پ-37پ)، 14 سطر ، اندازه: 6/5×12/5سم [ف: 39 -482]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ جلد: گالینگور، 9گ (5 ر- 14ر)، 14 سطر ، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 130]
خط:نستعلیق، بی کا، تا: 1260 ق [نشریه: 7 -129]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 28 رجب 1260 ق [نشریه: 7 -129]
انجام: قد صرفنا العمر في قيل و قال ** يا نديمي قم فقد ضاع المجال
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ذیحجه 1260ق؛ افتادگی انجام؛ 14گ (1پ - 14پ)، 13 سطر (7×13/5) ، اندازه: 17/5 ×10/5 سم [ف: 29/1 -26]
خط: نسخ، کا: محسن خوانساری، تا: 1260ق، جا: نجف اشرف؛ 12گ (29ر - 40پ)، 15 سطر ، اندازه: 16×11سم [ف: 1 -114]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق بدخط، کا: ملا علی حسین بن بدل، 1260ق، مهر: «عبدالرزاق» (هشت ضلعی)، «یا علی حسین 1260» (چهار گوش)، «عبده علی حسین» (بیضوی)، «... محمدعلی...» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج مذهب، 12گ (153پ -164)، 16 سطر (10/5× 15/5 )، اندازه: 14/5 -20×15 -21سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که نبود مبتلای ماه رو ** اسم آن از لوح انسانی بشو
خط: نسخ، کا: سید احمد، تا: 15 شعبان 1260ق؛ 25ص (372- 396)، 15 سطر ، اندازه: 21/2×15/2 سم [ف: 17 -447]
آغاز: برابر؛ انجام: این نظم بدیع بلند اختر ** کاورده ز عالم قدس خبر پیوسته خجسته پیامش کن ** مقبول خواص و عوامش کن
کامل؛ بی کا، تا: 11صفر 1261ق؛ مجدول؛ 20گ (5پ - 24ر)، 13 -14 سطر (13×6/5 )، اندازه: 11×17/5 سم (ف: 29/1 -18]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1262ق؛ 5گ (24پ -38پ)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 2 -136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 صفر 1262ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 14سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 8 -4749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید انور، تا: 1263ق، جا: لاهور؛ مجدول؛ جلد: چرم، 16 سطر (14×7)، اندازه: 16×10سم [ف: 47/1 -112]
انجام: آن دم در آن دشت افتاد شوری شوری که شرحش نتوان بیان کرد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 28715 [رایانه ]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1265ق؛ جلد: تیماج، 19گ (1پ - 19ر)، 15سطر ، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 13 -319]
خط: نستعلیق، کا: احمد علی، تا: 1265ق، جا: لکهنو؛ مجدول؛ 19گ (48پ -66پ)، 15سطر ، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 6 -146]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 جمادی الثاني 1267ق؛ مجدول؛ 16گ (12پ -27ر)، 13 سطر ، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 6 -155]
آغاز: برابر، انجام: زین سبب فرموده شاه اولیا ** آن گزین اولیا واتقیا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1268ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 17گ، 14 سطر ، اندازه: 18×11 سم [ف: 8 -4750]
خط: نسخ، کا: ابوالحسن پسر علی رضا شهر بابکی، تا: 1268ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 22گ (175 -196)، اسطر (11×6)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 3 -939]
کا: میرزا انور ابن حاجی میرزا محمد امین الله مروزی، تا: 1269ق؛ 13 گ [ف:-150]
آغاز: برابر؛ انجام: خود ناگرفته پند مده پند دیگران - پیکان بیتر (؟) جا کند آنگاه برنشان
خط: نستعلیق، کا: کتابفروشی، ابوالقاسم بن احمد، تا: 1269ق، جا: لاهیجان مدرسه اکبریه؛ جلد: تیماج، 18گ (23پ -40ر)، اندازه: 16/5 × 22/5 سم [مؤيد: 3 -75]
خط: شکسته نستعلیق، کا: نعیم الدين، آقا محمد، تا: 1270ق؛ 21 ص (460 -480) [ف: 17 -90]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 جمادی الثاني 1270ق؛ 26ص (346- 371)، 14 سطر (10×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 14 -3652]
آغاز: برابر؛ انجام: نان و حلوای بهایی گفته است ** رو بخور بنگر چه شیرین سفته است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1271ق، جا: اصفهان؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (21ر -24پ)، 25سطر ، اندازه: 21×16سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -146]
خط: نستعلیق خوش، کا: جبار حسینی تفرشی، تا: پنج شنبه 9 جمادی الثاني 1272ق؛ 10گ (141پ - 150ر) [ف: 1 -257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نستعلیق پخته، کا: محمد باقر منشی ندیم، تا: 1273ق؛ 8 گ(215پ - 222پ) [ف: 1 -257]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خاکساری، تا: 1277ق، جا: کربلا؛ 10گ (173 پ -182پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 4 -157]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1277ق؛ 15گ (27ر- 41ر) 13 سطر ، اندازه: 11/1 × 17/5 سم [ف: 8 -178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 28 رمضان 1277ق؛ 17گ،11سطر [ف: 8 -4748]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رسول ایروانی، تا: 1278 ق [الفبائي:- 576]
آغاز: (برگ ششم) بجهه ازدیاد عمر و دولت بندگان... أيها اللاهي عن العهد القديم فهو ما معبوده إلا هواه؛ انجام: بر خر خود هر کسی آخر سوار انجام شد
بی کا، تا: 1279ق، جلد: مقوا [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: شیرازی، صادق، تا: 1281ق، مجدول؛ 38ص (137–174)، 9سطر (9×5)، اندازه: 16×10سم [ف: 14 -3663]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 16×10سم [ف: 3 -99]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن عبدالرحمان بن علی اوزی، تا: 1281 ق؛ 13گ (1 -13)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم (نسخه پژوهی: 1- 58]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، 16گ (1 -16)، 12سطر ، اندازه: 10/5 ×17 سم [نشریه: 13 -38]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 7 رمضان 1287ق؛ جلد: تیماج، 10گ (22پ -31ر)، 16سطر [ف: -180]
کامل؛ کا: قاسم بن ملا خلیل کندازی، تا: پنج شنبه 14 صفر 1288ق، جهت سید ابراهیم بن سید محمد صادق سیدانی؛ 22گ (98 -119)، 14 سطر ، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: -680]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ جلد: میشن، 8گ (156پ -163پ)، اندازه: 20/8×13سم [ف: 9 -79]
آغاز: أيها اللاهي عن العهد القديم ** أيها الساهي عن النهج القويم نسخه اصل: کتابخانه مدرسه جعفریه - زهان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ابوتراب بمرودی، تا: 25 شوال 1294ق، جهت ملا غلام حسین مشهور به مقدس؛ 25ص (324 -348) [عکسی ف: 6 -151]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن یحیی، تا: 1295ق؛ 14سطر [ف: 1 -281]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: صفر1295ق؛ دیباچه را ندارد، با سرلوح رنگی؛ 16گ (4پ -19پ) [ف: 1 -257]
بخشی از نان و حلوا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 19گ (71ر- 89ر)، 9سطر ( 12/5×8/5 )، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف:-187]
آغاز: الحمدلله الواحد المعين، و صلى الله علی سيدنا خيرالوري؛ انجام: در دو عالم دهی ز لطف پناه ** بولای علی ولی الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1301ق؛ واقف: ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ 25گ، 15سطر ( 14/5×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 7-878]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1301ق؛ 167گ، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 51 -74]
خط: نستعلیق، کا: غلامعلی پسر ملاجعفر بن محمد حاجی افشار، تا: 1303 ق؛ 22گ (57 -78)، 14 -15 سطر ، اندازه: 20 ×22 سم [نشریه: 13 -147]
آغاز: برابر؛ انجام: در دو عالم دهی ز لطف پناه به ولای علی ولی الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1308ق، ضمیمه نسخه ش 18033 [رایانه]
کا: محمد، تا: 1309ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 22گ، اندازه: 18/8×12/6 سم [رایانه]
خط: نسخ، کا: جورتانی اصفهانی، غلامرضا بن اسدالله، تا: پنج شنبه 29 صفر 1310ق؛ جلد: مقوایی، 12گ (1پ- 12ر)، 18سطر ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 13 -136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: علیرضا بن ابوالحسن بن محمدحسین بن علیرضا خراسانی، تا: 1310ق؛ دارای یک سرلوح زیبای مرصع، مجدول؛ مهر: «الله محمد ... علی ...» (مربع)؛ 19 گ(1پ- 19ر)، 11سطر (14/5×8) [ف: 703-41]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن، تا: 22 رجب 1311ق؛ سرلوح رنگین، مجدول؛ جلد: تیماج، 18 گ، 12سطر اندازه: 20×14/5 سم [ف: 2 -54]
آغاز: بسمبر ابر؛ انجام: مو که سر در بیابانم شب و روز ** سرشک از دیده گریانم شب و روز/ نه تب دارم نه جانم می کند درد ** همی دانم که نالانم شب و روز
خط: نستعلیق، کا: سیف الله افشار، تا: 1314ق؛ 60ص، 12 سطر،اندازه: 16×22/5سم [ف: 3 -137]
کا: محمد علی الشريف، تا: 1318ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 73گ، اندازه: 10/3 ×16 سم [رایانه]
آغاز: گر کسی گوید که از عمرت همی ** چند روزی مانده ای مرد غنی
خط: نسخ، کا: سید محمد بن سید کاظم طباطبائی، تا: 1318ق؛ افتادگی: آغاز؛ 16گ (47ر -62پ)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 151-1]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1320ق؛ 12گ (24 -35)، اندازه: 17×10سم [ف: 8 -4750]
کامل؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمدطاهر متخلص به عامل الدين، تا: 1326ق، جا:محله پیر عبدالملک اردبیل؛ واقف: میرزا آقا انصاری تبریزی، صفر 1385، 14گ، 14 سطر ، اندازه: 21/5×15 سم [ف: -681]
آغاز: برابر؛ انجام: یا بهایی اتخذ فلما [کذا] سواه ** فهو ما معبوده الا هدا/ نان و حلوا را بهایی گفته است ** روبرو بنگر چه شیرین پخته است
خط: نستعلیق، کا: احمد منبری تفرشی، تا: 1327ق؛ 4گ (364پ -367)، 21 سطر (11/4×18/2)، اندازه: 17/2×27/5سم [رایانه]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کریم نیساری آذربایجانی، تا: 1328ق، جا: شیراز، 14گ، 16سطر (18×10)، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 2 -349]
آغاز: بسمله، آنچه از حق باز گردد ای پسر ** نان حلوا نام کردم سربسر؛ انجام: آنچه مقصود هست ای روشن ضمیر ** برنیاید زان مگر عشر عشیر
خط: نستعلیق، کا: شکرالله بن مرحوم قاضی گرم آبرودی، تا: 1331 -1312 ق، جا: قزوین مدرسه مولا وردی خان؛ 22ص (45 -66)، اندازه: 11×17/7 سم [ف: 17 -480]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1338ق، جا: اصفهان؛ جلد: میشن، 15 سطر ، اندازه: 22/4×15سم [ف: 8 -312]
کا: یحیی بن ابراهیم، تا: جمعه 22 جمادی الثاني 1341ق؛ 9گ (36پ -44پ)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 26 -310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1347ق؛ جلد: چرم، 14ص (192 -205)، 11 و 13 سطر ، اندازه: 21×13سم [ف: 45 -101]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 17گ (133ر- 149ر) [ف: 39 -5]
آغاز: فلسفه با نحو با طب با نجوم؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 35ص (394 -428)،21سطر، اندازه: 23/5×13 سم [ف: 44 -153]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 15گ (106پ - 120پ)، 12 سطر ، اندازه: 15 ×20 سم [ف: 31 -37]
آغاز: برابر؛ انجام: در سرای گبر بد گرگین سگی ** مانده از جوع استخوانی و رگی
بی کا، بی تا، افتادگی: وسط وانجام؛ 10گ (56پ -65 پ) [ف: 541-20]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 -606]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 -573]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 24ص (2 -25)، 15 سطر ، اندازه: 16×10سم [ف: 2 -29]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بغلی (نشریه: 7 -259]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 -643]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: وزیری [نشریه: 7 -273]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 25 سطر (28×16)، اندازه: 21×36سم [ف: 16 -691]
گرکانی؛ شماره نسخه: 10/1
خط: نستعلیق، کا: کریم فراهانی، بی تا، قطع: ربعی [نشریه: 5- 637]
آغاز: برابر؛ انجام: می نیاید اختلال از هیچ چیز ** چون وضوی محکم بی بی تمیز
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 17ص، 14سطر (12×5/5 )، اندازه: 17×11سم [ف: 2 -295]
بی کا، بی تا؛ 34گ (73 -106)، ابعاد متن: 13×6، اندازه: 19×9سم [ف: 16 -633]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 17 سطر (20×9)، قطع: بیاضی [ف: 17 -242]
آغاز: برابر؛ انجام: پایان: بود یک قریه بقرب آن جبل ** اهل آن قریه همه گیر دغل/ عابد آمد بر در گبر ایستاد ** گبر او را یک دو نان جو بداد
قسمتی از کتاب نان و حلوای شیخ بهائی؛ بی کا، بی تا، 16ص، اندازه: 21×10سم [ف: 1 -253]
بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 14گ (2پ - 15ر)، اندازه: 16×11 سم [ف: 16 -487]
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 14 سطر (15×7)، اندازه: 20×12سم [ف: 16 -152]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 30ص (119 -148) [ف: 10 -1690]
بی کا، بی تا؛ ؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 14گ (339 -352)، 22 سطر (17×9)، اندازه: 21×11سم [ف: 13 -3311]
آغاز: برابر؛ انجام: تازه کردیم من ویار به هم عهد قدیم ** لیک من عهد به دل بستم و آن مه به زبان/ بخت سودای من ویار به هم خورده شریف ** من گرامی جانم وبروی کجش راست نشان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4 گ (113پ -116ر)، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5 -2202]
نسخه اصل: مونیخ 6؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -136]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 3گ (159پ -161پ)، 13سطر (14×10)، اندازه: 22×15سم [ف: 11 -2398]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 19گ (735 -753 متن و هامش)، 15 سطر (11×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 11 -2496]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 17گ (133 - 150)، 18سطر (14×8)، اندازه: 18×12 سم [ف: 13 - 3471]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 8گ (91پ -98ر) [ف: 6 -2372]
نسخه اصل: پاریس 143 . S. P (بلوشه ش 153)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17 سطر [فیلمها ف: 1 -535]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 14 گ(163ر-176ر)، اندازه: 21×14سم [ف: 2 -406]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 10 و 11 سطر،اندازه: 10×17 سم [ف: 6 -26]
بی کا، بی تا؛ 19سطر ، اندازه: 21×16سم [ف: 3 -83]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح بسیار زیبا، مجدول؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 31گ، 11سطر (12/5×7/5)، 19×12 سم [ف: 4 -1393]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، 16گ (121پ- 136پ)، 12سطر ، اندازه: 22×14سم [ف: 9 -408]
بخشی از نان و حلوا؛ خط: نسخ، کا: گیلانی، علی مراد بن حسین، بی تا، 6گ (101ر-106پ)، 22سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5 ×21سم [ف: -229]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه سمرقندی [ف: 5 -249]
خط: نستعلیق، کا: کامران تبریزی، بی تا؛ مجدول؛ 25ص 83- 107)، 14سطر (15×7)، اندازه: 23×14سم [سنا: ف: 1 -129]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (155پ -157)، ابعاد متن 8×13، اندازه: 29×16سم [سنا: ف: 1 -237]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 21سطر (9×18/5)، اندازه: 12×11 سم [رشت و همدان: ف: -1220]
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 176/19 بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رشت و همدان: ف: -1212]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2534/1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 19گ (116-98)، 15 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 18/5×15 سم [ف: 8 -229]
آغاز: برابر انجام: یهزه الكفار من اسلامه.
شامل هفت سطر نثر مقدمه مؤلف و مثنوی نان و حلوا بی تا؛ گ (173 -179)، 25 سطر در متن و 34 سطر در حاشیه (15×8/5 )، اندازه: 11/9 × 17/5 سم [ف: 8 -446]
آغاز: برابر؛ انجام: زین غم برهان که گرفتار است ** در دست هوا و هوس زار است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح، مجدول؛ 29ص (448 -420)، اندازه: 14×22 سم [ف: 10 -566]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين قال النبي صلى الله عليه و آله اتفقت أطباء الهند و الفارس على أن الأمراض تتولد من ستة أشياء: قلة النوم في الليل؛ انجام: انشاء از سوره واقعه ... و فاكهة كثيرة لا مقطوعة ولا ممنوعة وفرش مرفوعة إلى آخر السورة، انشاء از سوره و المرسلات و يل يومئذ للمكذبين ... انشاء از سوره شریفه اذا الشمس کورت بجهة اهل سیاهت و فراست.
اشعاری از نان و حلوای شیخ و متفرقات دیگر در انشاءهای مقتبسه از آیات قرآنی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1552]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا روغنی مذهب، 16ص (46- 61)، اندازه: 14/5× 21/5سم [ف: - 206]
کا: محمد جعفر بن محمد باقر، بی تا؛ اندازه: 10/5 × 16سم [ف: 2 -413]
آغاز: برابر؛ انجام: ندارند این فرقه بوالهوس ** بی عیب هم جز زبانی و بس
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ، 18 سطر (15×6)، اندازه: 21×10سم [ف: 1 -508]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 18گ، 12 سطر (11×6)، اندازه: 15×10 سم [ف: 1 -277]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15 سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: -210]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ در یک جنگ است [ف: 5 -703]
آغاز: برابر
بی کا، بیتا؛ 4 ص (549 -552) [ف: 5 -703]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 11گ، 15 سطر ، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 8 -4748]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 12گ، 14 اندازه: 11×15/5 سم [ف: 8 -4748]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 13گ، 21سطر،اندازه: 16×10سم [ف: 8 -4750]
آغاز: برابر؛ انجام: نقوش کثرت امواج ظاهر دریا ** حجاب وحدت باطن شده است دریا را
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 5گ، 20 سطر، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 8 -4749]
آغاز: برابر؛ انجام: نقص علم است ای جناب موسوی ** حشمت و مال و منال دنیوی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3 گ، 18سطر ، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 8 -4750]
آغاز: برابر؛ انجام: چند نوشی نان وحلوای مجاز ** توشه این نان و حلوا هم بساز
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 26 گ، اندازه: 17×11 سم [ف: 8 -4749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 8گ، 16سطر - اندازه: 10×17 سم [ف: 8 -4748]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 13گ، 14 سطر ، اندازه: 14 ×20 سم [ف: 8 -4748]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 8 گ، 12 سطر - اندازه: 20×14سم [ف: 8 -4748]
آغاز: برابر؛ انجام: بشنو از نی چون حکایت می کند ** وز جدائیها شکایت می کند/ از نیستان تا مرا ببریده اند ** از نفیرم مرد وزن نالیده اند
خط: نسخ، کا: سید علی حسینی، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 12گ، 13 سطر ، اندازه: 21×17سم [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 گ، اندازه: 21×15 سم [ف: 8-4749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 5گ، 36 -38سطر ، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3 -1370]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: چرمی، 5گ، 38 -37سطر ، اندازه: 21×12سم [ف: 3 -1369]
آغاز: بسمله و به ثقتی شب که بودم با هزاران کوه درد ** سر ببالین غمش بنشسته فرد .../ و ... قد صرف العمر في قيل و قال ** يا نديمي قم فقد ضاق المجال؛ انجام: ** و افؤادي و افؤادي و افئواد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 14× 19/5 سم [ف: 3 -1235]
آغاز: آن قیامت قامت پیمان شکن ** آفت دوران بلای مرد و زن خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ متن و حاشیه، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 6گ (متن و حاشیه 1 ر -6ر)، 14 سطر ، اندازه: 31×18سم [ف: 38 -365]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا، مجدول؛ 13 گ (14پ۔ 26ر)، 15 سطر ، اندازه: 21×13سم [ف: 38 -427]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (57پ -61ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 38 -553]
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 15گ (88ر -102ر) [ف: 37 -548]
بخشی از آن؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا، مجدول؛ 6 گ (114ر -119ر)، اندازه: 20×11سم [ف: 38 -224]
بی کا، بی تا؛ 5 گ (100پ -104پ) [ف: -216]
بی کا، بی تا، قطع: رقعی [ف: -329]
آغاز و انجام: برابر
بخشی از آن؛ بی کا، بی تا، 7 ص (463 -469) [ف: 10 -1028]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 8گ (127ر -134ر)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2 -205]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 -268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 4 -1123]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 20سطر (11×6)، اندازه: 15×10 سم [نشریه: 3 -222]
آغاز: برابر؛ انجام: کان ترا از راه حق مفتون کند ** نور عرفان از دلت بیرون کند.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه:13×20/5 سم [نشریه: 6 -73]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 13گ (75پ -87ر)،اندازه: 18×11 سم [نشریه: 5 -150]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14×21/5سم [رایانه]
بی کا، بی تا [ف: 1 -163]
خط: نستعلیق، کا: رسول بن عباسعلی ایروانی، بی تا [رایانه ]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: باز گو از زمزم و خیف و منا وارهان دل از غم و جان از عنا؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 43گ (1-43پ)، 8سطر (5×13/5)، اندازه: 16×6/8 سم [رایانه]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ (60پ- 75پ)، 11سطر (12×7)، اندازه: 17/3×11 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالرحیم، بی تا، خرید از خانم خامنوی؛ 16گ، 12 و 13 سطر (11×7)، اندازه: 17×11سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -576]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -576]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عوضعلی بن درویشعلی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 10گ، اندازه: 14×20سم [ف: - 170]
خط: نستعلیق شکسته، کا: موسی موسوی، بی تا؛ 14گ (281- 294)، اندازه: 11/5 × 20/5 سم [نسخه پژوهی: 3 -156]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 -686]
خط: نسخ مایل به نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 11ص (59- 69)، ابعاد متن: 15×10، اندازه: 21×17سم [ف: 5 -1802]
انجام: عالمی خواهم از این عالم بدر ** تا بکام دل کنم خاکی بسر ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 12گ (79پ - 90پ)، 9 سطر ، اندازه: 21×16/5 سم [مؤيد: 3 -180]
آغاز: هر چه از حق باز داری ای پسر ** نان و حلوا نام کردیم سر بسر اما بعد حمدلله على افضاله و السلام؛ انجام: بخوان ای در خطای اهل ایمان ** اطیعوا الله تا منکم ز قرآن/ در انجام مطلب از لفظ اولو الامر ** که دارد امتیاز از زید و وز عمر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 20 گ، اندازه: 22×14سم [ف: -152]
آغاز: برابر؛ انجام: بود یک قریه به گرد آن جبل ** اهل آن قریه همه گبر و دغل
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 5گ (42ر- 46پ)، 17سطر [ف: -175]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1 ص (حاشیه 309)، اندازه: 19×10سم [ف: 1 -153]
nān va halvā
غریب عربی، ابراهیم، قرن 13 قمری
qarīb -e ‘arabī, ebrāhīm ( - 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26675
آغاز: بسم الله. الحمد لله … هذه جملة من السوانح و نبذة من الفواتح سنحت لي في بلدة؛ انجام: نان و حلوا از عرب ... شصت با دو صد مع دو فردی. تمت
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
nān va halvā va pāsox-e ān
نان و حلوا مثنوی فارسی انتقادی عارفانه است و چون مانند همه عرفا گاهی به متظاهران به عرفان و تصوف نیز نیش زده است از طرف عرفای تندروتر مورد پاسخ گویی قرار گرفته است. چند نمونه از این پاسخ نامه ها در الذريعه ( 28/24 -33) دیده می شود، مانند نان و پنیر، نان و خرما، نان و سبزی، نان و سرکه و نان و نمک، نان و ماست، نان و دوغ و ... نسخه جای گفتگو یکی از آنها است که سراینده آن «بهاری» تخلص دارد، او متن نان و حلوا را با مرکب مشکی و پاسخ را به شنگرف نوشته است. عناوین: فصل في الندامة، في قطع العلائق، في ذم العلماء المشبهين بالأمراء (شاید مقصود شیخ بهائی باشد که شیخ الاسلام و در رکاب شاه بوده است).
[الذريعه 28/24 -33)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3933/9
آغاز: مالك الملك است و ولا و بصیر ** واقف أسرار وأشياء ضمير، … ایها اللاهي عن العهد القديم ... گفتمش ساقی تو از راه کرم بر «بهاری» ریز از جام قدم؛ انجام: عاكف دهراً على أصنامه ** يهزو الكفار من إسلامه
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 7 گ (185پ -191ر)، اندازه: 21/2×14/5 سم [ف: 17 -95]
nān va xormā
پروانه، ق13 قمری
parvāne(- 19c)
تاریخ تأليف: 1230ق
مثنوی است درذکر سوانح سفر حجاز آمیخته به پند و اندرز شامل دو هزار و پانصد بیت که در تتبع نان و حلوای شیخ بهایی سروده شده است، چنان که ناظم می گوید: «در بوادی بسکه سرگردان شدیم ** در مآل کار خود حیران شدیم/ بود با آن آبهای تلخ و شور ** در بیابان نان و خرمایی ضرور/ شیخ ماچون نان و حلوا گفته بود ** با بهادر معانی سفته بود/ نان و خرما ساختیم شیرین چو قند ** تافتد در ذوق اهل دل پسند/ من درین دردانه های بی بها ** از بهائی کرده ام کسب ضیا». سال تصنیف این منظومه 1230 هجری است، و این بیت ماده تاریخ آن است: «نظم موزون و لطیف ای نکته دان ** بی سردشمن (=د) بود تاریخ آن». صاحب این منظومه که از شعرای نیمه اول قرن سیزدهم هجری است، «پروانه» تخلص داشته و از سادات علوی بوده و طریقه تصوف را باطل می شمرده، از فلسفه و ریاضی و طب و اصول و فقه و تفسیر نیز آگاهی داشته است. بعضی ابیات که معرف حال و مبین تخلص ونسب اوست نقل می شود: تخلص: گردهی پروانه را پروانگی ** می کنم از ماسوی بیگانگی/ طوطی طبعم سحرخیزی کند ** دردم شکرت شکر ریزی کند؛ نسب: نسبتی داریم ما با مرتضی ** آن درخشان نجم برج ارتضا/ گفت شاه هر فقیر و هر غنی ** بامن محزون تو فرزند منی؛ معلومات: مدت عمرم به نادانی گذشت ** جمله درفکر پریشانی گذشت/ گاه در تحصیل علم فلسفه ** گاه در تحصیل دنیا از سفه/ گاه در تحریر اوراق کتاب ** گاه در درس مجسطی وحساب/ گاه در فکر اصول وفقه وطب ** گاه در دنبال تفسیر ای محب؛ ذم صوفیه: شعر وصف مثنوی از شیخ نیست ** گربود هم باعث توبیخ نیست/ گفته گروصفی بشان صوفیه ** بوده از خوف زمان صوفیه/ صوفیان هستند چندین طایفه ** اهل باطن کم بود زین طایفه/ چون شدی اینجا مرید بایزید ** می شوی محشور فردا با یزید/ صوفی از خرقه ندانی خویش را ** خرقه پشمی ندیدی میش را/ کف نمودن گاه و جدت ای دغل ** فخر نبود کان بود وصف جمل/ خدعه را بگذار و بگذر زین اصول ** شرمی آخر از خدا و از رسول/ اعتقاد فاسد و رای سقیم ** باز دارد از صراط مستقیم. (گلچین معانی)
آغاز: حمد بی حد و سپاس بی قیاس ** هم ستایش کان بود محکم اساس/ مر خداوند قدیم لایزال ** بی شبیه و بی نظیر و بی مثال
[نسخه های منزوی 3368/4]
آغاز: برابر؛ انجام: مثنوی: طاعتم گر رد نمایی یا قبول ** دست ما و دامن آل رسول چیستان: نسبتی چون دیدمش بامیختن ** خوش نما آمد بر آن ختم سخن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ظاهراً 1244ق؛ جلد: تیماج، 91گ، 13- 15 -14 سطر ، قطع: رقعی [ف: 21 -332]
آغاز: برابر؛ انجام: نزد جفری اکثرش نورانی است ** در تأمل اول است و ثانی است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260 ق [نشریه: 7 -129]
آغاز: برابر؛ انجام: نزد جفری اکثرش نورانی است ** در تأمل اولست و ثانی است
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد قلی نوری، تا: 16صفر 1261ق؛ واقف: حاج عماد فهرستی، تیر 1310؛ 63 گ، 20- 21سطر (6×12/5)، اندازه: 18/2×11/3 سم [ف: 7 -879]
آغاز: برابر؛ انجام: طاعتم گر رد نمایی ور قبول ** دست ما و
دامن آل رسول
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234 -1264ق؛ چلیپا؛ 42گ (45 ر-86ر) [ف: 2 -252] .
آغاز: برابر؛ انجام: شيعته يرووا من الحوض و لم يمنعوا بذاك جاء الوحي من ربنا يا شيعته الحق فلا تجزعوا و الحميري ما حكم لم يزل و لو بقطع اصبع اصبع و بعدها صلوا على المصطفى و صهره حيدره الأصلع
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید صادق فرزند سید حسین قوشخانگی، تا: 1300ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 18سطر، اندازه: -22×17سم [ف: 8 -4750]
nāne va serke
سلطان الواعظين، عبدالکریم بن محمد علی، - 1257 قمری
soltān-ol-vā‘ezīn ‘abd-ol-karīm-e-bn-e mohammad‘alī (- 1841)
مثنوی است در 914 بیت در مواعظ و توجه به عالم مرگ و پس از مرگ، به روش مثنوی «نان و حلوا» شیخ بهاء الدين عاملی که تربتی آن را به سال 1245 دیده و بر آن شده که مانند آن مثنوی به نظم کشد.
چاپ: ایران، 1288ق، سنگی، رحلی؛ ایران، تهران،1245ق، سنگی، جیبی، 48ص
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10368/1
آغاز: شکر حق لازم بود در هر مقام ** ليس يخلو منه شيء في الأنام/ لو فعلتم عين قلب كالخليل** ما رأيتم غير عين السلسبيل؛ انجام: واعظا بگذر تو دیگر زین کلام ** روز جمعه وقت ظهر است کن تمام
کا: یحیی بن ابراهیم، تا: جمعه 22 جمادی الثاني 1341ق؛ جلد: مقوایی، 27گ (10پ -36ر)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 26-309]
nān va qolve
علوی، مصطفی
‘alavī,mostafā
سروده ای است به روش نان و حلوای شیخ بهائی در حدود هفتصد بیت در یک «مقدمه» و هفت «باب» و پیشگفتاری به نثر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2147/3
آغاز: الحمدلله العليم القدير المنزه عن المثل و النظير ...أيها المفتون من حب المنى ** أيها المغبون في أصل الغنى/ أيها الكرار في سوء الفعال ** أيها الطيار في جو الضلال؛ انجام: علویا زین باده مستی می کنی ** عاشقی بی خودپرستی می کنی/ بس خموشی پیشه کن بشکن قلم ** بلکه شو این نامه از اشک ندم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 جمادی الثاني 1267ق؛ مجدول؛ 38گ (28پ -65پ)، 13 سطر ، اندازه: 17×24/5سم [ف: 6 -155]
nān va nānvā
رساله نسبتاً مفصلی است در آداب و وظایف و شرایط نانوایی و پختن نان. مؤلف در این رساله وظایف متعددی برای نانوا ذکر نموده که طبق آن نانوا یا باید مجتهد باشد یا عارف کامل، در ضمن آن به تاریخ آرد و آسیاب ونان پختن نیز اشاره شده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4890/5 - 24/190
آغاز: بسمله بدان که نانوائی را چند چیز واجب است دانستن آنها تا آنچه از این شغل پیدا شود حلال باشد؛ انجام: ودیگر بخواجه احمد رسید و دیگر بخواجه قاسم رسید و از او باستاد خباز الدين رسید امید که از نظر کیمیا اثر ایشان نیز بما برسد تمت
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 26 شوال 1267ق؛ جلد: تیماج، 16گ، 13 سطر ، اندازه: 16×11سم [ف: 8 -4751]
نای و نی - شرح بیت «از دریای شهادت ...»
نای و نی - نی نامه
نای و نی - سعد و نحس ایام سی روزه ماه
نائیه - سعد و نحس ایام سی روزه ماه
نائیه - نی نامه
نائیه - شرح بیت «ز دریای شهادت ...»
نائبیه - هزلیات
an -nā’era fi hall -e mohīt -ed dā’era
صدرالافاضل، مرتضی حسین، ق 15 قمری
sadr -ol -afāzel, morteza hoseyn( - 21c)
تاریخ تأليف: 24 رجب 1362ق؛ محل تأليف: لکهنو
ترجمه و شرح مختصری است بر خلاصه کتاب «محیط الدائرة» کرنیلیوس آمریکایی
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2772/1
آغاز: الحمد لله الذي خلق السماء محيطا و خلق فيها قمرا طالعا منيرا ... باب اول بيان عروض مين پهلي فصل اسمين حقيقت شعر و عروض و غيره سي بحث هي
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مؤلف - پاکستان؛
خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، تا: 24 رجب 1362ق، جا: لکهنو؛ 93 ص (3 -95) [عکسی ف: 7 -364]
an-naba’-ul kabīr
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat ebn-e ‘alī(- 1042)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1353/4 -ف
نسخه اصل: کتابخانه اباعبدالله زنجانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1352ق؛ از روی نسخه انستاس کرملی؛ 19 سطر [فیلمها ف: 1 -597]
an-nabāt
دینوری، احمد بن داود، - 282 قمری
dīnvarī,ahmad ebn-e dāvūd(- 896)
چاپ: بیروت، النشريات الاسلامية لجمعية المستشرقين الالمان، محقق: برنهارد لقین، چاپ اول، رقم 26، 454ص، 1393ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 332/7- ف
نسخه اصل: یوسف آغا ش 5903/4879؛ بی کا، بی تا؛ 11 گ( 36-29 و 37-39) [فیلمها ف: 1 -455]
an-nabāt
اسحاق بن حنین، 215 - 298 قمری
eshāq ebn-e honayn (831 - 911)
ترجمه اسحاق بن حنین و اصلاح ثابت بن قرة.
آغاز: بسمله. قال أرسطاطاليس الحيوة موجود في الحيوان و النبات، غير أن حيوة الحيوان بينه ظاهرة و حيات النبات خفية...
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (123پ -126پ) [ف: 16-193]
آغاز: بسمله. صلاة. المقالة الثانية. إن النبات له ثلاث قوى: قوة في جنس الأرض
خط: نستعلیق، کا: عماد الدين محمود، تا: محرم 1080ق؛ 5 گ (126پ - 130ر) [ف: 16 -193]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 9 گ (97ر - 105ر)، 24سطر (12/5 × 18/5)، اندازه: 24×18/5 سم [ف: -201]
آغاز: برابر؛ انجام: بغلبة الحرارة و اليبس فكان الثمر مرا. تمت المقالة الثانية من كتاب أرسطاطاليس في النبات، تفسير نيقولاوش بعون الله ...
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 9 گ (1231 -223)، 22سطر ، اندازه: 14/6 × 18/5 سم [ف: 7 -463]
an -nabāt
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn -e bājja,mohammad ebn -e yahyā( - 1139)
چاپ: همراه با ترجمه اسپانیایی، به کوش اسین پلائوس، 1940م
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق, 27 و 32سطر [عکسی ف: 4 -489]
آغاز: النبات أحد أجناس الموجودات الطبيعية و القول فيه جزء من العلم الطبيعي؛ انجام: فلذلك يلزم الطبيعي أن يقايس أنواع النبات و يعطي السبب في نقص هذه و كمال تلك
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی کا: انصاری، عبدالله بن محمد، تا: 667ق؛ 5گ (124ر -128پ)، 28سطر ، اندازه: 27×20سم (عکسی ف: 3 -645]
an -nabāt
وابسته به: الجامع لمفردات الادوية و الاغذية؛ ابن بیطار، عبدالله بن احمد (646ق)
گزیده ای است از «الجامع» ابن بیطار به ترتیب تهجی و هر حرفی در یک باب و مصور. در آن آمده در کراث شامی و در کندس «قال الرشيد» و گویا از آن رشید الدينابو المنصور بن أبي الفضل بن علی صوری (573 -639ق) خواسته شده و کتاب او الادوية المفردة است. در مرقشیشه آمده: «قال صاحب المنهاج». در جامع ابن البيطار (4: 74) عباراتی از «الرحلة المشرقية» ابوالعباس الحافظ آمده که در این کتاب هم هست و او همان ابن الرومية النباتي الاشبيلي احمد بن محمد بن مفرج (1165 - 1239 م) باید باشد که در 613 به مشرق آمده و از اوست تفسیر أسماء الأدوية المركبة من كتاب ديسقوريدوس و مقالة في تركيب الأدوية (لطب العربي ص 190 و 191؛ خزرجی 2: 81 و 216 -219). در آن آمده: «حروف الباء من حروف التهجي البابونج هو ثلاثة أصناف و الفرق بينهم في لون زهر فقط و له أغصان طولها نحو من شبر شبيه بأغصان التنمس و فيها شعب و ورق صغار دقاق ...
هو الأقحوان عند العرب».از مقایسه اینجا با کتاب ابر بیطار بر می آید که کتاب از ابوالعباس نباتی نیست چه عبارتی از او درباره بابو تق آمده که در این رساله نیست.
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 5249
آغاز: أقتبيون شوك يعرف برأس الشيخ واصله فيه حرارة و قبض بخلاف أصول جميع الأشواك المأكولة و قال الآخر هو صنف من الشوك شبيه بورق شوكة أقيالوقي و هو الباد آورد و له رؤس؛ انجام: يشتاله هو الأمصوح بالعربية ذكرته في الألف ينمه نبتة بيضاء ورقها أزغب و لها ورق فيما بين ورق لسان الحمل البري و ورق أذن الغزالة إلا أنه أصغر يخرج من ورقها في الوسط ساق طولها شبر و أقل و أكثر في غلظ المغزل
خط: نستعلیق، کا: محمودی، علی بن عوض، تا: پنج شنبه 27 ذیقعده 1003ق، جا: بهشت آباد اردوباد؛ افتادگی: آغاز؛ با تصاویر رنگی گیاهان سرخ و سبز، چنین است نام نویسنده آن: «علی بن عوض طائفه محمودی» جامع الصناعات دارای سی و یک صنعت زرگری و کاردگری و شمشیر گری و چلینگری و تیر گری و نیزه گری و درود گری و بنایی و قفل بندی و دام بافی و قلعه گیری و صحافی و طلا کوبی و قنادی و جولایی و آشپزی و منجمی و طبیبی و رمالی و معجونی و اجزا شناسی و اسطر لاب سازی و آتش بازی و شمع ریزی و کبریت ریزی و باروت پزی و نویسندگی و شناگری و برزگری و نانی و افسون دانی، محشی با نشان «منهاج، م»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 106گ، 22سطر ( 13/5×7/5)، اندازه: 18×12سم [ف: 15 -4178]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض10684
آغاز: بسمله. بدان که حکما اتفاق کرده اند که کواکب سیاره و ثوابت مربی اشیا می باشند، انجام: شمس خالص تمام عیار شود باذن الله تعالی و برای طالبان همین قدر که ذکر شد تمام شد کتاب مفاتیح در نباتات
خط: نسخ، کا: اسماعیل، تا: 1274ق، جا: سرخه سمنان [ الفبائي:-576 ]
nabātāt va bādemjān-e barrī
طبیب، علی اکبر، ق 13 قمری
tabīb,‘alī akbar(- 19c)
اهداء به: ناصر الدين شاه قاجار
ناصرالدین شاه به علی اکبر طبیب دستور می دهد تا مختصری در خواص بادمجان بری، که در باغ سلطنتی کاشته شده است، بنویسد. وی حسب الامر شاه ابتداء مختصری در علم نبات شناسی می نگارد و از تقسیمات این علم مطالبی می آورد و بعد به بادمجان بری، که به لاتین آن را «سلانوم» می نامند، می پردازد. در آخر کتاب نیز مطالبی از طب قدیم در خواص این نبات می آورد.
آغاز: بسمله، نباتی که در باغ مبارک سلطانی است و باین خانه زاد دولت قاهره علی اکبر طبیب حکم فرموده اند.
انجام: و در همه اوقات معتدل و در هر وقت نیکو می باشد.
[فهرستواره منزوی 3929/5]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 509
آغاز: بسمله، نباتی که در باغ مبارک سلطانی است و باین خانه زاد دولت قاهره علی اکبر طبیب حکم فرموده اند؛ انجام: و در همه اوقات معتدل و در هر وقت نیکو می باشد.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ جلد: مخمل، 25گ، 25سطر (14/568)، اندازه: 14/5 ×22سم [ف: 2 -7]
نباهة البلد الخامل بمن ورده من الأماثل - تاریخ اربل
nubad -ut tārīx
طبسی، محمد بن محمود، ق 11 قمری
tabasī,mohammad ebn -e mahmūd( - 17c)
تاریخ بسیار مختصری است از زمان هبوط حضرت آدم تا عصر شاه سلیمان صفوی (نیمه محرم 1084 ق) و این بخش که جزء اول نامیده شده تا پادشاهان غزنوی را دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7004/4
آغاز: أحمده على نواله … ثم إذا حضر لشيث الوفاة أوصى إلى أخيه قينان؛ انجام: الخامس مسعود بن مودود
خط: نستعلیق، کا: زند، فتحعلی بن محمد کریم خان، تا: 1261ق، جا: شیراز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 18گ (135ر -152ر)، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 18 -177]
an -nabda
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: 335/14A
جمع عبدالله بن عبدالرحمن في معرفة أوقات الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 11 -485]
nabzat -ol ahvāl
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قم
šarīf-e nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī(- 1888)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 19 ذیقعده تا چهارشنبه 26 ذیقعده 1264ق؛ محل تأليف: اصفهان
در احوال و مناقب و تاریخ زندگانی حضرت امام رضا علیه السلام، مختصر و گرفته شده از کتاب های معتبر در یک «مقدمه» و پنج «باب» دارای فصول: مقدمه: در اولاد امام کاظم علیه السلام؛ باب 1. در آمدن آن حضرت به خراسان؛ 2. کیفیت شهادت آن حضرت، 3. ذکر بانی قبه رضویه؛ 4. در ثواب زیارت آن حضرت؛ 5. در مجملی از آداب زیارت آن حضرت.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1773/2
آغاز: الحمدلله الذي كرمنا بأوليائه و معرفتهم و أولانا بولاية أصفيائه و محبتهم ... این رساله ایست در نبذی از فضایل و احوال سعادت اشتمال؛ انجام: امید از آن حضرت آفریدگار که آن را از وسایل نجات و عفو زلات فرماید انه ولی حمید
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: گالینگور 30 گ (13پ -42پ)، اندازه: 17×11 سم [ف: 5 -187]
nabzat-ol adavāt = zobdat-ol adavāt
ادوات و حروفی که در نحو کاربرد دارند با ترجمه آنها؛ نام کتاب و شماره باب ها در دیباجه بدین گونه آمده است. 1. الضماير؛ 2. الاشارت؛ 3. الموصولات؛ 4. الظروف؛ 5. اشیاء شتا؛ 6. اسماء الأفعال؛ 7. المصادر؛ 8. الأفعال الناقصة؛ 9. افعال المقاربة؛ 10. افعال المدح و الذم؛ 11. افعال التعجب؛ 12. الحروف المشبهة؛ 13. الجارات؛ 14. ناصبات الفعل؛ 15. جازمات؛ 16. العاطفات و التخصيص و غیرهما.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي تعالى عن الوصف بيانه و توالى على البرية إحسانه … و بعد فهذا مختصر في الأدوات المتداولة في أكثر المحاورات يتضمن ستة عشر فصلا … و سميته بنبذة الأدوات ...
انجام: فیم: در چه. مم و عم: از چه. ها والا: بدانکه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1081ق؛ جلد: تیماج، 3ص (362-364)، 25سطر ، اندازه: 34×21سم [ف: 9 -372]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/44
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 -414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 ربیع الاول 1081ق؛ در هامش نسخه آمده: شاید از میدانی باشد؛ کاغذ: سپاهانی، 1گ (188ر - 188پ)، 25سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 -86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 16 ربیع الاول 1081ق؛ منقول از نسخه اصل، مجدول؛ اندازه: 26×13سم [ف: 12 -379]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
نبذة الباغي فيما لا بد منه من آداب الداعي – نبذة الداعي في مختصر عدة الداعي
نبذة بنود - البنود
an -nabda -tul bahrāmīyya fi fiqh -işşalāt -il yawmīya
شیراز؛ هاشمی، نورالدین (خاندان)؛ شماره نسخه: 23
در چند «نمط» و «تذنیب»؛ بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5 -289]
nabdat -un taštamil -u 'alī tarayyub -il mu'āridīn li -ahl -il bayt -il akramīn min gayr -i manşab -il imāma
جغمان، اسماعیل بن حسین، 1212 - 1256 قمری
jaqmān, esmāʻīl ebn -e hoseyn (1798 - 1840)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1258/7
آغاز: بسمله. و هذه نبذة تشتمل على ترتيب المعارضين لأهل البيت الأكرمين من غير منصب الإمامة فأول معارض أبوبكر … ثم معاوية أيضا عارض السبط الأكبر ثم أيضا و ابنه الفاجر اللعين عارض السبط الأصغر؛ انجام: و هو في ضبط الرواية و تحقيق طرق الدراية الفرد الكامل و لا غرو فهو نسل الكرار و سلالة الأسرة العلوية الأخيار … و هو على كل شيء قدير. نقل من خطه مؤلفه … إسماعيل بن الحسين بن الحسن جغمان ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 3ص (208 -210) [عکسی ف: 3 -579]
nabdat -ud dāʻī fi muxtaşar -i ‘idda -td dāʻī
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn -e fahad -e hellī, ahmad ebn -e mohammad (1357-
وابسته به: عدة الداعي و نجاح الساعي؛ ابن فهد حلی، احمد بن محمد (757 -841ق)
مختصر کتاب «عدة الداعي و نجاح الساعي» خود اوست که به آداب ضروری دعا پرداخته در سه «باب»: 1. اسباب الاستجابه؛ 2. الداعي؛ 3. كيفية الدعاء.
آغاز: الحمدلله موضح الرشاد و مرشد العباد و الصلاة على سيدنا محمد الهادي إلى السداد … و بعد فهذه نبذة يسيرة تشتمل على ما لا بد منه من آداب الداعي.
انجام: و أن يمسح بيديه وجهه و رأسه و في رواية وجهه و صدره ولكن هذا نورده في هذه النبذة و من أراد الاستقصاء في هذا الباب فعليه بكتاب عدة الداعي فإنه كاسمه.
چاپ: ایران، 1374ق، چاپ سنگی؛ ایران، قم، کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق، سید مهدی رجائی، 1، در الرسائل العشر [الذريعة 36/24 و 200/20 ؛ ريحانة الادب 145/8]
آغاز: برابر؛ انجام: معاودة الدعاء مع الإجابة و عدمها و أن يختم الدعاء بالصلاة على محمد و آله ثم يقول ما شاء الله لا قوة إلا بالله.
خط: نسخ تحریری، کا: قاسم علی بن محمد تقی خوانساری، تا: 802ق؛ جلد: تیماج، 9 ص (177 -185)، 17 سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 35 -284)
آغاز: برابر؛ انجام: فصل و إن كان الوقت عليك ضيقا … أنا الذي إذا تأملت حسناتي (افتاده در فصل 6 قسم 2 باب 3).
تا باب 3 قسم 2 و اندکی از فصل 6 را دارد و ناقص است خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 4 ذیقعده 113ق، جا: مدرسه دینیه حله سیفیه؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 6گ (153پ -158پ)، 19سطر (12×8/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 8 -485]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جرجانی، علی بن محمد بن عبدالمجید، تا قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 11گ (135پ-145ر)، 18 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 12 -2703]
بی کا، تا: 28 ربیع الثاني 952ق؛ کاغذ: اصفهانی، 8گ (38پ-45پ)، 14سطر (10×6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 15 -4227]
آغاز: برابر
کا: محمد بن عبدالله خوانساری اصفهانی، تا: 952ق [تراثنا: س 13 ش 4 -118]
آغاز: الحسني و الدعاء بعد: يا الله يا الله … الباب الثاني: الداعي و هو قسمان؛ انجام: برابر
باب دوم در داعی و باب سوم در کیفیت دعا موجود است؛ بی کا، تا: 966ق؛ افتادگی: آغاز؛ 4گ(185 -188)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 12 -511]
آغاز: برابر؛ انجام: ولیكن هذا آخر ما نورده في هذه النبذة و من أراد الاستقصاء في هذا الباب فعليه بكتاب عدة الداعي
خط: نسخ، بی کا، تا: 980ق؛ با یک سر لوح، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 129گ، 19سطر (13×6)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 15 -192]
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالرحمن بن شیخ جلال محمد قادری انصاری، تا: شنبه 6 شوال 992 ق [نشریه: 6 -349]
انجام: قال أخبرني
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده در 1015؛ مهر: «محمد»، «عبده محمد بن محمد علی»؛ 119گ،
12سطر (6×10/5)، اندازه: 18×12سم [ف: 3 -877]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 8گ (173پ۔ 180پ)، 15 سطر ، اندازه: 15×10 سم [ف: 26 -89]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مصحح؛ 5گ (80 -84)، 21سطر ، اندازه: 14×8 سم [ف: 32 -235]
خط: نسخ، کا: تقی الدين محمد بن محسن حسینی قمی، تا: چهارشنبه آخر صفر 1019ق؛ جلد: تیماج، 5گ (2پ -6پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 23 -143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن نصار بن محمد بن حسان صیمری، تا: پنج شنبه 7 صفر 1020ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 6گ، 19سطر ، اندازه: 23×13سم [اهدائی رهبر: 6 -415]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 361/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 -303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد ملک خوانساری، تا: شنبه 6 جمادی الاول 1063ق؛ 11گ (206پ -216)، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 39 -50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن علی حسینی سبزواری، تا 1070ق؛ مصحح؛ واقف: فاضل خان، 1153، توسط محمد علی تونی؛ جلد: تیماج، 15 سطر ، اندازه: 19×13 سم [ف: 15 -402]
آغاز: برابر؛ انجام: لا قوة إلا بالله و أن يكون بعد الدعاء خيراً من قبله و يمسح بيده وجهه و رأسه، و في رواية: وجهه و صدره، ولكن هذا آخر ما نورده … أفضل الصلاة و أكمل التحيات تم
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ربیع الاول 1081ق؛ جلد: تیماج مذهب 9 گ، 16سطر ، اندازه: 19×13 سم [ف: 8 -4752]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن محمد شفیع خونساری، تا: محرم 1083ق؛ 7گ (207ر -213پ)، 15 سطر ، اندازه: 9 ×16 [ف: 1 -47]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن مرحوم پیر عنایت الله، تا: 29 رمضان 1099ق، جا: هنجابور؛ کاغذ: دولت آبادی، 6 ص (129 - 134)، 25سطر (18×100)، اندازه : 26/5×17سم [ف: 9 -498]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ 7 ص (12- 18)، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 32-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1102 یا 1120ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 9گ (183پ -191ر)، 16 سطر، اندازه: 18×12سم [محدث ارموی مخ: 3 -1596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1123ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: اصفهانی، محمد حسین بن ابراهیم، تا: جمادی الثاني 1258ق؛ جلد: میشن، 10گ (236پ-245ر)، 17 سطر ، اندازه: 17×11سم [ف: 6 -256]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حسن بن عبدالله، تا: 1279 - 1280 ق، 3گ (144ر -146ر)، اندازه: 22×18سم [ف: 7 -222]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1282 -1294ق؛ 6گ (50ر- 55ر) [ف: 1752]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؟ جا: حیدر آباد دکن؛ مجدول، در 14 رمضان با تاریخ دست خورده [نشریه: 7 -229]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: محمد بن عبد النبی، بی تا؛ 4گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 -4751]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ ترمه؛ جلد: گالینگور، 11گ، 12 سطر (5/8×12)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 2 -191]
آغاز: برابر؛ انجام: و في روایه وجهه و صدره و لیكن هذا آخر مانورده في هذالنبذة و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ پس از این در یک صفحه قصیده هائیه است از بهاء الدين بن زهیر الكاتب؛ 5گ، 19 سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: 6 -199]
نبذة الرجال -الرجال
an -nabda -tul sanīya fi -l fawā’id -il falakīya
به درخواست: شیخ احمد بن حسین بن محمد
مؤلف این کتاب را به درخواست شیخ احمد بن حسین بن محمد و در پاسخ سؤال های او نوشته است. مشتمل بر «مقدمه» و چند «فائده » است: مقدمه در نوروز؛ فائده 1. در نوروز و تعیین وقت تحویل شمس در برج حمل به سال های 1980 تا 1991. در آغاز فایده اول از سید عالم ادیب سید علی بن سید علوی حسینی و از علمای اهل سند و جواخه نصیر یاد می کند. در بیشتر فوائد از احادیث شیعه، از صدوق و از کتاب بهجة المجالس تأليف صاحب کتاب التيسير في التفسير یاد می کند. در یکی از فوائد که درباره منازل قمر است متن کامل «ارجوزة القارب» منسوب به امام علی بن ابیطالب علیه السلام را می آورد. این منظومه دارای 49 بیت است و چنین آغاز می شود: «الشرطين فهوارس الحمل ** اذا بدا في وقته المعتدل»، پایان ارجوزه: «هذا الذي قرره اهل الرصد ** عن الامام المرتضى لقدورد/ و الحمدلله علی ما انعما ** ثم له الشكر علی ما الهما».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 370/1 -طباطبائی
آغاز: بسمله. الحمد لله المدير للافلاك و مدبر الاملاك و صلی الله علی سید انبیائه ... و بعد فقد سالنی بعض اخوان الدين ... الشيخ
احمد بن حسین بن محمد عن بعض مسائل یشتمل علی فوائد في علم الفلك فاجبته مقابلا امره بالطاعه علی ما بلعنی فیها عن علماء اهل هذه الصناعه؛ انجام: و ما ورا جبل القاف لیس من الدنيا تمت علی ید كاتبها و مالكها اقل العباد و اكثرهم خطاء و زللا المقر المفتقر إلى عفو ربه الرباني ...... احمد بن سالم بن علی بن عبد الخضر بن یوسف بن رمضان المنوي اصلا البحراني ملكه الله نواصی الاماني ... فقد تمت هذه النبذة السنيه في الفوائد الفلكيه و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 27گ (1-27)، 23 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 22 -128]
an-nab da-tul u‘qūdīyya fi-ṣṣiyaġ-in nikāḥīyya
صیمری، مفلح بن حسن، - 900؟ قمری
saymarī,mofleh ebn-e hasan(- 1495)
در پنج «اشارة» و چهار «فصل».
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل عقد النكاح حرما مانعاً من الوقوع في السفاح ... اما بعد فانه لما كان من الاصحاب من هو قایل بعدم جواز اللحن في العقود
انجام: المفيض لجمیع الاحسان و المنطوى علی عبادك بجزیل الامتنان. و الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين - تمت
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5405/6
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مقابله شده؛ سپس اجازه ای است به تاریخ 958 از جریر بن صالح برای جابر بن فاضل ؛ کاغذ: سپاهانی، 10گ (149پ -158 پ)، 23 سطر (17×11)، اندازه: 20×14سم [ف: 16 -311]
nabdat-un fi-l ‘arū
رساله مختصری است در عروض و قافیه، مشتمل بر دو «مقاله»: مقاله 1. در سه «مقامه»: 1) في العوارض و القابها و ما لها من المتعلقات، ... 3) القاب الأجزاء و الابيات؛ مقاله 2. في البحور
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 269/1
آغاز: الحمدلله الذي جعل العروض للبیت حصناً حصيناً و قصب الأوتاد علی اسبابها دليلاً مبيناً و اقام لاهلها في دائرة الوجود وزناً رزيناً انجام: قوله: اشتدی ازمة تنفرجی قد اذن لیلك بالبلج و صلوات الله علی الهادي المهدى الناس الى النهج.
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 26 گ (1پ -26پ)، 12 سطر ، اندازه: 11×15/5سم [ف: 1 -200]
nabdat -un latīfa fī tajwīd -il qur'ān
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17400
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ 36 گ، اندازه: 21/2×15سم [رایانه]
nabzat -ol masāne
مدرس تبریزی، محمد علی، ق13 قمری
modarres -e tabrīzī,mohammad ‘alī( - 19c)
این رساله که از گفتار علمای سلف جمع آوری شده حاوی چهار «مقاله» است: 1. کیفیت عالم سفلی؛ 2.ذکر آنچه در ربع مسکون است از دریاها و چاه ها و چشمه ها و کوه ها و غیر آنها؛ 3.ذکر آنچه جناب باری در عالم علوی خلق نموده از افلاک و ستاره؛ 4. [؟]. این مقالات خود حاوی فصول چندی نیز می باشند.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل في السماء بروجاً فجوجاً فزین السموات با لكواكب
انجام: از سيارة قوی تر است علی اعتقاد المنجمين و الله اعلم بالصواب و اليه المآب و انه قابل التوب شدید العقاب
[فهرستواره منزوی 3075/4]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2162/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مدرس تبریزی، محمد علی، تا: 1256ق، جا: تبریز (احتمالا)؛ جلد: تیماج، 31ص، 19سطر (8/5× 14/5)، اندازه: 21815/5 سم [ف: 5 -221]
an -nabda -tul muftarida fi ‘ilm -i usūl -id dīn = r. -ul wājib
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn -e ‘abd -or -rezā( - 17c)
اهداء به: به عباس قلی خان
رساله کوتاهی در اعتقادات شیعه، در «مقدمه» و هفت «محکمه» و «خاتمه»: المقدمة: في معرفة الله تعالی؛ محكمه 1. اثبات واجب الوجود؛ 2. صفاته الثبوتية، و فیها مصالح؛ 3. صفات السلبية، و فیها واجبات؛ 4. العدل، و فیه تحمیدات؛ 5. النبوة، و فیها الطاف؛ 6. الامامة، و فیها تنبیهات؛ 7. المعاد و ما یتصل به، وفیه مراتب؛ الخاتمة: الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/5
آغاز: احمد كی یا من دل علی وجوب وجوده افتقار غیره و شهد بوحدانیته لسر مدیته امتناع نظیره الباعث المنعم ... فیقول الاقل هذه النبذة المفترضة في علم اصول الدين السني النهي؛انجام: و الانكار القلبي واجب علی كل حال. وقع نهاية مشقة مشقها یوم حاصل ضرب الاصابع في یدیها من شهر حاصل ضرب عشرة في ربعة من سنة نصفه من عشر حاصل ضرب الاسبوع في الجوهر الفرد بعد مضی حاصل ضرب كف في حب من الهجرة النبوية- علی مهاجرها افضل الصلوة و اتم السلام بعد أن تناولت الثمانية و العشرين في المشهد الرضوي المشرف بمشرفه علیه التحية ... و اسكن روعتی واقض حاجتی و اغفر خطیئتی برحمتك یا ارحم الراحمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: مصعب بیگی، محمد بن ملک محمد، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 17گ (168پ - 184ر)، 25 سطر (11/7 ×22/7)، اندازه: 18×31/7سم [ف: 29/1 -342]
nabdat-un min iḥyā’-il ‘ulūm
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
وابسته به: احیاء علوم الدين = احیاء العلوم؛ غزالی، محمد بن محمد (450 -505ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20904
آغاز: باسمه الفياض قال الغزالي في احیاء العلوم في بیان مشروط الاراده؛ انجام: و صلی الله علی محمد و آله سیما قائمهم عجل الله فرجه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
nabdat-un min taḥqīqāt-i mawlā-nā šama-l jīlānī wa ġayr-uhū min-al a‘lām
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2711/5 -ف
نسخه اصل: نسخه آقای روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [فیلمها ف: 1 -722]
nabdat-un min-al ḥaqāyiq wa zubdat-un min-ad daqāyiq fī-h-i nafā’is-ul maṭālib-il ‘ālīya
با عنوان: «نبذة من الحقايق و زبدة من الدقايق فیه نفائس المطالب العالية و فرائد الفوائد الحكمة المتعالية و هی اشرف المباحث المتعلقة بذات المبدء»، در 14 «فصل».
اصفهان؛ جابری انصاری؛ شماره نسخه: 57/4
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن جلال الدين حسی اردستانی تا: 991ق، جا: جزه قهپائیه [نشریه: 6 -598]
nabdat -un min sīrat -ir rasūl manqūl min š. -i ibn -i bahrān -iz ziydī
فایده ای است در چند فصل کوتاه در احوال پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) برگرفته از کتاب ابن بهران زیدی؛ چنان که در بالای اولین صفحه آن نوشته شده: «هذه نبذة من سيرة الرسول صلی الله علیه و سلم منقولة من شرح بن بهران من علماء الزيدية من كتاب قال فیه لا یلیق بمن يؤمن بالله و به صلی الله علیه و سلم أن یجهلها انتهی بلفظه كما وجد». شامل تولد و نسب و همسران و اولاد و اصحاب مشهور ایشان.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35791
آغاز: هو سید الأولين و الآخرين محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصی؛ انجام: و سعد منهم و كذا سعید كذلك أبو عبید فهو منهم و طلحة و الزبير و لا مزید انتهی بحروفه كما وجده و الحمد لله رب العالمين
خط: نسخ، کا: حسین بن محسن انصاری، تا: پنج شنبه 23 ربیع الثاني 1293ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، 3گ (97ر -199ر)، 23 سطر، اندازه: 31×20سم [اهدائی رهبر: 8 -332]
nabdat -un min -al ‘ilm -il ladi huw -a kāšif -un lil magibat wa bait -un lil -wusul -i ila -1 hajat mustamil -an ‘alī fuṣūl
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5395/16
خط: نستعلیق، کا: استر آبادی، محمد بن محمدجعفر، تا: محرم 1316ق؛ جلد: تیماج [ف: 15 -4237]
nabdat -un min qawā‘id -il uşūl
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، - 1378 قمری
lpāygānī,mohammad javād ebn -e ‘abbās( -1959)
پاره ای از قواعد اصول متعلق به قطع و ظن و شک را مانند رده بندی کتاب رسائل شیخ انصاری ( -1281 ق) مرتب نموده و گفته های سید استاد خود (ظاهراً سید محمد باقر درچه ای) و آنچه را که به ذهن خود می رسیده در آن جمع آوری است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1013/3
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... هذه نبذة من قواعد الاصول مما یتعلق بالقطع و الظن و الشك رتبتها علی وفق رسائل شیخنا الاستاد نسخه اصل: شیخ لطف الله صافی - قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 149ص (447 -595) [عکسی ف: 3 -266]
nabdat-un min kalām-i akābir-iṣṣūfīya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/17-ف
نسخه اصل: خانقاه احمدی، ش87؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن8؛ قطع: وزیری [فیلمها ف: 1 -742]
nabdat-un min kalām-i akābir-iṣṣūfīya
شیراز، خانقاه احمدیه، شماره نسخه: 78/17
بی کا، بی تا [نشریه: 5 -221]
nabdat-un min kalām-i ‘alī
گزیده ای از کلمات قصار امام علی (علیه السلام) است.
تهران؛ عبدالعظیم، شماره نسخه: 678/1
آغاز: الحمد لله الذي هدانا لهذا ... و بعد فهده نبذه من كلام ما أمير المؤمنين .. قال كرم الله وجهه أفضل الجهاد جهاد النفس و فطامها عن الذات الدنيا، أمقت العباد الى الله تعالی من كان همه بطنه؛ انجام: من أحب الذكر الجميل فلیبذل ماله من ترقب الموت سارع الى الخيرات، تمت الرسالة.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق؛ بعضی از کلمات به فارسی ترجمه شده؛ 5گ (1پ- 5 ر)، 14سطر ، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 2-642]
نبذة من الكلام في السلام - السلام آدابه و احكامه
nabdat-un min-al mabāḥiṯ-ir rijālīya
غیر از نبذة الرجال شیخ حر عاملی است.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1838/6
آغاز: بسمله حمدله و بعد فهذه رسالة في بیان نبذة من المباحث الرجالية فمنها ما نقله الكشي من انعقاد الاجماع علی تصدیق جماعة من اصحاب الأئمة (علیهم السلام) و تصحیح روایاتهم؛ انجام: فعلیه المدار و به الاعتبار وفقنا الله بمحمد و آله الاخيار.
خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: اصفهانی، 17ص (90 -106)، 30سطر ، اندازه: 22×17سم [ف: 3 -1070]
nabdat -un yudkar -u fi -hā aʻyān -un min -az zaydīyya min ‘ulamā’ -il qasmīyya wa -n nāșirīya miman warad -a dikruhum fi ‘ilm -il ḥalāl wa -l þarām
هادی، عزالدین بن حسن، 845 - 900 قمری
hādī,“ezz -od -dīn ebn -e hasan (1442 - 1495)
در صفحه عنوان آمده: «لبعض أولاد الامام شرف الدين في جمع من اخذ عنه ابو حنيفة من أئمة أهل البيت علیهم السلام: جعفر باقر و زید و عبدالله ** اولاد سید العابدينا المثنى و الكامل ابن المثني ** و كذا صفوة المحمدينا اخذ العلم عنهم الحجة النعمان ** قدوة العباد علما و دینا/قاله القرنبي شیخ زبید ** علم العلم حجة الملمينا». متن این مشیخه در فهرست آمده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5883/1 و 2801/1 - ف
خط: نسخ، کا: المليكي الملحكي، علی بن عبدالله الزبير، تا: 1056ق؛ تملک: الهادي محمد بن حسن در 1060ق؛ کاغذ: ترمه، 29 سطر (21×12)، اندازه: 21×30سم [ف: 16 -122] و [فیلمها ف: 732-1]
nubad -usSafiya fi ilm -il arud wa -l qafiya
سیفی ازهری، احمد، ق 10 قمری
sayfī -ye azharī «ahmad( - 16c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24792
آغاز: بسمله. الحمدلله و كفی و سلام علی عباده الذين اصطفی؛ انجام: و سلم تسلیما كثیره دایما الى یوم الدين ... سنه 999
خط: نسخ خفی، کا: انصاری، ابوبکر بن علی بن الجمال، تا: 999ق؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
an-nabad-ul muntazi‘a wa-l farā’id-ul mutaqaṭi‘a
کیالی، عبدالقادر بن محمد، ق13 قمری
kīyālī,‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad(- 19c)
تاریخ تأليف: دوشنبه 25 رمضان 1244ق
گزیده هایی است از کتاب «الاختصاص» و «الكواكب الدرية» کتاب های دیگر، شامل روایات و حکایاتی و فرازهایی اخلاقی و آداب دینی و مطالب متفرقه دیگر، با عناوین «نبذة في ذكر شیء من ...».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8358/1
آغاز: الحمدلله ذی الفضل العظيم الحى الأبدي السرمدي القديم... و بعد فیقول مسلوب القوة و الاحتيال فقیر رحمة ربه المتعال؛ انجام: و كان قتله اول الفتن رضی الله عنه و أرضاه و عن كل الصحابة أجمعين
خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن محمد ابو النور کیالی، تا: 1262ق؛ جلد: مقوا، 18گ (1پ -18ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 21- 314]
nabaz-un min nukat-i masā’il-i k.-is samā’ wa-l ‘ālam min-aš šawāriq
دشتکی شیرازی، منصور بن صدر الدين محمد،- 948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad(- 1542)
موضوع کتاب چگونگی زمین و جو و عالم است.
آغاز: بعد الحمد و الثناء، و الصلاة و الدعاء، یقول الفقير الحقير المشهور بمنصور: هذا نبذ من نكت مسائل كتاب السماء و العالم من الشوارق. و لقد قررنا و حررنا براهین مسائل هذا بالوجه الوجيه المستطاب في ثالث أركان ریاض الرضوان
انجام: و لم لا یجوز أن تكون حركتها لاتصال طرف منها لكرة النار، و إن كانت في الهواء، فافهم فهذا ولا تتبع الهوى.
چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در مصنفات غیاث الدين منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 2 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1386)
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 78 -ح/595/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 4 گ، 15سطر (6/5× 10/5)، اندازه: 10/5 ×16سم [ف: 2 -185]
nibrās -uddīyā' wa taswā’ -us sawā' fi š. -i bāb -il badā? wa itbāt -i jadwa -d du‘ā’
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn -e mohammad( 1632)
به درخواست: محمد حسین چلبی
رساله حاضر در باره مسأله بداء و از مهمترین آثار کلامی میرداماد به شمار می آید، به طوری که در آثار اندیشمندان پس از وی تأثير چشمگیری داشته است. میرداماد این اثر را به درخواست شاگردش محمد حسین چلبی نوشته، و آن را در یک «مقدمه» تحت عنوان «اقتصاص و حكومة» و سه «بخش» کلی تنظیم کرده است. مؤلف در مقدمه با نقل کلام فخر رازی در کتاب المحصل (که شیعه را متهم کرده که با استفاده از دو اصل بداء و تقیه خود را از هر اشتباه و کذبی مبرا می دانند) و پاسخ خواجه نصیر الدين طوسی در نقد المحصل، به رد کلام فخر رازی پرداخته و نظر خواجه را در مسأله تقیه مورد قبول و در مسأله بداء مورد اشکال قرار داده است. در بخش اول کتاب، امامت ائمه اثنا عشر محرز دانسته شده، و ادله اثبات امامت بر دو پایه استوار شده است: 1) احادیث و اخبار فضائل ائمه اثنا عشر؛ 2) مثالب و کژیهای موجود در جانشینان دروغین خلافت. در بخش دوم بحث اصلی رساله درباره بداء بدین ترتیب مطرح شده است: 1) ذکر اخبار وارده در مسأله بداء؛ 2) بررسی لغوی واژه بداء و عدم انکار استناد آن به خداوند؛ 3) طرح بیانی مسأله بداء. بخش سوم یک بخش فرعی و استطرادی است که به حصول کثرت از وحدت از رهگذر مسائل حروف و اعداد اشاره شده است.
مؤلف سخنان خود را با عنوان های: تعقیب، استبصار، تذلیل، شک و تحقیق، تذكرة، تکشاف، تفصلة، استیقاظ، استصباح، لحاقة، استتامم، استضائة، رائحة و تكملة آورده است. نام کتاب در الذريعه و فهرست نامه های نسخه های خط «نبراس الضياء في معنی البداء» ضبط شده است، اما در مقدمه مؤلف و در نسخه چاپ میراث مکتوب «نبراس الضياء و تسواء السواء في شرح باب البداء و اثبات جدوی الدعاء» آمده است. میر سید احمد علوی و ملا علی نوری حواشی و تعلیقاتی بر این کتاب نوشته اند. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: سبحانك اللهم وبحمدك تعالی جدك و تعاظم مجدكی ... اما بعد، فان أفقر المربوبين احوج المقاقين ... یقول ان الصديق الصراح ...
انجام: احاطة تدبیره الفياضي في جهتی المبداء و المنتهى و اعتباری العفاليه و الغائيه و حیثیه الاوليه والاخرویه بالنظر الى جناب العلى.
چاپ: این رساله، با تحقیق و تصحیح آقای حامد ناجی، به
ضمیمه حواشی و تعلیقات مؤلف و میر سید احمد علوی و ملا علی نوری، به سال 1374 ش، به وسیله مؤسسه انتشارات هجرت با همکاری دفتر نشر میراث مکتوب به چاپ رسیده
[الذريعه 38/24 ؛ اعیان الشيعه ج 44 -14؛ ريحانة الادب 120/4]
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 15گ (56ر-70ر)، اندازه: 33×21سم [ف: 7 -32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، قطع: وزیری (ف: 2-62]
بی کا، تا: قرن 11 [تراثنا: س 18 ش 1 و 2 -236]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به لفظ «سمع منه»، «منه مد ظلله»، «ص»، با بلاغ قرائت و سماع؛ تملک: محمد بن محمد بن زمان، ابن محمد رضا حسینی روح الامين؛ دادداشتی به خط جدید بدین عبارت: «این کتاب یکی از شاگردان فیلسوف بزرگوار محقق عظیم الشان جناب میرداماد است و ظن قوی است که خط محمد بن محمد بن زمان باشد که در محضر ایشان دو مرتبه مقابله و مزین به خط میرداماد شد؛ 148ص، 15 سطر [عکسی ف: 4 -224]
آغاز: برابر انجام: لما كانت ط حرف الهيولى بحسب جوهر ذاتها ولا یصح للهیولی تأثير بالاضافة الى شیء فلا یلحظ ذاته مضافة الى شیء بالتأثير أصلاً و لكنها تكون بحسب نفس ذاتها ملحوظة به [في هذا الفن تمت الكتاب بعون الملك الوهاب]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با بلاغ سماع، محشی به لفظ «منه دام ظله العالي» و «ص»، گویا از روی خط مؤلف استنساخ شده، چنانکه در اول آن آمده است: «منقول من خط المعلم العقلي، أعني مصنفه مد ظلله النوري»، همچنین در اول نسخه آمده: «لا یخفی، أن هذا الكتاب الشريف نصفه في المامة»؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع در رمضان 1320؛ 188ص، 11سطر [عکسی ف: 4 -242]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با امضای «نه مدظله العالي» درهامش بسیاری از صفحات آمده: «بلغ قبالا و تصحیحی ثم بلغ سماعا أفاض الله تعالی علیه»؛ مهر: بنت طهماسب تیمور؛ جلد: تیماج، 11 سطر (11×5)، اندازه: 11/5× 17/5 سم (ف:-240]
خط: نستعلیق، کا: علی بن ابی سعید گیلانی، تا قرن 11؛ 51گ (116پ- 166پ)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 25 -150]
آغاز: برابر؛ انجام: و الجواهر العقيلية و فلك إستواء تقادم الأسماء والصفات. تم الكتاب
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 55گ (47 -101)، 16سطر (12×5)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 36 -308]
آغاز: برابر، انجام: ولكنها تكون بحسب نفس ذاتها ملحوظة به هذا الفن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ از روی نسخه اصل به خط مؤلف کتابت شده و بر مؤلف خوانده شده و ایشان این قرائت را به خط مبارک خود در جای جای نسخه این گونه تأييد نموده اند: «ابتدا سماعا أفاض الله تعالی علیه»، «ثم بلغ سماعا افاض الله تعالی علیه»، مصحح، محشی با نشان «منه مدظله العالي، م ح ق مد ظله العالي» و جز آن، عبارت: «منقول من خط العلم العقلي اعنی مصنفه مدظله النوري»، جمله «بلغ سماعا خط مرحوم میرداماد اعلی الله مقامه است»؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع در 1320ق با مهر «شفیع یحیی في الآخرة محمد و العترة [الطاهرة] (بیضی)؛ مهر: «محمد مهدی بن محمد ... الحسيني» (بیضی)، « [عبده] عبدالباقی الحسيني» (بیضی)؛ 95 گ، 11سطر (11×77)، اندازه: 19/5×13سم [ف: 40 -111]
آغاز: برابر؛ انجام: و الملكات قار الاستقرار في وسط العالم
خط شکسته نستعلیق متوسط، کا: سلیمان بن احمد، تا: رمضان 1046ق؛ کاغذ: اصفهانی، اندازه: 15/5 ×19 سم [ف: -44]
آغاز: برابر؛ انجام: و فلك استواء یقاوم الأسماء و الصفات و منازل الاخلاق و الملكات قار الاستقرار في وسط العالم الى هنا كتب السيد التحرير المصنف ... و قیل انما ... نصنف هذا الكتاب اهدی روحه الظاهر لداعی ربه ... جعلنا و ایاه من اهل الكرامه ... و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید فرزند میر نظام حسینی، تا: 1072ق؛ در حاشیه ذیل نسخه یادداشتی است درباره ابطال جزء الايتجزي و برهان تناهی ابعاد از شمس الدين محمد خفری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 18ص (186 -203)، 23سطر ، اندازه: 28/5×16/5 سم [ف: 23 -187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جیلانی، محمد بن احمد، تا: 1077ق؛ جلد: تیماج مذهب، 60گ (84پ -143پ)، 19 سطر (16×7/5)، اندازه: 23/5×14سم [ف: 8 -639]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1093ق؛ 58گ (1پ -58پ) [ف: 1
257]
کا: قهپایه، محمد جعفر، تا: 1098ق؛ قطع: خشتی [ف: -308]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «ه م د» و «م-ر»؛ 27 گ (1پ -27ر)، اندازه: 5×13/ 20سم [ف: 16 -368]
آغاز: برابر؛ انجام: انما یصطلحون علی استعمال تصاریف في الاجال ... وفی خوارق العادات التي هی علی خلاف الطبيعه دون مایجزی من متجددات الكون و الفساد علی ها الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از «حکیم نوری» اصفهانی، 88ص (273 -360)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 9 -288]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7 -701)
آغاز: وعترته الانجبين ردقة اصفیائك و ابرار كن؛ انجام: تعادل الاخلاق و الملكات قار الاستقرار في وسط العالم و یقال الي هنا كتب السيد النحرير ... دائما ابدا م
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن علی بن ثابت الحسيني، تا: ذیقعده 1111 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 86گ (1ر -86ر)، ابعاد متن: 11×6، اندازه: 18×12سم [ف: - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدصادق بن محمد تقی درمنی، تا: یک شنبه 7 جمادی الاول 1124ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 25گ (198ر- 222پ)، اندازه: 19/4×12/5 سم [ف: 29/2 -593]
آغاز انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1125ق؛ محشی از مولف با امضای «منه رحمه الله»؛ تاریخ 1125 ق در برگ اول؛ جلد: تیماج، 38گ، 19سطر [ف: 1 - 379]
آغاز: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: عبدالله بن سعد عاملی، تا: 1132ق؛ مجدول؛ 72ص (44 -115)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 1 -81]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 366]
آغاز: برابر؛ انجام: و تعادل الاخلاق و الملكات قار الاستقرار في وسط العالم عنه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 30گ (277-306)، 16سطر ( 14/5×7/5 )، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 6 -626]
آغاز: برابر؛ انجام: و تعادل الملكات و الأخلاق قار الاستقرار في وسط العالم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 39گ (1پ -39پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 -76]
آغاز: برابر؛ انجام: در اوراق دیگر، حدیث کساء، اشعار متفرقه و یادداشتها آمده است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 33گ، 20سطر (17×8)، اندازه: 5×13/ 20سم [ف: -56]
ب کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س 6 ش 4 -18]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 49گ (44پ -92ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2 -280]
آغاز: برابر؛ انجام: و تضاعف اشعة الاشراقات العقلية المنعكسة علیها من عالم الانوار و الفياضة اعدل المزاج النورية و ابهاها
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره» و جز آن؛ مهر: «من الكتب المملوكة ...» (دایره)؛ 23گ(1 -23)، 22سطر ، اندازه: 15×8سم [ف: 40 -199]
آغاز: برابر؛ انجام: و تضاعف اشعة الاشراقات العقلية المنعكسة علیها من عالم الانوار القياضة اعدل المزاج النورية و ابهاها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره، طاهر»؛ 44گ (109 -152)، 15سطر ، اندازه: 14×8 سم [ف: 38 -166 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسینی، علی بن محمد حسین، تا: جمادی الاول 1242ق، جا: سادات محله تنکابن؛ واقف: عبدالله نورانی، اردیبهشت 1352؛ اندازه: 15×10/3 سم [ف: 17 -438]
بی کا، تا: 1245ق [ف: -31]
آغاز: برابر؛ انجام: ذات الكون و الفساد علی.
خط: شکسته خوش بی اعجام، کا: میرزا عبدالله ریاضی، تا: 1280ق؛ 17 سطر ، اندازه: 12/1 × 20/5سم [ف: 11 -351]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین قزوینی، تا: سه شنبه 25 ربیع الاول 1286ق؛ 56گ (1پ -56پ)، اندازه: 18×11سم [ف: 13 -347]
خط: نستعلیق، کا: میر نجم الدين سید جعفر بن حاجی میرهاشم حسینی، تا: سه شنبه 21 محرم 1294ق؛ 68گ (78پ- 145پ)، 12سطر ( 14/5×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 15 -4114]
آغاز: برابر؛ انجام: ینسلخ عن عوارض نفسية.
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1305ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار؛ جلد: تیماج، 202گ (30پ -201پ)، (7×13/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 5 -703]
آغاز: برابر؛ انجام: راشحة سماوية نتلو علی سمع قلبك ... دون ما یجری من متجددات الكون و الفساد.
کا: موسوی خوانساری، مرتضی، تا: 1308ق؛ محشی از «نوری»؛ جلد: تیماج، 119گ (165 -283)، 19سطر (11/5×6) 11×18/5 سم [ف: 11 -2110]
خط: نستعلیق تحریری، کا: نظر پاک، میرزا یدالله، تا: 1333ق؛ 24گ (59پ -82پ) [ف: 2 -253]
آغاز: برابر؛ انجام: ربیع المولود الشهر المسعود في 1342 المصطفى الحسيني
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا صفائی خوانساری، تا: 1342ق؛ جلد: مقوا [رایانه ]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 62 ص1-62)، 15سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 32 -304]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 117گ (209 -325)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 18×11سم [ف: 11 -2310]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -261]
آغاز: قوله و نحن انما نتمسك بهذا الاجماع هذه شبهة یصعب علی الأذهان الفصية عنها و الخروج إلى المنتدح؛ انجام: دون الطبيعي من الاجل وفی خوارق العادات التي هی علی خلاف مذهب الطبيعية دون ما یجری من متجدد أن الكون و الفساد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با خط خوردگی های و حاشیه رفته ها که در ص ع نوشته شده که شاید خط مؤلف باشد و در همانجا هم نوشته شده که شاید از او نباشد؛ اهدایی: حسن تقی زاده با کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن سیاه، 77گ [ف: 1 -559]
آغاز: ربه الحميد الغني محمد بن محمد یدعی باقر داماد الحسيني ختم الله له في نشأتيه بالحسنی
خط: تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 19گ، 17سطر ، اندازه: 20×12سم [ف: 8 -4752]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 20×10سم [رشت و همدان: ف: - 1595]
آغاز: برابر؛ انجام: علی خلاف مذهب الطبيعة دون ما یجری من متجددات الكون و الفساد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی به رسم «منه»؛ جلد: چرم، 87گ، 12سطر ، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 2 -144]
بی کا، بیتا [نشریه: 7 -539]
کا: نوری، علی بن جمشید، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 10/5 ×17 سم [رایانه]
بخشی از این کتاب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (78ر -82ر)، 14سطر [ف: 36 -28]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 58گ (1 -58) [ف: 23 -670]
nibrās -ul hidāya fī š. -il kifāya = š. -i kifāyat -ul ahkām
حسینی اصفهانی، محمد مهدی بن هدایت الله، 1152 - 1218 قمری
hoseynī esfahānī, mohammad mahdī ebn -e hedāyat -ol lah (1740 - 1804)
وابسته به: كفاية الأحكام= كفاية الفقه= كفاية المقتصد؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017 -1090 ق)
تاریخ تأليف: 1208 جمادی الاول 1215ق
شرح استدلالی مبسوطی است با عناوین «قال، اقول» بر کتاب «كفاية الاحكام» سید محمد باقر سبزواری. در پشت ورق اول و انتهای نسخه شماره 8419 آستان قدس رضوی که تمامی آن به خامه اوست چنین می نویسد: «شرعت فیه في التربة الحيدرية حین ذهابی إلى سفر الحجاز قاصدة إلى زيارة بیت الله الحرام و ما كان عندی من الكتب الفقهية غیر الكفاية و ارشاد العلامه و شرح
اللمعة و مصابیح الشريعة متوكلا علی خالق البرية و حصل لی فیها وسائل الشيعة للشیخ الحر و منتهی العلامة و في سلطان آباد الوافي و المدارك و في الطبس المختلف و المقنعة و في المر و الذخيرة و شرح القواعد للفاضل الهندي ...»
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدورنا بنبراس الهداية و مصباح الكفاية لاستبصار شرایع الاسلام و فتح ابواب مسالك قلوبنا بمفاتیح العناية في استنباط دروس مدارك الاحكام و اوضح سرائر معالم الدين بلمعة الروضة البهية التي هی خیر الكلام...
آغاز: بسمله، كتاب الحج و النظر في امور اربعة الاولى في انواعه و هو واجب و ندب فالواجب اصل الشرع مرة واحدة؛ انجام: و لا یبعد عندی سقوط الواو عند قوله حرم لایعضد شجرها یعنی هناك حرم اخری ... هذا ما تیسرلی من شرح كتاب الحج من الكفاية شرعت فیه في التربة الحيدريه ... و تم في شهر جمادی الاول من شهور سنه 1215في دار السلطنة طهران صینت عن الحدثان حین ابالی.
كتاب الحج؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1215ق، جا؛ تهران؛ ظهر ورق اول دستخط مولف درباره تأليف کتاب و خط و مهر مالکیت فرزندش عبد الجواد و نیز خط نظام الدين شهیدی مبنی بر کتابت نسخه به قلم مولف؛ جلد: مقوا، 175 گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 21/2×15 سم [ف: 20 -536]
آغاز: بسمله، الحمد لمن جعل الصلاة ممحات ذنوب المذنبين و معراج المؤمنين؛ انجام: ولكن لا اعید كلام صد عنه عمد ابین الصلاة مع ظن النقصان و المستدل لایعول به و كذا الاصوبيه في كلامه (علیه السلام).
شامل مبحث صلات؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 13، اکثر اوراق این نسخه به قلم مؤلف؛ جلد: تیماج، 263گ، 23 سطر، اندازه: 30×14 سم [ف: 20 -535]
آغاز: قال المصنف یجب الوضوء للصلاة الواجبة و الطواف الواجب ... أقول للواجب معنیان الأول ما یذم تاركه بوجه و الثاني ما یكون شرطا لصحة شیء؛ انجام: و اما ثالثا فلأن قوله مع انه اه غریب جدا لان المحقق في المقام أيضا ردها في حكم تغییر بالضعف و قبلها.
از مبحث وضو تا بحث نزح بئر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 95 گ، 36سطر ، اندازه: 32×21سم [ف: 1 -116]
آغاز: بسمله، بالله استعنت و علیه توكلت و لا حول و لاقوة الا به قال المصنف اعلی الله مقامه یجب الوضوء للصلوة الواجبة و الطواف الواجب و المشهور لمس كتابة القرآن؛ انجام: هذه آخر كتاب الطهارة من شرح الكفاية طهرنا الله من اسباب الدناستة،
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه غره ربیع الاول 1208ق؛ اهدایی: وزیری؛ 126گ، 35سطر (26×15)، اندازه: 33×20سم [ف: 1 -239]
آغاز : بسمله، الحمدالله علی آلائه و اصلی علی احمد و آله قال المصنف اعلی الله مقامه یجب الوضوء ... للواجب معنیان؛ انجام: و حمل الأمر بالعزل فیها علی الاستحباب جمع من الأصحاب ... آلاف الثناء و التحية.
از مبحث وضو تا انتهای طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1210ق؛ افتادگی: وسط؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ 107گ، 24 سطر، اندازه: 29×17/5 سم [ف: 20 -534]
آغاز: و القسم الثاني و هو أن یكون الكل مستحبا فالعلامة في الارشاد و القواعد صرح بعدم التداخل؛ آغاز كتاب صلوة: الحمد لمن جعل الصلوة ممحاة لذنوب المذنبين و معراج المؤمنين؛ انجام: كتاب طهارت و حمل الأمر بالعزل فیها علی الاستحباب جمع من الاصحاب؛ انجام موجود: لان الحمل علی التقيه محمل ظاهر مع عدم مقاومتها
کتاب طهارت و صلوة است، کتاب طهارت ناقص الاول است، موجودی آن: از اواخر مبحث اغسال تا آخر کتاب طهارت، و کتاب صلوة ناقص الآخر است، موجودی آن: از اول کتاب تا اواخر مبحث ستر؛ خط: نسخ، كان قدیحی قطیفی، ابراهیم بن مهدی، تا: 1237ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اوراقی از اول و آخر کتاب طهارت را شیخ ابراهیم آل عرفات قدیجی [مؤلف کتاب «ردود و نقود» شماره 576 حکمت خطی، از شاگردان مؤلف این کتاب است] در صفر 1237، در مشهد کسر نویسی کرده؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 271گ، اندازه: 21×14سم [ف: 5 -666]
آغاز: ... عن نوادر ابن ابی عمیر و رواية صریح ابان جواز البنا فیها ... قال المص و یمكن الجمع بین الاخبار ... اقول الظاهر من قوله (علیه السلام) في صحیحتی ابان ان كان طواف نافلة؛ انجام: یعنی هناك حرم اخری ثبت له هذا (الوصف) و هو ما بین ظل عایر او و عیر و ما ذكره مع بعده لا یجری في صحیحته الاخرى فتأمل، هذا آخر ما تیسرلی في شرح كتاب الحج من الكفاية.
خط: نسخ، کا: قطیفی خطی، ابراهیم بن عرب، تا: 1237ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره یا ره منه»؛ 146گ، 17سطر (12×7)، اندازه: 16×12سم [ف: 38- 203]
آغاز: قال المصنف اعلی الله مقامه یجب الوضوء للصلاة الواجبة ... اقول للواجب معنیان؛ انجام: و حمل الأمر بالعزل فیها علی الاستحباب جمع من الأصحاب هذا آخر كتاب الطهارة من شرح الكفاية طهرنا الله من اسباب الدناسة و الرذالة و النجاسة ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ محشی به لفظ «منه دام ظله السامي»؛ اهدایی: استاد کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج، 271گ، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 21 -1562]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یضر صیروته بذلك فرداً.
از ابتدای مقدمه تا اواسط مبحث وضوء؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: تقی مدرس، شهریور 1317؛ 23گ، 32سطر ، اندازه: 22×35 سم [ف: 665-5 و 20 -536]
آغاز: اقول یمكن فم یحمل علی بعد علی النوافل و الوجوب علی الثبوت ختم تم لا یخفی؛ انجام: بالعزل فیها علی الاستحباب جمع من الأصحاب هذا آخر كتاب الطهارة من شرح الكفاية طهرنا الله من اسباب ... و قد فرغت منها في الروضة الرضوية علی مشرفها آلاف الثناء و التحية تم سپس کاتب افزوده: كتبته بنفسی لنفسی متعنی الله به طویلا و وفقنی للنظر فیه و اقتباس معانیه بكرة و اصیلا و انا الاقل ابراهیم بن مهدی آل عرفات.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، با دو قلم است که نیمه دوم آن نیز به خط کاتب (ابراهیم آل عرفات) است، نیمه دوم که بخط نسخ است و در قرن 13 کتابت شده از ابراهیم بن مهدی عرب آل عرفات شاگرد میرزا محمد مهدی حسنی مؤلف (شارح کفایه) است؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 460 ص، 30سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 17 - 360]
nibrās-ul hudā
سبزواری، هادی بن مهدی، 1212 - 1289 قمری
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
منظومه ای، بالغ بر هزار بیت بوده و از مباحث طهارت تا نکاح را با عناوین «نبراس» و «سر» در بر دارد. خود او آن را به روش عرفانی شرح کرده و آن را«شرح النبراس في اسرار الاساس» نامیده است.
آغاز: الحمد لله الذي نوهنا ** بنور نبراس الهدي فقهنا
[الذريعه 38/24 ، 98/14]
شرح و حواشی:
1 - شرح نبراس الهدي؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212 -1289)
خط: نسخ، کا: عبدالله راینی، تا: شنبه 8 محرم 1282ق؛ جلد: میشن، 256گ، 12سطر ، اندازه: 16/3×10/4 سم [ف: 1 -559]
آغاز: برابر؛ انجام: هر غیب ذات الاسما و رسم له ** الله مجمع الصفات الكاملة
شامل مباحث طهارت و صلات؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با رمز «منه دام ظله العالي»؛ جلد: تیماج، 20گ ( 154 -135)، اندازه: 15×10 سم [اوراق عتیق: 2 -377]
nabard -e hazrat -e amīrbā tālebī maqrebī
به نثر عامیانه نگاشته شده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2310/7
آغاز: اما راویان اخبار ... که روزی سید کائنات و خلاصه موجودات محمد المصطفي (صلی الله علیه و آله) در مسجد تشریف داشتند؛ انجام: و بجانب مدینه طیبه برگشتند ... بخوان فاتحه مع الاخلاص.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 9 گ (178 -186)، 15سطر [ف: 5 -670]
nabš -ul qabr
عبد الغني بن محمد رضا، ق13 قمری
“abd -ol -qanī ebn -e mohammad rezā( - 19c)
اگر مرده ای را دفن کردند بدون حنوط یا شرایط غسل ناتمام بود، آیا می شود قبرش را نبش کنند برای انجام تکلیف. در این رساله استدلالی این دو مسأله را بحث کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5176/5
آغاز: س هل یجوز نبش القبر اذا دفن الميت بغیر حنوط أو بعد ان غسل بماء مغصوب؛ انجام: صلی الله علیهم مادامت الليالي و الحمد لله ولی الافضال و الأنعام
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (68ر -69پ)، 17 سطر ، اندازه: 22×17سم [ف: 13- 381]
نبض -معرفت و حالات نبض
نبض- معرفت نبض
an -nabz
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jalinus (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194- 260 قمری
کتاب یازدهم از شانزده کتاب طبی جالینوس برغامسی است که در 16 مقاله مرتب شده است و توسط حنین بن اسحاق از یونانی به زبان سریانی و بعد به عربی ترجمه شده است.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 718/3
آغاز: قال الفاضل جالینوس انی ذاكر لك ایها الحبيب طوشرون في كتابی هذا؛ انجام: و صار اضعف لما كان وصار متفاوتاً
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: 1224ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید علی غیاثی، بهمن 1338؛ جلد: گالینگور، 14گ (207 -220)، 17 سطر ، اندازه: 15×20/5سم [ف: -681]
nabz = rag-šenāsī = nabzīye
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
به دستور: علاء الدوله ابو جعفر امیر المؤمنين كاكویه
تاریخ تأليف: پس از 412ق
رساله ای است در رگ شناسی، در 8 و برخی نسخه ها نه «فصل» نگاشته است.
آغاز: بسمله. سپاس مر آفریدگار را و ستایش مر او را و درود بر پیغامبر گزیده ... فرمان خداوند ملک عادل سید منصور مظفر عضدالدین علاء الدولة و قاهر الامه و تاج الملة ابو جعفر حسام اميرالمؤمنين ... بمن آمد که انددانش رگ کتابی بکن جامع که همه اصلها اندروی بود بتفصیل پس فرمان را پیش رفتم باندازه طاقت و دانش و اینکتاب را بزبان فارسی چنانکه فرمان بود بر توفیق ایزد مقول کردم ...
انجام: اکنون این اصل های کلی است اندر علم نبض که حکیمان گفته اند و اما نبض بیماریها شاید گفتن بتفصیل. انشاء الله تعالی. تمت الرسالة بعون الله و حسن توفیقه.
چاپ: دو بار با دیباچه و تصحیح جناب آقای مشكوة در تهران به چاپ رسید یکی در 17 -1316ش، دیگری به یادگار جشن هزاره ابن سینا در 1330ش.
[ريحانة الادب 589/7 ؛ فهرستواره منزوی 3487/5]
شروح و حواشی:
1- حاشية النبض
خط: نستعلیق، کا: حموی، سالک الدين، تا: 999ق؛ کاغذ: اصفهانی، 6گ (57پ -62ر)، 25 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف:120 -22]
ناقص است و تا نیمه فصل دوم را دارد و افتاده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (182 مکرر پ-183 پ) [ف: -126]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1006ق، کاغذ: دولت آبادی، 21ص (36- 56)، 23 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 19 -188]
آغاز: و ضعیف بود از جهت گرفتن حرارت غریزی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1021ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 1 ص (174ر)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 12 - 230]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2794/19 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -731]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1061ق؛ 11گ (65ر -75پ) [ف: 768-4]
بی کا، تا: پنج شنبه 4 شوال 1076ق؛ 3گ (9پ -11پ) [نشریه: 3-12]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 10ص (29 -38)، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 19 -100]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: نادر شاه افشار، 1145؛ 11گ، 20 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 19 -249]
آغاز: بسمله. حمدله ... فصل اول اندر اطلهائی که اول بیاید دانستن آفریدگار به آن حکمت کامله؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن احمد لاهیجانی، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 8گ، 17سطر ، اندازه: 15/5×9/7 سم [اهدائی رهبر: 9 -439]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1170ق؛ 8ص (18 -25) [ف: 97-24/3]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (11 -14)، 29 سطر، اندازه: 22×10سم [ف: 28 -323]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 11سطر ، اندازه: 14/6×9/2 سم [ف: 449-7]
خط: نستعلیق، کا: خوانساری، محمد مهدی، تا: شعبان 1263ق؛ 6گ (50پ -55پ)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 -933]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ 11ص (535 -545) [ف: 9-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1308ق؛ 7ص (62 -68) [ف: 13 -197]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1312ق؛ جلد: مقوا، 82گ، اندازه: 18×11سم [ف: 1 -296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی لاریجانی، یحیی بن علی محمد، تا 12رمضان 1312ق، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج، 11گ، 4 سطر،اندازه: 11×17 سم [ف: 8 -4752]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صالح طبیب پیشگاه، بی تا؛ جلد: تیماج، 14گ (64پ -77ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -49]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 30 ص (103- 132)، 14-11 سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 10 -1788]
آغاز: الحمدلله حق حمده والصلاة علی نبیه و آله اجمعین. مقالتی اندر نبض؛ انجام: الأوقات التي ینبغی أن یقلل فیها منه او یتجنب منه فنقول فیها منذ الآن
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد زمان لاهیجانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 9 گ (52 پ -60ر)، اندازه: 15/5×9/5 سم [مؤيد: 2-94]
nabz
؟ متطبب، تقی بن محمود، ق14 قمری
motatabbeb, taqī ebn-e mahmūd(- 20c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2389/5
ناتمام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 3گ (249پ- 251پ) [ف: 6 -2]
an-nabz
ناشناخته:
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ جلد: تیماج، 4ص (61-64)، 29سطر (11×8)، اندازه: 16×12سم [سنا: ف: 1 -301]
آغاز: و من العلامات الكلية النبض فهو له حركة لكاسه من اوعية لروح بقدر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «محمد قاسم بن محمد صالح الهمداني 1061» (بادامی شکل)؛ کاغذ: اصفهانی، 5گ (27ر -31ر)، 25 سطر (14×7)، اندازه: 22×12سم [ف: 12 -301]
آغاز: عن شرح القانون في مبحث النبض قال في طی شرح قوله و لیعلم ان في النبض طبيعة موسيقارية الموسيقار آلة الغنا كالبربط و غیره و الموسيقى صناعة یبحث فیها عن احوال النغم انها كیف یتالف و یتفق و یتنافر وعن الأزمنة المتخللة بین النغمات و أن شئت فلت بین النقرات؛ انجام: كان ادراك ذلك الاختلاف اكثر انتهی ما اردنا نقله و لله ولی الرجمة و التوفيق.
خط: نسخ، کا: نطنزی کاشانی، محمد بن ابو تراب، تا: 1283ق؛ 3 گ (71پ -73ر)، اندازه: 20/5×14سم [ف: 8 -277]
an -nabz
به فارسی رساله مانند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: پارچه، 16گ (6پ -21پ)، 15 سطر (15×9) [ف: 17 -262]
آغاز: باب در تعریف نبض آنچه جمله حکما بر آن رفته اند و این خاکسار تأليف نموده اینست ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب؛ اهدایی: سید علی علایی؛ 24گ (9- 32)، 12سطر (12×7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 4 -1329]
an -nabz -uşşağīr= an -nabz li -l -mutiʻallimīn = r. -u jālīnūs fi -n nabz ilā ţutrūn
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jalinus (129 - 199)
مترجم: اعسم دمشقی، حبیش بن حسن، قرن 3 قمری
کتاب جالینوس است به عنوان طوثون یا طوثرن و دیگر نوآموزان به ترجمه حبیش بن اعسم مسیحی. حبیش به زبان یونانی و سریانی آشنا بوده و علاوه بر ترجمه هایی که از سریانی (ترجمه های استادش حنین بن اسحاق از یونانی) دارد، کتاب هایی را نیز خود از یونانی به عربی برگردانده است. جالینوس در این کتاب انواع نبض و اسباب طبیعی و غیر طبیعی تغییر یافتن آن را روشن ساخته است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 19سطر [ف: 7 -385]
بی کا، بی تا [ف: 2 -306]
آغاز: بسمله جوامع الاسكندرانيين لكتاب جالینوس إلى طوثن في النبض للمتعلمین. العروق و الضوارب منها ما لا یدرك حركته حساومنها ما تدرك؛ انجام: الذي اذا انبسط العرق الضارب احس من یحسه أن العرق كانه رمل تمت جوامع ... و الحمدلله ولی الحمد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، 18گ (21پ- 38پ)، 21 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 19 -22]
an-nabz-uṣṣaġīr = an-nabz li-l-muti‘allimīn = r.-u jālīnūs fi-n nabz ilā ṭuṯrūn
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
نقل حنین بن اسحق طبیب.
شروح و حواشی:
1- النبض الصغير = النبض للمتعلمین؛ ابن ابی الاشعث، احمد بن محمد ( -360)
خط: نسخ، بی کا، تا: 1222ق؛ جلد: تیماج، 15گ (80ر- 94ر)، 23سطر (15×10)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: -218]
از مجموعه جوامع الاسكندرانيين؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:قرن 10 و11؛ کاغذ: سپاهانی، 8گ (20پ -27پ)، 25سطر ، 36×20سم [ف: 14 -4017]
یکی از جوامع اسکندر انیین از کتاب جالینوس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1062ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45ص (1 -45)، 15سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 10 -2055]
انجام: تنوع الاختلاف الذي یكون في نبضه واحدة ... ان العرق كانه رمل تمت.
جوامع كتاب جالینوس إلى طرتروس في التبض للمتعلمیں؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13، 17-19 سطر ، اندازه: 15×20 سم [نشریه: 3 -381]
an-nabz-ṣṣaġīr = an-nabz li-l-muti‘allimīn
ابن ابی الاشعث، احمد بن محمد، - 360 ؟ قمری
ebn -e ab -el -aš“as,ahmad ebn -e mohammad( - 972)
وابسته به: النبض الصغير = النبض للمتعلمین = رسالة جالینوس في النبض الى طو ثرون؛ جالینوس (129 -199م)
شرح کتاب جالینوس است که برای معلمان خطاب به طوثرون نگاشته و حنین بن اسحاق آن را از یونانی ترجمه کرده و احمد بن محمد بن الأشعث بن شرح و تفصیل آن پرداخته است. این شرح دارای سه «جمله» و هر جمله چند «باب» و جمعا سی و یک باب است. فهرست باب ها و جمله ها که در دیباجه کتاب آمده با اختصار چنین است: جمله 1. در مصادرات، دارای شش باب؛ جمله 2. اسباب تغییر نبض، در سه باب؛ جمله 3. در تغییر نبض که به وسیله ورم و به سبب طبیعت عضو عارض شده است، دارای بیست و دو باب. در این رساله از شرح و تفسیر یحیی نحوی بر نبض جالینوس نیز یاد می کند. (عبدالحسین حائری)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 989/4- طباطبائی
آغاز: بسمله كتاب جالینوس في النبض إلى طوثرون للمتعلمین اختصار من كتاب الكبير نقل ابی زید حنین ... و تفصیل ابی جعفر احمد؛ انجام: و ربما احسن تمددا یسیرا من العرق تم كتاب جالینوس في نبض العروق للمتعلمین شرفت بشرف اختتامه ... سنه 993.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 993ق؛ کاتبی که آن را به اشارت خلف الافاضل العظام نتیجه الأماجد الكرام شرف بیك در رمضان کتابت کرده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 17 ص (61 -77)، 21سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 23 -278]
an -nabz ‘alī jahat -it taqsīm
اعسم دمشقی، حبیش بن حسن، ق3 قمری
a -sam -e damešqī,hobayš ebn -e hasan( - 9c)
رساله کوتاهی است از خواهرزاده حنین بن اسحاق در طب و شامل چند «مقاله»: 1. زمان الامراض و عددها؛ 2. اسباب المغيرة للنبض؛ 3. اجناس النبض؛ 4. الكلام في الحمي.
[معجم المؤلفين: 189/3 ؛ هدية العارفين: 263/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13196/2
آغاز: في ازمان الامراض و عددها ... النبض حركة مكانية یتحرك القلب و العروق الضواب بالانبساط و الانقباض؛ انجام: التي مع اعراض متشاكلة كالصداع او العطش و التي مع اعراض غريبة كالغشی و اختلاط الذهن ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 8گ (20پ- 27پ)، 16 سطر (15×10)، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 33 -366]
an-nabz-ul kabīr = k.-un fi-n nabz
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: اعسم دمشقی، حبیش بن حسن، قرن 3 قمری
جالینوس این کتاب را در شانزده «مقاله» تدوین و آن را به چهار بخش تقسیم کرده است؛ یعنی هر بخش شامل چهار مقاله است. بخش های چهارگانه آن به این ترتیب است: بخش 1. في اصناف النبض: هدف و در این بخش آن است که بیان کند که اجناس نخستین نبض چه و چگونه اند و هر یک از آنها چگونه به انواع آن تقسیم می شود تا به آخرین نوع می رسد. جالینوس در مقاله نخستین این بخش به همه آنچه در زمینه اجناس و انواع نبض مورد نیاز است پرداخته و همه آنها را یاد کرده است. سه مقاله دیگر این بخش را به احتجاج و بحث درباره اجناس و انواع نبض و حد آنها اختصاص داده است. از این رو خواندن مقاله نخستین این بخش ضروری است، در حالی که خواندن سه مقاله دیگر آن الزامي نیست. پس وقتی خواننده، مقاله نخستین این بخش را خواند، می تواند از این بخش به همان اکتفا کند و پس از آن به سراغ بخش دوم کتاب برود. این سخن خود جالینوس است، وی خواسته است همه آنچه را که از دانش اجناس نبض و انواع آن مورد نیاز است در مقاله اول گرد آورد. بخش 2. کتاب در شناخت نبض: هدف وی آن است که چگونگی شناخت هر یکی از اقسام نبض را به وسیله لمس کردن رگها بیان کند یعنی مثلا چگونه نبض بزرگ و کوچک و تند وکند را می توان تشخیص داد. به همین ترتیب، چگونگی تشخیص سایر انواع نبض را بیان می کند. بخش 3. في اسباب النبض: قصد وی آن است که بیان کند که هر یک از اقسام نبض چه سببی دارد یعنی مثلاً نبض بزرگ و کوچک و تند و دیگر اقسام نبض هر کدام ناشی از چه علت هایی است. بخش 4. في تقدمة المعرفة في النبض: هدف وی در این بخش آن است که نشان دهد که از هر یک از اقسام نبض یعنی بزرگ و کوچک و تند و کند و دیگر اقسام آن، چگونه می توان آگاهی پیشینه به دست آورد. (حنین بن اسحاق)
[تاریخ نگارش های عربی (سزگین) ج 4: 136]
شروح و حواشی:
1- النبض الكبير (مختصر)؛ رازی، محمد بن زکریا (251 -313)
مقاله های 12 تا 16؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5 و 6، تملک: 13 ذیحجه 586، خلیل بن ایبک صفدی در 749؛ کاغذ: سمرقندی، 170گ، 17سطر (16×10)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 9 -1034]
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن7؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ 35سطر ، اندازه: 19×27سم [ف: 19 -281]
همراه با جوامع آن، تمام کتاب النبض (در شانزده مقاله) در آن هست بر خلاف دیگر مجموعه های جوامع اسکندرانیان که تنها جوامع چهار مقاله را دارد (نخستین مقاله از هر بخش) و ظاهراً علماء اسکندر جوامع همین چهار مقاله را نگاشته اند زیرا اصل مطلب هر یک از چهار بخش نبض (اصناف نبض تعریف نبض، اسباب و تقدمة المعرفه) در همان نخستین مقاله است و جالینوس در دیگر مقالات به نقض ابرام و بحث درباره اقوال و آراء و خاصه درباره کتاب نبض، تأليف رجیحانس پرداخته وی قسمت بزرگی از این کتاب را به خرده گیری از منطقیان (و اصحاب تعریف و حدود) و نقل مباحثات خود با آنان اختصاص می دهد، جالینوس خود در مقاله 4 (از قسم اول) می گوید: «انی كنت حملت منذ أول الأمر في هذا الكتاب أنه یکتفی في أمر النبض باربعة اقسام قد ذكرتها مرارة شتی: 1- هذا القسم الذي نحن فیه و 2- القسم الذي یذكر فیه تریف النبض و 3- القسم الذي اذكر فیه الأسباب الفاعلة للنبض و 4- القسم الذي اذكر فیه تقدمة المعرفه الكائنة من النبض و لكن لما اضطرنی كثیر من اصحابی آن اضع كتابا مفردا امتحن فیه كتاب ارجیحانس في النبض فا بین ماهو من قوله صواب و ما لیس بصواب صار ذلك»، در پایان این مقاله نیز در همین زمینه می گوید: «قد قلت في اول المقاله في هذا الكتب انی قد استمیت صفة جمیع ما ینتفع به من امر النبض في اعمال الطب في المقالة الأولى ... و اسماء ماله اسم منها و سالت من احب ان ستعجل الانتفاع بعلم النبض ان یاخذ بعد فراغه للمقالة الأولى من هذا القسم ...... في قرائة القسم 2 الذي اذكر فیه تعریف النبض و هو 4 مقاله ... ثم بعد هذا قرائة القسم 3 الذي اذكر فیه اسباب النبض و هو ایضا 4 مقالات هم ناخذ بعد ذلك في تقدمة المعرفه ... و اما ما ذكرته بعد ذلك في هذه المقاله نانما السبب في ذكری له كان كثرة فضول الاطباء ... فان قوما من اصحابی سالونی ان اذكره و مكثت دهر اطویلا لااجیبهم - لانی كنت اری ان الا جودان لا اتعرض لذكر ما لا ینتفع به و ما هو فضل»، کتاب های جالینوس که با جوامع آن از اسکندرانیان در این مجموعه است: کتاب تعریف علل الاعضاء الباطنه (یا الاعضاء الآلمه شش مقاله)، کتاب النبض الكبير (در شانزده مقاله)، کتاب اصناف الحميات (دو مقاله)، کتاب البحران (سه مقاله)، کتاب ایام البحران (سه مقاله ناتمام)؛ بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 2219 -10/4] ؛ فهرست رایانه ای ج 4 -1045]
an-nabz-ul kabīr (jawāmi‘) = jawāmi‘-un nabz-il kabīr
جالینوس، 129 - 199 میلادی
(129-199)jālīnūs
کتاب بزرگ جالینوس در نبض که پزشکان اسکندریه یکی از شانزده کتاب (جوامع ستة عشر) قرار داده اند دارای شانزده مقاله در چهار قسمت و در دفتر حاضر مقاله نخستین هر بخش و به مجموعاً چهار مقاله از کتاب نبض نوشته شده است. موضوع بخش های این کتاب به ترتیب چنین است: 1. اصناف نبض؛ 2. شناسایی نبض؛ 3. اسباب نبض های مختلف؛ 4. نخستین شناسایی نبض (تقدمة المعرفه).
آغاز: بخش اول (مقاله اولی): اجناس النبض اعنی اصنافه عشره، احدها الصنف الذي من كيفية الحركة و الثاني الذي من كيفية الانبساط؛ بخش دوم (مقاله اولی): علم النبض ینقسم اربعة اقسام، الأول منها العلم باصناف النبض؛ بخش سوم (مقاله اولی): بسمله اسباب النبض ثلثه فمنها موجبه و منها سالبه و منها بادية بخش چهارم (مقاله اولی): بسمله تقدمه المعرفه یقال علی نحوین احدهما عام؛ انجام: و اصحاب الغشى یموتون بع ان یبرد مهم جمبع البدن. تمت جوامع الاسكندرانيين للمقالة الأولى من القسم الرابع من كتاب جالینوس وهی في تقدمه المعرفة الكاينة من النبض و هو آخر الكتاب و لله الحمد و المنة.
از مجموعه جوامع اسکندرانیین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 12گ (201ر-212ر)، 21 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 19-27]
آغاز: جوامع الاسكندر انبین لكتاب جالینوس في النبض الكبير، المقالة الأولى و غرضة في هذه المقالة ان یصف اصناف النبض
سه مقاله از جزء سوم آن و یک مقاله از جزء چهارم در این نسخه آمده بدین ترتیب: المقالة الأولى: في انواع النبض، المقالة الثانية: في تعریف النبض، المقالة الثالثة: في اسباب النبض، المقالة الاولي من الجزء الرابع: ما یدل علیه النبض؛ خط: نستعلیق، کا: سید هاشم، تا: 1284ق؛ 8گ (1ر-8ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 17-105]
an-nabz-ul kabīr (mx.)
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
(866-926)rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā
وابسته به: النبض الكبير = کتاب في النبض؛ جالینوس (129-199م)
رازی کتاب بزرگ جالینوس را در نبض که «البض الكبير» خوانده می شود و دارای 16 مقاله است اختصار کرده است.
[فهرست آثار زکریای رازی: 127؛ فهرست آثار و مؤلفات رازی از دکتر محمود نجم آبادی: 127-128]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2808
آغاز: و الانقباض و مجسظ العظيم و الصغير و المعتدل والمأخوذ من مبادرة العرق الى تتمیم الانبساط و الانقباض ... إلى زمان الانقباض او زمان الحركة مع السكون إلى الحركة؛ انجام: ثم كانت علامات الرعاف حاصرة بالرعاف و كذلك سایر الاستفراغات تمت المقالة السادسة عشر ترجمة النبض الكبير استخراج محمد بن زكریا ... الرازى وقع الفراغ من تسویده ليلة الأربعا التاسع عشر ... رجب المرجب سنة ثلاث وسبعین بعد الألف ... محمد اشرف بن محمد مقیم بن عبدالغفار الساوجي بدار السلطنة اصفهان.
خط: نستعلیق، کا: محمد اشرف پسر محمد مقیم بن عبدالغفار، تا: چهارشنبه 19 رجب 1073ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 326ص، 9سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 10-91]
النبض للمتعلمین - النبض الصغير
النبض للمتعلمین - النبض الصغير (جوامع)
nabz-e manzūm
صادق علی
sādeq ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18732/1
آغاز: ده آمده همه اجناس نبض و باز آران ** یکی مضاف بمقدار انبساط بدان؛ انجام: عظیم و نرم بد موی گر بود اوی ** همیشه صلب و صغیر است ختم کن بر اوی
خط: نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 13؛ 19گ، 13 سطر (9×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 51-123]
an-nabz wa-l bawl
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
(866-926)rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 4/147/3 -6284
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -220]
an-nabz wa-l bawl
ایلاقی، محمد بن یوسف، -536 قمری
(1142-)īlāqī,mohammad ebn-e yūsof
تاریخ تأليف: 536ق
در دو «فصل»: نبض، بول.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 692/5
آغاز: بسمله. هذه رسالة من املاء الامير الامام السيد شرف الزمان محمد بن علی الايلاقي. فصل النبض حركه من اوعية الروح مولفة من انبساط و انقباض لتدبیر الروح؛ انجام: فان كان مع اختلاط العقل یدل علیه انه مال إلى الراس والامعاء في معرض الانسجاح
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: دولت آبادی، 11گ (150پ-160ر)، 15 سطر، اندازه: 8/6×16/9 سم [ف: 5-153]
an-nabz wa-l qārūra (mq.-tun fī)
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
(866-926)rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27821
آغاز: بسمله. ینبغی أن یكثر حبس عرق من تعالجه في حال لصحة و تحفظ مقداره في نفسك لیقیسه؛ انجام: في بولهم رسوب و اما الدين هم بخلاف ذلك فالرسوب اكثر فیهم تم
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 2گ، 28 سطر، اندازه: 17×32 سم [اهدائی رهبر: 9-440]
نبضية - النبض
النبوات - النواميس
an-nubuvvāt wa mā yata‘allaq-u bi-hā
ایمنی، احمد بن یحیی، 775 – 840 قمری
yamanī, ahmad ebn-e yahyā
رساله کوتاهی است با عناوین «مسألة، مسألة» در نبوت و خصوصیات انبیاء صلوات الله علیهم، از دیدگاه علمای زیدیه، در ضمن نظریات فرقه های گوناگون را نیز در این خصوص بررسی نموده است.
چاپ: این رساله در مقدمه کتاب «البحر الزخار» مولف، بارها به چاپ رسیده
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13038/4
آغاز: مسئلة، اكثر العقلاء بعثة النبي حسنة و جايزة، البراهمة: لا اذ العقل كاف و لایقبل من خالفه؛ انجام: لنا: لا یمتنع أن [كانت] المصلحة في شخص لقوم دون قوم و قد كان في زمن إبراهيم لوط.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ 3گ (16پ-18پ)، 25سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 33-84]
النبوة - اثبات النبوة
النبوة - اثبات نبوة النبي
نبوت - اثبات نبوت خاصه
نبوت - مفتاح النبوة (دیباچه)
نبوت - الابرار
nobovya
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری
(1541-1608)fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2986/10-ف
نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1350ق؛ 4گ (56ر-59پ) [فیلمها ف: 1-751]
nobova
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر، قرن 13 قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja‘far(-19c)
تاریخ تأليف: 18 جمادی الثاني 1268ق
در اثبات نبوت مطلقه و ولایت عامه و بیان نبوت خاصه و ولایت مقیده، با ادله عقلی و نقلی گرفته شده از آیاتو احادیث و گفته های بعضی از بزرگان و خاتمه ای در عصمت.
آغاز: الحمدلله الذي عرفنا النبوة المطلقة و المقيدة و علمنا الرسالة العامة و الخاصة و فهمنا الولاية المطلقة و المقيدة.
انجام: و اعلم أن بیانها تفصیلا في كتابنا الموسوم بملحقات الأربعين فارجع.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج، 7گ (110پ-116پ)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 15-95]
آغاز: برابر؛ انجام: والامامة الخاصة بالعقل ایضا فهذا الدليل مركب من العقل و النقل
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 10گ (12پ-21ر)، اندازه: 10×14/5 سم [مؤيد: 2-121]
nobovva
غیر همانند:
منقولاتی است از بحار الانوار مجلسی؛ بی کا، تا: قرن12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 104گ (58ر-161پ)، 33 سطر (10×16)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 12-30]
آغاز: الحمد لمن توحد بالوحدانية و تفرد بالفردانية فتكثر كبحر ملتطم و طهر بالحقيقة الجمعية الكلية النورانية و الولوية؛ انجام: ما ثبت نجم علی الكرات الدايرة و نبت نجم علی الساهرة.
گفتگو و مباحثه مؤلف است با میرزا سید علی در شهر فسا در خدمت سید میرزا محمد حسین وکیل دولت خاقانی و فرزند و برادرزاده او امیر ابوالحسن خان داماد دولت خاقانی که بیست ساله و فیلسوف بوده است، در اثبات نبوت به دلیل وحدت وجود و رد بر فرنگی ها (حکماء انگلیزیه زمانا)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 13گ، 15سطر (6×12/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 268-17]
nabovvat
غیر همانند:
آغاز: بدان که نبوت بر دو نوعست ذاتی و عرضی. ذاتی آنست که در مرتبه و احدیت از حقیقت محمدی به فیض اقدس بر تمام اعیان ثابته انبیا و امت
رساله ای است در تقسیم نبوت به ذاتی و عرضی و تشریعی و تعریفی و بیان هر یک از آن ها؛ خط: نستعلیق، کا: کرانی، محمد بن شمس الدين محمد، تا: قرن 10؛ 7گ (70ر-76ر)، اندازه: 18/5×22 سم [ف: 1-160]
فصل في...؛ خط: نستعلیق، کا: صدرالدین استرآبادی، تا: 1254ق؛ 2گ (31-32)، 14-32 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: -20]
nabovvat-e xāsse
تاریخ تأليف: قرن 9
مجیب: حسن رشتی؛ سائل: رضا کربلائی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20806
آغاز: بسمله. الحمدلله القادر المقتدر ... الولي؛ انجام: في یوم الجمعه السابع و العشر من منه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1316ق [رایانه]
an-nubuwwa-tul xasSa Wa-1 amma
از معجزات پیامبر و پیشوایان و پیشوایی آنان هم در آن گفتگو می شود.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1985/5
آغاز: و تكلم البهائم و الجمادات معه؛ انجام: لایودی عنك الأرجل منك اوانت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 45گ (84ر-128ر)، 18سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-404]
نبوت خاصه و ولایت - سلطانیه
an-nobovva va-l velāya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2253/4-ف
نسخه اصل: آستان قدس ش 5878 تا 5885؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (23-21) [فیلمها ف: 1-658]
an-nubuwwa-tul xāşsa wa-l wilāya-tul xāşşa = itbāt-un nubuwwa
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
(1798-1843)raštī, kāzem ebn-e qāsem
جواب سؤالاتي است در بحث «نبوت»، «نماز» و اسرار آن، اسم اعظم، حدیث أنا نقطة تحت الباء، خمس و زکات و اسرار آن ها، روزه، استخاره و کیفیت آن و غیره.
آغاز: حمدله، فیقول العبد الجاني ... ان بعض الديانين الذين میزوا الماء عن السراب ... قال سلمه الله تعالی كیف یدل العقل القاطع المبطوع علی النبوه الخاصه بل ما نجد علیه ولا یدل علیه الا العقل المسموع ... اقول لئن اقصر الخطبة فقد اعظمت المسئلة. اعلم...
انجام: و مع ذلك فلو تدبرت فیما ذكرت بالفطرة المستقيمة الغير
المعوجة لشبهات الموهمين تبین لك الخلق و الله خلیفتی علیك و قد قال الشاعر: و من احضر السماء بغیر قلب ** ولم یطرب فلا یلم المعني
[الذريعه 360/8: متن؛ نسخه های منزوی 919/2؛ فهرست کتب مشایخ 311]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (61پ-62ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: -86]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 15ص (111-125)، ابعاد متن: 10×15 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-851]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست به احتمال از احسائی دانسته شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 12گ (1-12)، 22سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 34-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن عبدالکریم خوئی، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ 13گ (21پ-33پ)، 20سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 37-701]
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فیقول العبد الجاني و الاسير الفاني، كاظم بن قاسم الحسيني الرشتي. ان بعض العلما و الاعلام و الفضلا... قد ارسل الى مسائل انحطت دونها الافهام و ضلت لدیها العلاول و الاحلام و اراد جوابها علی التحقيق؛ انجام: و الحمدالله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين. قد فرغ من تسویدها منشئها صبيحة یوم السبت السابع و العشرين من شهر ربیع الثاني في سنة 1238. حامداً مصلياً مسلماً مستغفراً.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 50ص (193-242) [عکسی ف: 211-1]
آغاز: بسمله حماله بعد فیقول العبد الجاني و الاسير الفاني؛ انجام: و من تبع الاخبار و جاس خلال تلك الديار وجد ما ذكرنا صحو بلاغبار و صلی الله علی محمد و...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
اولین آن ها در باره نبوت است و دومی درباره اسرارالصلواة تا می رسد به اسرار الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 150گ، 14سطر (6×11/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-575]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 27 ربیع الثاني 1238ق؛ 10گ [ف: 1-392]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن علی گنجوی تبریزی، تا: 1239ق؛ جلد: میشن، 11گ (141-151)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-349]
آغاز: برابر؛ انجام: هذه المطالب المذكورة لیست مذكورة في كتاب و لاجری علیها خطاب. نسئل الله تعالی التوفيق و التسديد و العصمة في كل باب، و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين الطيبين الانجبين.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1245ق؛ در مجموعه رساله هایی بیشتر از شیخ احمد احسایی؛ 25ص (174-198) [عکسی: ف: 1-211]
آغاز و انجام: برابر
خطبه آن حذف شده؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: جمعه 27 ربیع الاول 1248ق؛ جلد: تیماج، 25گ (1پ-25پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-528]
آغاز: برابر؛ انجام: واسأل الله أن یفتح علیك باب فهمه فان هذه المطالب المذكورة لیست مذكورة في كتاب ولاجری علیه خطاب يسأل الله التوفيق والتسدید والعصمة في كل باب والحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، کا: علی نقی بن محمد علی هروی، تا: 17 محرم 1250ق؛ 26گ، 16-17 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8 - 4753]
آغاز: برابر؛ انجام: لیت مذكوره في كتاب ولا جری علیها خطاب نسئل الله تعالی التوفيق و الشديد و العصنة في كل باب و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و اله الطاهرين الطبين الاتجبين.
خط: نسخ، کا: مراغی حسن بن محمد باقر، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه]
خط: تحریری، بی کا، تا: 1255ق؛ اندازه: 15×21 سم [ف: 3-41]
آغاز و انجام: برابر
خط ثلث، بی کا، تا: 1250-1257؛ 42ص (400-441) [عکسی ف: 1-390]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... ان هذه كلمات ذا تبیین املیتها جوابأ بالمسائل من بعض الاخوان الذي لم یتبین له الحق المبين؛ انجام: و ما ذكرناه هو موضع السوال عن كيفية مدخلیتهم سلام الله
علیهم و معناها...
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن نجفعلی همدانی یا محمد علی، تا: 1259ق؛ مجموعه را محمد طاهر مقابله کرده و این کار را در ماه رجب 1261 به پایان برده؛ تملک: حسام الدين نراقی؛ 195گ، اندازه: 14×20 سم [ف: 23-196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ ضمیمه نسخه ش 28805 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هذه المطالب المذكورة لیست مذكورة في كتاب و لاجری علیها خطاب. نسئل الله تعالی التوفيق و التسديد و العصمة في كل باب، و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين الطيبين الانجبين.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: جمعه 16 ذیقعده 1262ق؛ در مجموعه رساله هایی از سید کاظم رشتی؛ 43ص (2-44) [عکسی ف: 1-211]
آغاز: برابر
کا: محمود، تا: 1253-1263ق؛ جلد: تیماج، 19گ (1-19)، 19سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 7-4171]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ لیس ورائه كلام و لیس وراء عبادان قرية
خط: نسخ، کا: نوری ناحیه ای، محمد صادق بن عبدالمحمد، تا: ربیع الثاني 1269ق؛ واقف: فهرستی؛ 20گ، 21سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4-11]
آغاز: الحمدلله ... ان بعض الديانين الذين میزوا الماء من السراب؛ انجام: في هذا المقام لما بی من الكسل و الملل و أعباء السفر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن ملا محمد باقر خرقانی آوجی، تا: 1272ق، جا: لم موته؛ 7گ (حاشیه 18ر-24پ)، 6 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [مؤيد: 3-261]
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فان العبد الجاني ... الرشتي. یقدم العذر اليكم من بسط المقال و شرح حقيقة الحال لما أنا علیه من تصادم الأمراض و تراكم الأرعضا ... قال سلمه الله تعالی ما یقول سیدنا و مولینا في مثل قوله تعالی «قل لا یعلم منفی السماوات و الأرض الغيب الا الله؛ انجام: هذا المقام قیاس ظاهر. فحینئذ فالقول الأخير هو الصوب و الأشبه بالمذهب. و السلام علیكم.
خط: نسخ خوش، کا: اصفهانی، محمد علی، تا: 1273ق؛ 4ص (292-289) [عکسی : 1-110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 ذیقعده 1294ق؛ جلد: تیماج مشکی، 22سطر [ف: 11-353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: هدایت الله، تا: 1297ق؛ 16گ (87پ-102ر) [ف: 1-5]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا اردت حقيقة الأمر في ذكرنا فارجع الى تلك الرسالة فان فیها ما یشفی العليل و یبرد الغليل...
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: 1384ق؛ 3گ (74پ-76پ)، 22 سطر (9×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-180]
آغاز: برابر؛ انجام: خطاب یسئل الله التوفيق و التسديد و العصمه في كل باب و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
تذکر: در فهرست با عنوان سؤال وجواب و بدون نام مؤلف آمده است که به قرینه آغاز نسخه اصلاح شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 52ص (308-359)، 16 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 49-7]
آغاز: برابر؛ انجام: و تحقیق الحقايق من جهة كمال اختلال البال و اغتشاش الأحوال وعروض مرض مانع من استقامة الحال و مع ذلك قد اشرت الى جمیع ما تطلب و ترید عمق النظر و الفكر فیه و اسئل الله ان یفتح علیك باب فهمه بان هذه المطالب المذكوره لیست مذكورة في كتاب ... اشهد یا رب ان الصلوة خیر نعمة بها علی و علی جمیع الخلق ... قد فرغت من تسویده یوم الاثنين اول شهر ربیع الأول و اسئل الله ان یوقفنی في تسوید سایر النسخ 1253 تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف آمده که به قرینه آغاز تعیین گردید؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1579]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1526]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یتعلق قلبه بشیئی من ذالك
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ پس از پاسخ از نبوت و ولایت خاصه پاسخ پرسش حکمت غیبت ولی عصر عجل الله فرجه و شرح حدیث «تعلق القلب بالموجود شرك و بالمفقود كفر» و فرق بین دنیای مذموم و محمود می باشد؛ واقف: فهرستی؛ 19گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 4-11]
آغاز: برابر
تذکر: با عنوان سوال و جواب آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛
افتادگی: انجام؛ 16گ (68-83)، 19سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2328-4]
آغاز: برابر؛ انجام: قطعت الكلام و السلام علی من حضر لدیكم و رحمة الله و بركاته. ما مرادهم.
تذکر: در فهرست مؤلف شناسائی نشده است که به قرینه آغاز نسخه معین گردید؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 13 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 2-510]
آغاز: الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی خیر خلقه و مظهر لطفه محمد و آله الطيبين الطاهرين أما بعد ... ولكن ما كلها یعلم یقال حال وقته ولا كلما حان وقته حضر اهله فان اسرار ال محمد سلام الله علیه وعلیهم صعبه مستصعبة؛ انجام: و هذا آخر ما اردنا ایراده في جواب هذه المسائل الغامضه واعذراك یا مولانا من عدم البسيط و تحقیق الحقايق من جهة كمال اختلال البال و اغتشاش الأحوال وعروض مرض مانع ... واسئل الله ان یفتح علیك باب فهمه فان هذه المطالب المذكورة لیست مذكورة في كتاب ولاجری علیه خطاب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23گ، 21سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 1-47]
آغاز: الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی خیر خلقه و مظهر لطفه محمد و آله الطيبين الطاهرين أما بعد ... ان بعض العلماء الاعلام والفضلاء الكرام لازال محروساً بعناية الملك العلام؛ انجام: والاختیار لا یحصل الابتعدد الجهات و هی تحصل بهذه السنتة و انما اختیار الستة لانها العدد التام المنبي عن تمام صنعه واحكام امره ولانها تكرار الثلاثة التي هی تفصیل الواحدا الذي هو مقام الوجود رتبة الشهود ولذا اختار سبحانه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید فضل الله نبافتی مازندرانی؛ 5گ، 35سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 1-48]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة و السلام ... اما بعد، فیقول العبد ... کاظم بن قاسم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 24ص (51-74)، اندازه: 11×15 سم [ف: 2-215]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا جری علیه خطاب نسئل الله التوفيق و التسديد و العصمه في كل باب.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سیاه، 166گ، 19سطر، 15×22 سم [ف: 33/2-162]
an-nubuwwa-tul xāsșa wa-l wilāya-tul xāşşa = itbāt-un nubuwwa
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
(1798-1843)raštī, kāzem ebn-e qāsem
رساله ای در اثبات نبوت خاصه به عربی نگاشته و کتاب مورد گفتگو ترجمه ای است بر آن. سید رشتی این رساله را در جواب یکی از فضلاء نوشته است و عناوین آن «قال السائل» و «قال المجيب» است.
آغاز: قال سلمه الله تعالی: چگونه است دلالت عقل قاطع بر نبوت خاصة...
انجام: پس ملامت نکند مغنی را، و السلام علی من اتبع الهدي، و الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً [...] و خاتماً و الصلاة و السلام علی محمد و آله الطيبين الطاهرين دايماً باقياً.
[فهرست مشایخ 111/2؛ الذريعه 260/8؛ اعلام 1884/3: مشار 218972: برای چاپ ترجمه فارسی آن؛ فهرستواره منزوی 579/9]
شرح و حواشی:
1- النبوة الخاصة و الولاية الخاصة (ترجمه) (2 عنوان)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: عبدالجلیل بن محمد حسین، تا: جمعه 29 شوال 1256ق؛ 39ص (225-263) [عکسی ف: 1-389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل تفرشی، تا: شنبه 4 ذیحجه 1257ق، به فرمایش میرزا محمد اسماعیل وزیر توپخانه؛ جلد: تیماج، قطع: بغلی [نشریه: 3-414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين ارومی، تا: 1257ق، جا: کربلا؛ 24گ (28ر-51ر)، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [مؤيد: 3-66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1260ق؛ 47ص (56-102) [عکسی ف: 1-389]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 19 ذیحجه 1295ق؛ 31گ (52پ-82پ)، 15 سطر (6/5×12)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: -328]
بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 11-336]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 36گ (67پ-102ر)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 3-113]
آغاز: بسمله ... اما بعد این رساله ای است از ... حاجی سید کاظم رشتی که در جواب یکی از فضلا نوشته اند، بر مدار نبوت خاصه؛ انجام: افتخار العلماء و الاعلام عارف رموز الأحاديث و آیات ... و السلام علی من اتبع الهدي تمام شد، روز دوشنبه هفتم شهر ربیع الثاني، التماس دعا از خواننده دارم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 13؛ جلد: چرم، 197گ (218ر-414ر)، 10 و 11 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: -129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 39ص (2-40دفتر)، اندازه: 5×20سم [ف: 7-2]
nobovvat-ol ‘āmma va-l xāssa va-l emāmat
حائری سنقری، محمد علی بن حسن علی، -1378 قمری
(1959-)hā’erī sonqorī, mohammad ‘alī ebn-e hasan ‘alī
کتاب مفصلی است در مباحث نبوت و وحی وامامت با استفاده از آیات و روایات، مؤلف از کتب عهدین (انجیل و تورات) نیز مؤيداتي می آورد.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 144
آغاز: بسمله درنبوت عامه ونبوت خاصه است بدان که مقام نبوت عامه مقام اثبات وجود سفیر وحجت؛ انجام: كالعاری القايل للدثور والبلی وفیه ايضاً مافیه
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با افزودگی ها، در نسخه فواید متفرقه ای درج شده از جمله اعمار النبي والائمة «خلاصة المقال في تاریخ حال الرواة من الرجال علی نحو الاجمال» و «نجاسة اهل الكتاب» و «ابطال التناسخ»؛ جلد: مقوا، 271گ، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 2-559]
an-nubuwwat-ul muṭlaqa
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1803/14
آغاز: عبارة عن اطلاع ذلك النبي المخصص بها علی استعداد جمیع الموجودات؛ انجام: التعين منه مطلقا رزقنا الله و اخواننا هذا المقام
بخشی است از رساله ای در نبوت مطلقه بشیوه فلاسفه و در آن
پاره ای از سخنان ابن سینا را نقل نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ 5ص (239-243)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 301-9]
نبوت و امامت - عقاید
nabovvat va emāmat
مطالب کتاب در مورد اسلام آوردن مردم مدینه و هجرت پیامبر مدینه به طور کلی نبوت و وجوب امامت بعد از نبوت و اثبات آن می باشد.
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 18/3
آغاز: از این معنی نیست پس معلوم است که نشده است پس معجزه بودن قرآن ثابت شد؛ انجام: واجب و فریضه باشد از جانب خدا نظر باتحاد حکم که مقتضای عطف
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: -15]
nabovvat va tavābe‘ān
این رساله شرح مختصری از مشخصات ائمه هدی علیهم السلام و آداب ناخن چیدن و جامه بریدن و رؤيت هلال و دیگر مستحبات می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9596/8
آغاز: بنی آدمی باشد که حق تعالی او را بفضائل و کمالات نفسانی و جسمانی مخصوص گرداند؛ انجام: مسواک کردن بلغم به برد و عقل بیفزاید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ 14 ص (82-95)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9-269]
nabovvat va ‘esmat
کتابی است فلسفی - کلامی، با نقل گفته ها از فرزانگان مانند: فخر رازی، ابن سینا و ملاصدرا، با سنجیدن همه اندیشه ها با این ها و اخبار شیعی، و سرشار از بحث های فلسفی - عقیدتی آن روزه. با سربندهای «مقاله» و «باب». آغاز می شود با: الباب الثالث في النبوة. سپس: مقاله ثانية در تأويل آیاتی که موهم خلاف عصمت است، مقاله ثالثه در معنی عصمت مقاله اربعه در بیان عصمت از سهو و خطا در اجتهاد، مقاله خامسه در جواب آیات و عمدتاً اخبار موهم خلاف عصمت. از ناشناسی که از نگارنده «بیان السعاده» به صوفی ملعون معاصر یاد می کند که وی همان
سلطان محمد گنابادی (151-1327ق) می باشد. در آن از «جهال جماعت شیخیه» خرده می گیرد. نگارنده دانشمند شیعی و صاحب نظری است در مسائل فلسفی و در جایی می گوید «و احقر در کتاب رد بر صوفیه تحقیقی رحیقی نموده ام».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 588
آغاز: الباب الثالث في النبوة. و در این باب چند دعوتی است: الدعوة الاولي. در حقیقت رسالت و نبوت، انجام: كفه ثم مرفقه ثم عضده حتی اخرق كله.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: پایان قرن 13 و آغاز قرن 14؛ با خط خوردگی ها و به هامش رفتن ها، مسوده کتاب را ماند؛ جلد: مقوایی، 256گ، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 2-204]
vat va velāyat = velāyat va nabovvat va malak va va vahy va xāb-e rāst
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(-13c)
به خواهش درویشان، در نبوت و ولایت ... نامبوب. این جز رساله اوست که به همین نام، ولی در 9 فصل در الانسان الكامل (ص 313-326) چاپ شده است. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. چنین گوید اضعف ضعفا و خادم فقرا ... که جماعت درویشان ... از این بیچاره درخواست کردند که در نبوت و ولایت و ملک و الهام ... بدان اعزك الله في الدارين که روح آدمی را از عالم علوی به این عالم سفلی به طلب کمال فرستادند...
انجام: این بود منزل اول و علما جمله درین منزل اند و حکما جمله در منزل دوم اند. و الحمد لله رب العالمين (چاپی)
چاپ: تهران، انتشارات طهوری، چاپ دهم، 1389ش، تصحیح ماریژان موله، صص 315- 323
[نسخه های منزوی 1450/2؛ فهرستواره منزوی 1023/8]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 538/21
آغاز: برابر؛ انجام: در دومند تا بیان کنیم. یا الله العالمين و یا خیر الناصرين...
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 7گ (168ر-174پ) [ف: 258-1]
nabovvat va velāyat
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
(1330-1431)ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh
در بیان برتری ولایت بر نبوت: ولایت فناء في الله است و احاطت بر علوم که در کسب فیض محتاج به ملک نیست و مراد از ولایت نه ولایت ولی است بلکه مراد به ولایت نبی است که نخست او را مرتبت ولایت حاصل شده باشد «و از مرتبه ولایت برتر الوهيت است و السلام». وی سه کار در این زمینه دارد: 1. معنی ولایت، 2. همین رساله، 3. ولایت عامه و خاصه. جز تحقیق معنی ولایت چاپ نوربخش است. (احمد منزوی)
آغاز: بدان که در نبوت و ولایت بزرگان را سخن هاست و همه اتفاق کرده اند بر این که ولایت افضل است...
[فهرستواره منزوی 1023/8]
خط: نستعلیق، کا: اردستانی، محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (592ر-594پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-680]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1242ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 14×22 سم [ف: 11-332]
nabovvat va velāyat
بهبهانی، عبدالله بن محمد، -1325؟ قمری
(1907-)behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad
تاریخ تأليف: کمی پس از 1342ق
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. چنین گوید ... عبدالله بن محمد البهبهاني ... که پرسنده ای پرسید:
[فهرستواره منزوی 580/9]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 224/4
آغاز: برابر؛ انجام: ان الأئمة (علیهم السلام) ... فمن لم یعرفهم فقد انكر التوحيد...
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1341 - 1342ق؛ 11گ (100ر-110پ) [ف: 1-257]
nabovvat va velāyat
گفتاری است در نبوت و امامت به شیوه عرفانی، با عنوان های: تنبیه، تنبیه و یک خاتمه.
آغاز: رساله في النبوة و الولاية، بسمله، بعد از ادای سپاس واجب الوجود و درود نا معدود صاحب مقام محمود ... تحقیق مبحث وجود برای اهل کشف هر چند موقوفست بر تجرید از علایق و تفرید از عوایق
انجام: خاتم عبارتست از کاملی که قطع منازل و مقامات کرده و بنهمات کمال رسیده باشد و این در مراتب نبوت منحصر در شخص محمد صلی الله علیه و آله و سلم است و تمت بعون الله
[فهرستواره منزوی 1023/8]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5180/36
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 5گ (341-345) [ف: 15-337]
nabovvat va velāyat
مختصری است که پس از دیباچه در عنوان 10 تنبیه در تحقیق مبحث وجود به مسلک اهل کشف و شهود و خاتمه در بیان نبوت و ولایت ترتیب یافته است.
آغاز: بعد از اداء سپاس واجب الوجود
انجام: و این در مراتب نبوة منحصر است در شخص محمد علیه السلام
[فهرستواره منزوی 1023/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5879
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 2گ، 23 سطر، اندازه: 26×42 سم [ف: 4-145]
نبی - احوال حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) (منتخب)
نبی - احوال پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)
النبي - احوال النبي (صلی الله علیه و آله)
an-nabī wa-l mutabanī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10029/26
فرق بین نبی و متنبی از اربعین؛ کا: محمد باقر بن علی فیروزآبادی، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (90)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-38]
an-nabīh fī waẓāyif-il faqīh
کاشانی، محمد رسول بن عبد العزيز، ق13 قمری
kāšānī,mohammad rasūl ebn-e ‘abd-ol-‘azīz(-19c)
رساله مفصلی است در چند مقام در وظایف فقیه جامع شرایط واثبات ولایت و تعیین مقدار ولایتش و وظیفه مردم نسبت به وی.
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی محمد و آله الطاهرين أما بعد فهذه رسالة صنفتها وسمیتها بالكتاب النبيه في وظایف الفقيه في وظائف الفقيه الجامع الشرائط الفتوى
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4786/2 - 24/86
آغاز: برابر؛ انجام: وروی الصدوق الا أن یكون سفیها او ضعیفا فقال وما السفيه فقال الذي یشتری الدرهم باضعافه ... یا بنی ما السفه فقال اتباع الدناة ومصاحبة الغواة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 20گ، 33 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 8-4753]
natāyej-ul axbār
یزدی، ابوالقاسم بن جعفر، ق13 قمری
yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ja‘far(-19c)
اهدا به: مظفر الدين شاه (1313-1324ق)
تاریخ تأليف: 1299-1313-1314-1315ق
فهرست مطالب در دیباچه هست. شعر سعدی و خیام و جودی و سروش و هادی و غزالی (مورخ 1313) و مولوی رومی (مورخ 1313) و انصاری و بهایی و بینوا و جناب لاهیجانی و وفایی در آن آمده است، نیز تاریخ شب دوشنبه 3 جمادی الاول 1314 و تاریخ شب جمعه 19 رجب 1314.(دانش پژوه)
آغاز: هو الله تعالی شانه. هذا كتاب نتایج الاخبار من تأليف احقر الطلاب ... بنده روسیاه ... سید اسمعیل بن سید ابو تراب الواعظ اليزدي الاصل لاهیجانی المسكن سلمه الله تعالی 1314. بسمله. الحمد لله الذي احتجب عن الابصار بالعزة و اقتدر علی الاشياء بالقدرة ... اما بعد چون که جمعی از دوستان خلص اثنا عشری ... از ... اسمعیل بن ابو تراب بن جعفر بن علاء الدين الحسيني الواعظ اليزدي خواهش نموده بودند که وجیزه ای که مشتمل بر اشعار فضایل و مدیحه و قصاید و حکایات و اخبار وارده از آل اطهار ... و بعضی از ادعیه سفر و تعین امراض مختلفه و دوای هر مرض و بعضی از اختلاجات که در سفر داشتن آن همراه خصوصا بذاکرین اهل منبر لازم بل الزم است و بعضی از اشعار مصیبت ... نوشته باشم ... و این وجیزه مشتمل است بر مدایح و قصاید و فضایل و مصیبت ... ابی عبدالله و بعضی ادعیه ... و اسامی امراض و دوای آن و ادعیه آن و بعضی از حکایات و قصص ... و اسامی بعضی از شهرهای معروف و حالات اصحاب ... علی مرتضی و نام کردم این وجیزه ... را به نتایج الاخبار و ... این نام ... با سال اتمام آن مطابق است (1299)
[فهرستواره منزوی 1807/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4172/1
آغاز: برابر؛ انجام: في الموعظة ... (پس از شش صفحه و نیمی) از دست ایشان می رهاند اللهم احفظ جمیع المسلمين من شر الدنيا بحرمة آل محمد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 198گ (9پ-206پ)، 18 سطر (7×11)، اندازه: 11×15 سم [ف: 13-3138]
natā’ij-ul axbār wa nawāfij-ul azhār
عاملی، محمد مهدی بن محمد، - 1183 قمری
(1770-)āmelī,mohammad mahdī ebn-e mohammad‘
مؤلف، در این کتاب سعی کرده تا بین مشرب اخباری و اصولی جمع نماید لذا در هر مسأله ای احادیث وارد شده را با حذف اسناد آن ها نقل می کند و به استدلالات دیگر کمتر می پردازد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4421
آغاز: كتاب المكاسب و هو یعتمد علی فصول ... وقضاء الدين لماروی الكليني عن عمر بن جمیع
کتاب المكاسب تا حدود را دارد؛ خط: نسخ، کا: میر محمد علی طالقانی (چنان که در اجازه مؤلف تصریح شده)، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «محمد کریم» (مربع)؛ با اجازه ای که فتونی برای شاگردش کاتب نسخه نوشته؛ جلد: تیماج، 202گ، 22سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 12-20]
نتایج الأفكار - نتایج الافكار
natāyij-ul afkār = ḥāšīyat-u š.-i manār-ul anwār
عزمی زاده، مصطفی بن محمد، 977 - 1040 قمر
(1570-1631)azmī zāde,mostafā ben mohammad‘
وابسته به: منار الانوار؛ نسفی، عبدالله بن احمد (-710ق)
حاشیه ای است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح عبداللطیف بن ملک بر کتاب «منار الانوار» تأليف حافظ الدين نسفی که محشی به درخواست تعدادی هنگام گفتگو و تدریس نگاشته است.
[کشف الظنون 1825/2؛ هدية العارفين 440/2؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط 35/11]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13886
آغاز: الحمد لمن یصل حكمه المشروع كشجرة اصلها ثابت و فرعها مرفوع الذي خفی لطفه و ظهر احسانه ... قوله فهذه تعلیقات جمعتها من هوامش شرح المنار لابن فرشته؛ انجام: قوله باذن صاحبة الضمير المال الغير ... هذا آخر ما تیسر ایراده من نتایج الأفكار عند الاشتغال بمطالعة شرح المنار و لله الحمد ... خلصنا الله من هول یوم القيامة بشفاعة هولاء المشفعين الكرام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 ربیع الثاني 1076ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، مجدول، با نشان «بلغ مقابلة» مقابله شده؛ تملک: مصطفی بن محمد یانیوی؛ جلد: تیماج مذهب؛ 208گ، 23 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 35-267]
natāyij-ul afkār
لاهیجانی، علی بن حمد الله، ق 12 قمری
lāhījānī, ‘alī ebn-e hamd-ol-lāh(-18c)
اهداء به: شاه سلیمان صفوی
در سه «قسم» و حاوی علوم ادبی، اصول، فقه، تفسیر، منطق، طبیعی، امور عامه، طب، الهيات است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2526
آغاز: بعد از حمد فرداولی نتایج افکار اولو الالباب شمه ای از روایح گلزار اوست ... بر صفحه اظهار می نگارد که روزگاری در مدرس استفاده به زانو نشستم ... و در حصول فروع و اصول ساعی بودم و در اقسام حکمت و کلام نسخه ها نسخ نمودم و بر مجموع آن ها انتخابی زده مجموعه ای ترتیب دادم و به نتایج الافكار نام نهادم؛ انجام: و شیخ در الهيات کتاب شفا اعتراف به حشر جسمانی نموده است و اذقد حصل بهذا القدر عرضنا فالحمدلله اولا وآخرا وظاهرا وباطنا والصلاة والسلام علی متمم امر الرسالة ... واله اجمعین. و فرغ من تحریره ... علی بن حمدالله لاهیجانی
خط: نستعلیق، کا: علی رضا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 73گ، 17سطر، اندازه: 11/9×19/4 سم [ف: 4-809]
natāyij-ul afkār
قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر، 1214 - 1262؟ قمری
(1800-1846)qazvīnī, ebrāhīm ebn-e mohammad bāqer
وابسته به: ضوابط الاصول؛ قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر (1262-1214ف)
تاریخ تأليف: آخر رجب 1253ق
مؤلف، هنگامی که نزد استاد خود شریف العلماء آملی (-1245ق) معالم می خوانده است یادداشت هایی نگاشته و همان ها را در دو ماه سال طاعون (1245ق) گرد آورده و ضوابط الاصول را ساخته (دیباچه). او چون دید که ضوابط، گسترده و کلان است و شاگردان هم آن را می خواهند که فرا بگیرند این بود که از آن گزین نموده و «نتائج الافكار» را ساخت و آن در یک «مقدمه» و 15«اصل» و یک «خاتمه» و در دو جلد مرتب کرد.
دوره ای کامل از اصول فقه است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا بترتیب عوائد موائد الايادي الي نهاية معارج الافهام و ارشدنا بتهذیب فرائد فوائد المبادي
انجام: فرجح الأقوى فالاقوی رجح الله حسناتنا علی سیئاتنا و رفع في الاخرة درجاتنا بمحمد و آله الطاهرين
چاپ: مشار عربی، ص 944؛ کتاب در حاشیه کتاب (ضوابط الاصول) چاپ شده؛ تهران، سنگی، 1271ق، رحلی؛ بندر بمبئی، سنگی، 1258، رقعی، 238ص؛ [تهران]، سنگی، 1275، (چاپ دوم)، رحلی؛ مستقلاً به سال 1358 ق در بمبئی چاپ شده
[الذريعة 42/24 و 119/15؛ ريحانة الادب 376/3؛ مكتبة امیرالمومنین 457/4؛ دنا 10: 558- 560 (55 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- شرح نتایج الافكار؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259ق)
2- شرح نتایج الافكار؛ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم (1225-1288)
3- شرح نتائج الأفكار؛ آقا میرزا بابا سبزواری (-1293)
4- مناهج الأسرار في شرح نتایج الأفكار؛ یزدی، عبدالسمیع بن محمد علی (-13)
5- مخزن الاسرار في شرح نتائج الافكار؛ آقا محمد (شیخ محمد) (-13)
6- مصباح الأنظار في شرح نتایج الافكار = مصابیح الانوار = شرح نتایج الأفكار؛ یزدی حائری، محمد باقر بن زین العابدين (-1300)
7- موازین الأنظار في شرح نتائج الأفكار؛ تنکابنی، محمد بن سلیمان (1302-1234)
8- شرح نتائج الافكار (2 عنوان)
9- شرح نتائج الافكار (الف) (2 عنوان)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با افزوده ها درهامش و خط خورده و پاک شده هم در آن هست و پیداست که نسخ اصل خط قزوینی است، در 37 و 38ر حاشیه «منه» که باید از خود قزوینی باشد، برخی جاها حاشیه ها به خط نستعلیق خوش تر و ریزتر است که گویا این ها از عبدالسمیع بن محمد علی بن احمد بن محمد بن سمیع یزدی می باشد و نشانه آن ها «لمحرره» و «لمحرره عفی عنه» و «الذي ذكره الاستاد دام ظله العالي» است، صفحه 1 کتاب گویا از این یزدی است و خطبه ای است که گویا قزوینی پس از این افزوده و او نوشته است و اصل کتاب که در 5ر است تا 63ر چنین بوده: «بسمله. و به نستعین. رب وفق للاتمام «اصول الفقه علم لهذا العلم»، نویسنده پس از افزودن خطبه در 4پ این را بدان بپیوست، در پایان هم داشته بود «الفقير في آخر شهر رجبمن شهور سنة 1253» و روی آن خط خورده و در پهلوی آن نوشته شده «الفقير في آخر العشر الثالث ... مسلما» و باید به خط همان یزدی باشد؛ جلد: تیماج، 64گ، 22سطر (8×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-1740]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1211 ق [تاریخ نباید صحیح باشد]؛ جلد: چرم زرد، 95گ، 13 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [مؤيد: 2-317]
آغاز: برابر؛ انجام: الذين لا یجتمعان او بستلزمان الاختلال و ضعیا بی کا، تا: 1211ق [تاریخ نباید صحیح باشد]؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 56ص (117پ-172)، 24 سطر (9×14/5)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 10-626]
خط: نسخ، کا: خوانساری، محمد علی بن حسین، تا: 1250ق؛ جلد: میشن، 128گ، 13 سطر، اندازه: 10/6×21/1 سم [ف: 1-559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یزدی، عبد السميع بن محمد علی، تا: 25 رمضان 1253ق، جا: کربلا؛ مصحح، مجدول؛ 100گ، 21سطر، اندازه: 10×20 سم [ف: 5-186]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: یزدی، عبدالسمیع بن محمد علی (شاگرد مؤلف)، تا: 15 محرم 1254ق، جا: کربلا، بقعه محمد بن السيد علی الطباطبائي؛ از روی نسخه اصلی که به خط مولف بوده استنساخ شده؛ 117گ، 19 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 8-4754]
جزء اول کتاب و تا بحث تعادل و ترجیح؛ خط: نسخ، کا: خطیب دامغانی، مصطفی، تا: جمادی الثاني 1254ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «الحسين من ولد محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 61گ، 21سطر، اندازه: 10×20/5 سم [ف: 5-80]
خط: نسخ، کا: یزدی، عبدالسمیع بن محمد علی، تا: ربیع الثاني 1254ق؛ از روی نسخه اصل، محشی به امضای نظام الدين که لقب کاتب بوده؛ 111گ، 20سطر، اندازه: 11×20 سم [صد و شصت نسخه: -39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم اصفهانی، تا: 1254ق؛ 231ص، 17 سطر (5×11)، اندازه: 11/5×16 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صادق حسینی، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج، 605 ص (606-2)، 21 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 17-288]
آغاز و انجام: برابر
کا: سید رضا ابن محمد علی حسینی، تا: 1254ق، جا: کربلا؛ محشی؛ 128ص، 25سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طباطبائی زواره ای، علی بن اسدالله، تا: 1254ق؛ محشی، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 193گ، 11سطر (8×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدحسن بن محمد خان زکی استرآبادی، تا: 1255ق، جا: کربلا؛ 104گ، 18سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-494]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبدالرسول خویی، تا: شعبان 1255ق، جا: حسینیه؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 59گ (1پ-59پ)، 23 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 5-2203]
آغاز: برابر
کا: ابو الحسن بن ملا قاسم، تا: 1256ق؛ 60ص (133-192)، ابعاد متن: 9/5×15/5، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 5-1842]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ربیع، تا: 22 صفر 1256 تا جمعه اوایل دهه سوم ذیقعده 1256ق، جا: کربلا؛ مقابله شده، دارای بلاغ؛ مهر: کاتب «محمد ربیعا» (بیضی)، «العبد المذنب محمد صادق 1256» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 54گ، 23سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 11-516]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 148/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-142]
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد حسین عرب، تا: 21 شعبان 1256ق، جا: کربلا مدرسه حسن خان سردار؛ جلد: تیماج، 82گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 15-44]
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 جمادی الثاني 1256ق؛ به وسیله کاتب به اعانت ملا حسن مقابله و تصحیح شده؛ مهر: «عبدالله» (شلجمی)؛ جلد: تیماج مذهب، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: -176]
کا: محمد علی بن محمد تقی، تا: ذیقعده 1257ق، جا: کربلا؛ 58گ (1پ-58پ)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1-50]
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 جمادی الاول 1257ق، جا: کربلا؛ با چند حاشیه که در پایان آن ها نوشته شده: «سمعت منه»؛ 54گ (145- 198)، 25سطر، اندازه: 15×20 سم [صد و شصت نسخه: -67]
آغاز: برابر، انجام: و هل المدار علی المرجحات الخاصه ام علی ظن الفقيه وجهان وعلی المختار من الظن المطلق فالدائرة وسيعة ثم ان المرجحات قد تتركب من اثنین فصاعدا وقد تتعارض فیلاحظ فیها التعادل و التراجيح والاقوی فالاقوی
خط: نسخ، کا: محسن بن صالح حسینی مازندرانی (شاگرد مؤلف)، تا: 1257ق، جا: کربلا؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد حسن» (بیضوی)؛ واقف: سید فضل الله بنافتی مازندرانی؛ جلد: مقوا، 89گ، 18 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 5-2203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: جلال الدين بن محسن، تا: 1258ق؛ تملک: شیخ احمد در 1306 ق با مهر «...بن مرتضی احمد 1302» (بیضی)، محمد موسوی جزائری در 7 جمادی الاول 1372 در نجف، محمد حسین کلباسی، علی نقی قزوینی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 106گ، 16سطر، اندازه: 12×21/4 سم [اهدائی رهبر: 11-517]
خط: ثلث، کا: عباسعلی، تا: جمعه 14 ذیحجه 1258ق؛ جلد: تیماج، 55گ، 24 سطر (9×14)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-325]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين عاشور علی رانکوئی از محال رشت، تا: شعبان 1258ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 161گ، 12سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 25-53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یزدی، عبدالسمیع بن محمد علی، تا: صفر 1258ق، جا: بمبئی؛ تملک: میرزا محمد تقی شیرازی؛ جلد: تیماج، 133گ، 16 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف مخ: 2-559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن بابای قمی (از شاگردان مؤلف)، تا: 1260ق؛ مصحح، محشی از کاتب؛ تملک: سید مصطفی صفایی خوانساری در ذیقعده 1379ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 121گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [اهدائی رهبر: 11-517]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 9 صفر 1260ق؛ تملک: ضیاء لشکر تقی دانش به تاریخ 1335؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده الراجي
محمود» (مربع)؛ جلد: تیماج، 104گ، 21 سطر، اندازه:10×20/5 سم [ف: 22-175]
آغاز: برابر
کا: چراغ علی بن علی اکبر، تا: 1260ق [تراثنا: س 13 ش 4-137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن نوروز علی، تا: 15 شعبان 1260ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 113گ، 17سطر، اندازه: 10×18 سم [ف مخ: 5-2204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن ملا محمد صادق، تا: 28رجب 1261ق؛ در اول نسخه دیباچه ای در توصیف و تمجید مؤلف و کتابش به دست عبدالسمیع بن محمد علی بن محمد بن سمیع یزدی در زمان خود مؤلف نوشته شده، مصحح، محشی با امضای «منه مدظله»، و با امضای نویسنده دیباچه «عبدالسمیع یزدی»؛ مهر: «الراجي محسن بن ابوالقاسم الحسيني» (بیضوی)؛ 80گ (49پ-128پ)، 18سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 5-2204]
خط: نسخ، کا: حسین ابن مسیح آقا، تا: سه شنبه 9 رجب 1261ق؛ مهر: «وقف کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم»؛ اهدایی: حاج شیخ حسین امامی؛ جلد: تیماج، 98گ، 20سطر، اندازه: 13/5×20 سم [دو کتابخانه اراک: -139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صفر ابن حاجی محمد، تا: جمادی الثاني 1261ق؛ مجدول، محشی به نقل از: عبدالسمیع، ضوابط، مجمع البحرين، کنز؛ مهر: «وقف کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم»؛ 125گ، 17سطر، اندازه: 13×20 سم [دو کتابخانه اراک: -92]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن قاسم بهبهانی، تا: 1262ق؛ محشی؛ 68گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [مؤيد: 2-276]
آغاز: لایكاد یخفی علی اولی الاذهان ... انك كتاب نتایج الأفكار؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق به محمد شکاسی، تا: یک شنبه 15 شعبان 1262ق؛ جلد: تیماج، 151گ، 18 سطر (6×16/5)، اندازه: 11/5×21/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -148]
خط: نسخ، کا: سید حسین بن حسن موسوی، تا: پنج شنبه 3 رمضان 1262ق؛ 102گ، 18سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1-214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن عباس، تا: 1263ق؛ از روی نسخه عبد السميع بن محمد علی بن احمد یزدی که در اواخر ماه صفر 1258 نوشته بود، محشی بیشتر آن ها از ملا عبد السميع یزدی و به خط خودش؛ جلد: تیماج، 109گ (127پ-235پ)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 16-149]
آغاز: اعلم ان اصول الفقه علم لهذا العلم و معرفته من جهة الاخبار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج، 123گ (53پ-175)، اندازه: 15×20/5 سم [نشریه: 13-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری و شکسته، کا: محمد باقر بم محمد قاسم بهبهانی، تا: 1264ق؛ مصحح، محشی از محمد شفیع یزدی و عبدالسمیع حائری؛ مهر: «یا امام محمد باقر» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 63گ، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [اهدائی رهبر: 11-517]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 16رمضان 1265ق؛ جلد: تیماج، 55گ، 20سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4754]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن سلطان محمد، تا: دوشنبه دهه سوم ربیع الاول 1266ق، حسب الامر سید مهدی؛ مصحح، محشی از عبدالسمیع یزدی حائری؛ جلد: تیماج، 125گ، 17سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 44-166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد لطفعلی، تا: 1267ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ جلد: چرم مذهب، 120گ، 18 سطر (7/5×14)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 36-368]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق [ف: -94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر؟، تا: 1268ق؛ 56گ (25ر-80ر)، 16سطر (7×15/5)، اندازه: 11/5×21 سم [ف: -46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالفضل (فضل الله) زنجانی، تا: 1272ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 110ص (1-110)، 15سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 14-223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدمهدی، تا: 1274ق؛ با تقریظی از عبدالسمیع بن محمد علی بن احمد بن محمدبن سمیع یزدی در مدح مولف و کتاب که آن را مقدمه ای برای چاپ کتاب نوشته؛ جلد: تیماج، 143گ، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4754]
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد رضا جرفادق،تا: شعبان 1287ق؛ 60گ (91پ-150پ)، 19 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -193]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 10×20 سم [ف: 5-703]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مرحوم سعید نفیسی در صفحه عنوان آن را نسخه اصل دانسته است ولی چنین نباید باشد؛ 42گ، 25 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-703]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از عبدالسمیع یزدی حائری (شاگرد مؤلف)، همین یزدی در آغاز نسخه می نویسد از ملک التجار حاج محمد رحیم خان درخواست کرده که کتاب را چاپ کند؛ 142گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 11-55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 100گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -310]
آغاز: برابر؛ انجام: و الذي ثبت من البرهان السابق حجية الظن المسبب عن الظن بالحكم الفرع الواقعي...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: فضل الله نوری؛ 73گ، 17سطر (5/5×10)، اندازه: 10×15 سم [ف: 29-539]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 134گ، اندازه: 10×21 سم [نسخه پژوهی: 2-234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ 129گ، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 145-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 31گ (126-96)، 28سطر (12×23)، اندازه: 21/5×30 سم [ف: 34-575]
انجام: افتاده در تقلید میت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 14؛ افتادگی: انجام؛ تملک 1232؛ 79گ، 19سطر (6×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 14-3824]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ محشی با نشانی «علی اکبر» و به خط وی؛ 256گ، 7سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 4-219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1311ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 92گ، 13سطر، اندازه: 17×21/5 سم [اهدائی رهبر: 11-518]
آغاز: الايجاب الكلى لأن النسخ واقع فالداعی لاختلاف حكم الناسخ و المنسوخ ... اصل هل یجوز خلو واقعة من الوقايع بنحو الايجاب الجزئي؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 61گ (42ر-102ر)، 12 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 44-118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نویر ابن محمد کصم، بی تا؛ نام کاتب با حروف ابجد پس از خطبه و فهرستی که بوسیله عبدالسمیع بن محمد علی بن احمد بن محمد بن سمیع یزدی (شاگرد مؤلف) نگارش یافته آمده، و عبد السميع مزبور آقای حاج محمد رحیم خان را خواهان چاپ کتاب، و خود را مباشر معرفی می کند گویا ناسخ از روی نسخه وی نوشته است؛ جلد: تیماج، 135گ، 15سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 1-83]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 20×30 سم [ف: 7-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 106گ، 13-15 سطر (8×16 و 11×14/5)، اندازه: 16/7×21/3 سم [ف: 18-7]
آغاز: برابر؛ انجام: اصل انا حصل التعادل بین الدليلين ففی التخيير بینهما او الرجوع الى الاصل او الوقف وجوه والاخر لا یتصور في مثل دوران الامر بین الوجوب والحرمة وفی المعاملات النفسية و...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 145گ، 2 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمعه سلخ شعبان (کذ)؛ 62 گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 6-90]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 120گ (28پ-147ر چاپ سنگی)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 23-763]
natāyij-ul afkār
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمری
(1803-1882)heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī
تاریخ تأليف: اوایل ذیحجه 1258ق
کتابی است مجدول شامل دوره مختصر این فن و جامع اقوال و قائلین با اشاره به دلیل. اقوال را در یک ستون آورده، قائلین و کتب منقوله عنها را در ستون دیگر و مرتب است بریک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه»: مقدمه در مبادی لغویه؛ باب 1. در کتاب و سنة؛ 2. ادله شرعیه؛ 3. اجتهاد و تقلید؛ خاتمه در تعادل و تراجیح. مؤلف برای هر بحثی دو جدول ساخته که در یکی از آن ها اقوال اصولیین آمده و در دیگری ادله آنان را ذکر نموده است و در دیباچه هم به رموزی که برای کتاب های مرجع به کار رفته است اشاره نموده بدین نحو: به = نهاية الاصول، یب = تهذیب الاصول، لم = معالم الأصول، في = وافی تأليف کاظمی، ق = قوانین از قمی، ح = مفاتیح از سید مجاهد، م = مناهج از نراقی، ت = اشارات الاصول استادش کلباسی. هروی در این کتاب از استادش شیخ محمد تقی محشی معالم به «شیخنا العلامه» یاد می کند.
آغاز: بسمله احسن خطاب یهتدی باشاراته الى نتایج الافكار و اكرم كتاب یرتقی بعباراته معارج الانظار ... اما بعد فیقول المفتقر الى الله القوى محمد تقی بن حسینعلی الهروي وقاهما الله سوء الحساب...
انجام: او الحكم بالتخییر بینهما وجهان بل قولان. ولیكن هذا آخرما اردنا ایراده في هذا المختصر والحمدلله علی توفیقنا للاتمام و نشكره علی سوابغ الأنعام و نصلی و نسلم علی افضل النبيين و اشرف الانام محمد و عترته البررة الكرام تمت.
[معجم المؤلفين 128/9؛ اعلام الشيعة 12/2؛ اعیان الشيعة 128/44؛ مصفی المقال 96؛ الذريعه 43/24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1299ق؛ مجدول؛ 130گ، 18سطر، اندازه: 15×23/1 سم [ف: 1-560]
آغاز: برابر؛ انجام: مسألة العقل لا ینسخ ولا ینسخ به لان النسخ رفع حكم شرعی بدلیل شرعی و أما الكتاب فیجوز نسخه بمثله و بالسنة المتواترة.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 73گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 9-211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، محشی با نشان منه؛ 144ص، 22سطر (12/5×21/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-390]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین بن میر سید علی قاینی خراسانی، تا: 1260ق؛ محشی از خود مؤلف؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 81گ، اندازه: 14×19 سم [ف: 1-923]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1262ق، مجدول؛ تملک: محمود بن محمد رضا بید کلی؛ مهر: محمود بن محمد رضا بید کلی «الواثق الراجي عبده محمود» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 57گ (152پ-208ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 18-119]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الأول 1273ق؛ مجدول، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 38گ (1پ-38ر)، 18سطر، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 10-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسنی حسینی، حسن بن ابوطالب، تا: جمعه 4 ربیع الاول 1288ق؛ جلد: تیماج، 179گ (79-257)، 11-15 سطر (6×13/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-1489]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم بن عبدالله، تا: چهارشنبه 9 جمادی الثاني 1289ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 55گ، 24 سطر دو ستونی، اندازه: 16/5×22/5 سم [اهدائی رهبر: 11-518]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 713/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-202]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد علی اصفهانی همکینی، تا: شنبه 18 ذیقعده 1327ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 387گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 50گ، 23 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 38-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: میرزا محمد عسکری تهرانی سامرائی، محرم 1364؛ 64گ، 25 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 6-90]
natāyij-ul afkār
اردکانی، ملا حسین، - 1302 قمری
(1885-)ardakānī,mollā hoseyn
از شیخ محمد سمیع یزدی نباید باشد.
[الذريعه 98: 14]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 93
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تاریخ وقف: چهارشنبه دهه سوم رجب 1264؛ قطع: رحلی [نشریه: 4-387]
natāyij-ul afkār
حسینی کاشانی، حسن بن احمد، -1342 قمری
(1924-)hoseynī kāšānī,hasan ebn-e ahmad
آغاز: بسملة، الأمر العاشر في أنه هل یجری الإستصحاب في التدريجات أم لا؟ فنقول إنها علی خمسة، أحدها إستصحاب نفس الزمان كإستصحاب بقاء الليل و النهار لإثبات كون الجزء المشكوك فیه من الليل؛ انجام: و قد عرفت ما فیه مما مر فراجع، هذا تمام الكلام في تعارضه مع القرعة، یتلوه الكلام في الثلث الثالث من مثله الإستصحاب في المورد الثاني و تعارض الإستصحاب...
شامل مباحث اصول عملیه بوده و از استصحاب آغاز شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 238گ، 16سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 39-584]
آغاز: بسملة، خاتمة: في التعادل و التراجيح، أقول: و التعبير عن الثاني بصيغة المفرد كما صنعه شیخنا العلامة في الفرائد تبعاً للعلامة في التهذيب و المحقق في المعالم؛ انجام: یكون تقدیمه علی العمل بالأصل تقديماً للدلیل علی الأصل لاتقديماً للظاهر علیه، هذا حكم المسألة من حیث الكبرى و أما بیان صغریاتها، فمو كول الى الفقه، هذا آخر ما أردنا...
جلد پایانی کتاب و شامل مباحث تعادل و تراجیح می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 299گ، 16سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 39-585]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فیقول .. إن هذا هو المجلد السابع من مجلدات كتابنا المسمى بنتائج الأفكار التي جمعتها و سلكتها في سلك التحرير؛ انجام: كما أن البقاء لازمه الحدوث دائما فیدفع ذلك بانه اصل مثبت لا اعتبار به و اللوازم العادية و العقلية مما لاتثبت بالأدلة الشرعية فتدبر و یتلوه الكلام في التنبيه العاشر في ثلث. المجلد السابع...
این جلد بخشی از مباحث اصول عملیه آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1337ق؛ از روی نسخه اصل، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ با صورت اجازه سه تن از عالمان برجسته شیعه برای مؤلف قبل از متن رساله آمده که عبارتند از: 1. صورت اجازه فاضل ایروانی، 2. صورت اجازه شیخ زین العابدين مازندرانی به تاریخ جمادی الأول 1296ق، 3. صورت اجازه سید حسین تبریزی؛ جلد: تیماج، 255گ، 16سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 39-583]
natāyij-ul afkār fi hukm-il muqīmīn-a fi-1 asfār = Şalāt ul musāfir = al-qașr wa-l itmām = Şalāt-ul qașr fi-s safar = Xuruj-ul muqim an mahall-il iqama
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
(1506-1558)šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e `alī
تاریخ تأليف: دوشنبه 17 رمضان 950ق
رساله ای است کوتاه در بیان حکم مسافری که اقامت ده روز در شهر دیگر را قصد کند. در این رساله، پس از تقسیم مسأله به اقسام مشهور آن، حکم هر کدام از آن اقسام تبیین و سپس در تنبیهات دوازده گانه، فوائد مفیدی درباره مسأله ذکر شده است. (حبیب الله عظیمی)
آغاز: بعد حمد الله تعالی علی نعمة العظام و آلائه الجسام .. فهذه جملة من الكلام في تحقیق مسألة فقهية شهيرة في الفتوى
انجام: عسی أن یظهر علیه باب من أبواب الصواب فان البرهان هو المعيار لأولي الألباب.
چاپ: در ص 168-196 مجموعه رسائل او به سال 13-1312ق، چاپ سنگی؛ ایران، سنگی، بیناشر، 1313، خشتی، 29ص؛ در ضمن رسائل الشهيد الثاني از سوی آقای رضا مختاری به سال 1379ش تحقیق و چاپ شده
[الذريعه 44/24 و 45رقم 219 و 100/7 و 180/11 و 44/24؛ ريحانة الادب 280/3؛ مكتبة امیر المؤمنين 458/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 17 رمضان 950ق؛ مصحح، محشی از مؤلف با نشان «ع ل»، برگ انجام نسخه ناقص بوده و از سوی فردی از روی نسخه اصلی تصویر گرفته شده و به این نسخه الصاق شده؛ خط مبارک شهید در آغاز نسحه بدین گونه آمده: «نتایج الافكار ... املاء العبد الفقير إلى الله تعالی زین الدين بن علی بن احمد بن العاملي تجاوز الله تعالی عن سیاته الي من جهلها لعلی هذا غفور رحیم»؛ 23گ (29-51)، 15سطر، اندازه: 9×12 سم [ف: 32-409]
خط: نسخ، کا: عیسی بن درویش، تا: قرن 10، در عصر شهید؛ 18گ (75پ-92پ)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 26-124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ توسط سید علی مرعشی در شنبه اول ذیحجه 980 در قزوین تصحیح و مقابله شده؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ 24گ، 17سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 21-1566]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لاهیجانی، محمود بن محمد، تا: 948ق؛ ضمیمه نسخه ش 17544؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
کا: محیی الدين بن احمد بن تاج الدين عاملی، تا: 953ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ (125-138پ)، 20 و 21سطر (10×16)، اندازه: 14×20 سم [ف: 13- 30]
کا: محمد شریف بن نجم الدين بن محمد، تا: ذیقعده 955ق، جا: کل کنده، مدرسه شاه مردم؛ واقف: عبدالسمیع [تراثنا: س 6 ش 4-98]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3742؛ خط: نسخ، کا: جبائی، محمد بن علی، تا: یک شنبه 21 جمادی الثاني 965ق، جا: تبنین؛ 19ص (60-78)، 17سطر [عکسی ف: 4-107]
نسخه اصل: کتابخانه فخرالدین نصیری امینی در تهران؛ بی کا، تا: 9 شوال 974ق، جا: قزوین؛ 16ص (207-222)، 17سطر [عکسی ف: 4-482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طریحی، احمد بن برقع، تا: شنبه 3 ربیع الثاني 984ق؛ 19ص، 25 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 21-1563]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن نجم الدين بن محمد، تا: ربیع الثاني 999ق؛ با یک واسطه با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج، 28گ، 17 سطر، اندازه: 9/3×17/3 سم [ف: 21 - 1564]
آغاز: ... و في خروجه إلى نهاية السفر و قصر راجعاً و حكموا ايضاً بانه لورجع عن نية المقام فان لم یكن قد صلی تماماً؛ انجام: فهو في قوة قاصد ما دون المسافة قد تقدم تفصیله و لیكن هذا آخر ما نملیه في هذه المسألة و نحن نسأل ممن وقف علیها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با عبارت «بلغ قبالاً» مقابله شده؛ 19گ (1ر-19ر)، 17سطر، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 33- 630]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 14گ (هامش 1-14)، اندازه: 15×20 سم [صد و شصت نسخه: -70]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1030ق؛ جلد: میشن، 12گ (25پ-36پ)، اندازه: 11×20 سم [ف: 5-378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ناصر بن خزام، تا: جمادی الاول 1050ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: سید ریحان الله بن موسوی به سال 1319، ابوالقاسم بن حسن بامهر «العبد المذنب ابوالقاسم» (مربع) در دارالسلطنه اصفهان؛ 19گ (1پ-19پ)، 18سطر، اندازه: 15/5×22 سم [محدث ارموی مخ: 3-1597]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسفراینی، محمد علی، تا: ذیقعده 1056ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد باقر الطباطبائي» (مربع)؛ 17گ (73پ-99ر)، 15سطر، اندازه: 5/5×11/5 سم [ف: 39-525]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1065ق؛ جلد: تیماج، 28گ، اندازه: 12×19 سم [ف: -187]
کا: میسی عاملی، احمد بن عبد العالي، تا: 1066 ق [نشریه: 4-328]
آغاز: برابر
خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، کا: درویش محمد حسین بن درویش ظاهر، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج، 25گ، 15 سطر (7×12)،
اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2-177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر مختاری حسینی نایینی، تا: شنبه 7 رمضان 1100ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 16گ، 27 سطر، اندازه: 12×24 سم [اهدائی رهبر: 3-766] و [ف: 1565-21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صدرالدین محمد، تا: 24 صفر 1100ق؛ 4 گ؛ 41سطر [ف: 3-1706]
آغاز: برابر ؛ انجام: عن حكم المسافر لانتظاره في قوه قاصد مادون المسافه و تقدم تفصیله و لیكن هذا آخر ما غلبه في هذاه المسئله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 28گ، 14سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [اهدائی رهبر: 3-767] و [ف: 21-1564]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (1ر-4ر)، 25 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 6-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 17گ (61پ-77پ)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 3-435]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، مرتضی بن ابوطالب، تا: 1101ق؛ 9گ (99پ-107ر)، اندازه: 11×25 سم [ف: 8-728]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد هادی بن سلطان محمد، تا: 3 جمادی الاول 1115ق؛ از روی اصل، محشی با نشان «ع ل»؛ 21گ (82ر-102پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-388]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم، تا: شنبه 23 محرم 120ق، جا: کاظمین؛ جلد: مقوا، 17گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-667]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن سید حسین موسوی حسینی، تا: 1129ق؛ محشی با رمز «م ج طاب ثراه»؛ کاغذ: اصفهانی، 37 گ (38-2)، 19سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 22-138]
آغاز: برابر کا: سلیم بن سلیمان، تا: 1152ق؛ جلد: تیماج، 14گ (33ر-46ر)، اندازه: 16×20 سم [ف: -46]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1380/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قفطانی، مهدی بن حسن، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ 12گ (208-219)، 21سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 34 - 807]
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [ف: -318]
آغاز: اقامه عشره ایام في غیر بلده اما علی رأس المسماء او في اثنائها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: به احتمال قرن 12 یا قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ گویا این نسخه از روی نسخه به خط خود مؤلف کتابت شده و کاتب عین انجامه مؤلف را آورده؛ جلد: چرم، 72ص، 12 سطر (7×13)، اندازه: 10×17 سم [ف: 47/1-187]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلفبه قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «کتابخانه احقر اسمعیل الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (2ر-8پ)، 22سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: مخ: 5-2204]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: محلاتی، عبدالوهاب بن احمد، تا: احتمالاً قرن 13؛ 14گ (120پ-133ر)، 21 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 26-27/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مختار گلپایگانی، احمد بن علی، تا: 1231ق؛ مصحح؛ 6گ (339-344)، 30سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 29-52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمدمهدی، تا: 1243ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ ضمیمه نسخه ش 20986؛ جلد: تیماج مذهب، 17گ، 17سطر، اندازه: 14/5×21 سم [اهدائی رهبر: 767-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: ابن حبیب الله محمد رفیع، تا: 1257ق؛ 26 گ (25ر-50ر) [ف: 2-253]
کا: گلپایگانی، زین العابدين، تا: 1262ق؛ 8گ (192ر-199پ)، اندازه: 15×22 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -78]
بی کا، تا: 1279ق؛ 23گ (67پ-89پ) [ف: -492]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن شاهمیر، محمد بن ابی القاسم، تا: 1303ق؛ 10گ (89ر-98ر)، 24سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 15-285]
آغاز و انجام: برابر
مذیل است به فایده ای در معرفت قبله از شهید ثانی در 10سطر؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسن بن عبدالرحیم نهاوندی، تا: 3 ربیع الاول 1307ق؛ واقف: میرزا ابوالفضل نهاوندی، خرداد 1341؛ 13گ، 20 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 21-1566]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد جعفر بهاری همدانی، تا: جمعه 14 ربیع الاول 1307ق، جا: نجف اشرف؛ 9گ (9-17)، 24سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 31- 170]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: نیریزی یزدی نجفی، عبدالمجید بن محمد جواد، تا: 1308ق؛ با یادداشت ها و حواشی به خط میرزا محمد ارباب (محمد قمی از شاگردان شیخ انصاری و میرزای شیرازی) و فرزندش محمد باقر در آغاز نسخه؛ جلد: تیماج، 129گ، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 51-92]
بی کا، بی تا [نشریه: 5-386]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ (188پ-203ر)، اندازه: 10×18 سم [ف: 19-93]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 13گ (42پ-54پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: 20-28]
natā’ij-ul afkār fī š.-i iẓhār-il asrār
آطه وی، مصطفی بن حمزه، ق 11 قمری
ātah vī,mostafā ebn-e hamze(-17c)
وابسته به: اظهار الاسرار الخفية للقواعد النحوية؛ برکلی، محمد بن پیر علی (929-981ق)
تاریخ تأليف: 27رمضان 1085ق
شرحی مزجی بر کتاب «اظهار الاسرار في النحو» محمد بن بیر علی برکلی است. اصل کتاب در سه باب «عامل، معمول، عمل» تنظیم گردیده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الألفاظ قوالب المعاني و فضلها علی سائر الاصوات بنظم درر حروف المباني و...
چاپ: این اثر در سال های 1219، 1238، 1251، 1274، 1288، 1300، 1303 ق در آستانه (استانبول) و نیز در سال های 1262 و 1266 ق در بولاق - مصر به چاپ رسیده است.
[کشف الظنون 117/1؛ ایضاح المكنون 620/2؛ کحاله 249/12؛ قاهره، النحو 523؛ چلبی - قرطای 7948]
آغاز: ... عما منع في الاسلام و ابدل مغفرتك عما جئنا به غلطا ... اما بعد فیقول العبد الفقير الى لطف ربه القدير؛ انجام: اذا كان فعلا ای حدثا لاعینا كجئتك ... لفاعل الفعل المعلل به...
خط: نسخ تحریری نزدیک به نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی؛ تملک: شیخ محمد مفتی، شیخ میان مصطفی؛ مهر: کتابخانه «حوضه» عثمانی؛ 54ص (154-101)، 17 و 27سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 40/3-151]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه لافص عنهم فیها غبرانی نقل عن الأندلسي آن ماعداهما ... (پاک شده) المنادي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ مجدول، با سرلوح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 382ص، 19 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 40/3-102]
خط: نسخ، کا: عمر بن مصطفی العليل، تا: جمادی الثاني 1106ق، جا: الصخوة الكبري؛ جلد: تیماج، 98گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 37-331]
آغاز: ... المعلل به ای اتحذ فاعلهما و مقارنا له ای الفعل المعلل في الوجود بان یتحد زمان وجودهما كما في مثال المتن؛ انجام: الانص عنهم فیها غیر انه نقل عنه الاندلسي ماعد كتوابع المنادي.
خط: نسخ تحریری، کا: حسن بن عبدالکریم، تا: 1167ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، محشی؛ جلد: مذهب، 304 ص، 17سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 40/3-121]
آغاز: برابر؛ انجام: قد وقع الفراغ من تسوید شرح اظهار الاسرار بعون الله الملك العزيز الغفار علی ید اضعف الورى الشيخ
مصطفی في الفحوة الكبرى.
خط: نسخ، کا: عمر بن سلیمان، تا: سه شنبه 16 ربیع الثاني 1184ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 144گ (1پ-144ر)، 17سطر [ف: 25-73]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یجوز بناؤه لوجود الفصل ... قد وقع الفراغ من تسوید شرح إظهار الأسرار بعون الله الملك العزيز الغفار علی ... اللهم اغفره...
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن مصطفی افندی قراقی، تا: 1256ق؛ مصحح، محشی با نشانهای «منه رحمه الله، فتح الاسرار، مصباح، شرح، کشف، حسن مصری رحمه الله، حامی، بکر افندی، مغرب، ح، كلیات ابی البقاء، مختصر و ...»؛ مهر: «با دعای صبح گاهی ... لطف الهي 1161» (مربع)، «...او غللرندن مصطفی ناظم کتبخانه سی ... 1239...» (دایره)؛ تملک: حاجی یونس افندی بن شکری افندی؛ 182گ (9پ-190پ)، 13سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 40/2-29]
natāyij-ul aqṭār
تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره
در اصول؛ کا: محمد جعفر بن محمد حسن، تا: 1268ق [میراث اسلامی: 5-605]
an-natāyij-ul alma‘īyya fī š.-il kāfīya-til badī‘īya = š.-ul badī‘īya = at-tasāmuḥ-ul ilāhīyya
صفی الدين حلی، عبدالعزیز بن سرایا، 677 - 750 قمری
(1279-1350)safī-yod-dīn-e hellī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e sarāyā
وابسته به: الكافية البديعية = البديعية؛ صفی الدين حلی، عبدالعزیز بن سرایا (677-750ق)
شرحی است بر قصیده میمیه خود مؤلف به نام «الكافية البديعية» که در 145 بیت درمدح رسول الله صلی الله علیه و آله سروده شده است و در آن انواع بدیع توضیح داده شده است و هربیت شامل یکی از فنون بدیع است. هنگام تأليف این شرح، هفتاد کتاب در بدیع در اختیار او بوده است.
این کتاب در مصر به نام «التسامح الالهيه» چاپ شده و به نوشته صاحب الذريعه، کفعمی نیز در شرح خود بر این قصیده (فرج الكرب) شرح حاضر را با نام «التسامحالالهيه» یاد کرده است. در کشف الظنون «النتايج الالميعه» شرح کافیه بدیعیه (در حرف نون) آمده است. در فهرست دانشگاه یک نسخه از این شرح با نام «النتائج الالهيه» معرفی گردیده است. تصور می شود کلمه «التسامح» در اثر تحریف و درست نخواندن کلمه «النتايج» به وجود آمده خاصه آنکه حلی خود در پایان دیباچه می گوید: «فانها نتیجه سبعین كتابا...». صفی الدين حلی در دیباچه کتاب نامی برای آن یاد نکرده است.
آغاز: آغاز نظم: أن جئت سلعا فسل عن جيرة العلم ** و اقرا السلام علی عرب بذی سلم؛ آغاز نشر: بسمله. الحمدلله الذي حلل النا سحر البيان و جعل تكعبه بالعقول مشاهدا بالعیان ... و بعد فان احق العلوم بالتعلیم ... فهم ما انزل في الذكر الحكيم ... و لاسبیل الى ذلك الابعد علمی البلاغة و البديع
انجام: انجام نظم: فان سعدت فمدحی فیك موجبه ** و ان شقیت فذنبی موجب النقم؛ انجام نثر: و هذا اخر الانواع المذكورة بعد ختام القصيدة والحمد لواهب العقل وحده و صلواته علی محمد و آله و صحبه و جنده.
چاپ: بنام «التسامح الالهية» در مصر به چاپ رسیده است.
[الذريعة 76/3 و 45/24؛ صفی الدين الحلي تأليف جواد احمد علوس چاپ بغداد در 1376 ص 290)؛ کشف الظنون 233/1 و 1923/2؛ مكتبة اميرالمؤمنين 456/4 و 455]
آغاز: و قال ایضا یمدح النبي صلی الله علیه و آله و سلم بهذه القصيده وسماها نتایج الألمعية في شرح الكافية البديعية: إن جئت سلعا فسل عن جيرة العلم ** و اقر السلم علی عرب بذی سلم؛ انجام: فان سعدت فمدحی فیك موجبة ** و أن شقیت فذنبی موجب النقم
در نسخه ما متن قصیده بدون شرح آمده است ولی در آغاز، نام «نتائج الالمعيه...» برای آن به کار رفته است که نادرست است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 8؛ جلد: مقوایی، 5گ (46ر-50پ)، 15 سطر، اندازه: 14/7×22/3 سم [ف: 27/1-448]
آغاز: برابر؛ انجام: و دعا لكاتبها بالمغفره و حسن العاقبه في الدنيا و الاخره و لجمیع المسلمين امین امین یا رب العالمين.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ در حاشیه صفحه 45 نسخه آمده: «بلغت مقابله مع اصل كتبت منه و بلغت ایضا مقابله مع نسخه آخری»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 45گ، 20سطر (12×18)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 7-302]
آغاز و انجام: برابر
تاریخ فن بدیع در دیباچه هست؛ خط: نسخ، کا: محمد بن مؤذن، تا: 22 محرم 870ق؛ از روی نسخه علی بن محمد بن یونس بیاضی مورخ چاشت روز دوشنبه 23 محرم 840 که از روی نسخه مغلوطی نوشته و پاره ای از مطالب را هم انداخته بود، محشی؛ با اجازه ای از حسن بن علی حانینی مورخ 15 محرم 1021 و بلاغ
قرائت به خط او؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 26گ (1پ-26پ)، 18 سطر (9/5×13)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 8-478]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شحاذة الحنفي، تا: 1029ق؛ جلد: تیماج، 72گ، 15 سطر (8×13)، اندازه: 14×20 سم [ف: 10- 570]
آغاز: برابر؛ انجام: و اكثر مواضع القرآن المجيد كذلك و لقد احسن ابن الحريري في ذلك و حافظ علیه و من امثلته قول المتنبي ... وحده و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ جلد: تیماج، 32ص (204-235)، 25سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-351]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/20
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق؛ محشی با خط تازه تر با امضای لطفعلی به تاریخ 1299 و از لطفعلی به تاریخ 1315؛ کاغذ: سپاهانی، 17گ (104پ-120پ)، 25سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن دیباج، محمد بن عبدالله، تا: 1081ق [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1089ق؛ 18گ (183پ-200پ)، 23سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: -125]
آغاز: الحمدلله المحمود بكل لسان علی توالی نعمه العظام الممدوح بصنوف البيان لتواتر مننه؛ انجام: فیقع الطعن في ظهور هم بل یقومون علی اعدائهم فیقع الطعن في نحورهم و هم الايتأخرون عن حیاض الموت بل یشربون منه اذا تأخر عنهم تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 23گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-3273]
آغاز: أن جئت سلعاً فسل عن جيرة العلم ** واقرأ السلام علی عرب بذی سلم؛ انجام: با تب تجود علینا بالمیاه كما ** جادت یدالملك المنصور الذهب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5گ، سطور چلیپایی، اندازه: 11×18 سم [ف: 6-3273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 48گ، 19 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4755-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد حسن قمشئه بن میرزا محمد حسین طیب، تا: رمضان 1200ق؛ تملک: عنقا به تاریخ 1298 ثبت شده که عنقای شاعر است، با مهر «عنقا» (مربع)؛ جلد: گالینگور، 39گ، 17سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 8-4755]
انجام: و هو ان یجمع أموراً كثيرة تحت حكم ثم یقسم...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 32گ (304پ-335پ)، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 13-121]
آغاز: برابر؛ انجام: من شرط الضمير في الاستخدام أن یكون عائداً الى اللفظة المشتركة یستخدم به معناها الاخر...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 53گ (1پ-53پ)، اندازه: 14×17 سم [ف: 10-289]
an-nata'ij ila qada-il hawa'ij
عبد الحق بن سیمین
abd-ol-haqq ebn-e sīmīn‘
رساله ای در علم سر اعظم، دارای مطالبی از علم حروف.
آغاز: اما بعد فانی قد سمیت هذا الكتاب ... في علم السر الاعظم و اسال الله تعالی التمام؛ انجام: و اكتب علی راس الطالب اسم الملك و علی راس المطلوب العدد
تذکر: نام مؤلف بر اساس تشابه کتاب شناسی با نسخه موجود در مكتبة شیخ علی حیدر (526/2) انتخاب شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ (91ر-100ر)، اندازه: 24×35 سم [ف: 1-92]
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه البيان و هداه الى التبيان و شرفه بالعقل و النطق؛ انجام: كل حرف الى یوم و هذا الجدول الثاني كما تری فافهم ترشد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 16گ (14ر-29ر)، 19سطر، اندازه: 16×22 سم [مؤيد: 2-36]
nata'ij-ul anzar fi ahkam-il xiyar
گلپایگانی، محمد باقر، ق13 قمری
golpāygānī,mohammad bāqer(-19c)
وابسته به: المكاسب؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281ق)
حاشیه ای است استدلالی با عنوان «قوله - قوله» بر احکام خیار از کتاب مکاسب شیخ مرتضی انصاری به اضافه شرح مسائل شرط درضمن عقد واحکام صلح از همان کتاب.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3814 - 19/144
آغاز: بسمله حمد جامع الاسماء الحسني لمنشیء اجناس ملكه من سمائه وارضه وعرشه و ما فوقه و ما تحت الثرى و ما فیهن ... و بعد فهذه ما كتبه الاحقر الخاسرين بن محمد هادی محمد باقر گلپایگانی؛ انجام: انها تارة في الأصل كانت ملكا فا ستطرقت واخری كانت ملكا فوقفت و ثالثة كانت مباح الاصل
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 169گ، 14-15 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 8-4754]
an-natāyij-ul tajrubīyya ‘an-il muqaddamāt-il falakīyya
این تمر تای، احمد بن احمد
ebn-e tamartāy,ahmad ebn-e ahmad
در چهار بخش (قسم). صاحب کشف الظنون و الذريعه این کتاب را ندیده اند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4448/2
آغاز: الحمد لله علی نعمائه وصلاة و سلاما ... اعلم ارشدك الله ان معرفة الاحداث السفلية من دلالات؛ انجام: انما یخلق الله تعالی فیها و قد یختلفا و الله اعلم...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ جلد: تیماج، 9گ (105-113)، 25 سطر (16×25)، اندازه: 20/5×31/5 سم [ف: 12-129]
natā’ij-u ṯamarāt-i m‘ārif-ul afhām
طرینی، عبدالجواد بن ابراهیم، -1073 قمری
(1663-)tarīnī, ‘abd-ol-javād ebn-e ebrāhīm
رساله ای است در پاسخ به سؤالي که از مؤلف شده درباره حدیثی که بیهقی نقل کرده: «الله الذي خلق سبع سموات و من الأرض مثلهن قال سبع ارضین في كل ارض نبی كنبیكم و آدم كآدم و نوح كنوح و ابراهیم كابراهیم و عیسی كعیسی» ثم قال: اسناد هذا الحديث عن ابن عباس صحیح.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1964
آغاز: حمداً لمن اتحف من شاء باظهاره له اسرار الاخبار الستية و فقهه و اوقفه علی خبایا رموز كنوز الآثار السنية
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف؛ 17ص [عکسی ف: 5-423]
natā'ij-ul ḥā’irīya
اصفهانی، محمد هاشم بن محمد مهدی
esfahānī,mohammad hāšem ebn-e mohammad mahdī
ابواب و فصول با عبارت های «النتيجه والمفتاح و المغلاق» می باشد. گویا مسوده ای بوده که به تبییض نرفته که اغلب صفحه ها در آخر باب ها سفید مانده و بعضی جاها قلم کشیده و حاشیه رفته است در اول کتاب هم رساله ای در اصول از همین مؤلف هست که چند صفحه نوشته شده ناقص است و به نظر می آید که همان رساله را بعداً تکمیل و «نتائج الحائرية» نامیده است.
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 215
بی کا، بی تا [ف: -73]
natāyej-ul haramayn = manāqeb-e ān hazrat = manāqeb-ol hazarāt
بدخشانی، محمد امین، ق 11 قمری
badaxšānī, mohammad amīn(-17c)
از خلفای شیخ آدم بنوری که این یکی در 1053 ق / 1634م در گذشته است. وی دو کتاب در احوال این پیر خود نگاشته است: 1. کرامات آدمیه؛ مناقب الحضرات؛ 2. مناقب آدمیه؛ نتایج الحرمين، و چون بخشی از این یکی در تفسیر سوره فاتحه است در مشترک پاکستان (92/1) به نام «نتایج الحرمين...» آمده است. در دیباچه می گوید: این کتاب «مناقب الحضرت» که قسم سوم «نتایج الحرمين» است، در سه «مطلب» و یازده «باب» و یک «مقدمه» است: مقدمه در سبب تأليف و تنبیهات و فواید ضروریه؛ مطلب 1. مناقب اجمالی مجدد الف ثانی و بعضی از فرزندان ایشان؛ 2. مناقب اجمالی «خليفة الزماني» مناقب خلفای ایشان، سپس یازده باب: 1) در احوال تولد «سیدی» (شیخ آدم) و ابتدای سیر و سلوک ایشان...
[مشترک پاکستان 906/11؛ فهرستواره منزوی 2315/3 «نتایج...»؛ استوری 991/1 «مناقب الحضرات» در یک «مقدمه» و سه «مطلب» و یازده «باب»؛ تذکره نویسی 744 «مناقب الحضرات» یا «مناقب احمدیه و حضرات احمدیه»]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 221-عکسی
آغاز: (در دیباچه افتاده): و از سحاب الطاف ایشان قطرات کلمات؛ انجام: خود را یاد تمام کرده قابل مزید گردند. الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی رسوله محمد و آله و أصحابه اجمعین. تمت. تمام شد کتاب «مناقب آدمیه و حضرات احمدیه و نقشبندیه» از تأليف محمد امین مکی بدخشی...
نسخه اصل: گنج بخش، ش 12522 (مشترک 906/11)؛ خط: نستعلیق پخته، کا: محمد محبوب بن محمد امین بن نعمت الله از خلفای سیدی آدم بنوری نقشبندی، تا: 2 جمادی الاول 1149ق، جا: پیشاور؛ افتادگی: آغاز (کمی در دیباچه افتاده)؛ در این دیباچه آمده است و این کتاب مناقب آن حضرت که قسم سوم «نتایج الحرمين» است، و در پایان آمده: تمت تمام شد کتاب «مناقب آدمیه و حضرات احمدیه نقشبند»؛ 344گ [عکسی ف: 2-280]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 426-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-280]
natā’ij-ul ḥikma fī kašf-il ġumma
حسینی حائری، مهدی بن خلیل، ق14 قمری
hoseynī hā’erī,mahdī ebn-e xalīl(-20c)
تاریخ تأليف: سه شنبه سلخ رمضان 1307ق
به مناسبت شیوع وبا در کربلا به سال 1307 و علاج های مولف، این کتاب به رشته تحریر در آمده و از «وبائیه» استادش ملک الاطباء و سراج الحكماء، بسیار استفاده نموده است. این کتاب دارای مقدمه ای است در کائنات جویه و اسباب زلزله و باد های تند، و به روز سه شنبه سلخ ماه رمضان سال مذکور به پایان رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2298
آغاز: الحمدلله الذي رفع السماء و سطح الأرض علی الماء و الماء علی الهواء و شیء منها و بها الأشياء؛ انجام: الذين مهد لهم هذه الارض و رفع لهم هذا الطاق، صلوات الله و سلامه و تحیاته علیه و علیهم...
خط: نسخ، کا: لاهیجانی، محمد حسن بن صادق، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج، 84گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 6-283]
natāyej-ul hekma va yanābī‘-er rahma
میاموی، محمد مؤمن بن ابی محمد، ق 14 قمری
mayāmvī, mohammad mo’men ebn-e abī-mohammad(-20c)
اهدا به: رکن الدوله محمد تقی
تاریخ تأليف: 15 شعبان 1299ق
در اخلاق دینی و سخنان علی و دیگر خاندان پیغمبر و بدون عنوان بندی خاص و به ترتیب الفبائي.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي شرح صدور محبیه بانوار معرفته و نور قلوب عارفیه باسرار حکمته. سپاس بی قیاس پاک خدایی را که هیج عقل را قوه اطلاع بر حقیقت او نیست ... اما بعد چنین گوید محرر این رسالت ... محمد مومن بن ابی محمد المياموي
انجام: فقد قلت و من یعمل سوء او یظلم نفسه ثم یستغفر الله یجدالله توابا رحیما و الحمدلله اولا و آخرا وصلی الله علی محمد و آله
[نسخه های منزوی 1523؛ فهرستواره منزوی 654/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5500
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1299ق؛ با ستایش حاج شیخ محمد تقی بجنوردی از آن با مهرش مورخ 1299؛ جلد: میشن، 71گ، 15 سطر، اندازه: 10/7×17/4 سم [ف: 4-810]
an-natā'ij-ur radawīyya fī š.-il xulāșa-tin najafiyya
آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، 1192 - 1265 قمری
(1778-1849)ārānī kāšānī,qolām rezā ebn-e mohammad ‘alī
وابسته به: الدرة البهية = الدرة النجفية = الدرة المنظومة؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1155-1212ق)
شرحی است مفصل بر منظومه «الدرة النجفية» سید مهدی بحر العلوم که فقط به شرح ابیاتی چند از مقدمه آن پرداخته و در ابتدا بحث بسیار مفصلی در بسمله آورده است. شارح این کتاب را برای فرزندش «حسین» نگاشته و آن را مانند مقدمه ای برای اصل قرار داده است.
آغاز: الحمدلله الذي اصل لنا الأصول و احكم لمتشابهاتنا الفصول و حفظنا بهم من نقض الميثاق و النكول...
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 168ص (281-114) [عکسی ف: 206-5]
natāyij-ul garawīya
بروجردی، داود بن اسدالله، ق13 قمری
borūjerdī,dāvād ebn-e asad-ol-lāh(-19c)
کتابی است استدلالی بانقل نظرات دیگر فقهاء در مبحث اجاره. مؤلف از شاگردان شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر بوده و این کتاب را در زمان حیات استادش نگاشته و بسیار از وی نام برده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16299
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فهذه مجلد الاجارة من مجلدات نتایج الغروية ... و فیه نتایج. الأول: الاجارة لغة علی ما في مسالك كما عن ظاهر مجمل ابن فارس؛ انجام: اللهم اقطع قمیصنا من السندس و الاستبرق و الحرير ولا تقطعه من قطرات النيران بحق محمد و آله الطيبين الطاهرين...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی به خط مؤلف با نشان «المحرره الاقل»؛ در برگ نخست دست خط مولف همراه با مهر «الراجي الى الله داود بن اسدالله 1251» (بیضی)؛ 118گ، 18 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 41-370]
natā’ij-ul faṭina fī naẓm-i kalīla wa dimna
ابن هباریه، محمد بن محمد، 414 - 509 قمری
(1024-1116)ebn-e habbārīye, mohammad ebn-e mohammad
منظومه ای است از ابن هباریه شاعر مشهور عصر سلجوقی در ایران که با وجود شهرت به هجا و بدزبانی، منظومه های اخلاقی مهم و مشهوری در ادب عربی از خود بر جای گذاشته است. وی «نتائج الفطنه» را در ده روز سرود و تلاش کرد توسط دوست و حامی خود ابوالفرج یحیی بن تلمیذ آن را به مجد الملك (-492ق) وزیر برکیارق سلجوقی تقدیم کند. احتمال دیگری هم مطرح شده که بر نسخه ای که استاد علی جواد طاهر آن را بررسی کرده استوار است و آن این که شاعر هیچ کس را شایسته آن نیافته که کتاب را به وی اهدا کند. ولی نسخه ما نام ممدوح را در پایان دارد. از این منظومه نسخه دیگری در ایران سراغ نداریم ولی چند چاپ از آن موجود است که در کتاب الياس سرکیس معرفی شده است. در مقایسه با چاپ سربی کتاب که توسط «مارونی لبنانی» تصحیح و منتشر شده مشخص شد که در ابیات بازمانده از آغاز کتاب افتادگی هست. نسخه های دیگری از نتائج الفطنة در رباط مغرب شماره 217، متحف (موزه) عراقی در بغداد به شماره های 322 و 984، موزه بریتانیا شماره 4593 (عربی) که عکسی در مجمع علمی عراقی به شماره 122/ شعر دارد و نیز استانبول موجود است. (جواد بشری)
چاپ: مشار عربی، ص 944؛ بمبئی، 224ص، 1304 و 1317ق؛ بیروت، المطبوعات اللبنانيه، 289ص، 1900م؛ بمبئی، سنگی، 1338ق (چاپ اول 1316)، رقعی، 224 ص
[مجمع العلمي العراقي 409/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8096/1
آغاز: ... و واحد عادته التزييف ** و القدح و العناد و التحريف / و واحد مقصوده التعرف ** بذمه من هو منه اشرف/ قد جبل الخلق علی الخلاف ** و قلة الانصاف و الاسعاف / لم یجمعوا علی مقال واحد ** من عابد اربه و جاحد؛ انجام: كلا ولا الناصح یوما اسعدا ** بالنصح من قائله مجتهدا / تم الكتاب و انقضت ابوابه ** كالدر اذ یزجی به سحابه / ... بسعد مجد الملك دام ملكه ** فوصفه در و نظمی سلكه / حرزت في عشر لیال عقده ** ولم اطق حتی استغنت جده ... / و البحر لو رددته عن مده ** و الدهر لو منعته عن قصده / لكن ذاك ایسر الأشياء ** و نلت من غایته رجاء
در صدر صفحه آغاز نام سید علیخان دیده می شود شاید نظم از اوست؛ خط: نسخ عربی، کا: عبدالعزیز بن حسن حانیبی عاملی، تا: شنبه 14 جمادی الاول 1066ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای رکابه، مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 82گ (1ر-82ر)، 20 سطر، اندازه: 13/2×20/5 سم [ف: 27/1-175]
natāyij-ul fikar fi-1 kašf-i 'an aħwāl-il hajar
جلدکی، علی بن ایدمر، - 762 قمری
(1361-)jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor
تاریخ تأليف: اواخر مشوال 742ق؛ محل تأليف: قاهره
در علم کیمیا در دوازده «باب»: 1. ماهية الصنعة؛ 2.البرهان علی حجر الصنعة من ای شیء هو؛ 3. البرهان علی وحدة الحجر ای وحدة؛ 4. البرهان علی وحدة التدبير؛ 5. القول علی الهيولي الاكسير؛ 6. فعل الاكسير؛ 7. كيفية تأليفه بالصورة؛ 8 تأليف الاكسير بالاجساد الذاتية؛ 9. معرفة الآلات المحتاج اليها؛ 10. معرفة درجات العمل؛ 11. معرفة اصحاب الاكسير؛ 12. المنام الكاهني.
آغاز: بسمله الحمدلله مظهر الآثار المشاهدات بوجوده الرزاق القديم لذاته و وجوده منیر عقول الباهرين في توحیده ... و بعد فإن كتابنا هذا یشتمل علی معرفة الصنعة...
چاپ: بولاق بدون تاریخ و در قاهره، مكتبة الحجاج چاپ شده.
[الذريعه 46/2؛ کشف الظنون 1924/2؛ هدية العارفين 724/1؛ معجم المطبوعات 703/1 -704]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ جلد: تیماج، 24گ (149پ-172پ)، اندازه: 13×22 سم [ف: 1-112]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 397/4
همان نسخه بالا [نشریه: 11-946]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وفینا بما وعدنا و دانیا أن نقطع الكلام مستوهبین البركة و الرحمة من الله تعالی...تمت
خط: نسخ زیبا، کا: شهمیرزادی، آقا بابا بن محمد مهدی، تا:
پنج شنبه 15 جمادی الثاني 1283ق؛ جلد: تیماج، 36گ (58پ-93ر)، 15سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 1-403]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان 99983؛ خط: نسخ، کا: محمود حمدی، تا: 3ربیع الثاني 1346ق؛ از روی نسخه (104) دار الكتب المصرية؛ 66ص (224-289) [عکسی في -10]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو سبب الاسباب و مفتح الابواب ... اثنین و اربعین و سبعمائه من الهجرة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد ایرانی، 1350 [الفبائي: -577]
natāyij-ul fikr fī masā’il-i ikr
رئیس العلماء، محمد طاهر بن حسن، 1294 قمری
(1877-)ra’īs-ol-‘olamā’,jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher
تاریخ تأليف: دوشنبه ذیحجه 1330ق
کتاب شامل 76 مجلس در مباحث طهارت و صلوة است که در آخر هر مجلس به مناسبت، به نقل اخبار مقتل پرداخته است.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 724/1
آغاز: بسمله، مجلس الأول الاغسال الواجبة ستة؛ انجام: از روی اسب بروی زمین افتاد فریاد کرد پدر جان بفریادم برس ... می فرمود این كنت یا علی.
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ واقف: ناصر الدين ریاستی فرزند مؤلف، رمضان 1379؛ جلد: تیماج، 241گ (1-241)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: -682]
natāyej-ul fonūn va mahāsen-ol motūn
نوعی، یحیی بن علی، - 1007 قمری
(1583-)now‘ī, yahya ebn-e ‘alī
اهداء به: مراد خان بن سلیم خان (983-1003ق)
تاریخ تأليف: 979ق
یواقیت العلوم و دراری النجوم را که منسوب بهغزالی و فخر رازی است، به ترکی در آورده و از سخنان شیخ عبدالرحمن نظامی هم بهره برده است. در دوازده فن است و در پایان داستان بشیر و شادان هم افزوده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2645
آغاز: حمد بیحد احد بی ابتدایه که الف اسم ذاتی هر ابتدایه اول دهر انتهایه منتها در؛ انجام: فلک را کار جز تفریق مشمر ** فكل الصنف منها ما تكدر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1032ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 129گ، 17سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 7-225]
natāyej-ul kolīyāt
شیرازی، عبدالوهاب بن علی اشرف، ق13 قمری
šīrāzī,‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī ašraf(-19c)
وابسته به: کلیات؛ سعدی، مصلح بن عبدالله (-691ق)
تاریخ تأليف: 1274ق
منتخبات کلیات سعدی است و مشتمل است بر «مقدمه» و شش «نتیجه» و «خاتمه»: مقدمه در دو مقاله: مقاله 1) در شرح احوال شیخ بزرگوار، مقاله 2) در پاره ای از مزخرفات این ذره بی مقدار؛ نتیجه 1. در نتایج فقرات گلستان؛ نتیجه 2. در نخبه حکایات بوستان؛ نتیجه 3. در زبده قصاید پارسی؛ نتیجه 4. در لب غزلیات از طیبات و بدایع و خواتیم و غزلیات قدیم؛ نتیجه 5. در خلاصه سایر منظومات از ترجیعات و مقطعات و رباعیات و مفردات؛ نتیجه 6. در پاره ای از مطایبات؛ خاتمه در برخی از هزلیات. مقاله دوم مقدمه نثری است آمیخته به نظم مشتمل بریک سلسله مقالات خطاب به خدا و رسول و اصناف خلق از شاه تا گدا، مشعر بر موعظه و نصیحت در 61 صفحه که جامع به تقلید گلستان به قلم آورده و در ضمن آن حکایاتی از سوانح سفرهای خود به کرمان وری و خوزستان و آذربایجان و حجاز و عراق عرب نقل کرده و از دو اثر دیگر خود یاد کرده است: در تاریخ «نخبة الأخبار» که از تأليفات این فقیر مسکین بی بضاعت و بستانی است پر از گل های عطر آگین تنبه و عبرت، مشتمل بر حالات ملوک پیشینیان. رجوع کن به کتاب «كنز المسافرين» که در آن کتاب دستور العملي مبسوط و مشروح و مفید به جهت مطلق مسافران به معرض تحریر در آورده ام.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8751
آغاز: نتایج کلیات حمد و سپاس نثاربار گاه خداوندی جل جلاله؛ انجام: و ابصار و افكار و اهل نار و قنا ربنا عذاب النار و استغفر الله العظيم الجبار.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 22 جمادی الاول 1274ق؛ در پایان نسخه نیز یک قصیده شهر آشوب در انتقاد از اوضاع زمان و طعن ارباب جاه و منصب با یک غزل و چهار رباعی اثر طبع شوریده مزبور به خط وی مسطورست، مصحح به خط مؤلف، مجدول؛ واقف: خانبابا مشار، شهریور 1338؛ جلد: چرمی، 242گ، 16سطر (8×14)، اندازه: 15×22 سم [ف: 7-881]
natāyej-ul ma’sūr fī tarjome-te janna-os sorūr
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
(1827-1898)estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far
وابسته به: جنة السرور في تحقیق كيفية زيارة العاشور؛ استر آبادی، علی بن محمد جعفر (1242-1315ق)
ترجمه تحت اللفظي است از رساله «جنة السرور في كیفی زايرة العاشور» خود مترجم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3090/1
آغاز: دبرهما أمير المؤمنين و اومی الى الحسين منصرفاً بوجهه نحوه و ودع محل دلالت آن جاست که پس از نقل زیارت؛ انجام: و ثبت قدم صدق عندك مع الحسين و اصحاب الحسين الذين بذلو مهجهم دون الحسين علیه السلام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 22گ (1ر-22ر)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 8-313]
natāyij-un naẓar fī tawzīḥ-i š.-il bāb-il ḥādī ‘ašar
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
(1846-1922)kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad
وابسته به: النافع یوم الحشر في شرح الباب الحادي عشر؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826ق)
تاریخ تأليف: 28 ربیع الاول 1272ق
تعلیقه ای است بر «النافع یوم الحشر» فاضل مقداد در شرح الباب الحادي عشر علامه حلی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1999/1
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي منه المبدأ و اليه المعاد و المتحير في اكتناه صفاته العقل الوقاد؛ انجام: هو من المرفق إلى أطراف الأصابع.
نسخه اصل: در نزد احفاد مؤلف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 28 ربیع الاول 1272ق؛ محشی با نشان «منه»؛ 357ص (3-359)، 15سطر [عکسی ف: 5-411]
an-nutaf
سغدی، علی بن حسین، - 461 قمری
(1070-)soqdī,‘alī ebn-e hoseyn
کتاب دوره کامل فقه و حاوی فتاوی و اقوال و آراء ابو حنیفه و امام شافعی و دیگران است.
چاپ: بغداد، وزارة الأوقاف، محقق: صلاح الدين الناهي، چاپ اول، دو جزء، 1394-1395 ق.
[مجمع علمی عراقی 67/1 و 68؛ الأوقاف العامة موصل 90/4]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7164
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین ولا عدوان الاعلى الظالمين كتاب المياه اعلم ارشدك الله ان الما (كذا) علی وجهین مطلق و مقید فاما المطلق فعلی سبعة أوجه؛ انجام: و عن محمد انه قال لا سبق الافي خف او حافر او نصل و كان یجیز السبق علی الاقدام
ظاهراً دوره کامل است که به «کتاب المياه» آغاز گشته و به «کتاب السبق» خاتمه یافته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 رجب 959ق؛ مصحح: 230 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-668]
an-nutaf fi-t tuḥaf wa-n nawādir wa-ZZuraf
در یک صد و ده باب. چلپی از «النتف و الظرف» وزیر ابوسعید یاد کرده است که نباید این یکی باشد. بروکلمان (131: 2) از «نتف الحكايات و الأخبار و مستظرف الآثار و الاشعار» از جمال الدين ابوالمحاسن یوسف و مشقی مقدسی حنبلی (-909ق) یاد کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1507
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ مهر: عبدالغنی حامد، ابراهیم حنیف؛ واقف: سید علی رفعت، 1228ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مذهب، 182گ، 20سطر (11×17)، اندازه: 16×24 سم [سنا: ف: 2-305]
natīj-ul bahīj
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11025
آغاز: بسمله الصحيفة الأولى من جمله سبع صحاف النتيج البهيج النهيج؛ انجام: وها اناراض لواتانی خیالها ... و عترته الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [الفبائي: -577]
natījat-ol afkār
اشرف مازندرانی، محمد سعید بن محمد صالح، - 1116 قمری
(1705-)ašraf-e māzandarānī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad sāleh
در کلام و اخلاق شیعی و سوگواری بر حسین (علیه السلام) است. نام کتاب و نگارنده در دیباچه هست.
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمد الله الذي احتجب بشعاع نوره عن نواظر خلقه ... اما بعد بر ضمیر بیضا تنویر ارباب بصیرت ... پوشیده نماند ... که چون این فقیر ... محمد سعید بن الحاج ملا صالح خلخالی در اثنا ای که مباحثه در کتاب آیات الاحكام اشتغال داشت.
[فهرستواره منزوی 654/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3486/1
آغاز: برابر؛ انجام: چنان که سابق اشاره شد بانو.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 167گ (1-167)، 17 سطر (10×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 11-2491]
natījat-ul afkār fī a‘māl-il layl-i wa-n nahār
رضوان افندی، ق 12 قمری
rezvān afandī(-18c)
کتاب مرتب بر چهار «باب» و باب اول شامل سه «فصل»، باب دوم سه «فصل» و باب چهارم دو «فصل».
[بروکلمان 359/1 و ذیل 487/2؛ برلین 5710]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 566/40
آغاز: بسمله یا من سمك السماء وزینها بالكواكب ... و بعد فلما ان كان من اهم المهمات و اقرب القربات النظر في تحریر ماهو وسيلة إلى معرفة الاوقات اتیت؛ انجام: جداول نجومی
خط: نسخ، کا: محلی مکی، یوسف بن یوسف، تا: 10 جمادی الأول 1143ق؛ جلد: تیماج، 1 گ، 24-32 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-534]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/35
همان نسخه بالا [نشریه: 5-92]
natījat-ul afkār fī a‘māl-il layl-i wa-n nahār
رساله ای است رمزی در اعمال شب و روز، اسامی ماه ها و ساعات روز و شب و اعمال آن ها به صورت منظم در جداولی گردآوری شده است. رساله ای با همین نام تأليف أمام «محمد بن عمر بن صدیق بن عمر بكری قوانسی» در کشف الظنون و رساله ای دیگر تأليف «محمد بن محمد لاذقی» در ایضاح المكنون ثبت شده، ولی مشخص نگردید نسخه حاضر کدام یک از آن ها است.
[ایضاح المكنون: 622/2؛ کشف الظنون: 1925/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12684/2
آغاز: ثور لعرض شمالی، درج البرج، الميل، غاية الارتفاع، نصف قوس النهار؛ انجام: اسماء البروج ... مب مب برید حوت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ محشی؛ جلد: تیماج، 4گ (56-95)، ابعاد متن: 11×17، اندازه: 15×21 سم [ف: 32-260]
natījat-ul afkār fi ‘ilm-il anzār
کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمری
(1775-1851)kašfī, ja'far ebn-e abī-eshāq
ارجوزه مختصری استدر مسائل و مباحث علم منطق. در ابیات پایانی نام مؤلف هم نام با امام ششم (علیه السلام) معرفی شده: «و ناظم المسائل المهمة ** خوطب باسم سادس الائمة». این عناوین در منظومه موجود است: - في تعریف العلم و تقسیمه و بیان الافتقار الى المنطق؛ - في موضوع المنطق و بیان الافتقار إلى الأفاظ؛ - في تقسیم الدلالة المعتبرة و اقسامها و نسبتها؛ - في تقسیم الالفاظ الموضوعة؛ - في المعاني المفردة؛ - في النسب الاربع؛ - في بیان الكليات الخمس؛ - في الجنس؛ - في الفصل؛ - في تقسیم الكلي و انواعه الى الاقسام الثلثة المشهورة؛ - في المعرف؛ - في التصديقات؛ - في بیان عدم تعرض القوم لما سوی المحصورات؛ - في العدول التحصيل و بیان اقسام سویهما؛ في الموجهات؛ - في بیان المركبات؛ - في الشرطيات؛ - في التناقض؛ - في عكس المستوى؛ - في عكس النقيض؛ - في الحجة و بیان اقسامها؛ - في الأشكال الأربعة؛ - في الاقتراني الشرطي؛ - في القياس الاستثنائي؛ - في بیان الاستقراء و التمثيل؛ - في بیان اقسام القياس باعتبار المادة؛ - في أجزاء العلوم، - في بیان الطريقة و النصيحة.
آغاز: نحمد ذا الجلال مقبولا لدیه ** نشكر ذالجمال محمولا اليه / حمدا تزاحم المقربينا ** شكرا نواصل المكرمينا
انجام: یلتمس الدعاء من اخوان ** اغفر له اللهم بامتنان / لوالدیه بل لكل من عرف ** لقائد العز و ولده الشرف
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 9 رمضان 1256ق؛ مقابله شده، با علامت بلاغ، مصحح، محشی به امضای «منه ره» ظاهراً به خط مؤلف؛ 17گ (1ر-17ر)، 13سطر (8×12/5)، اندازه: 14/9×21/6 سم [ف: 29/1 -303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1280ق، اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 18گ، 12سطر، اندازه: 10/5×15/4 سم [اهدائی رهبر: 5 - 394]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 586/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-92]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «شريفية» آمده که رساله ای جز این است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15گ (2-16)، 15سطر (6×10)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 12-504]
natījat-ul anẓār
شوشتری، عبدالرحیم بن محمد علی، 1226 - 1313 قمری
(1811-1896)šoštarī,‘abd-or-rahīm ebn-e mohammad ‘alī
منظومه ای است به بحر رجز و آن را چنین توضیف نموده: «و هذه عجالة مشتملة ** علی افتلا ذنخبة المفصلة». ظاهراً مطالب آن افادات شیخ انصاری است. چنان که در مبحث «مطلق و مقید» آورده: «اقول في المطلق و المقيد ** انقله عن شیخنا المويد / اعنی به من اصطفاه المرتضي ** نجل الأمين التستري المرتضي». سراینده بر آن حواشی توضیحی افزوده است. (مهدی ولائی)
آغاز: احمدك اللهم دهر الداهر ** مصلیا علی الرسول الطاهر/ و آله معالم التنزيل ** و صحبه معادن التاويل...
آغاز: احمدك اللهم دهر الداهر ** مصلیا علی الرسول الطاهر / و آله معالم التنزيل ** و صحبه معادن التاويل...
نسخه اصل: کتابخانه اپن اسکول - شیکاگو. فقط مباحت اصول فقه آن را داراست. در فهرست با عنوان «نتيجة الافكار» آمده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ با یادداشتی درباره کتاب و مؤلفبه خط سید محمد حسین حسینی جلالی؛ 513 ص [عکسی ف: 4-143]
آغاز: برابر، انجام: و فهم ارباب اللسان السند ** لثالث الافوال فلیعتمد.
این نسخه تمام نیست، از اول علم اصول تا اواخر مبحث «مطلق و مقید»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از شواهد موجوده در نسخه گمان می رود که این نسخه اصلی است، تاریخ نظم دانسته نشد، لیک از حاشیه صفحه 500 دانسته می شود که سراینده پس از سال 1281ق به نظم این ارجوزه مشغول بوده؛ تملک: فاضل معاصر شیخ محمد سماوی؛ 501گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-90]
آغاز: برابر؛ انجام: و كیف اجمعوا مع النزاع ** ان كان وضع مقعد الاجماع
از ابتدا تا اواخر اوامر و نواهی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، در حیات ناظم؛ محشی از ناظم، تملک: مهدی بن محمد مهدی موسوی طبیب دزفولی؛ 126گ، 11سطر، اندازه: 15/7×20/5 سم [ف: 16-498]
natījat-ul anzār
ابیوردی، علی، 1244 - 1317 شمسی
(1865-1938)abivardi,ali
وابسته به: كفاية الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329ق)
شرحی بر کتاب «كفاية الاصول» تأليف آخوند ملا محمد کاظم خراسانی است. مؤلف از شاگردان برجسته مرحوم آخوند خراسانی بوده و این شرح در زمان حیات آخوند نوشته شده است.
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 345
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد فیقول العبد الضعيف علی بن حبیب الله ... أن هذا هو المجلد الأول من كتاب نتيجة الانظار كتبتها في علم اصول الفقه...
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 27 جمادی الاول 1313ق؛ این نسخه است کتاب شارح و دارای تصحیحات به خط خودش می باشد؛ 248گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-143]
natīje-tol bayān fi zohūr-e man yozherah-ol-lāh
جناب نعیم
jenāb naʻīm
در این کتاب مؤلف قصد دارد با استناد به کتاب «بیان» و دیگر آثار علی محمد باب مؤسس فرقه بابیه، دعوی من یظهر اللهي بهاء الله رئیس فرقه بابیه را ثابت کند. در صفحات 156-160 نسخه مؤلف جهت اثبات نظریات خود در مورد مسأله رجعت و مهدویت به نقل از احادیثی از بحارالانوار پرداخته که صحت آن احادیث جای تأمل دارد.
[نظری اجمالی در دیانت بهایی تأليف احمد یزدانی، 1329ش، ص 150]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6950
آغاز: قوله الحق در بیان هیچ حرفی نازل نشده مگر آن که قصد شده که اطاعت کنید من یظهره الله را بسم الله الاقدس الا علی الباب الثامن من الواحد السادس في ان؛ انجام: و اگر در آن روی هستی خواهی دید که ماهیان بحر بیان به آن ماء زنده ولی از آن محتجب و لتطهرن انفسكم علی حق ما انتم علیه مقتدرون
خط: نستعلیق خوش، کا: علی اکبر میلانی، تا: 1332ق؛ مجدول؛ خریداری از جعفر خادم؛ جلد: گالینگور، 160ص، 9 سطر (3/7×9/2)، اندازه: 11/3×16/5 سم [رایانه]
an-natījat-ul badī‘a fī furū‘-i ‘ilm-iš šarī‘a
قزوینی حائری، محمد حسین بن عباسعلی، 1218-1281 قمری
(1804-1865)qazvīnī hā’erī, mohammad hoseyn ebn-e ‘abbās-‘alī
تاریخ تأليف: 1252ق-1272ق
این کتاب، استدلالی بسیار مبسوطی است از طهارت تا دیات، دوره کامل فقه را شامل و مسائل در هر مبحث تحت عنوان «نتیجه» با ذکر اقوال فقهای بزرگ و استناد به آیات و روایات، مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است.
[الذريعة 45/24 و 48؛ الكرام البررة: 405/1؛ دنا 10: 563-568 (78 نسخه)]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد، فهذا المجلد الثاني من كتاب الأطعمة والأشربة ... نتيجة، أطبق المسلمون كافة علی غریم الخمر؛ انجام: و للمطاعم و المشارب احكام آخر اقتصرنا علی ما ذكرناه تم المجلد الثاني من كتاب الأطعمة والأشربة.
جلد دوم از کتاب اطعمه و اشربه است و در شب چهارشنبه 22 جمادی الثاني 1273 ق آغاز و در 26 شعبان همان سال در کربلا به انجام رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ 154گ، 14سطر (8×13)، اندازه: 15×21 سم [ف: 368-33]
آغاز: بسمله، حمدله ... یقول محمد حسین؛ انجام: و ذكر فیه احتمالا بالحبس اشهر ... سنه 1250.
همه مباحث شهادات است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 8 رمضان 1250ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: مقوا، 129گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-547]
آغاز: بسمله، حمدله، و فیه فصول و نتایج الفصل الأول في آداب التجارة و المستحبات منها؛ انجام: فانی في هذه الحالة لست بشائق اليها قد تم المجلد الثاني ... بحق محمد و آله الاطهار.
ج2، از آداب تجارت تا انتهای مباحث خیارات؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 6 جمادی الاول 1254ق؛ مذیل است به سه رساله استدلالی از همین مؤلف در مسأله قبول اقرار زوج به طلاق همسرش و حق ازدواج برای او به مجرد اقرار ... در (19صفحه) و دو رساله دیگر به صورت سؤال و جواب اولی در خمس سهم امام در زمان غیبت در (14ص) و دومی در مسأله رضاع در (7صفحه)، آغاز رساله اول: «بسمله، حمدله، مسألة هل یقبل اقرار الزوج بطلاق زوجته بالنسبته اليها»، آغاز رساله دوم: «بسمله، حمدله ... السؤال من جنابكم بیان حكم خمس حصة مال الامام (علیه السلام) في زمان الغيبة»، آغاز رساله سوم: «بسمله، سوال المسوول من جنابكم الاشارة الى مسائل الرضاع و ادلتها اجمالا و بیان ما هو المختار عندكم فانا محتاجون اليها»، این رساله در شش «مقام» است: 1. في شرائط اللبن، 2. في حكم المرتضع، 3. في حكم اب المرتضع، 4. في حكم اولاداب المرتضع، 5. في حكم الفحل بالنسبة إلى المرتضع، 6. في حكم الرضاع اللاحق؛ ظهر ورق اول دست خط فرزند مؤلف درباره مطالب کتاب؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ 121گ، 18-20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 548-20]
آغاز: بسمله، و الصلاة و السلام علی خیر خلقه ... شرعت فیه في یوم الثلثاء؛ انجام: انه من قبیل البدل الاضطراري او مهية الصوم هو ما یشمل مثل ذلك ایضا.
مشتمل است بر: صلاة الجماعة، صلاة المسافر، احكام السهو، الاذان و الاقامه، صلاة الجماعة، الزكاة: صدراً و ذيلاً ناقص، الصوم ناتمام؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1256ق؛ واقف: شیخ محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج، 99گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-538]
آغاز: بسمله، حماله ... هذا كتاب القرض شرعت في تأليفه؛ انجام: لجریان حكم الكل في اجزائه ... القزويني الحائري.
مشتمل است بر مباحث قرض و حاوی مقدمه و فصول و نتایج است بدین شرح: المقدمة: في ثواب القرض و بیان معناه، الفصل الأول: في شرائط صحة القرض، الفصل الثاني: فیما یصح اقراضه، الفصل الثالث: في أحكام الدين، الفصل الرابع: في دین الملوك؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 14 ذیحجه 1270ق؛ 156گ، 12-10سطر، اندازه: 15×19 سم [ف: 20-552]
آغاز: بسمله، حمدله ... فصل في الموصي له و فیه نتایج؛ انجام: هذا آخر ما تحملناه من كتاب الوصية ... و السلام علی من اتبع الهدي.
این نسخه از «موصی له» تا پایان وصیت است و حاوی چندین نتیجه است: نتيجة: یشترط الوجود في موصی له، نتيجة: في جواز الوصية للاجنبی والوارث، نتيجة: الأوصياء جمع وصی هی الولاية علی اخراج حق او استیفائه ...؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1270ق؛ 166گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-559]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد كتاب الوصية و فیه مقدمة و مقامات؛ انجام: فصل في موصی له و فیه نتایج.
از ابتدای «وصیت» تا آغاز «موصی له»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا: 14 محرم 1270ق؛ 151گ، اندازه: 15×22 سم [ف: 558-20]
آغاز: بسمله حمدله ... اما بعد فیقول خادم الشريعة المطهرة؛ انجام: بید مؤلفه خادم الشريعة المطهرة محمد حسین القزويني اصلا و الكربلائي مسكنا و مدفنا انشاء الله تعالی.
مشتمل بر دو کتاب ودیعه و عاریه با مقدمه و چند فصل؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 9 رجب 1270ق؛ 116گ، 13-11 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 20–555]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: باب المزارعه و العياريه حسب ماحققناه و فصلناه فیها ... الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1270ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: القول قوله لكن بیع عینیه ... محمد حسین القزويني الحايري
مشتمل است بر مباحث دو کتاب شرکت و مضاربه و نیز رساله ای است استدلالی از همین مؤلف درباره حکم اقرار زوج به طلاق همسرش و انکار او، در دوازده مقدمه و دوازده قاعده به شرح: کتاب شرکت در یک مقدمه و سه فصل و ده نتیجه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 8 شعبان 1270ق؛ 215گ، اندازه: 14×19/5سم [ف: 20-555]
آغاز: بسمله، حمدله ... فلا شبهة في رجحان الصدقة؛ انجام: لا الإحالة إلى باب الوقف و نحوه. مزارعه: حسب ما حققناه و فصلناه فیهما تم كتاب المساقاة...
مشتمل است بر کتب صدقات، سکنی و حبس، هبات، حجر، امیر به معروف و نهی از منکر، مضاربه، تجارت، مفلس، مزارعه و مساقات، از این کتاب ها هبات، حجر، امر به معروف و نهی از منکر و جلد دوم تجارت از انتها، و مضاربه و جلد اول تجارت و مفلس از ابتدا ناقص است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 8 شعبان 1270؛ 416گ، اندازه: 14×19 سم [ف: 20-559]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: عن الحلبي عن ابی عبدالله علیه السلام ... مدفنا و مسكنا انشاءالله
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين، انجام: النفس الا به الا المعلومه ... و الكربلائي مدفنا و مسكنا انشاء الله تعالی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما المقدمة قالوا الصلح عقد؛ انجام: و الا فلا یستحقون شيئاً اصلاً ... اللهم آمین بحق سید المرسلين.
همه مبحث صلح و حاوی مقدمه و دو فصل است: المقدمة: قالوا الصلح عقد شرع لقطع التجاذب، الفصل الأول: صرح الاصحاب الصحة الصلح مع الاقرار و الانكار الا ما احل حراما او حرم حلالا، الفصل الثاني: الاحكام المتعلقة بالشراء في الاملاك؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1271ق؛ 217گ، 10و11سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-553]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذا مجلد تقسیم البيع الى الاقسام الاربعه او الخمسه؛ انجام: و انه علی طبق القواعد الشرعية و الضوابط الملية تم هذا الكتاب و نشرع في كتاب بیع الثمار.
حاوی اقسام پنج گانه مساومه، مرابحه، مواضعه، ربا و بیع الصرف است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1271ق؛ 142گ، 10سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 20-551]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا هو مجلد بیع الحيوان و احكامه شرعت فیه ... في دار السلام بغداد و فیه فصول و نتایج؛ انجام: و لا یبعد أن یجمع بین كلامی الشيخين من هذا الوجه هذا آخر الكلام في مجلد الحيوان ... لم یكن علی ذلك و الحمدلله رب العالمين.
مبحث بیع حیوان و احکام آن را شامل است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه سلخ رمضان 1271ق؛ 134گ، 10 - 11سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-551]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذا كتاب الرهن ... و فیه مقدمة؛ انجام: و لتحقیقه مقام آخر قد تم كتاب الرهن ... و مدفنا انشاء الله تعالی.
کتاب رهن را كلاً شامل و حاوی یک مقدمه و پنج فصل است: المقدمة: الرهن لغة الثبات و الدوام، فصل 1. في جواز الارتهان سفراً و حضراً، فصل 2. في شرائط الرهن، فصل 3. في عدم جواز الرهانة في غیر الحقوق المالية، فصل 4. في شرائط الراهن و المرتهن، فصل 5. في عدم جواز التصرف للراهن في الرهن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 12 جمادی الثاني 1271ق؛ 217گ، 10 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 20-551]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذا مجلد السلم و السلف ... و فیه مقدمه و فصول و نتایج؛ انجام: اذا تجدد لاحدهم ما یحرم علیه تسلمه و تسلیمه ... سنة إحدى وسبعین بعد الالف و المأتين ... محمد حسین القزويني الحائري.
مباحث «سلم و سلف» و «اقاله»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 17 شوال 1271ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی 1349؛ جلد: تیماج، 88گ، 10 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 20-549]
آغاز: بسمله، حمدله أما بعد فهذا كتاب التجارة
از ابتدای تجارت تا انتهای مبحث «استماع الغناء كنفس الغناء» و حاوی مقدمه و فصل و نتایج است: مقدمه: در تعریف تجارت،
فصل و نتیجه اول: در مكاسب محرمه، نتیجه دوم «في جواز التكسب بالادهان المتنجسة»، نتیجه سوم «في عدم صحة بیع الميتة ولا شرائه و لا التقلب فیها...»، نتيجة: في عدم جواز بیع الدم النجس، نتيجة: الكلب و الخنزير لا یجوز التكسب بهما، فصل في عدم جواز التكسب بما لا نفع فیه، نتیجه: في تحریم عمل الصور المجسمة، نتيجة: حرمة الغناء؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 7 رجب 1271 ق (در نسخه 1071 سهو القلم لست)؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج، 124گ، 10و11سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-547]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه فصول و نتایج فصل فیمن یصح منه الصوم؛ انجام: فتأمل و تدبر في المقام فانه من مزالی الاقدام.
ج2، از شرایط صحت صوم تا مبحث «رجل یجنب باللیل في شهر رمضان» را شامل است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 3 ذیحجه 1272ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1340؛ جلد: تیماج، 209گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 20-543]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج اما المقدمة فالاعتكاف لغة الاحتباس؛ انجام: و ان كان قد یقال ان كل یوم منه عبادة مستقلة و ان كان بعضه مشروطا ببعض فتأمل و تدبر.
از ابتدای اعتکاف تا انتهای آن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 16 ذیحجه 1272ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی 1349؛جلد: تیماج، 81گ، 12 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 20-544]
آغاز: بسمله، حمدله شرعت فیه یوم الخميس ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: قال علی (علیه السلام) اذا كنتم في ائمة جور فامضوا في احكامهم ... مسكنا و مدفنا.
مشتمل بر امر به معروف و نهی از منکر است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1272ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی 1349؛ جلد: تیماج، 125گ، 10 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 20-546]
انجام: كما عن ابن الجنيد و اختاره المصنف ره.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1272ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: مقوا، 171گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-546]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا كتاب الضمان و اسبابه و مسقطاته؛ انجام: و یتولی المسلم قبضه باذن الحاكم.
مبحث ضمان و حاوی هشت «فصل» است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1272ق؛ ظهر ورق اول دستخط فرزند مؤلف درباره مطالب کتاب و نیز خط ابو تراب مشهور به میرزا درباره نفی قضای صوم بر کافر اصلی (در وسط نسخه)؛ 102گ، 11 و 12 سطر،
اندازه: 15×19 سم [ف: 20-554]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد فهذا كتاب بیع الثمار ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: و فیه أن هذا مناف لاطلاقات نصوص الباب تم هذا المجلد الذي هو بیع الثمار ... اللهم آمین ثم آمین.
از «بیع الثمار» تا «حق المارة» و مذیل به بخشی از مبحث خیارات جلد دوم است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 6 ربیع الاول 1272ق؛ انجام موجود اوراق ج 2: «كما هو متقضی قواعد الغرامات»؛ 112گ، 9-10 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 20-550]
آغاز: بسمله، حمدله .... نتيجة في بیان قاعدة التسامح في ادلة السنن؛ انجام: فهو غیر ممنوع منه في مدة الامهال و هی ثلاثة ایام. اغلب مباحث این نسخه درباره حدود و بعضاً به قصاص و گاهی مطالب متفرقه دیگر است به این شرح: قاعده تسامح، تحریم لحوم الجلالات، حد القذف، ترتب الحد علی المحارب، ساحر المسلمين یقتل، ساب النبي یقتل، كتاب القصاص و ...؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1272ق؛ افتادگی: انجام؛ 197گ، 13-11 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-573]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا مجلد الصوم ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: فیكون حكمها حكم یوم العيد كما اشتمل علیه المكاتبتان.
ج1، از ابتدای صوم تا مبحث «في الزمان الذي یصح فیه الصوم»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 6 شوال 1272ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج، 220گ، 11 و 12سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-542]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فیقول خادم الشريعة المطهرة محمد حسین ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ اما المقدمة فقالوا ان الفطرة اصله من الفطر واصله الشق (42ص) الفصل الأول: فیمن یجب عنه او یحتمل عنه (236ص)؛ انجام: كما هو حال الحر المديون قبل الحجر قد تم كتاب زكاة الفطره ... والطافه الكرام.
ج4، حاوی مباحث زکات فطره؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 17 جمادی الثاني 1272ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج، 139گ، 9 و 10 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 539-20]
آغاز: بسمله، حمدله و فیه فصول و نتایج؛ انجام: و ظنی و الله اعلم ان نظر صاحب الشرايع الى ما ذكرناه لاالی ما ذكره طاب ثراه ... و الحمدلله رب العالمين.
ج3، از مبحث «اصناف مستحقی الزكاة تا انتهای «الرابع الترديد في النية» و حاوی فصول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1272ق (در نسخه تاریخ کتابت شب چهارشنبه چهارم شعبان
1202 ذکر شده که ظاهراً اشتباه است)؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: میشن، 245گ، 10 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 20-540]
آغاز: بسمله، حمدله ... شرعت فیه یوم السبت ... و فیه فصول و نتایج؛ انجام: و حكم الشروط و العيوب مذكور في المجد الثاني من كتاب البيع.
از ابتدای نقد و نسیه تا انتهای آن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مولف، تا: 1272ق؛ 110گ، 9-11 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [20-550]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: لان الله تعالی سبحانه أحب أن یوخذ برخصته تم هذا المجلد ... و مسكنا انشاء الله تعالی.
از انواع صوم تا مبحث ليلة القدر و مشتمل بر مقدمه و فصول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1273ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: میشن، 159گ، 12سطر، 16×22 سم [ف: 20-542]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا هو المجلد الثاني من كتاب الزكاة؛ انجام: فانما هو من جهة التقديم و التاخير في البحث و الكتابة...
ج2، از مبحث «فیما یجب فیه الزكاة» تا انتهای «یستحب في اناث الخيل» و دارای چهار «فصل» است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثاني 1273ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ 201گ، 11 و 12سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 20-539]
آغاز: بسمله، حمدله ... شرعت فیه یوم الثلاثاء و احد و عشرین؛ انجام: فیقول الله عزوجل الم امركی بالاقتصاد ... روضا و ورح العالمين له الفداء.
ج8، از احکام اولاد تا پایان نفقات؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دهم ربیع الاول 1273ق؛ 205گ، 11-13 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-562]
آغاز: بسمله، حمدله ... و كان شروعی فیه بعد فراغی من كتاب الجهاد بحثا و كتابة؛ انجام: فكانت موونته علیهم كاوله ... و مدفنا انشاء الله تعالی.
مشتمل بر مباحث الاحياء و الموات است: المقدمة: الاحياء والموات لم یثبت فیهما حقيقة شرعية و لا متشرعية، فصل: في احكام الارضين، فصل: في المعادن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 11 ذیقعده 1273ق؛ 111گ، اندازه: 16×22 سم [ف: 565-20]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه فصول و نتایج؛ انجام: فقال ان ذلك لا یقبل منها ... انشاء الله تعالی.
ج 6-7، ج6: از کتاب النکاح تا ابتدای کتاب القسم و النشوز و الشقاق، ج 7: از کتاب القسم و النشوز شروع و به مبحث «لایجوز للمرأة أن یسحر زوجها» تمام شده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 21 ربیع الاول 1273؛ 181گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 561-20]
آغاز: بسمله، حمد له ... هذا هو المجلد الصيد والذبایح؛ انجام: فتأمل و تدبر .. مسكنا و مدفنا انشاء الله تعالی.
مشتمل است بر مباحث صید و ذبایح؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 8 جمادی الاول 1273ق؛ 149گ، 10-12 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 20-566]
آغاز: بسمله، حمدله فهذا كتاب الاطعمه و الاشربة؛ انجام: و نشرع في المجلد الثاني ... انشاء الله تعالی.
ج 1، از ابتدای «اطعمه و اشربه» تا «من المحرمات السموم القاتلة»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 18 جمادی الثاني 1273ق؛ 137گ، 12 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 20-566]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذا هو المجلد الثاني من كتاب الاطعمه و الاشربه؛ انجام: و اقتصرنا علی ما ذكرناه تم المجلد الثاني ... اللهم آمین.
ج2، از «تحریم الخمر» تا مبحث «شرب الماء»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 26 شعبان 1273ق؛ 161گ، 11-13 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 220-566]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذا هو المجلد الثاني من كتاب جهاد ... و فیه فصول فصل في احكام الارضين و هی علی اقسام؛ انجام: قیل یا رسوال الله و ما الجهاد الأكبر قال جهاد النفس قد تم خلاف ظهر ... و مدفنا انشاءالله.
ج2، از احکام الارضين تا پایان جهاد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1273ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ 135گ، 11و13 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 20-545]
آغاز: بسمله، حمدله ... فیقول خادم الشريعة المطهرة؛ انجام: فتأمل و تدبر تم كتاب النذر ... فانه خیر موفق و معین.
مشتمل بر تمام مباحث نذر و عهد است بدین شرح: المقدمة: النذر لغة الوعد بشرط او مطلقا بخیر او شر، الفصل الأول: في الصيغة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1274ق؛ 139گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-544]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا كتاب الجعالة شرعت فیه یوم الاحد؛ انجام: فلا یقاس احدهما بالآخر هذا هو تمام الكلام في كتاب
الايمان ... اللهم آمین.
کتاب «جعالة» و ایمان را شامل است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1274ق؛ 150گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 557-20]
آغاز: بسمله، حمله هذا كتاب الاقرار شرعت فیه یوم السبت؛ انجام: و كان شروعی فیه یوم السبت اثنین شهر رمضان المبارك في السنة المزبورة.
کتاب اقرار؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 10 ذیحجه 1274ق؛ چند ورق در صحافی جابجا شده و مؤلف نیز به آن تصریح و جای آن را مشخص نموده؛ 143گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-564]
آغاز: بسمله، حماله ... اما بعد فهذا هو المجلد الثاني مت المواريث؛ انجام: و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
ج2، از «میراث الأنساب» تا مبحث «التوارث بین الزوج و المتمتع بها»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 4 صفر 1274ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 128گ، 12 و 13، اندازه: 15×22سم [ف: 20-569]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه فصول و نتایج؛ انجام: في بلد سیدنا و مولانا ابی عبدالله الحسين (علیه السلام).
ج3، از «الميراث بالولاء» تا انتهای مبحث «في معرفة طریق قسمة السهام» و دارای سه «فصل»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 28 ربیع الثاني 1274ق؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج، 148گ، 12 و 13 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 20-569]
آغاز: بسمله، حماله ... و فیه فصول و نتایج؛ انجام: هذا تمام الكلام في كتاب الغصب ... تم الكتاب.
از «لواحق الاحكام» تا پایان غصب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مولف، تا: 26صفر 1274ق؛ 111گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 565-20]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: حسب ما حققناه في كتاب الشهادات ... و الرضوي مدفنا انشاء الله تعالی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد فهذا المجلد الأول في كتاب النكاح؛ انجام: فان الظاهر علی مقتضی قواعد هم بطلان عقد النكاح ایضا و الأمر سهل.
ج 1، از ابتدای نکاح تا انتهای «اذن المولى للعبد في شراء زوجتة» و دارای یک مقدمه، یک فصل و چندین نتیجه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 جمادی الثاني 1274ق؛ 137گ، 11و 12سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 20-560]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا كتاب الكفارات شرعت فیه ليلة الخميس؛ انجام: لم یصح نفی الحي اذا كانا من حمل و احد تم كتاب اللعان ... و ظاهراً و باطناً.
کتب کفارات، ایلاء و لعان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 12 ذیحجه 1275ق؛ 11سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-572]
آغاز: بسمله، حمدلله ... شرعت في عصر یوم الخميس ثالث و عشرین شهر محرم الحرام؛ انجام: كما حققناه في كتاب المواريث ... رحم الله عبداً قال آمین.
ج 1، از ابتدای کتاب طلاق کا حکم طلاق بیمار است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 4 ربیع الثاني 1275ق؛ 176گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-563]
آغاز: بسمله، حماله ... و فیه فصول و نتایج؛ انجام: و منها الزانية قبل أن تتوب و فاقا للمشهور ... رحم الله عبداً قال آمین...
ج4، از «في بیان أن المحرمات في باب النكاح الكفر» تا به نکاح شغار و برخی دیگر از ازدواج های حرام و مکروه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 25 جمادی الاول 1275ق؛ 159گ، 12سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-574]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا هو المجلد الثاني من كتاب النكاح؛ انجام: و لا تجمعوا بین الأختين و الرضاع هنا كالنسب هذا هو المجلد الثاني.
ج2، از اولیای پنج گانه آغاز شده و به «حكم الرضاع كحكم النسب» انجام یافته و حاوی دو «فصل»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 27 محرم 1275ق؛ 215گ، 11سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-560]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذا هو المجلد الخامس في النكاح المنقطع؛ انجام: و في الفرق نظر یعلم مما حررناه.
از ابتدای نکاح منقطع تا انتهای آخرین نتیجه «اذا زوج الرجل امته من غیره بمهر مسمی...» و حاوی مقدمه و فصول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1275ق؛ 153گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-562]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه فصول و نتایج فصل في المحلل و فیه نتایج؛ انجام: و حرم الاستمتاع بها علی الزوج ... الذي هو في الخلع و المباراة.
ج2، این نسخه از مبحث محلل تا پایان کتاب طلاق؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 3 شعبان 1275ق؛ 164گ، 13-11 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-563]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا هو المجلد الثاني من كتاب الحدود؛ انجام: بخلاف عذرة البكارة فانها مضمونة الا علی الزوج ... و كان هذا المجلد من مصنفات ایام التعطيل.
ج2، از «في شرائط السارق» تا انتهای مبحث «سلعة في الرأس و البدن» و مشتمل بر پنج «فصل»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 10 ذیحجه 1276ق؛ 170گ، 12 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-571]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... كتاب الحيض و فیه نتائج اذا وقع الاشتباه في الدم فإما أن یكون بین الحيض و الاستحاضة؛ انجام: اللهم اجعله ذخرا و ذخيرة لنا في یوم الدين و اجعله خالصاً مخلصاً الوجهك و انفعنا به و جمیع المؤمنين...
جلد دوم کتاب، و دارای احکام حیض و استحاضة و احکام اموات از کتاب طهارت است و در روز سه شنبه ششم ذیحجه 1276 پایان یافته است؛ خط: نسخ، کا = مؤلف (شاید)، تا: سه شنبه 6 ذیحجه 1276ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 169گ، 20 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 5-154]
جلد دوم کتاب الصلات؛ کاتب = مؤلف، تا: 1276ق [د.ث.مجلس]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج مقدمه القصاص بالكسر فعال؛ انجام: قد فصلنا الكلام في ذلك سابقا في شرائط التساوي في الاسلام قد تم المجلد الأول من كتاب نتیجه البديعة ... محمد حسین القزويني الحائري.
ج1، از ابتدای قصاص تا مبحث «فیمن علیه القتل حدا كالزانی المحصن و اللائط والمرتد عن فطرة» است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 10 ربیع الاول 1277ق؛ 144گ، 11-13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-571]
آغاز: بسمله، كتاب القضاء هو یطلق في اللغة علی معان؛ انجام: قد تم بالخیر كتاب القضاء.
از ابتدای «قضا» تا انتهای آن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 15 رجب 1277ق؛ جلد: میشن، 221گ، 20-33سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-546]
آغاز: بسمله، حماله ... اما بعد فهذا مجلد الجهاد و شرعت فیه یوم الخميس ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: اما حال الغيبة ففی الاخبار انه لا خمس فیها تم المجلد الأول من كتاب الجهاد ... انشاءالله تعالی.
ج1، از ابتدای جهاد تا تقسیم اموال منقول و غیر منقول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ 128گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 20-545]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد فهذا كتاب المفلس و الحجر شرعت فیه ليلة الجمعة؛ انجام: كما ان الحجر كان بحكمه ... و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً.
كتاب المفلس و الحجر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 120گ، 10 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 20-553]
آغاز: بسمله، حمدله ... من شهور سنه 1276 و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: مع عدم القيام بالاتفاق في صورة التمكن ... و مدفنا انشاءالله.
خلع و مبارات و ظهار؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 192گ، 11-13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-563]
آغاز: بسمله، حمد له ... اما بعد فهذا مجلد الاجاره؛ انجام: و اجعله ذخرا و ذخيرة لنا و لجمیع المومنين و المؤمنات.
همه مبحث اجاره؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ پایان تأليف: 23 ربیع الثاني 1258؛ 168گ، 17سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-556]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا كتاب الصدقات؛ انجام: و یتفقون علیه بینهم ... و آله الطيبين الطاهرين.
مشتمل است بر «صدقات» هبات و «سبق و رمایه» با مقدمه و چند فصل؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، تاریخ ختم تأليف 13 ذیحجه 1270ق؛ 215گ، 10 و 11 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 556-20]
آغاز: بسمله، حمدله ... شرعت فیه عصر یوم الخميس عاشر شهر المولود من شهور سنه 1277 و فیه فصول و نتایج؛ انجام: تم المجلد الثاني ... في ليلة الجمعة رابع و عشرین شهر جمادی الأولى سنه سبع و سبعین بعد الالف و المأتين ... مدفنا انشاء الله تعالی.
ج2، از «في دعوی القتل و ما یثبت به» تا انتهای نتيجة «الوجني عبدعلی حر...»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: شیخ محمد باقر مازندرانی؛ 197گ، 11-13 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-572]
آغاز: بسمله، حمدله، هذا كتاب الحدود و التعزيرات ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: و هذا التدقيقات الفلسفية غیر لايقة المقام الانفهات العرفية المستفادة من الألفاظ اللغوية.
مشتمل بر مباحث: المقدمة: الحد في الأصل المنع و منه الحديد و صلابته، فصل 1. في الزنا و فیه نتایج، قالوا، الزنا ایلاج الانسان ذكره في فرج امراة في غیر عقد، فصل 2. في انواع الحدود و قتل و رجم و جلد، فصل 3. في المساحقة، فصل 4. في حد القذف،
فصل 5. في حد المسكر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، ب تا؛ در پایان رساله ای است از همین مؤلف، در مبحث طلاق با این آغاز: «بسمله، حماله فیقول خادم الشرعية المطهرة محمد حسین ... لما كنت مشغولاً بتأليف كتاب الخلع و تصنیفه و رأيت مسألة الطلاق بالعوض من المسائل المشكلة الفقهية بحیث اطالوا الكلام فیها بل صنف فیها الفاضل القمى طاب ثراه رسالة مخصوصة» (54ص)، تاریخ تدوین: چهارشنبه دهم شوال 1276؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: میشن، 263گ، 11 و 12سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-570]
آغاز: بسمله، حمدله ... و فیه مقدمة و فصول و نتایج؛ انجام: و من هذا الباب الحنطة الرطبة او الخبز الرطب اذا یبسا بعد الغصب ... تم الله الحمد علی ذلك.
از ابتدای غصب تا مبحث «الاجزاء الموجودة في الشيء التي تذهب بحرارة النار قد یكون قیمتها قيمة الباقي كما في الادهان فیغرم الغاصب و قد لا یكون له قيمة اصلاً كالعصیر اذا صار دبسا فلا ضمان علیه» ختم و حاوی مباحث: المقدمة: في معنی الغصب، فصل: جرت عادة الأصحاب علی ذكر اسباب آخر للضمان غیر الغصب، در این نسخه به جز دو عنوان مزبور عنوان دیگر مشاهده نشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، تاریخ تدوین: یک شنبه 9 محرم 1274؛ 158گ، 12-13 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 20-564]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذا هو المجلد الأول من كتاب المواريث؛ انجام: و لو حاله اجتماعها مع الولد فتأمل و تدبر ... والكربلائی مسكنا و مدفنا انشاء الله تعالی.
ج1، نسخه از ابتدای مواریث تا روایت باقر (علیه السلام): «ان شاء تعالی ادخل الوالدين علی جمیع اهل المواريث...» و حاوی فصول و مباحث؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، تاریخ تدوین: جمعه 11 ذیقعده 1273؛ 133گ، 11 و 12سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 20-567]
آغاز: بسمله، حماله ... شرعت فیه یوم الاثنين ... و لنشرع في المجلد الرابع انشاء الله تعالی
ج3، از مبحث مصاهره تا مسأله قذف و لعان و حاوی دو فصل: الفصل الأول: في المصاهرة، الفصل الثاني: في مسائل التحريم جمعاً ... یحرم الجمع بین الاختين؛ خط: نستعلیق، کاتب = مولف، بی تا؛ 169گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-574]
آغاز: بسمله، حمدله شرعت فیه یوم الثلثا ... و فیه مقدمة و فصول نتایج؛ انجام: بل یكون مؤكدة له و مشيدة ایاه ... تم كتاب الخمس ... و الحمدلله علی ذلك.
از ابتدای خمس تا انتهای آن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مولف، بی تا؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج، 228گ، 11 و 12سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 20-540]
آغاز: بسمله، حمدله ... هذا كتاب الزكاة؛ انجام: و لیس باب الزكاة و الخمس كذلك فتأمل و تدبر تم ليلة الثلثاء سابع عشر شهر شعبان المعظم سنة 1272.
از ابتدای زکات تا پاسخ میرزای قمی از مسأله «هل یجوز للامام او نائبه الخاص او العام ... الاستقراض والصرف الى الفقراء» ختم گردیده و دارای مقدمه و فصل است: المقدمة: في معنی الزكاة لغة و شرعاً، فصل: فیمن یجب علیه الزكاة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج، 94گ، 11سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-541]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: هنا عن مالكه و هو جید كتاب الهبه الهديه و الابراء
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين، انجام: حكم استصحاب المقتضى علی غیره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [رایانه]
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ تحریری خام، شاگرد نگارنده نوروز طارمی، کتاب المتأجر است؛ جلد: تیماج، 207گ، 15سطر (10×14/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-254]
آغاز: بسمله حمدله صلاة أما بعد فیقول المفتقر الى ربه الغنى اقل الطلبه محمد حسین قزوینی كتاب البيع وفیه اركان و فصول و نتائج الركن الأول في بیان معنی البيع والصيغة المعتبرة فیه؛ انجام: علی النحو المعهود الرافع للغرر فلا یبطل من هذه الجهة لعدم الغرر عرفا انتهی وهو كما تری ولعمری لمثله من مثله یعجب
کتاب البيع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 161گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4755-8]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد فیقول خادم الشريعة ... هذا المجلد الثاني من كتاب النكاح شرعت فیه؛ انجام: اذا وطی احدی المملوكتين له لایجوز له وطی الثانية هی اختها من الرضاع لعموم و لا تجمعوا بین الأختين والرضاع هنا كالنسب، تمت
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 118گ، 16 سطر (9×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 33-368]
آغاز: و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين كتاب الوكالة و فیه مقدمه و مقامات و نتائج اما المقدمة فلا احد خلافاً و لا اشكالاً في مشروعية الوكالة في شریعتنا؛ انجام: و ان
كان هل نهم الرجوع الى الآخر بقاعدة الغرور و یستقر الضمان علی الغار او من تحقق التلف عنده فتأمل و تدبر.
شامل کتاب وکالت است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مؤلف رساله را در رد قاعده «من ملك شیئا ملك الاقراد به» در ضمن نتیجه البديعة نگاشته و به گونه ای مستقل در پی این نسخه در برگ 78ر-88پ آمده؛ 77گ (1پ-77پ)، 18سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 33- 370]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد فیقول خادم الشريعة المطهرة ... هذا كتاب الضمان و اسبابه و مسقطاته؛ انجام: ولا یبطل بیع العبد باسلامه قبل قبض المشترى الكافر بل یزال ملك عنه و یتولی المسلم قبضه باذن الحاكم.
کتاب ضمان است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 71گ، 16سطر (8×14)، اندازه: 14×19 سم [ف: 33 - 339]
کتاب اللقطة؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پیش از 1208ق؛ با افزودگی از نگارنده؛ جلد: تیماج، 82گ، 21سطر (7/5×15)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 2-254]
کتاب المعاملات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1208ق؛ 22گ (61ر-82پ) [ف: 2-254]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... كتاب البيع و فیه ارکان و فصول و نتایج الركن الأول في بیان معنی البيع و الصيغة المعتبرة؛ انجام: و اشكل شیخنا المعاصر المرحوم اعلی الله درجاته علی الاصحاب في هذا المقام مورداً علیهم بعدم التفاوت بین المقامين في وجه الدليل فلا معنی لقولهم بالخیار في الأول دون الثانية و اجاب عنه ... جلد اول و دوم کتاب البيع؛ خط: نسخ، کا: محمد اسمعیل بن محمد حسن حافظ مشهدی، تا: ذیحجه 1254ق، جا: کربلای معلی؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه وفقه الله تعالی»، مصحح؛ جلد: چرم، 203گ، 21 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 41- 722]
آغاز: حمدله. صلاة. یقول محمد حسین القزويني. قال المصنف «كتاب الشهادات» جمع الشهادة. و هی لغة قد تستعمل في الحضور ... «اقول» الظاهر عدم ثبوت الحقيقة الشرعية؛ انجام: كذا نص علیه الشيخ و ذكر فیه احتمالا بالجنس. انتهی. تم كتاب الشهادات...
تذکر: با توجه به کتابشناسی کتاب «النتيجة البديعة في فروع علم الشريعة» نام مؤلف انتحاب شده؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج مشکی، 151گ، 18سطر (9×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2-253]
دارای: رهن، صلح، حجر، بخش «کتاب الحجر» ناتمام مانده؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: نوروز طارمی، تا: 1271ق، جا: کربلا؛ 293گ، 15 سطر (10×14/5)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 2-254]
جلد دوم کتاب صلاة و مشتمل بر احکام قبله می باشد در یک مقدمه و چند فصل و نتیجه؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی شیرازی، تا: چهارشنبه 12 محرم 1277ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 84گ، 19 سطر ، اندازه: 15×20 سم [ف: 9-302]
آغاز: بسمله، حمدله، كتاب التيمم و فیه فصول و نتایج، الفصل الأول في مسوغاته و فیه نتایج؛ انجام: فالاشكال ساقط من أصله ... انه ولی الخيرات...
ج3، از ابتدای تیمم تا پایان مبحث اوانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: شیخ محمد باقر مازندرانی، 1349؛ 212گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 20-537]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: و الظاهر الأخبار الداله حاوی موضوعات مختلف ولی بیشترین مباحث آن به طور نامنظم مربوط به تجارت و معاملات و نماز است بدین قرار: كتاب المواريث (ذيلاً ناتمام) دارای یک مقدمه و سه فصل و چند نتیجه: المقدمة: في معنی الفرض و الارث، 1- فصل: اتفق علماء المذهب علی ان الارث اما بالنسب ... 2- فصل: في موانع الإرث 3- فصل: في بیان موانع الإرث، كتاب التجارة: ابواب الفقه منقسمة إلى عبادات، عقود، ایقاعات و احكام، النوع الثاني: (نوع اول را فاقد است) من الأنواع التي لا یصح بیعه ولا شرائه، النوع الثالث: الايصح بیع مالا ینتفع منه عادة.، النوع الرابع: ما نص الشارع علی تحریمه عینا لذاته لا لنجاسته، کتاب الرهن: دارای مقدمه و دو فصل: المقدمة: في معنی الرهن، الفصل الأول: في صيغة الرهانة .. و التنبيه علی امور، الفصل الثاني: في الحق و فیه نتایج نتيجة لا شبهة في عدم صحة الرهن للحقوق الغير الممكنة استیفائها، الواجب الثاني من واجبات الصلاة تكبيرة الإحرام ... القسم الاول مما یتدارك قضاء و یسجد سجدتا السهو (ناقص)، کتاب الزكاة: و فیه مقدمة و فصول و نتایج: المقدمة: في ثبوت اصل مشروعیتها في شريعة الاسلام، کتاب قضاء الصلوات و چند مبحث دیگر متعلق به نماز، کتاب النكاح ... فیه مقدمة و نتایج: المقدمة: فیقول ... ان الفقهاء قد اختلفوا فیه باختلافات كثيرة قل مثله في الالفاظ المتداولة المتعارفة فقیل انه الوطى لغة ... ناقص؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ صفحات آخر نسخه نامرتب و ناتمام است [ف: 567-20]
natījat-od dowle
مخترع اصفهانی، محمد، ق 9 قمری
moxtare‘-e esfahānī,mohammad(-15c)
اهدا به: غیاث الدين منصور دشتکی (-948ق)
تاریخ تأليف: 882ق
مؤلف همروز گار سلطان حسین بایقرا است. این اثر دربرگیرنده اختراع ها و ابتکارات دانشوری است، در چهارده «بخش»: 1. تدوین حل متشابه ممزوج، در متشابهات قرآن (نسخه 1810 دايرة المعارف عکسی)؛ 2. ساعت سازی که در مقدمه آن می گوید: بایزید ایلدرم سلطان عثمانی به اصرار نمونه ساعتی را از روم به دست می آورد، دانشمندان عثمانی از ساختن مشابه آن در می مانند. سلطان با جایزهای آن ساعت را به خراسان می فرستد که هر مشابه آن را بسازد جایزه دریافت کند، دانشمندان تبریز و غیاث الدين دشتکی که در آن هنگام در تبریز بود از ساختن مشابه آن باز می مانند. ساعت و جایزه به هرات می رسد. سلطان بایقرا آن را به مخترع اصفهانی که برای تحصیل به هرات رفته بود می سپارد و او در این کار کامیاب می شود. سپس به چگونگی و ابزارهای آن می پردازد؛ 3. جواز عصاری؛ 4. طاحونه محمدی، آسیای آبی برای گندم گونه ها؛ 5. جواز حلاجی، کارخانه پاک کردن پنبه، 6. جواز مهره کشیدن، صقیل زدن کاغذ؛ 7. جواز مرکب سازی، مرکب سازی برای نوشتن؛ 8. چرخاب عین، چرخ چاه عمیق، که چون دلو به بالا رسد به آسانی خالی شود؛ 9. معدل ساعت برای تشخیص ساعت ها؛ 10. جام ساعت برای تعیین اوقات؛ 11. پیاله حکمت؛ 12. قفل اصفهانی؛ 13. قلمدان اختراعی؛ 14. کلید دادن، دزدگیر. (احمد منزوی)
آغاز: حمدا لمن انعم علینا زواهر جواهر المبدعات التي لم بظفر علیها السابقون ... و الصلاة و السلام...
چاپ: به کوشش محمد تقی بینش چاپ شده است
[مجله وحید 9/1350 خ / 1021-1026 و مجله آیینه پژوهش 45/1376 خ /50؛ فهرستواره منزوی 3929/5]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5773
آغاز: بسمله. رب یسر و تمم بالخیر حمدا لمن انعم علینا زواهر جواهر المبدعات التي؛ انجام: اینست که مصور گشته ... ما دامت الشمس ... و السماء دایره
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: -577]
natījat-or raml
حافظی ظفر آبادی، محمد
hāfezī zafarābādī, mohammad
اهداء به: علاءالدوله خلجی
مطالبی که راجع به علم رمل است به طور مفصل در پنجاه و یک «مقاله» تنظیم کرده، و مؤلف خود را از خویشان شیخ نصیرالدین محمد اودهی معرفی می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1013
آغاز: الحمدلله الذي خلق الخلايق بقدرته و رفع درجة المؤمنين بشرف ایمانه و زین قلوب المسلمين بنور اسلامه؛ انجام: یا بحیوان داده و آن حیوان مرده یا خوش.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد علی بن محمد محسن؛ 140گ، 19سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 3-206]
natījat-ot tebb
حکیم امیر چلبی، محمد طبیب، -1287 قمری
(1870-)hakīm amīr čalabī,mohammad tabīb
طب جدولی است که درمان ها را از سر تا پا در جدول هایی دارای نه عمود، بیان کرده و در پایان چند نسخه نیز بر آن بدون جدول افزوده، و تنظیم جدول ها و نسخه ها به سال 1287 پس از کتاب دیگر مؤلف «انموذج الطب» پایان یافته است. عناوین عمودها چنین است: الأمراض، الطبيعة، النبض، القارورة، الأغذية، العلاج، الفصد، الاحتراز، الأدهان.
آغاز: الحمدلله الحكيم العليم المنان الذي جعل علم الابدان مقدماً علی علم الأديان ... و بعد بوضعیف حقیر سید محمد الطبيب ... اقدم علم طبه متعلق انموذج الطب نام تأليف ایلدوكم كتاب علمنی اشعار...
[بغدادی (ایضاح المكنون): 623]
آغاز: برابر؛ انجام: عضة الكلب الكلب توركسی قودوز ... تركیب ایدوب باشنه و صدرنه سوده لر.
خط: نسخ، کا: ولی بن فتح الله بازار باشی، تا: 1063ق، جا: اسکدار ترکیه؛ مهر: «عبده مرتضی علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 24گ (291پ-314پ)، ابعاد متن: 10×16، اندازه: 15×23 سم [ف: 35-398]
آغاز: برابر؛ انجام: اولدی بر تاریخ آنک اتمامنه -حمدله پازلدی انموذج لطیف في سنة ثمان و ثلثین و الف من الهجرة النبويه... السلام و التحيه.
بی کا، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج، 36ص (1-36)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 19-281]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد حلبه ارنیله قارشد و رب ضمادایده، و الله
سبحانه و تعالی هو الشافي و فضله الكافي و الوافي
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 27گ (139پ-165پ)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 16-197]
natījat-ol ‘ālem le-naf‘-el ‘ālam
عالم بن محمد بن علی
ālam ebn-e mohammad ebn-e ‘alī‘
کتابی است در عقاید حنفیان مشتمل بر «مقدمه» و شش «بحث» و دارای فصول که در آن از کتاب هایی چون حصن الايمان، عقيدة الحافظية، مصباح الدين و کتاب های بزدوی بسیار نام برده شده: مقدمه: در سبب تأليف کتاب که بعد از تأليف جواهر فیروز شاهی بدان پرداخته و آن را به سلطان زمان خویش هدیه نموده است؛ بحث 1. در وصف و شرح معنی ایمان و مباحث کلامی مربوط به آن در چند فصل؛ 2. درباره ماهیت انواع و اوصاف ملائکه و مباحث مربوط به آن در چندین فصل؛ 3. در مورد کتاب های آسمانی و تعداد آن ها که به تبع آن به بحث کلام الله پرداخته است؛ 4. در شرح رسولان و انبیاء و ویژگی های آن ها و در پایان به خلافت خلفای پیامبر اعظم اشاره نموده است؛ 5. در شرح یوم آخر و مباحث مربوط به حشر و نشر در چند فصل؛ 6. در قضا و قدر خیر و شر در چند فصل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13939
آغاز: محامد بی قیاس و مدایح عدد انفاس مر خدایرا که دیباچه کتب، آرایش از حمد او گیرد ... اما بعد می گوید محرر این مبانی و مقرر این معانی اضعف عبدالله الودود؛ انجام: قالت المعتزلة دماء اهل القبلة یباح باحدی معانی اربع اذا ارتكب كبيرة او احدث بدعة او سل سيفاً علی السلطان او عطل فريضة من فرائض الله تعالی القول.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، محشی با نشان «12»، با سرلوح مرصع ؛ مهر: «قاضی عبدالواحد بن محمد شریف» (بیضی)، «شرفیاب نامم ز نام شریف 1221» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 173گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 13/5×24/5 سم [ف: 35 - 367]
natījat-ol fatāvā
احمد، قرن 13 قمری
ahmad(-19c)
اهداء به: سلطان سلیم خان بن مصطفی خان بن احمد خان عثمانی
فتوای فقهی است از علمای حنفی عصر مؤلف که مؤلف به دستور سید محمد عارف سؤال و جواب ها را جمع آوری نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1927 - 11/27
آغاز: حمد نامحدود و بی نهایت اول اشباه نظائردن منزه هادی طریق هدایت رب الارباب ... بعد ذا حاوی مسائل دینیه و صره وسائل یقینیه اولان فن؛ انجام: که رسم رعیت نامند بکاشو قدر آنچه ویردیو جبره قادر اولورمی. الجواب او المزم نحمد علی متمم هذه النسخة...
خط: نستعلیق، کا: احمد حفظی مکتوئی، تا: 19 محرم 1215ق؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ 191گ، 23 سطر، اندازه: 14×28 سم [ف: 8-4756]
natījat-ul fikr fi-1 jahr-i bi-d-dikr
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
(1446-1506)soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr
25 حدیث درباره استحباب جهر و آشکار کردن صدا به تهلیل و تلاوت قرآن گرد آورده و گفته است همه آن ها آشکارا یا به طور ضمنی بر استحباب جهر دلالت می نمایند و احادیث و مخالف را حمل بر ریا و آزردن نماز گزاران کرده است. (غلامی مقدم)
آغاز: بسمله، الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی سألت اكرمك الله عما اعتاده السادة الصوفية من عقد خلق الذكر و الجهرية في المساجد و رفع الصوت بالتهلیل و هل ذلك مكروه اولا؛
انجام: و انهم لیقومون من ذكر الله ما علیهم منها شی تم و کمل و الله تعالی اعلم بالصواب
چاپ: قاهره، مطبعة المنيرية، 6ص، 1353ق، در جزء اول الحاوي للفتاوی چاپ شده.
[الأوقاف العامة موصل 309/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زکریا بن محمد محلی شافعی، تا: 1060ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 4گ، 23 سطر، اندازه: 16×25 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-762]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلام محی الدين، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 4گ، 23 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-763]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ابراهیم، تا: چهارشنبه محرم 1288ق؛ جلد: تیماج، 5ص (259-263) [سنا: ف: 2-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [ف: 9-337]
natījat-ul fikar wa nuxba-tun naẓar
مأموني، ابراهیم بن محمد، ق 11 قمری
ma’mūnī,ebrāhīm ebn-e mohammad(-17c)
اهدا به: غازی پاشا الوزير
تاریخ تأليف: 1070ق
ابی مسعود عمادی بر تفسیر کشاف و تفسیر بیضاوی درباره تفسیر آیه «فذرهم حتی یلاقوا یومهم الذي فیه یصعقون» سوره طور آیه 45، که آن ها کلمه «یوم» را به نفخه اولی حمل کرده اند اعتراض کرده است. مؤلف در کتاب حاضر بر آن است که با استناد و بهره وری از کتاب «بدور السافرة في احوال الآخرة» تأليف جلال الدين سیوطی و کتاب «آیات العشر في الحشر» تأليف علامه بن کمال وزیر و تفسیر بیضاوی و حواشی تفتازانی بر تفسیر بیضاوی، اعتراض عمادی را دفع می کند. در مقدمه می گوید: چون فاضل رومی و مولی ابوالسعود العمادي اعتراضاتی بر صاحب کشاف و قاضی بیضاوی در تفسیر بعضی از آیات نموده اند، لذا غیرت علمی وی به جوش آمده و این مطالب را در تصحیح کلام، و بیان مراد آندو جمع نموده و فوائد دیگری به مناسبت هر مقامی افزوده است. وی هم چنین زبده ای از مباحث کتاب «هادی الارواح» را که مشتمل بر مباحثی متعلق به مذاهب فرق درباره بقا و فناء بهشت و جهنم بوده، به انضمام زیاداتی به پایان کتاب، افزوده است.
آغاز: الحمد لله الذي آثار همم العلماء في كل عصر لاستنباط دقایق العلوم التي تتناهی ... و بعد فیقول الفقير إلى مولاه العليم، المأموني الشافعي ابراهیم
[کشف الظنون 1926/2]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 84
آغاز: برابر؛ انجام: ولنكتف عنان القلم عن الاسهاب خوف الملل و الأطناب و حسبنا الله و نعم الوكيل ولا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ خفی، کا: شمس الدين محمد السلموني ازهری، تا: چهارشنبه 21 جمادی الثاني 1070ق؛ مجدول، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ تملک: ابراهیم دباغ زاده؛ از موقوفات رمضانية 1230؛ جلد: تیماج، 305گ، 31سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: -53]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 807 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-283]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 348
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-408]
natījat-ul maqāl fi 'ilm-ir rijāl
شیخ کبیر، محمد حسن بن صفر علی، - 1345 قمری
(1927-)šayx-e kabīr, mohammad hasan ebn-e safar ‘alī
تاریخ تأليف: 22 شوال 1284ق
فوائدی از علم درایه و رجال را با روشی نسبتاً مفصل در یک «مقدمه» و شش «باب»: المقدمة: في تعریف علم الرجال و موضوعة و الحاجة اليه؛ باب 1. في اعتبار قول اهل الرجال و احوال جماعة من العلماء؛ 2. كيفية اخذ الرواة من كتب الرجال؛ 3. اسباب المدح و الذم؛ 4. «العدة» المذكورة في الكافي؛ 5. احوال اصحاب الاجماع؛ 6. ملخص رسائل حجة الاسلام الشفتي.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي شرف الانسان بالكمال و جعل التجنب عن الشرايع و الأحكام ذريعة الى الضلال.
انجام: هذا آخر ما اردنا جمعه من احوال الرجال مع ترك التعرض عن بسط المقال و الله هو الولى المتعال.
چاپ: مشار عربی، ص 945، تهران، 1284ق، سنگی، وزیری، 284ص
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4 رجب 1298ق؛ محشی به لفظ «منه ره»؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 165گ، 17 - 19سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 27-256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا احمد بن جعفر حسینی لالابادی، تا: سه شنبه 16 صفر 1303ق؛ 171گ، 18سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 17-24]
natījat-ol manteq
شهرستانی، هبة الدين، 1301 - 1386 قمری
(1884-1966)sahrestani, hebat-od-din
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5087/2
آغاز: بدان که هر چه در آید اگر حکمی در اونه بود؛ انجام: شرط دان. ختم الله لنا بالحسنی.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1317ق؛ جلد: تیماج، 10گ (7پ-16پ)، 11 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 5-41]
natījat-un natā’ij fīmā waṣal-a ilaynā fī maṭālib-il uṣūl min āl-ir rasūl
موسوی شیشی، محمد بن ابراهیم، ق 14 قمری
mūsavī šīšī,mohammad ebn-e ebrāhīm(-20c)
اهداء به: حاج محمد خان کرمانی
تاریخ تأليف: 15 جمادی الاول 1293ق؛ محل تأليف: قریه لنکر قواعد اصول فقه را با اختصار به روش شیخیه و بر پایه گفته های حاج کریم خان کرمانی در کتاب «شرح نتائج الأصول»، در یک «مقدمه» و چهار «حدیقه» دارای مقاصد و یک «خاتمه تنظیم کرده است: المقدمة: في تعریف الأصول و بقية المبادي؛ حدیقه 1. المبادى اللغوية؛ حدیقه 2. المبادي الكلامية؛ حدیقه 3. أدلة الأحكام؛ حدیقه 4. الاجتهاد و التقليد؛ الخاتمة: في وصية المؤلف للمتفقهین. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله. حمد له ... و بعد فیقول ... محمد بن ابراهیم الموسوي الشيشي انه كان یجول في خاطری ... ان اكتب رسالة مشتملة علی جمیع مطالب علم الأصول...
انجام: هذا آخر ما أردنا ایراده من تلخیص الكتاب المستطاب للسید الأستاد أعلى الله مقامه...
آغاز و انجام: برابر؛ وقد وقع الفراغ منه في ... تبریز في ثانی عشرین من شهر رمضان ... سنة ثلثمائة بعد الألف الثاني من الهجرة ... مصلیا مستغفرا (كاتبه ... باقر بن محمد الحسيني الزنوزي سنة 1300)
خط: نستعلیق، کا: حسینی زنوزی، باقر بن محمد، تا: 1300ق؛ 130گ، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 11-2151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی زنوزی، محمد باقر بن محمد، تا: 3 رمضان 1302ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 110گ، 19 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 21-280]
natījat-un naẓar wa yatīmat-u baḥr-is safar
بحرانی، سلیمان بن عبدالله، 1075؟ - 1121 قمری
(1665-1710)bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh
تاریخ تأليف: 8 ذیحجه 1100ق؛ محل تأليف: کازرون
در شرح حدیث مروی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله «من صام رمضان و اتبعه بست من شوال...» بیشتر آن گرفته شده از «القوائد و الفوائد» شهید اول به اضافه نکات و فوائدی از مولف.
آغاز: الحمدلله علی افضاله و هو من افضاله و ایاه اشكر علی واله مع انه من نواله و اصلی علی سیدنا محمد و آله.
انجام: و قد تم ما حاولنا ایراده و ابرازه و قصدنا اختصاره و ایجازه في بلدة كازرون.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 194/16 و 713/16عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالسلام المفتي بحرانی، تا: 1108ق؛ 4گ (69پ-72ر)، 18سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 1-279] و [عکسی ف: 2-370]
natīje-ye negāreš-e owrāq
ملکم، 1249 - 1326 قمری
(1834-1908)malkam
گفتاری است به روش پرسش و پاسخ آغاز می شود و پس از چند پرسش و پاسخ به صورت قصه و حکایت ادامه می یابد و مسائل مختلف را به شیوه انتقادی بیان می کند.
آغاز: اوقاتی که این طور اختتام یافت بنده را قم در گوشه اوراق را بدست گرفته مشغول حک و اصلاح آن بودم
انجام: انصاف به ماها بدهد که رشته رسوایی و تفضیح کار بالاتر از این نکشد.
چاپ: ایران، تهران، نشر نی، 1381 شمسی، حجت الله اصیل، 1 [فهرستواره منزوی 654/6]
آغاز و انجام: برابر
نویسنده می گوید سر گرم نوشتن این اوراق بودم که دوستی از در رسید و پرسید غرض از تحریر این اوراق چیست من مجملی از منظور خود را که نصیحت به پادشاه بود گفتم و سرانجام کلام به آن جا رسید که ذکر حکایات و بیان مواعظ در بین حکایات همیشه پادشاهان را سود مند خواهد افتاد؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: ابو تراب طباطبائی، تا: 1301ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 5ص (323-327)، 16 سطر (9/5×18)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 154-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمعی از این نیکنامی محروم و مایوس بلکه مورد مآخذه شدند چون قلم بر دست غدار اوفتد ** لاجرم منصور بردار اوفتد
کاتب: محمود بن محمد، تا: 2صفر1305ق؛ 9گ (163پ-171پ) [ف: 15-229]
niṯār-ul lubāb fī taqbīl-it turāb
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277-1333 قمری
(1861-1915)bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far
تاریخ تأليف: شنبه 3 ربیع الثاني 1311ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
رساله ای است در بیان استحباب بوسیدن عتبات در مشاهد مشرفه و دارای شش «امر»: 1. معنی سجود؛ 2. سجده بر غیر خدا؛ 3. جاهایی که از سجده منع شده است؛ 4. بوسیدن غیر از سجده کردن است؛ 5. بوسیدن عتبات در مشاهد مشرفه؛ 6. اشاره به برخی از آن چه در روایات و زیارات آمده است.
آغاز: بعد البسملة و الحمد لله، أما بعد فیقول ... هذا نثار اللباب في تقبیل التراب و صنعته في العزى الغراء علی مشرفها آلاف التحية و الثناء و ان كان لم یكن لمثلی ان یروم هذا المجال ولا لراكب القصب أن یدخل هذا المضمار...
[الذريعة: 51/24]
آغاز: برابر؛ انجام: و كان یقال في الأئمة بادنی تعظیم حتی بخطاب یابن رسول الله ما یقال و كانوا یخافون من ظهور امرهم إلى غیر ذلك
خط: نسخ، کا: علی اکبر همدانی نجفی، تا: ربیع الثاني 1311ق، جا: نجف اشرف؛ از روی نسخه مبیضه مؤلف که در شب جمعخ 9 ربیع الثاني همان سال نگاشته شده بوده، استنساخ شده، مصحح، محشی؛ 33گ، 15سطر (6×11)، اندازه: 11×16 سم [ف: 31-217]
آغاز: برابر؛ انجام: و لم یكونوا آمنین في نفس الزيارة و اتیانها و كان یقال في الائمه بادنی تعظیم حتی بخطاب یابن رسوا الله ما یقال و كانوا یخافون من ظهور امر هم الى غیر ذلك ... كتب من خط المؤلف ادام الله ... العالي 1311
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1311ق، از روی نسخه مولف به روزگار او کتابت شده؛ اندازه: 17×22 سم [رشت و همدان: ف: -1587]
nesār-ol molūk
حلیمی، لطف الله بن یوسف، -922 قمری
(1517-)halīmī,lotf-ol-lāh ebn-e yūsof
اهداء به: سلطان بایزید بن محمد مراد خان (886-918ق)و محمود بن یمین
تاریخ تأليف: 872ق
فرهنگی فارسی به ترکی
[هدية العارفين 840/1؛ ترکی ریو 138]
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 62/2
آغاز: بسمله. حمد و سپاس بی حد و قیاس مر عالم السر و الخفيات و مالك الملك را؛ انجام: وین شنید آن چه بود شرط کلام
خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 3-40]
nasr-e adabī
یوسف گرجی، ق13 قمری
yūsof-e gorjī(-19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1086/1
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی قزوینی، تا: 1297ق؛ 4ص (در آغاز دیوان 1-4) [ف: 3-333؛ فهرست رایانه ای ج 4-1046]
نثر الاسرار في محاكمة الأحجار - نشر الاسرار في محاكمة الأحجار
natr-ul jumān
سبکی، علی بن عبدالکافی، 683 - 756 قمری
(1285-1356)sobki, ali ebn-e abd-ol-kafi
وابسته به: عقود الجمان في عقود الرهن و الضمان؛ سبکی، علی بن عبد الكافي (683-756ق)
مؤلف رساله ای به نام «عقود الجمان في عقود الرهن و الضمان» نگاشته سپس آن را مختصر کرده با عنوان «عقد الجمان في عقد الضمان» و در آن مسائلی به نقل از غیر یا خودش آورده، سپس آن را نیز خلاصه کرده و مسائل را بدون نسبت دادن به کسی در این رساله بسیار مختصر گرد آورده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 76/4
آغاز: احمد الله و اصلی علی نبیه و اسلم و بعد فقد صنفت كراسهة سمیتها عقود الجمان
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 193؛ خط: نسخ، کا: نوسی، عبدالوهاب، تا: 1033ق؛ 3ص (138-140) [عکسی ف: 98-1]
naṯr-ul jumān fī tarājim-il a‘yān
فیومی، احمد بن محمد، - 770؟ قمری
fayyūmī,ahmad ebn-e mohammad
کتاب تاریخی متوسط و ارزنده ای است که وقایع و حوادث و وفیات مشاهیر از سلاطین و دانشمندان و شعرا و غیر آن ها تا سال 745ق در آن درج شده و در لابه لای کتاب مطالب و فوایدی در جغرافی و غیر آن نیز به چشم می خورد. نسخه کاملی از این کتاب در فهارس نسخ خطی و منابع کتاب شناسی به دست نیامد؛ لذا به خوبی دانسته نیست که ابتدای گزارش تاریخ نگار از چه سالی است. نسخه های ناقص موجود است، از اثنای حوادث سال 533ق شروع می شود و به حوادث سال 745ق خاتمه می یابد. نام کتاب در منابع کهن دیده نشد و در فهارس و مصادر جدید نیز درباره مؤلف کتاب، اختلافی رخ داده است. آربری در فهرست کتابخانه چستربیتی و لطفی عبدالبدیع در فهرس المخطوطات المصورة و عمر رضا کحاله در معجم المؤلفين، علی بن محمد بن علی مقری فیومی را مؤلف این کتاب دانسته اند. اما خیر الدين زرکلی در الأعلام و خالد عبدالکریم جمعه در فهرس المخطوطات المصورة، مؤلف کتاب را ابو العباس اح محمد بن علی فیومی معرفی کرده اند. (ابو الفضل حافظیان)
[الأعلام، زرکلی: 224/1؛ معجم المؤلفين: 132/2 و 223/7؛ ريحانة الادب: 385/4؛ فهرس المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربية)، الجزء الثاني، التاريخ: 272/1 و 442/4؛ فهرس المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربية) سيرة نبوية، تاریخ، تراجم، الجزء الاول: 402-404؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 1476/2؛ فهرست آربری: 36/5؛ فهرست آربری، ترجمه محمود شاکر سعید ک 633/2]
آغاز: صاحب دمشق قتله غيلة علی فراشه ثلاثه من خواص غلمانه ... ثم دخلت سنة سبع و ثلاثین و خمس ماية في هذه السنة بعث عماد الدين زنگی جيشاً ففتحوا قلعة؛ انجام: ثم دخلت سنة تسع و ثمانین و ستماية و الخليفة الامام الحاكم و سلطان مصر و الشام الملك المنصور سیف الدين قلاوون و فیها قبض و انتهی عمره في هذه السنة ... و خلف السلطان الملك المنصور من الأولاد السلطان الملك الأشرف خلیل وارث الملك بعده ... و والده السلطان الملك الناصر.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4113 (فهرست آربری، 36/5 ، فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشتربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید، 632/2 -634). حوادث سال 537 تا 574 ق را در بر دارد، نسخه مذکور هنگام تصویربرداری به دو قطعه تقسیم شده، قطعه اول تصویر حاضر است که وقایع سال های 537 تا 689 ق را شامل است و قطعه دوم تصویر شماره 1040 است که حوادث سال های 701 تا 745 ق را شامل است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 8؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 880ص، 16سطر [عکسی ف: 3-528]
آغاز: الدنيا فینبغی أن تعلم أولا أن الأرض مستديرة مثل الكرة و وسطها هذا القسم المعمور المسكون و أنه في غاية الارتفاع عما فیها من الأقسام الأربعة و أنها متسافلة بأوله عنه و لهذا یكون ممر الشمس؛ انجام: و فیها توفی الشيخ الامام العالم ... ابو عبدالله محمد بن نصر بن سعد بن محمد بن سعید بن نصر من فقهاء العصر و اعیان الحنابلة بالقاهرة و مصر .. كان من ارباب المروة و الزهد و الصلاح و التنزه رحمه الله تعالی [تم] الكتاب بحمد ربی الوهاب الحمدلله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلامه ... صلاة دائمة إلى یوم الدين و حسبنا الله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4113. تصویر حاضر از قطعه دوم آن اخذ شده و شامل مطالبی درباره اقالیم سبعه ارض و مباحثی درباره ملوک عرب و قبایل بزرگ و غیر آن است، و پس از آن، حوادث و وفیات سال 701ق تا 745ق را آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 [خالد عبدالکریم جمعه این نسخه را به خط مؤلف دانسته و تاریخ کتابت آن را در حدود سال 745 ق نگاشته است]؛ مصحح؛ 956ص، 17سطر [عکسی ف: 3-90]
natr-ul jawhar ‘alā ḥadīt-i abīdar
شوکانی، محمد بن علی، 1173 - 1250 قمری
(1760-1835)šawkānī, mohammad ebn-e ‘alī
تاریخ تأليف: محرم 1240ق
رساله حاضر شرحی است بر حدیث قدسی که ابی ذر از پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم نقل نموده است. این حدیث در صحیح مسلم درج شده و نوری در شرح بر صحیح مسلم، آن را به اختصار شرح کرده است. شوکانی در ابتدا متن حدیث را به نقل از صحیح مسلم می آورد، پس از آن متن حدیث را به نحوی که این ماجه نقل کرده آورده و سپس متن را آن گونه که بیهقی نقل نموده، آورده است و پس از تخریج حدیث از مصادر، به بررسی رجال سند حدیث می پردازد و آن گاه فقرات حدیث را با عناوین «قوله» می آورد و در ذیل هر فقره ضمن بحث لغوی، احادیث متعددی در تأييد مضمون آن فقره، از منابع مختلف نقل می کند و هر فقره را با جمع بندی و بیان احادیث منقوله پایان برده و وارد فقره بعدی می شود. شوکانی غرض از شرح این حدیث را، اشتمالش بر قواعد جلیله و فواید جمیله عنوان کرده است. متن حدیث قدسی که شارح از صحیح مسلم نقل کرده، چنین است: «عن أبي ذر رضی الله عنه عن النبي صلی الله علیه و آله و سلم فیما یروی عن ربه عزوجل انه قال یا عبادی انی حرمت الظلم علی نفسی و جعلته بینكم محرماً فلا تظالموا، یا عبادی كلكم ضال الا من هدیته و استهدونی أهدكم، یا عبادی
كلكم جائع الا من أطعمته فاستطعمونی أطعمكم، یا عبادی یا كلكم عار الا من كسوته فاستكسونی أكسكم، یا عبادی انكم تخطئون باللیل و النها و أنا أغفر الذنوب جميعاً فاستغفرونی أغفرلكم، یا عبادی انكم لم تبلغوا ضری فتضرونی و لم تبلغوا نفعی فتنفعونی، یا عبادی لو أن أولكم و آخركم و إنسكم و جنكم کانوا علی أتقى قلب رجل واحد منكم ما زاد ذلك في ملكی شيئاً، یا عبادی لو أن أولكم و آخركم و إنسكم و جنكم كانوا علی أفجر قلب رجل و احد منكم ما نقص ذلك من ملكی شيئاً، یا عبادی لو أن أولكم و آخركم و إنسكم و جنكم قاموا في صعید واحد فسألوني فأعطيت كل انسان مسألته ما نقص ذلك مما عندی الا كما ینقص المخيط اذا دخل البحر، یا عبادی انما هی أعمالكم أحصيها لكم ثم أوفيكم ایاها فمن وجد خيراً فلیحمد الله عزوجل و من وجد غیر ذلك فلا یلومن الا نفسه». دو نسخه از این شرح شناخته شده: 1. نسخه شماره 6362 مكتبه جامع کبیر صنعا در یمن، به خط مؤلف، کتابت شده در محرم 1240؛ 2. نسخه شماره 3887 متحف بریطانی در انگلیس، تصویر حاضر از این نسخه گرفته شده است.
[اعلام المؤلفين الزيدية، 967؛ ایضاح المكنون، 624/2؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوي و علومه: 1661/3؛ مؤلفات الزيدية: 93/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1153عکسی
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی سید المرسلي و آله الأكرمين و رضی الله عن الصحابة الراشدين و بعد فان الحديث القدسي المروى من طریق أبي ذر و غیره لما اشتمل علی قواعد جليلة و فواید جميلة یرغب اليها كل ذی فهم و یحرص علیها كل ذی علم أحببت أن فرده [كذا] بشرح مختصر منبها علی بعض ما تضمنه من الفوائد الفرايد و القواعد التي هی لشوارد المسايل كقيدة الأوايد و لم أقف علی كلام علیه لأحد من أهل العلم الا ما ذكره النووي في شرحه لمسلم و جملة ما شرحه به نحو نصف ورقة قد نقلنا ذلك عنه و كما تقف علیه و سمیت هذا الشرح نثر الجواهر علی حدیث أبي ذر و لفظه في صحیح مسلم هكذا؛ انجام: انما أمرى لشیء إذا أردت أن أقول له كن فیكون هذا الفصل قد تقدم شرحه مستوفی فلا نطیل الكلام علیه. قال في النسخة المنقول منها و الى هنا انتهی الشرح الحديث أبي ذر في شهر محرم سنة 1240 بقلم مؤلفه محمد بن علی الشوكاني غفرالله له آمین آمین.
نسخه اصل: مکتبه متحف بریطانی در لندن، نسخه ش 3887؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 3 ربیع الاول 1242ق؛ به خط فرزند مولف، کاتب در انجامه نوشته است: «انتهی التحرير بمن القدير من نسخة منقولة علی المسودة التي بقلم المؤلف سیدی الوالد القاضي العلامة المجتهد الفهامة شیخ الاسلام محمد بن علی الشوكاني رضی الله عنه و جزاء عن المسلمين خيراً آمین آمین آخر نهار الثلوب (كذا) لعله ثالث شهر ربیع أول من سنة اثنین و أربعين و مأتين و الف...»؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 93ص، 19سطر [عکسی ف: 3-327]
natr-ud durar fi-l muhadirat
آبی، منصور بن حسین، -421 قمری
(1031-)ābī,mansūr ebn-e hoseyn
کتاب مفصلی است در محاضرات در هفت مجلد، که مؤلف آن را از کتاب دیگرش «نزهة الاديب» تلخیص نموده و در هفت «فصل» و هر فصلی در چند «باب» مرتب کرده است. حاجی خلیفه می گوید: نظیر این کتاب تأليف نشده است. وی و صاحب الذريعه کتاب را دارای چهار فصل نوشته اند (کشف الظنون 1927/2؛ الذريعه 51/24).
چاپ: در حدود سال 1980 م در مصر به چاپ این کتاب اقدام شده و تا کنون پنج مجلد از آن طبع گردیده است، مجلد پنجم مشتمل است بر فصل پنجم و دارای بیست و دو باب می باشد؛ تحقیق محمد علی قرنة، قاهرة، الهيئة المصرية العامة للكتاب، مطابع الهيئة، 1978م، صدر منه جزءان و لم یتم؛ تونس، تحقیق عثمان بوغانچی، الدار التونسية، سنة 1983م
[کشف الظنون 1927/2؛ ريحانة الادب 135/7؛ معجم المؤلفين 12/13؛ برکلمان ذیل 593/1؛ فهرس المخطوطات المصورة 1 ش 1539؛ فهرست نسخ عربی انجمن آسیائی آکادمی علوم شوروی از خالدون 23/1؛ مجمع العلمي العراقي 243/2]
آغاز: و سددنا لقضاء حقك واداء فرضك، و شكر نعمتك، و لزوم محبتك و التزام حجتك، و الاستضاء بنورك الذي لا یضل من جعله معلما لدینه؛ انجام: و روی انه قال لابنه محمد حین اراد الاستخفا: یا بنی انی مود اليك حق الله في تادیبك و نصیحتك فاد الى حقه علیك في تادیبك و نصیحتك فاد الى حقه اليك قی تادیبك و نصیحتك فاد الى حفه علیك في
نسخه اصل: چستر بیتی - دبلین، ش 3814. مجلد اول کتاب، و مشتمل است بر باب اول تا اواخر باب چهارم از فصل اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: شیخ هادی بن عباس بن علی آل کاشف الغطاء به تاریخ 19 رجب 1318؛ 167گ، 15سطر [عکسی ف: 1-87]
آغاز: اغزاك و قیل له هل من احد لا عیب فیه؛ انجام: و هذه اخت الرجل لابیه ... احمد بن علی الكاتب البغدادي في شهور سنه 565
خط: نسخ، کا: احمد بغدادی، تا: 565ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -577]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اذا اراد شیا قدره تقدیرا؛ انجام: حتی اخذ منه شیئا صالحا. آخر الجزء السادس و یتلوه الجزء السابع نكت من كلام انبیائه و كلام لقمان ... وقع الفراغ من نسخه یوم الخمسين لثمان بقین من جمیدی الآخرة سنة ستمائة ... و الحمدالله. ج 6؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 600ق؛ با اجازه انهاء قرائت در 700؛ کاغذ: دولت آبادی، 161گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [560-1]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: عباس قلی سپهر کاشانی وزیر تأليفات از بازماندگان میرزا هداية الله لسان الملك ملك المورخين در 1322؛ کاغذ: سمرقندی، 342گ، 13 سطر (8×11)، اندازه: 12×16 سم [ف: 17-157]
نسخه اصل: کوپرولو احمد ش 1403؛ بی کا، تا: با تاریخ 731ق؛ مصحح در 731؛ 416گ، 30سطر [فیلمها ف: 1-392]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -577]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -577]
بی کا، بی تا؛ بیاض [نشریه: 2-173]
naṯr-ud durar fī ikr-il āyāt-i wa-s suwar
سخاوی، علی بن محمد، 558 - 643 قمری
(1164-1246)saxāvī, ‘alī ebn-e mohammad
جمله هایی است مسجع عرفانی در پند و اندرز درباره الفاظي از آیات قرآن کریم با عناوین «بسط الكلام في...» به ترتیب سوره ها از آغاز قرآن تا پایان آن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2478
آغاز: الحمدلله أهل الحمد ... سألتموني حفظكم الله أن اجمع لكم كتاباً مشتملا علی فصول مبسوطة منثورة؛ انجام: الدائم الذي لایفوت الصمد الذي لم یلد ولم یولد ولم یكن له كفواً احد.
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: جمعه 10 ربیع الأول 865ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 124گ، 17سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 7-69]
naṯr-us safā fī š.-i āt-iš šifā
رودباری، خضر بن احمد، ق 12 قمری
rūdbārī, xezr ebn-e ahmad(-18c)
وابسته به: ذات الشفاء في سيرة المصطفي و من بعده من الخلفاء؛
ابن جزری، محمد بن محمد (751-833ق)
تاریخ تأليف: 1185ق
شرحی است بر منظومه مشهور «ذات الشفا في سيرة المصطفي و من بعده من الخلفا» در تاریخ زندگانی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و خلفای بعد از ایشان. شارح، علاوه بر توضیح عبارات ابیات متن، تحقیقات خود در تاریخ و سیره پیامبر را به مطالب کتاب افزوده است. (حبیب الله عظیمی)
آغاز: لك الحمد و المنه یا نصیر و بالشكر و المدح انت الجدير اعنی علی سيرة المصطفى فانك علی ما تشاء قدیر. ابتدات باسم الله الرحيم الذي لا یتصور ... اما بعد فیقول ... قد كنت في آونه ماضیه و از منه متقاضیه
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3627
آغاز: برابر؛ انجام: فنحمد الله تعالی و نشكره قدبیننا ما یكفی لجمیع المسلمين ... و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمين.
جلد اول، مشتمل بر سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله) و تاریخ زندگی ایشان تا زمان رحلت؛ خط: نسخ، کا: رودباری، ابن احمد بن خضر، تا: 1269ق؛ مصحح؛ مهر: «علی 1341» (بیضی)؛ تملک: علی بن عبدالکریم به سال 1297، یادداشت انتقال نسخه به ملا عبدالحمید بن ملا محمد آریانی با مهر «ویاتی من بعدی اسمه احمد»، یادداشت انتقال به دریانی ممهور به مهر «عبد الحميد» به سال 1300ق، یادداشت خرید نسخه به سال 1297 توسط این ملا محمود آریانی با مهر «عبدالحمید»؛ کاتب نسخه، نوه مؤلف می باشد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 392گ، 18 سطر (9×16)، اندازه: 14×22 سم [ف: 16-214]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 153
همان نسخه بالا [نشریه: 7-306]
nasr-e šeyx feyzī
فیضی، ابو الفيض بن مبارک، 954 - 1004 قمری
(1548-1596)feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3689/15
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6ص (80-85 متن) [ف: 12-2698]
nasr-e 'arabī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3800/12-ف
پایان تهذیب المنطق تفتازانی؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالفضل بن فضل الله بافقی، تا: 1268ق [فیلمها ف: 2-251]
nasr-e ‘erfānī
به نثر فارسی در شکایت از معشوق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14181/49
آغاز: خدا را این عتاب است آزردن بی کسان مسکین شما در شهر مگر ثواب است مگر از من هنوز گمان وجودی هست سبحان الله
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن محمد، تا: 14 صفر 1192ق، جا: شیراز (آستانه شاهچراغ)؛ جلد: تیماج، 2گ (175پ-176ر)، اندازه: 10×20 سم [ف: 38-239]
nasr-e ‘erfānī
نظام الملك، حسن بن علی، 408 - 485 قمری
(1018-1093)nezām-ol-molk,hasan ebn-e ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2665/6 نثر
بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص (443-444) [ف: 8-423؛ فهرست رایانه ای ج 4-1046]
nasr-e ‘erfānī
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 – 725 قمری
(1254-1326)amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd
بندی به نثر
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 895/27
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7-136]
nasr-e ‘erfānī
ناشناخته:
نثر فارسی (3س) و شعرهای طبری؛ خط: نسخ کهن، بی کا، ت: قرن 8؛ 1ص، 13 سطر (10×13)، اندازه: 11×17 سم [سنا: ف: 1-299]
کا: معزالدین محمد حسینی، تا: 985ق [فیلمها ف: 2-250]
مانند کلام لقمان و جاماسب؛ بی کا، تا: 1087ق؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [نشریه: 7-552]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صادق، تا: 1248ق [فیلمها ف: 2- 251]
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی حسینی شیرازی، تا: ذیقعده 1259ق [فیلمها ف: 2-251]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن فقیر، بی تا [فیلمها ف: 2-251]
natr-ul la’āli = ad-durr-ul maknūn
؟طبرسی، فضل بن حسن، 468؟ - 548؟ قمری
(1076-1154)tabarsī, fazl ebn-e hasan
منتخبی از کلمات قصار امام علی بن ابیطالب (علیه السلام) در 30 «باب که به ترتیب حروف تهجی جمع آوری و نگاشته شده است. در خصوص رساله نثرالئالی و مؤلف آن اختلافاتی مشاهده می گردد: 1) در مقدمه برخی از نسخه های خطی رساله و در الذريعة (24: 53) و روضات الجنات (5: 360) و نسخه های چاپی آن، مؤلف رساله شیخ طبرسی دانسته شده؛ 2) در الذريعة (24: 55) رساله دیگری به جز رساله حاضر با نام «نثر اللئالي لفخر المعالي» در جمع آوری کلمات قصار امیر المؤمنين به ترتیب حروف تهجی را به علی بن فضل الله راوندی نسبت داده است؛ 3) در روضات الجنات (5: 360) و ریاض العلما (4: 346) و کشف الحجب و الاستار (ص576) احتمال داده شده هر دو رساله مذکور یکسان و مؤلف آن علی بن فضل الله راوندی باشد. (حبیب الله عظیمی)
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین و بعد فهذه كلمات من كلام امام المتقين و وصی رسول رب العالمين اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب كرم الله وجهه علی حروف العجم و هی «الدر المكنون» نفع الله عزوجل بها المسلمين آمین، حرف الألف؛ ایمان المرء یعرف بأيمانه، اخوك من و اساك في الشدة، اظهار الغني من الشكر.
انجام: حرف الياء ... یبلغ المرؤ بالصدق منازل الكبار، یسود المرؤ قومه بالاحسان اليهم، يأس القلب راحة النفس، یسعد الرجل بمصاحبة السعيد تم الكتاب.
چاپ: مشار عربی، ص 945-946؛ ضمن گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی -1، مسلسل 3، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1380ش، با تصحیح بشیر جزایری؛ تهران، 1281ق، سنگی، به ضمیمه دیوان امیر المؤمنين (علیه السلام)؛ در مجله علوم الحديث، ش 8، 1379ش، با تصحیح سید محمد رضا حسینی جلالی؛ ایران، تهران، کارخانه مشهدی محمد تقی، 1284ق، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام مولی محمد علی صحاف طهرانی؛ ایران، 1318ق، سنگی، رقعی، 64+4ص؛ ایران، تهران، 1281ق، با تصحیح و مقابله مولی رضا و آقا محمدعلی
فرزندان علی اکبر خوانساری، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام مولی رضا و آقا محمدعلی فرزندان علی اکبر خوانساری، بدون شماره صفحه، (در هامش و متن)؛ 1277ق، وزیری کوچک
[الذريعة 694/10 و 779 و 73/8 و 53/24 و 146/22؛ فهرستواره منزوی 655/6]
شرح و حواشی:
1- درة المعالي في ترجمة اللئالي؛ نخجوانی، محمد بن سعد (-8)
2- نظم نثراللآلی؛ اشرف مراغه ای، حسین بن حسن (-864ق)
3- نظم اللآلي در شرح نثر اللآلي؛ صدر (-9)
4- نظم المعالي = شرح نثر اللآلي؛ صدر دزفولی، محمد بن محمد باقر (-9)
5- گنج گهر = نظم نثر اللآلي؛ ندیمی (-9)
6- نظم اللآلي در ترجمه نثر اللآلي؛ عادل خراسانی، عادل بن علی (-10)
7- نثر اللآلي (با ترجمه منظوم)؛ علانوی، یارعلی بن عبدالله (-10)
8- نثر اللآلي (با ترجمه منظوم)؛ کاظم میرزا (-13)
9- نثر اللآلي (با ترجمه منظوم)؛ عصار، محمد بن محمود (664- 1356ق)
10- شرح نثر اللآلي؛ اولاد، غلامحسین
11- نظم اللآلي في ترجمة نثر اللآلي؛ عادلشاه خراسانی
12- نثر اللآلي (با ترجمه)؛ عاملی، محمد ابراهیم
13- نثر اللآلي (با ترجمه)؛ تهرانی، عبدالله
14- نثر اللآلي (با ترجمه منظوم) (4 عنوان)
15- نثر اللآلي (با ترجمه) (13عنوان)
آغاز: برابر؛ انجام: اعجاب المرء بنفسه دلیل علی ضعف عقله. نسخه اصل: چستربیتی، ش 4174 (اربری، فهرست خطی عربی 56/5)؛ خط: نسخ زیبا معرب، کا: مستعصمی، یاقوت، تا: ذیقعده 691ق؛ 20گ، 7سطر [عکسی ف: 2-434]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 33
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 8؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (126-132)، 17سطر (8×17)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 32-229]
کا: حسن بن محمد الخطاط، تا: قرن 8؛ قطع: رقعی [ف: -309]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن ابی الحسن آوی، تا: ربیع الثاني 708ق؛ 6ص (7-12) [عکسی ف: 1-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: حسن بن محمد بن ابی الحسن آوی، تا: 708ق، کاغذ: سمرقندی، 4گ (4پ-7ر)، 17 سطر (17×22)، اندازه: 22/5×31 سم [فیلمها ف: 2-180]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 740ق؛ جلد: تیماج، 3گ (83پ-85پ)، اندازه: 19×24 سم [ف: 33/1 -48]
خط: نسخ، کا: فتح الله کاتبی قزوینی، تا: 754ق، جا: قلاة بندر [نشریه: 2-139]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر نثر اللئالي من كلام امیر المومنين علی بن ابی طالب علیه السلام و خدم بكتبه العبد الراجي الى رحمة الله تعالی الغنى احمد بن محمود بن عبدالغفار الصديقي ... من جمادی الاول سنه احدی و ستین و سبعمائه من تلمیذ الياقوت
خط: نسخ و ثلث ممتاز، کا: احمد بن محمود بن عبد الغفار صدیقی، تا: جمادی الاول 761ق؛ به سبک و شیوه یاقوت نوشته شده، مجدول؛ مهر و امضای ولیعهد (مظفر الدين میرزا) در جواب نامه امیر الامراء العظام حاجی صدرالدوله که در ضمن احوالپرسی و جویای حال سلامتی ولیعهد نوشتجاتی هم ارسال داشته تاریخ این نامه محرم 1311 می باشد؛ کاغذ: خانبالغ، 13ص، 3سطر خط ثلث جلی و 8 سطر خط نسخ، اندازه: 28×40 سم [ف: 1-1061]
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی الحسن استر آبادی شیرنگی، تا: با تاریخ 778ق؛ تملک: در نیمه شوال سال 778 قمری، دو سال بعد از کتابت نسخه از حسین بن حسن العراقي آمده [میراث شهاب: س 7 ش 1-2-39]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ 5گ (14پ-18ر)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12- 222]
آغاز و انجام: برابر
کتابخانه چستر بیتی، ش 3859؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 877ق؛ با یادداشتی از علی الحاج یونس در وصف نثر اللآلي؛ 4ص (22-25)، 17 سطر [عکسی ف: 3-225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (203پ-210پ)، 15سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 25-119]
آغاز: برابر؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ مهر: «من كان لله كان الله له» (دایره بزرگ)، «انك انت الوهاب» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 7گ (65پ-71ر)، 15سطر، اندازه: 12×17/5 سم [محدث
ارموی مخ: 3-1598]
خط: نسخ، کا: کلاری استر آبادی، حسام الدين بن حسین، تا: 905ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 4گ (30پ-33پ)، 15 سطر (8×10/5)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-673]
تا «باب الراء» را شامل است؛ خط: نسخ، کا: ادیب، نجم الدين بن عبدالله، تا: 920ق؛ مجدول، مصحح، محشی برخی با نشان «منه دام ظله العالي»؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 3ص (1-3)، 14سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 32-296]
خط: ثلث، بی کا، تا: ربیع الأول 943ق؛ با ترجمه لفظی نستعلیق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-173]
آغاز: قرة عین، باکر تسعد
خط: نسخ، کا: اخی محمد بن اخی احمد تبریزی، تا: پنج شنبه 4 صفر 971ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 6گ (73ر-78ر)، 15سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: سید کاظم عصار، دی 1354؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ، 15سطر، اندازه: 11/7×18/5 سم [ف: 14-589]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 5گ (157پ-161پ)، 15 سطر، اندازه: 8/5×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1598]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در کنار صفحه اول نسخه نوشته ای است که کاتب از «بعضی نسخ» نقل کرده این نوشته صدر کتابی است جداگانه در ترجمه نثر اللئالي و از محمد مدعو به ابراهیم عاملی بن عبدالعالی، اما از خود ترجمه اثری نیست؛ جلد: 5ص (88-92)، 23سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 10-694]
آغاز: برابر؛ انجام: یدخل الجنه من اطاع الله و رسوله.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 10ص (603-612)، 12 سطر (15/5×12)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 7-93]
به ترتیب تهجی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-692]
خط: نسخ، کا: شیرازی، رمضان، تا: قرن 11، جا: اصفهان، به دستور «میرزایی میرزا محمد تقی» گویا همان محمد تقی نصیری در «اصفاهان» نوشته؛ 2گ (324ر-325ر) [ف: -492]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140 (8201)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن11؛ 2ص (80-81) [عکسی ف: 416-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ 14گ، 8سطر، اندازه: 12/5×26 سم [ف: 24/2 -147]
آغاز: بسمله نثر اللئالي من كلمات الغيث الباذل؛ انجام: بسهم عناد منذ طلقتنی علی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... اما بعد فهذا كتاب نثر اللئالي من كلام مولانا و سیدنا امیر المؤمنين و امام المتقين وقائد الغر المحجلين ابی الحسن المرتضي علی ابن ابی طالب (علیه السلام) علی حروف المعجم؛ انجام: اللهم لا رجاء بفضلك وارزقنا سعادة الدارين ببركة السعداء عند وصلی الله علی خیر خلقه محمد واله اجمعین الطيبين الطاهرين و سلم تسلیما كثیرا كثیرا عظیما
خط: نسخ و ترجمه نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ ترجمه فارسی متن در لابه لای سطور آمده؛ 11گ (106پ-116پ)، 8سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 2205-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5ص (99-103) [ف: 2-733]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن حیان سراب، تا: 8 جمادی الثاني 1027ق؛ 6ص (112-117)، 12سطر، اندازه: 9×13/7 سم [ف: 43-78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، کا: عبدالرحیم بن محمد تقی، تا: 1027ق؛ دارای کتیبه قلمدانی مذهب مرصع، مجدول؛ واقف: سید جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: تیماج، 15گ، 10 سطر (9/6×16/7)، اندازه: 14/7×24/1 سم [ف: 14-589]
خط: نستعلیق، کا: غفاری مازندرانی، احمد بن علی، تا: 7 ذیحجه 1029ق؛ 3ص (172 - 174) [مختصر ف: -852]
آغاز: برابر، انجام: یسو المرء قومه بالاحسان اليهم ** یبلغ المرء بالصدق منازل الكبار
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر خان بن محمد باقر خان بیگلربیگی قاجار، تا: 1032ق؛ مجدول؛ 10گ، 10سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 26-616]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1055ق؛ با چند سرلوح، مجدول [نشریه: 7-231]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 5 ربیع الثاني 1056ق؛ با ترجمه فارسی به نظم و نثر بین سطور، خطی از محمد مهدی بن میرزا اسماعیل خان تبریزی در 1127ق در پایان نسخه؛ 22گ، اندازه: 16×26 سم [نسخه پژوهی: 2-235]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1068ق؛ جلد: تیماج، 8گ (103پ-110پ)، 14سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 15-48]
خط: نسخ، کا: شاه رضا ین حیدر کهنمونثی، تا: 1070ق؛ 4گ (44پ-47ر)، 19سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 17-44]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن شیخ محیی الدين بن شیخ عبداللطیف بن شیخ علی بن ابی جامع عاملی حارثی همدانی، تا: 1070ق؛ 5گ (4پ-8پ)، 15-16 سطر، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه - ف: -56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1074ق؛ 4ص (26-29) [ف: 2-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فراهانی، شهریار بن الله داد، تا: 1076ق؛ محشی؛ با ترجمه برخی از واژه ها؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ، 23سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 26-614]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فراهانی، شهریار بن الله داد، تا: 1076ق؛ ترجمه برخی از واژه های اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 4گ، 23 سطر، اندازه: 15×25 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-763]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الدر المكنون» و ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: نظر علی بن ملاکلب علی، تا: 1082ق؛ کاغذ: ترمه، 9ص (297-305)، 17سطر (6/5×16/5)، اندازه: 12×25 سم [ف: 9-293]
آغاز: برابر؛ انجام: وارزقنا سعادة الدارين ببركة السعداء.
خط: نسخ، کا: محمد بن لاجین، تا: 1093ق؛ جلد: تیماج، 10ص (2-11)، 15سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 1-83]
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن میرزا محمد مومن حسینی، تا: 1100ق، برای میرزا مومن؛ 3گ (9پ-11پ)، 25سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف: 2-371]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1100ق؛ 15 سطر [ف: 5-233]
انجام: اللهم اغفر رمزات الالحاظ و سقطات الالفاظ و هفوات اللسان و شهوات الجنان
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 21گ، 9سطر ، اندازه: 13×20 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-764]
آغاز: برابر؛ انجام: یعمل النمام في ساعة فتنة أشهر، یصیر أمر الصبور إلى مراده، يأمن الخائف إذا وصل إلى ما خافه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 5گ (103پ-107ر)، سطور چلیپایی [ف: 31-649]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - هذا كتاب نثر اللئالي من كلام مولانا امیر المومنين علی بن ابی طالب صلوات الله علیه؛ انجام: كتبه علی سبیل استعجال المحتاج إلى عفو ربه الغني احمد النيريزي في بلدة اصفهانی في 1111.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته ممتاز، کا: نیریزی، احمد، تا: 1111ق، جا: اصفهان؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم، 46ص، 9سطر، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-1055]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعدہ 1103ق؛ 13 سطر [ف: 9-92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد فاضل بن مرحوم محمد صالح کشمیری، تا: 24 شعبان 1111ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي 1225» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 7گ، 14سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 8-4757]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الكلمات المرتضوية و العبارات العلوية بحمدالله...
در فهرست بدون نام مؤلف است، با توجه به آغاز، نام مؤلف
تعیین گردید؛ خط: نسخ زیبا، کا: نیریزی، احمد، تا: شوال 1115ق؛ کاغذ: سپاهانی، 2گ (12پ-13ر)، اندازه: 15/5×23/8 سم [ف: 9-192]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام یطلبك الرزق كما تطلبه و قال یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار. تمت الكلمات المرتضوية و العبارات العلوية علی قائلها الالف التحية بحمدالله
خط: نستعلیق زیبا، کا: میرزا خلیل خوش نویس، تا: 1127ق؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 11گ، 11سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 8-4757]
آغاز: ضل من ركن الي؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار. تمت الكلمات ... نثر اللئالى علی ید الحقير .. ابن المرحوم محمد كریم محمد حسین ... سنه 1139 و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
این نسخه برگ هایی از اول رساله را ندارد و از حرف الضاء شروع می شود؛ کا: ... ابن المرحوم محمد کریم محمد حسین، تا: 1139ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1گ (36- حاشیه)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 22-230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1147ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 3گ، 22سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 26-615]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1164ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (3پ-5)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16- 71]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل علياً علیه السلام وسیله نجاة العالمين و الصلوة علی محمد و آله الطاهرين؛ انجام: یطلبك الرزق كما تطلبه و قال یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار
خط: نستعلیق بسیار خوش، کا: منشی شیرازی، هدایت الله، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ، 11 سطر (6×11/5)، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 8-345]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 28گ، 17سطر (6×10)، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-943]
آغاز: برابر؛ انجام: صیام القلب عن الفكر في الاثام افضل من صیام المرء عن طعام
«الف» تا حرف «ص»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 6گ، 17سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4758]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ، 13 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8-4757]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: این کتاب در فهرست بدن نام مؤلف است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: مقوایی، 15ص (164-150)، اندازه: 15/3×21/2 سم [ف: 17-467]
آغاز: برابر؛ انجام: ظلم الظالم یقوده الى الهلكة ظل الكريم فسیح ظل الاعوج اعوج
از حرف «الف» تا پایان حرف «ظ» است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ، 17سطر، اندازه: 10/9×15/3 سم [ف: 26-616]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: مقوا، 2گ، 19 سطر ، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 26-616]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین و بعد فهذه كلمات من كلام امام المتقين و وصی رسول رب العالمين اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب كرم الله وجهه علی حروف العجم و هی «الدر المكنون» نفع الله عزوجل بها المسلمين آمین، حرف الألف؛ ایمان المرء یعرف بأيمانه، اخوك من و اسات في الشدة، اظهار الغني من الشكر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8ص (109-116) [ف: 286-37]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 5گ، 14سطر، اندازه: 21×15/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-274]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (122-126)، 15سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 38-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5گ (30ر-34ر)، 14سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 30-20]
آغاز: برابر؛ انجام: الياء یاتیك ما قدرلك...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: همة المرء قیمته - هامة المرء همته - یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 22گ (27پ-48ر)، 6سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 5-2205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مورب، بی کا، تا: سلخ ربیع الاول 1207ق؛ کاتب نسخه به اشتباه جامع را ابوعثمان جاحظ دانسته است و حال آن که جاحظ جامع «صد کلمه» است، به هر حال کتاب شامل 258 کلمه از کلمات قصار و فرمایشات و مواعظ امیر مؤمنان حضرت علیه السلام است که به ترتیب حروف تهجی مرتب شده است؛ جلد: تیماج، 11گ (11-1)، اندازه: 8×16/5 سم [ف: -683]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مراغی، تا: 1216ق؛ جلد: مقوا، 2گ، 16سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 2-560]
آغاز: برابر، انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الأبرار.
موسوم به «نثر اللئالي» کلام امیر المؤمنين علی علیه السلام. تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز به دست آمد؛ بی کا، تا: شعبان 1241ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/4×15/8 سم [ف: 17-436]
آغاز: هذا کتاب نثر اللئالي من كلام ولی الوالي و العلى مولی الموالي؛ انجام: اكرم النسب حسن الادب
خط: نسخ، کا: مراد طباطبایی بروجردی، تا: 1241ق، جا: تبریز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 6گ، 15 سطر، اندازه: 9/3×14 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-764]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هاشم، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: یطلب الرزق كما تطلبه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ مجدول مذهب و تحریری؛ 4گ، 13 سطر [ف: 8-4757]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد عمر، تا: 2 شوال 1251ق؛ مجدول؛ واقف: میر سید علی خان طبیب، 1273؛ جلد: مقوا، 2گ، 28سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 26-615]
خط: نسخ زیبا، کا: حسن بن محمد علی خوانساری، تا: 17 رجب 1255ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 3گ (109پ-111ر)، 27سطر، اندازه: 15/5×27سم [ف: 11-302]
آغاز: برابر انجام: لاصواب مع ترك المشورة لامروة لكذوب لاوفاء لملوك الاكرم اعز من التقى
از اول تا «حرف اللام»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 4گ، 18سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 2-560]
آغاز: بسمله، ایمان المرء تعرف بایمانه توحید چه لا اله الا الله است ** اسلام محمد رسول الله است؛ انجام: برابر
کا: میرزا اسمعیل بن میرزا معصوم تفرشی، تا: با تاریخ 1259ق؛ همراه با ترجمه منظوم فارسی، با اشعاری از شعرای گوناگون در لابه لای سطور چون ابوعلی سینا، نجیبا، ابراهیم ادهم، محمد باقر داماد، ملا محمد مؤمن قمشه ای، بابا افضل، اوحدی، سحابی، شهود، واعظ، میرزا قاسم، امیر خسرو دهلوی، سلیم، ضیائی، رفیق، مجذوب تبریزی، راهب، لاله خواتون؛ 49گ (315-363)، 15سطر (8×15)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 19-259]
خط: نسخ، کا: محسن خوانساری، تا: 1260ق؛ 4گ (6ر-9پ)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 1-114]
آغاز: بسمله هذه كلمات من مقالات اسد الله الغالب علی بن ابی طالب علیه السلام ... علی حروف النهي؛ انجام: یطلبك الرزق كما تطلبه یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار تمت
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، عبدالخالق، تا: 1260ق؛ 4گ (113 - 116) [ف: 23-662]
آغاز: برابر؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار.
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه دهه اول جمادی الاول 1262ق؛ جلد: تیماج، 7ص (10-4)، 17-21 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 2-39]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد تقی، تا: 1264ق؛ 10گ (121ر- 130ر)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 5-70]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 19 جمادی الثاني 1265ق؛ 16گ (4ر-19پ)، اندازه: 8/5×10 سم [ف: 9-74]
آغاز: برابر؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج،
2گ (142ر-143ر)، اندازه: 16 × 22سم [ف: 3-277]
آغاز: و جلت قلوبهم ... كیف لاو قائلها مولی الكونين
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 9گ (1ر-9پ)، اندازه: 10 × 15سم [ف: 18-13]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - هذه كلمات قدسیته موسومته بنثر اللئالي منسوبته الى اعلاء الأعالي اسدالله الغالب علی بن ابیطالب علیه الصلوة و السلام؛ انجام: مشقه العبد غلام حسین ابن ملك ایرج قاجار سنه 1271 هجری قمری.
خط: نستعلیق ممتاز، کا: غلام حسین ابن ملك ایرج قاجار متخلص به صدر الشعراء، تا: 1271ق؛ مجدول؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا الحسيني، ناصرالدین شاه قاجار؛ جلد: چرم، 26ص، 8سطر، اندازه: 16 × 25سم [ف: 1-1057]
آغاز: برابر؛ انجام: و یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار صدق ولی الله علیه السلام
خط: نسخ معرب، کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1279ق؛ مجدول محرر مذهب؛ جلد: تیماج، 20گ، 8 سطر، اندازه: 13 × 20سم [ف: 8-4758]
آغاز: برابر؛ انجام: یصیر امر الصبور لاممره. يأمر الله بالعدل و الاحسان.
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد باقر بن محمد علی، تا: 1282ق؛ 3گ (70پ - 72ر) [ف: 3-329]
خط: نسخ، کا: حسینعلی بن حاج محمد اسمعیل، تا: 1284ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3ص(246-248)، 18سطر(14/5 × 18)، اندازه: 21 × 35سم [ف: 5-1707]
آغاز و انجام: برابر
در 29 باب به ترتیب الفباست که هر حرف 10سخن کوتاه دربردارد همه حدود 290 بند است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا؛ 1284ق؛ جلد: میشن، 3گ (44ر -46پ)، 18 و16 سطر (10 × 17)، اندازه: 17 × 25/5سم [14-267]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین، فهذا الكتاب نثر اللئالي من كلام ... باب الالف، ایمان المرء یعرف بایمانه، ایمان مرد دانسته می شود به پیمان او؛ انجام: یسعد الرجل بمصاحبة السعيد و الله اعلم بالصواب، نیک می شود مرد به صحبت داشتن با نیکبخت و خداوند داناتر است بر صواب و بسوی وی باز گشت
بی کا، تا: 1293ق؛ 9گ (115-123)، اندازه: 14 × 24سم [ ف: 13-319]
خط: نستعلیق، کا: علاء الدين علی بن علی رضا بن علی بن محمد بن عبدالغفور ثقفی، تا: 1293ق؛ محشی؛ 5گ (179پ-183ر)، 18سطر، اندازه: 11/5 × 22سم [محدث ارموی مخ: 3-1598]
خط: نسخ، کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1294ق؛ با سرلوح و جدول؛ 18 گ، 9سطر ، اندازه: 15 × 22سم [ف]
آغاز: برابر؛ انجام: حرره غلام بیمقدار محمد اسمعیل افشار فیسنه 1295 هجری قمری و چند بیت شعر در مدح ناصرالدین شاه قاجار
مترجم؛ خط: نسخ و نستعلیق ممتاز، کا: محمد اسمعیل افشار، تا: 1295ق؛ مجدول، مذهب؛ مهر: مشیرالسلطنه، علی اکبر بن حسین الحسيني؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم، 29ص، 7سطر کتابت نسخ و7سطر ترجمه فارسی نستعلیق، اندازه: 13 × 19سم [ف: 1-1065]
خط: نسخ معرب زیبا، کا: ابن طوغان ارسلان، یوسف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 29گ، 5سطر، اندازه: 13 × 17سم [ف: -50]
بی کا، تا: قرن 14؛ 12ص (44-55)، اندازه: 11 × 18سم [ف: 44-171]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1305ق؛ 4گ (1پ -4پ)، 17سطر ، اندازه: 11 × 18سم [محدث ارموی مخ: 3-1598]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الكتاب المرتضويه و العبارات العلويه بحمدالله تعالی ... جهة هدیه محفل پرنور و تقدیم حضور عنایت ظهور .. ولیعهد مظفرالدین میرزا ارواحنا له الفدا سمت تحریر پذیرفت. علی ید العبد الأقل الداعي لابود الدولة ... عبدالعلی المشهدي في شهر ربیع الثاني من شهور سنه 1306 من الهجرة النبويه
خط: نسخ خوب، کا: عبدالعلی مشهدی، تا: ربیع الثاني1306ق؛ جهت هدیه برای ولیعهد وقت (مظفر الدين شاه قاجار) کتابت نموده شده، مجدول، با سرلوح؛ مهر: مشیر السلطنه؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 32ص، 9سطر، اندازه: 8/5 × 12سم [ف: 1-1059]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا نعمت الله بن آقا میرزا زین العابدين ملقب به فخر الاشراف، تا: 1311ق؛ دارای مقدمه ای از مترجم نثر اللآلي «محمد المدعو بابراهیم العاملي عبدالعالی» است ولی ترجمه وی در نسخه تحریر نشده؛ 14گ، 10سطر، اندازه: 14 × 20سم [ف: -97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدحسن بن غلامحسین کرمانی، تا: ذیقعده1311ق؛ 11گ (130پ-140پ)، 10 سطر، اندازه: 11 × 18سم [ف مخ: 5-2205]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن سید کاظم طباطبائی، تا: جمعه17 صفر 1312ق؛ 6گ (214پ -219ر)، اندازه: 12/5 × 19/5سم[ف: 1-152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی لاریجانی، یحیی بن علی محمد، تا: 3رمضان 1313 جا: تهران؛ 10گ، 14سطر، اندازه: 11 × 17سم [ف: 8-4758]
خط: نسخ معرب، کا: میرزا مهدی اصفهانی، تا: شعبان 1314ق؛ هدیه به خان خانان مهدی قلی خان، مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: مخمل، 19گ، 9سطر، اندازه: 13 × 20سم [ف: 5-238]
خط: نستعلیق خوش، کا: فتحعلی بن غلامعلی، تا: ذیقعده 1315ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین، دارای نقاشی زرین، محمد مدعو به ابراهیم عاملی عبدالعالی (؟) دیباچه ای ساخته و گویا بنا داشته که ترجمه کلمات را بین سطر ها بیاورد و این کار انجام نشده؛ 14گ، 8سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 23-45]
آغاز: برابر؛ انجام: و التجار بالخيانة و اهل الرستاق بالجهل صدق رسول الله.
خط: نسخ، کا: عیسی نوری مازندرانی، تا: 1328ق [رایانه]
کا: سردار کابلی، حیدر قلی، تا: 1349ق؛ جلد: مقوا، 6ص(2-7)، 15سطر(10 × 17)، اندازه: 17 × 27سم [ف: 9-774]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حیدر قلی بن نور محمد خان کابلی، تا: غزه رمضان 1349ق؛ 7ص(129-135)[عکسی ف: 3-530]
در فهرست بدون نام مؤلف؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: -577]
آغاز: هذا كتاب نثر اللآلي من كلام الولي و العلى العالي و مولی المولي امیر العارفين؛ انجام: افقر الفقر الحمق. اكرم النسب حسب الادب
خط: نسخ، کا: مراد طباطبائی بروجردی، بی تا، جا: تبریز؛ جلد: چرم، 7گ (75پ -81پ)، اندازه: 10 × 14سم (مؤيد: 2-273]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-519]
بی کا، بی تا؛ 2گ (424ر -325ر) [ف: - 449]
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 34ص (562-595)، 21سطر، اندازه: 13/5 × 20سم [ف: 35 × 321]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (178پ - 182ر)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 38-13]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 24ص(63 -86 )، 13 و 7سطر(7 × 11) [ف: 5-1576]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (78پ -80ر)، اندازه: 14 × 22/5سم [ف: 1-119]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2426/12
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 9ص (158-166) [عکسی ف: 7-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 7گ (149پ - 155)، 17سطر(5 × 12)، اندازه: 9 × 17سم [ف: 19-206]
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن ابی الحسن، بی تا؛ مصحح؛ تملک: محمد رضا بن علی نراقی، رضا موسوی به سال 1351؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8گ (2پ-9پ)، 10سطر( 6/5 × 12/5)، اندازه: 12 × 18سم [ف: 17-399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (67-69)، سطور حمایلی، اندازه: 8/5 × 23سم[ف: 19-288]
بی کا، بی تا [ف: 3-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 4گ (121پ -124پ)، 22سطر، اندازه: 13 × 24/5سم [ف: 2-642]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ملک - تهران 2194؛ خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، بی تا؛ با سرلوح؛ 14ص (69-82) [عکسی ف: 3-188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 3گ، 21سطر، اندازه: 15 × 22سم [ف: 8-4757]
آغاز: برابر؛ انجام: الزاء زن الرجل بموازینهم .. زوال العم اهوان من موت العالم
آغاز تا حرف «ز»؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 2گ، 19 سطر، اندازه: 11 × 19سم [ف مخ: 2-560]
آغاز: برابر؛ انجام: تحصیل الأخلاق الحسنه بمشاهدة ارباب الاعمال السيئه و مصاحبتهم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 10گ، 18سطر(6 × 15)، اندازه: 10 × 21سم [ف: 1-509]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن احمد بن عثمان شافعی بغدادی، بی تا؛ جلد: تیماج، 23سطر، اندازه: 15 × 20سم [ف: 1-151]
بی کا، بی تا، جا: نجف اشرف؛ اندازه: 9 × 20سم [ف: 1-248]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3گ (4-46)، 21سطر، اندازه: 9 × 17سم [ف: 8-4758]
خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن کاظم حسینی (قزوینی)، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (94پ-96ر)، اندازه: 13 × 19سم [ف: 15-236]
آغاز: المال في أداء الزكاة. برك لا تبطله بالمنة؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار.
خط: نسخ زیبا معرب، کا: انصاری گرمرودی اشقلی، اسحاق بن عباس، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 8گ (1ر-8پ)، 12سطر، اندازه: 10 × 17 سم [ف: 1-69]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 9گ (346پ-354پ)، اندازه: 12 × 21سم [ف: 9-6]
تا حرف نون و ناقص در سه صفحه؛ خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد طاهر بن حسن، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 2گ ( 109پ-110پ)، 18سطر(9/5 × 15/5)، اندازه: 13/5 × 16سم [ف: 9-873]
سخنان کوتاه علی (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11گ (126-136)، 16سطر(7/5-15)، اندازه: 17/5 × 22/5سم[ف:10-1975]
آغاز و انجام: برابر
دیباچه ندارد، و از حرف الف آغاز شده است، تذکر: نام مؤلف در این نسخه ذکر نشده و با توجه به آغاز و انجام آن این نام آورده شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8گ (74-81)، 11سطر، اندازه: 9 × 16سم [ف: 2-290]
بی کا، بی تا؛ با ترجمه فارسی آمده؛ 22گ (36-58) [ف: 2-291]
آغاز: بسمله و به ثقتی هذه نثر اللئالي من كلام اكرم الأولياء؛ انجام: بنشیند گرسنه همسایه ... و آله و عترته الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 25گ (116ر-140پ)، اندازه: 11 × 16سم [ف: 39-13]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 17ص (134-150)، اندازه: 12 × 21 سم [ف: 33/1-15]
آغاز: برابر؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 4گ (25ر - 28ر)، اندازه: 16 × 21سم [میراث اسلامی: دفتر نهم-90]
کلمات علی (علیه السلام)، گویا از نسخه ای از اصفهان؛ بی کا، بی تا (فیلمها ف: 2-156]
کلمات قصار علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی چاپ رمضان 1318 ق در زمان مظفر الدين شاه [رشت و همدان: ف: -1181]
naṯr-ul la’āli (bā t. manẓūm)
علانوی، یار علی بن عبد الله، ق10 قمری
‘alānavī, yār‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 16c)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن ( 548-468 ق)
اهدا به: سلطان سلیم فرزند بایزید خان (918-926ق)
برای هر کلمه ای دو بیت با یک دیباچه ای به نثر فارسی، از یار علی بن عبدالله علانوی تبریزی که در دیباچه می نویسد که پیش از این آن لآلی را به نظم کشیده بودم یکی از یاران از من خواست تا از آن برگزینم تا نوشتن و از بر کردن آن آسان باشد.
آغاز: بر شاربان زلال عرفان و طالبان کمال اتقان روشن است که طریق مرام جز به اقدام همم أفهام به پایان نمی رسد ... این کمینه
کم مایه یار علی بن عبدالله العلانوي الأصل الشهير التبريزي... ایمان المرء یعرف بایمانه: شود ایمان مرد دانسته ** به حقیقت ز صدق ایمانش
انجام: کوکبش تافت اوج ** به سعادات سرمدی پیوست / اجلش جسم چون کند پامال ** دست گیرش نبی شود با آل [فهرستواره منزوی 656/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5128
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه های محرم 918ق؛ مهر: سلطان سلیم؛ کاغذ: ترمه استانبولی، جلد: میشن، 26گ، 9سطر، اندازه: 11/7 × 17/6سم [ف: 4-811]
naṯr-ul la’āli (bā t.)
عاملی، محمد ابراهیم
‘āmelī,mohammad ebrāhīm
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن ( 548-468 ق)
کلمات قصار امیر المؤمنان به ترتیب هجا برای هر حرف چند کلمه، اصل آن گردآوری طبرسی فضل بن حسن بن فضل است که به صورت های گوناگون در آمده است. گویا محمد ابراهیم بن عبدالعالی عاملی می خواسته این گفتارها را در این نسخه به فارسی برگرداند و برای آنها دیباچه مختصری به عربی ساخته ولی این کار را انجام نداده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل علیا علیه السلام وسيلة نجاة العالمين والصلوة علی محمد وآله الطاهرين العالمين العاملين هذا كتاب نثر اللئالى ترجمة المفتاق الى رحمة ربه العزيز العالي ...
آغاز: برابر؛ انجام: یعمل النمام في ساعة فتنة اشهر. یطلبك الرزق كما تطلبه. یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار تمت الكلمات المرتضوية والعبارات العلوية علی قائلها آلاف التحية بحمدالله وحسن توفیقه والحمد لله تعالی اولاً وآخراً و ظاهراً و باطناً
خط: نستعلیق بسیار خوش، کا: علی ایروانی، تا: 1263ق؛ در آغاز نسخه محمد ابراهیم عاملی عبدالعالی مقدمه ای در7 سطر به نثر تحریر نموده و درآن عنوان کرده که می خواهد نثر الئآلي را ترجمه نماید و در نسخه در لابه لای سطور جای برای ترجمه گذارده است ولی موفق به ترجمه نشده است؛ جلد: تیماج، 15گ، 8سطر، اندازه: 13 × 22سم [ف: 8-4757]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: صدر الشعراء، تا: دوشنبه 25 جمادی الاول1290ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 9گ (2پ -10پ)، اندازه: 22 × 34/5سم [ف: 27-205]
آغاز: برابر؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار.
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد حسینی لواسانی ملقب به شمس الكتاب، تا: 1325ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: مقوا، 14گ، 8سطر، اندازه: 15/2 × 22/5سم [ف: 14-150]
کا: علی نقی ابن حکیم، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/5 × 22/7سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار تمت الكلمات المرتضويه ... محمد و آل محمد
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 13گ (130پ - 142ر)، 10سطر (5/8 × 9)، اندازه: 14/2 × 20سم [ف: 17-119]
naṯr-ul la’āli (bā t. manẓūm)
کاظم میرزا، ق13 قمری
kāzem mīrzā (- 19c)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن ( 548-468ق)
اهداء به: فتحعلی شاه قاجار.
تاریخ تأليف: 1203ق
مشتمل است بر 258 کلمه از کلمات حکمت آمیز حضرت علی (علیه السلام) که به ترتیب حروف هجا گرد آوری شده و مترجمی به نام کاظم هر کلمه را به نثر و به نظم ترجمه نموده است.
آغاز: بسمله، هذا كتاب نثر اللئالي ... حرف الألف، ایمان المرء یعرف بایمانه: ایمان مرد شناخته می شود به سوگندهای او؛ انجام: یسعد الرجل بمصاحبة السعيد: نیکبخت می شود مرد به سبب همنشینی با کسی که نیکبخت باشد، ... یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار: می رسد مرد به راستی به منزلتها و جاهای بزرگ.
با زیرنویس ترجمه فارسی؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد هاشم بن محمد باقر اصفهانی، تا: 1134ق؛ مجدول، محشی؛ تملک: حسین قوام دفتر به سال 1317؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 20 گ، 7سطر (8/5 × 16)، اندازه: 15 × 23سم [ف: 16-83]
آغاز: ما في اوله الالف ایمان المرء یعرف بایمانه ایمان مرد شناخته می شود بقسمهای او؛ انجام: یعمل النمام في ساعة فتنة اشهر می کند سخن چین در ساعتی فتنه چند ماهه را.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: دکتر
محمد زهرائی، تیر 1350؛ جلد: تیماج، 12سطر، اندازه: 9/8 × 16سم [ف: 14-149]
آغاز: حرف الألف، ایمان المرء یعرف بایمانه، ایمان مرد شناخته می شود بقسمهای او آنکه ایمانش نبودت معلوم ** تا بدانی چیست برهانش / از قسمهای او شود حاصل ** معرفت مر ترا بایمانش؛ انجام: شکر حق کاین لالی منثور ** یافت از عقد نظم بنده نظام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1244 ق، به دستور سید اسماعیل بن آقا میرزا بزرگ محرر، همین سید اسماعیل پانزده بیت به نظم کشیده تا قصیده ناظم را تکمیل کند؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد مهدی حائری به تاریخ چهارشنبه 29 ذیحجه 1354؛ مهر: «صدر الذاكرين الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 50گ، 14سطر، اندازه: 13 × 20سم [ف: 10-51]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی محمد و اله الطاهرين و الطيبين و بعد؛ انجام: یاریش میکند بجای کار ** رسد از فیض راست گفتاری.
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد باقر ابن میرزا محمد جعفر آشتیانی، تا: 1270ق، جا؛ تهران، با سر لوح مذهب، مجدول؛ 54گ، 12سطر(6/5 × 12)، اندازه: 12/5 × 21سم [ف: 3-220]
naṯr-ul la’āli (bā t. manẓūm)
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمری
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن( 548-468ق)
منتخبی از کلمات قصار امام علی بن ابیطالب (علیه السلام) در 30 باب. این رساله به ترتیب حروف تهجی جمع آوری و نگاشته شده استو دارای ترجمه های متعددی است از آن جمله از محمد عصار.
آغاز: حدیث اول و آغاز رساله: ایمان المرء یعرف بایمانه: ترجمه: دین و ایمان مرد را بیقین - نشانسند جز بصدیق یمین؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار، ترجمه: میرسد مرد براست گوئی بمنازل بزرگان
چند جمله از کلمات قصار و هر جمله ای مذیل است به ترجمه تحت اللفظي از سید محمد عصار؛ خط: متن نسخ، ترجمه نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1354ق؛ نسخه به خط مترجم و مسوده است؛ واقف: مترجم؛ 15گ، اندازه: 12 × 18سم [ف: 5-332]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (7پ -10ر) [ف: -493]
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 202؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن احمد بن عثمان شافعی بغدادی، تا: با تاریخ 1095ق؛ مصحح، محشی؛ 3ص (153-155) [عکسی ف: 1-456]
آغاز: ایمان المرء یعرف بایمانه، اخوان هذالزمان جواسیس العيوب؛ انجام: يأس القلب راحة النفس ... یبلغ المرء بالصدق الى منازل الكبار
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق تفرشی، تا: قرن 13؛ ترجمه سخنان علی به فارسی در زیر آنها؛ جلد: مقوایی، 4ص (45-48)، اندازه: 30-41سم [ف: 10-779]
آغاز: حدیث اول و آغاز رساله: ایمان المرء یعرف بایمانه ترجمه: دین و ایمان مرد را بیقین ** نشانسند جز بصدق یمین؛ انجام: حدیث آخر: یسعد الرجل بمصاحبة السعيد؛ ترجمه: هر که با نیکبخت یار شود ** بحقیقت که بختیار شود؛ انجام نسخه: گر بهم بر زده بینی خط من عیب مکن - که مرا محنت ایام بهم برزده است، متن کتاب چاپ شده است.
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: مختلف، بی کا، تا: شعبان 1241ق [ف: 11- 360]
آغاز : ایمان المرء یعرف بأيمانه: مؤمن کامل چو پرهیزد ز سوگند دروغ ** گوهر ایمان او از نور حق گیرد فروغ
هر کلمه ای در بیتی به فارسی ترجمه شده است؛ کا: رستم بن بیجن، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 28گ (124پ -151پ)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 19-137]
آغاز: بسمله، هذا نثر اللئالي في كلام مولانا علی العالي ... علی ترتیب الحروف المعجمه ایمان المرء یعرف بامانه؛ انجام: صل الأرحام بكثر حشمك. صلاح الدين في الورع.
ناتمام و تا باب صاد را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2ص (22 و23)، 25سطر(10 × 19)، اندازه: 19 × 30سم [ف: 16-419]
در باب شین در این نسخه نوشته شده؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن موسوی اصفهانی، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (155پ - 157پ)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 16-153]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین و بعد فهذه كلمات من كلام امام المتقين و وصی رسول رب العالمين امیر المؤمنين علی بن ابی طالب كرم الله وجهه علی حروف العجم و هی «الدر المكنون» نفع الله عزوجل بها المسلمين آمین، حرف الالف؛ ایمان المرء یعرف بأيمانه، اخوك
من و اساكن في الشدة، اظهار الغني من الشكر؛ انجام: حرف الياء ... یبلغ المرؤ بالصدق منازل الكبار، یسود المرؤ قومه بالاحسان اليهم، يأس القلب راحة النفس، یسعد الرجل بمصاحبة السعيد تم الكتاب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 2گ (58ر - 59پ) [ف: 36-105]
آغاز: حدیث اول و آغاز رساله: ایمان المرء یعرف بایمانه: ترجمه: دین و ایمان مرد را بیقین ** نشانسند جز بصدق یمین؛ انجام: حدیث آخر: یسعد الرجل بمصاحبة السعيد: ترجمه: هر که با نیکبخت یار شود ** بحقیقت که بختیار شود؛ انجام نسخه: گر بهم بر زده بینی خط من عیب مکن - که مرا محنت ایام بهم برزده است، متن کتاب چاپ شده است.
نسخه حاوی 284 جمله از کلمات قصار علوی (علیه السلام) است و هر جمله ای مذیل است به یک بیت ترجمه فارسی؛ خط: نستعلیق و ثلث، کا: ملا میرک خوشنویس معروف، بی تا؛ مجموعاً هر صفحه دارای 10 سطر است که 5 سطر آن به طلا و 5 سطر به مرکب است، دارای یک سرلوح، مجدول، از حیث خط و تذهیب فوق العاده نفیس و ممتاز است؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 29گ، 10 سطر ، اندازه: 14 × 22سم [ف: 5-331]
naṯr-ul la’āli (bā t.)
تهرانی، عبدالله
tehrānī ،‘abd-ol-lāh
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن ( 548-468ق)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فهذا كتاب نثر اللئالي ... جمعه الشيخ الامام ... ابو علی الطبرسي ... حرف الألف: ایمان المرء یعرف بایمانه.
همدان؛ اعتماد الدوله؛ شماره نسخه: 97
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 5-346]
naṯr-ul la’āli (bā t.)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن ( 548-468ق)
از این کتاب ترجمه های بسیاری در دست است که ناشناخته مانده است جز آنچه در زیر می آید چندین ترجمه نیز در ضمن نسخه های معرفی شده از نثر اللئالي دیده می شود.
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795. ترجمه به نظم فارسی با یک دیباچه منثور و خاتمه منظوم، مورخ روز سه شنبه یک هفته مانده از رمضان 838؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 7 صفر 855ق، جا: هرات؛ 43گ (35-77)، 14سطر [فیلمها ف: 1-412]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. هذا كتاب نثر اللئالي من كلام مولانا و مقتدانا امیر المومنين و امام المتقين؛ انجام: راقم الحروف الفقير إلى الله الملك الغني تراب اقدام المومنين العبد احمد النيريزي في سنه 1120 من الهجرة المباركة المقدسة المحترمه في دارالسلطنه اصفهان صانها الله عن الحدثان
کتاب نثر اللئالي از فرمایشات مولانا امیر المومنين علی بن ابی طالب علیه السلام است که به ترتیب حروف الفباء فارسی مرتب و تنظیم شده سوادنامه محمد الحسن بن علی العسكري علیه السلام خطاب به ابن بابویه قمی، همچنین فرمایشات حضرت علی ابی ابیطالب امیر المومنين علیه السلام به جابر بن حیان عبدالله الانصاري به روایت امام حسن العسكري علیه السلام است؛ خط: نسخ ممتاز، کا: نیریزی، احمد، تا: 1120ق؛ مجدول، مذهب؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روغنی بوم مذهب، 30ص، 11 سطر ، اندازه: 22/7 × 35/9سم [ف: 1-1063]
آغاز: بسمله، ادب المرء خیر من ذهبه اداء الدين من الدين؛ انجام: هر که با نیک بخت یار شود ** بحقیقت که بختیار شود
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 28 ذیقعده 1277ق؛ ترجمه منظوم برخی از اشعار با شنگرف؛ جلد: تیماج، 24گ، 12سطر، اندازه: 10 × 12سم [ف: -127]
از علی (علیه السلام) با ترجمه فارسی؛ بی کا، بی تا؛ 5گ (23پ-37پ)، 7سطر (6 × 11/5)، اندازه: 11 × 18سم [ف: 9-903]
کلمات علی است به ترتیب حروف معجم به عربی، با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن11؛ جلد: مقوا، 24گ (1پ-24ر)، 6سطر (7 × 15)، اندازه: 12 × 21سم [ف: -224]
آغاز: بسمله، ایمان المرء یعرف بایمانه، بر رأي ناظمان لآلی معانی مخفی نماند که؛ انجام: و بحسب ترکیب ظاهر است كفاك الموت، بسنده است تراغم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15سطر (8 × 14/5)، اندازه: 11/5 × 18سم [ف: 3-922]
آغاز: بسمله، قال امیر المومنين (علیه السلام) ... احسن الى المسي تشده سروری خواهی نکوئی با بدان کن ای پسر ** تا زباغ کامرانی چینی انواع ثمر؛ انجام: هم السعيد اخرته و هم الشقي دنیاه در این نسخه هر کلمه با یک بیت شعر به فارسی ترجمه و توضیح داده شده است به عبارتی دیگر در هر کلمه مفهوم آن با شعر
فارسی نیز آمده با عنوان مثال: ادب عیالك ینفعهم: هر که آموزد بفرزند و عیال خود ادب ** تا ابد زان منفعت یابند شادی و طرب. کلمات در این نسخه بیش از سایر نسخ است و ترجمه آن تا پایان حرف عین می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 13گ، 12سطر، اندازه: 15 × 24سم [ف: 26-617]
آغاز: ذیل: ما في اوله الالف آنچه در اول آن است الف ایمان المرء یعرف بایمانه؛ انجام: نور قلبك بالصلوة في الظلم روشن دار دل خود را بنماز در تاریکی شب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: دکتر محمد زهرائی، تیر1350، 12سطر، اندازه: 9/8 × 16سم [ف: 14-150]
کلمات قصار منسوب به علی (علیه السلام) از حرف الف تا یاء با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد علی بن محمد، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (182پ -185ر)، 31سطر(14 × 25)، اندازه: 22 × 34سم [ف: 8-678]
خط: نسخ، کا: مصطفی بن محمد نحجوانی، تا: 1250ق؛ 34گ (46-13)، ابعاد متن: 6/5 × 12، اندازه: 10/5 × 15/5سم [ف: 3-940]
بی کا، تا: 1265 ق (نشریه: 5-223]
آغاز: بسمله الحمدلله الكبير المتعال ... اما بعد بدان ای ولی که این نسخه است بس عالی از کلام شاه مردان و شیر یزدان و امیر جمله مومنان مرتضی علی ... مجموع آن تازی و ترجمه مختصر بفارسی حرف الف: ایمان المرء یعرف ... ایمان مرد باز شناسد بعهدهای او، برادر تو آنست که تا به؛ انجام: النمام في الساعة: نمام در یک ساعت کاری می کند
مترجم شناخته نشد، مشتمل بر کلمات قصار حضرت علی به ترتیب حروف تهجی که در زیر هر جمله ای با شنگرف ترجمه فارسی آن نوشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی؛ انجام؛ 17گ، 11 سطر(5/5 × 12)، اندازه: 11/5 × 18سم [ف: 1-440]
آغاز: ابتدا می کنم بنام خدا ** که سخن را از اوست آرایش ... لو کشف الغطاما ازددت يقيناً انجام: زانکه اندر میانه مشهور است ** که بود میهمان هدیه حق
بی کا، بی تا، در حاشیه نوشته شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 19سطر ، اندازه: 14/5 × 26سم [ف: 3-428]
naṯr-ul la’āli (bā t. manẓūm)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن (548-468ق)
غیر همانند:
آغاز کردم آغاز این بنام خدا ** کوست بخشنده خطا و عطا. ایمان المرء یعرف بایمانه: دین و ایمان مرد را به یقین ** نشناسند جز به صدق یقین؛ انجام: یسعد الرجل بمصاحبة السعيد: هر که با نیک بخت یار شود ** بحقیقت که بختیار شود
نسخه اصل: آکادمی بخارست رومانی 178 M؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 1 جمادی الاول 968ق، جا: قسطنطنیه؛ 13ص (73-85) [فیلمها ف: 3-212]
آغاز: بسمله، ابتدا می کنم بنام خدا تا کنم نظم در شاه رضا، ایمان المرء یعرف بایمانه توز سوگند شخص و پیمانش بشناسی کمال ایمانش؛ انجام: یصیر امر الصبور الى مراد هدر ره صبر هرکه پا بنهاد برساند آخرش خدابمراد
در این نسخه مترجم نامعلوم هر کلمه را با یک بیت به فارسی ترجمه نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 18گ، 12سطر، اندازه: 12/6 × 19سم [ف: 14-151]
آغاز: آغاز مقدمه: سپاس بی قیاس و حمد بی حد ** خدائی را که ذاتش نیست در عد آغاز ترجمه: ایمان المرء یعرف بایمانه: علی گوید که دین و مرد و ایمان ** تو بشناسی به صدق قول ایمان؛ انجام: یسعد الرجل بمصاحبة السعيد: کسی کو نیک بختی یار یابد ** به کوی نیک بختان بار یابد
از ساوجی. 17 بیت مقدمه و هر یک از کلمات قصار در یک بیت ترجمه منظوم و سال 729 ق تأليف شده است مطابق با مصراع «ز هجرت طا و کاف و ذال رفته»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ تملک: مهدی بیانی در1301ق؛ 26گ (10پ-35ر)، 10سطر، اندازه: 9/5 × 17/5سم [ف: 28-103]
با ترجمه فارسی زیر سطور به نظم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13و14؛ 39گ، 5سطر(6 × 13/5)، اندازه: 13/5 × 20سم [ف: -429]
آغاز: بالبر یستعبد الحر و بالشكر تدوم النعم - گر تو خواهی پیش تو باشند - سروران جهان سر افکنده
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 6ص(1-6)، ابعاد متن: 6 × 11، اندازه: 10 × 14سم [ف: 5-1615]
نسخه اصل: مجموعه فارسی طلعت ش 17؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-104]
naṯr-ul la’āli
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906 ؟ قمری
amīr ‘alī-šīr-e navā’ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441-1501)
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1770/1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ تملک: سلیمان بن محمد خان قاجار؛ کاغذ: عادلشاهی، جلد: چرم مذهب، 27سطر، اندازه: 24 × 35سم [ف: 3-90]
naṯr-ul la’āli fī luġāt-il qur’ān
اردکانی، محمد علی بن نعمة الله
ardakānī,mohammad ‘alī ebn-e ne‘mat-ol-lāh
به ترتیب سور
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9334
آغاز: الحمدلله الذي فضلنا بمحمد اول الانبياء نورا و آخر هم ظهورا علی كل امة و انزل القرآن فیه هدی و رحمة؛ انجام: لانه یوسوس ویری.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 58گ، 17سطر(6/5 × 12/5)، اندازه: 11 × 18سم [ف: 17-350]
naṯr-ul la’āli li-faxr-il ma‘ālī
راوندی، علی بن فضل الله، 599 – 652؟
rāvandī,‘alī ebn-e fazl-ol-lāh (599 - 652)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10277/1
خط: نسخ، کا: ادیب، نجم الدين بن عبدالله، تا: قرن 10؛ 146گ (1پ - 146ر) [مختصر ف: -852]
nasr-e mīrzā-ye bīdel
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8759/7
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: شنبه 24 جمادی الثاني؛ کاغذ: سپاهانی، 10سطر (6 × 15)، قطع: ربعی [ف: 17-214]
nasr nāme
حسینعلی شاه
hoseyn-‘alī šāh
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1977/6
آغاز: بسمله استاد ازل راند چو بر لوح قلم را ** آراست بنام تو زهر شیوه رقم را؛ انجام: خون مفشان از مژه خون فشان ** گر دل شوریده نیابی نشان.
خط: نستعلیق، کا: درویش ابوالقاسم صفا علی نعمت اللهي وفائی، تا: جمعه 24 جمادی الثاني 1329ق؛ جلد: میشن، اندازه: 12/5 × 21سم [ف: 5-361]
نثر الولاء الى خیر الدعاء- سرور صدور الأولياء
nasrī ke nazm mī-tavān xānd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2449/9
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7 و 8 ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2 ص(102-103)، 16سطر(10 × 16/5)، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 9-1172]
nejābīyye
بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت الله، ق 11 قمری
bāyazīd-e sānī-ye bastāmī, ‘alī ebn-e ‘enāyat-ol-lāh(-17c)
در مجلسی که مؤلف حضور داشته صحبت از غیبت شده و مؤلف مقداری از آیات و اخبار در این موضوع را مطرح کرده و در همان مجلس از وی درخواست تأليف رساله ای در این موضوع شده که وی رساله حاضر رانگاشته و آنرا در دو «باب» تنظیم نموده است: 1. در غیبت و توابع آن، در یک مقدمه و چندین فصل؛ 2. در توجه و متعلقات آن.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4234/3
آغاز: شکر و سپاس کریمی را که حجره متعبدان تائب را از وصمه غل و حسد بپرداخت وحمد بی قیاس رحیمی را که السنه سبحان ذاكر را از آلایش کذب و غیبت پاکیزه ساخت؛ انجام: چنانچه مقتدای اهل عرفان علی بن ابی طالب علیه السلام باین معنی اشارت فرموده ما عبدتك خوفاً من نارك ولا شوقاً الى جنتك بل وجدتك [اهلاً] للعبادة فعبدتك.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 63گ (51پ - 113پ)، 17 سطر، اندازه: 11 × 17سم [محدث ارموی مخ: 3-1599]
najāt
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، -438 قمری
jawzjānī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (-1048)
محل تأليف: همدان
دوره جامع فلسفه مشائی و شامل بخش های منطق و حکمت و ریاضی است که پس از کتاب شفاء در همدان تصنیف فرموده و تفصیل مطالب را بدان ارجاع می فرماید و به روایتی تصنیف این کتاب در طی سفری بوده که با علاءالدوله دیلمی به شاپور خواست رفته. جلد اول این کتاب که حاوی بخش های منطق و حکمت طبیعی و الهي است به دست شیخ تدوین یافته و جلد دوم را شیخ ابو عبیدالله عبدالواحد بن محمد جوزجانی «-438» شاگرد شیخ تدوین نموده است. حاوی هفت بخش به ترتیب: 1. منطق؛ 2. طبیعیات؛ 3. هندسه؛ 4. ارثماطیقی؛ 5. هیئت؛ 6. موسیقی؛ 7. الهيات.
آغاز: بعد حمدالله و الثناء علیه بما هو اهله و مستحقه فان طايفة من الاخوان الذين لهم حرص علی اقتباس المعارف ...
چاپ: فهرست عربی مشار: 948، مصر، مطبعة شیخ فرج الله کردی، 539ص، 1331ق؛ به تصحیح محمد تقی دانش پروژه (تهران، انتشارات دانشگاه تهران: 1364).
[الذريعة 56/24؛ فهرست قنواتی: ش 23؛ معجم المطبوعات: 131؛ دنا 10: 576-578 (53 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- شرح النجاة ابن سینا؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606)
2-شرح النجاة ابن سینا؛ اسفراینی، محمد بن علی (-8)
3- افادة في اطلاقات الواحد
4- النجاة (منتخب)
5- الاصول (منتخب) = منتخب کتاب اقلیدس
نسخه اصل: بادلیان 456 (534 Hunt)؛ کا: نصر بن منصور بن عدنان عین زربی، تا: جمعه 28 ذیحجه 465ق، جا: شام؛ مقابله شده با اصل در آغاز محرم 466 [فیلمها ف: 2-85]
کامل دارای منطق و طبیعی و ریاضی و الهي در 11 جزعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5 و6؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد اسمعیل»، «افوض امری الى الله عبده ابوطالب»؛ نیز: «كتاب النجاة تأليف الشيخ الرئيس ابی علی الحسين بن عبدالله بن سینا رحمه الله لخزانة الملك الاجل السيد المؤيد المظفر المنصور شمس الملوك عضد الدين علاء الدولة و جمال الملة ظهیرالاسلام ابوكالیجارگرشاسب بن عل بن فرامرز حسام اميرالمؤمنين اعزالله نصره» پس این نسخه برای علاء الوله گرشاسب (زنده 513) نوشته شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 338گ، 32سطر(5 × 16)، اندازه: 8 × 19سم [ف: 8-37] و [فیلمها ف: 2-249]
نسخه اصل: حسین چلبی ش 641؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ 242گ، 19سطر [فیلمها ف: 1-393]
آغاز: لایخرج منهما كقولك زید مشی؛ انجام: و هو انسان ممیز عن سایر الناس یتالهه تمت الالهيات من كتاب النجاه و یتلوه الهندسة و لله الحمد
ج 1؛ خط: نسخ، کا: حسن بن أبي الفضل شاه بن حسن سامانی «کذا» جنزی، تا: شعبان 524ق؛ افتادگی: آغاز(از آغاز بخش منطق تا چهار سطر پیش از مبحث مواد «قضایا» را فاقد است)؛ مصحح، مقابله شده؛ 153گ، 19سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: 4-263]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1532-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-393]
آغاز: قال الشيخ ابو عبید عبدالواحد بن محمد الجرجاني انی كنت؛ انجام: ممكنا علیها من أصناف النحاسين التي ... من الوسطى الأولى ...
ج 2؛ خط: نسخ، کا: سامانی، حسن بن أبي الفضل، تا: 524ق؛ از اواخر بخش موسیقی را ندارد؛ دارای اشکال و دوائر هندسی؛ 76گ، 19سطر ، اندازه: 21 × 51 سم [ف: 4-264]
نسخه اصل: حراجچی اوغلو ش 1214. کامل؛ کا: هرمزدی صاحبی مابیژن آبادی، ابوالفضل فاخر بن محمد، تا: دوشنبه 26 رمضان 532ق، جا: نیشابور؛ 203گ [فیلمها ف: 1-392]
شامل: منطق و طبیعی و الهي؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل الحافظ القير شهری، تا پایان ربیع الأول 663ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله بن الياس بن محمود در963ق، بهاء الدين محمد شفیع حسینی در1117، خلیل با مهر: «یا خلیل الرحمن» در 1144؛ کاغذ: سمرقندی، 156گ، 21سطر(13 × 20)، اندازه: 18 × 26سم [ف: 5 -704]
آغاز: فصل في مشاركة الحد و البرهان ... فصل الظن الحق هو رای في شیء انه كذا
نسخه اصل: شماره 3559 دانشگاه پرینستن که در ص ع آمده: «فیها خط الطوسي» و در راهنمای کتاب (649/16 - 657) شناسانده شده. الأجناس العشرة من كتاب النجاة؛ بی کا، تا: 15 صفر 680ق؛ 11گ (51-61ر) [فیلمها ف: 3-48]
بی کا، تا: قرن 8 قطع: رحلی [ف: - 272]
آغاز: المعاد و حال الاخلاق و الأفعال النافعة لدرك النجاة من الغرق في بحر الضلالات فاسعفتهم بذلك و صنفت كتابا علی نحو ملتمسهم؛ انجام: علی ما تنتظم به اسباب معیشتهم و مصالح معادهم و هو انسان یتمیز عن سائر الناس بتالهه.
خط: نستعلیق، کا: فرخ بخت بن عنایت الله بن مقصود، تا: 24محرم 891ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 226گ، 21سطر، اندازه: 10 × 18سم [ف: 1-453]
آغاز: بسمله، قال الشيخ الرئيس ابو علی حسین بن عبدالله بن سینا قدس الله روحه؛ انجام: احوال الناس علی ... و مصالح معادهم و هو انسان ممتاز عن سائر الناس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ با تعدادی از اشکال هندسی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 176گ، 21سطر(5 × 11/5)، اندازه: 9 × 16سم [ف: 8-384]
منطق و طبیعی؛ خط: میان نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن10؛ افتادگی: آغاز و انجام (در فصل المبدء و المعاد افتاده)؛ کاغذ: ترمه، 320گ، 11سطر، اندازه: 12/8 × 21/4سم [ف: 1-561]
منطق؛ خط: نستعلیق خوش بی نقطه، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط؛ قطع: جیبی [نشریه: 5-609]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4829. به جمیع اقسامه؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 93گ (158پ-250ر) [فیلمها ف: 1-664]
آغاز: و لاخلاف لما یوجبه القوة المجبولة فیها ... بتصحیح ما ینبغی ان یصح منها العلم الالهى (فصل في تجوهر الأجسام) للناس في الأجسام الطبيعية من جهة (تجزیها اقاویل كثيرة فقائل ان الاجسام الطبيعية تتجزا) بالقوه و الفعل تجزیا متناهیا؛ انجام: (فصل في الجهات) اقول ان كان خلاء فقط ... فان كانت طبیعته تختص بذلك الجانب و تباین سائرما (سپس یک بند است که نتوانستیم آنرا در حکمت عروضی و نجات و شفا بیابم و بدینگونه است: ) ان قولنا للشی انه ممكن الوجود بحسب اعتبار نفسه هو انه یصح فیه ان یجود و ان لایوجد ... و هو الذي لیس فیه التركيب المذكور- تمت الرسالة الفصولية. و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین الطيبين الطاهرين).
چند سطر پایان ف 1م 1طبیعی نجات (س 4 ص 102 چاپ 1357) و ف 2م 1وف 1-14م2 همان طبیعی(ص 102-س 13ص 132 همان چاپ) دیده می شود و آغاز آن به پایان بخشی از مباحثه پنجم مباحثات پیوسته است و من با سنجیدن این نسخه با نسخه «اجوبة ست عشرة مسألة» چاپ شده در رسائلابن سینا و نسخه چاپی نجات و نسخه عکسی حکمت عروضی با رنجی دریافتم که چنین است، می دانیم که شیخ بسیاری از حکمت عروضی را در نجات گذارده است (ش62م) و در این نسخه ما هم چند سطری از ف1م1 طبیعی آن هست سپس «القول في ابطال الجزء الذي لا یتجزی» و مقاله سوم طبیعی همان حکمت عروضی می آید و مانند نجات ص 114 یک بند از آن را ندارد (338ر) و از نیمه دوم گ341 پ تا نیمه دوم 342ر دیگر از همان نجات (ص 130) است و بس؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962، خلیفه سلطاندر 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 10گ (334پ-343ر)، 31سطر، اندازه: 13 × 23سم [ف: 6-2423]
آغاز: القول في المقولات العشرة من الكتاب النجاة، فمنها الجوهر وهو كل ما وجود ذاته لیس في موضوع؛ انجام: فیلوح العقل ما یجب ان یصدق به بذاته ویلوح له القياس فیها یجب أن نكتسب التصديق به والله اعلم بالصواب
فقط مبحث مقولات، خط: نسخ، بی کا، تا: 967ق؛ 5گ (12-16)، 21 سطر، اندازه: 10 × 18سم [اوراق عتیق: 1-107]
خط: نستعلیق، کا: میرداماد، محمد باقر بن محمد، تا: چهارشنبه 3 ذیحجه 989ق؛ 200گ، 15سطر، اندازه: 9 × 16/5سم [ف: 2-307]
آغاز: برابر؛ انجام: فان ازیل هذا الابهام صح أن یقال ان الموجود یوجد ای در سه قسم: منطق و طبیعی و الهي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجموعه ای بوده که بخشی از آن مفقود شده و در صحافی کنار کتاب قبل قرار گرفته است، در این قسمت که فعلاً موجود است صفحه پایانی قانون ابن سینا به نسخ مغلوط کتابت محمد بن بایزید در نیمه ماه رمضان 1082 وجود دارد، سپس کتاب النجاة شروع شده است؛ جلد: چرم، 63گ (135ر- 197پ)، 19 و 25سطر، اندازه: 22/8 × 31/6سم [ف: 43-117]
بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7-542]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 144گ، 22سطر، اندازه: 14/7 × 23/8سم [ف: 1-561]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 158گ، 22 سطر، اندازه: 14/2 × 24/5سم [ف: 1-561]
آغاز: برابر
بخش منطق از کتاب نجات. در فهرست با عنوان «المنطق» و از فخر رازی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛
32ص (1-32)، اندازه: 11 × 18سم [ف: 1-218]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 115/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-136]
تا آخر طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1059ق، جا: حیدرآباد هند؛ جلد: میشن، اندازه: 12/6 × 19سم [ف: 7-449]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمدرضا بن سیف الدين محمود، تا: سه شنبه 14 شوال1061ق، جا: مشهد رضوی؛ 353ص، 19سطر(7 × 14)، اندازه: 13 × 20سم [ف: 1-317]
طبیعیات - الهيات؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح کوکدی جردقانی «گلپایگانی»، تا: 1 شعبان 1068ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ 188ص (1-188)، 25سطر(9 × 17)، اندازه: 15 × 25سم [سنا: ف: 1-14]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو انسان یتمیز عن سایر الناس تبالهه ثم آخر ما بعد الطبيعيات و لواهب العقل الحمد بلا نهاية.
ج1، مشتمل است بر بخش منطق و طبیعی؛ خط: نسخ، کا: شاه محمد بن ابوالقاسم، تا: 17 شوال1083ق؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری؛ 197گ، 19سطر ، اندازه: 15/5 × 23سم [ف: 11-412]
آغاز: برابر؛ انجام: ما ینتظم به اسباب معیشتهم ومصالح معادهم وهو انسان متمیز عن سائر الناس بتالهه تم شامل بخش منطق وطبیعیات والهیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1027ق (آخر بخش منطق) و 1087ق (آخر الهيات)؛ جلد: تیماج، 189گ، 20سطر، اندازه: 13 × 19سم [ف: 8-4759]
آغاز: برابر؛ انجام: معادهم و هو الناس یتمیز عن سایر الناس بتالهه تمت الالهيات من الكتاب و تم بتمامها الكتاب باسره.
کا: محمد زمان، تا: 1087ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 350ص، 23 سطر، اندازه: 13 × 23/5سم [ف: 10-1468]
شامل طبیعی و الهي است؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد سعید، تا: 1088ق؛ مصحح؛ محشی از «امام»؛ خط و مهر حسن پسر محمد سعید (گویا همین محمد سعید کاتب نسخه) و نیز خط و مهر احتشام الملك و نوشته ای از محمد حسین بن محمد رضا حسینی کاشانی دیده می شود؛ 178ص، 23سطر، اندازه: 16/5 × 22/5سم[ف: 5-485]
بخش ریاضی نیست؛ خط: نسخ، کا: تبریزی، حیدر بن محمد، تا: 25 صفر 1089ق، جا: اردبیل؛ کاغذ: سپاهانی، 119گ (1پ-119)، 23سطر(8/5 × 15)، اندازه: 13/5 × 24سم[ف: 9-929]
آغاز: لا عكس لها فلیس اذا صح قولنا لیس كل انسان بكاتب و صدق یجب ان یصدق لیس بعض الكاتب بناس في عكس الضرورات؛ انجام: و لیست اكثرية كالامراض فانها كثیر و لیست اكثرية و اذا تاملت هذا الضعف الذي نحن ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1089ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 132گ، 21سطر، اندازه: 12/5×25 سم [کتابخانه های قائن: ف: -182]
منطق و طبیعی و الهي است؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن غیاث الدين کرمانی، تا: 1090ق؛ از روی نسخه غیاث الدين محمود حسینی در 1038؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ کاغذ سمرقندی، 326گ، 15سطر ، اندازه: 12/5 × 20/8سم [ف: 1-561]
بخش منطق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1090ق؛ 55گ (3پ -57پ)، 21 سطر[سه کتابخانه اصفهان: ف: -44]
تنها منطق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 39گ (98پ-136ر)، 29 سطر (7 × 18) [ف: 5-704]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 179 گ، 18 سطر(6/5 × 14/5)، اندازه: 11/5 × 22/5سم [ف: 5-704]
از آغاز تا علم الهي؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1106ق؛ جلد: میشن، 127گ، 24 سطر، اندازه: 12/8 × 24/6سم [ف: 1-561]
آغاز: بسمله. المقالة الأولى من الطبيعيات. نرید أن نحصر جوامع العلم الطبيعي. والعلم الطبيعي صناعة نظریه؛ انجام: هذا الشيء معقول بذاته ابدا بالفعل و عقل بالفعل. تمت الطبيعيات من كتاب النجاة ... علی ید ... ابن محمد سعید الطبيب محمد محسن المتطبب
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد سعید متطبب، تا: 9 ربیع الاول 1106ق؛ 44گ (207پ-250ر)، 24سطر، اندازه: 15 × 21/2سم [ف: 9-213]
آغاز: بسمله. المقالة الأول في الهيات. بسمله. نرید أن نحصر جوامع العلم الالهي. فنقول ان كل واحد؛ انجام: (در مقاله دوم افتاده) وجب لهذا الأول وجود حاله، ولیست تلك الحالة الا خروجه إلى الوجود ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1106ق؛ جلد: میشن، 13گ (251پ - 263پ)، 24سطر، اندازه: 15 × 21/2سم [ف: 9-213]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1177ق؛ مهر: «علی رضی
الحسيني»؛ اندازه: 12 × 19سم [رشت و همدان: ف: -1182]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان اجبت ان تطلع علی ذلك فاطلبه من كتابنا الذي یسمی بالشفاء.
بخش منطق از کتاب نجات؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: سید ... حسینی، تا: 1223ق؛ با مطلبی در اینکه کاتب پس از قرائت کتاب نزد محمد حسین بن احمد آن را در این نسخه نوشته؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 106گ، 12سطر(5 × 9/5)، اندازه: 11 × 15/5سم [ف: 12-12]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223ق؛ با اجازه قرائت 1223 [نشریه: 7-305]
تنها منطق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1228ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 162ص، 13سطر، اندازه: 10 × 15/5سم [ف: 5-485]
فقط بخش موسیقی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق [نشریه: 13-432]
منطق آن؛ خط: نسخ، کا: معصوم بن رضی بن جحی بن معصوم بن ناصر حسینی قائنی خراسانی، تا: 9 ذیحجه 1341ق، جا: مدرسه ناصریه؛ 31گ (1پ -31ر)، اندازه: 17 × 21/5سم [ف: -118]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الالهيات مع الطبيعيات و المنطقيات بی کا، بی تا؛ اهدایی: رکن الدين اشتیانی؛ جلد: تیماج، 18سطر، اندازه: 10 × 19/5سم [نشریه: 1-6]
بخش منطق ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، جلد: چرمی، 237 گ، اندازه: 10 × 15سم [ف: -78]
سه بخش اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 196گ، 18سطر، اندازه: 13 × 19سم [ف: 1-286]
از آغاز طبیعیات تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ با یادداشتی به خط و مهر میرزا مهدی شهیدی جد سادات شهیدی های مشهد رضوی و یادداشت عبد الحميد مولوی؛ تملک: میرزا محمد مهدی شهید ثالث؛ جلد: تیماج، 127گ، 17سطر(6 × 11/5)، اندازه: 12 × 17سم [ف: 1-588]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 644
همان نسخه بالا [نشریه: 5-102]
آغاز: لما یخالف ذلك المعنى فجعل اسماء لذلك؛ انجام: و هو انسان متمیز عن سائر اناس بتالهه تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1448. شامل: منطق و طبیعی و ریاضی و موسیقی و الهي؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا (فیلمها ف: 1-433]
an-najāt (mn.)
وابسته به: النجاة ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) منتخبی است از دو بخش طبیعیات والهیات کتاب «النجاة» ابن سینا.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6853/11-35/33
آغاز: بسمله منتخب كتاب النجاة للشیخ الرئيس ابن سینا كلام في الطبيعيات اعلم ان الاجسام الطبيعية مركبة من محل هی المادة؛ انجام: علی ما ینتظم اسباب معیشتهم ومصالح معادهم وهو انسان یتمیز عن سایر الناس بتالیه تمت الالهيات من كتاب النجات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1102ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 54گ، 25سطر، اندازه: 15/5 × 29سم[ف: 8-4600]
nejāt
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī,mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
رساله ای در اصول عقاید دارای «مقدمه» و هشت «باب» و «خاتمه) است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10647/2
آغاز: الحمدلله علی آلائه و الصلوة علی محمد و آله سادة أصفيائه نخستین کلامی که از زبان عندلیبان منابر؛ انجام: لذا در اخبار آمده است که بمنزله ربع قرآنست.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1217ق؛ جلد: تیماج خرمایی، 22سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: 11-329]
najāt = r.-on najāt
بروجردی طهرانی، محمد حسین، ق13 قمری
borūjerdī tehrānī,mohammad hoseyn(- 19c)
در احکام طهارت و صلاة و صوم و زکات و حج، فتوایی و گرفته شده از رساله ای که محمد اسماعیل مشهور به شیخ ابوعلی عرب از فتواهای سید علی طباطبائی حائری گرد آورده بوده
است از شرح «المختصر النافع» و «ریاض المسائل» وی. منصف چون دید که رساله «زهرالریاض» تأليف محمد بن اسماعیل مشهور به شیخ ابو علی عرب، کافی و شافی برای عمل مقلدین نمی باشد لذا کتاب حاضر را به صورت خیلی ساده جهت عمل عوام مردم پرداخته و در نه «باب» و در هر باب چند «فصل» قرار داده است. وی در مقدمه می گوید: «چون این عاصی سراپا تقصیر چندین سال عمر خود را باطاعت شیطان و در خانه حکام ظلم ... چون عمر ببطالت گذشته بود از امور واجبات خود اطلاعی نداشتم بخدمت ... سید علی طباطبائی ... عرض حال نمودند که موافق رساله از روی شرح مختصر نافع تصنیف و خود فارسی در کرده اند اخذ مسائل شود. چون آنرا شاگرد... آنجناب .. محمد بن اسماعیل مشهور بشیخ ابو علی عرب به فارسی در آورده و در بعضی عبارات مغلقه عربی و لغات مشکله ... اکثر عوام از فهمیدن آن عاجز بودند». این رساله در پایان ناقص است.
آغاز: شکر بیحد و ثنای بیعد مرخدای را سزد که بنی نوع انسان را به احسن صور از عدم بوجود آورد.
انجام: این سه روز بر کسی که در منی باشد روزه گرفتن حرام است
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 57گ، 15سطر، اندازه: 15/1 × 21سم [ف: 4-811]
کا: هاشمی، بهادر علی بن محب علی، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 2-119]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر کافر اصلی قضا نیست و هرگاه کسی خود سبب بیهوشی شده باشد نیز احوط قضا است و بر مرتد.
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 89ص (63-151)، 19، 16، 15، 14سطر، اندازه: 16 × 20/5سم [ف: 10-337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1222ق؛ جلد: تیماج،51گ (10پ-60ر)، 14سطر، اندازه: 14/5 × 21سم [ف: 28-252]
آغاز: که خود را در سلک متابعین و منقادین در آورد و چون عمر ببطالت گذشته بود و از امور واجبات خود اطلاعی نداشته
خط: نستعلیق، کا: زلفعلی بن امامقلی، تا: صفر 1224ق؛ افتادگی: آغاز؛ 51گ (1-51)، 15سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: 4-2021]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عل اصغر بن حاجی مقصود خویی، تا: 16 ربیع الثاني 1227ق؛ واقف: حسن صدرزاده خویی؛ اندازه: 10 × 16سم [ف: -348]
خط: نسخ، کا: جبار بن ابراهیم، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 36گ (45پ-80پ)، اندازه: 15 × 20/5سم [ف: 26-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1238ق؛ 70گ (32پ - 101پ)، 12 سطر، اندازه: 15/5 × 21سم [ف: 3-97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی، علی بن اسماعیل، تا: 1239ق؛ 42گ (91پ -132پ)، اندازه: 16 × 21سم [ف: 21-277]
najāt-u abawi-n nabī (ṣ)
رساله مختصری است در بحث درباره اهل نجات بودن ابوی النبي (صلی الله علیه و آله). ساچقلی زاده و کمال پاشا زاده هر یک رساله ای در این باره دارند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15940/14
آغاز: بسمله. الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی. مسألة الحكم في ابوی النبي صلی الله علیه و سلم انهم ناجیان و لیسا في النار، صرح بذلك جمع من العلماء ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4گ (83ر-86پ)، اندازه: 16 × 22سم [ف: 44-146]
najat-ul ahbab wa tuhfat-u dawi-l albab
قمری، محمد، ق 5 قمری
qomrī, mohammad(- 11c)
همان رساله که از مصطفی بن پیر محمد بستان (904-977ق) دانسته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 676/5
آغاز: بعد بسمله و حمد ... و بعد فانی لما طالعت كتب القوم باسرها و اطلعت علی الأشياء التي یجب علی الطالب سرها و حصل لی الاطلاع و الوقوف بعد اتلاف الالوف من كرم الملك الرؤف صرحنا با لحجر في هذا السفر المسمى بنجات الاحباب و تحفة ذوی الاحباب؛ انجام: لانی ها تك لسر الصدور كذا ما قاله بستان علم هما الله هم و غم الصلوة ثم السلام علی من اصطفی رب الأنام ... و الاول الخيرة مع اصحابه خیر البرية تمت الكتاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [سنا: ف: 2-25]
najāt-ul aḥbāb wa tuḥfat-u awi-l albāb
بستان، مصطفی بن پیر محمد، 904 – 977 قمری
bostān,mostafā ebn-e pīrmohammad (1499 - 1570)
رساله ای است در علم کیمیا شامل «مقدمه» و سه «باب»: المقدمه في تهذیب الحجر و معرفته؛ باب 1. في شرح طريقة الجادة؛ باب 2. في المباقل الحجرية و تراكیبها؛ باب 3. احتمال داده اند که این رساله از محمد قمری باشد و به نوشته بروکلمان (2: 448 وذیل 2: 667) از مصطفی بن پیر محمد مصلح الدين آیدینی بستان افندیاست.
آغاز: بسمله الحمدلله المنزه عن الجوهر والعرض المنزه عن الحل والعقد والغرض والصلاة علی ... المسمى بنجات الاحباب و تحفة ذوی الالباب ورتبته علی مقدمة و ثلاث ابواب ... مصطفی ابن پیر محمد الشهير ببستان ... المقدمة ففی تهذیب الحجر [کشف الظنون 1928/2؛ الأعلام زرکلی 240/7]
آغاز: برابر؛ انجام: فافهم افهم فانه اساس الكتاب بل هم فصل الخطاب، و الله اعلم بالصواب. تمت المقدمة بعون الملك الوهاب. تم رسالة نجات الأحباب ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 15گ (248پ-262ر)، اندازه: 16/7 × 29/6سم [ف: 8-305]
آغاز: برابر؛ انجام: ویتولد منه الولد الرشيد علی الوجه السعيد فافهم فانه اساس الكتاب بل هو فصل الخطاب والله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 21گ، 13سطر، اندازه: 10 × 14سم [ف: 8-4759]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-113]
آغاز: برابر؛ انجام: علی الاولاد و الال الخطيره مع اصحابكم خیر البرية.
کا: محمد موسوی مازندرانی ابن میر مصطفی، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج، 11گ، 26سطر، اندازه: 19/5 × 29/5سم [ف: 2-336]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1266ق [الفبائي: -578]
آغاز: بسمله، المقدمة، اعلم ان الحجر حق و ما سواه باطل؛ انجام: هو الممدوح لكن لا اشاروا اليه العلم و الركبان ساروا تمت الرسالة و الحمدلله اولاً وآخراً ... علی اكبر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد کرمانشاهی، تا: 1267ق؛ ضمیمه نسخه ش 11048؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله، المقدمة، اعلم ان الحجر حق و ما سواه باطل و هو ستر مكتوم لم یكتبه أحد من الحكماء الا باقلام مرهوزة؛ انجام: بهذا الكشف عن وجه الضاعة هو الممدوح لكن للاشاروا اليه العلم و الركبان ساروا تمت الرسالة و الحمدلله اولاً واخراً
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد کرمانشاهی، تا: 1267ق؛ ضمیمه نسخه ش 28769؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: رجبعلی بن عبدالله صراف، تا: با تاریخ 1277ق؛ 28ص(266-293)، 15و22 سطر، اندازه: 17/5 × 22سم [ف: 45-170]
آغاز: بسمله، المقدمة، اعلم ان الحجر حق و ما سواه باطل و هو سر مكتوم لم یكتبه احد من الحكماء في كتبهم الا باقلام مرموزة؛ انجام: صلوة ثم اصناف السلام ** علی من اصطفی رب الانام / علی اولاده خیر الخطيره ** مع اصحابهم خیر البريه
خط: نستعلیق، کا: محمد علی طهرانی ذهبی، تا: قرن 14؛ 31گ (36پ -66پ)، 17 سطر، اندازه: 13/2 × 20/9سم [ف: 6-277]
آغاز: برابر؛ انجام: صلوة ثم اصناف السلام علی من اصطفی رب الأنام- علی الأولاد و الآل الخطيره - مع اصحابه خیر البريه ... بهدایتك یا رب العالمين انك قریب مجیب.
بی کا، بی تا؛ با گواهی مقابله و تصحیح؛ 62ص (24-85)، اندازه: 13/5 × 23سم [ف: 10-8]
آغاز: برابر؛ انجام: كذا ماقاله بستان علم صماه الله عن هم وغم صلاة ... علی من اصطفی رب الأنام ..... والال الخطير مع اصحابهم خیر البرية تمت
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ، 16سطر، اندازه: 14 × 21سم [ف: 8-4759]
آغاز: برابر؛ انجام: صلاة ثم أصناف السلام ** علی من اصطفی رب الأنام / علی اولاد و الآل الحضية (كذا) ** مع أصحابهم خیر البرية
بی کا، بی تا؛ 11گ (107ر -117پ)، اندازه: 17 × 22سم [ف: -71]
منجاة الاسلام - فغان الاسلام
nejāt-ol alvār
بختیاری، یدالله بن نصر الله، ق13 قمری
baxtīyārī,yad-ol-lāh ebn-e nasr-ol-lāh(- 19c)
مسائلی است که مؤلف در باب طهارت و صلاة از سید اسدالله شفتی سؤال کرده و جهت بهره مند شدن مؤمنان آن را در این رساله جمع آوری نموده است.
اصفهان؛ شفتی، مهدی؛ شماره نسخه: 24
آغاز: ... این مختصری است از فتاوی و فرمایشات سرکار شریعتمدار افضل الفضلاء الدهر و اعلم العلماء العصر وافقه الفقهاء الدوران اعنی جناب علامة العلماء الزمان ... سر کار آقا حاجی سید اسدالله مد ظله العالي علی مفارق الاصاغر و الاكابر که این بنده عاصی ... از جناب ایشان سؤال و انتخاب کرده
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 83گ، 8 سطر[سه کتابخانه اصفهان: ف: -173]
nejāt-ol omma fī ma‘refat-el a’emma
قمی زیوانی، حبیب الله بن زین العابدين، 1289- 1359قمری
qomī zīvānī,habīb-ol-lāh ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1872 -
تاریخ تأليف: 2 شوال 1341ق
در بیان مناقب و فضایل ائمه اطهار- علیهم السلام - ومثالب دشمنان آنان است از نصوص و شواهد تنزیلی و تأويلي قرآن و اخبار وارده از طرق اهل سنت و جماعت. مؤلف، کتاب را برای استفاده اهل منبر، مجلس به مجلس تأليف نموده و هر مجلسی را مذیل به ذکر مصائب اهل بیت (علیه السلام) داشته است.
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: 6765
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من امة خاتم النبيين و سید المرسلين؛ انجام: آنچه را که موصل بمطلوبست
ج 1؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، واقف: حاج محمد حسین ساده آهن فروش تهرانی، تیر 1326؛ جلد: مقوا، 183گ، 22سطر، اندازه: 18 × 22سم [ف: 5-333]
nejāt-ol omarā
حاتمی، میر شاهی بن محمد، ق 10 قمری
hātamī,mīr šāhī ebn-e mohammad(- 16c)
اهدا به: امیر الأمرا نظر محمد بن امیر بن باقی
سبک نگارش آن همچون «نصيحة الملوك» غزالی و «فرائد السلوك في فضائل الملوك» سجاسی است و آمیزه ای از بیان فضائل اخلاقی و مباحث سیاسی با استفاده از آیات و روایات و حکایات و اشعار با بیانی شیوا و ادبی نگاشته است. حاتمی این رساله به عنوان نصیحت نامه ای برای پادشاهی که دوستش داشته نگاشته: «تا به سبب استماع این نسخه حضرت ملک ... امیر جلیل القدر رفیع الشأن بع به شرف دوام و ثبات عدل و انصاف و رعیت پروری مشرف گرداند» و «به جهت تنبیه ظالمان فاجر و فاسقان جائر که سلطنت و حکومت اهل اسلام را سرمایه تجبر و تکبر ساخته اند و اشارت ولایت را دام شهوت و نفس و هوا گردانیده و ظلم شرور را آیین سلطنت پنداشته و فسق و فجور را رسم بزرگی دانسته، حکایتی چند از احوال سلطنت و ولایت انبیاء و آثار حکومت اتقیاء خلفاء دین در این باب ایراد گردید تا تذکره ای بود طالبان سعادت آن جهانی را و حجت گردد بر تابعان وساوس شیطانی و عاکفان مهاد نفسانی». رساله در سه «باب» سامان یافته: باب 1. در احکام ولایت و سلطنت و امارت و خطر عهده آن و وجوب عدل و احسان؛ باب 2. در شرایط سلطنت و پادشاهی که در آن ده شرط ذکر نموده و مراعات آن را برای حاکم لازم دانسته است؛ باب 3. در حقوق رعایا که رعیت را به دو قسم مؤمن و کافر تقسیم کرده و بیست حق از حقوق رعیت مسلمان را ذکر کرده و در مورد رعیت کفار و شرایط اهل ذمه نیز شرایط بیست گانه ای که عمر در عهدنامه خود با اهل کتاب و مجوس آورده را ذکر کرده است. این کتاب مشحون از روایات و آیات و حکایات انبیاء و سلاطین و برجستگانی همچون حاتم و ... است. این اخبار از کتاب ها و منابع گوناگون فراهم آمده که در متن به منابعی همچون: الطاف القصص، شرح اوراد، اخبار الآخرة، وصایای ملوك، نصایح الملوك و امام خطیب اشاره شده است.
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر دهم، به کوشش ابوالفضل حافظیان، 1378ش [فهرستواره منزوی656/6]
آغاز: لايحة الاشارات نثار روضه مطهر آن مرشد کامل مكمل مخاطب بخطاب یا أيها المزمل سرو بوستان قم فأنذر و بلبل خوش الحان و ربك فكبر ... اما بعد بر ضمیر منیر اصحاب هدایت و تحقیق و خاطر ارباب درایت و تدقیق مخفی و محجوب نیست بل اظهر من الشمس است که از ظلمت جهالت بی نور علم و هدایت؛ انجام: دیگر باره حفره را دور تر کرد و آنرا بپوشید هنوز...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: شفیع الدين حسن بن نعمة الله موسوی به تاریخ محرم 1249 با مهر«شفیع الدين حسن الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 99گ، 15 سطر ، اندازه: 13 × 20سم [ف: 14- 150]
nejāt-ol bākīn
ملول، محسن، قرن 13 قمری
malūl, mohsen (- 19c)
بیست مجلس در فضیلت گریه بر سید الشهداء علیه السلام با تمرکز بر مطالبی که در مقتل نامه های شیعی و کتب روایی یا اشعار عرب و عجم در خصوص مصائب سالار شهیدان علیه السلام نقل شده، با ترجمه اشعار عربی به فارسی و بیان خطبه ای عربی در آغاز هر مجلس.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15418
آغاز: الحمد لله الذي نور عیون الباكين بنور بكاء الحسين ... اما بعد پس می گوید بنده خمول محسن ملول که ای محبان خدا و رسول؛ انجام: و احسیناه و امظلوماه و اغریباه فدای تو گردمای خلاصه ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1255ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 146گ، 12سطر، اندازه: 16 × 21/3سم [ف: 43-81]
nejāt-os seqlayn
اردکانی، محمد علی بن محمد حسن، ق13 قمری
ardakānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan(-
19c)
در تاریخ زندگانی و مصائب امام حسین با استفاده از کتاب عوالم العلوم ملاعبدالله بحرانی با حذف برخی از مطالب و اضافه آنچه به نظر لازم دیده، مشتمل بر شش «باب».
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 54
آغاز: سپاس و ستایش بی قیاس سلطان جبار قهاری را باید نمود که نجات ثقلین را در فرمان برداری خویش قرار داد فرمود
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 134گ، 19سطر، اندازه: 14 × 20/5سم [ف: 1-48]
nejāt-ol xāfeqīn
قاینی، محمد بن محمد تقی، ق13 قمری
qāyenī,mohammad ebn-e mohammad taqī(- 19c)
کتابی است در تاریخ چهارده معصوم علیهم السلام که بر «مقدمه» و چهارده «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در بیان فهرست و کیفیت ترتیب ابواب؛ باب 1. بیان شهادت حضرت رسالت و فاطمه زهرا است؛ 2. بیان ولادت و شهادت حضرت اميرالمؤمنين و امام حسن مجتبی است، در نه مجلس؛ 3. بیان بیرون آمدن امام حسین از مدینه و احوالات آن حضرت است تا شب عاشورا، در ده مجلس؛ 4. در احوالات روز عاشورا، در ده مجلس؛ 5. بیان شهادت قاسم و عباس و علی اکبر شبیه رسول خداست، در شش مجلس؛ 6. بیان میدان رفتن سید الشهداء و شهادت آن امام هدی است، در نه مجلس؛ 7. بیان آن چه بر اهل بیت وارد شد بعد از شهادت آن حضرت تا ورود ایشان به کوفه، در نه مجلس؛ 8. بیان آن چه بر اهل بیت وارد شد در کوفه تا ورود ایشان به شام، در ده مجلس؛ 9. بیان آن چه بر اهل بیت وارد شد در شام تا پشیمان شدن یزید، در یازده مجلس؛ 10. بیان آن چه بر اهل بیت وارد شد بعد از پشیمان شدن یزید و مرخص ایشان، در پنج مجلس؛ 11. بیان عذاب قاتلان آن حضرت و خروج مختار نصرت شعار است، در نه مجلس؛ 12. بیان عذاب قاتلان آن حضرت و خروج مختار نصرت شعار است در نه مجلس؛ 13. بیان ولادت و شهادت امام زین العابدين تا امام موسی کاظم، در پنج مجلس؛ 14. بیان ولادت و شهادت امام رضا تا ولادت و غیبت صاحب الزمان، در نه مجلس؛ خاتمه: در مجمل از احوال قیامت و کیفیت شفاعت حضرت رسول و درباره امت است.
آغاز: بسمله. و به نستعین. حمد و سپاس بی اندازه و قیاس باندازه بار گاه بی انباز و تحفه ساحت گاه بی نیازیست که رنج و بلا و محنت و ابتلارا سنگ محک ماسوی و بوته اختیار ماورا ساخته انجام: عذاب قاتل امام حسین علیه السلام نصف عذاب اهل جهنم باشد فلعن الله ... [الذريعة: ج 24ص57؛ فهرستواره منزوی 1808/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و سیعلم الذين ظلموا ای منقلب ینقلبون، و باقی احوالات را در جلد دیگر بر قلم مبارک رقم مرقوم خواهد شد انشاء الله تعالی جلد اول کتاب و تا پایان باب چهارم به پایان می رسد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد [الحسيني]» (مربع)، امضای ابو تراب حسینی؛ جلد: تیماج مذهب، 159گ، 17سطر (9 × 14)، اندازه: 14 × 21سم [ف: 40-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم روضه خوان ولد ملا رضا قلی گرمه رودی، تا: دوشنبه 18 ربیع الثاني 1257ق، جا: محله نوبز؛ اهدایی: رهبری، مهر1386؛ جلد: تیماج مذهب، 284گ، 23 سطر، اندازه: 21 × 31/5 سم [اهدائی رهبر: 8-333]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1485
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1278ق؛ مجدول؛ در هامش نیمه نخستین نسخه معجزات امامان است به فارسی و گویا از مؤلف باشد؛ 237 گ، 22سطر(11 × 22)، اندازه: 21/5 × 35سم [ف: 1-508]
nejāt-ol xāfeqīn fī zīyārat-el hoseyn
فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227 - 1309 قمری
fāzel-e bastāmī, nowrūz ‘alī ebn-e mohammad bāqer
(1812 - 1892)
در ثواب زیارت خاک جای امام حسین هنگامی که آهنگ زیارت کربلا را داشت. در پایان می گوید: چون نگارش این کتاب هنگام توجه به کربلا بود، پس از به پایان رساندن، آن را به جناب محمد حسین قزوینی دادم، مورد بررسی ایشان قرار گرفته و تأييد گشت. شامل پنج «درجه» و یک «مقدمه» و هشت «باب»: درجات پنج گانه در فضیلت زمین کربلا؛ مقدمه در بیان اقوال راجع به وجوب یا سنت زیارت امام حسین علیه السلام؛ باب 1. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام به طریق اطلاق شامل چند قسم؛ 2. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام در روز عرفه؛ 3. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام در روز عاشورا؛ 4. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام در روز اربعین؛ 5. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام در شب عید فطر و قربان؛ 6. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام در شب اول ماه رجب؛ 7. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام در نیمه شعبان؛ 8. فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام در ماه رمضان.
آغاز: نحمدك اللهم یا من شرفنا بحضور روضة الامام ... اما بعد چنین گوید مستغرق بحر عصیان ... نوروز علی بن حاجی محمد باقر بسطامی که در ایامی که مرحله پیمای طریق سعادت بودم ... انجام: و اگر در ترتیب اخبار باهل احادیث سهوی واقع شده باشد در تصحیح آن بقلم عفر بر آیند ... زیرا که اکثر این اخبار ... در طی منازل و مراحل و کمی اسباب از کتب اخبار صورت پذیرفت و لله الحمد اولاً وآخراً. [الذريعة 57/24]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 18سطر(6 × 11)، اندازه: 11 × 16/5سم [ف: -26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 10؛ تملک: هبة الله حسینی؛ قطع: نیم خشتی [ف: 10- 1138]
آغاز: برابر؛ انجام: زیارت قبر حضرت امام حسین را وايضاً در كتاب وسایل لفظ من السماء السابعه موجودات چنانچه نقل شده و در باقی کتب دیگر این لفظ نیست و هو العالم بحقائق الامور
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد حسین یزدی طهرانی، تا: 12رجب 1261ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 73گ، 12سطر، اندازه: 10 × 15سم [ف مخ: 5-2206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1273ق؛ 83ص (238-320) [ عکسی ف: 1-390]
آغاز: بسمله الحمد الله الذي جعل ارواحنا تحفة للروضة الحسينية ... اما بعد چنین گوید؛ انجام: زائرین این دو حرم مبارک اهل عالم امکان فیض ها و بهره ها می یابند.
خط: نسخ، کا: احمد موسوی، تا: 1277ق؛ دارای بلاغ؛ جلد: تیماج، 195 گ، 8-16سطر (6 × 12)، اندازه: 11 × 18سم [ف: -10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 75گ، 15سطر، اندازه: 10/5 × 17سم [ف: -77]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1773
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-226]
آغاز: و هر ذاکر و واعظ و چاوشی که از ذکر احادیث این نسخه شریفه خروشی برآورد؛ انجام: ایدیهم مغلولة إلى الأعناق یطاف بهم في الاسواق فویل للعصات الفساق
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 83گ، 16سطر، اندازه: 10/5 × 17سم [ف: 15-521]
nejāt dar zarūrīyāt-e 'abbād
موسوی بربری، حسین بن محمد، ق13 قمری
mūsavī barbarī, hoseyn ebn-e mohammad (- 19c)
تاریخ تأليف: 1271ق
رساله عملیه است که توسط سید حسین بن سید محمد بن سید قلندر بن سید رمضان موسوی بربری از فتواهای سید حسنا در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه» گرد آوری شده: مقدمه در اجتهاد و تقلید، باب مسائل طهارت ... تا باب مسائل میراث.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1500/1
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این مسائل است متفرقه مسمی بنجات در ضروریات عباد که بنده ذلیل عاصی؛ انجام: اگر از راه حلال وظیفه را بدهند حلال است چه شاه و چه غیر شاه هر کس باشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1273ق؛ جلد: تیماج، 22سطر(9 × 14/5)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 4-2063]
nejāt dar ‘arasāt
موسوی، محمد بن ابی الحسن، 963 - 1043؟ قمری
mūsavī, mohammad ebn-e abe-l-hasan (1556 - 1634)
تاریخ تأليف: رجب 1043ق
رساله استدلال است به ادله عقلی و نقلی بر اصول دین پنج گانه، به روشی ساده و آسان برای همگان، و پس از شفا یافتن مؤلف از تب نگارش یافته است.
آغاز: حمد و ثنا خالقی را سزاست که وجود عالم اثر وجود اوست و شکر و سپاس منعمی را رسد.
انجام: و دست در نماز ننهند تا دفع وسوسه شیطان شود، و من الله التوفيق. [فهرستواره منزوی 581/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4367/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن محمد تقی خاتون آبادی، تا: 24 صفر 1080ق؛ جلد: تیماج، 51گ (80پ - 130پ)، اندازه: 15 × 19سم [ف: 11- 366]
nejāt-oz zākerīn
مرندی، ابوبکر بن محمد، ق6 قمری
marandī,ābūbakr ebn-e mohammad(- 12c)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 542ق
در 65 «باب» به فارسی ساخته است. در آن یاد شده است از صحیح بخاری و صحیح مسلم و معجم کبیر و فردوس و قوت القلوب و سرور الذاكرين محمشاد و نوادر احیاء العلوم و تنبیه الغافلين و كتاب الصلوة علی النبي و كتاب الحولقة و فضایل الصحابة و فضایل بیت المقدس و تفسیر ثعلبی و تفسیر نقاش و تفسیرهای دیگر وکتب دیگر.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9275
آغاز: بسمله. حمدله .. اجمعین شیخ ابوبکر بن محمد بن الحسين المرندي السبلاني رحمة الله علیه گوید که ... (دو کلمه ای سیاه شده) نورالله ضریحهم در دعوات مروی کتب جمع آورند نظر کردم تمام نبود من کتب ائمه پیش گرفتم و این دعوات برگزیدم در هر فنی تا به وقتش بخوانند و مختصر کردم تا ملال نگیرد و آنچه مروی است یاد کنم نام این کتاب نجاة الذاكرين نهادیم ... و فارغ شدم در جمادی الاول سنة اثنین و اربعین و خمسمائة و مبوب کردم تاز و دیبا بند ... باب اول دعوات با مداد و شبگاه باب شصت و پنجم دعوات اوراد نماز بامداد؛ انجام: من اهل السموات ... و انت علی كل شیء قدیر.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول؛ 244گ، 13سطر (9/5 × 13/5)، اندازه: 12 × 17سم [ف: 17 - 336]
nejāt-od dāyerīn
محمد علی بن زکریا
mohammad ‘alī ebn-e zakarīyā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23871
آغاز: بسمله، الحمدلله اما بعد محمد علی ابن زکریا که؛ انجام: امیدوارم که باقی سود هم شود انشاء الله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
nejāt-os sālekīn
تهرانی، موسی، ق13 قمری
tehrānī,mūsā(- 19c)
فرهنگ دوزبانه ترکی فارسی به روش «نصاب الصبيان» ابونصر فراهی است که مؤلف پس از هجرت به اردبیل وانس با اتراک آنجا به تأليف آن دست یازیده است. [الذريعة 58/24]
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 927/4
آغاز: مقصود از نگارش این صحایف ومطلب از آرایش این صحایف آن است که اقل عباد محتاج به عفو سبحانی ... خارسودای سوداگری به پای خاطر خلید؛ انجام: تازه شد بحر و مرا برده ز کف صبر و قرار ** مانده ام عاجز وجویم پی اتمامش یارگردن ودرسن دیدی خواهی داد صاخله نگه دار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (97ر-100پ)، 12 سطر ، اندازه: 11 × 17سم [ف مخ: 5-2206]
nejāt-os sālekīn
خراسانی، فیض الله بن بهبود علی، ق13 قمری
xorāsānī, feyz-ol-lāh ebn-e behbūd ‘alī(- 19c)
وابسته به: عوارف المعارف؛ سهروردی، عمر بن محمد (542-622ق)
این کتاب ترجمه و خلاصه کتاب و خلاصه کتاب عوارف المعارف سهروردی است که در چهل «باب» ترتیب یافته: باب اول در منشأ علوم سالکان؛ باب چهلم در ذکر چیزی از بدایات و نهایات.
آغاز: حمد و سپاس مرخدای را که عظیم است شأن او و قویست سلطان او.
انجام: رؤف است و رحیم است. [فهرستواره منزوی 1025/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6251
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه غره جمادی الثاني 1246 ق، جا: سنندج؛ نسخه مسوده اصلی است؛ 86گ، 27سطر، اندازه: 14 × 21سم [ف: 6-479]
nejāt-os sālekīn
واعظ کرمانشاهی، محمد علی، ق14 قمری
vā‘ez-e kermānšāhī, mohammad ‘alī(- 20c)
پندها و اندرزهایی است برای سالکان راه خدا و آنانکه در طریق نفس می باشند و می خواهند معارف اسلامی رابیاموزند، گرفته شده از آیات و احادیث و دارای اشعاری چند از مؤلف، و مشتمل بر چهار «عائده» که بیشتر آنها خطاب به فرزندش می باشد: عائده 1. بیان نصيحة الولد الأعز؛ عائده 2. في متمم كلام ما قبل؛ عائده 3. علامات اهل الدنيا و الاخرة؛ عائده 4. بیان المعاد.
آغاز: بنام آنکه گشته فرد و یکتا ** دو عالم گشته از فیضش هویدا
انجام: مراد ما نصیحت بود گفتیم ** حوالت با خدا کردیم و رفتیم [فهرستواره منزوی 657/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7094/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهجور اصفهانی درویش نعمت اللهي، تا: 26رجب 1289ق؛ جلد: تیماج، 108گ (1پ-108پ)، 9سطر، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 18-247]
nejāt-os sālekīn
موسوی شیرازی، محمد حسین
mūsavī šīrāzī,mohammad hoseyn
در باب فقر و اثبات آن. در سه «فصل»: 1. سلوک راه طریقت؛ 2. بیان حقیقت؛ 3. اثبات ذکر و خواص آن.
آغاز: پس از بسمله ... سپاس و منت بی قیاس مر حضرت علیم علی الاطلاق ... اما بعد این مختصری است در باب فقر و اثبات او که این بنده فقیر ... و موسوم شد به نجات السالكين و این مشتمل بر سه فصل ... فصل اول در بیان طریقت ...
انجام: و نیز بر دانا پوشیده نیست که وجود حقیقی ... و سوره مبارکه توحید با این الفاظ کمی نفی جمیع مراتب منافیه با وحدت میکند چنانچه بردانا هویدا سبحان ربك رب العزة عما یصفون تمت الرسالة بعون الله الملك الوهاب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 715/7
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج، 31 ص (195-225)، اندازه: 14 × 20سم[سنا: ف: 2-41]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 875/7
همان نسخه بالا [نشریه: 7-260]
nejāt-os sālekīn (t.) = heydarīye šeyx ahsā'ī
نظام العلماء تبریزی، محمود بن محمد، - 1271 ؟ قمری
nezām-ol-‘olamā tabrīzī, mahmūd ebn-e mohammad(-
اهداء به: شاهزاده محمد علی میرزا قاجار
تاریخ تأليف: نیمه شعبان 1236ق؛ محل تأليف: کرمانشاه ترجمه تحت اللفظي رساله عملیه «حیدریه» شیخ احمد احسائی است در احکام طهارت و صلاة، در چهار «باب».
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الى شرائع الاسلام و ارشدنا إلى مسالك الأحكام ... چنین گوید بنده پریشان حال و ذره بیمقدار خسران مآل ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-643]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن احمد، تا: یک شنبه پایان شعبان 1238ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 111گ (1پ-111ر)، 18سطر(8 × 14)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 17-351]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 167گ (1پ -167ر)، 15سطر، اندازه: 14 × 21سم [ف: 1-139]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 17سطر [ف: 5-376]
nejāt-os sā’elīn
نقوی نصیر آبادی، دلدار علی بن محمد معین، 1166-1235 قمری
naqavī nasīr-ābādī, deldār-‘alī ebn-e mohammad mo‘īn
(1753 - 1820)
مشتمل است بر دو «فصل» و هر فصل دارای چند «کوکب»: فصل1. در طاعات و عبادات: کوکب 1) فرق بین رأي، قیاس، اجتهاد و ظن، 2) بیان طهارت، 3) مکان نماز، 4) بیان غسل، وضو و تیمم، 5) لباس و غیره، 6) نماز، 7) صوم، 8) خمس و زکات، 9) بیان نکاح و متعه و غیره، 10) خوردنی ها و ذبح جانوران، 11) فواید متفرقه؛ فصل2. بیان معاملات مثل بیع، رهن، تقسیم ترکه و مانند آن. یادآور می شود: «کلیه مسائل به صورت سؤال و جواب» است که «اوصاف علی بن شهامت علی» از «سید دلدار علی» پرسیده و ایشان پاسخ داده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22341
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد مذنب خفی و جلی اوصاف علی؛ انجام: و یک حصه به خواهر رسید و به برادر علاتی هیچ نمی رسد.
خط: نستعلیق، کا: فضل حسین، تا: 28 جمادی الثاني 1226ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 33گ، 19سطر، اندازه: 21 × 33سم[اهدائی رهبر: 3-767] و [ف: 21-1567]
najāt-uš šī‘a
از: ابن عزیز الله حسینی پیر یحیی (؟)
مؤلف چنان که در مقدمه گفته در نظر داشته کتابی را بر حسب ترتیب کتب فقهی به طور موجز و ممزوج به فضایل اهل بیت و مصائب ایشان بنگارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17194/2
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعلنا من المتمسكين بولاية علی بن ابی طالب (علیه السلام) و صیرنا من المتوسلين بوسائل الحسين ... قد كنت في آن من آنات القريبة لشهر رمضان المبارك؛ انجام: قصیده بالفارسیه خصابا بالحدید باللوم ... في ذكر هذه القصيدة و هذه.
بی کا، تا: 1242ق؛ افتادگی: انجام؛ 26ص (117-142)، اندازه: 12/5 × 22سم [ف: 47/2-65]
nejāt-oš šī‘a-tol esnā ‘ašarīyye
صراف، صادق بن حسین، ق14 قمری
sarrāf,sādeq ebn-e hoseyn(- 20c)
در این رساله معجزات حضرت علی (علیه السلام) از مصادر گوناگون جمع آوری و برای استفاده عموم شیعیان، به فارسی ترجمه نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2151/1-12/41
آغاز: الحمدلله الذي توحد بالواحدانية تفرد بالالهية وفطر العباد علی معرفته و كل الألسن عن صفته و حجب الابصار عن رؤيته الذي علاء
انجام: پس خداوندا رجس و پلیدی را از اینها بردار و اینها را پاک و پاکیزه قرار بفرما وازنو فرزندان اینها که همه امام و پیشوایان دین خواهند بود تمام شد کتاب من لا یحضره الفقيه
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 7 شعبان 1300ق؛ 152گ، 16سطر، اندازه: 17 × 22سم [ف: 8-4760]
nejāt-ot tālebīn
غلامعلی بن ابو جعفر
qolām ‘alī ebn-e abū ja‘far
مجموعه ای از مجالس ومواعظ با عناوین «نجاة، نجاة» در موضوعات اعتقادی و اخلاقی می باشد ومؤلف زیر هر آیه ای که بیان می کند به توضیح مطلب می پردازد. می توان کتاب را شامل دو بخش دانست که بخش اول به مسأله امامت می پردازد و در بخش دوم مواعظ وغیره است.
آغاز: الهي چگونه تورا ستایم و حال آن که ستودنت را [...] حد زبانست وثنایت افزون از قوت بیان الهي هرچند راه احصاء حدت را می جویم نمی جویم و هر چه از گزارش ذکرت می گویم نمی گویم ... [فهرستواره منزوی 657/6]
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 334
آغاز: برابر؛ انجام: مشاهده نمودن عصیانست مکانهای خود را از آتش و ترساندن ایشان را از عذاب اليم و مشاهده نمودن [...] تجری تحتها الأنهار قال النبي صلی الله علیه و آله لن یخرج احدكم من الدنيا حتی یعلم این ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تاریخ بیستم محرم 1267 دربرگ اول کتاب به چشم می خورد؛ مهر: «مهدی بن علی نقی الحسني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 278گ، اندازه: 18 × 22سم [ف مخ: 5-2206]
nejāt-ol ‘āsīn
مشهدی، ذوالفقار بن رجب، ق 14 قمری
mašhadī,zolfaqār ebn-e rajab(- 20c)
تاریخ تأليف: دوشنبه 29 رجب 1306ق
در مقتل حسین بن علی علیه السلام و روضه خوانی است و پیش از هر مجلس از یکی از مسائل اخلاقی بحث شده است، در یک دیباچه دارای دو «مقدمه» و 76 «مجلس» به شماره شهیدان کربلا به گفته ملا آقای دربندی که می گفته است آنها از 70 بیشتر و از 80 کمتر بوده اند با ملحقات و خاتمه ساخته است. در آغاز آن از 1299 یاد شده که مؤلف در آن سال به بخارای شریف رفته بود.
آغاز: بسمله و به نستعین دیباچه کتاب نجاة العاصين مشتمل بر دو مقدمه. مقدمه اولی در اقرار و اعتراف نمودن جامه بعجز و نادانی خود. این نجات عاصیان است ای عزیز
[فهرستواره منزوی 1808/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2754
آغاز: بسمله و به نستعین دیباچه کتاب نجاة العاصين مشتمل بر دو مقدمه. مقدمه اولی در اقرار و اعتراف نمودن جامه بعجز و نادانی خود. این نجات عاصیان است ای عزیز؛ انجام: حسرت این را خواهند کشید چه حسرتی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 374گ، 16 سطر (14×26)، اندازه: 24×37/5سم [ف: 10 -1617]
najāt-ul ‘ibād fī yawm-il ma‘ād
طوسی مشهدی، محمد بن حسن، -1257 قمری
tūsī mašhadī,mohammad ebn-e hasan(- 1841)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24153
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله الذي نجی في المعاد؛ انجام: من السنه الثامنه و التسعين ... من الهجره المقدسه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1302ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
najāt-ul ‘ibād fī yawm-il ma‘ād
صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر، 1200؟ -1266 قمری
sāheb javāher, mohammad hasan ebn-e bāqer (1786 - 1850)
رساله ای است عملی و فتوایی شامل مباحث طهارت، صلاه،احکام الحيض، زکات، خمس، صوم، حج و فرایض که برای عمل مقلدان تنظیم شده است. دانشمندان آن را گزین نموده و گزارش نوشته و ترجمه کرده و بر آن حاشیه های فتوایی نوشتند. نخستین بار شیخ انصاری سپس دو سید شیرازی و کوهکمری و شیخ راضی فقیه و محمد تقی هروی شاگردان او بر آن حاشیه کردند و به همین گونه مجتهدان بر آن حاشیه می نوشتند تا اینکه العروة الوثقي از سید یزدی به چاپ رسیده و جای آنرا گرفت.
آغاز: بسمله حمدله و صلی الله علی محمد ... فیقول العبد القاصر محمد حسن بن الشيخ باقرانه قد التمس منی جماعة من المخلصين المؤمنين ... ان اكتب لهم رسالة مشتملة علی معظم ما یحتاجون اليه من مسائل الطهارة و الصلوة ...
انجام: و كفارة الاعتكاف ككفارة شهر رمضان علی الأصح وا لاحوط مراعات الترتيب فیها مثل كفارة الظهار و الله هو العالم بحقایق الاسرار و الحمدلله رب العالمين.
چاپ: مشار فارسی، ج 5، صص 5166 -5167، ایران، تهران، 1313ق، سنگی، رقعی، 25 ص؛ چندین بار به چاپ رسیده
[الذريعة 227/6 و 59/24 و 60 شماره 292 و ج 24 ش 292 و ج 5ش 1296؛ ایضاح المكنون 625/2؛ هدية العارفين 373/2؛ مكتبة امیر المؤمنين 461/4؛ المخطوطات العربية في مكتبة الفاتيكان: 250؛ دنا 10: 580 -586 (173 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- نجاة العباد (ترجمه و تلخیص) = رساله عملیه؛ حسینی همدانی، ابوطالب بن عبدالمطلب (-1266ق)
2- نجاة العباد في یوم المعاد (ترجمه)؛ مدرس، حسن بن علی (1210 -1273ق)
3- حاشية نجاة العباد؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281)
4- نجات العباد (منتخب) = الفقه = ترجمه نجاة العباد؛ حسینی ساوجی، علی بن ابراهیم (-13)
5- نجاة العباد (مختصر ترجمه) = احکام ایمان خوانساری، محمد هاشم بن زین العابدين (1235 -1318ق)
6- شرح نجاة العباد؛ کاشف الغطاء، عباس بن حسن (-1323ق)
7- ذريعة الوداد في منتخب نجاة العباد = رسالة عملية؛ خلیلی، حسین بن خلیل (1230 -1326ق)
8- الميسور في حکم المحصور من الشبهات الموضوعية (رسالة)؛ زنجانی، عبدالله بن احمد (-1327ق)
9- شرح نجاة العباد؛ کزازی، ابو طالب بن غفور (-1329ق)
10- ادلة الرشاد في شرح نجاة العباد؛ قمشه ای، محمد حسین بن محمد قاسم (1250 -1336ق)
11- حاشية نجاة العباد؛ برسی تربتی، حسن (-1353ق)
12- سبیل الرشاد في شرح نجاة العباد؛ صدر، حسن بن هادی (1272 -1354ق)
13- نجعة المرتاد في شرح نجاة العباد؛ نجفی اصفهانی، محمد رضا بن محمد حسین (1288 -1362ق)
14- حاشية نجاة العباد؛ شریف رازی، عباسقلی بن قنبر علی (1291 -1374ق)
15- منهج السداد في شرح نجاة العباد؛ رشاد زنجانی، محمد باقر بن محمد کاظم (1284ق- قرن 14)
16- شفاء الفؤاد في شرح نجاة العباد؛ موسی بن حسن (-14)
17- شرح نجاة العباد؛ موسی بن حسن (-14)
18- نجاة العباد في یوم المعاد (ترجمه) (5عنوان)
19- مختصر نجات العباد (ترجمه)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 11 رمضان 1261ق؛ جلد: تیماج، 19سطر (8/5×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 8 -428]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 119گ، 21 سطر (7×14)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 14 -56]
از طهارت تا روزه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با صحه مؤلف؛ جلد: میشن، 93گ، 19سطر، اندازه: 15/4×20/7سم [ف: 1 -562]
از طهارت تا میراث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 124گ، 23سطر، اندازه: 12/8×20/1سم [ف: 1 -562]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در پایان اجازه عمل به این است به خط و مهر شیخ مرتضی انصاری و همچنین از محمد تقی بن حسن علی هروی در اصفهان در جمادی الاول 1282، به خط و مهر او؛ 100گ، 21سطر، اندازه: 14/7×21/2سم [ف: 1 -561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای بلاغ، محشی از شیخ انصاری؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 10 -17 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 3 -1518]
آغاز: برابر؛ انجام: الا ان الاحوط الاقتصار علی ما حول الضريح المبارك مما یزید علی خمسة و عشرین ذراعاً بذراع اليد و الله العالم بحقائق الامور و الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ جلد: تیماج، 73گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 -561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شیخ انصاری؛ جلد: تیماج، 128گ، اندازه: 12×21سم [ف: 5 -688]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده، محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزای شیرازی با رمز «م» و «میرزا»؛ با دستخط محمد حسن حسینی درباره حواشی شیخ و ظاهراً نسخه نیز به قلم اوست؛ جلد: تیماج، 122گ، 23 سطر ، 15×24/5سم [ف: 21 -1570]
آغاز: بسمله، والحمدلله رب العالمين الحميد المجيد العالم بما تغیض الأرحام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با رموز «میرزا» و «ض»؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهدپور، مرداد 1362؛ جلد: تیماج، 95گ، 21سطر ، اندازه: 17/3×21/7سم [ف: 21 -1571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با نسخه مصنف تصحیح و مقابله شده، محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ واقف: ابوالقاسم؛ جلد: میشن، 93 گ، اندازه: 15×20سم [ف: 21 -1572]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1215
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -39]
انجام: نعم ان كان كثيراً او مما لا یجوز فعله في أثنائها افسدو الا فلا و كیف كان.
مشتمل بر دو کتاب طهارت و صلات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوا، 55گ، 16سطر ، اندازه: 15/2×20/7سم [ف: 21 -1574]
آغاز: برابر؛ انجام: بل قد یقوی الجواز في ذلك مع النهى فضلاً عن عدم الاذن و الله العالم.
شامل سه کتاب طهارت، صلات و صوم است (فاقد اعتکاف) و مذیل به چند سؤال و جواب درباره مسائل متفرقه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزای شیرازی، مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ جلد: تیماج، 83گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 21 -1575]
انجام: و المباشرة من السرة فنازلا و الخضاب و قراءة القرآن و استحباب الوضوء و الجلوس و ذكر الله عزوجل و غیر ذلك من الاحكام و الله العالم.
به ترتیب مشتمل است بر: طهارت، صلات، صوم و احكام دماء ثلاثه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ تملک: محمد محسن بن عبد العظيم؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مذهب، 128 گ، 17سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 21 -1576]
انجام: سواء تمكن من الاقامة و لم یفعل اولا و لافرق في الوجوب.
از ابتدای طهارت تا «الفصل السادس یجب علی الولى القضاء عن الميت» از کتاب صوم است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ تملک: محمد بن اسماعیل موسوی در سال 1265ق؛ واقف: مكتبة امام امیر المؤمنين، اردیبهشت 1365؛ جلد: تیماج، 130گ، 15 سطر،
اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 21 -1577]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده، محشی از شیخ مرتضی انصاری با رمز «ض»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 126گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 3 -769] و [ف: 21 -1578]
انجام: و لو كانا معا حیین و خیف علی كل منهما انتظر حتی تقتضی الله (كذا) شأنه و الحمدلله اولاً و آخراً و باطناً و ظاهراً.
حاوی کتب طهارت، صلات، صوم، خمس، احکام دماء ثلاثه و احکام اموات است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و بعضاً از میرزای شیرازی، با دستخط محمد حسن حسینی درباره متعلق بودن حواشی به شیخ مرتضی؛ واقف: برادران سید محمد و سید مصطفی؛ جلد: میشن، 193گ، 16سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 21 -1579]
آغاز: برابر؛ انجام: مما لا یزید علی خمسة و عشرین ذراعا بذراع اليدو الله العالم و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا (برگ 88پ) ... (و در برگ 39پ) كتاب الصلاة التي تنهی عن الفحشاء و المنكر ... و فیه مقاصد الأول في المقدمات ...
بخش طهارت و صلاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 87گ (2 -88)، 21- 11 سطر (8/5 -9/5×15 -15/5)، اندازه: 15×20/5 [ف: 17 -179]
آغاز: آغاز موجود در باب طهارت: فلا یجزی مطلقه و ان كان الاحوط. و المراد بالراكد غیر النابع؛ انجام: ما حول الضريح المبارك مما لا یزید علی خمسة و عشرین ذراعا بذراع اليدو الله العالم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی بانشان میرزا، ض ح ح؛ جلد: تیماج، 78گ (1 -78)، 18سطر (9×15/3) اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 17 -146]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح، محشی از میرزای شیرازی و شیخ انصاری و دیگران، قسمت اول که مشتمل بر کتاب طهارت و صلاة است از روی نسخه مصنف سلمه الله تصحیح شده، و حواشی این قسمت را ابوالقاسم بن مرحوم حاج حسین علی شریف قزوینی به تاریخ 29 محرم 1276 نوشته و مقابله و تصحیح کرده، در همین صفحه خط صاحب جواهر دیده می شود با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن» (مربع) و «محمد حسن» (بیضی)، قسمت دوم که دارای کتاب صوم و احکام دماء ثلاثه است به خط محمد جعفر بن محمد بتاریخ 1304 و به دستور آقای شیخ محمد جعفر سلطان العلما، در صفحه ای پس از این قسمت صورت مقابله ملا علی کنی طهرانی است با خط محمد حسن حسینی (میرزای شیرازی بزرگ)، با نشانی بلاغ؛ مهر: «عبده الراجي جعفر بن محمد» (بیضی)؛ 105گ، 22 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 -235]
آغاز: الورد و نحوه ینجس و القليل و الكثير منه بالملاقات ... لا یزیل حدثاً ولا خبثاً؛ انجام: الا ان الا حوط الاقتصار علی ما حول الضريح المبارك مما لا یزید علی خمسة و عشرین ذراعاً بذراع اليه و الله هو العالم بحقایق الامور و الحمدلله رب العالمين
به ترتیب کتاب الطهارة، کتاب الصوم، الاعتكاف و کتاب الصلوة از نجاة العباد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ بخش کتاب الصوم آن نیز از پایان افتادگی دارد؛ جلد: تیماج سبز، 173گ، 14 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 24 -394]
طهارت تا صلات و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 88گ، اندازه: 15/5×21/5سم [نسخه پژوهی: 2 -235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی از حاج ملا علی کنی تهرانی و میرزای شیرازی و غیر آنان، با چند نسخه صحیح مقابله و تصحیح شده و مؤلف در اول و آخر نسخه، آن را تائید کرده است، البته نه به خط خویش بلکه صورت خط او است، دستخط ملا علی کنی طهرانی، صورت دستخط علما در خصوص تصحیح و مقابله و ... که در آغاز و انجام این رساله آمده به ترتیب: 1. بسم الله الرحمن الرحيم قد صح، انها قوبلت متناً و حاشية بنسخة صحيحة من اولها الى منتهی محل الحواشي و هو الفصل الثامن في صوم الكفارة، فلا باس بالعمل بها ان شاء الله تعالی (ص)، 2. بسم الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین إلى یوم الدين، فیقول الاحقر ابن محمد امین مرتضی الانصاري عفی عنهما ان كلما یذكر في هذه الحواشي من الأحوط و من الاستشكال فهو من باب عدم الافتاء في تلك المسالة فللمقلد ان یرجع فیها لغیری من المجتهدين الاعلم منهم فالاعلم (تض)، 3. لا باس بالعمل لهذه الرسالة الشريفة مع الحواشي التي علقها الشيخ المرحوم و الحواشي التي علقها علیها و العامل بها ان شاء الله معذور و المرجع في موارد التامل و الاحتياط و الاشكال كما حرره قدس سره الاعلم فالاعلم من الأحياء، حرره الاحقر محمد حسن الحسيني، 4. صورت خط المصنف في تصحیح المتن: بسم الله الرحمن الرحيم و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين، نعم قد اخبرنی ولدی و قرة عینی و نور بصری فخر المحققين و خاتم المجتهدين و بهاء الملة و الدين التقى النقي و المذنب الصفى جناب الاخوند ملا علی سلمه الله تعالی و ابقاه و زاد في مجده و علاه، انه قابل هذه النسخة بنفسة
جمیعها، الطهارة و الصوم و الدعاء، مع نسخ معتبرة صحيحة و كفی به شاهداً فانه ذو الشهادتين فلا باس بالعمل بها و انه الموفق و الهادي لناوله و لكم و كتب بیده الراجي عفو ربه الغافر خادم الشريعة محمد حسن بن المرحوم الشيخ باقر، 5. صورت ما نمقه المصحح دام علاه: بسم الله تعالی قد قابلیت جمیع ما في هذه الرسالة من كتاب الطهارة و الصلاة و الصوم و الاعتكاف و الدعاء مع عدة من النسخ المعتبرة بل الصحيحة و كان في ذلك بخط مصنفها رئیس المحققين و تاج الملة و الدين شیخنا و شیخ العالمين الذي هو سنادنا و عمادنا و استاذنا و من علیه في الأمور اعتمادنا دام مجده العالي فجاءأ بحمد الله معتبراً صحيحاً الا مازاغ عنه البصر و لم یمعنه النظر كما هو لازم التبر و انا الفاني الجاني اقل تلامذته علی الكنى الطهراني؛ جلد: تیماج مذهب، 71گ، 25سطر (9/5×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 28 -509]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 67گ (2ر -68پ)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 -41]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 102گ، 15 سطر ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 -20]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: محمد جواد ریجانی؛ جلد: تیماج، 128گ، 15سطر (9×14)، اندازه: 15×19سم [ف: 3 -1102]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرث بالنسب الصحيح و فاسدة الحاصل من الشبهة.
از ابتدای طهارة تا پایان میراث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: ساغری، 435ص، 17 و 24 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 50 -137]
آغاز: برابر؛ انجام: بل قد یقوی الجواز في ذلك مع النهي فضلاً عن عدم الاذن و الله العالم خاتمة في الاعتكاف.
شامل کتب طهارت، صلات و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن13؛ افتادگی: وسط؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ صفحه اول مزین به دستخط مرحوم شیخ انصاری است با این عبارت» ... فیقول الأحقر ابن محمد امین مرتضی الأنصاري عفی الله عنهما اعلم ان كلما یذكر في هذه الحواشي من الاحوط و من الاستشكال فهو من باب عدم الافتاء في تلك المسألة فللمقلد ان یرجع فیها الى غیری من المجتهدين الاحياء الاعلم منهم فالاعلم»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج، 101گ، 16 و 17سطر، 10/5×15/5سم [ف: 5 -132]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 114گ، 18سطر، اندازه: 12/5×21سم [ف: 3 -593]
خط: نسخ، کا: موسی ذهب الضالمي، تا: قرن 13، جا: نجف اشرف؛ از موقوفات شیخ علی محمد پور نمازی؛ 75گ، 23سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 -266]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 172گ، اندازه: 10/5×17سم [ف: -80]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 68گ (3پ -70ر)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 -189]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 170گ، 14سطر (5×10)، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 17 -341]
آغاز: برابر؛ انجام: و كفارة الاعتكاف ككفارة شهر رمضان علی الاصح و الاحوط مراعاة الترتيب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مشمع، 125گ، 21سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 -181]
آغاز: ... الظاهر تعین التيمم حینئذ و لو خالف و تطهر بطل ... البحث الثاني: فیما یتیمم و هو الصعيد، المراد به مطلق الأرض علی الأقوى من غیر فرق بین الرمل و التراب؛ انجام: و قد أخل عامداً بحرف او حركة بنا أو اعراب أو مد واجب أو تشدید أو سكون لازم أو بدل حرفاً بغیره و إن كن الضاد بالظاء أو ترتیب بین آیاتها
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 51گ، 14سطر (10×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 39 -618]
آغاز: برابر؛ انجام: و لم نزل الثانية الاخرة و لو اناثا و اولاد و لن نزلوا و الاجداد.
مشتکل بر کتاب طهارت، دماء، ثلاثه، صلاة، صوم و قسمتی از ارث است؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 76گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 3 -769]
آغاز: برابر؛ انجام: بل قد یقوی الجواز في ذلك مع النهى فضلا عن عدم الاذن و الله العالم خاتمة في الاعتكاف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن [ف: 5 -596]
آغاز: في جار و تعاقب الجر یاتی علیه فنوی الترتيب تعاقبها؛ انجام: ولا بیین ما علم افضائه الى الاغماء في النهار و عدمه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
احکام حیض و استحاضه و نفاس؛ خط: نستعلیق و عناوین نسخ،
بی کا، تا اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 8گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 -19]
آغاز: ايضاً فیما اذا كان كل منهما باعثاً مستقلاً و لا یعتبر في النية غیر ذلك و غیر التعين اذا احتیج اليه
مشتمل بر کتاب الطهارة و الصوم و الحيض؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 105گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 -332]
طهارت است تا احکام حیض و استحاضه و نفاس؛ خط: نسخ، کا: شیرازی، محمد صادق، تا: قرن 13؛ خط شیخ مرتضی و محمد حسین حسینی و خط حاجی ملا علیکنی، اجازه به آخوند ملا علی بخط و مهر مؤلف، محشی از انصاری؛ جلد: تیماج، 151گ، 71سطر (8×15)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 10 -1665]
آغاز: الحمدلله ... انی لما رایت عموم البلوى في احكام الخمس واحتیاج الناس اليها و ابتلائهم من فروعه احببت كتابة رسالة مشتملة علی مهماته لیسهل تناولها و اختصرتها من كتابنا الكبير؛ انجام: ان الأحوط أن لم یكن اقوی الرجوع اليه ايضاً اذا اتفق تسلط السلطان المزبور علی ما كان في یدغیره من سلطان المخالفين فیفعل به ما تقتضیه قواعد الشرع و الله العالم.
کتاب الخمس است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، دو بار تصحیح و مقابله شده (بار اول با نسخه مبیضه اصل مؤلف در ربیع الأول 1263ق و بار دوم با نسخه اصل مسوده مؤلف در صفر 1264ق توسط ابوالقاسم بن حسین علی غروی قزوینی)؛ 10گ (201پ -210پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2208]
آغاز: الحمدلله ... انه قد التمسني بعض من لا یسعنی مخالفته الي اختصار كتاب الزكوة و الخمس فاجبته الى ذلك بعد الاستخارة و بالله التوفيق، كتاب الزكوة التي هی اخت الصلاة في ان وجوبها؛ انجام: و تستحب اختصاص ذوی الارحام و الجيران و اهل في الدين و الفقه و العقل و غیرهم ممن یكون فیه احد المرجحات و مع التعارض ینبغی ملاحظة الميزان و الله الهادي، تمت.
کتاب الزكوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ سه بار تصحیح و مقابله شده (بار اول از نسخه مبیضه مؤلف در ذیقعده 1262ق، بار دوم باز با مبیضه مصححه مؤلف و بار سوم با مسوده مؤلف توسط ابوالقاسم بن حسین علی غروی قزوینی)؛ 23گ (178پ -200پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2208]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یخلو الحاق الرواق به من وجه الا ان الا حوط الاقتصاد علی ما حول الضريح المبارك مما لا یزید علی خمسة و عشرین زراعاً بزراع اليه و الله العالم. قد بلغ و تصحيحاً بدقة النظر مع نسخة صحيحة ... قابلت مع الاصل مرة واحدة
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 18 و 28 رجب 1244ق؛ جلد: تیماج، 90گ (23ر -112ر)، 20 -16سطر (9/5×15/5)، اندازه: 16×23سم [ف: 19 -144]
آغاز: برابر؛ انجام: إلا أن الأحوط الأقتصار علی ما حول الضريح المبارك مما لا یزید علی خمسة و عشرین زراعاً بذراع اليد و الله هو العالم بحقائق الأحكام، قد تمت
خط: نسخ، کا: راضی بن سید حسین بن سید احمد حسنی حسینی، تا: ربیع الأول 1249ق؛ از روی نسخه اصل به خط شیخ در حیات وی کتابت گردیده و با عبارت «بلغ مقابلة و تصحيحاً إن شاء الله علی النسخة الأصلية المعتبرة بنظر الشيخ دام ظله» تصحیح و مقابله شده، محشی؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسن بن محمد جواد» (بیضوی)، «محمد ...» (بیضوی)؛ 96گ (1پ -96پ)، 17 سطر ، اندازه: 7/5×12سم [ف: 39 -591]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم یفعل ذلك عند الثانية و یصنع كما صنع بالاولی و یقف و یدعی الله كما دعی ثم بمضی الى الثالثة و علیه السكينة والوقار و لا یقف عندها والله العالم.
خط: نسخ، کا: حاج مطر بن شیخ رحیم، تا: پنج شنبه 12 شعبان 1254ق؛ مصحح، محشی با امضای «میرزا سلمه الله» و همچنین با رمز «ض»، با نشان بلاغ؛ جلد: تیماج، مذهب، 105گ، 19 سطر (8/5×15)، اندازه: 5/5×20/5سم [ف: 39 -67]
آغاز: برابر؛ انجام: یا اتیان بحقوق زوجه ننماید و در صورت منع صریح نیز جواز روزه قوت دارد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: مقوا، 210گ، 19سطر ، اندازه: 17×21سم [ف: 33/2 -171]
بی کا، تا: 24 رجب 1258ق؛ محشی با رمز «ض» و «میرزا» (شیخ مرتضی انصاری و میرزا محمد حسن مجدد شیرازی) [ف: -23]
از اول طهارة تا آخر صلاة مسافر و کتاب صوم؛ خط: نسخ، کا: بنت حاجی ملا باقر زنوزی، تا: 3 شوال 1258ق، جا: نجف اشرف؛ محشی از میرزای شیرازی با علامت «میرزا» و سید کاظم طباطبایی یزدی با رمز «ظم طبا»؛ جلد: تیماج، 22سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: -408]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: شوال 1258ق؛ اهدایی: دکتر روشن ضمیر؛ 19سطر (5/5×10)، اندازه: 9/5×14سم [ف: 3 -330]
آغاز: برابر؛ انجام: مما لا یزید علی خمسة وعشرین ذراعأ بذراع اليد والله العالم بحقائق الامور.
قسمت اول باب طهارة و صلاة؛ خط: نسخ، کا: خلیل بن ابراهیم
صغری ساز، تا: 1260ق؛ مهر: محمد هادی بن حاجی باقر «محمد هادی بن حاجی باقر» (مربع)، «یا خلیل الله» (بیضوی)، «عبده الراجي ابو الفتح» (بیضوی)؛ واقف: محمد هادی بن حاجی باقر، 1260؛ 119ص، 22 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: -66]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 872/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -59]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن ملا رضا بن کریم خان، محرم 1260ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ واقف: سید علی اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ جلد: مقوا، 62گ، 21 -29 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 21 -1572]
خط: نسخ، کا: شعبان بن علی الرومي، تا: جمعه 10 صفر 1260ق؛ مصحح، مقابله شده توسط راضی ابن حسین بن احمد عطار بغدادی به تاریخ 1261؛ 73گ، 24سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 15 -19]
آغاز: برابر انجام: و لو كانا معا حیین و خیف علی كل منها انتظر حتی یقضی الله تعالی شانه و الحمد لله اولا و آخرا و باطنا و ظاهراً کتاب های صوم و احکام اموات؛ خط: نسخ، کا: جواد حسینی قمی، تا: 1260ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 56گ (62 -117)، 18 سطر (7×15/5)، اندازه: 12×21سم [ف: 19 -113]
آغاز: ففیه قولان مبنیان علی طهارته و نجاسته و اولهما اقوالهما لكن الاحتياط و عملی علی التجنب
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد سمیع نهاوندی، تا: 9 رجب 1261ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 111گ، 16 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: -61]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل من الشبهة و الله العالم و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: ناجی قفطانی، تا: 15 محرم 1261ق؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: تیماج، 131گ (1پ -131پ) اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1600]
آغاز و انجام: برابر
شامل کتاب های طهارت، صلاة وصوم؛ خط: نسخ، کا: مومن موسوی قمی، تا: رمضان 1261ق، جا: نجف اشرف؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری با امضای «مرتضی» و «ض» وغیره، مصحح، با نسخه اصل مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج، 102گ، 19سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 5 -2207]
شامل طهارة، صلوة، صوم، مواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1 شعبان 1261ق؛ جلد: تیماج، 157گ، 17سطر (7×13)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 8 -111]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما المسلم فلا یرث بالسبب الفاسد اجماعا و یرث بالنسب الصحيح و فاسدها لحاصل من الشبهة و الله العالم.
شامل کتاب الطهارة، کتاب الصلاة، دماء ثلاثه، اموات زکات و میراث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ربیع الاول 1262ق؛ از کتاب الطهاره نجات العباد تنها یک صفحه آمده است، مصحح، محشی از شیخ انصاری؛ تملک: شیخ محمد جواد بن شیخ محسن؛ 135گ (3پ -137ر)، 17 و 18 سطر (9×15/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 39 -87]
آغاز و انجام: برابر
رساله عملیه در مسائل طهارة و صلوة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن آقا علی اصغر گلپایگانی، تا: صفر 1262ق؛ 233 ص، 19 سطر (8×15)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 -318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: محمد حسن بن حسین حسینی، تا: 1262ق؛ محشی از مرحوم شیخ مرتضی انصاری؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 81گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×22سم [اهدائی رهبر: 3 -768]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 197
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 -192]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما المسلم فلا یرث بالسبب الفاسد اجماعاً و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل في الشبهة و الله العالم
از طهارت تا ارث؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 27 ربیع الاول 1262ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، با خط خوردگی، محشی از شیخ انصاری؛ 149گ، 29سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 8 -4761]
آغاز: برابر؛ انجام: لو اتفق تسلط السلطان المزبور علی ما كان في ید غیره من سلطان المخالفين، فیفعل به ما تقتضیه قواعد الشرع، و الله العالم و الموفق و الهادي و الحمدلله رب العالمين.
کتاب های زكوة، احکام الاموات، الطهارة و الصلواة (ناقص)، الصوم، الدماء الثلاثة، الخمس؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل بن علی الطيب رشتی، تا: چهارشنبه 4 جمادی الاول 1262ق، جا: کربلا؛ محشی از شیخ انصاری؛ جلد: مذهب، 201گ، 19سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -108]
آغاز و انجام: برابر
شامل کتاب های الطهارة، الصلوة و الصوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 محرم 1262ق، جا: مشهد مقدس؛ مصحح، مقابله شده، محشی از محمد رحیم شاگرد مؤلف؛ با یادداشت بلاغ؛ مهر: «عبده محمد بن رضا ... الحسيني 1284»؛ جلد: ساغری، 279ص، 17سطر ، اندازه: 10×20سم [ف: 50 -116]
عبادات است و ارث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1262ق؛ مقابله شده توسط ابوالقاسم بن حاج حسین علی شریف نجفی با اصل در 1262، با گواهی مؤلف و خط و مهر او در چند جا، محشی از شیخ مرتضی؛ جلد: تیماج، 205گ، 19 سطر (7×15)، اندازه: 13×21سم [ف: 16 -230]
آغاز: الحمدلله ... هذه رسالة مشتملة علی احكام الاموات اختصرتها من كتابنا الكبير لاحتیاج الناس الى ذلك و عموم البلوي ولیكون اسهل للتناول ... كتاب احکام الاموات و فیه مقدمة و مباحث و خاتمة؛ انجام: حتی یقطع بموته لو كان حياً و لو كان معاً حیین و خیف علی كل منهما انتظر حتی یقضی الله تعالی شأنه و الحمدلله اولاً و آخراً
کتاب احکام الاموات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1262ق؛ مصحح، سه بار تصحیح و مقابله شده (بار اول از نسخه اصل مؤلف توسط ابوالقاسم بن حسین علی قزوینی در شوال 1262ق، بار دوم از نسخه مصححه و بار سوم از نسخه مسوده خود مؤلف در صفر 1264ق)؛ 27گ (55پ -81پ)، 20سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2208]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1260 -1263ق، طهارت است و به نسخ در نجف نوشته شده و دماء ثلثه و احکام موات به نسخ و صلوة به نسخ و نستعلیق و خمس و زکات به نسخ است و مواریث به نسخ و ناتمام است، در صفحه عنوان «منتخب الفقه شیح حسین اصفهانی» دیده می شود، در پایان نفاس تاریخ شب آدینه شعبان 1263 هست، میانه کتاب صوم به خط نسخ و نستعلیق سید حسین بن سید احمد موسوی خوانساری است مورخ 21 ذیحجه 1260 در نجف که با نسخه مقابله شده با اصل دو بار مقابل کرده، پایان صوم به خط نسخ از اسماعیل بن عبدالله خوانساری روز پنج شنبه 23 ذیحجه 1260 نوشته؛ محشی با نشان «دام ظله»؛ 23 سطر (14×19)، اندازه: 14×20سم [ف: 5 -704]
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 شعبان 1263ق؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ 123گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 -566]
خط: نسخ، بی کا، تا: دهه دوم رجب 1263ق؛ 71گ، 21سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 -68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 94گ، 19سطر (9×16)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1 -121]
خط: نسخ نازیبا، کا: محمد حسین بن اسماعیل، تا: 1263ق؛ در شعبان 1280 مقابله شده است؛ 12سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 93]
آغاز: برابر؛ انجام: مجنوناً اجرم به الولى فالكفارة علی الولى مثل الصبي و الله العالم قدتم ...
خط: نستعلیق، کا: بیرجندی، محمد بن حسن، تا: سه شنبه 1 رجب 1263ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 130 گ، 25سطر (9×16)، اندازه: 5×21سم [ف: 3 -831]
شامل کتاب الطهارة و الصلوة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی رضا، تا: شعبان 1263ق؛ اهدایی: علیرضا وثوق؛ جلد: تیماج، 82گ، 16 سطر (9/5×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 3 -1069]
آغاز: نحوه بل المعتبر كون التغيير؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 107گ، 20سطر (8×14)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 4 -1173]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الاحوط الاقتصار علی ما حول الضريح المبارك ... بذارع اليد و الله العالم.
کا: سید رضا موسوی، تا: 1263ق؛ محشی از شیخ انصاری؛ جلد: تیماج، 51گ (87 -137پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 12 -277]
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن محمد حسینی، تا: 1263ق، جا: نجف اشرف؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1368]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل من الشبهة و الله العالم و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ حسن قفطان، تا: 14جمادی الاول 1263ق؛ مصحح، و با علامت بلاغ با نسخه اصل، یادداشت تصحیحی به خط مؤلف؛ تملک: سید علی بن حاجی عبدالجواد؛ جلد: تیماج، 129گ، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1600]
کتاب الطهارة، کتاب الصلوة؛ خط: نستعلیق، کا: عبد الوهاب بن ملا محمد صالح، تا: 1264 و 1263ق؛ جلد: تیماج مذهب، 136گ (1پ -136)، 15 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 12 -483]
آغاز: بسمله، كتاب الزكاة التي هی اخت الصلاة في ان وجوبها في الجمله من ضروریات الدين؛ انجام: و استحباب الوضوء و الجلوس و ذكر الله عزوجل و غیر ذلك من الأحكام.
شامل زکات و دماء ثلاثه؛ خط: نسخ، کا: سید جعفر بن احمد حسینی انامقی، تا: رجب 1264ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 32گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 21 -1573]
آغاز: نصف مثقال شرعی و خمسه فكل عشرة دراهم ح سبعة مثاقیل؛ انجام: فلا یرث بالسبب الفاسد اجماعاً و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل من الشبهة.
مشتمل است بر: طهارت، احكام الدماء الثلاثة، احکام الاموات، صلات، زکات، خمس، صوم، حج و مواریث؛ خط: نسخ، کا: بیرجندی، محمد بن حسن، تا: جمعه 8 جمادی الثاني 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با رمز «ف»، «ق» و با عنوان «مشکور»؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: تیماج مذهب، 173گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×20/8سم [ف: 21 -1576]
کتاب طهارت و احکام اموات و صلاة و صوم و زکات و خمس و احکام ارث؛ خط: نسخ، کا: موسوی، محمد صادق بن محمد، تا: جمعه 18 رمضان 1264ق، جا: خوانسار؛ جلد: مقوایی، 191گ (99پ -289ر)، 18سطر ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 -321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ مصحح، محشی از شیخ مرتضی انصاری و حسین حسینی و حواشی شیخ انصاری و حسین حسینی؛ جلد: تیماج، 94گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4761]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباسعلی بن مهر علی آستانه ای، تا: 12 رجب 1264ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 192 گ، 17/5×22/5سم [ف مخ: -235]
خط: نسخ، کا: شیخ محمد طهرانی، تا: 29 ربیع الثاني 1264ق، جا: نجف اشرف؛ نسخه توسط شیخ حسین بن شیخ کاظم نجل صافی طریحی در همین سال تصحیح شده، محشی از شاگرد مؤلف شیخ مرتضی انصاری و دیگران، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 20 سطر (7×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: 2 -263]
از طهارت تا میراث؛ خط: نسخ، کا: بیرجندی، محمد بن حسن، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 235گ، 25 سطر (9×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 -400]
خط: نسخ، کا: محمد حسین نجف آبادی اصفهانی، تا: 22شعبان 1265ق؛ مصحح، محشی از شیخ مرتضی انصاری با نشانی «ض» و میرزای شیرازی سید محمد حسن حسینی با نشانی میرزا» و «م»؛ تملک: محمد حسن بن محمد جعفر نائینی به تاریخ 15رجب 1314 با مهر «عبده محمد حسن بن محمد جعفر» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 95گ، 20سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -386]
آغاز: برابر؛ انجام: و الأولى أن تكون كثیاب المحرم و تهيأ و اتی المسجد ولا یزال في الدعاء حتی تغرب الشمس.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ مصحح، مقابله شده، در پایان صوم و حج دستخط مؤلف در تأييد صحت مقابله و معارضه؛ جلد: تیماج مذهب، 232گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 -1568]
آغاز: برابر، انجام: و في كراهة الوطي بعد الانقطاع ... و ذكر الله عزوجل و غیر ذلك من الأحكام و الله العالم بالاحكام
شامل: کتاب طهارت و صلاة، صوم و اعتکاف و دماء ثلاثه؛ خط: نسخ، کا: مهدی دامغانی، تا: 1 صفر 1265ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری، در مواردی امضای شیخ مرتضی دارد، مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «عبده حسن الحسيني» (بیضوی)؛ واقف: سید علی عظیم خان، 15 صفر 1265؛ جلد: تیماج مذهب، 178 گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1 -431]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد حسینی، تا: 19 شوال 1265ق؛ اهدایی: ورثه امام زاده؛ 97گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 -216]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل من الشبهة و الله العالم بالاحكام.
از اول طهارت تا آخر میراث؛ خط: ثلث، بی کا، تا: 1 جمادی الاول 1266ق؛ جلد: تیماج، 243گ، 16 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 -38]
آغاز: برابر؛ انجام: و كان الفراغ من تسوید ها ثالث و العشرون من ربیع الاول سنه 1266
خط: نسخ، کا: سید محمد بن محسن بن احمد سلیمان حلبی حسینی، تا: 23 ربیع الاول 1266ق؛ جلد: میشن مذهب، 157گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 15/3×21سم [ف: 21 -1573]
خط: نسخ، کا: میرزا حسین بن محمد اکبر ساکن گلپایگان (احکام صوم)، تا: جمادی الاول 1266ق؛ مصحح، محشی از شیخ
مرتضی انصاری و میرزا شیرازی، بر فراز صفحه دوم خط شیخ انصاری با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده الانصاري» (مربع)؛ تملک: حاج سید محمد علی؛ جلد: 85گ، اندازه: 15×21سم [ف: 12 -360]
آغاز و انجام: برابر
از ابتداء تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1266ق؛ تملک: جعفر بن محمد بیدگلی کاشانی با تاریخ1267ق با مهر «عبده الرحمن محمد جعفر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 175گ، 16سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: -174]
آغاز: برابر؛ انجام: و استحباب الوضوء و الجلوس و ذكر الله عزوجل و غیر ذلك من الأحكام
خط: نسخ، کا: عبدالغفور بن محمد حسن، تا: دوشنبه 1 رجب 1266ق؛ 207گ، 16سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 -4761]
آغاز: بعد أن یخرج عن الاضافة الى الاطلاق و حكم المايع غیر المضاف فیما عرفت؛ انجام: و منها الأرض التي لم یوجف علیها بخیل و لا ركاب سواء انجلی عنها اهلها او سلموها للمسلمین طوعا
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1266ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ 202گ، 16سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 1 -75]
خط: نستعلیق نازیبا، کا: عبدالصمد بن حیدر کلری ابهری، 1266ق؛ 62گ (1پ -62پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 2 -67]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرث بالنسب الصحيح و فاسدة الحاصل من الشبهة ... سنه 1266
خط: نسخ، کا: محمد علی شریف، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
از طهارت تا اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 4 شوال 1267ق؛ محشی شیخ مرتضی انصاری دزفولی؛ جلد: تیماج، 21گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×21سم [سنا: ف: 1 -100]
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1268ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری، از روی نسخه مؤلف که تصحیح شده بود شده بود مقابله شده؛ 105گ، 19سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 14 -206]
طهارت و صلاة و صوم؛ بی کا، تا: 1268ق؛ قطع: خشتی [ف: 256]
آغاز: كتاب الطهارة و فیه مقدمة و ثلاثة مقاصد و خاتمة أما المقدمة ففیها فصلان الفصل الأول في المياه و فیه مباحث الأول المطلق بجمیع افراده طاهر مطهر للحدث و الخبث؛ انجام: برابر
نسخه اصل: واتیکان ش 1678. شامل کتاب های طهارت، صلاة، صوم و اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: سید محمد علی بن جعفر زوین، تا: یکشنبه 2 جمادی الاول 1269ق؛ مصحح، محشی با امضای «تضی»، در اول نسخه صورت خط شیخ مرتضی انصاری درباره حواشی او بر این رساله؛ 114ص، 19سطر [عکسی ف: 3 -128]
آغاز: بسمله ... كتاب الطهارة و فیه مقدمة و ثلثة مقاصد و خاتمة اما المقدمة ففیها فصلان الفصل الأول في المياه و فیه مباحث الأول المطلق بجمیع افراده طاهر مطهر للحدث والخبث؛ انجام: برابر
از طهارت تا اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: سید محمد علی بن سید جعفر زوین، تا: 2 جمادی الاول 1269ق؛ این نسخه عکسی است، محشی از شیخ انصاری؛ جلد: گالینگور، 56گ، 19 سطر، اندازه: 20×21سم [ف: 8 -4761]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذكر الله عزوجل و غیر ذلك من الأحكام
خط: نسخ، کا: مقصودی، علی، تا: 9 جمادی الاول 1269ق؛ در 1پ دارد «شهد بعض الثقات بمقابلتها: لا اله الا الله الملك الحق المبين. عبده مرتضی الأنصاري»، با نسخه درستی مقابله شده و دوباره با آخوند ملا محمد باقر هم مقابله گردید و پایان این مقابله شب شنبه 25 رمضان 1277 می باشد، مصحح آن ابوالقاسم کاتب پسر حاج حسینعلی شریف قزوینی همه این گواهی های بر مقابله را نوشته و حاشیه ها را هم او کامل کرده؛ جلد: تیماج، 108گ، 19سطر (9×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 5 -2082]
خط: نسخ، کا: موسی بن محمد علی، تا: پنج شنبه سلخ شعبان 1271ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشانی «ص»؛ جلد: مقوایی، 187 گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 19 -83]
آغاز: برابر؛ انجام: و الخضاب و قرائه القرآن و استحباب الوضوء و الجلوس و ذكر الله عزو جل و غیر ذلك من الأحكام
دارای کتب طهارت، صلات، حیض، و صوم است؛ خط: تایپی، بی کا، تا: 1273ق؛ محشی از علامه انصاری و آخوند ملا کاظم مورخ به 1323ق؛ جلد: تیماج، 188 گ، 15سطر (8/5×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 15 -125]
آغاز: برابر
کتاب طهارت و صلوة و صوم؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن میرزا محمد حسین، تا: سه شنبه 22 صفر 1276ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 106گ، 16 سطر (9×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 -681]
انجام: تمت في یوم الجمعه رابع و عشرین في شهر رمضان من
شهور سنه 1277
بی کا، تا: 1277ق؛ محشی؛ 80 گ، 16 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 1 -126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1279ق؛ محشی با نشان مح دام ظله، ض؛ جلد: تیماج منقش، 193گ، 15سطر (7×12/5)، اندازه: 10/7×17/5سم [ف: 17 -310]
آغاز: برابر؛ انجام: الجواز في ذلك مع النهى فضلاً عن عدم الاذن و الله العالم، تمت.
خط: نسخ زیبا، کا: موسوی خوانساری، فخرالدین بن جمال الدين، تا: 1281ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری، میرزا حسن حسینی، و سید کاظم طباطبایی یزدی؛ مهر: «محمد الموسوي»؛ یادداشتی مبنی بر درس گرفتن این کتاب نزد آخوند ملا محمد حسن؛ جلد: تیماج مذهب، 135 گ، 19 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 -643]
شامل ابواب طهارت، صلوة، صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1281ق؛ با اجازه شیخ انصاری که وسیله عبدالجواد سبزواری در ربیع الثاني 1281ق مقابله شده، مصحح، محشی از شیخ انصاری؛ مهر: «عبده الراجي عبدالجواد»؛ جلد: تیماج، 118گ، 22سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 -677]
انجام: برابر
کتب: طهارت، صلات و صوم؛ بی کا، تا: شوال 1287ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزای شیرازی با رمز «م» و «میرزا» در آخر؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ جلد: میشن مذهب، 67گ، 23 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 21 -1571]
تا احکام اعتکاف آمده؛ خط: نستعلیق، کا: کلبعلی شرندی، تا: 1289ق؛ 106گ (1پ -106پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 14 -355]
آغاز و انجام: برابر
مشتمل است بر: احکام دماء ثلاثه، طهارت، صلات و صوم؛ خط: نسخ، کا: تربتی، اسحاق بن محمد، تا: 23رمضان 1291 ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزای شیرازی؛ واقف: سید اصغر اصغرزاده، بهمن 1338؛ جلد: تیماج، 111گ، 21سطر، 14×21سم [ف: 21 -1569]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو كانا معا حیین و خیف علی كل منهما انتظر حتی تفتضی الله (كذا) شأنه و الحمدلله اولاً و آخراً و باطناً و ظاهراً.
مشتمل است بر: احکام دماء ثلاثه، طهارت، صلات، صوم، احکام اموات؛ خط: نسخ، کا: ابن ملا امین شیروانی (نام کاتب محو شده)، تا: محرم 1293ق، جا: مدرسه ملا محمد باقر؛ مذیل به چند سؤال و جواب ظاهراً از میرزا حسن شیرازی، محشی با رموز «ض»، «زین سلمه الله» و «میرزا» یعنی شیخ مرتضی انصاری میرزای شیرازی و رمز «زین»؛ 115گ، 17 -19 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 21 -1578]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1293ق، جا: مدرسه باقریه؛ 19سطر [تراثنا: س 6ش 3 -125]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1293ق، جا: مدرسه باقریه؛ 19 سطر [تراثنا: س 6ش 3- 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1294ق؛ محشی با امضاهای «م. د» مدظله، «ض»، «میرزا»، دام ظله، در برخی صفحات (مثل 26ر) خط مؤلف (صاحب جواهر) برای تصحیح متن، با اجازه میرزای شیرازی شیخ انصاری برای عمل به این رساله با حواشی آنها، نسخه حاضر سه بار از روی نسخه اصل توسط ابوالقاسم بن حسین علی شریف قزوینی نجفی در ربیع الثاني 1294ق تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 109گ، 20سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2207]
آغاز : بسمله، كتاب الزكاة التي هی اخت الصلاة في ان وجوبها في الجمله من ضروریات الدين؛ انجام: بل و المكاتب لكن مع الشرط لامع عدمه یثبت الولاء.
مشتمل است بر: زکات، خمس، احکام اموات، مناسک حج و احکام مواریث؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن عباس گلپایگانی، تا: 17 محرم 1295ق؛ جلد: مقوا، 93گ، 21سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 21 -1574]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن عبد الله اومینی از توابع تربت حیدریه، تا: چهارشنبه 16 ذیحجه 1295ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزا شیرازی و آخوند خراسانی؛ جلد: تیماج، 111گ، 16سطر، اندازه: 13×21سم [ف: -72]
آغاز: برابر؛ انجام: مع النهى فضلا عن عدم الاذن و الله العالم قد تمت
ابواب طهارت، صلوة، صوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق؛
محشی از میرزای شیرازی و اجازه و امضاء او و شیخ مرتضی انصاری؛ جلد: تیماج، 18 -23 سطر (8 -8/5×15/5 -16)، اندازه: 13×21سم [ف: 1 -327]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 645
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -102]
کا: ابوطالب ابن محمد، تا: 1297ق؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 17×21/9سم [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد فیقول العبد العاشر محمد حسن بن المرحوم الشيخ باقر قدس سره انی لما رأيت عموم البلوي في احكام الخمس
خمس و زکات؛ خط: نستعلیق، کا: لاریجانی، موسی بن ابوطالب، تا: شعبان 1298ق؛ 36گ (133 -168)، 12 -14 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 8 -4762]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو علی ابن مرحوم حاج آقا سید حسین طباطبائی، تا: پنج شنبه 3 رمضان 1299ق؛ محشی به نقل از شیخ انصاری، با نشان محمد زید عمره (پسر آخوند ملا کاظم) «میرزا دام ظله العالي»، «ض رحمه الله»؛ اشعاری از ابوالمجد طباطبائی؛ 106گ، 21 سطر (8×15)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 51 -71]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول، نسخه چاپ سنگی است که به خط ابوالقاسم بن ملا رضا کمربنی در سال 1312 با حواشی میرزا حسین طهرانی خلیلی چاپ شده، محشی با رمزهای «ح، نی، طه، ق، ح ب، ضی، م د، طبا»؛ 194گ، اندازه: 16×21سم [ف: 13 -379]
شامل: دماء ثلاثه، احکام جنائز، خمس، زكاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ 73گ، اندازه: 11×18سم [ف: 1 -186]
بی کا، تا: قرن 14؛ 42گ (2ر -43)، 25سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 6 -34]
آغاز و انجام: برابر
به ترتیب شامل احکام دماء ثلاثه، طهارت، صلات و صوم تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهراً 1300 و قرن 14؛ محشی از شیخ مرتضی با رموز «ض قده» و میرزای شیرازی با عناویں دام ظله»؛ جلد: تیماج مذهب، 114گ، 21سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 -591]
آغاز: برابر؛ انجام: بل لم ینسج ناسج علی منوالها.
از ابتدای کتاب الطهارة» تا انتهای «کتاب الصوم»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزا محمد حسن شیرازی به خط سید محمد ابو الحسن رضوی کشمیری از روی نسخه مؤلف در سال 1221ق کتابت شده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 123گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/8سم [اهدائی رهبر: 3 -771]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین بن سید محسن ... بن سید محمد بن سید علی کبیر، تا: رجب 1301ق؛ مصحح، محشی از شیخ انصاری و میرزای شیرازی؛ جلد: تیماج، 286گ، 10 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 -561]
آغاز: برابر؛ انجام: نحو ذلك بل یقوی الجواز في ذلك مع النهى فضلاً عن الإذن و الله العالم، تمت الرسالة في اليوم الخميس عشرین من شهر جمادی الثاني من شهور سنة ألف و ماتین و ستة و ستین
خط: نسخ تحریری، کا: علی اصغر بن علی اکبر بن عباسعلی، تا: 1302ق؛ مصحح، محشی با نشان های «تض، مجمع، مصحح و ...»؛ جلد: میشن، 91گ (2پ -91پ)، 18سطر (10/5×14/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 40/2 -52]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1302ق؛ نسخه ویژه ارث است، در چند «مقدمه» و ده «مقصد» و یک «خاتمه» و «فصل» هایی؛ 21گ (229پ -249پ) [ف: 2 -254]
آغاز: بسمله. كتاب الطهارة. و فیه مقدمة و ثلاثة مقاصد و خاتمة. اما المقدمة ففیها فصول: الأول في بیان احكام الماء؛ انجام: اذا دعاه المومن الى الطعام البقاء علی الصوم بل یقطعه حینئذ. و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا ... (قد وقع الفراغ من التشرف بكتابة رسالة جناب الكامل ... الشيخ محمد حسن آل یاسین ادام الله ظله ...)
خط: نسخ، کا: قاسم بن سید احمد بن صالح حسینی فحام نجفی، تا: 3 صفر 1303ق؛ جلد: میشن، 19سطر [ف: 9 -132]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد فیقول عبد العاثر محمد حسن ... كتاب الزكاة التي هی اخت الصلوة؛ انجام: و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل من الشهبة و الله العالم بالاحكام و الحمدلله ... علی بن ابی طالب علیهما السلام.
از زکات تا پایان ارث؛ خط: نستعلیق، کا: ارشاد حسین کربلائی هندی، تا: چهارشنبه 23 ربیع الثاني 1304ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 157گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 3 -769]
آغاز: بسمله، والحمدلله رب العالمين الحميد المجيد العالم بما تغیض الأرحام؛ انجام: فلا یرث بالسبب الفاسد اجماعاً و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل من الشبهة و الله العالم بالاحكام. از ابتدای حیض تا انتهای میراث؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد رضا نوری، تا: 1309ق؛ مصحح، محشی با عناوین «میرزا» و «ض ر ه»، در محرم سال 1314 توسط محمد صادق بن ملا رضا نوری تصحیح و مقابله شده، مجدول؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی در 17 محرم 1314، آقا مصطفی حسینی در رمضان 1372؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 215گ، 19سطر، اندازه: 17×22سم [اهدائی رهبر: 3 -770] و [ف: 21 -1570]
انجام: علی ما كان في ید غیره من سلطان المخالفين فیفعل به ما تقتضیه قواعد الشرع ...
به ترتیب حاوی: طهارت، حج، مواریث، زکات و خمس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 19 ربیع الثاني 1310ق؛ محشی با رمز «ح ب»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: میشن، 108گ، 20سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 -1575]
آغاز: برابر
کا: سید محمد علی رضوی و اراده شیخ علی زاهد نجفی، 1316ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری به نشان «ض» و میرزا محمد حسن جدد شیرازی به نشانی «میرزا»، در این نسخه حواشی خطی سید اسد الله حسینی گیلانی غروی (اشکوری) به نشانی «اس» به شنگرف افزوده شده؛ تاریخ وقف: سه شنبه 22 شوال 1318؛ 241گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 4 -361]
آغاز: كتاب الصلاة التي تنهی عن الفحشاء والمنكر و عمود الدين ... المقصد الأول في المقدمات و هی ست الأولى في اعداد الفرايض
از اول تا آخر کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: آخوند ملا محمد حسین بروجردی، تا: 1376ق؛ افتادگی: آغاز؛ 120گ، 17 -14سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8 -4762]
آغاز: برابر
طهارت تا خمس و دماء ثلاثه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 105گ (68- 171)، 24 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8 -4762]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری به نشانی ض؛ 184گ، اندازه: 10×15سم [ف: 5 -89]
آغاز: الاحتياط و عملی علی التجنب، و لو تغیر المستعمل في التطهير باستعماله كان تجساً و لم یفد المحل طهارة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزا محمد حسن شیرازی و میرزا محمد تقی شیرازی و ملا محمد کاظم آخوند خراسانی؛ 146گ، 21سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 2 -277]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ سه مرتبه مقابله شده توسط شیخ حسین فرزند مؤلف، محشی از شیخ مرتضی انصاری و با نشانی «تضی» و میرزا شیرازی بزرگ با نشانی «میرزا» و با نشانی «رض»، در صفحه آخر تصدیق مقابله نسخه به خط مؤلف با مهر «محمد حسن» (بیضی) و خط میرزا شیرازی؛ تملک: محمد موسوی جزائری نجفی به تاریخ 9 ربیع الثاني 1367؛ جلد: تیماج، 123گ، 19سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 6 -378]
در این نسخه احکام اموات و اعتکاف و مناسک حج و مواریث و زکات و خمس، آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 71گ (17پ -87پ)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 13 -346]
آغاز: برابر؛ انجام: هو مكروه في التي ینفذ فیها اجراء الخمر بخلاف الصلب الذي لا ینفذ فیه و الله اعلم تمت
طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: دوشنبه؛ مصحح، محشی از شیخ محمد رضا عفی عنه؛ 16گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4761]
آغاز: بل یستحب نعم لو وحد شیء من اموال بیت المال لخراج الأرض المفتوحة عنوة ... الفصل السادس في السنن منها انه یستحب للانسان اعداد الكفن فانه مأجور كل مانظر اليه و منها؛ انجام: كتاب الخمس بسمله و حمدله أما بعد فیقول العبد العاثر محمد حسن بن المرحوم الشيخ باقر قدس سره ... كتاب الخمس الذي فرض الله تعالی شانه لمحمد وذریته علیهم السلام عوضا عن الزكوة اكراما لهم عنها وان كانت الدنيا جمیعیها ... في الغيبته علی قسمتها از مستحبات كفن (الفصل السادس في السنن منها انه یستحب للانسان اعداد الكفن) تا اول کتاب الخمس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی به امضاء «طبا» و «ظم طبا»؛ 62گ، 20 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 8 -4762]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما المسلم فلا یرث بالسبب الفاسد اجماعاً و یرث بالنسب الصحيح و فاسده في الشبهة. و الله العالم و الحمدلله رب العالمين اولاً و آخراً ظاهراً و باطناً برحمتك یا ارحم الراحمين تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با علامت بلاغ، محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزای شیرازی؛ جلد: گالینگور، 238گ، 17 -19 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8 -4761]
آغاز: برابر؛ انجام: و یستحب الاقامة بمنی ایام التشريق ... ثم یمضی الى الثالثة و علیه السكينة و الوقار و لایقف عندها و الله العالم خاتمة و فیها مباحث
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزا محمد حسن شیرازی؛ جلد: تیماج، 97گ، 19 -24 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8 -4762]
آغاز: برابر؛ انجام: الأقوى والأحوط وجوب الاربع علیه اذا كان قد اكرهه امرأته المعتكلفة فجا معها في نهار شهر رمضان و كفارة الاعتكاف ككفارة شهر رمضان علی الأصح والأحوط مراعات الترتيب فیها ...
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن خداداد سدهی اصفهانی، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 206گ، 13 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ]
شامل طهارة، صلاة، صوم، اعتکاف، دماء ثلاثه و حج؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از میرزای شیرزای و شیخ انصاری با امضاء «میرزا سلمه الله» و «مرتضی رہ»؛ تملک: میر اسماعیل بن میر یعقوب؛ 21سطر، اندازه: 15×21سم [ف: -206]
شامل احکام اموات؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: -406]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده، محشی از شیخ انصاری؛ 20سطر، اندازه: 17×21سم [ف: -419]
شامل قسمت زکات و خمس و قسمت ارث تحت عنوان وجيزة في الارث یا رسالة في الفرائض والمواریث می باشد که 1264 (سال طاعون) آنرا تأليف کرده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: -135]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 73گ (256پ -328پ)، 20سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6 -100]
بی کا، بی تا؛ نسخه چاپ سنگی است که در دارالطباعه سید مرتضی به سال 1318 چاپ شده؛ 113گ، 20سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 -84]
بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی است که در کارخانه آقا سید مرتضی بسال 1314 چاپ شده؛ 241گ، 20 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: -169]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 34
همان نسخه بالا [ف: 1 -57]
انجام: و الذل و الهوان بالاكتساب لشرائه و منها توقف حصوله علی رفع جمعی ما عنده أو دفع
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 6گ (140پ -145ر)، اندازه: 15×21سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -22]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی به رمز «ض» از شیخ مرتضی انصاری و «م» از میرزا محمد حسن مجدد شیرازی، در آغاز نسخه قطعه ای از احکام حیض و نفاس رساله صاحب جواهر افزوده شده؛ 132گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 27 -300]
بی کا، بی تا؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و میرزا محمد حسن مجدد شیرازی و میرزا محمد تقی شیرازی و سید کاظم طباطبائی یزدی و ملا کاظم آخوند خراسانی و حاج آقا رضا همدانی و شیخ طه نجف و سید اسماعیل صدر و شیخ عبدالله مازندرانی، نسخه چاپ سنگی به خط ابوالقاسم کمربنی نوری است که به سال 1314 چاپ شده؛ 482ص، 20سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 26 -6]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی دست نویس از میرزا محمد تقی شیرازی و حواشی دیگری با رمز «ض مدظله»، نسخه چاپ سنگی دارالطباعه سید مرتضی رازی است که به سال 1311 چاپ شده؛ 109گ، 20 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 25 -34]
بی کا، بی تا؛ این نسخه چاپ سنگی است که بخط ابوالقاسم بن ملا رضا کمربنی تحریر شده و به سال 1313 در چاپخانه سید مرتضی با حواشی «میرزا» و «ض» بچاپ رسیده است. این نسخه تا کتاب اعتکاف دارای حواشی سید محمد کاظم طباطبائی یزدی با نشانی «ظم طبا» و حواشی ملا محمد کاظم آخوند خراسانی با نشانی «ظم خراسانی» و در تمام آن حواشی سید اسماعیل صدر با نشانی «صدر»، در صفحه اول خط طباطبائی یزدی و صدر و مهر «عبده اسماعیل الموسوي» (بیضی) [ف: 16 -346]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرث بالنسب الصحيح و فاسده الحاصل من الشبهه و الله العالم و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين و له الشكر ظاهرا و باطنا.
رساله های موجود در این نسخه عبارتند از: احکام الحيض، احکام الجنائز، طهارت، صلاه، صوم، زکات، خمس و فرائض؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 169گ، 23سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 -462]
رساله های موجود در این نسخه: احکام الحيض، طهارت، صلوه،
صوم و اعتکاف با حواشی شیخ انصاری، محمد حسن حسینی، میرزا حسین نجفی طهرانی، آخوند خراسانی، آقا رضا همدانی و میرزا محمد تقی می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 147گ (2پ -148)، 17 سطر (7/5×13/5) اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 16 -464]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یقوم اولاد الاخوه هنا مقام آبائهم فلایحجبونها كما انه لا یحجبها من الخناثي اقل من اربعة و الله العالم باحكامه.
مشتمل بر کتاب های طهارت، صلاة، صوم، زکات، خمس و ارث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ واقف: ملا محمد جواد؛ جلد: تیماج، 180 گ، 10 -17 سطر (9×14 و 9/5×16)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 18 -325]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا بخوف النادر و لا بانكساف احدالنیرین ببعض الكواكب الذي لا یظهر الالاوحدى الناس وان اخاف ...
در تطبیق با نسخه شماره 2/2456/ع، نسخه اوایل مقصد سوم (در نماز آیات) را در بر دارد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 86 گ، 17سطر (7×16)، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 18 -261]
آغاز: برابر؛ انجام: آب جاری و نابع گوید هر چند بر روی زمین روان نباشد مانند پاره چشمه ها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (320پ)، 18 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 17 -418]
طهارت و صلاة؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1368]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1489]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
نجات العباد و رساله ای دیگر؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -578]
آغاز: برابر؛ انجام: الى الزوجه و الولد و الضيف و احوط من ذلك مراعات.
قسمت طهارت و صلوة و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهي؛ 194ص، 18 سطر (8×13)، اندازه: 14×21سم [ف: -58]
طهارت تا اعتکاف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 78گ، 18سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -287]
بخش احکام اموات؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 11گ (97پ -107پ)، 25 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 38 -614]
احکام حیض و استحاضه و نفاس؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ 7گ (256ر -262ر)، 25 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 38 -615]
خمس و زكاة؛ کا: محمد بن باقر، بی تا، جا: سامراء [ف: -256]
آغاز: بسمله- الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی نبیه؛ انجام: و عملی علی التجنب و هو الأقوى و لو تغیر المستعمل في التطهير باستعماله.
از این رساله فقط یک برگ آن باقی است و شاید کتاب نماز آن علیحده بوده؛ بی کا، بی تا؛ محشی؛ 1گ، 17سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 2 -183]
مبحث طهارت و صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: اسدالله قاسمی خوئی؛ 13 سطر، اندازه: 11×16سم [میراث اسلامی: دفتر دهم -779]
آغاز و انجام: برابر
طهارت تا اعتکاف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تاریخ وقف: شعبان 1273؛ جلد: تیماج، 116گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2207]
تا اعتکاف؛ بی کا، بی تا [ف: -94]
زکات و خمس؛ خط: نسخ، کا: موسی بن محمد علی، بی تا [ف: 94]
nejāt-ol ‘ebād (t. va talxīs.) = r.-ye ‘amalīye
حسینی همدانی، ابو طالب بن عبد المطلب، -1266 قمری
hoseynī hamedānī, abo-tāleb ebn-e ‘abd-ol-motalleb (-
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد بن باقر (1200 -1266ق)
ترجمه و تلخیصی است از «نجات العباد» شیخ محمد حسن نجفی (صاحب جواهر) که مترجم آن را به دستور صاحب جواهر، برای استفاده مقلدین وی، نگاشته است. این رساله مشتمل بر مسائل طهارت و صلات و صوم است. مؤلف در مقدمه آورده که: «چون رساله استادم جناب شیخ محمد حسن نجفی (صاحب جواهر) که در مسائل طهارت و صلات و صوم نوشته شده طولانی بود لهذا امر لازم الاتباع نسبت به این اقل تلامیذ صادر شد که زبده مسائل را از آن رساله ابراز نموده که عامه مکلفین را از آن بهره وافری حاصل گردد». این رساله در یک مقدمه و سه مقصد و یک خاتمه است. صاحب الذريعه از رساله عملیه فارسی دیگری که مستخرج از نجاة العباد است و آنرا سید علی بن ابراهیم ساوجی در زمان حیات صاحب جواهر داده ترتیب یاد می کند.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب ... و بعد چون جناب علامی فهامی مجتهد الزماني ... رساله در مسائل طهارت و صلوة و صوم نوشته بودند؛
انجام: بنا بر اصح و احوط مراعات ترتیب است در او مثل کفاره ظهار که پیش دانستی.
چاپ: در سال 1293 به چاپ رسیده
[الذريعه 142/4، رقم 689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح، با علامت بلاغ مقابله، با یادداشتی از ابوالقاسم رضوی و برگردان نام او به حروف شجری یا مشجر؛ جلد: تیماج مشکی، 92گ (1پ -92پ)، 21سطر (7/5×17)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 20 -491]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا صباغ، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 75گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 3 -771] و [ف: 21/1 -267]
آغاز: برابر؛ انجام: و کفاره اعتکاف مثل کفاره رمضان احوط مراعات ترتیب کفاره ظهار است. و الله العالم احكامه ... علیهم أجمعين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ از روی نسخه درستی مقابله و تصحیح شده و صاحب جواهر الكلام خود صحت آنرا گواهی کرده اند؛ مهر: صاحب جواهر «لا اله الا الله الملك الحق عبده محمد حسن» (چهارگوش) و «محمد حسن 1224» (بیضی)؛ 118ص، 23 سطر، اندازه: 15/3×21/5سم [ف: 10 -85]
خط: نسخ، کا: یزدی موسوی، هاشم بن محمد علی، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 18 سطر (7/5×15 و 15×21) [ف: -705]
آغاز: برابر انجام: و جواز صوم در این مقام بانهی چه جای عدم اذن و الله اعلم
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: 14 جمادی الثاني 1262ق؛ جلد: تیماج، 89گ، 16سطر، اندازه: 15×21سم [ف: -297]
خط: نسخ، کا: حاجی بن رمضان، تا: دوشنبه 1 شوال 1262ق؛ 117گ، 13 سطر (2/5×9/5)، اندازه: 10×15سم [ف: -65]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 10 ذیقعده 1262ق؛ 90 گ، 20سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 -906]
آغاز: برابر
کا: کاشانی، غلامعلی بن محمد، تا: 20 جمادی الثاني 1262ق؛ 29گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 -2105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: احمد بن مححمد تقی دارابی، تا: 28 شوال 1262ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 107گ، 17سطر، اندازه: 14×21سم [اهدائی رهبر: 3 -772]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جواد بواناتی، تا: 1263ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 82گ، 20سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 3 -772]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1077/2
همان نسخه بالا؛ 22گ (60پ -81پ) [مؤيد: 3 -82]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1077/3
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 -82]
آغاز: برابر؛ انجام: و غیر اینها از سایر احكام حایض و الله العالم باحكامه و حججه الطاهرين
کتاب طهارت صلاة صوم اعتکاف و دعا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ذیقعده 1263ق؛ مصحح، مقابله شده، مقابله به خط صاحب جواهر در انتهای کتاب: «نعم قد صح انها مقابلة علی النسخة الصحيحة المعتبرة فلا بأس بالعمل بها و هی الطهارة و الصلاة و الصوم و الاعتكاف و الدعا و كتب بیده مؤلفها الفاني خادم الشريعة محمد حسن بن المرحوم الشيخ باقر النجفي»؛ جلد: مقوا منقش، 135 گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -93]
آغاز: برابر؛ انجام: هر گاه پیش از ضیق عازم بر قضا باشد و چون وقت مضیق شود عزم کند بر عدم قضاء.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1263ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: ملا عباس بن کربلائی اسماعیل، محرم 1268؛ جلد: تیماج، 97گ، اندازه: 10/5×17/5سم [ف مخ: -41]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر چه بعض مصلی داخل باشد و بعضی خارج واحوط در حایر اختصاص حکم است باطراف صریح مقدس تا مقدار بیست و پنج ذراع بذراع ید مستحب مؤكد که مسافر بعد از هر فریضه مقصوره سی مرتبه بگوید سبحان الله والحمدلله ولا اله الا الله و الله اكبر، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 52گ، 16سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 4 -2105]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ کامل و مقابله شده؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 21ص (1 -21)، 19 سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 -1622]
آغاز: برابر
شامل طهارت، صلوة و صوم؛ خط: نستعلیق، کا: یوسف علی، تا: 1265ق، جا: کور کلا؛ مهر: «عبده محمد تقی» (بیضوی)؛ واقف: یوسفعلی بن ملا علی لاهوئی، 1267ق؛ جلد: تیماج، 97گ، 16سطر، اندازه: 17×22سم [ف: -87]
آغاز: برابر؛ انجام: مسئله مستحب مؤكد است که مسافر بعد از هر فریضه مقصوره سی مرتبه بگوید سبحان الله و الحمد لله ولا اله الله و الله اكبر تمام شد کتاب صلاة.
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن حاجی کاظم دربندی، تا: سلخ رجب 1269ق؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ واقف: شهاب مرعشی نجفی؛ 82گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1 -127]
آغاز: این رساله مختصریست از رساله همکار حجة الاسلام ... الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله مختصر شده است از رساله مطول مرحمت غفران؛ انجام: اعتصمت بالله و لكل طاعة و معصية لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم
کا: محمد کاظم بن ملا امیر علی بن موسی خان بن محمد باقر، قزوینی ساکن سیار ستاق، تا: 1272ق، جا: رحیم آباد؛ مصحح؛ 11گ (55 -65)، 12 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 28 -627]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1273ق؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ 96گ (57ر -152پ) [ف: 3 -57]
najāt-ul ‘ibād fī yawm-il ma‘ād (t.)
مدرس، حسن بن علی، 1210 -1273 قمری
modarres,hasan ebn-e ‘alī (1796 - 1857)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200 -1266ق)
ترجمه ای است از «نجاة العباد» که به دستور مؤلف برای استفاده مقلدین فارسی زبان به قلمی سلیس و روان و استوار ترجمه شده است. مترجم استاد میرزا محمد تقی شیرازی بوده است.
آغاز: بسمله، حمدله ... و بعد چون جمعی از مؤمنين عجم خواهش کرده بودند از جناب افضل الفضلاء.
انجام: بنا بر اصح و احوط مراعات ترتیب است در او مثل کفاره ظهار که پیش دانستی. [الذريعة 142/4]
شرح و حواشی:
1- نجاة العباد (مختصر ترجمه) = احکام ایمان؛ خوانساری، محمد هاشم بن زین العابدين (1235 -1318ق)
آغاز: برابر؛ انجام: و تجاوز نکند از حول و حوش ضریح مبارک به زیاده از بیست ذراع دست
طهارت و صلات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ با خط و مهر شیخ محمد حسن بن محمد باقر معروف به صاحب جواهر مبنی بر وکالت شیخ محمد از سوی ایشان با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 99 گ، 25سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 21/1 -273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری با رمز «ض»، با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ واقف: امیر المؤمنيني، 1365 ش؛ جلد: تیماج مذهب، 267گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/2سم [ف: 20 -575]
خط: نسخ، کا: علی میرزا، تا: 1261ق؛ 94گ، اندازه: 14/5×21سم [نسخه پژوهی: 2 -129]
آغاز و انجام: برابر
از طهارت تا آخر اعتکاف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 21 جمادی الاول 1261ق، تاریخ کتابت تاریخ ترجمه نیز هست؛ با یادداشت و اجازه عمل به این رساله از شیخ محمد حسن بن شیخ باقر صاحب جواهر با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد حسن» (چهار گوش)؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت
الملك)، 170گ، 21سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 469]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 40
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: -1727]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق، جا: قزوین؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 110گ، 16 سطر، اندازه: 11×20سم [ف مخ: 1 -438]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 21 ربیع الثاني 1265ق؛ محشی از «میرزا دام ظله»؛ 152گ (1پ -152ر)، قطع: ربعی [چند نسخه- ف: -48]
آغاز: بشود بر زمین مثل نهرها و رودخانه ها یا نه مثل آب چاه یا آب باران است یا آب ایستاده غیر نابع اما قسم آخر پس اگر کمتر از کر باشد نجس می شود؛ انجام: و غیر ایشان از کسانی که مرجحات در او موجود باشد و سزاوار است ملاحظه نمودن میزان در صورت تعارض مرجحات والله الهادي إلى سبیل الرشاد و الحمدلله رب العالمين
طهارت، صلاة، صوم، اعتکاف، خمس و زکات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه غره جمادی الثاني 1265ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده از روی نسخه اصل در نجف اشرف، محشی از شیخ مرتضی انصاری و نوشته ایشان در اول نسخه دال بر جواز عمل به حواشی ایشان، در آغاز نسخه آمده: «من کتب میرزا محمد تقی الشيرازي»؛ جلد: تیماج، 274گ، 20سطر، اندازه: 15×21 [ف مخ: 1 -122]
آغاز: برابر؛ انجام: که اجزای خمر در آن نفوذ نمی کند. پس مکروه نخواهد بود. و الله اعلم بالصواب.
تنها ترجمه طهارت را در بر دارد، در یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه»، مقدمه در 3 «فصل» و چند «مبحث»: مقصد یکم در وضو، دوم غسل، سوم تیمم. و هر یک در چند «مبحث». خاتمه در نجاسات، نیز چند مبحث؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، 1273ق؛ 55گ (1پ -55ر) [ف: 3 -57]
آغاز: برابر؛ انجام: و خضاب نمودن و قرآن خواندن او و در استحباب وضو گرفتن و نشستن در وقت نماز به مقدار نماز و ذکر نمودن خداوند عالم را و غیر اینها از سایر احکام حایض
طهارت تا زکات و دماء ثلاثه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مقابله شده با نسخه اصل؛ مهر: «لااله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن ...» (مربع)، «محمد حسن 1224» (بیضی)؛ 35 گ، 16سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 -438]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول العبد القاصر محمد حسن بن الشيخ باقر انه قد التمسني جماعة من المخلصين؛ انجام: از برای او هر چیزی که ما بین آسمان و زمین است هفتم روز عرفه در حق
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 237 گ، 15سطر (9/5×14)، اندازه: 15×21سم [ف: -86]
آغاز: برابر
فقط بخش طهارت، نماز و روزه را ترجمه کرده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 318گ، 15سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 -906]
آغاز: برابر؛ انجام: گاه می شود که قوت دارد جواز صوم در این مقام با نھی چه جای عدم اذن و الله العالم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامات بلاغ به تاریخ 1264؛ جلد: تیماج، 340گ، 15 سطر، اندازه:15×21سم [ف: 2 -73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جا: کربلا؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری با مهر و امضای وی، با علامت بلاغ؛ مهر: «عبده مرتضی الانصاري» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 194گ، 20سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 26 -117]
nejāt-ol ‘ebād (mn.) = al-feqh = t.-ye nejāt-ol ‘ebād
حسینی ساوجی، علی بن ابراهیم، ق13 قمری
hoseynī sāvajī,‘alī ebn-e ebrāhīm (- 19c)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200 -1266ق)
ترجمه و منتخب نیکویی است از «نجاة العباد» شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر الكلام. در چندین کتاب به ترتیب اصل گرد آورده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این چند کلمه ای است که حقیر خاطی ... منتخب نموده اصل گرد آورده است
آغاز: برابر؛ انجام: مثل مسافر و نحو آن و فرق نیست در این حکم میان جاهل و ناسی و عالم.
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1262ق؛ با دستخط سید اسدالله بن حجة الاسلام شفتی در تأئيد عمل به این رساله به تاریخ 1262، با دستخط مؤلف پیرامون تأئيد مقابله کتاب با مهر: «علی بن ابراهیم الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 64 گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 26 -239]
آغاز: برابر؛ انجام: و فرق نیست در این حکم میان جاهل و ناسی و عالم
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: پنج شنبه 16 جمادی الثاني 1262ق؛ واقف: حاجی محمد علی تهرانی نوری؛ جلد: تیماج، 109گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 14 -212]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ یادداشتی به تاریخ 27 جمادی 1298؛ 126گ، 14سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 14 -322]
آغاز: ایستاده از جهة سجده اولی و پیش از سجده ثانیه در حالیکه راست نشسته است و هم چنین بعد از هر یک از دو سجده بعد از راست نشستن، دویم خواندن دعائی که وارد شده است؛ انجام: منعقد نمی شود در شهر رمضان روزه غیر آن چه واجب باشد چه مستحب چه مکلف باشد بروزه ماه رمضان یا مکلف نباشد مثل مسافر و نحو آن و فرق نیست در این حکم میان جال و عالم و ناسی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 37گ (6ر -42ر)، 18سطر (8×13)، اندازه: 11/5×16سم [ف: 32 -674]
آغاز: و امثال اینها اگر چه احوط نجاست است و اگر آب مذکور راکد و غیر کر باشد، آغاز کتاب الصوم: الحمدلله رب العالمين ...
اما بعد این چند کلمه ای است در بیان کیفیت صوم یعنی بازداشتن خود را از مفطرات در شهر رمضان و در آن چند فصل است؛ انجام: چهارم شرط در صحت روزه خالی بودن است از حیض ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 31گ، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -170]
آغاز: برابر؛ انجام: چه مکلف اشد به روزه ماه رمضان یا مکلف نباشد مثل مسافر و نحو آن و فرق نیست در این حکم میان جاهل و ناسی و عالم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 138گ، 15سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 1 -199]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 475
همان نسخه بالا [نشریه: 11 -909]
ahkām-e īmān = talxīs-e t.-ye nejāt-ol-‘ebād
خوانساری، محمد هاشم بن زین العابدين، 1235 -1318 قمری
xānsārī,mohammad hāšem ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn (1820 - 1901)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد (ترجمه)؛ مدرس، حسن بن علی (1210 -1273ق)
آن گونه که در مقدمه این رساله آمده تلخیص کتاب فقهی «میرزا سید حسنا» است که با اجازه ایشان و درخواست گروهی از مؤمنين تهیه شده است و مباحث طهارت، صلات و صوم را دربر می گیرد. میر سید حسنا همان سید حسن بن علی مدرس اصفهانی (1273ق) شاگرد صاحب جواهر است که کتاب نجاة العباد استاد خوش را ترجمه نموده و کتاب حاضر نیز تلخیص همان کتاب است.
آغاز: الحمدلله علی جمیع نواله ... اما بعد این مختصری است از کتاب جناب مستطاب استاد استناد اعظم افخم
[الذريعة 296/1]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بیشتر آن به خط مؤلف و نسخه پیش نویس وی می باشد که تصحیح و اضافه شده و خط خوردگی دارد؛ 268گ، اندازه: 11×18سم [ف: 24 -62]
آغاز: برابر؛ انجام: و همچنین روزه واجبی که به نذر بجا آوردن او در سفر واجب شده باشد و مابقی احکام مسافر بسطی دارد که در محلش ذکر شده و آنچه در این مقام مذکور شده کافیست.
خط: نسخ، بی کا، تا: 13 محرم 1273ق؛ افزودگی هایی در موضوع رساله از فتاوای «میر سید حسنا» در انجام؛ 32گ (1پ -32پ)، 17 سطر، اندازه: 7×11/5سم [ف: 32 -672]
آغاز: برابر؛ انجام: با هم بقدر خرجی یکساله اش نباشد و اگر باشد غنی است ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 90گ (1 -90)، 12 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 29 -124]
آغاز: برابر؛ انجام: واما مسافر پس در هر کجا که نمازش قصر می شود روزه ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 38گ، 17 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 17- 195]
najāt-ul ‘ibād fī yawm-il ma‘ād (t.)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200 -1266)
ترجمه ای است از رساله «نجاة العباد» مرحوم صاحب جواهر به
زبان اردو با مراعات حواشی میرزا محمد حسن شیرازی که برای استفاده شیعیان هند ترجمه شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 228
آغاز: بسمله حمدله و الصلوة علی خیر خلقه محمد المصطفي نخبة الأنبياء ... اما بعد پس مخفی نرهی که هر مکلف پر علم، مسائل دین واحكام رب العالمين؛ انجام: هی اور روزه مستحب صحیح نهین هی اس شخص سی جکی ذمه پر روزه واجب هو مگر جو قادر نهو واجب هر که اسوقت بین جائز هو گا فقط
تقلید و طهارت و صلوة و صوم؛ خط: نستعلیق، کا: سید ابوالقاسم مشهور به سید مولانا، تا: 3 جمادی الثاني 1308ق، مصحح؛ جلد؛ مقوا، 341گ،7سطر، اندازه: 10×17سم [ف مخ: 1 -122]
najāt-ul ‘ibād fī yawm-il ma‘ād (t.)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200 -1266ق)
ناشناخته:
ترجمه گزیده نجاة العباد الشيخ محمد حسن اصفهانی نجفی از طهارت تا روزه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 6 رجب 1263ق [نشریه: 7 -42]
آغاز: حمد له، و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. اما بعد فیقول العبد القاصر محمد حسن بن الشيخ باقر ... ان اكتب لهم ... می الطهارة و الصلوة الخ؛ انجام: در وقت نماز وضو بسازد و ذکر خدا نماید و تفصیل این احکام در حیض گذشت، رجوع به آن نماید.
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1263ق؛ پنج برگ پایان اختلافات شیخ انصاری و صاحب جواهر است؛ مهر: «علی اکبر الشريف»، «یا أبا جعفر»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم مشکی، 137گ، ابعاد متن: 9×16، اندازه: 15×22سم [ف: 2 -713]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله مخصریست از جانب مولانا و مقتدانا شیخ محمد حسن سلمه الله تعالی در مسائل طهارت و صلوة اما کتاب طهارت در آن یک مقدمه و سه مقصد و یک خاتمه است؛ انجام: و سایر الشهدا علیه السلام و اتمام این ها افضل است تمت الرسالة
نام مترجم در نسخه نیامده و لکن بایستی از شیخ حسن بن علی مدرس اصفهانی باشد، نسخه رساله عملیه و شامل ترجمه مباحث طهارت و صلوة از کتاب نجاة العباد است؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: ربیع الأول 1269ق؛ از برگ 66 تا 80 و از برگ 80 تا 83 سؤال و جواب فقهی بر اساس فتاوی شیخ مرتضی انصاری کتابت شده؛ واقف: بانو زهرا تقی زاده، مرداد 1361؛ جلد: مقوا، 25سطر، اندازه: 11×17/2سم [ف: -170]
آغاز: بسمله، الحمدالله رب العالمين؛ انجام: اسدالله الجيلاني في النجيف الأشرف في آخر شهر ... الهجرة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق [رایانه ]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... کتاب الطهارة و در او یک مقدمه و سه مقصد و یک خاتمه، اما مقدمه پس در او دو فصل است؛ انجام: که استعمال چنین ظرف بعد از تطهیر مکروه هم نیست و الله اعلم
ظاهراً ترجمه دیگری از کتاب الطهارة «نجاة العباد» مرحوم صاحب جواهر باشد؛ بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 67گ، اندازه: 10/5×17/5سم [ف مخ: -40]
آغاز: تعالی در بیان طهارت و صلوة منتخب و مختصر گردید تا همه اهل ایمان از وی سودمند شوند
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 73ص (1 -73)، اندازه: 10×15سم [ف: 5 -1585]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علی اصغر مقصودی؛ اندازه: 11/6×18سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
nejāt-ol ‘osāt
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215 -قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (1801 - 19c)
دیوان اشعار شاعری است با تخلص «عاصی» در مراثی سید الشهداء علیه السلام که نسخه حاضر جلد چهاردهم از دیوان اوست که به نام «نجات العصات» است. در آغاز مقدمه به نظم و نثر آورده و گفته است که در هر جلد از مجلدات نجات العصات چهارده بند در تبعیت از دوازده بند محتشم می آورد و در این جلد چهارده بند آورده و سپس اشعاری در مناجات و پس از آن اشعار مفصلی در فضایل و مصایب سیدالشهداست. ظاهراً غیر از «نجات العاصين» مشهدی بخارایی است که در الذريعة (24 : 59) معرفی شده است. سروده های محمد محسن رشتی اصفهانی متخلص به «عاصی» که در کتابخانه آية الله گلپایگانی «معراج الشهادة» به شماره 76/10 موجود است (نک: الذريعة 21/230)، محتمل است کتاب حاضر هم از آثار همو باشد.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 734
آغاز: هو المستعان جلد چهاردهم از نجات العصات است تأليفات و تصنیفات این عبد خاطی عاصی ... که تعزیه و تحریر در کربلای معلی شده است بسمله وبه نستعین الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین ... خامه بیان کرده تا خصال محمد ** ذکر نمود از شرح حال محمد؛ انجام: امید عاصی غمگین توست بلطف توست ** که بخشد او گنهم را بسید الشهداء حمد و سپاس قادر یکتای بی همتا که عمر این ذلیل علیل کفایت نمود که این دیوان جلد چهاردهم از نجات العصات را با تمام رسانید ...
جلد چهاردهم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد 421گ، 9 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف مخ: 2 -562]
najāt-un ‘an-il uṣūl ila-l furū‘
ساری عمومی؛ شماره نسخه: 12
آغاز: الحمدلله الذي آلاؤه؛ انجام: و لانت هذه انما تزاد و اذ لم یقصد الوقف و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ اهدایی: علیرضا ایمانی نوبر؛ جلد: تیماج، 509ص، 31 سطر (13×20/5)، اندازه: 20×30سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -21]
nejāt-ol qāfelīn
ملا شکرالله، ق14 قمری
mollā šokr-ol-lāh (- 20c)
تاریخ تأليف: 8 شعبان 1302ق
پند و اندرزهایی است اعتقادی اخلاقی که از آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام استفاده می شود، با اشاره به پاره ای از فضایل و مصائب معصومین عیهم السلام و مخصوصاً حضرت سید الشهداء، که مؤلف برای رشد یافتن خود و دیگران نگاشته است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بلی هر کس را که خداوند حکیم علی الاطلاق بمقام رشد و عقل و بحد بلوغ رسانید.
انجام: و جمیع شداید و تلخی دنیا در کام او شیرین است، اللهم اغفر لاخواننا المؤمنين و ارحمهم برحمتك یا ارحم الراحمين.
[فهرستواره منزوی 657/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7219
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه دوم است، با تقریضی بر کتاب به تاریخ 25 جمادی الثاني 1310؛ جلد: تیماج، 202گ، 16سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19 -27]
an-najāt fī osūl-ed dīn
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 -1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تأليف: 1099ق
رساله مختصری است در اصول دین در یک «مقدمه» و هشت «باب» و یک «ذیل».
آغاز: الحمدلله علی آلائه و الصلاة علی محمد و آله ... نخستین کلامی که از زبان عندلیبان منابر تراوش نماید.
انجام: و به این سبب سوره کریمه اشاره به جمیع اصول دین می باشد لیکن بطریق اجمال و لهذا در اخبار آمده است که به منزله ربع قرآنست.
چاپ: اصفهان، سربی، 56ص، جیبی.
[الذريعه 57/24؛ فهرستواره منزوی 580/9]
آغاز: بسمله عبا را گرفت و بر ایشان پوشانید و دست مبارک بسوی آسمان بلند کرد؛ انجام: و در بعضی از روایات نهی از جواب سلام شارب الخمر وارد شده است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 21 سطر (12×19)، اندازه: 19×26سم [ف: 4 -1119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 22گ (30پ -51)، 18سطر، اندازه: 10×14/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1599]
an-najat fi S.-ir r. fi fard-issalat
انصاری، علی بن تاج الدين
ansārī,‘alī ebn-e tāj-od-dīn
وابسته به: الالفية في فقه الصلاة اليومية؛ شهید اول، محمد بن مکی (734 -786ق)
شرح مختصری با عناوین «قال، اقول» بر کتاب الفيه شهید اول محمد بن مکی عاملی است. بیشترین استدلال مؤلف به کتاب و سنت و اجماع است.
آغاز: بسمله. و علیك الاعتماد یا كریم الحمدلله الذي شرع الاسلام فسهل شرایعه.
انجام: بخلاف النذر المطلق فان القضاء لا یطلق بها لا حقيقة و لا مجازا فتامل.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1026ق؛ محشی با رموز «ع ل رحمه الله»؛ 67گ، 14سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 5 -80]
آغاز: العجيبة قد خلت منها اكثر المطولات و لا أثر منها المصنفات تسهیلا لمن أراد أن یذكر؛ انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه اواخر ذیحجه 877ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «الراجي علی بن معصوم» (بیضی)؛ تملک: حبیب الله آشتیانی؛ جلد: مقوایی، 62گ (57ر -118پ)، اندازه: 12×17سم [ف: 2 -208]
an-najāt fi-l qīyāma
ابن میثم، میثم بن علی، 636 -689 قمری
ebn-e meysam, meysam ebn-e ‘alī (1239 - 1291)
به درخواست: عبدالعزیز بن جعفر نیشابوری
کتابی است مختصر و تحقیقی در مبحث امامت. مرتب است بر مقدمه (در تعریف و عقائد و اقوال در امامت) و سه باب (شرائط امامت، تعیین امام، شبهات مخالفین) و هر بابی شامل مباحث. وی این کتاب را به خواهش عزالدنیا و الدين ابوالمصفر (كذا) عبدالعزیز بن جعفر نیشابوری نگاشته است.
آغاز: الحمدلله مفیض الجود و واهب وجود كل موجود الذي احاط بكل شیء علما ...
انجام: و حینئذ یكون الاستنكار و الاستبعاد قبیحا و الله ولی التوفيق و العصمه و هو المسدد للصواب و له الحمد و المنه و الحول و القوة.
چاپ: تحقیق محمد هادی اليوسفى الغروي (قم، مجمع الفكر الاسلامي: 1417ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8041
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مثالی، یوسف بن محمد، تا: سه شنبه 17 ذیحجه 852ق؛ رونویس شده است از نسخه غیر مصحح؛ جلد: تیماج، 59گ، اندازه: 13×18سم [ف: 11 -412]
an-najāt fe-l monājāt
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4408/5
از: علی بن اکبر جلالی یزدی (معاصر)؛ کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 13 -398]
nejāt-ol mottaqīn fī ahkām-ed dīn
عسکری، محمد حسن بن هدایت الله، 1211 -1280 قمری
‘askarī, mohammad hasan ebn-e hedāyat-ol-lāh (1797 - 1864)
اهداء به: محمد شاه قاجار
تاریخ تأليف: شب چهارشنبه 4 محرم 1254ق
رساله فتوایی و عملی او است. در یک «مقدمه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه: در مسائل اجتهاد و تقلید؛ مقصد 1. در اصول دین (در عنوان پنج مطلب)؛ مقصد 2. در مسائل طهارت، صلوة، زكوة، خمس و صوم؛ خاتمه در پنج مطلب: در تجارت، نکاح، طلاق، صید و ذباحه و اطعمه و اشربه. وی مشغول به تأليف کتاب مبسوطی در فقه بوده به نام «ینابیع الشريعة في فروع مذهب الشيعة» و به درخواست و اصرار جمعی از متدینین از آن کتاب سر باز زده و تأليف این کتاب را آغاز می نماید. کتاب خلاصة النجاة او نیز مختصری از این کتاب نجاة المتقين است. همچنین کتاب صراط النجاة نیز از سوی شاگردش نوروز علی بسطامی از همین کتاب استخراج گردیده است. میرزا عسکری از علمای بزرگ خراسان و صاحب چند تأليف می باشد و شرح حالش در کتاب طبقات اعلام الشيعة آمده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل ارشاد المرشدين وسيلة لنجاة المتقين ... اما بعد، چنین گوید افقر عبادالله الغنى ... که در این اوان مصیبت نشان
انجام: یا بلطفی بدهد که بلیسد، این بود آنچه منظور بود که در این رساله نوشته شود
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5167؛ تهران، سنگی، 1264ق، وزیری
شرح و حواشی:
1- صراط النجاة = رساله عملیه؛ فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر (1227 -1309ق)
آغاز: آغاز نسخه ما: بسمله ... کتاب طهارت و ارکان آن چهار است، رکن اول در آنها است؛ انجام: و صلی الله علی رسوله و الأئمة علیهم السلام
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1254ق؛ جلد: میشن، 139گ، 27 سطر، اندازه: 15/2×21/3سم [ف: 4 -811]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1220ق، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج، 275گ، 7 سطر (9×13/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 3 -544]
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 جمادی الاول 1255ق [نشریه: 2 -132]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 20 ذیحجه 1258ق، عناویں قرمز؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س 7ش 1 -2 -32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا اسحاق محرر هراتی، تا: 1258ق، به دستور حاج میرزا عسکری؛ جلد: تیماج، 219گ، 20سطر (14×26)، اندازه: 21×33/5سم [ف: -270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1258ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجي علی حسین» (بیضی)، «طاعون و با عبده میرزا بابا» (بیضی)، «یا محمد ادرکنی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 250گ، 19سطر (11×15)، اندازه: 17×22سم [ف: 38 -459]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد الخادم بن حاجی محمد حسن الشريف، تا: 4 ذیقعده 1259ق، حسب فرمایش میرزا عسکری حسینی؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبد علی علی؟» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 239گ، 22سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 34 -658]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر یزدی، تا: ربیع الاول 1262ق؛ جلد: تیماج، 215گ، 20 سطر (7×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 1 -589]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 201گ، 21 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 5 -669]
آغاز: برابر؛ انجام: و این حکم مشهور است و از بعضی ادعای اجماع نقل نموده اند
تا احکام «غسل میت» را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حسین؛ 70گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -670]
nejāt-ol mojāhedīn
جوشقانی، محمد جعفر بن محمد علی، ق13 قمری
jošaqānī,mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī(-
اهدا به: غلامحسین خان سپهدار و میرزا سید احمد
در زمان فتح علی شاه قاجار به نام غلامحسین خان سپهدار و میرزا سید احمد در یک «مقدمه» (موضوع الهي) و سه «مقاله»: 1. وجود و مراتب آن؛ 2. اثبات واجب؛ 3. معاد، هر یک در چند مسئله؛ با عنوان «تحقیق عرشی».
آغاز: حمد بی حد و ثنای بیعد مر خالقی را که ادراک ذاتش از فهم عقول و اوهام محروس و رشته عالم فکرت از ایوان رفعتش مایوس.
[فهرستواره منزوی 243/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3383
آغاز: برابر؛ انجام: و داخل بهشت می شود و تکیه می کند بر سدر مخضود و طلح منضود و اولئك من اصحاب اليمين (نانوشته مانده)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 62گ، 10 سطر (5×9/6)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 11 -2382]
nejāt-ol mojremīn
فدائی، محمد بن عبد الرحيم
fadā’ī,mohammad ebn-e ‘abd-or-rahīm
مشتمل است بر «مقدمه»، پنج «وسیله» و «خاتمه» در بیان حالات خمسه طیبه. در این تأليف از مؤلف اشعار فراوان دیده می شود به گونه ای که هیچ صفحه ای خالی از آن نیست.
آغاز: بسمله، دل از جور فلک اندوهگین است ** تنم زندان محنت را رهین است
[فهرستواره منزوی 657/6]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8692
آغاز: برابر؛ انجام: و خود را قابل این ... تشریف خاص نمی دیدم و في ذلك فضل الله ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1296ق؛ ذیل آخرین ورق ساقط است، دارای سرلوح؛ واقف: سید اصغر اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ 203گ، 27 سطر، اندازه: 19/7×32/3سم [ف: 14 -590]
nejāt-ol moznebīn
ایپکچی تبریزی، حاج علی آقا
īīpīkčī tabrīzī,hāj ‘alī āqāpīkčī tabrīzī,hāj ‘alī ācā
کتابی است مختصر در تعقیب نمازها و دعاهای دیگر که مؤلف به جهت سهولت آنها را از کتاب های معتبر در اینجا آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 30
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لهذا و ما كنا لنهتدی لولا أن هدانا الله ... و بعد این مختصر مجموعه ایست از ادعیه معتبره مشهوره و منتخب از کتب موثوقه
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در آخر دعاهای متفرقه ای دارد به خط علی ابن هادی الدري به تاریخ 10رجب 1335 و محمد رضا و سید علی حسینی به تاریخ 1336، محشی از عباسعلی کوچه باغی؛ 90گ، اندازه: 10×16/5سم [ف: 1 -42]
nejāt-ol moslemāt
نوری جهان بنت عبد الغفار تهرانی
nūrī jahān bent-e ‘abd-ol-qaffār-e tehrānī
وابسته به: حلية المتقين؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037 -1110ق) تاریخ تأليف: 1224ق
از نوری جهان دختر حاجی عبدالغفار طهرانی، در اصول و فروع دین، با چند خاتمه. او می نویسد که چند حدیث از حلية المتقين که مناسب دیده شد از چند فصل آورده می شود. این بخش در آداب و اخلاق است و دو سوم کتاب می شود.
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله و عترته اجمعین. اما بعد چون جمعی از جماعت زنان احادیثی که از ائمه طاهرین به گوش ایشان نخورده
انجام: به سبب این خدمتها به آن حضرت ضرر شدیدی رسید. والسلام
[نسخه های منزوی 1702؛ فهرستواره منزوی 657/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5213
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 10 شعبان 1224ق؛ جلد: میشن، 187 گ، 12 سطر، اندازه: 5×20سم [ف: 4 -812]
nejāt-ol moslemīn
جامی لاهوری، عبدالنبی، ق 12 قمری
jāmī lāhūrī,‘abd-on-nabī(- 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18746
آغاز: حمد حق گو بهر آغاز کتاب ای نکته دان ** تا شود این نامه نامی گرامی در جهان؛ انجام: صد صلوة و صد تحیت صد درود و صد سلام ** هدية ختمش نمودم بر شه پیغامبران
فقه منظوم؛ خط: نستعلیق، کا: شرف الدين ولد غلام حسین ساکن پورکی، تا: 1219ق؛ جلد: گالینگور، 53گ، 15 سطر (10×18) اندازه: 13×20/5سم [ف: 51 -128]
najāt-ul muslimīn wa munj-il hālikīn
حسینی مشهدی، محمد مهدی بن محمد باقر، ق 11 قمری
hoseynī mašhadī,mohammad mahd ebn-e mohammad bāqer(- 17c)
وابسته به: عدة الاصول = العدة؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385 -460ق)
شرح عدة الاصول شیخ طوسی است با عناوین «قال، اقول».
قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه: 156
آغاز: من الناظرين فیه أن یصونوه من عیب یعتریه و یصلحوا ما فیه؛ انجام: و ما یجری مجراه فهو عمل بالعلم لا بالظن لقطعية حجته لصدور العلم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 292 گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [کتابخانه های قائن: ف: -137]
nejāt-ol moqalledīn
فاضل ایروانی، محمد بن محمد باقر، -1306 قمری
fāzel-e īravānī,mohammad ebn-e mohammad bāqer(- 1889)
رساله عملیه است.
چاپ: مشار فارسی، ج5، ص5168؛ ایران 1282ق، سنگی، خشتی، 200 + 7ص؛ ایران، 1300ق، 262ص؛ ایران، 1301 قمری، وزیری کوچک؛ چاپخانه حاجی ملاعباسعلی کتابفروش شبستری به خط محمد علی تبریزی، 1299ق، سنگی
جلد اول؛ بی کا، بی تا؛ محشی از شیخ محمد حسن مامقانی؛ سید محمد خیابان نسخه را با نسخه ایروانی تطبیق کرده؛ جلد: مقوایی، 163گ، 20سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 19 -395]
بی کا، بی تا؛ محشی از شیخ محمد حسن مامقانی، توسط علی اکبر بن احمد تبریزی نجفی مقابله شده؛ جلد: مقوایی، 201گ، 20سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 19 -396]
an-najāt min sirr-iṣṣifāt
در شروط ده گانه قرب حق و توفیق و ریاضت و نتایج اعمال شرعی و كرامات اعضاء.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 612/35 -ف
نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 839ق؛ 12گ (362ر -373پ)، 19سطر [فیلمها ف: 1 -512]
nejāt-e movahhedīn
سلطان العلماء، محمد بن دلدار علی، 1199 -1248 قمری
soltān-ol-‘olamā’, mohammad ebn-e deldār ‘alī (1785 - 1868)
در آغاز درباره اسلام و ایمان و کفر و فسق بحث می شود، پس از آن اثبات می کند که شیعیان مؤمن و دیگران کافر یا فاسق خواهند بود، مخصوصاً به گفته های خواجه طوسی و علامه در شرح تجرید نظر دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2163/3
آغاز: الحمدلله و كفی ... تحقیق این مسئله و حل این معظله موقوف است بر بیان معنی اسلام و ایمان و كفر و فسق؛ انجام: فان وقع فیه خطأ أو سهو فأرجو من الأذكياء العفو و العذر عند كرام الناس مقبول و ما توفیقی الا بالله علیه توكلت والیه أنيب.
خط: نسخ، کا: کاته میدانی کشمیری، فضل شاه، تا: 23 ذیعقده 1308ق؛ جلد: مقوایی، 20گ (31پ -50ر)، 15سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 6 -167]
nejāt-ol mo‘menīn
نیشابوری، محمد علی بن محمد صادق، ق 12 قمر
neyšābūrī,mohammad ‘alī ebn-e mohammad sādeq(- 18c)
تاریخ تأليف: 1152ق
رساله مفصلی است در اصول دین که در شرح دعای عدلیه نگاشته شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق المخلوقات بقدرته و رفع السموات بغیر عمد لاثار عظمته وجعل ... اما بعد چون معرفت اصول دین و اثبات طریقه مرضية
انجام: شد تمام این نسخه از فضل اله ** بجوی صفائی چو آب حیات / چو تاریخ زهاتف جستم گفتا ** تحفه مؤمنين و باب نجات
آغاز: عیب و بدی های خلق خود را نگاه دارند و مستوجب طرد درگاه الهي نشوند و بینی و شامه بخشید که به آن تنفس نمایند؛ انجام: و این جمیع دعاها به قلم آمده مستجاب گردند ... بدرستی و تحقیق که حاصل شد فراغ از شرح ... یا قاضی الحاجات و یا ولی الحسنات باتمام رسید.
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل دارانی برای خلیل نصیری، تا: شنبه 23 ذیحجه 1222ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 105گ، 15سطر،اندازه: 15×21سم [اوراق عتیق: 1 -96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1251ق، جا: لکهنو؛ تمامی مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 157گ، 15 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 8 -4763]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 15 جمادی الثاني 1252ق؛ جلد: مقوایی، 157گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 12 -39]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 5 -379]
nejāt-ol mo’menīn = osūl-e ‘aqā’ed = osūl-e dīn
تویسرکانی، حسینعلی بن نوروز علی، -1286 قمری
toyserkānī, hoseyn-‘alī ebn-e nowrūz ‘alī(- 1870)
اهدا به: محمد (فرزند مؤلف)
رساله مختصری است در اصول دین و اخلاق که در تشخیص صفات حسنه و سیئه و اخلاق نیکو و ناپسند برای فرزندش نوشته شده و مباحث اصول دین آن بسیار مختصر است. مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه: در احتیاج به اصول دین؛ مقصد 1. در اصول دین شامل پنج «مطلب»: 1) اثبات واجب، 2) نبوت، 3) امامت حضرت علی علیه السلام، 4) امامت باقی امامان، 5) معاد؛ مقصد 2. در علم اخلاق و مشتمل بر شش «مقدمه» و بیست «مقصد» و چهل «فصل» و خاتمه است.
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد چنین گوید اقل خلق الله حسین علی تویسرکانی که این مختصری است در اصول دین و بیان اعتقادات لازمه و معارف حقه در معرفت اخلاق حسنه و صفات جمیله و اوصاف ذمیمه و رذائل خبیثه.
انجام: جمع ما بین آن ها و تعلق امر به جمیع جائز نبود زیرا که تعلق امر به امور متنافیه جائز نیست عقلا علاوه بر این که عقل نیز حکم می کند به عدم منافات همچنانکه بعد از تامل تام واضح ولایح است
[الذريعة 63/24؛ اعلام الشيعة 363/3 و 438؛ فهرستواره منزوی 110/9 (1 نسخه با عنوان «اصول عقائد») و 657/6 با عنوان «نجات المؤمنين»]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغ منه في شهر جمادی الأول من شهور سنه 1274 و صلی الله علی و آله اجمعین الى یوم الدين
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: ... و از این نوع اخبار وارده در مذمت غیبت و حرمت آن و ترتب عقاب و عذاب بر آن بسیار است؛ انجام: برابر
نسخه فاقد بخش عقاید و قسمتی از بخش اخلاق می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ تملک: عابد بن ملا حسینعلی (فرزند مؤلف)؛ 138گ، 15سطر (7×12/5)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 35 -527]
آغاز: برابر؛ انجام: در گوشه و کناره ها فقطع دابر القوم الذين ظلموا و الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1268ق؛ 22گ (1پ -22پ)، 15سطر، اندازه: 10/5×16سم [مؤيد: 3 -388]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1272ق؛ با عبارت: «بلغ قبالاً من البدو الى هذالمقام علی النسخة الأصل الثانية علی ید اقل الطلاب العبد الذليل حسن بن علی بن اسماعیل غفر الله لنا و لاخواننا المؤمنين. كتبه في 1272» با نسخه اصل که به خط مؤلف مقابله نموده؛ جلد: تیماج سرخ، 16 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 11/5×15سم [ف: 4 -2005]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: جمادی الاول 1274ق؛ مهر: حاج سید سعید، «عبدالوهاب بن محمد مهدی الموسوي» (بیضوی)؛ 123 گ، 19 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 2 -782]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کرجی، حسین بن احمد، تا: 1274ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 83گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 5 -2209]
آغاز و انجام: برابر؛ قد وقع الفراغ في یوم الخميس احدعشر ذی الحجة الحرام سنه 1277
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1275ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 168گ، اندازه: 10/5×15/5سم [اهدائی رهبر: 6 -149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 شعبان 1276ق؛ 127گ (113پ -239پ)، 21سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 35 -739]
آغاز: برابر؛ انجام: و تحصیل یقین نماید به اینکه آنچه قضا الهي باو تعلق گرفته لامحال اصلح خواهد
در فهرست با عنوان اخلاق آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1276ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ از محمد ابراهیم با مهر «عبده الراجي محمدابراهیم» (بیضی)، با اشعاری که محمد صابر به تاریخ رمضان 1276 نوشته و در آغاز مقصد اول و دوم خط مؤلف به تاریخ رمضان 1275 با مهر «عبده الراجي حسینعلی» (بیضی)؛ 105گ، 18 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 -166]
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1277ق؛ جلد: تیماج، 136گ، 19سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 14 -334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 11ذیحجه 1277ق؛ توسط سید مصطفی صفایی خوانساری در 1360ق تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 72گ، 22سطر، اندازه: 17×22سم [اهدائی رهبر: 6 -149]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق [ف: -30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 رمضان 1278ق؛ 145گ، 18سطر (6×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 29 -119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 11 شعبان 1279ق (گویا نوشته و تصحیح یکی از شاگردان مؤلف از روی نسخه وی چنان که در صفحه اول نوشته و مهر بیضوی مؤلف نیز در این صفحه آمده)؛ تملک: شیخ حسین مشهدی، محمد حسن طهرانیان به تاریخ تیرماه 1318ش موافق جمادی الاول 1358ق؛ جلد: تیماج، 117گ، 18سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 9 -269]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1279ق؛ توسط سید حسین موسوی با نسخه صحیح مقابله شده در 18 ربیع الاول 1280ق با مهر «عبده حسین الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 232گ، 12 سطر (8×14/5)، اندازه: 16×22سم [ف: 4 -1983]
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: با تاریخ 1282ق؛ مصحح، مقابله شده، یادداشتی مبنی بر مقابله و صحت کتاب با تاریخ «22ربیع الثاني 1282» و مهری که احتمالاً مهر مؤلف است و در همین صفحه نوشته شده «بسم الله الرحمن الرحيم عمل به این نسخه که از مؤلفات این حقیر است صحیح و بی اشکال است»؛ جلد: تیماج مذهب، 185گ، 17سطر (9/5×15)، اندازه: 17×23سم [ف: 125]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه آخر رمضان 1284ق؛ 91گ، 21سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 15 -265]
آغاز: برابر؛ انجام: ولیكن هذا آخر هذه الرسالة الموسومة بنجاة المومنين. نسال الله أن ینفعنا به و سایر اخواننا المتقين و یجعله ذخيرة لیوم الدين و قد وقع الفراغ منه في شهر محرم الحرام سنة 1272.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاجی ابوالحسن، 1322؛ 105گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 17 -293]
آغاز: برابر؛ انجام: چیزی بخورد یا بیاشامد، فعل مکروه بجا آورده مگر آنکه بعد از مضفه و استنشاق باشد که ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با قلم خوردگی؛ 27گ، 14 سطر (9×14/5)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 33 -578]
آغاز: برابر؛ انجام: پس از آن صفات حسنه است و اگر آن خاطر خواطر مذموم وسوسه باشد پس مجرد عروض خاطر ... (فصل بیست و سوم در خطورات قلبیه)
در یک مقدمه و دو مقصد و یک خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (انجام در فصل 23 از مقصد دوم افتاده)؛ مقابله شده؛ 152گ، 14سطر (8×12/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 -420]
بخش اخلاقی که مقصد دوم کتاب می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 278گ، 13 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 23 -150]
nejāt-ol mo’menīn = t.-ye šarāye‘
ملا محمد کاظم، ق13 قمری
mollā mohammad kāzem(- 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602 -676ق)
به امر: علی محمد هزارجریبی
تاریخ تأليف: 15 رمضان 1233ق
از ملا محمد کاظم که در نجف و کربلا می زیسته و در سال 1231ق از روی نیازمندی و بخاطر رفع عسرت به گجرات هندوستان می رود و به انگیزه نواب نجم الدوله ممتاز الملك فتحعلی خان بهادر دلاور جنگ به ترجمه کتاب شرایع محقق می پردازد و از خود چیزهایی بر آن می افزاید.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 8
آغاز: بسمله الحمدلله الذي حلل الحلال و حرم الحرام ... (بعد از یک صفحه) اما بعد چنین گوید بنده خاکسار دو جهانی ... محمد الملقب بالکاظم ...
گزارش جلد اول که قسم عبادات است به پایان می رسد و قسم دوم آن که بخش عقود است تا اول کتاب صلح را دارد، در صورتیکه فهرستی که در آغاز نسخه به فارسی با همان خط آمده شامل گزاره تا وصایا را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 476گ، 23 -31 سطر (12×25)، اندازه: 18×35سم [ف: 1 -6]
nejāt-ol mo’menīn
بهبهانی، غلامعلی، ق13 قمری
behbahānī,qolām ‘alī(- 19c)
رساله عملی بهبهانی است که به روش سؤال و جواب از فتاوای وی گرد آورده شده و نسخه حاضر از احکام وضو تا احکام روزه رادارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9365
آغاز: الحمد لله الذي علمنا بنبیه محمد احكام دینه المبين ... اما بعد این رساله ایست مشتمل بر مسائل شرعیه؛ انجام: بهتر اینست که تجدید آن رمضان نماید.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 61گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 24 -152]
nejāt-ol mo’menīn
رساله مفصلی در علم اخلاق است مشتمل بر مقدمات و فصول و خاتمه.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1481/2
آغاز: الحمدلله ... بدانکه اهم امور بعد از معرفت اصول دین علم اخلاق است؛ انجام: چنانکه بعد از تأمل تام واضح و لایح است
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1275ق؛ 146گ (23پ -168ر)، 15سطر، اندازه: 10/5×16سم [مؤيد: 3 -389}
nejāt-ol mo’menīn fī ma‘āref-ed dīn
برغانی، محمد صالح بن محمد، -1271 ؟ قمری
baraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad(- 1855)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1261ق
در اصول پنج گانه دین و بعضی از اعتقادات شیعه، استدلالی و برای عموم؛ در یک «مقدمه» و پنج «باب» دارای فصول و باب چهارم و پنجم مفصل و در باب آخر به مناسبت مباحث آن باب پاره ای از اعتقادات دیگر را نیز می آورد: مقدمه: در اصول دین و اصول مذهب؛ باب 1. در اقرار به وجود حقتعالی و صفات کمالیه او؛ 2. در صفاتی که باید از حقتعالی نفی کرد؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد.
آغاز: بسمله حمدلله و الصلوة اما بعد چون ظاهر و هویداست که حق تعالی این جهان را عبث نیافریده و انسان را که علت غائی آن است برای معرفت و عبادت خلق کرده است ... مختصری از مطالب عالیه را به بیان های واضح ایراد نمایم
انجام: و پیغمبران و رسولان را در آنچه متحمل شدید شما از امر رسول خدا صلی الله علیه و آله و علم او و الحمدلله اولا و آخراً ... تمام شد این کتاب مسمی بنجات المؤمنين في معارف الدين از دست بنده محتاج بپروردگار غنی مؤلف آن محمد صالح بن محمد القزويني ... هر مکلفی که از آن غفلت نورزد خواهی یافت
[نسخه های منزوی 1002/2؛ فهرستواره منزوی 582/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1261ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج مذهب، 182گ، 23سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 2 -562]
آغاز: برابر؛ انجام: و پیغمبران و رسولان را در آنچه متحمل شدید از امر رسول خدا و علم او، و الحمدالله أولا و آخراً ...
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن جعفر حسینی (شاگرد مؤلف)، تا: دوشنبه 13 جمادی الثاني 1262ق؛ مصحح، محشی ز جعفر بن محمد حسین حسینی (فرزند کاتب) که یکی از تاریخ 1286 در اصفهان می باشد؛ جلد: تیماج، 249گ، 20سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 -180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 220گ، 23سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 2 -466]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی بن رجبعلی قزوینی، بی تا؛ واقف: آخوند ملا عبدالمطلب؛ 120گ، 17سطر [ف: 1 -328]
nejāt-on nesvān
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215 -قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (1801 - 19c)
در احکام حیض و استحاضه و نفاس مطابق آراء استادش سید میر محمد شهشهانی اصفهانی با آنچه که خود مؤلف در مسائل نظر دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2659/5
آغاز: احمده و اصلی علی احمده و بعد عرضه می دارد ... این جزء چند سطری است از واجبات مسائل متعلقه؛ انجام: و غسل نفاس نیز چون غسل حیض است بدون فرقی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: غره رجب 1267ق؛ جلد: تیماج، 5گ (262پ -266پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 7 -240]
najāt-ul hālikīn fī bayān-i ḥaṣr-il ‘ilal-il arba‘ fī muḥammad wa āl-i-h-iṭṭāhirīn
آل ابی خمسین، محمد بن حسین، ق13
āl-e abī xamsīn,mohammad ebn-e hoseyn(- 13c)
در پاسخ به شبهاتی که بعضی از معاصرین مؤلف در امور اعتقادی خصوصا ولایت ائمه علیهم السلام وارد کرده اند، مشتمل بر «مقدمه» و پنج «فصل» و «خاتمه»: المقدمة: في ذكر نبذ من الاخبار الدالة علی ثبوت الامتحان للفرقة الناجية؛ فصل 1 و 2. (در نسخه حاضر افتاده است)؛ 3. في بطلان كون ذات الله تعالی علة غائية للموجودات؛ 4. في بیان حصر العلة الفاعلية و المادية في محمد و آله الطاهرين؛ 5. في بیان انهم علیهم السلام علة غائية و علة صورية؛ الخاتمة: في بیان كلیات مراتبهم في الوجود.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1390
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... انی لما رایت كثر التعصب و العناد من اهل الإلحاد و الفساد و اجحادهم فضائل اركان البلاد
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - احساء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط وانجام؛ 89ص [عکسی ف: 4 -245]
najāt-u wāliday-ir rasūl
سیوطی، عبد الرحمن بن ابی بکر، 849 -911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
از چهار راه اثبات می کند که والدین حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از اهل نجاتند و به عذاب کافران و مشرکان معذب نخواهند بود.
خط: نسخ، بی کا، تا: 978ق؛ جلد: تیماج، 1گ (131پ -131ر)، اندازه: 14/5×23سم [ف: 23 -226]
آغاز: غافلون ثم اختلف عبارة الاصحاب فیمن لم تبلغه الدعوة؛ انجام: و فیه ان عمر لما سمعه قال ذكر غضباً شديداً و عز له عن الدواوين.
خط: نسخ زیبا بسیار مغلوط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 4گ (44ر -47پ)، 21 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 6 -320]
nejātīyye
بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت الله، ق 11 قمر
bāyazīd-e sānī-ye bastāmī,‘alī ebn-e ‘enāyat-ol-lāh(- 17c)
برای: رضی الدين محمد علیانی
مؤلف پس از آن که رساله مفصلی در علم کلام نگاشته بود و در آن به بیان هفتاد و سه فرقه پرداخته بود به درخواست برخی رساله حاضر را در پنج «فصل» در اصول دین با اشاره به ادله آنها نگاشته و بنا بر یادداشتی که کاتب در پایان رساله نگاشته در راه مکه جهت حاجی الحرمين الشريفين خواجه رضی الدين محمد علیانی تأليف شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4379/4
آغاز: الحمدلله العلى الاعلى ... بعد چنین گوید ... که قبل از این رساله کبری در علم کلام نوشته شده باعث بر آن آنکه به اتفاق اهل ملت؛ انجام: و حق تعالی در قرآن مجید به وقوع این ها فرموده پس التبه به وقوع خواهد رسید، این است خلاصه آنچه مکلفان را ناچار است از معرفت آن.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اواسط جمادی الاول 1011ق، جا: قریه علیان، در خدمت حاجی الحرمين حاجی علی و برادرانش از روی خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 6گ (95پ -100)، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1601]
nejātīyye
تاریخ تأليف: 952ق
منظومه ای است در اصول و فروع دین که در زمان شاه تهماسب اول [در این نسخه، به جای نام «تهماسب» نام «شاه عباس» نوشته شده است؛ ولی تاریخ نظم این رساله (952ق) با زمان سلطنت «تهماسب» سازگار است و نسخه «کتابخانه گنج بخش» نیز به نام «تهماسب» ثبت شده است] سروده شده است، ناظم نام منظومه را در این بیت آورده: «شد نجاتیه نام بهر نجات ** و الهي بر نبی صلوات» و بنا به تاریخ بیت پایانی: «سال و تاریخ او بود پیدا ** از نجات جزای هر دو سرا»، تاریخ نظم آن، سال 952ق می باشد. در فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان، این رساله بر اساس فهرست کتاب های چاپی فارسی (مشار) به «ابو محمد، با یزید بن عنایت الله» نسبت داده شده که نادرست است؛ زیرا رساله نجاتیه یاد شده در فهرست کتاب های چاپی، نثر است و نه نظم و موضوع آن، چنان که در همان مأخذ یاد شده، توبه نصوح و احکام غیبت است.
[مشترک پاکستان 688/7؛ فهرست گنج بخش 1843/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11998/2
آغاز: ابتدا میکنم بنام خدا** که جز او نیست خالق اشیاء / آنکه باشد ز سر غیب آگاه ** الذي لا اله الا الله؛ انجام: این مسائل که با صفات آید ** همه را موجب نجات آمد / سال و تاریخ او بود پیدا ** از نجات جزای هر دو سرا
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین فرزند ملانجف، موسقینی، تا: 8 جمادی الاول 1205ق؛ با قلم خوردگی؛ 19گ (59 -77)، 15 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 30 -334]
najāḥ-ul i‘tiqād fī ṭarīq-is sadād
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 -1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: 9 محرم 1255ق
شرح مزجی منظومه ای است که مؤلف در علم کلام نگاشته است.
[الذريعة 64/24]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3909/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... انی بعد ما نظمت الغرر في الكلام خرجت من بین اخواته و جيزة مشحونة بالأبحاث اللطيفة؛ انجام: و عدد ذلك ثمانین بيتاً إن كان كل شیء شطر و مصرع بيتاً واحد و كان هذا التأليف.
خط: نسخ، کا: حسینی تنکابنی، هاشم بن ابوالقاسم، تا: شعبان 1268ق؛ مصحح، محشی بعضاً با عنوان «منه مدظله العالي» و «هاشم الحسيني»، کاتب نسخه را به اتفاق ملا رمضان با نسخه مؤلف مقابله و از روی نسخه مؤلف استنساخ نموده؛ واقف: هاشم بن ابوالقاسم بن محمد حسین حسینی تنکابنی بر شئی، شعبان 1268؛ 114گ (9پ -122ر)، 18سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1601]
an-najāḥ tilw-il marāḥ
صغناقی، حسین بن علی، -711 قمری
saqnāqī,hoseyn ebn-e ‘alī(- 1312)
مختصری است در قواعد علم صرف و شامل هفت «باب»: 1. الصحيح؛ 2. المضاعف؛ 3. المثال؛ 4. الأجوف؛ 5. الناقص؛ 6. اللفيف؛ 7. المهموز. مؤلف «النجاح في التصريف» دارد (کشف الظنون 1929/2) که شاید همین کتاب باشد، نیز «نخب الالفاظ بالتصریف المجرد عن العلل» که در کتاب مورد سخن از آن یاد
می کند و بسیار آثار دیگر (هدية العارفين 314/1).
آغاز: الحمدلله الذي جعل تصریف الكلمات العربية للتدبیر كما انه جعل تصریف آیات القرآن العربية للتذكر
انجام: نقول اختیر بالكسر الخالص و اخیر بالا تمام و اختور خالصه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شاه بن محمد ناعمری مریبانی، تا: 716ق؛ جلد: تیماج، 3ص (354 -376) [ف: 25 -111]
آغاز: التصريف في اللغة عبارة عن تكثیر ...
خط: نستعلیق، کا: احمد بن عثمان بن مروان، تا: محرم 1000ق، جا: استانبول؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ 38گ، 17 سطر، اندازه: 11×17سم [صد و شصت نسخه: -40]
آغاز: التصريف في اللغة عبارة عن تكثیر حرف الكلمات اذا الثاني فیه متعد بدون تثقیل الحشو و هو الصرف فكان التنقيل للتكثیر، كما في قطعت الثياب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق ترکستانی خفی، کا: احمد بن عثمان بن مردان، تا: 1000ق؛ با سه لوح مرصع، مجدول مذهب، مصحح، 40گ، 17سطر (6×13)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 36 -243]
an-najāḥ-ul jāmi‘ li-asrār-il fawz wa-l falāḥ
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، -1270 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men(- 1854)
در امور اعتقادی (توحید و نبوت و امامت) و پاره ای از امور اخلاقی، به روشی ادبی با استشهاد به آیات کریم و احادیث اهل بیت علیهم السلام، در ده «فیض»: 1. الحضور؛ 2. نعوت الله و تمجیده و تحمیده؛ 3. الولايات و الهدايات؛ 4. بیان آخر في الولاية؛ 5. اربعون نص في فضائل علی علیه السلام؛ 6. دعائم الايمان؛ 7. الدلالة الى مكارم الاخلاق؛ 8 الاهتداء الى رذائل الاخلاق؛ 9. المنثور من الآداب الماثور اربعین لؤلؤة من النشر اللآلي للطبرسی؛ 10. في العظة الجامعة في اواخر نهج البلاغه.
آغاز: الحمد لله القديم القادر المبدء الفاطر ... اما بعد فهذا كتاب النجاح ... فجمع فیه تامات جوامع الكلمات الحاوية للعلوم الربانية
آغاز: الحبيب الله محمد المحمود المكرم المسجود؛ انجام: و الصلوة و السلام علی محمد و آله ما تعاقب المساء و الصباح.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 2 ربیع الثاني 1232ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید احمد تقوی، اسفند 1360؛ جلد: مقوا، 72گ، 9سطر، اندازه: 9/8×14سم [ف: 14 -590]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلوة و السلام علی محمد و آله ما تعاقب المساء و الصباح.
خط: نسخ، کا: ابو تراب حسینی، تا: 1260ق؛ 27گ، 13 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 -287]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1265ق؛ جلد: تیماج، 24گ (82پ -105ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 26 -24]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمدلله العليم الفتاح و الصلاة علی النبي و آله.
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حسن بن عبدالله، تا: 1279 -1280ق؛ محشی از عبدالله بن حسن و به خط وی؛ جلد: مقوایی، 7گ (42ر -48پ)، اندازه: 18×22سم [ف: 7 -219]
najāḥ-ut ṭālib fī ṣifat-i mā yaktubuh-ul kātib
اریانی، علی بن عبدالله، -1323 قمری
eryānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1905)
رساله ای است در علم شروط که در آن از چگونگی ثبت احکام و قضایا بحث می شود به طوری که بعد از انقضاء خصوصیات وقایع و شهود بتوان با آن نوشته، نزد قاضی مدعا را اثبات کرد. امروزه از توابع علم حقوق به شمار می رود و در گذشته، از جهت اثبات احکام شرعی به وسیله آنها، در علم فقه و از جهت ثبت قضایا در علم ادب و انشاء قرار می گرفت. شامل «مقدمه» ای است در ادب کتابت، و چند «باب» دارای فصول: باب 1. الأقارير و فیه الرهن و الضمان؛ 2. الحواله؛ 3. السلم؛ 4. البيوع؛ 5. المضاربه ؛ 6. الشركة؛ 7. الاجارات؛ 8. المساقاة؛ 9. العارية؛ 10. القسمة؛ 11. الهبة و التمليك و النحلة؛ 12. النذر و الصدقة؛ 13. الشفعة؛ 14. الوقف؛ 15. العتق؛ 16. النكاح؛ 17. الطلاق؛ 18. الوكالة: 19. الجنايات؛ 20. الصلح؛ 21. الوصية؛ خاتمة في الاحتراز عن كتابة ما حرمه الشارع. در پایان قصیده ای از مؤلف در اختتام کتاب آمده است.
[اعلام المؤلفين الزيدية 697 -698؛ مصادر الفكر الاسلامي في اليمن 295 -296]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1248/4
آغاز: بسمله. نحمدك یا من علم بالقلم و اسبغ علینا جلائل النعم و تعهدنا في كل حین بجزیل جمیل فضله الأتم ... اما بعد فان من
الواجب الذي لا یجوز الإخلال به و الفرض الذي نرجو الفوز ان شاء الله بسببه تبین ما یلزم علی كتبة الوثائق و الأوراق -فیما بین الناس و لقد حصل التساهل و الخبط في هذا الأساس ... و اعلم ان هذا العلم یسمی عند سلف الأمة الصالح علم الشروط؛ انجام: صلوات ابداً من ربهم ** ما سری البرق و مالاح ابتساما
خط: نسخ، کا: سراجی یمنی، یحیی بن صالح، تا: 5 الثاني 1395ق؛ 29ص (36 -64)، 13 سطر [عکسی ف: 3 -552]
najāḥ-uṭṭālib li-muxtaṣar-il muntahā li-ibn-il ḥājib
مقبلی، صالح بن مهدی، 1047 -1108 قمری
moqbelī,sāleh ebn-e mehdī (1638 - 1697)
وابسته به شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهي؛ عضد الدين ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700 -756ق)
حواشی مختصری است بر «مختصر الاصول» ابن حاجب و شرح عضدی بر آن و حاشیه تفتازانی بر شرح عضدی، مؤلف این حاشیه را در هنگام تدریس شرح مختصر الاصول عضدی نگاشته است. این حاشیه با عناوین «قوله- قوله» برگزار شده است.
[مؤلفات الزيدية، سید احمد حسینی 95/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13456/1
آغاز: الحمدلله و اليه منتهی امل الآمل و رغبة الراغب و له الشكر فهو دافع النوائب و مولی المواهب؛ انجام: و عض الانامل في الاجتهاد لها وافرد نفسك لله سبحانه في طلبها فالخیر كله بیدیه و الشر لیس اليه سبحانه لا اله الا هو ... و علی آله الطاهرين.
خط: نسخ، کا: حسین بن مهدی النعمي لطف الله، تا: شنبه 17 یا 18 رجب 1172ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه، 23 سطر، 15×21/5سم [ف: 36 -401]
najāḥ-uṭṭālib wa najāt-ur rāġib
مؤلف به درخواست فرزندش ابو الحسن محمد، دعاهای از کتب مأثوره از کتب معتبره علمای اعلام (کلینی، شیخ صدوق و شیخ طوسی) با حذف اسناد، در یک «مقدمه» و بیست «باب» جمع آوری نموده است: مقدمة: في فضلية الدعاء و شرائطه؛ باب: فیما یقال عند الخلاء؛ باب: فیما یقال عند الوضوء و الغسل؛ باب فیما یقال عند الغسل و في الحمام؛ باب: فیما یقال عند القيام الي الصلوة؛ باب: فیما یقال في الركوع و السجود و القنوت؛ باب: فیما یقال بعد كل صلاة، باب: فیما یقال في الصباح و المساء؛ باب: فیما یقال في كل صباح؛ باب: فیما یقال بعد الزوال غروب الشمس؛ باب: فیما یقال في الليل من حین النوم الى طلوع الفجر؛ باب: فیما یقال في سجدتی الشكر؛ باب: فیما یقال عند الخروج من المنزل؛ باب: فیما یقال للحوائج، باب: فیما یقال للفرج و كشف الضر و دفع العدو؛ باب: فیما امر به لدفع العلل و الأمراض، باب: فیما یقال لحفظ القرآن و العلم؛ باب: فیما یقال عند التزويج و لطلب الولد و علی العقيقة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12339
آغاز: الحمدلله جاعل الدعاء نجاحاً للطالبین و للراغبین مقالید الفلاح و للبلاء و القضاء ... و بعد ایها الولد العزيز المؤيد ابوالحسن محمد؛ انجام: قال كان رسول الله صلی الله علیه و آله یسافر یوم الخميس یوم یحبه الله و رسوله و ملائكته اقول وان اختار من ذلك اليومين اولهما للسفر لكان احسن لما روی عن رسول الله صلی الله علیه و آله».
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 87گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×17سم [ف: 35 -299]
najāh-ot tālebīn
حسینی کاشانی، فرج الله بن هاشم، ق 14 قمری
hoseynī kāšānī, faraj-ol-lāh ebn-e hāšem(- 20c)
گزیده زينة العباد ملا محمد مهدی (؟) است در فقه فتوایی شامل چند باب دارای فصول و مسئله ها. این کتاب شامل طهارت، نماز و روزه است.
آغاز: بسمله. حمدا لك یا من سهلت موارد الجناح و شرعت مصادر الفلاح ... اما بعد صورت نگار صحیفه خواطر ...
انجام: از حقوق مالیه است هر که ندهد باید او را مجبور کرد بر دادن و اگر بمیرد باید از مال خود اخراج کرد
آغاز: ... منقح معالم فروف و اصول و منتهل موارد معقول و منقول مقتدی العصر و مهتدی الدهر قدوة الأنام ... آقا ملا محمد مهدی؛ انجام: برابر؛ تمام شد رساله نجاح الطالبين در شهر رمضان المبارك من شهور من شهور سنة 1268
تذکر: نام مؤلف، به استناد نسخه مجلس شورا ج 30 ص 42 ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 72گ، 16سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 36 -198]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 47گ (39پ -85ر)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 30 -42]
najāḥ-ul ‘ibād fī š.-i wājib-ul i‘tiqād
وابسته به: واجب الاعتقاد علی جمیع العباد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
شرح مزجی توضیحی است بر رساله «واجب الاعتقاد علی جمیع العباد» علامه حلی که در آن اعتقادات شیعه در اصول دین و فروع مذهب تا امر به معروف تلخیص شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8376/1
آغاز: الحمدلله علی نواله و الصلاة علی رسوله محمد و آله، و بعد فقد استخرت الله تعالی و عزمت علی أن أعلق شيئاً مقتنعاً یحل به متن واجب مع الاتطاعته كما الاعتقاد؛ انجام: و هذا كله واجب مع الاستطاعة كما أشار اليه المصنف بقوله و هما واجبان علی كل مستطیع
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن علی رضا گرگانی، تا: 1288ق؛ جلد: تیماج، 38گ (1پ -38پ)، 22سطر ، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 21-346]
najāḥ-ul muhimmāt fī raf‘i-l ḥādiṯāt
کاشانی، سلطان محمد بن حسن، قرن 11 قمری
kāšānī, soltān mohammad ebn-e hasan (17c -)
تاریخ تأليف: صفر 1092ق
مؤلف دعاهای مربوط به رفع بلا را جمع کرده و در 20 «باب» و یک «خاتمه» - در کیفیت استخاره - تنظیم نموده است.
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 75
آغاز: بسمله، نحمدك اللهم علی ما أنعمت به علینا من سلامة اجسامنا و ابداننا ... فخطر علی خاطری الفاتر و فكری القاصر ان اجمع شتات الدعوات التي وردت عن المعصومين ...
خط: نسخ، کا: زین العابدين المسيئي بن محمد علی الخطيب، تا: 28 ربیع الثاني 1092ق؛ تملک: عبد الغني الثاني بن حسن حسینی ابن عبدالغنی الماضي، محمد باقر بن محمد محسن شیرازی اصطهباناتی در 1283؛ 185 گ، 14سطر (6×12/5)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 1-143]
najjārī
در آغاز این رساله در نجاری منبر حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و بعضی پیامبران که این حرفه را به کار داشتند، بحث شده پس از آن نام آلات و اسبابی که در حرفه نجاری به کار می رود تفسیر و تأويل عرفانی و صوفی نموده و پاره ای از وظایف نجاران را به روش پرسش و پاسخ «اگر پرسند – بگوی» گزارش کرده است. چاپ: ایران، تهران، نشر چشمه، 1391 شمسی، مهران افشاری، در مجموعه سی فتوت نامه دیگر
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1766/13
آغاز: این رساله ای است، در بیان کسب نجاری، روایت کرده اند که چون بهترین آدم و عالم اعنی حضرت محمد مصطفی؛ انجام: دوازدهم ترک آزار مسلمانان، و الله أعلم بالصواب
خط: متن دعا نسخ معرب، کا: رضا قلی بن نورالله، تا: 12 شعبان 1085ق؛ جلد: تیماج، 4گ (85پ-88پ)، 15 سطر ، اندازه: 13/5×20سم [ف: 5-179]
an-nijāsāt = al-'afawāt
شعری، خلیل
Seri,xalil
از ملاخلیل الشعري آنچنان که در پایان نسخه آمده است. درباره حکم به نجاست، و این که اصل در طهارت می باشد. فقه اهل سنت است.
تهران؛ دائره المعارف؛ شماره نسخه: 671/1
آغاز: حمدله. عاقبة. صلاة. و بعد، لما رأيت المعاصرين في التحرز عن النجاسات، بعضهم في غاية التفريط و بعضهم في غاية الافراط ؛ انجام: ان استوی الطرفان حسبنا الطهارة. تمت الكراسة المدونة في المعفوات للعالم الفاضل ملا خلیل الشعرى ... 1298.
خط: نسخ تحریری، کا: محمد رحیم بن لطف الله، تا: 1298ق؛ 7گ (1پ -7پ) [ف: 2-255]
an-nijāsāt
عصار، محمد کاظم، 1305 - 1395 قمری
‘assār,mohammad kāzem (1888 - 1975)
رساله مختصری است در نجاست خون.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11709/3
آغاز: من النجاسات الدم من ذی النفس السائله بلا اشكال فیه؛ انجام: فلا اشكال عند التدقيق في مرجعیه العام فیحكم بالنجاسة كما لا یخفی
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1301ق، جا: سامراء؛ جلد: تیماج، اندازه: 14×19/5سم [ف: 16-404]
an-nijāsāt
در آن از استادش صاحب جواهر، شیخ محمد حسن بن محمد باقر نجفی اصفهانی (- 1268ق) به «شیخنا الاستاذ في جواهر الكلام» یاد کرده است. رساله بسیار عالی و مستدلی است در این زمینه که در هر بخشی به نقد و بررسی اقوال متقدمین و متاخرین پرداخته و پس از آن رأي خویش را بیان می دارد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1288
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين. قال رحمه الله القول في احكام النجاسات، تجب ازالة النجاسات من الثياب و البدن للصلوة و الطواف و ... تنقیح الكلام في شرح العبارة یحتاج الى رسم مطالب: المطلب الأول في آن ازالة النجاسته؛ انجام: ثم قال و لو تاب حیث تقبل توبته اجزء ذلك التطهير علی اشكال اقول و الاشكال في محله. قد فرغ ...
از آغاز تا آخر نجاسات؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد اسماعیل بن احمد خوانساری کاتب معروف، تا: 10 ربیع الثاني 1293ق؛ در پشت صفحه اول با خط مغایر آمده: «مطالع الانوار سید رشتی» که نباید آن باشد؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 24 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 18×27سم [ف: 4-1898]
nejāsāt
رساله بسیار مختصری است در بیان نجاساتی که در چاه می افتد و حکم طاهر شدن آن چه می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15605
آغاز: در بیان نجاساتی که بچاه می افتد موش هر گاه بچاهی بیوفتد باید هفت دلو آب بکشند بول آدمی هرگاه بچاه داخل؛ انجام: نجاست میخورند هرگاه موضع ملاقات آنها طاهر باشد یا از ... باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 2ص (175-176)(قهقرا)، 30-29سطر (7×14/8-15)، اندازه: 10/5×20/5سم [رایانه]
nejāsāt-e ‘ašare
هندی، میر محمد علی
hendī, mīr mohammad ‘alī
نجاسات ده گانه را به طور بسیار مختصر همراه با حکم آنها را می آورد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 702/6
آغاز: بدانکه نجاسات موافق مشهور ده چیز است؛ انجام: و امر اجتناب از آن در نماز از روی استحباب است نه از روی وجوب.
خط: نستعلیق نامرتب، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1گ (99ر - 99پ)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 2-298]
nejāsāt va ahkām-e ānhā= ahkām-e nejāsāt
حسینی استر آبادی، محمد یوسف بن حسن، قرن 10 قمری
hoseynī estarābādī,mohammad yūsof ebn-e hasan( 16c)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی (984- 930ق)
مشتمل بر سه «فصل»: 1. معرفت اقسام نجاسات؛ 2.ذکر احکام نجاسات؛ 3. بیان طریق تطهیر اشیاء.
آغاز: بعد از تحریر قواعد محامد الهي و تنقیح بیان مدایح حضرت رسالت پناهی ... چنین گوید فقیر ... که این رساله ای است در بیان معرفت اقسام نجاسات و احکام آنها ...
انجام: و احتیاج بقصد و باعث و فعل دیگر ندارد چنانچه تصریح کرده اند و الله اعلم ...
[فهرستواره منزوی 3713/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن حسین عاملی، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 17گ (1-17)، 18سطر ، اندازه: 5×12سم [ف: 38-83]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالواحد بن محمود شاه بن محمد فیروز آبادی، تا: شنبه 4 ذیحجه 1013ق، جا: شیراز مدرسه محبیه؛ جلد: تیماج، 8گ، 20 و 22 سطر ، اندازه: 11×20سم [ف: 2-151]
کا: کرم الله بن عطاء، تا: دوشنبه 18 شوال 1083ق، جا: مکه مکرمه؛ 5گ (96ر -100پ)، اندازه: 23×36/5سم [ف: 17-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 9گ، 21سطر ، اندازه: 17×28سم [اهدائی رهبر: 3-772] و [ف: 20 -576]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 17گ (156پ۔ 172پ)، 15سطر ، اندازه: 16×27/5سم [ف: 1-220]
اقسام نجاست با رساله تطهیر الاشياء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 جمادی الاول 1109ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [ف: 2-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 14گ (50پ -14پ)،14سطر ، اندازه: 12×19سم [ف: 6-237]
nejāsāt va ahkām-e ānhā = ahkām-e nejāsāt
رساله فتوایی در احکام طهارت است. مؤلف با نقل اقوال فقها و اعلام جلیل القدري مثل شیخ مفید، علامه حلی، شهید اول شیخ علی بن حسین بن عبدالعالی محقق کرکی صاحب جامع المقاصد به توضیح مطلب پرداخته است. از این رو به نظر می رسد که وی از اعلام جلیل القدر اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11 هجری باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18828
آغاز: اگر چه حیوان در اصل مأكول اللحم باشد و حیوانی به شیر خوک پرورش یافته باشد اول و غائط؛ انجام: اگر پوستی بر آنجا که دباغت می کنند بیفتد و دباغت کافی است و احتیاج بقصد دباغت بعمل دیگر ندارد چنانچه تصریح کرده اند و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 17گ، 14 سطر ، اندازه: 14/5×24سم [اهدائی رهبر: 3-463]
nejāsat-e ahl-e k.
استر آبادی، محمد رضا بن علی، ق14 قمری
estarābādī,mohammad rezā ebn-e ‘alī(- 20c)
تاریخ تأليف: 21 صفر 1326ق؛ محل تأليف: کربلا
رساله استدلالی است در نجاست یهود و نصاری، و رد بر رساله ای که یکی از علما در طهارت آنان نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3880/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد چون در این اوان مخالطه اسلامیان با فرق کفر خصوصاً اهل کتاب بسیار شده؛ انجام: بحمدالله باقی نخواهد ماند، و لا ینكره الا مكابر او طالب لتحصیل مرضاتهم، و الله الهادي إلى الصواب
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ(243ر-258پ)، اندازه: 177×22سم [ف: 10-265]
nijāsat-ul ahl-il kuttab
مؤلف با استدلال به آیات و روایات نجاست کلیه فرق اهل کتاب را ثابت نموده و گفته است چون نصاری قائل به تثلیث (اب، ابن و روح القدس) اند پس به حکم قرآن کریم: «انما المشركون نجس» نجس بودن آنان مسلم است، یهود نیز درنجاست مانند آنها هستند و هر که بین یهود و نصاری فرق بگذارد خرق اجماع نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض2513
آغاز: بسمله، حمدله اما بعد فانه رسم من اوجب حقه اثبات ما یحتج به علی نجاسه اهل الكتاب فأجبته الى ذلك؛ انجام: و حرموا ما حرموا فكانوا عابدین بهذا المعنى و الله الموفق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص، اندازه: 23×33سم [ف: 21-1579]
nijāsat-ul bi’r-i bi-l-mulāqāt aw “adam-u-hā
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
آغاز: بسمله، مسألة: إختلف أصحابنا رضی الله عنهم في نجاسة الئر، مجرد ملاقاة النجاسة له كالقلیل و عدمها علی أقوال، أشهرها بینهم بل ادعی علیه جماعة الإجماع ...
انجام: و الله تعالی أعلم بأسرار أحكامه و هذا ما اقتضاه الحال الحاضر من بحث المسألة علی سبیل الإرتجال و ضیق المجال و الله ولی التوفيق
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه فخرالدین نصیری امینی در تهران؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 20ص (33-52)، 17 سطر [عکسی ف: 4-479]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: شیرازی، محمد ابراهیم بن ملاصدرا، تا: 1056ق؛ مصحح؛ 18گ (13پ - 30پ)، 15 سطر ، اندازه: 5/5×11سم [ف: 39-521]
nejāsat-e xamr = pāsox-e ‘alavī be estarābādī
علوی عاملی، احمد بن زین العابدين، - 1054 قمری
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 1645)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 10 شوال 1034ق
ملا محمد امین استر آبادی رساله ای در طهارت خمر به عربی
نگاشته و نامه ای نیز به فارسی درین باره از مکه به ایران فرستاده و آن به دست سید احمد بن زین العابدين علوی عاملی رسیده است. او در رد آن این پاسخ نامه را در دو «فصل» و یک «خاتمه» نگاشته است: فصل 1. در ادله نجاست خمر؛ فصل 2. در پاسخ از گفته استرابادی؛ خاتمه: در عریضه استرابادی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-40]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 17سطر [ف: 5-431]
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لهذا ... ان بعض الناس لما غلب علیه الواسواس الخناس كتب عريضة في طهارة الخمر تاره ثم انه بعد ما رأي جوابه عنها كتب رساله أخرى یشعر بظاهرها الحكم بطهارة الخنزير و الكافر من اليهود و النصارى
بی کا، تا: 1038ق؛ 16گ (100پ -115ر)، 15 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -48]
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن محمد مؤمن دشت بیاضی، تا: 20 جمادی الاول 1062ق؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س 8ش 4-72]
آغاز: بعد حمدالله علی عظیم سلطانه و عمیم احسانه ... بر مدارک جاه و جلال و مسامع فضل و اقبال، انجام: و در بعضی از مولفات از او مسطور بغایت صواب است در مانند این اجتهادات، و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 18گ (185پ-202پ) اندازه: 14/5× 21/5سم [ف: 19-405]
آغاز: بسمله. بالعلیم الحكيم بعد حمدالله علی جزیل آلائه ... چنین گوید ... چنین گوید ... احمد بن زین العابدين العلوي که بر مدارج اوهام و معارج ... مخفی نخواهد بود که بعضی فاضل نمایان این زمان که از ساکنان مکه ... عریضه یی مشتمل بر طهارت خمر نوشته ارسال به این بلاد نمود؛ انجام: ما تناوبت الليالي و تعاقبت الايام.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12گ (499 ر-510ر)، 19سطر ، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 3-283]
بی کا، بی تا، 9گ (10پ-18ر)، 18 سطر ، اندازه: 15/5×29/5سم [ف: 3-283]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا لهذا وما كنا لنهتدی لولا ان هدانا الله أما بعد فیقول ... احمد بن زین العابدين العلوي ان بعض الناس لما غلب علیه الوسواس الخناس كتب عريضة في طهارة الخمر ثم أنه بعد مارای جوابه عنها كتب رسالة أخرى یشعر بظاهرها الحكم بطهارة الخمر و الكافر من اليهود و النصارى و انی لاریه انه لو كتب بعدها رسالة لیزد في طنبور الجبابره نغمة اخری و هی الحكم بطهارة النجاسات العشر باسرها ... انه قال بعد حمدالله ... بهذه العبارة و بعد فقد تواترت الأخبار عن الائمة ... بانه اذاصح عندكم عنا حدیثان متناقضان فاعملوا بما هو الابعد عن اقوال العامه؛ انجام: فلنذكر طرفا من الأخبار الصريحة الداله.
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 3ص (56-58)، اندازه: 16×28سم [ف: 12-2743]
nijāsat-ul xamr
مشهدی، محمد قاسم بن محمد، ق 11 قمری
mashadī,mohammad qāsem ebn-e mohammad(- 17c)
تاریخ تأليف: اوایل شوال 993ق
مؤلف که هم عصر مقدس اردبیلی بوده، درباره فتوای وی به طهارت خمر و قیل و قال اطراف آن این رساله را نوشته است.
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 259/8
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن سلطان محمد تبریزی، تا: 1010ق، جا: قزوین؛ 15گ (279-283)، اندازه: 12×18/5سم [نسخه پژوهی: 3-86]
nijāsat-ul xamr
رساله کوتاهی است در نجاست خمر وبیان حجت و دلیل قائلین به آن.
قم: گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5515/2-27/185
آغاز: بسمله اما حجج نجاسة الخمر فالحجة الاولى منها ای الاجماع فیه ان بعد نقل الخلاف من الصدوق والحسن والجعفی كیف یعتد بدعوی الاجماع؛ انجام: لا بد من تایید فینبغی حینئذ النظر في الدلا ئل الاخر ومعارضا تها حتی یظهر أن القوه لایهما هذا ومع
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 6گ، 15سطر ، اندازه: 13×19سم [ف: 8-4763]
nejāsat-e šarāb
صباغ سپاهانی، محمد صادق
sabbāq-e sepāhānī, mohammad sādeq
بندی از ملامحمد صادق صباغ سپاهانی درباره نجاست شراب و گفتگویی که میان شاه و شیخ بهائی شده و فتاوی ابن بابویه و
اردبیلی و پیداستکه شاه می خواسته است به پاکی شراب فتوا دهند.
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 364/20
کا: رشتی، علی بن احمد، تا: 18 شوال 1296ق؛ جلد: تیماج، 19سطر ، قطع: جیبی [نشریه: 2-179]
nijāsat-u ‘araq-il junub min-al ḥarām
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 52/23
من تحقیقات بعض مشائخه؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب =مولف، تا: قرن 14؛ مصحح، اکثر رساله ها ناتمام [ف: -53]
nejāsat-e ‘aynīye-ye koffār
طبسی خراسانی، محمد علی، - 1320 قمری
tabasī xorāsānī,mohammad ‘alī(- 1902)
تاریخ تأليف: آخر ذیقعده 1293ق
این رساله استدلالی که پاسخ بر گفته های صاحب اکبرآبادی می باشد که گویا در طهارت کفار و مشرکین رساله ای نوشته است و ادله نجاست آنها را بررسی کرده و بر تشکیکاتی که بر آن ادله وارده آمده پاسخ می گوید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4948
آغاز: بسم الله تعالی و الحمد له و به نستعین و الصلاة علی محمد و آله، و بعد این رساله ایست در اثبات نجاست عینیه کفاره؛ انجام: در آخر اوراق خود ذکر کرده است بعمل آمد، وقع اختتام الرسالة...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 33گ، 13سطر ، اندازه: 13×19/5سم [ف: 13-144]
najah-ol maāreb fī zabt-e ahvāl-el kavākeb
اصفهانی، عبدالمطلب بن حسن، قرن 11 قمری
esfahānī, ‘abd-ol-mottaleb ebn-e hasan(- 17c)
کتابی است در نسبت های کواکب سبعه سیاره در یک «مقدمه» هفت «باب» به ترتیب کواکب و خان های آنان ویک «خاتمه»: مفدمه ذکر کواکب و احوال ایشان؛ باب 1. در احوال زحل ستاره حضرت امیر المؤمنين علی بن ابیطالب؛ 2. در احوال مشتری ستاره حضرت یعقوب و یونس؛ 3. ذکر احوال مریخ ستاره حضرت آدم و سلیما؛ 4. ذکر احوال شمس؛ 5. ذکر احوال زهره ستاره حضرت خضر و حضرت محمد؛ 6. ذکر احوال عطار ستاره حضرت شیث و حضرت زکریا؛ 7. ذکر احوال قمر ستاره حضرت یوسف؛ خاتمه در ذکر نکات متفرقه. (وفادار مرادی)
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 331/1
آغاز: حمد و ثنا و سپاس و شکر بیرون از اندازه و قیاس که مقاطع اوهام از مطالع اتمام آن نشان ندهد؛ انجام: قمر در میزان حذر نماید از خوردن ترب و حبوب و لیكن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرساله و تمت علی ید مؤلفه ختم الله في نشاتیه الحسنى في غره شهر ربیع الاول سنه اربع و تسعین الالف حامدا مصلیا مسلما مختتما متمماً
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 39ص (79-117)، 18 سطر ، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: -296]
nijāsat-ul manī wa-d dam
نظام الدين گیلانی، احمد بن علی، ق 11 قمری
nezām-od dīn-e gīlānī, ahmad ebn-e 'alī(- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10070/5
آغاز: بسمله الحمد لله الذي هو مستحق الحمد في الحقيقة ... امل بعد فیقول ... یا ایها العلماء الفاضلون المحققون؛ انجام: لا یعتقدون امامته ... و ما هم یحضرون مرة بعد مرة.
خط: نستعلیق، کا: آملی، عطاء الله بن مسیح، تا: 933 -945ق؛ 1گ (115پ)، اندازه: 12×16سم [ف: 32-91]
nijāsat-ul mayta
آیا مردار ذی النفس نجس است یا نه؟ اقوال برخی از علماء را بیان کرده و مراد از نجاست عینیه و حکمیه را توضیح می دهد.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 225/13
آغاز: مسألة قد اختلف كلمة الاصحاب في نجاسة ميتة ذی النفس آدمیا أم غیره ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 شعبان 1207ق؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (104-106)، اندازه: 15×21سم [ف: 1-181]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 567/13
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-158]
an-najdīyyāt
ابیوردی، محمد بن احمد، - 557 قمری
abīvardī, mohammad ebn-e ahmad(- 1163)
هزار بیت است در نسب که به درخواست دو شاگر خود ابوحنش هذیم علیمی كلبی و ابوالمغوار سعد كنانی مصری سروده و در آن از ابوعبدالرحمن خلیل بن احمد بصری عروضی نحوی متأثر شده است. آن دو شاگرد این شعرها را نجدیات نامیده و نخستین بار برای راویان نشر کرده اند (دیباچه). (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. ان احق ما تصرف اليه الهمم، و تنتهز فیه فرض الامكان و تغتنم، حمد الله سبحانه علی ما یتناصر من نعم مزهرة الرياض ... خلیل أن الحب ما تعرفانه ** فلا تنكر ان الحنين من الوجد
انجام: بحیث تناجی جباه الوري من الارض ما صافحته تعالی هذا ما سبق به الوعد، یا هذیم و یا سعد ... و في القوم حتی تعرفنی عند وزنهم اذا رفع الميزان كیف امیل. تم كتاب النجديات، بعون الملك الوهاب.
[معجم سرکیس 362/1؛ معجم المؤلفين 314/8؛ بروکلمان، ذیل 447/1]
شرح و حواشی:
1- شرح النجديات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ترجمه زیر آن نستعلیق قرن 6؛ جلد: تیماج، 115گ، 16سطر (7×12-13)، اندازه: 12×16سم [سنا: ف: 2-215]
خط: نسخ، کا: ویذگلی، صفی بن علی، تا: ذیقعده 623ق؛ محشی، با اجازه قرائت و روایت این دیوان به شمس الدين تاج الاسلام شرف الافاضل سید الائمة و القضاة از محمد بن اسمعیل بن حمزه از محمد بن محمد بن محمد الشعري از استادش حجة الحق سید امام سید امام سعید عزالدین مرتضی علی بن فضل الله حسنی از پدرش از شیخ سعید بدیع الزمان ابی الرضي عبدالواحد بن محمد قاینی از ناظم؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 50گ، 12سطر (9×14)، اندازه: 16/5×20سم [ف: 15-4175]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3170(اربری، فهرست خطی عربی 69/1)؛ خط: نسخ معرب، کا: علی بن احمد بن محمد خجندی، تا: 15 محرم 689ق، جا: مراغه؛ مصحح، محشی؛ 63 گ، 9سطر[عکسی ف: 2-413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن شهاب بلخی، تا: پنج شنبه 28 صفر 701ق، جا: دامغان؛ مصحح، محشی؛ تملک: علی ابن احمد نحوی الخادم بالحائر؛ 26گ (123پ-148پ)، اندازه: 17×25سم [ف: 9-284]
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم بن ابی القاسم ادیب، تا: 15 رجب 723ق؛ تملک: عبدالله بن حاجی محمد رضا آغا، محمد فصیح در اصفهان در 12 رمضان 1045؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 62گ، 8سطر ، اندازه: 14/7×20سم [ف: 1-562]
خط: نسخ، بی کا، تا: 724ق؛ جلد: تیماج، 55گ (77پ - 131ر)، 11سطر (15×22)، اندازه: 14×20سم [ف: 7-2679]
آغاز: قال من الطويل: خلیلی ان الحب ما تعرفانه ** فلا تنكرا ان الحنين من الوجد
دیباچه را ندارد؛ خط: نسخ، کا: دامغانی، محمد بن نصر الله، تا: 20 جمادی الاول 753ق؛ مقابله شده با نسخه صحیحی در 22 محرم 757(؟) و تاریخ سال و نام دانشمندی که با او مقابله شده درست خوانده نمی شود، با ترجمه فارسی کهن ریز تری زیر سطر ها؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 134 گ، 7سطر (6×12)، اندازه: 9×20سم [ف: 11-2445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 46گ (6ر -51ر)، 12سطر ، اندازه: 13×19/2سم [ف: 8-379]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 17 ذیحجه 1088ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17سطر ، اندازه: 18×25/6سم [ف: 5-442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی جزایری صیمری، تا: 1092ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 25گ (192پ -216پ)، 23 سطر [ف: 36-255]
خط: نسخ مغلوط، کا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 1269ق؛ 30گ (33پ-62ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1-77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح: 63ص (222-284)، 19-24 سطر (10/5 ×14/5)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 9- 30]
آغاز: برابر؛ انجام: ولیمكن كنوز قارون كما** ورثت عداه الخف من قارون / ولیتق روحه عزه تلتفه ** في خضر اوراق وبلاعضون
خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21گ (17ر- 37پ)، 13 و 15 سطر ، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 5-2209]
بی کا، بی تا؛ پاریس 1091 .S. P (بلوشه 87/1 ش 126) [فیلمها ف: 246-2]
najdīyyi
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20178
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
nuj‘at-ul murtād fī š.-i najāt-ul ‘ibād
نجفی اصفهانی، محمد رضا بن محمد حسین، 1288-1362 قمری
najafī esfahānī,mohammad rezā ebn-e mohammad hoseyn (1871 - 1943)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266ق)
شرحی است مختصر بر كتاب نجاة العباد لیوم المعاد شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر. تأليف کتاب ناتمام مانده است
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 40
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ در چهار صفحه آغاز اجازه ای است که سید حسن صدر کاظمی به تاریخ سه شنبه 14 ذیقعده 1333ق برای ابوالمجد نوشته؛ تملک: سید محمد علی روضاتی به تاریخ 1384ق و یادداشت او در اهداء کتاب به شیخ هادی نجفی به تاریخ 1406ق؛ نام کتاب به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 88گ، 19سطر ، اندازه: 15/5×22سم [اوراق عتیق: 2-348]
najaf-ul ašraf madīnat-ul ‘ilm-il ‘uẓmā wa madrisat-ul fiqh-il kubrā wa jāmi‘at-ul islīm-il ‘ulyā
محفوظ، حسین بن علی، - 1430 قمری
mahfūz,hoseyn ebn-e ‘alī(- 2009)
خلاصه ای از تاریخ علمی حوزه نجف اشرف است، از بدو تأسيس در عصر شیخ طوسی تا زمان مرحوم آیت الله خویی. در مقدمه آمده است: «تعریف موجز بتراث أهل البيت في تاریخ الاسلام منذ عصر النبي (صلی الله علیه و آله) حتی مطلع القرن الخامس عشر الهجري. و مختصر تاریخ العلم في النجف الأشرف في ألف سنة الا خمسین عاما من عمرها الحافل بالعلم و العلماء، منذ عصر الشيخ الطوسي حتی عصر السيدين (الحكيم و الخوئي)، من 449ه حتی مطالع هذا القرن. أكثر من مائه أسره أنجبت بأكثر من ألف عام و أديب و مؤلف في تسعه و نصف قرن. و ألوف من كل البلاد و الجهات درسوا فیها و تلقوا من علمائها و تتلمذوا علی فضلائها و ملأوا الدنيا و شغلت الناس كتبهم و مؤلفاتهم و أفكارهم و أبكارهم و آثارهم و مآثرهم و أعمالهم و جلائهم ...». مؤلف در ابتداء به بیان تأسيس حوزه علمیه نجف به وسیله شیخ طوسی پرداخته و به شرح احوال و اشاره ای نموده، سپس درباره مقام و منزلت و مجادت های علمی امیر المؤمنين امام علی علیه السلام و ائمه اطهار علیهم السلام مطالبی آورده و پس از آن درباره کتب اربعه حدیثی شیعه بحثی مطرح ساخته و آن گاه اسامی چند تن از فقهای بزرگ شیعی از مدرسان معروف حوزه نجف را آورده از جمله: وحید بهبهائی، سید مهدی طباطبایی (بحر العلوم)، شیخ جعفر کاشف الغطاء، شیخ محمد حسن نجفی (صاحب جواهر)، شیخ مرتضی انصاری، شیخ محمد حسین کاظمی، آخوند خراسانی و میرزای نائینی. در پایان مختصری درباره مدارس، مساجد و مکتبه های نجف اشرف آورده است.
چاپ: این رساله در شماره 23 مجله الكوثر (رجب 1426) به چاپ رسیده
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1891 عکسی
آغاز: بسمله. تمتد هذه المدرسة العظيمة المجيدة إلى أعماق تاریخ الكوفة، تلتقی فیها الحيرة و الغرى و یجتمع فیها المصران البصرة و الكوفة و تشخص فیها مدينة السلام بغداد. فقد أسسها الشيخ الطوسي؛ انجام: فقد اختصت مدرسة النجف و هی مدينة العلم و مركز الثقل و موضع القلم و الكتاب بما یمیز المدرسة الفاضلة من أوصاف و خصال و مناقب و فضائل و سمات.
نسخه اصل: در کتابخانه مؤلف در کاظمین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1419ق، به قرینه دیگر آثار مؤلف که تصویر آنها در کتابخانه حاضر موجود است کاتب نسخه عبدالکریم آل حاج غانم دباغ کاظمی از شاگردان مؤلف است که در سال 1419ق به دستور مؤلف استنساخ کرده؛ 14ص، 25سطر [عکسی ف: 5-325]
najafiye = masā'el-on najafiyya = ar-r.-ton najafīyya
قزوینی، خلیل بن غازی، 1001 - 1089 قمری
qazvīnī,xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678)
تاریخ تأليف: 1070-1075ق؛ محل تأليف: قزوین
مشتمل بر چند سؤال که علمای نجف از مؤلف در قزوین کرده و قروینی به آنها پاسخ داده و جواب را برای آنها ارسال کرده است، صورت سؤالات و جواب های آن در این رساله آمده و اکثر مسائل از شرح وی بر کافی انتخاب شده و در بعضی از
جوابها تصریح به تاریخ آن (سال 1075) نموده است.
سائلین افراد متعددی هستند و از جمله آنها فردی به نام نجف قلی است که نسخه شرح فارسی کافی را از ملا خلیل تقاضا می کند وملا خلیل در پاسخ آورده است که سلطان العلماء خلیفه سلطان حسینی اصفهانی به او دستور داده بود که شرح عربی کافی بنویسد به نام الشافي و در میانه کار به دستور شاه به شرح فارسی آن پرداخت و تا سال 1070 که سال نگارش این پرسش ها است تا کتاب المعيشة را شرح کرده و یازده جلد را روانه مشهد رضوی کرده است. در آن از جواز تخلف معلول از علت تامه و شریک باری و روح و حدیث «صور عارية عن المواد» نقل از غرر الحكم (یا این که این عبارات از ابن سینا است) و عبارتی از ترجمه نفس ارسطو (که بسیار کهنه است و شاید از افضل الدين کاشانی باشد) گفتگو شده است.
آغاز: بسمله حمدلله والصلوة علی خیر خلقه وعلی خیر الاوصياء و آلهما المعصومين اما بعد این رساله نجفیه مشتمل است بر مکتوبی متضمن سؤالات که از جانب ساکنین نجف اشرف بسوی دارالموحدین قزوین فرستاده شده و جوابهایی که از قزوین بسوی نجف اشرف فرستاده شده کلام سائل سلام و تسلیم
انجام: و چون چنین نباشد و حال آنکه حواس جاسوسان و مؤديانند الداعي خلیل بن الغازى القزويني
الذريعة 68/24 و 371/20 و 228/11 ؛ ريحانة الادب 452/4؛ فهرستواره منزوی 283/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 14ص (116-129) اندازه: 12×20سم [ف: 33/1 -184]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: تنکابنی، محمد بن ابوالفتح، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (28-34)، 28سطر (10/5×20/5)، اندازه: 16/5×28سم [ف: 16-624]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: تبریزی، عبدالعظیم بن عاشور،تا: قرن 11؛ مهر: «عبده اروج» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب 9گ ( 132-124)، 18سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 29-166]
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 جمادی الثاني 1077ق، کاغذ:ترمه، 25سطر [ف: 5-224]
آغاز: لهذا هشام چون آنرا شنید گفت که حسبی یابن رسول الله اگر گویی مدرک بالذات نفس ناطقه است ...
خط: نستعلیق، کا: حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق، تا: با تاریخ 1081ق؛ افتادگی: انجام؛ 7ص (390-396) [ف: -39]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2609/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-198]
آغاز: برابر
نسخه اصلی: کتابخانه مدرسه امام صادق (علیه السلام) «نور بخش» - بروجرد 8؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 8ص [عکسی ف: 3-477]
بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3-35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1102ق؛ مجدول مذهب، مصحح؛ 5گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 8-4764]
an-najm-ul azhar ‘ala-r rubʻ-il mustar
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 - 1502)
دارای یک «مقدمه» و 20 «فصل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6344/2
آغاز: بسمله الحمدلله حمداً كثیرا .. و بعد یقول ... محمد سبط المارديني هذه مقدمه نافعه في العمل بالربع المستر مشتمله علی مقدمه و عشرین فصلا المقدمه في تسمیه رسومه؛ انجام: تجد الغارب في الوقت المفرويض للمطالع المفروضه و هذا آخر ما اردنا بیانه في هذا الرساله قال مؤلفه ... قدتم بید مؤلفها محمد سبط المارديني الشافعي خامس عشر رجب الفرد عام 844 تمت علی ید العبد ... عمر بن ابراهیم عبادی سنه ثلاث و ثمانی و ثمانمائه.
خط: نسخ، کا: عمربن عبد الغني بن الامام، تا: 883ق؛ جلد: تیماج، 16ص (140–155)، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 19-372]
an-najm-ul ladī najam fī š.-il lāmīyat-il ‘ajam
کرکی شافعی، احمد، ق 10 قمری
karakī šāfeʻī,ahmad(- 160)
وابسته به: الغيث الذي انسجم في شرح اللامية العجم؛ صفدی؛ خلیل بن ایبک (696-764ق)
تاريختأليف: 908ق؛ محل تأليف: دسوق
«لامية العجم» فخر الكتاب ابو اسماعیل الحسين بن علی اصفهانی منشی معروف به طغرائی از قصاید معروف عرب است که به سال 505ق به نظم در آمده است. بر این قصیده شروح متعدد نوشته اند که از آن جمله است شرح قاضی صلاح الدين ابی الصفا خلیل بن امیر عز الدين ایبک بن عبد الله الصفدي مشهور به صفدی. این شرح بعدها به وسیله شیخ احمد کرکی شافعی در خانقاه دسوق خلاصه شده و خلاصه آن این کتاب می باشد که حاوی اطلاعات جالب توجهی در فهم قصیده می باشد. نگارش این شرح در 908ق در دسوق اتفاق افتاده و در تاریخ 910ق از سواد به بیاض آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 129
آغاز: بسمله، الحمد الله الذي شرح لمن تاب الصدور و اكثر لمن تامل العلم؛ انجام: في آخرته و اولاء و شفاء من داء نفسه و جعل یومه خیرا من امسه.
خط: نسخ، کا: عبد الله بن عبد الرحمن انوشری، تا: 1010ق، مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 53گ، 19سطر (10×14/5)، اندازه: 15×19/5سم [ف: 7-113]
نجم ثاقب - النجم الثاقب في أحوال الامام الغائب (علیه السلام)
an-najm-uṯṯāqib
تبریزی، محمد بن علیرضا، ق 11 قمری
tabrīzī,mohammad ebn-e ‘alī-rezā(- 17c)
رساله ای است مختصر مشتمل بر «مقدمه»ای کوتاه و یک «درجه» و سه «مطلع» در مسأله «وجود»: درجه در تحقیق مساله وجود و ماهیت است؛ مطلع 1. محقق در مجهول بودن ماهیات؛ مطلع 2. در بیان آنکه وجود زائد بر ماهیت بوده و دفع ایرادات این مسأله؛ مطلع 3. در بیان آن که وجود قائم به ماهیت معروض وجود است.
آغاز: سبحانك یا من ارتفعت درجة وجودك عن احاطة افهامنا القاصره ... و بعد فیقول المنقطع الى الله الصمد ابن علیرضا محمد هذه رساله صغیره الحجم وجیزه النظم قليلة المؤنه كثيرة المعونه
انجام: فالذی لم یتجاوز الحق و لم یتعداه هوان ما یتحقق في الخارج هو الهوية العينيه مع الوجود الذى هذه الهويه بتحقیق به لكن لالوجود آخر فانه لا ذات له وراء الوجود و لما بلغنا الكلام في هذا المقام ذلك المبلغ صرفنا عنانه نحوا اختتامه تمت الرساله و الصلوة علی من هو خاتم الرساله
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2798/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغری، 9ص (1-9)، اندازه: 11×18سم [ف: 10-74]
najm-e sāqeb dar esbāt-e vājeb
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری
xātūn ābādī,mohammad hoseyn ebn-e sāleh(- 1739)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: جمعه 5 محرم 1137ق
در اثبات باری تعالی به روشی فلسفی، در پنج «مطلع» و یک «خاتمه»: مطلع 1. در اینکه باری تعالی اظهر اشیاء است؛ 2. بیان موانع ادراکی اشیاء؛ 3. بیان اصل این مطلب مهم؛ 4. در بعضی از آیات و اخبار مناسبه این مطلب؛ 5. در معنی بعضی از فقرات دعای عرفه؛ خاتمه: در اینکه حق تعالی در همه چیز هویداست.
آغاز: نیر جهانتاب حمدی که از آفاق افواه روحانیون طلوع نماید لایق فایض الانواري است که کوکب دری؛ انجام: و قد اتفق تأليف تلك الكلمات و ترصیف هذه الفقرات في أيام و لیالی قلائل آخرها یوم الجمعة ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1137ق، با خط خوردگی و اضافه، مصحح؛ 11گ، اندازه: 12/5×23سم [ف: 10-154]
آغاز: وقرص مهر در کف بی نوائی که از سفره مائده امتنانش کرده بردارد مژگان دیدهای دعا گویانش نشتر رگ ابر بهاری اجابت و کف داعیان خلود دولت ابد؛ انجام: واز این طایفه تبری باید نمود که مبادا شیطان رجیم تبلیسات خود طبع را مایل به این طایفه گرداند اعاذنا الله و سایر العباد من الشرك والالحاد ... باینجا ختم شد این رساله ... فلیس المعصوم الا من عصمه الله تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 12گ، 21سطر ، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 5-2210]
an-najm-uttāqib fī aḥwāl-il imām-ittāqib
کنتوری، حامد حسین بن محمد قلی، 1246 - 1306 قمری
kantūrī, hāmed hoseyn ebn-e mohammad qolī (1831 - 1889)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24609
آغاز: بسمله. الحمدلله رافع كل حاجب عن الدين الواصب و مبین؛ انجام: تخصیص العام الى الواحد جائز اذا دل علیه الدليل و اعتبرت فیه نكتة و النكتة هی اعتبار تقییده الصدر تمت
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا، قطع: وزیری[رایانه]
an-najm-ossāqeb fī ahvāl-el imām-elqā’eb
نوری، حسین بن محمد تقی، 1254 - 1320 قمری
nūrī, hoseyn ebn-e mohammad taqī (1838 - 1902)
تاریخ تأليف: 14 ذیقعده 1303ق
مشتمل بر احوال و غیبت امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف) است که در مقدمه آن آمده: «عالم بزرگوار میرزا محمد حسن شیرازی امر فرمودند کتاب کمال الدين تأليف شیخ صدوق که در احوال امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف) است را ترجمه نمایم عرضه داشتم فاضل ارجمند سیدعلی بن محمد اصفهانی معروف به امامی آنرا ترجمه نموده چه بهتر که همان منتشر گردد. در این امر «جنة المأوي» را نوشته و نام افرادی که در غیبت کبری شرفیاب محضر ایشان شده اند را ذکر نموده ام اگر صلاح می دانید همان را ترجمه و با آنچه در جلد سیزدهم بحار مذکور است بر آن افزوده و منتشر سازیم ایشان قبول کرده و فرمودند پس شمه ای از حالات آنجنابرا نیز برآن بیفزای و من چنین کردم». ابتدا اسامی برخی از کتبی که در باب غیبت نگاشته شده اند را نام برده و سپس به دوازده باب به شرح ذیل مرتب نموده است: 1. تاریخ ولادت و احوال آنحضرت و حکیمه خاتون علیهما السلام؛ 2. اسامی و القاب و کنای ایشان؛ 3. شمایل و خصایص؛ 4. اختلاف مسلمین درباره ایشان بعداز توافق آنان در صحت صدور اخبار نبوی مبنی بر آمدن شخصی در آخرالزمان؛ 5. اثبات مهدی موعود ..
آغاز: سپاس بیرون از اندازه و قیاس سزاوار قائمی است بالذات غائب از عالم اندیشه و حواس
انجام: تا در شمار یاران و موالیان خویش محسوب داشته در روز رستخیز از شفاعت خود محروم نفرماید
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5169؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1329ق، رحلی، 212ص؛ 1320ق، 356ص (صص 1- 355)+1 ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1306، 421ص
[فهرستواره منزوی 1809/3 و 583/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج،367گ، 20سطر ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 27-383]
آغاز: برابر؛ انجام: دیده ها را روشن نماید حامدا مصلیا مستغفرا
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 14؛ با تقریظ ومهر میرزا محمد حسن شیرازی و میرزا ابوالفضل بن ابوالقاسم تهرانی، مقابله و تصحیح توسط محدث شهیر مرحوم شیخ عباس قمی؛ واقف: محمد حسن کفشدار، تیر 1344؛ جلد: میشن، 190گ، 26سطر، اندازه: 21/2×30/7سم [ف: 14-591]
an-najm-uṯṯāqib fī ašraf-il manāqib
ابن حبیب، حسن بن عمر، 710 - 779؟ قمری
ebn-e habīb,hasan ebn-e ‘omar (1311 - 1378)
اهداء به: امیر رمضان حلبی فرزند امیر مراد
تاریخ تأليف: 1 شوال 763ق
تاریخ زندگانی و فضائل و مناقب حضرت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را در سی «فصل» به روش شفاء قاضی عیاض (چنان که مؤلف در مقدمه کتاب می گوید) گرد آورده است. روز چهارشنبه سوم جمادی الثاني 763 شروع به تأليف و روز یکشنبه اول شوال همان سال به پایان رسیده است.
آغاز: الحمدلله الولي الحميد المبدىء المعيد الفتاح العليم رب العرش العظيم الذي یخص من یشاء بمناجاته
خط: نسخ معرب، کا: علی بن احمد بن القصيف، تا: 875ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح، تملک: جبرائیل حسینی قادری مدرس مدرسه شیخ زاهر به تاریخ اوائل محرم 993؛ جلد: مقوایی، 63گ، 15 سطر ، اندازه: 16×21سم [ف: 7-118]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1745؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ 33گ (2-34)، 25 سطر [عکسی ف: 4-173]
آغاز: برابر؛ انجام: مفرد: ما دعا الله مخلص ظهر غیب ** و تلی ذكره الجميل دواما
خط: نسخ معرب زیبا، کا: مرصفی، یحیی، تا: 13 صفر 1017ق؛ تملک: سید محمد ابو الوفا الخانطوماني؛ مهر: «بهترین خاتم صبر که عالی است من صبر قد ظفر» (دایره)؛ جلد: مقوایی، 66گ، 13سطر ، اندازه: 14×19/5سم [ف: 1-191]
an-najm-uttāqib fī bayān-i ann-al mahdī min awlād-i ‘alī-yi bn-i abi tālib
رساله ای است در معرفت امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشريف) و بیان خصوصیات آن حضرت و کیفیت قیام او در آخرالزمان، با استفاده از مصادر و منابع اهل سنت و شامل ابواب و فصول. مؤلف کتاب از اهالی ترکیه و سنی است و در مقدمه پس از شکایت از تقلیل برکات و تکثیر شرور و آفات و تظاهر منکرات در عصر خود و آوردن حدیثی نبوی دربارهظهور امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشريف) می نویسد: «و قد استخرت الله في أن الخص في هذه الاوراق ما یدل معه معرفه
اسمه علی كنیته و حلیته و سیرته و علی ان عیسی بن مریم یصلی خلفه و یبایعه و ینصره مع بیان ما خصه الله به من أنواع الكرامات و الفضائل الواضحات، مجانبا في ذلك التطويل العمل و الايجاز المخمل و سمیته النجم الثاقب في بیان المهدي من اولاد علی بن أبي طالب». عناوین برخی از باب ها و فصل ها: باب في بیان ما یظهر من الفتن النازله و لا یته؛ باب في بیان اسمه و خلقه و كنیته؛ فصل [في شرح احوال] قسطنطنیه و ... .(حافظیان ابوالفضل)
[اهل البيت في المكتبة العربية 639-640]
آغاز: بسمله. و به الاعانة و هو ثقتی. الحمدالله الغني الوهاب الظاهر لكل أحد بقهره و علاء حمدا بوافی نعماه ... و بعد فقد قلت البركات و كثرت الشرور و الافات و تكدرت النعماء بعد الصفا و تظاهرت المنكرات
انجام: فصل أول الايات ظهور الدجال ثم نزول عیسی ثم خروج يأجوج و مأجوج ثم خروج الدابة ثم طلوع الشمس من مغربها و هذا آخر ما اوردته و اردته و نهاية ما حررته و قصدته و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم. تمت الرسالة المباركه ...
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1872عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه لاله لی در ترکیه، شماره 679 منتقل شده به کتابخانه سلیمانیه در استانبول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر کروی بزرگ یکی از سلاطین نسخه را در 1217ق وقف کرده؛ 78ص، 21سطر [عکسی ف: 5-298]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 412عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 2-14]
najm-us sāqeb va javāher-or raqā’eb
حسینی گیلانی، محمد یوسف بن محمد صادق، ق14 قمری
hoseynī gīlānī,mohammad yūsof ebn-e mohammad sādeq(- 20c)
اهداء به: میر ابوطالب
رساله ای است در معارف اسلامی و فضائل اهل بیت؛ دارای «مقدمه» و هفت «نجم» (به جای باب) و یک «خاتمه»: نجم 1.في كیفیه العلوم و انواعها و اقسامها؛ 2. در این که مجموعه علوم و فنون و معارف و حکمت و غیر ذلك، منسوب به حضرت امیر المؤمنين است؛ 3. بیان الاصوات والحروف و الكلام و خواصها؛ 4. كيفية اسماء الله وانبیائهو اوصیائه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11259/4
آغاز: خوش ترین ستایش و بهترین سپاس بزیباترین لباس در احسن اساس شایسته در گاه کبریاء حکیم؛ انجام: و آن احسن رمزی است بمقام محمود که تفاسیر بشفاعة شده ...
تا بخشی از نجم رابع است و بخش دیگر افتاده است؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، افتادگی: انجام؛ حواشی واستدراک نسخه دستخط مؤلف است و متأسفانه قریب به نیمه پایانی آن افتاده و به نظر نمی رسد که نسخه دیگری از این کتاب به دست آید مگر قبل از نقصان نسخه حاضر که نسخه اصل است، استنتاج گردیده باشد؛ 98گ (133 - 230)، 15 سطر ، اندازه: 8×14سم [ف: 28 -384]
najm-uz zāher fî qerā’at-e ebn-e ‘āmer
سمرقندی، محمد بن محمود، - 780 قمری
samarqandī, mohammad ebn-e mahmūd(- 1379)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12225/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی سید المرسلين محمد و آله اجمعین بدانکه ارشدك الله تعالی باین قرائت و این قرائت ابن عامر است؛ انجام: سوره قریش الايلاف أول سوره الكافرين عابدون در دو موضع عابد با مال ولی ولی سوره المسد حماله سوره الاخلاص كفوءً تمه الكتاب بعون الملك الوهاب.
بی کا، تا: ذیحجه 807ق؛ جلد: تیماج، 10ص (63-72)، 17سطر ، اندازه: 10×16سم [ف: 35-217]
najm-os saʻāda
بهاء الدوله، ق 10 قمری
baha'-od-dowle(- 16c)
از بهاء الدوله در تطیر و تفأل که برای یکی از پادشاهان هند نوشته است.
آغاز: حمد نام محدود و ثنای غیر معدود ... بر رای زرین اصحاب عزت و تمکین مخفی نماند که استدلال از اوضاع مشهود است بر مغیبات امور که آنرا شکون و تفال نامند
انجام: در اوقات سئوال و جواب و امثال آن از شواهد همان نوع بود که مکرر دانسته شد و الله اعلم بالصواب
[فهرستواره منزوی 3075/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/50
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (185-187) [ف: 15-154]
najm-ol favā’ed lel-mobtade’īn
تاجر تبریزی، رضا بن رستم، قرن 13 قمری
tājer-e tabrīzī,rezā ebn-e rostam (19c)
در چهل جزء که آنرا در روزگار فتحعلیشاه قاجار نگاشته است.
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 188
آغاز: حمد هر حامدی مر حمیدی راست که از فضل رحمت... انجام: بعهد شهنشاه فتح علی ** درخشید این نجم و شد منجلی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [ف: -30]
نجم القرآن - نجوم الفرقان
نجم القرآن - مطلع النقط و مجمع اللقط
an-najm min kalām-i sayyid-il ‘arab-i wa-l ‘ajam
اقلیسی، احمد بن سعد
oqlīsī,ahmad ebn-e sa‘d
در ده «باب» مانند شهاب قضاعی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1594/2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، با دو سرلوح [ف: 5-301]
najm-ol mo‘men = najm-ol mo’menīn
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد شفیع، - قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad šafī‘(- 1843)
اهدا به: نواب نجم الدوله ممتاز الملك مومن خان فتحعل بهادر دلاور جنگ
تاریخ تأليف: 1237ق
پاسخ صد و پنجاه و یک سؤال که دوستان اهل هندوستان از او پرسیده بودند؛ سؤالات فقهی و کلامی به عنوان مثال: سوال: «اگر کسی از طلایی که خمس و زکات آن را نداده باشد نماز و روزه و حج بگیرد، صحیح است یا نه؟»؛ جواب: «بلی صحیح است عبادات گرفتن به وجهی که زکات و خمس آن اخراج نشده باشد زیرا که ذمه این کس مشغول است به ادا وجه زکات و خمس و عین را تصرف کردن عیبی ندارد، علی الظاهر و دین غیر عین است». سؤال: «هرگاه شب احتیاج به غسل شود و صبح برخاسته آدمی نماز کند و معلوم شود که شب احتیاج به غسل شده بود و بعد از فراغ از نماز معلوم شود در به جا آوردن نماز به تجدید چه حکم است؟»؛ جواب: «در صورتی که با جنابت نماز کرده باشد واجب است که غسل کند و نماز را دوباره به جا آورد و فرقی نیست میانه عمد و نسیان و علم و جهل و وقت و خارج وقت، و همچنین است حکم روزه جنب بی غسل و نماز بی وضو که غیر جنب به عمل بیاورد»؛ سؤال: اگر کسی وصیت کرد که شمشیرش را به کسی بدهند، همان تیغ داده می شود یا با غلاف؟»؛ جواب: «در وصیت به سیف، غلاف و زیور همگی داخل است».
آغاز: بسمله، حمد نامحدود، لائق معبود واجب الوجودي است که بنای نظام عالم ... اما بعد بنده شرمنده ضعیف که محتاج است ... نواب نجم الدولة ممتاز الملك مؤمن خان فتحعلی خان بهادر دلاور جنگ دام اقباله ...
انجام: و ابوحمزه ثمالی روایت کرده است که این سوره مدنی است و نازل شده است همه آن در حق علی (علیه السلام) و فاطمه (سلام الله علیها).
[فهرستواره منزوی 583/9]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه شیخ محمد حسین حائری؛ 37 گ، 23سطر، اندازه: 16×22سم [صد و شصت نسخه: -53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1279ق، اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 47گ، 13 سطر ، اندازه: 14×19سم [اهدائی رهبر: 3-774] و [ف: 20-576]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 23سطر [ف: 2-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: کتبخانه شیخ محمد حسین (مربع)؛ 37گ، 23 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 24-315]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-771]
نجم المؤمنين - نجم المؤمن
najam-ul wilāya li-man arād-al hidāya
؟ اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تاریخ تأليف: یک شنبه 10 شعبان 1223ق؛ محل تأليف: ری، شاه عبدالعظیم
صد و سی و سه «نجم» کوتاه در مسائل فلسفی و اعتقادی است.
مؤلف در این کتاب از تأليف دیگر خود به نام «مصادر انوار» یاد می کند که در آن شصت برهان وچهارصد آیه ودویست و بیست و شش حدیث در ذم فقهاء وفتوا دادن آورده است.
آغاز: الحمد لله و سلام علی عبده الذين اصطفی اما بعد فهذا نجم الولاية لمن اراد الهداية و بالنجم هم یهتدون بل شمس الحقيقة لمن سلك الطريقة ان في ذلك لآیات لقوم یعقلون. نجم: الوجود ما عرف به الموجود و حد به المحدود فلا تعریف له و لا توصیف لانهما بالحدود
انجام: ان نجم الولاية اشرق بعد ما بان منه تاریخ قیل كم بخمسه فقال الحق؛ این نجم ولایت است و هم شمسو شموس ** خورشید چون درخشید چه زنگی و چه روس / فیضی است روان ز سیل دریاری شهود ** بر دشمن و دوست مستوی یا معکوس
[الذريعة 70/24]
خط: تحریری، کا: طبسی خراسانی، محمد ابراهیم بن محمد علی، تا: 1223ق؛ در 137 نجم [ف: -113]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شعبان 1224ق؛ محشی؛ جلد تیماج مذهب، 11گ (176پ-186پ)، 19-21سطر ، اندازه: 17×22/3سم [ف: 188-41]
آغاز: برابر؛ انجام: و غاب السيل في وادیه غیبا و عاد اليه معطوف العنان
خط: نسخ، کا: هرندی، محمد جعفر بن محمد صادق، تا: یک شنبه 6 محرم 1236ق؛ در پسین روز یکشنبه 10 شعبان1223 در شاه عبدالعظیم ساخته شده؛ جلد: میشن، 21گ (1پ-21ر)، 21سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 6-112]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد بن احمد عرصی، تا: 1242ق، جا:بوشهر؛ 20گ (13-32)، اندازه 15×21سم [ف:1-121]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ 23گ (241ر -263ر)، اندازه: 15×21سم [نسخه پژوهی: 3-72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر انصاری، تا: 1275ق؛ 37گ (1پ -37پ)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 26-13]
آغاز: برابر؛ انجام: نجم في المناجات: الهى لا نعت لك ... فلم تزل حیا موجود ... حسن لمس و ذوق. که بیند جزاب دیده باید تا ببیند آفتاب
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب، تا: قرن 13؛ 56گ (68پ -123ر) [ف: 11-308]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 42ص (91-132)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 37-74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 44گ، 14سطر ، اندازه: 11×15سم [ف: 8-4764]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق موسوی دزفولی، تا: 1308ق؛ تملک: «محمد رضا» در رمضان 1341ق؛ جلد: مقوا، 37گ(1-37)، 17 سطر (7-8-9×15)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 39-105]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 14گ (16-29)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3-80]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، 6گ، اندازه: 15×20سم [ف: 3-33]
آغاز: برابر؛ انجام: مشيرة بان النسبة بین الجاعل و المجعول من النسب الاربع لم یكن الا لمباينة الجزئية التي مرجعها العموم و الخصوص من وجه ... انتهی
در فهرست از قاضی سعید قمی دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 32گ (23پ -54پ)، 16 سطر ، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16-400]
an-najm-ul wahhāj fī š.-il minhāj
دمیری، محمد بن موسی، 742 - 808 قمری
damyarī,mohammad ebn-e mūsā (1342 - 1406)
وابسته به: منهاج الطالبين و عمده المفتين = منهاج الطالبين في مختصر المحرر؛ نووی، یحیی بن شرف (631-676ق)
از شروح مفصل و معروف و معتبر کتاب منهاج محیی الدين نووی است در فقه شافعی.
چاپ: السعودي، دار المنهاج للنشر و التوزيع، 1430ق، تحقیق مكتب الدراسات و البحث العلمي بدار المنهاج، الطبعه الثانيه، عدد المجلدات 10
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10353
آغاز: بسمله كتاب البيع لما انتهی ربع العبادات المقصود بها؛
انجام: و قد تقدم هناك وجه في المحتاج إلى ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 - 9؛ مصحح؛ در روی برگ اول شمسه مذهب که نام کتاب و مؤلف در آن نوشته شده و کتیبه مذهب که در آن تحریر شده: «الثاني من النجم الوهاب»؛ تملک: محمد بن محمد بخشی، احمد بن شیخ احمد به تاریخ 1160ق؛ جلد: مقوایی، 300گ، 27 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 32-338]
najam-ul hidāya
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198-1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
به درخواست: فتحعلی شاه قاجار و ظل السلطان
رساله ای است در بیان مسائل واجبه طهارت و صلات و مشتمل بر مستحبات آنها به درخواست فتحعلی شاه قاجار، و سپس خمس و زکات و حدود و قصاص و دیات را به درخواست ظل السلطان و مسائل حج و تجارت و رضاع و میراث را به درخواست بعضی در یک «مقدمه» و دوازده «باب» جمع آوری نموده است. مؤلف دو کتاب با این عنوان دارد: اول که به امر فتحعلی شاه قاجار نوشته شده و همین رساله مورد توصیف است و دومی که بزرگتر از کتاب اول است در یک مقدمه و چهارده باب وخاتمه و برای محمد شاه قاجار نوشته شده است و خاتمه آن خلاصه ای در تجوید است. عناوین این رساله: مقدمه: در بیان کیفیت تقلید؛ باب 1. احکام طهارت؛ 2. احکام نماز؛ 3. مسائل روزه؛ 4. احکام زکات؛ 5. احکام خمس؛ 6. واجبات حج؛ 7. احکام تجارت؛ 8 مسائل رضاع؛ 9. احکام میراث؛ 11. مسائل قصاص؛ 12. احکام دیات.
آغاز: الحمدلله علی نواله ... پس می گویند خادم بساتین مذهب جعفری و شرع محمدی محمد جعفر الاستر آبادی ...
انجام: در مثل اینصورت اولی است و عفو کرده و ابراء نمودن حق محتمل بلکه مقطوع نیز نیکو است.
[الذريعة 71/24و 368]
خط: نسخ، کا: علی انجدانی، تا: سه شنبه 16 شوال 1252ق؛ مهر: محمد مهدی بن محمد حسینی؛ مهر: «عبده اسماعیل الحسيني»؛ 117گ، قطع: وزیری [چند نسخه ف: -10]
آغاز: بسمله، در بیان مسائل تجارت است و در این چند مطلب است؛ انجام: برابر
از ابتدای تجارت تا انتهای دیات؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن علی سلامی، تا: 1253ق؛ واقف: شیخ محمد باقر مازندرانی، 1349؛ 149گ، 14سطر ، اندازه: 10×17سم [ف: 21-1583]
بی کا، تا: ربیع الثاني 1253ق؛ مهر: محمد حسین بن محمد هاشم؛ اندازه: 15×21سم [نشریه: 7-746]
خط: نسخ، کا: محمدبن کربلایی رجب، تا: 21 ربیع الثاني 1260ق؛ مهر: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (بیضی) به سال 1263؛ واقف: محمد بن کربلایی رجب، 1263؛ جلد: تیماج، 94گ، 16سطر ، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: -236]
آغاز: برابر؛ انجام: بعضی گفته اند که تعرب بعد الهجره عبارت است از ترک تحصیل علم بعد از مشغول شدن به آن وسایر گناهان گناه صغیره میباشند مثل دروغ بستن بغیر خدا ورسول و مانند اینها و هرگاه گناه صغیره را اصرار کند معصیت کبیره می شود
خط: نستعلیق، کا: درجزینی، محمد ابراهیم بن محمد قاسم، تا: صفر 1263ق، جا: همدان مدرسه بزرگ؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسین 1269» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 208گ، 18 سطر ، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 5-2210]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، واقف: حاجی عبدالله، 1245؛ جلد: تیماج، 163گ، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: -235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: دکتر شمس الدين جزایری، شهریور 1348؛ 102گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21-1582]
آغاز: بسمله. در بیان مسائل حج است و این باب مشتمل است بر یک مقدمه و چند مقصد و یک خاتمه اما مقدمه؛ انجام: دیه او را به ورثه بدهد حتی اینکه اگر آن وارث نداشته باشد دیه او از مال امام است ... من اول ایجاد العالم الى یوم القيام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 38گ، 17 سطر ، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 3-775]
آغاز: بسمله، مطلب اول در بیان اصول دین است؛ انجام: چون جماعتی از حکماء قاصربین تمام شد التماس دعا دارم
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 15سطر [ف: 1-309]
najam-ul hidāya
کاشانی، محمد تقی بن حسین، 1236 - 1321 قمه
kāšānī,mohammad taqī ebn-e hoseyn (1821 - 1903)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 4 جمادی الثاني 1300ق؛ محل تالیف: تهران
هفت پرسش و پاسخ است در نجوم و هیئت. در هفت «فصل».
آغاز: .الحمدلله رب العالمين ... و بعد چنین گوید بنده خاطی محمد تقی بن محمد حسین کاشانی الاصل ساکن بلده طهران که چون بعضی از اجله و اشراف و اهل فضل و کمال چند سؤالي که متعلق بعلم نجوم و هیئت بودند از حقیر سراپا تقصیر کرده بودند و اجابت ایشان لازم بود لهذا در مقام بیان جواب بر آمدم و سؤالها را اول ذکر میکنیم و بعد از آ از هر سؤالي جواب میگوئیم ...
[فهرستواره منزوی 3076/4]
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد تصنیف رساله نجم الهدايه بتوفیق خداوند عالم در شب پنج شنبه چهارم شهر جمادی الثانيه سنه هزار و سیصد هجری.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 4 جمادی الثاني 1300ق؛ با خط خوردگی و مؤلف پس از تجلید نیز چیزهایی بر آن افزوده؛ 59گ، 14سطر (8×15)، اندازه: 11×17سم [ف: 8-141]
آغاز: برابر؛ انجام: و باین سبب این ایام را برد العجوز نامیدند. رقم کاتب است: تمام شد تصنیف رساله نجم الهداي بتوفیق خداوند عالم در شب پنج شنبه چهارم شهر جمادی الثانيه سنه 1300 هزار و سیصد هجری حرره الخاطي میرزا حسن.
خط: نسخ، کا: میرزا حسن، تا: 1300ق؛ در حاشیه برخی از صفحات توضیحاتی است از مؤلف نامه نقل از کتب لغت؛ جلد: تیماج، جلد: تیماج، 76گ، 15 سطر ، قطع: وزیری [ف: 21-333]
آغاز: برابر؛ انجام: و باین سبب این ایام را برد العجوز نامیدند
خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: پنج شنبه 10 ربیع الاول 1301ق؛ جلد: مقوایی، 27گ (63پ -89ر)، اندازه: 20×33/5سم [ف: 14-115]
najm-ol hedāyat-ol kabīr
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198-1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
نسخه در واقع خاتمه کتاب معروف به «نجم الهدايه الكبير» یا «جامع کبیر محمدی» مؤلف است که به نام محمد شاه قاجار در چهاردهباب به عدد ابواب فقهی نگاشته و در 1262 به چاپ رسیده به هر حال خاتمه حاضر طبق این نسخه شامل چند فصل است: «فصل در بیان عدد دندانها، فصل در بیان صفات لازمه حروف، فصل باید دانستکه ادغام عبارتست، فصل باسد دانستکه وقف عبارتست».
چاپ: ایران، سنگی، 1262، رقعی
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24052
آغاز: برداشت از رساله نجم الهدايه جناب حاجی ملاجعفر استرابادی رحمة الله بسمله مطلب دویم در بیان قرائت شرعیه است بدانکه در قرائت شرع؛ انجام: معصیب کبیر میشود و الله العالم بالاحکام تمام شد فرمایشات
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1267ق، در پایان فصول خاتمه تبصره ای است در بیان ویژگیهای حاکم شرع و شاهد و اما جماعت؛ واقف: حاج آقا حسین شاهرودی، 1344ش؛ 4گ، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 23-191]
an-najmīya = al-i'tiqādāt = usul-id dīn
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī, 'alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
بیان مختصر و گزیده اصول دین است که اعتقاد به آن واجب است و نیز بیان بخشی از فروع دین که اخلال در انجام آنها، موجب عقاب است؛ در دو «قسم»: 1. دراصول اعتقادی پنج گانه در پنج فصل؛ 2. در واجبات نماز. در مقدمه می گوید: «هذه رسالة موجزة كافله ببیان واجب المعارف الالهية و واجبات الصلوه من الأحكام الشرعية یجب علی عامة المكلفين العلم بها و لا یسع احداً منهم الجهل بشئ منها ...».
آغاز: بسمله الحمدلله ذی النعم الباهره و الآلاء المتظاهره و الصلاة و السلام علی رسوله محمد المصطفى و عترته الطاهرين و بعد فهذه رسالة موجزة كافله ببیان واجب المعارف الالهية ... یجب علی كل مكلف، حرو عبد، ذكر و انثی، ان یعرف الاصول الخمسه التي هی اركان الايمان وهی التوحيد و العدل و النبوت و الأمامه و المعاد بالدلیل بالتقلید. و من جهل شیئا من ذلك لم ینتظم في سلك المومنين
انجام: و نیتها اصلی فرض كذا قضاءً لوجوبه قربه إلى الله فهذا أيسر ما یجب علی المكلفين و من أخل بشیء منه استحق العقاب في الدارين و الحمدلله رب العالمين.
چاپ: در مجموعة حياة المحقق الكركي و آثاره به چاپ رسیده
[حياة المحقق الكركي و آثاره 514/2 -517 و 530-531؛ 13/4 -44، الذريعه
288/11 و 72/24]
شرح و حواشی:
الكواكب الدرية في شرح رسالة النجمية؛ ابن ابی سروال، حسین بن علی (- قرن 10)
2- النجمية (ترجمه) = الرسالة النجمية (ترجمه)؛ حافظی کاشانی (-قرن 10)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 146ق؛ 9گ (14-22)، 14 سطر ، 6/5×11/5سم [ف: 36-299]
خط: نسخ، کا: عبدالرزاقی، علی بن محمد، تا: ذیحجه 951ق [نشریه: 2-120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 محرم 974ق؛ جلد: تیماج، 6گ، 19سطر ، اندازه: 12×19سم [ف: 8-4765]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1295/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-657]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد علی عریضی حسینی جزی اصفهانی، تا: 10 ذیقعد 986ق؛ مصحح؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 10گ، 19 سطر ، اندازه: 12×21سم [ف: 21-1638]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذه جملة الأصول الخمسة التي بها یحصل أدنى مراتب الايمان
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ (56پ -57پ)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 21-272]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 10گ (27-36)، 11 سطر (7×11)، اندازه: 12×17سم [ف: 3-1533]
آغاز و انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 7گ (89پ-95پ)، 17 سطر ، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 1-159]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: حسین بن شمس الدين حلی، تا: 1020ق؛ محشی؛ 17گ (97-113)، 12سطر (8×13)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 10-1733]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1130/6 عکسی و 2112/6 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-267] و [میراث شهاب: س18ش 1-47]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن ملاجنایی جرجانی، تا: شوال 1055ق؛ افتادگی: وسط ؛ جلد: مقوا، 2گ، اندازه: 14/5×24سم [ف مخ: 1-181]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1132ق؛ با علامت بلاغ؛ 3گ، 20سطر ، اندازه: 18×25سم [ف: 1-435]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «النجمية»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: ملا موسی؛ 7گ، 21سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 5-671]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 6گ (228پ -233پ)، 17سطر ، اندازه: 13×19/5سم [محدث ارموی مخ: 1-159]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده علی بن مقصود علی الطالقاني»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 9گ (61پ-69پ)، 17سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 16-46]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن مقصود علی طالقانی، بی تا؛ محشی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-279]
an-najmīya (t.)
حافظی کاشانی، ق 10 قمری
hāfezī kāšānī(- 16c)
وابسته به: النجمية = الاعتقادات = اصول الدين؛ محقق کرکی،
علی بن حسین (890-940ق)
در کلام و فقه شیعه، اثر علی بن حسین بن عبدالعالی محقق کرکی است و چنان که مترجم در مقدمه کتاب گفته این اثر را بعد از شرح مبسوطی که به فرموده مؤلف (دام ظله العالي) بر آن نوشته بوده ترجمه کرده است.
[الذريعه 24: 72]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 546/6ط
آغاز: بسلمه. الحمد لله الواجب الوجود لذاته ... و بعد این چند ورقیست در ترجمه رساله نجمیه؛ انجام: و نداند سزاوار عذاب و عقایست تم الحمد لله رب العالمين ... اجمعین.
کا: محمد بن علی بن علی بن محمد کاشی ملقب به شمس الدين، تا: 918ق، جا: نوشاباد کاشان؛ مصحح، محشی، با یادداشت بلاغ؛ مهر: «محمد الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 49ص (200-248)، 20سطر ، اندازه: 13×17سم [ف: 24/3-23]
an-najmīyya
ارجوزه ای در نحو. از سرایندهای شیعی. در آغاز آن آمده: «و بعد، هذه القواعد التي حوت علی المطالب النحوية ... نجمية بها سمیتها و ما ** یبلغها في الضوء الجسم في السما».
تهران؛ دائره المعارف، شماره نسخه: 1017/6
آغاز: بسم الا له الواحد ** فلنبتدی في قولنا و فعلنا المجرد / قال الذي بسط المصطفى تكل ** في الاسم و هو بالعلی یتصل؛ انجام: ایكالك نعم الوكيل الخالق ** في الصخره القماء غلادان.
خط: نسخ ثلث، بی کا، تا: قرن 13، 75گ (198پ -272ر) [2-255]
نجوم - احكام اتصالات كواكب و تحویلات
نجوم - احكام دلایل اصلی و تحویلی
نجوم - احکام نجوم
النجوم - احکام النجوم
نجوم - احکام نجوم و سال
النجوم و اختیارات النجوم
نجوم - تازک
نجوم - زایچه
نجوم - سؤال و جواب نجومی
نجوم - سی فصل
نجوم - صحیفه در احکام
نجوم - فوائدی در نجوم
نجوم - گشایش النجم
نجوم - گفتار در سهام
النجوم - ما لابد منه في النجوم
نجوم - منتخب جمع السؤول و بلاغ المأمول
نجوم - معرفت تقویم
nujūm
بطلمیوس، کلاودیوس، ش، 100؟ – 178 میلادی
batlamīyās,kelāvdīūs «š (100 - 178)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2173/7-ف
رساله نجومی عربی بطلیموس گویا ثمره. آغاز و انجام پاره ای از نسخه های یوگسلاوی که یان بگدانویج فیلم آنها را آورده است؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-648]
nujām
ابو معشر فلکی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری
abū-ma‘šar-e falakī, ja'far ebn-e mohammad (789-886)
نام نگارنده در دیباچه آمده است ولی کتاب نام ویژه ای ندارد. بایستی از کارهای گرفته و به فارسی در آمده باشد. با سربندهای «فصل» (بی شماره) و «بحث»ها: (بحث یکم) در دشمنی میان ستارگان، بحث دوم ابن وحشیه می گوید، بحث سیم اول هر ماه، بحث چهارم مثلثه آتشی، بحث پنجم تنکلوشاه می گوید، فصل دیگر در احکام منزل ها ...
آغاز: حمدله. صلات. اما بعد، چنین گوید مصنف این کتبا ابو معشر بلخی رح که دشمنی میان ستارگان چند وجه است، یکی دشمنی بود به جوهر و آن قوی تر بود. مانند ماه با مریخ؛ انجام: انجامه نویسنده: تم الكتاب بعون الملك الوهاب علی ید العبد الجاني علی بن...
خط: نسخ خوش، کا: علی بن محمد کرمانی، تا: قرن 13، 23ص (140-118) [عکسی ف: 1-1390]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن ولی محمد طبیب مشهدی، تا: 1309ق، کاغذ: ترمه، 7ص(226-232) [نشریه: 2-106]
nujām
نخجوانی، تاج الدين بن اکرم الدين، ق7 قمری
naxjavānī, tāj-od-dīn ebn-e akram-od-dīn (- 13c)
این کتاب مانند دستور المنجمين عربی دارای جداول نجومی و تاریخی است و در نه «مقالت» است: مقالت 1. ... ؛ 2. در
اختیارات کلی و جزوی در دو قسم: کلیات در ده فصل و جزویات در هشتاد و یک اختیار، از کتاب امام رازی؛ 3. در ضرب و قسمت در بیست و سه فصل؛ 4. در معرفت استطرلاب در دو قسم و یازده فصل؛ 5. احکام سال عالم و استخراج طالع و فواید و زواید و جداول در نوزده فصل؛ 6. در موالید و استخراج آن و حکم کردن بر آن (مانند نسخه پاریس) در بیست و دو فصل با فواید بسیار؛ 7. در تحاویل سنی موالید و معرفت انتهاآت و تسییرات و هیلاجات و کدخدایات در هیجده فصل؛ 8. احکام سنی موالید در شانزده فصل؛ 9. در سه قسم: 1) تأثير علوی در بسیط زمین در پنج فصل، 2) تواریخ انبیاء و اولیاء و ملکوت و اکاسره ساخته محرم 667ق، 3) زواید و فواید و تعاویذ در سه فصل.
[فهرستواره منزوی 3082/4]
از مقالت ششم در موالید و استخراج آن و حکم کردن بران که در 22 فصل است تا فصل نوزدهم در قسمت زمان مولود از همین مقاله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 قطع: ربعی [نشریه: 5-658]
آغاز: مقالت دوم در اختیارات کلی و جزوی و مأخوذ اختیارات علائیه را که در مصنفات شیخ امام اجل فخرالملة و الدين افضل العالم محمد بن عمر الرازي؛ انجام: ف. در دائره زلزله بر ماههای پارسیان ... ح. در آنکه چون رعد برق آید بنگرد ... از احوال مردم و چیزهاء دیگر معلوم کنند و دائره اینست (شکل دایره)
از مقاله 2 تا مقاله 9 و کاملتر از نسخه پاریس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ مهر: «گل شاداب گلشن زهرا حسن مجتبی امام هدی»؛ کاغذ: سمرقندی، 282گ، 21سطر (11×16)، اندازه: 17×25سم [ف: -429]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2374-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-5]
در حاشیه گ 9-23 مقاله هشتم از «روضة المنجمين» شهمردان بن ابی الخير رازی در بیست باب آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ق 10 یا 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 204گ، 15سطر ، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 20-45]
نسخه اصل: پاریس ش 166 .P؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [فیلمها ف : 1-5]
an-nujūm
بخارایی، ق8 قمری
boxārāyī(- 14c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 6 ربیع الثاني 747ق؛ محل تأليف: شرع آباد بخارا
شرح مزجی است بر کتابی نجومی با عناوین «شرح، متن» که با علائم «ش، م» مشخص شده است. ما تن از صاحب کتاب «تذکره» به شارح از «تحفه» نقل می کند. این رساله را «شرح استخراج الأوتار بیرونی» دانسته اند، برای ما ثابت نشد.
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 6804-34/174
آغاز: وهذه نقطتا اعتدال الربيع والخریفی ... س ای البروح یدل علی الفلك الاعظم لاعلی فلك الروح وحده لانها ... م والثوامت و كل نقطه علی فلك البروج ... س لما ذكر منقطه الحركه؛ انجام: م یوضع ذلك الحد علی خط وسط السماء ... س هذا العمل لایحتاج الى الشرح بل یحتاج إلى معرفه الاصطرلاب وبعد معرفته العمل سهل والله هو المسهل لكل عسیر تم
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمود بن حسین مدعو به شمس تبریزی اقسرایی، تا: 20 شوال 760ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 55گ، 21سطر ، اندازه: 13×17سم [ف: 4-2040]
nujām
امیران حسینی، علی بن علی، ق9 قمری
amīrān hoseynī, alī ebn-e ‘alī(- 15c)
تاریخ تأليف: 869ق؛ محل تأليف: بدخشان
برای کودکان در 22 «باب» ساخته است، همان خلاصه التنجيم و برهان التقويم اوست.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 526/2
آغاز: بسمله مقدس ذاتی که حرکات سماوات و سیارات روشن تر دلیلی بر قدسیت ذات افعال اوست ... اما بعد نموده می شود که در شهور سنه تسع وستین و ثمانماية بود که در موضع بدخشان بعضی از بزرگان و عزیزان بدین کمترین بندگان خاندان غیاث الدين علی امیران حسینی اصفهانی واجب و لازم نمود؛ انجام: دلیل باشد بر خبرهای اراجیف و مرگ بزرگان والله اعلم بحقایق الامور. در برگ آخر قاعده تعیین غالب و مغلوب در جنگ نوشته شده است.
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق، تا: 1061ق؛ 18گ (35پ-52) [ف: 5-705]
nujūm
اناری، محیی الدين بن بدر الدين، ق 10 قمری
anārī,mohy-ed-dīn ebn-e badr-od-dīn(- 16c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4883/6
عنوان باب نهم در معرفت خسوف و باب دهم در معرفت کسوف دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 20گ (90پ- 109پ)، 15سطر (7/5×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 14-3933]
an-nujūm
حنیف الدين، ق 10 قمری
hanīf-od-dīn(- 16c)
اهداء به: شاه عباس اول صفوی
رساله ای در اصول وقواعد علم نجوم هیئت و تقسیمات زمین بر اقالیم؛ دریک «مقدمه» ودو «مقاله» تنظیم شده است: المقدمه في بیان ما یجب العلم به قبل الشروع في هذا العلم؛ مقاله1. بیان الافلاك وما یتعلق بها (شش باب)؛ مقاله 1. بیان هیئه الارض و قسمتها الى الاقاليم (یازده باب).
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 3077/2
آغاز: الحمدلله الذي انقادت لامره العقول والافلاك وحارت في مبداء عظمته سابله الفكر والادراك زین السموات بدرر الثوابت والسیارات وابتدع بقدرته اجرام البسائط والمركبات؛ انجام: فالحكم بالعكس وايضاً وینقسم بنظرتی الاولتين الى قطعتین تطیرتین للقطعتین الاولتين ...
نسخه حاضر تا اوایل باب هفتم از مقاله دوم را در بردار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، 53گ مصحح (15پ-67پ)، 14 سطر ، اندازه: 9×13سم [ف مخ: 5-2211]
nujūm
عنایت الله
‘enāyat-o-llāh
اختیارات ایام، احکام و اعمال برج هاست.
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 2/ 1190
آغاز: حمد متواتر و ثنای متکاثر، مرحضرت بی نیازی را که برآرنده هفت چرخ خضرایی و پرورنده هفت کشور انبرای(؟) و درود نامعدود بر روح و روان آن دوست که لولاك ما خلقت الافلاك در شأن اوست اما بعد احقر من عباد الله عنایه الله بعز عرض حضرت خواجه بزرگوار ... یعنی حضرت خواجه قاسم؛ انجام: تمت، غرض از این منتخب عرض احوال بود نه اظهار فضیلت بنابر این مختصر آورده شد و اکثر قواعد نیاورد که مبادا به طول انجامد و طبیعت ملال آرد. امید از عارفان دقیقه شناس آنکه به سهو خطا ننگردند و به اصلاح این مختصر گو کوشند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1057ق، 7گ (118پ -124پ)، اندازه: 12×19/5سم [نسخه پژوهی: 3-140]
nujūm
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق 11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-'ābedīn(- 17c)
این نسخه گویا فصلی از رساله مؤلف نامبرده باشد که به نام «من افادات علامه العلماء ... محمد باقر» در نسخه یاد شده است و این قسمت از رساله در دانستن این است که مبدء «اليجن» در هر سال از سال های یزدگردی موافق کدام روز از کدام ماه است.
[فهرستواره منزوی 3083/4]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 185/2
آغاز: در دانستن آنکه مبداء اليجن در هر سال از سال های یزدجردی موافق کدام روز از کدام ماهست. او باید که در هریک سال دانیم که مبدا اليجن ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 16گ (28پ - 43ر)، 17 سطر (9×17)، اندازه: 16×26سم [ف: -140]
nojum = haft kowkab
منجم، محمد بن ابی نصر
monajjem,mohammad ebn-e abī-nasr
اهداء به: سلطان مراد
فصلی است در بیان اخترشناسی و سیارات هفت گانه (قمر، عطارد، زهره، شمس، مریخ، مشتری و زحل) از حیث سعد و نحس قرانات آنها. این رساله به سلطان مراد پیشکش شده و سلطان پیوسته آن را با خود همراه داشته است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد بر رأي ارباب سیر پوشیده و مخفی نماند که چند کلمه از کلمات نجوم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12667/3
آغاز: برابر، انجام: و معالجه کردن و دارو و خواندن بد است و شروع در کاری کردن خوب است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ رکابه دار؛ 12گ (76-87)، 10 سطر ، اندازه: 7×13سم [ف: 32-181]
nujūm
عبدالصمد بن علی
‘abd-os-samad ebn-e ‘alī
آغاز: در معرفت احوال بروج و ارباب مثلثات و احوال کواکب و ارباب ساعات چون از اوصاف اوراقی که اصول و فروع تقویم؛
انجام: و جدول بنحوی است که در ورق لاحقه یمنی و یسری نموده شد تا دانید والسلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق تحریری، کا: ولد میرزا محمد الحسني مهدی، تا: 20 جمادی الثاني 1264ق؛ جلد: مقوایی، 8گ (119پ-126پ)، 18سطر (11×15)، اندازه: 17×22سم [ف: -10]
آغاز: و این تحریر مشتمل است بر چند فصل، فصل اول در معرفت احوال بروج و ارباب مثلثات؛ انجام: این جزوه ای اس که جمع کرده شد در معرفت تقویم و قد جمعها عبدالصمد بن علی اللهم اغفر لهما بلطفه الجلي.
خط: نستعلیق تحریری، کا: محسن بن حبیب الله بن آقاجان مشیری الاصل بارفروش المسكن، تا: چهارشنبه 21 ربیع الاول 1305ق؛ 12گ (7ر -18ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف:-40]
nujūm
سلطان محمد میرزا قاجار، 1227؟ - 1292؟ قمری
mohammad mīrzā mājār (1812 - 1875)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2739/6
در چند فصل؛ خط: نستعلیق، کا: یزدی حائری، محمد باقر بن زین العابدين، تا: 1282ق؛ 11ص (349-359) [ف: 10-1608]
nujūm
جعفر قلی خان، ق13 قمری
ja‘far qolī xān(- 19c)
در هیئت جدید از جعفر قلی خان رئیس مدرسه دارالفنون و در چند «فصل»: 1. تعریف و موضوع این علم؛ 2. تعریف دوربین و تلسکوپ؛ 3. هيأت عالم؛ 4. احوال آفتاب؛ 5. احوال زمین؛ 6. احوال قمر؛ 7. احوال خسوف و کسوف؛ 8 احوال سیارات؛ 9. احوال ذوات الاذناب؛ 10. احوال شهب؛ 11. احوال ثواقب؛ 12. تعریف صور کواکب؛ 13. جهات اربعه و خطوط و دوائر نجومی.
[فهرستواره منزوی 3078/4]
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 515/2
رساله علوم غریبه جدید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 13 سطر (7×15)، اندازه: 7×17سم [1-261]
nujūm
گنابادی، محمد حسین بن بدیع الزمان، ق13 قمری
gonābādī,mohammad hoseyn ebn-e badī*-oz-zamān( 19c)
دارای یک مقدمه ناقص و بیست و هشت جدول نجومی و تقویمی می باشد.
آغاز: بسمله. حمد و سپاس و شکر بیقیاس ملک ذو الجلال و دایم بیزوال و خالق بدر و هلال را جل جلاله و بهر برهانه که این طارم زمردی را بی سابقه ماده بر لوح حدوث بنگاشت و این گنبد لاجوردی را بی واسطه عماد و علاقه بر افراشت ...
[فهرستواره منزوی 3081/4]
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3496
آغاز: برابر؛ انجام: هفت جدول مراکز البحران و التاسيسات المسماه بزوایا الثمانيه. بقاویم السبعه المنحوسه المسماة بثوانی النجوم ... ادوار تاریخ ... و التوفيعات ...... المشهوره التوفيعات ... آخر ایام برد العجوز ... مهرگان عامه.
خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب؛ بنا به اظهار فرزند ارشد واقف مرحوم مدتها مورد استفاده مرحوم تقی زاده بوده؛ مهر: «یمسكه علی صراط حق»؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 16گ (37-52)، 25-26سطر [ف: 3-1094]
nojum (t.)
مریک صاحب، ق13 قمری
merbak sāheb (- 19c)
محل تأليف: تبریز
ترجمه ای است نارسا از کتابی در هیئت جدید اروپایی. نام مؤلف اصل کتاب معلوم نشد و آنچه روشن است همین قدر که به تصریح کاتب در پایان نسخه، این کتاب در تبریز به دست مریکی صاحب از تبعه آمریکا به فارسی ترجمه شده است و در ارومیه شاهزاده ملک قاسم میرزا امر به تصحیح و ویرایش آن داده است و میرزا حسین منجم و آقا سید محمد علی خراسانی نیز عهده دار تصحیح می شوند.
آغاز: بسمله رب العالمين که به او حمد و سپاس باد، علامت از قدرت و حکمت و نیکویی خیش بهر طرف گذاشته ... و آفتاب کره بسیار خیلی عظیم است.
انجام: بلکه سعادت و جلال آخرت را نزد خداوند خود بیشتر به خواهد
آغاز و انجام: برابر؛ «و این کتاب علم نجوم در دارالسلطنه تبریز ترجمه شده و در دار النشاط ارومیه بالتفات و توجه نواب شاهزاده اعظم ملک قاسم میرزا، و سعی و زحمت عالیجاه میرزا حسین
بزرگ اهل نجوم در دار النشاط ارومیه و جناب آقا سید محمد علی خراسانی تصحیح گردید که کمترین از بندگان خدا مریک صاحب از نیکی دنیا در سال هزار و دویست پنجاه و هفت از هجرت ترجمه نمودم في دار الخلافه طهران في شهر ذی قعدة الحرام 1277 نسخه گردید»
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1277ق؛ دارای صور فلکی که در صفحات مجزا نقاشی شده اند؛ جلد: تیماج،80گ، 11سطر، اندازه: 11/3×17/2 سم [ف: 34-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم، تا: قرن 13؛ با این یادداشت: «این کتاب را شخصی از اهل ینگی دنیا موسوم به مرخدا یک صاحب به فارسی ترجمه نموده است اگر چه درست از عهده بر نیامده باز خیلی زحمت کشیده در آموختن زبان»، با تصویر نجومی؛ 128گ، 11سطر ، اندازه: 12×19سم [ف: 24/2-176]
nujūm
شیرازی، مسلم بن محمود
Šīrāzī,moslem ebn-e mahmūd
کتابی است در علم نجوم ودر متن کتاب اشکال و جداول نجومی چندی است.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 7ن/399
آغاز: بسمله و به نستعین - قال الفقيه امین الدين مسلم ابن محمود الشيرازي الحمدلله ابدع كل شیئی بحلمته و احوج كل شیئی الي رحمته؛ انجام: وهذا صفة الثلاثي الذي یدخلی الكس علی ما ذكرنی و غل هذه المثال و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با تیماج، 69گ، (8/5×12)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 1-375]
nujūm
غیر همانند:
آغاز: بسمله، منجمین سلف هر یلی او یكی اید و هر ایی یكر می سكز منزله تقسیم ایدوپ هر منزله
رساله کوتاهی است در نجوم و معرفت تقویم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 10گ (4-13)، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [ف:4766-8]
آغاز: ... جسم تعلمی اولدد که کند ایچون ابعاد ثلاثه یعنی طول عرض و عمق بولنوب ... ...فصل ثانی بحریونه الزم و حین عملده اقتضا ایده جك شمسگ بعضی ابعاد نگ استخراجی؛ انجام: نسخه: 38 دقیقه اولدیغی نمایان اولمغه تمامی ... قسمت نجوم: تمامی اخذ اولندقده ساعت مطلوبه گوره ارتفاع شمس معلوم اولود مثال هكذا ...
کتابی است در هیئت با اوراقی از هندسه مسطح در یک مجلد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 187 گ، 21-23 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 3-1078]
an-nujum
رساله ای است در ده «فصل»: 1. سبب تقسیم فلک به دوازه برج؛ 2. طبایع بروج؛ 3. برج های مذکر و مؤنث؛ 4. در نظر بروج؛ 5. کواکب سبعه و طبایع آنها؛ 6. ترتیب بیوت کواکب؛ 7. شرف هبوط؛ 8 در اثنی عشریه؛ 9. در دستوریه؛ 10. حیز وفرج.
آغاز: و ما توفیقی إلا بالله هذه رسالة في علم النجوم كتبتها علی سبیل الاختصار و هی مرتبة علی فصول الفصل الأول فیما لأجله قسموا الفلك باثنی عشر برجا و فیه وجوه (فا) إنهم وجدوا سنة مقسومة بالفصول الأربعة
انجام: و المريخ في السادس و الشمس في التاسع و المشتري في الحادي عشر و زحل في الثاني عشر و اعلم أن الكواكب إذا كان في الخير أو الفرج أو الدستورية كان أظهر فعلاَ و أقوى تأثيراَ تمت الرسالة و الحمدلله رب العالمين
همانند:
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ 8گ (1پ-8پ)، 17 سطر ، اندازه: 7×15سم [ف: 31-760]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: شعبان 1312ق؛ جلد: تیماج، 29گ، 9سطر ، اندازه: 9/5×14/6سم [ف: 43-159]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 13گ (73-85)، 17 سطر ، اندازه: 12×18سم [ف: 8-4766]
an-nujum
غیر همانند:
آغاز: ید دائرة معدل التهار هی المخطوطة علی قطب كرة الكل؛ انجام: فسمیت ثابتة و ذلك ما أردنا أن نصف و للخالق المبدع ...
الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ 8ص (93-86)، اندازه: 10×24سم [ف: 32-95]
مطالب نجومی و این که عمر در کدام برج است؛ خط: نسخ، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: قرن 9؛ 1ص (323) [ف:111-5]
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. مماقیل في القمر، الشمس، الفرقدين، الكواكب المنقضة، الفلك و دورانه، بنات النعش؛ کاتب: عبد الحي، تا: 822ق،جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-622]
آغاز: اول الاجسام الطبيعيه وهی جواهر یمكن أن نفرض فیها الأبعاد الثلاثة الطول والعرض والعمق قسمان بسایط وهی التي لاینقسم الى؛ انجام: وهذه السنة القصرية ناقصة عن السنة الشمسية بعشرة ایام وعشرین ساعة ونصف ساعة ونصف ساعته بالتقریب و ذلك لان ایام السنة الشمسية ثلثماة وخمسة وستون یوما و خمس ساعات وست واربعون دقيقة عند بطلمیوس كما ذكر - صاحب التبصرة ..
کتابی است در نجوم با عناوین «قال، اقول» در هفت فصل؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن عادل بن علی، تا: 841ق؛ جلد: مقوا، 41گ (1ر-41پ)، 21 سطر، اندازه: 14×17 سم [ف مخ: 5-2211]
آغاز: الفصل الثالث في دلائل أشهر الرومية لأن كانون الأول رأس سنة...
مرتب بر 58 «فصل» و یک «خاتمه» که در بیان فصول و از منه وحفظ صحت است؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن سلام الله حسینی سبزواری کاشانی، تا: 24 شوال 941ق، جا: کاشان؛ افتادگی 78گ، اندازه: 10/5× 15/5سم [ف: 3-86]
آغاز: الباب الخامس في معرفة النتهات و الفردارات المتعلقه بسنی العالم و هو خمسة فصول؛ انجام: فای سنة یتفق فیها قران بین زحل و المشتري فان طالع تلك السنة هو طالع القران. و الله اعلم.
رساله ای است در علم نجوم که به جهت افتادگی تنها باب پنجم آن به جا مانده که مشتمل بر پنج «فصل» می باشد: الباب الخامس في معرفه الانتهات و الفردارات المتعلقة بسنی العالم، الفصل الاول في مواضع الانتهات العظمى و الكبرى و الوسطى و الصغري، الثاني في معرفة اصحاب العالم الفردارات من الكواكب و البروج في سنی العالم، الثالث في معرفة قمسه سنی العالم علی سنی الكواكب العظمي و صاحب الزمان منهاء الرابع في معرفة الانتهات من طالع سنه القرآن الدال علی المله الاسلاميه و من برج القران، الخامس في ذكر عدد القرانات الداله علی التغييرات في هذا العلم؛ خط: نسخ بدخط، کا: عبدالرحمان طائی، تا: 967ق؛ افتادگی: آغاز؛ 5گ (83پ -87)، 17 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 19-151]
آغاز: الفصل الأول في الاصطلاحات النقطة شیء لا یتجزی و الخط طول بلا عرض و طرفاه نقطتان و الخط المستقيم هو المحطوط علی استقبال النقط؛ انجام: و اما حمایلیه و هی الآفاق المايله و اما رخویه و هی في المواضع التي ینطبق فیها افق العالم علی سمت الراس و لكن هذا آخر الكلام في هذه الرسالة.
رساله مختصری است در نجوم در هفده «فصل»: 1. الاصطلاحات، 2. ذكر الأجسام علی الاجمال، 3. افلاك الكواكب السبعة، 4. حركات الافلاك، 5. الدوائر التي هی الاصول، 6. الاختلافات التي تقع لحركات الكواكب، 7. الاختلافات التي تقع لحركات الكواكب في العرض، 8 .الرجوع و الاستقامة، 9. زيادة ضوء القمر و نقصانه، 10. اختلاف المعطرات للارض عند فلك الشمس، 11. كسوف الشمس و سببه، 12. خسوف القمر، 13. في القسي و ما یتعلق بها، 14. الكواكب الثابتة، 15. الساعات و اليوم و السنة، 16.ذكر الاقاليم، 17. خواص المواضع ؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن عبدالله بن علی بن سیف صیمری، تا: دوشنبه 26 رجب 991ق؛ با جدولها و اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: تیماج، 15گ (93پ -107ر)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 20-34]
آغاز: بسمله الباب الرابع في معرفة مقادیر الابعاد و الاجرام و فیه ثلثة فصول ...
مقاله چهارم از کتابی است که در این مقاله سه «فصل» می باشد: مقاله چهارم در معرفت مقادیر ابعاد و اجرام، شامل سه فصل، فصل اول در ابعاد و اجرام بر وجه مشهور که در آن سه مبحث و دو قانون است، فصل دوم در ابعاد و اجرام بنظام متقدمین و متأخرين. فصل سوم در طریقه حقه در استخراج ابعاد و اجرام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 21 سطر (7/5×16)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 1-174]
آغاز: بسمله. انتخبت من آثار الحكماء المتقدمين ... علم النجوم ینقسم قسمین؛ انجام: افلاگ تداویرا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 3-46]
آغاز: لما كانت معرفة المنازل و حلول الشمس و القمر فیها بما ینبغی معرفته ان لم یكن واجبة لما یترتب علی ذلك من أمور
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1186. چون علم نجوم از علومی است که در شناخت صلاح امور دنیوی کار آمد می باشد لذا مؤلف گزیده حاضر را در شناخت این علم ترتیب داده است؛
بی کا، تا: قرن 13، در پایان رساله آمده که رساله را از خط فخرالدین عبدالعزیز محمد بن یحیی بن بهران نقل کرده؛ 14گ (16-3) [عکسی ف: 2-395]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ... هذا ما جمعته في علم النجوم في الطلع و الغارب و في معرفة الميزان و السعودات في النجوم و عكسها و عدد ذلك
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1186. رساله ای است مختصر در علم نجوم و معرفت طلوع و غروب و شناخت میزان و سعودات در این علم با رسم جداول و اشکال مختلف؛ بی کا، تا: 19گ (35-53) [عکسی ف: 2-396]
آغاز: اذا كانت مقادیر كم كانت عددها زوج و كانت متتالية و زيادة بعضها علی بعض متساوية؛ انجام: في كل واحد من الابراج یكون معلومة بالجهة التي عملنا
رساله ای است کوتاه در اختر شناسی با عناوین «اذا كانت مقادیر...»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (84-86)، 20سطر اندازه: 8/5×15سم [ف: 34-717]
آغاز: باب السؤال عن الاتنتقال، الحمل و الاسد و العقرب و القوس و الجدي؛ انجام: هذه الابراج جیده لشراء الدواب، الله تعالی، اعلم بالصواب، تمت في دار المؤمنين حویزه ع/124(1240) (197ر -198ر)
گفتاریست کوتاه، با عنوانهای: باب السؤال عن الانتقا السؤال عن دخول البلد - باب السؤال عن الختان (ختنه باب السؤال عن التعليم الولد ...؛ بی کا، تا: قرن 13؛ مجدوا (197ر-198ر)، 20سطر ، اندازه: 20/9 ×30سم [ف: 7-12]
آغاز: بسمله، احمدالله واستعینه (كذا) واصلی علی النبي اما بعد فقد سألني أخلائي المترددين؛ انجام: او وسط السماء مقبولا في موضعه والحمدلله علی آلائه
مختصریست در احوال بروج و سنین و موالید در چهار ما مقاله (هر مقاله در چند فصل بسیار کوتاه) و مجهول المؤلف است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن دوست محمد، تا: 1226ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 11/2×18 سم [ف: 10-131]
آغاز و افتراق الجنود علی خلع الملوك و علی لزوم الخلاف و ترك الجماعة و ایثار العدود علی ما یكون مزاولة الحرب؛ انجام: در «في الحكم علی الكواكب في ربع السرطان» نانویس مانده: صاحب الثاني عشر في الطالع علی طلب الناس وجه الله عزوجل.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه میرزا حسین منجم باشی؛ 167گ، 17سطر ، اندازه: 16×21/6سم [ف:562-1]
آغاز: و تختم المقالة الثانية بهذا الفصل و یتلوه المقالة الثانية (كذا) و الله المعين بفضله و علیه اتوكل؛ انجام: اختیارات ایام الشهر الفارسي منقولة عن الامام جعفر الصادق علیه السلام ... و الخامس و العشرون ایام مذمومة مطلقة الرداء و باقی الايام محموده علی سایر الأقوال و لنختم هذا المختصر بذلك و الحمدلله وحده و صلی الله علی خیر خلقه سیدنا محمد النبي و آله الأطهار و عترته الاخيار و سلم تسلیما كثیرا.
نسخه نادرناشناس، عنوان های کتاب «المقالة» است: المقالة الثانية: في الأحكام، المقالة الثالثة: في الاسطر لاب، المقالة الرابعة: في الاختيارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 19 شوال 1233ق؛ افتادگی: آغاز مجدول؛ جلد: گالینگور، 30گ، 22سطر (10×19/5)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 51-98]
خط: نسخ، کا: شیخ ابراهیم زنجانی، تا: 1304 ق [الفبائي: -579]
آغاز: المقدمة الأولى الحركة عرفها قدماء الفلاسفة بالخروج الى الفعل من القوة تدریجا والمتكلمون بحصول الجسم في مكان بعد آخر وهی قسمان؛ انجام: جداول
رساله کوتاهی است در مقدمات علم نجوم مشتمل برده «مقاله» با این عنوانها: 1. الحركة ...، 2. النقطة ...، 3. الخط .... 4. الكرة، 5. اسطحان كالخطان .. 6. توازی الخطين المستقيمين .... 7. بیان الدوائر التي ناسب، 8 الدائرة العظمية ...، 9. اذا فرضت دائرة نصف النهار ...، 10. بیان طول البلد وعرضه و پس از آن جداوال طول وعرض بلاد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، در نسخه خطبه حذف شده ؛ 14گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4765]
آغاز: بحال الميل و لا یذهب عنك آن ازمنة الفصول؛ انجام: من دقائق الساعات علی ما ذهب التباني كما لا تخفی علی من له دربة في الحساب.
این رساله به ظاهر بایستی باب اول و قسمتی از باب دوم کتابی باشد که در نجوم نوشته شده و آغاز بحث آن در باب معدل النهار و مدارات و منطقه البروج و میل شمسی است، باب سوم در اشیاء منفرده است که از جمله آنها طالع می باشد و در آخر بحث در تقویم و روز نجومی و شرعی و سالهای تفویم است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: چرمی، 140ص (1-140)، 19 سطر (6×12)، اندازه: 9×19سم [ف: 10-255]
با این عنوانها: حساب النجم الدوار الذي ... فائدة سیر القمر في البروج، حساب الزيج، جدول المنسوب إلى الصادق (علیه السلام) یعرف به یوم عرفه و غرة شهر رمضان مرتب علی رؤية أول السنة بمعرفة الوقفه بحساب الأيام، نزول الشمس في البروج بحساب الاشهر الرومية، فائدة في معرفة النوء، اشعار الرقيب في البروج الاثني
عشره، فائدة في المعرفة القمر بای منزلة، فائدة في معرفة اليوم الذي انت فیه من الشهور الرومية، العاهات و الآفات، في معرفة طلوع الفجر في ای منزلة من المنازل، في ضابط النيروز، في عدد الفصول، في اقامة الشمس من البروج، في اسامی ایام العجوز، في عدد الفصول، في اقامة الشمس من البروج، في اسامی ایام العجوز، في عدد ایام الستة عند العرب و العجم و اعتبار الشهور و السنين، في تقسیم السنة بالفصول الأربعة، في تعیین الفصول، في كون الفصول متناسبة، فصل الربيع و فضله، فصل الصيف و فضل الخريف و حساسته، فصل الشتاء، اختیارات الأيام، باب معر القمر في ای برج و متن ینتقل، باب معرفة علامات الشهور، باب في معرفة علامات السنين الشمسه، باب معرفة السنة الكبيسة من البسيطة، حساب دخول العروس علی زوجها، فائدة في معرفة القمر في كم درجة، حروف السنين؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، 15گ (111پ-125ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 6-57]
آغاز: بسمله و به ثقتی. كتاب زرادشت في النجوم و تأثيراتها و الحكم علی المواليد و غیره. قال مهانگرد بن مرزبان: هذا سر من فنون زرادشت نفث به لسان النور في مسامع زرادشت بن اسبتمان فوعاه صدره الظاهر ... اول الكتاب قال زرادشت: ان من صح طالعه صحت دلادته و من فات طالعه فاحتاج الى التخمين؛ انجام: هذه منازل الكواكب في زمان سعید بن خراسان و هو الذي وضع للثانی و اقتصر ما منه علی ذكر هذین الكوكبين. تمت الكتاب بعونه و توفیقه و الله اعلم بالصواب.
در این نامه سخنان زردشت پیامبر ایرانی باستان که در ا ختربینی گفته است آمده و در دیباچه آن مهانکرد پسر مرزبان می گوید که این رازی است از هنرهای زردشت، از آن هنرها که زبان روشنی در گوش های او دمیده و سینه آشکار او آن را فرا گرفت، این راز سنجیدنی نبوده مایه آن پرتو و دانش خدائی است و از آن گرانمایگان می باشد، سعید پسر خراسان بخره ترجمان چنین گفت: سپهبد سنسباد آنگاه که خود ایندانش را خوب فرا گرفته از من در خواست تا آنچه را مهانکرد از راز دانش زرادشت ترجمانی کرده بود برای او ترجمانی کنم. این راز به زبان مهین زردشت بوده و مهانکرد آنرا برای ماهویه پسر ماناهید مرزبان در آن سالی ترجمه نمود که تازیان به خانه داد یورش برده بودند و بردگان دختران شاهان را بر بودند و یزدگرد از تختگاه خویش رانده گشت و او می خواست به جایگاه انوشیروان که جز بزرگان و دینداران اینروزگار بدان راه نبرند برسد. سپهبد سنسباد هنگامیکه عبدالله بن مسلم «امین آل رسول» و خونخواه آنان فرمانروا بود خواست این راز را به زبان تازی در آورند تا آنرا بداند و از میان نرود. ایندو نامه که در دین هم با ارزش می باشند شاهان دانشمند و دین دوست آنها را ارج می نهند و دیگر گونه شان نمی سازند. از دیباچه برمی آید که این نامه نخست به زبان خود زردشت بوده سپس مهانکرد آنرا برای ماهویه پسر ماناهید در سال یورش تازیان به خانه داد «دار العدل» ترجمانی کرد، آنگاه سپهبد سنسباد هنگام فرمانروائی عبدالله بن مسلم به سعید بن خراسان دستور داد تا آنرا به تازی در آورند، در دیباچه آن درباره زردشت «الحكيم المؤيد بنور الحكم المخصوص بضیاء المعرفة» گفته شده و در متن از دور ثیوس شاه مصر که 360 ستاره شناس در دربار خویش داشته است و بهره ایکه زردشت از نمودارها و حدود او برده است یاد گردید، همچنین از سعید بن خراسان و موجه (؟) نگارنده کتاب القرانات، و مهانکرد که طالع کودکی را می آورد (جای آن در گ 29ر سفید است) و نام های فارسی کدخدا و هیلاج هم در آن هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 35گ (1پ -35پ)، 14 سطر (6×5 -10)، اندازه: 10×17سم [ف: 930-4]
آغاز: و نصفة یتصفین و كذلك دائما إلى أن ینتهی الى الواحد، ما روح الفرد هو الذي یقبل التصنيف مرة واحدة و لا ینتهی به الى الواحد مثل العشرة؛ انجام: هو الثلاثه و یكون الأفراد المتوالية 119753، ما روح الروح هو الذي ینقسم بنصفین
کتابی است در نجوم که با طرح سئوالاتی با عناوین «ما، کم و ...»غیره جواب آنها را مشروحا آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 یا 8 افتادگی: آغاز و انجام با اشکال هندسی؛ 57گ، 18سطر ، اندازه: 16×24سم [ف مخ: -159]
در ده فصل. گویا از مؤلف ش 9323/3 در 10 فصل، ساخته در نزدیک به پایان ربیع الاول 1274؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 32گ (75پ -106پ)، 14سطر(7×19)، اندازه: 13×19سم [ف: 17-348]
باب آخر آن: 28. في معرفة مقدار ارتفاع الشخص القائم من الاذرع من قبل البعد عن اصله؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا [نشریه: 2-120]
نسخه اصل: اسماعیل صائب ش 299. افتادگی دارد و از قدما باید باشد و در آن از خلفا یاد شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 2 گ(76پ -77پ) [فیلمها ف: 1-450]
آغاز: بسمله، الحمد لله علی آلامه و الصلوظ علی رساله و انبیائه و بعد؛ انجام: و هلاك المشايخ و قلة الاذهان و الله اعلم بالغیب.
قدما را اعتقاد بر آن بوده است که هر کدام از حوادث طبیعی را اثری است در اوضاع و احوال جهان و هر کدام خبر از واقعه ای در عالم می دهند، این کتاب به توضیح این آثار می پردازد و در ابتدا ذکر می کند که رساله برگرفته از کتابی سریانی است که منقول از دانیال پیامبر بوده و به عربی برگردانده شده است، ابواب این کتاب به ترتیب عبارتند از: 1. آثار کسوف در ماههای رومی
و عربی، 2. آثار خسوف و دلایل آن، 3. آثار هاله خورشید 4. آثار هاه ماه، 5. آثار رویت هلال، 6. آثار بروق درخشنده، 7. در آثار رعد و برق، 8 در آثار بادها و گردباد و ابر سیاه، 9. در آثار باران، 10. در آثار وقوع سرما، 11. در آثار قوس و قزح، 12. در آثار زلزله، 13. در آثار انقضاض کواکب، 14. آثار ستاره دنباله دار، 15. آثار حربه (صاعقه)، 16. حکم اشکالی که در آسمان ظاهر می شود، 17. حکم طالع سال، 18. حکم طلوع شعر ایمانی، 19. حکم مواقع کواکب سبعه در مطالع سنه سال، 20. طالع مریخ در بروج دوازده گانه هنگام تحویل، 21. طالع زحل د ر بروج دوازده گانه هنگام تحویل، 22. دخول کانون الثاني در ایام هفته؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد کاظم بن محمد صالح، بی تا؛ 40گ (16پ -55پ)، 12سطر (7×12)، اندازه: 12/5×19 [رایانه]
آغاز: و انه مبدأ تحقیقی للموالید و لا یمكن معرفه ذلك الا بالاسطرلاب؛ انجام: و یتلوه الفن الحادي عشر في الطلسمات و الحمد لله ... محمد و آله الطاهرين.
شامل فن دهم از مقاله سوم کتابی است که از آغاز افتادگی دارد و از فصل سوم في القول علی ترتیبه المولود آغاز و به فصل دوازدهم في بخت المولود و اعماله و ازدواجه ... پایان می یابد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 8ص (62-69)، 24 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 24/3-14]
آغاز: مثل البعد بینه و بین الحضيض تدویر المريخ و هو في غایه؛ انجام: اثنی عشر مثلا لقرینه اعنی اجزاء سلعه من نهار و ...
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: بسمله. و به نستعین علی القوم الكافرين و صلی الله علی...
فائدة في معرفة خسوف القمر. من قبل الجدول. انظر الي جزء الاستقبال و ساعاته ان كان لیلا؛ انجام: فلك البروج و هی المدارات العرضية و الله اعلم.
نسخه اصل: ترکیه (؟). ناشناخته. «فایده» هایی است پراکنده که یکجا گرد آمده است، بی دیباچه و بخشبندی روشنی: فايدة في معرفة خسوف القمر، باب في معرفة کسوف الشمس، فایده في کسوف الشمس و یکجا آمده: نقلت من خط الشيخ عزالدین الوفايي (ص6)؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، 14ص، 23 سطر [عکسی ف: 2-280]
nujūm
ناشناخته:
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052؛ خط: نسخ، کا: مبارک بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: 22 جمادی الثاني 687ق؛ 5گ (204-208)، 13 سطر [فیلمها ف: 1-448]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589. در آخر مستخرجات از ضمائر است و در دوائر است و جداول؛ بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ 3گ(420پ -422ر) [فیلمها ف: 1- 482]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/38عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [میراث شهاب: س 18 ش 1-54]
آغاز: پس مطالع مطالع را در جدول بلدی طلب کنیم آنجا که یافتیم نگاه کنیم؛ انجام: و چون مقصود بود از اشارت کردن به نکته چند در همه فن از علم نجوم به اتمام رسید، سخن قطع اولی و الله اعلم بالصواب
.به این عبارت آغاز می شود، پس مطالع مطالع را در جدول بلدی طلب کنیم آنجا که یافتیم نگاه کنیم و می رسد به فصل در نکته ای چند از احکام نجوم و آن چهار باب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 رجب 889ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 15 سطر ، اندازه: 15×16سم [ف: 6-302]
آغاز: شعبه پنجم این ها طالع قرآن و برج قران، پنج آغاز، ثمره اول: در دلائل کلی
خط: نسخ، کا: محمود بن میر احمد منجم کرمانی، تا: 11 جمادی الاول 893ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، 114گ، 28سطر (10×18/5)، اندازه: 13×24سم [ف: 3-1016]
این رساله از باب دوم تا باب چهاردهم (در معرفت تاریخ خطائیان) دارد، رساله در نجوم و تاریخ های مختلف و سال و ماه و مسیر کواکب و منازل قمر؛ بی کا، تا: قرن 9 یا 10 [نشریه: 7-751]
آغاز: حمدله. و الصلاة علی نبیه محمد و آله اجمعین. باب اول در بیرون آوردن جیب از قوس، اگر قوسی معلوم باشد ...
در صد و هیجده باب، باب اول در بیرون آوردن جیب از قوس، باب دوم در بیرون آوردن قوس از جیب، باب سوم در بیرون آوردن سهم از قوس، باب چهارم در بیرون آوردن قوس از سهم، ششم و تراز قوس ... باب 118 در بیرون آوردن ابتداء ساعات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: آغاز قرن 10؛ کاغذ: ختایی، جلد: میشن، 68گ (106پ -173ر)، اندازه: 16/6×23/7سم [ف: 6-378]
آغاز: مشرق، در بیان مقدماتی که ذکر آن قبل از خوض در مطلب موجب زیادتی بصیرت و بیان آن باعث صفای سریرت است؛ انجام: به خدای تعالی و پناه گیرد به او پس گویی اور کون به دنیا با عنوان های مشرق، نیر، لمعه در مباحث نجومی و آثار علوی و بر
اساس اخبار شیعی و صحت و سقم آنها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 215گ، 16سطر، اندازه: 12/5×18/6 سم [ف: 4-813]
آغاز: ... خالی از نیسان مقاله اول در احکام سال عالم مشتمل بر مقدمه و سه باب؛ انجام: دلیل استیلاء حرارت بر مزاجها باشد و قوت بر طرف شد ...
کتاب مفصلی در احکام نجوم و طوالع است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 169گ، 17 سطر(9/5×14/5)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 28-438]
بی کا، تا: قرن 11، 3ص [ف: 5-291]
بندی از کتابی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (58ر-62ر) [ف: 6-299]
آغاز: بخراسان و تنگی و قحط و بسیاری بارانها بر زمین بابل؛ انجام: حال ایشان ضعیف گردد.
خط: نسخ، کا: محمد سعید بفروئی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی 25گ (12-36)، 16سطر (8/5×14)، اندازه: 12/5× 18/5سم[ف:1253-4]
آغاز: حمل گوسفند بره است و آتشی و منقلب؛ انجام: عقرب و حوت بود آبی دیگر سرطان
به نظم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 1ص (170پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف:617-8]
آغاز: بسمله. این باب آغاز است. از اول طالع تا دوازده خانه از مثلها که بیاید. نخست چنان باید انجام: با کوکب سعد اتصالی خواهد کردن، آن چیز که نخرد سود خواهد کردن. و الله اعلم بالصواب. تمت، تمام شد ...
اختر بینی ست، با سربندهای «باب»، برخی بی شماره و برخی به شماره، و سربندهای کوچکتر «مسأله». چنان می نماید که از چند کتاب بر گرفته شده باشد: باب در فال نامه، باب سوم در برج سوم، باب چهارم در برج چهارم، باب پنجم در برج پنجم، می رسد به باب دوازدهم در برج دوازدهم، سپس باب در دزد دیده (یافتن دزد) و این در شش باب است. یکم چه دزدیده و چه گم شده، دوم آنکه به روز یا به شب، سوم از کدام جهت برده، از مشرقی یا جنوبی یا شمالی. چهارم بازیابند و یا نه. پنجم دزد آزاد است یا بنده. ششم صفت و صورت دزد. آن گاه باب اندر احکام و اسرار نجوم، در معرفت ضمیر ...؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ 88گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 12×21سم [ف: 255-2]
آغاز: اقوال فارسیان. چون اهل فرس قدیم حساب هفته در میان ایشان نبوده، هر روز از ماه را نامی گذاشته اند؛ انجام: و چون مؤمني بمیرد و چهل.
نخست بخشی ست در اختیارات روزها، بر حسب روزها، بر پایه ماههای خورشیدی، این بخش اختیارات است و تقویم تاریخی از رویدادهای بزرگی را نیز در بر دارد و هر روز با سربند «اقوال فارسیان (درباره این روز)» پایان می یابد، سپس بخشی ست که افتادگی و آشفتگی دارد، این بخش سربندهای «فصل» دارد: فصل 4. در ماههای فارسی (از فروردین تا اسفند، خمسه مسترقه)، 5. ؟، 6. در نام های رومی (از تشرین اول آغاز می شود)، 7. ؟، 8. تحقیق در رؤيت هلال رمضان، 9. در بیان ساعات روز و شب، به اقلیم ها می رسد، از اقلیم یک تا هفتم، 10. در احکام محرم (محرم نامه)، 11. ؟، 12. در احکام نوروز فرس، 16. در معرفت ظهر و زوال، 17. در رکورد شمس در وقت ظهر، 18. در احکام رعد و برق، بر حسب وقوع در برجها (فروردین - اسفند)، باد و خاک، نیز به همان برج ها، در آمدن باران، تگرگ نیز به همان ترتیب، در احکام شهاب، زلزله، نوادر، احکام حربه در آسمان، نیز بر حسب برج ها، 20. در ابعاد و اجرام سماویه و ساخت آسمانها و زمینها. برای نشانی: فصل بیستم، در ابعاد و اجرام سماویه و ساخت آسمان ها و زمین ها، بدانکه زمین موافق مذهب حکما کروی است. شواهد حسیه بسیار بر آن دلالت دارد. و معظم معموره قطب شمالی مرتفع است و جنوبی منخفض. و چون سمت شمال از کرویه حقیقیه بیرون رفته، و هم جای آن بلندتر است نسبت به جنوب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10-11؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ 83گ، 20سطر (11×15/5)، اندازه: 16/5×21سم [ف: 2-255]
بندی در نجوم؛ خط: نستعلیق، کا: اردوبادی، عبدالقادر، تا: ذیحجه 1021ق، جا: شیراز؛ 1ص(221ر) [ف: 8-46]
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 18 کتاب دانیال در احکام نجوم و پیش بینی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1021ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1-572]
خط: نسخ، کا: طاهر بن محمد، تا: 1034ق؛ اندازه: 12/5× 23/5 سم [نسخه پژوهی: 3-145]
آغاز: ... بس مدت شبانه روزی با شنابه روزی دیگر مختلف بود. سؤال آنکه با وجود اختلاف مدت با مدت دیگر آیا تساوی در بعض جایز است؟ جواب آنکه آفتاب در بروج که متساوی در مطالع باشند؛ انجام: و فقیر در جواب کل و سؤال بعض زیاده بر نصف مثل نکرد جهت اختصار رساله بنابراین با تمام رسید
ظاهرا پاسخ سؤالات حکیم علاء الدين است در احکام نجومی، به صورت «سؤال، جواب» سؤال ها و جواب ها هر دو کوتاه است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم موسوی، تا: 20 یا 8 شعبان 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 14گ، 16سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 43-164]
آغاز: باب از قسم اول در اصول احکام قرانات و استنباط دلایل آن. فصل اول در مبادی دلایل که بر موالید ظهور انبیاء (علیهم السلام) باشد؛ انجام: هم در سال ولادت افتاده برج میزان ده بوده. و الله اعلم.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی دکتر اصغر مهدوی ش 306 (نشریه،110-108/1)؛ بخشی از این کتاب بزرگتر است، با بخش بندی: باب، قسم، فصل؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: غره صفر 1078ق؛ 3گ (136-138) [عکسی ف: 2-281]
آغاز: و اگر اتصال به شب باشد مطالع نظر جزو استقبال بگیرند، و اگر به روز باشد مطالع جزو استقبال بگیرند و ساعات اتصال هر یک ساعت را یازده درجه گیرند و چهار دقیقه را یک درجه اضافه؛ انجام: از روی جدول میل دویم به طریق تعدیل شمس بردارند. تم.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی دکتر اصغر مهدوی ش 306 ( نشریه 2/108) ناشناخته. بخشبندی نشده، با سربندهای در خور؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: غره صفر 1087ق؛ 4گ (107-110) [عکسی ف: 2-281]
آغاز: مقاله ششم در باقی اعمال نجومی و این مشتمل است بر مقدمه و دو باب اما مقدمه در تعریف القابي که در این مقاله بیاید افق حادث کوکب عظیمه ایست که بمرکز جرم کوکب و به دو نقطه شمال و جنوب گذرد
بخشی (مقاله 6) است از یک رساله نجومی (ظاهرا دارای6 مقاله) و این مقاله خود دارای یک مقدمه و دو باب است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3ص (255-253) 17سطر ، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 19-267]
آغاز: یکان یکان شمر حروف ابجد تا حطی**چنانکه از کلمن عشر عشر تا سعفض؛ انجام: و از مریخ، دوازدهم و از شمس سیم و از مشتری پنجم و از زحل ششم است.
در مدلولات بروج و کواکب و بیان حدود اجرام وقوت و ضعف آنها و دلایل هریک از آنها و احکام قرانات و خسوف و کسوف و اتصال کواکب و احکام احتراق و اجتماعات و استقبالات و تحاویل آنها و جز این موضوعات از احکام نجومی و اختر بینی. اسامی ائمه و ماهها و سعد و نحس ایام و مطالب دیگر به شعر گزارش داده شده است در پایان نیز 3 برگ به نثر آمده است؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، با جدوال نجومی، روی برگ «26» طلسمی ترسیم شده که ظاهرا یکی از نوادگان میرزا حسن حسینی زنوزی از روی خط جدش استنساخ کرده؛ با دستخط حاج رضا طاهری فرزند میرزا خلیل» به سال 1348ش؛ 6گ (27-27)، 12سطر ، اندازه: 7×15سم [ف: 30-607]
با عنوان باب در معرفت صلاح حال قمر و فسادش تا باب در حکم عین مولود از فردار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: بخارایی، 25گ (135ر -159پ)، ابعاد متن: 9×14 و 11/5×18، اندازه: 13×19سم [ف: 17-441]
چندین رساله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7-699]
آغاز: دوست دار تو خوشدل و مسرور ** دشمنت خوار و خسته و مقهورالقول علی الدلائل المفردة. و چون از احکام مراکز اثنی عشر فراغتی روی نمود شمه از احکام دلایل مفرده ایراد می کنم منقول از کتب رسانیده این فن شکر الله مساعیهم [پی اجترای] تصرف در آن و آن دلایل ده نوع است؛ انجام: خاتمة الأحكام و الحمدلله علی الاتمام. این بود کلمه چند از احکام طالع خجسته فرجام که منقول از کتب حکمای کرام رقمزده کلکل تحریر شد ... و چون اوقات فقیر کم بضاعت باعمال عروض افاق حادثه و تسییرات دلایل وفا نکرد عجالة الوقت را این دو سه ورق جهة مطالعه جناب شهانی فضایل منالی معالی ایانی نوشته شد و مدد رفیق توفیق بواقی اعمال بعد اليوم [تسییر] پذیرد انشاء الله تعالی و الحمدلله رب العالمين ...
رساله ای است در اخترشناسی و احکام آن و دلایل مفرده، برگرفته از آرای عالمان این فن و کتابهای آنان چون: حجازی، تلخیص ابو معشر بلخی ع روضة المنجمين شهمردان جبلی، جامع بیهقی، جامع شاهی سنجری، غلام ؟، تنکلو شاه [تنکروش] بابلی و دیگران. عناوین ده گانه دلایل مفرده آن چنین است: «القول في كون الكواكب في البيوت، القول علی كون الكواكب في مراكز الزايجة. القول في كون ارباب المراكز في المراكز القول كون الكواكب في الحدود. القول في الكواكب في الوجوه. القول علی الأحكام السهام المتفردة في الزايجة. القول في الأحكام الاثنا عشریات للكواكب و المراكز. القول في الأحكام الدلايل الجزئية المتفرقة ..»، این رساله به صورت پراکنده در هامش برگ 167 178 رساله «مدخل بر خلقت مردم ... » نگاشته شده و در پایان برخی از مطالب، نشان «12» آمده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 11گ (168-178) [ف: 38-392]
آغاز: بسمله. حمدله. عاقبة. صلاة. این رساله ای است پارسی که در وی بیان معرفت سیر آفتاب و مهتاب که در بروج چندی می باشد، و در فلان برج کی می آید و دانستن موسم زراعت و سایه اصلی؛ انجام: قصبه سنی و سرکار سیوستان و قصبه ما تهیه
سر کار بهکر همین حکم دارد بی تفاوت. این است جدول(جدول).
نسخه اصل: گنج بخش، ش 745(گنج، 186/1). از ناشناس، شاید
محمد سلیم ترک غوری، که همراه است با «محفوظ» او و مطالب نیز همان است، جز آنکه کوتاهتر است و ترتیب «فصل» ها نیز گونه دیگر، در هشت «فصل»: 1. در بیان سال قمری، 2. سال شمسی، 3. تقویم سال شمسی از برای یافتن روز مطلوب، 4. طلوع و غروب اختران، 5. در بیان تخم ریزی زرع، 6. در بیان نوروز در ترکستان و در خراسان، 7. در بیان هوای مختلفه (چهار فصل)، 8. در بیان سایه اصلی (هنگام ظهر). در این فصل از «بهکر» و «سیوستان» (سند) گواه آورده است؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 11-12ق؛ 8گ (41-48) [عکسی ف: 280-2]
آغاز: بسمله. باب در بیان دوازده برج و احکام آن. بدانکه حکما نه فلک کلی اثبات کرده اند، و فلک نهم که بالاتر از همه است آن را فلک الافلاك و فلک اطلس می گویند؛ انجام: مشرق پیدا شود، دلیل کند بر رنجوری مردم و سلامت اشراف. و الله اعلم و بالصواب.
نسخه اصل: گنج بخش، 745؛ ناشناخته. در نوزده «باب»و برخی باب ها در چند «فصل»: 1. در بیان دوازده برج و احکام آن، چند فصل، 2. در بیان کواکب و احکام آن، چند فصل، 3. در بیان نظر های ستارگان سیاره، چند فصل، 4. در بیان آنکه ماه در هر برجی که باشد چه کارها نیک و چه کارها بد بود، 5. در دانستن آنکه هر ماهی چند روزی است به طریق حساب، 6. در بیان آنکه هر روز و شبی و ساعتی به کدام کوکب تعلق دارد، 7. در بیان آنکه هر ساعتی که به یکی از کواکب سیاره تعلق دارد، چه کار نیک و چه بد باشد، 8. ساعت های شب و روز، در چهار فصل، 9. جمرات و ایام عجوز، 10. اعتبار سال عرب و عجم و ترک، 11. محرمنامه، 12. نوروزنامه، 13. مولود نامه، 14. آفتاب گرفتگی، 15. ماه گرفتگی، 16. احکام سال و ماه و روز به طریق اولیای بدخشان، 17. شکل پلدر، 18. احکام رعد و برق، 19. قوس قزح؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 33گ (200-168) [عکسی ف: 2-281]
آغاز: ماه چون در برج خویش آید نکو باشد نکو ** جامه پوشیدن سفر کردن درو شاید درو؛ انجام: چو هر سبز کبود و تازه خر** بود شطرنج ار ببازی خوبتر
این نسخه حاوی اشعاری است در مطالب نجومی و تنجیمی ببحر تقارب و هر مورد نجومی و تنجیمی در آن با سه بیت بیان شده است. آغاز نسخه افتاده و از آنجا که آغاز می کند از وصف اسد است و انجام که پایان می یابد مقارنه می باشد؛ بی کا، تا: 1112ق؛جلد: تیماج، 12ص (220-231)، 14 سطر (5/5×9)، اندازه: 10×13سم [ف: 10-266]
آغاز: بزرگان بسیار فوت شدند اگر پنج شنبه باشد؛ انجام: از سبب دزدان و رهزنان و نا ایمنی
رساله ای است در نجوم و آن از مباحث نجومی و آثاریکه این حوادث آسمانی در زمین می گذارد بحث می کند، چون مقدمه آن افتاده بود معلوم نشد که نویسنده آن کیست و نیز چون آخر آن افتاده بود باز معلوم نشد که کاتب چه کس می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: چرکس، محمد زمان بن محمد یوسف، تا: 1140ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: دولت آبادی، 126ص (307-432)، 14سطر (13×18/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 4-378]
آغاز: بسمله. در بیرون آوردن احکام طالع. بدانکه طالع را دو نسبت است. یکی آنکه طالع به حسب؛ انجام: و کثرت اراجیف و ضعف تجار. و الله اعلم بالصواب. تمت الرسالة الوجيزة في ... [جدول ]
نامبوب، با سربندهای در خور مطلب: در بیرون آوردن طالع، در ضعف و قوت کواکب، اصناف قوتها، در 3 قسم، اصناف ضعفها، در 3 قسم، دلایل اسعار (گرانی و ارزانی فرآورده ها)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 18 جمادی الثاني 1199ق؛ 7گ (47ر -53ر) [ف: 1-259]
آغاز: نور است و جزء است و اجزاء مفرد است نور هر یکی را پس نیمه آن اجزاء بیش باشد بر ستاره؛ انجام: اگر برسند مردی از تن یا از مال یا از برادران و غیر آن بر آنچه صفت
مطالب تحت عنوان باب آمده مثلا باب شناختن نور ستارگان، باب تفسیر منع، باب قبول، باب تفسیر خالی السير، باب تفسیر رد باب تفسیر دفع القوة، باب آخر کتاب، باب اندر نفس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 سطر (8×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: 1-451]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7-238]
منظوم و منثور در معرفت جداول ساعات شب و روز و اختیارات ایام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بغلی [نشریه: 6-674]
نخستین عنوان در نسخه «در هیئت افلاک چهار کوکب باقی از سیارات و کیفیت حرکت ایشان»، نخستین عنوان در نسخه «در هیئت افلاک چهار کوکب باقی از سیارات و کیفیت حرکت ایشان»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 305-7]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله
اجمعین اما بعد این رساله ایست مختصر مشتمل بر نکات و اسرار النجوم منتخب از اقوال حکما و علمای نجوم که در تقدمه معرفت و اوضاع حوادث و روزگار و احوال موالید مر طالبان را بکار آید؛ انجام: ولکن در اوائل ظهورش بجایکه صاحب كفاية التعلم در باب دانستن تقویم آن ذکر کرده است در یکدرجه عقرب میشد باینطریق: (سپس ارقام)
در چند فائده و سپس چند نکته ذکر کرده است؛ خط: نسخ؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 18سطر (10×14)، اندزه: 17×23سم [ف: 13-245]
رساله در «دانستن آنکه هر روزبکدام کواکب تعلق دارد» در هشت فصل و در پایان آن فصل در قوس و قزح است؛ بی کا، تا: قرن 13، 8ص (620-627)، اندازه: 14/5× 21/5سم [نشریه: 341-3]
مطالب در عنوان باب آورده شده: «باب شناختنور ستارگان، باب تفسیر میغ»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 سطر، قطع: خشتی [نشریه: 5-73]
آغاز: بسمله و به نستعین، في معرفة المذكرة و المونثة من البروج و الكواكب و الحدود و الوجوه و المثلثات و اربابها باللیل و النهار؛ انجام: القا نمایند و جدول سهامی بنوعی است که در صفحه ظهر نگاشته شده است. والسلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 79گ، اندازه: 17×22/5 سم [101-51]
کتاب مشتمل بر دوازده «فصل» است و بعضی از عنوان ها عبارتند از: در دلیلهای بیت هفتم، در دلیلهای بیت هشتم، دربیان بعضی مسائل که واجب است قبل از شروع در این علم بداند، در بیان سائل و مسئول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز وانجام؛ 79گ، اندازه: 17×22/5سم [ف: 51-101]
بعضی از عنوان ها عبارتند از: خواستم مدخل تاریخ فرنس سنه 1997 ناقصه را بموامره معلوم کنم او را تامه کردیم... اندر روية الأهله مثال خواستیم معلوم کنیم که شهر شوال المكرم سنه 1242 تامه سی روز خواهد بود یا بیست و نه روز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 79گ، اندازه: 17×22/5سم [ف: 51-101]
آغاز: بدانکه علم نجوم بر سه قسم است یکی را علم کلی خوانند و آن معرفت ترکیب افلاک است و چندیت کواکب؛ انجام:و اینجاست که خدای تعالی می فرماید ثم رددناه اسفل السافلين پس هر کجا که مردم به زمین بایستند بالای خویش
خط: شکسته نستعلیق، کا: شعبان بن محمد مقیم، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ (79پ -85ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 20-243]
آغاز: فصل چهارم از کتاب در احکام هیلاج و کدخدای و قانون عمر؛ انجام: و مادران و از ملک و مکان راحت و نعمت یابد
چند فصل از کتابی بزرگ تر در ستاره شناسی. فصل چهارم در احکام هیلاج و کدخدای، فصل پنجم در احکام دوازده خانه و فصلهایی بی شماره؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1217ق؛ 32 گ(149ر-180پ) [ف: 1-258]
ناشناخته. در آن ضمن یک «مثال» گوید: در دوشنبه 20 ربیع الأول 1073ق علامی فهامی امیر ابوالحسن که در ملک فارس، بعد از نواب امامقلی خان، کسی به بزرگی و فضیلت او نبود، حاجتی داشت و به نواب همایون عریضه نوشت ...، با سربندهای «باب» و «فصل». باب اول در دلایل بیت اول، باب دوم در دلایل بیت دوم، باب سوم (سیم) در دلایل بیت سوم؛ برای نشانی: باب اول در بیان دلایل بیت اول. برگشتن قمر دلیل است بر عمر گذشته و پیوستن بر باقی عمر حال خداوند قمر دلیل است بر عمر سایل. اگر سایل از ابتدای کار؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1222ق؛ 27گ (29ر -55پ) [ف: 3-330]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الخلق ... اما بعدغرض از تدوین علم نجوم آنست که به دلایل ظنی و تجربیات و قیاس در کوفیات خبر دادن قبل از وقوع آن؛ انجام: بهره مند بود از جنس و جوهر آن که آن برج دلالت کند
در دوازده باب و در هر یک با عنوانهای باب و مساله مطالبی نجومی در باب طالع سعد و نحس و آنچه مربوط بدان است آمده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1 شعبان 1226ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 52گ، 15سطر ، اندازه: 18/5×25سم [ف: 4-813]
بی کا، تا: 1228ق [میراث اسلامی: 5-571]
آغاز: اصحاب حساب و اهل تنجیم گویند که دریا در جانب جنوب است و گویند که هر گاه اوج آفتاب به میزان رسد
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی - مشهد 16678. رساله ای است در بیان آبها و دریاها و رود و چشمه و باران و رعد و برق و ابر و جز آن وشرح اقالیم سبعة؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 1242ق؛ 19ص (145-163) [عکسی ف: 198-4]
آغاز: باب دوم در حساب کسور و آن مشتمل است بر مقدمه و دوازده فصل؛ انجام: باب سوم در مساحت اجسام، مساحت کره حاصل ضرب نصف قطر اوست.
ظاهرا دارای سه مقاله و هر مقاله دارای چند باب و هر باب دارای
یک مقدمه و چند فصل است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا:13 محرم 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ با اشکال هندسی رسم نشده؛ اندازه: 9×14/5 سم [ف: 3-86]
آغاز: مثال بواسطه رفتن نواب فهامی امیر ابوالحسن بخدمت اقدس اشرف سوال کردند ارتفاع گرفت و صورت طالع بدین نهج بود گفتم؛ انجام: و جدول عطیات کواکب ما نیست که مرقوم می شود در صفحه مقابل و السلام علی من اتبع الهدي.
عنوانها «مثال» و «مسئله» است، در متن از زمان حکومت شاه عباس، ابوالفتح امام قیلخان و امیر ابوالحسن یاد شده و همچنین تاریخ چهارشنبه 23 شوال 1036 ذکر شده است؛ خط: نسخ؛ بی کا، تا: ذیقعده 1248ق؛ 79گ، اندازه: 17×22/5سم [101-51]
آغاز: به نام ایزد ... استخراج درجة الطالع علی طریق المعروف. را صد و متر صد این ولادت چنان تقریر نمود؛ انجام: اتصالات قمر به عطارد [جدول ]
چنان می نماید که از کتاب هایی گزیده شده باشد، با سربندهای باب، نامرتب، برای نمونه: باب پنجم بیرون آوردن مستولی...باب هفتم وقت روا گشتن حاجت، باب نهم جزویات طبع مولود، باب دهم آفتها و علتها، باب یازدهم بیت الحيات از برج طالع، باب دوازدهم بیت دوم از بروج، مقالت چهاردهم، احکام سنی المواليد. در اینجا آمده است: اندر این کتاب نهادیم به آنگونه که احمد بن عبدالله سجزی نهاده است و از احکام تحویل سنی المواليد ابو معشر جعفر بن محمد بلخی بر گرفته و بسیاری اسقاط کرده و چون کتاب به عربی یافتیم به لفظ فارسی گردانیدیم و زیادت و نقصان کردیم و بر پانزده باب نهادیم: 1. اندر شکل طالع، 2. دلالت سال خدای، 3. اندر تسییر قسمت و قاسم، 4. دلیل رسیدن ستارگان به جایگاه اصلی، 5. خداوند دور بھر...، 10. گذشتن جوزا بر ستارگان ...، 15. قواطع؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1260ق؛ افتادگی: آغاز؛ 70گ (1پ - 70پ) [ف:258-1]
آغاز: بسمله، حمدله بدانکه این رساله ایست در بیان بعضی از به قواعد نجوم که کثیر الاحتياج است؛ انجام: و سال سگ را ایت ئیل نامیدند و سال خوک تنگوزئیل نامند تمت الرساله... سنه 1261
خط: نسخ جلی، کا: کاشانی ارانی، محمد علی بن حسن، تا: 1261ق، جلد: تیماج، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: ... در احوال فصول اربع، 199 نقاط اعتدالین و انقلابین طول سال شمسی بر چهار جزء مختلف منقسم شود و هر قسمت را فصلی گویند و آن فصول أربع از حیثیت طول ایام و لیالی و تغییر حرارت و برودت هوا بسیار با همدیگر اختلاف دارند؛ انجام: دایره مکرره نجومی را برد أوضع نمود دوربین پلاریسکپ را اراکه وضع نمود 1811 [م] 1224ق
کتابی است در اخترشناسی نوین، با استفاده از نظریات اخترشناسان غربی که از ابواب و فصول گوناگون ترتیب یافته، عناوین برخی از ابواب چنین است: باب 3. در احوال آفتاب، شامل ده فصل، باب 4. در احوال قمر، شامل سه فصل، باب 5. در احوال سیارات و اقمار، دارای سه فصل، نسخه موجود، از فصل پنجم باب سوم تا آخر را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، با اشکال هندسی؛ مهر: «حفظ نصرت الملك» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 240گ، 18سطر (8/5×15)، اندازه: 15×22سم [ف: 39-322]
آغاز: هر قران که در وتد واقع شود تأثير او قوی تر است؛ انجام: تم الكتاب علی ید احقر العباد حسین بن علی رضا المهريزي اليزدي. یوم الخميس الرابع من شهر رجب المرجب في سنة 136 حامدا مصلیا مستغفرا.
شاید دو کتاب باشد که در در هم ادغام شده است: یکم با سربندهای «باب» هر یک در چند «فصل» در ستاره شناسی و اختر بینی. دوم با سربندهای «مقصد» و «فصل» در آثار علوی. آغاز افتاده. فصل (بی شماره) در قرانات کواکب با زحل، ... فصل سیوم در قرانات کواکب سفلیه با مریخ، فصل چهارم در قرانات سایر سفلیه با قمر در مثلثات اربع و ...، فصل پنجم در قران قمر و عطارد در مثلثات اربع و ...، فصل ششم در احکام قرانات غیر ثنائیه، باب 2. در احکام نظرات کواکب سبعه سیاره و احتراقات و اجتماعات و استقبالات، در هفت «فصل»، فصل اول در احکام تسدیسات و تثلیثات، ... فصل پنجم در احکام قاشیشات که عرب تأسيسات گویند، فصل هفتم در احکام بود کواکب مع کید، باب 3. در اکام تحویلات کواکب بروج اثنی عشر، در نه «فصل»، فصل اول در احکام تحویل زحل از برجی به برجی، ... فصل پنجم در احکام تحویل زهره از برجی به برجی، فصل نهم در احکام تحویلات ذنب از برجی به برجی، باب 4. در رجبعت و استقامت و ظهور و خفا، در سه فصل»، فصل اول در احکام رجعت کواکب. آنگاه «مقصد اول» در احکام الوان بخار، فصل چهارم در احکام آثار علوی که از بخار متکون می شود، در پنج مقصد»، در این بخش آمده است: «در 1027چنان اتفاقی افتاد که...»؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: حسین بن علی رضا مهریزی یزدی، تا: پنج شنبه 4 رجب 1306ق؛ افتادگی: آغاز؛ 359ص (359-1) [عکسی ف: 1-391]
آغاز: بسمله حمدله صلاة این رساله ایست که تصنیف کرد ابوسعد الحسين بن عبدالعزیز المنجم الاكليل اسعده الله في الدارين از جهت شاگردان خویش را از جهت آنکه پیوسته مردمان
بر ایشان؛ انجام: دیگر باره راست توان آوردن اکنون بدین حجتها معلوم شد که کواکب را در این عالم تأثيري است و این شامل قول اول رساله ای است در علم نجوم که به در خواست شاگردان مؤلف نگاشته شده است در دوقول که در عصر کوشک همایون نگاشته شده است قول اول در اثبات علم نجوم (شرعی بودن تعلم نجوم) قول دوم در آنکه منفعت کند کسی را که بداند(نجوم را) دارای فصول و به صورت سؤال وجواب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتاد: انجام؛ 8گ، 18سطر [ف: 4-2081]
آغاز: دهم حذر باید کرد از آنکه خداوند خانه قمر از وی ساقط باشد و یا نحوس باشد که دلالت بر فساد اختیار کند و صلاح حال قمر در این باب سودمند نیاید؛ انجام: [جدول است]
در احکام نجوم و طالع بینی و اختیارات ایام وجز اینها نامرتب و گویا یکی از دعا نویسان به جهت کارهای خودش این مجموعه را گرد آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 144گ، اندازه: 12/5 ×22 سم [ف: 4765-8]
چند فصلی است در نجوم، فصل در کواکب ثابته، فصل در صور شماله فصل در فوائد قطب شمالی فصل در بروج اثنی عشر؛ بی کا، بی تا؛ بدون خطبه و خاتمه؛ با جداول نجومی؛ جلد: تیماج،اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-558]
آغاز: قوس مشتری روز پنج شنبه شب دوشنبه (1) بر دراز عمری و سعادت و دلخوشی (2) بر زیارت مال
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1388. جداولی است دو ستونی که همراه از عدد یک تا شانزده شماره خورده و پس از آن نیز علائم و ارقامی درج شده، در هر ستون سعد و نحس ایام مندرج است و سپس معرفت استخراج خسوف و قمر از جداول توضیح داده شده است و در پایان جدول خسوف قمر؛تعدیل الايام بالشمس و تعدیل الايام بالقمر رسم شده است؛ خط: نسخ، کا: اقران بن حاجی الفير شهری المحرر(؟)، بی تا؛ 12ص (418-407) [عکسی ف: 4-456]
آغاز: بدانکه کواکبی که مرصودند و قدری دارند ... یکهزاد و دویست و دو کوکب اند و حکمای یونان از برای آسانی به معرفت ایشان چهل و هشت صورت انگیخته اند و دوازده آن جمله بر منطقة البروجند
بخشی است از کتابی در نجوم، مؤلف در این بخش صور کواکب (48 صورت مرصوده بطلمیوس) و منازل ماه را یاد میکند و در پایان صور، تفصیل را به کتاب [عبدالرحمان] صوفی حالت می دهد؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16ص (200-215)، 12سطر، اندازه: 11/5×21سم [ف: 19-456]
آغاز: از 4 سطر به بعد فصل نهم در دانستن مطالع بروج فلک مستقیم محسوب از اول جدی چون خواهیم که مطالع مستقیم برجی از بروح دوازده گانه یا مطالع در جایش بداینم؛ انجام فصل ما بین ارتفاع آن مقنطره و عرض بلد را محفوظ ثانی بس محفوظ ثانی از اول بکاهیم باقی قطر اقصر باشد اما بعد مر کز هر یکی ازین مقنطره از مرکز صفحه بمقدار - از فصل نهم در دانستن مطالع بروج به فلک مستقیم تا قسمتی از باب اول در تخلیط مداراتو مقنطرات و ساعات؛ بی کا، بی تا؛ 16سطر (17×23)، اندازه: 28×35سم [سنا: ف: 2-30]
آغاز: باید طالع و خانه ماه حمل باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 25ص (1-25)، 12سطر (7×14)، اندازه: 10×18 سم [ف: 5-1561]
آغاز: بسمله. فصل. اسعدك الله که هرچه زحل است او به آسمان هفتم تابد و دور او بدین دوازده برج؛ انجام: زحل وقت صبح مشتری، و السلام و الاكرام علی من اتبع الهدي. تمت المختصرات. تمت
در نجوم بی دیباچه و با عنوان های فصل و باب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (101پ -103ر)، 16سطر ، اندازه: 20×26سم [ف: 6-390]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-574]
سه «فصل» در نجوم: فصل 1. در استخراج بعد کواکب از معدل النهار، فصل 2. در استخراج میل، فصل 3. در معرفت مطالع قمر؛ بی کا، بی تا؛ بدون خطبه و خاتمه، با جداول نجومی؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-559]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 89گ، اندازه: 10/3×15/1سم [رایانه]
آغاز: بسمله. بدان ... که چون آفتاب و ماه بریک درجه و دقیقه برجی رسند در فلک آن را اجتماع گویند؛ انجام: چنانچه حیاتی باقی باشد (تمت).
از نویسنده نسخه ما است که در صفحه عنوان می نویسد که من این رساله را خودم از چند جا گلچین کردم؛ بی کا، بی تا؛ 16گ (36ر -51پ) [ف: 5-705]
با عنوان های در تاریخ عربی، در تاریخ رومی، در تاریخ فارسی، در تاریخ ملکی، ستارگان هفتگانه ... نظر و تناظر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 6گ، 15سطر ، اندازه: 17×23سم [ف: 6-15]
آغاز: ... فایده بدانکه همچنان که سیر قمر در بروج مؤثر می باشد در منازل نیز مؤثر میباشد؛ انجام: انحطاط آفتاب درین وقت از هجده نمیگذرد و در افقی ...
در برخی از اوراق ادامه متن در حاشیه نوشته شده است، رساله ای است در نجوم و طالع بینی با عناوین «فایده»، برخی از عناوین آن بدین تفصیل می باشد، فایده در منازل قمر، بروج دوازده گانه، درجه نیره و مظلمه و سایه و خالی، درجه ابار و الزايد في السعادات، در اختیارات، در ادوار و اکوار، در تأثير ادوار، در احکام سهامات، در حوادث کاینات، در احکام بعضی از آثار علویه که احکام آن بحسب ماههای فارسیان معلوم می شود، در بیان استخراج سمت قبله، در معرفت طالع تحویل، در استخراج طالع مولود، در معرفه عرض بلد، در بیان استخراج طول بلاد و اسطر لاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 53گ (63پ -93، حاشیه 93پ -115)، 18-29 سطر(15/5-15×26-25)، اندازه: 19/5×31سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از بانو زهرا عالمی [رایانه]
دو رساله در نجوم؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/3×21/3سم [رایانه]
رساله نجوم در قبله؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مسعود عالم پور رجبی [رایانه]
کتابی در نجوم و اسطر لاب؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 13/7×21/4سم [رایانه]
در علم نجوم؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 39گ، اندازه: 11/6×14/3سم [رایانه]
در پنج «مقاله»: نخستین هيأت عناصر چهارگانه پنجم احکام هر سال از رهگذر بودن نوروز در روزهای هفته خاتمه در سکزیال دوز. سپس غره ماه است استخراج امام جعفر صادق ترتیب رجب علی بختیاری تا سال 1080، سپس حدیث اختیارات ایام است به فارسی و اختیارات هفت ستاره؛ بی کا، بی تا [نشریه: 2765]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛248گ اندازه: 11/3×20سم [رایانه]
آغاز و انجام پاره ای از نسخه های یوگسلاوی که یان بگدانویج فیلم آنها را آورده است؛ بی کا، بی تا [فیلمها في: 1-648]
دارای عنوانهای «باب هشتم در بیان صبح و شفق، باب نهم در بیان تاریخ و سال و ماه و اجزای آن از میانه روز؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 1ص (4پ)، 19سطر (6×11/5)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 17-409]
دارای عنوانهای: «باب سیزدهم در معرفت ساعات هر روز به هر عرض که خواهیم» تا «باب 45 در معرفت تعدیل النهار از ظل و جیب و اعمال النهار»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 160گ (5ر -164پ)، 19سطر (6×11/5)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 17-409]
فوائد متفرقه نجومی است، منقول از «نصاب» و غیره؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 4گ (161ر -164پ)، اندازه: 11×18سم [نشریه: 5-152]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 15/5× 21/5سم [نشریه: 7-747]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
هشت بیت فارسی، میرزا جعفر؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم باشی، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-239]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 14/1× 21/5 سم [رایانه]
آغاز: منفعت سی و ششم در بعضی فواید نجومی که معرفت آن مر طبیب را الخ
قسمتی از رساله ای در نجوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 16 سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 2-115]
nojām
ظاهرة فصلی است از کتابی که یکی از متأخرين نگاشته است. آغاز: بسمله، فصل در ظهور و خفای کواکب راصد انار الله برهانه میفرماید که بجهت ظهور و خفای کواکب متحیره
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد مستولی بر جزو ولادت باید نوشت و فرق میان این
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 10-254]
آغاز: برابر؛ انجام: (ناتمام) مستولی در حین اجماع یا انتقال خواهد بود آنرا بنویسند و بعد مستولی بر جز و در ولایت باید نوشت و فرق میان این بیان دارد.
گفتاری است در ستاره شناسی و به ویژه زیج؛ خط: شکسته چلیپا، بی کا، تا: 1218ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 20 گ، 16سطر(10×16)، اندازه: 17×23سم [ف: 13-247]
اسامی ائمه و ماهها و سعد و نحس ایام و مطالب دیگر ب شعر گزارش داده شده است.
آغاز: افتاده: و مبارک باشد، مدلولات بروج حمل یللی مقلب بھیمی میانه آواز بریده اندام
آغاز: برابر؛ انجام: و انت اكفنی المحذور و الشر كله ** بأمر ملیك خالق الارض و السما
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد، تا: پنج شنبه 21 ربیع الثاني 1227ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 100گ، 17سطر، اندازه: 14/5× 19/5 سم [ف: 14- 171]
آغاز: برابر؛ انجام: بر ضد این در آن حال اتفاق افتد حکم نشاید کردن ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 16/5× 22/5سم [ف:126-2]
an-nujūm (jadāwel)
ناشناخته:
آغاز: بسمله. رب تمم بالخیر. مدخل سنی الروم و شهورها؛ انجام: الرطب
بی دیباچه و خاتمه ای، بخشبندی نشده با سربندهای در خور: مدخل سنی الروم و شهورها، مدخل سنی العرب و شهورها، مدخل سنی الفرس و شهورها، مدخل سنی اليهود و شهورها، السنون المبسوطة المشتركة، استخراج التواريخ احدها من الاخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: میشن، 100گ، اندازه: 21/3×31سم [ف: 1-148]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 444-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-83]
چند جدول است در احکام نجومی که این عناوین در بالای جدول ها دیده می شود: جدول اعمال الليل و النهار في الجدي و القوس و بقیه ماهها، جدول مواقیت النهار و الليل در ماههای سال، جدول المطالع البلدية عند طلوع الفجر، جدول المطالع الفلكية من اول برج الجدي و تسمی مطالع الزوال از حساب ابن الشاطر، جدول المطالع البلدية عند الشروق و الابتداء من اول الحمل و عند الغروب و الابتداء من اول الميزان، جدول اسماء الكواكب الثابتة و معرفة أبعادها و جهة أبعادها و مطالع اقدارها به سال 912ه حركة الشيخ الاستاد العلامه فرید الدهر .. زین الدين ابو هريرة عبدالرحمن بن محمد الجوهرى الصالحي المؤقت بجامع بنی امیه بدمشق المحروسة کتابت شده به سال 912ه جدول اطوال البلاد و عروضها و انحراف قبلتها من ساحل البحر المحيط، چند فائده نجومی از شمس الدين محمد بن زریق خیری، جداول في تعیین غاية الارتفاع لكل عرض اردت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 912ق؛ جلد: تیماج، 61گ، اندازه: 9×21سم [ف: 20-24]
حکمت جدولی در جیب به عربی در 248 مسأله؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج تریاکی، 14گ (136ر -149ر)، قطع: وزیری [ف: 2-45]
جدولی با شرح و توضیح استخراج نخستین روزهای هر ماه عربی و طریق کار با آن، کاتب آنرا از خاتمه عجائب المخلوقات نقل کرده است؛ کا: محمد علی پسر میرزا محمد شفیع، تا: 1024ق، (مسلما متعلق به نسخه منقول عنها است)؛ جلد: تیماج، 69ص، اندازه: 15/5× 21/5 سم [ف: 19- 339]
آغاز: بسمله اذا اردت ان تسئل عن فعل شیء هل تفعله ام لا فاضمرانی نفسك ذلك الفعل وضع اصبعك علی حرف من هذه الحروف التي في هذا الجدول؛ انجام: فان ذلك خص له في الدين وامن
جدول هایی است در نحوه فال گرفتن و نیز در ارتباط با تقویم و معرفت اول ماه های عربی وجداول نجومی دیگر و اختیارات ایام، منسوب به امام صادق (علیه السلام) و دو جدول منسوب به امام رضا (علیه السلام) در معرفت اوایل ماه های عربی و بیان منازل فلک و قصیده ای در نجوم به عربی موسوم به «تنزیل الشمس في المنازل الأثني عشر» از سید ابوالحسن علی بن ابی الرضا علوی حایری با سرآغاز: «اعلم بان الشمس لما خلقت ** في اول الشرطين حقا وضعت»؛ خط: نسخ، کا: احمد بن سلیمان، تا: 1113ق؛ این نسخه عکسی است؛ جلد: مقوا، 31گ، اندازه: 21×29سم [ف: 3-1153]
نسخه اصل: پاریس 169 .P (بلوشه 722)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 22سطر [فیلمها ف: 1-539]
خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا؛ کاغذ: استانبولی، 1گ (291 -291)، 18سطر (12/5×18)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 17- 369]
nojūm (jadāvel)
ناشناخته:
تأليف قاضی حسن بن قاضی محمد مکی الفصيحي که از جدول فضل الطولين و الساعات شروع و به جدول الأربعون و هو آخر جداول تعدیل عطارد ختم می شود، نام مؤلف بر بالای تمامجدوال نقل شده است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛مجدول؛ 190گ، 44 سطر ، اندازه: 23/2×32/3سم [ف: 2-179]
78 جدول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 5-42]
با عنوان: حبیب مصحح قوی مکسر، قوس مصحح حبیب مکسر، شهر مصحح، قوس مصحح سهم مکسر، و جز اینها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 70گ (1پ - 70پ) [ف: 377-6]
با عنوان: جدول مطالع البروج بالفلك المستقيم مبتدا من اول الجدي و یسمی مطالع البروج بالقبة ایضا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 111گ (113پ - 223ر) [ف: 6-378]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي كور الليل علی النهار للراحة؛ انجام: و حکم آن ازین دایره معلوم میشود و الله اعلم
تعدادی جدول نجومی آمده است که حاوی جدول معرفت های متعدد در احکام حالات متعدد قلمرو احکام ستارگان دیگر است در ذیل بعضی از جداول مطالبی به خط حمایلی آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 39ص (295-257)سطر (7×12/5)، اندازه: 12/5× 19/5 سم [ف: 4-462]
درباره بیمار و اختیارات و دیدن ماه و سکز ایلدوز و بست و قوس و قزح و ذو ذوابه و زمین لرزه و رعد و غالب و مغلوب و زجر الفال و روزهای هفته با پراکنده های نجومی دیگر همه بفارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 11گ (12ر-22پ)، 25 سطر (7×19)، اندازه: 10×20سم [ف: 13-3355]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 18گ [ف: 6-390]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 14گ [ف: 6-390]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 5گ (169پ-173ر) [ف: 6-401]
مربوط به تسهیل تعدیلات کواکب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 157 گ، اندازه: 12/2×19/1سم [ف: 178-2]
در تسییر و طالع و تعدیل و تسهیل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 106گ، اندازه: 15×21سم [ف: 2-178]
اوساط شمس و کواکب سیاره جدول نجومی (گویا تقویم)، زایچه طالع در جدول نجومی، تقویم 1208 هجری (134پ - 141پ)، با اعداد رمزی رقومی، زایچه طالع مشهور (گویا تقویم باشد)، ایضا با اعداد رمزی رقومی (118پ -152پ)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6-367]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ (37-39)، 11سطر (6×11)، اندازه: 9×15 سم [ف: 16-132]
با اعداد و عبارات رمزی رقومی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 12گ (200-211) [ف: 6-367]
در فصول و ازمنه، اوقات کواکب، بیوت اثنی عشر، اسامی سهام، الكواكب القوى، الكواكب الضعاف، اسامی ثوابت تسییرات کواکب سیاره و شمس، به فارسی و عربی و اعداد رقومی، استخراج انتهای درجه طالع؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 33گ (78پ -110ر)، 17سطر ، اندازه: 14×21سم [ف: 6-366]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ [ف: 6-367]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1175ق [ف: 6-251]
در قرانات و اوساط و تعدیل و تسهیل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 128گ، اندازه: 15/2× 21/5 سم [ف: 2-178]
آغاز: جدول ستینی نجومی، 1، 5، 7، 8...
جدول های ریاضی، بدون شرح، با سر عنوان های «جدول ستینی نجومی»؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 61گ، اندازه: 21×31/5سم [ف: 72-1]
آغاز: جدول جیب فرنگی که حاجت به ضرب و قسمت نباشد بلکه به جای ضرب جمع و به جای قسمت تفریق نمایند ...
جدول های ریاضی و ستاره شناسی است؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 87گ، 31سطر ، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 72-1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7-13]
حوائج، اختیارات، اختلاج اعضاء، حوادث و سوانح؛ خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (265پ - 267پ) [ف: 14-7]
از اختیارات تا معرفت حمل الاناسي؛ خط: نستعلیق، بی کا تا: قرن 13 [نشریه: 7-238]
چند جدول نجومی است با این عنوانها: درجات مذکر و مونث خنثی، سعد و نحس، درجات عمی، جدول ظلمت قتمه و مضیئه، درجات آبار و بروج، هفت بهر و نه بهر، دریجان، جدول حدود و وجوه، و اثنا عشریات؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6ص (117-112)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19-522]
در پایان جدول چند دفتر است با این عنوانها: 1. جدول طالع بلاد (از سویس تا کشمیر)، 2. جدول مربیات بلاد، 3. جدول طول نهار (از آذربایجان تا طوس)، 4. جدول انحراف قبله بلاد (در دو صفحه از زنگان قندهار)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1232ق؛ 5ص (738-742)، 17سطر ، اندازه: 15×23سم [ف: 19-111]
آغاز: بسمله، عمل كسوف نقل من خط مولانا صدرالشریعه؛ انجام: و الباقي نظائرها والله اعلم
الف: جداول چندی در اوساط کواکب و تعادیل آنها و برخی جداول استخراجی، ب: اعمال کسوف، منقول از چند نفر: 1. مولانا صدرالشریعه، 2. امیر سید ابو طالب ترمذی، 3. حسین شاه منجم سمنانی؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1280ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 17/2× 22/5سم [ف: 10-255]
جداول نجومی است در اختیارات وتوقیعات و تقویم مستخرج از زیج محمدشاه هندی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق، مجدول؛ 16گ، 16 سطر (8/2×13/1)، اندازه: 11×18سم [ف: 1-65]
از لوایح القمر؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی ملا عبد الجواد خطیب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1-518]
آغاز: جدول اختیارات قدیم مروی از امام جعفر صادق (علیه السلام) اول نیکست تزویج وبیع و مشتری دوم نیکست تجارت و طلب مال جدول های متعددی است مربوط به مسائل نجوم و اختیارات وفال گیری و امثال آن، عناوین برخی از آنها: اختیارات مروی از ما امام صادق (علیه السلام)، اختیارات بودن قمر در منازل بیست و هشت گانه، شرح اسامی فرس في القديم، اختیارات ایام الفرس بالنظم الموزون القديم، اسامی منازل قمر و مواضع آن، قسمت ایا و لیلی ساعات بر کواکب واختیارات اوقات وساعات، دانستن غره هر
ماه، باز نمودن قمر در بروجات اثنی عشر، حالات قمر از شرف وهبوط و دیگر احوال، جدول شرایط رؤيت اهله، اختیارات معاش الخلايق دربروج دوازده گانه، طول وقصر کواکب در بروج، احکام فال و رجز علی مسیر القمر في البروج الأثني عشر، اختلاجات اعضا؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 59گ، 17 سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 3-1153]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 16گ، اندازه: 15×22سم [ف: 1-408]
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1705؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 6گ (53-48)، 16سطر [فیلمها ف: 1-445]
نسخه اصل: پاریس 169 .p (بلوشه 772)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 20سطر [فیلمها ف: 1-549]
آغاز: چون از هر زمان که خواهند چهار صد و سیزده روز بقهقری روند چنانکه شامل جدول تسهیل قمر، جدول طول و عرض بلاد و قوس انحراف از مکه مبارکه و مسافت بفراسخ بطریقه بطلیموس، جدول معرفه الدائر من الارتفاع لعرض، جدول دور فلک از ارتفاع و ارتفاع دور فلک می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تاب مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2ص (9-10)، ابعاد متن : 11/5×18، اندازه:13/5×20سم [رایانه]
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1705؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 7گ (64-58)، 16سطر [فیلمها ف: 1-445]
درباره عرض و طول شهرها و اختیارات و احکام نجوم است؛ بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 41گ (87-127)، 27 سطر (9×14/5)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 11-2321]
کا: فتح الله حسینی، بی تا [میراث اسلامی: 5-572]
گویا به وسیله نجم التوليه زنده به سال 1308ق آستان قدس رضوی از زیج ها استخراج شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 276 گ، 19 سطر (11×16)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1-65]
سه جدول است برای تعیین درجات مذکر و مؤنث و سعادت و حدود بروج و ارباب مثلثات لیلی و نهاری؛ بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، 3ص (92-94)، اندازه: 12×17 سم [ف: 19-314]
nojūm-e (majmū‘e-ye rasā’el-e)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17000
بی کا، تا: 1236ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی 137 گ، اندازه: 9/3×15/5سم [رایانه]
nojūm (mx.)
شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق، شماره نسخه: بدون شماره/2
با جدول؛ بی کا، تا: 1200 ق میراث اسلامی: 5-574]
nojūm-i ebtedā’ī
امیران حسینی، علی بن علی، ق 9 قمری
a hoseynī, ‘alī ebn-e ‘alī(- 150)
تاریخ تأليف: 869ق
رساله مختصری است در دوازده «باب» کوتاه در قواعد کلی علم نجوم و ستاره شناسی برای اطفال صغار که به درخواست جمعی از عزیزان نگاشته شده است: باب 1. بیان دوازده برج و احکام آن؛ 2. احکام بروج هشت گانه؛ 3. بیان کواکب و احکام آنها؛ 4. در آن که ماه در هر برجی باشد چه کار توان کرد؛ 5. در دانستن آنکه اول هر ماهی دو روز است؛ 6. در تعلق اوقات به کواکب؛ 7. در تعلق ساعات به کواکب سیارات؛ 8 در ساعات شب و روز در چهار فصل؛ 9. بیان جمرات و ایام.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6164/1
آغاز: حمد مبدعی را که حرکات سماوات و سیارات روشن تردلیلی بر قیومیت افعال او است؛ انجام: اول تف زمین است و آنرا جمرة الأرض گویند.
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسين بن میرزا مسیح طبیب، تا: 1235ق؛ د جلد: تیماج، 10گ (1پ-10ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 161-16]
nojūm-e ta‘līmī
رساله ای است بی سرو ته و مجهول المؤلف که بعد از قرن نهم هجری تأليف شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12049
آغاز: القسم الثاني من قسمی علم النجوم والفايدة المرتبة علی القسم الاول؛ انجام: الموصوفة والا و الدستور المذكور ثانیا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 55گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10-54]
nojūm-ol hekam
حسن بن حسین
hasan ebn-e hoseyn
معنی یا عین لفظ صد و ده کلمه از کلمات قصار امام علی علیه السلام را به تعداد نام مبارک ایشان به نظم آورده و یکی از فضلا آن را ترجمه تحت اللفظي نموده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2045/1
آغاز: بسمله، قال مهجن له اسم الحسن ** ابن الحسين بعد حمد حسن / مع السلام من فؤاد و آله ** علی النبي المصطفي و آله؛ انجام: لأجهل الجهال مرء قد عثر ** بعمر تین بحجر.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1343ق، جلد: تیماج [ف: 5-422]
an-nujum-uz zahira fi fiqh-il itrat-ittahira
قطیفی، سلیمان بن احمد، - 1266 قمری
qatīfī,soleymān ebn-e ahmad(- 1850)
فقه استدلالی مبسوطی است در چندین جلد؛ مؤلف در آن با استناد به اقوال علماء به بررسی آراء فقهی پرداخته است. عنوان باب های آن «نجم، نجم» می باشد. مؤلف در آن از استادش بحرانی و وحید بهبهانی و کتاب های شرح مفاتیح وحید بهبهانی و حدائق الناظره نقل می کند.
[الذريعة 80/24]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7924
آغاز: ادع الله أن یدخلنی الجنة فقال اعنی بكثرة السجود و في تهذیب عن السكوني عن ابی عبدالله علیه السلام قال قال علی علیه السلام انی لا كره للرجل أن اری جبهته طلحاء لیس فیها اثر السجود، انجام: ان السهو في النافلة لایوجب ما یوجبه السهو في الفريضة من سجدتی السهو أو غیرهما فمعنی قوله لیس علیك سهو هو دفع احكام السهو بالمرة و اما ما ورد في بعض الاخبار من الاعادة.
نسخه جلد دوم کتاب درباره احکام صلاة است و از «المقدمة الثانية في وجوبها و اعدادها» تا آخر کتاب الصلوة را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با حواشی مؤلف به خط خودش و یکی از شاگردانش به امضاء «منه عفی عنه» و «منه دام توفیقه»؛ جلد: تیماج مذهب، 272گ، 23 سطر، اندازه: 21/5×34/5سم [ف: 26-404]
an-nujūm-uz zāhira fī mulūk-il miṣr-i wa-l qāhira
ابن تغری بردی، یوسف بن تغری، 813 - 874 قمری
taqrī-ye berdī,yūsof ebn-e taqrī (1411 - 1470)
تاریخ والیان مصر از فتح آنجا به دست مسلمانان در سال 20 ق تا سال 872ق یعنی دوران سلطنت ملک اشرف قایتبای محمودی ما است. این کتاب به ترتیب تاریخی حکومت والیان، خلفا و سلاطین مصر تأليف شده است. ابن تغری بردی در آن وقایع مربوط به دوران حکومت هر فرمانروا و رخدادهای آن عهد - چه مربوط به مصر و چه متعلق به دیگر نواحی جهان اسلام به ویژه سرزمین های نزدیک به مصر را – به دقت ثبت کرده است. در پایان هر سال وضع آب رود نیل هم گزارش شده است. مؤلف کتاب خود را با نام «الكواكب الباهرة من النجوم الزاهرة » خلاصه کرده است.
چاپ: قاهرة، 1956م، دارالكتب المصرية؛ قاهرة، الجزء الثالث عشر، تحقیق فهیم محمد شلتوت، الهيئة المصرية العامة للتالف و النشر، الطبعة الأولى، 1970م، 292ص و الهيئة المصرية العامة للكتاب، محقق: جمال محرز و فهیم شلتوت، جزء 14، چاپ اول، 520ص، 1391ق. و الهيئة المصرية العامة، جزء 15، محقق: ابراهیم علی طرخان، 733ص، 1391ق وجزء 16، محقق: جمال الدين الشيال و فهیم محمد شلتوت، چاپ اول، 554ص، 1391ق.
[دايرة المعارف بزرگ اسلامی 152/3 ؛ کشف الظنون 1932/2؛ کوپریلی 603/1 -604]
آغاز: موجود الليلة و ركب بعد الثلث الأخير مع ممالیكه و حاشیته قم جاه مغلطای القازاني بممالیك و معه جماعة؛ انجام: من غیر ان یعلم ما فیها فاغلط له بسبب ذلك الأمير شمس الدين آق سنقر الناصري
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، رکابه دار؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 118گ، 25سطر، اندازه: 22×32سم [اهدائی رهبر: 8-471]
در نسخه منتخب کوتاهی از این کتاب؛ بی کا، بی تا؛ 12گ (174ر-185ر) [ف: 38-592]
nojūm-e ‘elmī va ‘amalī = ostorlāb
خاصه کرمانی، مسعود بن کمال الدين، ق10 قمری
xāsse kermānī,mas‘ūd ebn-e kamāl-od-dīn(- 16c)
تاریخ تأليف: شب چهارشنبه 8 رجب 978ق
در یک «فاتحه» و سه «روضه» و «خاتمه» و پس از این که انوار الرمل را ساخته است.
[نسخه های منزوی 363؛ فهرستواره منزوی 2804/4 با عنوان «اسطرلاب»]
و احکام ضمیر و خبی و مسایل اسطرلاب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 8 رجب 978ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 19 سطر (7×12)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-191]
نسخه اصل: کتابخانه نفیسی ش 574، اصل و احکام ضمیر و خبی و مسائل اسطرلاب؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ با یادداشت دارای تاریخ روز پنج شنبه 2 شعبان 977 [فیلمها ف: 1-264]
آیات القرآن / فهرست، علوم قرآن / فارسی
nojum-ol forqan = alamat-o nojum-el forqan fi kasf-e ayat-il qor'an
کاسی، مصطفی بن محمد سعید، - 1104 ؟ قمری
kāsī,mostafā ebn-e mohammad sa‘īd(- 1693)
اهدا به: محیی الدين محمد اورنگ زیب عالمگیر
تاریخ تأليف: 1103ق (= «علامات نجوم الفرقان»)
کشف الآياتي که مؤلف برای سهولت دسترسی به آیات قرآن کریم و پیدا کردن آنها در مصحف، نگاشته است. اساس کار وی بر جزءها و رکوعهای قرآنی است بدین ترتیب که ابتدا سی جزء قرآن کریم و رکوع های هر جزء را بیان نموده، پس از آن واژه ها را به ترتیب حروف معجم ذکر و محل هر واژه را با ذکر شماره هر جزء و رکوع مشخص نموده است. خود در مقدمه چنین می گوید: «کمترین خدام ارباب فضل و اصطفا ابن محمد سعید مصطفی که بحسب نسب در سلك افاغنه كاسبی كساهما الله سبحانه لباس العفو و جعلهما من عباده الذين اصطفی سمت اسلاک دارد ... و بنابر حسب طبیعی و محبت فطری ... بخاطر فاتر رسید که اگر مختصری تأليف نماید که محل و مکان کلمات قرآن مجید از آن مشخص گردد ... و اجر جزیل شود». .. در سبب تأليف کتاب ؛ 2. مقدمه در بیان ضوابط و قواعد استخراج کلمات و فائد؛ 3. کلمات و آیات قرآنی و نحوه استخراج آن.
آغاز: بسمله، حمد و سپاس متعالی از مقیاس قیاس سزاوار جناب احدی است که از آیات کتاب معجز سمات مشاعل هدی در طرق اهتداء افروخته ... اما بعد کمترین خدام در باب
چاپ: هند، لکنو، جعفری، به اهتمام مولوی میرزا محمد علی مالک مطبع جعفری؛ به کوشش گوستاو فلوگل در لایپزیک 1242ق/ 1842م و سپس در ادنبوزک و تهران و هند چاپ شده
[الذريعة: 82/24؛ نسخه های منزوی 120؛ استوری 1:51 و 1226؛ مشار1570و 2877؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-334]
آغاز: برابر؛ انجام: دی پیئس 2806 یئس 28 پرئیسو 20 سه 28 ح تمت.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: هندی، 264گ، 11سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 6-438]
آغاز: برابر؛ انجام: دی پیئس 2806 پیئس 28 پرپیسو 20 به 28 خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قبل از 1175ق؛ مصحح؛ مهر: «صراط علی حق نمسكه عبده فتوح 1175» (مربع)؛ جلد: تیماج، 160گ، 15 سطر (10×19)، اندازه: 15/5×26سم [ف: 29- 13]
آغاز: برابر؛ انجام: لح 28 ا ب حری ب له س بط ک 29 ح د ه ر ح
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مذهب؛ یادداشت اهداء کتاب از مرآت الله خان پسر صادق خان به محمد ولی؛ یادداشت تملک به تاریخ 1256ق؛ 181گ، 16 سطر (9×16/4)، اندازه: 16×27/5سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: دی بسیس 2886 بس 28 بینو 20 ص 28 ح ط ط
خط: نسخ، کا: علی رضا ابن محمد جعفر الاري، تا: 1255ق، جا: اصفهان در مدرسه صدر؛ تملک: علی بن محمد جعفر طهرانی؛ واقف: ملا محمد جعفر طهرانی؛ جلد: تیماج، 102گ، 19 سطر، و اندازه: 10/5×15سم [ف: 19-274]
آغاز: برابر انجام: به انجام رسید رساله موسومه به علامات نجوم القرآن بتوفیق حضرت ایزد منان بسر انگشت جد و اجتهاد کمترین جرعه نوشان مصطبه فقر و فنا و احقر میکشان شراب فیض وهدی اقل خاکساران خرابات طلب و اذل طرفداران محفل ادب عبدالباقی بن المبروراخوند ملا محمد باقر افاض الله علیهما شائیب رحمته و غفرانه بمنه و فضله در عرض راه سفر هندوستان در جهان معروف بشهنشاه با اختلال مزاج و پریشانی حواس و انواع مخلات ولی تنمیق رساله را دست لرزانیدن زبان ساخته که شامی ببام رساند و بام را بشام کشاند بتاریخ عصر یوم الخميس دویم شهر ذيقعدة الحرام سنه 1257
خط: نسخ، کا: عبدالباقی بن آخوند ملامحمد باقر، تا: 2ذیقعده 1257ق؛ جلد: تیماج، 197گ، 15سطر (6×14/5)اندازه: 10/5×17سم [ف: -132]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 15 شعبان 1268ق؛ مجدول؛ مهر: عبدالله کاتب؛ جلد: تیماج، 45گ، 35-22سطر (13×22)، اندازه: 19×22سم [سنا: ف: 155-2]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 415
همان نسخه بالا [نشریه: 7-196]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد احسن حسنی خراسانی، تا: 12 ذیحجه 1269ق؛ 321ص، 15سطر (9×15)، اندازه: 15×20سم [ف: 164-1]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 12 ذیحجه 1271ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1277]
نجوم الفرقان في الكشف عن آیات القرآن - نجوم الفرقان
nojum-ol qor'an fi atraf-el forqan
منجم باشی، عبدالوهاب، - 1289 قمری
monajjem-bāšī, abd-ol-vahhāb(- 1872)
ترجمه فارسی کشف الآياتي که گوستاو فلوگل (1870م) نگاشته و در 1824م به نام نجوم الفرقان في اطراف القرآن چاپ شده است. کتاب حاضر بارها همراه با قرآن چاپ سنگی شده است
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15990
آغاز: بسمله. الحمدلله حق حمده و الصلوة علی من لا يأتي نبی بعده و علی آله اصحاب الكسا و اصحابه مصابیح الدجي. اما بعد بر الواح ضمایر اولوا البصاير نگاشته می شود ...
خط: نسخ، کا: عبدالجواد بن مولی مؤمن، تا: پنج شنبه 18 ذیحجه 1293ق؛ مجدول، رکابه دار؛ تملک: معتضدالدوله در 1331ق؛ با یادداشتی بدین مضمون که این نسخه را آخوند جواد اردبیلی به مشكوة هدیه داده و او به نویسنده یادداشت هدیه کرده در رجب 1293 ق با مهر «المذنب محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 238گ، 23 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 44-182]
nojūm-e kāšefi
بیهقی، حسین بن علی
beyhaqī,hoseyn ebn-e ‘alī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17639
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 151گ، اندازه: 10/9×17/4سم [رایانه]
nojūm-e mālā = t.-ye k.-e bārāhī
پندت راج همد هربر همن سرور، ق13 قمری
pandet rāj hamd herber hamn sorūr (- 19c)
ترجمه هندی به فارسی کتاب «باراهی» (یا «پوتھی بسنت راج») است در علم نجوم، مشتمل بر پنجاه و یک «بچار» (خیال) که در نسخه حاضر شامل نود و پنج فصلیا بچار است: بچار (فصل) 1. ملماس دوازده سنکرانت (سنسکرات)؛ 2. شگون ملاحظه کردن؛ 3. زائیدن بچه های آدمی و چارپایان؛ 4. سعد و نحس جانوران؛ 5. دانستن عطسه؛ ... 12. در دانستن بچار چند زمان؛.. 25. در بچار روزهایی برای حجامت و پوشیدن پوشاک؛... 36. در بچار بهدار سعد و نحس (یعنی روزهای 2 و 7 و 12 قمری)؛ ... 52. در بچار دانستن روزهای سعد و نحس برای ردانگی (کذا)؛ ... 69. دفع نحوست روزها؛ ... 75. در تعداد ایام نقل مکان؛ 76. در بچار نقل مکان بر اطراف؛ ... 89 دانستن نوروز؛ ... 93.در بیان خواب ...؛ 94. در بیان تعبیر خواب خوب و ...؛ 95.دانستن خوابهای بد که همراه آن راستی است. «پندت» این کتاب را به دستور نواب «امیر الدوله بهادر انتظام الملك حیدر بیک خان نصرت جنگ» در سال 1205 ق از هندی به فارسی برگردانده است. وی کتاب دیگری در نجوم با عنوان «دلپسند» دارد که آن نیز با همین سر آغاز و برای امیرالدوله بهادر در 1204ق نوشته شده، اما منزوی توضیح بیشتری نداده تا معلوم شود که با کتاب (نسخه) حاضر چه تفاوتی دارد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 39828
آغاز: بسمله. حمد بیحد و ثنای بیعد مر صانعی را سزاست که خوان گیتی پر از نعمتهای گوناگون آراسته اوست و سقف فلک باجرام کواکب منقش ساخته او ر درود نامحدود؛ انجام: گرفتار بود و اگر در خواب بیند که دندان ... از بن جدا شده بر زمین افتاده تعبیرش آنست که نقصان یا بیماری (قماری؟) یا عمر کوتاه بود تمام شد کتاب بسنت راج به تاریخ ... 1831 عیسوی ... تحریر یافت
خط: شکسته نستعلیق، کا: موهن لعل، تا: 1247ق، جا: مرادآباد اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: مقوا، 36گ، 15سطر، اندازه: 15/5×21سم [اهدائی رهبر: 9-105]
nojūm-e mosavvar-e hendī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8062
با اشکال و تصاویر، جدولها است (1-177) سپس یک سوم کتاب به نثر فارسی (178-266) در پایان آمده که به قلم میر ریاست علی پسر میرزا مراد علی منجم به تاریخ 20 رمضان 1322 است و او باید مؤلف باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ شکلها و تصویرها رنگارنگ؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 138گ، 19سطر (13×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 17-21]
nojum-ol mesrad dar zekr-e olama'-e yazd
مدرسی یزدی، جواد بن احمد، ق14 قمری
modarresī yazdījavād ebn-e ahmad(- 20c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3980
آغاز: ای نام تو بهترین سر آغاز ... اما بعد این فهرستی است از نامها و نشانهای علماء شهرستان یزد
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1359 ش = 1400ق؛ 204ص [نشریه: 13-352]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 364
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-424]
nojum-e manzum
سراینده این منظومه اسامی منازل قمر را در آن تضمین کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1825/4
آغاز: هذه منظومة في الطالع و الغارب و المتوسط و الوتد، یا ناطحا غفر الله الكريم له ** من نثر ذبح الكرى في الوجنتين دما / قد أضمر البطن فاستولی الزبان علی ** ما تحته فاستفاد الطف بلعهما؛ انجام: و الفرغ ذو التقديم و الفرغ ** و بطن حوب و الرشا فیه شهر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر پسر محمد حسین، تا: 1211ق؛ جلد: پارچه، 17ص، اندازه: 10/5× 15/5 سم [ف: 9-449]
nojūm-e manzūm
در ده «فصل».
آغاز: اول از هیات فلک گویم ** پس به احکام اختران پویم / آفریننده پری و ملک ** وانکه نه آفرید چرخ فلک / بر یکی ماه بر دویم تیر است ** باز ناهید را سیوم میر است
انجام: نه شناخت در دو سرای ** هیچ کس علم جز که خدای
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1088ق؛ قطع: بیاض رقعی[رشت و همدان:
ف: -1189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7-243]
آغاز: آخرین حرف نام هر اختر ** بدلش می نگار بر دفتر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 7ربیع الثاني 1244ق؛ 5گ (39ر -43پ)، اندازه: 12×15 سم [ف: 2-385]
nojūm-e manzūm
مثنوی است در علم نجوم و ستاره شناسی شامل: معرفت اسامی بروج، معرفت ثبوتات کواکب ارقام بروج، ارقام کواکب، ارقام هفته، طبایع روح، طبایع کواکب، درجات شرف کواکب، د شرف، هبوط کواکب، وبال کواکب، درجات روح، انظار کواکب، قران کواکب، ساعات کواکب ... بیوتات اثنی عشر معرفت طالع ... شرح کواکب ... اختبارات درخت نشاندن، ستور خریدن، شکار کردن.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1892/1 - 10/202
آغاز: بسم الله در معرفت اسامی بروج: پس نهادند بشنو این ترکیب ** نام آن برجها پر من ترتیب / حمل و ثور و بعد از آن جوزا ** سرطان واسد دگر عذرا؛ انجام: برزناست کوکب ناهید ** رهبر است او برنگهای سفید / بر حواس مر او اصیل آمد ** رنگ سبزی از و بیفزاید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 9گ، سطور چلیپایی، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4766]
nojūm-e manzūm
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 27301
آغاز: بسمله، از حمل صفر الف ز ثور نشان. ب ز جوزا و جیم از سرطان؛ انجام: کید و سر موش و ذو ذواب کلاب، پس عظیظ و عزیم
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا، قطع : وزیری کوچک [رایانه]
nojūm va ahkām-e tavāle‘
رساله ای در نجوم. از آغاز و انجام افتاده و فقط این عناوین در آن دیده می شود: باب دوازدهم: در صفت خبی یافتن؛ باب سیزدهم: از طالع حکم کردن بر چند کس؛ باب چهاردهم: در بیان مسائل حرب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6519/3
آغاز: باب دوازدهم در صفت خبی یافتن و خبی آنست که کسی چیزی پنهان کند و گوید که حکم کن؛ انجام و حاجب سائل از طالع وقت و خداوندش معلوم کند و حال خصم از هفتم و خداوندش یابد پس تامل کن که قمر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 4گ (14ر-17پ)، اندازه: 10/5× 17/5 سم [ف: 20-94]
an-nujūm wa aḥkām-u-hā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3445/2
آغاز: بسمله رب اعن. اولها معرفة الميل اذا اردته فاقلب الصفيحة و انظر الدرجة التي یرید مثلها؛ انجام: قسمناه علی سبعة و ذلك بان (نانویس مانده)
باب معرفتة الجيب المستوى، باب معرفة قوس الجيب المنكوس ... باب في مسقط النطفة، باب معرفة الهلال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 38گ (91پ -128ر)، 11سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 6- 420]
nojām va extīyārāt
از: حیدر
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18654/1
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق الافلاك و السموات و زینها بالثوابت و السيارات و الصلوة علی من نور نیر رسالته اجرام العلويات و السفليات محمد و آله الصاعدين ذروة السعادة و اوج الدرجات. اما بعد فانه عند الاوضاع الفلكية و الاتصالات الكوكبية یحدث الخير و الشر فاحتیج إلى ما یعرف به ذلك لجلب النفع و دفع الضر و هو علم التنجيم و معرفة التقويم ... و هی دائرة علی مطالع و قطبین و مغارب؛ انجام: هذا آخر ما اختصرته من الكلام حامدا للملك العزيز العلام و مصلیا علی سید الأنام محمد و آله الكرام اذا قال لی سائل من رتب الرسالة و ما تاریخ هذا المختصر قلت له مرتبها و هو العبد حیدر رب اغفر له وارحمه و تجاوز عما له من الجناية و الضلالة بحرمة رسولك محمد خاتم الرسالة.
خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی عبد الكريم، تا: رمضان 1006ق؛ تملک: محمد شریف ابن عبدالباقی در 1139؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده علینقی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 120گ، 11سطر ، اندازه: 12/5× 18/5 سم [ف: 51-87]
nojūm va borūj-a falakī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19073
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 11/3×20 سم [رایانه]
an-nojūm va ta‘yīn-ol manāzel
اقبال آشتیانی، عباس، 1276 - 1334 شمسی
eqbāl-e āštīyānī,‘abbās (1897 - 1955)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5435/4
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 61گ (44-104)، اندازه: 18×24سم [ف: 16-8]
nojūm va joqrāfīyā
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 585/2
درباره ستارگان و شهرها و اقلیمها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-123]
nojūm va xotūmāt
جداولی در وجه تسمیه بروج و مطالبی در نجوم و ختومات.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3096/3
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 15گ (33پ -47ر) [6 -211]
nojūm va raml
حسینی بخاری، محمود
hoseynī boxārī,mahmūd
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1045/2
آغاز: الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب ... اما بعد ...این کتاب در علوم نجوم و بروج و منازل و خواص ایشان علم دعوت دهند سه و حرف و جفر و تکسیر؛ انجام: وهر آن عدد که قابل قسمت نباشد به روز آخر به موکلان مذکور ضم ساخته بخواند، در اوقات استخاره ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ اهدایی: حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج، 39گ (5پ -43پ)، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 5- 2212]
an-nujūm wa țāli‘-ul mawālīd
رساله ای است کوتاه در اخترشناسی و طالع موالید همراه با جداول، از ذورثیوس، بطلمیوس و کندی نقل نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13747/9
آغاز: البروج، الوجوه، ارباب المثلثات النهارية، ارباب المثلثات الليلية؛ انجام: معرفة الطالع و علمه من الارتفاع بالاسطر لاب ... من درج البروج فهو الطالع .. » نوشته نیست
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ مصحح، مجدول؛ 8گ ( 134 -141 )، 19 -21 سطر (11×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 34 -736]
nojām va kavākeb va hodūs-e ‘ālam
محمد محسن بن ابی تراب
mohammad mohsen ebn-e abī torāb
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10230
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ احتمالا نسخه اصل باشد؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 8ش 4-66]
nojām va hey’at
کتابی است با عناوین «فصل، فصل» در علم نجوم و هیئت دارای جداول.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 73 معزی
آغاز: که مزاجات مفرده کواکب و بروج چنان که مزاج هر یک جدا جدا برشمرند در کتب قدیم و حدیث اعتماد شاید کرد ... فصل چنان که جزئیات خلایق عالم را نهایت نیست و قیاس را انشاید؛ انجام: جمله اول در شناختن مزاج مؤثر ... و متابعت بیشتر می نماید و اگر زحل در ثور آید گویی مردی پیر دلگیر نزد هر دو آمد و دلگیری مطربع عظیم تر است از دلگیری دزد باز اگر این قران زهره و مریخ در عقرب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ از احکام علی شاه بن محمد بن ... معروف به بخارائی صفات و منسوبات سیارات در حاشیه؛ 103گ، 17 سطر ( 8/5×13/5)، اندازه: 13/5× 19/5 سم [ف: 39-44]
nojūm-e hendī-ye eslāmī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9775
با این عنوان های: فصل رجوع کواکب، المقالة الأولي في العلويات، فصل کیفیت دیونامه، فصل 2. کیفیت جن نامه، فصل 3. کیفیت پری نامه، فصل 4. کیفیت نرسونامه، فصل 5. کیفیت نجوم، فصل 6. کیفیت ستارگان، اختیارات مجلو القمر في المنان(؟) سرطین، صفت اربع عناصر، صفت در ضمیر، در قسمت ارباب مثلثات، داشتن منازلات سعد و نحسی برای مولود، ترجمه رساله در ولادت ستاره خبم (؟) که در زبان فرارسی (؟) فرموده اند در ولادت طوالع، فصل کواکب جسمی علی حده علی حده و اسماء القاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ با چند مجلس تصویر؛ 284 ص، 17سطر (9×15)، اندازه: 14×22سم [ف: 17-481]
نجومی - گفتار نجومی
nojūmī (r.)
مغربی، یحیی بن محمد، - 685 قمری
maqrebī, yahyā ebn-e mohammad(- 1287)
شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق: شماره نسخه: بدون شماره / 1
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-573]
nojūmī (r.)
کاشی، جمشید بن مسعود، - 841؟ قمری
kāšī, jamšīd ebn-e mas‘ūd (- 1438)
به دستور: جلال الدين امیر زاده اسکندر
از غیاث جمشید بن مسعود به فارسی در بیست باب
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2160/1
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق السموات و الارضين و جعلنا في هيئة اوضاعها و حركاتها من المتعلمين ... اما بعد این مختصریست در علم هيأت بر حسب اشارت من اشارته حکم وطاعته غنم ...جلال الدين و الدنيا امیر زاده اسكندر ... بنده کمترین جمشید بن مسعود بن محمود الملقب بغیاث در سلک تحریر آورد ... و این رساله مرتب کردیم بر بیست باب؛ انجام: باب پانزدهم در معرفت خط نصف النهار ... و طول کمتر غربی شمالی بود
در نسخه ما تا نیمه باب 15 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 9؛ افتادگی: انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 10گ (97پ - 106 متن)، 5سطر (7×9)، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 9-852]
nujūmī (fā'idat-un)
بیرجندی، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمری
bīrjandī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad (- 1528)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 453/7
منقول از ملاعلی بیرجندی در معرفت مراد بھت سابق که در زیج جدید است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج خرمائی، 27 سطر ( 7/5×19/5)، اندازه: 13×24سم [ف: 1-496]
nojūmī (fā'ede)
ساعت نامه در استخراج ساعت از صفحه آفاقی (اسطر لاب).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6315/3
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1050ق؛ 1ص (341دفتر)، 15سطر ، اندازه: 15/5×33/5 سم [ف: 19-303]
nojūmī (fā'ede)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1139/12 -طباطبائی
آغاز: فائده بدان که در تحویل سال حکمای نجوم رمزی از خواجه نصیر طوسی ... نقل کرده اند که هر سالی از تحویل شمس به برج حمل سی ساعت تفاوت میکند
بی کا، بی تا؛ 91گ [ف: 23-613]
nojūmī (favā'ed)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14744/2
منقول از فرج المهموم ابن طاوس، کتاب الاسرار ابومعشر، ربیع الابرار، کتاب القرانات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (224پ- 228 ر) [مختصر ف: -597]
nojūmī (favā'ed)
فایده های نجومی است که در فقه کاربرد دارد به صورت سؤال وجواب، مثلا چگونگی کار با دایره هندیه دریافتن اوقات نماز و مسائلی درباره قبله و معرفت صبح و شفق از اسطر لاب.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7772- 39/152
آغاز: بسمله الحمدلله الذي انفتح ابواب رحمته و دعی اليا خلقه وانغلق ابواب غضبه و نهی عنها عباده فقد سبقت رحمته غضبه و لا یزیده كثرة العطاء الاجوده وكرمه الحمدلله الذي ان نوی عبده حسنة كتبها؛ انجام: الشاقول منه بان یوضع قاعدة المثلث علی الارض و سوی المرتفع و المنخفص منها إلى أن قصر بحیث لو دارت القاعدة علی جمیع تلك القطعة من الأرض
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصح، با خط خوردگی؛ 80گ، 20سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 6-3145]
nojūmī (favā’ed)
ناشناخته:
آغاز: بسمله اما بعد قاعده دایره هندی بطریق آسان اگر چه در کتب استادان ماضی به طریقهای مشکلی ادا فرموده اند چون آن شکل را متأخرين آسان کرده اند و مدعی بجهت اخ اعزار شد ارجمند میرزا معین بن میرزا کاظم بر سبیل یاد گار ... طریقه آنست که در موضعی که حانلی؛ انجام: هر کوکبی که از مقارنه شمس چهارده درجه بعد و دوری داشته باشد ... است و شمس هایی است
فایده هایی است در ستاره شناسی برگرفته از کتب مختلف، از جمله قاعده دایره هندی به طریق آسان، باب دهم از کتاب فارسی هیئت قوشچی، چند باب از رساله اسطر لاب رکن بن شرف حسینی آملی (از باب دهم تا باب هجدهم)، چند باب از معرفت تقویم شصت باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 31گ، 17سطر ، اندازه: 12×19 سم [ف: 6-3144]
آغاز: بسمله در معرفت نمودار زردشت صاحب ملت مجوس واصل این نمودار ملتی است بر تسییرات یعنی بعد از استخراج طالع و عاشر
فواید نجومی متفرقه ای از کتب نجومی انتخاب شده، از جمله معرفت نمودار زردشت صاحب ملت مجوس و پس از آن تعریف قران و انواع آن از محیی الدين لاری (گزیده جامع القرانا وی) و دستور مقدمات عرض افق حادث؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 23 ذیحجه 1201ق؛ جلد: تیماج، 36گ، 15سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 6-3144]
فوائد نجومی است که شاهرخ منجم کرمانی از کتاب های گوناگون نجوم موجود در کتابخانه ملا فیروز استخراج کرده هر یک را با عنوان «فائده» در این مجموعه آورده است بدین ترتیب است: 1. فائده از شرح زیج الغ بیکی تأليف ملا عبدالعلی بیرجندی از باب دهم در کسوف، نویسنده پس از پایان باب، خود نمونه هایی از استخراجات خود و یا دیگران را یاد می کند، 2. فائده از شرح زیج ایلخانی در باب کسوف، 3. فائده از شرح بیرجندی، 4. زیج ملا فیروز، 5. مقاله 4 از شرح زیج الغ بیکی از بیرجندی؛ خط: نستعلیق، کا: شاهرخ بن اسکندر منجم کرمانی، تا: 1229ق؛ جلد: تیماج، 11سطر ، اندازه: 17×20سم [ف: 19-356]
انجام: و طالع کسوف را مدبر جزء کسوف خوانند و بعضی مستولی را مدبر گرفته اند و الله اعلم بالصواب.
در آغاز رساله نوشته: «این نسخه ایست در ذکر بعضی از قواعد نجومی مثل استخراج تقویم کواکب و طریق اتصالات و حالات و خسوف و کسوف و غیره و آنچه معلوم این کمینه است و این مشتمل بر چند فائده است فائده اول در استخراج تقویم کواکب»، این رساله دارای 6 فائده است و در فائده اول تاریخ 871 و 841 برای مثال یاد شده است در کنار ص 270 یک فائده از دلیل المنجمين نقل شده؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 37ص (248-284)، اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 19-123]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
مطالبی نجومی از «كاشف مد ظله العالي» و «ط ر سلمه الله»؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [ف: 2-45]
nojāmīyye (fā'idat-un)
افلاطون، 2427 - 347 ؟ قبل میلاد
aflatun (-427 - -347)
منقول از افلاطون.
تهران؛ نوربخش، شماره نسخه: 113/5
آغاز: قال افلاطن لا یدل علی الحقائق الا المشتري؛ انجام: و الحكمة و الفلك عطاردية و الله العالم بحقایق الامور تمت.
خط: نستعلیق، کا: طالقانی ساوجبلاغی، محمد صالح بن محمد رضا، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج، 2ص (33-34)، 19سطر ، اندازه: 13×20سم [ف: 1-137]
najva-l 'ārifin
رساله ای کوتاه در عرفان است که در 3 «اصل» خوف، رجاء و حب نگارش یافته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12151/3
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به ثقتی و توكلی في أموري؛ في البيان نحوی العارفين، تدور علی ثلاثة أصول، الخوف و الرجاء و
الحب فالخوف فرع العالم و الرجاء فرع اليقين؛ انجام: و قال وهب بن منبه في كتب الأولين كان مكتوب یا قناعة یا قناعة العز و الغناء معك فاز.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 7گ (22-28)، 26سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 30-633]
najīb nāme
ذوقی، ابوالحسن محیی الدين، ق 12 قمری
zowqī,ab-ol-hasan mohī-od-dīn(- 18c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1878-ف و 2372-ف
نسخه اصل: دیوان هند 2725 اته 1715؛ بی کا، تا: چهارشنبه25 صفر 1213ق [فیلمها ف: 1-264]
النجيبيات - وجع المفاصل
النجيبيات - اطعمة المرضى
an-najībīyyāt = al-xamsa-tun najībīyya
سمرقندی، محمد بن علی، - 619 قمری
samarqandī,mohammad ebn-e ‘alī(- 1223)
پنج رساله مستقل اند در طب که به خمسه نجیبیه معروف اند: 1.الاسباب و العلامات؛ 2. اصول التركيب؛ 3. اغذية المرضي؛ 4. الأدوية المفردة المسهلة في كل مرض من الامراض المختار استعمالها في اكثر البلاد، القرابادين المرتبة علی نهج وقوع الأمراض من الراس الى القدم.
الذريعة 217/2 و 250/2 و 90/17 و 83/24؛ معجم المؤلفين 31/11؛ فهرست المخطوطات الطبية المصورة بقسم التراث العربي ص 32]
آغاز: آغاز قسم رابع (الأغذية والأشربة للاصحاء): بسمله رب تمم بالخیر، ذكر الأدوية المستعملة وخواصها ... حرف الألف اكلیل؛ آغاز قسم خامس (الأغذية والأشربه): بسمله وبه نستعین حمدله والصلوة والسلام علی خیر البرية محمد و آله الطيبين الطاهرين ان احد العلوم الذي ینتفع به الناس هو علم الطب وهو من جملة علوم السياسة التي هی اشرف العلوم الاضطرارية؛ آغاز قسم سادس (قراباذین): بسمله وبه نستعین هذا كتاب القراباذين السمرقندي علی ترتیب العلل، ادویه علی الرأس، نسخة حب القوقايا؛ انجام قسم رابع (الأغذية والأشربة للاصحاء): القلب والدماغ و عند الضعف والغشی اكثر واشد من استعمال سایر الروايح الطيبة تمت؛ انجام قسم الخامس (الأغذية والأشربه): و سن من الاسنان و عند غلبه كل خلط من الأخلاط وقنا الله تعالی لما هو اكثر نفعا و اعم فائدة وانتهی بیناتنا ...؛ انجام قسم سادس (قراباذین): ثم بماء الاس الاخضر مرتین وتتعم سحقه ویستعمل ینفع انشاء الله تم قسم رابع وخامس وسادس، لقسم الرابع من النجيبيات وهو الموسوم «بالاغذية والأشربة للاصحاء»، القسم الخامس من النجيبيات وهو الموسوم «بالاغذية والأشربة»، القسم السادس من النجيبيات وهو الموسوم «بالقرابادین»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 ذیحجه 970ق؛ دارای علامات بلاغ وتصحیح؛ جلد: تیماج، 117گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 8-4767]
الأدوية و الغذية و الاشربة الموافقة لكل مرض از خمسه نجیبیه
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، محمد بن مؤيد، تا: پنج شنبه 22 ربیع الثاني 1008ق، جا: کرمان [سنا: ف: 1-192]
النحج الى الاجابة إلى الصلح - مقامة المزهرية
nahs va sad-e ayyam
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2576/15
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1ص (66ر) [ف: 6-56]
nahs va sad-e ayyam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4042/2
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول.نقلی از حضرت امیر درباره 24 روز نحس سال به نثر و نظم؛ بی کا، بی تا [ف: 11-45]
نحفه سلیمانیه عباسیه - تحفه شاهیه عباسیه در شرح رساله رضویه ذهبیه
an-nihlat-ur radawiyya
رضوی خوانساری، محمد بن زین العابدين، قرن 14 قمری
razavī xonsārī,mohammad ebn-e zeyn-ol-'ābedīn( 20c)
فقه استدلالی مفصلی است ناتمام و به صورت یادداشت هایی با خط خوردگی و اضافه. از استادش خرده گیری کرده و گاهی گفته های او را رد می کند. در این نسخه، که در یادداشتی روی برگ اول جلد هفدهم کتاب معرفی شده، این موضوعات دیده می شود: 1. کتاب القضاء، شرح است بر متنی شناخته نشده و به روز دوشنبه 29 ذیقعده 1335 در نجف اشرف پایان یافته است؛
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2020
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... القضاء لغة بمعنی الامر و والحكم كقوله تعالی و قضی ربك و یقضی بالحق و غیرهما؛ انجام: نسخه: هذا آخر ما ذكرنا من البيانات في كتاب الوقف مع اضطرار الأحوال و عدم الاسباب ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ بین موضوعات فقهی پراکنده اصول و جز آن دیده می شود؛ جلد: مقوایی، اندازه: 15×13/5 سم [ف: 6-21]
naḥal ‘abbara-n niḥal
مقریزی، احمد بن علی، 766؟ - 845 قمری
maqrīzī, ahmad ebn-e ‘alī (1365 - 1442)
چاپ: قاهره، محقق: جمال الدين الشيال، مكتبة الخانجي، 141ص، م 12ص، ف23ص، 1946م.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2864/9
خط: نسخ عربی، کا: محمد بن احمد، تا: 13 صفر 1042ق؛ جلد: تیماج مذهب، 28گ (157ر -184پ) [ف: 10-1708]
النحو - بصیری
نحو - مسائل نحوية
النحو - المجمع الثاني في خلاصة علم النحو
an-naḥw
ضریر کوفی، محمد بن سعدان، 161 - 231 قمری
zarīr-e kūfī,mohammad ebn-e sa‘dān (779 - 846)
رساله ای بسیار مختصر و مشتمل بر 56 «باب».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12404
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم باب مجری العربية اعلم ان العربية تجری علی ثلثة احرف علی الرفع و النصب و الخفض فالرفع ما ضممت به و النصب ما فتحت به والخفض ما كسرت به؛ انجام: فاذا قلت وجهت اليك بدراهم فاثبت فیه الالف لئلا یشكل الدرهم من الدراهم.
خط: نسخ کهن، کا: ابوبکر محمد بن عبدالصمد کشمری، تا: قرن 5؛ جلد: تیماج، 54گ، 10سطر ، اندازه: 14×15/5 سم [ف: 12- 474]
an-nahw
سجاوندی، محمد بن طیفور، - 560 قمری
sajāvandī, mohammad ebn-e tayfūr(- 1166)
رسالهای متوسط در اصول وقواعد علم نحو که در سه بخش مرفوعات ومنصوبات ومجرورات تنظیم شده است، نام کتاب به دست نیامد.
[خزانة مفتی 134/5]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3458
آغاز: الحمدلله رب العالمين والعاقبة للمتقین والصلوة علی رسوله محمد واله اجمعین قال الشيخ .. اعلمان الكلام كله علی ثلثة اضرب اسم وفعل وحرف جاء لمعنی فالاسم؛ انجام: نحوه یشقی ویرضی لانه محل التغيير ولا امالة في الحروف الا في انی ومتی وبلی و حتی لبعدها عن الاشتقاق والله اعلم بالصواب والیه المرجع والمآب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «یا اصفی الاصفياء 1020» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 66گ، 7سطر ، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 5-2212]
an-naħw
فاداری، یوسف علی
fadari,yusof all
«قال الفاداري: احسن ما قیل من یقول من حد الاسم: كل لفظ دل معنی في نفسه - لكثرة الاستعمال تخیفیفا لاغیر هذا آخر الباب و صلی الله علی محمد». سمعانی در انساب از حسن بن علی بن حسین بن فادار شیرازی یاد کرده است
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1511/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 جلد: میشن قهوه ای، 17سطر [ف: 5 -281]
an-nahw = dayl-ul mujrab fi tartib-il murab
مطرزی، ناصر بن عبد السيد، 538 - 610 قمری
motarrezī,nāser ebn-e ‘abd-os-seyyed (1144 - 1214)
وابسته به: المغرب في ترتیب المعرب = مغرب اللغة؛ مطرزی، ناصر بن عبد السيد (538-610ق)
رساله کم حجم و پر محتوایی است که مؤلف، آن را ذیل کتاب «المغرب في ترتیب المعرب» (تأليف خود او) قرار داده است؛ این رساله دارای چهار «باب» است: 1. المقدمات؛ 2. في شیء من تصریف الأسماء؛ 3. في ما لا یتصرف من الأفعال؛ 4. الحروف.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه رسالة في متضمنه ما تشتت في اصل المعرب من الادوات
انجام: و هذا الفصل له شرح فیه طول و في ما ذكرت هنا من الله التوفيق
چاپ: این رساله در انتهای کتاب المغرب في ترتیب المعرب به چاپ رسیده
[ريحانة الادب 329/5 ؛ هدية العارفين 488/2]
آغاز: رسالة في النحو ذیلت بها كتابی هذا مضمنا ایاها ما تشتت في اصل المغرب من الادوات و شیء من مسایل الاعراب و جعلتها أربعة أبواب مفصلة؛ انجام: لما وقع في الكتب من التحريف و التصحيف ... رحمتك یا ارحم الراحمين.
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 20گ (278ر -297پ)، 19سطر ، اندازه:17/5×29/5 سم [اهدائی رهبر: 10-222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الواحد بن حیدر، بروسوی، تا: شنبه ربیع الأول 995ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 48گ (16-63)، 11 سطر(4/5×8/5)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 28-138]
an-naḥw
بخاری، علی بن محمد، - 666 قمری
boxārī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1268)
یک دوره مباحث نحوی به اختصار؛ که با عناوین «فصل، باب» تأليف شده است.
آغاز: بسمله الحمد لله ذی الطول و الأنعام الذي اكرمنا بالفهم... اعلم أن كلام العرب ینقسم علی ثلاثة أقسام و هی اسم و فعل و حرف، جاء المعنى لیسفیه معنی السم ...
[بروکلمان: 296/1 ، ذیل: 1/ 330 و 519]
آغاز: برابر؛ انجام: ولذكر لم یلزمها التفح تمت النسخة المساة بالضریری یوم الثلثاء وقت الضحى الحادي و العشرين من جمیدی الثاني سنه 1108.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1108ق؛ محشی از سعدالله، مطهر و غیره؛ جلد: تیماج، 26گ (182پ- 207پ)، 13-14 سطر ، اندازه: 15×26/5 سم [ف: 27/2-77]
آغاز: برابر؛ انجام: لقولك مررت بالاحمد و احمدكم
با عنوان فصل و باب؛ خط: نسخ، کا: حمید الدين ابوالحسن علی بن محمد بن ابراهیم خدیری هندزی بخارایی، تا: قرن 13؛ 31گ (3پ -33پ)، 13 سطر ، اندازه: 15×24سم [ف: 5-357]
آغاز: برابر؛ انجام: و تلك النون التي في السراجين و المساكني، نون كانت فیالاصل ثابتة فلذلك لم یلزمها الفتح خاصة، تمام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ محشی؛ 19گ (60پ-78ر)، 13سطر ، اندازه: 7×13/5 سم [ف: 33-677]
آغاز: برابر؛ انجام: في السراحين و المساكين نون ساكنه كانت في الأصل بثالثه و كی لم یكرهها الفتح.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 57گ (63پ -119پ)، 7سطر (6×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-317]
an-nahw
تاج الدين اسفراینی، محمد بن محمد، - 684 قمری
tāj-od-dīn esfarāyenī,mohammad ebn-e mohammad( 1286)
درباره مسأله لاء نفی جنس.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1798/4
آغاز: احمد علی ما أفاض علینا بحال افضاله و اصلی علی المستقبل باعباء الرسالة محمد و آله، أما بعد فقد حل في صدری ذات یوم و دار في خلدی ان اغنی مطالعة كتاب التمني و التصفح النكاته؛ انجام: فهذا ما عندی في هذه المسالة من التحقيق وبالله العصمة و التوفيق
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن [ف: 5-366]
an-nahw
تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 – 792؟ قمری
taftāzānī, mas ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390)
مؤلف در این رساله تمامی قواعد نحو را در یک مقاله با یک مثال با اسلوب غریبی ذکر کرده است، برای هر قاعده نحوی در این مثال یک مورد و شاهد وجود دارد.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 373/3
آغاز: متیمنا بذكره و متیمنا لنصره و ما النصر الامن عند الله هذا تركیب غریب و ترتیب عجیب فیه انواع المرفوعات و المنصوبات و المجرورات والتوابع الخمسة و الجملتان الاسمية و الفعلية و غیر ها من القواعد نحوية الجولية، هذا التركيب ضرب انسان اسمه سلیمان القوم كلهم؛ انجام: ومن یمعن فیه نظره لم ینكر علیه خبره.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: ابوبکر بن محمد بن رستم؛ جلد: تیماج مذهب، 13 سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: -190]
an-naḥw
ابن مقری، اسماعیل بن ابی بکر، 755 - 837 قمری
ebn-e moqrī,esmā‘īl ebn-e abī bakr (1355 - 1434)
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7861/18 - 53/71
آغاز: بسمله؛ بحمد لله استفتح و الصلوة علی رسوله محمد و بعد فاقول: الكلام ثلاثة اشیاء
گویا رساله حاضر بخش نحو از کتاب «عنوان الشرف الوافي في الفقه و النحو و التاريخ و العروض و القوافي» مؤلف است؛ کا: علی اکبر کرمانشاهی، تا: 9 رجب 1113ق، جا: مشهد رضوی؛ 3گ، اندازه: 13×21سم [ف: 4-2082]
an-naḥw
حلبی، محمد بن عمر، - 850 قمری
halabī,mohammad ebn-e ‘omar(- 1447)
درباره موضوع: معنی، غایت، وجوب تعلیم و تعلم نحو، مرتب نحو و ... صحبت کرده است.
تهران؛ مجلس، شماره نسخه: 18815/5
آغاز: بسمله، یقول العبد المفتقر إلى عفو مولاه الغني محمد ابن عمر الحلبي اعلم أن لكل علم موضوعا و ماهية و غاية لابد للخائض؛ انجام: و منه عبدالقاهر الجرجاني كلهم بصری، ثم قیل يأت بعده من یعبا به حلبی.
نسخه بسیار نادر؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حاج محمد علوی صفوی نحوی، تا: 1284 و1285ق؛ 16گ، 17 سطر(11/5×17/5)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 51-159]
an-naḥw
فارسی، محمد تقی بن محمد، ق 10 قمری
fārsī,mohammad taqī ebn-e mohammad(- 16c)
متن مختصر نیکویی است در قواعد علم نحو، شاید بخشی از «بستان الأدب» فارسی باشد که در دوازده علم از علوم ادبی نگارش یافته است.
آغاز: بسمله، أما بعد الحمد و الثناء و الصلاة و الدعاء، فیقول الفقير ابو الخير محمد بن محمد الفارسي: إن النحو علم بأصول یعرف منه أحوال الكلمة و الكلام من جهة الإعراب و البناء و مرتبته أن یقرء بعد علم الصرف و مخترعه باب مدنية العلم و مدينة الحكمة و الحلم، علیه و علی آله أفضل الصلاة و أكمل التحيات ...
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1094ق، 37گ (64-100)، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 3-126]
آغاز: برابر؛ انجام: فكأنه في حكم العائد الى الحديث المتقدم المعهود بینك و بین مخاطبك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: -40]
nahv = moxtasar dar ‘elm-e nahv
کرمانی، نجم الدين بن علی
kermānī,najm-od-dīn ebn-e ‘alī
در نحو که آنرا به التماس بعضی از افاضل تأليف کرده و مشتمل است بر «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه».
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نصب لواء العلم و رفع مناره و كسر بناء الجهل و خفض مقداره ... اما بعد چنین گوید کاتب این حروف نامربوط و جامع این کلمات نامضبوط ...
آغاز: برابر؛ انجام: حروف تنبیه الا و اما و ها در اول کلام [بکار] روند از برای تنبیه مخاطب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا اواسط قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق؛ 13 گ، 20 سطر، اندازه: 16×24/2 سم [ف: 12-102]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 25 سطر ، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 2-148]
آغاز: برابر؛ انجام: در اول سخن باشند از برای تنبیه مخاطب و این مختصر در وقت تنبیه، ختم شد.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 10 گ (17پ -26پ)، 14 سطر، 17×21سم [ف: 31-15]
nahv
هندیسی، عیسی بن احمد
hendīsī, ‘īsā ben ahmad
حاشیه ای است با عنوان های «قوله، قوله» بر شرح یک کتاب نحوی گویا شرح الفية ابن مالک یا شرح کافیه ابن حاجب، نسخه از آغاز افتادگی دارد. انجام رساله متن چنین است: «المحتوية علی حقایق لباب المنطويه علی دقایق نتایج افکار الموضح لغوامض الواضح الكتاب ومفصله مجملة ومفصله حین ظرف النظم ونظمته حین توزعت البال وتشتت الاحوال و فرط الملال».
خوی؛ ملا علی خوئی (شریف)؛ شماره نسخه: 62
آغاز: لكان أوجه قوله وهو الى الذي ركب كالجنس المراد بالجنس في اصطلاح النحاة اللفظ المشترك بین؛ انجام: قد وفقنی ای پسرلی للاتمام ومنحنی ای اعطانی الفوز ای الظفر و هو بلوغ المراد المرام المطلب تم
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن احمد، تا: ربیع الثاني 1061ق؛ افتادگی: آغاز؛ 170گ، 19 سطر ، اندازه: 10/5×17/5 سم [اوراق عتیق1- 141]
nahv
طالقانی، خلیل الله، ق 11 قمری
tāleqānī,xalīl-ol-lāh(- 17c)
تاریخ تأليف: 1042ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18006
بی کا، تا: 1203ق (د.ث. مجلس]
قاری گیلانی، ملامیر، ق 11 قمری
qārī gīlānī, mollā-mīr(- 17c)
اهداء به: خان احمد گیلانی
مختصری است در قواعد نحو.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4674/2
آغاز: بنحوی صرف اوقات بهتر است که متضمن سپاس بی قیاس رب الناس و خالق اناس باشد؛ انجام: و تعلم النحو جواب شرط است تعلم فعل و أنت بضمیر تا فاعلش باشد و النحو مفعول.
خط: نسخ، کا: نصیر بن ملا حسن جیلانی، تا: جمعه جمادی الثاني 1090ق؛ 9گ (31پ -39پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 12-260]
nahv (mx.)
نجمی بن علی
najmī ebn-e ‘alī
مختصری است در علم نحو مشتمل بر «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه در تعریف کلمه؛ باب اول در اسماء؛ باب دوم در افعال.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3643/6
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید مؤلف، این مختصری است در علم نحو که به طریق سیاقت؛ انجام: حروف تنبیه الا و اما وها در اول سخن باشد از برای تنبیه مخاطب و این رساله بر حروف تنبیه ختم شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 16گ (115پ- 130پ)، 13 سطر ، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 3-1410]
an-nahw
نیشابوری، محمد صادق، ق 11 قمری
neyšābūrī,mohammad sādeq(- 17c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5847
آغاز : لتاكید معطوف علی محذوف تقدیر لغیر توكید فمع الفاء للشرط مع ظرف لدفع تفریع؛ انجام: و معانیه و اضطراب قواعده و مبانیه لانی كنت مشوش البال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: ترمه، 99گ، 15 سطر ، اندازه: 12/8×19/4 سم [ف: 1-562]
nahv
مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح، - 1120 قمری
māzandarānī,mohammad hādī ebn-e mohammad saleh( - 1709)
قواعد نحوی را با اندکی گسترش و تحریر ادبی نیکو، گزارش کرده و طبق معمول به تعریف علم نحو و احتیاج به آن و معرفی بعضی مفردات شروع شده و گاهی دارای گفتگو با جامی و دیگران می باشد. رساله جدایی است نه ترجمه یا شرح کافیه. در آغاز آن از «نواب وحید الزماني» یاد شده است.
آغاز: بسمله. بعد از حمد جناب کبریا و نعت سید انبیا و مدح
ائمه هدی ... بر مرآت خاطر ملکوت ناظر اقدس اعلی منطبع می سازد.
آغاز: برابر؛ انجام: مثلا هرگاه کسی گوید علم الأمير الوزير و مخاطب گوید الوزيره تعجب خواهد بود.
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: شنبه 23 ذیقعده 1110ق؛ 189 گ، 17سطر ، اندازه:12×19 سم [ف: 2- 147]
آغاز: برابر؛ انجام: دیگر آنکه منظور استغراق خصایص افراد باشد ... که منظور آنست که از اصل حقیقت (مبحث لام)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ مهر: هادی مورخ 1155 و از خود مؤلف نیست؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی مذهب، 210گ، 18سطر (5×12)، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 11-2317]
an-naḥw (mnz.)
عاملی، علی بن حسین، - 1135 قمری
‘āmelī, ‘alī ebn-e hoseyn (- 1723)
تاریخ تأليف: 5 ذیقعده 1095ق
منظومه ای است در نحو به بحر طویل.
[الذريعه 149/26]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2753/2
آغاز: آتی خبراً ما بعدها و هی قد اتت ** لدی سیبویه المبتدا و بها نكر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه میرزا حسین خلیلی - نجف اشرف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 12ص (37-48) [عکسی ف: 7-348]
an-naḥw (urjūza)
زنجانی، علی بن محمد حسین، - 1136 قمری
zanjānī, ‘alī ebn-e mohammad hoseyn(- 1724)
ارجوزه ای است در علم نحو که ناقص مانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3967/1
آغاز: بسمله، احمدك اللهم انت الباني ** سواك كل هالك و فان؛ انجام: تم الذي نظمته محرراً ** في الالف و المائة واثنی عشرا
خط: نسخ جلی و مشکول، کا: اسماعیل بن عبدالله مازندرانی، تا: شعبان 1243ق؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج،14گ (14-1 )، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 12-361]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1039/7
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-50]
an-naħw (mnz.) = al-marjān wa-l yāqūt
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 - 1173 قمری
Neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
[الذريعة 301/20 ش 3085]
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2083
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 5 ربیع الثاني 1278ق؛ مجدول؛ اهدایی: علی نقی بهروزی، 1360/5/5 ؛ 29گ، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 3-84]
nahw (mnz.)
فاکهانی، علی بن محمد
fākehānī, 'alī ebn-e mohammad
منظومه ای است؛ مؤلف در مقدمه این منظومه می گوید: «به امر شیخ یعقوب این ابیات را در بیان ادوات نحوی سرودم».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1825/6
آغاز: الحمد لله ذی الاحسان و الكرم ** حمدا لكافی ما اولاه من نعم ... / و بعد هذا ما جمت مواضعها ** فهاك نظما حواها غیر محتشم؛ انجام: تزكو تنمو علیهم ما جری فلك ** في البحر ميمونة موصولة الرحم
خط: نسخ، کا: محمد جعفر پسر محمد حسین، تا: 1211ق؛ جلد: پارچه ای، 2ص (30-31)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 9-450]
an-naħw (urjūza) = ašl-šamil li-l--awāmil
نودهی، محمد معروف بن مصطفی، 1166-1254 قمری
nowdehī, mohammad ma‘rūf ebn-e mostafa (1753 - 1838)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471ق)
اهدا به: عبدالله
تاریخ تأليف: 1199ق
عوامل مائه عبد القاهر جرجانی را در 237 بیت موافق با جمله «مؤلف بدیع» در رمضان 1199 موافق با مصرع «بانت قوافی شامل العوامل» به التماس شخصی به نام عبدالله به اتمام رسانده
است.
آغاز: یقول راجی عفو سامع الندى ** محمد بن مصطفی بن احمدا / احمد من یثیب كل عامل ** لوجهه في عاجل و آجل
انجام: أختمه بالصلوات الدائمه ** علی نبینا لحسن الخاتمه
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ چهار ستونی معرب، کا: محمد سعید بن ملا احمد سرنجداغی، تا: قرن 13؛ در بعضی از حواشی تصریح به نام خود کرده است، محشی با عبارت «منه»، «لکاتبه»، «محمد صالح»؛جلد: مقوایی، 12ص (111-122)، اندازه: 19×22سم [ف: 2-31]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 87/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمد هارونی، تا: جمادی الاول 1330ق؛ جلد: مقوایی، 20 گ، 7سطر ، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 1-517]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 11گ (42پ -52ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 2-133]
an-naḥw = maṣdar wa esm-ul maṣdar
الباني، محمد
albānī, mohammad
بحث کوتاهی است در مصدر و این که آیا مبنی بر فاعل است یا مبنی بر مفعول و بحث اسم مصدر و حاصل مصدر، که مؤلف از بزرگان نقل کرده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 9079/1 - 60/19
آغاز: بسمله الحمد لولیه والصلوة علی نبیه اما بعد فهذه نبذة من الافكار و طائفة من الأنظار
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1220ق؛ 1گ (1)، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4768]
naḥw (mnz.)
فدائی یزدی، یحیی بن محمد علی، - 1282 قمری
fadā’ī yazdī, yahyā ebn-e mohammad ‘alī(- 1866)
مشتمل بر 982 بیت.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2645
آغاز: بسمله احمده علی جمیع نعمته - مصلبا علی نبی رحمته
خط: نسخ، کا: حاج سید محمد وامق، تا: 1379ق؛ واقف: سید محمد وامق؛ جلد: مقوایی، 100گ، 7سطر (12×17/5)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 4-1374]
an-naħw (manzūm)
برزنجی، عبد اللطيف، ق13 قمری
barzanjī, ‘abd-ol-latīf (- 19c)
تاریخ تأليف: 1214ق (= «نظمی قد کفی»)
ارجوزه ای است در 95 بیت که در آن قواعد نحوی را به شعر در آورده است.
آغاز: یقول من بذنبه قد اعترف ** عبدالطیف الراج عفو ما اقترب / الحمدلله الكريمالصمد ** ثم صلاته علی محمد
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 319/4
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد سعید بن ملا احمد سرنجداغی، تا: 1329ق؛ مصحح، محشی از محمد صالح؛ مهر: «محمد سعید» (مربع)؛ 12ص (133-144)، اندازه: 19×22 سم [ف: 2-32]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 87/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-109]
an-nahw
محمد علی بن ابوالقاسم، ق13 قمری
mohammad ‘alī ebn-e ab-ol-qāsem(- 19c)
رساله در سه «مطلب» و یک «خاتمه» است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6928/3
آغاز: الحمدلله العالي عن الأوهام كنهه اسمه و صفته ... اما بعد فهذه رسالة مختصرة جامعة لما ینفع المبتدين من مسائل النحو ... و رتبها علی مقدمة و ثلاثة مطالب و خاتمة؛ انجام: و خالد مقیم عندنا و قد فرغ من تصنیفه محمد علی بن ابی القاسم حامداً مصلیا مستغفراً في 1288.
کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 78گ (23پ-100پ)، 16 سطر (7/5×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 5-705]
an-naħw
موسوی، صدرالدین، ق13 قمری
mūsavī,sadr-od-dīn(- 19c)
قواعد نحو را با مثال ها و شواهد آنها به طور متوسط گزارش
کرده است با عناوین «فصل، فصل» و بنا به گفته مؤلف در مدت بیش از یکماه در حال پیری تأليف کتاب وقت برده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10443
آغاز: و الضحاك قال تعالی یا جبال أوبي معه و الطير قرأه السبعة بالنصب و هو مختار ابی عمرو و عیسی و یونس؛ انجام: و ما زوری الله لذة هذه الدنيا الدنية عن اولیائه بخلا علیهم بها تعالی عن ذلك علواً كبيراً بل بخلاً بهم علیها
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی موسوی (فرزند مؤلف)، تا: شنبه 27رجب 1253ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: محمد تقی موسوی «محمد تقی بن صدرالدین الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج،62گ، اندازه: 15×22سم [ف: 26-362]
an-naḥw
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
nī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 1896)
متن بسیار مختصری است در قواعد کلی علم نحو.
آغاز: الحمدلله الذي صلی علی نبیه و آله و لعن أعداءهم ، مقدمة النحو علم بقواعد الاعراب و موضوعه الكلمة و الكلام
1.قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2208/2
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه میبدی - کرمانشاه 17؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح، 3ص (228-230) [عکسی ف: 6-265]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، کا: بروجردی، عبدالکریم بن محمد اسماعیل، تا: پنج شنبه 5 محرم 1301ق؛ 21سطر، اندازه: 21×35/5سم [ف:- 155]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 15/2
همان نسخه بالا [ف: 1-44]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2139/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-182]
an-naḥw (manẓūm)
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
ī najafi, hādī ebn-e mohammad amīn(- 1903)
محل تأليف: اصفهان
مختصری است در نحو. در آغاز آن آمده که شیخ محمد هادی طهرانی در اوایل تدریس خود در اصفهان این ابیات را سروده است.
آغاز: الحمد للرافع للفواعل ** و ناصب المعفول للعوامل / ثم الصلاة مستمرة علی ** من خفض الانام نحو ذی العلى
آغاز: برابر؛ انجام: واصله التأخير لکن یبتدی ** به وجوبا عکس ماللمبتدی
حدود 500 بیت، در آن آمده: و بعد فالمدعو باسم القائم ** یقول ایقاظا لکل نائم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، 14گ (1ر - 14پ)، 7سطر ، اندازه: 14/7×22/5سم [ف: 8-377]
آغاز: برابر؛ انجام: من الجواب العكس کالمفعول ** و الخبر و تابع المعمول
مشتمل بر 38 بیت؛ خط: نسخ و تحریری، کا: خوئی، جلال بن محمد علی، تا: 4 جمادی الثاني 1326ق؛ جلد: تیماج، 8ص (92-89)، 13 سطر ، اندازه: 12×19/5سم [ف: 50-46]
naḥw (mnz.)
کوثر همدانی، محمد حسین بن علینقی، - 1348 قمری
kowsar-e hamadānī, mohammad hoseyn ebn-e 'alī-naqi (- 1930)
منظومه ای است در نحو.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8263
آغاز: الاسم ما دل بالاستیشار ** و مادنی بالنحب و الاثار /و خصه باللام و التنوين ** و بالندا و الجر من قسمین؛ انجام: و فجأة فاوجنبها المبتدا
خط: نستعلیق ممتاز، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با سرلوح ظریف منقش کم کار؛ واقف: ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ 18گ، اندازه: 13×19سم [ف: 12-470]
an-nahw
شریف رازی، عباسقلی بن قنبر علی، 1291-1374 قمری
šarīf-e rāzī, abbās-qolī ebn-e qanbar ‘ali (1874 - 1955)
مختصری است در نحو به ترتیب الفية ابن مالک.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8543
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و مدبر امورهم و محییهم و ممیتهم و رقیبهم و الصلوة و السلام علی اکمل من بعثه محمد و آله اجمعین و بعد فیقول الفقير الى الله الغني عباس ابن قنبر (؟) علی حشرهما مع موالیهما انی کنت مریدا من (کذا) سالف الزمان
ان اکتب نبذة من الباب علم النحو؛ انجام: کما اشار بقوله و قائل و اعبدیا.
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه ناتمام است؛ واقف: شریف رازی، مرداد 1336، جلد: مقوا، 59گ، 13و 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 12-101]
an-naḥw = al-itqān
اصفهانی، ابوالقاسم بن عبد الرزاق، - 1384 قمری
nī, abo-l-qāsem ebn-e ‘abd-or-razzāq(- 1965)
رساله ای در علم نحو است، دارای «مقدمه»، 3 «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در تعریف علم نحو؛ باب اول: در اسم.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فیقول المفتقر الى ربه الغني... ان هذه جملة مما خطر ببالی في علم النحو مشتمل علی مقدمة و ثلثة ابواب و خاتمة؛ انجام: والفاعل غیر ضمیر متصل به نحو ضربک زید و فیما اذا ...
تا بخشی از باب اول را دارد و از پایان نانوشته می باشد، این نسخه که مسوده مؤلف است به عنوان «الاتقان» آمده، سپس این نام، توسط همو، قلم خورده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی، با قلم خوردگی، مصحح؛ 14گ (173-186)، 16-18سطر ، اندازه: 10×18سم [ف: 38-695]
آغاز: الحمدلله الذي بحروف کلماته افتتح انوار العلم .. و بعد، فیقول المفتقر الى ربه الغني ... ان هذه جملة مما خطر بالبال فیما یتعلق بمسائل النحو؛ انجام: و اما الكلمة فهو لفظ یناسب المعني ذاتا او وضعا فتعریفها بانه لفظ وضع لمعنی مفرد في غیر محله کما لا یخفی ...
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با قلم خوردگی؛ جلد: مشمع، 2گ (192-193)، 18 سطر (8/5×16)، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 38-697]
an-naḥw
جناب قندهاری، ابوالقاسم بن احمد، ق 14 قمری
jenāb-e qandehārī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad(- 20c)
رساله ای در علم نحو است، دارای سه «قسم»: قسم 1. في الاسم؛ قسم 2. في الفعل؛ قسم 3. في الحرف. از نحویان و شاعران نقل کرده، همچنین از شیخ بهاء الدين عاملی (- 1030ق) با عبارت «شیخنا البهائي (ره)» نقل نموده است. نام مؤلف را از یادداشت مهدیقلی که در پشت برگ آغازین نسخه، بدین صورت آمده، برگزیدیم: «بسم الله تبارك و تعالی. این نسخه نحوی است که جناب ادیب فاضل و دانشور کامل آقای ملا ابوالقاسم قندهاری دام فیضه هنگام تدریس مرتب فرموده اند [انشاء الله]... مطالعه آن دست داده بهره مند شود تاریخ 11 شهر [ربیع] الاول سنه 1302، مهدیقلی».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15175
آغاز: النحو في اللغة القصد و في الاصطلاح علم باصول یعرف بها احوال اواخر الكلم الثلاث من جهة الاعراب و البناء و كيفية ترکیب بعضها مع بعض؛ انجام: و حکم الابنة حکم الابن في حذف التنوين لا الهمزة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ در حاشیه برگ 47 از شاه طاهر انجدانی نام برده؛ جلد: تیماج، 77گ، 16سطر (8×16)، اندازه: 15×22سم [ف: 38-525]
nahw (mnz.)
عنوان نگار، تقی بن محمد، ق14 قمری
‘onvān-negār, taqī ebn-e mohammad (- 20c)
تاریخ تأليف: 2 جمادی الثاني 1335ق
این منظومه بیش از هفتصد بیت می باشد که قواعد نحو را با اختصار به نظم کشیده و نظم متنی است فارسی از خود ناظم.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 183/1
آغاز: از مؤلف که بعلم آمد و پرسید ** بر افاضل شمس نورش زین پدید / شد اشارت بر تقی عنوان نگار ** که کند منظوم آن در شاهوار؛ انجام: از خدا خواهد فقیر عنوان نگار ** فضل و احسان و عطای کردگار
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 64گ، 12سطر ، اندازه: 10/5×16سم [ف: 1-258]
nahv
عنوان نگار، تقی بن محمد، ق14 قمری
‘onvān-negār, taqī ebn-e mohammad(- 200)
تاریخ تأليف: 25 شعبان 1335ق
در این کتاب قواعد علم نحو با تمرین هایی در مسائل مختلف نگارش یافته و مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب» دارای فصول و دروس و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه: در تعریف و فایده و موضوع نحو؛ باب 1. در اسم و اقسام آن؛ باب 2. در فعل و اقسام آن؛ باب 3. در حرف و اقسام آن؛ خاتمه: در عوامل و اقسام آن.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 183/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این کتاب مشتمل است بر یک
مقدمه و سه باب و یک خاتمه، مقدمه در بیان وجه تسمیه علم نحو؛ انجام: و امثله و شواهد اینها در باب سوم از کتاب مذکور است اگر حاجت افتد رجوع خواهند نمود.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 64گ، 12سطر ، اندازه: 10/5×16سم [ف: 1-258]
an-naḥw
بصیری
basīrī
رساله کوچکی است از بصیری
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5929/4
آغاز: بسمله. حمد له ... اعلم ان کلام العرب ینقسم علی ثلثه اقسام اسم و فعل و حرف؛ انجام: او ما أشبه ذلك حسبنا الله و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصير لا حول ... العظيم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 54گ (247-300)، 14 سطر (6×10)، اندازه: 10×16سم [ف: 16-159]
nahv (mx.)
جربادقانی، مهذب الدين
qānī, mohazzab-od-dīn
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2148/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13گ (66-78)، اندازه: 14×19سم [ف: 4-1180]
nahv
حسینی، میر حسن
hoseynī,mīr hasan
همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 134/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1383]
an-naḥw
غشتالی، محمد بن عمر
qaštālī,mohammad ebn-e ‘omar
این رساله کوچک از محمد بن عمر بن عثمان غشتالی است.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 356/7 - ج
آغاز: بسمله. قال الشيخ الفقيه النحوي محمد بن عمر بن عثمان الغشتالي رضی الله عنه و نفعنا به. الحمدلله رب العالمين ... اقسام الكلام ثلاثه اسم و فعل و حرف جاء لمعنی؛ انجام: مرتبا مجود امن کلام الشيوخ و توالیف الائمه اجمعهم الله تعالی و رضی عنهم و الحمدلله رب العالمين تم بحمد الله و توفیقه
کاتب: عثمان بن عبدالله بن جامع، بی تا، 6گ (80پ -85پ) [ف: -356]
nahy
ناشناخته:
دنباله رساله ای در نحو؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 931ق [نشریه: 7-256]
از میر عبدالحسین؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل، تا: شعبان 1086ق؛ جلد: تیماج، 20گ (81پ -100پ)، اندازه: 12/5×19سم [نسخه پژوهی: 3-128]
مطالب متفرقه ای در نحو که اغلب اوراق آن سفید است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 20گ (181ر-200پ)، اندازه: 18×24سم [ف: 1-164]
سؤال و جواب؛ بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ 38ص، اندازه: 15/5×21سم [رایانه ]
5.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18062
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی؛ اندازه: 16/3×21/1سم [رایانه]
6.تهران؛ انجمن اسلامی؛ شماره نسخه: 15/1
بی کا، بی تا [نشریه: 11-1026]
nahv
ناشناخته :
آغاز: بسمله، اعراب جهتندین السينه نحاتده دوران ایدن اشیا اون او جد مبتدء خیر عطف فاعل مفعول مضاف اليه حال تمیز صفت عطف بیان عطف بالحرف تأكيد بدل مستثنی؛ انجام: حائز اتمك مختار در مثال ما جاء نی القوم غیر زید او غیر زید کبی، تمت مختصری است در انواع سیزده گانه اعراب نحوی که با مثال هایی توضیح داده شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1168ق؛ جلد: تیماج، 24ص (106-129)، اندازه: 15×22سم [ف: 40/3-49]
آغاز: بسمله. معلوم اولکه علم نحو ایچینده مندرج اولان عوامل الشيخ امام عبدالقاهر جرجانیه کوره یوز داوده ایکی قسمدر بررسی لفظیه برسی معنویه؛ انجام: جرك محلا تضبد عامل لفظ قیاسکه جر
رساله مختصری است در علم نحو که در آن به عوامل جرجانی نظر دارد و محتمل است که شرح آن باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 17گ (28پ -44ر)، 25سطر ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 31-43]
an-naḥw
رساله ای است در علم نحو شامل مقاصد دارای «مقدمه» وفصول و «اقسام» و «خاتمه» وعناوین «قاعده، قاعده» دارد. تقسیم بندی کتاب شباهت دارد با «الهداية في النحو » ولی غیر از آن است.
آغاز: بسمله اما المقدمة في تعریف النحو وموضوعه وغایته النحو علم بأصول یعرف بها احوال اواخر الكلم من حیث الاعراب والبناء ... المقصد الأول وفیه مقدمة وفصول وخاتمة المقدمه في تعریف الاسم ..
انجام: وقد یکون بمعنی الحق نحو کلا ان الانسان لیطغی فان کلا فیه بمعنی الحق نحو ان الانسان لفی خسر .
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الحكيم بن حاجی محمد کاظم کاشانی، تا: پنج شنبه 12 رجب 1123ق؛ محشی؛ تملک: «صادق بن .. »؛ جلد: چرم، 158گ، 11سطر ، اندازه: 11/5×17/5سم [مؤيد: 2-31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 ذیقعده 1237ق؛ 61گ، 17سطر ، اندازه: 14×21سم [ف: 4-2043]
ناشناخته :
1.کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 380
آغاز: فمنهم من اجازه لان عامله متصرف و منهم من منع لانه شاد؛ انجام: لقولك جانی رجل ان تکرمه یکرمك کما یجود
کتابی است ناقص و نفیس در عناوین باب و هر بابی در چندین بحث که عجالتا شناخته نشد عناوین موجود عبارت است از: التمييز (در چهار بحث) المبحث الأول في حده وحده، الثاني في تمییز الجمله، 3في العامل في التمييز، الرابع في تقدمه علی العامل/ باب المستثني (5بحث و البحث الأول في اصله وحده، 2في تقسیم المنصوب، 3في الاستثنا من غیر الموجب، 4في الاستثنا من المستثني، 5في ادوات الاستثنا / باب حروف الجر (2 بحث)، البحث الأول فالجر عبارة البصرئين، / باب القسم (5بحث) باب الاضافه (یک مقدمه و 11بحث) باب الاسماء المتضمنة معنی الفعل / باب اسم المفعول / باب الصفة المشبهة / باب افعل التفضيل باب اسم المصدر و الزمان و المكان / باب النكره و المعرفه / باب ما لا ینصرف، مؤلف جهت هر بحث و باب به آیات قرآنیه و اشعار شعرای بزرگ قدیم عرب استشهاد می کند و نظر کوفیین و بصرئین را در آن مورد نقل می کند؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 18 جلد: تیماج، 143گ، 21سطر ، اندازه :18/5×27سم [ف: -311]
آغاز: اعراب المثني و المجموع علی حده و ما یتعلق بذلك. مثنی أو شبیهه ارفع بالألف ** و غیر رفع فیهما بالیاء ألف / کابنیك سل کلیهما و أن تصف ** کلا لظاهر فالزمها الألف
منظومه ای در نحو؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 یا 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ 111گ، اندازه: 19×24/5سم [نسخه پژوهی: 1-28]
آغاز: و مما یضمر فیه الفاعل، توجیه الفعلين إذا وجه عاملان أو کثر إلى اسم واحد ...؛
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 یا 8ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 186گ [نسخه پژوهی: 1-28]
آغاز: و اما في نحو ان حنجرا فحنجرا و من لدشونه و نحو ذلك فاللفظ یدل علیه؛ انجام: موقع الاسم ولا ینصب ما بعده لانه متمیز من حروف ... الا تری ....
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 8 یا 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 74گ، 18 سطر ، اندازه: 15×20سم [ف: 1-197]
دارای باب الاسم در دو «فصل» و باب الفعل در دو فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ انجام نسخه در فصل دوم باب دوم افتاده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-265]
آغاز: قوله الكلمة لفظ وضع لمعنی و اعلم أن معرفة؛ انجام: یعلم انه بدل عن النون او المحذوف المرددة و لیکن هذا آخر الكلام في الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 876ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 18سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -75]
آغاز: مبتدأ محذوف الخبر ای شذعلی حد قولك زید قایم وعمر ومثل منصوب علی الحال ... والباب بالرفع نعت لذا او عطف بیان له والتقدیر وقدیرد هذا الباب مثل حین في الاعراب و هو مبتدا انجام: المفعول بضم الفا و العين فاعل جا و من ذی قال المكودي
متعلق بحاو قال الشاطبي متعلق باسم الفاعل حال من المفعول الي حال کونه من هذا الجنس ... قال المكودي في موضع النعت لفرد وشاع فعل ماضی ونحو فاعل شاع و ...
رساله نسبتا مفصلی است در علم نحو، به صورت شرح مزجی است بر متن مختصری در نحو، در این شرح تجزیه و ترکیب کلمات متن بیان شده است، شارح از مکودی وشاطبی نقل می کند؛خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛
21سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 4-2042]
آغاز: العكس و الضمير في علمه قال المكودي یرجع المسمي و قال الىهوادي قال الهوادي یعود الى اسم المتقدم علیه؛ انجام: و جمله خلت معطوف علی جملة حوت و الجملتان خبر ان ذات کد اعراب المكودي.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 52گ، 17سطر ، اندازه: 15/8×21سم [ف: 1-563]
آغاز: علی معنی في نفسه غیر مقترن باحد الازمنة؛ انجام: و المفتوح ما قبلهما تقلب الفاء. تمت
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: رقعی [رایانه ]
آغاز: بسمله، الكلمة ما وضع مفردا و هو حرف لودل بغیره و الأفضل لو اقترن وضعا با حد الازمنه و مما خص به قد و الجوازم و السين و السوف؛ انجام: شین و سین تلحق کاف المونث وقفا تبدل بالشین كثيرة وقفا.
خط: نسخ، کا: معین الدين بن غیاث الدين بن محی العطار، تا: 19 جمادی الثاني 929ق؛ محشی با نشان 12؛ جلد: تیماج، 138گ،11-5 سطر (8×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 19-141]
آغاز: یخرج الفصل لکن ینحل فیه الزمان نحور جل و ما مدلوله الزمان فقط؛ انجام: و الصلوه و السلام علی خیر خلقه هذه و اله الطيبين الطاهرين.
این کتاب شرحی است در نحو و به صورت شرح و متن آمده، قسمت اول آن افتاده و از این جهت شارح آن معلوم نشد، مطالعه مطالب شرحی بر کافیه ابن حاجب را مینمایاند منتها شرح جامی نیست در ظاهر باید حاشیه ای بر یکی از شروح کافیه ابن حاجت باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11،جا: کوفه؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی،121گ، 21 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 7-137]
آغاز: کرهت کراهتی لان الكراهية التي هی مدلولة للفعل مغایره للكراهية التي هی متعلقها في التحقيق لتقدم و تأخر بینهما ..قوله لا نا نقول قید لا تحاد من تتمة السابق؛ انجام: ثم انه کتب الشارح في
حاشية الكتاب لکنه یشکل بما اذا کان العامل حرفا واحدا کالباء الجارة والاولی ... ولا یرتکب مزید تکلف ولا یذهب علیك أن قوله ولوابقیت یدل علی ترجیح تخصیص
قطعه ای از کتابی است در نحو که حاشیه ای است بر متن به صورت «قوله، قوله» گویا بر متن موردنظر شروح و حواشی متعددی نگاشته شده که رساله حاضر حاشیه بر یکی از شروح آن است به جهت افتادگی طرفین نسخه نام رساله به دست نیامد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 46گ، 19سطر ، اندازه: 12×18سم [ف: 4-2041]
کتابی است بدون اول و آخر، شرحی مزجی است بر یکی از متون نحوی که مصنف در آن از زمخشری و سیبویه و غیره یاد کرده است. از دخول لام و جر و تنوین تا مبحث موانع صرف، اولین عنوان موجود در آخر برگ دوم: و من خواصه دخول اللام و الجر و التنوين و الاسناد اليه و الاضافه. الفرق بین الجد و الخاصه آن - الحد مطرد و منعکس ...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، 32گ (1-32)، 20 سطر (10/5×17)، اندازه: 20×25/5سم [ف: 1-214]
آغاز: لمن یتکلم به و انت لمن یخاطب به؛ انجام: ما ضیا ای کائنا في الزمان الماضي و انما
شرح متن في النحو ناشناخته، شرح متنی ست در نحو زبان عربی، شرح عوامل جرجانی و ملامحسن قزوینی نیست، برای نشانی از متن: [مبحث صفة المشبهة]. الصفة المشبهة ما اشتق من فعل لازم قام به علی معنی الثبوت. وصیغتها مخالفة لصيغة الفاعل قطعة علی حسب الزمان، نشانی از شرح: الصفة المشبهة باسم الفاعل من حیث انها تثنی و تجمع و تذکر و تونث ما اشتقق من فعل لازم احتراز من اسم الفاعل واسم المفعول المتعديين؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛
71گ، 20 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 12×20سم [ف: 3-204]
ناشناخته، آغاز افتاده، بازمانده نسخه در چهار «رکن» است: رکن 1. في التغييرات حركة المدغم ساکنا، 2. في انواع الامر، و هما من المضارع، 3. في اسماء تتصل بالافعال، 4. في لواحق الأفعال، و این رکن در چهار «باب» است: 1) صرف الصحيح، 2) الأجوف، 3) الناقص و ما اشبهه، 4) في الحاق نون التأكيد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 4گ(41ر - 44ر) [ف: 3-330]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي رفع منزلة العابدين و نصب سید المرسلين لهداية المسلمين و جر شریعته الى یوم الدين
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: شوال 1035ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4ص (39-42)، اندازه: 11×17سم [ف: 5-1601]
آغاز: باب ما یشتغل عند الفعل بضمیره اعلم أن المفعول ینصب مقدما علی الفعل و موخرا تقول ضربت زیدا؛ انجام: باب غیر منصر: ... اذا دخلت علیه الالف و اللام او اضفته الى ما بعده
نسخه این رساله گویا ناقص و از باب «ما یشتغل عند الفعل بضمیره»شروع می شود و در آن مؤلف از اشعار عربی برای ابواب نحوی استشهاد کرده است با عنوان های «باب»؛ خط: نسخ، کا: مبارک بن خمیس بن راشد بن جمة بن رجب بن ثانی بن محمد ما عبدالله، تا: یک شنبه 19 رجب 1037ق؛ جلد: میشن، 58ص (127-184)، اندازه: 14/9×19/5سم [ف: 5-50]
گویا هدية؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 2 ذیقعده - 1063ق افتادگی: آغاز [نشریه: 11-926]
آغاز: الكلمة لفظ موضوع مفرد وهی اسم او فعل او حرف و الإسم ما دل علی معنی في نفسه غیر مقترن؛ انجام: و عطف البيان و هو ما یوضح متبوعه و لا یکون نعنا نحو رآیت ابا الحسن علیا
رساله گزیده ای است، چون الكافية «ابن حاجب»، ولی به جز آن است، بر اساس اینکه کاتب نسخه، «شاه محمد مشهدی »خود را از مخلصان صاحب رساله، می خواند، گمان می رود زمان مولف ،همان تاریخ باشد؛ خط: نسخ ممتاز، کا: مشهدی، شاه محمد،تا: شعبان 1064ق، 6گ (47-52)، اندازه: 3×13/5سم [ف: 36-170]
آغاز: الكلم: اسم جنس واحدته كلمة كنبقة و نبق و لبنه و لبن؛انجام: كثرة الاستعمال الشاذ الذي لا یقاس علیه
کتابی که در آن قواعد نحوی آمده با ذکر بعضی علل در وجوه آن و معانی بعضی مصطلحات آن؛ بی کا، تا: جمعه نیمه شوال 1083ق؛ جلد: چرم، 54گ (77پ - 130 پ)، 19سطر، اندازه: 14×19/5سم [مؤيد: 1-346]
مقدمه در نحو، این کتاب شامل دو بخش است: 1. قسم معربات، قسم 2. مینیات، کتاب حاضر شرحی است و مطالب تحت عنوان«قوله» آمده. اولین عنوان موجود: عدل قوله فالعدل خروجه عن صيغة الأصلية تحقیقا، آخرین عنوان موجود: قوله و اما للتفضیل التزم حذف فعلها و عوض منها؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد تقی سهروردی شهیر به شولستانی، تا: 24 صفر 1094ق، جا: مدرسه صالحیه شیراز؛ تملک: سید حسین بن میرزا ابوالحسن شیرازی؛ 328گ، 24 سطر (12×22)، اندازه: 21×30سم [نشریه:7-764]
آغاز: صوت حمار و صراخ صراخ الثكلى و منها ما وقع مضمون جملة؛ انجام: فیرد ما حذف و المفتوح ما قبلها تقلب الفا.
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ذیقعده 1096ق؛ افتادگی: آغاز؛ 60گ، 9سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -77]
آغاز: الرحمن والرحیم مذکران ومن التعريف والتنکیر نأخذ التعريف ... لان لفظ الجلالة معرفة وکذا الرحمن والرحیم معرفتان ... الكلام له معنیان لغة واصطلاح اما معناه في اللغة؛ انجام: وعبد منادی مضاف الى لفظ الجلالة و التشبيه بالمضاف نحو یا طالع
جبل فالمفرد
رساله متوسطی درعلم نحو شامل ابواب متعدد که بجهت افتادگی طرفین نسخه نام کتاب و مؤلف آن به دست نیامد، ابواب موجود: باب الاعراب، باب معرفه، باب الافعال الثلاثة (ماضی و مضارع و امر)، باب مرفوعات الاسماء وهی سبعة الفاعل والمفعول، المبتداو الخير، النعت، العطف، التوكيد، البدل، باب منصوبات الأسماء (خمسة عشر) باب المفعول به؛ باب المصدر، باب ظرف الزمان وظرف المكان، باب الحال، باب التمييز، باب المستثني، باب لا النافية، باب المنادي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 51گ، 12 سطر ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 1-239]
آغاز: فصل في الحروف التي تجر الاسماء فقط و هی سبعة عشر حرفا نحو مررت بزید؛ انجام: و رأيت اخاك ای زیدا و مررت باخیك ای بزید اضرب اما زیدا.
رساله ای است کوتاه در نحو عرب با عناوین «فصل» و احتمالا قطعه ای از کتابی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 4گ (183-186)، 11 سطر ، اندازه: 7×11سم [ف: 32-422]
آغاز: أما بعد، اعلم یا بنی أطال الله تعالی عمرك و أعطاك علما نافعة: المبتدا و خبره مرفوعان
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12، 16 سطر ، اندازه: 15×22سم [ف: 95]
آغاز: من علامات الأسماء فاذا اردت، اضافة اسم الى اسم جردت الاسم الأول من الالف و اللام و التنوين و اجریته علی ما یستحقه من الاعراب بغیر التنوين ... باب الوصف الوصف ایضا من خواص الاسم؛ انجام: فصل و اذاستفهمت عن الاعلام و الكنى ان شئت حکیت الاعراب و ان شئت رفعت علی الظاهر فاذا قال القائل رایت زیدا حکیت و ان قلت من زید فهو المبتدأ و الخبر.
در چند «باب» است هر یک چند «فصل»: باب الوصف، باب التوكيد، باب المعرفة و النكرة، باب المفعولين، باب التميز، باب الاستثناء، باب الحروف التي تنصب الافعال المستقبله، باب حروف الجزم – باب نعم و بئس، باب عسی و کاد، باب نون التأكيد، باب النون الخفيفة، باب الصلة و الموصول، باب الفات الوصل و القطع، باب النداء - باب الترخيم، باب النداء، باب ما ینصرف و ما الاينصرف، باب العدد، باب الجمع، باب التصغير، باب النسبة؛ خط:
نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 25گ (6ر - 30ر)، 10 سطر (8×14)، اندازه: 13×19سم [ ف: 16-215]
آغاز: سم مادل علی معنی في نفسه غیر مقترن باحد الازمنة الثلثتة و المراد بما الموصولة أو الموصوفة کما یرضی الكلام التي دلت فلا یرد اغفال القيود المعتبره في الكلمة من اللفظ؛ انجام: ما یوکد العامل و لایجب خیر فیها سواء کانا متوافقین لفظا کارسلناك للناس رسولا و ... لکم الليل و النهار.
نام و شارح و کتاب معلوم نشد، بر روی کلمات متن اصلی با قلم سرخ و شنگرف خط کشیده شده و آغاز و انجام کتاب افتاده است؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان هایی چون «نجم الدين، مح، ح، سید، رضی الدين ، مسوریکی، ص، جامی، عصام، صحاح و غیره ...»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 77گ، 11سطر [ف: 19-613]
آغاز: بسمله من الواضحات انه لا یعدل في کلام العرب عن الاضمار الى الاظهار الا لنکته؛ انجام: و الاستدلال علی ذلك بما هو مذکور في التركيب العربية و الله الهادي.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1111ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 6ص (257-262)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 32-220]
آغاز: بسملة، الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد و هی إما اسم کرجل و إما فعل کضرب و إما حرف کقد لأن الكلمة إما أن تدل علی معنی في نفسه أولا: انجام: و السادس التنوين الغالي و هو کل تنوین لحق قافية مقيدة للترنم کما في قول ... و هو قلیل ، تمت الكتاب
کتاب کوتاهی است در نحو، در منابع موجود، به نام مؤلف آن دست نیافتیم؛ خط: نستعلیق، کان سلیمان بن علی، تا: صفر1129ق؛ محشی؛ 39گ (1پ-39ر)، 11 سطر ، اندازه: 5×10سم [ 39-559]
آغاز: وبا الاحمد المقصد الأول في المرفوعات وهی ثمانية الفاعل والمفعول ما لم یسم فاعله؛ انجام: اما اذا ستل باؤ و اما فجوابه نعم اولا ومنقطعه وهی ما یکون بمعنی بل مع الهمزة کما لو رساله کوتاهی است در نحو شامل سه «مقاله» وهر مقاله در چند «فصل» در نسخه تعداد ابواب وفصول نامنظم است، عنوان مقالات آن چنین است: المقالة الأولى عنوان در نسخه افتاده است، المقصد الأول في المرفوعات وهی ثمانية اقسام الباب الثاني في المبني و هو علی ثمانیه انواع الخاتمه في سایر احکام الاسم وفیها فصول المقالة الثانيه في الفعل المقالة الثالثه في الحروف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 63گ، 7سطر ، اندازه: 9×11سم[ف: 8-4768]
آغاز: الخماسي اتفاقا اذ لیس فیه من حروف الزيادة سوی الياء ... واذ قد فرغ من بیان الأبنية تصدی لاحوالها واحوال الأبنية قد تکون عارضة لها للحاجة معنوية کانت او لفظية؛ انجام: نحو مضروبون و مکرمون استغنی فیها بالتصحیح في المذكر کما ذکر وفی المؤنث کشرابات ومکرمات عن التكسير کانهم ارادوا أن یکون من صیغ المبالغة .. کمهذار لمن یکثر الهذر في الكلام ...
شرح مزجی است بر متنی در نحو عربی که به جهت افتادگی طرفین نسخه شناخته نشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ جلد: مقوا، 76گ، 18سطر ، اندازه: 17×22سم [ف: 4-2043]
آغاز: الحمدلله العالي عن الأوهام، کنه اسمه و صفه ... فهذه رسالة مختصرة جامع لما ینفع المبتدئين من مسائل النحو کتبتها تقربا الى الله؛ انجام: و التابعة لمفرد و التابعة لجملة لها محل و الجمله.
شاید از محمد علی بن ابوالقاسم، نگارنده «صرف» فارسی و «العوامل»، در یک «مقدمه» و سه «مطلب» و یک «خاتمه»: المقدمة في بیان ما یجب تقدیمه. و فیه «فصلان»؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [عکسی ف: 1-391]
آغاز: الكلمة مفرد الكلام مؤلف إما من اسمین اسند أحدهما إلى الآخر نحو زید قائم و إما من فعل و اسم نحو ضرب زید و یسمی جملة، باب: الاسم هو ما یصح الحديث عنه ...
مختصر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 15گی، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 3-87]
آغاز: غیر المنصرف ما فیه علتان من تسع أو واحدة منها تقوم مقامها و هی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 58گ (1-58)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 3-121]
آغاز: بسمله، حرکات الاعراب تسمی الرفع و النصب والجر و هی الحركات المختلفة التي تحدث في آخر الاسم بعوامل؛ انجام: و تنصب المعدود مفردا منکرا في غیر ذلك کقولك احد عشر رجلا و عشرون ثوابا و تسعون دینارا و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین کله (کذا، صحیح الكلمة) علی ثلثة أضرب اسم و فعل و حرف و الاسم خبر و یخبر عنه نحو زید قائم؛ انجام: ولا امالة في الحروف الاالي و متی و بلی لانها بعيدة من الاشتقاق.
رساله ای است در ده ورق در نحو و مجهول المؤلف؛ خط: نسخ، کا: دستجردی، آقا بابا بن جبار، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج، 10گ،
17 و 22 سطر، اندازه: 14/8×19/5سم [ف: 12-367]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه مقدمة في علم العربية متممة لمسائل الأجرومية؛ انجام: و قد قرأ به بعض السبعة في قوله تعالی ان رحمة الله قریب من المحسنين.
دستور و قواعد علم نحو را بطور نسبتا مختصر به پیروی از مقدمه آجرومية ابو عبدالله محمد بن محمد صنهاجی (-723ق)، گرد آورده است؛ خط: نسخ، کا: خراسانی کرمانشاهی، محمد بن حسین، تا: 29 صفر 1241ق؛ جلد: تیماج، 29گ (169پ-197ر)
اندازه: 14×21سم [ف: 2-334]
آغاز: بالضمة و الكسر غیر المنصرف بالضمة و الفتحة اخوك و ابوك و حموك
خط: نسخ، کا: علی بن محمد ابراهیم، تا: 1242ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 29گ (1-29)، ابعاد متن: 9×14، اندازه: 14×20سم [ف: 4-1183]
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي فطرتی و هدانی اعراب السبل ... اما بعد فهذه ایقاظ للمبتدئین و قواعد للراسخین جعلتها تبصرة لاخوانی سیما لتلمیذی الذين هما سببان لتأليف هذه الت رتبته علی مقدمتین و مقاصد اما المقدمة الأولى ففیها مطالب المطلب الأول في وجه افتتاح الكتاب بالتسمية فنقول بوجوه الاول لمتابعتی بحدیث خیر الانام و هو کل أمر ذی بال لم یبدبه بسم الله و هو اخرم ای مقطوع الاخر و الثاني لمتابعتی بالکتاب الحكيم کما قال الله تعالی بالتسمية (کذا) و الثالث لمتابعتی الجمهور من العلماء فیه الاترى انهم افتتحوا کتابهم بالتسمية و الرابع لمتابعنی للعباد حیث ابتداء وا في امرهم بالتسمية ردوا علی الكافرين ای العابدين للاصنام و الخامس لتزیین کتابی و السادس ای ابتداء به حتی یکون حرز الى کما هو الشايع في العرف و المطلب الثاني في الباء فنقول له معان الاول الا ستعانة نحو کتبت بالقلم و الثاني المصاحبه نحو دخلت بثیاب السفر و الثالث الإلصاق نحو به داء او مجازا نحو مررت به والرابع التعدية نحو ذهب بزید و الخامس القسم بالله و السادس الظرفية نحو دخلت بالمسجد و السابع السببية نحو ...
در دو «مقدمه» است و چند «مقصد» و در مقدمه آن باید پنج مطلب باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1259ق؛ 12×22/5سم [رشت و همدان: ف: -1197]
آغاز: فحقیقی والا فلفظی تتمة والفعل أن یختص بلم وقدفان اقترن وضعا بزمان سابق فماض او مستقبل او حال فمضارع والافامر؛ انجام: تاء التأنيث الساكنة تلحق الماضي المسند الى مؤنث ویختار ذکرها مع الفصل بغیر الا وترکها مع الفصل بها وفی باب نعم وبئس ولك الخيار مع الظاهر اللفظى نحو طلع الشمس تمت
بخش آخر از رساله ای کوتاه در نحو است بدون فصول و ابواب؛
خط: نسخ، بی کا، تا: 1281ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 5گ، 17سطر ، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4768]
آغاز: الكلمة قول مفرد وهی اسم و فعل و حرف فاما الاسم فیعرف بال؛ انجام: و اضرب و امش و اذهب یکسر کالباقی.
خط: نستعلیق، کا: طبیب طهرانی، حسن بن
علی، تا: 4 ذیحجه 1291ق؛ جلد: تیماج، 7گ (48پ -54پ)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 11-2365]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قوله ای المركبات المعدودة ای فیما سبق بقوله وهی المضمرات والموصولات واسماء الإشارة بناء علی أن المعرفة اذا اعبدت معرفة کانت الثانية عین الأولى؛ انجام: عن تحقیق مباحث الفعل والحرف من الشرح العتيق والبحر العميق لما رایت الظفرة ... وعدم الظفرة بمقصودة فیما تعرضوا التحقيقة والحمدلله علی الاتمام والصلوة والسلام علی رسوله خیر الانام و آله واصحابه الكرام
رسالهای مفصل در تحشية وتعلیقه بر اثری نحوی که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است، در فهرست پیشین این رساله «حاشية الفوائد الضيائية» معرفی شده که با توجه به متن آن تطبیق نشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1292ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 124گ، 18 و 19 سطر ، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 5-2213]
آغاز: لضعف الشبه بما عارضه من المحبى = علی صوره اتثنیه و بما عارضه ... و الفعل ضربان ضرب مبنی و هو الأصل و معرب و هو بخلافه و المبنى نوعان أحدهما الماضي و بناوه علی الفتح کضرب و اما ضربت و نحوه فالکون فیه عارض؛ انجام: و لم یجیزوا فیه اونی اوفی آخرها ما اجاز وفی آخر نحو ... هلم البنا و هی اسم فعل بمعنی احضروا المتعدي وایه في اللازمتمت
کتابی است در نحو بی نظم و ترتیب مطالب فقط با واژه فصل في ... از یکدیگر جدا شده است شاید یکی از بخش های مغنی ابن هشام را بدین صورت نوشته باشد؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1294ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 292 گ، 10-15 سطر (7×4 و 8×13)، اندازه: 11×17/8سم [ف: 17-245]
آغاز: بسمله، جعل ما موصوفه مفسرة بالكلمة لیطابق وجه الحصر و الان تعیین معنی المشترك بالقرينة و وجه الحصر قرینته؛ انجام: بقوله فمرجع کینونه المعنى الى آخر ما قال.
شرح یک متن مختصر است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 157گ، 7 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 51-73]
1819/3 خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، 31گ [ف: 5-347]
بی کا، تا قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [اندیشه حوزه: س 2، ش 7-214]
آغاز: یعنی عطف البيان یشبه الصفة في الكشف فقط فیفهم منه المخالفة في الاشتقاق؛ انجام: «ش» و هو الاسم. ای اسم مصدر و قال بعض هو المصدر. قد تم ابن الحاج نصفه الأخير بعون صاحب البيت الذي یسعی اليه الحجاج. اللهم احشرنا ..
شرح متن في النحو از ابن الحاج، آنچنانکه در پایانه نسخه آمده است و ما چند تن به این نسبت می شناسیم (دايرة المعارف 286/3-295)، گزارش متنی ست در نحو زبان عربی با سربند های «م» برای متن و «ش» برایشرح و «شرح شرح» را ماند. برای نشانی:[مبحث النداء]. النداء هو بکسر النون و ضمها و بالمدة و القصر لغة الدعاء. و اصطلاحا دعاء بحروف مخصوصة و هی ثمانية: الهمزة و ای المقصورتين و ممدوتین و یا؛ خط: نسخ تحریری، کا: عبدالرحمان، تا: 3 محرم 1301ق؛ افتادگی: آغاز؛ 50گ (147ر-196پ) [ف: 3-204]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد هذه مختصر مضبوط في قواعد جزئیات النحو، فمعنی القاعدة و هو علی معنیین
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1304ق؛ اندازه: 10×15سم [ف: -41]
آغاز: فحول علی ضرورة الشعر والواو التي ینتصب بعدها المضارع بتقدیر أن مشروط بشرطین احدهما الجمعية ای مصاحبة ما قبلها؛ انجام: عن الأول دون الثاني هذا تقدیر الكلام اذا کان ما بعد اما منصوبا واما اذا کان مرفوعا نحو اما زید فمنطلق
کتابی است در علم نحو عربی به صورت شرح مزجی برمتن، به جهت افتادگی طرفین نسخه نام کتاب ومؤلف به دست نیامد، بر متن مذکور شروح دیگری هم نگاشته اند، از جمله در جایی می گوید: «کک ذکره المص في شرحه ..» و نیز در جای دیگر آورده است: «وفی بعض الشروح انما قال مثال الأمر ...؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: مقوا، 66گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 4-2041]
آغاز: الدالة أوان في بمعنی اللام ... وتطلق العربيه علی اثنی عشر علما کما قاله الزمخشري وهی اللعنة والنحو والصرف ... قوله ینتفع به المبتدي ای بحسب الكثرة و الاصالة؛ انجام: قوله ثوب من خر الخ هذا توضیح ولیس من مقدرة في الاضافة ... وبین مضافه عموم من وجه اقوال ثلاثة والله سبحانه و تعالی اعلم وقد انتهی ...
رساله مختصر و مفیدی است در علم نحو، حاشیه ای است بر متن،که بر آن متن شروحی نگاشته اند و محشی به آن شروح نظر دارد، این حاشیه به صورت «قوله، قوله» برگزار شده و کتاب دارای ابواب متعددی است از جمله: باب الاعراب، باب معرفة علامات الاعراب، باب الافعال، باب مرفوعات الأسماء، باب الفاعل، باب المفعول الذي لم یسم فاعله، باب المبتدا و الخبر، باب العوامل الداخلة علی المبتداء والخبر، باب العوامل الداخلة علی المبتداء والخبر،باب النعت، باب ظرف الزمان
وظرف المكان، باب مخفوضات الأسماء؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: مقوا، 50گ، 25 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 4-2042]
آغاز: والمعطوف غیر ما ذکر حکمه حکم المنادى المستقل مطلقا والعلم الموصوف بابن مضافة إلى علم آخر یختار فتحه واذا نودی؛ انجام: لا لتأكيد الفعل وهو التمكن والسکر والعوض والمقابلة والترنم ویحذف من العلم موصوف بابن مضافة الى علم نون للتأكيد خفیفه
رساله مختصری است در علم نحو، عنوان بندی خاصی ندارد، به جهت افتادگی طرفین نسخه نام کتاب مؤلف به دست نیامد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 75گ، 5-6 سطر ، اندازه: 11×17سم [ف: 4-2042]
آغاز: بسمله، قال المصنف «ره» هذه ای الرسالة المحققة أو المنونة المنزلة لتمییزها منزلة المشار اليه المحسوس ...
کتاب در شرح رساله نحوی نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 120گ، 20سطر [ف: 1-282]
آغاز: اعلم ان اجماع ... التأنيث الاسم اما ان یکون في الاسم او في الفعل فان کان الاسم تحذف؛ انجام: و السقوط عند الجزم و التحرك بالفتحة عند النصب کما کان للصحیح الآخر ثلاث احوال من ضمة الآخر عند
نسخه حاضر بخشی از میانه کتاب را شامل است، حاشیه ای است بر کتابی در نحو با عناوین «قوله قوله»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 39گ، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1-330]
آغاز: آن وقع العلم و بلن وجو از تقدم ما في خیرها لیدل علی أن اصلها لیس لا آن و بکی اذا دخلها اللام؛ انجام: و لو و اما و لما صدر الكلام فان للسببیه في الاسقبال و آن دخلت المصنى و نحو ان اکرمتنی اليوم فقد اکرمتك امس علی ان ثبت اکرامك یکن سببالك اخبار بذلك ...
کتابی است در علم نحو، بسیاری از مطالب آن با تقدم و تأخرهايي در مباحث با کافیه ابن حاجب مطابقت دارد، شاید حاشیه یا شرحی بر کافیه این حاجب باشد، در آن از نحویون متقدمی همچون سیبویه، مازنی، ابن کسیان نام برده شده است، از اواسط مرفوعات شروع شده و پس از آن مجرورات و تا مبحث حروف شرط در منصوبات ادامه می یابد با کتاب های ذیل مطابقت داده شده که با هیچکدام تطبیق نمی کرد، شروع کافیه همچون شرح رضی استر آبادی و وافیه او و شرح هندی و فواید الضيائيه و حواشی نجاری و جزائری و جرجانی و اسفراینی بر آن و شرح
یمینی و تفسیر الكافيه و شرح اصفهانی و شرح لب الالباب نقره کار و الموشح و نیز الايضلح في شرح المفصل و رساله سجاوندی و عوامل ملامحسن، شرح عوامل با شرح انموذج، هدایه، محمدیه و بعضی از کتب عربی علم نحو و مباحث آن عبارت است از: افعال ناقصه، افعال مقاربه، منادی، مستثنی 77، مجرورات، توابع، بدل، اسماء اصوات، اسماء عدد، المقصورات، اسم مفعول؛ خط: نستعلیق ناخوش، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، معلق به حواشی زیادی با امضای (یوسفی) و نشان های ذیل است: شرح اله داد [احتمالا حاشیه میان الله داد جانپوری بر شرح کافیه شهاب الدين احمد هندی]، حاشیه کافیه، لباب، شرح لباب، جارالله، صراح، ورح مفصل ابن حاجب، المنصف، زمخشری، اندلسی، زجاج، رضی، نقره کار، علامه)؛ کاغذ: هندی، تیماج مذهب، 150گ، 5 سطر (6/5-7×8-9)، اندازه:12×17/5سم [رایانه]
نسخه اصل: یوسف آغا ش 3973. از کتابی در قواعد نحو؛ بی کا، بی تا؛ 7گ (1پ -7پ)، 13 سطر [فیلمها ف: 1-454]
تقریری في علم النحو؛ بی کا، بی تا، خریداری از علی اکبر [رایانه ]
آغاز: الكلام هو اللفظ المركب المفيد بالواضع و اقسامه ثلاثه اسم و فعل و حرف؛ انجام: فالذی یقدر باللام غلام زید و الذي یقدر بمن ثوب خز.
متن بسیار مختصری است در علم نحو و بیان قواعد این في نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 6گ، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: -158]
نسخه اصل: پاریس 80 .S. P (بلوشه 157)؛ بی کا، بی تا؛ 23سطر[فیلمها ف: 1-537]
آغاز: بسمله، حمد له ... اعلم أن کلام العرب ینقسم علی ثلاثة اقسام اسم و فعل و حرف جاء لمعنی؛ انجام: و مررت بمساکین اللهم احینی مسکینا ... المساكين (تمت الرسالة بالبصیری في علم النحو وقت الظهر في یوم الخميس سنة 1312) کتاب عجیب و عجاب في علم النحو مسمی بالبصیری منتخب من کتاب الضريري (ص -ع)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 84ص، 15سطر(7×12)، اندازه: سم [ف: 16-477]
آغاز: أن یخرج فان جعلت أن یفعل اسم عسی فقلت عسی ان یخرج زید الم یحتج الى خبر فکرب و او شک یجریان مجری عسی مرة ومجری کاد اخری؛ انجام: یجوز في فعله التذ کیر والتانیث اذا تقدم نحو طلع الشمس وطلعت الشمس وقال نسوة و قالت نسوة ولا یجوز التذكير مع التاخير فلا یقال الشمس طلع وجمع المؤنث الحقيقي كالنسوة لایکون تأنيثه حقيقية وجمع المذكر
یکی از کتب علم نحو است که مسائل نحو را به اختصار بیان کرده است، به کتاب های نحوی مراجعه و تطبیق داده شده قابل شناسایی نبود؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 8گ، 15 سطر ، اندازه: 14×19سم [ف مخ: 4-1584]
آغاز: الكلمة هی اللفظ الدل علی معنی مفرد بالوضع و هی جنس بی کا، بی تا [چند نسخه ف: -371]
آغاز: الا اذا کان معلوما نحو البر الكريستين؛ انجام: و عند یونس یجوز وقوعها في فعل الاثنين و جماعة المونث.
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 27گ (79-105)، اندازه: 9×14سم [ف: 4-1316]
آغاز: هذا باب التصريف و هو في اللغة تغییر و في الصناعة تغییر خاص في بناء كلمة لغرض معنی او لفظ فالتغییر جنس باضافته إلى المبنيه؛ انجام: قوله و اختلاف في حسن و جهدو الكوفويون علی جوازه مطلقا في کلام کلمه محصول التخفيف بالاضافة ..
مختصری است در بعضی ابواب علم نحو، از آنجاییکه عناوین پراکنده «قوله» دارد پس شرحی بر کتابی نحوی است شامل مباحث ذیل است: باب التصريف، باب المستثني، باب التميز، باب اسماء الإشارة، باب الاشتغال، مطالب پراکنده و معانی لغوی، في بیان الحال، باب النعت، معانی لغوی، تاکید، باب البدل، باب التنازع، باب المفعول المطلق، باب المعفول له، باب مفعول فیه، مفعول به، مفعول معه، باب صفة مشبة، با کتب مشهور نحوی و شروحو حواشی کافیه بهجة المرضيه و نسخ متعدد مقابله شد که مطابقت نمی کرد، بیشتر نزدیکتر به متن سیوطی است تا کافیه ولی با ترتیب آن نیز همخوانی ندارد، در آن از فارسی و ابن حاجب و حاشیه حکیم نام برده که احتمالا منظور حاشیه حکیم سبزواری بر بهجة المرضيه است. در بعضی صفحات مطالب پراکنده غیر مربوط و معانی لغوی برخی کلمات آمده است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده محمد صادق» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 72گ (36-107پ)، 12-13 سطر (5/5-6/5×11-12/5)، اندازه: 15×18/5سم [رایانه]
حاشیه ای است بر یک کتاب نحوی (گویا «فوائد الصمديه» شیخ بهایی) با عناوین «قوله-قوله» نسخه حاضر چند برگ میانی کتاب را شامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 16گ، 25سطر ، اندازه: 12×19سم [ف: 1-336]
رسالاتی در نحو؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
مجموعه در نحو؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از صدیقه محفو [رایانه]
آغاز: العطف فالو جهان مثل جئت انا و زید و زیدا و الا تعین النصب مثل جئت و زیدا؛ انجام: و المقصور ان کانت الفه عن واو و هو ثلاثی قلبت واوا و الا فالیاء و
رساله کوتاهی است در نحو، این رساله غیر از کتاب های الكافيه، فوائد الصمديه و انموذج است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 19گ (1ر-19پ)، اندازه: 13×19سم [ف: 38-559]
آغاز: و لا قدر مشترکا اذا الفصل لا یکون مشتر کا بیں الثلثه؛ انجام: لایکون مشترکا بین الثلثه و القدر المشتر که بین الثلته فقد و الاسم و الفعل ... في الحرف.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 10گ متن: 8×15/5، اندازه: 10×17/5سم [ف: 2-126]
آغاز: علیك اعتماد بسمله یا کریم - الحمد لله الذي هدانا ... الهداية و شرح صدورنا لهداية البداية؛ انجام: ای حرف العله لیکون ... علی انه کما لیس الاعراب ... بظاهر لیس بمقدار ایضا الزوال محل الاعراب ای الحرف.
شخصی که نام خود را ذکر نکرده در مقدمه می گوید: بعد از آنکه مقدمات عربی از «تصریف زنجانی» و «عوامل جرجانی»را نزد عالم عادل فقیه کامل ... پدرم خواندم مدتی چشمم درد گرفت و سپس معالجه شد. چون علم نحو را برای علم حدیث لازم دیدم این رساله را بعبارت واضح نوشتم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 17گ، ابعاد متن: 8×15/5، اندازه: 10×17/5سم [ف: 2-127]
یک برگ؛ بی کا، بی تا؛ اگ، قطع: خشتی [ف:-289]
نسخه ای در نحو به عربی، اج؛ بی کا، بی تا، انتقالی از - پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 9/2×19/8سم [رایانه]
آغاز: هی و بعد ذلك المخصوص و هو مبتداء ما قبله خبره؛ انجام: و اللام مثل علمت از بد عند کل ام عمرو
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 38گ، 7سطر (6×9)، اندازه: 10×14سم [ف: 5-1614]
آغاز: الحمد لله العالي عن الأوهام کنه اسمه صفته و الناصب لنا الاعلام لیرفعنا ... اما بعد فهذه رسالة مختصرة جامعة لما ینفع؛
انجام: فصل في الموصولات و هی مبنية لمماثلها الحروف ... و تختص بذوی العقول او ما نزل منزلتهم نحو اسرب القطاهل ... بی کا، بی تا؛ اندازه: 11×18سم [رشت و همدان: ف: -1547]
آغاز: و الشرطية و الظرفية ثم لما کان لکل ما یوجد المركبات علل اربع ... القسم الأول في الأعراب و وجوهه ... في الرفع و النصبو الجر و یکون لفظا انجام: قال الشاعر: فتح الاله وجوه تغلب کلماxx سبح الحجيج و کبر و اهلا لا، و قیل انه اسم للمصدر و لیس بمصدر لان المشهور في فعله.
خط: شکسته نستعلیق کهن، بی کا، بی تا؛ اندازه: 14×17سم [زرشت و همدان: ف: -1612]
آغاز: من الفعل و الفاعل والمفعول صلة من العايد ...
شامل: باب التنازع، باب المفعول المطلق، مفعول له است؛ خط: بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 13گ (1ر-13پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 2-299]
آغاز: حیث قال جراحات السنان لها التيام و لا یلتام ما جرح اللسان و الكلم بکسر اللام جنس؛ انجام: قل و منه ما انت بالحکم الترضى حکومته و لیس
رؤوس مطالب موجود: لفظ، الاسم، تنوین، معرب و مبنی رفع و نصب و جر، مکسر، غیر منصرف، التقاء ساکنین، اعراب، مبحث غیر المنصرف، مصدر مبنی بر مفعول، الوصف، ضمایر، انفصال ضمیر، تثنیه ضمیر، اتصال ...» برگ اول آن جدا افتاده و در ش 5 آمده، گویا فواید الضيائيه جامی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ 38گ (1ر-38پ)، اندازه: 20×30سم [ف: 1-185]
رساله مختصری است در نحو که به علت افتادگی از آغاز و انجام آن تنها مباحث استثناء منادی و توابع از آن باقی مانده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 6گ(1-6پ)، 11سطر (7/5×12/5)، اندازه: 11×17/5سم [رایانه]
مجموعه؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: سته الثلاثي نحو ضرب یضرب؛ انجام: المطاوعه الثاني الافعلال ای لیس
حاشیه در ... خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، الكلمة لفظ موضوع مفرد وهی اسم آن استقلت لا في احد الازمنة؛ انجام: ما یکون لفظه مفردا و معناه کثیرا و اسم الجنس ما یقع علی القليل و الكثير
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: الحب و النوى و لم یجعله معطوفا؛ انجام: لا معطوفه و حکی ابو زید کلت خیرا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
an-naḥw
ناشناخته :
آغاز: قول، الكلمة الخ، القول في الأصل مصدر گفتن و ههنا به معنی المفعول گفتار، لانه بصدد ان یشرح مقوله لا تلك الهيئة
شرحی است با عنوان «قول»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 968ق؛ اندازه: 14/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 3-116]
یادداشتهای پراکنده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن13؛ 34ص (81-114) [مختصر ف: -853]
آغاز: النحو في اللغة القصد و في الاصطلاح علم باصول یعرف بها احوال اواخر الكلم الثلاث من جهة الاعراب والبناء و کیفیه ترکیب بعضها مع بعض نحو در لغت به معنی قصد است؛ انجام: او قبل از الابتدا نحو علمت لزید قائم اوقبل لام القسم کقول الشاعر: ولقد علمت لتاثیر منیتی ** أن المنايا لاتطیش سهامها
کتابی دربیان اصول وقواعد علم نحو عربی که دریک «مقدمه» (في تعریف اسم المعرب والعامل والاعراب) وسه «مقصد»: (مرفوعات، منصوبات و مجرورات) ویکی «خاتمه» تنظیم شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد : تیماج،
43گ، 22 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 5-2212]
آغاز: و ان المكان ای مکان نزدیک و وصل کن در مکان بعید به این هنا و ههنا؛ انجام: الف و لام و همزه استفهام بمد ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
nahv
ناشناخته :
آغاز: وراء مونث است چون قدام؛ انجام: و از عین، ضفادی بجای ضفادع، و از کاف چون مکوک و مکاک اصل مکاکیک، و از ثاء: قد مر یومان و هذا الثالي. اراد الثالث. و الله اعلم
کتابچه ای است، در دستورهای نحو عربی به زبان فارسی، و نگارنده شناخته نیست، فهرست آنچه به جا مانده چنین است: بخشی از باب 5. از قسمت نخست در اسماء، باب 6. اسما افعال، باب 7. اسماء اصوات، باب 8. مصدرهای تثنیه و مضاف (مانند لبیک)، باب 9. آنچه بفعل مقدر منصوب شود، باب 10. اسماء تو کید، باب 11. اسم هایی که با جز اسم ترکیب شود، باب 12. اسمهای مفرد، قسمت دوم فعل در چهار «باب» است: باب 1. فعل متصرف، باب 2. غیر متصرف، باب 3. فعل امر، باب 4. متفرقه، قسمت سوم حرف در هفت «باب»: باب 1. حرفهای جر دهنده، 2. نصب دهنده به اسم، 3. نصب دهنده به فعل، 4. جزم دهنده 5. حرفهای بی عمل، 6. حرفها که گاه اسم و گاه فعل گردند، 7. معنی هر یک از حرفهای الفباء؛ خط: نسخ، کا: موسی بن ...، تا: 25 محرم 726ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 21گ، 16سطر ، اندازه: 12×16سم [ف: 2-461]
آغاز: عامل کلمه را گویند که چون در اول کلمه در آید آن کلمه را بگرداند؛ انجام: ولو واما همچو أن تقرأ هذا الرسالة تعلم النحو یعنی اگر تو این کتاب بخوانی علم نحو بدانی بشرط ممارست و مداومت تمت
رساله ای است مختصر در پنج صفحه قسمتی از عوامل را تعریف کرده و آنها را برشمرده، در آغاز تعریف عامل را کرده، و بعد اسم، مبنی، حال، مستثنی، صفت، تاکید، بدل، مضمر، اسماء اشاره، موصول، اسماء افعال ... حروف شرط؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: دهه وسط رجب 980ق؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه»؛ جلد: تیماج، 2گ، 21 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 1-352]
آغاز: بر معنی بر حسب وضع پنج است الفاظ و خظوظ و اشارات و عقود و نصب و غیر الفاظ را؛ انجام: و نشاید که لازم آید انگه اعراب فعل جاری بر حرف شود که کلمه دیگر نیست حقیقتا ...
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: خود ومقترن باشد به یکیاز زمانهای سه گانه چون ضرب بزد ویضرب می زند ... مرکب دولفظ باشد یا بیشتر که باهم ترکیب کرده باشند؛ انجام: واین رساله بر حروف تنبیه ختم شد نبهنا الله وایاکم عن نومه الغافلين وادخلنا في زمرة الصالحين تمت رسالهای مفصل است در نحو، مشتمل بر سه «باب» و هر باب شامل چند فصل»: باب 1. دراسماء شامل شش فصل، باب 2. در افعال شامل هفت فصل، باب 3. درحروف شامل دوازده فصل؛ خط: نسخ، کان محمد صالح بن محمد علی، تا: جمعه 24 جمادی الثاني 1169ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 32گ، 11سطر ، اندازه: 8×11سم [ف: 8-4767]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، سطر (6/5×10)، اندازه: 11×18سم [نشریه: 3-229]
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه محمد و آله بدان که الفاظ عرب به سه گونه است اسم و فعل است و حرف؛ انجام: مررت بمسلمات و بصائمات و بمستورات پنجم ضمیر مانند بك و إنك و إليك و رأيت بك و مررت بك و السلام تمت.
رساله کوتاهی است در چند فصل در بیان اقسام اسم و اعراب آنها، نام این رساله در پایان آن الرسالة النحوية ذکر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 جمادی الثاني 1209ق؛ 4گ (1پ-4ر)، 16سطر [ف: - 150]
آغاز: بدان ایدك الله تعالی که کلمه در اصطلاح لفظی است وضع کرده شده است و معین کرده شده است از برای معنی یگانه یعنی یک معنی؛ انجام: در حال وقف چون اصبت خیرا و اصابتی خیر و ختم لی بخیر اللهم اجعل خاتمة أمورنا خیرا
عربی مآب، یکدوره است از این علم از تعریف کلمه و اسم و فعل و حرف تا مبحث نون تأكيد و ترجمه مانند است. از آغاز بحث نون تأكيد و ترجمه مانند است؛ خط: نسخ، کا: بروجردی، اسدالله، تا: 1267ق، تملک: محمد محسن بن عبدالعظیم با تاریخ 1267؛ جلد: تیماج، 300گ، 15سطر (10×15/5)، 15/5×21/5سم [ف: -433]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه اجمعین الكمة مصنف علیه الرحمه ابتدا نکرد کتاب خود را بالحمد لله از جهة هضم نفس خود که کتاب خود را چون کتب سلف ندانست اگر گویند که کتاب او نیز قواعد سلف است. گوییم: جمع ترتیب خود را ... (این برگ آغاز کتاب دوم نسخه قبل است)
بی کا، تا: 1299ق؛ 167گ، اندازه: 16/5×22سم [ف: 51-74]
آغاز: (برگ اول این رساله در آغاز نسخه بعدی صحافی شده است): خود را مثل جمع و ترتیب سلف ندانست. اگر گویند: که بجهة هضم نفس نمی شاید؛ انجام: اگر گویند: اسم ما و لا را نیز ملحق بمبتدا می کرد می گوئیم: فصل ما در بین مبتدا و خبر
می شود ... و عمل لا خاص بنکره است و نیز خاص مورد سماع تمت مبحث لمرفوعات.
نسخه نادر، شرح یک متن با عنوان «اگر گویند»، «می گوِییم»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 157گ، 7سطر (6/5×11/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 51-73]
آغاز: بسمله. الحمد لاهله و الثناء علی محال معرفته و العزة لهم ... اما بعد پس از خیالات متباینه مرا رغبت افتاد که ملخصی در علم نحو نوشته شود؛ انجام: اول آنکه عوض محذوف است.
باید از متأخران باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 63گ، 20سطر (11×17)، اندازه: 18×23سم [ف: 12-692]
آغاز: ویجوز حذف جایز است حذف عامل حال چنان که گویی هر کسی را که به سفر رود در ابتدا مهدیا ای سر او سافر راشدا مهدیا؛ انجام: زیرا که سه حرفی خفیف است واعدل اوزان است ومحتاج به تحفیف نیست اما هر گاه که تاء تأنيث در منادی باشد حذف آن تا به ترخیم جایز است ...
قسمتی از متن عربی یک کتاب نحوی را آورده آن گاه نسبتا مفصل به فارسی روان شرح کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 46گ (12ر -57پ)، 17 سطر ، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 5-2213]
آغاز: بدانکه مقدمات جمع مقدمه است؛ انجام: قوله و اعراب الفعل غیر حقیقی کله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 64گ ( 151-88)، اندازه: 14×19سم [ف: 4-1180]
آغاز: چند ... که در خواندن سبق استادنا و مولانا اعنی مولوی ابوالحسن دام ظله این دبستان؛ انجام: سؤال مجرور را مکسور ضرور است در اینجا مسکور نیست جواب محل مجرور دو است ... چرا که الف همیشه ساکن باشد بی ضفط زبان و در معنا. رساله مختصری است در صرف و نحو که برای تعلیم مبتدیان به نحو سؤال و جواب تنظیم شده است، در آغاز آن نام ابوالحسن صفا آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 8گ (53ر -60پ)، اندازه: 15×24سم [ف: 38-213]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
از روی رساله الكافية ابن الحاجب و شرح آن از رضی استرابادی و عبدالرحمن جامی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 79گ (71-149)، ابعاد متن: 6×12، اندازه: 10×16سم [ف: 16-569]
آغاز: . فصل در اقسام اسم بدانکه اسم یا صحیح است یا معتل وصحیح آن است که آخرش الف وطا ما قبل مکسور نباشد مثل زید وظبی ومعتل آن است که آخرش الف باشد مانند عصی؛ انجام: اما اگر چنین گوی که لاتتر مطالعة هذه الرسالة یتم علیك علم النحو یعنی ترک مکن مطالعه این رساله را تمام می شود از برای تو علم نحو پس لفظدر مثال اول مرنوع ویتم در مثال ثانی مجزوم خواهد بود.
رسالهای متوسط در قواعد نحو عربی و تقسیم بندی کلمه به سه قسم آخر وفعل وحرف وتفصیل مشتقات آنها که برای استفاده طلاب نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 32گ، اندازه: 21815سم [ف مخ]
آغاز : بسمله، حماله، و بعد ... مشتمل بر مقدمه و دو فن و خاتمه؛ انجام: دوم از اقسام اضافه بتقدیر حرف جر.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «الراضي بالقضاء محمد صادق بن علیرضا»؛ کاغذ: اصفهانی، 54گ، (11×19)، اندازه: 17×22سم [ف: 5-1531]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 9×14/2سم [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نصب و رفع؛ انجام: هذاه الرساله في دارالعلم محمد علی خط: نسخ، بی کا، بیتا [رایانه]
nohūsāt
مثنوی کوتاهی در 12 بیت در بیان روزهای نحس ایام ماه است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10843/3
آغاز: روایت کرد آن بدر محبین ** امیر المؤمنين خیر الوصين / دو روز نحسن در ماه است معلوم ** برای هر مهمی هست مذموم / اگر طفلی تولد گردد آن روز ** نماند هان بدان ای مرد فیروز انجام: به ذی القعده ششم را کن شماره ** پس از این بیستم را کن نظاره / به ذی الحجه نحوست هشتم آمد ** دیگر [دگر] دربیستم باشد مؤيد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (12ر-13رحاشیه)، 14سطر (8×15)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 20-405]
nohūsat-e ayyām
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/184
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (390) [مختصر ف: - 685]
nohūs va so‘ūd-e ayyām (r. dar)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23512
آغاز: بسمله، هذا تقویم شرع النبي صلی الله علیه و آله؛ انجام: یکون صالحا مرتفعا تمت الرساله الشريفه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: روغنی [رایانه]
naḥw-ul qalb = naḥw-ul qulūb
قشیری، عبدالکریم بن هوازن، 386 - 465 قمری
qošayrī, “abd-ol-karīm ebn-e havāzan (997 - 1073)
کتاب در تصوف است ولی به ترتیب کتاب های نحو.
آغاز: الحمدلله رب العالمين. قال الاستاد الامام زین الاسلام ... ابوالقاسم عبدالکریم بن هوازن القشيرى. النحو في اللغه القصد ... و هذا النحو من العربيه یسمی نحو الانه.القصد الى صواب الكلام و نحو القلوب القصد إلى حمید القول بالقلب و هو مخاطبة الرب بلسان اللب ... فصل الكلام اسم و فعل و جرف ... و في نحو القلب الاسم هو الله.
چاپ: قاهره، محقق: احمد علم الدين الجندي، مجلة مجمع اللغة العربية، ج30، 1393ق، تحت عنوان: نحو القلوب الصغير؛ قاهره، محقق: ابراهیم بسیونی، واحمد علم الدين الجندي، عالم الفكر، چاپ 1، 1414ق، تحت عنوان: نحو القلوب الكبير
[کشف الظنون 2؛ فهرست دارالکتب چاپ 1964 154/3]
بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 15گ (9پ-23ر)، 15 سطر (7/5×14) [ف: 17-183]
نسخه اصل: نسخه آقای فروزانفر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 21 شوال 1293ق؛ افتادگی: انجام [فیلمها ف: 1-739]
آغاز: برابر؛ انجام: للاشاره الانصاف في کل شی عزیز و اذا کان في احد ضعف یجب أن یقوی بغیره و اذا کان في شی حمل ما یحتمله و لهذا امر في.
نسخه ناقص و تا اواسط بحث تمیز است؛ کا: ابوالحسن علی بن طالوت دامغانی، بی تا؛ افتادگی: انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 35ص (72-106)، 15 سطر ، اندازه: 13×17سم [ف: 17-64]
نحو القلوب - نحو القلب
nahv-e mohammadī
مردوخ، محمد، - 1354 قمری
mardūx, mohammad(- 1935)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1345ق
رساله کوتاهی است در نحو که برای یادگیری مبتدیان نوشته شده است.
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 2423-13/103
آغاز: علم نحو عبارت است از دانستن احوال کلمات عرب از جهة اعراب وبناء؛ انجام: محلا معرب اند همی مطر اخصبت به
الارض العلم ینفع ویرفع در ماسوای هفت محل مذکو جمله اعراب محلی ندارد
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1345ق، جلد: مقوا، 44گ، 16سطر ، اندازه: 13×20سم [ف: 8-4769]
نحو منظوم - الألفية في الاعراب
nahv-e manzūm
قزوین؛ میر حسینا قزوینی؛ شماره نسخه: 166/3
بی کا، بی تا [نشریه: 6-351]
nahv-e manzūm
ناشناخته :
آغاز: بسمله . حمدا لمن کرمنا بالمصطفی ** و صهره و ولده اهل الوفا / و بعد ذا نظم کثیر الفائده ** مختصر في النحو یغنی قاصده / نظمته لغرة العين و من ** یغثنی اسمه اذا هاج المحن /ابن عزیز الموسوي مرتضی ** جنب عند ربه سوء القضاء؛ انجام: و اله معالم اليقين ** ائمة بهم نظام الدين
105بیت؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن الحاج عبد الوهاب، تا: 13 ماه 12702ق؛ 10گ (81پ-90ر) [رشت و همدان: ف: -1668]
آغاز: النحو علم من علوم الادب ** موضوعه موضوع لفظ العرب؛ انجام: و اللفظ معمولا اتی و عاملا** کلیهما أو واحدا أو لا و لا در نسخه حاضر بیست بیت اول این منظومه موجود است، منظومه ای است در علم نحو؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1ص(1پ)، 23 سطر [ف: 36-132]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1650
آغاز: الله احمد فائض الأنعام ** و مؤلف الأرواح و الاجسم انجام: و الاسم علی حرفین رد لاصله ** و ذاك بحذف اللام او حذف فائه
منظومه ای است در نحو تا مبحث مصغر و حاوی قصاید بسیاری در بحرهای مختلف «عربی» و شامل متجاوز از هزار بیت است؛ بی کا، بی تا [ف: 4-361]
nahv-e manzūm = nāme hā-ye forūq
اهداء به: فریدون شاه
مؤلف نامعلوم ولی بنا به اظهار خودش به نام «فریدون شاه»
تأليف و اهداء نموده است.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2778
آغاز: بسمله: زیب عنوان حرفهای شگرف ** نام آموزگار دفتر حرف / و ... نحو علمی بود شریف نسب ** بقوانین لفظ های عرب ...»؛ انجام: ... نیز در منفی آن بودنایاب ** زانکه مخصوص کشته بر ایجاب / و « ... تا بجائی استنامه ایام ** باد عنوان نامهایش نام ... »
خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن سید عبدالصمد بن سید عبدالجلیل، تا: 1263ق؛ جلد: چرمی، 40گ، 14-13سطر ، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3-1353]
نحو موسی - الفيه موسی
nahv-e mīr
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī,'alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
رساله کوتاهی است در نحو منسوب به میرسید شریف جرجانی وغیر از صرف میراو. این رساله ترجمه مانندی از الكافيه ابن حاجب است و عنوان باب های آن «فصل، فصل» است. نسخه های دستنویس آن با یکدیگر جدایی دارند. نسخه چاپ نولکشور لکھنو، در یک مجموعه کتاب های درسی بی تاریخ بدین گونه است: نخست چند فصل بی شماره، در تعریف کلمه و کلام، اسم، مبنی و معرب، معرفه و نکره، اقسام اعراب، آن گاه فصلی در عوامل در چند باب و فصل هایی
آغاز: الحمدلله رب العالمين والعاقبة للمتقین والصلاة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله الاكرمين ابتدا کتاب بدان ارشدك الله تعالی که این مختصری است مضبوط در نحو که مبتدی را بعد از حفظ مفردات لغت و معرفت اشتقاق و ضبط مهمات تصریف به آسانی به کیفیت ترکیب عربیت راه نماید و به زودی بر معرفت اعراب و بنا و سواد خواندن توائی دهد ... فصل. بدان که لفظ مستعمل در سخن عرب بر دو قسم است: مفرد و مرکب. مفرد لفظی باشد تنها که دلالت کند بر یک معنی و آن را کلمه گویند
چاپ: هند، دهلی، مجتبائی، 1321ق، به اهتمام محمد عبدالاحد؛ مطبوعات المؤيد، 37ص، 1321 ق.
[الذريعه 88/24 سه کتاب بدین نام، یکی از میرسید شریف و دیگری از بهاء الدين محمد مختاری نایینی (1080-1140ق) و سومین به نظم که می تواند منظوم همین کتاب باشد؛ مشترک پاکستان 2589/13؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-314]
آغاز: برابر؛ انجام: چهاردهم لام مفتوحه برای تاکید چون لزید افضل من عمر و پانزدهم ما به معنی مادام چون اقوم ما جلس الامير شانزدهم حروف عطف
خط: نسخ، کا: میر جعفر بن شمس الدين، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 25گ، 12 سطر ، اندازه: 19×25سم [ف: 8-4769]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 11گ، اندازه: 10/5×16سم [ف: 3-86]
آغاز: برابر؛ انجام: چون اقوم ما جلس الامر. شانزدهم حروف عطف و آن ده است: واو وفا و ثم و حتی و اما و او و ام و بل و لکن الحمدالله علی احسانه که در این ایام فرخنده فرخام نسخه متبرکه نحویه من تصنیفات میر سید شریف قدس الله سره ...
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد مهدی بن میر محمد، تا: دوشنبه 3 ذیقعده 1266ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 23گ (74پ -96ر)، 9سطر ، اندازه: 16×26سم [ اهدائی رهبر: 10-330]
آغاز: برابر؛ انجام: در آخر فعل مضارع در آید خفیفه چون اضربن و ثقیله چون.
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1269ق؛ 21گ (130-150)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 12-357]
آغاز: برابر؛ انجام: نون تاکید ... دو قسم است خفیفه چون اضربن و ثقیله چون اضربن
در فهرست ناشناس، در چند فصل است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (43ر-51ر)، 19سطر (9×15)، اندازه: 22×51سم [ف: 13-3056]
خط: نسخ نازیبا، کا: سید محمد بن ابوالحسن فومنی، تا: 1304ق؛ اندازه: 10×15سم [ف: -40]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی و اما واو و لام و بل ولکن. تم ...
نسخه در دست، با سربندهای «فصل» بی شماره است؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: چراغ علی ملقب به حاجی آقا بن عبد الكريم شیرازی الاصل و المسكن، تا: جمادی الاول1308ق؛56ص (106-161) [ف: 2-256]
an-naḥw wa-ṣṣarf (r. fī)
رساله ای در مباحث نحو است که گاهی به موضوعات صرفی نیز
متعرض شده است. این اثر با عناوین «فصل، فصل» نگارش یافته است. در فهرست آغاز این مجموعه از این اثر با عنوان «رسالة الحروف» تأليف کمال الدين فسایی یاد شده که وجهی برای آن یافت نشده است، چرا که فسایی در این موضوع سه اثر نگاشته به نام های: 1. شرح شافية؛ 2. شرح كافية؛ 3. القيود الوافية في شرح الشافية و الوافية، که البته نسخه حاضر نظیر هیچ یک از آن سه اثر نیست. در منابع و مصادر، از جمله طبقات أعلام الشيعه اثر دیگری در این موضوع - جز این سه مورد - برای فسایی ثبت نشده است که البته باید تحقیق بیشتری شود. در کتابخانه دار الكتب الظاهرية دمشق رساله ای با عنوان «الحروف = معانی الحروف»، بدون ذکر نام مؤلف با سرآغازی نزدیک به نسخه حاضر معرفی شده است که ممکن است نسخه دیگری نظیر همین رساله بوده باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ذیل 210
آغاز: بسملة، فصل في الحروف التي تجر الأسماء و هی سبعة عشر، مررت بزید، بالله لأفعلن و الله لأضربن .. ؛ فصل في الحروف التي تنصب الاسم و هی سبعة جاء القوم إلا زیدا؛ فصل في الحروف التي تنصب الاسم و ترفع؛ تمت الحروف و یتلوه تصریف الأسماء؛ بسملة، حرکات الأعراب تسمی الرفع و النصب و الجر؛ انجام: فصل تضعیف العدد من الثلاثة ... ألف درهم و تنصب المعدود و منکرا في غیر ذلك، لقولك أحد عشر و عشرون درهما و تسعون دینارا؛ تم تصریف الأسماء
خط: نسخ، کا: عبدالواحد کاتب دولت آبادی، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 4گ (95ر -98پ)، 21سطر (10×17/5)، اندازه: 14×23/5سم [میراث شهاب: س 14 ش 3و 4-156]
nahy va sarf
هروی، عبدالرحیم بن حسینعلی، - 1286 قمری
heravī, abd-or-rahīm ebn-e hoseyn--alī(- 1870)
اهداء به: علیقلی میرزا قاجار
تاریخ تأليف: دوشنبه 25 جمادی الثاني 1272ق
در قواعد علم صرف و نحو لغت عربی، در «مقدمه» و چند «باب» دارای فصول.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد این رساله مشتمل است بر مقدمه و چند باب، مقدمه در بیان بعضی مطالب که قبل از شروع بمقصود لازم است
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد این رساله مشتمل است ... ؛ انجام: اتمام پذیرفت
کاتب = مؤلف، تا: 25 شوال 1272ق؛ جلد: تیماج، 216 ص (20-
235)، اندازه: 11×17سم [ف: 1-18]
آغاز: برابر؛ انجام: هر گاه پیش از او مفتوح باشد منقلب بالف می شود مثل اصبت خیرا ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 25 جمادی الثاني 1272ق (شاید تاریخ تأليف باشد)، جا: سنقز؛ 62گ، اندازه: 11×17/5سم[ف:-74]
nahv va sarf
قواعد نحوی را در آغاز و قواعد صرفی را در نیمه دوم کتب با روشی مختصر و ساده برای مبتدیان گزارش داده و مهمات آنها را می آورد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4939
آغاز: الحمد لله وحده ... و بعد این رساله ایست در آداب تعلیم و تعلم نحو و صرف منقسم بر دو قسم؛ انجام: ناتمام: و گوئی حبذا الرجل زید و حبذا رجلا زید
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 107گ، 9سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 13-138]
nahv va sarf-e zabān-e fārsī = sarf va nahv-e zabān-e
fārsī = dastūr-e zabān-e fārsī
منجم، محمد مهدی بن محمد حسن، ق13 قمری
monajjem,mohammad mahdī ebn-e mohammad
hasan(- 19c)
اهداء به: محمد علیخان امین السلطنه
رساله ای است در صرف و نحو و دستور زبان فارسی که درعصر ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313ق) تأليف شده است.
مؤلف، دو کتاب دیگر دارد به عنوان «ترجمه تحریر اقلیدس» که آن را به نام ناصرالدین شاه قاجار ساخته و دیگری «زایجه و طالع نامه مظفرالدین میرزا قاجار».
[المآثر و الآثار 188-189؛ اخترشناسان و نو آوران مسلمان 259/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16089
آغاز: سپاس بیقیاس و ستایش بی آلایش سزاوار ذات پاک حکیم و قادری است ... و بعد، چون در این قرن سعادت قزآن؛ انجام: و از این بیش شرح این سخنان سروده شد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 25گ، 11سطر (8×13)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 40-694]
نحوه عمل ربع - ربع
nahvīye (fā'edat)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5712/10
آغاز: فائدة نحوية. لا یجوز أن یقال اللهم صل علی محمد و آله، باعادة الجار لوجهین
بی کا، بی تا؛ 1گ (59پ-60پ)، اندازه: 13/8×20/5سم [ف: 8-476]
nahwi (fawaid-un)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 394/3-طباطبائی
آغاز: اعلم ان الاسم الدال علی ثلاثة فصاعدا ثلاثه اصناف؛ انجام: الا ان احدهما لفظی و الاخر معنوی. دنبال این قسمت تا برگ 88 سفید (نانوشته) است.
پاره ای فوائد نحوی است بدون عنوان و شاید قطعه ایست از کتابی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 3گ، (83ر-81ر)، 19 سطر ، اندازه: 17×26/5سم [ف: 22-151]
an-noxbe
ذوالنون مصری، ثوبان بن ابراهیم، 180؟ – 245 قمری
zo-n-nūn-e mesrī,sawbān ebn-e ebrāhīm (797 - 860)
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 695/5
انجام: من اهل الاسرار اذ معنی الاعتبار أن تعبر مما ذکر الى غیره ولا تقتصر علیه کما صرح به اهل التحقيق و المعارف في کتبهم. خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 1گ (41ر -41پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 2-339]
an-noxbe
صفی بن حسین
safi ebn-e hoseyn
مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و سه «فصل»: المقدمة: في بیان ماهية المعمى؛ فصل 1. في العمل التحصيلي (ممکن است «التعمد» باشد)؛ 2. و هو أن تعمد الى لفظ مفرد باعتبار معماة الغير المعمائي؛ 3. التركيب. نویسنده این رساله را از کتاب مبسوط خود «التبيان المطرز» انتخاب نموده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1719/3
آغاز: بسمله، حمدله و بعد فیقول الفقير ... تهیاتها بالنخبة قد انتزعتها من رسالتی الجليلة في المعمى واللغز المسماة بالتبیان المطرز؛ انجام: و اراد بکسرها کسر الهاء من هل یعمل التذييل انتهی ما اردنا ایراده علی سبیل الارتجال و توزع البال و الحمد الله ... و محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250ق؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: میشن، 20سطر ، قطع: جیبی [ف: 5-139]
noxbe
شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad
naqī (1762 - 1844)
در اصول و فروعدین.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6425/4
خط: نستعلیق، کا: محمود، تا: دوشنبه 11 صفر 1259ق؛ جلد: تیماج، 12گ (78ر -89ر)، 18 سطر (8×14)، اندازه: 14×22سم[ف: 16-264]
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ -1262 قمری
karbāsī,mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan
(1767 - 1846)
رساله ای مختصر در احکام طهارت، صلات، زکات، خمس وصوم که به صورت فتوایی نوشته و در چند «مقصد» و هر کدام در چند «باب» وهرباب مشتمل بر فصولی، تنظیم شده است. این رساله که منتخبی از کتاب دیگر مؤلف «الإرشاد المسترشدين» می باشد مورد تحشیه وتعلیقه بسیاری از فقهای آتی قرار گرفته است.
آغاز: حمد و ثنای بیحد و احصاء مخصوص بارگاه کبریایست که جواهر بحار معرفتش کنز الفوائد آمال و امانی ...
انجام: 1 (صلات): و در هیچیک اراده ماندن ده روز نداشته باشد ودر مابین مجموع آنها به قدر هشت فرسخ نباشد باید تمام نماید واحوط علاوه نمودن قصر است بر آن.
2(صوم): چه از یکسال بگذرد یا بیشتر لیکن سنت است و روزه مستحب صحیح نیست از کسی که در ذمه او روزه واجب باشد مگر آنکه قادر نباشد به واجب که جایز است.
چاپ: مشار فارسی، ج 5، صص 5175-5176؛ اصفهان، 1246 و 1285 و 1289؛ 1306ق، خشتی، 121+1ص؛ هند، بمبئی، 1316ق، سنگی، رقعی، 152+14+25+19+28ص؛ ایران، اصفهان، 1339ق، سنگی، خشتی، 140+3ص، نخبه کلباسی؛ ایران، تهران، سنگی، خشتی، 131ص، نخبه کلباسی: بدون تاریخ ایران، تهران، 1321ق، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام سید میرزا محد علی شیرازی، به درخواست حاجی میرزا محمد علی شیرازی، ایران، تهران، کارخانه علی قلی خان، 1313 قمری، با تصحیح و تنقیح عبدالوهاب خراسانی مشهدی، سنگی، رقعی، 1+149ص، به درخواست آقا مشهدی محمد نائب؛ هند، بمبئی، دت پرساد، 1318 قمری، به اهتمام: میرزا محمد ملک الكتاب
[الذريعه 90/24؛ کشف الحجب 578؛ دنا 10: 620-623 (82 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية النخبة؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281ق)
2- احکام نماز = مختصر نخبه؛ شیخ مرتضی (-13)
3- حاشية النخبة؛ شریف رازی، عباسقلی بن قنبر علی (1291-1374)
4- حاشیه نخبه
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 شوال 1239ق؛ 113گ، 15سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -58]
آغاز: بسمله نحمد اللهم اجعلنا لانعمك من الشاكرين ... وبعد فیقول الغريق في بحر؛ انجام: وهمچنین است حال در تشهد منسیه در رکعت اخیره
خط: نسخ، کا: محمد کاظم حسنی حسینی، تا: 25رمضان 1240ق؛ 106گ، 13 سطر ، اندازه: 10×15سم [ف: 1-36]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ خوش، کا: آقائی اصفهانی بن رجبعلی، تا: ربیع الاول 1240ق؛ محشی از شیخ محمدباقر، حاجی ملاحسینعلی تویسرکانی اعلی الله مقامه، حاجی سید حسین ترک، میرزا مدظله العالي، حاجی سید اسدالله مدالله تعالی ظله العالي؛ جلد: تیماج، 15سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10/5×18سم [ف: 3-1444]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ عالی، بی کا، تا: 6صفر 1240ق؛ مجدول، مقابله شده؛ 163گ، 12 سطر ، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 5-2214]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ جلد: گالینگور، 111گ، 13 سطر ، اندازه: 10×15سم [ف: 8-4776]
بی کا، تا: 1242ق؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد کاظم تفرشی، تا: 2جمادی الاول 1243ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 138 گ، 11سطر، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 8-4776]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ، کا: سید محمد کاظم تفریشی، تا: جمعه 2 جمادی الثاني 1243ق؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ جلد۔: تیماج، 255گ، 11 و 12سطر ، اندازه: 10/5×15سم [ف: 21-1586]
آغاز: خلایق و عترت طاهره آن جناب باد و بعد چنین گویند ابن محمد حسن الخراساني محمد ابراهیم الأصفهاني؛ انجام: برابر با 1 از ابتدای طهارت تا پایان صلات؛ خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد بن ابوالقاسم، تا: 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، محشی بارمز «ق» و بعضا با عنوان «میرزا دام ظله»، خریداری از موسوی گرمارودی در سال 1365؛ جلد: تیماج مذهب، 125گ، 11سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 21-1578]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
از طهارت تا انتهای صلات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 29ربیع الثاني 1244ق؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 80گ، 19 سطر ، اندازه: 9×15/5سم[ف:21-1585]
آغاز: برابر
از اول تا آخر (طهارت و صلوة)؛ خط: نسخ، کا: سید محمد بن سید حسن، تا: 1245ق؛ 103گ (33-135)، 14 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 8-4776]
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 ذیقعده 1245ق؛ 11گ، 15 سطر ، اندازه: 11×17سم [ف: 2-23]
بی کا، تا: 1245ق، قطع: جیبی [ف: -257]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
از ابتدای طهارت تا پایان صوم؛ خط: نسخ، کا: کاتب حواشی خطی: محمد رضا بن ملا میرزا محمد، تا: 1246ق، جا: اصفهان؛ محشی با نام ورمز: سید حسین تلمیذ مرتضی انصاری، مرتضی الانصاري، امضای «س»، میرزا (میرزا حسن شیرازی )؛ جلد: تیماج، 93گ، 19سطر ، اندازه: 14×20سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: چاپی، بی کا، تا: شعبان 1246ق، جا: اصفهان؛ چاپی؛ 14گ، 19سطر ، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 5-2214]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
ط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 52گ ، 14 سطر ، اندازه: 16×21سم [اهدائی رهبر: 3-776]
آغاز: برابر؛ انجام: بحث دویم: در بیان مفطراتی که حرام نیست ارتکاب آنها و لکن موجب قضا می شود ... و بعد معلوم شود که صبح بوده است لازم است بر او قضا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 شعبان 1247ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 128گ، 15 سطر ، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2-211]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچه تدارک نموده اند از برای سال از خوردگی و غیر آن و زیادتی منافع زیادت
از آغاز تا پایان کتاب زکات و خمس؛ خط: نستعلیق، کا: علی اصغر گیلانی، تا: 10 رمضان 1248ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 112گ، اندازه: 10/5×17سم [محدث ارموی مخ: 3-1604]
آغاز: برابر؛ انجام: مثل کفاره ماه مبارک رمضان و اظهر اختصاص حکم است بر تقدیر ثبوت به دو ماه پس اگر زاید از دو ماه باشد حکم مذکور ثابت نیست
خط: نستعلیق زیبا، کا: نوری، عبدالمناف بن عبدالمطلب، تا: پنج شنبه 24 شوال 1249ق، کاتب ساکن قریه فرحزاد از قرای شهران؛ 85گ، 17 سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 1-388]
خط: نسخ، کا: مصلح آبادی، آقا بن محمد علی، تا: محرم 1250ق؛ محشی از آخوند محمد کاظم خراسانی؛ اهدایی: وزیری؛ 85 گ، 19 سطر (8×16)، اندازه: 15×30سم [ف: 3-1017]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: 1250ق [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1251ق؛ از روی نسخه اصل، مصحح، محشی از میرزای شیرازی و شیخ انصاری؛ 92گ، 15 سطر ، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2-50]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: شریف یزدی، ابوالهادی بن محمد مهدی، تا: جمادی الاول 1251ق؛ جلد: تیماج، 110گ، 14سطر (6/5×11)، اندازه: 11×17/5سم [ف: -216]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، عبدالرزاق، تا: 1251ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ 67 گ، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: -189]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم پسر عبد الرضا قزوینی، تا: ربیع الثاني 1252ق، جا: شیر از مدرسه هاشمیه؛ جلد: تیماج، 132گ، 12سطر (9×10/5)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 1-308]
26 تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 29/1
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن علی محمد، تا: 1252ق؛ جلد: تیماج، 21 سطر (7×13)، اندازه: 11×17/5سم [ف: -60]
آغاز: برابر؛ انجام: و احوط ترک است در ظرف اگر پارچه طلا و نقره بیندازند آب خوردن از آن عیبی ندارد.
کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 21 جمادی الاول 1252ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 33گ، 16سطر ، اندازه: 11/5×20/5سم [ف مخ: -237]
خط: نسخ، کا: محمد بن باقر اصطهباناتی، تا: شنبه 17 رجب 1252ق؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [اوراق عتیق: 1-275]
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق عزآبادی، تا: شوال 1253ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×18سم [ف: 3-1018]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری با نشانی «ض»؛ 191گ، 15 سطر ، اندازه: 9×16سم [ف: 22-241]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 5 شوال 1253ق؛ 56گ، اندازه: 17×21سم [نشریه: 13-393]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
از ابتدای طهارت تا انتهای بحث چهارم در علامات دخول ماه رمضان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1254ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ جلد: تیماج، 152گ، 14 سطر ، اندازه: 11×15سم [ف: 21-1584]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن محمد حسین بن محمد علی بن عبدالله، تا: 11 ذیحجه 1254ق؛ جلد: تیماج، 122گ، 17 سطر ، اندازه: 10×15/5سم [ف: 2-300]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق، جلد: تیماج، 119گ، 15 سطر ، اندازه: 17×17سم [ف مخ: 5-2214]
آغاز: آن و اگر رسیده باشد بغیر آن معین است باب شستن تمام و همچنین معین است؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1255ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
کا: محمد قاسم ابن ملا محمد هاشم میریانجی، تا: 1255ق [تراثنا: س13ش 4-137]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین موسوی، تا: دوشنبه 8 صفر 1258ق، جا: شیراز؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374، 176گ، 17 سطر ، اندازه: 10/5×15/2سم [ف: 21-1586]
خط: نستعلیق شکسته، کا: جعفر بن علی محمد، تا: 1258ق؛ جلد: میشن، 73گ، 18سطر ، اندازه: 14/2×21/3سم [ف: 4-814]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1259ق؛ جلد: تیماج، 32گ، 18سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4775]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 صفر 1259ق؛ واقف: فضل الله محقق سمنانی، آبان 1366؛ 82گ، 18سطر ، اندازه: 12×21/5سم [ف: 21-1588]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: سید محمد طهرانی (که در اثنای کتابت وفات یافته) و آقا رستم علی (که کتابت را به پایان برده)، تا: 27 ربیع الثاني 1260ق، جا: سلطان آباد؛ جلد: تیماج، 82گ، 18سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4775]
آغاز: برابر؛ انجام: که در بیان مسائل طهارة و صلوة و زكوة و خمس و صو مست
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: محمد میرزا، تا: 20 صفر 1261ق، جا: کرمانشاه؛ محشی؛ جلد: تیماج، 112گ، 14سطر ، اندازه: 12×19سم [ف: -311]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، تا: تا اواسط رجب 1270ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی از شیخ مرتضی انصاری؛ مهر: شیخ مرتضی انصاری «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده مرتضی
«الانصاري» (مربع)؛ 173گ، 12سطر ، اندازه: 11×15/5سم [ف:2-313]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 133گ، 15سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 16-339]
آغاز نمودن بعد از وقت و اگر فراموش نمود ازاله کردن نجاست را و بعد از فراغ از نماز بخواطرش آمد اعاده و قضاء آن واجبست و اگر در بین نماز بخاطرش بیاید اعاده واجب است؛ انجام: برابر2 اما ترتیب عناوین موجود در نسخه: باب سوم در مطهرات فصل اول در آب و انواع آب، مقصد دوم در باب نماز، وشرایط و احکام آن، مقصد سوم از زكوة مال و بدن و خمس احکام آن در باب خمس، مقصد چهارم در صوم و احکام و مبطلات آن؛ خط: نسخ، کا: یزدی تفتی، محمد مهدی بن محمد باقر، تا: دوشنبه 17 ذیحجه 1275ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشانه های 1س، ض؛ اهدایی: سود احمد میرزائی، 1367؛ جلد: گالینگور، 39گ، 21سطر (14/5×9)، اندازه: 22×17سم [ف: 19-498]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد علی فروشانی اصفهانی تا: 7 ذیحجه 1275ق؛ محشی از شیخ انصاری و با امضای «من»؛ دستخط علامه انصاری بدین صورت: «بسم الله الرحمن الرحيم شهد بعض الاحباب مقابلتها ولاباس بالعمل بها وهبتها بعلی آقا حفظه اله» (مراد ملا علی کنی است) با مهر«لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده مرتضی الانصاري» (مربع)، با نسخه اصل مقابله و تصحیح شده؛ 104گ، 16سطر ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-214]
خط: نسخ خوب، کا: میرزا حسن گرجی، تا: 1276ق؛ 183گ،11سطر ، اندازه: 11×17/5سم [ف: -46]
خط: نسخ، کا: فروشانی اصفهانی، محمد باقر بن محمد علی، تا: چهارشنبه 3 ذیحجه 1277ق؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری با نشان «ض» و میرزا محمد حسن شیرازی با نشانی «میرزا» در صفحه اول خط میرزا؛ تملک: باقر بن محمد علی اصفهانی به تاریخ رجب 1283؛ 113گ، 15 سطر ، اندازه: 14×19/5سم [ف: 17-224]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
از ابتدا تا پایان کتاب صوم؛ بی کا، تا: 1246ق (پایان کتاب صلاه مسافر) تا محرم 1283ق (پایان نسخه)؛ محشی با امضای «اس»، «ض»، با علامت بلاغ و مقابله؛ مهر: «عبده الراجي محمد» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 118گ، 12سطر ، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 5-2214]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1290ق؛ محشی با عنوان «میرزا حسن سلمه الله» و «حسین»؛ 91گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×10سم [ف: 273-1]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر در یکی از اول یا آخر یا اواسط خون دید نفاس او ...
نسخه حاضر مسائل وضو تا احکام دماء ثلاثه را دارا می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 14گ (1-14)، 17سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 28-618]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 158گ، 11سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 3-366]
انجام: و در هیچ یک اراده ماندن ده روز نداشته باشد و در ما بین مجموع آنها به قدر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: ورثه امام زاده؛ 140گ، 12سطر ، اندازه: 10×14/5سم [ف: 2-31]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 143گ، 14 سطر ، اندازه: 15×11سم [ف: 8-4776]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 با دستخط ومهر شیخ انصاری، محشی از نظرات شیخ انصاری؛ جلد: تیماج، 90گ، 15سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4776]
آغاز: که نمازی که بنذر و تنبیه نذر واجب شود اما نماز یومیه هفده رکعت ودر حضر و در سفر نمازهای چهاررکعتی دو رکعتی آن ساقط است؛ انجام دادن زكوة فطره باشخاصی که می توان بآنها داد فقیر مسکین باقی را حواله بکتاب ارشاد نمودیم. تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 101گ، 14سطر ، اندازه: 16×10سم [ف: 8-4777]
تا نماز مسافر است؛ خط: نسخ، بی کا، تا پایان قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندکی از مقدمه مانده است؛ 14سطر (5/5×11)، اندازه: 15×9/5سم [ف: 5-706]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مقابله شده، حسین حسینی می نویسد که عمل به این رساله به جز آنچه که در حواشی آمده است رواست؛ 17 سطر ، اندازه: 13/5×21/7سم [ف: 4-814]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 151گ، 11سطر ، اندازه: 21/4×13/6سم [ف: 4-814]
آغاز: برابر؛ انجام: پس اگر زاید از دو ماه باشد حکم مذکور ثابت نیست.
از ابتدای مقدمه تا انتهای روزه؛ خط: نسخ، کا: علی بن میرزا محمد علی حسینی عربشاهی، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبز ورای محرم 1405؛ جلد: مقوا، 138گ، 19سطر اندازه: 21×15سم [ف: 21-1588]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
از ابتدای طهارت تا انتهای صلات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 128گ، 13سطر ، اندازه: 15/2×10/7سم [ف: 21-1584]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر مرتد شود معتکف در بین اعتکاف باطل می شود اعتکاف و واجب است بیرون رود از مسجد.
از ابتدای طهارت تا انتهای اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: میرزا علی بن علی محمد زنجانی، تا: قرن 13؛ واقف: سید عبدالباقی آیه اللهي، اسفند 1374؛ 122گ، 15 سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 21-1585]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 65گ (71پ -135ر)، 21×15/5سم [ف: 1-189]
بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از شیخ محمد باقر و شیخ مرتضی انصاری؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 151گ، 12 سطر ، اندازه: 15×10سم [اهدائی رهبر: 3-776]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا إله الله و الله و الله اکبر و آن رفع ویکند هدم و غرق ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 68گ (276-17)، 17سطر (7×11/5)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 36-166]
آغاز: برابر؛ انجام: پنجم آنکه شرطست در وجوب قضاء بلوغ وعقل و اسلام و ایمان پس واجب نیست قضاء بر طفل و دیوانه...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضای «ض»، «میرزا دام ظله»؛ جلد: تیماج، 72گ، 18سطر ، اندازه: 17×11سم [ف مخ: 5-2214]
آغاز: ... کتاب الطهارة و در آن یک مقدمه وسه مقصد و یک خاتمه است اما مقدمه پس در آن دو فصل است فصل اول در احکام آنها است بدانکه آب یا مطلق است یا مضاف اما اول؛ انجام: وهرگاه در وسط روز مشخص شود ماه رمضان باز کفایت می کند و لازم نیست تجدید نیت از برای روزه ماه رمضان ولیکن احوط تجدید است و هر گاه صبح کند یوم الشك را به نیت افطار خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 135گ، 12سطر ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2215-5]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیکن حرام نمی شود آن چیزی که در ظروف می باشد در خور بی کذا و آشامیدنی و غیر آن و هم چنین رفع خبث به آن می شود و همچنین است از ظروف غصی [کذا] هر چند فعل حرام کرده باشد. هر گاه وضو یا غسل ... [مطلب ناتمام رها شده]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ دارای رکابه، مجدول؛ 34گ (55پ-86پ و به دلیل جابجایی ادامه آن در 42ر -43ر)، اندازه: 20/4×13/5سم [ف: 27/1-243]
آغاز: برابر ؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مسوده چاپ سنگی، بوسیله محمد ابراهیم تهرانی مقابله و تصحیح شده، محشی و تأييد میرزا محمد تقی شیرازی و آخوند خراسانی و سید اسماعیل صدر و سید کاظم طباطبائی یزدی؛ 125گ، 21سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 4776-8]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 103گ، 15سطر ، اندازه: 16×10سم [ف: 4776-8]
آغاز: برابر؛ انجام: و جائز است زینت نمودن در و دیوار خانه و اتاق و سقف آن را به طلا و نقره و احوط ترک است و در ظرف اگر پارچه طلا و نقره بیندازد آب خوردن از آن عیبی ندارد تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 37گ، 19سطر ، اندازه: 12×20سم [ف: 8-4776]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشان «ض» شیخ مرتضی انصاری، با علامت بلاغ مقابله، در اول نسخه گواهی به خط شیخ انصاری و با مهر ایشان: «شهد بعض الثقات بمقابلة النسخة لدی الاحقر»؛ جلد: تیماج، 73گ، 19سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 8 -4776]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 20گ، 14سطر (7×13/5)، اندازه: 17×11سم [ف: 1- 339]
بی کا، بی تا؛ چاپ حروفی چاپخانه ملا عبدالرزاق اصفهانی در اصفهان است که به سال 1246 چاپ شده، محشی خطی از شیخ مرتضی انصاری با نشانی «ض» و حسین الحسني با نشانی «ح ح»؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده اسماعیل بن نجفقلی الحسيني» (مربع)، «عبده الراجي مهدی الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 94گ، 19سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 21-300]
آغاز: برابر؛ انجام: و وجوب فوری نیست و مستحب است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: غلامحسین افتخاری پور؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 82گ، 15سطر (6×10/5)، اندازه: 15×10/5سم [ف: 5-1631]
بی کا، بی تاب نسخه چاپ حروفی است که توسط عبدالرزاق اصفهانی در اصفهان به سال 1246 چاپ شده، محشی خطی شیخ مرتضی انصاری با رمز «ض»؛ جلد: تیماج، 93گ، 9سطر، اندازه: 14×19سم [ف: -64]
آغاز: برابر؛ انجام: و در ظروف اگر پارچه طلا و نقره بیندازند آب خورند از آن عیبی ندارد.
بی کا، بی تا، جلد: میشن، 56گ (1پ-56پ)، اندازه: 16/6×10/8سم [ف: 9-37]
طهارت تا خمس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 69گ، 19 سطر اندازه: 30×20سم [ف: 3-3]
آغاز: او را و اگر پشت به زمین و روی به آسمان باشد؛ انجام: برابر2
در فهرست ناشناس، انجام هماهنگی، محشی از آیت الله سید محمد کاظم طباطبائی یزدی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حسین انتظاری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 62گ، 14سطر (15×9)، اندازه: 21×17سم [ف: 4-1484]
آغاز: بسمله مبحث طهارت از کتاب نخبه سر کار حاجی محمد ابراهیم کرباسی و در آن چند مبحث است؛ انجام: هر چند غساله از محل بیرون نرود و لیکن احوط بیرون کردن آنست و اما در آب جاری کفایت
مبحث طهارت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 51گ، 13سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 1-280]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، بی تا، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب محرر، با سرلوح مذهب مزدوج، محشی از آية الله سید ابوالقاسم انبارده سروی امضاء «سید دام تأييده»؛ جلد: گالینگور، 134گ، 15سطر ، اندازه: 17/5×9/5سم [ف: 26-147]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از شیخ مرتضی انصاری و ملا محمد باقر؛ مهر: «الراجي احمد بن محمدرضا» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 151گ، 12سطر ، اندازه: 15×10سم [مؤيد: 3-371]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ محشی از شیخ مرتضی، میرزا و حاجی میرزا حسین [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
تا فصل دوم در غسل از مقصد یکم؛ کا: محمد بن صالح، بی تا؛ 4گ (115پ-118پ)، 28سطر (25×30)، اندازه: 40×34سم [ف: 529-17]
آغاز: فصل سوم در واجبات و محرمات بیت الخلا رفتن؛ انجام: و در ظرف اگر طلا و نقره بیندازند آب خوردن از آن عیبی ندارد مبحث طهارت؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن لطیف چالی الاصل، بی تا، جا: قریه رودبارک اشکور؛ 63ص (1-63)، 15سطر ، اندازه: 11×15/5سم [ف: 2-255]
noxbe (mn.)
وابسته به: نخبه کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن (1180-1262ق)
رساله ای مختصر در احکام طهارت، صلات، زکات، خمس وصوم که به صورت فتوایی نوشته و در چند «مقصد» و هر کدام در چند «باب» وهرباب مشتمل بر فصولی، تنظیم شده است. این رساله که منتخبی از کتاب دیگر مؤلف «الارشاد المسترشدين» می باشد مورد تحشیه وتعلیقه بسیاری از فقهای آتی قرار گرفته است. دو نسخه زیر منتخبی از آن است.
[الذريعه 90/24؛ کشف الحجب 578]
منتخب؛ خط: نستعلیق، کا: محمود، بی تا، یک صفحه ناقص؟ 1ص (89پ)، 18سطر (14×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 16-264]
آغاز: بسمله، وفقکم الله، این مختصریست از واجبات طهارت از کتاب مستطاب کهف الحاج ... برداشته تا گمگشته وادی جهالت را دلیلی بوده باشد؛ انجام: و بار سیم به همین قصد بخوابد و بیدار نشود تا صبح طالع شود و در این وقت قضا و کفاره هر دو برو لازم است.
گزیده ای است از رساله عملیه «مرحوم حاج ملا محمد کرباسی اصفهانی» که برای استفاده عموم ترتیب داده شده مباحث آن از کتاب طهارت آغاز و تا پایان مبطلات به انجام می رسد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 10گ (7پ-16پ)، 9سطر ، اندازه: 14×7/5سم [ف: 37-102]
an-noxbe
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1871-kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810
رساله کوتاهی است در تعقیبات وادعية صباح و مساء. بعد از پایان رساله دعای تهلیل، تحریر شده است.
[فهرست مشایخ 266/2]
آغاز: الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين ولعنة الله علی اعدائهم اجمعین وبعد یقول العبد الأثيم کریم بن ابراهیم ان الادعية الواردة عن آل محمد علیهم السلام في تعقیبات؛ انجام: وابتغ فیمابین ذلك سبیلا وقل الحمدلله الذي لم یتخذ ولد ولم یکن له شریك في الملك ولم یکن له ولی من الذل و کبره تکبیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول زری؛ تیماج، 58گ، 6-7سطر ، اندازه: 10×6سم [ف: 8-4769]
خط: نسخ، کا: شیرازی، یوسف بن علی، تا: رجب 1257ق، جلد: تیماج، 40گ، اندازه: 10×17سم [ف: 3-949]
خط: نسخ، کا: لطف الله تبریزی، تا: 1270ق، به دستور محمد تقی خان؛ مجدول؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ 113گ، 7سطر (3/5×6)، اندازه: 6/5×10سم [ف: 5-1716]
خط: نستعلیق، کا: طباطبایی، محمد رضا، تا: 1350ق 38 گ (9پ-46پ)، 12سطر (13×6)، قطع: ربعی [ف: 17-250]
noxbe
صدرالافاضل، مرتضی حسین، قرن 15 قمری
sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn(- 21c)
منتخبی است به صورت بیاض از شاعران پارسی مانند منوچهری دامغانی، خیام، امیر خسرو، حافظ، فردوسی، رودکی، اوحدی کرمانی، ابن یمین، قاآنی، امیر معزی، هلالی، ناصر علی، کلیم، فیضی، کمال اسماعیل و شاعران پارسی گوی اردو زبان مانند غالب و اقبال لاهوری. بعضی از این اشعار در تاریخ آگوست 1945 انتخاب شده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2773/2
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند کاتب - پاکستان؛ خط: نستعلیق هندی، کا: سید مرتضی حسین (صدرالافاضل الكهنوي لاهوری)، تا: 1364ق؛ 65ص (35-99) [عکسی ف: 7-365]
an-noxbe = xulāşat-ul kāfīya
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق)
تلخیصی است از کافیه ابن حاجب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15333/2
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و احمده علی جزیل نواله و اصلی علی رسوله محمد و آله الكلمة لفظ وضع لمفرد و مستقله باقتران محصل اسم و معه فهل و غیره حرف و متضنه بالاسناد اسمین أو فعلا و اسمأ کلام؛ انجام: و التنوين نون ساكنة مع حركة الآخر، و هو للتمکن و التنكير و العوض و المقابلة و الترنم.
خط: نسخ کهن، کا: محمد بن محمد بن احمد قزوینی، تا: اواخر محرم 713ق، جا: شیراز؛ افتادگی: انجام؛ کتاب النخبه را بسیار فشرده نگاشته و برگ آخر را صدرالافاضل تکمیل نموده ولی به خط همین کاتب است، مصح؛ مهر: لطفعلی صدرالافاضل (بیضی)؛ 4گ (80ر-83پ)، 17و36سطر ، اندازه: 17/8×13/5سم [ف: 43-29]
noxbe
ناشاخته:
آغاز: و خواه تمام آن باشد یا بعض آن و خواه جزء
مشتمل بر چند فصل؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن عبدالکریم، تا: 1294ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 73گ، 17سطر (13×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 5-1595]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 23گ، 17سطر (10×6)، اندازه: 15×10سم [ف: 3-943]
noxbe
فرهنگ لغات و واژه های پزشکی قدیم است گرفته شده از لغات ترکی و عربی و فارسی، که به ترتیب حروف آغاز آنها تنظیم شده است. در بعضی از نسخه ها عناوین بیست و هشت باب برای حروف گذاشته شده و در سر آغاز نسخه «نخبه» نامید شده است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 رمضان 1230ق؛ 145گ، 15سطر ، اندازه: 10/5×17سم [ف:- 155]
آغاز: حرف الالف مع الالف آطریلال لغت بربری بمعنی رجل الطير است بجهت مشابهت شاخ گیاه آن بچنگال مرغ؛ انجام: با سیر کوکی اسم ترکی جزر است که بفارسی زردک نامند
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 116گ، اندازه: 21×17سم [ف: -124]
تهران؛ ملی، شماره نسخه: 7071
آغاز: من خزائنك مدرورة انت الله الذي لا اله الا انت لقد فاز من و المالك؛ انجام: پس اکتفا می کنم از تعقیبات و دعاهای صبح و شام و ختم.
انجامه: و ختم می کنم باین موضع رساله را و نامیدیم این رساله را نخبه چنانچه در اول رساله بوده تمام شد بر دست موالفت تقبل الله منه و حسب الخواهش اخوت و رفعت و معالی پناه، عمدة؟ الفرهاد و العباد جناب مستطاب حاجی اسماعیل در پیش از زوال هر یوم شنبه بیست سوم ربیع الثاني حامد مصلیا مستغفراً تمت 1271.
شامل قسمتی از فصل اول و فصل دوم در تعقیبات نماز ظهر، فصل سیوم در تعقیبات نماز عصر، فصل چهارم در تعقیبات نماز مغرب، فصل پنجم در تعقیبات نماز عشاء و ... در انتهای این رساله ادعیه دیدن رویت ماه در برگ 91 و دعای باطل السحر در برگ 92 و ادعیه متفرقه و نیز شمایل النبي، و اشعاری از حضرت امیر و قسمتی از کلام حضرت امیر علیه السلام آمده است خط: نسخ، بی کا، تا: 23 ربیع الثاني 1271ق، بر حسب خواهش حاجی اسمعیل 1271ق بر دست مؤلفش تمام شد؛ جلد: مقوایی، 3ص ( 79-77 )، 12سطر (13×6)، اندازه: 17/3×10/5سم [رایانه]
کتابی است در ادعیه شیعی شامل اعمال سه ماه از شهور سنه رجب وشعبان ورمضان منتخب از زاد المعاد علامه مجلسی.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6816/2-34/186
آغاز: بسمله حمدله والعاقبة للمتقین والصلوة والسلام علی اشرف الخلائق محمد وعترته الطاهرين اجمعین بر ارباب دانش و بینش مخفی نماناد که این چند کلمه مختصری است موسوم بنخبه که از زاد المعاد منتخب شده است و محتوی است بر اعمال سه ماه از شهور سنه و مشتمل است بر سه باب؛ انجام: و مسکنتی و فقری اليك یارب پس حضرت فرمود که
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول محرر مذهب؛ 15گ، 9سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 8-4775]
noxba-tol axbār
شیرازی، عبدالوهاب بن علی اشرف، ق13 قمری
šīrāzī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī ašraf(- 19c)
تاریخ تأليف: میان 1257 - 1265ق
در تاریخ عمومی جهان است از خلقت حضرت آدم تا عصر مؤلف وشرح احوال پیامبر (صلی الله علیه و اله وسلم) و ائمه (علیهم السلام) در یک «مقدمه» و دوازده «عنوان» و یک «خاتمه»: مقدمه در کیفیت خلقت حضرت آدم؛ عنوان 1. ذکر حالات برخی از پیامبران و ... 2. ذکر سلاطین عجم پیش از اسلام؛ 3. حالات حضرت رسالت؛ 4. پادشاهان به روزگار پیامبر؛ 5. خلفای سه گانه؛ 6. امامان؛ 7. امویان؛ 8 عباسیان؛ 9. همروزگاران عباسی؛ 10. پس از عباسیان؛ 11. پادشاهان پس از مغول، 12. صفویان و پادشاهان پس از ایشان تا محمد شاه قاجار؛ خاتمه: در پادشاهی محمد شاه.
آغاز: الحمدلله الخالق الوهاب الذي بعباده غفار تواب و الصلوة ... و بعد چنین گوید بنده ذلیل، ابن علی اشرف بن علی بن اسمعیل، عبدالوهاب شیرازی که چون چندی ... تا اکنون که سال یکهزار و دویست و پنجاه و هفت هجری است ... و زمان سلطنت ... محمد شاه قاجار است ...
انجام: بلکه از بابت آنست که چون نسیان از لوازم جبلت انسان است ایشان را در بعضی از فقرات خبط و اشتباه رویداده و الله اعلم بالصواب تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
[فهرستواره منزوی 664/1 و 3205 و 1809/3 ؛ نسخه های منزوی 4205/6؛ الذريعة 92/24؛ استوری 151/1؛ بریگل 959]
آغاز: برابر؛ انجام: به تیغ رومیان راه عدم پیش گرفتند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 200گ، 19سطر ، اندازه: 32×20/5سم [ف: 4-815]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 10 ربیع الثاني 1269ق؛ 260ص، 27سطر (12×22)، اندازه: 31×20سم [ف: 1-164]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 ربیع الثاني 1271ق؛ مجدول؛ تملک: اسماعیل بن جعفر بن اصلان بن محمد بن مهدی بن محمد علی بن محمد قلی نیارلی طارمی در 10 رمضان 1329 در تهران؛ 159گ، 22سطر (23×12)، اندازه: 31×20سم [ف: 16-37]
آغاز: برابر؛ انجام: تا قرب بیست و دو هزار نفر از مجاور وزوار و عرب و عجم به تیغ رومیان راه عدم پیش گرفتند.
خط: نستعلیق، کا: احمد علی بن عباس عبداللهی ساکن قم (بخش نونویس)، تا: دوشنبه 2 رجب 1397ق (تاریخ بخش نونوویس)؛ مصحح؛ 124گ، 23سطر [ف: 8-4770]
آغاز: برابر؛ انجام: قرب بیست و دو هزار نفر از مجاور و زوار و عرب و عجم به تیغ رومیان راه عدم پیش گرفتند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: احمد علی عبد اللهي سیرجانی متخلص به وافی به تاریخ 15 جمادی الاول 1390؛ جلد: تیماج، 231گ، 19سطر ، اندازه: 20×30سم [ف: 9-375]
noxba-tol axbār
منتخب احادیث و روایاتی از کتب مختلف شیعه از جمله مفتاح الفلاح، کیمیای سعادت، احیاء العلوم غزالی، کافی کلینی، عدة الداعي، روضة النبي، کشکول و منابع دیگر در موضوعات مختلف است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19710
آغاز: باب فضل زيارة ابی عبدالله الحسين علیه السلام محمد بن یحیی عن محمد بن الحسين؛ انجام: من جهة اللاهوت و المراد الناسوت الجسد و اللاهوت الروح
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: مرحوم سید مصطفی صفایی خوانساری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 65گ، اندازه: 12×19/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-764]
noxba-tol axbār
گفتاری است در شرح حدیث معراج به گونه ای عامیانه.
آغاز: بسمله حمدله و بعد چنین گوید این بنده عاصی از بنده خواستار شدند که یک نسخه مختصری از ائمه از برای عوام از ذکور و اناث ترتیب داده ... در آسمان چهارم به بهشت بردند ...
[فهرستواره منزوی 1025/8]
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1138/1
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 12سطر (13×7)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 3-1582]
noxbat-ol axlāq
میر فندرسکی، ابوالقاسم بن حسین خان، قرن 14 قمری
mīr fendereskī,ab-ol-qāsem ebn-e hoseyn xān(- 20c)
تاریخ تأليف: 19 جمادی الاول 1344ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
رساله ای است در اخلاق، شامل نصایح و اندرزهایی برگرفته از احادیث معصومین علیهم السلام، گفتار حکما و بزرگان علم و ادب که برخی به صورت نظم آمده؛ و برخی از خاطرات خویش را نیز ضمیمه آن کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15577
آغاز: الحمد و الشكر لمنعم الخلائق ... چون این ذره بی مقدار ... به خیال این افتادم که نصایح کملین از فضلا و أدبا که برای موعظه و پند قاطبه ما مردم دور از اخلاق حسنه مفید است مذکور دارد، شاید به بعضی از امثال نوع خودم تأثير ذاتی نماید؛ انجام: اگر در نماز جماعت شخص عالمی نماز خود را در همان مکان فرادا بجا بیاورد، توهین نموده امام و مأموم را و فرمایش حضرت رسول صلوات الله و سلامه علیه را، پس بهتر آن است که اگر فرادا باشد بعد از خاتمه جماعت باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1344ق، جا: مشهد؛ اهداء نامه مؤلف به امیر امجد در تاریخ 1347ق پس از پایان و مهر: عبد اللطيف عبدالله المحمدعلي»؛ 70گ، 12 سطر (14×7)، اندازه: 17/5×11سم [ف: 39-504]
noxba-tol azkār (mn.)
تبریزی، محمد رفیع بن محمد شفیع، ق13 قمری
tabrīzī,mohammad rafī“ ebn-e mohammad šafī(- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9286/2
آغاز: بسمله. حمدلله و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و اله اجمعین. اما بعد این نسخه ای است منتخبه از نخبة الاذكار که حقیر محمد رفیع بنمحمد شفیع تبریزی حشرهما الله مع موالیهما در ایام باب در تعقیبات فرایض خمسه و بعضی از ادعیه دیگر و زیارات که بجهت خواندن خود از کتب اصحاب ... و آن مشتملست بر سه باب و خاتمه باب اول در تعقیقات مشترکه؛ انجام: الحمدلله کثیرا علی کل حال و در صباح و مسا افضل است
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 117گ (6پ-122ر)، 10سطر ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 30-53]
nuxbat-ul iršād li-iršād-il ‘ibād ilā taḥṣīl-iz zād li-yawm-il ma‘ād
تأليف محمد باقر (نیمه قرن 14ه ق). در میان می گوید: «و قد شاهدنا في عصرنا حین مجاورتی في الأرض الغروي النجف الاشرف لقصد التحصيل کان في بلدة الكاظمين رجل شاعر ادیب عریف من الاعراب قال بمهدوية العالم الكامل الشيخ محمد حسن من آل یس المعروف المشهور ...». این کتاب شامل یک «مقدمه» و دوازده «جنت» و «خاتمه» است: مقدمه در بیان موت؛ 1. جنت؛ 2. در بیان گفتارها در کیفیت معاد؛ 3. در نفخه های سه گانه؛ 4. در کیفیت حشر و نشر؛ 5. احوال محشر؛ 6. احوال حجیم؛ 7. کیفیت صراط؛ 8 در نامه اعمال؛ 9. در کیفیت میزان؛ 10. در کیفیت حساب؛ 11. احوال اهل محشر ..؟ 12، در اقسام روزها.
مشهد، الهيات؛ شماره نسخه: 22512
آغاز: و علی آله و اولاده و خلفائه ... اما بعد فیقول العبد المفتقر الجائر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر «نظام العلماء»؛ 15سطر (15/5×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 2-709]
نخبة الاسماء - شرح جنة الاسماء
نخبة الاسماء - اخلاق
noxbat-ol aš‘ār
فرومند، میرزا علی اکبر، ق 14 قمری
and, mīrzā ‘alī akbar(- 20c)
تاریخ تأليف: 1366ق
در فضایل و مناقب و مراثی ائمه معصومین علیهم السلام و مخصوصا اشعار مربوط به واقعه کربلا و مراثی حضرت سید الشهداء علیه السلام و یاران آن بزرگوار، بدون ترتیب و تنظیم مخصوص.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، گویا به خط جامع مجموعه؛ 100گ، اندازه: 11×17سم [ف: 13 - 321]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ این مجموعه به سال 1378 انتخاب شده، گویا بخط جامع مجموعه؛ جلد: مقوایی، 111گ، اندازه: 17×11سم [ف: 13 - 321]
نخبة الأصول - مختصر الاصول
nuxba-tul uşūl
نوری، محمد علی بن محمد اسماعیل، ق13 قمری
nūrī,mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmāʻīl(- 19c)
تاریخ تأليف: 1320ق
در این اثر مباحث اصول فقه در یک «مقدمه» و چند «مبحث» و یک «خاتمه» به طور استدلالی و مفصل و به روش معالم الاصول ابن شهید ثانی به رشته تحریر در آمده است. جلد اول این اثر که تا مباحث مجمل و مبین را در بر دارد، به سال 1220ق تأليف شده است.
آغاز: نحمد اللهم یا من هدانا الى علاء معالم الدين بتهذیب اصول الاحكام ... و کنت قلیل الحفظ جدا رایت ان اکتب فیه منتخبا یحتوی علی مهمات المسائل مع مبالغة في تحریر المطالب و تقریر الدلائل لیکون تذكرة لی ارجع اليه عند الحاجة و لمن اراد الانتفاع ... و سلکت في جمعه مسلك الشيخ المحقق و الفاضل المدقق حسن بن الشيخ زین الدين في اصول کتابه المسمى بمعالم الدين
[الذريعة 93/24]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد نصیر، تا: قرن 13؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی، 1324ش؛ جلد: تیماج، 97گ (1پ -97پ)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2-295]
آغاز: برابر؛ انجام: مبحث الاجماع انشاء الله ... انه علی ذلك قدیر و بالاجابة جدیر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1220ق؛ قطع: وزیری [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما ذکره بعض متاخری اصحابنا من انه یمکن الاطلاع علی الاجماع ...
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: 1221ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای منه دام ظله، منه سلمه الله؛ جلد: میشن، 158گ، 22-24 سطر (10×9/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 19-100]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا عن بیان حملها و تخصیص عامها و الترجيح بین متعارضاتها انتهی کلامه أعلى الله تعالی مقامه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 شعبان 1237ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 172گ، 24سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-79]
کا: محسن بن عبدالکریم تنکابنی، تا: 1238ق، جا: اصفهان [تراثنا: س 13 ش 4-138]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد جعفر نوری، تا: 3 رمضان 1241ق؛ از روی نسخه اصل تحریر شده؛ 212گ، 20سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4771]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 214گ، 24سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 11-285]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما بطلان اللازم فلان الاضمار خلاف الاصل و المصير اليه انما هو للضرورة فوجب الاقتصار.
تا اواخر مبحث عموم و خصوص را داراست؛ بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف با رمز: «مند دام ظله»؛ اندازه: 20/8×15سم [ف: 16-408]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، 56گ، اندازه: 21×14سم [ف: 3-75]
آغاز: برابر، انجام: احتج المانعون مطلقا اما علی عدم جواز تأخير بیان المجمل فبأنه لو جاز لجاز خطاب العربي.
جلد اول کتاب و تا اواسط بحث مجمل را شامل است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ به وسیله مؤلف تصحیح و برخی اضافات صورت گرفته، محشی به امضاء «منه»؛ جلد: تیماج، 173گ، 24سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: 26-237]
نخبه اعتقادات شرعیه - عقائد المسلمين
nuxba-tul i‘rāb
یمنی، منصور بن فلاح، - 680 قمری
(- 1282) yamīnī, mansūr ebn-e fallāh
در سه «باب»: السوابق در دوازده فصل؛ المقاصد و هی العوامل؛ اللواحق در بیست فصل.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6248/3
خط: نسخ، کا: علوی موسوی، محمد بن احمد، تا: چهارشنبه 10 ذیقعده 730ق؛ در روز دوشنبه 14 ذی القعده 731 آن را مقابله کرده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 30گ (132ر-61ر)، 16سطر (13×8)، اندازه: 15×12سم [ف: 16-226]
nuxba-tul i'rāb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2885/2
آغاز: بسمله، و به نستعین، الحمدلله الظاهر قدرته المحيط علمه، النافذ مشیته، الواسع کل شیء رحمته؛ انجام: منصوبة بتأخذونها الان تأخذ مشغول بالهاء فلا یعمل فیما بعده، ابتدأت تجمع هذا المختصر مستعینا بتوفیق الله تعالی متمسکا بعصمته و اتممت بحوله و قوته و حسبنا الله و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصير
به دستور بزرگی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 48گ (48پ-95پ)، اندازه: 18×13سم [ف: 6-155]
nuxba-tul a'māl
در ادعیه و اعمال روزهای سال است که ابتدا از غره ماه محرم کرده تا آخر ذی الحجة.
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 74
بی کا، تا: 1267ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه [ف: -21]
nuxba-tul afkār fi-l ‘aqā'id
این کتاب حاشیه گونه ای است بر یکی از شروح ملا جلال دوانی درباره مسائل کلامی، چه ملا جلال را درباره اثبات واجب الوجود کتاب ها و نظرها است و رأي او بسیار مقبول است و طرفداران بسیار دارد. نویسنده این کتاب می گوید چون عمری در مسائل کلامی سپری کردم بر آنشدم که معلومات خود را در اثبات واجب الوجود بیاورم و در تحت عنوان «اقول» نظر خود را بیان می دارم.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1416
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي تقدس ذاته بذاته عن مشابهة الذات؛ انجام: و لا یقدر علی مكاشفة احوال المولى و الله هو العليم الخبير.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 13؛ 73گ، 17سطر (14×8)، اندازه: 19×13سم [ف: 9-435]
noxba-tol a'myā fī taʻbīr-er ro'yā
معبر اصفهانی، ابوالقاسم، ق13 قمری
ma‘bar-e esfahānī,ab-ol-qāsem(- 19c)
رساله مختصری است در تعبیر رؤيا، مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «باب» به تعداد حروف تهجی و یک «خاتمه». مؤلف کتابش را به ترتیب حروف تهجی عنوان موضوعات (هر حرف
در یک باب) تنظیم و حکم تعبیر هر موضوع را به صورت سوال و جواب بیان نموده است.
آغاز: حمد و سپاس مرخدایی را روا و سزاست که انشاء الاشياء بین الكاف و النون ... و بعد چنین گوید ... که خداوند جل و علا اقران بنی آدم را هر یک به سحب قابلیت و استعداد حرفه ای پیشنهاد فرمود. از آن جمله طایفه ای را توفیق تحصیل علوم عطا فرمود و هر یک را به مراتب عالیه رسانیده، و از اجله علوم علم تعبیر است ... باب الهمزه: سؤال: آدم کهمراد به انسان است چه تعبیر دارد ؟ اقسام آن را بیان نمایید؟ جواب: اشرف مخلوقات خداوند است. پس اگر انبیاء و اولیاء و اوصیاء را در خواب ببیند چنان است آنها را در بیداری دیده باشد.
آغاز: برابر؛ انجام: در دین و دنیا ترقی می نماید. السابقون السابقون.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 18گ، 14سطر (12×6)، اندازه: 16×10سم [ف: 14-3544]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر کسی در خواب بیند که دو نفر در عقب چند نفر می دویدند، یک نفر پیش گرفت در دویدن، این یک نفر که پیش گرفته است در دنیا ترقی نماید و السلام خیر ختام في شهر رجب 1340 در دارالعلم شیراز، الناس نیام اذا ماتوا انتهبوا. علی العجاله آنچه از روی کتاب ابن سیرین در اصفهان میسر شده بود و آنچه به تجربه شده بود تحریر شد. و در حاشیه نوشته شده: «در سنه 1336 این دفتر علی العجاله تا باب الدال تحریر شد انشاالله اگر زنده ماندم و موفق شدم تا باب الياء در دفتر دیگر نوشته خواهد شد»
از آغاز رساله تا حرف دال را شامل است؛ خط: نستعلیق، کا سید محمد اسماعیل موسوی، تا: رجب 1320ق، جا: شیراز؛ در مقدمه آن نام مؤلف سید محمد اسماعیل موسوی نوشته شده و روشن است که اسم اصلی مؤلف پاک شده و این نام به جای آن نوشته شده است، او در حاشیه این عبارت از مقدمه: «و چند ورقی در این باب بنگارد حسب الاشاره ایشان»، اسامی افراد زیر را نوشته: «سر کار شریعتمدار آقای حاج میرزا نعمة الله، حجة الاسلام الفارسي آقای آقا میرزا محمد علی و مقتدای الانام آقای حاجی میر علی اکبر فال اسیری مدظلهم العالي و غیرهم من الحكما الفارس»، او هم چنین در حاشیه یکی از صفحات نوشته که در سال 1268 ناصرالدین شاه با میرزا تقی خان امیر کبیر به اصفهان آمدند؛ 52ص (1-52)، 18سطر ، اندازه: 20×13سم [ف: 1-240]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر دید که مار و حیوانات موذیه دیگر در لحاف اوست زوجه او خبائث کار شود. سؤال: لحیه سفید چه تعبیر دارد ؟ جواب: حرث و حرمت است و عمر طولانی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 73گ، 16سطر ، اندازه: 18×10/5سم [ف: 36-165]
noxbe īy az owrād-e nājeha va ad'īye-ye sālehe
در آداب و رسوم مستحب شرعی در عبادات و مقدمات آن.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 176
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل الدعاء وسيلة إلى الفوز بنعمته و ذريعة للفرار من نقمته و الصلوة و السلام علی الهداة الى هذا الطريق ... و بعد پس از این نخبه ایست از اوراد ناجحه و جمله از ادعیه صالحه؛ انجام: و اگر چیز دیگر را ترک کنی این را ترک مکن که متضمن فواید بسیار است
خط: نسخ، بی کا، تا: 1190ق؛ مجدول؛ مهر: محمد جعفر؛ 204گ، 14سطر (15×9)، اندازه: 13/5× 20/5سم [ف: -434]
nuxba-tul basar fi ahwal-i ulama-il qarn-ir rabi asar
موسوی جزائری، محمد کاظم بن احمد، ق14 قمری
mūsavī jazā’erī,mohammad kāzem ebn-e ahmad (-20c)
تاریخ تأليف: 15 شعبان 1372ق؛ محل تأليف: تهران
شرح حال علمای امامیه قرن چهاردهم را به ترتیب حروف هجا آورده است. مؤلف می گوید: پس از تأليف کتاب به تهران مهاجرت کردم و در پانزدهم شعبان 1372 آن را از سواد به بیاض نقلنمودم و چون هنگام تأليف کتاب در نجف اشرف برخی از علما در قید حیات بودند و در وقت بیاض چشم از جهان فروبسته بودند و اطلاع دقیق از روز و سال فوت شان در دست نبود از ذکر آن خودداری نمودم.
آغاز: أحمد اللهم علی جمیع نعمائك و أصلي و أسلم علی خاتم انبیائك و علی آله الى یوم لقائك و بعد فیقول اول خدام الشرع القوى محمد کاظم بن احمد ... الجزائري الموسوي ... هذه وجيزة یبحث فیها عن احوال علماء القرن الرابع عشر سمیته نخبة البشر ...
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر نهم، به کوشش حسین متقی، 1377ش
آغاز: برابر؛ انجام: یروی عن علامة الرازي و توفی في یوم الأول في شهر ذی حجة الحرام سنة 1362 ه... و خلف ثلاثة أولاد ذکور رحمه الله علیه. تم آخر ما اردناه في هذا المختصر ... بمشاهدة القبة السنية الغروية علی صاحبها أفضل السلام و اکمل تحية ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1360ق، جلد: مقوایی، 19گ (65پ -83ر)، اندازه: 31×10سم [ف: 26-77]
آغاز: برابر؛ انجام: لان یوم الفراغ مصادف لیوم ولادته عجل الله تعالی فرجه ... و قد وقع الفراغ من نقل السواد الى البياض بید مؤلفه في بلدة ری یوم الخامس عشر من شهر شعبان المعظم سنه 1372، ... و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جا: تهران؛ واقف: سید محمد کاظم جزایری (مؤلف)، شهریور 1333، 14گ، 18سطر 32×17سم [ف: 27-257]
noxba-tol bayān
نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1128 - 1209 قمری
mahdi ebn-e abi-zar (1716 - 1795)
[الذريعه 93/24 و 94]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 268/7
خط: نستعلیق، کا: ابوالفضل بن محمد علی طبیب همدانی، تا: 1185ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/5×20سم [ف: 1-250]
noxbat-ol bayān
نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1128 - 1209 قمری
narāqī,mahdī ebn-e abī-zar (1716 - 1795)
رساله ای است در یک «مقدمه» و چهار «فصل» و «خاتمه» درباره تشبیه و مجاز مرسل و کنایه و استعاره و پاره ای از محسنات بدیع و آن را به درخواست شاگردان تفسیر قرآن خود نوشته است. مقدمه در تعریف هر یک از تشبیه و استعاره؛ فصل 1. در بعضی از اقسام تشبیه؛ 2. اقسام مجاز مرسل؛ 3. اقسام کنایه؛ 4. اقسام استعاره؛ خاتمه در برخی فوائد متفرقه.
آغاز: سپاس بی قیاس سزاوار آفریدگاری است جل شأنه که السنه بلغای عالم را مطالع انوار نجوم محامد سینه خود ساخت...
انجام: ومتفقه الاعجاز باشند نحو قوله تعالی ان الابرار لفی نعیم وان الفجار لفی حجیم
چاپ: این اثر به سال های 1375ق و 1340ش به اهتمام حسن نراقی یکی از نوادگان مؤلف به چاپ رسیده
[الذريعة 93/24 و 94؛ نسخه های منزوی 2151/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ساروی، عبدالکریم، تا: 1209ق؛ 40گ (1پ-40پ)، 10سطر ، اندازه: 16×10/5سم [محدث ارموی مخ: 1602-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: چهاردهی، محمد تقی بن علی محمد، تا: رجب 1226ق؛ مصحح، محشی؛ 9گ، اندازه: 21×14/5سم [ف مخ: -236]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد حسن بن ملا مهدی هزار جریبی چهار دانگه بومحله ای، تا: 1228ق؛ محشی؛ 31گ، 17سطر ، اندازه: 20×11سم [ف: - 293]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1229ق؛ 30گ (40پ-69پ)، 15سطر (13×6)، اندازه: 21×14سم [ف: 7-2801]
خط: نستعلیق تحریری، کا: علی محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ 25گ، اندازه: 21×15سم [ف: 1-48]
خط: نسخ، کا: رهقی، محمد حسین بن علی رضا، تا: شعبان 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 8گ (11پ -28پ)، 23سطر (16×7)، اندازه: 21×14سم [ف: 13-3368]
خط: نستعلیق، کا: محمد جواد، تا: 1238ق؛ مجدول؛ مهر: «محمد علی بن محمد حسن»؛ 26گ، 17سطر (14×6) [ف: 2-188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج، 23گ، اندازه: 11×16/5سم [ف مخ: -236]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 17 شعبان 1242ق؛ جلد: تیماج، 36گ (41پ -76پ)، 11سطر ، اندازه: 16×10/5سم [محدث ارموی مخ: 1602-3]
آغاز: بسمله، و این رساله مرتب است بر یک مقدمه و چهار فصل و یک خاتمه. اما مقدمه در تعریف هر یک از تشبیه و استعاره و.؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا علی، تا: 1244ق، جا: مدرسه حاجی فتحعلی؛ از روی خط مؤلف کتابت شده؛ 9گ (1پ-9پ)، 21سطر (9-10×18/5)، اندازه: 27×16سم [ف: 18-210]
کا: حسینعلی بن حاجی محمد، تا: 1254ق؛ 17گ (27پ -43ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 27-256]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: حسین بن ملاباقر کاشانی، تا: ربیع الثاني 1258ق؛ 15گ، 17سطر ، اندازه: 21×13سم [ف: 8-4771]
کا: نصرالله بن ملا عسکری جرمقی، تا: جمعه 29 جمادی الاول 1262ق، جا: مشهد رضوی مدرسه فاضلیه؛ 14گ (143-156)، 20سطر (15×6/5)، اندازه: 20/5×10/5سم [ف: 3-760]
آغاز: برابر؛ انجام: و شکی نیست که اصل جهنم دار الخلود است بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 13گ (95ر-107پ)، 18سطر اندازه: 14/5×21سم [ف: 17-6]
خط: نسخ، کا: کاظم بن حاج محمد تقی فروشانی، تا: 20پنج شنبه شوال 1274ق؛ 41گ (33-73)، 13سطر ، اندازه: 10/5×16 [ف: -125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فاضل کاشانی، باقر، تا: چهارشنبه 2 جمادی الاول 1281ق، حسب خواهش ملا محمد تقی کاشانی؛ جلد: چرم، 15گ، 18سطر (17×10)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 40-32]
کاتب: حسنی حسینی، حسن بن ابو طالب، تا: 25 ذیقعده 1298ق؛ جلد: تیماج، 24ص (180-203)، 19سطر (6/5×13/5)، اندازه 18×11سم [ف: 9- 1470]
آغاز: برابر؛ انجام: من الهجرة النبوية المصطفويه المدم میرزاده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1326ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1328ق؛ جلد: میشن، 14سطر ، اندازه: 11×17سم [ف: 5-352]
آغاز: برابر؛ انجام: جعلها من الذخائر العائدة الى في الاخره بمحمد خاتم النبيين و علی سید الوصيين و بعترته الطاهرين صلوات الله علیهم اجمعین تمت في یوم یک شنبه 20 محرم الحرام سنه 1228
بی کا، بی تا؛ 32ص (84-115)، اندازه: 22×16سم [ف: 9-317]
آغاز: برابر؛ انجام: یازدهم و دوازدهم تحقيقية و تخیلیه سیزدهم و چهاردهم مصرحه و تمثیلیه ... جمع می شود به شرطی که مقابل هیچ یک از اقسام دیگر در کلام نباشد و همچنین است حکم
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 20گ، 21سطر ، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4771]
انجام و مرتبه دیگر پس بگذار و لکن چون ادات تشبیه در آن نیست ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15گ، اندازه: 15×10/5سم [ف مخ: 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نجف علی انجدانی، تا: ذیقعده؛ جلد: تیماج، 11گ (152ر-162پ)، 20سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 5 -2215]
nuxbat-ul tibyān fī ‘ilm-il bayān
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
پنج شنبه ذیحجه 1284ق؛ محل تأليف: گلپایگان
در این رساله ضمن چهار «مطلب» کوتاه دارای فصول، کلیات قواعد علم بیان را آورده است: تشبیه؛ مجاز؛ استعاره.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 909/5
آغاز: الحمدلله الذي اصطفی محمدأ فعلمه القرآن و شرفه بمدارج الفصاحة و البيان فالصلاة علیه و علی آله مهابط الوحي والایمان؛ انجام: ولیکن هذا آخر ما قصدناه من هذه الوجيزة .. و قد ألفتها في بعض یوم و قلیل من الزمان.
خط: نسخ، کا: کاشانی، حسن شریف بن علی، تا: 1309ق، جا: کاشان؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 4گ (29پ-32ر)، 18سطر ، اندازه: 23×18سم [ف: 3-130]
noxbat-ot tasārīf
از میرزا احمد، در علم صرف جز نخبة التصريف که منزوی (نسخه ها 2081) یاد کرده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 752/2
آغاز: حمد و ثنا خدای را سزاست که لیالی و ایام و تصاریف شهور و اعوام قدرتش را آیتی است؛ انجام: بدانکه در باب منع یمنع مشروط است به آنکه عین الفعل ... از حروف اصلی و آن شش است شعر حرف حلقی ...
بی کا، بی تا، 19گ (38پ-56پ)، 12سطر ، اندازه: 21/1×14/7سم [ف: 5-168]
noxbat-ot tasrīf
حسینی، حسین
hoseynī,hoseyn
وابسته به: العزي في التصريف = تصریف = التصريف العزي؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660ق)
از برخی از قسمت های کتاب پیداست که از عربی ترجمه شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3438
آغاز: بسمله بدان بدرستی که کلمات عرب از سه قسم بیرون نیست؛ انجام: و باقی معتلات را در صدد بیان نیستیم که در این رساله غرض جمع بعضی از فوائد و برخی از قواعد واجبه لازمه [است] که نزدیک بفهم مبتدی باشد و قد تم الكتاب بقوه الملك الوهاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 64ص، 11سطر ، 12/5×20سم [ف: 10-1298]
noxbat-ot tavārīx fī mavād-et tārīx
دبیر، اسماعیل بن محمد تقی، ق 14 قمری
dabīr,esmā‘īl ebn-e mohammad taqī(- 20c)
در بیان مواد تاریخ و خلاصه کتاب مفصل مؤلف به نام «اثار الوقايع» است، شامل هشت و جیزه»: 1. اجمال احوال و اعمار حضرت خاتم النبيين و ائمه طاهرین و ذکر اسامی خلفای بنی امیه و بنی عباس؛ 2. ذکر اسامی سلاطین آل بویه که ایشان را دیالمه خوانند و طلوع و افول سلاطین صفویه؛ 3. ارتحال علما؛ 4. نصب و انتقال بعضی از امراء و وزراء متعلق به ایام دولت قاجاریه؛ 5. انتقال حکماء و شعراء متقدمین و معاصرین؛ 6. بعضی قضایای اتفاقیه این از منه؛ 7. اخذ و طرد حروف موارد تاریخ؛ 8 موازین الاعداد در بیان سهولت جمع ساختن حروف ماده تاریخ؛ خاتمه: در بیان فوائد و اختصاص این صنعت.
آغاز: ز بعد حمد خدا و درود پیغمبر ** که هست زیور اوراق و زینت دفتر، نگارنده این بیانات المحتاج إلى مغفرة ربه القدير اسمعیل مستوفی تفرشی و دبیر عفی الله عن جرائمه چنین عرضه میدارد که در زمان مقرون به سعادت و اوان سلطنت ...
آغاز: برابر؛ انجام این که در کتب مضبوط است که رفتن فرعون و هامان به بالا به واسط صندوق دگر کس بوده همانا لغات ان را که از مرور انقلاب دوران تغییر به هم رسانده فهم
شامل مقدمه کتاب، وجیزه اول، بخشی از وجیزه دوم و سوم و چهارم است، در پایان هم بخشهایی درباره قاعده استخر ماده تاریخ باقیمانده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: وسط وانجام (صفحات افتاده بدین ترتیب است: صفحات 32-87، 133-136، 143-180 و 183-184)؛ با خط خوردگی و افزودگی، رکابه دار؛ خریداری از حسینعلی باستانی راد؛ جلد: میشن، 46گ، 12سطر (12/5×7/5)، اندازه: 18/1×11/6سم [ف: 29/1-582]
آغاز: هلاکت و تلف بموجب امر اشرف (قطعه) از غیت ظلمها که بر خلق نمود ** بگسست خدا رشته عمر او را زود؛ انجام: که رفت از جهان آن سبب یگانه ** بتاریخ کلک ...
در فهرست با عنوان «تواریخ منظوم»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 32گ (6ر-37پ)، اندازه: 22×18سم [ف: 20-6]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم تفرشی، تا: محرم 1321ق؛ مصحح؛ اندازه: 11×17سم [نسخه پژوهی: 2-235]
بی کا، بی تا [نشریه: 5- 230]
نخبه جمال الصالحين - جمال الصالحين (منتخب)
nuxbat-ul jawādīya
میرزا عبدالجواد، ق13 قمری
mirza abd-ol-javad(- 19c)
شاید از آقا عبد الجواد صاحب تشریح السوره بوده باشد.
اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 2940
آغاز: القول في ماء الحمام و فیه مقالات الأولى قد صرح جمع من الاصحاب رضوان الله علیهم بان ماء الحمام في الحكم کالجاری و هذالقول باطلاقه کما هو الظاهر من التشبيه یدل علی أن ماء الحمام لاینفعل بمجرد الملاقاة ... الثانيه قد صرح ایضا ان ماء الحمام حکمه في عدم الانفعال با الملاقاة حکم الجاري اذا کانت له مادة متصله بها ... القول في ماء الغيث ... القول في ماء القليل ... القول في الكر ... القول في كيفية الوضوء ... القول في الغسل و اقسامه ... و مسائل متفرقه دیگر؛ انجام: و لواقر بنسب بان زیدا مثلا ولدی و لایکذبه حس و لاشرع و بعبارة أخرى لم یعرف نسب زید بغیر المقر، و آن زید اذا کان بالغا عاقلا یصدقه فلاریب في الحاق زید با المقر، و بنوته له.
(مجلد اول)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی و در کنار کلمه صحیح آن تحریر شده و روی این قرینه احتمال دارد خط مؤلف باشد؛ جلد: تیماج، 215ص، 18سطر (16×12)، اندازه: 23×19سم [ف: 1-319]
nuxba-tul xiṣāl
ایزدی، محمد بن محمد جعفر
īzadī,mohammad ebn-e mohammad ja‘far
اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق) و سپهسالار اعظم میرزا حسین خان مشیرالدوله
تاریخ تأليف: 1243- 1298ق
در اخلاق و سیاست.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي لیس کمثله شیء ... اما بعد در زمان بروز اشعه دولت ابد مدت ...
[فهرستواره منزوی 658/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2834
آغاز: برابر؛ انجام: به همگی عطا فرماید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: میشن، 174گ، 9سطر ، اندازه: 31/6×13/4سم [ف: 4-815]
nuxba-tul xiṣāl
وابسته به: الخصال المحمودة و المذمومة؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381ق)
این کتاب مختصر «کتاب الخصال» صدوق علیه الرحمة است که آن را در بیان صفات محموده ومذمومه در شرع مقدس اسلام تأليف فرموده و در دیباچه آن چنین بیان نموده اند: «علما اعلام در همه فنون و علوم کتب ورسائلی تأليف فرموده ولی در بیان خصال محموده ومذمومه تأليفي ندارند و چون در تأليف آن منافع بی شمار دیدم به تأليف این کتاب برای نزدیک گردیدن به خداوند تبارک و تعالی مبادرت نمودم. انتهی». از منتخب این کتاب در نسخه ذیل نامی نیست و با تفحص در کتب نیز از او نامی نیافتیم قسمتی از آن ذی نقل می شود: «ترک خصلة موجوده بخصلة موعوده حدثنا ابی رضی الله عنه یرفعه إلى الصادق جعفر بن محمد عن أبيه عن آبائه عن علی قال رسول الله طوبی لمن ترك شهوة حاضرة لموعود لم یره. خصلة بخصله عن جعفر بن محمد عن آبائه عن علی قال رسول الله من طلب رضی الناس بسخط الله جعل الله حامده ومن الناس ذاما وعن ابی عبدالله عن ابیه عن آبائه عن علی قال من تمنی شیئا وهو لله عز وجل رضا لم یخرج من الدنيا حتی یعطاه».
آغاز: ترك خصلة موجوده بخصلة موعوده حدثنا ابی رضی الله یرفعه الى الصادق.
انجام: و الف الف آدم انت في آخر تلك العالم و اولك الآدميين
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1997
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، 38ص، 21سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 1-332]
noxba-to xayr-il ași
راجع به قیامت و اخبار آن است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 620016
آغاز: بسملهحمدلله ... فان الله تبارك و تعالی خلق شجرة و لها اربعة؛ انجام: و جعل قلوب العارفين منور بانوار المعارف و بالاسرار ... قد وقع الفراغ من تسوید هذه النسخة المسماة بنخبة خیر الأصل في یوم السبت من خامس شعبان 1091 من الهجرة ... یوم الدين.
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1303ق، جا: سپهسالار؛ 74گ (154-227ر) [ف: 5-707]
noxba-tod da‘avāt
محمد صادق بن احمد بیگی، ق 12 قمری
mohammad sādeq ebn-e ahmad beyg(- 180)
تاریخ تأليف: 15 جمادی الاول 1140ق
این کتاب از جوامع کتب فارسی ادعیه و زیارت ها است که در یک «مقدمه» و ده «باب» و «خاتمه» مرتب شده است: مقدمه در آداب و اوقات دعاء و کسانی که دعاء آنها مستجاب است و غیرها در عنوان پنج مقصد؛ باب 1. در اعمال هر روز در هفت فصل)؛ 2. در بیان سعد و نحس و نماز و دعاء و سایر اعمال لیالی و ایام هفته (در هفت فصل)؛ 3. در اعمال هر ماه در سه فصل)؛ 4. در عمل سال (در هفت فصل)؛ 5. بیان زیارت چهارده معصوم (در پنج فصل)؛ 6. بیان بعضی از ادعیه عظیمه الخ (در سه فصل)؛ 7. در ادعیه انبیاء و ائمه علیهم السلام و اسماء الحسني و بعضی اذکار و ثواب تلاوت قرآن و غیرها (در پنج فصل)؛ 8 بیان دعاء ها و نمازها از برای حاجات و ادعیه استغاثات و صلوات بر پیغمبران ودعاء برای والدین و غیرها (در سه فصل)؛ 9. در احراز و هیاکل و استفشاء به تربت و قرآن و ادعیه وارده در این باب و بیان خواص بعضی از ادویه مفرده و مرکبه و حجامت و غیرها (در پنج فصل)؛ 10. بیان بعضی دعاءها و نمازها از برای طلب عافیت و رفع مشقت و دشواری و هم و غم و دعاءهای از برای ایمنی از شر الخ (ده فصل)؛ خاتمه در بیان بعضی از آداب و اعمال و احکام (آداب سنن) در عنوان هفت «مطلب».
وی پس از خطبه در معرفی کتاب آورده است: «چون اشتغال به دعا به نص کتاب مجید و فرقان حمید و صحاح احادیث معصومین سلام الله علیهم اجمعین از اهم مهمات بلکه افضل
عبادات دائما مر کوز خواطر قاصر او بود که دعواتی مشتمل بر بعض از تعقیبات صلوات یومیه و اعمال ایام و لیالی و سایر اوقات و آداب ادعیه از برای مطالب مختلفه ترتیب دهد تا این هنگام نیک فرجام که شوق داعی به مرتبه کمال رسیده و توفیق الهي مساعدت و معاضدت نموده استعانت از حضرات ائمه معصومین صلوات الله وسلامه علیهم أجمعين و هداة راه یقین نموده طلبا لمرضات الله و رجاء أن ینتفع بهاالمومنین از روی کتب معتبره متقدمین و صحف و رسائل متاخرین مختصری مشتمل بر اعمال ماثوره و ادعیهو صلوات ... ترتیب داد».
آغاز: الحمدلله مجیب الدعوات مفیض الخيرات کاشف الكربات کافی المهمات.
[فهرستواره منزوی 1025/8]
آغاز: مقدمه در آداب داعی و در آن پنج مقصد است؛ انجام: و هر روز که خواص که حجامت بکن و هر گاه که خواهی سفر کن و تصدق کن بچیزی
از ابتداء مقدمه تا انتهاء باب سیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 379گ، 19سطر ، اندازه: 12/5×8سم [ف: 15-525]
آغاز: برابر؛ انجام: في سیر منك و عافية یا ارحم الراحمين و صلی الله علی محمد و اله كثيرة و رحمة الله و برکاته
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج، 333گ، 29سطر (14×22/5)، اندازه: 26/5×39/5سم [ف: 5-377]
آغاز: برابر؛ انجام: وقنی عذاب النار انك ذو رحمه قربیه من المحسنين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم من الصبح إلى العصر ثم من المغرب الي العشاء.
کامل و شامل هر دو مجلد است؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن حاجی علی نقی تربتی، تا: 18 ربیع الاول 1211ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: محمد اسحق خان قرائی سردار، هشتم رجب سنه احدی عشر [کذ]؛ جلد: میشن، 295گ، 28سطر ، 20اندازه: ×29/7سم [ف: 15-524]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق، جا: استر آباد؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 557گ، 25سطر (18×9)، اندازه: 25×14سم [ف: - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: انا توجهنا و استشفعنا توسلنا بك الى الله
اول تا باب پنجم و با نسخه بعدی، جلد واحد کاملی بوده که در صحافی تفکیک شده؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد طاهر جیلانی را نکوئی، تا: 1235ق؛ مجدول، دارای سرلوح مزدوج ؛ واقف: حاجیه کلثوم لأهجاني، 15 ربیه الاول 1261؛ جلد: مقوا، 214گ، 26سطر ، اندازه: 27/1×19سم [ف: 15-522]
آغاز: و قد قدمناك بین یدی حاجاتنا وجیها عند الله؛ انجام: و اگر دنیا فانی است پس دلبستن از برای چیست
ج 2. از باب ششم تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد طاهر جیلانی رانکوئی، تا: 1235ق؛ مجدول، دارای سرلوح مزدوج زرپوش؛ واقف: حاجیه کلثوم لاهجانی، 15 ربیع الاول 1261؛ 230گ، 26 سطر، اندازه: 27/1×19سم [ف: 15-523]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر دنیا فانی است پس دل بستن برای چیست.
خط: نسخ زیبا، کان محمد محسن خادم در مشهد مقدس، تا: دهه اول ربیع الاول 1252ق؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: تیماج مذهب، 531گ، اندازه: 30×18سم [ف: 12-139]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم من الصبح الى العصر ثم من المغرب الى العشاء
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی اکبر (فراش کتابخانه آستان قدس در زمان تولیت میرزا ابوالقاسم ملقب به امین الملك متولی باشی)، تا: چهارشنبه 3 جمادی الثاني 1275ق؛ مجدول؛ واقف: حاج احمد فراش، ذیحجه 1286؛ 314گ، 28سطر ، اندازه: 38×23سم [ف: 15-524]
آغاز: در بیان آدابی که از غروب آفتاب تا نصف شب بجا باید آورد و آداب و ادعیه خواب؛ انجام: دل بستن از برای چیست.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد نبی سجستانی خوافی تربتی، تا: جمادی الاول 1288ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: جواد شجیعی، 1315ش؛ 351گ، 25 سطر، اندازه: 36×21سم [ف: 6-300]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: في یسر من و عافية یا ارحم الراحمين و صلی الله علی محمد و آله کثیرا و رحمة الله و برکاته
خط: نسخ، کا: تربتی، عابدین محسن، بی تا؛ جلد: تیماج؛ 27 سطر (22×13/6)، اندازه: 29/2×19/2سم [رایانه]
آغاز: برابر ؛ انجام: انك سمیع الدعاء برحمتك یا ارحم الراحمين
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رایانه]
nuxbat-ud da‘awāt = taḥiyyat-ud da‘awāt
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: 1237ق
در سطر سوم از صفحه دوم با عنوان تحیه الدعوات از آن نام برده شده و در سطر نهم از صفحه هفتم با عنوان نخبه الدعوات. ادعیه و اذکار و اوراد و حرز و طلسمات و دعوات ماثور از بزرگان دین. بخش بندی: مطالب این نخبه به صورت پرکنده و بدون نظم و ترتیبی خاص گرد آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17007
آغاز: بسمله. الحمدلله علی التوفيق و الهدايه الى الطريق و صلی الله علی خیر خلقه ... و بعد چنین گوید تراب اقدام شیعیان اثنی عشریه و کمینه سلسله عالیه و اقل السادات الطيبين الطباطبائين المقيمين بدار السرور اسدالله المهجور عن الشرور ابن ابیطالب؛ انجام: عذر قصور عبادات و جسارات این فضول نامعقول خفیف خواسته محلی مجلل و زیور درر معانی آراسته اش پنداشته و معوق نگذارند. و السلام خیر ختام.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1237ق؛ با سرلوح، مجدول محشی؛ تملک: اکبر میرزا آن را به یکی دیگر از شاهزاده خانم های قاجار اهدا کرده که از او در تقدیم نامه نام نبرده؛ جلد: چرم، 87ص، 17سطر (14×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 47/1-129]
noxbat-od dowlatīye
همدانی، محمد بن مولوی، ق13 قمری
hamadānī,mohammad ebn-e mowlavī (- 19c)
تاریخ تأليف: 15 شوال 1283ق
رساله ای در شناخت اسطر لاب و سمت الرأس و خط استوا و غیر اینها در یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه در معنی اسطر لاب و اجزاء آن؛ مقصد 1. در چیزهایی که تعلق به ارضیات دارد؛ مقصد 2. در چیزهایی که تعلق به ارضیات فلکیات دارد؛ مقصد 3. در چیزهایی که تعلق به زمانیات دارد؛ خاتمه در وصف و تعیین کواکب. هریک از مقاصد دارای چند قاعده می باشند.
غاز: حمد بی حد و ثنای بی عدد مبدعی را سزاست که از حجره اسطرلاب صنعش استخراج نعم و نقم در غایت آسانی
انجام: و أن الصارم قد ینبو و ان الانسان محل النسيان و آن الحسنات یذهبن السيئات
[فهرستواره منزوی 3097/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 511
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن عبدالرحیم علوی رضوی همدانی، تا: پنج شنبه 13 جمادی الاول 1303ق، جا: بن بازار همدان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 53گ، 15سطر ، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 2-116]
noxba-tor rašād
آرانی کاشانی، حسن بن آقا بابا، ق14 قمری
ārānī kāšānī,hasan ebn-e āpā bābā(- 20c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 17 رجب 1288ق
رساله ای است در علم نحو و بیان اقسام سه گانه کلمه: اسم وفعل وحرف در یک «مقدمه» و «ابواب» متعدد و «خاتمه».
قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 1567/4-9/117
آغاز: بسمله حمدله والعاقبة للمتقین والصلوة والسلام علی محمد و آله اجمعین اما بعد مخفی نماناد که این کلمات واضحة الدلالات وجیزه ایست که از علم نحو مرقوم می گردد در نهایت اختصار ومسمی شد بنخبة الرشاد ... ومرتب گردید بر مقدمه وابواب متعدده وخاتمه، مقدمه دربیان تعریف علم نحو وموضوع وفایده آن بدانکه نحو را دو معنی است لغوی واصطلاحی
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 17رجب 1288ق؛ مصحح از مؤلف، با خط خوردگی در متن از مؤلف؛ جلد: تیماج، 63گ، 13سطر ، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 8-4772]
noxbat-or raqā’eb lez-zāheb-e va-l āyeb
مجموعه مکاتیب مؤلف است که ظاهرا اصلش رویانی و در مصر ساکن بوده و دو نامه به اهالی رویان فرستاده و دو نامه در رد بر مطالب شخصی، نامه به یکی از امیران روم؛ دو نامه به وزیر شرف الدين عبد الرحيم؛ اجازه سفر به یکی از دوستان؛ نامه ای جهت خویشان و فرزندش در تبریز؛ چندین نامه به دوستان؛ نامه ای جهت شهاب الدين صفوی؛ نامه به برهان الدين جیلانی؛ جواب نامه برخی از دوستان؛ نامه به محمد یک رنگ؛ به یکی از شیوخ قلندریه؛ نامه به حافظ الدين حیدری؛ نامه به یکی از دوستان در قدس؛ نامه ای جهت یکی از دوستان در گیلان؛ نامه به یکی از دوستان بعد از فرار از مصر به یکی از بلاد کرد جهت گرانی و چندین نامه دیگر. نام کتاب در برگ آغازین و آغاز رساله چنان آمده که ذکر شده.
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 116/23
آغاز: الحمدلله الذي سدد التائه في حیرته و ارشد الهائم في غمرته و اضحك الباكي في زفرته
خط: نستعلیق، کا: حسینی بخاری، عطاء الله بن محمد، تا: 17 ذیقعده 141ق؛ 22گ (177پ-198پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 101-1]
noxbat-or rīyāz
برغانی، محمد صالح بن محمد، - 1271 ؟ قمری
baraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad(- 1855)
منتخبی است از کتاب «زهرة الرياض» که مؤلف آنرا هنگام سفر خود به کربلا یافته و داستان های تاریخی را از آن انتخاب و ترجمه کرده است، این داستان ها همگی دینی و بیشتر آنها راجع به پیامبران می باشد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... در بعضی از اسفار حقیر به کربلای معلی مشرف شدم کتابی از بعضی از علمای عامه ...
انجام: و زمان بسیاری زنده بود تا اینکه وفات یافت و الحمدلله رب العالمين.
[فهرستواره منزوی 1809/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج 25گ (325پ-301پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 12-126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی قزوینی، تا: 20 ذیحجه 1263ق؛ جلد: تیماج، 21گ (1284-1304)، 26سطر، اندازه: 21×30سم [ارموی مخ: 3-1603]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن ملا آقا، تا: محرم 1328ق؛ جلد: تیماج، 24گ (266پ -289پ)، 26سطر ، اندازه: 23×17/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1603]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ واقف: ملا عبدالمطلب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 51گ، 17سطر [ف: 1-329]
t-oz zād le-ma‘ād-el ‘ebād
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 98-1263 قمری
Dādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784-1847)
وابسته به: زاد المعاد في اعمال السنة؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110ق)
گزینه ای است از کتاب زاد المعاد مجلسی، در اعمال سال و فضایل ایام و لیالی شریفه به ترتیب شهور سال عربی در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمة»: مقدمه در بیان بعضی اعمال هر ماه و روز جمعه؛ باب 1. اعمال ماه محرم؛ 2. اعمال ماه صفر؛ 3. اعمال ماه ربیع الاول .... 12. بیان اعمال ماه ذیحجه؛ خاتمه مشتمل بر چند مطلب است از جمله نمازهای سنتی و اعمال روز نوروز و ماه های رومی.
آغاز: بسمله الحمدلله علی نواله و الصلوة علی رسوله و آله اما بعد پس می گوید خادم بساتین مذهب جعفری و شرع محمدی محمد جعفر استر آبادی که چون عالم عامل ربانی ... در کتاب زاد المعاد ذکر کرده اند و لیکن از جهة طول آن و اشتمال آن بر بعض از احکام شرعیه ... خواستم که منتخبی از اعمال ...
انجام: و ایضا مروریست خوردن برگ کاسنی یا سرکه الحمدلله علی التوفيق ... تمت.
[فهرستواره منزوی 1025/8]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 688-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: صالح بن محمد کریم قمی الاصل دوماوندی (دماوندی) المسكن، تا: شنبه 10 صفر 1257ق؛ مجدول؛ 18سطر (23×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 4-1865]
nuxbat-uz zuhrat-ittamīna fī ansāb-i ašrāf-il madīna
این شدقم، علی بن حسن، 950 - 1033 قمری
ebn-e šadqam,ʻalī ebn-e hasan (1544 - 1624)
تاریخ تأليف: 8 رجب 1014ق
این رساله، مختصر کتاب دیگر مؤلف به نام «زهرة المقول في نسب ثانی فرعی الرسول» است که اشراف مدینه را از نسب حسین بن علی می داند و آن را به سه دسته تقسیم کرده: بعضی به امام محمد باقر می رسد، بعضی به برادرش زید شهید و بعضی به برادر دیگر آنها حسین صغیر که در 3 «اصل» سامان داده است.
آغاز: بسمله. بعد حمد الله الواحد الأحد و صلاته علی من ارسله بالهدی و الرشد و علی آله الذين هم للدین عمد. فهذه نبذة اختصرتها من رسالتی زهرة المقول في نسب ثانی فرعی الرسول وسمیتها نخبة الزهرة الثمينة في نسب اشراف المدينة مقتصرا علی ذکر الآباء دون الأمهات ...
انجام: تذنیب قد وصلت هنا و في الزهرة بعض السلاسل باصلها ... و في الباقي علی خبر افادتی الظن و ان لم یکن في ثبوت النسب شرعا و ذکرت سنده في الزهرة.
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر هشتم، به کوشش سید مهدی رجائی، 1377ش؛ در مطبعة دار الشعب قاهره؛ در نجف با زهرة المقول نیز چاپ شده
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11838
در فهرست بدون نام مؤلف است؛ بی کا، بی تا [الفبائي: -580]
noxbe-ye sepehrī
طالبوف، عبدالرحیم بن ابو طالب، 1250 - 1329 قمری
(1835 - 1911) tālebof,‘abd-or-rahīm ebn-e abo-tāleb
رساله مختصری در تاریخ صدر اسلام و وقایع یازده سال رسالت رسول اکرم (صلی الله علیه و اله وسلم) است که در ابتدا بخشی از تاریخ جزیره العرب از زمان طوفان نوح علیه السلام به عنوان مقدمه و در انتهای بخشی از آیین و فرامین شرعی اسلام که به عنوان خاتمه امده است و همه تلخیص و برگزیده از تاریخ «ناسخ التواريخ» سپهر کاشانی است. (طیار مراغی)
آغاز: ... بعقیده اسلام نوح علیه السلام هزار و ششصد و چهل و دو سال بعد از هبوط آدم علیه السلام متولد شده. جنابش پسر المك ابن متوشح ابن ادریس ابن یارد ابن مهلائیل ابن ... ادم است ...
چاپ: در تبریز و استانبول در 1322ق و تهران در همان سال چاپ شده
[فهرستواره فارسی 1089: 3؛ نسخه های منزوی 6:4560؛ مشار فارس 175: 5؛ الذريعة 95/24]
آغاز: برابر؛ انجام: و بقدر امکان سعی نمود که طریقه مساوات و آزادی مراعات شود. تم بالخیر و السعادة در سه شنبه شانزدهم شهر ذی حجة الحرام 1302 هجری مطابق چهاردهم سپتامبر 1885مسیحی در شهر پطروسکی بید اقل عبدالمحمد ابن حاجی محمد رحیم تبریزی
خط: نسخ تعلیق، کا: عبدالمحمد ابن حاج محمد رحیم تبریزی، تا: 1302ق؛ 122گ، 16سطر ، اندازه: 13×20/5سم [ف: 1-162]
آغاز: برابر انجام: یک فصل قانون را هم مدعی وهم مدعی علیه درحقانیت خود سند قرار می دهند بلکه اختلاف درمعنی قوانین حالیه به مراتب بیشتر از اختلاف معانی مسائل شرعية علمای السلام است.
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 محرم 1320ق؛ این نسخه برای تقدیم به شاهزاده نیرالدوله فرمانفرمای خراسان قلمی شده؛ جلد: تیماج، 50گ، 19سطر ، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 5-2216]
آغاز: برابر؛ انجام: با وجود بیان واضح و ترتیب حیرت انگیز همیشه مورد بحث و مصدر مجادله است ... بلکه اختلاف در معنی قوانین حالیه بمراتب بیشتر از اختلاف معانی مسایل شرعیه علمای اسلام است
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1328ق؛ محشی؛ 95ص، 20سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: -340]
نخبه سیفیه - جغرافیای استرآباد
nuxbat-uš šārib wa ‘ujālat-ur rākib
نظام الدين اصفهانی، محمد بن اسحاق، قرن 7 قمری
nezām-od-dīn-e esfahānī, mohammad ebn-e eshāg(-13c)
رباعیات عربی است با یک دیباچه نثر و به ترتیب تهجی.
[مجمع العلمي العراقي 411/2]
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3183-ف
نسخه اصل: 265 The John Ryland Library, Ryland, Arabic. در بیاض و سفینه ش 139 دکتر اصغر مهدوی (نشریه 143/2) و در دیوان المنشآت (ش 2315 احمد ثالث) و در جنگی شهرداری اصفهان هست (فهرست فیلمها ص 21 و 329 و 423 و 445 و 689) هم هست؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [فیلمها ف: 2-93]
noxba-toš šahāda
در تاریخ کربلا به گونه ای مختصر و مشتمل بر «مقدمه» و ده «مجلس» و ده «خاتمه»: مقدمه: در برخی مباحث کلی، در سه مطلب؛ مجلس 1. در شهادت حر بن یزید؛ 2. در شهادت قاسم بن الحسن؛ 3. در شهادت حضرت عباس؛ 4. در شهادت علی اکبر و علی اصغر؛ 5. در وداع آن حضرت؛ 6. در جنگ آن حضرت؛ 7. در شهادت آن حضرت؛ 8 در چگونگی عبور اهل بیت به قتلگاه؛ 9. در حرکت اهل بیت به جانب کوفه و شام؛ 10. مراجعت اهل بیت به مدینه؛ خاتمه: در ثواب زیارت آن حضرت.
بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 77/1
آغاز: الحمدلله الذي جعل مصيبة الحسين (علیه السلام) لنا في الدنيا عزا و فخرا و في الاخرة شرفا و ذخرا
بی کا، تا: قرن 13؛ 22گ (2پ -123ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: -63]
noxbat-oš šahāda va lobb-os sa‘āda
شیرازی، محمد رضا بن ضیاء الدين، ق13 قمری
Šīrāzī,mohammad rezā ebn-e zīyā’-od-dīn(- 19c)
مجالسی است در چگونگی شهادت حضرت امام حسین علیه السلام و اولاد و خویشان و یاران آنحضرت، و بعضی از مقدمات تاریخی حادثه کربلا و نکاتی که ذکر آنها لازم می نماید، و در پایان زیارت جامعه کبیره با شرح و توضیح مختصر اضافه شدهاست تا زایران مشاهد مشرفه با معرفت حضرات معصومین علیهم السلام را زیارت کنند، برای هر مجلس خطبه ای به عربی در آغاز آن ساخته و اشعاری فارسی مناسب مطالب نیز آورده است. در یک «مقدمه» و چهارده «مجلس» و یک «خاتمه»: مقدمه: دارای سه مطلب؛ مجلس 1. در شهادت حر و اختیار توحید و فرار از کفر او؛ 2. در شهادت حضرت قاسم؛ 3. در شهادت حضرت عباس؛ 4. در با شهادت حضرت علی اکبر؛ 5. در وداع حضرتامام حسین با اهل بیت؛ 6. در کار زار و جنگ آنحضرت؛ 7. در شهادت آنحضرت؛ 8 در وقایع پس از شهادت؛ 9. در حرکت اهل بیت به کوفه و شام؛ 10. در ورود اهل بیت به کوفه؛ 11. در آوردن اهل بیت به مجلس ابن زیاد؛ 12. در حرکت اهل بیت با شام؛ 13. در ورود اهل بیت به سوی مجلس یزید؛ 14. در مراجعت اهل بیت به سوی مدینه؛ خاتمه: در ثواب زیارت و مجاورت کربلا.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1369
آغاز: گلگون کفن دشت کربلا سفینه وجود را از غرقاب گرداب بحر عصیان به ساحل نجات رساند؛ انجام: حساب او بعدد و شماره بیرون نمی آید، اللهم ارزقنا المعرفة بالتوحید بمحمد و اله خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ گویا توسط مؤلف تصحیح شده؛ تملک: صدر الشريعة به تاریخ چهارشنبه 24 ربیع الثاني 1360؛ جلد: مقوایی، 143گ، 18سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 1964]
نخبة صادقية - المناجات
an-noxba-tuṣṣuġrā
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
(1680- feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598
در بیان احکام فقهی طهارت، صلاة و صوم است، شامل سه «مقاله» و هر مقاله در چند «باب».
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أغنانا بآثار اهل البيت علیهم السلام عن القول بالرأي والجزاف وصلی الله علی محمد وآله ... اما بعد فهذه نخبة وجيزة فیما لابد للمکلفین قاطبة من فقه الطهاره والصلاة والصیام ...
چاپ: ایران، دار الطباعه آقا میرزا علی اصغر، 1329ق، با تصحیح و مقابله میرزا ابوالقاسم صاحب قوانین، سنگی، رقعی، 19901ص، به دستیاری آقا میرزا حسن، به سعی و اهتمام محمد حسین بن حاج محمد حسن قمی (مدیر کتابخانه علمیه اسلامیه - قم)، 10199ص؛ ایران، 1324ق، سنگی، جیبی، 313ص
[فهرست خود نوشت فیض کاشانی: 281، الذريعه: 96/24]
آغاز: برابر
تذکر: در فهرست به نام نخبة الأحكام آمده و در کتاب شناسی می گوید: «وقد یسمی النخبة الصغرى»؛ بی کا، تا: 1060ق [تراثنا: س13ش 4-138]
نسخه اصل: نسخه آقای مدرس رضوی، تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد کتاب شناسی فیض 316 ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1091ق [فیلمها ف: 1-601]
آغاز: متشابهات بین ذلك دونها یتثبت ... المقالة الأولى في الطهارة باب الماء خلق الله الماء طهورة لا ینجسه شیء؛ انجام: لم یفعل تصدق عن کل یوم بمد و الصيام أفضل وفقنا الله للأفضل و الأولى من کل عبادة و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 22گ (149ر-170ر)، 12سطر ، اندازه: 10×16/5سم [ف: 2-643]
آغاز: برابر؛ انجام: فان لم یفعل تصدق عن کل یوم بمد والصیام أفضل وفقنا الله للافضل والاولی من کل عبادة
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مجله تراثنا س 13 ش 4 ص 138 تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: قزوینی، عباس بن اسماعیل، تا: سلخ جمادی الثاني 1311ق؛ جلد: تیماج، 7گ، 20 سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 8-4773]
آغاز: برابر؛ انجام: التيمم و هو ضرب الكفين علی التراب الطاهر من غیر ...
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مجله تراثنا س 13 ش 4 ص 138 تعیین شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالمطلب بن غیاث الدين محمد علائی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 4گ (45پ-48پ)، اندازه: 18×13سم [ف: 2-344]
noxbe-ye sowmīye va e'tekāf
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ - 1262 قمری
karbāsī,mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan (1767 - 1846)
تاريختأليف: 1245ق
این رساله در واجبات و محرمات روزه تأليف شده و مؤلف در ضمن بحث در آن از فتاوای مختلف سخن گفته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 721/1
آغاز: بسمله و به نستعین، هذا کتاب نخبة صومیه حاجی محمد ابراهیم اصفهانی در صوم و آن در لغة مطلق امساک است؛ انجام: اعتکاف او و واجب است بیرون رود از مسجد.
خط: نسخ، کا: محمد تقی ولد اسمعیل، تا: سه شنبه 20 ربیع الثاني 1245ق؛ جلد: تیماج، 133گ، 12سطر (6×10/5)، اندازه: 15×10سم [ف: 2-226]
noxba-tot tālebīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17423
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ 80گ، اندازه: 16/8×23/5سم [رایانه]
noxbat-ot tebb
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 96/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 6-680]
noxbat-ol ‘aqāyed
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī(1628 - 1699)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1671/1
آغاز: بسمله و به نستعین، انه ثقتنا و معتمدنا، الحدلله الذي اخرجنا من العدم
بی کا، تا: 1310ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده سلیمان»؛ جلد: تیماج، 30گ (1-30)، اندازه: 22×17سم [ف: 3-1017]
nuxbat-ul ‘uqūl fī ‘ilm-il uṣūl = sab‘-ul maṯānī
کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمرة
ja'far ebn-e abi-eshaq (1775 - 1851)
تاریخ تأليف: 1212ق؛ محل تأليف: نجف اشرف مؤلف در این اثر که آن را «سبع المثاني» لقب داده، قواعد اصول فقه را به طور بسیار مختصر در یک «مقدمه»، پنج «باب» و یک «خاتمه» ساخته است: مقدمه شامل چهار «لطیفه» ... عنوان های کتاب: باب، نخبه، محاکمه، شجرة علیها ثمره، قطع ثمرة من شجره، دهلیز فیه تمیز، منار، لطیفه اولی تا لطیفه ثالثه در ابطال و اثبات ناچیز بودن کشاکش ها و جدال ها و خلافهای علماء است در علم اصول، لطیفه چهارم نصائح ارزنده با طالبان علم و توصیه آنان است به اقامه مرتب نماز و قیام پس از نیمه شب. کشفی در این لطیفه چهار نکته های ارزنده ای را نیز یادآوری می کند و در جایی از این لطیفه می گوید: «اعلم أن عمر کی عبارة عن سنین ... و هی عباره عن الشهور و الشهور عبارة عن الأسبوع و الأسبوع عبارة عن الساعات ... و الدقائق عباره عن انفاس لك معدوده و هی ثلاثه النفس الذي مضی و لست تدر که و الذي بعد و لا تدری ... ففی الحقيقه لیس عمرك الا النفس الذي انت فیه». در پایان مقدمه می گوید: مطالب این علم سه دسته است: اصول، فضولو لامعقول. فهرست ابواب: 1. الأوامر و النواهي؛ 2. العام و الخاص مطلق و مقید مجمل و مبین متشابه و ناسخ و منسوخ ؛ 3. اخبار (بیشتر مباحث درایه است)؛ 4. اجماع؛ 5. دلیل العقل و هو الاستصحاب و التمثيل.
آغاز: بسمله الحمد لله الأول فلم یقاربه البداية و الاخر فلا یناسبه النهاية ... و بعد فانی قد رتبت هذا الكتاب المسمى بنخبة العقول في علم الأصول الملقب بالسبع المثاني
انجام: ان هؤلاء یحبون العاجله و یذرون ورائهم یوما ثقیلا. و الحمد لله کما هو اهله. حررتها في غریب السنه و غریب السن فان عثرتم خلط او زللا فاعتذرونی فهو خیر عملا
[الذريعه 97: 24؛ ريحانة الادب 60/5]
من نخبة الاصول؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13، 5ص (15-11)، 18سطر [سنا: ف: 2-129]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ 41گ، 13 سطر ، اندازه: 11/3×17/6سم [ف: 43-23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 24ص (43-66)، 19سطر ، اندازه: 9×15سم [ف: 23-307]
آغاز: بتنبيهة اعتذارية وهی انی کاتب هذه الأسطر في الأرض الغرى في غریب و انا غریب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ افتادگی: آغاز؛ 24گ (24ر-1)، اندازه: 15×10سم [ف: 3-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ مصحح: 24گ (85-108)، 20سطر ، اندازه: 16×5سم [ف: 34-210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کشفی، یحیی بن جعفر، تا: دوشنبه 26 صفر 1241ق؛ مصحح، محشی به نشان «منه»؛ مهر: «عبده یحی بن جعفر الموسوي»؛ جلد: تیماج، 82ص (4-85)، 14سطر ، اندازه 19/5×9/5سم [ف: 47/2-89]
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد رضا، تا: 1243ق؛ جلد: مقوایی، 17گ (73پ-89پ)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 17-246]
آغاز: برابر؛ انجام: فاختم الكلام بقوله تع (و لئن اتبعت اهوائهم بعد الذي جاءك من العلم ما لك من الله من ولی و لا نصیر)، الحمدالله کما هو اهله و مستحقه و الصلوة علی رسوله و الائمة الطاهرين
خط: نسخ، کان جیلانی یزدی، محمد علی بن اسماعیل، تا: 1243ق؛ جلد: چرم مذهب، 13گ (171-183)، 19-22سطر(14×9)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 40-657]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کاتب کازرونی، علی نقی، تا: محرم و صفر 1245ق؛ اهدایی: سید عباس نبویان؛ جلد: تیماج، 9گ، 27سطر (12×20/5)، اندازه: 29×12سم [ف: 1-174]
آغاز: برابر؛ انجام: و خذوا هذالقلیل الوافي و دعو الكثيا خلف قاف علی قوله تعالی و قلیل من عبادی الشكور فالخیر في القليل و استدعی من القاري بعدی منه و الناظر فیه الدعاء في الغداده و العشي فلاتنسونی یا اخوانی و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
خط: نسخ، کا: ابوالحسن، تا: 1251ق؛ 16گ، 18سطر ، اندازه: 20×14سم [ف: 6-91]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1252ق؛ خوانده شده محمد تقلی یزدی بر مصنف در روز شنبه 26 جمادی الثاني 1252، محشی گویا از همو؛ 42گ (34پ-75ر)، اندازه: 16×11سم [16-487]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1253ق؛ جلد: تیماج، 33گ (1پ-33پ)، 17سطر ، اندازه: 15×11/5سم [ف: 4-168]
در فهرست بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: ربیع الأول 1253ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13گ (13-25)، اندازه: 20×16سم [ف: 3-1080]
کا: فتح علی بن ملک محمد، تا: 2 رجب 1254ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1254ق؛ جلد: چرم، 26گ (97پ-122ر)، اندازه: 21×11/5سم [مؤيد: 2-133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عظیم تویسرکانی، تا: 1254ق؛ محشی با رمز «منه دام ظله العالي»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 26گ (99-124)، 17سطر ، اندازه: 11/7×20/7سم [اهدائی رهبر: 11-519]
خط: نسخ، کا: هادی بن مهدی، تا: چهارشنبه 26 محرم 1256ق؛ 23گ (18ر-40ر)، 17سطر ، اندازه: 19/5×13سم [ف: -15]
خط: نسخ، کا: ریحان الله موسوی (فرزند مؤلف)، تا: چهارشنبه هفته اول ربیع الاول 1279ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج، 103گ، سطر ، اندازه: 17×11سم [ف: 10-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: احمد بن حسن موسوی، تا: جمعه 4 ربیع الاول 1306ق؛ مصحح، محشی با نشان «12» و «منه»؛ مهر: کاتب احمد بن حسن الموسوي [1301]» (مربع)؛ 51گ(1پ-51پ)، 11سطر ، اندازه: 6×12/5سم [ف: 35-562]
خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد بن ابی القاسم، بی تا، جلد: تیماج، 16گ (40پ-55پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 6-26]
بی کا، بی تا؛ 12گ (18ر-29ر)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 16 -261]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 36گ (43پ-78ر)، اندازه: 15×10/5سم [ف: 11-359]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، 21گ (102-122)، اندازه: 14×8/5سم [ف: 4-1298]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 13گ، اندازه: 21×14سم [ف: 3-74]
آغاز: برابر
کا: احمد بن عبد الباقي حسنی حسینی، بی تا [دلیل المخلوطات کاشف الغطاء: 1-55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 18گ (35پ-52پ)، 18سطر (14/5×8)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19-247]
بی کا، بی تا؛ 22ص [ف: -73]
noxbat-ol ‘olamā’ va-l ‘orafā
غافل سلماسی، پرویز بن فرج الله، - 1336 قمری
(- 1918) qāfel-e salmāsī,parvīz ebn-e faraj-ol-lāh
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9389
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العوالم و الانامم؛ انجام: و ایانا علی السلوك في سپهر الرشاد و النجات و السلام علینا و علیکم في شهر رمضان المبارك
خط: نستعلیق، کا: روضه خوان افشار، زین العابدين، تا: 1306ق [رایانه]
nuxbat-ul fikar fī muṣṭalaḥ-i ahl-il aṯar
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn-e hajar-e ‘asqalānī,ahmad ebn-e ‘alī (1333 - 1449)
تاریخ تأليف: دهه سوم رمضان 817ق؛ محل تأليف: قاهره
رساله ای است کوتاه در شرح اصطلاحات محدثین از متواتر، مشهور، عزیز، غریب، فرد مطلق، فرد النسبي، صحیح لذاته، حسن لذاته، المحفوظ، الشاذ، المتابع المفرد، الشاهد ... . این کتاب از متون معتبر فن درایه است و گزیده ای است از «معرفه انواع علم الحديث» از عثمان بن صالح الدين صالح (-643ق). دارای شروح بسیاری است از جمله کتاب «نزهة النظر في شرح نخبة الفكر» از ماتن.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي لم یزل عالمة قديرة ... اما بعد فان التصانيف في اصطلاح أهل الحديث قد کثرت و بسطت و اختصرت فسالنی بعض الاخوان ... فاقول الخبر اما ان یکون له طرق بلا عدد معین او مع حصر بما فوق الاثنين او بهما او بواحد.
انجام: و هی نقل محض ظاهرة التعريف مستغنية عن التمثيل فلیراجع لها مبسوطاتها و الله الموفق الهادي لا اله الا هو، تمت الرسالة.
چاپ: مکرر چاپ شده؛ معجم المطبوعات 81؛ کلکته 1862م؛ مصر 1301ق؛ بیروت، دار ابن حزم، تحقیق عبد الحميد بن صالح بن قاسم آل اعوج سبر، 1427ق، 429ص؛ کراچی، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 9ص
[کشف الظنون 1936/2 ؛ سرکیس 81/1؛ قرطای 2194؛ چلبی؛ المستدرك جبوری 41؛ هدية العارفين 130/1 ؛ معجم المطبوعات 81/1؛ الأوقاف العامة بغداد 245/1 و 313/1 - 315؛ الأوقاف العامة موصل 290/2 و 302/2 ؛ دنا 10: 629 (13 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- نتيجة النظر في نخبة الفكر؛ شمنی، محمد بن محمد (766-821ق)
2- نزهة النظر في توضیح نخبة الفكر = شرح نخبة الفكر في مصطلح اهل الأثر؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852ق)
3- شرح نخبة الفكر في مصطلح اهل الأثر؛ اشمونی، احمد بن محمد ( 872-801ق)
4- حاشية شرح نخبة الفكر في مصطلح اهل الأثر؛ ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا (802-879ق)
5- حاشية نخبة الفكر؛ کردی، ملا ابراهیم (-1205ق)
6- نظم نخبة الفكر؛ قزلجی، محمد حسین بن علی (- قرن 14)
7- شرح نخبة الفكر لمعرفة أصول الحديث؛ شیخ الاسلام مکی افندی
8- حاشية شرح نخبة الفكر في مصطلح أهل الأثر (2 عنوان)
9- حاشية نخبة الفكر
10- حاشية نزهة النظر في توضیح نخبة الفكر
11- شرح نخبة الفكر في مصطلح أهل الأثر (5 عنوان)
آغاز: لکتابیهما بالقبول و هذا التلقي وحده اقوی في افادة العلم من مجرد كثرة الطرق القاصرة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لاهیجانی، محمود بن محمد بن علی، تا: چهارشنبه 7 ربیع الثاني 960ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 19گ (1ر-19پ)، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 3-425]
آغاز: فاقول الخبر إما أن یکون له طرق بلا عدد معین او مع حصر بما فوق الاثنين؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 15سطر ، اندازه: 22/8×13/5سم [ف: 16-409]
خط: نستعلیق، کا: سلطان محمد بن قطب الدين اصفهانی، تا: 1004ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 11/4× 16/5سم [ف: 43-40]
آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه معهد دراسات الثقافة الشرقيه - دانشگاه
توکیو. خطبه کتاب در نسخه حاضر افتاده؛ بی کا، تا: سه شنبه 8 ربیع الاول 1093ق؛ 11ص (143-153) [عکسی ف: 7-26]
آغاز: بسمله، فاقول الخبر اما ان یکون له طرق بلا عدد معین او مع حصر بما فوق الاثنين او بهما او بواحد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: مقوا، 6گ، 13سطر ، اندازه: 22/8×13/5سم [ف: 27-314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 6گ (1پ-6پ)، 15سطر ، اندازه: 23/1×15سم [ف: 8-455]
آغاز: قال الشيخ الامام العالم العامل الحافظ؛ انجام: و الحمدالله وحده تم بعون الله و توفیقه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1130ق [الفبائي: -580]
کا: عبد اللطيف بن محمد، تا: 1150ق، جا: حلب شهباء، مدرسه رضائیه؛ 5گ (109ب-113ر) [ف: 4-929]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1381؛ 12گ، 9سطر ، اندازه: 28×18سم [اهدائی رهبر: 33-8] و [ف: 27-315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ مصحح؛ جلد: تیماجمذهب، 3ص(5-3)، 23-13سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 32-281]
آغاز: بسمله، الخبر اما ان یکون له طرق بلا حصر عدد معین او مع حصر ما فوق الاثنين، انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد امین برهانی، تا: 1346ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 16×10سم [ف: 2-216]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن ولی بن حاج محمد، بی تا؛ جلد: مقوایی، 5گ (1پ-5ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 27-317]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: عبد الواحد کاتب دولت آبادی، بی تا؛ مصحح، جلد: مقوایی، 4گ (63ر -66ر)، اندازه: 23×14سم [ف: 1- 239]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تاریخ در آخر نسخه چنین آمده: تحریر 29 رمضان سال 42 جلوس والد در حرم شریف مکه، صاحب نسخه مالک آن بوده؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 48گ، 18 سطر (10/5×15/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2-634]
نخبة القرآن - اصول دین قرآنی
an-nuxba fi-l uṣūl
؟ کاوسی، محمد رضا بن اسماعیل، قرن 13 قمری
kāvūsī,mohammad rezā ebn-e esmāʻīl(- 19c)
مختصری است در اصول فقه که با عناوین «باب، مطلب، فائدة، فصل، قسم» گزارش شده است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 969/1
آغاز: بسمله، الحمد الله الذي نصر المستنصرين و اغاث المستغيثين و ینجز عباده با حسن ما کانوا یعملون؛ انجام: و تامنا من شر الجن و الانس بل کل دابة و کل شر.
خط: نسخ، کا: کوچک، ابراهیم، بی تا؛ نسخه از نظر املا، کتابت و پردازش بسیار ضعیف است، در برگ اول به آقای سید محمد رضا بن اسماعیل کاوسی نسبت داده شده که در ذیقعده 1256 آن را تحریر کرده؛ جلد: تیماج، 50گ (1پ -50ر)، اندازه: 15/5×11سم [ف: 2-237]
النخبة في الحكمة العملية و الأحكام الشرعية - نخبة الوجيزة في الحكمة العملية
النخبة في الحكمة العملية و الأحكام الشرعية - النخبة الوجيزة
النخبة في الحكمة العملية و الأحكام الشرعية - شرح الكلام
nuxbat-un fī nikāḥ-iz zānīya
بختیاری حویزی، یعقوب بن ابراهیم، - 1150 قمری
baxtīyārī hovayzī, ya qüb ebn-e ebrāhīm(- 1738)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 342/7 معزی
آغاز: بسمله. اما بعد فهذه نخبی في نکاح الزانية فذهب الشيخ في النهايه الى انه اذا فجر بامرأة غیر ذات بعل فلا یجوز له العقد علیها مادامت مصرة ... ؛ انجام: او نقول لیس المراد بالقیاس المنهي عنه شرعا قیاس اهل المعقول و لا قیاس اهل الاصول.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [ف: 39-215]
نخبه کامرانیه - جغرافیای استر آباد
النخبة الكبرى - النخبة الوجيزة
النخبة الكبرى - شرح الكلام
نخبه کتاب دبستان المذاهب - دبستان المذاهب (منتخب)
noxbe-ye gowhar-e morād
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19036
کا: ابن محمد کاظم، تا: 1086ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 12×20/8سم [رایانه]
nuxbat-ul luġāt
حسنی یزدی، علی اکبر بن محمد جعفر، ق 14 قمه
yazdī,'alī akbar ebn-e mohammad ja'far(- 20c)
مؤلف کتاب را به خواهش یکی از دوستانش نوشته و در حقیقت منتخبی از کتاب های مجمع و قاموس وصحاح است.
چاپ: ایران، سنگی، بی ناشر، 1280ق، رقعی کوچک
آغاز: الحمدلله واضع اللغات ارشادا للعباد الي سبیل المقصود وفهم المراد؛ انجام: فصل الياء اليد الكف تمت
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 123گ، - (11/6× 14/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 589]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 646
همان نسخه بالا [نشریه: 5-102]
آغاز: الحمدلله الذي جعل وضع اللغات لتفهیم عبارة مراداتهم المنوية و خلق لتعلیم الأفعال الرضية المرضية طائفة من النفوس الزكية؛ انجام: حماه کرمی منع و کرمی أنف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 45گ (48پ-92ر) 21×17سم [ف: 19-144]
النخبة المحسنية - شرح الكلام
النخبة المحسنية - النخبة الوجيزة
t-ol madāyeh-es soltānī
پروانه فراهانی، میرزا محمد صادق، - 1306 قمری
ne farāhānī,mīrzā mohammad sādeq(- 1889)
شاعر که چند سالی منشی دربار فتحعلی شاه قاجار بوده، دیوان حاضر از پرداخته های اوست که به نظر شاه وقت نیز رسیده و بدین شرح تنظیم یافته است: مثنوی در ستایش خدا و مدح پیامبر و آل او؛ مثنوی در حکایات اخلاقی؛ قصاید که اکثر آنها در مدح محمد شاه و سایر درباریان است و به ترتیب حروف الفبا آخر قوافی مرتب شده است؛ غزلیات و مرتب به ترتیب حروف الفبا آخر قوافی؛ رباعیات.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 866
آغاز: بسمله، حمد بیحد و سپاس بیعد مر کریم و ستایش بیعدد مر کریم وهاب و قادری را سزد که؛ انجام: اظهار کمال هست اگر شاعر گفت ** در خانه اگر کس است یک حرف بس است
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محتملا قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 99گ، 14سطر (15×8)، اندازه: 13/5×5/ 20سم [ف: 2-400]
noxbat-ol marām
نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1128 - 1209 قمری
narāqī, mahdī ebn-e abī-zar (1716 - 1795)
دارای یک «مقدمه»، پنج فصل» و یک «خاتمه» در بیان وجوه تشبیه و استعارات.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 812/7
آغاز: سپاس بی قیاس آفریدگار را سزاست ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1225ق؛ 16گ (113-128ر)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 3-119]
noxba-tol mardīyya
حسینی طهرانی، زین العابدين
hoseynī tehrānī,zayn-ol-'ābedīn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29233
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد چنین گوید تراب اقدام المومنين رضی الدين بن زین العابدين الحسينيت الطهراني که چون؛ انجام: یا دلیل المتحرين یا امان الخائفين یا غیر المتوكلين یا راحم المساكين یا اله العالمين.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [رایانه]
noxba-tol mas’ala fī š.-it tuhfat-ul mursala
نابلسی، عبد الغني بن اسماعیل، 1050 - 1143 قمری
nābolosī, 'abd-ol-qanī ebn-e esmāʻīl (1641 - 1731)
وابسته به: التحفة المرسلة إلى النبي؛ برهانپوری، محمد بن فضل (- 1029ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 16 صفر 1111ق
شرح مزجی عرفانی مختصری است بر رساله «التحفة المرسله الي النبي» شیخ محمد بن فضل الله برهانپوری هندی که در اثبات وحدت وجود نگاشته است.
آغاز: الحمدلله الوجود الحق المبين المضاف عند العقولا الي کل شیء بمقتضی حکمه المبين
چاپ: قاهره، مطبعة الشرق، 79ص، 1343ق.
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 43گ، اندازه: 16×21[نسخه پژوهی: 2-236]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا ما کتبناه بالاختصار تبصرة لاولی الابصار نفع الله طالبیه بما تضمنه من علوم و نفع بشرحنا هذا الذي عملناه من فیض فضله العميم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 19گ، 29سطر ، اندازه: 23×15/5سم [ف: 1-244]
noxbat-ol masā’el va nabzat-od da‘avāt
موسوی شیرازی، محمد رضا بن اسماعیل، 1223-1302 قمری
mūsavī šīrāzī, mohammad rezā ebn-e esmā‘īl (1808-1885)
قم، دار الحديث؛ شماره نسخه: 36/4
آغاز: الحمدلله الذي خلق الوجود من العدم و الشكر لله الذي نشر السحائب بالکون الذي ينشأ بقدرته ما یشاء؛ انجام: اللهم ارزقنا حج بیتك الحرام و زيارة قبر حبیبك خیر الأنام و آله و صحبه المنتجبين الغزة الكرام الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی؛ 13گ (83پ -95پ) 22سطر [ف: -98]
noxbat-ol matāleb
تبریزی خیابانی، علی بن عبد العظيم، 1281 - قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1865 - 1947)
روایات و مطالب متنوعی است بیشتر در موضوعات اعتقادی و اخلاقی که مؤلف برای مؤلفات و منبرهای خود، از کتاب های متفرقه انتخاب نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4501/2
آغاز: نویسندگان انسان، روض الجنان نویسندگان چهارند یکی قلم است ن و القلم و ما یسطر ون
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 74گ (95پ-168ر)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 12-77]
noxba-tol maqāl-il xālīya “an-il qīl-i wa-l qāl
حسینی قائنی، ابو طالب بن ابی تراب، 1230؟ - 1293 ؟ قمری
hoseynī qā'enī, abū-tāleb ebn-e abī-torāb (1815 - 1876)
تاریخ تأليف: 8 محرم 1279ق؛ محل تأليف: بیرجند
رساله ای است در بیان این که آیا نهی در عبادات و معاملات دلالت بر فساد می کند یا خیر؟ که مؤلف آنرا در یک «مقدمه» و دو «مقام» و «خاتمه» تنظیم نموده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل النواهي كاشفة عن الفحشاء والمنکر رادعة عما یوجب الهلاك في یوم الفزع الأكبر رافعة للفساد بالدلالة
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن ملا محمود شاعر، تا: جمادی 1271ق؛ 19گ (98-116)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [کتابخانه های قائن: ف: -61]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1693/5عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-148]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن عبدالله خوانساری، تا: 3 شوال 1283ق، جا: دولت آباد ملایر؛ مصحح، محشی با عناوین منه ادام الله ایام افاضته»؛ واقف: رضا قارنی، 1350؛ 16گ (92-107)، 21سطر ، اندازه: 22/5×15سم [کتابخانه های قائن: ف: -57]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1720/5عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1755]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1291ق؛ مصحح، محشی؛ 14گ (96-109)، اندازه: 18×21/5سم [کتابخانه های قائن: في: -85]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1718/5عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-173]
بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله»؛ 16گ (99-114)، 20سطر، اندازه: 22×17سم [کتابخانه های قائن: ف: - 64]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1713/3عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-167]
نخبة المقال في علم الرجال - نخبة المقال في معرفة الرجال
nuxbat-ul maqāl fī ma‘rifat-ir rijāl = mnẓ.-un fi-r rijāl =zubdat-ul maqāl
بروجردی، حسین بن محمد رضا، 1238-1279؟
borūjerdī,hoseyn ebn-e mohammad rezā (1823 - 1863)
تاریخ تأليف: 1260ق
ارجوزه ای است در 1313 بیت در شناخت روات احادیث به ترتیب حروف با رموزی برای هریک از معصومین علیهم السلام و مصادر ناظم، و در پایان دو باب در القاب ائمه و تواریخ معصومین افزوده شده است. این منظومه به نام «زبدة المقال» چاپ شده ولی نامی که ناظم نامیده همان است که در عنوان آمده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: سبحانك اللهم ذا الجلال ** عن منتهی دراية الرجال و بعد فالاخبار شرع الهديبها إلى الشرع القويم یهتدیطریقها تناقل الرجال ** و یلبی الناقل بالجعال
انجام: واجعل لنا اللهم ذالعجالة ** ذخرا بحق خاتم الرساله / عدته زین بالغرائب ** تاریخه باسم الامام الغائب
چاپ: ایران، 1313ق، سنگی، جیبی، 114ص، با نام زبدة المقال
[الذريعة 99/24؛ مصفی المقال 146؛ مكتبة امیر المؤمنين 468/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ 48گ(1-48)، 14سطر ، اندازه: 14×9سم [ف: 40-418]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 60گ، 11سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 39-35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ حواشی نستعلیق؛ جلد: میشن، 55گ، اندازه: 11/7×19/7سم [ف: 1-563]
آغاز و انجام: برابر؛ سنة 1260.
خط: نسخ، کا: موسوی خوانساری، ابوطالب بن احمد، تا: 1275ق، جا: بروجرد؛ محشی با نشان «منه»؛ تملک: صفائی خوانساری در 1372 ق، محمد بن حسن بهاء الدين اصفهانی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 83گ (1پ -83پ)، 8سطر ، اندازه: 11×6/5سم [اهدائی رهبر: 8-124] و [ف: 27-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 1286ق؛ 78ص (1-78)، 18-17سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 9-46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالله بن غلامعلی بن شرف الدين دزفولی، تا: 1290ق؛ جلد: تیماج، 59گ (1پ -59ر)، 14سطر ، اندازه: 15/5×22سم [ف: 21-310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1295ق؛ محشی با امضای «منه»؛ جلد: تیماج، 61گ، 11 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف مخ: 5-2216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد حسن خراسانی قاینی، تا: ذیقعده 1298ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ 22گ (224ر-245پ)، 14سطر (16×12)، اندازه: 22×17/5سم [ف: 37 -166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نعمة الله طباطبایی، تا: رمضان 1307ق؛ محشی با نشان «منه ره» و «مسکا»؛ مهر: سید ریحان الله الموسوي «العبد ریحان الله الموسوي»؛ 46گ(1پ- 46ر)، 15سطر (12×5) [ف: 131-41]
آغاز: لابن الضائري غضی فصتی للحسن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان محمد، تا: 1309ق؛ افتادگی: آغاز؛ 41ص (1-41)، 16سطر (14×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 5-1556]
خط: نسخ، کا: میرزا مهدی بن میرزا حسین سلطان الذاكرين، تا: 1334ق؛ 12سطر ، اندازه: 17/8×10/8سم [ف: 6-458]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم ابن عمران کلا بی ثقة ** و ابن غصین بن نمیر وثقة
از آغاز کتاب تا بخشی از اوائل حرف حاء؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: کاشانی، محمد ابراهیم بن محمد، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 6گ (12-17)، 12-13سطر ، اندازه: 17×11سم [ف: 34-
[314
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «نخبة المقال في البحث عن معرفة الرجال»؛ بی کا، بی تا؛ اندازه: 23×20سم [ف: 16-363]
noxba-tol maqāl fī mn.-il amṯāl
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
مؤلف در این کتاب امثالی را که اهل فن در کتب خود آورده و یا امثالی که در کتب لغت مانند صحاح و قاموس و غیره مانند کتب سیر و تاریخ و قصص به نظم و نثر و مقداری از امثال معروف بین عوامالناس را در این کتاب جمع آوری نمود و آن را در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه» وهر بابی مشتمل بر فصولی به ترتیب حروف تهجی قرار داده است.
شروح و حواشی:
1- فهرست منتخب الامثال؛ کاشانی، حبیب الله بن علی مدد (1262-1340ق)
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 903/1
آغاز: الحمد لله الكبير المتعال المتقدس عن الشبه في المثال لم یزل علیها بکل شئ و لا یزال نزل القرآن و ضرت فیه الأمثال
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - کاشان؛ خط: نسخ، کاتب = مولف، بی تا؛ 397ص (2-398) [عکسی ف: 3-103]
nuxbat-ul manāqib-il fāxira fī madaḥ-il ‘itrat-iṭṭāhira
حمزاوی، عبد القادر بن محمد درویش، ق13 قمری
ebn-e hamze,‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad-edarvīš(- 19c)
اهداء به: سلطان عبد المجيد عثمانی
تاریخ تأليف: 21 ذیقعده 1273ق
رساله مختصری است در بیان فضائل و مناقب اهل بیت پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم با استفاده از آیات و احادیث و کلمات بزرگان، گرد آورده است. مؤلف در مقدمه می گوید: لما کان من اهم ما یجب علی الانسان القيام بشأنه بعد القرآن احترام آل بیت المصطفى علیه الصلاة السلام - اردت أن اذکر مما ورد في شأنهم في القرآن العظيم من الآيات الكريمة و ما هو مفرق في الكتب من الأحاديث الشريفة، و الذي ذکر العلما الاعلام في کتبهم الامام الشعراني و تفسیر الامام البغوي و المواهب اللدنية و شرحها و روح البيان و جامع الصغير و ابو السعود و شیخ زاده و الفتوحات المكية و بعض مؤلفات بهذا الشأن عثرت علیها و جعلت ذلك خدمة لهذا الدين المتين و الحق و المبين و تحفة لحضرت تاج السلاطين ...».(حافظیان)
آغاز: الحمدلله علی ما أفاض من الجود و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد افضل کل موجود حباه مولاه بشرف عترته و جمع اشتات الفضائل في فروعه و از منته و منحه من الفضل العظيم في زویه و ذریته
آغاز: برابر؛ انجام: لأن اخذ الاجر علی تبلیغ الوحي الإلهي الذي هواعز الأشياء لا یجوز للنبی لأن العلم جوهر ثمین و الدنيا خزف مهین علی أن ذلك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سر لوح و کتیبه کم کار؛ مصحح؛ نام کتاب در کتیبه صفحه اول به عنوان النخبة الفاخرة في مدح الذرية الطاهرة ثبت شده؛ 24ص، 19سطر [عکسی ف: 3-36]
آغاز: برابر ؛ انجام: و له سبحانه علی ما ألهم و علم و صلی الله علی سیدنا محمد النبي المكرم و علی آله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، کا: مصطفی بن محمد بن احمد عرضی حلبی کاتب، تا: 19 محرم 1274ق، جا: دمشق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 15گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×13سم [ف: 6-254]
noxbat-ol manāqeb va-l masā’eb
غلامعلی بن محمد ابراهیم
qolām ‘alī ebn-e mohammad ebrāhīm
مناقب حضرات معصومین علیهم السلام و فضایل و احوالات ایشان را در هجده «باب» گرد آورده است، و در نسخه حاضر فقط چند باب اول تا مقداری از حالات حضرت رسول را دارد و گویا بیش از این، تأليف کتاب نیانجامیده است. فهرست ابواب بنا به نوشته مؤلف در مقدمه کتاب چنین است: باب 1. صلوات و ثواب آن؛ 2. فضیلت زیارت اهل بیت علیهم السلام؛ 3. ثواب گریستن بر اهل بیت؛ 4. ثواب دیدن و شنیدن و نوشتن فضائل ایشان؛ 5. زیارت ایشان و ثواب آن؛ 6. احوالات پیغمبر اکرم (ص)؛ 7. احوالات حضرت صدیقه؛ 8 احوالات حضرت امیر؛ 9. احوالات امام حسن؛ 10. احوالات سید الشهداء ؛ 11. احوالات امام زین العابدين؛ 12. احوالات امام باقر؛ 13. احوالات امام صادق؛ 14. احوالات امام موسی کاظم؛ 15. احوالات امام رضا؛ 16. احوالات حضرت جواد؛ 17. احوالات حضرت هادی و عسکری؛ 18. احوالات حضرت حجت و غیبت آن بزرگوار.
آغاز: نحمد اللهم یا من خصنا بمصيبة من بکی علیه السماوات ... أما بعد چنین گوید تراب اقدام الذاكرين
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1189
آغاز: برابر؛ انجام: نطق البعير بفضل احمد مخبر ** هذا الذي شرقت به ام القرى
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 43گ، 19سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 3-357]
noxbat-ol mo’menīn
موسوی قزوینی، محمد کاظم بن علی، ق13 قمری
mūsavī qazvīnī,mohammad kāzem ebn-e ‘alī(- 19c)
اهداء به: محمد شاه قاجار
تاریخ تأليف: شنبه 5 صفر 1255ق
رساله ای است در مسائل مختلف تجویدی چون مخارج، صفات حروف، وقف، وصل، سکت و ... .
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37135
آغاز: بسمله. نحمد اللهم اجعلنا لأنعم من الشاكرين و الآلائك من الذاكرين؛ انجام: بدانکه همزه استفهام با همزه در یک جا جمع بشوند همزه تعریف به جای الف خوانده می شود مثل قل الله ... .
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه: مذیل است به پنج بیت از منظومه 7 بیتی در تقسیم وجود از «خواجه نصیر الدين طوسی» که «میرزا ابو جعفر کافی بن محتشم قهستانی قائنی» (قرن11ق.) آن را شرح نموده: «موجود منقسم به دو قسم است نزد عقلیا واجبالوجود یا ممکن الوجود، ممکن دو قسم گشت یقین جوهر و عرض ** جوهر به پنج قسم شد ای ناظم عقود / جسم و دو اصل او که هیولا و صورتند ** پس نفس و عقل این همه را [یاد گیر زود] / نه بازشت جنس و عرض این دقیقه را ** در حین بخت جوهر عقلی می نمود/ کم است و کیف و أين و متی و مضاف ** پس یفعل است و ینفعل و ملک ای و دود»؛ 7گ، 15سطر ، اندازه: 21×16سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -369]
nuxbat-ul mīzān
حسنی یزدی، علی اکبر بن محمد جعفر، ق 14 قمر
yazdī,'alī akbar ebn-e mohammad ja‘far(- 20c)
اهداء به: آقا ابوالحسن بن حاج محمد رضا رشتی یزدی
تاریخ تأليف: 1287ق
مختصری است در ضبط کلیه افعال ثلاثی مجرد و بیان معانی آنها که آنرا از کتبی چند از قبیل قاموس و صحاح ونهایه و شرح قاموس فراهم آورده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل وضع اللغات لتفهیم عباره مراداتهم المنوية ...
انجام: بدی کرضی یبس و کرمی اصاب بده.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فرزانه، مصطفی بن آقابزرگ، تا: سه شنبه 29 رمضان 1298ق؛ مهر: مصطفی مورخ 1290؛ 50گ، 13سطر [ف: 564-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسن بن مقیم مشهور به سید میرزا، تا: 22 ربیع الثاني 1306ق؛ جلد: چرمی، 198گ، 6-11سطر ، اندازه: 10/5×17سم [ف: 13-210]
noxbat-on nasāyeh
از مهدی. به نظم فارسی و پس از مقدمه ای اعتقادی داستان موش و گربه و گفتگوی آن دو است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 1-6285
آغاز: هر ثناء بی حد و بی چند و چون ** کز دهان هر ثناگو شد برون؛ انجام: پس شکستی ناودان شد مبتلا به سرنگون افتاد در بیت الخلا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 22سطر ، قطع: ربعی [آستانه قم: -228]
noxba-tol wājibāt fī masā’il-ișşalawāt
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījī, 'abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
به درخواست: شیخ عمار
مختصری است در احکام نماز و واجبات و مستحبات آن، چنانچه از احادیث استفاده می شود و بدون استدلالهای فقهی، که در یک مقدمه و چند «فصل» و یک «خاتمه» نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6322/5
آغاز: الحمدلله الذي فرض الصلاة علی كافة الأنام و جعلها وسيلة الى الفوز بتناول الدرجات العالية في دار المقام؛ انجام: و من دخل في الصلاة تیمم ثم وجد الماء وجب ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن میر علی بن حسین بن علی شوشتری، تا: 1157ق؛ افتادگی: انجام؛ با نسخه های خط مؤلف با ملا محسن بهبهانی مقابله شده؛ جلد: تیماج، 5گ (149ر-153پ)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 16-291]
an-noxbe va-l eršād
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘(1801-19c)
رساله فتوایی است در «واجبات ومهمات از فروع دینیه» مشتمل بر چند «مقصد»، که مؤلف برای عمل مقلدین خود نوشته است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2019-11/119
آغاز: بسمله به عرض برادران ایمانی و پیروان احکام ربانی سیما حبیب لبیب روحانی میرساند بدانکه این مختصری است موسوم به نخبه در واجبات ومهمات از فروع دینیه؛ انجام: و اما صدقه مندوبه جایز است گرفتن ایشان از مؤمنين و دادن به ایشان بی اشکال است وسیاتی کتاب الحج واحکامه انشاء الله تعالی.
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد کریم بن حاجی ابوطالب تاجر قزوینی، تا: یک شنبه 5 جمادی الاول 1283ق؛ با تقریظی از خود مؤلف مبنی بر مطالعه نسخه و تأييد آن در سال 1283؛ جلد: مقوا، 109گ، 14سطر ، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4774]
noxba-tol vā‘ezīn
موسوی حسینی، اسماعیل بن ابراهیم، ق14 قمری
mūsavī hoseynī, esmā‘īl ebn-e ebrāhīm (- 20c)
مجالس منبری است که به صورت «مجلس مجلس» درباره مسائل مذهبی و امور دینی بحث می نماید با طرح آیات واحادیث وحکایات و اشعار مناسب با هر مجلس و در پایان جریان تالیف این کتاب را در قالب نظم بیان نموده است: «... کتابی نوشتم به صد عز وناز به عهد جوانی وعمری دراز ... همی ترسم از اینکه بعد از وفات کتابم فرو شد به نصف پیاز ...». مؤلف در تأليف این اثر از: ریاض الشهادة، بیت الاحزان، لسان الواعظين، محرق القلوب، انوار الشهادة، انوار المجالس، سرور المؤمنين، مجمع النورين، مجالس المتقين وحزن المؤمنين، مخزن البكاء، طوفان البكاء، زبدة النوائب، وعنوان الكلام و ... استفاده برده است این کتاب در چهارده جزء تنظیم شده است.
[الذريعة 100/24]
آغاز: بسمله تاکی به تمنای وصال تو یگانه ** اشکم رود از هر مژه چون سیل روانه ... قال الله تعالی في سورة آل عمران اول بیت وضع للناس للذی ببكة مبارکا ... خانه ای که در روی زمین از برای بنی نوع انسان؛ انجام: امید چنان است که در نظر ناظرین مطبوع و مرغوب و پسندیده خدا ورسول وائمه طاهرین افتاده برادران این روسیاه را بدعای خیری یاد وشاد فرمایند. نظم: این گنج که هست پر از در شاهوار ** یارب زدست برد حواد می نگاه دار
جلد چهارم از مجلس دویست و شصت و ششم در فضیلت و ثواب حج بیت الله الحرام تا مجلس سیصد و پنجاهم دربیان فضیلت عبد بابا شجاع واعمال روز نوروز؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 14 ذیحجه 1304ق؛ با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، مذهب، 306گ، 23-19 سطر ، اندازه: 22×35سم [ف مخ: 2-563]
آغاز: بسمله خلوت از این را مدنی زیار** پوستین بهر زمستانی بهار ... قال الله تعالی في سورة النساء أن تجتنبوا کبائر ما تنهون عنه ... هرگاه اجتناب ودوری نمودید از گناهان بزرگی که انجام: وبعوض آب تیر زهر آلود بر حلقوم علی اصغر زدند و او را در بغلم شهیدش نمودند الا لعنة الله علی القوم الظالمين
جلد دوم کتاب است از مجلس 93 در بیان گناهان کبیره و تعداد آنها تا مجلس 186 دربیان تعریف تصدق دادن به مناسبت روز چهاردهم ماه مبارک رمضان؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با تقریظی از سید اسماعیل صدر بر کتاب بدین مضمون: بسمله حمدله ... هذا الكتاب المستطاب مشتمل علی الايات والاخبار الرائقة عن المعصومين الأخيار علیهم الصلوة والسلام فطوبی لمؤلفه الجليل سید الفضلاء الأتقياء وسند الصلحاء الاز کیاء ایده الله تعالی ثم طوبی لمن یستانس اليه ...... با خط خوردگی؛ جلد: تیماجمذهب، 334گ، 25سطر، اندازه: 34×22سم [ف مخ: 563-3]
an-nuxbat-ul wajīza = an-nuxba fi-l ḥikmat-il‘amalīyya wa-l aḥkām-iš šar‘īya = an-nuxbat-ul kubrā muḥsinīya an-nuxbat-ul
کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 فیض قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تأليف: 1050ق
خلاصه ای است در بیان احکام شرعی تمامی ابواب فقه، از آداب و سنن ظاهری و باطنی و اصول اخلاقی آن مطابق با کتاب و سنت و آثار ائمه معصومین . مؤلف در این کتاب، مابین احکام و اعمالی که دلیل آن واضح و قطعی است و احکام و اعمالی که ماخذ آن مبهم و امر در آن مشتبه بوده را تفصیل داده تا عمل کننده به هر کدام از احکام و اعمال مذکور، بصیرت و بینش لازم را در اخذ آن به صورت قطعی و یقینی یا همراه با
احتیاط داشته باشد. چنان که صاحب کشف الحجب (ص 578) نوشته اند مرحوم فیض را نیز کتابی به نام «النخبة الصغري» مشتمل بر خلاصه مطالب طهارت وصلات وصوم می باشد و خود نیز بر آن تعلیقاتی نگاشته اند. در آغاز این کتاب مقدمه کوتاهی در نکوهش فتوا به رأي آمده و متن کتاب نیز شامل دوازده «کتاب» می باشد: 1. طهارت؛ 2. صلات؛ 3. زکات؛ 4. صوم؛ 5. حج؛ 6. حسبه؛ 7. بر؛ 8 کسب؛ 9. نکاح؛ 10. معیشت؛ 11. جنائز؛ 12. فرائض.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أوضح بأئمة الهدى من اهل بیت النبوة عن دینه القويم.
انجام: و ذوالرأسين بالانتباه و العلم عند الله هذا آخرما اوردنا ذکره في هذا الكتاب.
چاپ: تهران 1303ق، 1324ق، 1328ق، 1330ق؛ ایران، سنگی، 1324، جیبی، 313ص
[فهرست خود نوشت فیض کاشانی، محسن ناجی ص 278؛ الذريعه 97/24 رقم 501؛ ريحانة الادب 369/4 ؛ ريحانة الادب 369/4 ؛ دنا: 634-631 (97 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- شرح النخبة؛ مازندرانی، محمد صالح بن احمد (-1081ق)
2- التطهير في تهذیب الاخلاق = تطهیر السر = تطهیر القلوب؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091ق)
3- النخبة الوجيزة (منتخب)؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتض ( 1091-1006ق)
4- اخلاق سلطانی؛ جزائری، نورالدین محمد بن نعمة الله (1088-1158ق)
5- التحفة السنية في شرح النخبة المحسنية = شرح نخبه، فیض - جزایری، عبدالله بن نورالدین (1112-1173ق)
6- اهداء الاهبة في شرح النخبة = شرح النخبة الفيضية؛ تبریزی بن محمد کاظم (-قرن12)
7- شرح النخبة في الحكمة العملية؛ عریضی خراسانی، حسن بن محمد علی (-1306ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: شیرازی، عبدالله بن صدر الدين محمد، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ، محشی از محمد فرزند مؤلف معروف به «علم الهدي»، با یک واسطه با نسخه خط مولف تصحیح گردیده، مجدول، مذهب؛ جلد: مقوا، 114گ، 17سطر ، اندازه: 20/5×13سم [ف: 21-1589]
خط: نسخ، کا: کاشانی، سلطان محمد بن حسن، تا: قرن 11، پایان نونویس به نسخ ابراهیم بن ابوالفتح شیرازی در 2 جمادی 1173الثاني الثاني1173؛ محشی با نشان «عهد دام ظله، کنز، منه سلمه الله»؛ تملک: ابن محمد علی محمد مهدی حسینی در 1174، محمد علی بن محمد باقر بهبهانی در 1177؛ 16 سطر (12/5×7) [ف: -806]
آغاز: برابر انجام: و کذا اذا اجتمع الاخت للاب مع الاخت لام اختص الأول بالرد و المستيقن
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 112گ، 15سطر ، اندازه: 11×16/5سم [ف: 24-286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در حیات مؤلف؛ با نسخه اصل به خط مؤلف مقابله و تصحیح شده، محشی به خط محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی بن محمد مؤمن کاشانی است؛ تملک: محمد امین بن حسن بن علی بن عبدالله با مهر «عبده مرتضی» (بیضی)؛ 190گ، 10سطر (14×7)، اندازه: 23×15سم [ف: 34-349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: ملا فریدون، تا: قرن 11، در حیات مؤلف برای رمضان بن علی کاشانی؛ از سوی همان رمضان در سال 1087ق با نسخه ای که به خط نوه برادر فیض از روی نسخه اصل به خط فیض کتابت کرده بوده، مقابله و تصحیح شده، این نوه برادر فیض بایستی همان محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی إبن محمد مؤمن بن شاه مرتضی اول باشد که از علمای بزرگ کاشان و صاحب تأليفات بوده، محشی با نشان «منه دام فیضه، منه دام ظله، منه، ق، 5، عهد، سلمه الله»، مصحح؛ مهر: «الراجي غفران ربه، احمد بن ابوالقاسم» (بیضی)، «ابو القاسم بن احمد» ؛ تملک: محمد باقر در سال 1131ق در کاشان، محمد امین بن محمد سعید؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ، 10سطر (14×7)، اندازه: 24×15/5سم [ف: 34-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام فیضه»، «منه دام ظله» و غیر آنها، بر مؤلف کتاب قرائت شده و مؤلف با دستخط خود با عبارت «ثم بلغت قرائة علی ایده الله» در چند موضع نسخه تائید کرده، این نسخه از سوی محمد شفیع بن محمد مقیم شیرازی که از شاگردان فیض و از نوادگان ملاصدرا و صاحب کتاب انیس الأسفار بوده، به سال 1081ق در کاشان، با نسخه اصل، تصحیح و مقابله شده، همچنین نشانه های بلاغ نیز به خط فیض می باشد: «بلغ مقابلة بحمد الله تعالی»، «ثم بلغ معارضة و تصحیح بحمدالله تعالی»، «ثم بلغ قبالا بحمدالله تعالی»؛ 118گ (120-3)، 15سطر ، اندازه: 13×6سم [ف: 34-74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر واعظ مشهدی، تا: قرن 11؛ جلد:
تیماج، 12سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: 5-626]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 139گ، 15سطر (12×7)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 15-4071]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 16سطر (5/5 ×12) ، اندازه: 14×20سم [ف: 16-502]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نصیر، تا: قرن 11؛ گویا از روی نسخه علم الهدي نوشته و او آن یکی را برای سیدی در دهه نخستین صفر 1086 در زمان کاشانی نوشته بود، علم الهدي در خاتمه ای که در پایان دارد در 135ر -136پ میگوید که من این نسخه را از روی نسخه ای که پنج سال پس از تاریخ نگارش از روی نسخه پدرم نوشته و در مجلسی بزرگ به دقت بر او خوانده بودم نسخه برداشتم، من بر آن توضیحاتی نوشتم و اصلاحات پدرم را یادداشت کردم و آنها را به هر دو نسخه افزودم، این را در قمصرکاشان نوشتم، محشی با نشانه «منه دام ظله» و «منه سلمه الله» و «عهد» در خیلی جاها و «عهد ایده الله» و از همان علم الهدي پسر کاشانی است، پس تاریخ نگارش 1050 و تاریخ نخستین نسخه پسر او 1055 و تاریخ نسخه دوم او 1086 می باشد و نسخه ما را محمد نصیر در روزگار علم الهدي و گویا در زمان خود کاشانی نوشته است؛ تملک: محمد امین شریف بن محمد علی استرابادی در 1 رمضان 1096، احمد بن لطفعلی تبریزی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 136گ، 14سطر (6/5×11/5)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 2083-5]
آغاز: الذنب و التهيؤ للعبادة و یستحب في کل حال حصل سبیه ام لا ... باب الغسل و هو غسل جمیع البدن مع التحليل البالغ؛ انجام: انجام: برابر
از اول «باب الغسل» تا انتهای فرایض؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 20 صفر 1021ق (کاتب در تاریخ کتابت اشتباه کرده چون با این حساب تحریر 29 سال قبل از تأليف خواهد بود)؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری؛ محرم 1405؛ 53گ، 21سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 21-1590]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معین بن قربانعلی نیسابوری، تا: 1050ق؛ مصحح، محشی، با بلاغ، مقابله شده؛ تملک: مرتضی محسنی؛ واقف: ملک عبدالنبی بن علی نقی زنجانی، جمادی الاول 1150؛ 132گ، 16سطر ، اندازه: 18×11سم [مؤيد: 2-14]
خط: نسخ، کا: طالقانی، جلال بن محمد حسین، تا: 1064ق؛ مجدول، محشی با نشان «س ع ره، علم الهدي، منه رحمه الله، منه دام ظله العالي»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 155گ، 15سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: -493]
خط: نسخ، کا: عبدالغنی بن نور الدين، تا: 1068ق [ف:-95]
آغاز: و اذلا سبیل إلى القطع في الشبهات فالامور ثلاثه و کذلك في الفرائض انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صفی بن محمد حسین، تا: 1072ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 142گ، 16سطر (13×7)، اندازه: 21×12/5سم [ف: 15-266]
آغاز: لیس کالها لك من حیث لا یعلم فکذا الهالك من حیث ...
خط: نسخ، کا: بنیاد علی، تا: 4 محرم 1074ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: حاج سید سعید؛ 65گ، 21 سطر (17/5×8)، اندازه: 24×13سم [ف: 1-263]
آغاز: الجزء الثاني في فقه الاخباريين الماخوذ من محکمات الكتاب و السنة باصل ینتهی اليهما لا الى الراي او شیء آخر و نذکر ههنا الرسالة الموسومة بالنخبة للعلامة التحرير الفاضل البارع الكامل ملا محمد محسن دام فیضه في الأفعال الباطنية و الظاهرية علی حسب الاخذ من الروايات. قال دام فیضه بسمله. الحمدلله الذي اوضح بائمة الهدى من اهل بیت النبوة عن دینه القويم؛ انجام: شعر: لخمسین تمت سوی الألف عام ** فختمی لتاریخ ختمی تمام
با حواشی خود نصیری؛ کا: نصیری طوسی، محمد تقی بن عبدالحسین، تا: 22 ذیحجه 1074ق؛ مقابله شده با اصل در همین سال؛ 32گ (225-256) [ف: -441]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 477/15-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیعقده 1075ق؛ از روی نسخه ای که به خط مصنف بوده استنساخ شده؛ تملک: عبدالمحمد بن کمال نجفی از طلاب، زهرا بیگم، طوطی بیگم؛ 92گ، 17سطر ، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 8-4772]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی، تا: 1076ق؛ کاغذ: اصفهانی، 16سطر (14×6/5)، اندازه: 10/2×19/5سم [ف: 14- 270]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1272/3
همان نسخه بالا [نشریه: 7-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین، تا: 1081 ق؛ مصحح، محشی با رمز «عهد»؛ واقف: مسیح نیای رضوی، آذر 1348؛ جلد: مقوا، 85 گ، 21 سطر، اندازه: 24×13 سم [ف: 21 - 1592]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره شوال 1084 ق؛ مصحح، محشی به نشان «منه»؛ 273 ص، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 50 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نصیر، تا: دهه اول صفر 1086 ق؛ مصحح، محشی از فرزند فیض علم الهدي محمد کاشانی با نشانی «عهد» و به خط وی که در قمصر از توابع کاشان نوشته؛ مهر: «یا علی ادرکنی» (مربع)، «رفعناه مكاناً علياً» (مربع)؛ 140 گ، 14 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 15 - 201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن یوسف، تا: 19 رمضان 1086 ق؛ مصحح؛ تملک: شمس الدين محمد بن یوسف بن محمد علی اصطهباناتی؛ جلد: تیماج، 85 گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 8 - 4773]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رمضان 1086 ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مدظله»؛ 67 گ، 15 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8 - 4773]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد انباری، تا: 1087 ق؛ جلد: تیماج، 134 گ (2 پ - 135 پ)، اندازه: 14/3×19/5سم [ف: 196 - 41]
آغاز: آن چه موجود است: بین ذلك فمن ترك الشبهات نجامن المحرمات و من اخذ بالشبهات از تکب المحرمات؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسحاق بن نوروز شولستانی، تا: 1088 ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 138 گ، 14 سطر (5/5×11)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 259]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن حسینی، تا: 1090 ق؛ مصحح، محشی با امضای «عهدی سلمه الله»؛ مهر: «عبده محمد بن محمد باقر» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 106 گ، 17 سطر (13×6) اندازه: 18×11 سم [ف: 16 - 42]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 224
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن محمد علی رونجی، تا: 1091 ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن مذهب، 185 گ، 13 سطر (13×7/5)، اندازه: 20×13 سم [ف: 9 - 411]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شکرالله بن علیرضا ورنامخواسی، تا: سه شنبه 17 رمضان 1092 ق؛ 14 سطر (11×5)، اندازه: 16×9 سم [ف: 3 - 1635]
کا: طالقانی، موسی بن عزیزالله، تا: شنبه پایان رمضان 1097 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 32 گ (41 ر - 73 پ)، 29 سطر (16×7)، اندازه: 19×9 سم [ف: 13 - 3339]
خط: نسخ، کا: رضوی مشهدی، محمد بن عوض، تا: 1100 ق؛ 150 گ، 12 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 17 - 218]
کا: خروتی سمنانی، محمد سعید بن محمد هاشم، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «عهد سلمه الله» و ظاهراً از علم الهدي محمد بن فیض کاشانی است [تراثنا: س 2 ش 4 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: محمد معین بن قربانعلی نیشابوری، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد علی زنجانی، مرتضی محسنی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب در میان ترنج «نصر من الله و فتح قریب و بشر المؤمنين یا محمد یا علی»، 132 گ، اندازه: 18×11 سم [اهدائی رهبر: 3 - 776]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 14 سطر [اهدائی رهبر: 3 - 777]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز: کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 154 گ، 12 سطر، اندازه: 19/9×12/3 سم [ف: 1 - 564]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 146 گ، 14 سطر، اندازه: 10/4×17/5 سم [ف: 1 - 564]
آغاز: حقيقة و ان یعزم علی عدم العود و حقها أن یعترف فور الاعتراف ... باب التدارك و هو في حقه تعالی القضاء و الكفارة و في حق العبد رد المال الى المالك؛ انجام: برابر.
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد صادق، تا: قرن 12؛
افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 22 گ، 38 سطر، اندازه: 24/5×9 سم [ف: 8 - 4773]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن علی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 57 گ، 17 سطر، اندازه: 29×19 سم [اهدائی رهبر: 3 - 778] و [ف: 21 - 1592]
آغاز: برابر؛ انجام: مع فقد الأخوة و الزوج مع عدم الولد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادی، 314 ص (97-410)، 22 سطر (6×14/5)، اندازه: 22×13 سم [ف: 9 - 491]
آغاز: ما وضح دلیل و بأن سبیله مما لاریب فیه و بین ما ابهم ... مقدمه العلم علمان علم یقصد لذاته و هو نور یظهر في القلب؛ انجام: باب اقامة الحدود و انما تجب علی الأمام أو نایبه الخاص ... في شیء من الأشياء و حدیث النفس و التأوه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 142 گ (1 ر - 142 پ)، 12 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 2 - 644]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصححح؛ اندازه: 11×18/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 236]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2 - 53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: غلامحسین صالح زاده؛ جلد: تیماج، 190 گ، 14 سطر (12×5)، اندازه: 18×10 سم [ف: 3 - 923]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ تملک: محمد خلیل صراف؛ 146 گ، 11 سطر ، اندازه: 24×15/5 سم [ف: - 312]
آغاز: برابر؛ انجام: و انتظار الصلوة و الانزواء و التجرد بالذکر و ترك الذنوب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 45 ص (138-182)، 14 سطر ، اندازه: 18×12 سم [ف: 17 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ مصحح، با بلاغ سماع؛ جلد: تیماج، 145 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1603]
آغاز: برابر؛ انجام: مع حيوة الاب و فوض الزايد علی الواحد من ولد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 87 گ (82-168)، 20 سطر (13×5)، اندازه: 18×10 سم [ف: 34 - 61]
خط: نسخ، کا: خان میرزا بن غیاث الدين شریف، تا: پنج شنبه 25 جمادی الثاني 1101 ق؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ 75 گ (1 پ - 75 پ)، اندازه: 14×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1604]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه سلخ شوال 1101 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 119 گ (30-148)، 15 سطر (14×7)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3 - 1323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن عبدالغفار، تا: 1110 ق؛ مهر: «عبده محمد ولی میرزا»؛ اهدایی: رهبری؛ جلد: چرمی، 75 گ، 19 سطر (15×7/5)، اندازه: 20×13 سم [ف: 2 - 794]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فتح الله، تا: دوشنبه 19 رمضان 1112 ق؛ مجدول، مصحح؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 153 گ، 15 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 5 - 671]
آغاز: ما ابهم الله و سکوتنا عما سکت الله و کما أن تارك الشبهات في الحلال و الحرام و فاعلها؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن فضل الله حسینی، تا: یک شنبه 13 ربیع الاول 1114 ق، جا: قم مدرسه فیضیه؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندی، 13 سطر (14×6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 1466]
آغاز: ثلثادته و في قطعه بعد شلله ثلث دیته و اما الشجاج؛ انجام: فختمی لتاریخ ختمی تمام
خط: نسخ، کا: مهدی بن شمس الدين کاظمی قاری، تا: 6 رجب 1116 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 49 گ، 15 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 5 - 672]
آغاز: باب السخاء و هو ان یعطی ما یجب شرعا و مروة و مانع الشرعي ابخل و جدواه ... الابتداء في هبة تعالی؛ انجام: فان استویا فبالانقطاع والا اعطی نصف النصيبين و القسمة کیفیتان و عدیمها یورث بالقرعة.
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ملا اسد، تا: شوال 1123 ق؛ افتادگی:
آغاز؛ محشی از مؤلف؛ 141 گ، 15 سطر [ف: 1 - 283]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1127 ق، مهر: کتابخانه مجدالدین؛ 91 گ، 19 سطر (17×7/5)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 2 - 607]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قاسم شیرازی ساکن مدرسه اسمعیلیه، تا: یک شنبه 17 ربیع الثاني 1130 ق؛ جلد: میشن، 21 سطر [ف: 9 - 28]
آغاز: برابر؛ انجام: الخمسين تمت سوی الاف عام فختمی لتاریخ ختمی تمام
خط: نسخ، بی کا، تا: 1141 ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1175
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 244]
بی کا، تا: 1141 ق [نشریه: 7 - 540]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1144 ق؛ 95 گ، 11 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف: 8 - 4773]
خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن حاتم، تا: 1175 ق، جا: تستر؛ 15 گ، اندازه: 20×15 سم [ف: 3 - 27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی نقی بن محمد مقیم سمنانی، تا: رجب 1183 ق؛ اهدایی: صالح زاده؛ 78 گ، 25 سطر (17×9)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 3 - 1062]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم موسوی، تا: 1183 ق [الفبائي: - 579]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1190 ق؛ اندازه: 14×19 سم [نسخه پژوهی: 3 - 102]
آغاز: من حیث لا یعلم و اذ لا سبیل إلى القطع في الشبهات
خط: نسخ، بی کا، تا: 1191 ق؛ افتادگی: آغاز؛ قسمتی از مقدمه کتاب افتاده است؛ با نسخه چاپی مقابله گردید؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، 102 ص، 16 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 1 - 551]
خط: نسخ، کا: هداية الله بن محمد امین، تا: 21 ربیع الثاني 1195 ق؛ افتادگی: آغاز؛ انتقال به محمد امین پسر کاتب در 1227؛ 14 سطر (6×11/5)، اندازه: 15/5×16 سم [ف: 5 - 706]
خط: نستعلیق، کا: عباس علی بن محمد مهاجرانی، تا: جمعه 10 شعبان 1200 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 100 گ، 18 سطر (16×7)، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 5 - 706]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374؛ 118 گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 21 - 1591]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 150 گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 778] و [ف: 21 - 1590]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 14 سطر (16×10)، اندازه: 23×15 سم [ف: 3 - 1025]
خط: نستعلیق، کا: میر محمدرضا رضوی، تا: قرن 13؛ تملک: حسین بن محمد؛ اهدایی: دکتر سید احمد ریاضی؛ جلد: تیماج، 150 گ، 11 سطر (5×10/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3 - 955]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از سید نورالدین جزائری و چند تن دیگر؛ جلد: تیماج، 432 ص، 10 سطر، اندازه: 14×10/5 سم [ف: 10 - 1880]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ قطع: خشتی [ف: - 100]
خط: نسخ خوش، کا: محمد صالح بن محمد هاشم، تا: 1209 ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1207]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1214 ق؛ 75 گ، 16 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 1 - 288]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن جعفر بن محمد علی جویمندی جنابدی (گنابادی)، تا: 1221 ق؛ جلد: میشن، 169 ص (225-56)، اندازه: 10/6×15/3 سم [ف: 5 - 88]
خط: نسخ، کا: ازغدی، ابراهیم بن محمد علی، تا: غره ربیع الاول 1224 ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: مقوایی، 105 گ، 15 سطر،
اندازه: 13/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1604]
خط: نسخ، کا: محمد بن سید علی حسینی، تا: شنبه 15 محرم 1226 ق؛ مجدول؛ 17 سطر (10×16/5)، اندازه: 23/5×17 سم [ف: 1 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1229 ق؛ 212 ص، 16 سطر (16×8/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 391]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1231 ق [ف: - 95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین محمد شفیع مدرس، تا: رمضان 1238 ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 77 گ، 18 سطر، 14×22/5 سم [ف: 27/2 - 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلام حسن بن غلام علی معروف به میرزا حجو، تا: 26 محرم 1259 ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 67 گ، 18 سطر ، اندازه: 16×21/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 777]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، کا: موسوی دزفولی، ابراهیم بن محمد، تا: 1271 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: راحبا من الله ان و لوالدی علی لجمع المومنين و المومنات حمد الله و مصلیا علی رسوله
خط: نسخ، کا: سید حسین سید شجاع، تا: پنج شنبه 16 ربیع الثاني 1285 ق؛ محشی با رمز «عهد رہ»؛ جلد: تیماج، 156 گ، 15 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 21 - 1591]
خط: نسخ، کا: ابو عبدالله حسین بن محسن موسوی زنجانی، تا: 6 شعبان 1308 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 113 گ، 17 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 18 - 287]
کا: زنجانی، تا: 1311 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 134 گ، اندازه: 21/1×1372 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 96 گ، اندازه: 18×12 سم [نشریه: 13 - 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ محشی؛ تملک: شیخ محمد تقی بن محمد علی مراغی در رجب 1250 ق؛ جلد: تیماج، 123 گ، 14 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: - 160]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 119 گ، 21 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 24 - 42]
آغاز: برابر؛ انجام: من الأعوام الهجرية
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی، تیر 1310؛ جلد: مقوا، 62 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 5 - 672]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 117 گ (2 پ - 118 پ)، 15 سطر (14×7/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 5 - 706]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 186 ص (93-278)، 18 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 9 - 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از کتاب نهایه، شرح شرایع؛ تملک: محمد ابراهیم، مرتضی بن محمد ابراهیم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 131 گ (142-272)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 20×14 سم [ف: 19 - 311]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 164 گ، 11 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: 3 - 23]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1410]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1368]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد حسین، بی تا؛ محشی؛ 75 گ (105-31)، 19 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 3 - 77]
آغاز: برابر؛ انجام: و مدحهم و المحبه بهم و استحقار نعمه تعالی علی نفسه برویه التوسع علیهم الا لرعاية أطاعة الرعيه و اعانه مؤمن و الاولى الاجتناب عنهم و عن خواصهم و التغافل عن.
تا اواخر «باب المعاشرة» از «کتاب المعيشه» بنابراین نسخه نسبتاً کاملی است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 15 سطر (12×8)، اندازه:
20×13 سم [ف: 47/1 - 36]
آغاز: برابر؛ انجام: الاحوط أن لا یترك علی ذی الست و یصلی علی العاري من اللحم دون العكس.
خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 172 گ، 12 سطر (12×6)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2 - 153]
an-noxba-tul wajīza (mn.)
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
وابسته به: النخبة الوجيزة - النخبة في الحكمة العملية و الاحكام الشرعية - النخبة الكبرى - النخبة المحسنية فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091 ق)
گزیده ای است از کتاب نخبه خود مؤلف، این گزیده نیز، شامل جمیع ابواب فقه است و در سال 1324 ق و 1330 ق جداگانه به چاپ رسیده، نسخه حاضر، با این دو نسخه چاپ شده همخوانی دارد. آغاز این نسخه تا چند برگ و در بسیاری از موارد نیز، مانند اصل نخبه است، در الذريعه (94/26) و فهرست های خود نوشت فیض 281، کتابی با عنوان «نخبه صغری»، دارای ابواب طهارت، صلاة و صموم، آمده است، لیکن نسخه موجود دارای تمامی ابواب فقه است و ظاهرا، گزیده ای دیگر باشد.
[الذريعة 96/24؛ ريحانة الادب 369/4؛ فهرست های خود نوشت فیض 281]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13430/3
آغاز: الحمدلله الذي اوضح بائمة الهدي من اهل بیت النبوة عن الى دینه القويم ... اما بعد فیقول ... هذه نخبة وجيزة في الحكمة العملية؛ انجام: و لیلبث ساعة فورد أن الميت یعلم بالزائد و یانس به و یستوحش عند الانصراف و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ 28 گ (21-48)، 22 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 34 - 78]
an-noxba-tul wajīza
بهبهانی، محمود بن محمد علی، 1200 – 1271 قمری
behbahānī, mahmūd ebn-e mohammad ‘alī (1786 - 1855)
تاریخ تأليف: 1227 ق
این منظومه که مؤلف آن را «نخبة الوجيز» نامیده مشتمل بر 923 بیت و در طهارت، صلات، زکات، خمس و حج و امر به معروف و نهی از منکر است. لقب «بحيرة عزيزة» نیز به این منظومه داده شده است.
آغاز: سبحان من لیس سواه واجب ** و غیره المغلوب و هو الغالب/ وجوده مما اقتضته الذات ** بذاته و هکذا الصفات
آغاز: برابر؛ انجام: أغمض عن السهو أو النسيان ** لانه جبلة الانسان/ و أصلح الفاسد منها ان وجد ** ملتمسا بذاك أجراً قد وعد
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و افزودگی بسیار؛ 77 گ (5 پ - 81 ر)، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 9]
آغاز: برابر؛ انجام: و أصلح الفاسد منها ان وجد ** ملتمسا بذالك أجرا قد وعد/ و سمها بالنخبة الوجيزه ** أو قل لها بحيرة غریزه
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 30 گ (1 پ - 30 پ)، 14 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 4 - 337]
آغاز: برابر؛ انجام: و اصلح الفاسد منها ان وجد ** ملتمسا بذك اجرا قد وعد
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 59 گ، 7 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 1 - 545]
an-noxbat-ol vajīza (mx.)
شیرازی، محمد حسین، قرن 14 قمری
Šīrāzī, mohammad hoseyn (- 20c)
آغاز: بسمله. بدان که این رساله مختصریست از نخبه و مطابقست با رای فخر المجتهدين ناصرالدین مبین جناب مستطاب حاجی میرزا سید محمد حسین شیرازی سلمه الله تعالی و مشتملست بروس مسائل اصول دین و فروع دین
انجام: قصد قربت مطلقه نماید و نه خوب و نه ندب بعنی ندب مصطلح که رخصت در ترک مطلق فصل او. و الله العالم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد مرندی، تا: 15 ذیقعده 1307 ق، حسب خواهش اعزی آخوند ملا حسین؛ چاپ سنگی؛ 23 ص (16-37)، اندازه: 17×11 سم [ف: 47/1 - 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد مرندی، بی تا؛ جلد: مقوایی، 24 ص (40-63)، اندازه: 17×11 سم [ف: 47/1 - 59]
noxbat-ol vozarā’
دماوندی، نصرالله بن محمد حسین، ق 13 قمری
damāvandī,nasr-ol-lāh ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)
اهدا به: میرزا آقا خان صدر اعظم
در آن از «تحفة الناصريه» خود یاد می کند.
آغاز: هو العزيز. بسمله. و ما النصر الا من عند الله العزيز الحكيم. منت خدای را که همایون و کامیاب ** از عقده کسوف برون آمد آفتاب ... و بعد این چند کلمه ایست مسمی به نخبة الوزراء که ... ابن ... حاجی محمد حسین نصرالله دماوندی در مراتب وزارت و لوازم صدارت جسارت و عرض می نماید.
[فهرستواره منزوی 658/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4523
آغاز: برابر؛ انجام: چهارم رعایت جانب خلایق ... بغایت رنجور شدند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 14 گ، 9 سطر (1377)، اندازه: 21×14 سم [ف: 13 - 3473]
an-nuxbat-ul wazīrīya fī šawāhid-il muṭawwal
جعفر بن زین العابدين
ja‘far ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn
منتخبی است از کتاب شواهد مطول که به گفته مؤلف در برگ اول به علت ممل بودن و اطاله در آن اثر، ایشان به فرمایش وزیر الوزراء وقت اقدام به تأليف این کتاب نموده است. در منابع موجود اثری از آن به دست نیامد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3469/2
آغاز: بسمله، الحمدلله العلى و الصلوه علی النبي الأمي و علی اله و اصحابه المنتجبين؛ انجام: لما في وقت تصنیفه من تشتت الفكر و تفرق الحواس و عدم امعان النظر و التمعن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257 ق؛ جلد: تیماج، 174 گ، 31 سطر (15/5×27/5)، اندازه: 20/5×35 سم [ف: 15 - 280]
noxba-tol wasā’il
وابسته به: تفصیل وسائل الشيعة الى تحصیل مسائل الشريعة - وسائل الشيعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104 ق)
احادیثی است که مؤلف به حذف سند از تفصیل وسایل الشيعه شیخ حرعاملی انتخاب و نقل نموده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4984/3-25/74
آغاز: هذه الأحاديث من وسائل الشيخ الحر العاملي عن حسن ابن علی الوشا قال ابوالحسن (علیه السلام) السخا شجرة في الجنة؛ انجام: من علمه القران رعی بالابوین فکسا حلتین تضیء من نورهما وجوه الجنة الجنة هذا الاحاديث کلها من الوسائل الشيعه ولکن نحن نختصر ... و الحمدلله رب العالمين
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7 گ، 22 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 8 - 4774]
nuxab-ul manāqib
خرسان، طالب، قرن 15 قمری
xarsān, tāleb (-21c)
مناقب امیر المومنين علی علیه السلام را از کتب اهل سنت گردآوری کرده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2119
آغاز: سید الاوصياء حدثنی حبیب بن ابی ثابت عن ابی الطفيل عن زید بن ارقم أن النبي قال لعلی انت سید الأوصياء
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم. پیش نویس مؤلف و در هر عنوان یک حدیث آمده؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، بی تا؛ 110 ص [عکسی ف: 6 - 144]
nuxab-ul manāqib li-āl-i abi tālib
حسین بن جبیر، قرن 7 قمری
hoseyn ebn-e jobayr (- 13c)
وابسته به: مناقب آل ابی طالب؛ ابن شهر آشوب، محمد بن علی (588-488 ق)
به دستور: ابوالحسن علی بن محمد بن أبي الفضل علوی حسینی شیخ حسین بن جبیر شاگرد نجیب الدين ابی الحسين علی بن فرج شاگرد ابن شهر آشوب مناقب استاد را در دو جلد گزین نموده و بدین نام نامید (کنتوری ص 577). او از این شهر آشوب با یک واسطه روایت می کند و کتاب دیگری دارد به نام «نهج الايمان» که در دیباچه نخب از آن یاد نمود و از روی هزار کتاب آن را نوشته است. نوری در مستدرک می نویسد که به گفته یکی از دانشمندان مناقب ابن شهر آشوب را که کشیدند به نه رطل سنگینی آن رسید و از گفته ابن جبر هم برمی آید که باید کتاب بسیار کلانی باشد. پس نسخه هایی از مناقب که در روزگار مجلسی و پس از آن در دست دانشمندان بوده و می باشد باید گزیده همین ابن جبیر یا دیگری باشد چه این یکی که امروز هست بیش از چهل هزار بیت نیست. بیاضی در آغاز صراط مستقیم از این گزیده ابن جبیر یاد نموده است. گزیننده در آغاز می گوید که ابن شهر آشوب مناقب را از کتب بسیاری از
سنی و شیعی گرد آورد و شیخ فقیه نجیب الدين ابوالحسین بن علی بن فرج آن را بر او خواند و از او اجازه گرفت که همه نگارش ها و روایات او را نقل کند و او این اجازه را به طور کامل برای این شاگرد نوشت و گزیننده هم آن را بر ابوالحسین خواند و او هم برای وی اجازه نوشت. گزیننده چون دید که این کتاب دراز است آن را گزین کرد و مناقب دارای حجیت را اورد و حدیث های همانند را یک جا گرد آورد و چیز هایی هم افزود. این گزین برای سید اجل تاج الدين شمس الشرف ابوالحسن علی بن محمد بن ابی الفضل علوی حسینی انجام پذیرفته که به او دستور داد و خطبه ای برای آن ساخت که گزیننده در اغاز گذارده است. در دیباچه اسانیدی است درباره روایت کتب سنی و شیعی از خود ابن شهر آشوب که نکات تاریخی فراوان در ان هست. در آغاز بحار هم همه این دیباچه دیده می شود. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الأرواح بقدرته و سخر الرياح بشرا بین یدی رحمته ... و بعد فاعلموا ... انی لما نظرت في الكتاب الذي صنفه الشيخ الفقيه العالم عزالدین ابو جعفر محمد بن علی بن شهر آشوب المازندراني السروى الذي سماه بمنافب آل ابی طالب أنه قد جمع فیه ما لا یوجد في کتاب واحد.
چاپ: با تحقیق سید احمد حسینی اشکوری به چاپ رسیده
خط: نسخ، کا: فقیه یحمدی، احمد بن محمد، تا: جمعه 29 ذیقعده 839 ق؛ مصحح؛ تملک: محمد جعفر بن محمد محسین حسینی به تاریخ شوال 1267؛ کتاب را حسین بن علی بن حسن بن حسین بن حسن ... خوانده؛ جلد: تیماج، 277 گ، 21 سطر، اندازه: 26/5×17 سم [ف: 17 - 317]
آغاز: برابر؛ انجام: نظم لبعض المؤمنين: نفسی تقربانها، یوم القيمة غانمة، بولائها لولیها، رب السماء السامية، و نبیها و وصیها، و السيدين و فاطمة، و لتسعة من نسلهم، بهم القيمة قائمة.
جلد یکم؛ خط: نسخ، کا: ابن المنفا، محمد بن عبد علی، تا: چهارشنبه 12 جمادی الاول 843 ق؛ تملک: محمود بن علی نقی بن حسنی حسینی طباطبائی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 257 گ، 21 سطر (20×13)، اندازه: 26×17 سم [ف: 5 - 587]
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن طبیب، تا: جمعه 16 صفر 1012 ق؛ واقف: محمد سمیع بیک خان بن ملک حسین بن محمد بن محمد تقی اردکانی، 1146؛ 343 گ، 25 سطر، اندازه: 11×22/5 سم [ف: 110 - 1]
خط: نسخ، کا: محمد زمان اردشیر، تا: جمادی الثاني 1069 ق؛ جلد: تیماج، 349 گ، 16 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 26 - 217]
آغاز: برابر؛ انجام: و فاطمة و التسعة و نسلهم یوم القيامة و قائمة
خط: نسخ، بی کا، تا: دهه اول محرم 1080 ق؛ جلد: تیماج، 382 گ، 17 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 13 - 21]
آغاز: برابر؛ انجام: و لتسعة من نسلهم بهم قيامة قائمة ... الف و خمس و ثمانین من هجرة سید النبيين
موجودی نسخه های نخب المناقب [از جمله نسخه حاضر] تا آخر باب سوم در احوال حضرت فاطمه (سلام الله علیها) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 7 جمادی الثاني 1085 ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 320 گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 765]
آغاز: برابر؛ انجام: و لتسعة من نسلهمبهم القيامة قائمة
خط: نسخ، کا: عرفات بن محمد بن حسن معلم، تا: جمعه 25 رجب 1101 ق؛ مصحح؛ تملک: محمد علی بن احمد بن علی بن ناصر بن علی بن ناصر معلم درج شده؛ جلد: تیماج مذهب، 255 گ، 23 سطر، اندازه: 29/2×20 سم [ف: 171 - 41]
naxl-e sīb
بخارائی سرهندی، احمد، قرن 12 قمری
boxārāli sarhandī,ahmad (- 18c)
در این مثنوی که یکصد و شصت و هشت بیت است، داستان جوانی عفیف و دینداری بازگو می شود که با باغبانی دارای درخت های سیب است، آشنا می شود و او را به ازدواج دخترش که دارای عیوب چندی است نوید می دهد ولی پس از ازدواج دختر را در کمال برازندگی می بیند و معنی رمزی عیوبی که بر شمرده در می یابد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بیا ساقی بیا ای مایه ناز ** بیا ای چشم ساغر بر رخت باز/ بیا ای من فدای چشم مستت ** چه جام باده چشم من بدستت
[دانشگاه 553/16 «نخل و سیب» بی نام سراینده، همراه «چاه وصال» پیشگفته از همو؛ ذریعه 474/9]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12 گ (21 پ - 32 پ) [ف: 36 - 335]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق پخته، کا: سرخوش هروی، محمد صادق، تا: 1262 ق؛ 3 گ (54 پ - 56 ر) [ف: 2 - 256]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1272 ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 4 گ (165 ر - 168 ر)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 38 - 78]
آغاز: برابر؛ انجام: چه این نو باوه ایست از باغ نامه ** خطابش نخل سیب آمد بخامه
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سید کریم تاجر شوشتری، تا: 1301-1308 ق؛ 3 گ (47 ر - 49 پ)، اندازه: 31×20 سم [ف: 4 - 105]
naxlīyye
اصفهانی، عبدالرحیم بن کرمعلی، ق 14 قمری
esfahānī, ‘abd-or-rahīm ebn-e karam-‘alī (- 20c)
شرح قصیده ای است فارسی در بیست و سه بیت که در ان روایت ابو درداء به نظم کشیده شده که در مناجات و حالات تعبد حضرت امیر المؤمنين علیه السلام را در شبانگاه در باغ ها و زیر نخل ها نقل می کند. این قصیده از کسی است به نام محمد و تمام آن در آغاز شرح آمده است. در این شرح به بسیاری از فضائل و مناقب حضرت امیر علیه السلام اشاره شده و مطالبی از عرفان و تهذیب نفس و اهمیت شب زنده داری نیز می آورد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4539
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. أما بعد پس چنین گوید مجرم درگاه خداوند رحیم؛ انجام: و همچنین وضو را در صورت عدم تمکن فرمودند ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در حاشیه گویا به خط مؤلف مطالبی افزوده شده؛ مهر: (شاید فرزند مؤلف باشد) «الا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمود بن عبد الرحيم» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: 1300؛ 60 گ، 17 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 115 - 12]
naddāfī
در بیان اصل پیدایش ندافی توسط جبرئیل و نام ندافان عصر ادم علیه السلام و وصف آلات ندافی، آمیخته با مطالبی صوفی و به روش سؤال و جواب.
چاپ: ایران، تهران، نشر چشمه، 1391 شمسی، مهران افشاری، در مجموعه سی فتوت نامه دیگر
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 176616
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... دیگر هزاران قنادیل نور و مشاعل سرور به ارواح مشایخ معظم و استادان ما تقدم؛ انجام: بی پیر مرو تو در خرابات ** هر چند سکندر زمانی
خط: نستعلیق، کا: رضا قلی بن نورالله، تا: 12 شعبان 1085 ق؛ 4 گ (62 پ - 65 ر)، 15 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 5 - 176]
ندای اتحاد - سرمایه رستگاری
nedā-ye ‘edālat
ملکم، 1249 - 1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
اهداء به: مظفر الدين شاه
رساله ای سیاسی است که در اعتراض به عملکرد دولتمردان وقت نوشته و شامل دو جزء و هر جزء دارای چند فصل می باشد و بعد از آن منشآتی از وی آمده است. تقدیم شده به مظفر الدين شاه هنگامی که شاه برای بار سوم به اروپا رفت بود، در طرح مسائل مربوط به نظام پارلمانی.
چاپ: تهران، 1327 ش، به کوشش استاد محیط طباطبائی، ضمن «مجموعه آثار ملکم» صص 193-217؛ ایران، تهران، نشر نی، 1381 شمسی، حجت الله اصیل، 1
[نسخه های منزوی 1703/2 ؛ فهرستواره منزوی 658/6]
آغاز: عریضه یکی از وزرای ایران که در پاریس بتاریخ ماه جمادی الاخره سنه 1343 به آستان همایون شاهنشاهی عرض کرده
خط: تحریری، کا: اشراقی، وحید، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 47 ص (410-364)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 26 - 439]
آغاز: مقدمه ندای عدالت. عریضه یکی از وزرای ایران که در پاریس بتاریخ ماه جمادی الآخر سنه 1323 باستان باستان همیون شاهنشاهی عرض کرد؛ انجام: و بقدرت مجاهدات خود در اردوی ترقی ایران جان نثار ایران تازه شده اند. 131
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1301 ق؛ جلد: مقوایی، 13 گ (32 پ - 44 پ)، 19 سطر، اندازه: 20/6×12/7 سم [ف: 27/1 - 395]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1333 ق؛ جلد: مقوایی، 24 ص (1-24)، اندازه: 20×12 سم [ف: 12 - 2775]
بی کا، بی تا؛ از روی چاپی؛ 37 ص [فیلم ها ف: 2 - 234]
nudbat-ul imām-is sajjād ‘alayh-is-salām
علی بن حسین (ع)، امام چهارم، 38 - 94 قمری
‘alī ebn-e hoseyn,emām-e čahārom (659 - 714)
در الذريعة چنین آورده: «ندبه هایی است منسوب به امام سجاد
(علیه السلام)، ندبه اول به روایت زهری است از امام سجاد (البته نسخه حاضر به روایت غیاث الدين عبدالکریم بن احمد بن طاوس حسینی بغدادی ... إلى آخره به روایت زهری است)، این ندبه را برخی از علما در اجازات و روایات خود درج نموده اند همچون علامه حلی که در اجازه اش به بنی زهره چنین آورده، همچنین سلیمان بن حسن اسماعیلی در باب 6 کتابش النخب الملتقطة و کفعمی در بلد الامين آورده است. ندبه دوم نیز به روایت سفیان بن عیینه است از زهری، این ندبه را کفعمی در بلد الامين نیز آورده است. ندبه سوم به روایت سفیان بن عیینه است از زهری، این ندبه را کفعمی در بلد الامين نیز آورده است. ندبه سوم به روایت ابوطفیل عامر بن واثلة است از امام سجاد (علیه السلام)، این ندبه را إربلي در کشف الغمة و علامه مجلسی در بحار الانوار اورده است». در الذريعة این سه ندبه از یکدیگر تفکیک شده و با سه عنوان آمده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: بسمله. یا رب تمم بالخیر. اخبرنا السيد الامام العالم غیاث الدين عبدالکریم بن احمد بن موسی بن طاوس الحسني البغدادي وقت مراجعة من زيارة مولانا الامام علی بن موسی الرضا علیه السلام و وصوله بآوة قال أخبرني الشيخ مجدالدین عبدالله بن محمود بن بلدجی الحنفي مدرس مدرسة ابی حنيفة الشيخ مجدالدین عبدالله بن محمود بنبلدجی الحنفي مدرس مدرسة ابی حنيفة ببغداد ... قال حدثنا سفین بن عينية عن الزهري قال سمعت علی بن الحسين سید العابدين علیهما السلم یحاسب نفسه و یناجی ربه و هو یقول: یا نفس حتام الى الحياة سکونك والی الدنيا و عماراتها سکونك اما اعتبرت بمن مضی من اسلافك و من وارته الأرض من الافك و من فجعت به من اخوانك نقلب إلى دار البلى من اقرانك ... خلت دورهم عنهم و اقوت عراصهم ** و ساقتهم نحو المنايا المقادر
[الذريعة 103/24]
آغاز: برابر؛ انجام: فکم ترقع بدنیك دنیاك و ترکب في ذلك هواك الى لاراك ضعیف اليقين یا راقع الدنيا بالدین ابهذا امرك الرحمن ام علی هذا ذلك القرآن؟ شعر: تخرب ما یبقی و تعمر فاینا ** فلا ذالك مرموز و لا ذلك عامر/ و هل لك أن وافاك حتفك بغتة ** و لم تکتسب خیرا لدی الله عاذر/ اترضی بان تفتی الحياة و تنقضی ** و دینك منقوص و مالك وافر؛ تمت الندبة بحمدالله تعالی و جسیم افضاله و الصلاة و السلام علی محمد و اله و اصحابه بساوة علی یدی صاحب الكتاب الحسن بن محمد بن ابی الحسن الأوي في ربیع الاخر سنة ثمان و سبع مائة
به نظم است، روی هم پنجاه و پنج بیت میان هر سه یا چهار بیتی هم بند نثر است و روی هم می شود هجده بند، در نسخه مجید موقر دارای 23+37 برگ دو بخش است یکی دیوان سجاد مورخ 298 دومی همین الندبة به روایت زهری نوشته ابوسعد رافع بن نوح بن ادریس غنوی مورخ 9 صفر 299 (این تاریخ ها ساختگی است) و اکنون این نسخه باید در مجلس باشد (الذريعة 431/9) مؤلف الذريعه آن را به نثر دانسته و نام ندبه به آن نداده است و آن در تكملة المجلد السابع عشر من بحار الانوار للحاج میرزا حسین النوري (چاپ 1304 ص 272-275) از «لد» به روایت از زهری با بیان و شرح آمده است، در آن ندبه دیگری هم هست از همو به نظم و نثر به روایت از زهروی، همچنین به این دو ندبه و سومی و چهارمی آن در بحار (مجلد 11 باب مواعظ السجاد ص 25) به نقل از مناقب ابن شهر آشوب اشارت شده است (ص 277 همین کتاب نوری)؛ خط: نسخ معرب، کا: حسن بن محمد بن ابی الحسن آوی، تا: 708 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 4 گ (1 پ - 4 پ)، 17 سطر (22×17)، اندازه: 31×22/5 سم [فیلم ها ف: 2 - 178]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 228/1
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 1 - 253]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم نقول والی الله المشتكي و هو حسیب من توکل علیه و نسکت و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين
الندية الأولى و الثانية و الثالثة؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ محشی با نشان «5، مص، نهایه و ... »؛ 4 گ (35-38)، 32 سطر مورب، اندازه: 23×12 سم [ف: 34 - 444]
آغاز: برابر
الأولى؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 5 گ (13 ر - 18 پ)، 18 سطر [ف: - 98]
آغاز: قال شاکر بن غنيمة بن أبي الفضل عن عبدالجبار الهاشمي قال سمعت هذه الندبة من الشيخ ابی بشر بن ابی طالب الكندي یرویها عن ابی عیدینه عن الزهري قال کان علی بن الحسين علیهما السلام یناجی و یقول قل لمن قل عزاء و طال بکاء و دام عناءه؛ انجام: اتق الله وجد ولا تنتقل الزاد، فالموت طارق و التقوا الله یوما ترجعون فیه إلى الله ثم توفی کل نفس ما کسبت و هم الا یظلمون.
الثانية؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2 گ (10 ر - 12 پ)، 18 سطر [ف: - 99]
آغاز: آغاز ندبه دوم: «قال شکر بن غنيمة بن أبي الفضل عن عبدالجبار الهاشمي قال سمعت هذه الندبة من الشيخ ابی بشر بن ابیطلب الكندي یرویها عن ابی عينة (عيينة) الزهري قال کان علی بن الحسين (علیه السلام) یناجی و یقول قل لمن قل عزاوه و طال بكاؤه»؛ انجام: اجرنا من عذاب الأليم و اجعلنا من سکان دارالنعیم یا ارحم الراحمين.
ندبه اول و دوم است و ندبه دوم بر ندبه اول پیشی گرفته است.
آغاز ندبه نخست چنین است: «قال الفاضل الكامل و العالم العامل ... الشيخ ابراهیم الشهير بالکفعمی ... في کتابه البلد الامين و الدرع الحصين ما هذا لفظه، ندبة مولانا زین العابدين (علیه السلام) برواية الزهري: یا نفس حتام الى الحياة سکونك ...»؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم، تا: 1257 ق؛ 8 گ (57-64)، 15 سطر، اندازه: 13×6 سم [ف: 38 - 198]
نسخه اصل: نسخه آقای فروزانفر؛ بی کا، تا: 1293 ق [فیلم ها: 1 - 739]
بی کا، تا: 1293 ق؛ 4 گ (4 پ - 7 پ)، 15 سطر (14×7/5)، قطع: ربعی [ف: 17 - 183]
آغاز: قال الفاضل الكامل ... الكفعمي قدس الله نفسه ... في کتابه البلد الأمين ... مولینا زین العابدين الرواية الزهري یا نفس حتام الي الحيوة سکونك ** والی الدنيا و عمارتها رکونك؛ اغاز ندبه منثور: قال شاکر بن غنيمة بن ابی الفضل ... سمعت هذه الندبة ... الزهري قال لکان علی بن الحسين (علیه السلام) یتامی و یقول قل من قل عزاءه و طال بكاؤه
بی کا، بی تا؛ 10 گ، 16 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 8 - 77]
nudbat-ul bukā’
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26941
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
an-nudbat-ul mahdīya wa-t ta‘zīyat-ul imāmīyya
حافظ برسی، رجب بن محمد، ق 9 قمری
hāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c)
از ملحقات بر نسخه مشارق الانوار و گویا از مؤلف کتاب آن است.
آغاز: الندبة المهدية و التعزية الأمامية. للشیخ الحافظ البرسي بسمله. حمد له. صلاة. اللهم لك الحمد علی ما جری به قضاءك في اولیائك الذين اصطفیتهم لنفسك و ارضیتهم لدینك ...
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ 11 ص (482-492) [عکسی ف: 1 - 391]
آغاز: برابر؛ انجام: و اسقنا من حوضهم شربا رویا مریا یا ارحم الرحمين آمین آمین و الحمدلله وحده آمین آمین لا ارضی بواحدة ** حتی اضیف اليها الف آمینا.
تذکر: نام کتاب باستناد نسخه عکسی دائرة المعارف ش 1779/3 تعیین شد، در فهرست به نام استغاثه و توسل آمده است؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن منصور الدين علی طبرستانی، تا: چهارشنبه 14 ذیحجه 1087 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 104 ص (102-205)، 15 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 23 - 87]
an-nudba wa-l xuțbat
علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم، 38 - 94 قمری
‘alī ebn-e hoseyn,emām-e čahārom (659 - 714)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1134/20
في الندبة و الخطبة نقل عن البلد الامين رواية الزهري؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7 ص (270-276)، 21 سطر [سنا: ف: 2 - 128]
an-nadw-al ‘awd fi ‘amal-il basā’iț-i ‘ala-1 ‘awd
تدرومی، یوسف بن قورقماز، - 807 قمری
tadrūmī,yūsof ebn-e qoroqmāz (- 1405)
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 566/30
آغاز: بسمله و مما وجد بخط الحمالي یوسف بن قرقماس الحمزاوي قال هذه رسالة وضعتها في معرفة خطوط فضل الدائره و قسی العصر و الباقي؛ انجام: و تعمل قوس العصر و الله سبحانه و تعالی اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1143 ق؛ جلد: تیماج، 1 گ، 24-32 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 1 - 533]
مشهد، مولوی؛ شماره نسخه: 566/26
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 91]
nadīm-ul fudalā'
طهماسب قلی، ق 11 قمری
tahmāsb qolī(- 17c)
تاریخ تأليف: 1046-1054 ق
کشکولی است مشتمل بر مطالب متفرقه ای به نظم و نثر و اکثرا انتخاب شده از کتب بزرگان علم بلاغت و ادب و تاریخ و شعر که مؤلف در آغاز یا پایان هر مطلب به مصدر آن اشاره نموده و به سال 1046 مطابق با نام کتاب بدان شروع نموده و تا سال 1054 در مکان های مختلف نظیر اکبر آباد، لاهور، یمن، مکه، مدینه نگاشته شده است. در این مجموعه خط برخی از علما دیده می شود که یادداشت های یادگاری برای مؤلف کتاب نوشته اند
که اسامی برخی از آن ها عبارت است از: محمد تقی شیرازی در جمادی الثاني 1046 ق در اکبر آباد، محمد باقر بن محمد اشرف حسینی همدانی شیرازی به سال 1049 ق، جلال الدين محمد طباطبائی زواری در 9 ربیع الاول 1048 ق در آکوه، عماد الدين محمود حسینی متخلص به الهي در ربیع الاول 1048 ق، آقا رضا مهلبی به سال 1046 ق.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4353
آغاز: سپاس حضرت عزت - عزت حضرته - که نعمت بی منتش از وصمت منت و سپاس بیرونست و از حیز حصر و قیاس افزونست غایت ناسپاسی است و اظهار شناخت خفی مطلقی که غایت حق معرفتش اعتراف به عجز از شناسائی است؛ انجام: ثم التفت الي خالد و قال یا ابا صفوان هذا کلام قد ذهب اهله فقال خالد هذا کلام ما خلق الله له اهلا.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: 1046-1054 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 355 گ، اندازه: 28×17 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1605]
nadīm-ul kirām wa nasīm-ul ġarām
محمد بن فضایل بن عبد الساتر، ق 7 قمری
mohammad ebn-e fazāyel ebn-e ‘abd-os-sāter (- 13c)
اهدا به: حسام الدين ابو منصور مظفر ابن موسی بن حسن بن ابی الحسن علی بن اللمطي
جنگی است مشتمل بر ذکر نام خلفاء بعد از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) از راشدین و امویین و عباسیین و فاطمیین، و بعد از ذکر خلفا امثال و حکم منظوم و منثور، و حکایات لطیف و ظریف آمده است.
آغاز: یقول افقر عبید الغافر ... محمد بن فضایل بن عبد الساتر ... الحمدلله الذي لا راد لما اراده، و لا صادعما سبقت به منه ارادة.
انجام: و لا نخملنها احمق فانه یجهد لك نفسه ثم لا یصنع شيئاً، قال ثم أمر بقضاء حاجتی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 872 عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2973 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 339/3)؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: احتمالأ قرن 9؛ 129 گ، 21 سطر [عکسی ف: 2 - 350]
an-nadīm wa-s sa‘īr
صاحب جواهر، عبدالعزیز، 1270 - 1365 قمری
sāheb javāher,‘abd-ol-‘azīz (1854 - 1946)
اهدا به: اعتماد الدوله
درباره می و خنیاگری و گردشگاه ها و پرندگان است به نظم و نثر از آقای عبدالعزیز جواهر کلام که به اعتماد الدوله وزیر فرهنگ ایران ارمغان داده است.
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1281
آغاز: بسمله. و الصلوة علی نبینا خاتم الانبياء ... الباب الأول من الكتاب في الخمرة و المشروبات الروحية؛ انجام: و بدی البدر کسیف ** في ید الجوزا مذهب
تم الكتاب بعونه تعالی.
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: 1330 ق؛ 143 گ، 18 سطر (17×25/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 7 - 2801]
nazr
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
شیخ جعفر قاضی مسائل بسیاری در احکام نذر نوشته و به اصفهان فرستاده و مجلسی در جواب این رساله را نگاشته است و مطالب در آن به صورت «مسأله مسأله» بیان شده و به ادله و شواهد از روایات و اقوال فقها استشهاد شده و با ادب و احترام به نقد آن ها پرداخته است.
آغاز: بعرض می رساند که داعی دوام دولت قاهره رساله درین باب ننوشتم ... لیکن چون که نواب کامیاب اشرف ارفع اقدس فرموده بودند که ...
[مكتبة امیر المؤمنين 650/2]
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1169
آغاز: و جمیع اموال او صد باشد و یا در وجوه او صرف شود؛ انجام: کهف سلاطین روی زمین باشد آمین رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 11 سطر، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد - ف: - 192]
nazr
تنکابنی، محمد بن عبد الفتاح، 1040 - 1124؟ قمری
tonekābonī,mohammad ebn-e “abd-ol-fattāh (1631 - 1712)
اهدا به: سلطان حسین
در نذر همه اموال بعد از مرگ.
آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد چون خاطر ملکوت ناظر نواب کامیاب همایون اعلی خلد الله ملکه و سلطانه متعلق به تحقیق مسأله نذر تصدق و غیره بود بنابراین آن چه در این باب بر این
داعی ... ظاهر باشد به عرض اقدس می رساند مخفی نیست که این مسأله چند صورت دارد یکی آن که کسی نذر کند که جمیع مال او بعد از وفات او صدقه باشد و یا در وجوه بر صرف شود و دیگر آن که کسی نذر کند که بنده او بعد از او آزاد باشد و دیگر آن که نذر کند خود بنده را مدبر کند یعنی صیغه تدبیر بگوید ...
آغاز: برابر؛ انجام: و در تأمل آن چه در شرح عبارت دروس مذکور است زیادتی توضیح ظاهر می شود و الحمدلله ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 15 گ، 18 و 19 سطر ، اندازه: 21×11 سم [اهدائی رهبر: 3 - 780] و [ف: 21 - 1595]
آغاز: برابر؛ انجام: خروج آن از اصل مال وضوحی ندارد (تمه)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 گ (111 ر - 97 پ)، اندازه: 18×13 سم [ف: 8 - 716]
an-nar
آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 ق
āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713)
رساله ای فقهی و استدلالی است در باب نذر و حل عبارت مشکله ای از کتاب قواعد الأحكام علامه حلی که فرموده است (در جلد 2 ص 142): «لو نذران یصوم شهراً قبل ما بعد قبله رمضان، قیل هو شوال و قیل شعبان و قیل رجب».
آغاز: اعلم أن المعهود من النذران یکون متعلقا بفعل یجب فعله بعد النذر و ان یکون بحیث امکنه بعده أن یفعله فیفی بالنذر و ان لا یفعله ... و قد فصلنا الكلام فیه في حواشی شرح اللمعة
انجام: راجعا الى ما و المعنى اصوم شهرا کاینا قبل شهر کان بعده و کان شهر رمضان قبله ای یکون اشهر الثانى موصوفا بانه بان بعده و بان شهر رمضان کان قبله و حینئذ فالشهر الاول هو شهر رمضان و هذا الوجه و ان کان بعیدا لکنه لیس با بعد مما نقلنا في توجیه رجب فتأمل.
چاپ: ضمن الرسائل، با تحقیق علی اکبر زمانی نژاد، در سال 1378 ش، از طرف کنگره بزرگداشت آقا حسین خوانساری
آغاز: برابر؛ انجام: و یخرج احدیهما بنية احمد العبدين و یحکم بقضاها فتأمل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 31 گ، اندازه: 19×13 سم [ف: 47/2 - 79]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد شریف خاتون آبادی ملقب به کاظم مدرس مسجد جامع و خادم روضه رضویه، تا: 27 ربیع الثاني 1113 ق؛ افتادگی: انجام؛ 14 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: - 194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 9 ص، 23 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 21 - 1593]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هزار جریبی، محمد علی بن محمد نصیر، تا: چهارشنبه 15 صفر 1233 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ، 28 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 21 - 1592]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد صادق خوانساری، تا: 1247 ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «منه رحمه الله تعالی»؛ 5 گ، 27 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 4 - 2044]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز و انجام نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماح مذهب، 4 گ (340 پ - 343 ر)، 31 سطر (13/5×22/5)، اندازه: 21×30 سم [ف: 123 - 2]
آغاز: برابر انجام: و کان شهر رمضان قبله ...
بی کا، بی تا [ف: 7 - 388]
an-nadr
قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی، - 1137؟ قمری
qazvīnī,mohammad razī ebn-e mohammad nabī (- 1725)
رساله ای استدلالی در احکام نذر در سه فصل و یک خاتمه.
زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 1 مجموعه بدون شماره
آغاز: أن العبارة في آخر کتاب النذر و هی هذه و اعلم ان الكفارة تجب بمخالفة مقتضی الثلاثة؛ انجام: و الكسوة و کیفیتها و کمیتها و غیر ذلك و ذكروة في مدار کتب الفقهاء فلیطلب.
بی کا، تا: 13 رجب 1125 ق؛ افتادگی: آغاز [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 130]
nazr
طبسی، محمد تقی، ق 13 قمری
tabasī,mohammad taqī(- 19c)
رساله در نذر همه اموال بعد از مرگ.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21572
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه احکام شرائعه بالبیان ... مسأله هر گاه شخصی نذر کند به این طریق که از برای خدای تبارك و تعالی است بر من که هر گاه فلان بیمار من شفا یابد پس جمیع غلامان و کنیزان من آزاد باشند بعد از فوت من و هم چنین جمیع اموال من صدقه باشد در راه خدا بعد از فوت ایا نذر آن صحیح و منعقد بوده کل غلامان و کنیزان آن شخص بعد از فوت آزاد و همچنین متروکات و متخلفات او صدقه خواهد بود یا آن که نذر او نسبت به ثلث صحیح و منعقد بوده باید که ثلث در مصارف منذوره مصروف گردد و نسبت به دو ثلث دیگر باطل و نامشروع بوده منتقل به ورثه خواهد گردید یا آن که نذر او اصلا منعقد نگردیده کل متروکات منتقل به ورثه خواهد گردید؛ انجام: و احسان آلای نامعدود مغفرت بهره ور و مستمال گرداند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 12 گ، 19 سطر، اندازه: 21×11 سم [اهدائی رهبر: 3 - 779] و [ف: 1596 - 21]
nazr-e zavj va zoje dar amr-e motazād
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4787/3
آغاز: سوال، زید نذر کرده که اگر هند را بحباله نکاح در اورد هر روز پنج شنبه را باوی مقاربت نمایم، و هند نیز نذر نموده که اگر به زید شوهر نمایم هر روز پنج شنبه را روزه بدارم؛ انجام: پس نذر زوجه مقید بمطالبه زوج نیست بلکه مطالبه با تحقق مانع در زوجه جایز نیست ... پس بر زوجه صوم لازم، و بر زوج مواقعه غیر جائز و نذر او ساقط باعتبار عدم مقدورية متعلق نذر زوج الله العالم بحقائق احکامه و
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1556]
nar-uṣṣadaqa wa-l ‘itq ba‘d-al wafāt
پاسخ پرسشی است در این زمینه.
مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1076/6
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد و اله المعصومين الجواب و لله تعالی استمداد الصواب هو ان صاحب المال الذي له اهلية التصرف احق بماله یضعه حیث یشاء؛ انجام: علی أن الفقهاء شکر الله سعیهم اطبقوا علی تعلق النذر المالي او ما فیه جهة مال بالمال في الجملة و الله اعلم بحقيقة الحال و اليه المرجع و المال.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3 گ (129-131)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1478]
nazr-e sadaqe va ‘etq ba'd az vafāt
آغاز: بسمله اقل داعیان بعرض می رساند که چون حسب الامر الاعلى طلبه محمد شفیع مدرس مشهد مقدس عموما مأمور بودند که در مسئله معینه که مشروحا مذکور می شود هر یک را آن چه بخاطر باشد تحریر و عرض نمایند بنابراین داعی را نیز آن چه بخاطر قاصر رسیده عرض می نماید از عبارات متاخرین فقها و فتاوی ایشان چنین معلوم می شود که اگر کسی نذر کند که مملوک؛ انجام: پس در صورت که مؤكد بندر باشد بطریق اولی پس تأمل و توقف هست در زیاده از ثلث است نه از ثلث و الله اعلم بحقائق الأمور و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
تحقیقی است که به وسیله یکی از شاگردان محمد شفیع مدرس مشهد مقدس و به دستور او پیرامون مسئله ای که اگر کسی نذر کند که مملوک او بعد از فوت او آزاد باشد یا مال او بعد از فوت او صدقه باشد این نذر او منعقد و از اصل ترکه مخرج می دانند، برخی از مطالب تحت عنوان «اگر کسی گوید، جواب این است»، مؤلف در این رساله به دلیل شیخ علی رحمه الله در شرح قواعد و شهید ثانی رحمه الله علیه در شرح لمعه ناظر است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، 16 گ (79-94)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1475]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی خیر خلقه محمد و اله الطاهرين اعظم عهود و ایمان و احکم عقود در ایمان عهد حمد معبودیست تعالی ... (بعد از دو صفحه) و بعد بر ناهجان مناهج طاعت و عارجان؛ انجام: خود مباشر باشد ضرور نیست بلکه بوصیت هم بعمل می آید این بود آن چه در باب نذر معهود این نمود بی بود و ذره بی وجود ... و بسبب غربت و اختلال زیاد و تطاول زمان هجران اهل و اولاد جمعیت خاطر و فراغ بالی نداشت اگر سهو یا خطایی نموده باشد حال تباه عذر خواه و تقصیراتش در الطاف الهي پناه است و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين. تم
در جایی از این رساله نشانی از مؤلف نیست، گویا تأليف پنج شنبه 14 رمضان 1114 ق باشد که آن را به اشاره شاه سلطان حسین صفوی (1135-1106 ق) نگاشته است، فقهی است استدلالی که معتقد به صحت نذر در موردی که شخص نذر نماید جمیع ممالیک او بعد از فوت او آزاد باشد و جمیع متروکاتش بعد از موت او صدقه می باشد و در آن به کلام شیخ علی علیه الرحمه در شرح قواعد و عبارات افضل المتأخرين و کمل متبحرین شیخ جلیل القدر شیخ زین الدين علیه الرحمه و فاضل کامل سید محمد صاحب مدارک در شرح مختصر نافع و مولانا احمد اردبیلی رحمه الله و ... استناد جسته است و پاسخ شبهات وارده در این باب را داده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 25 گ (119-95) 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1476]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه احکام شرایعه بالبیان و اوضح قواعد سرایره ... مسئله هر گاه شخصی نذر کند باین طریق که از برای خدای تبارک و تعالی است بر من که هر گاه فلان بیمار من شفا یابد پس جمیع غلامان و کنیزان من آزاد باشند بعد از فوت ... جواب آن که بمنصب عرض ناظرین و متأملين صاحب انصاف و متفکرین مبرا از شائبه تعصب و اعتساف می رساند که چون مسئله در نهایت غموض و اشکال؛ انجام: پس باید که دست از احتیاط برداشته نشود امید که جناب اقدس احدیت بزودی زود متحیرین بیدای ظلمت و جهالت را بلمعان مصباح هدایت و طریقت ... رحمت و احسان آلای نامعدود مغفرت بهرور گرداند. رساله ای است در صحت نذر صدقه بودن اموال بعد از فوت و صحت نذر آزاد بودن کنیزان و غلامان بعد از فوت، به صورت استدلالی و به نحو سؤال و جواب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، 11 گ (119-129)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1477]
در روز جمعه 23 ذیقعده 1113 ق نمایندگان شاه سلطان حسین صفوی (1135-1106 ق) علما و مدرسین مشهد را گرد اورده و از ایشان می خواهد تا تحقیق کنند درباره مسأله ای که هر گاه شخصی در ایام صحت بنده و مملوک خود را نذر نماید که بعد از فوت او آزاد باشد یا نذر نماید که مال او بعد از فوت صدقه باشد ... این نذر منعقد و صحیح است یا نه؟ علمائی که به این مسئله پاسخ داده اند و درباره آن تحقیق کرده اند بدین شرح است: 1. جواب محمد هادی مدرس و خادم (فارسی)، از برگ 147-138، آغاز: «بسمله عرضه داشت ... بذروه عرض بار یافتگان درگاه جهان پناه ...»، انجام: «امید که با قبال همایون ارفع اقدس اعلی مرضی و مستحسن خدام حضرت درگاه جهان پناه بوده باشد امره ارفع و اعلی ...»، 2. جواب محمد رحیم خادم و شیخ الاسلام مشهد مقدس (فارسی)، برگ 149-147، آغاز: «عرضه داشت ... بذروه عرض می رساند که چون حسب الأمر ...»، انجام: «و چون موجب اطاله می شد جرأت عرض ننمود امره اعلی»، 3. جواب هدایت الله مدرس خادم (فارسی)، برگ 151-149، آغاز: «عرضه داشت ... بموقف عرض می رساند که چون حسب الامر»، انجام: «مقرر فرمایند رساله علیحده می تواند نوشت و العلم عند الله و عند حججه علیهم السلام»، 4. جواب عبدالواسع تونی (فارسی)، از برگ 153-151، آغاز: «بسمله عرض داشت ... بموقف عرض ایستادگان پایه سریر خلایق مصیر می رساند»، انجام: «از شخصی صادر شده باشد از ثلث معتبر است و الله یعلم»، 5. جواب ابوالحسن حسینی (فارسی)، برگ 156-153، آغاز: «بسمله عرضه داشت ... بذروه عرض می رساند که حسب الفرمان قضا توأمان ...»، انجام: «چنین اخراج از ثلث باشد دور نیست الله اعلم بحقایق الامور»، 6. جواب عبدالنبی بن محمد تقی بن محمد باقر حسینی (فارسی)، برگ 162-156، آغاز: «بسمله خیر کلام حمده و الصلوة علی سیدنا محمد عبده و اوصیائه و بعد چون در این اوقات ...»، انجام: «برای استبصار همین قدر کافیست اما مجادل را تهذیب و استبصار کافی نیست»، 7. جواب سید محمد حسینی خادم قاضی مشهد مقدس (فارسی)، برگ 166-162، آغاز: «بسمله عرضه داشت ... بموقف عرض ایستادگان پایه سریر خلافت مصیر می رساند که چون در تاریخ 24 شوال 1113 تعلیقچه رفیعه مقیده بحسب الامر الاعلى ...»، انجام: «هر چند بجهت وارث آن احوط باشد و العلم عند العزيز العلام و حججه الاعلام و سفرائه الكرام»، 8. جواب محمد صادق خادم (فارسی)، برگ 167-166، آغاز: «بسمله عرضه داشت اقل طلبه محمد صادق خادم بذروه عرض می رساند ...»، انجام: «و فتاوی فقهاء بر این داعی معلوم گردید والعلم عند اهله»، 9. جواب محمد سعید مدرس رضوی (فارسی)، برگ 169-168، آغاز: «بسمله عرضه داشت بنده فدوی ... بذروه عرض یافتگان بارگاه ...»، انجام: «از اصل ترکه واجب و لازم است امره اعلی»، 10. جواب محمدرضا نوه ملا محمد صالح مازندرانی (فارسی)، برگ 171-169، آغاز: «بسمله عرضه داشت اترب اقدام علمای ربانی محمدرضا صبیه زاده ملامحمد صالح مازندرانی بذروه عرض ...»، انجام: «و احکام متعلقه باین مسئله در رساله مختصره بعرض بندگان در گاه عالم پناه می رساند امره اعلی»، 11. جواب ابوالمفاخر حسینی، برگ 173-171، آغاز: «بسمله بعرض می رساند کمترین داعیان ابوالمفاخر حسینی که نذور مزبوره بحسب ظاهر ...»، انجام: «الى وقت الوفاة خواهد بود و الله تعالی عالم بحقيقة الحال»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1480]
آغاز: بسمله، اقل داعیان بعرض می رساند که چون حسب الامر الاعلى طلبه محمد شفیع؛ انجام: پس تأمل و توقف هست در
زیاده از ثلث است نه از ثلث.
اگر کسی نذر کند که مملوک او بعد از وفات او آزاد باشد یا مال او بعد از فوت او صدقه باشد چنین نذری منعقد است یا خیر؟ این رساله توسط یکی از شاگردان محمد شفیع مدرس مشهد مقدس نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 28 گ، 17 سطر ، اندازه: 18×11 سم [ف: 20 - 577]
آغاز: بسمله و الحمدلله الجواب و منه سبحانه استمداد الصواب آن که خداوند مال در صورتی که مستجمع الشرط باشد بمال خود سزاوار است؛ انجام: و کلام فقهاء رضوان الله علیهم که در شروح و متون مرقوم است و الحمدلله وحده و صلی الله علی محمد و اله الاطهار المعصومين امین رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 1 ص، 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1478]
nazr-e sarf-e amvāl
حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل، 1070 - 1127 قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad bāqer ebn-e esmā‘īl (1660 - 1715)
به دستور: شاه سلطان حسین صفوی
بحث های استدلالی است درباره نذر صرف اموال پس از مرگ در صدقات و اعمال خیری و این که آیا این نذر شامل همه اموال وی می شود یا مخصوص به ثلث مال او است و این که اگر قرض داشته باشد یا حج استطاعتی نرفته تکلیف مالی او چیست. این کتاب به دستور شاه سلطان حسین صفوی و در رد فتوایی از یکی از معاصران میرداماد نگاشته شده است. این رساله در فهرست کتابخانه مؤسسه بروجردی از آن میرداماد دانسته شده و در فهرست آستان قدس رضوی از آن حسینی خاتون ابادی دانسته شده و بعید است از میر داماد باشد.
آغاز: بسمله، حمدله و بعد چون أمر أشرف أعلى و فرمان عالم مطاع جهان پیما صادر شده بود که داعی دوام دولت قاهره ... را در این مسأله که هر گاه کسی در حال صحت و اختیار با وجود اقارب و ورثه نذر کند که بعد از فوت او جمیع اموال او صدقه باشد یا در وجوه بر صرف شود و ممالیک او همگی آزاد باشند آیا نذر او صحیح و منعقد است ... یا آن که باید نذر او را در ثلث ترکه او معمول و ممضی داشت و اختیار دو ثلث دیگر را به ورثه گذاشت.
انجام: و طریق مستقیم متابعت شرع متین پیش نهاد خاطر خطیر حقیقت آیین کهف سلاطین روی زمین باشد آمین رب العالمين.
چاپ: در مجموعه رسائل فارسی، دفتر هشتم، 1387 ش، به کوشش عبدالله غفرانی با انتساب به میرداماد و با استفاده از یک نسخه چاپ شده است.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: شیخ حسین بن محمد تقی مازندرانی ساروی، تا: 8 ذیحجه 1114 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 17 گ، 19 سطر، اندازه: 11×11 سم [اهدائی رهبر: 3 - 778] و [ف: 21 - 1594]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از میرداماد دانسته؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ 118 گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 300]
nazr-e ‘etq bo‘d az vafāt
؟ کربلائی، علی بن حسین، - 1135 قمری
karbalā'ī, ‘alī ebn-e hoseyn (- 1723)
گویا از شیخ علی بن شیخ حسین کربلائی مؤلف کتاب تحفة المسافر. در فقه به فارسی و انوار الهدايه در تفسیر و کتاب مراد المريد لمزار الشهيد (؟). مؤلف، کتاب خویش را به کهف سلاطین روی زمین هدیه نموده است و در آن از شیخ علی رحمه الله در شرح قواعد و سید محقق سید محمد صاحب کتاب مدارک در حواشی نافع، شیخ زین الدين در شرح شرایع و ... یاد کرده است.
آغاز: بسمله، تحریر مسأله چنین است آیا اگر کسی در حال صحت نذر کند که بنده و مملوک او بعد از فوت او آزاد باشد یا نذر کند که مال او بعد از فوت صدقه باشد یا در وجوه بر صرف شود این نذر در شرع انور صحیح و منعقد می شود یا نه؛ انجام: و این ها می گفته اند که هیچ کس نگفته است.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مشکی، 6 گ، 19 سطر، اندازه: 21×11 سم [اهدائی رهبر: 3 - 779] و [ف: 21 - 1595]
آغاز ساخت و اموال او را تصدق کرد ... بر این قیاس اگر کسی نذر کند که قدری از مال او بعد از فوت او در مصرفی از مصارف مشروعه صرف شود ... در رساله که حسب الامر جهان مطاع کمترین آن را مطالعه نموده ام بتفصیل مذکور است و خلاصه آن سخنان اینست که؛ انجام: و چون ذکر آن ها باعث اطناب و اسهاب بود باین قدر اکتفا نمود ... امید که مبانی احکام شریعت غراء بصرف مصالح همم عالیه سلطانی مشید الأركان و اساس عدیم
الاندراس آثار ملت بیضا بتوجه کارکنان دولت عالیه خاقانی مصون از خلل و نقصان بوده ... خاطر خطیر حقیقت آیین کهف سلاطین روی زمین باشد آمین رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1108 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 29 ص (50-78)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1475]
nar-ul ma‘āš
متطبب ابزری، علی بن محمد، - 815 قمری
motatabbeb-e abzarī,‘alī ebn-e mohammad (- 1413)
در شش «مقاله» و یک «خاتمه»: مقاله 1. در ده باب؛ مقاله 2. در یک مزجه در پنج باب؛ مقاله 3. در اسباب سته ضروبة در شش باب؛ مقاله 4. در حفظ الصحة در پانزده باب؛ مقاله 5. در استفراغات در پنج باب؛ مقاله 6. در مأكولات و اغذیه به ترتیب حروف هجا؛ خاتمه در مفرحات و جوارشات و اطریفلات.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 719/2
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق آدم من سلالة من ماء مهین و صورهم في الأرحام فاحسن ... اما بعد فیقول ... علی بن محمد عبدالله المتطبب الابزري ... آن جل نعمة أنعمها الله تعالی علی عباده نعمة الصحة ...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (از آغاز باب یکم افتاده است)، انجام افتاده از خاتمه: خاتمه در مفرحات و جوارشات و اطریفلات انوشدارو. و هو دواء هندی یفرح القلب و یقویه ... ثم يؤخذ من الاملج الجيد الحديث؛ 104 گ (69 پ - 172 پ) [ف: 5 - 707]
nazr-e mo‘alaq be ba‘d az marg
مازندرانی، محمدرضا، ق 12 قمری
māzandarānī,mohammad rezā (- 18c)
به درخواست: میرزا داوود حسینی متولی آستان قدس
محل تأليف: مشهد رضوی
اگر کسی نذر کند که بعد از مرگش بنده ای آزاد یا صدقه ای بدهند، آیا این نذر صحیح و منعقد است یا نه. رساله حاضر پاسخ به این مسأله می باشد که به درخواست میرزا داود حسینی متولی آستان قدس هنگام اقامت مؤلف در مشهد نوشته شده است.
قم؛ مرعشی، شماره نسخه: 3312/2
آغاز: الحمدلله علی مزید نواله ... عرضه داشت بذرود عرض بار یافتگان پایه سریر گردون مسیر می رساند؛ انجام: سعی نموده بوارث برساند و استرضای ایشان را بعمل آورد و الله یعلم
خط: نسخ، کا: زکیه بنت محمد صالح، تا: 1113 ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 18 گ (25 پ - 42 ر)، 12 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 9 - 93]
nadr-ul walad
اصفهان؛ علامه فانی (ضیاء الدين)؛ شماره نسخه: 37/2
آغاز: فهذه رسالة في بیان نذر الولد في انه هل یشترط في انعقاد نذره اذن الوالد ام لا یثبت الاشتراط و هی اول ما افرغت في قالت الترصيف
بی کا، بی تا؛ 5 گ (8 پ - 12 پ) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 119]
an-nadr wa-l yamīn wa-l kaffāra
؟ اشرفی مازندرانی، احمد
ašrafī māzandarānī,ahmad
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7547/4
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، شکرالله بن رضا قلی، بی تا؛ 39 گ (169-131)، 20 سطر (14×8/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16 - 621]
an-nadrīya
عاملی، علی بن زین الدين، - 1104 قمری
‘āmelī, ‘alī ebn-e zayn-od-dīn (- 1693)
وابسته به: القوانين المحكمة في الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231 ق)
حاشیه ای است با عناوین «قوله، قوله»، به طور مفصل و مبسوط بر «القوانين المحكمة» میرزای قمی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3560/3
آغاز: حمدله. و الصلاة و السلام علی سید المرسلين ... اما بعد فیقول فقیر رحمة ربه الغني علی بن زین الدين بن محمد بن الحسن بن زین الدين الشهير بالشهید الثاني. اتفق العلماء الأمامية الاثني عشرية؛ انجام: في الزمان الفاصل اشکال، فتأمل، و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 12 گ (67 پ - 78 ر)، 11 سطر، اندازه: 17/9×12/2 سم [ف: 6 - 488]
نرجس دان - نرگس دان ذبیحی
نرجس دان - مجموعه
narjis-ul qulūb wa-d dalīl ‘alā ṭarīq-il maḥbūb
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
[کشف الظنون 1937/2]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4794-24/94
آغاز: الحمدلله الذي جعل الجنة دار المتقين و النار مثوی الكافرين و اسکن الايمان قلوب العارفين و نور بالحكمة صدور المتقين و ... اما بعد فقد استخرت الله تعالی و الفت هذا الكتاب و استخرجته عن کتب شتی؛ انجام: قلت لعلك تعنی به المولي فصاح و صيحة و خرمیتا فما رأيت قبله و لا بعده مثله رحمة الله علیه نجز کتاب نرجس القلوب و الدال الى طریق المحبوب بحمدالله و تیسیره و حسن توفیقه و تقدیره و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه صلاة و سلاما مادام حکم القدير و تقدیره
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 9 جمادی الثاني 1242 ق؛ جلد: تیماج، 107 گ، 17 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 8 - 4778]
nardbāzī = bāzī-ye nard
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ - 1298 قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تاریخ و شیوه بازی نرد است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8957/2
آغاز: بازی نرد را چون شریعت مقدس نبوی علی شارعها الف التحية و الثناء منع نموده چنان که درایه شریفه است انما الخمر و الميسر و الأنصاب و الأزلام؛ انجام: ز هر دانشی زو بپرسید رای ** همه پاسخ آمد یکایک به جای/ خروشی بر آمد ز دانندگان ** ز دانش پژوهان و خوانندگان
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ با اصلاحات و اضافات فراوان به خط مؤلف در حاشیه و متن؛ جلد: میشن، 2 گ (6 پ - 7 پ)، اندازه: 21×35/2 سم [ف: 29/1 - 467]
nard-bāzī
در تفسیر و تأويل و بیان بازی نرد. در مقدمه رساله، سبب و شیوه تأليف آن را روشن ساخته و از شمس الدين ملک نیمروز و قاضی سعدالدین برجیس یاد کرده است. برای هر یک از مهره ها و حرکات آن ها و خانه های نرد تأويلي غریب آورده است. نظیر این رساله منظومه ای است در شطرنج (در دفتر شماره 3322 مجلس) که برای بازی شطرنج تأويلي غریب دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3452/5
آغاز: و شادمانی چنان که دانی زیاده باد و در دولت سرا و خانه مراد بانواع سعادت از عنایات حضرت واهب العطيات با حصول مرادات بر روی نیکوی دوستان گشاده ... این نمونه میمونه ایست از صور عالم و مراتب بقین و ثبات بنی آدم چه از علویات و سفلیات و فلکیات و عنصریات و مجردات و مرکبات و کواکب و ثواقب و عناصر و حواجب و بسایط و موالید و ربع مسکون و اقالیم و انواع بلاد و کاینات و احجار و معد نیات و نباتات و اجساد و ارواح و اصناف عباد و تماثیل و حیوانات غریبه و صور عجیبه چه از وحوش و طیور [خوانده نمی شود] و چه از حیوانات آبی و حشرات در زمین چرنده و پرنده و از منافع و مضار ایشان و افعال هر یک و مراتب آدمیان و نیک و بد ایشان چه از ادیان و رسوم و افعال و اطوار و عادات ایشان و لطایف و قبایح آن و اوامر و نواهی ... پس از خیال این سخن و استماع حدیث ادخال السرور في قلب المؤمن یوازی عمل الثقلين با معنی مذکور بر خود لازم داشتم بلکه رعایت اهتمام تمام در بیان آن واجب انگاشتم که بهر طریقی که باشد داخل جمعی که ادخال السرور في قلب المؤمن بل ادخال السرور في [] المطلق کار ایشانست شوم ... بنابراین بخاطر رسید که صور عالم و عالمیان را از مبدأ ... تا معاد اجمالا نموده شود ... و در مثل این مقوله مذکوره حکما را اختراعی چند هست ... اما لعب دگرد نرست و در برابر این ... اختراع ابوذر جمهر حکیم است و از تجدد اوضاع آن بی قصد اولا معنی خیر فقط معلوم می شود و از ممارست آن راست نگهداشتن خود را بآن چه از امر اله گردش مهر و ماه در بروج؛ انجام: و همچنین هر صفحه یک ماه است و از دوازده ماه قمری یا دوازده ماه شمسی و همچنین هر صفحه یک سال است از دوازده سال مشهور میان عرب و عجم چون موش و بقر و پلنگ و خرگوش شمار ** زین چار چو بگذری نهنگ آید و مار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: پارچه، 29 ص (104-132)، اندازه: 23×16 سم [ف: 10 - 1323]
narges dān-e zabīhī = narjes dān
ذبیحی یزدی، اسماعیل، - 1160 قمری
zabīhī yazdī,esmā‘il (- 1747)
اهدا به: شاه سلطان حسین و اعتماد الدوله و میرزا محسن تاثیر
تاریخ تأليف: 1115 ق (- نرگس + ذبیحی)
مثنوی متوسط در سرگذشت نرجس بانو مادر بزرگوار امام عصر (علیه السلام) در هفتصد و بیست بیت. حاوی این عناوین است: 1.خریداری نمودن بشیر کنیزک را؛ 2. خواب دیدن ملائکه حضرت امام حسن عسکری علیه السلام؛ 3. در تعریف تعشق
ملائکه امام حسن عسکری؛ 4. در تعریف عشق حقیقی؛ 5. حکایت بر سبیل تمثیل؛ 6. خواب دیدن ملائکه حضرت فاطمه زهرا علیهم السلام را و مسلمان شدن به دست او؛ 7. صورت خوابی که ملائکه دیده بودند؛ 8. نقل نمودن ملائک با بشیر؛ 9. رسیدن نرجس خواتون [خاتون] به خدمت امام علی نقی علیه السلام؛ 10. حدیث حلیمه خواتون [خاتون] و تولد حضرت صاحب الزمان علیه السلام.
آغاز: 1: بنام آن که فرمود از بدایت ** به حب خاندان ما را هدایت/ به وحدانیت دانش کماهی ** گواهی داده از مه تا به ماهی
2: محمد نور رب العالمين است ** امیر المؤمنين مولا است
انجام: این نرگس دان بسته راه توبیخ ** بر وقت ماه و مشتری و مریخ/ تاریخ طلب چو ناظمش از من کرد ** نرگس دان ذبیحی آمد تاریخ
چاپ: تبریز، 1325 ق، 134 ص، چاپ سنگی
[نسخه های منزوی 3270/4؛ الذريعة 320/19 و 338/9؛ فهرستوارد 1810/3]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 271 - 7]
آغاز: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262 ق؛ 24 گ (1 پ - 24 ر)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 2 - 136]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1276 ق، جا: تهران، به خواهش میرزا آقا؛ با سر لوح، مجدول؛ جلد: میشن تریاکی، 34 گ، 11 سطر، اندازه: 22/7×14 سم [ف: 4 - 816]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1301 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 31 گ، 12 سطر (19×8)، اندازه: 21×13 سم [ف: 16 - 286]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی، تا: 1302 ق، جا: تبریز، برای میرزا احمد در زمان ناصرالدین شاه؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 306]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن ملایری، تا: جمعه 29 ربیع الاول 1302 ق، برای شعاع السلطنه؛ 30 گ، 15 سطر، اندازه: 21/3×14/9 سم [ف: 816 - 4]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 شوال 1305 ق، جا: تبریز؛ جلد: مقوا، 36 گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 8 - 4778]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق ناخوانا، کا: کربلایی علی، تا: 1305 ق؛ جلد: تیماج، 34 گ (1 - 34 ر)، 12 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [نشریه: 13 - 12]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شکرالله آشتیانی، تا: سه شنبه 11 جمادی الثاني 1306 ق؛ 37 گ (1-37)، 13 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 4778 - 8]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 22 شعبان 1313 ق؛ در بیتی الحاقي تاریخ 1160 آمده و گویا از نسخه ای باشد که این نسخه از آن استنساخ شده؛ 37 گ، 10 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 235 - 5]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فایق آشتیانی، ابوالقاسم بن محمد تقی، تا: یک شنبه 21 جمادی الاول 1313 ق؛ جلد: مقوا، 35 گ، 13 سطر (17×10)، اندازه: 25×16 سم [ف: 13 - 3020]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی خان بن یوسف آشتیانی، تا: 8 رمضان 1321 ق، جا: تهران؛ جلد: مقوا اسلیمی، 44 گ، 10 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 4 - 1689]
آغاز: ذبیح از زاهد و از می پرستی ** بهر دین و بهر ملت که هستی؛ انجام: چو تأثير ظهور از یک شمارند ** دو سر از جیب یک دوران بر آرند
خط: تحریری، کا: محمد، تا: 29 محرم 1325 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 16 گ، 11 سطر، اندازه: 22×19 سم [ف: - 157]
آغاز: برای زهره من چون عیانست ** بباید مشتری گر ز آسمانست؛ انجام: برفتم دیدم اندر سقف خانه ** چو ماه چارده طفلی روانه
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ 19 گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 161]
آغاز: دل که فارغ شد ز عشق آن نگار ** سنگ استنجای شیطانش شمار؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 5 جمادی الاول؛ افتادگی: آغاز؛
مجدول؛ 50 گ (1 ر - 50 پ) [ف: - 150]
آغاز: برابر 1؛
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 11 گ (20 ر - 30 پ) [ف: 37 - 236]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بحق کعبه نور حضورش ** منور می شود وقت ظهورش/ که چشم شیعیانش را ضیا بخش ** ز گرد موکب او توتیا بخش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سال 135؟؛ جلد: مقوایی، 27 گ، 11 سطر، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 3 - 293]
آغاز: می داد نشان که در فلان روز ** جشنی است بزرگ دولت افروز؛ انجام: ذبیحی لب فرو بند از حکایت ** که این ره را نمی بینم نهایت/ ... چو شد ختم دعا تاریخ انجام ** سخن را از دعا ده زیب انجام/ ... که چشم شیعیانش را ضیا بخش ** ز گرد موکب او توتیا بخش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه)؛ مجدول؛ 39 گ، 12 سطر (7×11/5)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 5 - 8]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاضی [چند نسخه - ف: 351]
narīmān nāme = dāstān-e rostam va soleymān
اسدی
asadī
نریمان نامه یا داستان رستم و سلیمان و زرین قبا و هژبر باد و فریلاس دیو و رستم و سیمرغ.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1170
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 253 گ، 24 سطر چهار ستونی (24×13)، اندازه: 20×35 سم [ف: 2 - 155]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 774
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 306]
narīmān hvšng
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13842/34
آغاز: نریمان هوشنگ که در یزد آمد سال اول پارسی نمی دانست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1036 ق؛ 2 گ (232 ر - 233 ر)، 18 سطر [ف: 37 - 407]
nazārīyān-e jāme'-ot tavārīx
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 393 بخش 3
بی کا، بی تا؛ 6 گ (294 ر - 299 پ) [ف: - 157]
an-nizā' bayn-a ahl-is sunna wa-l mu'tazila (r.-un fi)
مرعشی دباغی، احمد، ق 12 قمری
marʻašī dabbāqı,ahmad (- 18c)
تاریخ تأليف: 1126 ق
درباره عقاب مرتکب گناه کبیره با عناوین «قال، قوله» و «اقول»؛ مؤلف از تفتازانی و عصام و هیالی یاد و اقوال آن ها را بررسی و با معتزله مقایسه کرده است. چنان که در آغار خطبه نوشته: «قد استصعب بحث بین الفضلاء المهرة نزاعا بین اهل السنة و بعض المعتزلة. قد اید الثاني العصام و الاول الهيالي مع تبعية بعض من العظام فشرعت في تحقیق المقام بما الهمت من العزيز العلام ثم جعلته تحفة لطيفة ... [ب] - عبدالله افندی ...» که مشرف منصب قضا عسکر در آناطولی بود.
[دارالکتب الوطنية التونسية، ج 3، ص 20]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8807/2
آغاز: الحمد لمن جاز له الثواب و العقاب علی الصغيرة اجتنب مرتکبها الكبيرة او کان بلا اجتناب ... قال التفتازاني في شرح العقائد و یجوز العقاب علی الصغيرة اجتنب مرتکبها الكبيرة ام لا الد خولها تحت قوله تعالی و یغفر ما دون ذلك؛ انجام: بناء علی ان المجيب موجه اليه فتأمل فیه نعم بد علی الخيالي آن تقریر الجواب منعا علی أن یکون بحثهم معارضه اولی کما لا یهفی. قد وقع الفراغ علی ید مؤلفه ولا ینظر الى عدم حسنه
خط: نسخ و نستعلیق و رقاع، کا: محمد ارض رومی، تا: 1076 ق؛ جلد: تیماج منقش، 15 گ (8 پ - 21 ر)، 9-13 سطر (13×7)، اندازه: 10/2×17/5 سم [ف: 29/1 - 19]
nezā‘ beyn-e šeyx mohammad ‘alī va mīrzā ‘alī fī sodūr-el axbār ‘an-en nabī va āl-e
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10102/6
خط: نسخ، کا: شیخ علی بن عباس بحرانی، تا: 1273 ق؛ مصحح؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س 8 ش 2 - 21]
nezā‘ dar sāmson-e armanestān
ترجمه از روزنامه مارسیل که به زبان ارمنی طبع و منتشر شده (شماره 202، 13، اکتبر 1894). مترجم در خاتمه کتاب از ناصرالدین شاه قاجار و فرزند وی ظل السلطان اظهار تقدیر می نماید.
اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 11468
آغاز: وقعه هایله که در سامسون اتفاق افتاده که آتش فتنه ان تاکنون مشتمل است این خبر را از قول مخبران صادق؛ انجام: مخفی نماند که نعمت امنیت بزرگ ترین نعمت های منعم حقیقی است بعهد عدل وی اندر زمانه دست تطاول ** مکر سواعد سیمین و بازوان سیمین را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1313 ق؛ جلد: مقوایی، 28 ص، 11 سطر (14×8)، اندازه: 20×13 سم [ف: 1 - 165]
nezā‘-e qošūn-e engelīs bā qošūn-e afqān
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ - 1298 قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 6151/102
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 ص (488) [ف: 9 - 198]
nazḥ-ul kur ld-dābba
بحرانی، سلیمان بن عبدالله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
رد و ایرادی است بر هشت اشکال سید محمد عاملی صاحب مدارک بر علامه حلی در مسأله مقدار آب کشیدن از چاه برای تطهیر آن اگر حیوانی در آن بمیرد. ماحوزی اشکال ها را نقل کرده پس از آن گفته علامه را توجیه و تصحیح می نماید.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 194/13
آغاز: حمدا للوهاب علی افضاله الذي امتلا به الوطاب و شکرا للفیاض ذوارف العوارف بمنه المستطاب؛ انجام: هذا ما خطر ببالی العليل من الكلام علی کلام السيد الأمام و الانتصار للعلامة الفهام.
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالسلام المفتي بحرانی، تا: 1108 ق؛ 7 گ (59 پ - 65 پ)، 18 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 1 - 278]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 713/13
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 369]
naz“-ul qaws fi-l aḥādīt-il mustaxraja min rawqat-il firdaws
موسوی شوشتری، محمد عباس بن علی اکبر، 1224 - 1306 قمری
mūsavī šūštarī, mohammad “abbās ebn-e ‘alī akbar (1809 - 1889)
رساله شامل روایاتی در فضائل و مناقب امیر المؤمنين (علیه السلام) است که از کتاب «روضة الفردوس» علی بن شهاب الدين همدانی معرفی شده در همین فهرست و طبق منوال آن در 20 باب گزیده شده است. «روضة الفردوس» خود گزیده «فردوس الأخبار» شیرویه بن شهردار دیلمی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31741
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اتم نعمته و عمم رحمته و اظهر حجته و اوضح مححته؛ انجام: فانك انت فکاك الرقاب و صل علی النبي و آل طه ولاة الأمر وراث الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 12 گ، 15 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 766]
nazal-ul abrār bi-mā şahh-a min manāqib-i ahl-il bayt il athār
بدخشی، محمد بن رستم، ق 12 قمری
badaxšī, mohammad ebn-e rostam (- 18c)
تاریخ تأليف: آغاز جمعه 17 رمضان 1126 ق
کتاب مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و یک «مقصد» در مناقب و حالات امیر مؤمنان و فاطمه زهرا و حسنین علیهم السلام است: المقدمة في تحقیق معنی الآل و الأهل المقصد في مناقب آل العباء دارای چهار باب و هر یک حاوی دو قسم: باب 1) مناقب اسدالله الغالب کرم الله وجهه، 2) مناقب سيدة النساء علیها اصناف التحية و الثناء، 3) مناقب السبطين الشهيدين علیهما السلام، 4)
الأحاديث التي فیها ذکر کل هولاء الاربعة او ثلاثة منهم رضی الله عنهم و ایضا الباب الرابع في ذکر السبط الاصغر الحسين بن علی. مؤلف احادیث آن را از کتب معتبر اهل سنت گرداورده؛ وی در این کتاب از «مفتاح النجا في مناقب آل العباء» خود نیز یاد کرده است.
چاپ: بمبئی، 1880 م
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21706
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خص اهل البيت بمزید الفضل و الشرف و اودع محبتهم في قلوب المومنين؛ انجام: فمن سال الله الكريم احسانه ** و جاوزه الاقبال من کل جانب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 46 گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 767]
nozūl-e arvāh
در بیان سیر و ظهور انسان کامل است (گویا بخشی از رساله ای).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 115/3 - فیروز
آغاز: بدان که سیر حقیقت انسانی از مرتبه غیب هویت یعنی از احدیت به مرتبه و احدیت تجلی فرمود و تعین علمی ظهور یافت که اول ما خلق الله العقل؛ انجام: و این به طفیل انسان کامل خلق شده تا معلوم باشد و بالله التوفيق.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080 ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 2 ص، 28-30، 15 سطر، 21×12 سم [ف: 21 - 238]
نزول جبرئیل - کیفیت نزول جبرئیل بر نبی
nuzūl-ur raḥma fi-t taḥaduṯ-i bi-n-ni‘ma
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مختصری مستند به احادیث مروی از طرق اهل سنت در بیان این است که بازگو کردن نعمت هایی که خدا به انسان ارزانی داشته نوعی سپاس و قدردانی می باشد، چنان که حضرت علی علیه السلام و ابوبکر نیز محاسن خود را برای مردم ابراز می کردند. ظاهرا این رساله غیر از «التحدث بنعمة الله» سیوطی است.
چاپ: هند، لاهور، مطبع محمدی، با تصحیح مولوی حسین صاحب هزاروی و مولوی غلام حسین صاحب لاهوری، سنگی، وزیری، 2 ص (43-44 صص)، به سعی و اهتمام فقیر الله (تاجر کتب)، بدون تاریخ، ضمن رسائل سیوطی
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18797
آغاز: بسمله. الحمدلله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی قال فهذا تأليف لطیف سمیته نزول الرحمة؛ انجام: فقال السنباطي ... فان الرجل ما روی مثل نفسه و الله تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و حسن المآب
خط: نسخ، کا: غلام محیی الدين، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 2 گ، 23 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 768]
nuzūl-ul gayt aladī insajama ‘alā š.-i lāmīyya-tul ‘ajam
ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر، 763 - 827؟ قمری
ebn-e damāmīnī,mohammad ebn-e abī bakr (1362 - 1424)
وابسته به: الغيث الذي انسجم في شرح اللامية العجم - شرح لامية العجم؛ صفدی، خلیل بن ایبک (696-764 ق)
تاریخ تأليف: 795 ق
نقد و اعتراضاتی است بر شرح صفدی.
[فهرس معهد المخطوطات 541/1؛ نشریه 500/5؛ فهرس مخطوطات دارالکتب الظاهرية الشعر ص 406]
انجام: فلنفتقر علی هذا العذر ففیه کنایه و اسال الله حسن الخاتمه
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 9؛ 24 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 7 - 184]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن، 85 گ، 17 سطر، اندازه: 20/4×12/6 سم [ف: 1 - 564]
نزول القرآن - البيان في نزول القرآن
nuzūl-ul qur'ān (urjūza) = suwar-ul qur'ān
تاذقی، محمد بن ایوب، - 705 قمری
tāzeqi,mohammad ebn-e ayyūb(- 1306)
این ارجوزه 42 بیت است درباره مکی و مدنی بودن سوره های قرآن کریم. در این ارجوزه به موارد و آیات استثنائی هر سوره اشاره نشده و بخش اعظم آن ملاک قرار نگرفته است.
آغاز: بسمله هذه ارجوزة تشتمل علی نزول القرآن ... ما نزل بمكة شرفها الله و ما نزل بالمدينة ... قال الفقير الخاضع الضعيف ** محمد یرحمه اللطيف/ الحمدلله الذي انشأ الفطر ** و انزل الذكر علی خیر البشر
انجام: و الآل و العترة و الاصحاب ** ما نزل القطر من السحاب
چاپ: گنجینه بهارستان، علوم قرآنی و روائی - 3، مسلسل 15، به کوشش سید حسین مرعشی، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، پائیز 1385 ش، با تصحیح کریم دولتی.
آغاز: برابر؛ انجام: لعبت بهم ایدی المنون فاصبحوا ** صدعی فهم تحت التراب حمود
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: بخارائی، 42 گ (6 پ - 47 پ)، 17 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف: 11 - 54]
آغاز: برابر
نسخه اصل: در یکی از کتابخانه های استانبول ترکیه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 یا 10؛ 27 سطر [عکسی ف: 4 - 99]
nozūl-e qor’ān dar šab-e qadar
نائینی، محمدرضا بن رشید، ق 12 قمری
nā’īnī, mohammad rezā ebn-e rašīd(- 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1032/20 - طباطبائی
آغاز: بسمله آیه شریفه کتب علیکم الصيام ... دلالت می کند بر نزول قرآن در ماه مبارک رمضان و این منافاتی دارد با انچه معلوم است از نزول قرآن آیه و سورة سورة در عرض مدت بیست و سه سال؛ انجام: و این در حل بعض احادیث بکار می اید. لمحرره الحقير ابن محمد رشید الناييني محمدرضا وفقه الله تعالی
کاتب - مؤلف، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 2 گ (26 پ - 27 ر)، اندازه: 20×14 سم [ف: 23 - 328]
nozūl-e qor’ān-e karīm az marāteb-e ‘olvīyya be ‘ālame molk
زنوزی، علی بن محمد حسن، ق 13 قمری
zonūzī, ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 19c)
صورت سخنرانی مؤلف درباره انزال و تنزل قران کریم، بنا به اعتقاد اهل معنی، که به خواهش از شاهزادگان نوشته است. نام این کتاب در فهرست دانشگاه با عنوان «شأن نزول قرآن» ذکر شده است.
آغاز: بسم الله و بحمده مستعینا بقوته وعونه و فضله ... چنین گوید علی ... الزنوزي
[طبقات أعلام الشيعة (قرن 14) 36/1؛ تاریخ خوی، آقاسی، ص 476]
آغاز: ... او از مراتب علویه به عالم تحقیق رشیق حکیمانه در این دفتر برسم؛ انجام: و ابواب تنبیه و آگاهی، بر بواطن سامعان، بر بواطن سامعان، کما هی بگشاید
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 5 گ (198-202)، 26 سطر، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 28 - 21]
آغاز: برابر؛ انجام: دو جزء از رطوبة لفظش که عبارت از ماده او و مناسب ماده مقصود آن است
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 4 گ (49-52)، 23 سطر، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: 28 - 5]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله ذو الفضل العظيم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 17 گ (525-541)، 20 سطر (17/5×9/5)، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 10 - 1895]
نزول و عروج - آفرینش ارواح و اجسام
nozha
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10742
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه؛ انجام: طمع دارم اقوال استادان کامل است این رساله تمام ... کردیم آشکار
خط: نسخ، بی کا، تا: 1306 ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 580]
nozha-tol abdān= tebb-e valī
ولی محمد خان
valī mohammad xān
آغاز: بسمله. حمد و سپاس حضرت کبریای حکیمی بیچون که سرشت و طینت ابدان جمیع انسان از تحت الثرى ماء و طین و ظلمات نهانخانه نیستی برآورده ... و انتخاب نسخه طب نزهة الابدان که مسمی است به طب ولی.
انجام: گرمی و سردی و تری و خشکی است ... و گویند طبیعت روان شد و الله اعلم بالصواب.
[فهرستواره منزوی 3747/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2036
آغاز: برابر
مجدول؛ با سر لوح زرین؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 435 گ، 15 سطر (12×21/5)، اندازه: 20×29 سم [ف: 8 - 655]
nuzhat-ul abrār wa manār-ul afkār fī xalq-il janna-ti wa-n nār
بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107؟ قمری
bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696)
چاپ: مشار عربی، ص 469، دارالخلافه طهران، سنگی، 1289 ق، رحلی، 79 ص (صص 364-442)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 9540
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: 1096 ق [الفبائي: - 580]
nozhat-ol abrār va noxba-tol axbār fī sīrat-en nabī-yel moxtār
انصاری لاری، محمود بن محمد، ق 9 قمری
ansārī lārī,mahmūd ebn-e mohammad(- 15c)
کتاب مفصلی است در دو جلد در سیره پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) حاوی احادیث نبوی اشعار فارسی و عربی و حکایات شنیدنی برگرفته از کتاب های مختلف گوناگون تفسیری و تاریخی از جمله وفا، شفا، تفسیر ابن کثیر، ترغیب و ترهیب، معالم التنزيل، شرح تعرف، دلالة المسترشدين، و حیوان دمیری، مشتمل بر یک «مقدمه» و چهل و پنج «فصل» و «خاتمه» که معمولا هر فصل با دعا و ثنا و صلوات بر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) به انجام می رسد: مقدمه: در عظمت رسول اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ فصل 1. در سبب ایجاد موجودات و کیفیت طلوع نور زمین و سمواد اشرف التحيات و ...؛ 2. بیان اسما مبارك رسول (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ 3. بشارة رسل و اشارة کتب سابقه؛ 4. ذکر اخبار متقدمان و کاهنان ... به ظهور سید عالمیان؛ 5. بیان انتقال نور فایض سرور وجود حضرت محمدیه؛ ... 10. بیان شق صدر شریف؛ ... 15. بیاد حضرت و کیفیت بداية؛ ... 20. هجرة صحابه به حبشه؛ ... 25. بیعت اهل مدینه؛ ... 30. بیان سال سیم هجرا غزاء سویق و قتل کعب بن اشرف و غزاء احد و ذکر قتل حمزه؛ ... 32. (اغاز جلد آن دوم) ذکر وقایع سال پنجم هجرت؛ ... 40. ذکر بر معجزات؛ ... 44. فضیلت صلوات بر سید کائنات؛ 45. بیان دوستی حضرت و بیان احوال قیامت و صفت بها دوزخ. (محمود مرعشی نجفی)
آغاز: جلد اول: الحمد لله الذي نور مصباح العقول في استیقان التوحيد باشعة الربيع ... اما بعد بر رأي عالم آرای ارباب فضل و سداد ...؛ جلد دوم: حمد لله و الصلاة و السلام الأكملان الأمجدان علی خیر خلق الله محمد رسول الله. فصل سی و دوم در ذکر وقایع سال پنجم ...
[فهرستواره منزوی 1811/3 معرفی به تفصیل؛ کشف الظنون 1938/2؛ فهرست مشترک پاکستان 221/10]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، 283 گ، 29 سطر (24×11)، اندازه: 31×19 سم [ف: 17 - 473]
آغاز: برابر؛ انجام: خاتمة الكتاب هنگام آن است که از عمر گذشته و ایام بهرزه رفته متاسف شویم ... و روز حشر ما به پرده عفو و غفران خود مستور فرماید ... مناجات ای بازل بوده نابوده ما ** وای باید بوده فرسوده ما.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده، مجدول؛ تملک: ابن محمد صالح ساکن قصبه شکر؛ جلد: تیماج مذهب، 318 گ، 23 سطر (14/5×20/5)، اندازه: 30×23/5 سم [ف: 35 - 475]
nozha-tol absār = nozha-tol absār fi elm-el ‘arūz-e va-l aš‘ār
وصاف الحضره، عبدالله بن فضل الله، 663 - 730؟ قمری
vassāf-ol-hazra, 'abd-ol-lāh ebn-e fazl-ol-lāh (1265 - 1330)
قصیده ای ست مصنوع، در ستایش شمس الدين حسین دامغانی، که از امیران و وزیران اواخر قرن 7 بوده، با دیباچه ای در احوال سراینده و امیر پیشگفته (ص 50-55) از حاج حسین آقا نخجوانی. (احمد منزوی)
چاپ: به کوشش حسین نخجوانی، نشریه دانشکده ادبیات تبریز، ج 1 ش 10: 43-68.
[فهرستواره، 918/2 «تجزية الامصار»]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1721/2 - عکسی
آغاز: دیباچه: هذه قصيدة موسومة بنزهة ... از یک جنگ خطی بدست آمده و مقدمه بر آن حضرت ... آقای حاج آقا نخجوانی ...
متن: از اعتدال نسیم صبای عنبر بار - عروس بخرامید سوی صفه بار
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسن فرزند محمد حسین سردرودی، تا: 13 شعبان 1369 ق؛ 25 ص (50-74) [عکسی ف: 1 - 391]
nuzhat-ul abṣār fī awzān-il aš‘ār
اصبحی، احمد بن محمد، 716 - 776 قمری
asbahī,ahmad ebn-e mohammad (1317 - 1375)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 266/2
خط: نسخ، کا: یحیی بن تقی الدين بن اسماعیل، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1407]
نزهت الابصار في علم العروض و الاشعار - نزهت الابصار
نزهة الأبصار في معرفة بحور الاشعار - نزهة الأبصار و تحفة الاشعار
nuzhat-ul abṣār wa-l asmā‘ fī axbār-iawāt-ul qinā‘
صدیق، بدرالدین بن سالم، قرن 11 قمری
seddīq, badr-od-dīn ebn-e sālem(- 17c)
بنابر نظر احتمالی اسماعیل پاشا بغدادی درباره زنان و اخبار انان و زیبا شناسی مردان مشتمل بر روایاتی مستند درباره مردان و زنان و اصناف مرد و زن دارای ده «باب» که مؤلف فهرست آن را در دیباچه بدین گونه می آورد: 1. في الحسن و الجمال و كراهة النظر الى الصور القبيحه؛ 2. في اختیار الخيرات الأصائل 3. في فضل التزويج و الأولاد؛ 4. مباشرت با زنان و منافع و مضار ان؛ 5. انواع مباشرت و نوع لذت بخش آن؛ 6. حرص النسا علی النكاح و ذکر من افضیت بها؛ 7. فیما قیل فیهن من الأوصاف؛ 8. رنگ ها و بهترین آن ها؛ 9. جوانی و پیری؛ 10. نهی از زنا و لواط. مؤلف از امام جعفر بن محمد صلوات الله علیه و نیز از بعض مشاهیر اهل سنت و اشخاص بسیار مشهور و غیر مشهور و نیز از این مآخذ یاد می کند، مانند: فوائد ابوالحسن فراء، فردوس الأخبار، طبرانی، یحیی بن علی المنجم، مفرح النفس از حکیم بدر الدين بن ... قاضی بعلبك، لبابه بنت عبدالله بن عباس، حیی بن اخطب، حماد بن اسحاق، عائشه بنت طلحه، ولاد بنت المستكفى بالله، تتحفة العروس، صاحب الخريده، نزهة الجلساء في اخبار النساء للسیوطی، صله ابن بشکوال، قلائد العقيان، الجماهر بیرونی، عاتکه بنت عمرو بن نفیل، الامام حسن بن القطان في کتابه النظر في احکام النظر، ابن رشد، فضل بن محمد الطبي، الأذكياء لابن الجوزي، حارث بن کلده طبیب العرب، شرح مقامات حریری از شریشی، صنوبری (شاعر)، عكاشة القمي (شاعر)، محمد بن زبیده (الأمين بن الررشيد) ابوالعیناء، البهاء زهیر عقلاء المجانين، اربعه عدویه، الشيخ عبدالعزیز الديريني، حاشية الشفا للتلمسانی، ابوالحسین الجزار، حسن بن ابی الطيب، شیخ زین الدين المعروف بالحکم قاضی بن قريعة البغدادي، راحة الأرواح از ازهری، الشهاب المنصوري (شعر)، جلال الدين بن شاس، عبدالوهاب شعرانی، ابراهیم المتبولي. مؤلف از خویشتن نیز اشعاری می آورد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق الانسان و قومه في أحسن تقویم ... و بعد فقد سالنی بعض الأحبة المترددين علی ان اجمع لهم کتابا في أخبار ذوی القناع ... و نائول ان حب النساء و التشبيب بهن ... مما اعتنی به الاكابر ... و سمیته نزهة الأبصار .. و قد اختصرته غاية الاختصار
چاپ: اسکندریه مصر، 1290
[ایضاح المكنون 643/2؛ فهرست دارالکتب 408/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1068/3 - طباطبائی
آغاز: برابر؛ انجام: و لا تجعل للشیطان علینا من سبیل و انت حسبنا و نعم الوكيل و هذا آخر ما انتهی اليه المقال من هذا الكتاب و ما یتذکر الا اولوالالباب
بی کا: علی بن حسین بن لطفعلی دماوندی ساکن قریه مامک آباد مشهور به احمد آباد، تا: 1291 ق، جا: تهران مدرسه صدر؛ 7 گ (2 پ - 8 ر) [ف: 23 - 520]
nozha-tol absār va tohfat-ol aš‘ār = nozha-tol absār fi maʻrefat-e bohūr-el ašʻār
شرف الدين قزوینی، فضل الله بن عبدالله، 660 - 740؟ قمری
šaraf-od-dīn-e qazvīnī, fazl-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1262 - 1340)
قصیده مصنوع رائیه ای است که شاعر در مدح شمس الدين حسینی سروده و در ضمن آن بحور اشعار فارسی را ذکر کرده است. آغاز: ز اعتدال نسیم صبای عنبر بار ** عروس گل بخرامید سوی صفه بار/ نگر که باز به پیغام وصل فروردین ** نقاب غنچه برانداخت لاله بر کهسار ...
[نسخه های منزوی 2177]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 791 ق؛ جلد: تیماج، 13 گ (143 پ - 155 پ)، 19 سطر [ف: 36 - 318]
خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی بن حسین یا رجبی، تا: حدود 953 ق؛ مصحح؛ یادداشتی از صدر الاسلام علی اکبر همدانی در چگونگی استخراج اشعار؛ جلد: تیماج، 11 گ (29 پ - 39 پ)، اندازه: 12/5×16/5 سم [ف: 28 - 172]
آغاز: برابر؛ انجام: ز دوران چرخ فلک دلفکارم ** هوای دل آخر رهش که آرم
خط: نستعلیق و تحریری، کا: علی اکبر بن شیر محمد همدانی، تا: 1297 و 1298 ق، جا: همدان؛ افتادگی: انجام؛ 4 ص (306-309)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 50 - 181]
آغاز: القصيدة الموسومة بنزهة الأبصار في علمی العروض و الاشعار من کلام افضل المتاخرين فضل الله بن محمد الشيرازي و درج فیها صناعة مختلفة من التوشيح و العارية و المنقوط و غیره و محذوف الالف و العربية و المفرد و المثنى و المثلث و الرباعي و هی اربعة و عشرون ضروبا في البحور و ما ینشعب منها و باقی الصناعات بديعية و المباينة. از اعتدال نسیم صبای عنبر بار ** عروس گل بخرامید سوی صفه بار/ شکر که باز به پیغام وصل فروردین ** نبات غنچه برانداخت لاله بر کهسار؛ انجام: المنقوط. نقش زینت بخش غیب پیش بین ** پیش ظن تیز بینت شد یقین. (بعد از قصیده اصل که مثمن مقصور است ... در سخن وهنی و ضعفی نباشد)
کا: محمد، بی تا؛ جلد: تیماج، 7 گ (80-86)، 22 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 21×16 سم [ف: 11 - 2341]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2 گ (168 پ - 167 پ)، اندازه: 29/5×15/9 سم [ف: 7 - 221]
nuzhat-ul abṣār wa maḥāsin-ul āṯār
مامطیری، ابوالحسن بن علی، ق 4 قمری
māmatīrī,ab-ol-hasan ebn-e ‘alī(- 10c)
اخبار و آثار فصیح و بلیغی که از امیر المؤمنين علیه السلام و اولاد طاهرینش رسیده، در این کتاب گرد آوری شده است. مؤلف در این کتاب احادیث و اخبار بسیاری در فضایل اهل بیت علیهم السلام خصوصا امام علی علیه السلام آورده و بدین جهت از این اثر، در تأليف ملحقات احقاق الحق، بسیار استفاده شده است. ناممؤلف به دست نیامد، اما به نظر می رسد که از زیدیان یمن باشد؛ چرا که از الناصر للحق بسیار روایت می کند و از او با دعای علیه السلام یاد می کند. هم چنین نسبت به معاویه لعن می فرستد. مؤلف با شش واسطه از ابن عباس روایت می کند و از مشایخ بلا واسطه او - که از آنان روایت می کند - این چند تن قابل ذکرند: 1. ابوبکر بن انباری (272-328 ق) صاحب کتاب های متعدد، از جمله «شرح المفضليات»؛ 2. ابوالحسن عروضی، چنان که در مواردی می گوید: «اخبرنا ابوالحسن العروضي ببغداد»؛ 3. محمد بن هاشم؛ 4. ابوبکر بن درید؛ 5. ابوبکر محمد بن فضل؛ 6. احمد بن هاشم. بنابراین مؤلف باید از دانشمندان قرن چهارم هجری باشد، که مدتی در بغداد به اخذ روایت از اساتید آن حوزه علمی پرداخته است. وی این کتاب را برای تقدیم به کسی نگاشته است، چنان که پس از خطبه کتاب می نویسد: «اما بعد وفقك الله للهدی و عصمك بها عصم به اهل التقى و جعلك من أهل الشهادة في الآخرة و الأولى ...». مؤلف در مقدمه از کم رونق شدن شعر و ادب در بین علما و مردم شکایت کرده و درباره انگیزه تأليف این کتاب می نویسد: «فان العلم لما رأيته قد تمحق و الأدب قد تفرق منذ اصطلح أكثر الناس علی هجرهما و اتفقوا علی الانحراف عن أهلهما و استرجحوا الجهالة و استحقوا البطالة و کان أعظم عیب العالم الفقيه أن یکون فصیحا أديبا و مع نفاذه في الفقه شاعرا خطیبا و عم عامة الناس النقص و شملهم الوهن صرفت حظأ من عنایتی و طرفا من همتی الى جمع ما کان متبددأ في الكتب و التأليف ما کان متفرقا عند العلماء من الأخبار المونقة و الألفاظ الفصيحة و الأشعار الرايقة و المعاني البديعة المأثورة المروية عن أهل بیت النبي علیه السلام لأجعل ذلك ذريعة و أصيره وسيلة إلى تنمیق الأدب عد بواره و إقامة سوقه بعد کساده ...». وی در ادامه به کوشش های خود در این مسیر اشاره نموده و علت انتخاب از بیانات اهل بیت علیهم السلام و جهت نام گذاری کتاب به «نزهة الأبصار و محاسن الآثار» را چنین بیان می کند: «و کان مثلی في تأليف هذا الكتاب مثل رجل وجد جوهرا منثورا فاتخذ له عقدا منظوما و صیر له سلکا باقیا، لأني وجدت ما وجدت منه متفرقا في الكتب متبددا فیها، فکفیت المتأمل فیه و الطالب له مؤنة الطلب و اعفیته عن مشقة الجمع و ترجمت الكتاب بنزهة الأبصار و محاسن الآثار؛ لما فیه من النزهة الشهية و المحاسن السنية و الفوائد اليلة و المعاني الفائقة و الأخبار الرايقة الدالة علی مکارم الأخلاق و مآثر الأفعال و محمود الشيم و کریم الخيم و تعرف الماضين و آثار المتقدمين من أهل بیت النبي علیهم السلام أجمعين؛ لیعلم الناظر فیها و یستشعر المتأهل لها طهارة ... لا فهم و کرم طباعهم و سموهم و نبل أنفسهم و براعة علمهم و غزارة أدبهم و بیان فصاحتهم و غرر أشعارهم ... دیم لله تعالی لهم و تفضیله إياهم؛ اذ کانوا معدن الرسالة و مظانا لحكمة و أهل النبوة ... و بدأنا في ذلك بذکر .. بار سید المسلمين و یعسوب المؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام ثم بذکر أخبار أولاده و محاسن أقوالهم و ما ... سح عن غرر أشعارهم غیر ضامنین استیفاء جمیع ذلك و الايتان علیه؛ لأنه أكثر من قطر الأمطار و نبات الأرض في جمیع الأقطار، و لا متعرضین لخطبه و أحكامه و قضایاه؛ کانت
أغزر و أكثر و أجل من أن یوصف کنهها و یبلغ اخرها ...». مؤلف در ابتدا، برای نمونه، به گوشه ای از زندگانی و فضایل و قضاوت های شگفت انگیز امیر المؤمنين علیه السلام اشاره نموده و سپس بحثی در نسب و اشتقاق قریش و هاشم و عترت پیامبر صل الله علیه و آله و سلم ارائه کرده و شمه ای از زندگانی اجداد پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم را آورده و شرح حال رسول گرامی اسلام را به اختصار مطرح نموده و این بحث را با ذکر اسامی اولاد امام علی علیه السلام به پایان رسانده است. سپس ذکر اخبار المأثورة عن أمير المؤمنين علیه السلام است که تمامی روایات آن مسند است. وی تعدادی از نامه های امام به افراد مختلف، از جمله نامه به محمد بن حنفیه، را در کتاب درج کرده و بخشی از ابیات منسوب به حضرت را اورده است. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: الحمدلله الولي الحميد الكريم المجيد الفعال لما یرید خالق الخلق و مدبره و باسط الرزق و مقدره الذي بیده البقاء و الفناء و الغنا و المنع و الاعطا و الضرا و السرا و الشدة و الرخا ...
[فهرست المخطوطات العربية الاسلامية بمكتبة الفاتيكان، لیفی دلافیدا: 170/1؛ المخطوطات العربية في مكتبة الفاتيكان، ترجمه سید صادق حسینی اشکوری: 166]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1072
آغاز: برابر؛ انجام: و أخبرنا ابن الأنباري قال أخبرني محمد بن یونس ... قال مالك الأشتر ... هذا فانه خاننی لما ضربت به ابن الزبير فحلفت الا اسکنه أبدا. تم الكتاب بمن الله و عونه و لطفه ...
نسخه اصل: واتیکان، نسخه شماره 1147؛ خط: نسخ، بی کا، تا: بی قرن 11؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 290 ص، 17 سطر [عکسی ف: 3 - 147]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1095
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 376]
nuzhat-ul abṣār wa maḥāsin-ul āṯār
فضائلی رازی، محمد بن محمد
fazā’elī rāzī,mohammad ebn-e mohammad
کتابی است در بیان فضائل اهل بیت (علیهم السلام) و سخنان آن بزرگواران که از فضایل و اخبار امام علی (علیه السلام) شروع نموده و سپس اخبار و محاسن اقوال و غرر اشعار اولاد امیر المؤمنين (علیه السلام) را است.
آغاز: بسمله الحمدلله الولي الحميد الفعال لما ترید خالق الخلق و مدبره ... احمده حمد الأصل الخائف الموقن العارف ... اما بعد وفقك الله للهدی و عصمك مما عصم به اهل التقى ... و ترجمت الكتاب بنزهة الأبصار محاسن الاثار لما فیه من النزهة
[کشف الظنون 1938/2]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6307/2-32/7
آغاز: برابر؛ انجام: و اخبرنا ابن الانباري قال أخبرني محمد بن یونس ... قال قال مالک الأشتر من کسری سیفی هذا فانه خاننی لما ضربت به ابن الويين مختلف الأولكنه ابدا تم الكتاب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با یادداشتی به تاریخ 1161؛ جلد: گالینگور، 129 گ، 20 سطر، اندازه: 34×22 سم [ف: 8 - 4779]
an-nozhat-ol esnā ‘ašarīye
کشمیری دهلوی، محمد بن عنایت احمد، - 1235 قمری
kešmīrī dehlavī,mohammad ebn-e ‘enāyat ahmad( 1820)
وابسته به: تحفه اثنی عشریه - نصيحة المؤمنين و فضيحة الشياطين؛ دهلوی، عبدالعزیز بن احمد (1159-1239 ق)
عبدالعزیز دهلوی کتابی نسبتا مفصل در دوازده باب در رد شیعه نگاشته است که مؤلف کتاب حاضر به رد آن پرداخته و هر بابی را در یک جلد مفصل پاسخ گفته است.
چاپ: هند، لکنو، مطبع جعفری (واقع در نخاس جدید لکهنو)، سنگی، وزیری، 508 ص، به سعی و اهتمام مولوی میرزا محمد علی (مالک مطبع)، بدون تاریخ
[الذريعه 108/24 رقم 570؛ کشف الحجب: 579؛ فهرست مشار عربی: 949]
آغاز: الحمدلله الذي جعل اصول أحاديثنا مقتبسة من مشكاة انوار أهل بیت العصمة و الطهار و فضلنا علی کثیر من الأمم بالتمسك بآثارهم في الرواية و الدراية؛ انجام: اللهم احملنی علی عفوك و لا تحملنی علی عدلك برحمتك یا ارحم الراحمين و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين.
جلد چهارم در رد باب چهارم کتاب التحفة الاثني عشرية می باشد که درباره اصول الحديث و رجاله عند الشيعه می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف (ظاهرا)، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 405 گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×24/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1606]
آغاز: الحمدلله الذي فقهنا في الدين و وفقنا بسلوك شرایع الاسلام ... اما بعد این مجلد هشتم است از مجلدات اثنا عشریه نزهه اثنا عشریه ملقب به نصرة المؤمنين که ... این عنایت احمد خان ... میرزا محمد ... قال الناصب باب نهم در احکام فقهیه که شیعه در آن خلاف ثقلین کرده اند؛ انجام: از کتاب مطاردات و مصارعات اقتصار نموده در این اوراق مندرج ساخت ... برای نقل آن جلد دیگر پرداخت ... ولی التوفيق برای تیمنا و تبرکا ...؟ خاتمه این باب را بدعائی که اکثر علماء فریقین کتاب های خود را ... و هو هذا
یا من اظهر الجميل ... یا ارحم الراحمين
هشتمین بخش آنست و آغاز آن در کشف الحجب نقل شده است این بخش درباره باب نهم تحفه عزیز دهلوی است که در آن از مسائل فقهی سخن گفته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 234 ص، 20 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 10 - 92]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي فقهنا في الدين و وفقنا بسلوك شرایع الاسلام؛ انجام: مجلد نکرده بابی علیحده برای این مرتب ساخت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله، بهترین کلامی که تجلیه مرآه قلوب اصحاب ایمان؛ انجام: محمد قلی صاحب صورت اختتام یافت
خط: نستعلیق، کا: صاحب، محمد قلی، تا: 1238 ق [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي فرض موده عتره نبیه علی الوري؛ انجام: و ثیابك فطهر حکم بطهارت سک هر گاه
خط: نستعلیق، کا: صفوی، نجفعلی، تا: 1258 ق [رایانه]
آغاز: بسمله، ... اول احکام متعصبان این فرقه است ... اهل بیت نبوی علیه و آله السلام؛ انجام: عن أمر الخطاء و النسيان ... و صل الله علی علیه و آله ... اطعمه الله و اسقی
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله جعل اصول حدیثنا ... من مشكوة انوار اهل بیت العصمة و الطهارة و فضلنا؛ انجام: ادعای تمسك نمایند راه غلط ... عوام کالانعام ... در ضمن پیچ تاب تطویل بلا طائل نموده ... بحسب فهم ... و هو حسنی و نعم الوكيل
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری بزرگ [رایانه]
nuzhat-ul aḥbāb fī mu‘āšarat-il aṣḥāb
مغربی سموئل بن یحیی، - 570؟ قمری
maqrebī,samaw’al ebn-e yahyā(- 1175)
این نامه در زیبا شناسی و دستور زناشویی و همنشینی و خنیاگری و می گساری و خرید بوده و درمان بیماری های جنسی مردانه و زنانه می باشد و در آن میان دو گونه عشق سنجش شده است. در گزارش هر مسأله ای از عقل و شعر و حدیث و گفتار دانشمندان گواه آورده شده و درباره زیبایی برهان ریاضی نیز دیده می شود. شعر ابی العلاء معری نیز در آن آمده است. نامه در دو بخش است: 1. علم در دوازده جمله؛ 2. عمل در دوازده جمله که در این بخش بهداشت جنسی و درمان بیماری های آن دیده می شود. جمله ها روی هم شصت باب دارند. باری این دانشمند اسرائیلی در پایان این نامه که در پشت نسخه ما به خط کهنی «نزهة الأحباب في معاشرة الأصحاب» نامیده شده، می گوید که در علم های عقلی نامه ها نوشتم مگر این که دیدم کسی خریدار آن ها نیست ناگزیر مانند مردم شدم و بدین نامه پرداختم. در جمله 2 جزء 1 می گوید که پیری هشتاد ساله از دربانان اتابك نصرة الدوله به نام حاجب ماهر و در دژ رویندز (روئیندژ) در شعبان 562 به نزد من آمد. نیز می گوید که زیستن در شهر های مکه و مدینه و بغداد بر نیروی باه می افزاید و سفارش می کند که «اخبار النساء» ابن حاجب نعمان و«جوامع اللذة» ابی نصر کاتب را بخوانید. در همین جا شعری از سعد الدين ابوعبدالله بن شبیب مشرف مخزن در بغداد می آورد که برای او خوانده است. به گفته چلبی سموئل این نامه را برای ابوالفتح نورالدین محمد بن فخرالدین قره ارسلان از فرمانروایان ارتقی حصن کیفا (570-581 ق) نوشته است (در نسخه ما نامش دیده نمی شود). (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل رحمته للمذنبین ملاذا. و خلق العباده آلاما و ملاذا و فطر غرائز البشر علی الصبوة إلى اتباع الشهوة تسخیر الضعيفهم و قویهم
انجام: علی أن فصول هذا الكتاب الهزلية، غیر خالية من فوائد جدية، و مواعظ خلابة، للقلوب الصدية؛ ولا منفكة عن نصيحة نافعة، و غيرة رادعة؛ رتثقیف و ادب. و استغفر الله مما یحبط العمل لدیه. و استوفقه لما یقرب اليه. تم الكتاب.
[خزانه مفتی 154/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 476
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ در میان نسخه برخی جا ها به خط نستعلیق تازه تر و پایان هم بدین خط است که دارای تاریخ پایان شوال سال 1022 می باشد؛ پایان باب 3 جمله و جزء 1 (ادب المشاربة) و نیمه نخستین باب 4 همین جمله (ادب السماع) از نسخه افتاده است (میان گ 35 و 36) همچنین دنباله باب 5 همین جمله (ادب المنادمة) و آغاز باب 6 آن (ادب المضاجعه) نیست (میان گ 37 و 38) نیز دنبال باب 7 این جمله (ادب المجامعة) و همه 5 باب جمله دهم (خریداری برده) و باب 1 جمله 11 جزء 1 (خوی های پسندیده زن) و باب 2 (خوی های زشت او) و آغاز باب سوم (پند ها به مردی که می خواهد زن بگیرد) از همین جمله در میان برگ های 38 و 39 افتاده است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 105 گ، 18 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 7/5×12/5 سم [ف: 3 - 686]
nozha-tol axbār
خورموجی، محمد جعفر بن محمد علی، 1225 - 1301 قمری
xormojī,mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1810 - 1884)
اهدا به: یمین الدوله ظل السلطان
تاریخ تأليف: 1298 ق (- ظل السلطان مسعود)
جغرافیای ناحیه فارس و تاریخ قاجاریه و عده ای از وزرا و تذکره شاعران است. در دیباچه از خود و نام چند نگارش دیگر خود یاد کرده است. در دیباچه آن می گوید نیاکانم از خرموج دشتستان فارس و زادگاه خودم شیراز 1225 ق است. سپس به دستور میرزا ابوالحسن خان مشیر الملك وزیر فارس «حقایق المصيبة» را در حالات سید الشهدا نگاشتم. آن گاه «آثار جعفری» و را پرداختم و اکنون که در 71 سالگی هستم به خواهش دوستان «آثار جعفری» را که بسیار فشرده بوده گسترش داده «نزهت الأخبار» نامیدم و آن را پیشکش شاهزاده یمین الدوله ظل السلطان می کنم. از این روی تاریخ نگارش 1298 ق را از «ظل السطان مسعود» در آوردم [چکیده].
اغاز: بسمله. حمدله ... بعد عرض می نماید اقل سادات ... محمد جعفر الملقب بحقایق نگار که مسقط الرأس اجداد این بنده ضعیف قریه المدعوة بخور موج من قراء دشتستان فارس ... میلادم در ذی قعده سال یک هزار و دویست و بیست و پنج در دارالعلم شیراز است ...
انجام: تا بدامان تو ما دست تو لا زده ایم ** بتولای تو بر جهان پا زده ایم/ جای دیوانه چو در شهر ندادند بما ** من و دل چند گھی خیمه بصحرا زده ایم
[ريحانة الادب 332/1؛ فهرستواره منزوی 257/1؛ الذريعه 10/24 «نزهة الاخبار»]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5007/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج زرد، 433 گ (1-433)، 15 سطر (24/5×13)، اندازه: 20/5×33/5 سم [ف: 14 - 304]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 579/1 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 282]
nuzhat-ul ixwān
جزایری، نعمة الله بن عبدالله، 1050 - 1112 قمری
jazāyerī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 408/3
فواید؛ کا: شیخ محمد بن علی جزایری (شاگرد سید نعمة الله جزایری)، تا: 1114 ق [اوراق عتیق: 1 - 251]
nuzhat-ul axyar fi mahasin-il axbar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 616/2
آغاز: الحمدلله الذي انشا الوجود علی ما یشاء من قدرته
این نسخه باب اول و دوم را متضمن است، کتاب در چهارده باب و یک خاتمه تأليف شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 17 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 2 - 368]
nuzhat-ul udaba' fi tuhfat-itturafa'
اهداء به: محمد شریف
این کتاب حاوی برگزیده اشعار و نثر های زبان عربی است و در هیجده «نزهه» که هر یک خود حاوی «تحف» متعددی است بدین شرح می آید: نزهه 1. در مناجات و نعت رسول و مدح اهل بیت در سه تحفه؛ 2. بیان شرف علم و احوال شعر و کتب و دفاتر و خط در چهار تحفه؛ 3. در مواعظ و نصایح و اشعار در دو تحفه؛ 4. در سلطنت و وزاره و رای و حزم و شجاعه و دها در سه تحفه؛ 5. در عزله و مصاحبه در دو تحفه؛ 6. در مکارم اخلاق و سیره حسنه و علم و رفق در دو تحفه؛ 7. در تواضع و نهی از تکبر و در اعتبار به سیره مردنه به صورت او در دو تحفه؛ 8 در غنی و فقر و رزق و حرمان و قناعه و صبر و ترک و شکوی در چهار تحفه؛ 9. در سماح وجود و استعطاء و بخل و ذم و بلوم و تهاون در چهار تحفه؛ 10. در شکایت از روزگار و حظ و بخت در دو تحفه؛ 11. در استعطاف و معاتبه و دوستی و شکایت از مردم و حسد در چهار تحفه؛ 12. در ملازمه وطن و تشوق بیار احبه و مکاتبه و مراسله و زیاره و اعتزار از ترک آن در سه تحفه؛ 13. در عشق و هوی و نحول و سقام و وصال و هجر و شکایت از رقیب و عاذل و لائم و طول شب و کوتاهی آن و خیال دوست در هفت تحفه؛ 14. در دهان و طیب حدیث، در صورت و لطائف آن در چشم و قد و در محاسن و در قبله و ملابس در هفت تحفه؛ 15. در وصف خمر و در تغنی و در باغ ها و حدائق در سه تحفه؛ 16. در جوانی و پیری و در تناکح و تناسل در دو تحفه؛ 17. در مدائح عام و در ذم و هجاء و در تنهیه و ادعیه و در عباده و ترک آن در چهار تحفه؛ 18. در کلام و سکوت و جهل و ظلم و مداعبه و ذم و کواکب و وقاحه و الطائف در تحف مختلف.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 425
آغاز: بسمله، ان احمد الكلام حمد من خلق الانسان و علمه البيان؛
انجام: وهب اخبار. اخبار لولا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 230 گ، 19 سطر (17×7)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 7 - 361]
nozhat-ol arvāh
حسینی هروی، امیر حسین بن امیر عالم، 671 - قرن 8 قمری
hoseynī heravī, amīr hoseyn ebn-e amīr ‘ālam (1273 - 14c)
تاریخ تأليف: 711 ق
در توحید و خدا شناسی به روش عرفا و صوفیان و با انشائی زیبا و دارای اشعاری دلنشین و داستان هایی از صوفیان بزرگ و عشق آنان به مبدء اول؛ گفتاری به نظم و نثر در بیست و هشت «فصل» و یک «دیباجه»: 1. مبدأ سلوك؛ 2. معرفت سلوک؛ 3. مقامات سالک؛ 4. نصیحت سالک؛ 5. بدو خلقت؛ 6. وحدت؛ 7. تجرید سالک؛ 8. قاعده طریقت؛ 9. کمال استغناء؛ 10. آغاز فطرت؛ 11. اختلافات حالات؛ 12. بیان دل؛ 13. تصفیه دل؛ 14. دیباجه عشق؛ 15. حقایق عشق؛ 16. حیرت عشق؛ 17. بیان نفس؛ 18. مخاطبت نفس؛ 19. معاملات؛ 20. اجتهاد؛ 21. صحبت و متابعت؛ 22. ترک خلق؛ 23. صبر و تسلیم؛ 24. کشف معانی؛ 25. ارشاد و انتباه؛ 26. اشارات اهل طریقت؛ 27. نهایت این طریق؛ 28. ختم کتاب.
آغاز: بتوفیقش چو در تن دیدم آواز ** سخن را هم بنامش کردم آغاز ... سپاس بی قیاس منتهای بی منتها ملکی را ...
انجام: از حال ایشان خبر می دهد محفوظ و مصون ماند، انشاء الله تعالی، تمت ...
چاپ: بمبئی، به کوشش ملک الكتاب، 1322 ق
[مكتبة امیر المؤمنين 619/2 و 700/2؛ فهرستواره منزوی 1026/8؛ مشترک پاکستان 2056/3 (100 نسخه)؛ نسخه های منزوی 1452/2 (60 نسخه)؛ الذريعه 100/9 و 111/24؛ کشف الظنون 1939/2؛ دنا، ج 10، ص 641-645 (119 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- شرح نزهة الأرواح؛ چشتی بلگرامی، عبدالواحد ابراهیم (916-1017 ق)
2- شرح نزهت الارواح؛ عیسی بن عبدالرحیم
3- نزهة الأرواح (منتخب)
4- شرح نزهة الأرواح (2 عنوان)
نسخه اصل: کتابخانه ملی؛ کا: اسماعیل بن اسفندیار بن اسفندیار ابهری، تا: پنج شنبه 25 شوال 731 ق [فیلم ها ف: 1 - 727]
نسخه اصل: پاریس 41 .S. P بلوشه 66/1 ش 102؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی عوض بن محمود رومی، تا: 747 ق؛ 75 گ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 264]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 6 - 673]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9، افتادگی: آغاز و انجام (از دیباچه اندکی افتاده و می رسد به میانه فصل 12 در بیان دل)؛ کاغذ: هندی، 91 گ، 10 سطر (12×7/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 16 - 547]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: کاتب، اسعد بن احمد، تا: 815 ق؛ 115 ص (1-115 در حاشیه) [عکسی ف: 4 - 11]
از این کتاب فقط دو بیت که در انجام آن می باشد مانده و باقی از بین رفته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 824 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 1 ص (98)، 17 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 3 - 443]
آغاز: برابر؛ انجام: با روزه و با نماز بی خواب ** افطار همه ز قطره آب ...
خط: نستعلیق، کا: احمد ابراهیم حسن خواجه شیرازی، تا: ربیع الاول 842 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 35 گ (136 پ - 170 پ متن)، 11 سطر، اندازه: 14/8×22/7 سم [ف: 8 - 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ذیقعده 852 ق، جا: سجستان؛ جلد: تیماج، 49 گ (183 پ - 231 پ)، 23 سطر، اندازه: 26/6×17/3 سم [ف: 29/1 - 411]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3192/3 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ احمد تبریزی، تا: 889 ق؛ دارای سر لوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 176 ص، 14 سطر، اندازه: 21/5×13 سم [ف: 10 - 1307]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 7 - 799]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 97 گ، 13 سطر (10×6/5)، اندازه: 11/5×15 سم [ف: 17 - 492]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 940 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 56 گ (121 پ - 176 پ)، 25 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 7 - 175]
از آغاز نسخه صفحاتی افتاده و از فصل هشتم شروع می شود؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان قلندر، تا: 977 ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: اصفهانی، 31 گ، 20 سطر، اندازه: 10×17 سم [نشریه: 13 - 37]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، هاشم بن حسین، تا: شنبه 5 ربیع الاول 995 ق؛ مهر: «محمد هادی»؛ جلد: مقوا، 16 و 18 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 - 454]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمدی ولد پیر حسن، تا: 29 جمادی الاول 984 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 178 ص (187-365)، 17 سطر (13×9)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2 - 284]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: مقوایی، 50 گ، 23 سطر (12×6)، اندازه: 18×11 سم [سنا: ف: 1 - 180]
آغاز: برابر؛ انجام: هر چه کویی ما هنوز اندر خودی ** این همه جز بانک بی هنگام نیست
خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ 87 گ، 11 سطر (12/5×7)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 87]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 51 ص (417-467)، اندازه: 35×22 سم [ف: 21 - 276]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 3 - 416]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 6 - 593]
خط: نستعلیق، کا: ضیایی، شرف الدين، تا: قرن 11؛ 120 گ (131 پ - 12 پ)، 10 سطر (13×6)، اندازه: 16×11 سم [ف: 17 - 393]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، با نونویس شعبان 1229 در اغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 306]
آغاز: یقینی ده مرا او را بی تغیر ... فضولی می کند نفس بد اندیش ** تو دانایی که مجروحم از این ریش؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسین قراچه داغی تبریزی، 11؛ افتادگی: آغاز (بخشی در دیباچه افتاده)؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 192 ص، 11 سطر ، اندازه: 10×19 سم [ف: 2 - 11]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 135]
آغاز: برابر؛ انجام: ای دل بیهوده سنجی باز میگو سال تا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما را از حکمت تو متمتع کرده و دیگر اسکندر ارسطاطالیس را از پیش خود دور نگرد و پیوسته از فواید او فایده می یافت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 47 گ (105 پ - 151 ر)، اندازه: 22/2×13 سم [ف: 29/1 - 549]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 86 گ، 14 سطر (12/5×7/5)، اندازه: 21×13 سم [ف: 1 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 552 ص، 7 سطر، اندازه: 24×16 سم [ف: 10 - 174]
نسخه اصل: بادلیان 38 Seld. sup؛ خط: نستعلیق، کا: قرشی هاشمی، محمد عمر، تا: ذیحجه 1012 ق [فیلم ها ف: 1 - 570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1017 ق؛ جلد: میشن، 36 گ (68 پ - 103 ر)، 25 سطر، اندازه: 25/7×14/6 سم [ف: 7 - 256]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ربیع الثاني 1023 ق، جا: حیدر آباد؛ مجدول؛ جلد: مقوایی [سنا: ف: 2 - 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: ابدال بن عبدالله جریادقانی، تا: 15 رمضان 1024 ق؛ واقف: سید محمد باقر شرفه، آبان 1342؛ کاغذ: سمرقندی، 24 گ (1-24)، 23 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: - 684]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بجستانی، دوست محمد بن علی دوست، تا: 11 رجب 1025 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 38 گ (135 پ - 172 ر)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 29/2 - 719]
بی کا، تا: 1031 ق؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
از اوایل فصل 28 یک یا چند برگ افتاده است؛ خط: نستعلیق، کا: عنایت اللّه، تا: شوال 1034 ق؛ مذهب، دارای سرلوح، مجدول؛ تملک: مصطفی حسینی صفایی خوانساری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد تیماج، 88 گ [اهدائی رهبر: 5 - 208]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 681
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 244]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1039 ق؛ با نسخه شماره 3321/5 این کتاب خانه و یا نسخه دانشگاه تفاوت دارد، در آغاز چندین سطر (شش از دو صفحه از نسخه) را ندارد بدین معنی که خطبه از چاپی آغاز شده که در نسخه 3321/5 بیش از آن یک صفحه تمام وجود دارد و در پایان سطوری چند بر نسخه های مزبور اضافه دارد علاوه بر این دو نکته، فهرست 28 فصل را که مؤلف در پایان دیباچه (ص 8 نسخه شماره 3321/5) نهاده در این نسخه نیست و در حاشیه کسی دیگر آن را با اختصار (و با تحریف عنوان فصل به مقاله) نوشته است، هم چنین، فصل ها در این نسخه شماره ندارد و تفاوت های لفظی مغیر و ناسازگار نیز بسیار دیده می شود، در آغاز نسخه حاضر پس از بسمله: «بی عیبی که در غیب و شهادت بی ارادت او شئ مثلی که مثل و وصف در حضرت او امکان شیئیت ندارد که گوئی او را زمان و مکان است پیر عقل این جا کم تر از طفل مکانست»، در نسخ دیگر این سطور بدین گونه است: «بی مثلی که مثل و وصف در حضرت او شیئی است بی عیبی که در غیب و شهادت بی ارادت او شیئی نیست. امکان ندارد که او را گوئی زمان و مکان است، پیر عقل این جا کم تر از طفل مکانست (با تشدید کاف)»، به نظر می رسد کسی با توجه و بی توجه به محاسن لفظی و معنوی که هر وی در جملات خود به کار برده آن ها را تحریف کرده است، این تحریفات در سراسر نسخه به چشم می خورد و در پایان نیز پس از جمله «و از دیده نادیده هر نا حفاظ که یحرفون الكلم عن مواضعه و يراؤن الناس و لا یذکرون اللّه الا قلیلا از حال ایشان خبر می دهد، محفوظ مانند انشاء اللّه العزيز و ماذالك علی اللّه بعزیز» که پایان دیگر نسخه هاست در نسخه حاضر (پس از حذف سجع اخیر) چنین ادامه یافته است: «حریفی می کنم با هفت دریا، اگر چه دور (کذا في النسخه و صواب: زور) یک شبنم ندارم اگر چه معانی این کلمات با بعضی الهام مکرر نماید معذور دار که هر چند قصد می کنم که خود را به ساحل اندازم ساحل یافت نمی شود تا او خوب بازم موج دیگر بر آورد و بلجه افکند الحمد لله علی انی - منصدع یسکن في اليم [این شعر در نسخه بسیار محرف است و نگارنده قیاسا با این صورت نقل کرده]از هی - فاهه مدات فاها - او سکنت مات من الغم و چندان که خود را در...؟ ملامت می کنم میر نمی شود چکنم شعر این جا که بر نامتناهی است موج زن - شاهی که می کند قصد آشنا.
فاما همت می گوید نامیدی شرط نیست اندر این بر بیکرانه چو غوک - دست و پای بزن که دانی بوک دل نیز در این بحر امید دست و پائی می زند و با جان بلب رسیده خطاب می کند. بیت: کی بود ما ز ما جدا مانده ** من و تو رفته و خدا مانده و اللّه اعلم بالصواب»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 252 ص، 12 سطر، اندازه: 10 × 18/5 سم [ف: 10 - 1180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ایدی محمد بن شعبان، تا: پایان ذیقعده 1050 ق؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1295؛ جلد: تیماج، 66 گ، 14 سطر (7/5 × 12/5)، اندازه: 12 × 17/5 سم [ف: 5 - 709]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، کا: میر محمد امین، تا: رمضان 1051 ق؛ محشی، با سرلوح، مجدول؛ 113 گ (2 پ - 114 پ) [ف: 1 - 260]
آغاز: نزهة الارواح فصل پانزدهم در حقایق عشق من الارواح. زهی عشق که هر که با او چون تیر راست نشد هرگز در شست او نیامد. و هر که چون تو ز پی خود پوشیده نداشت گمان او نکشید تمثیل: آتشی در بیخ نی افتاده بود و می سوخت نی گفت این آتش چو کرده ام که مرا می سوزی؟ گفت دعوی بی معنی کرده می گوئی «نیم» و هم چنان درند خود مانده و شب و روز با برگ خود می سازی. لم تقولون مالا تفعلون؟ و اللّه اعلم؛ انجام: بر ارباب حقیقت پوشیده تماند که این بنده را چون ماده آن مقدار قابل نبود که ادراک این گفتگو ها تواند کرد اگر سهوی شده باشد بر این کم ترین نگرفته در اصلاح کوشند و در پرده در سر عیب های این فقیر پوشند. در تاریخ سنه 1055 حسب الفرموده خدا خجسته اطواری مخدوم نیکو سیرت درویش صورت کهف الحاج حاجی محمد باقر صاحب سلمه اللّه صحایف شد.
نسخه دارای مقاله 15 و 14 و 12 و 13 و 16 است و آمیختگی و افزوده دارد؛ خط: شکسته تعلیق، کا: محمد درویش، تا: 1055 ق، به دستور حاجی محمد باقر صاحب؛ 9 گ (10 پ - 18 پ) [ف: 3 - 509]
آغاز: بکن بنیاد رسم و بیخ عادت؛ انجام: در مجلس انس بر نام خاطبان راغب
خط: نستعلیق چلیپا، کا: درویش حسینی دکنی، تا: 1057 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 71 ص (1 - 71)، سطور مورب (7 × 13)، اندازه: 10 × 17 سم [ف: 5 - 1732]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1058 ق؛ جلد: مقوایی، 134 گ (1 پ - 134 پ)، 13 سطر، اندازه: 9 × 18 سم [ف: 25 - 83]
آغاز: برابر؛ انجام: و له ادری مما في الغيب بیت کجا فقه.
کا: آقا شیخان علی بن جعفر قلی گنجلو، تا: 1058 ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 157 ص (96 - 252)، 16 سطر، اندازه: 9/5 × 28/5 سم [ف: 10 -584]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1061 ق؛ جلد: تیماج، 77 گ، (5/5 × 16)، اندازه: 9/5 × 19 سم [ف: 1 -590]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1061 ق؛ جلد: تیماج، 77 گ، (5/5 × 16)، اندازه: 9/5 × 19 سم [ف: 1 -590]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1063 ق، جا: رشت گیلان؛ کاغذ: سپاهانی، 5 ص (228 - 232)، سطور چلیپا (17/5 × 33)، اندازه: 18/5 × 34 سم [ف: 9 - 1202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رمضان بن حسین قنبر، تا: شوال 1064 ق؛ 93 گ، 15 سطر (8 × 14/5) [ف: 5 - 709]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1065 ق؛ مجدول؛ تملک: محمد هاشم بی محمد کاظم حسنی خورری در صفر 1112؛ 17 سطر (6 × 15)، اندازه: 12/5 × 21/5 سم [ف: 14- 133]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1067 ق؛ کاغذ: اصفهانی، تیماج، 89 ص (117 - 205)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10 - 980]
از «الفتاح» تا «الصبور»؛ خط: نستعلیق، بی کا، رمضان 1068 ق، جا: اردبیل؛ کاغذ: سپاهانی، 8 ص (1 - 8)، (6/5 × 10)، اندازه: 10 × 15/5 سم [ف: 8 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 ربیع الثاني 1085 ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 119 گ، 11 سطر، اندازه: 12 × 14 سم [اهدائی رهبر: 5 - 209]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1147
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 129]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1087 ق، به فرموده تیمورخان یوزباشیا؛ جلد: تیماج مذهب، 29 گ (45 پ - 73 ر) [نشریه: 7 - 552]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3743/23 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 239]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 11 ربیع الثاني 1087 ق؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 2 - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: میر ضیاء بن میر شاهم بن درویش محمد، تا: ذیحجه 1091 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 307 ص، 11 سطر (6/5 × 13)، اندازه: 12 × 19 سم [ف: - 39]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 رمضان 1092 ق؛ جلد: مقوایی، 86 گ، 15 سطر (8 × 15/5)، اندازه: 14 × 22 سم [ف: 1 -590]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 647
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 102]
آغاز: وای برات رحمتت عیدی بخش هر بی قدری ای رقم هستی کشید بر بالا و پست؛ انجام: این چند سطری مشوش چون زلف دلبران پرپوش علی سبیل الاستعجال در قلم آمده.
خط: نستعلیق هندی، کا: عبد المجيدي عباسی، تا: سه شنبه 27 ذیقعده 1093 ق؛ افتادگی: آغاز؛ در دائره محل ابو سعید محمد جعفر قادری حسینی خنکسواری؛ جلد: مقوایی، 79 گ، 13 سطر، اندازه: 12/5 × 21 سم [ف: 6 - 285]
آغاز: برابر؛ انجام: دایه گران مایه عقل سبک دستی نمود و هر یک را در مهد جهد بسته و از پستان علم شیر داده و به دست...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور، 38 گ (1 - 38 پ)، 20 سطر، اندازه: 15 × 24 سم [ف: 8 - 4779]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 110 گ، 14 سطر (8 × 14)، اندازه: 15 × 22 سم [ف: 16 - 40]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 3 - 415]
آغاز: برابر؛ انجام: خوشا حال صاحب دولتی که باین مرتبه رسیده باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 45 گ، سطور چلیپایی، اندازه: 15 × 24 سم [ف: 8 - 4780]
آغاز: برابر؛ انجام: المنة اللّه که بسوویم غیاسی (!؟) رخساره بدرگاه بشی پسرب بطحا (!؟)
خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ مجدول؛ 132 گ، 13 سطر (7/5 × 16/5)، اندازه: 15 × 26/5 سم [ف: 6 - 841]
آغاز: برابر؛ انجام: نظم: که چندین پرده ها از بهر ستاریست خدا
را...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام (این نسخه تا بخشی از فصل 24 را دارد)؛ مصحح، محشی با نشان «12» و غیر آن؛ 81 گ، 15 سطر (5/5 × 13)، اندازه: 11 × 19 سم [ف: 38 - 288]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 115 گ، 11 سطر (8 × 12)، اندازه: 15 × 19 سم [ف: 16 - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا علی بن عبد اللّه، تا: یک شنبه 27 ربیع الثاني 1110 ق؛ 16 گ، 25 سطر، اندازه: 21/5 × 30 سم [ف مخ: 2 - 564]
آغاز: برابر؛انجام: لله الحمد که این گل دسته چمن صورت اتمام پذیرفت...
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين هاشمی، تا: 19 ربیع الاول 1147 ق؛ جلد: تیماج، 78 گ (1 پ - 78 ر)، 12 سطر، اندازه: 11 × 20 سم [ف: 2 - 810]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن شفیع اصفهانی متخلص به صبوح، تا: 1177 ق؛ جلد: تیماج، 154 ص (1 - 154)، 14 سطر (7 × 13)، اندازه: 10/5 × 17 سم [ف: 6 - 372]
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد بن محمد قاسم، تا: 1179 ق؛ جلد: تیماج، 5 گ (16 پ - 20 پ)، اندازه: 16/4 × 29/4 سم [ف: 43 - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 19 ذیقعده 1184 ق، خطوط چلیپا؛ جلد: تیماج، 93 گ (31 پ - 123 ر)، اندازه: 12 × 17 سم [ف: 33/1 - 79]
آغاز: برابر؛ انجام: در عشق حدیث عقل کم کن ** در عشق روشنائیست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ مهر: «عبده بهرام بن بهروز» (بیضوی)؛ 7 گ (1 پ - 7 ر)، 13 سطر، اندازه: 6/5 × 12 سم [ف: 39 -490]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 119 گ، 11 سطر (4 × 9)، اندازه: 8 × 14 سم [ف: 13 - 3427]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 60 ص (68 - 127)، سطور چلیپا (8/5 × 19)، اندازه: 12 × 22 سم [ف: 10 - 1509]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [ف: 2 - 52]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 11/7 × 20/7 سم [ف: 7 - 135]
آغاز: برابر؛ انجام: و اللّه اعلم، در ماه ششم از الف دوم مائه سیم از مشقت مشق اوراق این رق منشور میسور گشت تم بالخیر و السعاده
خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، اندازه: 15 × 21 سم [فهرست عراقی: 1 - 451]
انجام: پیران طریقت که راه برانند به اتفاق جمله بر آنند هر که را در این حضرت باریست هر آینه از تحمل...».
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه ای، 115 گ، 11 سطر، اندازه: 11 × 16/5 سم [ف: 1 - 164]
خط: نستعلیق، کا: عبد الصمد بن محمد سعید (اهل بلد شمس کرکوک موصل)، تا: 12 ربیع الثاني 1228 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 45 گ (112 ر - 156 ر)، ابعاد متن:
13/5 × 14/5، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 16 - 552]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد معین بن عبد الرزاق کاشانی، تا: 1230 ق؛ یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم، مشهور به علامه فیضی در سال 1327 ش؛ مهر: عبد الباقي بن صدر الدين محمد فیضی «عبد الباقي بن صدر الدين محمد الفيضي» (بیضوی)، «الواثق باللّه الصمد عبد الباقي بن صدر الدين محمد الفيضي» (مستطیل)؛ 88 گ (1 - 88)، 14 سطر، اندازه: 5 × 10 سم [ف: 34 - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 14 ذیقعده 1231 ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 127 گ، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 18/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 209]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1363/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 299]
گزیده آن است؛ کا: ساقی خراسانی، محمد زمان بن کلب علی خان، تا: 1232 ق؛ 8 گ (127 پ - 134 پ) [ف: 5 - 355]
آغاز: برابر؛ انجام: در آن ساعت که مر کردم تمامش ** نهادم نزهة الارواح نامش
در 26 فصل؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی اسماعیل اسفرجانی
قمشه ای، تا: رجب 1234 ق؛ 25 گ (330 - 354)، 25 سطر - 21 × 31/5 سم [ف: 4 - 69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 رجب 1235 ق؛ جلد: تیماج، 96 گ (1 پ - 96 ر)، 14 سطر (7 × 14)، اندازه: 13/5 × 20 سم [ف: 17 - 324]
خط: نستعلیق، کا: فضل اللّه بن حاج عبد الغفار تبریزی خیابانی، تا: 23 ذیحجه 1239 ق، جا: تبریز [میراث شهاب: س 9 ش 2 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 شوال 1243 ق؛ 64 گ (142 پ - 205 پ)[ف: 5 - 709]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: میرزا محمد صالح پشاوری، تا: یک شنبه 28 رجب 1247 ق؛ محشی؛ مجدول؛ اهدایی: واعظ تهرانی؛ جلد: تیماج، 113 گ، 13 سطر، اندازه: 12 × 19 سم [اوراق عتیق: 2 - 472]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 محرم 1248 ق؛ جلد: تیماج، 100 گ (33 - 132)، 14 سطر (13 × 17)، اندازه: 17 × 21 سم [ف: 13 - 3314]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب در فهرست «عشق و توحید» آمده است که به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، کا: محد تفریشی، تا: 1248 ق، به درخواست ملا عبد الغفور؛ واقف: جمادی الاول، جمادی الاول 1320؛ جلد: مقوایی، 68 گ، 14 × 20/5 سم [ف: 18 - 109]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهار شنبه 6 شعبان 1252 ق [نشریه: 11 - 920]
خط: شکسته نستعلیق، کا: اصفهانی، محمد حسین بن محمد ابراهیم، تا: 15 جمادی الثاني 1258 ق؛ جلد: میشن یشمی، 191 گ (112 پ - 302 پ)، 17 سطر، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 6 - 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين بن محی الدين بن سلام اللّه بن میر فتاح، تا: 1264 ق؛ مقابله شده؛ جلد: چرمی، 41 گ، 20 سطر، اندازه: 12 × 21 سم [ف: 3 - 1371]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 محرم 1266 ق، جا: اصفهان؛ جلد: روغنی، 84 گ، 15 سطر، اندازه: 15/5 × 22 سم [ف: 1 - 210]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266 ق؛ جلد: تیماج، 46 گ (1 - 46 پ)، 19 سطر (12 × 19/5)، اندازه: 16 × 25 سم [ف: 3 - 845]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: نظر علی، تا: رجب تا شعبان 1273 ق؛ مجدول؛ واقف: سید محمد باقر عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 92 ص (113 -204)، 18 - 19 سطر، اندازه: 16/3 × 21/2 سم [ف: 17 - 453]
در این نسخه هفت فصل اول کتاب آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن تویه ورودری صوفی، تا: 1274 ق، جا: تهران؛ مجدول؛ 13 گ (240 پ - 252 ر)، 18 سطر، اندازه:
13/5 × 22 سم [ف: 22 - 163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1276 ق؛ با سرلوح، مجدول؛ 220 ص، 11 سطر، اندازه: 13 × 20 سم [ف: 1 - 123]
خط: نستعلیق، کا: میرزا احمد، تا: 20 ربیع الثاني 1281 ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ مهر: «جهانگیر بن جهاندار شاه 1192»، «امیر نعمة اللّه 1220»؛ 188 ص، 15 سطر (8 × 14)، اندازه: 10 × 18 سم [ف: 16 - 44]
خط: نسخ، کا: رجب علی بن عبد اللّه، تا: 1283 ق؛ مصحح، مقابله شده به سال 1284 از روی نسخه حاج غلام علی خان دنبلی انجام گرفته؛ مهر: «سلام قولا من رب رحیم» (مربع)؛ دو بیت در تقریظ کتاب از حجة الاسلام غفاری با مهر «عبده الراجي مرتضی» (مربع)؛ 82 گ، 15 سطر، اندازه: 17/5 × 22 سم [ف: 22 - 116]
خط: نستعلیق درشت خط، کا: نور محمد بن عبد القادر، تا: 1287 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 232 ص (247 - 478)، 13 سطر، اندازه: 19 × 31 سم [ف: 10 - 1513]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1290 ق [چند نسخه - ف: - 379]
آغاز: برابر؛ انجام: مه در چه حسابست ولیکن چه کنم.
خط: نستعلیق، کا: سید میر باقر حسینی، تا: با تاریخ 1294 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 73 ص (242 - 314)، 14 - 16 سطر، اندازه: 11 × 17/5 سم [ف: 47/2 - 94]
آغاز: هو الفتاح العليم، یگانه کردگار پست و بالا ** نه او جسم و
نه او جوهر تعالی؛ انجام: و تا او خوب بازم موج دیگر برآورده و یلجه افکنده الحمد لله علی اننی لنصدع... انعم و اللّه اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1298 ق؛ جلد: تیماج، 102 گ، 12 سطر (6 × 11)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 5 - 617]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: غلام حسین بن اسماعیل کرانی، تا: ربیع الثاني 1298 ق، جا: سعید آباد سیرجان؛ جلد: تیماج، 189 ص، 11 سطر، اندازه: 11 × 16/5 سم [ف: 2 - 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن عبد الحميد تفرشی، 1301 ق؛ تملک: محمد حسین کاتب نسخه مورخ 1300 ق؛ مهر: علی من محمد جعفر طهرانی» (بیضی)، «عبده محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 82 گ، 14 سطر (8 × 19)، اندازه: 14 × 21/5 سم [ف: 19 - 269]
آغاز: بسمله، بی عیبی که در غیب و شهادت بی ارادت اوبی مثلی که مثل و وصت در حضرت او امکان شیئیت ندارد که گوئی او را زمان و مکان است پیر عقل آن جا که از طفل استان است؛ انجام: بیت کی بود ما ز ما جدا مانده، من و تو رفته و خدا مانده و اللّه اعلم بالصواب. کاتب افزوده. تمت في یوم الاحد شهر المعظم سنه 1039.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1309 ق؛ (اندکی از دیباچه را ندارد)؛ جلد: تیماج، 251 ص، 12 سطر، اندازه: 10 × 18 سم [ف: 10 - 910]
آغاز: سبحانك ما عرفناك حق معرفتك انه هو الموفق و المعين... بتوقیعش چو روشن دیدم آواز سخن را هم نامش کردم آغاز... سپاس بی قیاس و منتهاء بی همتا ملکی را که ملکش است و درگاه لطفش درگاه و بیگاه بر روی در معرفت نشستگان او باز است
مشتمل بر بیست و هشت فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ اندازه: 19 × 31 سم [ف: 2 -380]
این نسخه پس از فصل پنجم افتاده و از آخر یک برگ را دارد که پس از ش 2 گذارده شده؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 22 ص (1 -22)، 21 سطر (6 × 16)، اندازه: 12 × 21 سم [سنا: ف: 1 - 363]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 80 گ (1 - 80)، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 3 - 63]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای یک سرلوح کم کار؛ 21 گ، 19 سطر (6/5 × 13)، اندازه: 11/5 × 19/5 سم [ف: - 241]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسن» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 107 گ، 12 سطر، اندازه: 11 × 19/5 سم [ف: 16 - 287]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ یادداشتی از محمد نجم فرزند دکتر علی اعلم الممالك نواده عبد الغفار نجم الدوله به تاریخ یک شنبه 15 آذر ماه 1332 مطابق 28 ربیع الاول 1373؛ جلد: تیماج، 97 گ، 14 سطر، اندازه: 12 × 21 سم [ف: 9 - 302]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 15 سطر (8 × 15)، اندازه: 13 × 21 سم [ف: 1 - 276]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جا: شیر دلهه؛ محشی؛ 88 گ (182 پ - 269 ر) [ف: 5 - 709]
1 ج؛ کا: محمد شریف، بی تا؛ خریداری از وحید سیاحتگر؛ اندازه: 14/2 × 21/2 سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای کتیبه مذهب و حاشیه نقاشی شده، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 116 گ، 13 سطر، اندازه: 10 × 17 سم [ف: 21 - 334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، جلد: چرمی، 42 گ، متن و حاشیه 32 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 3 - 1372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد باقر سمنانی ساکن اصفهان، بی تا؛ 66 ص (3 + 63)، 17 - 16 سطر، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 3 - 1372]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2 - 120]
خط: نستعلیق، کا: حسین بن حسینی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 268]
آغاز: چرا این بی خودی می آورد هوش ** عبارت را اشارت گفت خواموش؛ انجام: برابر.
دارای 28 فصل و یک دیباچه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 200 ص، 18 سطر، اندازه:
14 × 21/5 سم [ف: 1 - 216]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: حسینی جرپادقانی، معصوم، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 39 ص (45 - 83)، 27 سطر (12 × 25) [ف: 17 - 141]
بی کا، بی تا؛ مذهب، با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 11 سطر (9 × 16)، قطع: بغلی [ف: 17 - 124]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی محمد ولد محمد صادق قاقچی، بی تا؛ جلد: گالینور، 249 ص (8 - 256)، اندازه: 15 × 23 سم [ف: 33/2 - 88]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 254]
بی کا، بی تا؛ درهامش آمده است؛ 1 ص (1 ر) [فیلمها ف: 3 - 217]
نسخه اصل: کیمبریج، برون (11)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 221]
نسخه اصل: بادلیان ش 404 اليوت (1256)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 554]
نسخه اصل: پاریس 355.p (بلوشه 154). در 28 لمعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11 سطر [فیلمها ف: 1 - 535]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق زیبا، کا: تفرشی، محمد علی، بی تا؛ 81 گ (1 پ - 81 پ)، 14 سطر (6/5 × 13/5)، اندازه: 14 × 21/5 سم [ف: 3 - 507]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 29 گ، 18 سطر، اندازه: 15 × 20 سم [ف مخ: 5 - 2216]
nozha - tol arvah (mn.)
وابسته به: نزهة الارواح؛ حسینی هروی، امیر حسین بن امیر عالم (671 ق - قرن 8)
رساله حاضر گزیده ای از آن است.
[فهرست منزوی: 1452/2]
تهران؛ عبد العظيم؛ شماره نسخه: 610/5
آغاز: شمه ای از کلمات حقایق و دقایق آیات سید الموحدين سید حسین سادات... بنزهة الارواح انتخاب و قلمی گردید، جوان مردا بعدد هر نفس حجابی نفس ترا در راه است جهد کن تا با عشق در فراز و نشیب نسبت خود درست کنی؛ انجام: در آن ساعت که می کردم تمامش ** نهادم نزهة الارواح نامش. برخی از کتاب مستطاب نزهة الارواح سید الموحدين و المحققين سید حسین ملقب به سادات... بطریق اختصار انتخاب نموده قلمی گردید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 59 گ (44 ر - 102 پ)، 11 سطر، اندازه: 15 × 21/5 سم [ف: 2 - 629]
nozhat-ol arvāh
تأليف: محتملاً قرن دهم
نویسنده این کتاب، که ظاهراً از فضلاء و صوفیان بوده و متاسفانه بر اثر صحافی بد صفحات اول این نسخه نام او به دست نیامد، می گوید: «چون گاهی با جمعی از یاران خاص یعنی حریفان بزم کم زنی وایافتگان کوی گم شدگی از این (مقصود نظم الدرر) خمخانه جامی زده می شد از من خواستند که نظم الدرر یعنی قصیده مشهور شیخ شرف الدين عمر معروف به «ابن الفارس» را شرح کنم منهم به عکس شارحان عربی به شرح پارسی آن پرداختم قبل از ورود نیز برای تشحیذ ذهن طالب یک اصل و چهار ده وصل در امهات مباحث صوفیان و اصطلاحات بین آنان آوردم». از صفحه 43 این رساله شرح ابیات قصیده آغاز می گردد و ابتدا هر بیت قصیده با رمز «ص» با مرکب سرخ آورده و سپس آن بیت شرح داده می شود.
آغاز: بسمله، حمد بی حد خدای را که نهال بود و نابود از ریاض اراضی کان اللّه مقطوع کرده...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 760
آغاز: برابر؛ انجام: چون از خصوصیات لازمه مقام ختمی کمالی که مودای فحوای این قصیده ترجمان آنست ابین و اخصش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 219 گ، 17 سطر (4 × 12)، اندازه: 8/5 × 18 سم [ف: 2 - 281]
nozha-tol arvāh (t.)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2725/1
ناقص تا سر گذشت محمود خوارزمی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 42 گ (1 پ - 42 پ) [ف: 10 - 1599]
unzhatl-ul arwah fi-l jiraha
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4071/2 - ف
نسخه ماکس مایر هف؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: جمادی الثاني 1072 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 133 ص [فیلمها ف: 3 - 11]
unzhatl-ul arwah fi tatrib-il asbah
حنفی، یعقوب بن محمد
hanafi, ya qūb ebn-e mohammad
در دنبال هر دستگاهی ردیف های آن به حرف تهجی نوشته شده و نام نوازندگان موسیقی هم در آن آمده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1665
آغاز: قال الفقير الى الغنى یعقوب بن محمد الحنفي... لما رایت التصانيف المشهورة قد غیر نقلها؛ انجام: تن ترللل لل الخ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، 222 گ، 15 سطر، اندازه: 12/7 × 20/6 سم [ف: 1 - 565]
nuzhat - ul arwāḥ fimā yataallaq - u bi - aḥkām - in nikāḥ
عاملی، حسین بن موسی، ق 9 قمری
ameli hoseyn ebn-e musa(- 15 c)
تاریخ تأليف: 4 جمادی الثاني 888 ق
متنی است موجز و فقهی در بیان احکام و آداب نکاح زناشویی از رهگذر اجتماعی و اخلاقی و پزشکی و ستاره شناسی و فقهی بحث شده و بسیار سودمند است مشتمل بر شش «باب» به شیوه ای خاص که تا زمان تأليف این کتاب بدین سبک کتابی نگاشته نگردیده است: باب 1. تعریف نکاح؛ 2. مقدمات نکاح شامل چند مطلب؛ 3. مستحبات تزویج؛ 4. مکروهات تزویج؛ 5. معرفت اوقات ازدواج؛ 6. امور متفرقه. نویسنده در این کتاب از فاضل مقداد (- 826 ق) با قید استرحام و دیگر علمای شیعه قبل از او یاد می کند. در اواخر رساله چند بار از استاد خویش ظهیر الدين یاد می کند و این ظهیر الدين گویا همان ابو اسحاق بن علی بن تاج الدين عبد العالي میسی، عالم و فقیه مشهور به ظهیر الدين است که از شهید ثانی و محقق کرکی اجازه داشت. میرزا محمد استر ابادی صاحب کتاب رجال، مولی عبد اللّه بن محمود شوشتری خراسانی شهید و مولی احمد مقدس اردبیلی از ظهیر الدين اجازه داشته اند و یا نزد او درس خوانده اند. در آن از شیخ طوسی و «صاحب الكنز» سخنانی بسیار آمده و از مجازات نبویه رضی و مکارم الاخلاق و شرایع محقق نجم الدين و تذکره و تحریر و قواعد و مختلف حلی و اجازه او به فرزندان زهره و ایضاح فخر المحققين و نفلیه شهید آورده شده و از ابو الصلاح الحلبي و ابن حمزه و ابو علی طبرسی و محمد بن ادریس و ابن طاوس و فاضل (علامه) و شمس الدين محمد بن مکی شهید و شیخ قطب الدين و ابن فهد و مقداد سیوری و «السيد فاخر شارح رسالة سلار» یاد گشته و دارد: «ذکر لی بعض شیوخی المعاصرين قدس اللّه سره عن الحكيم الفاضل ابن الحلولي» و «کتاب العجائب». درباره مؤلف آن سخن است و اکثر آن را مجهول المؤلف آورده اند. ولی در معرفی نسخه شماره 1175/2 مرکز احیاء، مؤلف حسین بن موسی عاملی معرفی شده که ما هم عجالتاً به نام او ثبت کردیم گر چه مستند آن ذکر نشده و ما نیز او را نشناختیم.
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمد لله الذي حلل النكاح و حرم السفاح و جعله من اعظم شعائر الاسلام و سنة جارية بین الانام... اما بعد فلما کان ذلك کذلك احببت ان اضع له مقدمه تجمع مستحبه و مکروهاته و واجبه و محرمانه فتکون دستورا یورد الى و یرشد الي در معناه... فوضعت هذه المقدمة الموسومة بنزهة الارواح فیما یتعلق باحکام (باقسام - خ) النكاح و رتبته ترتیبا لم اسبق اليه و تهذیبا لم اغالب علیه متضمنة فوائد جليلة محتوية علی نکت و اسرار و فروع ثیبات و ابکار جمعتها علی مذهب الاصحاب و رتبتها ابواب
انجام: للاخلال بمراد الشارع فلم یحصل الامتثال ولیکن هذا آخر ما اردناه و غایه ما قصدناه فلیقطع الكلام حامدین لله علی آلائه شاکرین له علی جزیل عطائه و مصلین علی محمد و خلفائه.
[الذريعه 112/24]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مرکز احیاء ش 1175/2 ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 36 گ (87 - 122)، 16 سطر (9/5 × 14/5)، اندازه: 14 × 19/5 سم [ف: 3 - 1265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گیلانی، حسین بن ابراهیم، تا: ربیع الاول 958 ق؛ 20 گ (21 پ - 40 ر)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 3 - 426]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مرکز احیاء ش 1175/2 ذکر شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 5 رمضان 1066 ق؛ مهر: محمد تقی یزدی مهریجردی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 27 گ، 19 سطر (8 × 14)، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 16 - 387]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه 1175/2 مرکز احیاء ذکر شد؛
خط: نسخ، کا: حطی، سلیمان بن عبد اللّه، تا: 24 ربیع الثاني 1076 ق، جا: کرکنده؛ محشی؛ 45 گ (97 ر - 142 ر) [ف: 5 - 2085]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مرکز احیاء ش 1175/2 ذکر شده؛ خط: نسخ خوب، کا: عبد الكريم بن محمد، تا: 1088 ق؛ این نسخه چند صفحه نقص داشته که به دست بهاء الدين اصفهانی به فاضل هندی که این مجموعه متعلق به کتاب خانه او بوده تکمیل شده؛ 24 گ (122 پ - 145 ر)، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 23 - 752]
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مرکز احیاء ش 1175/2 ذکر شد؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 27 گ (48 ر - 74 ر)، ابعاد متن: 6/5 × 15، اندازه: 13 × 23/5
سم [ف: 15 - 4077]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخ 1175/2 مرکز احیاء ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1115 ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 32 گ (145 پ - 176 پ)، اندازه:
11/5 × 18 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1607]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال ابو الصلاح الحلبي و السيد الفاخر شارح رساله سلار لا تنقضی العدة بترکه للاخلال بمراد الشارع فلم یحصل الامتثال
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 1175/2 مرکز احیاء ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: مقوا، 36 گ، 16 سطر، اندازه: 14/5 × 21 سم [ف: 5 - 673]
nuzhat - ul arwah wa rawdat - ul afrah = tarix - ul hukama
شهرزوری، محمد بن محمود، ق 7 قمری
Sahrzurī,mohammad ebn-e mahmūd(- 13 c)
در تاریخ حکما و بیان عقاید و آرای آنان و اوصاف بلادشان، از متقدمین و متاخرین حکمای یونان و مصر، و مشتمل بر دو قسم: پیش از اسلام، پس از اسلام، و دارای شرح حال 111 نفر از حکما و دارای مقدمه ای در بیان حقیقت حکمت و فلسفه و احادیثی در این باب.
آغاز: بسمله، و به نستعین الحمد لله القديم الازلي الي المتعالي بجلال احدیته عن احداق النواظر المنفرد بکمال صمدیته عن الاشباہ و النظاير المنزه عن ادراك الاوهام المسلوب عن ذاته المقدسه...
چاپ: حیرر آباد دکن، چاپ اول، دو جزء، 438 و 200 ص، 1395 ق.
[الذريعه 142/4]
شروح و حواشی:
1- نزهة الارواح و روضة الافراح (ترجمه)؛ تبریزی، مقصود علی (- 11)
2- نزهة الارواح و روضة الافراح (ترجمه) (4 عنوان)
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ کا: عبد اللّه بن یحیی بن عبد اللّه بن محمد بن احمد ملقب به رکن بن نصیر نیریزی، تا: جمعه 2 ایام تشریق اضحی ذیحجه 753 ق [فیلمها ف: 1 - 422]
آغاز: برابر؛ انجام: تفسیر سوره البقره علی وجه العقلي لا النقلي شرح نهج البلاغه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: من تزوج فانه سیندم المراة العادلة هی سلامة العمر...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارائی، 63 گ، 21 سطر (9 × 16)، اندازه: 14 × 21 سم [ف: 9 - 153]
آغاز: برابر؛ انجام: و له من غرائب تفسیر سورة البقرة...
خط: نسخ، کا: عبد اللّه کاتب لاهوری، تا: 989 ق، جا: اکره؛ مصحح؛ 78 گ، 25 سطر، اندازه: 14 × 20/5 سم [ف: 32 -120]
نسخه اصل: از ترکیه کتاب خانه راغب پاشا شماره 220؛ بی کا، تا: محتملاً قرن 11 [نشریه: 2 - 272]
بی کا، تا: جمعه 15 صفر 1056 ق [نشریه: 4 - 337]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا رضاه کالرضی بمدينة البصره
خط: نسخ، بی کا، تا: 1056 ق، جا: بصره؛ جلد: تیماج [رایانه]
نقل فایده ای از تاریخ الحكماء؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قبلا با شماره 393 در کتاب خانه محمد حسین مفتاح بوده (نشریه 7: 237)؛ جلد: مقوایی، 2 ص (85 - 86)، 20 سطر [سنا: ف: 2 - 163]
آغاز: برابر؛ انجام: فانت هو المعين و فیك وجوده، و فیك جمع الخلق و العرش و الكرسي
در ترجمه شیخ اشراق (شهاب الدين مقتول) پایان یافته؛ کا: محمد علی، تا: 1301 ق؛ جلد: تیماج، 304 ص (1 - 304)، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 10 - 615]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1832/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 297]
خط: نسخ، کا: اردکانی یزدی، عبد الرزاق بن حاج بابا، تا: شنبه 2 صفر 1302 ق، جا: مشهد رضوی، برای مهدی قلی میرزه الملك؛ تملک: فرهاد میرزا معتمد الدوله؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 68 گ، 25 سطر، اندازه: 15/7 × 27 سم [ف: 1 - 565]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1320 ق؛ جلد: تیماج، 242 گ (1 پ - 242 پ)، 14 سطر (8 × 15)، اندازه: 14 × 22 سم [ف: - 214]
آغاز: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف با تطبیق آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، تا: 1321 ق؛ 96 گ، 22 سطر، اندازه: 21 × 32 سم [ف: 2 - 327]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 474]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2506/1 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 706]
آغاز: برابر؛ انجام: ما شکر الرب بافضل من الصبر و لا ارضاه کالرضا. تم بتوفیق اللّه جل جلاله. و الصلوة علی محمد المصطفي و علی آله و صحبه و سلم تسلیما.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 175 گ، 15 سطر (8 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 18 سم [ف: 4 - 706]
تا سر گذشت فخر رازی (با یادداشت نام کتاب به عنوان مدينة الحكما)؛ بی کا، بی تا؛ 70 گ، قطع: خشتی [ف: - 116]
nuzhat - ul arwah wa rawdat - ul afrah (t.)
تبریزی، مقصود علی، قرن 11 قمری
tabrizi, maqsad ali(- 17 c)
وابسته به: نزهة الارواح و روضة الافراح = تاریخ الحكماء؛ شهرزوری، محمد بن محمود (- قرن 7)
اهدا به: شاهزاده سلیم بن اکبر شاه (= جهانگیر پادشاه، 1037 - 1014 ق)
تاریخ تأليف: 1011 ق؛ محل تأليف: هندوستان
آغاز: دیباچه: بسمله، ای حکیم علی الاطلاق، ای دانای باستحقاق، تا از خودی خود بر نیاییم چگونه بلبل زبان را بحمد تو سراییم... متن: سپاس و ستایش خدای را که اول
بی اول است...
چاپ: طهران، 1316 ش، دو جلد در یک مجلد
[الذريعه 142/4؛ فهرستواره منزوی 2082/3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، 276 گ، 15 سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 10 × 19 سم [ف: 15 - 4203]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، آغاز در سر گذشت شیث و انجام در اخوان صفا است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 155 گ، 21 سطر (7 × 15)، اندازه: 13 × 21 سم [ف: 11 - 2233]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 206 گ، 17 سطر (6 × 15)، اندازه: 10 × 20 سم [ف: 16 - 277]
آغاز: برابر؛ انجام: و راضی نساخت او را چیزی هم چو رضا.
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 ربیع الاول 1037 ق؛ کاغذ: سپاهانی، 126 گ، 23 سطر (9/5 × 19)، اندازه: 17 × 28/5 سم [ف: 1 - 126]
آغاز: برابر؛ انجام: گفته نشد پروردگار را بچیزی بهتر از صبر و راضی نساخت او را چیزی هم چو رضا
خط: نستعلیق، کا: شجاع الحسيني، تا: 11 محرم 1077 ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب؛ تملک: صنیع الدوله محمد حسن خان؛ جلد: تیماج، 185 گ، 19 سطر، اندازه: 15 × 24 سم [ف: 30 - 90]
آغاز: برابر، انجام: و گفت اگر گمراهی اهل بطلان نمی بود فطرت بشواهد ایمان گویا می شد
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواسط ربیع الاول 1077 ق؛ با سرلوح مذهب؛ جلد: ساغری مذهب، 313 گ، 12 سطر (7 × 12/5)، اندازه: 14 × 23/5 سم [ف: 1 - 164]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1973 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 33]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 4658.Or. انجام در سرگذشت ابن سینا افتاده؛ خط: نستعلیق، کا: رضا، تا: 12 ربیع الاول 1088 ق؛ افتادگی: انجام [فیلمها ف: 1 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: پروردگار را بچیزی بهتر از صبر، و راضی نساخت او را چیزی هم چو رضا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298 ق؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1316؛ جلد: تیماج، 155 گ، 16 سطر (9/3 × 15)، اندازه: 15 × 22/2 سم [ف: 7 - 55]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1836 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 33]
آغاز: آن را ملال هست دل ها را نیز اندوه و ملال می باشد و دور ساختن آن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 163 گ، 19 سطر،
اندازه: 15 × 23 سم [ف: 1 - 57]
آغاز: «... بودند ورای این دو حکیم اینست که مبداء موجوداتی که مخلوق گشته است متشابه الاجزاء است». در سرگذشت فیثاغورس برابر با دو سطر آخر گ 5 ر نسخه ش 856 که بدین گونه است: «ثم کان بعده الفيثاغورس فلازمانیوس و کان یریان ان مبدء الموجودات التي خلقها الباري هو المتشابه به الاجزاء»؛ انجام: و راضی نساخت او را چیزی هم چو رضا. تمام شد بتوفیق اللّه جل جلاله و عم نواله. درود بی پایان بر محمد مصطفی و آله المرتضي باد (پایان سرگذشت سهروردی).
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 219 گ، 17 سطر (7 × 15)، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 4 - 694]
نسخه اصل: دیوان هند 705 اته 633؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 33]
nuzhat - ul arwah wa rawdat-ul afrah (t.)
وابسته به: نزهة الارواح و روضة الافراح = تاریخ الحكماء؛ شهرزوری، محمد بن محمود (- قرن 7)
ترجمه ای است کوتاه و گزیده و گلچینی است به فارسی از نزهه شهر زوری و بسیاری از سخنان او در آن نیامده است. در دیباچه سخنان پیامبر و پیشوایان در ستایش از حکمت آمده و دارد که فیلسوفان شاگرد پیامبران عبرانی بودند. پس از روشن ساختن پایه و ریشه دانش ها سخن ابو معشر در آن آمده که شاهان ایران دانش ها را در پوست خدنک که آن را توز می گویند نویسانیده و آن دفترها را در سپاهان گذاردند. صاحب بن عمید در زیر باروی شهر سپاهان صندوق هایی پر از دفتر یافته و آن ها را به بغداد فرستاد. در این جا از آمدن دانش های یونانی به کشور های اسلامی شده و پند های هرمس در آن دیده می شود.
آغاز: بسمله. سپاس و ستایش حکیمی را که اول بی اول است. قاصر از دریافت جلال او عقل های عاقلان... اما بعد چنانچه طالب بصیرت را دانستن تواریخ حکمای پیشین و علمای متات ضروریات است؛ معرفت کلمات و سنن ایشان نیز از واجبات است
آغاز:... در ذکر حکماء رحم اللّه المؤمنين شمس الدين محمد شهروزی که مؤلف تاریخ حکماء است، آدم و شیث و ادریس را علیهم السلام... صاب بزیور علم و دانش آراسته بود؛ انجام: ز اقسام علم عقلی و نقلی باتفاق ** ذات ملک صفات... قدر است
از صاب بن ادریس تا بزرگمهر است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4 گ (3 پ - 6 پ)، 15 سطر، اندازه: 12 × 17 سم [ف: 6 - 84]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (آغاز در دیباچه افتاده)؛ مجدول؛ جلد: تیماج [نشریه: 3 - 8]
آغاز: برابر؛ انجام: هشتم از پسران ساده روی و زنان خود آرا دوری گزیند. و السلام (برابر با گ 19 ب - ش 283 پایان سرگذشت سقراط)
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: با تاریخ 1056 ق؛ 7 گ (107 - 113)، 31 سطر (9/5 × 19/5)، اندازه: 11 × 26 سم [ف: 4 - 696]
آغاز: برابر؛ انجام: اول این را مطالعه کن تا من مساحت آن کنم شیخ متنبه شده، عذرخواهی نمود.
خط: نسخ ممتاز، کا: نیشابوری، عبد العظيم بن عبد اللّه، تا: 15 ذیقعده 1105 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 32 ص (105 - 136)، 37 و 56 سطر، اندازه: 16/5 × 31 سم [ف: 45 - 87]
آغاز: شمس الدين شهرزوری در تاریخ الحكماء گوید وبائی در زمان افلاطون پیدا شد و مردم را مذبحی بود... افلاطون گفت چون شما را نفرت از هندسه بود حق تعالی... بندی منقول از تاریخ الحكماي شهرزوری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1107 ق؛ جلد: تیماج، 2 گ، 15 سطر (8 × 16/5)، اندازه: 16 × 23 سم [ف: 2 - 201]
آغاز: برابر؛ انجام: تا این جا حکمای متقدمین بود و از آن چه بعد ازین مذکور می شود انشاء اللّه تعالی اخبار حکمای متاخر بن است. پایان: تمت الكتاب بعون الملك الوهاب بتاریخ یک شنبه بیست و دوم شه ذی قعدة الحرام منش شهور 1261 ه ق.
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 108 ص (1 - 108)، 11 سطر (8 × 13/5)، اندازه: 14 × 20 سم [ف: 3 - 212]
آغاز: بسمله، اول حنین بن اسحق کنیت او ابو زید. اول کسی است که لغت زبان یونانی را بعربی نقل کرد؛ انجام: حق تعالی همگنان را ازین دو صفت بهره مندی دهاد بالنون و الصاد. پایان نسخه: تمت الكتاب حالات حکماء بعون الملك الوهاب بتاریخ یوم دو شنبه بیست و دوم شهر رجب المرجب 1261.
جلد دوم حالات حکماست حاوی شرح حال و اقوال بزرگان فلسفه اسلامی است اعم از مترجمان دوره عبای و غیر آنان، سخن از حنین بن اسحاق آغاز می شود و تا سهروردی می آید و نویسنده پس از نام فیلسوفی ذکری از وقایع مهم زندگانی آنان و اقوال مهم آن ها، به طور مفصل، می نماید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 62 ص (109 - 170)، 11 سطر (8 × 13/5)، اندازه: 14 × 20 سم [ف: 3 - 213]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت شکر الهي را چیزی بهتر از صبر و مرتبه ای بلندتر از رضایت حق تعالی همگنان را از این دو صنعت بهره مندی دهاد، به محمد و آله. تمت في 1255. خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255 ق؛ جلد: تیماج، 77 گ (94 پ -170 پ)، 15 سطر، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 3 - 297]
آغاز: برابر؛ انجام: همگنان را از این دو صفت بهره مند دهاد بالنون و الصاد.
در دو جزء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262 ق؛ جلد: تیماج، 101 گ (1 - 101)، 11 سطر، اندازه: 14 × 20/8 سم [ف: 22 - 82]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن چه مذکور می شود انشاء اللّه تعالی حکمای متاخرین است.
از حضرت آدم علیه السلام تا جالینوس حکیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 37 گ (11 پ - 47 ر)، اندازه: 14/5 × 21 سم [ف: 22 - 177]
آغاز: اول حنین بن اسحاق کنیت او ابو زید اول کسی است که لغت زبان یونانی را نقل کرد اصلش از بغداد است؛ انجام: حق تعالی همگنان را از این دو صفت بهره مندی دهاد بالنون و الصاد.
دنباله رساله گذشته و از حنین بن اسحاق شروع شده و به شهاب الدين سهروردی پایان می یابد و حالات بزرگان حکمای اسلام را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 18 گ (49 پ - 66 پ)، اندازه: 14/5 × 21 سم [ف: 22 - 178]
آغاز: برابر؛ انجام: حقت عالی همگنان را از این دو صفت بهرمندی دهاد بالنون و الصاد
خط: شکسته نستعلیق، کا: جلال الدين، تا: 1274 ق؛ تملک: جلال الدين به تاریخ 1276 قبا مهر «عبده جلال الدين» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 82 ص (1 - 82)، 17 سطر، اندازه: 14 × 23 سم [ف: 32 - 49]
آغاز: برابر؛ انجام: حقت عالی همگان را از این دو صفت بهره مندی دهاد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1286 ق؛ 76 ص (1 - 76) [ف: 4 - 695]
آغاز: برابر
شامل دو بخش حکماء پیشین یونان و متاخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 56 گ، 21 سطر (6/5 × 28)، اندازه: 23/5 × 26/5 سم [ف: 2 - 84]
nuzhat - ul asātīn fī man wallā mișr man - as salātīn
ابن وزیر، عبد الباسط بن خلیل، 844 - 920 قمری
ebn-e vazīr,abd-ol-bāset ebn-e xalīl (1441 - 1515)
در مقدمه مؤلف آمده است: «هذه رسالة لطيفة تليدة ظريفة جمعت فیها اسماء ملوك مصر السلاطين من دولة السلطان السعيد الشهيد الملك الناصر ابو المظفر یوسف بن ایوب الى هذا الحين، سمیتها نزهه الاساطين فیمن ولی مصر من السلاطين رتبتها دولاً».
آغاز: بسمله. الحمد لله مالك الملوك الغني و ماسواه الصعلوك و الصلاة و السلام علی افضل الانام سیدنا محمد و علی آله و صحبه الكرام... ابتداء الدولة الايوبية الكردية... انجام: و جدد الاماكن بالقلعة متعددة حافلة و هو باق علی سلطنته الى یومنا هذا. و هذا آخر الكلام علی اسماء سلاطین مصر، و الحمد لله رب العالمين.
چاپ: با تحقیق دکتر محمد کمال الدين عز الدين، قاهره، 1987 م [نوادر المخطوطات العربية في مکتبات ترکیا 191/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1249/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ 27 ص (46 - 72)، 9 سطر [عکسی ف: 3 - 561]
nuzhat - ul asrār fi siyar - il abrār
واعظ، حسن بن علی، ق 8 قمری
vā‘ez,hasan ebn-e alī(- 14 c)
تاریخ تأليف: 10 رمضان 741 ق
سیر ابرار است واز «ایثار العزلة و اختیار الوحدة» آغاز می شود سپس: ذکر کلمات من مناجاتهم بلغنا عن علی بن الحسين زین العابدين...، عبارات في ذکر الابرار علی الحروف المجمة، ذکر صدر من کلماتهم في حال مماتهم فصول منشورة في ذکر الابرار.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7813/2
آغاز: بسمله، رب یسر. الحمد اللّه حمد الايشوبه خلل و لا ینوبه زلل... و استخیره في جمع کتاب مودع ذکر بعض ما انتهی الى من سیر ابرار علی غاية الاختصار؛ انجام: فطوبی لهم فان الزلفة و القربي لهم و راحة العقبى لهم و ظل طوبی لهم ثم طوبی لهم فهم للمولی و المولى لهم.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 10 رمضان 741 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 21 گ (1 پ - 21 پ)، 21 سطر، اندازه: 14 × 19 سم [ف: 16 - 710]
nuzhat - ul asma fi hukm-il ijma
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
horr- e āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
تاریخ تأليف: 14 رجب 1076 ق
درباره اجماع و چگونگی حجیت آن و نظر دانشمندان اصولی و اخباری راجع به آن. رساله حاضر را مؤلف «الفصول المهمة في اصول الائمة» نیز نامیده است ولی این نام را برای کتاب دیگری انتخاب کرده که دارای بیش از هزار باب است در قواعد کلیه اصول و فقه و طب و جز این ها با آوردن نصوص احادیث و اخبار. اما این کتاب دارای دوازده «فصل» و یک «خاتمه» است: فصل 1. معنی الاجماع عند الاصوليين؛ 2. معنی الاجماع عند الاخباريين؛ 3. ما هو حجة منه و تحققه و عدمه؛ 4. بعض الاحاديث الدالة علی ذلك؛ 5. المعاني التي یستعمل فیها لفظ الاجماع؛ 6. وجه تعارض دعوی الاجماع كثيراً؛ 7. وجه حصول الخلاف معه في بعض المسائل؛ 8. كيفية العمل به مع تعارض دعواه؛ 6. فیما یعرف دخول المعصوم في الاجماع؛ 10. الاحاديث المجمع علیها عموماً او خصوصاً؛ 11. ما یمکن الاجماع فیه؛ 12. القرائن المعتبرة بأحد الاجماعين المدعيين؛ الخاتمة: وجوب الرجوع في جمیع الاحكام الى المعصومين. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي اجمعت علی الاعتراف بوحدانیته العقول و اتفقت علی وجوب وجوده ادلة المعقول و المنقول...و بعد فیقول... هذه رسالة في حکم الاجماع و تحقیق معناه و تقسیمه الى ما هو حجة و الى ما لیس بحجة علی ما تحققناه و الفرق بین القسمين و ما ینجر الكلام اليه و ما یتعلق بذلك و یتوقف علیه...
انجام: و داو قلوبنا و ابداننا بلطفك الخفي من جمیع العلل. آمین رب العالمين و صل علی ساداتنا محمد و آله الطاهرين (تمت الرسالة الموسومة بنزهة الاستماع في حکم الاجماع في ليلة الخميس رابع عشر شهر رجب المبارك سنة 1078 بقلم مؤلفها محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملي عامله اللّه بلطفه الخفي)
چاپ: در گنجینه بهارستان، بخش فقه و اصول، دفتر اول، به کوشش حسن علی علی اکبریان، کتاب خانه مجلس شورای اسلامی، 1381 ش، با تصحیح علی اسدی و محمد ربانی.
[الذريعة 113/24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 14 رجب 1078 ق؛ 35 گ (105 ر - 139 پ)، اندازه: 12 × 18/5 سم [ف: 11 - 268]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: احسائی شیرازی، ابراهیم بن عبد الوهاب، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: عبد اللّه بن احمد بن زین الدين احسائی در 19 محرم 1241 با مهر «احمد بن عبد اللّه 1234» (مکعبی)؛ مهر: «الملك لله» (بیضی)، «محمد بن عبد الكريم الطباطبايي» (بیضی)؛ واقف: محمد حسن رشتی؛ جلد: تیماج، 118 گ (296 - 413)، 15 سطر، اندازه: 12 × 18 سم [ف: - 390]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 672/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: تقی بن محمد رضا موسوی، تا: 1111 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 50 ص (141 - 190)، 20 سطر، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: 10 - 721]
خط: نسخ، کا: نصیر بن سعید طالقانی، تا: 1115 ق، جا: قزوین؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 35 گ (122 پ - 156 ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 16 -100]
خط: نسخ، کا: عاملی، ابراهیم بن محمد علی، تا: 1121 ق؛ مجدول، مصحح، محشی با عبارت «منه ره»؛ مهر: «عبده محمد اسماعیل» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 299 گ، 20 سطر، اندازه: 12/5 × 18 سم [ف: 1 - 203]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 47 گ، 17 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 2 - 275]
خط: نسخ، کا: محمد باقر کزازی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 32 گ (40 پ - 71 ر)، اندازه: 15 × 21/5 سم [ف: 1 - 243]
کا: محمد ابراهیم بن عباس علی، تا: 1215 ق [تراثنا: س 5 ش 3 - 102]
در دوازده فصل و خاتمه؛ خط: نسخ، کا: رضا، تا: با تاریخ 1222 ق؛ افتادگی: انجام [ف: 5 - 322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 22 گ، 23 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 6 - 23]
nuzhat - ul amāl bil-mā-il halāl
ابن قماح، یوسف بن موسی
ebn -e gammāh,yūsof ebn-e mūsā
اهداء به: امیر یعقوب شاه
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 20370/4
آغاز: بسمله و به نستعین و بعد حمد اللّه و الصلاة علی رسوله محمد صلی اللّه علیه و سلم فهذه رسالة في الماء الحلال و قیل... قال العبد الفقير... اقول ان اول من ظفر بهذا الما الحلال رجل افرنجی في سنة ثلاثة و خمسین و سبعمایه و علمه لناصر الدين التركماني المروبص فاخذ منه اجرة تعلیمه الف و ستمایه در هم بدمشق المحروسه ثم تناوله الناس و کثر بینهم و بقت الناس تخلص به الذهب من الفضه و یکسبوا فیه ثم جعلوه بضمان من السلطان و طریقته...
خط: نسخ، کا: علی غنیمی مالکی، تا: دو شنبه 10 الثاني 960 ق؛ 15 سطر، اندازه: 12 × 16/5 سم [ف: 2 - 437]
nuzhat - ul afkar wa rawdat - ul anwar fi dikr- i man qam-a bil- yaman min-al muluk-il kubbar Wa-d duat-ul axyar
داعی، ادریس الانف، 832 - 872 قمری
dai dris al-anf (1429 - 1468)
تاریخ خاندان همدان است تا زمان تأليف کتاب و سرگذشت و سیرت نیای مؤلف «عبد اللّه» تا می رسد به سرگذشت ادریس.
نسخه اصل: کتاب خانه انجمن اسماعیلی هند. نیمه یکم از آغاز تا سیرت نیای مؤلف؛ خط: نسخ، کا: حمید بن علی بن حسین بن محسن جبل یعبری، تا: جمعه 20 شعبان 1349 ق، جا: خانه ابو محمد طاهر سیف الدين، در زمان ابو محمد طاهر سیف الدين؛ 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 393]
نسخه اصل: کتاب خانه انجمن اسماعیلی هند. نیمه دوم دنباله سرگذشت نیای مؤلف تا سرگذشت خود او؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد ناصر طهری یعبری، تا: جمادی الثاني 1350 ق [فیلمها ف: 1 - 393]
nuzhat-ul alibbā fi tabaqāt-il udabā
ابن انباری، عبد الرحمن بن محمد، 513 - 577 قمری
ebn-e anbārī,abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1120 - 1182)
تاریخ تأليف: 616 ق
به روایت پسرش جمال الدين ابو محمد عبد اللّه بن کمال الدين عبد الرحمن بن محمد بن ابی سعید انباری.
آغاز: الحمد لله خالق الانسان و علمه البيان
انجام: و سلامه علی ما قدمناه في اول الكتاب و هذا آخره.
چاپ: بغداد، 1960 م، 354 ص، نشره ابراهیم السامرائي؛ قاهره، چاپ سنگی، 1294 م؛ ایران، سنگی، 1957، ربعی، 64 ص
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ واقف: ابن خاتون؛ جلد: پارچه ای، 97 گ، 19 سطر (13/5 × 19/5)، اندازه: 17/7 × 25 سم [ف: 7 - 176]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: هداية اللّه؛ جلد: تیماج، 88 گ (1 پ - 88 پ)، 16 سطر (6 × 15)، اندازه: 15 × 22 سم [ف: 16 - 387]
nuzhat-ul albab fi S.-i hadit-i ibn-i tab
قزوینی، محمد مهدی بن حسن، 1222 - 1300 قمری
qazvīnī,mohammad mahdī ebn-e hasan (1807 - 1883)
تاریخ تأليف: دو شنبه 15 محرم 1268 ق
در بیان حدیث مشهور نبوی ابن طاب که به نقل از من لا یحضره الفقيه آورده و در آن به طور مفصل به بررسی آن پرداخته و وجوه مختلف حدیث را بررسی نموده است؛ در دو مقام تنظیم نموده: مقام اول حاوی 41 باب در اصول و مقام دوم 39 باب در فروع می باشد. متن حدیث مزبور به روایت من لایحضر چنین است: «روی الصدوق... مرسلا عن الصادق علیه السلام ان رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله رای نخامة في المسجد و هو في الصلاة فمشی اليها بعرجون من عراجین ابن طاب فحکها ثم رجع القهقرى فبنی علی صلاته و قال الصادق (ع) و هذا یفتح من الصلاة ابوابا كثيرة: الباب الاول: یفهم منه انه لا اشکال في حجيتة فعل النبي صلی اللّه علیه و آله و سلم کقوله و تقریره مطلقا...؛ الباب الثامن و الثلاثون: یفهم منها وجوب رفع احدی القدمين عن اسماء اللّه عز و جل...»؛ و سید بحر العلوم في منظومة الدرة النجفيه آورده: «و مشی خیر الخلق بابن طاب ** یفتح منه الف الف باب».
آغاز: الحمدلله الذي فتح لنا ابواب الهداية الى الرشاد و جنبنا سبل الغواية و العناد و الهمنا الفروع الى الاصول
انجام: لیوافق الواضع الطبع و اللفظ المعني و کان الفراغ...
[الذريعه 113/24 و 114 رقم 589؛ مكتبة امیر المؤمنين 469/4]
آغاز و انجام: برابر؛ و کان الفراغ من تأليفها صبيحة یوم الاثتين خامس عشر شهر محرم الحرام من شهور سنة الثامنة و الستين بعد الالف و المأثين علی یدی مصنقها الراجي عفور به الغني محمد بن الحسن المدعو بمهدی الحسيني الشهير بقزوینی.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 ربیع الثاني 1330 ق؛ 6 گ، 22 سطر، اندازه: 9/3 × 12/2 سم [ف: 5 - 106]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتاب خانه ای در نجف اشرف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 ذیقعده 1319 ق [عکسی ف: 7 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا خوانساری، تا: 1 ذیحجه 1330 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 5 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 26 - 619]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی خوانساری، محسن بن ابو طالب، تا: 8 محرم 1342 ق؛ 9 گ (280 - 288)، 19 سطر، اندازه: 11 × 18 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1606]
nuzhat-ul albab fi marifat-il alqab
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn -e hajar-e asqalānī,ahmad ebn-e alī (1333 - 1449)
در شناخت القاب روات احادیث، که لقب ها در هر ترتیب حروف تنظیم شده و مشتمل بر سه «باب» و یک «فصل» به عنوان مقدمه نیز دارد: فصل: في التعريف باللقب و حکمه؛ باب 1. في الالقاب بالفاظ الاسماء؛ باب 2. في الالقاب بالفاظ الكني؛ باب 3. في الالقاب بالفاظ الانساب. در این کتاب در دنبال هر لقبی گزارشی درباره آن آمده و بسیار سودمند می باشد.
آغاز: الحمد لله الذي له الاسماء الحسني و العز الاسني و الصفات العليا و الفصل الاسما... اما بعد فان من اجل العلوم معرفة فنون الحديث النبوي و التنقيب عن اسانیده تضعيفاً و تصحیحاض و احوال رواته تعدیلا و تجریحا
انجام: اليا. اليزيدي یحیی بن المبارك العدوى مولاهم... و مثله احمد بن محمد بن عبد الكريم الجرجاني کان یسکن بجرجان باب اليهود
چاپ: ریاض، محقق: عبد العزيز بن محمد بن صالح السديري، مكيبة الرشد، 456 ص، 1409 ق.
[ایضاح المكنون 637/2؛ الاعلام زرکلی 178/1؛ مجمع علمی عراقی 118/2]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتاب خانه فیض اللّه افندی - ترکیه 1548؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن عبد اللّه بن خیضر خیضری شافعی، تا: پنج شنبه 14 رمضان 843 ق؛ با دو واسطه از خط مؤلف در قاهره، مصحح؛ تملک: حسام الدين بلغرادی، عبد اللّه بن مصطفی، مصطفی بن عبدی صوفیونی مدرس به سال 1004؛ 102 ص [عکسی ف: 7 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ازهری مالکی، عمران بن عامر، تا: نزدیک به پایان محرم 1090 ق؛ مجدول؛ 69 گ (106 پ - 174 ر) [ف: 6 - 2372] و [فیلمها ف: 1 - 719]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 844/2
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا علی اکبر ایروانی شرفخانی، بی تا؛ 165 گ (215 ر - 379 پ)، 13 سطر، اندازه: 17 × 21/5 سم [ف: 14 - 241]
nuzhat-ul albab wa tuhfat-ul ahbab
قاوقچی، محمد بن عبد الكريم، ق 12 قمری
qāvoqčī,mohammad ebn-e abd-ol-karīm (- 18 c)
رساله ای مفصل و جنگ وار که در آن منتخب اشعار عرفانی شعرای عرب به ترتیب حروف تهجی از آخر ابیات در آن آمده است. اشعار شعرای ذیل در آن ذکر شده است: تلمسانی سودی، تلمسانی نابلسی، سید علی وفا، امیر المومنين علی، صرصری، جعبری، ابن عربی، زیلعی، بکری، شوشتری، مناوی، طبری، مامية الرومي، ابو حداد علوی، یاقوت القرشي، سودی حجاز، سودی، بیاتی، مامية الانقشاري، ابو الحسن البكري، یافعی، امام شافعی، علی بن احمد بن معصوم، ابن مقری، ابو حنیفه، ابو الحسن الآلي، البرعي، عبد الغني نابلسی، جعبری شروقی، جعبری عراق، سمهودی بن عطاء اللّه فتح اللّه النحاس، حسن بن هود المغربي، ابو تمام شعرانی، ابن شماع، احمد بن ابی بکر، عبد اللّه بن المبارك، البته بیش تر ابیات و اشعار از آن سید علی وفا است.
مراغه؛ عمومی؛ شماره نسخه: 14
آغاز: الحمدلله الذي اقسم بالنون و القلم و علم الانسان مالم یعلم، خلق الانسان و علمه البيان و جعل قلوب الشعراء خزائن الحكم و السنتهم ینابیع الحمد و الشكر و المدح و الذم؛ انجام: فانظروا و انتظروا الامر الذي ** هو انتم و هو عنکم تیاما / حاصل الامر جمال کله ** ظاهر في الكون عفوا و انتقاما
کامل است؛ خط: نسخ عربی، کاتب = مؤلف، تا: غره جمادی الاول 1140 ق؛ نسخه به شمال آفریقا تعلق دارد؛ جلد: 365 گ، 27 سطر، اندازه: 16 × 22 سم [ف: - 160]
nuzhat-ul albāb wa jāmiR-ut tawārīx wa-l ādāb
ابو عبد اللّه محمد بن سلامة قضاعی و ابو الحسن علی بن محمد الزوجي به روایت محمد بن ابی بکر بن محمد بن صالح شافی از گروهی از شیوخ مانند ابو الفتح محمد بن محمد بکری و دیگران از ابو الفرج ابن الجوزي از ابوبکر محمد بن... از مصنف، دارای: 1. تواریخ الخلفاء و ولایات الملوك و الامراء تا سال 422؛ 2. دولة بنی امية بالمغرب: الزوجي؛ 3. الدولة الفاطمية بمصر المهدي باللّه - الفايز بنصر اللّه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 697 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 23285.Add؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 393]
nuzhat-ul anām bi-tārīx-il xulafā wa man yudkar min muluk-il idlam
عثمانی، حسن بن محمد
osmanī, hasan ebn-e mohammad
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 1460 عکسی
آغاز: بسمله... قال الفقير حسن العثماني ** الحمد لله علی البيان
نسخه اصل: کتاب خانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1708؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ 6 ص (25 - 30)، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 314]
nuzhat-ul anam fi mahasin-is sam
بدری دمشقی، ابوبکر بن عبد اللّه، 847 - 894 قمر
badri damešqi,ābūbakr ebn-e abd-ol-lāh (1444- 1489)
در محاسن و نیکویی های شهر شام که در روایات آمده و بر زبان شعرا و ادبا جاری شده و مختصری از سابقه این شهر و تاریخ اسلامی شهر دمشق، با عناوین «و من محاسن الشام» و عباراتی ادیبانه و ابیاتی نغز و شیرین و داستان های تاریخی شیوا.
آغاز: الحمد لله الذي جعل الشام في وجه الارض شامة وزان عاطله بحالی عیون تروی قلب الصادي و تشریح له صدرا
چاپ: بغداد، المطبوعات السلفيه، 393 ص، 1341 ق؛ بیروت، دار الرائد العربي، 1400 ق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6309
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون آخر منتهاه اول مبتداه انشاء اللّه تعالی بکرمه و منه و امنه و یمنه
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 12 رمضان 1028 ق؛ تملک: سید حسین بن رضی سبط آل الصديقي، محمد مکی بن محمد سعید مشهور به ابن یاسین جوخی به تاریخ 1140، محمد صادق بن محمد بن حسین حنفی مشهور به ابن الخراط، حاج ابراهیم مشهور به ابن یاسین به تاریخ 1198؛ جلد: مقوایی، 101 گ، 23 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 16 - 276]
nuzhat-ul anfus wa rawdat-ul majlis
عراقی، محمد بن علی، ق 7 قمری
erāqī,mohammad ebn-e alī(- 13 c)
به درخواست: ابو القاسم نصر بن حسن بن صفار
این کتاب به ترتیب حروف تهجی تدوین یافته است.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 49
آغاز: الحمد لله العالم بما تجن (تکن) الضمائر و تکن السرائر؛ انجام: و اللّه تعالی یغفر مالارضاء وله فیه و یجود علینا بفضله و رحمته.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 590 ق؛ نسخه بسیار نفیس و کامل، که از روی نسخه اصل کتابت و بر مؤلف در سال 621 قرائت شده؛ تملک: محمد بن القوصوني در 953، عبد الرحمن در 1004، عبد الباقي در 1045، اسماعیل بن محمد ملک یزدی با مهر «ظن اسماعیل باللّه جمیل»؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: سمرقندی، 193 گ، 21 سطر (12 × 18)، اندازه: 16 × 25 سم [ف: 1 - 63]
nuzhat-ul awlīyā fi tanzīt-il anbīyā
بصری، احمد بن عبد الرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e abd-or-rezā(- 17 c)
مشتمل بر «مقدمه و سیزده «نزهه».
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2999/1
آغاز: بسمله احمدك یا من تنزة من الذنوب و الزلل
خط: نسخ، کا: علی حسینی یزدی، تا: شوال 1286 ق؛ اهدایی: غلام رضا خان زهتاب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 40 گ (1 - 40)، اندازه: 13/6 × 20/5 سم [ف: 4 -1499]
nozhat-o ahl-il haramayn fi imarat-il mashadayn
صدر، حسن بن هادی، 1272 - 1354 قمری
(1935 - 1856) sadr hasan ebn-e hadi
به درخواست: میرزا لوکانی
تاریخ تأليف: 1326 ق
رساله مختصری است در پاسخ به این سؤال که ساخت بنای مرقد مطهر امام علی و امام حسین علیهما السلام به چه زمانی باز می گردد؟ و قبل از بنای موجود چند مرتبه این اماکن مقدسه تجدید بنا شده اند؟ و اولین کسانی که در مجاورت حائر مقدس مسکن گزیدند چه کسانی اند؟ مشتمل بر سه «فصل»: 1. في عمارة مشهدهما علیهما السلام؛ 2. في الجواب عن اول من جاور الحائر المقدس من الاشراف الحسينيه؛ 3. یختص بالمشهد الغروي.
آغاز: الحمد لله الذي هدانا لنوره في بیوت اذن اللّه ان ترفع و یذکر فیها اسمه و جعلها علماً لاهل الحق و سبباً للمؤمنين الي الفوز لایدرس اثرها... اما بعد فقد سالت ادام اللّه تعالی تاییدك و تسدیدك عن تقدم عمارة المشهدين عمارة مشهد سیدنا ابی عبد اللّه الحسين ام عمارة مشهد امیر المؤمنين علی (ع) و کم جدد مشهدهما قبل البناء الموجود؟ وعن اول من جاور الحائر المقدس من السادات الحسينية؟ و کان ما یحضرنی من الجواب ما حررته في هذه الرسالة و سمیتها نزهة اهل الحرمين في عمارة المشهدين...
انجام: ثم صار بعد ذلك یسمونه نجف لانه کان اخف السنتهم. انتهی.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر نوزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1388 ش، با تصحیح محمد رضا انصاری قمی
[الذريعه 114/24؛ تكملة امل الآمل 38 و 163؛ الاعلام زرکلی 224/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2660
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتاب خانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: سید حسن بن هادی بن موسی موسوی خرسان، تا: چهار شنبه 4 ذیقعده 1351 ق، جا: نجف اشرف؛ با سه واسطه از نسخه مؤلف؛ 37 ص [عکسی ف: 7 - 259]
an - nuzhat-ul bahīja = al-manzūma fi-r rub-il mujīb
تاریخ تأليف: 1131 ق
در کار کردن با «ربع مجیب» است در یک «مقدمه» و هجده «باب»: مقدمه عی تسمية رسوم الربع؛ باب 1. معرفة اخذ ارتفاع الشمس؛ 2. معرفة جیب القوس و قوس الجيب؛ 3. معرفة الميل الاول و غاية الارتفاع؛ 4. معرفة عرض البلد؛ 5. معرفة بعد القطر و الاصل المطلق؛ 6. معرفة نصف الفضلة و القوس؛ 7. معرفة الدائرة و فصله؛ 8. في معرفة الظلل من الارتفاع؛ 9. معرفة الدائر بین الظهر و العصر و الدائر بین العصر و المغرب؛ 10. معرفة مقداد حصة الشفق و الفجر؛ 11. معرفة سعة المشرق و المغرب؛ 12. معرفة الارتفاع الذي لاسمت له؛ 13. معرفة حصة السمت و تعدیله؛ 14. معرفة سمت الارتعاع؛ 15. معرفة استخراج سمت القبلة؛ 16. معرفة استخراج الجهات الاربع و القبلة؛ 17. معرفة المطالع الوقت؛ 18. معرفة العمل بالکواکب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14463/1
آغاز: الحمدلله اللطيف الباري ** مکور الليل علی النهاره؛ انجام: عامثلاثین و الف ماته ** من هجرت المهتار هم سنة
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301 ق؛ مجدول؛ 3 گ (1 - 3)، 25 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 36 - 429]
nuzhat-ul jalās fi nawādir-i abi nuwās
حکایات و نوادر ابو نواس. مؤلف در پایان می گوید که «قد ضرنا صفحا عن بعض نوادر لا یلیق بنا ایرادها».
چاپ: این کتاب در مصر و در بمبئی به چاپ رسیده است و بنا بر نوشته سر کیس در چاپ هند عنوان آن سالب الهموم و جالب الفهوم است.
[بروکلمان ذیل 117/1؛ معجم المطبوعات 352/1؛ سزگین تاریخ التراث العربي ج 2 بخش 113/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1068/4 - طباطبائی
آغاز: بسمله، قیل ان هارون الرشيد في ابتداء خلافته قال لجلسائه؛ انجام: فاذهب في سبیلك فضحك ابو نواس و انصرف عنه. هذا آخر ما اردنا جمعه من اخبار هذا النديم الظريف و قد ضربنا صفحا... غض النظر عما یراه به من الزلل و الحمد لله الحسين في زمان ايالة... امیرزاده ابو الفتح میرزا... في... 1296
بی کا، تا: 1296 ق؛ 15 گ (155 ر - 169 ر) [ف: 23 - 522]
an-nuzhat-ul jamālīyya
زنجانی، عبد الوهاب بن ابراهیم، - 660 ه قمری
zanjānī, abd-ol-vahhāb ebn-e ebrāhīm (- 1262)
اهداء به: صدر کبیر جمال الدين ظهیر الاسلام محمد بن عمویه
مشتمل است بر دو «قسم»: قسم 1. در علم هیئت مرتب بر پانزده فصل؛ قسم 2. در چگونگی عمل اسطر لاب مرتب بر بیست و یک فصل.
آغاز: آغاز قسم اول: بسمله، الحمد لله مبدیء الاشياء و معیدها و موجد الخلايق و مبیدها...
آغاز قسم ثانی: القسم الثاني في كيفية العمل بالاسطرلاب و فیه احد و عشرون فصلا، الفصل الاول في الاسامي و الاصطلاحات، الاسطرلاب آلة اليونايين اسمها اسطرلابون ای مرآة النجوم و لهذا ترجمة حمزة الاصفهاني، بانه ستاره یاب
انجام: انجام قسم اول: ولیکن هذا آخر الكلام في هذا القسم، و الحمدلله...
انجام قسم ثانی: و البليد لا ینتفع باضعاف ذلك، و الحمد لله...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کازرونی، محمد بن سدید، تا: 773 ق؛ در صفحه سی ام شانزده سطر در معرفت سمت قبله است با آغاز و انجام ذیل: «في معرفة سمت القبله» «فیبنی علیه المحراب»؛ واقف: نائینی؛ جلد: پارچه ای، 15 گ، اندازه: 9/5 × 21/6 سم [ف: 8 - 450]
آغاز: برابر قسم دوم؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک به پایان شعبان 797 ق؛ 7 گ (45 پ - 51 ر)، 23 سطر، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 6 - 336]
آغاز: برابر قسم دوم؛ انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد، البته قسم دوم آن است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: بحرانی درازی، نوح بن هابیل، تا: قرن 12 [ف: 4 - 830]
nuzhat - ul hadaiq
کاشی، جمشید بن مسعود، - 841 ه قمری
kasi jamšīd ebn-e masóūd (- 1438)
تاریخ تأليف: 10 ذیحجه 818 ق
«في معرفة تقویم الكواكب السبعة و عروضها و ابعادها عن الارض و عمل الخسوف و الكسوف و كيفية العمل السماة بطبق المناطق»؛ درباره افزاری است که خود او ساخته و «طبق المناطق» نامیده و دوستانش آن را «جام جمشید» خوانده اند. در دو «باب» استو دارای ذیل و ملحقات عشره است. ذیل کتاب در نیمه شعبان 829 بدان الحاق شده و درباره آلت لوح اتصالات ساخته خود او است و ده الحاق دارد.(دانش پژوه)
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي جعل اطباق السموات دائره و صیر الكواكب علی مناطقها سائره...
چاپ: مشار عربی، ص 950؛ ایران، تهران، 1306 ق، با تصحیح و مقابله فرج اللّه حسینی، سنگی، خشتی، 39 ص
شرح و حواشی:
1- الالحاقات العشرة = ذیل نزهة الحدائق؛ کاشی، جمشید بن مسعود (- 841 ق)
آغاز: برابر؛ انجام: کالنجوم في السماء في منتصف شعبان المعظم سنة تسع و عشرین و ثمانمائة... و الحمد لله رب العالمين (ص 250 - 313 چاپ سنگی 1306 ایران با مفتاح الحساب)
خط: نسخ، کا: تبریزی شجاعی، ابو الحسن بن ابو الفضائل، تا: ذیحجه 964 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 30 گ، 23 سطر (7/5 × 14/5)، اندازه: 12/5 × 20
سم [ف: 9 - 1290]
آغاز: برابر؛ انجام: فهی تعدیل ما بین السطرين ولیکن هذا اخرما اوردته في هذه الرساله و الحمد لله رب العالمين... و فرغت من تأليفها یوم النحر حجة ثمان عشر و ثمانمائه هجریه علی هاجرها الاف التحيه
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1277 ق؛ مصحح؛ 18 گ (16 پ - 33 پ)، 17 سطر (10 × 16)، اندازه: 17 × 20/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 23 سطر، اندازه: 12 × 25 سم [ف: 6 - 264]
nuzhat-ul hussāb fī ilm-il hisāb = nuzhat-un nuzzār fi ilm-il ġubār
ابن هائم، احمد بن محمد، 753 - 815 ه قمری
ebn-e hāem,ahmad ebn-e mohammad (1353 - 1413)
وابسته به: مرشد الطالب في اسنی المطالب في علم الحساب = المرشدة في صناعة الغبار؛ ابن هائم، احمد بن محمد (753 - 815 ق)
تلخیصی است از «المرشدة» در علم غبار خود او، مرتب شده بر یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه»: المقدمه في اسماء العدد و اشکاله و منازله؛ باب 1. في اعمال الصحيح؛ باب 2. في اعمال الكسر؛ الخاتمه فیها فصول (سه فصل).
آغاز: بسمله. اما بعد حمد اللّه الواحد بکل اعتبار... فان کتابی الموسوم بالمرشدة في صناعة الغبار لما تلقی بالقبول و خص بالانتشار کلف به صدیق لی یهوی الاختصار فالتمس منی ان الخصه... حاصراً له في مقدمة و بابین و خاتمة...
[حاجی خلیفه 1944/2]
شرح و حواشی:
1- الشرح الصغير النزهة الحساب؛ فرضی، یحیی بن تقی الدين (953 - 1014 ق)
2- تحفة الطلاب في شرح نزهة الحساب؛ دمشقی شافعی، محمد بن
احمد
3- شرح نزهة الحساب؛ شهاب الدين بیروتی، احمد
4- تحفة الطلاب في شرح نزهة الحساب
آغاز: برابر؛ انجام: عمل بالضرب و القسمة. و صلی اللّه علی سیدنا محمد النبي الامي و علی آله و صحبه...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ 32 گ (40 پ - 71 ر) [ف: 1 - 260]
آغاز: برابر؛ انجام: کما هو اثنی علی نفسه و صلی اللّه علی سیدنا محمد و اله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، کان محمد العلاي، تا: رمضان 1044 ق؛ مجدول؛ واقف: حسین کی استوان؛ 33 گ، 15 سطر، اندازه: 13 × 19/7 سم [ف: 18 - 170]
آغاز: برابر؛ انجام: یوم الدين
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1102 ق؛ جلد: میشن، 18 گ (1 پ - 18 ر)، 21 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 6 - 384]
آغاز: برابر؛ انجام: سبحانه لا احصی ثناء علیه هو کما اثنی علی نفسه و صلی اللّه علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
کا: عبد الغني بن محمد حسنی حسینی شیروانی شماخی، تا: 1288 ق، جا: شماخی مدرسه بابا سنگر؛ جلد: تیماج، 19 گ (89 پ - 107 پ)، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: - 95]
آغاز: برابر انجام: و من اراد الزيادة علی ذلك فیکفه اصله المسمى بالمرشدة و من رام التبحر في التصرف في المجهول بالاعداد المتناسبة فعلیه بالمعونة التي فاقت کتب هذا الفن قاطبة و الحمدلله رب العالمين (تم کتاب النزهة).
خط: نسخ، کا: علی محمد، تا: 1361 ق؛ 16 گ (1 پ - 16 پ) [ف: 5 - 709]
nuzhat-ul xāțir-il fātir fit.-iš šayx abd-ul-qādir
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10943/8
کا: حفید بکلی افندی، ابراهیم بن علی، تا: قرن 13، جا: ترکیه عثمانی؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س 9 ش 2 - 36]
nuzhat-ul xatir wa surur-un nazir wa tuhfat-ul hadir wa mata-ul_musafir = rabi-ul_iXvan al-muwaddih_li kalimat quran = garib-ul quran
طریحی، فخر الدين بن محمد، 979 - 1087 ه قمری
torayhī, faxr-od-dīn ebn-e mohammad (1572 - 1677)
تاریخ تأليف: 1051 ق
کتابی است در شرح و توضیح الفاظ غریب قرآن. در صفحات آغازین کتاب چنین آمده است که مؤلف پس از اطلاع بر کتاب «نزهة القلوب» ابی بکر محمد بن عزیز سجستانی، در تبویب آن کتاب نقایصی یافته که در صدد اصلاح آن بر آمده و آن را بر حسب حروف الفبا مرتب نموده است. او هم چنین در مورد هدف از تأليف کتاب مذکور، فوائدی چند در پایان آن آورده و می گوید که چه بسا آن را «ربیع الاخوان الموضح لکلمات القرآن» بنامم. این اثر که به «غریب القرآن» نیز معروف است.
آغاز: الحمد لله الذي جعل القرآن وسيلة لنا الى اشرف منازل الكرامه و بعد فیقول الفقير الى اللّه الغنى فخر الدين بن محمد علی النجفي انی لما عثرت بکتاب غریب القرآن المسمى بنزهة القلوب و فرحة الكروب تأليف ابی بکر محمد بن عزیز السجستاني... النوع الاول ما اوله همزه ابا ملة ابیکم ابراهیم جعل ابراهیم ابا للامه...
انجام: میکال و میکائیل و قری و سلام علی آل یاسین ای علی آل محمد صلی اللّه علیه و آله و سلم قد فرغ منالسواد هذه الوريقات...
چاپ: چاپ شده
مشار عربی 950؛ نسخه های منزوی 330/1؛ مكتبة امیر المؤمنين 470/4؛ الاوقاف العامة بغداد 164/1]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 236 گ، 14 سطر (8 × 13)، اندازه: 12/5 × 18 سم [ف: 11 - 2079]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظام الدين بن احمد اردبیلی، تا: 14 جمادی الثاني 1016 ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی با نشان «منه»، «ه»، «ص»؛ تملک: عقودی در سال 1304؛ یادداشتی از محمد جواد بن مرتضی طباطبائی با مهر «جواد بن مرتضی الحسني الحسيني الطباطبائي» (بیضی)؛ مهر: «الواثق باللّه الغني محمد مهدی الحسني الحسيني» (مربع)، «... طباطبایی» (بیضی) با تاریخ 1316 ق، جواد بن مرتضی؛ جلد: تیماج مذهب، 83 گ، 22 سطر (8 × 16)، اندازه: 12/5 × 18 سم [ف: 35 - 272]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ جمادی الاول 1093 ق؛ فخر الدين بن تقی الدين طریحی، محب الدين طریحی نجفی، محمد بن عبد الرحيم قزوینی به تاریخ 18 رجب 1266 در اصفهان، علی نقی بن آقا محمد قزوینی؛ جلد: تیماج، 143 گ، 109 سطر، اندازه: 12 × 18/5 سم [ف: 13 - 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: نجفی، محمد بن علی بن نویج، تا: الثاني 1099 ق؛ مصحح به سال 1100، دو تن از دانشمندان نسخه را مقابله و تصحیح نموده اند. و هر یک از ایشان در صفه آخر نسخه بعنوان نشان تصحیح و خوانده شدن، چند جمله به خط خود نوشته اند، عبارت یکی از ایشان چنین است: «قد فرغ من مقابلة هذا الكتاب ابن محمد محسن علی... الاستر آبادی في 26 الاول 1100 بکربلاء» و عبارات دومین چنین است: «قوبل و صحح هذه النسخة... باعانة صاحب... مولا علی نقیا الاسترآبادي في اواخر ج 1 - 1100 بکربلاء حرره... ابن عبد..»؛ جلد: 149 گ، 17 سطر (8/5 × 16)، اندازه: 19 × 31 سم [ف: 1 - 230]
خط: نسخ، کا: شهاب الدين بن حمید، تا: قرن 12؛ تملک: محمد بن اسمعیل قیسی عاملی در 1288؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 184 گ، 17 سطر (8 × 14)، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 16 - 224]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد بن محمد علی سلطانبا مهر «محب اهل وفا من علی مصطفی 1105»؛ کاغذ: سپاهانی، 241 گ، 15 سطر (9 × 14)، اندازه: 14 × 22 سم [ف: 16 - 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد حسین، تا: قرن 12؛ جلد: ساغری، 242 ص، 17 سطر، اندازه: 15 × 20 سم [ف: 1 - 320]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 163 گ، 14 سطر، اندازه: 8/5 × 14 سم [ف: 22 - 59]
آغاز: انواع منها کذلك ترتيباً یسهل تناوله علی الطالي و لا یستصعب تعاطیه علی الراغبين؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 186 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 18 سم [ف: 11 - 118]
انجام: و بعضهم جعلها اقساما اقسم اللّه عز و جل بها شرفها و فضلها لانها مبادی کتبه المنزلة و مبانی...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 121 گ، 20 سطر، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: - 111]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه، ح م ق»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 162 گ، 17 و 18 سطر (7/5 × 13)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: - 681]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 15 سطر (7 × 10/5) [ف: - 806]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یزدی، محمد صفی بن محمد صالح، تا: 1106 ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مصطفی صفایی خوانساری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 129 گ، 18 سطر، اندازه: 12 × 19 سم [اهدائی رهبر: 10 - 93]
بی کا، تا: ذیقعده 1108 ق، جا: مشهد رضوی المدرسة الشرفيه [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 292]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1115 ق؛ جلد: تیماج، 166 گ، 17 سطر، اندازه: 14 × 20 سم [ف: 25 - 250]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1125 ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صایغ جزینی عاملی، ابراهیم بن حسین، تا: 1125 ق؛ جلد: مقوایی، 175 گ، 19 سطر (6/8 × 13/5)، اندازه: 12/3 × 18/8 سم [ف: 13 - 141]
خط: نسخ، کا: محمد محسن پسر ابو القاسم، تا: شعبان 1126 ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 920]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 24 رجب 1130 ق؛ مصحح؛ مهر: «عبد اللّه بن علی» (بیضی)؛ 155 گ، 20 سطر، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 1 - 120]
آغاز: مشتمل علی فوائد لطيفة و فرائد شريفة لیتم بذلك المقصود
خط: نستعلیق، کا: عبد الواحد بن ابو القاسم حسینی دیوکلائی، تا: یک شنبه 12 ذیحجه 1130 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 146 گ، 15 سطر، اندازه: 15 × 19 سم [ف: 22 - 261]
نسخه اصل: نسخه آقای حاجی میرزا حسن محمود آبادی مدرس یزدی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1210 ق [فیلمها ف: 1 - 394]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: نور محمد بن کربلا اسد اللّه ابن مرحوم نجفی، تا:
پنج شنبه 10 شوال 1217 ق، جا: تبریز مدرسه صادقیه؛ 18 سطر (7/5 × 15)، اندازه: 14 × 21 سم [ف: 2 - 508]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل، تا: 17 ذیحجه 1224 ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: علی احمد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 166 گ، 16 سطر، اندازه: 10/5 × 15 سم [اهدائی رهبر: 10 - 94]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 592
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 - 101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ملا بابا ارومی، تا: صفر 1234 ق، جا: تبریز برای آقا کاظم؛ واقف: عباس قلی واعظ چرندابی، اسفند 1346؛ 169 گ، 17 سطر (8 × 15)، اندازه: 14/7 × 21 سم [ف: 13 - 142]
آغاز: علی الطالبين و لا یستصعب تعاطیه علی الراغبين و اضفت الى ذلك غیر ما في المتن ما یشتمل علیه من اللغة و التفسير؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد بن اسماعیل سدهی لنجانی، تا: 1236 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 127 گ، 16 سطر، اندازه: 13/5 × 20 سم [ف: 35 - 252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن رفیع حسینی، تا: شنبه غره محرم 1237 ق؛ واقف: سید کاظم عصار، دی 1354؛ 138 گ، 15 سطر، اندازه: 13 × 20 سم [ف: 13 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246 ق؛ تملک: محمد رضا منشی آشتیانی به تاریخ 1294؛ جلد: تیماج، 20 سطر (8 × 15)، اندازه: 12/5 × 20 سم [ف: 12 - 267]
خط: نسخ، کا: سید رضا بن میر معین حسینی، تا: شنبه 24 رمضان 1246 ق؛ جلد: گالینگور، قطع: رحلی [نشریه: 3 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1247 ق؛ جلد: تیماج، 131 گ، 19 سطر، اندازه: 13 × 205 سم [ف: 8 - 4780]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: علی محمد ملقب به ملا فرد عبد الواسع، تا: جمادی الثاني 1248 ق؛ جلد: تیماج، 147 گ، 18 سطر، اندازه: 15/5 × 21 سم [ف: 4 - 13]
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، عبد الحسين، تا: 1248 ق؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع سپاهانی در 1313؛ جلد: تیماج، 329 گ، 11 سطر (6 × 10)، اندازه: 11 × 16 سم [ف: 9 - 1462]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی اشرف بن عبد اللّه مراغی، تا: 1251 ق؛ مصحح، محشی با نشان «ص» و «ه»؛ 152 گ(2 پ - 153 پ)، 17 سطر، اندازه: 6 × 12 سم [ف: 35 - 520]
خط: نسخ، کا: حسینی خراسانی، عبد اللّه بن ابراهیم، تا: پنج شنبه 25 رجب 1257 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 10/5 × 19 سم [نسخه پژوهی: 2 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید جعفر فرزند سید حسین عقدائی، تا: محرم 1268 ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، مذهب، 238 گ، 16 سطر، اندازه: 10/5 × 18 سم [ف: 38 - 617]
آغاز: ما آخر همزه او الف و هو اواع النوع الاول ما او له همزه ابامله ابیکم ابراهیم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نسرین ساوجبلاغی، محمد، تا: 7 محرم 1273 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 90 گ، 24 سطر (11 × 20)، اندازه: 16 × 25/5 سم [ف: 10 - 1770]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1276 ق؛ قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: - 1368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279 ق؛ جلد: تیماج، 151 گ، 20 سطر (5 × 10/5)، اندازه: 8 × 13/4 سم [ف: 14 - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 صفر 1286 ق؛ مجدول؛ مهر: «معتمد الدوله 1283» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 215 گ، 15 سطر، اندازه: 13 × 21 سم [ف: 38 - 515]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: آخوند ملا لطف علی ارساد آبادی الاصل؛ جلد: تیماج، 122 گ، 17 سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 25 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 162گ،17سطر (15×19)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 17-377]
آغاز: برابر؛ انجام: دون الآلهة و ذلك ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 15 سطر (8×16)، اندازه: 13×20 سم [ف: 4-1203]
nuzhat-u awi-l ‘uqūl fī nasab-i āl-ir rasūl
عباسی، علی بن محمد، 720 - قرن 8 قمری
‘abbāsī,‘alī ebn-e mohammad (1321 - 14c)
کتاب بسیار ارزنده مهمی است در انساب سادات و تاریخ عمومی شامل سه «مقدمه» دارای چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه 1. در سه فصل: 1) في ابتداء الخلق و أول المخلوقات،2) في مساحة المعمور وصفة دایرتها، 3) في مساحة الأقاليم السبعة؛ مقدمه 2. تحوی علی الأنساب والأخبار، در این بخش از شیوه درختی (مشجرات) نیز برای بیان نسبت ها استفاده شده است و پس از انساب سادات به ذکر تاریخ سلاطین و انبیاء پرداخته است؛ مقدمة 3. در دو «فصل»: 1) في شرح أحوال الأثني عشر شهر الرومية و ما یزرع فیها و ما لا یزرع و ما یجب أن یستعمل و ما یجب أن یترك فیها، 2) یحنوی علی جملة من النوادر و الاتفاقات العجيبة الغربية؛ خاتمه: یحتوی علی جملة من اخبار الأئمة و فضلهم و شرف بنی هاشم علی جمیع العرب. به نام کتاب در متن آن تصریح شده و در صفحه عنوان نیز چنین آمده: «کتاب نزهة ذوی العقول في نسب آل الرسول صلی الله علیه و سلم تصنیف المولى السيد العالم العلامة الكامل الفاضل النسابة الفهامة انموذج اجداده الطاهرين حیدره المولى المعظم رئیس الرؤساو خطیب الخطباء عماد الدنيا و الدين ابی الحسن ابن الحسن ابن المولى السعيد محیی الدين محمد بن المحياالعباسي قدس الله روحه». مؤلف، این کتاب را به درخواست یکی از صاحب منصبان نوشته و در ابتدای مقدمه ثانیه -که در انساب است - می گوید: «المقدمة الثاني في الأنساب، لما رأيت نجم سعد السادة العلويين قد أزهر بعدالظلماء و برج عزهم قدأنور في أفق السماء بدوامأيام الملك الصاحب الأعظم المرتضي المعظم افتخار الوزرا سلطان السادة الشرفاء معدن الكرم و الجو نادرة الوجود قطب رحاء السادة العلويين ملاذالضعفاء والمساکین عون الله في الأرضين المخصوص بعنایت رب العالمين تاج الملة و الحق و الدولة والدین عزالاسلام و المسلمين مدالله له في العمر المديد و العيش الرغيد و لمعة في الخلد ما یرید-لازالت السادة العلويين معضودین بطول بقایه بمحمد النبي و من نباه. أحببت أن أجمع نسبه في کتاب لاجوز به جزیل الأجر والثواب وجعلت صدر الكتاب نسب الامام بن الامام الحجة الخلف الصالح الذي بظهوره یقمع الضلال ویبین واضح الحال و ینحل الأشكال، علیه السلام الله عدد الرمال، واتبعته بنسبه الشريف و جعلت بعده نسبی لیحصل لی بذلك السعادة الأبدية لافتران نسبی بهذه الأنساب ...». مؤلف پس از نام امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف)، اسامی امام ابو محمد حسن علوی، عمید اوزراء محمد مجل سعید، ملك الوزراء تاج الدين علی را مطرح کرده و پس از آن طبقاتی از سادات را آورده است و سپس به ذکر تاریخ سلاطین و انبیاء پرداخته است. شهید ثانی (-965ق) در حاشیه بر خلاصه علامه حلی، ذیل نام سید مرتضی مطلبی از کتاب حاضر نقل کرده و نام کتاب را «تنزیه ذوی العقول في أنساب آل الرسول» آورده است. پس از شهید در برخی از منابع شیعی، به نقل از شهید از کتاب مذکور مطالبی نقل شده است، و نام کتاب در الذريعه نیز «تنزیه ذوی العقول ...» ثبت شده است. (ابوالفضل حافظیان)
[ایضاح المكنون 639/2 ؛ رسائل الشهيد الثاني 1009/2 ؛ الذريعه 457/4 ؛ هدية العارفين 720/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1861 عکسی و 2037 عکسی
آغاز: العجيبية العريبة و الخاتمة یحتوی علی طرفة من فضائل الأئمة و آل أبي طالب و سمته بنزهة ذوی العقول في نسب آل الرسول طالبا جزیل الأجر و الثواب و خاتمة الخير و حسن المآب و جعلته برسم خزانة ... صاحب المعظم الطاهر المرتضي ملك ملوك الوزراء قطب السادة ... الفصل الأول في ابتداء الخلق و اول المخلوقات، عمران بن حسین قال قال رسول الله صلی الله علیه و سلم کان الله و لم یکن شیء؛ انجام: خاتمة یحتوی علی بعض فضائل آل محمد و بنی هاشم علیهم السلام، قال الله تعالی: لاأسألكم علیه أجرا الا المودة في القربي، و قال تعالی: انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البيت و یطهرکم تطهیرا ... والأخبار في ذلك كثيرة لا یمکن حصرها و قال ابذر رضی الله عنه.
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، آلمان، شماره 9398؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ بر حسب جستجوی ما، تنها نسخه شناخته شده از کتاب در کتابخانه سلطنتی برلین نگهداری می شود و تصویر حاضر از نسخه مذکور تهیه شده است و تاکنون به چاپ نرسیده و مقاله و تحقیق مستقلی نیز راجع به آن دیده نشد، ظاهرة صفحات این تصویر در صحافی جابجا شده است، برخی کلمات معرب، بدون نام کاتب، عناوین به خط درشت، مصحح، در بخش اول کتاب تصویر دایره دنیا و بحر محیط ترسیم شده و بخش دوم کتاب در انساب به صورت مشجر و مسطر نگاشته شده است و فصل اول از مقدمه سوم دارای
جدول های متعددی است و علامت ها و نشانی هایی همچون ویرگول و غیر آن در صفحات مختلف نسخه دیده می شود، نام کتاب و مؤلف در صفحه عنوان درج شده است؛ تملک: خسروین محمد کرمانی به تاریخ 146ق، سید محیی الدين ابن ابن ابن
عبدالغنی نابلسی به تاریخ 1208ق؛ مطالعه کتاب از محمد سعید نابلسی به تاریخ 1209؛ 157ص [عکسی ف: 5-177] و [میراث شهاب: س 17 ش1 و 2-127]
nozhat-oz zāhed va nozhat-ol ‘ābed = nozhat-oz zāhed va nohzat-ol ‘ābed
به فارسی کهن و بسیار شیوا و روان از قرن پنجم و ششم بهترین کتاب فارسی ای است که در زمینه دعا به روش شیعی تأليف شده است. در زبدة الدعوات عسکری و معتقد الامامية (ص 200 و 224) از آن نام برده شده است؛ در جامع الروات(5/2) و امل الأمل (216/2) به نقل از فهرست منتجب الدين رازی از غنية العابد و منية الزاهد ابو علی فضل بن حسن طبرسی یاد شده است و ابن بابویه رازی می گوید: که من آن را دیدم و نزدش برخی از آن را خواندم (نیز الذريعه 67/16 ). بیهقی در تاریخ بیهق (ص 242) از چنین کتابی یاد نموده است. دارای پنج بخش: 1. اورادی که در شبانروز مکرر می شود؛ 2. اورادی که در هفته مکرر می شود؛ 3. آنچه هر ماهی مکرر می شود؛4. آنچه در سالی مکرر می شود؛ 5. آنچه در حادثه مکرر می شود.
آغاز: خدایا تو را خوانم و تو را دانم و به تو نازم و حاجت به تو پردازم و پناه با تو دهم و از تو در تو گریزم و در همه جاها اعتماد بر تو کنم و امید به فضل و کرم تو دارم و فخر به بندگی تو آرم و دست رجا در دامن عفو و غفران تو زنم و دوستی با دوستان تو کنم و دشمنی با دشمنان تو کنم و بر محمد و آلش درود از برای تو فرستم که برگزیدگان تو اند از بنی آدم و فخر و تاجند بر سر هر دو عالم ...
انجام: و چون وداع خواهد کرد بگوید استودعك استر عیك و اقرء علیك السلام ...
چاپ: این کتاب با تصحیح آقای رسول جعفریان از سو میراث مکتوب چاپ و منتشر شده
[الذريعه / 24/117ش 600]
آغاز: أن الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنكر؛ انجام: ابداً ما ابقیتنی انك علی کل شی قدیر ... خدایا بحق محمد و عترت پاکش که رنج ما در جمع این کتاب شریف ضایع منما ... و جز رضای خود مگردان و آنرا قبول نیکو پذیر و اگر غرضی نامرضی در خاطر آمده باشد بر بنده ضعیف مگیر و از شفاعت معصومان زهر معاصی ویر اتر یاقی بیامرز و دست گیر ... در روز رستخیز و احوال شوریده و اقوال ناپسندیده وی را بکرم و فضل خود بپوشان که از تو جز خیر نیاید بیدك الخير انك علی کل شی قدیر
بی کا، تا: گویا قرن 10؛ افتادگی: آغاز ووسط؛ از نسخه ما برگ اول و نیز برگ هایی از بخش چهارم و پنجم افتاده است، این چند سطر که نقل شد گویا در نسخه دانشگاه نیست؛ 156گ، 15 سطر ، اندازه: 17×25سم [ف: 2-107]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسینی، حسین بن حسن، تا: شوال 980ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 272گ، 12سطر (7×11)، اندازه: 18×18سم [ف: 14-3580] و [فیلمها ف: 1-264]
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 995ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 10/5×17 سم [نسخه پژوهی: 1-53]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 5 ذیقعده 1061ق؛ کاغذ: سپاهانی، 361گ، 25 سطر (8×19)، اندازه: 19×28سم [ف: 16-528]
آغاز: برابر؛ انجام: فارزقنی زیادته ابدا ما بقیتنی انك علی کل شیئی قدیر، تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 222گ، 15 سطر (9×17)، اندازه: 15×27 سم [ف: 1-591]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 649
همان نسخه بالا [نشریه: 5-102]
نزهة الزاهد و نهزة العابد - نزهة الزاهد و نزهة العابد
an-nuzhat-uz zahīya fī aḥkām-il ḥammām-iš šar‘īya wa-ṭṭibbīya
مناوی، محمد عبد الرؤف بن علی، 952 - 1031 قمری
manāvī,mohammad ‘abd-or-ra’ūf ebn-e ‘alī (1546-1622)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1009ق
کتاب مختصری در احکام فقهی مربوط به حمام و آنچه از مسائل طبی مربوط به آن می شود در یک «مقدمه» و دو «کتاب» هر کدام دارای هفت «باب» و یک «خاتمه» تدوین شده: المقدمة: في معنی الحمام لغة وشرعا و اول من اتخذه؛ کتاب 1.احکام الحمام الشرعية: باب 1) في حکم دخوله شرعا، 2) في الاداب عند ارادة دخوله، 3) فیما علی من دخله من الوظائف، 4) في الاداب عند الخروج منه و ما بعده، 5) في احکام خاصة بدخول النساء، 6) في احکام میاه الحمام و بخارها و دخانها، 7) في حکم ما یتلف و فروع فقهية غیر مشهورة؛ کتاب 2. احکام الحمام الطبية: باب 1) فیما ینبغی أن یکون علیه من الهيئة، 2) في منافعه، 3) في مضاره، 4) فیما یطلب فعله عند دخوله و ما ینهی عنه، 5)
فیما یطلب فعله فیه و ما ینهی عنه فیه، 6) فیما یطلب فعله عند الخروج منه و ما ینهی عنه، 7) فیما یومر بفعله بعده و ما ینهی عنه؛ الخاتمة: في حکم الاستحمام بالماء البارد و الحار و منافعه و مضاره.
آغاز: الله احمد علی ما منحنی من نعیم القناعة و علی ما جبلنی علیه من الانجماع و الانقطاع حسب الاستطاعة و ان قصدنی بالاذی و الضر متنطعون
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10961
آغاز: برابر؛ انجام: و یجتنب ذلك من في بدنه شیء من الفضول لئلا یحتقن فیه الفضول التي سخنت فیتولد منها حمیات طویله...
خط: رقعی، کا: تاج الدين المناوي (فرزند مؤلف)، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 18گ، 25 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 27-371]
nuzhat-us sā’ir fī ixrāj-i amā’ir
خزرجی، احمد بن مسعود، - 601؟ قمری
xazrajī,ahmad ebn-e mas‘ūd(- 1205)
در طالع بینی و زایجه و تفأل است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3283
آغاز: قال الشيخ الامام ... ابوالعباس بن جعفر السبتي ... و کان من اکابر الصوفية في المائة السادسة .. و فیه قال صحیح عن نسبته و آثار علم الزايرجة
در فهرست به ابوالعباس بن جعفر سبتی منسوب شده است که ظاهراً نام پدر مؤلف را صحیح ذکر نکرده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 29گ، 20سطر ، اندازه: 16/2×21/5 سم [ف:565-1]
nozha-tos sorūr
معین الدين یزدی، علی بن محمد، - 789 قمری
mo‘īn-od-dīn-e yazdī,‘alī ebn-e mohammad(- 1388)
تاریخ تأليف: 757ق
رساله ای است آراسته با صنایع بدیعی در تهنیت کدخدایی شاه شجاع با دختر امیر سلطانشاه نگاشته است.
آغاز: الرسالة الموسومة بنزهة السرورمن منشآت مولانا العظيم معین الملة والدین اليزدي بسمله. الحمد لله رب العالمين حق حمده ... درین مدت که تعاطی کئوس نشاط چهره روزگار برافروخته و تناول اقداح کامرانی خرمن عموم سوخته
انجام: و شاخ کامکاری ساخته میگویند بیت: چو یزدان بر انچت هوی بود داد ** سرانجام این کار فرخنده باد. وصل الله علی سید المرسلين محمد و آله وصحبه اجمعین والحمد الله رب العاليمن
[تاریخ یزد ص 206؛ دیباچه مواهب الهي ص 12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 کاغذ: سمرقندی، 5گ (108پ-112پ)، 21سطر (7×15)، اندازه: 12×22سم [ف: 1-488]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 3گ (265پ -267ر) [ف: -217]
nozhat-os soltān va jalā’-ol ahzān
در فضیلت امام شافعی، برای اولجایتو، در چهار «قسم» (دو تا در مقدمات دو تای دومی در مقاصد). [فهرستواره منزوی2317/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 640-ع
نسخه اصل: مغنیسا گنل ش 1067؛ بی کا، بی تا، 286گ، 15 سطر [فیلمها ف: 1-264]
an-nuzhat-us sanīyya fīmā yuṭlab-u min axbār-il mulūk wa xulafā’-id dīyār-il miṣrīya
ابن فهد، عبد العزيز بن عمر، 850 - 921 قمری
ebn fahad,‘abd-ol-‘azīz ebn-e ‘omar (1447 - 1516)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 1460 عکسی
آغاز: بسمله ... الحمد الله خالق کل شیء وله الصفات الأزلية و رازق کل حی
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1708؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، رکابه دار؛ 17ص (8-24)، 17 سطر [عکسی ف: 314-4]
an-nozhat-os sīyāsīya
شمس مغربی، محمد شیرین، 750؟ - 809 قمری
šams-e maqrebī, mohammad šīrīn (1350 - 1407)
چنان که مؤلف در دیباجه گفته این رساله درباره کیفیت ظهور و ترتیب عوالم و بروز اشکال معالم از بدو ایجاد عالم تا آفرینش انسان و مشتمل بر دوازده «تنبیه» و «تعلیم» بوده و نام آن «النزهة السياسية في معرفة بدء ایجاد نشأة العالم إلى الصورة الانسانية»
است.
[الذيعه 118/24 و 9/3 با ذکر شرح حال مؤلف؛ ريحانة الادب 353/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10103/7
آغاز: الحمد لله رب العالمين العارفين الموحدين المحققين... اما بعد چنین گوید راقم این مرقوم و ناظم این منظوم؛ انجام: آنچه از مشکلات باقی مانده باشد حل کرده شود و صورت دایره کلیه جامعه اینست تم الكتاب و الله اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 8ص (15-22)، اندازه : 14/5×21 سم [ف: 32-126]
‘nozha-tos sanāye
امیران حسینی، علی بن علی، ق9 قمری
amīrān hoseynī,‘alī ebn-e ‘alī(- 15c)
در پژوهش صنایع و بدایع شعر و نکات و لطائف نثر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10934/5
خط: نستعلیق، کا: عبدالمطلب حسینی، تا: 14 ربیع الاول 1087ق، جا: اشرف مازندران؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س 9ش 2- 39]
‘nozhat-os sanāye
اصفهانی، علی بن حسین
esfahānī,‘alī ebn-e hoseyn
در سه «روضه» در صنایعی که مربوط به لفظ تنها یا معنی تنها یا لفظ و معنی هر دو است.
قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 30
آغاز: بسمله. تا طوطی ناطقه انسان بر اغصان بیان به ترصیعات نغمات
خط: نستعلیق، کا: عبدالمطلب حسنی، تا: یک شنبه 1ربیع الاول 1087ق، جا: اشرف [چند نسخه ف: -111]
nuzhat-uṭṭālibīn wa tuḥfat-ur rāġibīn
شیرازی، احمد بن محمد، ق9 قمری
Šīrāzī,ahmad ebn-e mohammad(- 15c)
وابسته به: الكواكب الدرية في مدح خیر البرية = قصيدة البردة = قصیده برده؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696ق)
تاریخ تأليف: 809ق
شرح قصیده برده است. مؤلف دو شرح بر این قصیده نگاشته است که اولی در 797ق به انجام رسیده و دومی که اثر حاضر است در سال 809ق به پایان رسیده است.
[کشف الظنون 1333/2]
آغاز: بسمله، امن تذکر جیران بذی سلم من الابتداء و ذلك؛ انجام: شتران رانندگان ایشان تم الكتاب خمس و اربعین و ثمان مائه هجریه
خط: نستعلیق، کا: أمان الله، تا: 845ق [الفبائي: -581]
آغاز: بسمله، الحمدلله نحمد و نستعینه و نو من به انجام: و بالنعم یتعلق به و الباء للاستعانه خمس و ثمانین و ثمانمائه الهجريه
خط: نسخ، بی کا، تا: 885ق [الفبائي: -581]
آغاز: فیقول احقر العباد و افقرهم و اضعف الناس؛ انجام: اسمه و فاعل منیب و ضمیر له و الأزهار مفعوله و شی الاكم متعلق به و الجمله خیبره
خط: نسخ، کا: شفیع، محمد کریم بن محمد، تا: 1272ق [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 848/1
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -302]
nuzhat-uṭṭuraf fī ‘ilm-iṣṣarf
میدانی، احمد بن محمد، - 518 قمری
meydānī,ahmad ebn-e mohammad(- 1125)
در کشف الظنون (1943/2) آمده است که این اثر طبق کتاب اسانید خواجه پارسا از جمله مؤلفات ابو البقاء عبدالله بن الحسين بکری شمرده شده است. شامل ده «باب» است: 1. در مقدمه صرف؛ 2. ابنیه اسماء؛ 3. ابنیه افعال؛ 4. القاب انواع و معنی امثله؛ 5. مصادر؛ 6. امثله فاعل و آمر؛ 7.حذف و زیاده؛ 8 قلب و ابدال و احکام همزه؛ 10. حل العقد.
آغاز: الحمدلله علی آلائه و اشکره علی جمیل بلائه ... اما بعد فان التصريف اخذ من الأدب و به یعرف سعة کلام العرب ... و سمیته نزهه الطرف في علم الصرف ...
انجام: زاد مفعولا آخر وهو الذي حل الفعل به قال المصنف ره تم الكتاب ... علی ما وفقناله و هدانا اليه و هو حسبنا و نعم الوكيل.
چاپ: مشار عربی، ص 951؛ ترکیه، 1299ق؛ تهران، سنگیف 1322ق (چاپ گراوری از روی نسخه خطی)، خشتی، 94ص
[مشار عربی 951؛ کشف الظنون 1943/2 ؛ بروکلمان ذیل 2:507]
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 ربیع الاول 728ق؛ واقف: مستوفی دیوان میرزا محمد علی، محرم 1231؛ کاغذ: بغدادی [نشریه: 2-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن حسن کرمانی، تا: 843ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «مصطفی الحسيني» (بیضی)، کتابخانه مجدالدین؛ 14سطر (8/5×12)، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 3-1468]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر صالح حسنی مازندرانی، تا: 1089ق؛ 66گ (71پ -136پ)، 13 سطر (5×10)، اندازه: 10×14/5 سم [113-14]
آغاز: برابر؛ انجام: المضاعف من هذا الباب فریفر فراراً ... یقر من الوقار و هو الثبات
در ده باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 26گ (138پ -163پ)، 15 سطر (8×13)، اندازه: 14×19/5سم [ف: - 242]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 99ص (3-101) [ف: -36]
nuzhat-uṭṭullāb
حسینی، محمد باقر بن حیدر، - 1290 قمری
hoseynī,mohammad bāqer ebn-e heydar(- 1873)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4420
آغاز: بسمله، الحمدلله علی نعمه و الصلوه علی محمد و عترته؛ انجام: نستل الله الهدايه في المبدء و النهايه و باطنا و ظاهرا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1288ق؛ جلد: پارچه ای [الفبائي: -581]
nozhat-ol ‘āšeqīn = nozha-tol ‘oššāq = zīnat-ol ‘āšeqīn
حاج بله تبریزی، عثمان بن امین الدين، ق8 قمری
hāj bale tabrīzī,‘osmān ebn-e amīn-od-dīn(- 14c)
تاریخ تأليف: 970ق
در مراتب عاشق و معشوق، به نثر و نظم و حکایت در پنج «قاعده» و یک «خاتمه»: 1. هر عضو آدمی برای کاری است و دل برای عشق ورزیدن؛ 2. اهل لطف خلاف کرده اند که دیده سابق است در عشق و یا دل؛ 3. عاشق جهت لذت بردن نیازمن عاشق؛ جمال معشوق است، معشوق نیز برای ارائه جمال نیازمن عاشق؛ 4. عاشق را در عشق شرایط است (هفت شرط)؛ 5. معشوق را نیز شرایط است (هفت شرط)؛ خاتمه: طایفه ای که از ذوق دل نصیبی ندارند. در دیباچه در سبب نگارش این گفتار می نویسد: «این ضعیف را بهریاری بر دل باری داشت و از سلسله عشق بر پای بندی ...». نام مؤلف در نسخه ها گوناگون آمده است: عثمان بن حاج بله (بالله، بالا؟) تبریزی (نسخه ها)، علی فرزند محمود (همانجا و گلچین معانی)، علی بن حاج (اته)، خواجه عثمان فرزند آقا بالا تبریزی (نسخه لس آنجلس).
آغاز: الحمدلله الذي جعل قلوب العاشقين محل محبات المعشوقين ... اما بعد، چنین گوید سوخته فراق و غم اندوخته اشتیاق ... عثمان بن حاجی بله التبريزي ..
چاپ: تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، میراث بهارستان، دفتر دوم، ص 165، با تصحیح فاطمه شاملو
[فهرستواره، منزوی 466/7 به نام زينة العاشقين و از علی بن محمودو 1030/8]
آغاز: سپاس آفریدگاری را که سینه بی دلان شیفته را محل اسرار عشق گردانید و ستایش پروردگاری را که از جان عاشقان چمن محبت بساخت و از دل مشتاقان گلشن معرفت پرداخت؛ انجام: تم الرسالة الموسومة بنزهة العاشقين علی ید العبد الضعيف المحتاج الى رحمة الله تعالی و غفرانه علی بن محمد المؤدب - احسن الله عواقب اموره - في حادی عشر ربیع الاول سنة تسع و ثمانین وسبعمأة الهلالية النبوية و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 2703. در سه قاعده و یک خاتمه؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن محمد مودب، تا: 11 ربیع الاول 789ق؛ 7گ (4پ -10ر)، 25سطر [فیلمها ف: 1-515]
آغاز: برابر؛ انجام: و اختصار کرده شد بر وجه احسن، أنه خیر موفق و معین هو نعم المولي و نعم النصير، و صلی الله علی ...
تذکر: این رساله در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 140ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 9گ (297پ - 305پ)، 25 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 7-180]
نسخه اصل: نسخه آقای افشار شیرازی. در پنج قاعده و خاتمه و نسخه قاعده سوم تا میان پنجم را ندارد؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-717 ]
nozhat-ol ‘āšeqīn
زنگی بخاری، محمد بن محمود، ق8 قمری
zangī boxārī, mohammad ebn-e mahmūd(- 14c)
اهدا به: محمود بن محمد مرتجی ابهری
رساله ای در عشق است به نظم و نثر در چهار «باب»: 1. تحقیق
عشق؛ 2. صفت عشق؛ 3. صفت معشوق؛ 4. فائده عشق
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد حضرت قادری را که عالم و آدم را ... من بعده چنین گوید مؤلف این کلمات و ... محمد بن محمد زنگی البخاري ...
چاپ: تهران، 1372ش، به کوشش استاد ایرج افشار
[فهرستواره منزوی 1030/8]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589. درهامش؛ بی کا، تا: با تاریخ 756ق؛ مجدول، 8گ (375پ -382پ) [فیلمها ف: 468-1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/105عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18ش 1-58]
نسخه اصل: ایاصوفیا 4811؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 861ق [فیلمها ف : 1-667]
آغاز: برابر؛ انجام: و ترک معارضه کردند.
نسخه اصل: نسخه ش 134 چستر بیتی (64/2)؛ خط: نسخ،کا: شیخ محمود، تا: 864 ق، جا: شیراز؛ برای ابوالفتح پسر بوداق بهادر خان پسر جهانشاه پسر قره یوسف ترکمان قرقوینلو نقل شده است. گردآورنده حسام محمد رشید خوارزمی است از قرن8 و9 [نشریه: 6-682]
nozhat-ol ‘āšeqīn = zīnat-ol ‘āšeqīn
علی بن محمود الحاج، ق 10 قمری
‘alī ebn-e mahmūd-al-hāj(- 16c)
تاریخ تأليف: 970ق
شامل روایات و حکایات مختلفی در بیان عشق و محبت و نیاز عاشق و ناز معشوق است در یک «مقدمه» توحیدی و پنج «قاعده» در شرح مقام و رتبت عشق مجازی و عشق حقیقی که با ابیاتی مناسب حال مرقوم رفته و موسوم به «نزهة العاشقين» می باشد. لازم به ذکر است که آقای منزوی در جلد 8 فهرستواره ذیل نام «نزهة العاشقين» این رساله را با رساله دیگر از حاج بله تبریزی، عثمان بن امین الدين، یکی دانسته و معتقد است که نسخه ها متفاوت است، حال آنکه با توجه به تفاوت آغاز نسخه ها، حجم رساله ها و تفاوت نام نگارنده ها که یکی متوفی قرن 8 و دیگری متوفی قرن 10 می باشد، دو تا بودن رساله محرز می شود.
آغاز: بسمله. حمد و سپاس آفریدگاری را که سینه بی دلان مستمند را محل اسرار عشق ساخت و ستایش بی حد پروردگاری را که از دل عاشقان نیازمند آئینه انوار محبت پرداخت ... اما جنین گوید فقیر بی بضاعت محتاج علی بن محمود الحاج کلمه چند شکسته بسته چون مرقع درویشان در هم پیوسته از اشعار مترفقه و از حکایات مشتمل بر بیان محبت و نیاز عاشق و ناز معشوق از خاطر پریشان بعبارت بی تکلف درویشان بزبان حال بهر دفع ملال املا کرد تا از مطالعه آن دفاع را تقویتی و دل را تربیتی حاصل شود و این رساله مشتمل است بر پنج قاعده و خاتمه و موسومست به نزهة العاشقين. بدانکه هر جزوی از اجزاء آدمی بهر کاریست تا آن نبود بیکار بود و بمحنت دنیا گرفتار چشم را کار دیدنست و گوش را کار شنیدن و دل را کار عاشقیست تا عشق نبود دل بی کار بود باید که دل بسودای عشق نگاری گرفتار باشد و از هر چیز غیر اوست بپردازد.هر دل که درو مهر نگاری نبود ** مرده شمرش که زنده باری نبود / آن دل که درو نباشد از عشق اثر ** در هیچ حسابی و شماری نبود
انجام: دیگر از علامات عشق آنست که چون مرد ببلای او در ماند پند ناصحان و نیک خواهان نشنود. توقع از ارباب خرد آنکه این رساله را بنظر لطف مطالعه فرمایند و اگر قصوری بینند اصلاح نمایند کلام العشاق لطوی و لایروی.
[فهرستواره 466/7 با نام زينة العاشقين]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ممتاز، کا: هروی، میر علی بن میر باقر، تا: اواسط قرن 10؛ مجدول، با یک کتیبه مذهب بسیار عالی؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم ساغری مذهب، 36ص، 7سطر ، اندازه: 17×24/3سم [ف: 7-747]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1071-1077ق؛ جلد: تیماج، 5ص (637-641)، اندازه: 15×27/6 سم [ف: 17-416]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «زينة العاشقين» آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1227ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن ، 5گ (160پ-164ر)، اندازه: 17/2×28/2 سم [ف: 8-75]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد علی فیروز کوهی، تا: 1301ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 6گ (34پ-39پ)، 15 سطر ، اندازه: 12/5× 20/5سم [ف: 20-117]
nozhat-ol ‘āšeqīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1031/4-ف
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 120 (1302)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی شیرازی، تا: 1009ق [فیلمها ف: 1-558]
بنزهة العشاق - نزهة العاشقين
nuzhat-ul ‘uššāq fī makārim-il axlāq
حسینی، علی بن دقماق، - 806؟ قمری
hoseynī,‘alī ebn-e doqmāq(- 1404)
اهدا به: خواجه نصیرالدین حسین
مؤلف از فضلاء امامیه است که این رساله را برای خواجه نصیر الدين حسین نامی نگاشته و از القابي که برای او آورده می رساند که از امراء بوده است. رساله مختصری است در مقدمه اخلاق با ذکر شواهد ذوقی و شرعی و مرتب است بر یک «مقدمه» و دو «مقام» و «خاتمه»: مقدمه در حقیقت نفس؛ مقام1.در تعریف و بنیاد مکارم اخلاق (در بیست و یک فصل)؛ مقام 2.در رذائل اخلاق؛ خاتمه در ذکر برخی از خصائل حمیده مواعظ.
آغاز: بسمله سبحانك یا من یسبح له النون في ظلمة البحر الطامس الزخار ولك الحمد یا عالم مکنون مثاقیل رمال القفار... وبعد فهذه مقدمة في مکارم الاخلاق
انجام: ایا واقفاً يقرأ سطوراً نظمتها ** علی صحة منی قبیل منیتی / سألتك الا ما اتعظت بمصرعی ** وان لم تعی نصحی ندمت ندامتی
[الذريعة 119/24 ش 613]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل، تا: صفر 1009ق؛ جلد: تیماج، 30ص (13-42)، 18سطر ، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 32-202]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: رازی، عبدالوهاب بن قاسم، تا: 1031ق؛اندازه: 12×18 سم [ف: 3-129]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست مؤلف ناشناخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1057ق؛ 11گ، 26سطر ، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 8-4781]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز و انجام ذکر شد؛ خط:نسخ، بی کا، بی تا؛ 59گ، 15 سطر ، اندازه: 12×18سم [ف: 6-479]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آیت الله گلپایگانی، شماره 48 (جدید 156/19)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11ص (23-33)،19-30سطر [عکسی ف: 3-661]
6 . تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 894616
آغاز: برابر؛ انجام: و مضی فلما طرق علیه الباب خرج اليه و قال جئت جواب مسألتك انی نظمت البارحة ثلث ابیات.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15ص (64-78)، اندازه: 18/2×29/1سم [ف: 29/1-432]
nuzhat-ul ‘uššāq wa nuhzat-ul muštāq
عین القضاة، عبد الله بن محمد، 492 - 525 قمری
ayn-ol-qozāt,‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1100-1132)‘
هزار بیت شعر است در تغزل و عشق و عاشقی که مؤلف از شعر خود، به درخواست گروهی در همدان، انتخاب کرده است.
آغاز: الحمدلله علی ما آتانا من فضله العظيم و طوله العميم و صلواته علی رسوله محمد خیر الناس.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4047/6
آغاز: برابر؛ انجام: فقد کدت اذ زمت مطایاه للسری ** بیثرب آن آهیج بروحی و اشرقا
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 8 شعبان 641ق؛ جلد: تیماج، 34 گ (122پ -155ر)، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 11-49]
nozha-tol ‘oqūl fī latāyef-el fosūl
عومی، محمد بن محمد یحیی
‘aūmī,mohammad ebn-e mohammad yahyā
چهل فصل است در فضایل اخلاق و مکارم آداب اسلامی، به گونه مجالسی تنظیم شده برای واعظان و سخنگویان که مؤلف خود از این فرقه بوده و این کتاب را پس از کتاب دیگرش «زبدة المعالي لابی المعالي» تأليف کرده و مؤلف کتاب را به هیچ شخصیتی اهدا ننمودهچون فقط برای رضای الهي آن را نوشته است. هر یک از این فصول به آیتی از قرآن کریم و حدیثی از پیامبر گرامی اسلام شروع می شود و مشتمل بر حکایات و اشعاری مناسب موضوعات می باشد.
آغاز: الحمدلله الذى الافصال و النعم و موجد الخلق و حقا باری النسم ... چون از جمع کتب غنية الأوصاف و منية الوصاف.
انجام: دلهای مارا بنور بصیرت آشنائی ده یا اله العالمين و یا خیر الناظرين.
[فهرستواره منزوی 659/6]
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 9084
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ هندوستان، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 167گ، 17 سطر ، اندازه: 15×22/5سم [ف: 23-237]
nuzhat-ul ‘uqūl wa xulāṣat-ul maḥsūs wa-l ma‘qūl fī š.-i r.-it tawḥīd li-ibn-i sīnā
وابسته به: التوحيدية؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 233-ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4771؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 890ق؛ 119گ، 11 سطر [فیلمها ف: 1-394]
nozhat-ol ‘oyūn fī kašf-er romūz
آغاز: بسمله. بدان ای طالب که جوهر واحد که آن ماده اولی است تدبیر آن موافق تدبیر رأي حکما ...
[نسخه های منزوی 644؛ فهرستواره منزوی 3988/5]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3397/13
آغاز: برابر؛ انجام: از او اکسیر قمری و شمسی بدارد و منتفع شود. تمت کتاب الموسوم بنزهة العيون في کشف الرموز
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 34ص (144-177) [ف: 6-394]
نزهة العيون النواظر - روض الرياحين في حکایات الصالحين
nuzhat-ul ‘uyūn wa-n nawāẓir fi-l ašbāh wa-n naẓā’ir
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قم
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
چاپ: حیدر آباد، دائرة المعارف العثمانية، ج 1، 320ص و ج2، 373ص، 1974م.
[الأوقاف العامة بغداد 166/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10299
آغاز: بسمله، قال الشيخ الامام العالم جمال الدين ابوالفرج عبدالرحمن بن علی ابن الجوزي رحمة الله؛ انجام: انه ولی ذلك و القادر علیه و الحمدلله حق حمده و صلوة علی محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا الى یوم الدين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 صفر 1156ق؛ با بلاغ؛ تملک: ابوطالب موسوی، محمد سعدی السيوطي بن صفتی الحنايله؛126گ، 24سطر (11×17/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 19-414]
nozha-tol ġurā
نجفی کربلائی، محمد بن عبود
najafī karbalā’ī, mohammad ebn-e ‘abbūd
محمد بن عبود نجفی کربلائی پس از مناقب السبعين و کنز الحفاظ این رساله را درباره غری (نجف) نوشته است. در آن از بحار مجلسی و فرحة الغرى ابن طاوس و مجالس المؤمنين شوشتری و کامل ابن اثیر و بحر الأنساب و ریاض العلماء و وفیات الأعيان و مقدمه ابن خلدون و از سید حسین عراقی و شیخ محمد کبه یاد شده است. نسخه ما از فصل دهم است و گویا از رساله سید حسین عراقی گرفته شده است.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 299 - ج
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول ... محمد بن المرحوم الحاج عبود ... احببت ان اجمع احوالات الغرى ... و سمیته بنزحة الغري؛ انجام: و الثلثماية و الف انتهی. قال ... محمد بن المرحوم الحاج عبود الشهير بالکوفی ... هذا ما وجدته في رسالة السيد حسین العراقي سلمه الله مشوشا و ذکرته مرتبا فکان به ختام هذا الفصل انتهی (کتبه محمد التبريزي)
خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 41گ، 14سطر (8×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: -493]
nozha-tol qolūb
حمدالله مستوفی، حمد الله بن ابی بکر، - 750 قمری
hamd-ol-lāh-e mostawfī,hamd-ol-lāh ebn-e abī-bakr(- 1350)
تاریخ تأليف: 740ق
مجموعه ممتازی است در رشته های افلاک و نجوم و آثار علوی و سفلی و عناصر و تکوین موالید و توصیف بلدان که از مدارک معتبر متقدم نقل و جمع کرده است و نام یکایک آن مآخذ را در مقدمه آورده است و در عین حال از نمونه های خوب نثر فارسی است. شامل یک «فاتحه»، سه «مقاله» و یک «خاتمه»: فاتحه در یک مقدمه در ترتیب ابداع افلاک ونجوم وعناصر و آثار علوی ویک دیباجه در ذکر ربع مسکون وشرح طول وعرض و وصف اقالیم؛ مقاله 1. در تکوین موالید ثلاث معادن و نبات و حیوان و آن بر سه مرتبه است؛ مقاله 2. در ذکر نوع انسان؛ مقاله 3. در صفت بلدان و بقاع، در چهار «قسم»: حرمین شریفین ومسجد الاقصي، شرح حال ایران، ذکر بلدانی که اگر چه ایران نیست ولی حکام ایرانی ساخته اند، دیگر عمارات عالیه ولایات ربع مسکون؛ خاتمه: در وصف عجایبی که در بر و بحر ربع مسکون است.وی فهرست کتاب را در دیباچه آورده، و می گوید چون پیشینیان کتاب های خود را در این موضوع به زبان عربی نگاشته اند، و مردم ایران از آنها بهره نبرد، برخی از دوستان از من خواستند، کتابی در این موضوع به فارسی سازم.
مستوفی از سه خلیفه به نیکی یاد کند ولی خاندان پیغمبر را بیشتر دوست می دارد، همه جا زیارتگاه امام زاده گان را نشان می دهد، درباره یکی از دیه های شهر ری می گوید مردم آن شیعی اثنی عشری اند و گور یکی از فرزندان جمال الدين مطهر (علامه حلی) که از مجتهدان شیعه است در آنجا است [ این قسمت در نسخه های چاپ اروپا ص 53 و چاپ بمبئی نمی شود].
آغاز: چون واهب مواهب بی علت علت کلمته که مبدع مخترعات و مخترع مبتدعاتست در جامع قوانین فواید فراید مبانی معانی یعنی کلام مجید که مبنی است بر اصطالاحات مثالث و مثانی ترتیب تر کیب سبع المثاني تعلیم فرموده است
انجام: و ختم سخن و دعاء بر این کلمات اختصار رفت. یا علة العلل یا معبود کل الملل یا ذا الجلال و الاكرام بحرمة محمد علیه السلام.
چاپ: بارها چاپ شده است.
[نسخه های منزوی 689/1 و 671/2 و و ج6، ص 3986؛ الذريعة 120/25 و 120/24؛ کشف الظنون 1945/2 ؛ مشار فارسی 1576 و 5190/5 ؛ مشترک پاکستان، 836/1 ؛ براون 140-142؛ دنا، ج10، ص 652-655 (105 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و دلیل بر امور عالم سفلی نه آنکه حقیقی و ذاتی ایشانست بجدول یاد کنیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 809ق؛ اهدایی: رهبری، مهر1386؛ 291گ، 17سطر ، اندازه: 18×25/5 سم [اهدائی رهبر: 9-187]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 9 و 10ق؛ ناتمام؛ 278گ، 23 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 2-108]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 178گ، 25سطر (14×20)، اندازه: 20×27سم [ف: 17-181]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام؛ مهر: عبدالحمید حسینی، علی اکبر حسینی؛ واقف: آقاسی خان قراگوزبلو، 1253؛ جلد: تیماج، 219گ، 25سطر (10×16)، اندازه: 19×25سم [سنا: ف: 2-79]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 219گ، 20سطر (11/5×16/5)،اندازه: 17×24/5سم [ف: -434]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه با نسخه چاپ بمبئی و چاپ اروپا دگرگونی هایی دارد و اگر کسی بخواهد نزهة القلوب را از نو چاپ کند باید آنها را یاد آوری نماید، از آغاز یک برگ افتاده و برابر است با سطر 13 صفحه 3 چاپ بمبئی است، مجدول، مصحح، نسخه در گ414پ پایان یافته و پس از آن پنج صفحه گفتاری است که نویسنده نسخه افزوده است و در چاپ اروپا و بمبئی نیست؛ تملک: محمد علی تربیت به تاریخ 1316؛ جلد: تیماج، 416گ، 17سطر (8×14/3)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 2-671]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 494ص، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 10-423]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، یک برگ پایان نسخه در شوال 1066 نوشته شده، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 246گ، 19 سطر (9/5×18)، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 5-711]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 217 گ، 21 سطر (12×20)، اندازه: 19×29سم [ف: 1-592]
آغاز: برابر؛ انجام: ویحکم ما یرید بمشیته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 10؛ مهر: «عبده اسماعیل 1162» (بیضوی) جلد: گالینگور، 231گ، 20سطر ، اندازه: 17/5×27سم [ف: 27/2-22]
خط: نسخ، کا: درویش علی بن محمد کاتب، تا: 5 ذیقعده 909ق؛ اندازه: 16/5×23/5 سم [نسخه پژوهی: 2-236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن عبدالحسین سبزواری، تا: ذیقعده 951ق [تاریخ تحریر دراصل «احدی و خمسین و تسعمائه» بوده و جاعلی تسعمائه را به سبعمائه تغییر داده است؛ مجدول، با سرلوح کم کار؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 335گ، 17سطر ، اندازه: 17/7×24/8 سم [ف: 8-482]
آغاز: غزای پرموک بودو فتحی بعضی از بلاد شام در جمادی الاخر وفات ابابکر بود؛ انجام: واختم خاتمنا علی الاسلام، واحشرنا تحت لواء خیر الأنام وادخلنا دار السلام ...
خط: نستعلیق، کان محمود بن عبدالحسین سبزواری، تا: چهارشنبه 12 ربیع الاول 959ق؛ افتادگی: آغاز؛ 402ص، 23سطر (13×20)، اندازه: 19×28سم [ف: -49]
بی کا، تا: رمضان 971ق [نشریه: 5-274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: علی بن شمس الدين محمد املی، تا: رمضان 971ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 250گ، 21 سطر [ف:685]
خط: نسخ، کا: انصاری، حبیب نور محمد، تا: رجب 988ق؛کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 157گ، 24سطر (6×15) اندازه: 15×24سم [ف: 16-703]
خط: نستعلیق، کا: هداية الله بن میرزا علی، تا: ذیقعده 991ق؛ با دو سرلوح، مجدول [نشریه: 7-306]
خط: نستعلیق، کا: هداية الله بن علی، تا: ذیقعده 991ق؛ مجدول، با دو سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 238 گ، 21سطر (10×16)، اندازه: 16×24سم [سنا: ف: 2-46]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 301گ، اندازه: 14/5×21/5 سم [نسخه پژوهی: 2-236]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 12×24سم [نسخه پژوهی: 2-236]
انجام افتاده در مختتم در انجام کتاب تمهیدات عذر مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سر لوح زرین؛ قطع: وزیری [ف: 2-70]
بندی کوتاه از نزهة القلوب حمدالله مستوفی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن، 1ص (40پ)، اندازه: 14/8×26/1 سم [ف: 8-386]
بخشی از کتاب نزهة القلوب مستوفی در شرح آثار علوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 20گ (77پ -96پ)، 17سطر (9×17)، اندازه: 16×26سم [ف: -141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 327گ، 19سطر (11/2×20)، اندازه: 19×29سم [ف: 1-55]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1850-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-265]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 238گ، 21سطر ، اندازه : 17×24سم [ف: -64]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج، 172گ، 16 سطر (10×15/5)، اندازه: 17×23/8 سم [ف: 8-482]
آغاز: هذه الرسالة منتخب من کتاب نزهة القلوب. صفت اول در ذکر انسان؛ انجام: صورتشان خوب و سیر تشان ناسزا.
منتخبی است از مقاله دوم کتاب و انتخاب کننده معلوم نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ 11گ، اندازه: 25/7×42/8 سم [ف: 8-482]
آغاز: برابر؛ انجام: و یا منسیء مبادی حرکات الأول ارزقنا راحة القلوب و صفاء العيش مادمنا في عالم التركيب ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ تملک: ناصر الدين به تاریخ ذیحجه 1289؛ مهر: «نورالدین محمد» (هشت گوش)، «فخر عالم محمد عربیست» (بیضوی)، «المهدي من هدیت» (مربع)؛ جلد: تیماج، 187گ، 25سطر ، اندازه: 18×25سم [ف: 11-282]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (انجام در باب 15 در خوزستان افتاده)؛ جلد: میشن، 242گ، 21 سطر، اندازه: 13×27/2 سم [ف: 4-818]
خط: نستعلیق، کا: قاضی جان بن نظام الدين احمد شولستانی فقیه، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 268گ، 21سطر ، اندازه: 18/2×25/2 سم [ف: 4-818]
آغاز: بر کوه حری وقت چاشت ظاهر شدن جبرئیل علیه السلام بر مصطفی (صلی الله علیه و آله) نزول کلام الله و پنج آیت از اول سوره اقراء؛ انجام: در تبریز همچنین مردی موجود است که در میدان هنگامه...
مقداری از باب اول و بعد دیباچه کتاب و مقابله اول تا اواخر خاتمه کتاب در عجایب ربع مسکون را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 295گ، 17 سطر (12×16/5)، اندازه: 16/5×23/5سم [ف: 1-311]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 2146-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-265]
از مبحث افلاک است تا عجایب عالم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 382گ، 21سطر (10/5×19)، اندازه: 15×17 سم [ف: 1-509]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، با تاریخ 12 صفر 1076 (در نونویس)؛ مجدول؛ یادداشت محمد علی قاجار مورخ 1298 در تهران؛ کاغذ: سپاهانی، 352گ، 19 سطر (9×18)، اندازه: 16×26سم [ف: 16-213]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 306-7 ]
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، عین علی بن علی، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 293گ، 22سطر (12×23)، اندازه: 17×30سم [ف: 16-241]
آغاز: پروردگاری را که سفینه سکینه معرفت صفات کمال سمات جلال او؛ انجام: هفدهم کرم بزرگ که در شکم بود... بغایت مفید بود و الله اعلم بالصواب
از اوایل مقدمه تا کتاب (مقاله) سوم در ذکر نوع انسان ( تا اواخر نظر اول، صفت سوم در ذکر خواص و فوائد اعضاء و جوارح انسان)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: مقوا، 154گ، 25سطر ، اندازه: 18×30سم [اهدائی رهبر: 9-189]
آغاز: طلائیست معدن سیستان در افواه مشهورست که عهد سلاطین غزنین بر روی زمین به مثل سوزن زرین پیدا شد و هر چندان که نشیب تر؛ انجام: معدن به حدود دامغان آن را کوه زر خوانند طلا پاره ها در میان خاک می یابند خاک را می شویند تا طلا از وی جدا می شود و اکنون در ایران غیر از این معدن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ 65گ، 19سطر ، اندازه: 16×29سم [ف: 20-164]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با اشکال هندسی و نقشه های جغرافیایی، مصحح؛ یادداشتی درباره مؤلف و یادداشتی به سال 1296 ق که کتاب را مخبرالدوله به صاحب یادداشت داده؛ مهر: کتابخانه «جعفر سلطان القرائي» به سال 1365 ق در تبریز؛ جلد: تیماج، 281گ، 19 سطر ، اندازه: 13×19سم [ف: 20-225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در پایان قسمت نونویس 1224 قرن 13 رقم کرده ولی قسمت کهنه حدود قرن 11 نظر می رسد؛ مجدول؛ جلد: تیماج، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 10-762]
آغاز: برابر؛ انجام: و این نتایج که از آزادگان جان و دلند، نامی تر و باقی تر از فرزندان آب و گلند
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن،263گ ، 19سطر (11/5×19)، اندازه: 17/5×25 سم [ف: 1-260]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1021ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 342گ، 20 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 4-818]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1024ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ 516ص، 23 سطر، اندازه: 17/5×28/5سم [ف: 17-183]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 20 رجب 1030ق؛ جلد: تیماج، 307گ، 17 سطر ، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 27-348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی کاتب خاتون آبادی، تا: دوشنبه 5 ذیقعده 1031ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغر، 20 سطر (8×17)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 5-710]
خط: نستعلیق، کا: شیخ امین الدين نصیر الدين محمد خفر کی، تا: جمادی الثاني 1031ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 109گ (62پ -170ر)، مختلف السطر چلیپایی، اندازه: 19×30 سم [ف: 14-66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مقیم ولد محمد شریف هندی، تا: 1033ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 239گ، 25 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 14×25سم [ف: 3-526]
آغاز: برابر؛ انجام: در تاریخ ثانی عشر شهر شعبان المعظم سنه اربع و ثلاثین و الف سمت اختتام پذیرفت نزهة القلوب حمدالله المستوفي القزويني بجهة بندگان اعلیحضرت سیادت و رفعت پناه عزت و معانی دستگاه شرفا للسیاده و الجابت و العزة و الاقبال (امیر آقابیکا) ملاذا مطاعا امید از حضرت احدیت آنکه همیشه دوستکام و مقضی المرام بوده باشند و مطالعه این نسخه نفیس فایض و بهره مند گردند بحق الحق و النسبي المطلق. کتبه العبد المذنب محمد تقی بن حسین الكاتب الخاتون آبادی الاصفهاني غفر ذنوبه.
خط: نستعلیق ممتاز، کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1034ق، مجدول، با یک سرلوح مزدوج مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، 698ص، 20 سطر، اندازه: 15/5×26/5 سم [ف: 5-722]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الكتاب و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و صلی الله علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين العالمين العاملين الفاضلين الكارمين الاجمعين خط: نستعلیق، کان ابن ایوب، تا: جمعه 8 ربیع الاول 1037ق؛
258گ، 23 سطر (10×20)، اندازه: 16×30سم [ف: 1-102]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1952-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-265]
آغاز: حافظ خلیل قزوینی و رساله ملکشاهی در وصف دیاری که سلطان ملکشاه سلجوقی به خود در نظر آورده بود و تاریخ اصفهان به تأليف حافظ عبدالرحمن بن اسحاق الاصفهاني...
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم خاتون آبادی، تا: شوال 1039ق؛ افتادگی: آغاز، مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 299گ، 19سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 20-237]
آغاز: برابر؛ انجام: و صفاء العيش ما دمنا في عالم التركيب...و الحمدلله اولا و آخرا
خط: نستعلیق خفی، کا: عبدالواحد بن عبدالرحیم، تا: 1040ق؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی خاتون آبادی اصفهانی، تا: پنج شنبه 26 ربیع الاول 1041ق؛ مجدول، دارای سرلوح و کتیبه مرصع مذهب، دارای 45 صورت نقاشی آب رنگ ظریف، محشی؛ جلد: تیماج، 341گ، 18 سطر ، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 20-312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن نصر الله الويري ساوجی، تا: 27 شوال 1046ق؛ مصحح، اتمام مطالعه محمد رفیعا الويري در 1047؛ تملک: میر جعفر جراح قمی 1107؛ جلد: تیماج مذهب، 205گ، 22 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 8-4781]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحی حسینی، تا 6 رجب 1048ق؛ جا:شماخی؛ مصحح؛ تملک: مصطفی بن هاشم حسینی در ربیع الاول 1298؛ 264گ، 20 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: -85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين، تا: یک شنبه 26 ربیع الثاني 1051ق، برای سید عزت شاه؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج،254گ، 25 سطر (7×20)، اندازه: 13×35سم [ف: 5-710]
خط: نستعلیق، کا: علی کاتب ابن علی تبریزی، تا: 10جمادی الثاني 1052ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ اندازه: 18×31/5 سم نسخه پژوهی: [2-236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 23 رمضان 1055ق؛محشی؛ 317گ، 21سطر (8/5×18)، اندازه: 17/5×29سم [ف: 14-30]
خط: نستعلیق، کا: میر سهل علی حسینی معلم بن میر معز الدين محمد بن میر محمد زمان حسینی صفاهانی، تا: 15جمادی الاول 1056ق؛ 300گ، 18سطر ، اندازه: 19×29سم [ف: 1-184]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 422
همان نسخه بالا [نشریه: 11-920]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: دوشنبه 24 صفر 1059ق؛ کاغذ: ترمه، 227گ، 21 سطر، اندازه: 17/3×30/4 سم [ف: 4-818]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: ناصر الدين بن جلال الدين حبقی، تا: سه شنبه 15 محرم 1060ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 321گ، 19 سطر ، اندازه: 16×25سم [ف: 8-4782]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان عبدالحمید بن کمال بهبهانی، تا: 1 ربیع الثاني 1068 ق، برای میرزا عطاء الله؛ جلد: تیماج مذهب، 381گ، 19سطر ، اندازه: 15/5×28 سم [ف: 36-363]
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن ملا محمد حسین، تا: یک شنبه 27 ذیحجه 1072ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رحلی [نشریه: 3-49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین حسینی، تا: 1072ق؛ تملک: معتضد الدوله؛ 320گ، 17سطر ، اندازه: 19×25سم [ف مخ: 5-2217]
خط: نستعلیق، بی کا، تا پایان ذیحجه 1072ق؛ کاغذ: سپاهانی، 237گ، 19سطر (11×18)، اندازه: 19×25سم [ف: 15-4202]
خط: نستعلیق، کا: ابن نویدی شیرازی، محمد مسیح، تا: ذیحجه 1075ق؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ تملک: احمد بن میر حیدر صفوی حسنی خلخالی در 1166؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 177گ، 20سطر (12×21)، اندازه: 19×29سم [ف: 17-136]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ربیع الثاني 1076ق؛ تملک: محمد رفیع الدين بن میرزا محمد ظهیر بن محمد رفیع اهری در 1082، طهماسب قلی بیک، عباس قلی بیک قراجه داغی در 1270ق؛ مهر: محمد صالح؛ 780ص، قطع: رحلی [نشریه: 5-396]
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی مشهور به علی قلی پسر احمد تبریزی، تا: 8 رجب 1076ق؛ با سرلوح، مجدول؛ تملک: محمد حسن بن مشهدی محمد در 1310؛ جلد: ساغری، 299گ، 21سطر، اندازه:20/2×32/3 سم [ف: 4-818]
آغاز: برابر؛ انجام: و عترته علیه السلام.
خط: نستعلیق، کا: ابن درویش امیر محمد حاجی شهمرزادی، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 1079ق؛ تملک: سید ابوالحسن موسوی، واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: تیماج، 228گ، 24سطر ، اندازه: 18×29/5سم [ف: 18- 171]
آغاز: برابر؛ انجام: منم فانی و باقی کردگار است یا علة العلل و یا معبود کل الملل ... و المسلمين و المسلمات من شانزده صفر ختم بالخیر و الظفر
خط: نستعلیق، کا: نجفقلی قاجار، تا: 16 صفر 1079ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 242گ، 24 سطر ، اندازه : 18/5×28 سم [اهدائی رهبر: 9-188]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1259
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-217]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 6 جمادی الاول 1091ق؛ تملک: عباسقلی بن عبدالله بیک در 1109؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 268گ، 20سطر (12/5×19/5)، اندازه: 19/5×28/5سم [ ف: 9-1079]
آغاز: برابر؛ انجام: واحشرنا تحت لواء خیر الأنام و ادخلنا دار السلام وارزقنا لقاءك یا ذا الجلال والاکرام بمحمد وآله علیه الصلاة و السلام.
خط: نسخ خوب، کا: محمد نعیم بن حافظ محمد رضا، تا: 1091ق؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ 230گ، 21سطر، اندازه: 22×33/5سم [ف: 2-452] و [عکسی ف: 6-470]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لطف الله، تا: سه شنبه 20 رجب 1092ق، حسب فرمان طالب خان ملک؛ تملک: محمود پهلوی؛ جلد:تیماج، 253گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×27/5سم [ف: 25-176]
آغاز: مقاله دوم من نزهة القلوب در ذکر نوع انسان المكل الصورة و المعنى. به همه قولی آدمی اشرف کاینات است و اکمل موجودات و نیکوترین صورتی متخلق شده؛ انجام: دیگر هم در آن بحر کوهی است که آتشی از آن کوه مشتعل می شود چنان که دو سه نیزه بالا می گیرد و به وقت اجتماع و استقبال مزین مشتعل باشد و العلم عند الله تعالی.
شامل دو بخش کتاب: معنای غابی وجود انسان و صفات او در نظر 4 و خاتمت کتاب در وصف عجایبی که در بر و بحر ربع مسکون است؛ کا: محمد زمان تبریزی، تا: 10 رمضان 1098ق، جا: ییلاق خروانق از محال قراجه داغ؛ جلد: میشن، 61ص (241-301متن و حاشیه)، اندازه16/1×:27/8 سم [ف: 29/1 -127]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لطف الله طغایی، تا: 7 جمادی الثاني 1100ق؛ دارای یک نقشه کره؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 290گ، 21 سطر (9/5×18)، اندازه: 19/5×28/2 سم [ف: 8-481]
انجام: و صلی الله علی محمد و آله اجمعین تم کتاب نزهة القلوب بعون الله ... من تصانیف ... تاج الملة و الدين محمود بن احمد محمد القزويني المشهور بحمدالله مستوفی قزوینی ... خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «عبدالوهاب 1179» (شش ضلعی)؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: تیماج، 295گ، 19 و 20سطر ، اندازه: 18×25/5 سم [اهدائی رهبر: 9-188]
آغاز: ... قوت معده و جگر دهد زیتون معروفست درختی معروفست مبارک و بسیار نفع از ابن عباس مر ویست؛ انجام: یوسف (علیه السلام) و عزیز مصر و دیگر حکام دیگر ساخته بودند و آن مقام اکنون در ریگ پنهان شده و بعضی عماراتش در
از اواسط مقاله اول تا اواسط مقاله سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا احتمالأقرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: گالینگور، 364گ، 21سطر ، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 45-11]
آغاز: برابر؛ انجام و دو از قدر سیم و هفت از قدر چهارم و از آن یکی سحابیست و پنج از قدر پنجم و چهار از قدر ششم و هر چهار سحابی اند و از این مجموع شمالی و جنوبی
خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: قرن 12 دارای سرلوح زیبای مرصع، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 131گ، 20سطر (9×18)، اندازه: 16×28سم [ف: 39-13]
خط: نستعلیق، کا: واعظ اصفهانی، حسن بن عبد المجيد، تا: قرن 12، برای محمد حسن خان؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 356گ، 19سطر (7×17)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 17-126]
آغاز: ... بطلمیوس حکیم و بعضی حکما فلك البروج را؛ انجام: ... بدانکه اندر منطق و حکمت ...
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «مؤيد عبد الغفاري پور» (بیضوی)؛ 201گ، 19سطر (14×21/5)، اندازه: 20/5×32 سم [ف: 1-260]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 171گ، 25 سطر (14×21/5)، اندازه: 20/5×30سم [ف: -434]
خط: نسخ، کا: مبین بن محمد فصیح خوانساری، تا: 1ذیحجه 1125ق؛ مجدول؛ تملک: علی بن ابراهیم 15 رجب 1261؛ جلد: تیماج مذهب، 200گ، 25 سطر (10×16)، اندازه: 18×27سم [سنا: في: 2-119]
آغاز: برابر، انجام: غلط گفتم مرا با این چه کار است ** [...] / رضای حق خدا جوید که چون من ** بر این نیکو سخن کردم پس سخن
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صالح، تا: ربیع الثاني 1125ق، جا: قم؛ مهر: «عبده پنجعلی» (مربع)؛ 199گ، 25سطر ، اندازه: 22×35سم [ف مخ: 5-2217]
بی کا، تا: 1129ق؛ خریداری از جعفر موسی کاظمی [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 247گ، 22سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: -35]
آغاز: تقریر و تحریر قلم حصر حصر ذکر شمه (کذ)؛ انجام:این دوشیزه اگر چه از حلی و حللی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشنی، 180گ، 23 و 24سطر ، اندازه: 18×26/5سم [ف: 172-18]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 جلد: مقوایی، 292گ، 18-16سطر (12×17/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-257]
انجام: الظلم جور و بیداد کردن است بر آنکه بر او سزاوار نبود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با حاشیه چلیپا؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 143 گ، 15سطر، اندازه: 11/5×20 سم [اهدائی رهبر: 9-189]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد تقی کاتب، تا: 1204ق؛ با سرلوح زرین، با 47 تصویر رنگی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 408گ، 19سطر ، اندازه: 14/2×24/5 سم [ف: 4-819]
آغاز: در بیان تربیت فرزند - بر ضمیر منیر صاف نوشان صهبا میخانه فراست و تدقین دستگاه فهم و تحقیق پوشیده و مخفی نماناد که گنجوران خزانه عقل؛ انجام: انت ولی في الدنيا و الآخرة انی مسلما و الحقني بالصالحین قلم طاووس خرام به نگارش این نقش بدیع همواره بوقلمونی پیشه نمود.
از باب تربیت فرزند تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم بن عبد الكريم بیتاب نیشابوری، تا: چهارشنبه 12 شعبان 1204ق، برای محمد حسین خان؛ واقف: خیر النساء؛ جلد: تیماج، 139گ، 25سطر ، اندازه: 21×32سم [ف: 38-594]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یکون البليغ بلیغا یکون معنی کلامه .. الى سمعک
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج، 242گ، 23سطر (13×21/5)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 4-359]
انجام: و ختم سخن دعا را برین کلمات اختصار رفت یا علة العلل ... و ارزقنا رؤية لقائك یا ذی الجلال و الاكرام بحرمة محمد علیه السلام نجز الكتاب و الحمدالله اولا و آخرا ... طوعا عبودية لخلق الله تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ 369گ، 21 سطر، اندازه: 13×25سم [اهدائی رهبر: 9-189]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 13 شعبان 1238ق؛ جلد: میشن، 179گ، 21 سطر، اندازه: 20/7×30/5سم [ف: 4-819]
خط: نستعلیق، کا: علی نقی، تا: صفر 1239ق؛ مجدول؛ با یادداشت صفر 1239 به نام سید محمد خانا؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی نشریه: [555-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: علینقی، تا: صفر 1239ق؛ با یادداشتی که نشان دهنده سفارش نسخه برای کاتب از سوی سید محمد خان در مشهد مقدس در صفر 1239 ق به کاتب داده شده؛ 197 گ، 20سطر (12/5×22)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 19-736]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 28 رمضان 1240ق؛ جلد: تیماج، 212گ، 19سطر (15×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 17-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حامدالدین محمد سیف الله الحسيني اسد آبادی، تا: دهه آخر ذیحجه 1240ق؛ 248گ، 22سطر ، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 8-4781]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج، 196، 20سطر ، اندازه: 20×30سم [ف: 18-172]
خط: نستعلیق، کا: افشار، محمد کریم بن محمد علی، تا: یکشنبه
22 جمادی الثاني 1263ق، جا: قلعه افشار قزوین؛ با 45 پیکره و چند نقشه؛ ابعاد متن: 11/5×17/5، اندازه: 17/5×22 سم [520-16]
آغاز: حق سبحانه و تعالی در آدمی از صفات ملکی و شیطانی که تاثیرش خصال حمیده
نظر دوم از مقاله دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ 15سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2-392]
آغاز: بسمله، باب چهارم در خواص جواهر و احجار همچو استخوانیست؛ انجام: و گرگ بهیچ وجه با انسان الفت نگیرد با ماده گرگ
باب چهارم و پنجم را داراست؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا،تا: 1273 ق [الفبائي: -678]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 3 جمادی الاول 1274ق؛ جلد: تیماج مذهب، 272گ، 11 سطر (12×18)، اندازه: 18/5×25 [ف: 1-181]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ناتمام؛ 130 گ، 16سطر ، اندازه: 20×30سم [ف: 2-108]
آغاز: بحر اهالی معالی به معاونت بسم الله مجریها روان کرد ملاح تقریر اوست و اشراق انوار تحصیل مفتاح بیان در شرح کشف هر معضل و مجمل؛ انجام: ارزقنا راحة القلب و صفاء العيش ما دمنا في عالم التركيب ...
خط: نستعلیق، کا: محب علی بن شیخ شاهقلی، تا: جمادی الاول، به جهت مطالعه آقا عین علی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از موقوفه آقا شیخ عبدالحسین آمده؛ جلد: تیماج، 238گ، 20سطر، اندازه :18/5×28/5سم [ف: 1-55]
آغاز: برابر
ازین نسخه تقریبا چهل صفحه ناقص است و در ذکر «فرنگ» جزو ممالك «نصف الغربية» ناتمام مانده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیمی؛ 358گ، 17سطر ، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 440-2]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 221گ، 23 سطر، اندازه: 19/3×27/8 سم [ف: 4-818]
آغاز: برابر؛ انجام: بتمهید عذر مؤلف در این مؤلف موشح گردانم ... و روان بلاکشیده وارد می شد و اصناف ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛جلد: تیماج، 21 سطر (10×15)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 2-566]
انجام: الظلم، جور و بیداد کردن است بر آنکه بر و سزاوار نبود خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 148گ، 15سطر ، اندازه: 12×20سم [مؤيد: 3-348]
بی کا، بی تا؛ بسیار مغلوط است که بدون اغراق می توان گفت که هیچ سطری خالی از غلط نیست [ف: -228]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 694گ، اندازه: 19/8×33/1 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: بسمله فسبحان من رتب هذا الترتيب العجيب و ابدع هذا الابداع الغريب دیباچه در ذکر ربع مسکون و شرح طول و عرض اقالیم و وصف اطراف آن در اکثر کتب حکما مسطور است؛ انجام: مسافت از زمین کم شود و از جزایر اصلی این خلیج آنچه مشهور اینست
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 253گ (1پ -253ر)، 17 سطر ، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 30-121]
آغاز: برابر؛ انجام: کتابی بدین کاملی که جامع اصول توجیهات مفردات قوانین این علوم است بلطافت نکت و غرایب نتف نزهت وضع کرده محرر گردانیده و بهدایت حق تعالی مجملی و مفصل آنرا کفایت کرده بدرر رغث (لاغر) و ثمین (فربه) و غرر ساده و رنگین مستشهدات آیات و اخبار و امثال و اشعار.
خط: نستعلیق بسیار عالی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با یک سرلوح مزدوج مذهب مرصع بسیار خوب، مذهب؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: چرم مذهب، 475ص، 23 سطر ، اندازه: 16/8×27 سم [ف: 5-725]
نسخه اصل: باکو ش 16 ,10645/ 401 - C؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: [2-152]
آغاز: دیباچه در ذکر ربع مسکون و شرح طول؛ انجام: و هذا شرحه و بالله التوفيق
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب [رایانه]
آغاز و در پراکندن لشکر کفار در آن جنگ مشهورست و به ماه ذی قعده غزای قریظه بود؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن نصر الله حافظ انوری، بی تا؛ مصحح، رکابه دار؛ یادداشت تولد محمد طاهر بن حاجی محمود
در 15 شعبان 1053 و یادداشت وفاتی در 1082؛ جلد: مقوا، 197گ، 22سطر ، اندازه: 19×25سم [ف: 31-27]
آغاز: هو تواریخ که در ایران بدان عمل میکنند و آن شش تاریخ است الاسلامية العربية ماه و سال اسلامی عربی قمر است و گردان بگردشی تیز؛ انجام: و تا هبوط آدم 6685 سال.
بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 33گ (378-419)، 15سطر (10×21/5)، اندازه: 16×29سم [ف: 10-1847]
nozha-tol qolūb
این کتاب دارای دو بخش فضایل و رذایل است و مولف هر یک را به ترتیب حروف الفبا یاد کرده، نخستین صفت فضیلت امانت و آخرین وقار است و نخستین رذائل، استهزاء و آخرین آنها مزاح است و پس از آن نظر سوم و چهارم. چنین پیداست این کتاب دارای چهار نظر است: نظر 1. (در نسخه حاضر نیست)؛ نظر 2. شرح فضائل و رذائل، در این بخش 50 فضیلت و 25 رذیلت یاد کرده و در این باره (پس از پایان ذکر فضایل و پیش از آغاز رذایل) می گوید: «فضائل محدود است و رذائل نامحدود بدین سبب دواعی شر بسیار است - و دواعی خیر اندک . هر چند این لوح سترده و این طریق ناسپرده و این در بسته-به این مهر نشکسته ... و این لعل در کان و این بلبل بی الحان ... و این مشک در نامه بهترست و به شرح و تفصیل خصائل رذائل هیچ حاجت نیست چه اکثر این رزوگار درین معنی به درجه کمال اند و از حد مقال ... اما به معنی آنکه گفته اند. یک چند مدیح راد مردان گفتیم امروز بجای سفلگان می گویم. شمه ای از آن باز نمودن ... هم مناسب آنکه هر چند بدی بر دواعی نیکی در عدد افزونی دارد اما چون در ترتیب، برتری دواعی نیکی راست، در این شرح بیست و پنج رذیلت که نصف مره فضائل بود ایراد کنیم و این صفات را اهل دین مهلکات گویند»؛ نظر 3. صفات و آثار نفوس (در این بخش به ترتیب درباره قدوت و آثار نفوس انبیاء نفوس اولیاء، ارباب فراست نفوس کاهنان و نفوس عموم خلائق سخن گفته و در ذیل بیان آثار نفوس ارباب فراست، قدرت درک قائفان و اقسام علم قیافت را بیان داشته است)؛ نظر 4. در عشق اولی و مطلب مولی و تشویق به ریاضت. در این کتاب به شیوه کتاب نزهة الأرواح نثر آمیخته به قطعات شعر است و اشعار از فردوسی، سعدی، خواجه نصیر جلال الدين تبریزی قاضی نظیر الدين اردبیلی و دیگران و یا بدون نام سراینده است. همچنین از این کتاب ها و کسان یاد شده: از ابو محمد سالك، اخلاق ناصری، منثور الحكم، جامع الحكايات، مصابیح، ابراهیم سعید هروی، امام الدين رافعی (شعر)، شیخ قصار، مجمع الفوائد، شیخ شبلی بایزید بسطامی، صدر بغدادی کتاب مکر الله، یعقوب کندی و در پایان نظر چهارم از اصطلاح مردم قزوین (قزاونه) یاد کرده و پیداست قزوینی بوده است. چلبی از نزهة القلوب سلیمان بن محمد سواری که در اخلاق و به عربی است یاد می کند و می گوید: «وی خود این کتاب را به فارسی برگردانیده و چیزهایی بر آن افزوده و آنرا بهجة الانوار نام داده و سپس شرحی بهعربی بر آن به نام زهرة الرياض نوشته».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3321/7
آغاز: حق سبحانه و تعالی وجود آدمی را از صفات ملکی و شیطانی که تأثيرش خصال جمیله و ردیه تواند بود ممزوج آفریده؛ انجام: چنانکه رسول (صلی الله علیه و آله) فرموده و الله لو لا الله ما اهتدینا ... حق سبحانه همگان را توفیق طلب این راه هدایت کناد بفضل و کرم و منت خوشی انه علی ما یشاء قدیر.
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ در بالای نسخه نوشته است: «زبدة من کتاب نزهة القلوب في الأخلاق الفضيلة و الرذيله»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 49ص (207-255)، 27-28سطر ، قطع: بیاض رقعی [ف: 10-981]
nuzhat-ul qulūb wa-l xawāṭir bi-ba‘-i mā taraka-h-ul awā’il li-l-awāxir
امام الحرمين همدانی، محمد بن عبد الوهاب، - 1303 ؟ قمری
emām-ol-harameyn-e hamedānī,mohammad ebn-e ‘abd-ol-vahhāb(- 1886)
مؤلف قاضی کاظمین بوده و ناصرالدین شاه او را به «امام الحرمين» ملقب نموده است. از آثار او است: 1. فصوص اليواقيت في نصوص المواقيت، 2. بهجة الشباب، 3. المشكوة في مسائل الخمس و الزكاة، 4. عصمة الأذهان في المنطق، 5. درة الاسلا في حکم دخان التنباك، 6. الشجرة المورقة، 7. المواعظ البالغة، و کتب و رسائل دیگر. کتاب نزهة القلوب گویا در 1285 تأليف شده و کلمه «غفره» تاریخ اتمام آن می باشد.
شروح و حواشی: 1- نزهة القلوب (منتخب) طبیب، محمد بن جلال (-11)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س 9ش 2-34]
آغاز: حمداً لمحسن تفضل علینا فجعلنا ... الحمدلله الذي تجلی بزواهر؛ انجام: بهم الرحمان ارخ غفره ...... مسك ختام.
خط: نسخ، کا: محمد نجف آبادی، تا: شعبان 1287ق، جا: کاظمین؛ جلد: تیماج، 139ص (6-144)، 17 سطر ، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 2-180]
nozha-tol qulūb (mn.)
طبیب، محمد بن جلال، ق 11 قمری
tabīb, mohammad ebn-e jalāl(- 17c)
وابسته به: نزهة القلوب و الخواطر ببعض ما ترکه الاوائل للاواخر؛ امام الحرمين همدانی، محمد بن عبدالوهاب (-1303) این گزیده باید از نور الدين محمد طبیب باشد.
تهران، ادبیات، شماره نسخه: 78/10 - ج
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 محرم 1043ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (160پ-161پ)، 22سطر (11×20)، 13×22/5سم [ف: 1-163]
نزهة القلوب و فرحة المكروب في تفسیر غرائب القرآن- غریب القرآن
nozhat-ol kottāb va tohfat-ol ahbāb
حسام خویی، حسن بن عبد المؤمن، 7 قمری
hosām-e xū’ī, hasan ebn-e ‘abd-ol-mo’men (13c -)
اهدا به: ابوالحرب اولوق ارسلان بن حسام الدين (-704ق)
کتابی ادبی در چهار «قسم» که پیش از سال 684ق تنظیم و تحریر شده: 1. صد آیه قرآن که می توان آنها را در نامه ها گنجانید؛ 2. صد حدیث نبوی (صلی الله علیه و آله)؛ 3. صد سخن کوتاه از بزرگان مذهب؛ 4. صد بیت عربی و فارسی شده آنها از مولف.
آغاز: الحمدلله الذي تفضل علی عباده بمواهب الأنعام وملاء معادن خواطر الفصحأ ببدایع جواهر الكلام والصلاة والسلام علی خیر الانام محمد المصطفى المبعوث التبيين شرایع الاسلام و... اما بعد، چنین گوید ناظم این قلاید ... الحسن بن عبدالمومن الخويي ..
انجام: فدم في لذیذ العيش مادامت السماء ** وما دارحول القطب في السير فرقد / تا گرد قطب گرد بر روی چرخ فرقد** عیش تو باد دایم اقبال تو مخلد
[فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 126، الذريعه 122/24 و 126؛ نسخه های منزوی 2122/3 ؛ مشترک پاکستان، 904/5 ؛ فهرستواره منزوی 659/6]
نسخه اصل: فاتح ش 5406؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه آغاز صفر 709ق؛ 26گ (33ر-58ر)، 15 سطر [فیلمها ف: 1-405]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، 36گ (1پ-36ر)، 17سطر ، اندازه: 13×26سم [242-5]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا کان للمکروه نحو کح مذهب ** و لا الصرف الدهر فیك نصیب
بی کا، تا: قرن 11: 106گ (150پ -255پ)، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 20-264]
آغاز: برابر؛ انجام: (در قسم سوم پس از بیت 55 افتاده): ... پنجاه و پنجم، در رعایت اوامر و نواهی ... اطع من فوقك ...
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1009ق؛ افتادگی: انجام؛ 13ص (303-291) [ف: 1-260]
آغاز و انجام: برابر
تنها سه بخش را دارد؛ خط: نسخ، کا: محمد علی جوشقانی (جشوقانی)، تا: شنبه پایان صفر 1055ق؛ افتادگی: انجام؛ 33ص (34-2 ) [ف: 5-711]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: 3 ربیع الاول 1195ق، جا: کردستان؛ 66گ (8-73) [ف: 2-292]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13، 45گ (80ر-94پ و 95ر -124ر)، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 5-2218]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 20سطر (12×21)، اندازه: 22×32سم [سنا: ف: 1-21]
خط: نستعلیق، کا: تهرانی، الله ویردی بن محمد، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 123ص (1-123)، 18سطر (15×23)، اندازه: 20×32سم [سنا: ف: 1-87]
بی کا، تا: قرن 13؛ 23ص (176-198) [سنا: ف: 2-143]
فقط سه بخش نخست کتاب را دارد و بخش چهارم آنرا ننوشته؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ 15گ [ف: 2-293]
nuzhat-ul kirām (mn.)
بخشی از کتاب نزهة الكرام تأليف ابوالقاسم جعفر بن محمد قمی مشهور به ابن قولویه است که در این نسخه تنها یک بخش آن آمده است و بر اساس ترجمه فارسی آن که از صفی الدين مرتضی ابن داعی حسینی رازی می باشد بخشی از باب 28 کتاب محسوب می گردد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13847/10
آغاز: سوال الخضر عل ینبینا و آله و علیه السلام عن ابی بکر و الزامه الحجة روی عطاء الملكي عن ابن عباس رضی الله عنه قال أرسل إلى أبوبكر بن أبي قحافة ذات ليلة من الليالى فأتيت اليه؛ انجام: و قد أغلح من عرف منهاج دلیلك و ما أنت علیه و خاب من أنكر فضلك وجحد حقك صلی الله علیك و علی آلك الطيبين الطاهرين المعصومين الأخيار الأنجبين و سلم تسليماً و كثيراً و الحمد لله رب العالمين.
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد حسینی، تا: پنجشنبه 5 ذیحجه 1283ق، حسب ارشاد آقا میرزا سید محمد شهشهانی؛ از روی نسخه آقا علی رشتی؛ مصحح، محشی به نقل از مجمع البحرين و صحاح اللغة؛ 3گ (58ر -60ر)، 14 سطر ، اندازه:6/5×12سم [ف: 35-190]
nozhat-ol kerām (mn.-e t.)
بخشی از ترجمه فارسی نزهة الكرام ابوالقاسم جعفر بن قولویه قمی است که در آن داستان حضور حضرت خضر علیه السلام به صورت مردی کهنسال در مجلس مخالفان حضرت امیر المؤمنين علیه السلام حضور یافته و در قالب داستانی از حقوق پایمال شده حضرت زهرا (سلام الله علیها) دفاع نموده است. بر اساس گفته آغا بزرگ تهرانی این داستان را مولوی اشرف علی بن عبدالولی در کتاب ریاض الجنان نقل کرده و احتمال داده می شود مرادش بستان العوام تأليف حفید خواهر ابن قولویه یعنی محمد بن احمد بن علی بن شاذان قمی بوده باشد (الذيعة 24/123 دیده شود). این داستان با تغییراتی در آغاز باب 28 نزهة الكرام و بستان العوام صفی الدين مرتضی بن الداعي حسینی رازی (قرن 6) آمده است .
[الذريعة 123/24]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13847/9
آغاز: در کتاب نزهة الكرام از ابو القاسم جعفر ابن محمد ابن قولویه بسندی که متصل است بابن عباس از وی نقل که روزی بخانه ابوبکر رفتم عمر ابن خطاب و طلحه و زبیر و عبدالرحمن ابن عوف آنجا بودند و خلوتی ساخته دربان را انجام: این قصه را با هیچکس نگفتیم و در میان نیاوردیم کذا في حديقة الشيعة للمقدس اردبیلی و کشف الحق للمیر محمود الحيدر آبادی الهم العن ... و اتباعهم و اشیاعهم و اعوانهم إلى یوم الدين.
از ناشناخته؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد حسینی، تا: ذیحجه 1283ق؛ ترقیمه: «این نسخه را جناب فضایل اکتساب آقا علی رشتی از بیاض عالیجناب سعادت انتساب آقا میرزا محمد بدیع درب امامی نقل کرده بودند حقیر از روی نوشته جناب آقا علی نقل نمودم في شهر ذی الحجة الحرام 1283 ه-»؛ مصحح؛ 2گ (56پ -57پ)، 14 سطر ، اندازه: 6/5×12 سم [ف: 188-35]
nozha-tol kerām va bostān-ol ‘avām
جمال الدين رازی، محمد بن حسن، ق6 قمری
jamāl-od-dīn rāzī,mohammad ebn-e hasan(- 12c)
نگارنده «تبصرة العوام في معرفة مقالات الأنام» که چون «تبصره» را نگاشت، با این که فارسی بود ولی عوام نمی توانستند از آن بهره گیرند، لذا این کتاب را نگاشت تا همه فارسی زبانان از آن بهره گیرند. در دو مجلد: یکم در 30 «باب» و دوم در 60«باب». آغاز: حمد و ثنا خدای را که خالق اجسام است و هیآت منفرد ... قادر و عالم بذات محصی حرکات و سکنات مالك جود و احسان
چاپ: با مقدمه حضرت آیت الله العظمي مرعشی نجفی به تصحیح محمد شیروانی برای نخستین بار به سال 1361 و 1362ش در 2 جلد در تهران به چاپ رسیده
[الذريعة 123/24 ؛ فهرستواره منزوی 1812/3 ، 243/6]
آغاز: ثابت شد، معمر بن راشد روایت کند، گفت شنیدم از صادق کی جهودی نزد رسول آمد و برابر وی بایستاد؛ انجام: با لشکری کی نزد تواست برو و او را بکش یا اسیر کن و نزد من آور طریفه با لشکر برفت چون ..
جلد نخست و شامل بابهای 17 و 18 و 21 و 26 می باشد و در 2 جلد نگاشته شده، جلد نخست در 30 باب، و جلد دوم در 60 باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح [ف: 70-33]
نیمه دوم است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابی زید بن عرب شاه حسنی مؤلف احسن الكبار، تا: 26 ربیع الاول 741ق؛ افتادگی: آغاز (آغاز پیش از حدیث نخستین باب سی و دوم افتاده)؛ کاغذ: ترمه، 243گ، 18 سطر ، اندازه: 18/3×26/3
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2377-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-265]
آغاز: رباعی کو سر که درو سوزش سودای تو نیست؛ انجام: عاص بن وائل هو الابتر ... سنه سبع و ثمانین و ثمانمائه
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن ..، تا: 887ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، قطع : وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة الكوثر فصل لربك و انحر عاص بن وائل هو الابتر
جلد اول، خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاری، تا: 1045ق؛ 101گ (565پ -665ر)، 25 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 8-183]
آغاز: المطلب او را بستد و آن امین که قداح می زد ... نخواست که قرعه به نام عبدالله بیرون آید چون امین بزد قرعه به نام عبدالله بیرون آمد و او را بگرفت و کارد در دست داشت؛ انجام: فکندی از نظرم بی گناه واین بلاست ** چرا بلای دل بی گناه من
پس امام حسین (علیه السلام) فرمود ای یار وفا دار وای بانوی غم خوار [] ای بانوی مهربان
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز 154گ، 14 سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4782]
نسخه اصل: نسخه فخرالدین نصیری امینی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 265-1]
an-nuzhat-ul mubhija fī tašḥī-il a hān wa ta‘dīl-il amzija
انطاکی، داود بن عمر، 950 – 1008 قمری
antākī,dāvod ebn-e ‘omar (1544 - 1600)
اهداء به: مولانا درویش چلپی فرزند مصطفی امیر اللوى
این کتاب در یک «مقدمه» و هشت «باب» و «خاتمه» است: المقدمة في ذکر ما تمش الحاجة الى تقدیمه في هذه الصنايع؛ باب 1. في کلیات ما به صلاح الأبدان و مواد الاجسام و بیان حد الطب و موضوعه؛ 2. في الاسباب السبب لغة ما یتمسك به و اصطلاحاً ما یتوصل به الى المطلوب؛ 3. في أحوال البدن قد ثبت عن الحكيم؛ 4. في تفصیل العلامات الدالة علی احوال البدن الثلاثه؛ 5. في القوانين و الوصايا و فیه فصول؛ 6. في الامراض و لم بدونها احد قبلی و سمتها بمقدمات العمل؛ 7. في الامراض الظاهرة کذلك و الشروط فیه بحالها؛ 8. في الامراض التي یختص محلاً معيناً و غالب الأمراض الظاهرة؛ الخاتمة تشتم علی امور مستلطفة و غرائب مستظهره.
آغاز: سبحان من سجدت له جباه الاجرام صاغرة و امتزجت بحکمته لانتاج الاخلاط خاضعة متصاغرة ...
چاپ: درهامش کتاب دیگر همین مؤلف به نام «تذکر اولی الألباب» در قاهره به چاپ رسیده
[معجم المطبوعات 490 -492؛ کشف الظنون 1946/2 ؛ الذريعه 124/24؛ الاعلام زرکلی 334/2 ؛ معجم المؤلفين 140/4 ؛ بروکلمان 2-364 و 383؛ فهرس مخطوطات الطب و الصيدلة و البيطرة و البيزرة في دار الكتب الوطنية بتونس 314/2 -322؛ دنا 10: 657 (13 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: او فیما بعد ذلك الضرر في.
از آغاز تا اوائل باب چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 135 گ، 14 سطر (8×15)، اندازه: 14×25/5سم [ف: 1-196]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: عمر بن عبد الدائم بن عمر، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح، محشی، در سه برگ پایانی یادداشتی طبی و رساله مختصری از مؤلف در آنچه که برای سفر لازم است مراعات شود در یک مقدمه و سه فصل به خط کاتب به روز شنبه ششم ربیع الاول 1023؛ تملک: شیخ مرتضی انصاری، هادی کاشف الغطاء؛ 560ص [عکسی ف: 293-6]
آغاز: برابر؛ انجام: رماد الطرفاء، الطرفا اذا شرب منع الحمل و کذا حب شجرة مریم کل واحدة سنة و هذا ما [أوردنا] تلخیصه من النزهة المجربة المبهجة في تشحیذ الأذهان ... و من اراد زيادة فعلیه بتذکر تنا، بسطنا فیها الكلام علی الطب و ما یتعلق به. یا ناظرة في هذا الكتاب النفيس ..
خط: نسخ، کا: عبد الفتاح بهناوی، تا: شوال 1076ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده بانشان «بلغ»، این نسخه گویا برای سید محمد اتکاوی [بن سید علی بنشری] کتابت شده؛ مهر: «عبده محمد باقر الموسوي» (بیضی) با تاریخ 1108ق، «یا امام زین العابدين ادرکنی» (بیضی) با تاریخ 1201 ق در اصفهان؛ واقف: حاجی میرزا موسی طبیب ساوجی، 1279ق؛ جلد: تیماج، 313گ، 21سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 38-618]
بخشی است از کتاب النزهة المبهجه، از بحث مزاج و برخی از مباحث دیگر که بقلم محمد علی پسر حاج محمد مؤمن یزدی الاصل تهرانی در 1106 در آغاز این جنگ نقل شده است؛ کا محمدعلی پسر حاج محمد مومن یزدی الاصل تهرانی، تا: 1106ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 6ص(2-7)، اندازه: 12/5× 21/5 سم [ف: 19-98]
بخشی دیگر است از آن کتاب (دنباله بخش اول این دفتر) و هر دو با یک قلم نوشته شده؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 14ص (574-587)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 19-102]
آغاز: برابر؛ انجام: فسبحان من تنزه عن النقص و الخلل و لیجعل جایزتی علیها دعوة صالحة.
خط: نسخ، کا: سید حسن بن محمد بن عبدالله بن صلاح بن عبدالخالق الحجافي، تا: سه شنبه 29 ذیقعده 1111ق، برای امیر ذوالفقار متوکلی؛ نسخه یمنی است؛ 216 ص (1-216)، 31سطر [عکسی ف: 5-407]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله بحرانی بصری، تا: جمعه 1محرم1113ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 261گ، 17سطر،اندازه: 15/5×21/8 سم [ف: 1-565]
خط: نسخ، کا: محمد بن یونس بن احمد، تا: چهارشنبه 5 ذیحجه 1158ق، برای شیخ ابراهیم مفتی پسر شیخ محمد صالح؛ 124گ، 11سطر (10/5×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 2140-11]
آغاز: اللهم لا سهل الا ما جعلته سهلا ... و بعد فلما کانت تناقس النفوس الكاملة؛ انجام: فتيلة مسهله ریل ... یجمع بعسل معقور ولکن هذا آخر ... و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی،282ص،25سطر ، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 7-388]
آغاز: بسمله، اللهم لا سهل الا ما جعلته مسهلاً؛ انجام: و هذه القدر كفاية جعل الله خالصاً لوجهه الكريم بمنه و کرمه انه هو الرحيم.
خط: نسخ خوانا، کا: طبیب شوشتری، محمد حسین بن آقا محسن، تا: 1224ق؛ واقف: سیدعلی غیاثی، بهمن 1338؛ 203گ(203-1)، 17 سطر ، اندازه: 15×20/5 سم [ف: -686]
آغاز: بسمله اللهم لاتسهل الا ما جعلته سهلا؛ انجام: و في هذا القدر كفاية
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: جمعه سلخ جمادی الثاني 1262ق؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری،محرم 1405؛ 152گ، 22 سطر، اندازه: 17×31سم [ف: 19-579]
آغاز: برابر؛ انجام: رماد الطرفاء اذا شرب منع الحمل و کذا حب شجرة مریم کل واحدة بسنة.
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن ملا محمد ارقینی، تا: جمادی الثاني 1314ق؛ 195گ، 17سطر ، اندازه: 18×22سم [ف: 221-1]
آغاز: برابر؛ انجام: قد وقع الفراغ بکتابته عصر یوم الجمعها الثاني و العشرون من شهر ذيحجة الحرام سنة السادس و العشرون و ثلثمائه بعد الألف من الهجرة المباركة الطيبه علی هاجرها الف تحية
خط: تحریری، بی کا، تا: جمعه 22 ذیحجه 1326ق؛ 502ص، 18-15 سطر (8×8/5) [نشریه: 3-385]
آغاز: برابر؛ انجام: فعدوا الرابع منذر بالسابع ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه قدیم و نفیس؛ جلد: گالینگور، 101گ، اندازه: 16×22سم [ف: 106]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر ما اردنا تلخیصه في هذه الرسالة علی سبیل الايجاز مع الاطناب، و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: سید عبد الهادي بن عبدالباری اکبر آبادی (هندی)، میرزا رضا بن میرزا محمد طبیب با مهر «عبده رضا» (بادامی)؛ جلد: مقوایی، 231گ، 13سطر ، اندازه: 15×22سم [ف: 26-344]
آغاز: بسمله، کل مرکب فهو في معرض الفساد لجواز زيادة احد اجزائه؛ انجام: و بقی في تقسیم الاعضاء وجوه آخر تظهر في التشريع فلا نطیل بذکرها.
فاقد خطبه و مقدمه کتاب است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 37گ (157ر-193ر)، 11سطر ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-211]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب به علی النحاس و القى في النار بقیت اکتابه
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
nozhat-ol majāles
حسینی هروی، امیر حسین بن امیر عالم، 671- قرن 8 قمری
hoseynī heravī, amīr hoseyn ebn-e amīr ‘ālam (1273 - 14c)
به نام: شروان شاه
در 17 «باب».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 167/2- ف
نسخه اصل:جارالله ش 1667؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن اسفندیار بن محمد بن اسفندیار ابهری، تا: 731ق [فیلمها ف: 1-420]
nozhat-ol majāles
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 165/2-عکسی
بی کا، بی تا [نشریه: 2-281]
nuzhat-ul maḥā ir
«نزهة المحاضر، مجموعة الدرر و النواظر و کتاب النقط و الدوائر و قاعدة علیه الاوائل و الأواخر و مرشدة الطالب الفاخر الى اليوم الاخر»، در عرفان است با جدولهایی و به روش اسماعیل و باطنی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5471-ف
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه توبینگن 133 MaVI؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -155]
nozha-tol muštāq fī axbār-il ‘uššāq
سراج وراق
serāj-ol varrāq
کتابی ادبی است شامل چندین قصه مشهور عربی چون قیس و لیلی، کثیر بن عبدالرحمن خزاعی، بیاض، و سید بن یزید بن عبدالملک مروان و سلما، جمیل العذري، عروة بن حزام وعفرا و عبر الله بن محمد همدانی، که به صورت نظم و نثر بیان شده است. در منابع موجود به نام کتاب و مؤلف آن دست نیافتیم لیکن در برگ نخست بدان اشاره شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14534/1
آغاز: هذا خبر قیس ابن الملوح و لیلی العامرية، حرثنا حبیب بن ریاح قال حرثنی رجل من بنی عامر یقال له زیاد ابن دایه، انه کان من حدیث مجنون بنی لاهياً بالنساء مشعوفاً بهن؛ انجام: رواية عبدالله بن محمد الهمداني علی التمام و الكمال...و الحمدلل رب العالمين حمداً كثيراً و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم تسليماً
خط: نسخ، بی کا، تا: 1067ق؛ نسخهای نفیس و نایاب است؛ 164گ (1پ - 164ر)، 33 سطر ، اندازه: 15/5×21/5سم [36-538]
nuzhat-ul muštāq fī ixtirāq-il āfāq
ادریسی، محمد بن محمد، 493 - 560 قمری
edrīsī,mohammad ebn-e mohammad (1166 - 1101)
مختصری است که به هفت اقلیم تقسیم شده است و هر اقلیم داراه ده جزء است.
چاپ: در مجله المجمع العلمي العراق، جلد 21، محقق ابراهیم شوكة، 7-59ص، 1390ق.
[فهرس المخطوطات المصورة 567/1 ؛ مجمع العلمي العراقي152/2-160؛ الاوقاف العامة موصل 151/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 402-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3502. اکثر وصف بلدان آن ساقط شده است و نسخه فاقد نقشه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهراً 914ق؛ 164گ، 23سطر [فیلمها ف: 1-394]
nozhat-ol mustaq fi ixtiraq-il afaq
وابسته به: نزهة المشتاق في اختراق الآفاق؛ ادریسی، محمد بن محمد (493 -560ق)
جغرافیای هفت اقلیم است که شریف محمد بن محمد ادریسی اندلسی در قرن 6 ساخته است. احمد غلام کاتب نسخه، خلاصه هایی را از جغرافی اقلیم ها بدون ترتیب از آن کتاب نقل کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/240
آغاز: نقل از کتاب نزهة المشتاق الجزء الثاني من الاقليم الاول منها جريزة الرامي و الرامي مدينة الهند ... احمد غلام بهنگامی این نسخه را نوشته که اصفهان دستخوش یغماگران افغان بوده و خود در ذیل نسخه رقم کرده: «این را از کتابی باسم فرنگ ... ؟ داشتم نوشتم غلطی دارد. احمد غلام عمله خزانه عامره در حالتی که الماس خانها را غارت و خانه را یکسان می بخشید بعد از این که صاحب خانه یا بقحط یا کشته و من که مانده بودم ما بین خوف و رجا بودم سنه 1135»
بخشی از نزهة المشتاق است کهاحمد غلام کاتب نسخه، خلاصه هایی را از جغرافی اقلیمها بدون ترتیب از آن کتاب نقل کرده؛ کا: احمد غلام، تا: 1135ق؛ جلد: تیماج، 2ص (345-346)، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10-1365]
nuzhat-ul muštāq fi rīyād-il ‘uššāq
هیکل، محمد بن محمد، ق 12 قمری
heykal, mohammad ebn-e mohammad (-18c)
تاریخ تأليف: 1115ق
در عشق و احوال عشاق و شروط صحبت و ذکر حسن و جمال و فصحاء نسوان و رجال و نوادر نکت و اشعار، تأليف محمد هیکل بن محمد جزینی شافعی مشتمل بر یک «مقدمه» وده «باب» و «خاتمه»: مقدمه: في المحبة و معناها و علاماتها؛ باب 1. فیمن قتل من المجيين بسهام المحبة؛ 2. في الصحبة و الصداقة؛ 3.ذکر حقوق الصحبة؛ 4. ذکر شروط من تجب صحبته؛ 5. ذکر حقوق المسلم علی المسلم؛ 6. ذکر الحسن و الجمال؛ 7. السخاء و الكرم و الجود؛ 8 ذکر الفصحاء من الرجال و النساء؛ 9. ذکر محاسن الاخلاق؛ 10. ذکر هدایا الملوك؛ خاتمه: في ذکر النوادر و النكت و الأشعار.
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي نزه قلوب العشاق في غیاض ریاض الجمال و سقاهم من بحار الظرف شرابا سلسال الماء الزلال
آغاز: برابر؛ انجام: مع اکابر اولیائك في اعلاعلیین و حسبنا الله و نعم الوكيل و لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ متوسط، کاتب = مؤلف، تا: 1147ق؛ جلد: تیماج، 243گ، 19 سطر (10×14/5)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 9-333]
خط: نسخ، کاتب =مؤلف، تا: 1147ق؛ بر پشت برگ آغاز، معرفی کتاب به قلم نسخ مؤلف دیده می شود؛ تملک:علی عبدالباقی منشاوی مالکی، احمد بشار شافعی از مری، عبدالباقی قاجار مورخ 1274ق؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 292گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 24/2-61]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق؛ 213گ، 20سطر ، اندازه:13/5×22/5 سم [ف:2-490]
آغاز: برابر؛ انجام: و حسبنا الله و نعم الوكيل و لاحول ... العظيم و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ جلد: تیماج، 192 گ، 23سطر(7×14)، اندازه: 14×22سم [ف: 12-2783]
nuzhat-ul muštāqilīn fī aḥkām-in nūn-is sākina wa-t
tanwīn
ابن قاصح، علی بن عثمان، 716 - 801 قمری
ebn-e qāseh,‘alī ebn-e ‘osmān (1399 - 1317)
رساله ای بسیار مختصر در احکام نون ساکنه و تنوین که با هشتاد مثال بیان شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5479/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... هذه مقدمة سمیتها نزهة المشتغلين؛
انجام: و خمسة و أربعين للاخفاء فذلك ثمانون مثالا
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن عبدالوهاب جرجانی، تا: جمعه 27 شوال 963ق، جا: مکه مکرمه؛ جلد: مقوایی، 2گ ( 112پ-113پ)، 21 سطر، اندازه:15/5×24/5سم [ف:14-262]
nozhat-ol molūk = xavass-ol ašyā’ = sūd va zīyān-e
xordanīhā va nūšīdanīhā = taqvīm-os sehha
هروی، محمد بن مستنصر، ق8 قمری
heravī,mohammad ebn-e mostanser(- 14c)
اهدا به: ارغون خان (- 690ق)
در دیباچه می گوید: ارغوان (شاید ارغون پسر اباقا پسر هلاکو که در 683ق به حکومت رسید) خلد الله ملکه از من خواسته مختصری سازم در طبیعت و منفعت و مضرت طعام ها و شراب ها و بوییدنی ها و پوشیدنی ها و من این را از سخنان بقراط و جالینوس و محمد زکریا و دیگر حکما در بیست و پنج «باب» ساختم: باب 1. نان ها، 2. آب ها، 3. دانه ها، 4. گوشت ها، 5. ماهی ها، 6. اندام جانوران، 7. آش ها، 8.کوماج (ترشی)ها، 9. لبنیات، 10. بیضه ها، 11. سبزی ها، 12. دیگ ابرازها (ادویه خوراکی)، 13. میوه ها، 14. میوه های خشک، 15. شیرینی ها، 16. حلواها، 17. شراب ها، 18. شربت ها، 19. روغن ها، 20. عطرها، 21. معجونها، 22. جامه ها و پوشیدنی ها، 23. هوا (فصول، مناطق)، 24. ریاحین و گل ها، 25. آداب طبخ.
نام مؤلف نیز در برخی از نسخه ها امین الدولة والدین او تاجی طبیب است و در حبیب السير از همین امین الدولة والدین طبیب یاد شده و او را از پزشکان ارغون خان دانسته است. در الذريعة ( 125/24 ) به عنوان «نزهة الملوك» از همین امین الدوله طبیب آمده، لیکن در همان منبع ( 313/22 )
به عنوان «منافع و مضار خوردنیها و نوشیدنیها» از خواجه رشیدالدین او تاجی دانسته شده است. در فهرست نسخه های خطی فارسی (458/1)
نیز از امین الدوله طبیب ولی در فهرستواره کتاب های فارسی (3930/5 ) از امین الدوله بن خواجه رشیدالدین او تاجی و در صفحه 3926 و 3808 از امین الدولة والدین خواجه رشیدالدین او تاجی دانسته شده است. در برخی نسخه ها از محمد بن مستنصر طبیب دانسته شده که نام واقعی و جدایی آنها چندان دانسته نیست جز این که سرآغازها و تعداد ابواب نسخه ها نیز یکسان نیست.
[فهرستواره منزوی3838/5 و 3926/5 و 3930/5]
آغاز: چون حکم و فرمان جهانگشای نادر شاه روی زمین برین جمله نفاد یافت ...
خط: نسخ، کا: ملکان تبریزی، محمد بن مسعود، تا: دوشنبه 20 ربیع الاول 722ق؛ جلد: تیماج، 2ص (409-410)، 41سطر ، اندازه: 19×23سم [ف: 90-41]
آغاز: بسملة، حمد بی نهایت مبدعی را که پایه انسان به عقل و تمیز از مراتب سایر انواع حیوان برافراشت و شکر بی حد و غایت، منعمی را که کسی به نعم نامتناهی امزجه اشخاص و مأكولات و ملبوسات ملایم و ناملایم راه نمود؛ انجام: خولنجان، گرم و خشک درد پای را نیک بود و معده را قوت دهد ... .
خط: نسخ قدیم خوش، بی کا، تا: اوایلقرن8؛ افتادگی: انجام؛ بیشتر مطالب کتاب در جداول سی خانه ای با قرمز و مشکی نگارش
یافته؛ مهر: «علی نقی الحسيني» (بیضوی)، «عبده ... الحسيني» (بیضوی)، «ابو جعفر الحسيني ...» (مربع)، «الفقير الى الله الغني... الحسيني» (دایره بزرگ)؛ 22گ (1پ-22پ)، 11 سطر، اندازه: 7/5×11سم [ف: 39-333]
آغاز: بسمله. چنین گوید امین الدولة و الدين خواجه رشید الدين او تاجی که چون حکیم بلیغ پادشاه روی زمین ارغون خان... برآن جمله بود که ارباب فضل و هنر در باب حکمت دفتری در حضرت جهان پناه عرضه دارند پس واجب دیدیم که مختصری پر فایده تصنیف گردد در منفعت و مضرت میوه ها و طعامها و شرابها و گوشتها که میخورند باز نماییم و دفع هر یکی باز گفته آید بقول حکیمان بزرگی چون افلاطون و ارسطاطالیس وجالینوس آورده شد؛ انجام: طعام شور (در جدول بیست ودوم نیمه دوم)
خط: نستعلیق، کا: عنایت الله، تا: 16 رمضان 1086 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 36ص (542 -577)، 15سطر(8×17)،اندازه:12/5×24 سم [ف: 1443-9]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ 14گ (284ر-297ر)، 19 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 20- 239]
آغاز: سپاس و ستایش خدای را ... حکم بر این پادشاه ... ارغوان نفاد یافت که مختصر ... از هر گونه طبیعت و منفعت ومضرت ودفع مضرت در طعامها و شرابها و بویها و لباسها ... واجب دید ... ابوالمطفر محمد بن المنتصر المتطبب الهروي ... مختصری در جدول به بیست و چهار باب نهاد».همان نزهة الملوك است از امین الدوله والدین [بن] خواجه رشید الدين او تاجی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 16سطر، اندازه:13/6×18/7سم [ف: 7-388]
آغاز: بسمله حمدله و بعد چون حکم جهان مطاع قرار یافت که فقیر حقیر نسخه در معرفت خواص الاشياء که خلاصه علم طب است از علم طب استخراج کند تا پیوسته منظور نظر مبارک اسلام پناهی باشد ... در این دفتر خاصیت و منفعت و مضرت و دفع مضرت میوه ها و نباتات و تخمها و گوشت های حیوانات و طیور که آدمیان می خورند و آش های گوناگون؛ انجام: هلیله سیاه بلیله امله فلفل زنجبیل بوزیدان لسان العصفور ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 14 سطر (7×14)، اندازه:11/5×20سم [ف:2-909]
آغاز: چون حکم جهان مطاع پادشاه روی زمین ارغون خلد الله ملکه مر اینجمله انفاذ یافت که بنده کمترین امین الدوله والدین رباجی یعنی طبیب از هر گونه انواع حکمت ... انجیر تاره: الطبايع:جالینوس گوید گرم و خشک است و دیگر حکماء گفته اند که گرم و تر است؛ انجام: در برگ 17: حمی صالیه: یعنیتبی است که در آن لرزه و سرما نباشد. در برگ 23: و بالجملة خون باید بیشتر از همه باشد ثم البلغم ثم الصفراء ثم السوداء فتدبر حتی تعلم. في اقسام النوب.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 18گ، 7سطر (8×16)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف:38-267]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س7ش 1-2-35]
آغاز: چون حکیم جهان مطاع پادشاه روی زمین ... از هر گونه انواع حکمت کتب می سازد بحضرت سلطنت پناهی عرضه می دارد
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 10گ (18پ-27پ)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 2- 138] و [عکسی ف: 5- 387]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). در فهرست با عنوان «اغذیه و ادویه» آمده؛ بی کا، تا: 1203ق؛ در دنبال آن خاصیت مندی و سناء مکی و نسخه های بنارس است که رساله های کوتاهی است [فیلمها ف:1-587]
آغاز: بدانکه سعوط عبارت از چیزی است که در بینی کنند وعطوس آنچه عطسه آورد و نشوق آنچه به بینی کشند وبخور ودخنه هر چه بخار و دود اورا؛ انجام: بلور مانند آبگینه باشد اما آبگینه را شفافی ... و چون به آفتاب گرم شود پنبه را بسوزاند و درد دندان را خوب کند والله یعلم.
خط: نستعلیق، کا: حسن بن علی دارانی فریدنی، تا: ذیحجه 1220ق؛ 8گ، 23 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8- 4783]
بی کا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 21گ (45پ-65پ)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 20 -197]
آغاز: بسمله چون حکم جهانمطاع پادشاه روی زمین ارغنون خان؛ انجام: جدول اغذیه
کا: ابوالحسن بن محمد بافقی، تا: جمادی الاول 1237ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج عنابی،19گ، 13 سطر (7×12)، اندازه: 10/3×15/3سم[ف:1-428]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 554/4
همان نسخه بالا [نشریه:5-85]
آغاز: في خواص الاشياء، بسمله. حمدله. شکر و سپاس مر خدای را ... که آفریدگار جهان و جهانیان است و روزی دهنده انس و
جان است ... اما بعد حکم بر لیغ پادشاه روی زمین بر آن جمله نفاذ یافت که بنده کمترین ابوالمظفر محمد بن المستنصر المتطبب الهروي و امین الدوله او تاجی در هر گونه از انواع دفترهای خاصیت ساخته ... واجب بود در این دفترها خاصیت طبیعت و منفعت و مضرت آبها و نانها و گوشتها که می پزند می سازند و میوه ها و تخمها که خورند و آشامند و بویها که بکار دارند از قول افلاطون و ارسطاطالیس و محمد زکریا و سقراط و جالینوس و دیگر حکمیان یاد کردن بر سبیل اختصار و در هر طعام و شراب سود و زیانی که هست در این مختصر یاد کردیل تا تن درستان را- دستوری باشد چون قدر این بکار دارند سبب صحت تن باشد و این کتاب را بیست و یک باب اختصار نموده شد: 1-در بیان نانها (طبیعت، منفعت، مضرت، دفع مضرات)؛2- در صفت آبها؛ 3-در صفت دانها ؛ 4-در صفت گوشت حیوانات؛ 5-در صفت گوشت مرغان؛ 6-در صفت ماهیها؛ 7-در اعضای حیوانات؛ 8-در صفت آشها، 9-در صفت کامها و ریحانها؛ 10-در صفت شیر ها و ماستها؛ 11-در صفت بیضها ؛12-در صفت ترها و سبزیها؛ 13-در صفت ابزارها؛ 14-درصفت میوه های تر؛ 15-در صفت میوه های خشک؛ 16-در صفت شیرینها ؛ 17-در صفت شربتها و شرابها؛ 18-در صفت شرابهای سست کننده؛ 19-در صفت روغنها؛ 20-در عطرهای خویش؛ 21-در صفت معجونها انجام: سرکه و خردل خورند
کا: کاتب کتابخانه نهاوند نواب والا آشنای نهاوندی، تا: صفر 1238ق؛ مجدول؛ قطع: بغلی [نشریه: 7-271]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و سپاس مرخدایرا عزوجل جل جلاله و عم نواله و عظم شانه و لا اله غیره که آفریدگار؛
انجام: بسرکه و خردل خورند
خط: نستعلیق، کا: نواب والا آشنای نهاوندی، تا: 1238ق؛ با کتیبه مذهب، مجدول، این کتاب به فرموده محمود میرزای قاجار در نهاوند نوشته شده، در دیباچه مؤلف را با عبارت «ابوالمظفر محمد ابن المستنصر المطلب الهروي و امین الدوله او تاجی» معرفی شده ولی آغاز آنها با هم مطابقت ندارد، که احتمال می رود که او تاجی از القاب «ابوالمظفر هروی» باشد؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 27گ (49پ -75)، اندازه:9/5×14/5سم [رایانه]
آغاز: سپاس و ستایش خدای را جل جلاله که آفریدگار جهانیانست و روزی دهنده جانورانست؛ انجام: و شب هنگام غذا از بامداد کمتر خورند و اطبا امتلا را ام الامراض دانند.
بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج، 7گ (1پ -7ر)، اندازه: 15×24سم [ف: 19-213]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، حکم یریلغ پادشاه ربع مسکون فرمان فرمای زمین و زمان کردید که مختصری قریب الفهم از سخنان حکمای قدیم و جدید باید نوشت از هر گونه از مضرت از طعامها و شرابها و میوه ها و غیره؛ انجام: یعنی چون یک غذا سیر خورده باشند تا آن هضم نشود چیزی دیگر نخورند و الا رنج و مرضی پیدا شود
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ محشی؛ تملک: محمدرضا بن میر محمدعلی برزانی اصفهانی به سال 1259ق، ابراهیم حسینی برزانی به سال 1267ق؛ 21گ (2پ -22پ)، 17 سطر ، اندازه: 7/5×14/5سم [ف: 39-566]
آغاز: بسمله چون حکم پادشاه جهان ... نفاذیافت که بنده کمترین امین الدين او تاجی در هر گونه از انواع حکمت دفترها ساخته عرضه دارد واجب دید این مختصر را ساختن در خاصیت و طبیعت و منفعت و مضرت و دفع مضرت؛ انجام: دض (نشان دفع مضرت) حلوای شکری تم الكتاب.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 17ص (59 -75)، 13سطر ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19-245]
آغاز: بسمله، چنین گوید بنده کمترین امین الدين او تاجی که چون حکم جهان گشای پادشاه روی زمین ارغون خان ... برای جمله انفاذ یافت که این بنده در هر گونه از انواع حکمت دفترها سازد و عرضه میدارد واجب آمد در این دفتر خاصیت و منفعت و مضرت و دفع مضرت نانها و میوه ها و تخمها و گشوتهای حیوانات از هر جنس وحشی و اهلی و آشها که میسازند از هر نوعی و شربتهایی که بکار میدارند و شرابهای گوناگون که میخورند و جاما که میپوشند از قول افلاطون و ارسطاطالیس و بقراط و جالینوس و دیگر حکماء و پیدا گردانیدن در چند باب بر سبیل اختصار ... یک دو کاغذ نبشتن ... بری ترتیب ... نامهای طباع ط منفعت م مضرت ض دفع مضرت د. فصل الف انجیر تازه ط جالینوس گوید گرم و خشک است؛ انجام: افتاده و میرسد به فصل زاز ریشکباط زنجبیل
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [نشریه:551-7]
آغاز: حمد بی عد مبدعی را که پایه انسان بعقل و تمیز از مراتب سایر حیوان بر افراشت؛ انجام: به روغن زیت و آبکامه و خردل خورند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: سید علی علایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8گ (1-8)، 12 سطر (7×12)، اندازه: 12×17سم [ف: 4- 1329] 21. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3743/14 -ف
آغاز: بسمله. چنین گوید بنده کمترین امین الدين او تاجی که چون حکم جهان گشای پادشاه روی زمین ارغون خان ... بر آن جمله انفاذ یافت که این بنده در هر گونه از انواع حکمت دفترها
سازد و عرضه می دارد واجب آمد درین دفتر خاصیت و منفعت و مضرت ودفع مضرت نانها و میوه ها و تخمها و آبها و گوشتهای حیوانات از هر جنس وحشی و اهلی و آشها که می سازند از نوعی و شربتهایی که بکار می دارند و شرابهای گوناگون که می خورند و جامها که می نوشند از قول افلاطون و ارسطاطالیس و بقراط وجالینوس و دیگر حکماء یاد کردن و پیدا گردانیدن در چند باب بر سبیل اختصار ... یک دو کاغذ نبشتن ... برین ترتیب ...نامهای طباع: ط، منفعت: م، مضرت: ض د. فصل الف انجیرتازه ط جالینوس گوید گرم و خشک است؛ انجام: افتاده و می رسد به« فصل زا زریشکباط ... زنجبیل»
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [فیلمها: 2- 237]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در این نسخه از «محمد بن منتصرطبیب» دانسته شده؛ 18گ (41پ -58پ)، 18سطر (11×18)، قطع: ربعی [ف: 17-186]
nozha-tol molūk
بلغاری، سلیمان بن محمد
bolqārī,soleymān ebn-e mohammad
اهدا به: غیاث الدين سلطان محمد
حکایاتی از تاریخ ملوک و سلاطین با انشائی ادیبانه و اشعاری به فارسی و عربی انتخاب شده تا راهنمایی بر کشورداری باشد و خواننده از آن پند و اندرز گیرد و از وقوف بر آن اخبار و آثار گذشتگان عبرت بر دارد. در ده «باب» هریک دارای دو حکایت: باب 1. فضیلت عدل؛ 2. فضیلت حلم؛ 3. فضلیت شجاعت؛ 4. فضیلت سخاوت؛ 5. ذم حسد؛ 6. فضیلت سیاست ؛ 7. فضیلت امانت؛ 8. در آنانکه محرم اسرار که تواند شد؛9. کسی که لایق خدمت ملوک باشد؛ 10. در تو کل. (سید احمد اشکوری)
آغاز: و ثنا چون حضرت به توفیق عنایت الهي و فر دولت شاهنشاهی آنچه بر جریده خاطر از حکایات عجیب ملوک و سلاطین نگاشته بود درین نسخه بنگاشت و نزهت المولك نام نهاد مشتمل بر ده باب و هر باب مضمن دو حکایت. اما خاطر کلیل و طبع علیل و دل پریشان و مفارقت علیاء خان اعظم شاهنشاه بنی آدم ...
[فهرستواره منزوی 659/6]
آغاز: برابر؛ انجام: باب دویم چون شاه فرخ زاد از امور سلطنت و تفحص ضبط مملکت فارغ شد گلچهر و سمن بوی ... آن نظر از دولت. صورت ... باشد بمنه و جوده.
تنها باب اول و دو سر ابتدای باب دوم را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ (147ر -152ر) [ف: 29/1 -136]
آغاز: اصفیا گوهر درج مازاغ البصر و ماطغی دری هرج قاب قوسین او أدني آن خواجه عرش مسند؛ انجام: و از قبح نخوت و استبداد همکنان را تجنب کرامت کناد بحق النبي و آله الابرار الاطهار
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 26 ذیحجه 1134ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 86گ، 19 سطر ، اندازه:12/5× 18/5سم [ف: 18-99]
آغاز: ... خود گرفتم که نشستی نو و سعی بردی منعمی کو که نهد سعی ترا وقع محل و نیز هر که درین معنی خوضی کند؛
انجام: و شادمانی مزین و محلی و ثابت و مولا دارد و از وصمت و عوایت مذموم مصون گرداند بحق سید الأبرار و آله الأطهار علیهم السلام.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ تعداد باب های ذکر شده 8 باب می باشد، مصحح [ف: 29-540]
آغاز: صنع تو بی نهایت و ذات تو بی مثال ** بر هر زبان که نیست ثنای تو باد لال، و صد هزار تحف تحیات زاکیات و گلدسته چمن صلوات نامیات که از جهت؛ انجام :امور خود به حضرت واجب الوجود تفویض بکند ایزد تعالی عموم خلایق را به امانت این عمل ستوده توفیق ها به حق محمد و آله اجمعین یا ارحم الراحمين
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 100گ(36ر-135پ) [ف: 37 -376]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18/9×31/6سم [رایانه]
nozhat-ol monša’āt = dastūr-e tarassol
رفعت، محمد، - 1310 قمری
rafat,mohammad(- 1893)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17114
آغاز: جناب ترتیب بخشای اجزای کائنات تعالی و تقدس هر روز سعد اندوز ملوکانه سنی الفه معادل و ذات مقدس پادشاهانه سنی جهات متنوعه؛ انجام: تحریر وزیر که محرر الاسامي کمیسه لرن مواجهه سنده ید مزبوره به اعطا قلوی.
خط: رقعی، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مذهب، 85ص، 14سطر ، اندازه: 11×18سم [ف: 47/2 -19]
nuzhat-un nāẓir
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19531
بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [نشریه: -1634]
nuzhat-un nāẓir fi-l jam‘-i bayn-al ašbāh wa-n naẓā’ir
ابن سعید، یحیی بن احمد، 601 - 689؟ قمری
ebn-e sa‘īd,yahyā ebn-e ahmad (1205 - 1291)
تاریخ تأليف: 674ق
احکام فقهی مشابه را به ترتیب کتاب های فقهی از کتاب طهارت تا دیات در 79 «باب» آورده و به بعضی ادله واقوال اشاراتی دارد، و یکی از بارزترین تأليفات در موضوع فقه است که به تصریح صاحب ریحانه «با آنهمه صغر حجم دلیلی متقن بر کثرت احاطه و حضور ذهن و تبحر فقهی مؤلف می باشد». برخی آن را به شیخ مهذب الدين حسین بن محمد بن عبدالله و برخی به محقق حلی نسبت داده اند[ به نام محقق حلی چاپ شده] که ظاهراً صحیح نیست. چند سطر از موارد مختلفه آن چنین است: - « فصل یوجب الوضوء ستة عشر شیئا الحيض و الاستحاضة و النفاس و مس الاموات بعد بردهم بالموت و قبل تطهیر هم بالغسل و انقطاع دم المستحاضة اذا وجب بها الوضو علی الغسل»؛ - «الوضوئات المستحبات تسعة و ثلثون الوضو علی وضوء»؛ - «فصل یجوز بیع ام الولد في ثمانية مواضع»؛ - « فصل لایجب الدية في ثلاثین موضعاً».
آغاز: بسمله الحمدلله ذی الايادي المترادفات القادر علی جمیع الممكنات الذي عجز ... اما بعد فاعلم ایها الولد المبارك ادام الله توفیقك ... صنفت لك هذالکتاب و جمعت فیه بین الحكم و نظیره و سمیته نزهه الناظر في الجمع بین ...
انجام: و ایما الرجل اخذ في الطريق فاصابه عیب فلا دية له. تم.
چاپ: تهران، 1318 ق چاپ سنگی، به نام محقق حلی؟؛ در سال 1386 ش به کوشش سید احمد حسینی و نورالدین واعظی در مطبعة الآداب نجف، و به نام یحیی بن سعید حلی
[الذريعة 125/24 ؛ طبقات اعلام الشيعة، قرن 7، ص 51-53 و 204 ؛ مرآة الكتب ثقة الاسلام تبریزی، چاپ سال 1369 شمسی، 125/4 ؛ ریاض العلماء8/2 و 337/5 ؛ مقدمه ای بر فقه شیعه 107؛ کشف الحجب و الاستار ص580؛دنا 658/10 - 660 (68 نسخه)]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه؛ انجام: و قد روی ان في الابهام ثلث دية اصابع اليد و هو مذهب الشيخ ابی جعفر في الاستبصار و الخلاف، و ابی الصلاح و مصنف الوسيلة وهوالمذکور في کتاب ظریف بن ناصح.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از ابن زید یاسین؛ 45گ، 19 سطر ، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 21 -1601]
آغاز و انجام: برابر
این کتاب در این فهرست مهذب الدين حسین بن محمد بن عبدالله بن رده نیلی نسبت داده شده؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم اوالی بحرانی، تا: رجب 958ق؛ مصحح، محشی با نشان «ع ل، 12» و غیر آن، مقابله شده با نشان «بلغ سماعاً ایده الله تعالی»،« بلغ قرآه «قرائة» ایده الله تعالی»، صورت دستخط محمد بن علی ابن ابی جمهور احسائی به سال 895 ه- در مورد حق استاد بر شاگرد که این یادداشت را کاتب نسخه از روی خط شیخ عبدالله بن علی بن سیف صیمری که وی نیز از روی خط احسائی نگاشته است؛ 52گ (173 -224)، 19سطر ، اندازه: 8×13سم [ف: 34-701]
خط: نسخ، کا: جلال الدين محمد بن عماد، تا: دوشنبه ربیع الثاني 986ق؛ 237ص، قطع: بغلی[ نشریه: 7-44]
خط: نسخ، کا: علی بن حسن بن علی بن ابراهیم بن سعید بن سعدان، تا: چهارشنبه 8 صفر 986ق؛ مصحح، روی برگ اول نام کتاب و مؤلف و نسبت خط خورده آن به ابن داود حلی و ذکر علمایی که مصنف از آنان روایت کرده؛ تملک: اسماعیل بن یوسف بن ...؛ 100گ، اندازه: 15/5×25سم
[ف: 28-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جلال الدين بن محمد بن عماد، تا: دوشنبه 10 ربیع الثاني 986ق؛ 73گ، 16سطر ، اندازه:9/5×15سم [ف: 2-322]
آغاز: علی النار و ذهب ثلثاه و بقی ثلثه طهر و حل شربه و اللبن و الجوار و الكيزان و ما اشبه ذلك اذا عمل من طین نجس؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فضل الله بن محمد، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 995ق، جا: جوشقان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 55گ، 16 سطر ، اندازه: 9/5×15
سم [ف: 26- 273]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف در این فهرست مهذب الدين حسین بن محمد نیلی آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 11؛ مصحح؛ تملک: جمال الدين اسحاق بن محمد علم الهدي بن فیض کاشانی در سال 1125ق، محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی، مشهور به علامه فیضی در سال 1328ش، محمد رضا بن محمد
حسین، عزیزالله بن نورالدین محمد الشريف، در سال 1056ق؛ مهر: «عبدالباقی بن صدر الدين محمد فیضی» (بیضی) از نوادگان فیض کاشانی؛ جلد: تیماج، 123گ، 15 سطر (5×10)، اندازه:10×17سم [ف: 34-112]
کا: غفاری، محمد تقی بن رفیع الدين، تا: قرن 11؛ جلد:مقوایی،54گ (6پ-59ر)، اندازه: 13×20سم [ف: 27-356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عزیز الله بن نور دلیجانی، تا: جمادی الثاني 1007ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج قهوه ای،79گ، 15 سطر ، اندازه: 11× 19/5سم [اهدائی رهبر: 3-781]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 403
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 -327]
خط: نسخ، کا: قطب الدين محمد بن عبدالله، تا: دوشنبه12 محرم 1009ق، جا: قمصر؛ جلد: تیماج، 60گ (26پ -85ر)،اندازه :9/5×17/5سم
[ف: 18-45]
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد الشريف بن عزیز الله بن محمد،تا:1015ق؛ 60ص، 22 سطر، اندازه: 17×20سم [ف: 3- 127]
خط: نسخ، کا: امین بن عماد بن ملک طبیب، تا: شوال 1027ق؛72گ، 18 سطر ، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2- 276]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حسن کاتب خوراسکانی، تا: سه شنبه 16 جمادی الثاني 1030ق، جا: اصفهان؛ جلد : تیماج مذهب، اندازه:
17/5×25سم [اوراق عتیق: 1 -275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبد الحسين بن عناية الله خطیب، تا: 1037ق؛ مجدول، مصحح؛ مهر: سید محمد باقر شفتی (حجة الاسلام)؛ یادداشت بدون امضائی است با خط نستعلیق منضم ذکر نام سلسله پدران مؤلف و تاریخ فوت وی و اینکه مؤلف پسر عم محقق حلی جعفر بن حسن سعید مؤلف کتاب شرائع بوده است مؤلف در مقدمه کتاب، فصلی جالب در تفسیر «عبادت» نوشته است ؛ جلد: تیماج، 209ص، 14سطر ، اندازه: 18×25سم [ف: 9-174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حسین بن میرک حسینی کاشی ، تا: 1044ق؛ کتاب به یحیی بن احمد نسبت داده شده؛ کاغذ: اصفهانی،122گ، 15سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 24-352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قطب الدين بن ملا تاج الدين حسن بن شمس الدين محمد، تا: 15 ربیع الثاني 1061ق؛ جلد: مقوایی، 77ص ( 214-138 )،
19 و 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 -163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن سلمان بن عبدالعزیز بن احمد بن عبدالله بن یوسف بن سعید بن یوسف بحرانی، تا: چهارشنبه 16جمادی الاول 1063 ق [عکسی ف: 1- 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جرفادقانی، محمد مؤمن، تا: 3 شعبان 1067ق؛ محشی؛ مهر: «یا علی ..» (بیضوی)، «المهدي من اهدیت» (مربع)، «یا من هو في لطفه شریف» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 97گ، 12 سطر(6×10)، اندازه: 12×18سم [ف: 33 -655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج محمد بن محمد زمان قاینی، تا: 1069ق؛ جلد: مقوا، 111گ، 13 سطر ، اندازه: 11×17 سم [ف: 5- 674]
خط: نسخ، کا: عبدالواسع بن علامی بن محمد بن فضل الله، تا: شوال 1096ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 58گ (106پ -163پ) اندازه:15×22سم [ف: 20 -185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 128ص، 17سطر (11×23/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی : 1- 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 32گ، 24 سطر، اندازه: 11/5× 21/2سم [اهدائی رهبر:3-781] و [ف:21-1599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ جلد: مقوا، 45گ، 20-22سطر ، اندازه: 13×18سم [ف: 21- 1599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد هادی خوانساری، تا: قرن 12؛ توسط سید مصطفی صفایی خوانساری تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 44گ، 21سطر ، اندازه: 14/5× 21/5سم [اهدائی رهبر: 3 -781] و [ف: 21-1600]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 114گ، اندازه: 10×17سم [ف: 3 -924]
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آبی، 14 و 17سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6- 138]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1103ق؛ مصحح؛ اندازه: 12/5×19/5سم [نسخه پژوهی: 1-62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1103ق؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول؛ واقف: حسن فرید، شهریور 1354؛ جلد: تیماج، 56گ، 19سطر ، اندازه: 12/5× 21/5سم [ف: 21-1597]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالصمد، تا: 1110ق؛ محشی ؛ تملک: محمد طاهر بن محمد جعفر کاشانی به تاریخ 1168؛ مهر: «عبده ابوالقاسم بن محمد مهدی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 115گ،16سطر ، اندازه: 10×17سم [ف: 3-302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود، تا: ذیقعده 1121ق؛ تملک: محمد باقر موسوی در 1280ق؛ جلد: تیماج، 76گ، 17سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 21 -1599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هاشم، تا: 1176ق، جا: بابا قاسم؛ مصحح،با عبارت «بلغ» مقابله گردیده، محشی؛ جلد: تیماج، 22گ(437-458)، 27سطر (12×20)، اندازه: 19×28سم [ف: 29 -43]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1187ق، تملک: معصومعلی بن علی عسکر به تاریخ شعبان 1187؛ جلد: مقوایی، 37گ(32پ-68ر)، 24 سطر،
اندازه: 14×22سم [ف: 15 -54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ این نسخه بادیباچه مفص آغاز گشته و از این جهت با نسخه های پیشین كاملاً متفاوت اند، مجدول؛ 48گ، 22سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 21-1600]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 65گ، 17سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 8- 4783]
انجام: برابر
تذکر: در این نسخه فهرست نگار مؤلف را مهذب الدين حسین بن محمد بن عبدالله بن رده نیلی نسبت داده؛ خط: نسخ، کا: قفطانی، مهدی بن حسن، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، 37گ (132-168)، 21 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34- 801]
آغاز: برابر؛ انجام: یمینه التي هی رؤس الاصابع الاربع دون الابهام فان سرق خامسة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 23گ (3ر - 25پ)، 21 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 44 -45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 78گ، 19 سطر (7×14)، اندازه:11×18سم [ف: -257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد علی نعمة اللهي، تا: 29 ربیع الثاني 1202ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1404]
خط: نسخ، کا: احمد بن زین الدين بن ابراهیم احسائی (شیخ احمد احسائی معروف)، تا: 3 جمادی الاول 1217ق؛ تملک: عبدالرحیم مازندرانی به تاریخ 1244؛ در پایان نسخه، کتاب را به شیخ محمد بن الحارث جزائری نسبت داده؛ جلد: مقوایی، 68گ، 14سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 5- 151]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد مهدی بن شرف الدين، تا: 1224ق، جا: اصفهان؛ مصحح، رکابه دار؛ تملک: محمدطاهر بن محسن؛ جلد: تیماج،40گ (1پ -40پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 39-89]
آغاز: برابر؛ انجام: قال في الناصفة ثلاث من الابل
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد رضا یزدی، تا: 1231ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 40 ص (1- 40)،اندازه: 14×19 سم [ف: 5- 1579]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد حسن، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 65 گ، 15 سطر ، اندازه: 15×21سم [ف:2-113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی لاریجانی، محمد علی بن محمد، تا: 1244ق؛ مصحح؛ 21 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 32-213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر شعبان 1246ق؛ اهدایی: رهبری،خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 29گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر:3-782] و [ف: 21- 1601]
خط: نسخ، کا: منصور بن عبدالله، تا: 1247ق؛ جلد: تیماج، 7گ ( 309-303)، 23 سطر (9×15)، اندازه: 15×20/5سم [ف:11-2330]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250ق؛ 33گ (164ر-196پ)، 20سطر ، اندازه: 15/5× 20/5سم [ف: 2- 362]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: بیدگلی، محمد علی، تا: 3 ذیحجه 1259ق [نشریه:954-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جواد حسینی قمی، تا: 1260ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 61گ (1پ -61پ)، 18 سطر (7×15/5)، اندازه:12×21سم [ف: 19- 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا قلی قلیجی، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج مذهب، 52گ، 16سطر ، اندازه: 15×20/5سم [ف:8-4783]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن حاجی آقا جانی فراهانی، تا: رجب 1274ق؛ 24 سطر (9/5×16 )، اندازه: 15×21سم [ف:3-750]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 19/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 605]
آغاز و انجام: برابر
در نسخه با نام «نزهة الناظر في الجمع بین الاشباء و النظائر لیحیی بن سعید صاحب الجامع ره»؛ خط: نسخ، کا: قفطان، احمد بن حسن،تا: جمادی الثاني 1276ق؛ جلد: تیماج مذهب،44گ (128پ-171ر)، 18سطر ( 9×13/5)، اندازه: 13/9×20/2سم [ف:29/2-702]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جواد بن شیخ مراد، تا: 10 صفر 1278ق، جا: نجف اشرف صحن مطهر؛ جلد: تیماج، 49گ، 17 سطر ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2- 565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم ملا حسن، تا: ربیع الاول 1285ق؛ تملک: ابوالقاسم گلپایگانی؛ جلد: تیماج، 73گ، 17 سطر ، اندازه:10/5 ×17 سم [ف: 2- 277]
بی کا، تا: چهارشنبه سلخ رمضان 1291 ق [تراثنا: س2ش 4- 44]
کا: موسوی کرمانشاهی، حسین، تا: یکشنبه 15 رجب 1291ق [تراثنا: س 2ش 4- 47]
کا: ملا محمد باقر گواری، تا: چهارشنبه 11 صفر 1298ق؛ 39گ (106پ -144پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 1- 206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: 7 جمادی الاول 1307 ق، به فرموده شریعتمدار سرکار آقای آقا منیر؛ جلد: تیماج، 14 سطر (6×13/5)،اندازه:
13×21سم [ف: 4- 2055]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر کرمانی، تا: رمضان 1348ق؛ جلد: تیماج، 15گ (27- 41)، ابعاد متن:16×28/5، اندازه: 22×35سم [ف: 1- 146]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی،44گ (70پ -113ر)، اندازه: 12×19سم [ف: 7 -362]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 235/3عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 266]
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 539]
عبادات؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و ثلث، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 55گ (182پ-236پ)، 24سطر (11/5×17)، اندازه: 18/5×23سم [ف:34-39]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 18سطر ، قطع: ربعی [ آستانه قم: -218]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: اسدالله؛ کاغذ: سپاهانی، 55گ، 19سطر (6×11/5)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 16-461]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 50ص (15 -64)، 21سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 32- 285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 17سطر (7×14)، اندازه: 14×19 سم [ف: 16 -131]
nuzhat-un nāẓir fī radd-il qāṣir
میسی، لطف الله بن عبد الكريم، - 1032 قمری
mīsī, lotf-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-karīm(- 1623)
گروهی از فقیهان بر آنند که ولی می تواند عقد دختر یا زنی را فسخ کند با کمتر از مهر مثل بدون مصلحت خاصی برای آن زن یا دختر، شخصی از معاصران نگارنده، این مسأله را رد کرده و مؤلف ما بر آن است که در این رساله گفته او را با استدلال فقهی پاسخ گوید.
قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 355/8
آغاز: الحمد الله علی کل حال ... و بعد فهذه رسالة وجيزة في بیان مسالة عزيزة صدرت علی سبیل الاستعجال و تشتت البال؛ انجام: فیاله من جهل مرکب ظاهر عجز عنه علاج الطبيب القادر.
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 10گ (104پ-113ر)، اندازه: 13×22سم [ف: 1 -211]
nuzhat-un nāẓir wa tanbīh-ul xāṭir
حلوانی، حسین بن محمد، ق 5 قمری
halvānī,hoseyn ebn-e mohammad(- 11c)
رساله ای کوتاه و کهن در احادیث و کلمات اهل بیت (علیهم السلام) که بدون ذکر اسناد گردآوری شده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين حمد العارفين به العالمين و صلی الله علی المصطفى محمد و آله الطاهرين اما بعد فانی رایت کثیرا ممن عاصرته و شاهداته من المشركين و الكفار فاما المسلمون اذا ذکر عنده امیر المومنين علی بن ابی طالب و الائمه من ولده علیهم السلام ینمر فان رویت له عنهم موعظة حسنة و حكمة بالغة او فقرة باهرة ... و قال ما سمعت و امثال (کذا)ذلك
انجام: ومن تصفح کتب الريحاني ورسائله عرف ان جمیعها منقولة من خطبهم ورسائلهم ومواعظهم وحکمهم وآدابهم صلوات الله علیهم ولووفق هذا الفاضل ونسب کلام کل امام اليه لکان اوفی لاجره وابقی لذکره ایاها
چاپ: قم، مدرسه امام مهدی، 1408ق، 156 + 12ص، به ضمیمه کتاب قبس من کتاب غیاث سلطان الوري ابن طاوس در 12ص
[ الذريعة 127/24 ؛ کشف الحجب: 579]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 52گ، 17سطر ، اندازه: 12×17سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 770]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 36گ (43پ -78ر)، 19سطر ، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 5- 2218]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 61گ، 16 سطر ، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2- 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن فرزند محمد بن حسن بن علی اصغر بن الله وردی تبریزی خیابانی انصاری معروفبه فقیه، تا: 12 محرم 1354ق؛ جلد: تیماج، 66ص (138 -203)، 19 سطر ، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10 -158]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2098/3کسی و 2103/3 عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 17ش 3و4 -334 و س 18ش 1- 38]
nuzhat-un nazirin = hasiyat-ul makasib
موسوی حائری، محمد صالح بن حسن، - 1303 قمری
mūsavī hā’erī,mohammad sāleh ebn-e hasan(- 1886)
وابسته به: المكاسب = المتاجر؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1281-1214ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8404
آغاز: الحمدلله الذي خلقنا من طین لازب و آخرجنا بین الصلب و الترائب و ألهمنا ادراك مهمات المطالب؛ انجام: و ایکال للمال بالباطل خبر جابراه هذه العبارة تضمنت مسائل ثلاث احدیهما.
حاشیه مکاسب شیخ انصاری است؛ خط: نسخ، کا: معنوی تهرانی
تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با امضای بلاغ، محشیبا عناوین «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج ساغری، 88گ، 21سطر، اندازه: 17×20/5سم [ف: 28 -10]
nuzhat-un nāẓirīn
حسینی رامسری، اسماعیل بن کاظم، - 1309 ؟ قد
hoseynī rāmsarī,esmā‘īl ebn-e kāzem(- 1892)
تاریخ تأليف: 13 جمادی الثاني 1288ق
کشکولی است متضمن بر لطائف و ظرائف و تراجم مشتمل است بر یک «مقدمه» و شش «باب» و یک «خاتمه».
[الذريعه 129/24]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 439 عکسی
آغاز: الحمد لله الذي علا فقهر بدا فظهر دنی فستر؛ انجام: هذا آخر ما ازدت ان اودعه في النظرة ... و کان ذلك عصر یوم
الاثنين الثالث عشر من الجمادي الثانية من سنة ثمان و ثمانین بعد الماتين و الالف بید مؤلفه الفقير: اسماعیل بن کاظم الحسيني...
نسخه اصل: کتابخانه شخصی؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 13 جمادی الثاني 1288ق؛ مصحح، محشی با نشانه «منه»، این نسخه را که ظاهراً مبيضة مؤلف و نواقصی داشته است محمد سمائی حائری با نسخه دیگری که مسوده مؤلف بوده تطبیق نموده و اضافات و تعلیقاتیکه در مسوده بوده با خط خود به آن افزوده است؛ 175گ [عکسی ف: 1- 387]
نزهت نامه - خلاصة الصنعة
nozhat nāme-ye ‘alā’ī
رازی، شهمردان بن ابی الخير، ق 5 قمری
rāzī,šahmardān ebn-e ab-el-xayr(- 11c)
اهداء به: علاء الدوله ابوکالیجار از سلاطین سلسله کاکویه صاحب اصفهان
تاریخ تأليف: بعد از 477ق
دائرة المعارف فارسی که در نوع خود منفرد است، که تنظیم جدیدی از کتاب عربی «البدايع» خودش می باشد که چیزهایی را از آن کاسته یا افزوده است تا فارسی زبانان را بهتر به کار آید.
مشتمل بر دو «قسم» و «مقدمه» و دوازده «مقاله» و «خاتمه» درخواص حیوانات و حشرات و اشجار و نباتات و نگاهداری درختان و بازداشتن آفت ها و معرفت جواهر و احجار و اجساد معدنی و معمول و علم نجوم و آخشیج چهارگانه و فصول و مکان و زمان و صور کواکب و منطق و حساب و اختیارات نجومی و علم فراست و آثار علویه و حوادث ارضیه و احوال آن جهان و بیماری ها و داروها و مباحث مختلفه دیگر. عناوین مقالات چنین است: قسم 1. مقاله 1) در کیفیت و خاصیت تاثیر طبایع و اخلاق، 2) در چهارپایان و وحوش و طیور و بهائم، 3) در مرغان بزرگ و خورد، 4) در حشرات و هوام بری و آبی، 5) در اشجار و حبوب و نباتات، 6) در اجساد و جواهر؛ قسم 2. مقاله 1) در آخشیج چهارگانه و فصولی که به آسمان تعلق دارد، 2) در ارتماطیقی و خواص اعداد، 3) درعلم فراست، 4) در تغییر زوایا، 5) در آثار علوی، 6) در خواص علمی و عملی.
آغاز: ایزد تعالی از حکم حکمت و قوت و قدرت جهان آفرید چنانکه سزاید و از ناچیز آورد چیز نو پدید و ما را از همه جانوران برگزید.
[ نسخه های منزوی 690؛ راهنمای کتاب 622/19 و 896؛ الذريعه 130/24؛ کشف الظنون 1948/2 ؛ ریو 465؛ فلو گل 517/2 ؛ استوری 45/2 و 354/2 ؛ مجله ادبیات س 5 ش 1 و 2 ص 182؛ راهنمای کتاب گفتار فرهنگ جهان پور 19 و 20؛ نشریه306/7 ؛ دیباچه یواقیت العلوم ]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: ملا عبدالعلی کرم اللهي در 5صفر 1210ق، عبدالعلی بن ملا غلام رسول عطاریان درذیحجه 1209، اسماعیل بن محمد جعفر خادم در 1210ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن ، 126گ، 21سطر ، اندازه: 17/5×24/8سم[ف:4-819]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1032 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -289]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 158 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: -119]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 87(158) بخش 2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: -85]
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 362 اته 1480؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر ربیع الاول 704ق، برای عبدالواسع ساوجی؛ 176گ، 22سطر [فیلمها ف: 1-265]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 159 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -119]
بیشتر نیمه نخستین و متفرقاتی از نیمه دوم نزهت نامهاست و در پایان نوع هفتم، نسخه پایان یافته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوا روکش مشمع، 27 ص (282- 308)، 23سطر ، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 19 -564]
آغاز: برابر؛ انجام: ناتمام: گفت بسر شیرین را آگاه کن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 148گ، 19سطر ،
اندازه: 18×25/5سم [ف: 17-312]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله حسینی هروی، تا: 8 شعبان 1126ق [نشریه: 7- 306]
مقاله چهارم و پنجم نسخه حاضر مقدم بر آغاز کتاب و در صحافی جابجا شده است؛ خط: نستعلیق، کا: لطف الله، تا:10 رمضان 1176ق؛ مجدول، در کتاب شکل حیوانات و گیاهان و حبوبات ترسیم شده و از این جهت حائز اهمیت است؛ جلد: تیماج مذهب، 109گ (305ر-413پ)، 27 سطر ،
25/5 ×35/5سم [ف: 20 -49]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی به سال 1209ق (یا1290ق)، یادداشتی در معاوضه کتاب حاضر با کلیات سعدی با محمد بن میرزا کوچک به سال 1283ق و یادداشت فروختن کتاب به سید محمد قاضی؛ صورت نقاشی دو قزلباش؛ جلد: تیماج مذهب، 112گ، 27 سطر، اندازه: 20×29سم [ف:20-306]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223ق؛ جلد: میشن، 136گ، 19سطر ، اندازه: 18×26/3سم [ف:4-819]
آغاز: برابر؛ انجام: یا چراغی بدو نمائی که آتش در آن افتد اما شیشه می ترکد
خط: نستعلیق، کا: نجفعلی بن محمد قزوینی، تا: سه شنبه 7 شعبان 1226ق؛ کاتب نسخه به ادعای داشتن نزهت نامه بعضی کلام بی حاصل، مطالبی را از کتاب حذف کرده است ؛ جلد: تیماج، 169گ، 13 سطر ، اندازه: 15/5×21سم [ف: -118]
آغاز: بسمله. حمد وافر و سپاس کامل خداوندی را که باری بریات؛ انجام: زیاده و نقصان آب باشد ... کثیر التقصير را به دعا یاد فرماید
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری کوچک [الفبائي: -581]
آغاز: مؤلف و جمع کننده این کتاب شهمردان بن ابی الخير کوید چون مدتی در کرکان و استراباد بر عطلت بماندم و از صناعت خوش و از تصرف دبیری و استقامت روزکار ناهموار ناموافق پیش آمد اگرچه اولیاء النعم اعزالله نصرهم و ازدرگاه عالی اعلاه الله خداوندیها فرمودند و شفقتها نمودند و پیش خدمة خوانند ... از بهر آسایش و تزجية الايام چند کتاب ساخته ام از آنجملت یکی کتاب البدايع است در خواص و منافع و طبایع و چند علم دیگر که از کتب بسیار برگزیده بودم و جمع کرده پس از بهر آنجه بتازی بود خواستم تافایدت ان متد اول و بیشتر کردد و میان خواص وع وام عام باشد کتابی ساختم به پارسی دری و بران زیادت نقصان کردم چنانکه بایست و ترکیب بگردانیدم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 187 گ، 19سطر ، اندازه: 14×24سم [ف: 2- 490]
نسخه اصل: گوتا ش 10 (پرچ ص 30)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف:1-265]
آغاز: بر آنجا توان شدن از بلندی و تیزی کوه و چون بیمار شود و تیر کی در چشمش آمدچشم خویش در زهره مردم مرده ساید؛
انجام: ب زنان زن پیر حال دنیست وزن.
از قسم اول: قسمتی از مقاله سوم و کامل مقاله چهارم و پنجم وقسم دوم: مقاله اول، دوم و سوم و چهارم و قسمتی از مقاله پنجم را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده الراجي عبدالنبی» (بیضی)؛ از موقوفات حاج محمدرمضانی؛ 188گ، اندازه: 14×16/5 سم [ف مخ: 5- 2219]
نسخه اصل: مجلس ش 942؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 658]
نسخه اصل: وین 156 JF. در این نسخه «مقاله اول در خواص و منافع طبایع مردم و حیوانات مقدمه در بیان کیفیت خاصیت» آمده است و «مقالت دوم در بیان کیفیت اشجار و نباتات و ریاحین و چگونگی غرس و زرع» و «مقاله سوم از جمله دوازده مقالت کتاب نزهت نامه علائی درعلم فراست» در آغاز آن از خاص موازین جابر در 17 مقاله یاد شده است و در برگ 90 از پند کیکاوس گرگانی به فرزند خود گیلان شاه در قابوس نامه که در 44 باب است، استوری آن را فرخ نامه پنداشته است (نیز دیباچه فرخ نامه ص 19) جهان پور آن را نزهت نامه خوانده است(راهنمای کتاب
900/19) و درست هم همین است چه این نشانه ها که یاد کردم در آن هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با مهر 1222؛ تملک: نصرالله بن حسین حسینی مدرس در کربلا
[فیلمها ف: 3 -225]
nuzhat-nn nadmān
سخنان فیلسوفان یونانی است درست مانند آداب الفلاسفة حنین با پندهای لقمان و حارث بن کعب و سخنان حکیمان و ادیبان و شاهان و خسرو انوشیروان با قصیده خمریه از کتاب دعوة القدس.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2867-ف
نسخه اصل: کتابخانه ملی وین 444 AF (فهرست فلوگل282/3 ش 1582). خط: نسخ، کا: ابوالفرج جرجس بن غب بن رهبان دیر المخلص، تا: 23 تشرین دوم (نوامبر )1203ق (فیلمها ف: 1 -394]
nuzhat-un naẓar fī a‘yān-il qarn-ir rābi‘ ‘ašar
حسنی صنعانی، محمد بن محمد زبارة، - 1380 ق
hasanī san‘ānī, mohammad ebn-e mohammad zebārat
(1961-)
این کتاب که شرح حال بزرگان یمن در قرن چهاردهم هجری است، در مؤلفات الزيدية به عنوان «نزهة النظر في تراجم أعيان اليمن بالقرن الرابع عشر» معرفی شده است و در فهرس مخطوطات اليمن، از آن به عنوان «نزهة النظر في تراج اليمن في القرن الرابع عشر الهجري» یاد شده است. کتاب حاضر بخشی از موسوعه بزرگی است که مؤلف با عنوان «نشر العرف النبلاء اليمن بعد الألف» در شرح حال علما و بزرگان یمن در قرنهای یازدهم تا قرن چهاردهم نگاشته است. بخش های مختلف این موسوعه با نام های خاص به چاپ رسیده است، مانند: نیل الوطر في تراجم رجال اليمن بعد القرن الثالث عشر. مؤلف، کتاب را در چهار جلد به ترتیب الفبايي اسامی مترجمین تنظیم کرده و نمونه ای از خطوط علما را در لابه لای کتاب آورده است. پس از او، فرزندش احمد بن محمد، جلد پنجم را در استدراك کار پدر نگاشت. قاضی عبدالله بن عبدالکریم جرافی نیز، نزهة النظر را تهذیب کرده و ترجمه های را بر آن افزوده است و در سال 1393 ق نیز در کار خود تجدید نظر کرده است.
محمد زباره، کتاب های دیگری نیز درباره علمای یمن در قرن چهاردهم هجری نگاشته است، به نامهای: ائمة اليمن في القرن الرابع عشر؛ بسامة ائمة اليمن في القرن الرابع عشر؛ لسان صدق في الآخرين للعلماء و النبلاء المعاصرين.
چاپ: نزهة النظر در سال 1979 میلادی در بیروت، در دو جلد به چاپ رسیده است. مقدمه نزهة النظر نیز با عنوان «انباء اليمن و نبلائه في الاسلام» چاپ شده است.
آغاز: آغاز خطبه: بسمله. الكتاب الذي نقدمه بین یدی القاري من النصوص النادرة التي أرخت للیمن في القرن الرابع عشر الهجري.
آغاز: بسمله. الحمد لله المرشد الى التفكر و الاعتبار بما قص علی ذوی الاستبصار؛ انجام: و قد طال الكلام و جر بعضه الي بعض الاثبات حقایق تاریخیه. و الى هنا انتهی الجزء الاول ...
جزء اول کتاب، از ابتدا تا حرف الجيم، شرح حال مؤلف در ابتدا آمده است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد زباره(فرزندمؤلف)، تا: اواخر قرن 14؛ در آخر نسخه فهرست اسامی مترجمین تقریظی به نثر و نظم از عبدالله بن عبدالوهاب بن محمد شماحی آمده به تاریخ آخر ذیحجه 1380؛ 294ص، 30سطر [میرات شهاب: س 17ش3 و4 -323]
آغاز: حرف الحاء المهملة (حامد المحضار) السيد العلامة الكبير والأديب الفذ الصدوق المخلص الحبيب حامد بن أبي بکر بن حسین بن حامد بن احمد المحاضر؛ انجام: (شیخ بن محمد الحبشى) السيد العلامة شیخ بن محمد بن حسین ... له تقریظ بلیغ الكتاب عقد اليواقيت الجوهرية لشیخه عبدروس بن عمر و له أشعار كثيرة.
جزء دوم و از حرف الحاء المهمله (حامد المحضار) تا حرف الشين (شیخ بن محمد الحبشي)؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد زباره (فرزند مؤلف)، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی و اضافات، در صفحه عنوان یادداشت کاتب چنین است: «بعض أعيان اليمن بالقرن الرابع عشر للمورخ محمد بن محمد زباره رحمه الله مع ضم ما تجدد أو ما یعرفه ابنه أحمد عن أبيه أو غیره فالولد من سعی أبيه. و من لم یذکر فیکون في مستدرك ان شاء الله ولا یحیط بکل شیء الا الله سبحانه فنعتذر لمن لم یذکر ... الجزء الثاني بخط ابن المؤلف احمد بن زباره و یلیه الجزء الثالث. أوله: عبالوهاب بن أحمد الوريث ثم الجزء الرابع، أوله: محمد بن علی الأمير، ثم الجزء الخامس: المستدرك فقد فاتنا کثیرون. (اعلان) نعلن لأبنا ئنا الخريجين والضباط والمشائخ و التجار أن یوافونا بمواد تراجمهم مولد و نشأة و دراسة و وظائف فهم یمثلون تاریخ اليمن الآن و سنجمعها و ننشرها برغبة صادقة ...»، در آخر این تصویر سه صفحه مربوط به صفحات 92 و 94 و 124 ملحق شده است، نمونه خطوط چند تن از بزرگان زیدیه و ائمه آنان در لابه لای برخی
صفحات دیده می شود؛ 195ص، 28سطر [عکسی ف: 4 -477]
آغاز: عبدالوهاب بن زید المهدي السيد العلامة عبد الوهاب بن زید بن علی المهدي مولده بذمار؛ انجام: ثم بتعز و استوطنها و اشعاره كثيرة، انتهی الجزء الثالث ...
جزء سوم از «عبدالوهاب بن زید المهدي» تا «محمد بن عقیل» ؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد زباره (فرزند مؤلف)، تا: اواخرقرن 14، 397ص، 26سطر [ میراث شهاب: س17ش3 و4 -324]
آغاز: بسمله. (محمد بن علی الامير) السيد العلامة الفاضل محمد بن علی بن یوسف بن ابراهیم بن محمد بن اسمعیل الأمير مولده سنه 1272 و اخذ عن القاضي محمد بن محمد العمراني؛ انجام: بمكانة عالية من الزهادة و العفه رحمه الله و رضی عنه.
جزء چهارم از «محمد بن علی الامير» تا «یوسف دجوی مصری» و در پایان قصایدی از شعرای مختلف در رثای مؤلف آمده؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد زباره(فرزند مؤلف)، تا: اواخر قرن 14؛ در آخر نسخه مراثی که شعرای مختلف در رثای مؤلف سروده اند آمده است و نیز رساله چاپی «عظة التاريخ و عبره اعاظم ملوك و رجال العالم في ثلث هذا القرن الرابع عشر للهجرة =خاتمة ذیول القصيدة المشهورة بالبسامة للسید الهادي بن ابراهیم الوزير، نظم السيد محمد بن محمد زباره الحسني» چاپ مطبعه سلفیه قاهره در 1365 ق درج شده؛ 365ص (باصفحات چاپی)، 27 سطر [میراث شهاب: س17ش 3و4-325]
nuzhat-un naẓar fī tawzīḥ-i nuxbat-il fikar = š.-u
nuxbat-ul fikar fī muṣṭalaḥ-i ahl-il aṯar
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn-e hajar-e ‘asqalānī,ahmad ebn-e ‘alī (1449 - 1333)
وابسته به: نخبة الفكر في مصطلح اهل الاثر؛ ابن حجر عسقلانی ، احمد بن علی (733- 852ق)
تاریخ تأليف: اول ذیحجه 810ق
مؤلف ابتدا متنی کوتاه و دقیق در اصطلاحات علوم حدیث و رجال و دراية به نام «نخبة الفكر في مصطلح اهل الاثر» نگاشت و سپس خود آن را شرح نمود. بر این شرح شروح بسیاری نگاشته شده است. ذیل کشف الظنون (ص 631) این کتاب را به چند نفر نسبت داده است ولی در کتاب هدیه العارفين (جلد اول 130) آنرا به «ابن حجر عسقلانی» نسبت داده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي لم یزل عالماً حياً قيوماً سميعاً بصيراً و اشهدان لا الله الا الله وحده لا شریك له و اکبره تكبيراً...
اما بعد فان التصانيف في اصطلاح اهل الحديث قد کثرت لللايمة في القديم والحدیث ... سمیتها نخبة الفكر في مصطلح اهل الاثر ... الخبر نوع من انواع الكلام
انجام: لیحصل الوقوف علی حقایقها و الله الموفق و الهادي لااله الا هو علیه توکلت والیه انیب و هو حسبنا و نعم الوكيل تم توضیح نخبة الفكر في مصطلح اهل الاثر و الحمدلله وحده وصل الله علی سیدنا محمد و آله
چاپ: مشار عربی، ص 952، سوریه، دمشق، مكتبة الغزالي، دمشق، مكتبة الغزالي؛ هند، لاهور، 1891م، سنگی، وزیری، 391+1ص،(افست)؛ پاکستان،
کراچی، مطبعه نور محمد کارخانه تجارت کتب آرام باغ کراچی، سنگی، وزیری بزرگ، 128ص؛ کراچی، بدون تاریخ؛ هند، کلکته، 1862 میلادی؛ مصر، 1308 ق، لبنان، بیروت، مؤسسة مناهل العرفان، 1410ق، سنگی، رقعی، 182ص
[کشف الظنون1936/2؛ لاوقاف العامة بغداد 248/1 و 315/1-317 و135/3]
شرح و حواشی:
1- حاشية شرح نخبة الفكر في مصطلح اهل الاثر؛ ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا (802 -879ق)
2- حاشية نزهة النظر في توضیح نخبة الفكر
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف، با تاریخ 876ق؛ مصحح، محشی، با بلاغی که محمد بن ابراهیم بن محمد السلامي به جهت شیخ شهاب الدين ابو العباس احمد بن شرف الدين حسین بن حاج علی صوفی به تاریخ جمعه شانزدهم ربیع الاول 876 نوشته؛ 30 گ، 21 سطر، اندازه: 13/5× 18/5سم [ف: 10 -323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ربیع الثاني 907ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 30 گ(75پ -104ر)، 21 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف:7-152]
آغاز: قال الشيخ الامام العالم العامل الحافظ وحید دهره؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن جعفر بن یوسف، تا: 14 ربیع الاول 970ق؛ محشی؛ 71گ، 13 سطر ، اندازه: 12×18 سم [ف: 6- 628]
آغاز: برابر؛ انجام: و من المهم معرفة ادب الشيخ و الطالب و یشترکان في تصحیح النية و التطهر من اغراض الدنيا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 46گ (14پ-59پ)، 15 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -38]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 40گ (1پ-40ر)، 15 سطر ، اندازه: 12×20سم [ف: 6- 140]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 -11؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی،جلد: تیماج، 48گ، 17سطر [ف: 16 -250]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم افرده بالتأليف عبد الغني بن سعید فجمع فیه کتابین کتاب في مشتبه الاسماء و کتاب في مشتبه النسبة و جمع ...
الدار قطنی في ذلك کتابا حاملا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایلقرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 19 سطر ، اندازه: 12×17/5سم [ف: 5- 432]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: ابن محمد بایزید، تا: ربیع الثاني 1076ق؛ محشی؛ 16گ(1ر-16پ) [ف: 3 -331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12، به دستور سید محمد امین؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و جز آن؛ جلد: مقوا، 15گ (136-150)، 27 سطر (8×18)، اندازه: 13×20سم [ف: 40 -82]
خط: نسخ، کا: علی بن ولی بن حاج محمد، تا: جمادی الاول 1113ق، جا: مصر؛ جلد: مقوایی، 26گ (6پ-31پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 27-317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد المؤمن بن شمس الدين، تا: 17 رمضان1130ق؛ محشی؛ واقف: ابوالوفا معتمدی کردستانی، شهریور 1351؛ جلد: تیماج مذهب، 34گ، 19 سطر ، اندازه: 16×22سم [ف: 27-315]
کا: عبداللطیف بن محمد، تا: 1150ق، جا: حلب شهباء،مدرسه رضائیه؛ 23گ (86پ -108پ) [ف: 4 -929]
آغاز: برابر
کا: چلبی، علی بن ابراهیم، تا: 1203 -1207ق، در خدمت ملا عبدالله افندی مدرس؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ 51گ (82-132)، 14-10 سطر (17/5×15/5 )، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف:2-715]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عربی، کا: مصطفی رجایی زاده، تا: 1245ق؛ افتادگی: وسط؛ محشی؛ جلد: مقوا، 32گ، 21سطر ، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 5- 2219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1273ق؛ کاتب حواشی احمد سعید بن قادر حسین، در آخر نسخه آمده که احمد سعید بن قادر حسین این نسخه را بر شیخ خود قاضی الملك بهادر قرائت نموده به تاریخ پنج شنبه شعبان 1273؛ مهر: «محمد ادریس حکیم 1291» (مربع)؛ 133گ، 11سطر ، اندازه: 12×21سم [ف: 38-347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب،51ص (91-41 )، 23-13 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 32-281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی بن احمد بن حسن، بی تا؛ محشی؛ مهر: «وقف کتب خانه داماد شیخ شیروانی 1283» (مدور بزرگ)؛ 37ص (6 -42)، 19سطر ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 3/ 40-176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 24گ، 25سطر، اندازه:16×21سم[ف:1-145]
بی کا، بی تا؛ 40گ (91 -130)، 17 سطر ، اندازه: 10×17سم[ف:3-144]
آغاز: برابر؛ انجام: معرفة سبب الحديث و قد صنف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: -582]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -582]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 33گ، 17سطر ، اندازه: 8×15سم [ف: 1 -247]
nuzhat-un nazar fi-r ruju min-as safar
بکری صدیقی، محمد بن محمد، 898؟ - 952 قمری
bakrī seddīqī, mohammad ebn-e mohammad (1493- 1546)
در ده «فصل» در عرفان. نام کتاب در دیباچه و نگارنده در خاتمه آمده است.
شروح و حواشی:
1- اليواقيت و الدرر في شرح نزهة النظر؛ مناوی، محمد عبدالرؤف بن علی (952 -1031ق)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي وفق من شکر، و خذل من کفر ...
النجاء اليه؛ انجام: قال ذلك عجلا و مشقة مرتجلا محمد بن محمد بن عبدالرحمان البكري الصديقي الشافعي سبط الحسن ...
یوم الجمعة ثامن صفر ... (927) ...
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی المكارم سیوطی شافعی، تا: با تاریخ 1058ق؛ 4گ (86پ -89پ)، اندازه: 15/2×21سم[ف:7-268]
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [ف: 5 -226]
بندی است عرفانی؛ بی کا، بی تا [ف: 5- 226]
nuzhat-un nazar wa nuxbat-ul fikar
ابن فرحون، علی بن محمد، 698 - 746 قمری
ebn-e farhūn, ‘alī ebn-e mohammad (1299 - 1346)
وابسته به: لامية العجم؛ طغرائی، حسین بن علی (455 -514ق)
این رساله تعجیز و تصدیر قصیده «لامية العجم» می باشد.
تهران؛ نوربخش، شماره نسخه:607/12
آغاز: قال الفقير ... حمد الله احق ما افتتح به الكلام، انجام: و ما تفرد قمری علی طلل.
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 رمضان 1256ق؛ جلد: تیماج، 9ص(575 -583)، اندازه: 15×22سم [ف: 2 -254]
nozha-ton nufūs fi-l hadar-i wa-s asfar
گزیده ای است از منشآت و ترسلات به نظم و نثر عربی، در دو فن و بیست باب و فهرست آن در دیباچه آمده است: في البشاير؛ 2. في المناشير و العهود؛ 3. في الامان و الايمان ؛ 4. في الوصايا؛ 5. في المفاتحات و خطبة الوداد؛ 6. في الشوق ؛ 7. في المدح و الاطراء؛ 8. في الهجاء؛ 9. في التهاني؛ 10. في التعازي؛ 11. في الشكر؛ 12. في الشكايات؛ 13. المعاتبات؛ 14. المعاذير؛ 15. في المواعيد؛ 16. في الوعيد و التهديد؛ 17. في الاوصاف؛ 18. في الادعية؛ 19. في مخاطبة الائمة و ارباب الشرع؛ 20.في الرقاع. فن دوم در اشعار درسی و پنج باب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4559/5
آغاز: بسمله. رب یسر. الحمد لله ذی الطول و الكرم و الفضل و النعم ... و بعد فقد اشار الى من فرضت طاعته علی ... بان اجمع له من کلام المحدثين و الاوايل کتابا یشتمل علی فنون الاشعار و الرسايل ... و بذلت جهدی في جمع ذلك. و سمیته نزهة النفوس في الحضر و الاسفار من نخب الرسايل و الاشعار؛ انجام: (در باب دوم از فن یکم ناتمام مانده) و الله رقیب علینا و علیه و السلام.
کا: عبدالحی، تا: با تاریخ 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ افتادگیها: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3گ(80پ- 82ر)، اندازه: 16/5× 25/5سم [ف: 12- 244]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1612/14-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 617]
nuzhat-un nufūs wa-l afkār fī xawāṣṣ-il ḥayawān wa-n
nabāt-i wa-l aḥjār
ابن داود، عبدالرحمن بن ابی بکر، 782 - 856 قمری
ebn-e dāvūd,‘abd-or-rahmān ebn-e abī bakr (1381-1453)
فرهنگ نامه ای است در بیان نام انواع حیوانات و نباتات و احجار و بیان خواص آنها به ترتیب حروف الفبا مشتمل بر سی و دو «باب» که هر باب اختصاص به یک حرف دارد و هر در دو فصل برگزار گردیده: فصل 1. در خواص حیوان و آن مشتمل بر چهار «نوع» است: 1) حیوانات اهلی و و وحشی2) پرندگان، 3) گزندگان و حشرات، 4) آبزیان؛ فصل دوم: در خواص اشجار و نبات و احجار: نوع 1) در اشجار، 2) درگیاهان بدون ساقه، 3) در معادن و احجار. مؤلف در هر باب ذیل عناوین یاد شده مصادیق هر عنوان را به ترتیب الفبا ذکر و به بیان خواص هر یک می پردازد. نام این کتاب در کشف الظنون و ایضاح المكنون دیده نشد. زر کلی در اعلام سه نسخه دیگر از این کتاب نام برده: یکی در دارالکتب قاهره، دیگری در خزانه تیموریه و سوم در کتابخانه فیض الله. (منصور طباطبایی بهبهانی)
آغاز: ج 1: المعالجة به أحد من برادته ... أبهل من اسماء ثمر شجر العرعر ...
ج 2: بسمله باب حرف الدال و فیه فصلان الفصل الاول في خواص الحيوان ...
انجام: ج 1: خیر من اسماء الذهب و سيأتي في حرف الذال: تم جزو الاول من نزهة النفوس ...
ج 2: غواص من اسماء النوشادر و سيأتي في حرف النون و الله اعلم. تم الجزء الثانى بحمدالله و عونه و حسن و توفیقه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رمضان 979ق؛ جزء اول و دوم نسخه جابه جا صحافی شده و شمار خورده است بدین ترتیب که جزء اول از ص
414 -699 از کلمه «داک» تا «غواص»، جزء اول از آغاز افتادگی دارد؛ مهر: مهدی «یا امام محمد مهدی»، جعفر بن علی تبریزی «محمد جعفر مورخ 1208» [ف: 24/2 -156]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4270-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 -39]
آغاز: الحمدلله باریء البريات و رازقها و موجد المخلوقات و خالقها و مبدع تکوین صامتها و ناطقها العالم بأسرارها و دقائقها
جزء اول و دوم کتاب و تا پایان حرف غین می باشد، در این فرهنگ مختصر، خواص طبیعی و طبی بعضی از حیوانات و گیاهها و درختها و سنگها و معادن که در مصر و شام موجود بوده یا از خارج بدانجاها آورده اند، بحث شده و نامها را به ترتیب حروف آغاز آنها تنظیم نموده و در آغاز هر حرف نام حیوانات و در پایان آن حرف نام معادن را می آورد. بیشتر این کتاب از«مسالك الأبصار و ممالك الأمصار» شهاب الدين احمد بن فضل الله عمری گرفته شده و در آغاز مقدمه ای دارد شامل چند فصل در کلیات که طی کتاب بدانها احتیاج است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 جمادی الاول 984ق؛ تملک: نورالدین محمد با مهر «نورالدین محمد» (هشت گوشه)، محمد حسین اصفهانی به تاریخپنج شنبه 21 شعبان 1358؛ مهر: «محمد اسماعیل بن سید علی الموسوي العريضي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 176 گ، 33 سطر ، اندازه: 19/5×30سم [ف: 22 -224]
nuzhat-un nufūs wa mudņik-ul ‘abūs
ابن سودون، علی بن سودون، 810 - 868؟ قمری
ebn-e sūdūn,'alī ebn-e sūdūn (1464- 1408)
مجموعه ای از لطایف و ظرایف و مضحکات می باشد که از آثار
گذشتگان، جمع و تدوین گردیده است. شمس الدين سخاوری، در معرفی مؤلف پس از ذکر مراتب تحصیل و استادان وی می گوید: «و لکنه سلك في اکثره طريقة هی غاية في المجنون و الهزل و الخراع و الحلاعة فراج آمده فیها جدواً طار إسمه بذلك و تنافس الظرفا و نحوهم في تحصیل ديوانة و دخل البلاد الشامية فلزم طریقه و قدرت منیته في دمشق ...».
چاپ: مصر، چاپ سنگی، 166ص، 1280 ق.
[مجمع العلمي العراقي412/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14356
آغاز: ... من الحالات الفاسدة و أجريت الفكر في شأن الزواج الي جرنی الى اقتحام العجاج؛ انجام: إلا أن صاحب الطعام من الكرام سصنع کل عام هذه الضيافة و کل ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد:چرم مذهب، 80گ، 17سطر (8/5×13/5)، اندازه: 13×17/5سم [ف:36-256]
nuzhat-un nawāẓir wa tanbīh-ul xawāṭir = tanbīh-ul
xāṭir wa nuzhat-un nāẓir = majmū‘e-ye warrām
ورام، مسعود بن عیسی، - 605؟ قمری
varrām,mas‘ūd ebn-e ‘īsā(- 1209)
در دو جلد و مشتمل است بر اخبار فریقین در پند و اندرزها، آداب، سنن، اوامر و نواهی که سند احادیث آن حذف و در ابواب مختلف (1. باب الروايح، 2. الرسوم في المعاشرة مع الناس، 3. الكنى و الاسماء و الالقاب، 4. السفر و السير، 5. الشوق و الحنين الى الاوطان، ... 10. الطمع، ... 15. الصمت وحفظ اللسان ...، 20. الغضب) مرتب شده است. مؤلف در وصف آن گفته است: چون منحصر بر مواعظ و حکم است غث از ثمین
در آن شناخته نمی شود و از سوی دیگر بسیاری از اخبار عامه با آن آمیخته است. صاحب الذريعه می گوید: شیخ ورام در آمیختن احادیث شیعی با اخبار سنی تعمد داشته تا عامه به خواندن آن رغبت کنند و هدایت شوند.
آغاز: بسمله، الحمدلله الاول بلا ابتداء و الاخر بلا انتهاء و الظاهر الغايب عن نوافذ الابصار و الباطن المدرك بوجود الاثار
آغاز ج 2: حدثنا محمد ابن الحسن القصباني عن ابراهیم... قال الما کثر الاختلاف بین اصحاب رسول الله (صلی الله علیه وآله) و قتل عثمان تخوفت علی نفسی علی اعتزال الناس
انجام: انجام ج 1: فقال له والله ان التوراة و الانجيل والزبور و الفرقان و سایر الكتب یرجع الى هذه الثمان مسائل
انجام ج 2: فانی لم ارشيئاً اشد طلبا ولااسرع در کامن حسنة محدثة لذنب قدیم ولم ارتقوی الله طول عبادة ولکن التقوي مجانبة الشبه تم الكتاب والحمدلله
چاپ: مشار عربی، ص 218؛ طهران، سنگی، 1302-1303، وزیری، 617 +1صص؛ نجف، مطبعة الحيدرية، ج 1-2، 1964م؛ به سال 1368 شمسی توسط مكتبة الفقيه قم و ترجمه آن توسط محمد رضا عطایی در بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس به سال 1369 چاپ شده.
[الذريعة 109/20 و 130/24 و131و 162/5 و 317؛ مشار عربی 952؛ امل الامل چاپ نجف 2:338 ؛ ایضاح المكنون: 324؛ دنا 662/10 -665 (89
نسخه)]
شرح و حواشی:
1- نزهة النواظر و تنبیه الخواطر (ترجمه) = ترجمه مجموعه ورام
2- لطائف المواعظ = نزهة النواظر و تنبیه الخواطر (منتخب)
آغاز: النبي علیه (کذا) یا رب کیف اشکرك و الشكر نعمة علی فاوحی الله اليه الآن شکرتنی؛ انجام: برابر2
خط: نسخ، کا: ابو علی بن مجدالدین استر آبادی، تا: 10 صفر 884ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 111گ، 25سطر ، اندازه: 17/5×26 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -771]
آغاز: بسمله، وفق اللهم لا کما له بمحمد و کرام آله؛ انجام: قیل لبعض الحكما هل تعرف شیئا افضل من الذهب قال نعم المستغني عنه قال داود النبي خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ یادداشت علی نقی مبنی بر سه بار مطالعه او؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 110گ، 25سطر ، اندازه: 17×26سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -772]
آغاز: برابر؛ انجام: وجدت في کتاب مجموع لمحمد بن عبد الله بن صدقة یروی عن والده قال حدثنا والدی ابن صدقة قال ... قال المقداد بن الاسود خلونی معکم في الشوري ...
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: جمادی الاول 943ق؛ افتادگی:انجام؛ مصحح: 315گ، 21سطر ، اندازه: 13×25سم [ف: -164]
خط: نسخ، کا: موغاری، عبدالرضا بن شکرالله، تا: جمعه 28 محرم 973ق؛ مقابله شده با نسخه منقول در نجف در 24 صفر 973؛ تملک: ابو جعفر موسی؛ واقف: محمد باقر بن قوام الدين محمد مفید موسوی استرابادی، 1337؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 169گ، 25 سطر (12×17)، اندازه: 18×24سم [ف: 15- 4232]
نسخه اصل: دکتر اصغر مهدوی؛ خط: نسخ، کا: ابن معالی علی بن محمد بن حسین، تا: دوشنبه 27 رجب 975ق؛ مقابله شده با نسخه
کهنی به گواهی احمد بن محمد حوبانی (جویانی یا چوباتی) به خط او، درهامش 18 برگ میانه نسخه «الخطبة الجعفرية لامیر المومنين» و «الخطبة الجفرية للحضرة العلوية» که در نخستین این دو از مهدی موعود یاد شده و دومین همان خطبة البيان است آمده
[فیلمها ف: 2- 124]
آغاز: ... الله عزوجل ارسلنی الى كافة الناس بشيراً و نذيراً؛ انجام: برابر
خط: نسخ ثلث، کا: محمد بن عبدعلی بن عبدالله الشريف البحراني الاوالي، تا: آخر جمادی الثاني 978ق؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده، با چاپ قم، آخوندی جدایی هایی دارد؛ جلد: تیماج، 162گ، 25سطر ( 10/5×19/5 )، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف:2-56]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
ج1؛ خط: نسخ جلی، کا: علی رضا، تا: دوشنبه 29رمضان 982ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی؛ واقف: میر غلامحسین سیاهپوش، شهریور 1364؛ جلد: تیماج مذهب، 246گ، 17سطر ، اندازه:18/2× 24/8سم[ف:14-472]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد عاملی التبنيني، تا: شنبه 22ربیع الثاني 983ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی با نشانی «م ه-«؛جلد: تیماج، 324گ، 19 سطر ، اندازه: 18×24سم [ف: 14-260]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر
ج2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 168گ، 17سطر ، 12/5×22/3سم [ف: 14 -474]
آغاز: ام الدرداء فوجد ام الدرداء مبتذلة فقال ما شانك قالت ان اخاك لیس له حاجة في شیء من امر الدنيا؛ انجام: و هو غنی مکفی انما تخرجه الى دکان هذا التبيان البطر ... ان نطقك مسموع و کلامك مرفوع و متی وقف امیر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: محمد علی نیلی، 1229؛ جلد: تیماج، 218گ، 23سطر ، اندازه: 17/5×26سم [ف: 1- 81]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد آقا حسینی، تا: قرن 11؛ مهر:« شهید مکی عاملی ..»، «عبده علی بن علی»؛ جلد: تیماج، 249گ، 23سطر (8/5×18)، اندازه:16×28سم[ف:1-341]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ توسط حسین بن محمد بن مسلم در 19 جمادی الاول 1085 مقابله شده؛ جلد: تیماج، 180 گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف:-61]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3 -109]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد جعفر بن محمد مومن اصفهانی خاتون آبادی [چند نسخه -ف: - 341]
آغاز: برابر؛ انجام: فانك تراها حیث تسرك تستصغرن سيئة فانك تراها حیث
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 -11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، 318گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×24سم [ف:24-417]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، جا: قم؛ 268گ، 19 سطر ، اندازه: 18×25سم [ف:-27]
جلد اول؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ 182 گ، 16سطر ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1- 69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 104گ، 17سطر (8×18)، اندازه: 15×25سم [ف: 16- 500]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 175گ، 17سطر (9×16/5)، اندازه: 13×21سم [ف:16-517]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام (جزو یکم و چند برگی از جزو دوم)؛ کاغذ: سپاهانی، 161گ، 17 سطر (9×18)، اندازه:15 ×25/5سم [ف:16-490]
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، ابراهیم بن علی، تا: شنبه 6 ربیع الاول 1004ق، جا: مشهد رضوی مدرسه یوسف خواجه؛ 205گ،26 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 1 -288]
خط: نسخ، کا: نصر الله بن میرک، تا: ربیع الثاني 1008ق؛ تملک: محمد رضا بن محمد صفی کاشانی و محمد علی بن عبدالله در 1شعبان 1211 [ف: 3- 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احسن بن محمد شهیر به قاضی احسن، تا: یک شنبه 27 ربیع الاول 1033ق، جا: مکه مدرسه برکت؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 141گ، 27 سطر، اندازه: 19/5×28سم [ف:2-1046]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صالح بن محمد واعظ طالقانی، تا: جمعه 14 ذیحجه 1049ق؛ مصحح، مقابله شده، ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 204گ، 20 سطر، اندازه: 19×24سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-770]
انجام: قال بمن تعرف و علی من تقرأ قلت اعرف بابن المعلم و اقرأ علی الشيخ ابی عبدالله الجعل فقال موضعك ...
خط: نستعلیق مایل به نسخ، کا: محمد صادق بن محمد سمنانی، تا: شعبان 1050ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ واقف: رضی بن محمد قزوینی؛ جلد: تیماج مشکی، 110گ (1پ -110پ)،18×25/5سم [اوراق عتیق: 1 -174]
آغاز: و قال بعضهم العقل ثلث من ترك الدنيا قیل ان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمدبن محمود حسینی گرمرودی، تا: 1056ق، جا: ابهر، به درخواست حسن ابهری؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح،با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 155گ، 19-20 سطر ، 20×23/5سم [ف: 2-1047]
آغاز: برابر جلد اول، انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نورالدین بن شاه محب الدين، تا: صفر1058ق، جلد: تیماج، 250ص، 21سطر ، اندازه: 16/5×28سم [ف:1-203]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1059ق، کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 49گ ، 22سطر (10×20)، اندازه: 16/5×28سم [ف:9-462]
خط: نسخ، کا: شکرنابی، ابراهیم بن قاسم، تا: 2 شعبان 1067ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: اسدالله بن ملا محمد؛ تاریخ وقف: 1282؛ 200گ، 22 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 27 -123]
آغاز: رضی الله عنه جاء زائراً لأبي الدرداء نجاءت مبتذلة فقال ماشأنك قالت ان أخاك لیس له حاجة
خط: نسخ، کا: رضوی دلیجانی، ابراهیم بن نصیرالدین، تا: 29 جمادی الثاني 1067ق، جا: قم؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجي اسماعیل الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 215گ، 22سطر ، اندازه: 17/5×25سم [محدث ارموی مخ:1-450]
آغاز: ... ان شر الناس یکرمون (یکرهون) اتقاء شرهم؛ انجام: برابر
خط: نسخ درشت، کا: احمد شریف ابن جبرئیل انصاری، تا: 1067ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 296گ، 19سطر (13×17)، اندازه: 20×24/5سم [ف: 2 -210]
خط: نسخ، کا: علاء الدين محمد بن میر عماد الدين حسینی قمی، تا: شنبه غره شعبان 1068ق، جا: قم؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد شریف بن محمد صالح قمی در 20 رجب 1106ق؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج، 231 گ، 23سطر ، اندازه: 19/5×29سم [اوراق عتیق: 1 -167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1069ق؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: تیماج، 279گ، 21 سطر، اندازه: 9/5×28/5سم [ف: 5 -273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره رجب 1070ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 401گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×24سم [محدث ارموی مخ: 1- 449]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد محسن، تا: 1071ق؛ میرزا آقا خان نوری این شرح را نوشته: «هبه کردم به جناب فرزند مکرم نظام الملك في شهر شعبان سنه 1273»؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 346ص، 19سطر ، اندازه:20/5×30سم [ف: 1- 302]
خط: نستعلیق، کا: حسینی حکم آبادی، اسماعیل، تا: دهه دوم رجب 1072ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 311گ، 17 سطر(8×16)، اندازه: 14×23سم [ف: 16 -257]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حافظ احمد عرب، تا: 20 ذیقعده 1074ق؛ تملک: محمد حسین بفرویی که در مشهد رضوی خریده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 310گ، 20 سطر(11×18)، اندازه: 19×28سم [ف: 16 -333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خراسانی، یحیی بن شریف، تا: جمعه 5 ذیحجه 1075ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 234 گ، 26سطر ، اندازه: 12/5 × 24/5سم [ف:30-224]
خط: نسخ، کا: محمد بار فروشدهی، تا: 20 صفر 1076ق؛ تملک: محمد بحرانی پنج شنبه 19 ذیحجه 1309 اصفهان؛ جلد: تیماج، 369گ، 18سطر ، اندازه: 15×25/5سم [ف: 25-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد سرکانی، تا: پنج شنبه 15 محرم 1078ق؛ مصحح؛ تملک: محمد باقر بن عبدالرحیم همدانی با مهر «یا باقر العلم» (بیضی)، حاج محمد حسن پیشنمازی؛ مهر: «یا هادی المضلين» (مربع)، «و آتینا لقمان الحكمة» (مربع)؛ جلد: تیما، 297گ، 26 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 2 -171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ملک محمد، تا: 1083ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالله بن محمد مؤمن؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد تقی»؛ جلد: تیماج، 233 گ، 23سطر (10×19)، اندازه: 119×28سم [ف: 12 -128]
خط: نسخ، کا: ابو الخير بن شیخ اسماعیل بن ملا حسین خرشتمی، تا: 1 رجب 1086ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 306گ، 13 سطر ، اندازه: 18/2×24/9 سم [ف: 1-128]
خط: نسخ، کا: محمد زکی بن کامران، تا: شنبه 25 محرم1089ق؛افتادگی: آغاز؛ مهر: زین العابدين بن محمد شفیع؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 152گ، 25سطر (8×15)، اندازه: 14×22سم [ف: 13-3183]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن نورالله، تا: چهارشنبه 12 شعبان 1092ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 382گ، 18سطر (9×15)، اندازه: 14/5×20سم [ف:-494]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن عبد الله طیبی گیلکی، تا: 1093ق؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، 281گ، 19 سطر (8×13)، اندازه: 13/5× 21/5سم [ف:7-213]
دو جزء کتاب را در بر دارد؛ خط: نسخ، کا: داود بن ابوتراب محمد شریف، تا: 1094ق، مصحح؛ تملک: محمد علی به سال1212 با مهر «عبده الراجي محمد علی» (بیضی)؛ مهر: «محمد علی» (چند پهلو)، «افوض امری الى الله عبده محمد مومن» (خشتی)، «الموكل علی الله، محمد علی» (خشتی)؛ جلد: تیماج مذهب، 356گ، 17سطر (7/5×13)، اندازه:13×19/5سم [ف:16-90]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 220
همان نسخه بالا [نشریه: 7 -125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: غلامرضا بن حافظ مشهدی، تا: سه شنبه ذیحجه 1096ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 328گ، 23سطر ، اندازه: 13/5×25/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1- 207]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 59
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 -85]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1097ق؛ قطع: خشتی باریک [رشت وهمدان: ف: -1301]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1097ق؛ با سرلوح و مجدول؛ جلد: میشن، 213گ، 24 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1 -128]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا أقبل علی ثلاثة أشخاص فدخلوا المسجد فلما توسطوا صرحته.
خط: نسخ، کا: محمد بن سید میرم حسینی اردبیلی اصفهانی، تا: 1099ق؛ افتادگی: انجام؛ یادداشت مطالعه و تصحیح نسخه در مجالس متعدد از محمد علی حسینی به تاریخ دوشنبه 9 محرم 1101، محشیبه امضای «محمد» علی عفی عنه»، در اول نسخه فهرست مطالب کتاب به خط محمد علی حسینی اردبیلی به تاریخ جمادی الاول 1060؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1338/5/20؛ جلد: تیماج، 293گ، 20سطر ، اندازه: 14/5×24
سم [ف: 2 -645]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تونی، محمد رضا بن عزیز الله، تا: 1100ق؛ واقف: حاج نور محمد شعرباف، رجب 1214؛ جلد: تیماج زرشکی، 106گ، 23 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5- 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالاعلی، تا: قرن 12؛ با گواهی بلوغ مقابله مورخ 1148؛ تملک: محمدباقر شریف قمی، عبدالله واعظ مورخ 1184، عبدالرزاق ولد غلامعلی شیرازی مورخ 1207؛ مهر: «محمد باقر العلوم»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 205گ، 24سطر ، اندازه:15/5×24سم [ف:24-423]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی محمد بن علی محمد، تا: قرن 12؛ 16 سطر (11×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -711]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حاج ملا مهدی نراقی، 1201ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س8 ش4-64 ]
آغاز: اما بعد حمدالله باعث النبيين و ناصب المعصومين و الصلوة و السلام علی سید المرسلين و علی اصحاب سره؛ انجام: تمکن
عادة ان یقع فیها او زلة و ذلك فضل الله يؤتيه من یشاء.
بی کا، تا: احتمالاًقرن 12؛ تملک: مرتضی طالقانی؛ جلد: تیماج، 230 گ، 23 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 25- 113]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 315گ، 19 سطر ، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2 -328]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2-146]
آغاز: برابر؛ انجام: بعزته و جلاله و ازلیته غفرالله عن ذنوب جمیع المومنين ... غیر المغضوب علیهم ولا الضالين.
خط: نسخ، کا: ملا ولی بن محمود بن شیخ منصور مشهدی طرقی خبوشانی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملک: محمد بن حسنالحر با مهر« العبد محمد بن الحسن الحر» (بیضی)، میر محمد جعفر کمریی؛ واقف: محمد علی رضوی، 1211ق؛ جلد: مقوا، 277 گ،19سطر(13×18)، اندازه: 19×26سم [ف: -337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن ابوعلی، تا: 16 شعبان 1109ق؛ تملک: صدرالدین محمد در 1140؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج مذهب، 201گ، 26سطر ،اندازه: 15×27سم [ف: 26 -621]
نیمه دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق؛ 200گ، 16سطر ، اندازه:15×24سم [ف: 1 -288]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم، تا: 20 ربیع الاول 1118ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده در ماه ربیع الاول 1166؛ جلد: تیماج، 321گ، 23 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 26-354]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: برابر
ج2؛ خط: نسخ، کا: محمد علی نخعی، تا: 1129ق؛ مهر: «عبده محمد حسین 1121» (مربع)؛ جلد: تیماج، 184گ، 19سطر ، اندازه: 13×19/8سم
[اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 -208]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 846/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 -282]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1130ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 206گ، 25 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [محدث ارموی مخ: 1-450]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
ج1؛ خط: نسخ، کا: حاجی محسن واعظ ذاکر، تا: سه شنبه
13ذیحجه 1196ق؛ مصحح؛ جلد: میشن، 135 گ، 18 سطر ، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 14-474]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
ج1؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 1 رجب 1196ق؛ واقف: ملا حسین؛ جلد: تیماج، اندازه: 7/5 ×21/5 سم [ف: -310]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1197ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 164ص، 23 سطر ، اندازه: 13/5×21سم [ف:1-303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد علی موسوی مشهدی قاضی، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «حسین منی وانا من حسین» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 284گ، 20 سطر، اندازه: 15×25سم [محدث ارموی مخ: 1-450]
انجام: فقد قال رسول الله صلی الله علیه و آله السعيد من و عظ بغیره
ج2-1؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376، 84گ، 20-23 سطر ، اندازه:13/5× 21/5 سم [ اهدائی رهبر :
2 اخبار 2-772]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 195 گ، 25سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 33/2-141]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ضرب رجل من أصحاب السلطان رجلاً فأوجعه فقال له الرجل أصلحك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 191گ، اندازه: 11×22 سم [ف: 25-32]
جلد اول و دوم؛ بی کا، تا: 1211ق؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه:15×22 سم [ف:1-177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهر علی، تا: محرم 1224ق، جا: مراغه؛ جلد: میشن، 66گ (226پ - 291ر)، سطور چلیپا (15×22/5)، اندازه: 20/6×31/3
سم [ف: 29/2 -705]
آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج،
299ص، 24 سطر، اندازه: 15×28سم [ف: 1-303]
کا: گلپایگانی، زین العابدين، تا: 1262ق، 146گ (2پ-147پ)،اندازه: 15×22سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -77]
دو جزء؛ خط: نسخ، کا: اسدالله بن فرج الله بن محمد تقی شهیر به بهشتی قزوینی، تا: 1285ق؛ جلد: تیماج زرد، 464ص، 21سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 10 -1822]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن محمد باقر آرانی کاشانی، تا: 12 ذیقعده 1287ق؛ جلد: تیماج، 165گ، 23 سطر ، اندازه:17×22سم [ف مخ: -175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: حسین بن ابوالهیم موسوی هروی الاصل و همدانی المسكن، تا: 1297ق؛ مصحح، مهر: «یوسف الحسيني» (مربع)؛ 288گ، 19سطر ، اندازه: 15×22سم [ف: 1-520]
آغاز: برابر؛ انجام: و نهی عن البزاق في البر ألتي یشرب منها و نهی ان.
ج 1-2؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: سید صادق بن حسین صراف، تا: جمادی الاول 1298ق؛ اهدایی: شیخ محمد معصومی،آذر 1362؛ جلد: میشن، 298گ، اندازه: 17/5×21/7سم [ف: 14-474]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: منجله بن قاضی مرتضی العباسي، بی تا؛ واقف: قائم مقام، بهمن 1316؛ جلد: تیماج، 213 گ، 25سطر ، 17×26سم [ف: 5 -274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 383گ، 15 سطر ،اندازه: 14×22سم [ف: 2 -1047]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد رضا از تو خدا راضی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 17 سطر ( 7/5×13/5)، اندازه:14×20سم [ف:2-342]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 208 ص، 18 سطر ، اندازه: 13/5×23سم [ف: 1-303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 175؟؛ از اواخر - باب الكني و الاسماء و الالقاب تا اواخر ذکر الاشرار - افتاده است؛ محشی؛ تملک: ابوالحسن بن علی نقی با مهر «یا ابوالحسن ادرکنی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 264 گ، 21 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 1-24]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 206گ، 19سطر ، اندازه: 19×26سم [ف: 1-288]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جا: توس [نشریه: 2-103]
nuzhat-un navāzir wa tanbīh-ul xawāțir (t.) = t. majmu'e-ye warram
وابسته به: نزهة النواظر و تنبیه الخواطر = تنبیه الخاطر و نزهة الناظر = مجموعه ورام؛ ورام، مسعود بن عیسی (605ق)
ترجمه ای است تحت اللفظي بر «نزهة النواظر و تنبیه الخواطر» مشهور به مجموعه ورام ابوالحسن ورام بن ابی فراس حمدانی.
در الذريعه ترجمه ای از کتاب حاضر اثر سید صادق بن حسین توشخانکی از قرن چهاردهم معرفی شده که شاید کتاب حاضر باشد.
قم، مر کز احیاء؛ شماره نسخه: 4178
آغاز: خبرداد مارا محمد پسر حسن - یابجستانی یابنیصانی - از ابراهیم بن محمد بن مسلم ثقفی گفت که خبرداد مرا عبدالله پسر بلخ منقری، انجام: و منع فرموده از اینکه آب دهن رابیندازی در چاهیکه آب می خورند مردم و منع فرمود از اینکه مردم ...
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه ای، 269گ، اندازه: 18×23سم [محدث ارموی مخ: 1-373]
نزهة النواظر و تنبیه الخواطر (منتخب) - لطائف المواعظ
nuzhat-un nawazir wa-1 qulub fi qissat-i yusuf-i bn-il yaqub = qesse-ye yusof
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
تفسیری است از سوره یوسف (علیه السلام) مؤلف آیات را به ترتیب آورده و به نظم و نثر تفسیر کرده است. در تفسیر برخی آیات مطالبی نیز با عنوان «نكتة» و «اشارة» بیان می کند. در کتاب
مؤلفات ابن الجوزي تأليف عبد الحميد علوچی این چند کتاب از ابن جوزی ذکر شده که گویا عناوین دیگری از کتاب حاضر هستند: «قصه یوسف ذکرها بروکلمان منها نسخة مخطوطة في مكتبة المتنحف الريطاني برقم 1488(2) مكتبة باریس الوطنية برقم 1296 [ص 132]؛ کتاب الحب اليوسفي ذکره بروکلمان منه نسخ مخطوطة في مكتبة باریس الوطنية 1926 المكتبة الآصفية 1720/2 (133) [ص 135]؛ المجالس اليوسفية ذکره سبط ابن الجوزي في مرآة الزمان و قال انه مجلد و ذکرهع الذهبي في تاریخ الاسلام و بروکلمان و اشار الى النسخة مخطوطة في مكتبة المتحف البريطاني برقم 1488(1) [ص 157]». در الفهرس نیز کتابی با عنوان «قصة یوسف» از ابن جوزی ذکر شده و نسخه ای از آن در کتابخانه تشستر بیتی 103/7
(ش 5333) معرفی نموده است. مؤلف کتاب دیگری دارد به نام «نزهة الاعين النواظر في علم الوجوه و النظائر» (کشف الظنون 1940/2) که غیر از
رساله حاضر است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13747
آغاز: الحمد لله الذي شهدت المكونات بواحدانیته و دلت المصنوعات لسلطانیته و خضعت الجبابرة لغزته تربا کل حی بنعمته؛ انجام: و دفنه عند قبور آبائهصلوات الله علیهم و علی
جمیع الانبياء والمرسلین و خص نبینا محمداً (صلی الله علیه وآله) بالصلوة و السلام الى یوم الدين و الحد لله رب العالمين
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: رجب 1259ق، جا: خبوشان (قوچان)؛ جلد: تیماج، 80گ، 20 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 37-282]
nazīl-ut tanzīl
منشی، محمد بن بدر الدين، - 1001 قمری
mohammad ebn-e badr-od-dīn(- 1593)
اهداء به: سلطان مراد بن سلیم خان
تاریخ تأليف: رمضان 981ق؛ محل تأليف: اقحصار
تفسیر مختصری است همانند تفسیر جلالین کمی مفصل تر از آن.
[کشف الظنون 1950/2]
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 769- 5/59
آغاز: بسمله الحمدلله الذي انزل علی عبده الكتاب والصلواة والسلام ... وبعد فهذا ما دعا اليه طلب کل راغب ورغبة کل طالب من تفسیر القرآن المبين و کشف الكتاب المستبين التقطه الفقير الي الله محمد بن بدر الدين المنشي؛ انجام: غفرله الى یوم الجمعة الاخرى وزيادة ثلاثة أيام واعطی نوراً یبلغ السماء ووقی فتنة الدجال والله اعلم باسرار الكلام
از اول قرآن کریم تا آخر سوره کهف (تفسیر نیمه اول قرآن کریم)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماجمذهب،199گ، 27 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 8 -4784]
nežād nāme
هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری
hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī (1801 - 1871)
تاریخ تأليف: 1276ق
در آغاز از پنج طبقه پادشاهان باستان ایران نام برده و سپس در هجده «طبقه» پادشاهان و فرمانروایان ایرانی پس از اسلام را یاد نموده است. در پایان هم سال شمار حوادث تاریخی پس از اسلام آمده است: «در پایان نژاد نامه لختی از شمارهای سال تاری [تازی]و کارهای سودمند یک هزار و دویست و هفتاد و اند سال گذشته آنان که به کاری آید و هنرمندان بپسندند هم نگارش خواهد یافت». مقدمه: در ذکر پنج طبقه از پادشاهان ایرانی علی الاجمال و بیان نامه شاهان باستان؛ طبقه 1. آل صفار؛ 2. آل سامان؛ 3. آل باوند؛ 4. آل بویه؛ 5. آل کاکویه؛ 6. آل زیار؛ 7. فرقه دویم آل باوند؛ 8. ملوک نیمروز؛ 9. فرقه سیم آل باوند؛ 10. آل فضلویه؛ 11. طبقه با دوستان بن کیل؛ 12. ملوک بهمنی گجرات؛ 13. ملوک شیروان؛ 14. ملوک نور؛ 15. ملوک کجور؛ 16. حکام لارستان؛ 17. حکام هرموز؛ 18. حکامسند و مولتان. وی درباره علت نگارش این بخش نوشته: «چون در بخش طبقات ترتیب زمانی رعایت شده بعضی امهات وقایع [که] به کار مردمان آگاه و محققان بیاید را اجمالاً در این بخش آورده است». (حکیم)
آغاز: نژاد نامه پادشاهان ایرانی نژاد. بسمله. پاک شاهنشاهی را ستایش که در کیهان کیاییش همتایی و انبازنی. و راد خدیویرا نیاز و نیایش که در گیتی خداییش انجام و آغاز نه ..... چنین گوید نگارنده این نامه و گزارنده این نامه که مرا دوستی ... بر آن داشت تا چیزی تازه بباید بنگارم که چون روزگار پادشاهان ایران سپری شد آیا از تخمه و نژاد آن گروه کسی بپادشاهی و افسر دارائی رسید ... این نامه را نژاد نامه نام نهادم
[ذیل ریو ش 42؛ استوری 239/1 ؛ بریگل 705؛ نسخه های منزوی 4395؛ فهرستواره منزوی1093]
آغاز: برابر؛ انجام: و کشته شدن جماعتی کثیر از طرفین در دریای هندوستان 1274 (حادثه این سال در نسخه نیست)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1276ق؛ رضا قلی هدایت که در صفحه عنوان می نویسد «هو. ژادنامه پادشاهان ایرانی نژاد و سلطنت ایشان پس از ظهور دین اسلام از تأليفات فقیر حقیر رضا قلی المتخلص بهدایت عفی الله عنه که باستدعای دوستی دانا تأليف کرده ام و دیباچه بپارسی صرف نوشته شد في سنه 1276 حرره مؤلفه»؛ جلد: تیماج، 159گ، 14 سطر (7/5×13)، اندازه:
14×19/5سم [ف: -217]
آغاز: برابر؛ انجام: و انقلاب امور هندوستان و مخالفت انگلیس و محاربات في ما بین ایشان و کشته شدن جماعتی کثیر از طرفین در ولایت هندوستان 1274».
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در برگ آغاز نسخه و صفحه شناسنامه به اشتباه نسخه را دارای دو رساله از هدایت دانسته اند: 1. نژاد نامه، 2. خلاصة التواريخ (این امر ناشی از آن است که خاتمه را هم کتابی جداگانه انگاشته اند)؛ مصحح، رکابه دار؛ خریداری از هدایت ارشادی؛ جلد: میشن، 171گ،اندازه: 17/8×22/1 سم [ف: 29/1-307]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 3378 .Or؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-47]
nežād nāme-ye afqān
جز نژاد نامه رضاقلی هدایت است.
چاپ: با تصحیح مریم میراحمدی، تحقیقات تاریخی، 1( 1368):
79-1(ضمیمه شماره2)
[نسخه های منزوی 4395]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3730
آغاز: به تایید ایجاد کننده عالم علیا و سفلی و بر وی روز آورنده بشر از آدم و حوا اقدام در ارقام نسل افغان نموده وجیزه ای مشتمل بر مقدمه و هفت فصل و خاتمه مرتب می دارد؛ انجام: تا کار به کجا کشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 24گ، 22سطر ، اندازه: 15/8×21/7سم [ف:4-819]
النساء - ذکر النساء (مقالة في)
نساء - احکام نساء
النساء - اخبار النساء
نساء - احوال زنان
النساء - احکام النساء
النساء - آداب النساء
an-nisā’-ul ‘ārifāt-il wāṣilāt ilā marātib-ir rijāl
شرح احوال «تحفه» از زنان عارفه است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9562/2
آغاز: سری سقطی گوید که شبی خوابم نیامد و قلق و اضطرابی عجب داشتم
خط: نسخ، کا: میر صدر الدين بن میر روح الدين بن میر عبدالفتاح مراغی، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (102پ-105ر)، 18سطر ، اندازه: 13/5× 20/5سم [ف: 30 -223]
an-nisā'-ul kabīra
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī(- 1042)
دستورها و تذکراتی است خطاب با زنان و در آن از مجلس یا مجالس یاد کرده و مقصود او در یک جا خطبه پیغمبر اسلام (صلی الله علیه وآله) و در دیگر جا مقررا فرقه است: «الم ینطق مجلسکن بهذا و بذلك نطق سجل المولى المقرى علی رؤس الكافه ذهب امس بما فیه و جاء اليوم بما تقتضیه و غدالاتظن انك توافیه. و المجلس یقول لاتلتفتوا الى امس». بخشی از این رساله نیز در اسرار نماز است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: الموسومة برسالة النساء الكبيره توکلت علی مولانا البار العلي ... حروف بسم الله الرحمان الرحيم حدود عبده الامام؛
انجام: و للمولی بعد ذلك رسل کثیره في الدين یرسلهم کما یشاء و انما قصد بذلك رفقاً بمن اتصل اليه و جلالة لهم و شرفا ... و به استعین في کل الأمور.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 29ص (24-52)، 15سطر ، اندازه: 21×50سم [ف: 10-2201]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1348؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 11؛ 19گ (88-106) [عکسی ف: 2 -457]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 1332؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 11ص (67 -77) [عکسی ف: 3 -374]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 933؛ خط: نسخ معرب، بی کا،تا: قرن 12؛ 12ص (55 -66) [عکسی ف: 3 -209]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1341؛ خط: نسخ درشت معرب کهن، بی کا، تا: قرن 12 [عکسی ف: 2 -428]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 910؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه دهه پایانی ربیع الثاني 1109ق؛ 14گ (61 -74) [عکسی ف:2-470]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 1337؛ خط: نسخ معرب، بی کا،
تا: با تاریخ قرن 13، 14ص (64 -77) [عکسی ف: 3 -296]
آغاز: سبحان من اظهر حکمته ... و انتن معاشر الموحدات لمولانا جل و عز وحدتن مولا کن من حیث امر کن
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 721؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ 8گ (38 -45) [عکسی ف: 2 -422]
خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: محرم 1353ق؛7ص (42-36)، 18سطر (8×15)، قطع: ربعی [ف: 17-175]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1338؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، بی تا؛ 28ص (325-352) [عکسی ف: 4-289]
an-nisā’ wa-r rijāl
ابن مسعود
ebn-e mas‘ūd
به نظم عربی درباره صفات زن ها، همین که زن ابن مسعود گفتار او را درباره زن ها شنید سوگند یاد نمود که هرگاه مانند آن را درباره مردها نگوید با او معاشرت ننماید و درباره مرد ها نیز اشعاری گفته که در این نسخه آمده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3418/7
آغاز: هذا الكلام ابن مسعود في النساء یقول ابن مسعود مقالة صادق ** و بعض اقاویل الرجال تودع / قفا و اسمعا منی نباً ثم افهما** وصایا عن احوال النساء لا تضیع؛ انجام: و ما العلم الا للغنا شرف له اذا کان من خوف المهيمن یخشع و کل لبن انثی هالك بن هالک اذا ماغدا هذا فهذاك یتبع
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 3گ (93پ -95پ)، 23سطر، اندازه:15/5×21/1 سم [ف: 6 -404]
nasāyem
هزار جریبی، درویش محمد، قرن 12 قمری
hezār-jarībī,darvīš mohammad(- 18c)
وابسته به: چهار آینه؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137ق)
فاضل هندی کتاب «چهار آئینه» را در اثبات امور چهارگانه(
اثبات واجب الوجود به روش عقلی و برخی از مسائل امامت وعصمت) نگاشت. پس از ایشان، ملا محبعلی اصفهانی کتاب «پنج صیقل» را در نقد کتاب چهار آئینه به رشته تحریر در آورد و سپس درویش محمد هزار جریبی کتاب «النسائم» را رد انتقادات محبعلی اصفهانی و در دفاع از فاضل هندی تأليف نمود. اصل کتاب در اثبات واجب و عدم حجیت اجماع بر امامت غیر معصوم و عدم دلالت آیه «غار» بر مدعای عامه و اثبات طهارت اهل بیت علیهم السلام از آیه تطهیر است.
آغاز: بسمله، ربنا افتح بیننا و بین قومنا بالحق ... حمد و ثنا بارگاه مالك الملكي که به نفخات نسائم عنایت حجاب غیار باطل را از چهره آئینه حق ... بعد چون جناب معلی القاب مزکی اوصاف افضل الفضلاء المحققين ...
انجام: در عقول مستلزم صدور معصیت سابقه نیست چنانچه مذکور شد و الله یعلم تم الكلام.
[الذريعة 199/3 و 311/5 و 132/24 ؛ فهرستواره منزوی 585/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ در آغاز نسخه اشعاری در «وصف جهان» در تاریخ چهاردهم ربیع الاول 1157 به فارسی نوشته شده؛ تملک: میرزا ابراهیم؛ واقف: سید محمد بن مرحوم سید محمد حسین طباطبائی، 1225ق؛ جلد: تیماج؛ 32گ، 21 سطر (8×18)، اندازه: 12×22سم [ف: 29-393]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1132ق؛ به سال 1132 ق در محضر مصنف کتاب با نسخه اصل و توسط محمد حسینی مرعشی مقابله شده؛
کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 91گ (33پ -123پ)، 15 سطر ( 7/5×14/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 17-424]
nasāyem
در مقامات محیی الدين ابو محمد سید عبدالقادر حسنی حسینی گیلانی (471 -561ق) در یازده «نسیم»؛ گرفته از فتوحات مکیه (ف) و روضة الرياحين (ر) و خلاصة المفاخر (خ) و بهجة الاسرار (ب) و نفحات الانس (ن).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5803
آغاز: بسمله. یا مالك الملك لها انت مقصد ** یا ذو الجلال ملك ملك موبد. سبحانك اللهم بحمدك و تبارك اسمك ...
شیخ محیی الدين ابی محمد سید عبدالقادر الجيلاني الحسني الحسيني؛ انجام: پس از پیش به آن حضرت برخاستم و الله اعلم بالصواب ... انك انت التواب الرحيم.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 29 رجب 1134ق؛ مقابله شده در چاشت روز شنبه 1134، مجدول؛ کاغذ: هندی، 91گ، 13 سطر(7×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16-94]
nasāyem-ol ashār va latā’em-ol axbār
کرمانی یزدی، ناصر الدين بن منتخب الدين، ق8 قمری
kermānī yazdī,nāser-od-dīn ebn-e montaxab-od-dīn(-
14c)
به نام: ابوسعید بهادر خان و نصرة الدين صاین وزیر
تاریخ تأليف: 725ق
در بر گیرنده وزیران اسلامی از چهار خلیفه تا عباسیان و وزیران ایرانی، از روزگار سامانیان تا ایلخانیان و وزارت تاج الدين علی شاه.
چاپ: تهران، به کوشش سید جلال الدين محدث، 1338ق، 10+373ص
[فهرستواره منزوی 2317/3]
خط: نسخ ترکی، کا: کلیلی معلم رفعت، تا: 1343ق، گویا برای مکرمین خلیل؛ جلد: گالینگور، 116گ، 19سطر ( 13×27)،اندازه: 21×33سم [سنا: ف: 2-306]
نسخه اصل: ایا صوفیا ش 3487. از دیباچه تا شرف الدين خالد. 23ر -54ر در ص ع به نام القاب الوزراء نامیده شده؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلمها ف: 1-265]
نسائم الاسحار و لطائم الاخبار - القاب الوزراء
nasāyem-or rahma
اصفهانی، عبدالجواد بن عبدالرحیم، ق 14 قمری
esfahānī, ‘abd-ol-javād ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 20c)
ابوابی است اخلاقی عرفانی شبیه به مطالبی که اهل منبر برای سخنان خود گرد می آوردند، گرفته شده از آیات قرآنی و روایت های حضرات معصومین علیهم السلام. در این نسخه که گویا پیش نویس کتاب است این باب ها آمده: باب 1. فضلیت بسم الله الرحمن الرحيم؛ 2. صفت رحم؛ 3. در آب دادن؛ 4. در صله رحم؛ 5. در عدم يأس؛ باب: فضلیت صلوات فرستادن؛ باب: فضل الجمعه؛ باب در فضلیت روزه؛ باب: در آداب زكاة؛ باب: صبر در مصیب.
آغاز: حمد و سپاس بیقیاس مر خداوندی را سزاست که آشنایان دربار کبریائی خود را در بوته امتحان و ابتلاء به بلاهایی گوناگون مجالست و معاشرت شیطان طینتان مبتلا می فرماید...
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه درهم و در حاشیه اضافه شده؛ جلد: تیماج، 170گ، اندازه: 21×33سم [ف: 12-187]
آغاز: برابر؛ انجام: نقل است که در زمان حضرت جرجیست که مردم را بدین حق می خواند چندین مرتبه او را کشتند و حق تعالی او را زنده گردانید به کمال قدرت خویش که شاید آن گمراهان براه بیایند ...
شامل باب نخست رساله است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 9گ (208پ - 216پ)، 22 سطر (15×28)، اندازه: 20/5× 33/5سم [ف: 32-632]
نسائم گلشن - شرح گلشن راز
nasāyem-ol mohebba men šamāyem-il fotovva
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
amīr ‘alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 1501)
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1770/17
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با یک شمسه مذهب مرصع ممتاز، دو صفحه اول تمامی متن مذهب مرصع ممتاز به سبک کار هرات، با سرلوح مرصع مذهب مزدوج ممتاز؛ تملک: سلیمان بن محمد خان قاجار؛ کاغذ: عادلشاهی، جلد: چرم مذهب، 27سطر ، اندازه: 24×35سم [ف: 3-90]
نسب آل ابی طالب - مشجر نسب آل ابی طالب
nasab-e aʻrāb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3532/6
بندی در ... ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1009ق؛ 4گ (49پ - 52پ) [ف: 6-475]
nasab-e īl-e qājār
رساله مختصری است در ذکر نسب ایل جلیل قاجار.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2121/2
آغاز: حمدله. و الصلوة ... این رساله مختصر در ذکر نسب ایل جلیل قاجار است. بدانکه قاجار خان پسر سرطاق نویان؛ انجام: در
دیوانخانه شیراز بر مسند فرمان روایی ایران جلوس نمود، تمت الكتاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ربیع الثاني 1302ق؛ 12ص (9-20)، 14سطر [میراث شهاب: س 18ش 1-66]
nasab-e borūj bā belād-e mašhūr (jadval)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6360/7
آغاز: حمل، بابل فارس ...
در این گفتار یکایک بروج (از حمل تاحوت) و به دنبال آن بلاد منسوب به آن برج یاد می گردد؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا پسر محمد باقر خراسانی، تا: 1223ق؛ 2ص (456-457)، 19سطر ، اندازه :14/5×21سم [ ف:19-407]
nasab-e banū tāher ebn-e yahya
نسب بنو طاهر بن یحیی، و نقباء و اولاد موشیو شجریه و قواشم و نسب خلفاء فاطمی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/23
بی کا، تا: قرن 9 [ف: 5-107]
nasab-e payāmbar-e akram
ناشناخته:
به نقل از «روضة الاحباب في سيرة النبي و الال و الاصحاب»که در سه مجلد امیر جمال الدين عطاء الله بن فضل الدين عبد الرحمان الحسيني الدشتكي الشيرازي ساکن هرات به دستور امیر علیشیر نوائی در 903 نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ(170) [ف:15-144]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (6پ -7پ)، 11سطر (7/5×14)، اندازه:12×18/5سم [ف:-378]
nasab-e payāmbar va a’emme ‘alayhem-os salām
اسماء و القاب و کنیه ها و نقوش انگشتر پیامبر و ائمه هدی علیهم السلام در چهارده فصل آمده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3618
آغاز: بسمله، الحمد لولیه ... اما بعد این رساله ایست در بیان حساب و نسب حضرت محمد رسول الله و ذکر اسماء ائمة المعصومين و القابهم و کنیا تهم و اسماء آبائهم و امهاتهم و تاریخ موالیدهم و عمرهم و خلافتهم و نقوش خواتمهم و تاریخ وفاتهم و موضع قبورهم و عدد اولادهم؛ انجام: و هر یکی از اولاد وی بر جزیره ای ازین هفت جزیره امیرند و نام آن جزایر این است علقمیه، مبارکه، صالحیه، ناعمه، نوریه، بیضاویه، بورکیه و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ واقف: نادر شاه افشار، 1145ق؛ 44گ، 8سطر ، اندازه: 12×18 سم [ف: 27-258]
nasab-e payāmbar va a'emme ‘alayhem-os salām
خوانسار، فاضل؛ شماره نسخه: 204/24
بی کا، تا: رجب 1233ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×21سم [ف: 1-157]
an-nisba (fā'idat-un fi)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1751/9
آغاز: فائدة منقولة عن بعض رسایل الطب في: جمیع الزيادات الطبيعية یکون علی خمسة اوجه؛ انجام: فاذن قدبینا ان اول الزيادات الطبيعية زيادة الضعف و انما هی الموجودة فیها الاعتدال عند حلها الى الاعتدال (منقولة من رسالة لبعض الاطباء في قوانین تراکیب الادوية و العقاقير و الله یعلم). خط: نسخ، کا: نطنزی کاشانی، محمد بن ابوتراب، تا: 1283ق؛ جلد: تیماج، 2گ (70پ-71پ)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8 -277]
nisbat-u irtifā‘-i a zamam-il jībāl ilāqutr-il ard=hāšīyat-
u š.-il mulaxxaṣ = š.-u š.-i mulaxxas-ičaġmīnī =tadārīs-ul ard-
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
وابسته به: شرح الملخص في الهيئة؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815ق)
اهدا به: شاه عباس صفوی
تاریخ تأليف: 990ق؛ محل تأليف: اصفهان
حاشیه مانندی است بر مبحث «نسبة ارتفاع اعظم الجبال الي قطر الارض» از شرح قاضی زاده رومی بر رساله چغمینی در هیئت. شیخ بهائی تحقیقی را که قاضی زاده در بحث «نسبت ارتفاع بلندترین قله ها با قطر زمین» کرده و مورد تحسین و اعجاب همه دانشمندان آن زمان شده خرده گرفته نادرست دانسته و خود تحقیقی دیگر دارد و برای اثبات نظر خود سه مقدمه یاد کرده و پس از آن، عبارات قاضی زاده را شرح این بحث از چغمینی با سخن خود آمیخته و به شرح و نقل آن پرداخته است. در امل الامل شرح بر شرح محقق رومی بر چغمینی در شمار مؤلفات شیخ بهائی به نقل از حدیقه هلالية خود او یاد شده است. در الذريعه نیز شرح ملخص چغمینی از بهائی یاد شده و در این دو مدرک روشن نشده است که این شرح تنها بر یک مبحث از شرح چغمینی است. در ذیل حواشی تشریح الافلاك، از شرح شیخ بهائی بر شرح چغمینی فقراتی نقل شده است.
آغاز: بسمله نحمدك یا من جعل الارض مهادا و الجبال اوتادا نشکرك یا من بنی ...... ان توضیح ماذکره الشارح المحقق المطلب بحیث یزول ...
انجام: و ان المحققين المذكورين بریئان من الغفلة و الاهمال و الله اعلم بحقيقة الحال.
چاپ: در آخر «شرح الملحض» رومی به چاپ رسیده است؛ طهران 1341 ق 173+34 ص (سنگی)
[ الذريعة 333/13 -324. امل الآمل چاپ نجف (تحقیق سید حسن حسینی )؛ فهرستواره منزوی 2751/4]
انجام: الحمد لله رب العالمين ... صورة خط المؤلف -تمت المسودة علی ید مؤلفه الفقير إلى الله تعالی بهاء الدين محمد العاملي عفی الله عنه بمحروسة اصفهان سنه 990
خط: نسخ، بی کا، تا: 990ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 14گ، 19سطر (6×13)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-232]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی[نشریه: 11-946]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با امضاء «منه سلمه الله»؛ مهر: «ماشا الله لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم»؛ جلد: تیماج، 17گ، 14 سطر (9×15)، اندازه: 14/5× 19/5 سم [ف:2-579]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 14گ (2ر -15ر)، 15 سطر ( 7/5×15/5)، اندازه:13×20سم [ف:-346]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: هلالی، باقر بن عبد اللطيف، تا: قرن 11؛ 18سطر ، اندازه: 11/5×19سم [ف: 32-90]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن احمد، تا: ذیحجه 1054ق، جا: سنندج؛ دارای یک پیشانی و سرلوح، مجدول؛ مهر: معتمدالدوله؛ 25 سطر (9×18)، اندازه: 15×25سم [ف: 1-324]
خط: نستعلیق، کا: محمد فراهانی، تا: یک شنبه 27 ذیحجه 1056ق؛ 10گ (109پ -118ر)، اندازه: 13×23سم [ف: 3-659]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین بن حاج میر عبدالمحمد موسوی دزفولی، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج، 25ص (1-25)، 15 سطر ، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 19-395]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ از روی نسخه اصل در خراسان؛ 6گ (40پ -54پ)، 22 سطر، اندازه:13×23/4سم [ف: 6-174]
آغاز: نحمدك یا من الهمنا اشد نطاق التفكر في بدایع صنایع ارضه و سمائه و اکرمنا ممد احداق التدبر في طوالع مطالع صفاته؛
انجام: و المصمت الذي فیه نقره لا یسمی محوفاً مرکوز في جرم الفلك.
علاوه بر مقدمات، بحث نسبت ارتفاع بزرگترین کوه به قطر کره زمین را مطرح کرده است؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ از جمله هشتاد کتابی است که بر حسب وصیت بهرام بیک از نماء مزرعتین موران و طهرانچی خریداری شده؛ جلد: مقوایی، 109گ، 15 سطر ، اندازه: 12/4×21سم [ف:41-191]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 13گ (1پ -13ر)، 14 سطر ، اندازه: 2/5×18/5 سم [ف: 1-119]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 شعبان 1112ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ 7گ (93ر -99پ)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 1-119]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2426/13
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد عزیز بن رحیم شریف، تا: 1147ق؛ جلد: تیماج مذهب، 13ص (263-275)، 14 و 17 سطر ، اندازه:
12×18/5 سم [ف: 23-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1118ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد کریم اشراق جهرم 1355، محمد باقر بن ملا علی رضا شیرازی در 1132ق؛ اهدایی: برادران محمد کریم اشراق برادران احقاقی؛ جلد: تیماج عنابی، 18 و 14 سطر (5/5×13)، اندازه:11×21سم [ف:20-195]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1182ق؛ جلد: تیماج، 24ص، 14سطر ، اندازه: 10/5×16سم [ف: 19-492]
آغاز: برابر؛ انجام: بل التساوي المذكور علی کل من الرائين تقریبی فتدبر وانما اطبنا الكلام في هذا المقام ... ولعمری لقد افرط الشارح الفاضل ... والحمدلله رب العالمين والصلواة علی خاتم النبيين و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 16 جمادی الاول 1194ق؛ جا: مدرسه حیدر سلطانی؛ از روی خط مؤلف، مصحح؛ جلد: تیماج، 17گ، 17سطر ، اندازه: 11×15سم [ف: 8-4785]
آغاز: بسمله، فاقول توضیح ما ذکره الشارح المحقق في هذا المطلب بحیث یزول عنه نقاب الاحتجاب و لایبقی فیه شك ولا ارتیاب موقوف علی ایراد مقدمات ثلث؛ انجام: تمت المسودة علی ید مؤلفها الفقير الى الله تعالی بهاء الدين محمد العاملي عفی الله عنه بمحروسة اصفهان سنة 990
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 40ص (251 - 290)، 18سطر(4/5×12/5)، اندازه: 11×5/ 20سم [ف: 8-341]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، کا: منشی طبری، عبدالله، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج ، اندازه: 15×21/2سم [ف:10-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف؛ واقف: فخر المحققين شیرازی، مرداد 1375؛ جلد: تیماج، 36گ، 9سطر ، اندازه: 12/5×20
سم [ف: 18-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (18-24پ)، اندازه:18×22سم [ف:5-422]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 24/5 -عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-68]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: محمد رضا بن محمد تقی مازندرانی اشرفی سکیلی، تا: قرن 13؛ محشی با لفظ «منه رحمه الله»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛جلد: میشن، 12گ، 15 سطر ، اندازه: 12/5×20سم [اهدائی رهبر: 9-78]
آغاز: برابر؛ انجام: وذلك البيان بان قسموا عدد نصف فراسخ القطر و هو خمسة آلاف و تسعون علی عدد شعیرات الذراع کتب في الحاشية قسموا الضعف لیحصل المجانسة بین نصف الفرسخ ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از مرتضی قلی قاجا؛ 6گ (47پ -52پ)، 16 سطر ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2220-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، محمد باقر بن قربانعلی، تا: قرن 13، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 30گ (1-30)، 14سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف:13-3043]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ایام تشریق 1221ق؛ جلد: مقوا، 7گ، 31سطر ، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4785]
کا: مازندرانی، محمد طاهر بن محمد صالح، تا: 1235ق، جا: اصفهان [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-292]
در سه مقدمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 جمادی الثاني 1238ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 10گ (179-188پ)، اندازه: 15×21سم [ف:5-330]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 ربیع الثاني 1241 ق [ف: 3-55]
آغاز و انجام: برابر؛ قد فرغت من تحریر هذه النسخة في یوم الاربعاء السابع و العشرون شهر ذی حجة الحرام في سنة 1309.
(جای صفر محکوک است و چهارشنبه 27 ذی حجه ابدا باسال 1309 مطابقت ندارد. و در میان سنواتی که آحاد آن عدد 9 باشد یعنی 1219، 1229، 1239 تا برود به 1299 فقط سال 1249 را می یابیم که درست 27 ذی حجه اش چهارشنبه است و از این قرار تاریخ کتابت آن 1249 می باشد. نقل با تصرف از یادداشت واقف.)
خط: نسخ و شکسته، بی کا، تا: 1249ق، مجدول؛ اندازه: 14/2×20/52سم [ف: 10-116]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 3 رمضان 1254ق؛ جلد: مقوایی، 10گ (82پ-91پ)، اندازه: 15/5×21سم [ف:27-88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود گرکانی، تا: دوشنبه 5رجب 1260ق؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 8گ، 19سطر ، اندازه: 15×22سم [ف:1-292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1261ق؛ کاغذ: سپاهانی، 23گ (18پ-40پ)، 12 سطر (6/5×12)،اندازه:11×18سم [ف:4-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق [الفبائي: -582]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب الله بن فتحعلی کرمانی، تا: 1270ق؛ 34ص ( 133-100 )، 17سطر ، اندازه: 10/5× 15/5سم [ف: 2-203]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رمضان 1277ق، حسب فرمایش پدرش ملا محمد ابراهیم؛ جلد: تیماج، 9گ (142-150)، 15-18 سطر (10/5×16)، اندازه: 16/5×22سم [ف:3-762]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسینی، صالح، تا: 1284ق، جا: سمنان مدرسه صادق خان؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/3×17/2سم [ف:10-92]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، صالح، تا: 1285ق [الفبائي: -582]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 3 جمادی الاول 1285ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 11گ (102ر-112پ)، ابعاد متن: 6/5×14، اندازه: 12×20سم [ف: 17-490]
کا: عبدالغنی بن محمد حسنی حسینی شیروانی شماخی، تا: پنج شنبه 14 ربیع الثاني 1287ق، جا: شماخی مدرسه بابا سنگر؛ 2گ (78پ-89ر)، اندازه: 13×20/5سم [ف:-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم خوینی، تا: 1291ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: مهدی بن احمد لاهیجی، تا: 1294ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ محشی با نشان ص، صحاح، منه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13گ (109پ-121ر)، 17سطر (7/5×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 17-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا مازندرانی اشرفی سکیلی، تا: صفر 1295ق، جا: تهران مدرسة الصدر؛ جلد: چرم، 13گ (28ر-40پ)، 15 سطر ، اندازه: 12/5×20سم [مؤيد: 2-45]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سبز علی بن فتحعلی، تا: 15 شوال 1297ق؛ مصحح؛ یادداشت: «هو مما اعاره الدهر علی العبد الفاني موسی بن علی الزنجاني الحاجي نوروزی 1330»؛ جلد: تیماج، 66ص (42-107)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 32-256]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298ق؛ جلد: تیماج، 18 سطر (8×15/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1-457]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابوالقاسم متطبب بن محمد علی طبیب، تا: شعبان 1300ق؛ 19گ، 11سطر ، اندازه: 11×16سم [ف: 8-4785]
خط: نستعلیق، کا: علی بن اسماعیل لارستاقی، تا: چهارشنبه غره ذیحجه 1308ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 13گ (124پ - 136پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 19-88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 16گ، 15 سطر ، اندازه: 10/5× 17/5سم [محدث ارموی مخ: 3- 1607]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مازندرانی هزار جریبی، اسدالله، تا: 1310ق؛ 25ص ( 44-20 )، 16سطر ، اندازه: 15×22/5سم [ف:19-74]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله، تا: شوال 1310ق؛ 28گ، 10سطر (5/5×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 17-287]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالعلی قزوینی لاسگردی، تا: 1338ق، جا: اصفهان مدرسه جده کبیر؛ محشی از مؤلف با نشان «منه رحمه الله»؛ کاغذ:
اصفهانی، 25ص (185-209)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 10-895]
خط: نستعلیق، کا: عماد بن میر حیدر حسینی، بی تا، جا: اصفهان مدرسه باب القصر؛ با یک واسطه از روی نسخه اصل؛ 6گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-61]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 14گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-38]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (22پ-25ر)، اندازه: 10×18 سم [ف: 19-92]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 20گ (41پ-60ر)، اندازه: 12×17 سم [ف: 12-241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 13گ (241ر-253پ)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 3-209]
آغاز: بسمله احمد واصلی ثم أورد بیانا وافیا و تبیانا شافیا لمبحث نسبة اعظم الجبال من كرة الأرض اجابة لالتماس من اجابته لدی من قبیل الفرض شارحا لما أورده المدقق الالمعي المحقق الرومي ... في شرح الملحض ... آن توضیح المرام بحیث یکون علی طرف التمام موقوف علی ایراد مقدمات ثلث؛ انجام: نسبة الاثنين و نصف الى الثلثين كنسبة ای عدد الى الثلاثة قسمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه ره»؛ جلد: تیماج، 2گ، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 8-4785]
آغاز: بسمله. نحمدك یا من ألهمنا التفكر في بدایع صنایع اَرضه و سمائه و نشکرك یا من أكرمنا بتدبر طوالع مطالعه صفاته واسمائه ونسألك تعدیل نفوسنا بالانحراف عن سمت مهادی عالم الزور ... قال المؤلف الفاضل رفع الله قدره بسم الله الرحمن الرحيم الحميد جنسه او جمیع افراده؛ انجام: وقد مر انها الهابه في هاتین لعطی الشرق والشمال والعرض المبالغة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 8گ، 16سطر [ف: 5-2602]
آغاز: برابر؛ انجام: فنسبة الارتفاع الذي هو خمسة امثال نصف فرسخ كنسبة عشرة أجزاء من الاجراء المذكورها من عرض شعيرة اللى. تمت.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ، 19سطر (9×15)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 2-95]
آغاز: و انا اشرع في المرام متوکلا علی الملك العلام؛ انجام: برابر
شامل 3 مقدمه است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 17ص (1-17)، 18 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 24/3 -66]
nisbat-ul a dād
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 279/8
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جا: توس [نشریه: 2-103]
nesbat-e adad
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1114/2
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7-268]
نسبت افراد - وجدانیات و ذوقیات
النسبة الى المواضع و البلدان - الأنساب الى البلدان
nisbat-u awlād-iš šayx abi yazīd basgāmī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2367/9-ف
نسخه اصل: مراد بخاری 318؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 676-1]
nisbat-ul başīra ilā mudrikātuhā
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
(1340-1414)jorjānī, “alī ebn-e mohammad
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 680/11
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1066ق؛ جلد: مقوایی، 2گ (65پ-66پ)، اندازه: 14/5×26/5 سم [ف: 2-526]
nesbat be manāzel-e qamar be tartīb-e abjad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8908/20
آغاز: نسبت به منازل قمر به ترتیب ابجد: هم چنان که در تقسیم
منازل بروج حصه هر برجی در منزل و ثلثی شود حصه هر منزلی از حروف نیز دو حرف و ثلثی شود؛ انجام: حوت: مقدم: ثلث: ض؛ مؤخر: ظ؛ رشا: غ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، با مهر صحاف درون ترنج به نقش: «الهي بحق نبی و ولی ** نظر کن سوی محمد علی 1171»، 2ص (171-172)، سطور چلیپا (6×20)، اندازه: 9×24/5 سم [ف: 29/1-296]
nesbat bayān-e do harf dar jadval
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3132/6
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (81پ-85ر) [ف: 6-240]
an-nisba bayn-ad dawā’ir
موسوی، علی بن احمد، ق13 قمری
mūsavī,‘alī ebn-e ahmad(-19c)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 29 رجب 1268ق، هنگامی که در خانه ملک آرای پسران میرزا بابا را تعلیم می داده است در زمان ناصرالدین شاه و سیف الله میرزا شانزده روز گذشته از فرمانروایی سیف الله میرزا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-274]
آغاز: حمد لمن تعالی عن النسبة بالمناسبة و المساوات؛ انجام: خیر البرية
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ش 1؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 18گ (84پ-101ر)، 25سطر (6/5×14)، اندازه: 12×20 سم [ف: 490-17]
an-nisba bayn-al qa āya
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2261/7
آغاز: بسمله. اعلم أن النسبة بین الحقيقة الفارابي و بی الحقيقية الشيخ ... التساوي و بین الخارجي الفارابي و الشيخ ... ایضا التساوي بمذهب المتقدمين؛ انجام: و النسبة بین السالبة الجزئية الخارجية الفارابي و السالبة الجزئية الخارجية الشيخ التساوي
گفتار فارابی و ابن سینا در این باره بررسی شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن 5گ (54پ-58پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-452]
nesbat-e talīfī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 319/9-فیروز
آغاز: فائده مناسبت تأليفي عبارت از نسبت فضل بین الأعظمين به فضل بین الأصغرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 1ص (48)، 20سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 21-292]
nisbat-ul jam' = qā'ede-ye mansūb nemūdan-e jam
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
(1534-)ebn-e kamāl pāšā,ahmad ebn-e soleymān
رساله مختصری است در نسبت جمع و می گوید: کلمه جمع وقتی منسوب می شود که دارای واحد نباشد؛ یعنی اگر دارای باشد به آن واحد منسوب می شود. این رساله در بسیاری از نسخه ها و فهارس از ابن کمال پاشا دانسته شده است.
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه، و فهذه رسالة معمولة في نسبة الجمع، اعلم أن الجمع لا ینسب اليه الا اذا لم یکن له واحد اصلا كالأعرابي ... قال الجوهري في الصحاح: العرب الخيل من الناس و النسبة اليهم عربی و هم اهل الأمصار و الاعراب منهم سکان البادية خاصة و النسبة الى الاعراب اعرابی لانه لا واحد له و لیس الاعراب جمعا لعرب، انتهی کلامه
انجام: فلا وجه لتخصیص الوزن المذكور له فان الحكم في وزن الانصار کذلك. تمت الرسالة الشريفة
[کوپریلی، ج 1، ص 515 و ج 2، ص 218؛ سلیمانیه، ج3، ص 341؛ توپقا سرای، ج 4، ص 540؛ بروکلمان، ج 14-13، ص 440]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الحروف فلم یکتب منها بالیاء غیر بلی والی و علی و حتی
خط: نستعلیق، کا: عبد الواحد بن حیدر، بروسوی، تا: پنج شنبه 26 محرم 195ق، جا: قسطنطنیه (استانبول)، مسجد سلطان محمد خان؛ محشی؛ 7گ (13-7)، 11سطر، اندازه: 4/5×8/5 سم [ف: 28- 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 1گ (105ر-105پ)، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7 سم [ف: 29/1- 370]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمود بن علی چاوش قرمانی غسانی، تا: 1045ق؛ 2گ (94-95)، 40سطر، اندازه: 8×23 سم [ف: 40-371]
nisbat-ul xirqa
مغربی، محمد بن علی، ق7 قمری
maqrebī,mohammad ebn-e ‘alī(-13c)
در این قسمت مباحثی چند از لباس می آید و سرانجام سخن به خرقه می کشد و از شرایط آن مفصل بحث می شود.
آغاز: الحمدلله الذي خلع علی عباده أهل العناية اسماوه الحسني اليجعلهم بذلك المحل الاشراف الأسني فعرجمن عرج بها ممن اصطفاهم لعبادته...
انجام: فیخیلوا ان الانسان لا یجوز له أن یلبس الا من شخص واحد و لم یقل بذلك احمد من الناس و الله الموفق
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 821ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 10ص (258-267)، اندازه: 10×13 سم [ف: 33/1-115]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز برابر تصحیح شد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملاً محمد بن شیخ علی، تا: چهارشنبه 15 رمضان 110ق، جا: لار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 12 ص (267-256)، 17سطر (5/5×9/5)، اندازه: 9×15 سم [ف: 2-237]
nesbat-e horūf be ‘anāsor-e arba‘ye va e‘rāb-e mote‘alleqe be ānhā
شامل حروف ناری و هوایی و آبی و خاکی و طبیعت آن ها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8908/21
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (172)، سطور چلیپا (6×20)، اندازه: 9×24/5 سم [ف: 29/1-296]
نسبت خرقه - نسب نامه سیادت و خرقه
nesbat-e xerqe = selsele-ye mašāyex-e šāh ne‘mat-ol lāh = mašāyex-e selsele
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قم
(1330-1431)ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh
درباره سلسله طریقت خود از عبدالله یافعی از شیخ صالح بربری از شیخ کمال الدين کوفی تا برسد به علی بن ابی طالب (علیه السلام) از پیامبر (صلی الله علیه و آله).
آغاز: بسمله الحمدلله علی نواله و الصلوة و السلام علی محمد و آله. چون بمقتضای الارواح جنود مجنده فما تعارف منها ائتلف و ما تناکر منها اختلف اخوان صفارا...
انجام: و آخر بصورت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و اصحابه. بیت: نسبت خرقه را بیان کردم ** خرقه پوشان بسی روان کردم
[فهرستواره منزوی 2177/3]
نام کتاب به استناد فهرستواره (1077/3) تصحیح گردید؛ کا: حسینی، محمود بن محمد، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، 1گ (46)، 32سطر (10/5×19)، اندازه: 16×24 سم [ف: 10-1775]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ درهامش؛ کاغذ: ترمه، 3گ (126پ-128ر)، 21سطر، اندازه: 16/2×23/6 سم [ف: 8-271]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ 33سطر (9×20)، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-210]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 2 ص (162-163)، 20سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 1-75]
خط: نستعلیق، کا: اردستانی، محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ 2گ (571پ-572ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-679]
آغاز: برابر؛ انجام: گر بدانی اول و آخر تمام ** ظاهر و باطن تو باشی و السلام
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد بن فاضل، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221گ، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 51-62]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2ص (291-290)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-149]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق [الفبائي: -582]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/55عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1311]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 2ص (188-187)، 25سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-600]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ 8ص (73-80)، 23 سطر، اندازه: 16/7×21/6 سم [ف: 5-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 3ص (258-260) [ف: 10-1672]
در این مختصر که در نیم صفحه است نام مشایخ سلسله نعمت اللهي از امام رضا تا رحمتعلی شیرازی دیده می شود؛ خط: نستعلیق، کا: مردوخی، عبدالکریم بن عبدالله، تا: 1328ق؛ جلد: مقوایی، 1ص (28پ)، اندازه: 17×22 سم [ف: -208]
nesbat-e xerqe
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2920/4
برای سید نعمة الله؛ خط: کا: حسینی، محمود بن محمد، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3گ (47-49)، 32سطر (10/5×19)، اندازه: 16×24 سم [ف: 10-1775]
nesbat-e xerqe-ye darvīšān = selselat-ol mašāyex
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
(1315-1385)hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad
به درخواست: شرف الدين خضر شاه
این رساله در دستور سلوک و سلسله خرقه است. مؤلف زنجیره طریقت پیران با انساب و مختصری از زندگی آن ها را در اول کتاب از آدم ابی البشر شروع نموده و در آخر کتاب طریقه همدانیه را بیان کرده است.
آغاز: ذکر نسبت الخرقة المسندة. بدان که صوفیه را قدس الله اسرارهم از معدن رسالت و مشكاة نبوت علومی است سری و معارفی است وجدانی و انواری است صمدانی که از دل به دل نقل می کند و از باطن به باطن می رود...
انجام: علی بن ابیطالب و هو آخذه عن سیدنا المرسلين صلوات الله علیه و علی آله الطيبين الطاهرين
[الذريعه 145/24؛ فهرستواره منزوی، 2418/3 و 1031/8؛ نسخه های منزوی 2: 1301، 1014/2 «آداب و سیر اهل کمال»، همان جا 1456 «نسبت خرقه درویشان»؛ مشترک پاکستان 1760/3 «فقریه، آداب و سیرت اهل کمال؛ نسبت خرقه درویشان»]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، 4409 (گنج، 647/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق؛ در مجموعه رساله های او؛ 4گ (216- 219) [عکسی ف: 2-282]
آغاز: طالب صادق شرف الدين خضر شاه اصلح شانه از این داعی التماس او کرد که متضمن سلوک و سیر اهل کمال بوده متبرک به ذکر نسب خرقه درویشان و بیان بعضی از مقام و احوال ایشان؛ انجام: بندگی شیخ الاسلام سید جلال الدين ... فرمود اگر کسی از اصحاب دنیا بر کسی عکس گیرد این دعا بخواند. دعا این است ... یا وهاب و یاراد.
بی کا، بی تا؛ تملک: سید علی ملقب به موثق لشکر پسر میرزا عنایت الله تفرشی در 1328 در خرمشهر، محمد خان لشکر نویس؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 4ص (1-4)، 15 سطر، اندازه: 15/5×26 سم [ف: 10-2060]
آغاز: حضرت ابوالبشر حضرت آدم صفی صلوات الله علیه و سلامه، هابیل، قابیل، قلیحارن عالیف، عبدالحمید، مهتاد؛ انجام: بابا نصیر الدين ریش الكشميري قدس الله سره کان احد الاتقياء من ارباب القلوب و اصحاب الرياضات و المجاهدات ... حضرت بی بی رت ماجی...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: محمد کلاهی؛ جلد: گالینگور آبی، اندازه: 20×28 سم [ف: 2-321]
nesbat-e xerqe-ye qāsem anvār
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/113
آغاز: نسبت خرقه حضرت قاسم انوار رضوان الله علیه. حضرت در پیدای وحدت طیار شاه قاسم الانوار عن شیخ صدر الدين ابی علی یمنی عن شیخ معین الدين التبريزي
کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: پنج شنبه 20 شوال 1117ق، جا: فراه؛ 1ص (702)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1-104]
nisbat-u šajarat-il xirqa ‘an-is salaf-iṣṣāliḥin
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 528/4-ف
نسخه اصل: اسعد افندی ش 1697. با پراکنده های عرفانی دیگر و قصص که بیشتر آن ها در سرگذشت پیامبر است و نکات، از سراج القلوب هم در آن آمده است (27-109) از تكملة اللطائف و نیز از فضائل الأعمال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 713ق؛ 83گ (27-109)، 26سطر [فیلمها ف: 1-496]
نسبت شخصی عنصری محمدی - روح محمدی (صلی الله علیه و آله)
nesbat-e šarīf-e ašraf-e kā’enāt
این رساله به همراه نسب شاه عباس ثانی و احمد خان والی گیلان می باشد.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 204/3
بی کا، تا: رجب 1233ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-153]
nisbat-u ṣuḥbat-i ‘alī-yi bn-i mūsa-r ri ā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2367/8-ف
نسخه اصل: مراد بخاری 318؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 676-1]
nisbat-ul qa āya-l maḥṣūra
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12145/24
آغاز: بسمله حمد له ... اعلم أن هذه الرسالة في بیان نسب القضايا المحصورة؛ انجام: مادة الافتراق من الجزئية بعض الشكل لیس بمثلث تمت
کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 1216ق، جا: سجاس [ف: 10-224]
nesbat-e qotr be mohīt
اعتضاد السلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟-1298 قمری
(1819-1881)e-tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-alī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/32
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-196]
nesbat-e qotr be mohīt
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3180/2
از روی رساله محیطیه غیاث الدين، پس از مرگش نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ 1ص [ف: 6-263]
nisbat-u mā bayn-a qadīyyat-in ḥaqīqīya wa xārijīya
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12145/11
کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 1216ق، جا: سجاس؛ اندازه: 14/5×20 سم [ف: 10-223]
النسبة الموسيقية - الموسيقى
nesbat-e mo’alafa
این گفتار در نسبت مؤلفه یا تناسب تأليفي است که در هنر موسیقی به کار می رود. در آن از شرف الافاضل یزدی یاد گردیده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1088/13
آغاز: في النسبة المؤلفة. النسبة المؤلفة و یقال لها التناسب التأليفي ایضا لاعتبارها في صناعة التأليف اعنی الموسيقى؛ انجام: باستخراج هذا المعمي باسم ولی: در نسبت مؤلفه گر دره فتاد - اصغر بجوی و ساز مقدم ز اعظمش.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ 2گ (79پ-80پ) [ف: 4-957]
nesbat-e nahv bā manteq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2938/33
آغاز: المناسبة بین النحو و المنطق أن نسبه صناعه النحو الى الالفاظ کنسبته صناعة المنطق الى المعاني و کما أن النحو یسدد الانسان نحو صواب القول...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه ما با عنوان «فائدة من کلام الشيخ الرئيس» یاد شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2ص (162-163)، 20 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 10-364]
nasbiḥ-ul afkār li-nayl-il awṭār
نقشبندی، حاج مصطفی
naqšbandī, hāj mostafā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4612/3
آغاز: ربی توجهك عالم الأسرار ** و صفاتك القدسية الانوار
بی کا، بی تا؛ 13 سطر، اندازه: 11/5×17/6 سم [ف: 7-440]
nasab-e hazrat-e rasūl (s) va a’emme-ye tāherīn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3618
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -582]
nasab-e xolafā va mo‘āvīye
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2237/3
آغاز: بسمله در نسب خلیفه دوم بطریق موافق و مخالف اما بطریق مخالف در کتاب نهاية الطلب...
کا: هدایت الله بن محمد سعید رضوی، تا: 1287ق؛ کاغذ: اصفهانی، 5گ (14-18)، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-1213]
نسب الخيل في الجاهلية و الاسلام - نسب فحول الخيل في الجاهلية و الاسلام
nasab-e davāyer
رساله ای است در بیان کیفیت نسبت هایی که بین دوایر عظام متصور است مؤلف تعداد دوایر عظام را ده عدد (سه شخصی و هفت نوعی) ذکر کرده و نسبت میان آن ها را که محتمل است چهل و پنج نوع ذکر کرده است.
آغاز: بدان که این رساله ای است در بیان کیفیت نسبت هایی که محتمل است دربیان دوایر عظام مشهوره و شخصیت ایشان و نوعیت ایشان
انجام: چهلم نسبتی که واقع است میانه مشرق و مغرب و ارتفاع عموم و خصوص من وجه است ... مرکز کوکب با نقطه مفروضه که گرفتن ارتفاع او مطلوب است بر دایره وسط السماء الروية واقع باشد
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 22 جمادی الثاني 1231ق؛ جلد: ساغری، 3گ، 19سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 8-4784]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 5گ (99پ-103پ) [ف: 5-712]
nasab-e zavje-ye ebrāhīm-el xalīl
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 291/17
بی کا، بی تا [نشریه: 11-938]
nasab-e sīyādat-e qāsem anvār
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/114
آغاز: نسب سیادت حضرت سلطان حضرت سلطان الاحرار کاشف الاسرار و سالك طوار قاسم الانوار سلام الله علیه معین الدين علی بن نصیر بن هارون بن ابی القاسم بن محمود بن احمد بن اسمعیل
کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: پنج شنبه 20 شوال 1117ق، جا: فراه؛ 1ص (702)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1 -104]
nasab-u šayx ‘adī bin musāfir umawī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/79-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-621]
nasab-u ‘adnān wa qahţān
مبرد، محمد بن یزید، 210 - 286؟ قمری
(826-900)mobarrad, mohammad ebn-e yazīd
چاپ: قاهره، محقق: عبد العزيز الميمني الراجكوتي، نشر لجنة التأليف و الترجمة و النشر و مطبعتها، 1354ق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1527/6عکسی
آغاز: بسمله. و حمدله. کتبت من خط علی بن عیسی بن علی الرماني و أخبرنا به الشيخ أبو الحسين المبارك
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره 1705؛ بی کا، بی تا؛ 11ص (57-67) [عکسی ف: 4-443]
nasab-ul ‘arab
مبرد، محمد بن یزید، 210 - 286؟ قمری
(826-900)mobarrad,mohammad ebn-e yazīd
رساله ای در نسب عرب و قبائل آن ها به روایت علی بن عیسی رمانی نحوی (-382ق).
چاپ: طبع الكتاب باعتناء عبدالعزیز الميمني بالقاهرة، 355ه
[التاريخ و التراجم ص 428-429؛ ف ابن ندیم /65؛ کشف الظنون 1951/2؛ هدية العارفين 21/2؛ زرکلی اعلام 15/8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 81/1عکسی
آغاز: قال أبو الحسن بن عیسی بن علی الرماني ... قال اخبرنا ابو العباس محمد بن یزید المبرد؛ انجام: و ذو یزن و جرس السحول بطن منهم و بطون كثيرة غیر هولاء
نسخه اصل: شیخ محمد سماوی - نجف؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد سماوی، تا: 24 جمادی الاول 1333ق، جا: کاظمین؛ 9 گ (2-10) [عکسی ف: 1-83]
nasab-u ‘alī-yi bn-i ‘umar al-qurašī aš-šā ilī
قرشی شاذلی، احمد بن ابی بکر، ق7 قمری
qorašī šāzelī,ahmad ebn-e abī bakr(-13c)
در نسب و شرح حال شیخ علی بن عمر قرشی شاذلی و نیز برخی از فواید و افادات و مذیل است به نسب ابو الحسن علی بن عبدالله بن عبدالجبار حسینی شاذلی از اکابر عرفا (در گذشته به سال 654 یا 656ق) و برخی دیگر از مشایخ چون ابو محمد عبدالقادر گیلانی و غیره. ابوالحسن شاذلی در قریه شاذله متولد و در اسکندریه پرورش یافت. او مؤسس سلسله شاذلیه از سلسله های صوفیه است. ابوالحسن شاذلی معتقد است: الهامات و کشفیات و مشاهدات را با کتاب و سنت نبوی موازنه و تطبیق کردن لازم است و در موارد مخالفت و مغایرت با یک دیگر، تمسک به قرآن مجید و سنت لازم بوده و از کشفیات و الهامات شخص باید صرف نظر کرد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22476
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي احفی الحكمة في برية عباده المقربين؛ انجام: و هذه علوم الغيب المخصوص بها من بری من العيب بعد السلام و الحمدلله رب العالمين. نسخه: «له مناقب مشهورة و مآثر مسطورة رضی الله عنهم اجمعین».
خط: نسخ، بی کا، تا: 859ق؛ اوراق نامرتب؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق؛ 10گ، 23 سطر، اندازه: 13/2×18/3 سم [ف: 27-259]
nasab-u ‘umar-i bn-i xaṭṭāb
نویسنده که به ظاهر از شیعه های بسیار ساده و خشک است در نسب عمر بن خطاب برای آن که محملی بر عبارت «انه من کان جده خاله و والده و امه اخته و عمته اجدران یبغض الوصي و ینقض یوم الغدير بیعته» بیابد از «نوحة الإخوان» به نقل چند واسطه از امام جعفر صادق می آورد که «ضحاک» (جاریه حبشیه) «را نفیل» آبستن کرد، از او فرزندی شد «خطاب» سپس «خطاب» بر «ضحاک» (مادر خود) پرید و از او دختری آمد به نام ختمه و بعد خطاب «ختمه» را به زنی گرفت و از آن عمر حاصل شد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1439/2
آغاز: در نوحة الاخوان از علی بن ابراهیم بن هاشم از پدرش از حسن بن محبوب؛ انجام: أن یبغض الوصي و ینقض یوم الغدير بیعته.
خط: نسخ، کا: اسدالله الحسيني بن ابی المعالي، تا: 1128ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 1ص (36)، 20سطر (8×13/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 9-465]
nasab-u fuḥūl-il xayl fi-1 jāhilīyya wa-l islām
ابن کلبی، هشام بن محمد، -204 قمری
(820-)ebn-e kalbī,hešām ebn-e mohammad
درباره اهمیت است و روایاتی در فضلیت آن به نقل از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و اهمیتی که عرب برای آن قائل است، و اول کسی که سوار اسب شده، با ذکر اسامی اسب های نمونه و تیره و صاحبان آن ها و اشعاری که درباره خصوصیات اسب های با ارزش گفته شده است.
چاپ: فرانکفورت، معهد تاریخ العلوم العربية والاسلامية، سلسلة العلوم الطبعية عند العرب والمسلمین، مجلد 5، علم الحيوان، یصوص و دراسات، القسم 5، مطبعة شتراوس، 1421ق؛ قاهره، محقق: احمد زکی، دار الكتب المصرية، چاپ 1، 1946م.
[هدية العارفين 509/2؛ زرکلی اعلام 87/9؛ الذريعه 141/24؛ بروکلمان ذیل 212/1]
آغاز: بسمله. حمدله. أخبرنا أبو الحسين محمد بن عبدالواحد بن رزمة البزار اجازة ... قال هذا کتاب نسب فحول الخيل في الجاهلية و الاسلام و کانت العرب ترتبط الخيل
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، ش 1705؛ خط: نسخ معرب، کا: موهوب بن احمد بن محمد بن خضر جوالیقی، تا: جمادی الاول 499ق؛ دارای سماع و بلاغ های متعدد؛ 15ص (24-10)، 20سطر [عکسی ف: 4-442]
آغاز: قال موهوب بن احمد بن محمد بن خضر .. قال أخبرنا هشام بن محمد بن السايب عن ابیه: هذا کتاب نسب فحول الخيل في الجاهلية و الاسلام؛ انجام: فذلك مائة و سبعة و خمسون فرسا سوابق مشهورة في الجاهلية و الاسلام سوی خیل رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و هی خمسة أفراس و قد قدمنا اسمائها
نسخه اصل: شیخ محمد سماوی - نجف؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد سماوی، تا: 2 جمادی الثاني 1333ق، جا: کاظمین؛ 15گ (25-11) [عکسی ف: 1-84]
nasab-ul qa āya-l maḥṣūra
مختصری است در بیان نسبت بین قضای محصوره که مولف حاصل ضرب ماده اجتماع و افتراق آن ها را به 28 وجه رسانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 12145
آغاز: بسمله حمدله ... اعلم أن هذه الرسالة في بیان نسب القضايا المحصورة و لما کان النسبة بین القضايا المحصورة مجملا عند البعض و مفصلا عند الآخر اردت ان تفصیل النسبة المذكورة التي کلامنا فیها علی وجه الذي یعم تفصیلها عند الجمع و اليه خیر الموفق و معین ثم اعلم أن ههنا کلام یستدعی ایراده و هو انه ظهر بما ذکره ان الحقيقة قد یکون موجبة كلية و قد یکون سالبة كلية؛ انجام: بأن یکون الجزئية أعم من الكلية مادة الاجتماع ... مادة الافتراق من الجزئية بعض الشكل لیس بمثلث.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ واقف: سید جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: تیماج، 3گ، 19سطر، اندازه: 12×18/8 سم [ف: 24-270]
nasab-ul qa āya-l mašhūra = al-muwajjahāt
عبدالله بن حیدر
abd-ol-lāh ebn-e heydar‘
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8795/2 - 59/15
آغاز: بسمله، هذا بیان القضايا المشهورة بحسب المفهوم. اعلم ان المشروطة العامة بالمعنی الأول اعم من الضرورية المطلقة من وجه
خط: نسخ، کا: بیژوی، محمد صالح، تا: 1346ق؛ 4گ (2-5)، 12 و 16سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 8-4784]
nasab-ul qa āya-l manṭiqīya
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 511/3
شکل در یک صفحه و به صورت یک دایره بزرگ ترسیم شده، در محیط آن دایره برای هر قضیه یک دایره کوچک مجموعاً 13 دایره رسم گردیده و داخل هر دایره نام یک قضیه درج شده است، بعداً از هر دایره کوچک خط مستقیمی به هر یک از دوایر کوچک دیگر رسم شده و نسبت قضیه داخل آن دایره با قضیه واقع شده در در روی خط مستقیم و در انتهای آن درج شده است، در این شکل جمعاً 169 رابطه بین قضایا نمایش داده شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: -263]
نسب المرعشي - مشجرة نسب المرعشي
nasab-ol mo’alafa
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1864/9
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 725ق؛ 5 سطر [ف: 5-391]
نسب نامه - نسب نامه سیادت و خرقه
nasab-nāme
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
(1330-1431)ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh
کا: حسینی، محمود بن محمد، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 4گ (127-130)، 23سطر (10/5×19)، اندازه: 16×24 سم [ف: 10-1777]
تذکر: نام کتاب به استناد فهرستواره 2321/3 کامل شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 2ص (165-166)، 20سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 1-75]
تذکر: نام کتاب به استناد فهرستواره 2321/3 کامل شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 1ص (166)، 20سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 1-75]
nasab-nāme
ابن حسام، محمد بن حسام الدين، 783- 875؟ قمری
(1471-)ebn-e hosām, mohammad ebn-e hosām-od-dīn
تاریخ تأليف: 849 ق
مثنوی در سرگذشت پیامبر و تبار او و حدود 1500 بیت است. در خاتمه آمده است: «چو از هجرت در این تاریخ معدود ** چل و نه سال بر هشتصد بیفزود / زعمر من گذشته شصت و شش سال ** جوانی بر گذر پیری به دنبال». با این عناوین: التوحيد، خطاب به ارواح پیغمبر، نعت پیامبر، دلیل نبوت، قصد کردن جهود کشتن عبدالله و تزویج آمنه، دلیل دیگر ... وفات پدر و مادر، ذکر وفات عبدالمطلب، گفتار در تربیت ابوطالب محمد را، صفت هاشم پدر عبد المطلب، وفات هاشم، عبدمناف، بیان احوال حمل و پرورش قیذار، ذکر اسماعیل پدر قیذار، صفت شیث، صفت آدم، صفت هیئت پیامبران، ذکر اولاد پیامبر، گفتار و ختم رساله.
آغاز: ثنایی کان بود شایسته اولی ** بنام حضرت بیچون مولی
انجام: اگر بد گفته ام ناگفته انگار ** و گر بد کرده ام نا کرده انگار
[الذريعة 137/7؛ نسخه های منزوی 3271؛ فهرستواره منزوی 1812/3]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5155/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالمحجن محمد علی، تا: چهارشنبه 12 ذیقعده 897ق؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: میشن، 15سطر، اندازه: 12/2×17 سم [ف: 8-227]
nasab-nāme
و الهي قمی، میریوسف، ق 11 قمری
vālehī qomī, mīr-yūsof(-17c)
مثنوی است عرفانی، با عنوان های: نعت حضرت نبوی، مراتب عشق، تمثیل، حکایت.
آغاز: می نهد خامه ام بجای کلاه ** بر سر نامه تاج بس الله / پس بحمد خدای کون و مکان ** درفشان می کنم زبان بیان
انجام: «والهی» چون تمام شد نامه ** به خواست نام از برایش از خامه / کردمش بر جریده مرقوم ** به «نسب نامه» ساختم موسوم / یا رب آفاق سیر گاهش کن ** همنشین گدا و شاهش کن
[الذريعه 9: 1257؛ آتشکده آذر 239؛ نسخه های منزوی 3272/4: نشانی 2 نسخه که یکی از آن دو در 410 بیت است؛ فهرستواره منزوی 813/3]
آغاز و انجام: برابر
حدود 410 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 4گ (119پ-122ر)، 26سطر، اندازه: 15×23/9 سم [ف: 7-206]
آغاز: برابر؛ انجام: شب چو بگشود زلف مشکین راست ** کرد در گوش عقد پروین را / آسمان آتش شفق بر کرد ** شمع أنجم از آن منور کرد...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح زیبا، مجدول؛ 16گ (10پ-16پ)، 15سطر، اندازه: 8/5×15/5 سم [ف: 39-301]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1ص (110)، اندازه: 17×29 سم [ف: 9-1242]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد لاریجانی حسینی شهرستانی، تا: 1194ق؛ جلد: تیماج، 1ص (160پ)، 14سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 36-431]
آغاز: برابر
تنها 116 بیت دارد؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 1132-1131 ق؛ مجدول؛ 4ص (149-152) [ف: 1-261]
nasab-nāme
اورنگ زیب بابری، امپراتور هند، 1027 - 1118 قمری
(1618-1707)owrang zīb-e bāberī,emperātūr-e hend
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/66
بی کا، تا: 1118ق؛ 1ص (269) [ف: 38-322]
nasab-name
اقدسی، قرن 13 قمری
aqdasi(-19c)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1211-1250ق)
تاریخ تأليف: 1250ق
به وزن مثنوی (منزوی 3271) در داستان پیامبران تا نوح و عاد با یاد کردن از کیومرث. چند جا تخلص اقدسی آمده: «منم اقدسی بنده اهل بیت ** بکشتی پناهنده اهل بیت». در آن آمده: «نسب نامه را رشک مینو کنم ** به طوبی بدین نخل یک رو کنم ... ز هجرت چو این نقش دلخواه رفت ** هزار و دو صد سال و پنجاه رفت. 1250 ... بیا به فتحعلی شه که تاج ** نبیند چو او شه بر ارورنگ عاج».
آغاز: بنام جهان آفرین تک خدای ** کزین برتر اندیشه را نیست جای
انجام: به حزقیل و یاران او کس نماند ** کز آن باد نقش هلاکت بخواند
[فهرستواره منزوی 1812/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8890
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج، 135گ، 23سطر (14×25)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 17-245]
nasab-nāme
اسعدی
as‘adī
رساله مفصلی است در داستان ها و روایت هایی در فضیلت ائمه (علیهم السلام) خصوصاً حضرت علی (علیه السلام)، نشر رساله عامیانه و مؤلف آن را برای استفاده عموم مردم نگاشته است.
تبریز؛ مدرسه ولیعصر تبریز؛ شماره نسخه: 22/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این نسب نامه همه ائمه را جهره می کند. آلایت ستفرق امتی علی ثلاثة و سبعین فرقتی کلهم في النار الاواحده، اما آن فرقه که ناجی اند بی شک و شبهه فرقه شیعه اهل بیت اند؛ انجام: در شب آدینه در سامره در سرای خود مدفون است ... شهيداً و از وی کرامت بسیار نقل کرده اند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج 92گ (49پ-140پ)، 15سطر، اندازه: 14×16 سم [ف مخ]
nasab-nāme
دیباجه کتابی است در نسب که نویسنده بنابر تقاضایی که از او شده بود، نسبت خانواده را که به اهل البيت (علیهم السلام) منتهی می شود، به گونه تشجیر فراهم کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 879/6-طباطبائی
آغاز: الحمدلله الذي جعل مراتب العترة النبويه اعلی المراتب و صیر مناصب الذريه المرتضويه اقوی المناصب؛ انجام: و کان السيد الأجل فلان قد حل من الشرف بالاتصال نسب النبي (صلی الله علیه و آله) من الذروة العليا و قد التمس أن تثبت نسبه الشريف علی سبیل التشجير لیکون اصلا جامعا للکبیر منهم و الصغير انتهی...
کا: حسینی موسوی، محمد بن میرزا محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 18گ، اندازه: 12×20/2 سم [ف: 166-23]
nasab-nāme
هو محمد بدیع بن ابوطالب بو ابو القاسم بن ابوطاب بن محمد غیاث الدين عزیز بن شمس الدين محمد بن محمود بن محمد بن میریار بن حسن بن علی بن ابوالفتح بن عیسی بن ابی محمد بن جعفر بن علی بن محمد بن احمد بن موسی بن ابو عبدالله احمد بن محمد الأعراج بن احمد بن موسی بن المبرقع بن الامام محمد الجواد علیه الصلوة و السلام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18589/21
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 406گ، اندازه: 23/5×33 سم [ف: 51-50]
nasab-nāme
ناشناخته:
آغاز: الحمدلله الذي خلق الخلايق بقدرته و خلق آدم علیه السلام و دبر بمشیته و سجد له وملائکته جنته فلما رآك استدراکه بتوبته و فضله و کرمه علی الجميع ... اما بعد فان جلت قدرته و علت کلمته امر بحفظ الأنساب و الاصول؛ انجام: و شاهزاده حسین بن علی موسی رضا در شهر قزوین در گورستان مزار مدفونست و سهل بن علی بن ابی طالب علیه السلام بخرقان مدفونست و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع [و] المآب.
وی در آغاز به درخواست سید محمود بن سید امیر الدين بن سید قطب الدين نسب و شجره نامه او را بر شمرده و تا آدم علیه السلام پیش رفته سپس به فاصله زمانی پیامبران اشاره نموده و بعد به طور اجمال به احوال ائمه اثنی عشر و ذکر مقابر فرزندان ایشان پرداخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: سید کمال الدين مرتضوی، مهر 1377؛ جلد: تیماج، 22گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 27-260]
آغاز: بسمله باید دانست که حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) را بقول اشهر؛ انجام: پر نور باد چشم پدر از چنین پسر ** موفور باد قدر پسر از چنین پدر. آمین رب العالمين تمام شد نسب نامه حضرات ائمه معصومین (علیهم السلام) بتاریخ غره شهر ربیع الثاني سنه 1043 ه ق.
در ذکر جمعی از مشاهیر اعقاب سبطین در دو مقصد: 1. عقب سبط شهید ابی محمد حسن بن علی بن ابیطالب، 2. در عقب ابی عبدالله الحسين (علیه السلام) ابو الائمه و اولادهای گرامش تا امام دوازدهم؛ بی کا، تا: 1043ق؛ مهر: «محمد شفیع»، «عبده الى نقی الحسيني»؛ 15 و 16 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-176]
از شاه جلال الدين حیدر به نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (167) [سنا: ف: 1-75]
آغاز: دلام بوده پس او عدویست یعنی از بنی عدی است که از جمله طوایف؛ انجام: دیدم در پشت کتابی دو بیت شعر که منسوبند آن دو بیت حضرت امام جعفر صادق.
درباره نسب عمر بن الخطاب به فارسی تحریر شده است، از امام جعفر صادق علیه السلام نقل شده که فرمودند «مادر عمر، صهاک حبشیه است و او کنیز عبدالمطلب بوده و شتران عبدالمطلب را در صحرا می چرانیده» همچنین از پیغمبر اکرم آمده که نسب خود را برشمرده تا به ابراهیم خلیل الله رسیده و فرموده اند که در «نسب ما مخلوط نشده نکاح جاهلیت و سپس از هر که بپرسد مرا، از پدر و مادر او خبر می دهم» به ظاهر این نسخه به وسیله یک شیعی متعصب تحریر شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 9ص، 14سطر، اندازه: 8×16 سم [ف: -116]
با این آغاز: «نصب (نسب) نامه خودمان از قزوینی ها که نسبت به خالد می دهند خلاف است» و او همان ملا خالد قاضی القضاة شهر قزوین است که در روزگار صفویان می زیسته و از بزرگان آن جا بوده است، پسرش میرزا فتح علی حکمران بوده و ریاست عامه داشته است، پسر او میرزا طاهر وزیر و صدر اعظم شاه سلطان حسین صفوی در 1101 است و تخلص «وحید» داشته است، پسر او میرزا معصوم مستوفی زمان نادر شاه و عامل قزوینی است، پسر او میرزا علی قلی مستوفی بوده که پنج پسر داسته است، در این جا شجره فرزندان او می آید تا روزگار ناصرالدین شاه و از آن بر می آید که میرزا بزرگ آصف الدوله همان محمد محزون قزوینی پسر همین علی قلی مستوفی است و آن شعرها از اوست و «گلشن احباء» هم باید از او باشد، از این شجره باز برمی آید که آثار رضی قبلة الافاق پسر میرزا طاهر وحید است، آقا رضی الدين محمد بن حسن قزوینی در گذشته 1096 که مؤلف عیاریه و قبله آفاق (منزوی 184 و 235) است نباید پسر وحید باشد و او پیش از وی می زیسته و در گذشته است، همین خود می رساند که در این نسب نامه شکی هست. تمام نسب نامه در فهرست آمد است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1227ق؛ اندازه: 15/3×21سم [ف: 371-8]
آغاز: در آغاز این نسب نامه دیباچه مختصری است که چنین آغاز می شود: در تاریخ ملوک عجم مسطور است که اسکندر چون بر ممالک فارسی دست یافت
نسب نامه ای است از 22 نفر پادشاهان ایران باستان بدین ترتیب: کیومرث هوشنگ، جمشید، طهمورث، ضحاک، فریدون، منوچهر، کیقباد، کیکاوس، کیخسرو، لهراسب، گشتاسب، دارا، بهمن، دارای صغیر، اردشیر، شاپور، هرمز، یزدجرد، انوشیزوان و نیز اسکندر و تیلقوس و فیثاغورث درهامش معرفی شده اند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (100ر-103پ)، اندازه: 14×21 سم [ف: 14-207]
نسخه اصل: نسخه آقای حمید ایزدپناه. خاندان جابری و انصاری، به ساخت طومار؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-194]
زندگی و نسب جمعی از سادات و علما؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 65گ [جنگ: 1-471]
شرح حال برخی شخصیت های خراسانی که با هندوستان ارتباط داشته اند؛ بی کا، بی تا [جنگ: 1-471]
نسب زوجة ابراهیم بن خلیل؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5-306]
نسب نامه پادشاه هندوستان و آغاز دولت عثمانی؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 1ص (243پ)، قطع: ربعی [نشریه: 7-553]
nasab-nāme-ye āl-e barāmeke
تاریخ منظوم برام که و پادشاهی است که به زعم مؤلف از تبار آنانند. وی همه سلاطین دنبلی و آذربایجان و چهار سلسله را از نسل ایشان می داند و در این منظومه تاریخ آن ها را در پی یک دیگر با نظمی سست قلمی کرده است. در ابتدای هر بند از منبع خود یاد می کند که نام تمامی آن ها چنین است: تاریخ بنی عباسیان، حبیب السير، مجمع التواريخ، فتوحات مکی، تاریخ القمي، تاریخ ترکی، جهان نمای ترکی، حافظ ابرو، تاریخ قاموس، دفتر رومیان، تاریخ حسن ازری، شاه نامه، تاریخ هرات، جاماس نامه، نگارستان، خاقانی شیروانی، تاریخ سلطان ناصر الدين، فواتح می بدی، بوستان سعدی، مقالات شیخ صفی، شرف نامه، تاریخ عبدالرزاق، روزنامه تیموری، در اوستای در آتش، حکیم فردوس، تاریخ شاه طهماسب، در نسب نواب محمود خان، عالم آرای اسکندر بک، فرمان شاه صفی، تاریخ راشدی و عبداللطیف خان شوشتری. پس از ذکر تاریخ به زمان خود و احوال خویش می پردازد و با این عناوین کتاب را ادامه می دهد: در تعریف کتاب، در پریشانی اوضاع خود، در تعریف مهمانی فتحعلی خان صبا، تعریف فرمان فرمای آذربایجان، در تحسین پادشاه، آمدن شاه به باغ، التفات کردن شاه میزبان را، آمدن شاه به مهمانی، شکر گذاری اشجار باغ، شکر گذاری پادشاه، در تعریف بزم مهمانی، پیش کش میزبان به شاه. از جمله در تعریف کتاب چنین می سراید: «جمله سلاطین جهان بوده اند ** مجتهد و قطب زمان بوده اند / همت برمک همگی داشتند ** علم ادب و خوب نگه داشتند / هر یکی رویین تن دوران بدند ** رستم ثانی و نوشروان بدند / داد فلک جمله ایشان به باد ** نیست به جز نام از ایشان به یاد / رحمت حق باد روان هایشان ** رحمت حق بوده روان هایشان / هست همین گنبد بس تیز گرد ** جمله گیتی شده از وی چو گرد / «غ» «ر» «ع» «ز» ای راهبر ** رفته بود ز هجرت خیر البشر / گفته شد از ساعت دو
این کتاب ** بحر نهان گشته به زیر حباب / گشته حیات همه رفتگان ** منت کلی است بر آیندگان / بس که چهل سال کشیدیم رنج ** عده افراد شده همه به رنج / یک شبی گردید مرور نظر ** وارد غیبی به دلم شد مگر / مصرع آخر چو نمودم حساب ** سنه سالش شده این را بیاب ... / مدت عمرم چو شد شصت پنج ** شاد نبودم در آن روز پنج».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10956/1
آغاز: نصب [کذا: نسب] نامه آل برامکه از قرار تواریخ. هست نژادم به دو شاه گزین ** آن یکی دنیا و دیگر شاه دین / از طرف ام به مهمان می رسم ** و از طرف اب به کیان می رسم / موسی جعفر جد ام جد من ** عیسی جعفر جد اب جد من / مور ضعیفیم در این آستان ** سلسله جنبان در دوستان / نیست در این سلسله همتای من ** هست گواه خالق یکتای من؛ انجام: کزین گردش آن شاه آزادگان ** سپردش همه آذر آبادگان / در آن انجمن شاه خورشید فر ** هیونان اسبان کالا و زر / پراکنده پرویزگان سپاه ** و از آن جا گرایید دی بارگاه
بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مجدول؛ 16گ (1پ-16پ)، ابعاد متن: 8/5×14، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 20-544]
nasab-nāme-ye a‘lā-hazrat-e šāhī = nasab-e nāme-ye safavīye
حسینی اصفهانی، محمد شفیع، ق 11 قمری
hoseynī esfahānī,mohammad šafī‘(-17c)
اهداء به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
تاریخ تأليف: 1090 ق
تاریخ صفویان و تبارنامه ساختگی ایشان است، چیزی به رویه «صفوة الصفا» می باشد. بیشتر دربردارنده: تبارنامه صفویان از شاه سلیمان تا امام موسی کاظم، گزارشی از زندگی شاه اسماعیل یکم (905-930ق)، شاه تهماسب (930-984ق)، شاه اسماعیل دوم (984-985ق)، سلطان محمد پسر شاه تهماسب، شاه عباس (1038-996ق) پسر همان سلطان محمد. در آن از نفحات الانس، صفوة الصفا، بحر الانساب، احسن التواريخ حسن بیگ، جهان آرا، حبیب السير، عالم آرای عباسی نام برده است. می خواسته در سه «صحیفه» بنگارد. (احمد منزوی)
آغاز: نسب نامه شاه عالم پناه ** که روشن از و گشت خورشید و ماه انتساب سلسله همایون ... به خانواده نبوت ... سوابق آن چه در کتب انساب و رسائل معتبره مذکور است و در بحر الفوائد منظور...
[الذريعة 44/3؛ نسخه های منزوی 4096 و 4396؛ بریگل 897؛ فهرستواره منزوی 1094/2]
آغاز: برابر
انجام: بحمد الله ... صحیفه اول از کتاب نسب نامه اعلی حضرت شاهی ... سمت اتمام یافت ... در صحیفه دوم و سوم مرقوم کلک بیان خواهد شد ... وقد وقع الفراغ من تسویده في شهور سنة تسعین والف ... والحمدلله علی جزیل نعمائه و جمیل توفیقاته
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1090ق؛ با یادداشت کتابخانه نجف قلی در 1095 که از دولت خانه به آن جا آمده؛ با کاغذ: ترمه، 258گ، 15 سطر، اندازه: 13/3×22/3 سم [ف: 4-820]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4027-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-4]
آغاز: برابر؛ انجام: در صحیفه دوم و سوم مرقوم کلا بیان خواهد شد و الحمد الله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
صحیفه یکم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 127گ، 22 سطر (11×21)، اندازه: 18×28 سم [ف: 16-58]
nasab-nāme-ye emāmān = moxtasar dar ansāb
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4250-ع
نسخه اصل: دانشگاه ش 877؛ بی کا، بی تا؛ 28گ (36-9) [فیلمها ف: 1-266]
nasab-nāme-ye banī hāšem va banī ‘abbās
در این کتاب نسب بنی هاشم از زمان ابراهیم خلیل ذکر شده و سپس نسب خاندان بنی عباس تا خلیفه عباسی المستعصم که بدست هلاکو خان مغول کشته شده نقل گردیده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 583
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين و بعد چون خداوند رحمن و خالق زمین و آسمان؛ انجام: از جمله در آن وقت در بغداد شصت هزار حمام بود باقی را بر این قیاس باید نمود و الله اعلم بحاقیق الأمور.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: دهه اول شوال 1299ق، جا: تهران (احتمالا)؛ با سرلوح؛ جلد: تیماج، 12گ، 13 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-85]
nasab-nāme-ye pādešāhān-e safavīye
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8885/18
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ جلد: میشن، 1ص (18پ)، اندازه: 15/6×25/8 سم [ف: 29/1 - 231]
نسبنامه پادشاهان طبرستان - منشور مبارک
nasab-nāme-ye payāmbar-e akram
در این کتاب ابتدا نعت پیامبر و ائمه معصومین و سپس انساب خاندان پیامبر می آید و بعد از زندگی امام رضا (علیه السلام) و اتفاقات زمان ایشان بحث می کند. این کتاب ظاهراً در قرن سیزدهم نوشته شده است.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 81/1
آغاز: بسمله - الحمدلله الذي اصطفی نبیا و آدم بین الماء و الطين؛ انجام: در ترکستان دو قبیله و در سراب یک قبیله ساکن است و الله اعلم.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 103ص (1-103)، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: -119]
nasab-nāme-ye payāmbar va emāmān ‘alayhem-os salām
ناشناخته:
نسب نامه پیامبر و امامان و آجال و اولاد ائمه اثنی عشر از زيدة التصانيف خوانساری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 5گ (1پ-5پ)، 15 سطر (8×12)، قطع: بغلی [ف: 17-278]
آغاز: بسمله. هذا تحقیق انساب الائمة الطاهرين و اسمائهم و القابهم و کنیتهم و آبائهم و امهاتهم...
گفتاری در نسب و لقب و تاریخ ولادت و وفات هر یک از چهارده معصوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 997ق؛ جا: اصفهان؛ کاغذ: ترمه، 3گ (86پ-88ر)، 41سطر، اندازه: 9/8×22 سم [ف: 8-461]
آغاز: بسمله. نسب نامه حضرات ائمه معصومین صلوات الله علیهم اجمعین. اول در احوال حضرت خاتم الانبياء ... نقل از نگارستان، نسب شریفش بر این موجب است محمد بن عبدالله؛ انجام: حضرت امام جعفر صادق امام ششم ... اولادش ده نفر ذکور، امام موسی، کاظم، اسحاق، محمد، اسماعیل، عبدالله، عباس اناث...
نسب نامه چهارده معصوم است، و نسخه ما از پیامبر آغاز شده و در جعفر صادق بریده شده است؛ خط: نستعلیق، کا: با کی، محمد مؤمن بن علینقی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (63ر-64پ)، 48سطر (9×23)، اندازه: 14/5×30 سم [ف: 14-119]
nasab-nāme-ye payāmbar-e eslām tā hazrat-e ādam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/80
با چند توضیح در حاشیه آن از کتاب الفتوحات السبحانية في نظم الدرر السنية في السيرة الزكية و جامع الجوامع طبرسی؛ کا: علی بن ابراهیم مازندرانی، تا: با تاریخ 1075ق؛ جلد: تیماج، 1ص (62ر)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1 -285]
nasab-nāme-ye pīr va morīdī
این نسب نامه با صرف نظر از صحت و سقم آن، از جهت بررسی القاب و تعابیر مهم است. تفصیل آن چنین است: درویش حاجی نثار علیشاه طالب قطار علیشاه مرید آقای سید حمید خان قطار علیشاه طالب خوشحال علیشاه مرید آقای سید اسمعیل جان خوشحال علیشاه طالب حاجی بحر علیشاه فرید آقای سید حیدر حاجی بحر علیشاه طالب طالب علیشاه مرید آقای سید میرزاطالب علیشاه طالب ببر علیشاه مرید آقای آسید نصرالله ببر علیشاه طالب کرم علیشاه مرید آسید عزة الله کرمعلیشاه طالب غلام علیشاه مرید آسید کوهی غلام علیشاه طالب محبت علیشاه مرید پیر شمس نورالدین محبت علیشاه طالب خوشحال علیشاه مرید پیر شاہ شمس پیر کریم خوش حال علیشاه طالب کنکر علیشاه مرید سید کمال الدين کنکر علیشاه طالب محبت شاه نهان که مرید سید نورالدین محبت شانهان که طالب میاخاکی مرید پیر کریم حیدر میاخاکی طالب جانی مرید عیسی قتال جانی طالب حقانی مرید شاه عبدالرحمن خدابخش حقانی طالب نور نهال مرید شاه عبدالوهاب نور نهال طالب نور کلان مرید حضرت شاه جنية کتب شیر نور کلان طالب سرخ علی مرید شاه جنید سرخ علی طالب سوخته علی مرید شاه عبدالرحمن کبیر سوخته علی طالب بهار علی مرید سید نورالدین بهار علی طالب داد علی مرید حضرت سید محمد داد علی طالب گنج علی مرید سید ابوسعید علیم گنج علی طالب مقصود علی مرید شاه محمد قوس مقصود علی طالب پیر میر امیر شیر حضرت شاه سلطان سید جلال الدين حیدر مرید آقای سید علی حیدر شاه سید جلال طالب شاہ جمال چرمینه پوش طالب شاہ جمال مجرد علی مرید سید جعفر شاہ جمال مجرد علی طالب شاه ابراهیم مرید آقای سید شاہ محمد بن ابراهیم سید شاه ابراهیم طالب شاه عبدالله قاف مرید سید احمد چراغعلی طالب دوست علی مرید سید عبدالله دوست علی طالب کلک علی مرید سید علی اصغر کلک علی طالب قادر علی مرید سید جعفر قادر علی طالب اسرار علی مرید صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف) اسرار علی طالب پاک علی مرید امام حسن عسکری (علیه السلام) پاک علی طالب صابر علی مرید امام علی النقي
(علیه السلام) تاج علی طالب بنده علی مرید امام رضا (علیه السلام) بنده علی طالب رفاقت علی مرید امام موسی کاظم (علیه السلام) رفاقت علی طالب برق علی مرید امام جعفر الصادق (علیه السلام) برق علی طالب ملتک زنجیر پا مرید امام محمد باقر (علیه السلام) پلنگ زنجیر پا طالب سلطان قاهر قوس مرید امام زین العابدين (علیه السلام) سلطان قاصر قوس طالب دده روشن علی مرید امام حسین (علیه السلام) دده روشن علی طالب سلطان محمود پاطلی مرید امام حسن (علیه السلام) سلطان محمود پاطلی طالب مولانا علی (علیه السلام) مرید در نزد جناب پیغمبر (صلی الله علیه و آله) مولانا علی طالب درگاه رب العزة پیر بنیامین، و الله اعلم بالصواب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16375/5
خط: نستعلیق مایل به نسخ، کاتب = ظاهراً مؤلف، بی تا؛ 4ص (60-63)، 12-13سطر، اندازه: 11/2×18 سم [ف: 45-197]
nasab-nāme-ye peyqambar va emāmān ‘alayhem-os salām
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2453/2
آغاز: نسب نامه اولاد سید المرسلين و اولاد شاه ولایت و ائمه معصومین (علیهم السلام) بدان که فرزندان حضرت رسول هشت است؛ انجام: اسامی کمر بستگان شاه ولایت (علیه السلام) محمد ابابکر ... جوانمرد قصاب ذوالنون مصری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 8ص (96-103)، سطور چلیپا (9/5×17/5)، اندازه: 19×30 سم [ف: 9-1186]
nasab-nāme-ye hazrat-e ‘abd-ol-‘azīm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/162
آغاز: بسمله، نسب نامه حضرت امامزاده واجب التعظيم و التكريم امام زاده عبدالعظیم بن عبدالله بن علی الشديد بن حسن الاميرين زید بن امام حسن بن علی بن ابی طالب علیه السلام. کتبه احمد غلام عمله خزانه 1138. پس از آن گفتاری از پیغمبر (صلی الله علیه و آله) و برخی از حکیمان «في الرزق و الحرمان و تبدل الاعوان و التفاوت بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ جلد: تیماج، 1ص (161)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10-1352]
nasab-nāme-ye hazrat-e mohammad va š.-e hāl-e a’emme
رساله ای است در نسب نامه حضرت رسول اکرم تا آدم صفی و ذکر نام ها و مدت عمر و امامت و سایر مطالب راجع به شرح حال دوازده امام.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 493/9
آغاز: نسب نامه حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم - محمد بن عبدالله؛ انجام: زنده بودن وی که در قرآن وارد است، اگر کسی متشکک شود یا انکار کند، آنکس مطلقاً کافر بود. نعوذ بالله من غضبه.
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ 2گ، 24سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-197]
nasab-nāme-ye xāndān-e ‘osmān beyk-e qāzī
نسب نامه خاندان عثمان بیک غازی را به نقل از تاریخ «هشت بهشت» ادریس بن حسام الدين منشی بدلیسی (ق 10).
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3772/9
آغاز: خلاصه آن چه در این باب در تاریخ هشت بهشت مسطور است آن است که نسب وسلسله خاندان ابو المجاهد عثمان بیک غازی برأي مورخان وثیق قاینی خان که نسب به او منتهی می نمایند عیص بن اسحاق نبی علیه السلام است؛ انجام: اول کسی که علم طب را به کثرت اندیشه استنباط کرد و به هر کس آموخت او بود وضع گرمابه از او مست، شراب از انگور او بیرون آورد و علم خیاطی از نتایج فکر اوست، جاده شهرها در زمان او به هم رسید، مدت پادشاهی او هفتصد سال بود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 7گ (51پ-57ر)، اندازه: 22×26 سم [ف مخ: 5-2220]
nasab-nāme-ye davāzdah emām 'alayhem-os-salām
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5972/5
خط: نستعلیق، کا: ترشیزی، حسین بن محمد، تا: 18 ذیقعده 1094ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (32-36)، 17سطر (7×14)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-171]
نسب نامه سادات بخاری - تذكرة الابرار
نسب نامه سادات بخاری - تذكرة الاصفياء
nasab-nāme-ye sādāt-e deylamī
تاریخ تأليف: 1089 ق
شجره نسب و سرگذشت اجداد سادات دیلمی که نیاکان حکیم مؤمن و میر عطاء الله (پزشکان عصر صفوی) بوده اند و به قاسم بن حسن امیر بن ابی الحسن زید بن حسن بن علی بن ابی طالب (علیه السلام) می رسد به نقل از کتاب عبیدلی (تأليف در 404 و نیز از شجره نامه دیلمیه که در 997 تأليف شده و از وصیت نامه سید مؤيد ابوالحسن احمد بن ابوالقاسم بن هارون اقطع که در زمان نوشتن این شجره نامه در دست بوده است). محمد باقر دیلمی در ذیل آن، سرگذشت میر عطاء الله تنکابنی نیای حکیم مومن (-1203ق) و موالید و وفیات نزدیکان حکیم مؤمن را نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3321/44
آغاز: بسمله قال الشيخ الشريف العبيد لی النسابه و ابوالحسن الموضح النسابه في نسب السيد الامام الهمام ابوالحسین احمد الهاروني...
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4ص (523-526)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10-997]
nasab-e nāme-ye sādāt-e kantūr
موسوی، مهدی حسن
mūsavī, mehdī hasan
نسب نامه سادات کنتور است از امامزاده محمد محروق مدفون در نیشابور تا اعقاب ایشان که به هند مهاجرت کرده اند. در پایان هم به خاندان صاحب عبقات پرداخته که این بخش از نسخه افتاده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24751
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله الطيبين الطاهرين. اما بعد چنین گوید اضعف العباد که او سبحانه عز شانه تعالی قادر است بر همه چیز؛ انجام: دویم میر پیر محمد ارشد چون دو دختر شدند یکی بی بی کھستی که به شکرانه ... که خدا شدند.
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ مهر: «... علی الموسوي» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: کشمیری، 36گ، اندازه: 11×18/5 سم [اهدائی رهبر: 336-8]
nasab-nāme-ye sādāt-e kantūr
ابن الله کرم
ebn-e al-lāh karam
نسب نامه و شرح حال مختصری از بزرگان سادات کنتور و اثبات صحیح النسب بودن آن هاست. در پایان هم توضیحات مختصری درباره شهر نیشابور و امام موسی کاظم دارد. مؤلف از خود نام نبرده ولی او هم ظاهراً از همین خاندان بوده چنان که از پدرش یاد می کند: «و والد ماجد این احقر سید الله کرم اصول دین و فروع مذهب حق امامیه اثنا عشریه از مولوی عبدالرب ولد قاضی ولی محمد سنی بانی مبانی حضرت پور که به ذات خود مذهب تشیح اختیار کرده بود تصحیح نمودند...». میان نسخه بعضی صفحات افزوده شده که به این مطالب می پردازند: نقل کاغذی که به خط سید غیاث الدين در خانه اجمل حسینی یافته شده، شجره سادات قصبه کنتور که از نیشابور آمده متوطن شدند، نسب نامه سادات به دکهن طرف منقول از خط شاه کو در مداری، نسب نامه سید محمد قلی، ذکر نیشابور.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32956
آغاز: انتخاب نسب نامه سادات کنتور. در کتاب مرآة الاسرار در ضمن احوال سید علاء الدين اعلی بزرگ کنتوری مذکور است سید شرف الدين نیشاپوری با یک برادر که سید محمد نام داشت؛ انجام: ثم من ولده ایضا السيد ابو جعفر محمد بن موسی بن محمد بن القاسم بن حمزه جد ملوک آل ساسان. انتهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماجمذهب، 51گ، 13 سطر، اندازه: 15×24 سم [اهدائی رهبر: 8-335]
nasab-nāme-ye salātīn va bozorgān
طرز تحریر این نسب نامه بدین شرح است: در دوایرادی اسم شخص معروفی آمده و با خطوطی در طول و عرض اولاد او ذکر شده است، ابتداء از حضرت آدم است و انتها به تیمور گورگان می رسد. مدرک کار حبیب السير و روضة الصفا جلد اول می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2245
آغاز: آدم ابوالبشر؛ انجام: امیر تیمور گورکان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 22×35 سم [ف: 5-367]
nasab-e nāme-ye sīyādat va xerqe = nesbat-e xerqe = nasab nāme
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
(1357-1434)qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr
نخست نسبت سیادت قاسم انوار است (که با 13 واسطه به هارون بن موسی بن جعفر (علیه السلام) می رسد) و پس از آن سند خرقه او از ابو علی یمنی تا حبیب اعجمی از حسن بصری.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17/15-فیروز
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ کاغذ: سمرقندی، 2ص (218-219)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 21-188]
nasab nāme-ye sayyed hoseyn hoseynī tabātabā’ī hakīm
این نسب نامه را سید حسین حائری در زندگی دایی خود امیر سید علی صغیر (که در متن نسب نامه او را با عنوان رئیس الفقهاء و المجتهدين یاد می کند) از روی نسب نامه خانوادگی نویسانیده است. نسب این خانواده از زید بن علی بن الحسين (نیای آنان) شروع و به محمد مهدی بن سید جعفر بن سید حسین بن سید عبدالله نبیره سید حسین حسینی طباطبائی نویساننده این نسب نامه ختم می شود. در این نسب نامه تاریخی که مربوط به خاندان حکیم عراق است در مورد پاره ای از اشخاص توضیحات تاریخی دارد و به ذکر سفرهای برخی از آنان به شهرهای ایران و عراق می پردازد. از آن جمله درباره سید منصور پدر میر سید علی کبیر آمده: «ثم السيد منصور قصد الغري و مار آی بهامن یتلمذ عنده و توجه الى ایران و ساح بها مدة زمان الى دورة الاستاد العظيم الشان اقا باقر بن محمد اکمل البهبهاني ... فقصده و تلمذ عنده و تزوج باخته». درباره شمس الدين محمد ملقب به باز آمده: «کان کثیر الضيف ... یصیح عند اطعامه باز بیاو و باز بیاور ... و سبعة و ثلثون و لدا و کلهم اعز رجالاهل زمانه...». کاتب نسخه محمد مهدی بن سید جعفر بن سید حسین این نسب نامه را از سید حسین تا خویشتن ادامه داده و تکمیل کرده است و در حاشیه صفحه 2 قسمت هایی را که از نوشته اصلی ساقط بوده به نقل از عمدة الطالب آورده و در کنار صفحه آخر نیز توضیحی درباره مادر خویش مریم بیگم دختر اتونی بیگم که از احفاد آغا بیگم دختر شاه سلطان حسین صفوی است افزوده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 407/1-طباطبائی
آغاز: بسمله الحمد الله رب العالمين هذا نسب الاقل الاثيم حسین الحسيني الطباطبائي الحكيم الحائري المسكن و المولد و المدفن انشاء الله تعالی استکتبته في زمن خالی العلامه الامير سید علی الصغير من النسب الذي کان لنامن ابی و اجدادی الذي ینتهی الي جدنا الأعلى علی بن الحسين ... اما زید بن علی بن الحسين بن علی بن ابی طالب علیه السلام قتل في راس المائة و العشرين؛ انجام: و السيد امین. تمت بیدالاقل السيد محمد مهدی بن السيد جعفر بن السيد حسین بن السيد عبدالله الى آخر النسب في اربعة و عشرین من محرم الحرام سنه 1315.
کا: محمد مهدی بن سید جعفر بن سید حسین، تا: محرم 1315ق؛ جلد: مقوا، 3گ (1ر-3پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 22-159]
nasab-name-ye sayyed xodādād qā'em maqāmī
قائم مقامی، خداداد بن سید الحق، ق13 قمری
qā’em maqāmī,xodādād ebn-e seyyed-ol-haqq(-19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9319/3
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: -856]
nasab nāme-ye sayyed ne'mat-ol lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8946/15
بی کا، تا: قرن 12؛ 1 ص (256)، اندازه: 18/2×29/1 سم [ف: 29/1- 434]
nasab-nāme-ye šāh soleymān safavī
نسب نامه شاه سلیمان صفوی و تاریخ جلوس و مرگ پادشاهان صفوی.
تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره /38
خط: نسخ، کا: الياس بن خضر حسینی به دستور یوزباشی، تا: 1097ق؛ 1ص (243ر)، قطع: ربعی [نشریه: 7-553]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3743/38-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-240]
nasab-nāme-ye šeyx jonayd tā ‘alī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3466/1
کا: شریف محمد بن احمد مهدی حسینی، تا: گویا قرن 10 و 11؛ 1ص (1پ) [ف: 6-437]
نسب نامه صفویه - نسب نامه اعلیحضرت شاهی
nasab-nāme-ye safavīye
ناشناخته:
آغاز: صدر هذا الكتاب بسم الله ** افتتاح الخطاب بسم الله / اول القول اسمه الاعلا ** صانع الصنع مبدع الاشيا / آفریننده زمین و
زمان ** بر همه حاضر از همه پنهان / دل مظلوم را ضیائی بخش ** وز صفای خودت صفائی بخش / جرم مظلوم را ز راه کرم ** خواجه بخشد بخواجه عالم؛ انجام: شکر الله که تا «نسب نامه» ** ختم کردم بیاری خامه / خیز مظلوم و حق گذار کن ** در ره شاه جان سپاری کن / در دعا کوش روز و شب مظلوم ** تا نگردی ز فیض شه محروم / دولت شاه کامکار طلب ** بتضرع ز کردگار طلب / کز بلا ذات پاک عالی شاه ** باد همواره در پناه الاء / از سر صدق و از ره تحسین ** مومن پاک دین بگو آمین (کتبه باستعجال بهاء الدين محمد مشرف سر کار فایضالانوار)
از مظلوم و نسب نامه صفویان است نزدیک 1700 بیت و به همین گونه هم نامیده شده است (ص 54 و 58): «نام این نسخه ای رفیق شفیق / شد «نسب نامه» از سر تحقیق»، «همتی برگمار در کارم ** تا «نسب نامه» را بنظم آرم»، «قوت روحت ز فیض آن بطلب ** از «نسب نامه» قوت جان بطلب»، این کتاب در زمان شاه تهماسب سروده شده است، چنین است گزیده عنوان های آن: 1. مناجات، 2. نعت سید عالم (صلی الله علیه و آله)، 3. منقبت علی (علیه السلام)، 4. محبت او که بی متابعت صورت نبندد، 5. مناقب ائمه اثنی عشر، 6. مناقب علی بن حمزة بن موسی کاظم، 7. ستایش شاه تهماسب بهادر خان، 8. گفتار در زمین بوسی شاه زمان، 9. ولایت نامه علی بن حمزه، 10. گفتار در سبب نظم نسب نامه، 11. مناقب اولیای صفویه، 12. آغاز داستان در ستایش شاه تهماسب بهادر خان، 13. ستایش شاه اسماعیل، 14. ستایش سلطان حیدر، 15. ستایش شاه جنید، 16. ستایش شاه ابراهیم، 17. ستایش سلطان خواجه علی، 18. ستایش شیخ صدر الدين موسی، 19. ستایش شاه صفی الاصفيا، 20. ستایش سید امین الدين جبرئیل، 21. ستایش سید صالح، 22. ستایش قطب الدين احمد، 23. ستایش سید صالح الدين رشید، 24. ستایش سید محمد، 25. ستایش سید عوض الخواص، 26. ستایش فیروز شاه، 27. ستایش سید محمد، 28. ستایش سید شرفشاه، 29. ستایش سید محمد، 30. ستایش سید حسین، 31. ستایش سید محمد، 32. ستایش سید ابراهیم، 33. ستایش سید جعفر، 34. ستایش سید محمد، 35. ستایش سید اسمعیل، 36. ستایش سید محمد، 37. ستایش سید احمد اعرابی، 38. ستایش سید ابوالقاسم، 39. ستایش سید ابوالقاسم حمزه، 40. ستایش موسی کاظم، 41. ستایش جعفر صادق، 42. ستایش محمد باقر، 43. ستایش زین العابدين، 44. ستایش حسین، 45. منقب علی، 46. گفتار در ستایش محمد، 47. گفتار در سلوک منهاج و صفت تاج و طریق پوشیدن آن بنوع ابتهاج، در این بند نکته های سودمندی درباره تاج و دیگر لوازم درویشی هست، 48. گفتار در اظهار عقیده و خاتمه این کتاب پسندیده؛ خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين محمد مشرف سر کار فائض الانوار، بی تا؛ پاکیزه و شاهانه نوشته شده، با سر لوح، مجدول؛ در صفر 1160 و ربیع الثاني 1162 عرض شده و در 19 جمادی الاول 1151 پانصد دینار (سیاق) بهای آن بوده؛ مهر اسدالله مورخ 1269؛ کاغذ: سپاهانی، 67گ، 9 سطر (7×10)، اندازه: 14×21 سم [ف: 11-2430]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 942عکسی
نسخه اصل: کتابخاهمان نسخه بالا [عکسی ف: 2-422]
آغاز: بیان نسب سلطان العارفين قطب الحق خلیل الاسلام و المسلمين شیخ سلطان شاه اسماعیل دام سلطانه و بان برهانه و اخوه (کذا في النسخه) المكرم شاه سلطان علی ابنان (کذا) شیخ حیدر بن شیخ جنید بن شیخ ابراهیم بن خواجه علی بن صدر الدين موسی بن شیخ صفی الدين اسحاق بن امین الدين بن جبرئیل بن قطب الدين بن صلاح الدين بن محمد الحافظ بن عوض الخواص بن فیروزشاه بن محمد بن شرفشاه بن محمد بن حسن بن محمد بن ابراهیم بن جعفر بن محمد بن اسماعیل بن احمد بن ابی الحسن احمد الاعرابي بن ابی القاسم بن ابی محمد قاسم بن حمزة بن موسی الكاظم (علیه السلام)...
نسب نامه و شجره سیادت پادشاهان صفویه است، این نسب نامه برای شاه اسماعیل صفوی (جلوس: 907) و در زندگی او درست شده و جزء قدیمترین اسناد سیادت صفویه است، نویسنده، نسب شاه اسماعیل را با 27 واسطه به حمزة بن موسی الكاظم (علیه السلام) می رساند، درباره نسب صفویه رجوع شود به سلسه النسب صفویه زاهدی چاپ برلین و شیخ صفی و تبارش از احمد کسروی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1ص (85)، اندازه: 11×18 سم [ف: 9-602]
nasab nāme-ye qāzī borhān-od dīn
مراد آبادی، عنایت علی بن نظر علی، ق13 قمری
morād-ābādī, 'enāyat ‘alī ebn-e nazar ‘alī(-19c)
در نسب اولاد قاضی برهان الدين ساکنین قریه بچهرایون از قرای مراد آباد، که مؤلف هنگام سکونتش در این منطقه (سال 1867م) نگاشته است و می گوید که قاضی برهان الدين از اقطاب طریقه حسنیه است. این نسب نامه به صورت جدول های عمودی است که در عمود اول در هر صفحه شماره مسلسل و دوم نام شخص و سوم فرزند وی و چهارم عدد فرزندان فرزند او نوشته می شود.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی رسوله ختم المرسلين ... از قدرت کامله الله جل شأنه اولاد حضرت آدم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، نسخه پیش نویس است با خط خوردگی و اضافه؛ 9گ، اندازه: 19×29 سم [ف: 7-256]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 14گ، اندازه: 18×27 سم [ف: 7-256]
nasab-nāme-ye qotb-e šāhī
شیدانی، عنایت الله، ق12 قمری
Šaydānī,‘enāyat-ol-lāh(-18c)
به نام: محمد قلی قطب شاهی
منظومه ای است قریب به 9800 بیت که مؤلف آن را به سبک شاهنامه فردوسی، به صورت حماسی و به نام محمد قلی قطب شاهی از سلسله قطب شاهیان حیدر آباد دکن هند ساخته است. او در اشعارش به «فرس» تخلص می کند و در کتاب حاضر تاریخ شاهان قره قوینلو و آق قوینلو و قطب شاهیان حیدر آباد دکن را به نظم کشیده است و چون آن را برای محمد قلی قطب شاهی پرداخته، به «نسب نامه قطب شاهی» نام بردار شده است. در پایان اشعاری در مدح حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و دوازده امام علیهم السلام دارد که از آن ها شیعه بود وی كاملاً هویدا است. اسامی اشخاص و اماکنی که نامشان در این منظومه آمده عبارتند از: وصف: شهر حیدر آباد، احمد جلایر، قرا یوسف بن قرا محمد ترکمان و ذکر وفات وی در قلعه النجق، میرزا الوند بن میرزا اسکندر و وفات وی، ویس قلی بن پیر قلی بن میرزا الوند بن میرزا اسکندر، شاهزاده پیر قلی بن ویس قلی و ظفر یافتن وی بر شاه نورالدین نعمت الله ولی، سلطان محمد بیدری، تعریفی شهر گنجی، بره ملک قطب شاه، ابراهیم قطب شاہ بن بره ملک قطب شاه، میرزا محمد امین اصفهانی، خواجه حسین ثنایی. در قصیده ای در اواخر آن آمده: «که روی علی شمع ایوان ماست ** ز مهر علی تازه ایمان ماست / چو «فرسی» ز مهر علی نگذرم ** که از جان و دل مادح حیدرم. و در پایان همین قصیده گوید: چو «فرسی» ز مدح علی سرورم ** ثناگوی اولاد پیغمبرم».
[نسخه های منزوی 3272/4؛ تاریخ تذکره های فارسی 50/2؛ قاموس الاعلام 3392/5؛ فهرستوراره منزوی 1355/2؛ تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا 576/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7766
آغاز: نخست ای خردمند دانش فزای ** زبان را بنام خدا بر گشای / نروید ز خاک آن چه برگ گیاه ** که نبود بر او سکه قطب شاه؛ انجام: نماند نهان گنج پر رنج من ** چو مهر آشکارا بود گنج من / پسندیده آید بر خاص و عام ** بحق محمد علیه السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الأول 1019ق، جا: حیدر آباد؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مرصع؛ 245گ، 20سطر، اندازه: 20×32/5 سم [ف: 26-250]
نسب نامه کرد مازندرانی - شکار نامه
nasab nāme-ye mo'tamen-ol molk
گرمرودی، علینقی، -1280 قمری
(1864-)garmrūdī, ‘alī-naqi
به دستور: میرزا سعید خان مؤتمن الملك
میرزا سعید خان موتمن الملك از 1268 تا 1290 ق متولی باشی مقبره امام رضا علیه السلام و بعد از 1298 تا 1301 ق وزیر خارجه ایران شد. او به گرمرودی دستور می دهد تا نسب نامه ای از او فراهم آورد. نویسنده دست به تحریر این نسب نامه می زند و از قرن یازدهم شرح حال یکایک پدران او را با میزان علمسجع مهر آن ها را می آورد.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي هدانا الى صراط مستقیم و صور نا في احسن تقویم
[فهرستواره منزوی 1096/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2123
آغاز: برابر؛ انجام: دست تصرف و تملک خود را باز داشته
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1298ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ از صفحه 54 تا 60 منتسخ شرح حالی درباره حاجی میرزا مسعود (جد خانواده مسعود انصاری) یکی از افراد مندرج در نسب نامه به امر صدیق الملك به این رساله اضافه می کند؛ جلد: تیماج، 30گ، 9سطر (6×11/5)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 5-176]
nasab nāme-ye mīrzā jalāl-od dīn qaffārī kāšānī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9659/2
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم، تا: 4 صفر 1302ق؛ 1گ (283) [مختصر ف: -856]
nasab nāme-ye nabī-ye akram va hazrat-e amīr ‘alay-hema-s salām
علوی حسینی، محمد بن مکارم، قرن 7 قمری
aʻlavī hoseynī,mohammad ebn-e makārem(-13c)
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2358/3
آغاز: اما بعد بدانید ای محبان ائمه دین و ای مؤمنان اهل یقین؛ انجام و اجداد سیدان علیهم الصلاة و السلام اینست تا آدم صفی الله (علیه السلام) و التحية و الاكرام.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12سطر، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 5-705]
nasab nāme-ye nūr nahāl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16375/7
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 9ص (77-85)، 13-12 سطر، اندازه: 11/2×18 سم [ف: 45-198]
nasab-nāme va šajare-ye sādāt-e afčeh
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
(1547-1621)šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn
نسب سید میرزا علی پسر غیاث الدين پسر جلال الدين نیای او از شجره سید محیی الدين بالجه مورخ شوال 750 از نسخ کهن فرسوده ای در آن آمده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4123/6
خط: نستعلیق چلیپا، کا: حسینی افچه ای کوشک دشتی، جلال الدين بن غیاث الدين، بی تا، جلد: تیماج، 10 (343-352)، 16سطر (5×11)، اندازه: 11×16 سم [ف: 13-3104]
nasab-nāme-ye haft pošt-e šāh sayyed jalāl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16376/9
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4ص (86-89)، 13-12 سطر، اندازه: 11/2×18 سم [ف: 45-198]
nasab-un nabī
طبری، محمد کاظم بن رضا، ق13 قمری
tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā(-19c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3358/6
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد فقد حررت في هذه الرسالة نسب النبي و امه و العشرة المبشرة من اصحابه؛ انجام: و الله یهدی من یشاء إلى دار السلام تم ما اردنا تحریره في هذه الرسالة
کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 36گ (117-152)، 15سطر (7×13)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-2360]
nasab va alqāb va a‘mār va ājāl-e a’emme va emāmān va owlād-e īšān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 120294-طباطبائی
آغاز: نکته در نسب و القاب و اعمار و آجال اولاد حضرات ائمه علیهم السلام ... بدان ای عزیز که امیر المؤمنين علی علیه السلام ... والده اش فاطمه بنت اسد؛ انجام: یا صاحب الزمان من بیچاره فقیر ** تا کی در این زمانه زاعدا کشم جفا ... / آورده ام به کعبه حاجات روی دل ** شاید که حاجت دل مسکین شود روا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (81پ-85ر) [ف: 23-741]
nasab va šajare-ye sāheb-oz zamān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3199/1-ف
خط: نستعلیق، کا: صفایی، محمد علی بن عبدالقیوم، تا: با تاریخ 1242ق [فیلمها ف: 2-98]
nusterādāmūs
زواکو، میشل، 1860 – 1918 میلادی
(1860-1918)Zevāko,mīšel
رمانی خارجی است که میشل زواکو تأليف و حسن ناصر به فارسی برگردانده است.
چاپ: ترجمه این رمان در پنج جلد در سال 1304ش در تهران به چاپ رسیده است
[مشار فارسی 5194/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13910
آغاز: مستشاران نامرئی یک هفته گذشت و مردم میدان جنگی که در میانه بود به استراحت و تنفس می پراختند؛ انجام: خواننده اگر هوس کردی یا اتفاق مسافرت شما را به شهر سالون برد در راه گل بچینید و آن را روی قبر نسترا داموس بگذارید
جلد دوم کتاب، از فصل چهاردهم تا آخر رمان را شامل است؛ خط: شکسته نستعلیق ساده، کا: محسن حشمت دفتر، تان جمعه 11جمادی الاول 1339ق، مطابق با دوم برج دلو 1299ش از روی پاورقی روزنامه ایران تحریر گردیده 1339ق؛ جلد: مقوا، 130گ، 20سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 37-504]
an-nasx
شریف العلماء، محمد شریف بن حسینعلی، - 1245؟ قمری
(1830-)šarīf-ol-'olamā',mohammad šarīf ebn-e hoseyn-alī
رساله مختصری است در اینکه نسخ در شریعت جایز است یا نه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13/2
آغاز: فائدة لا ریب في جواز النسخ عقلا خلافاً لبعض فرق اليهود؛ انجام: ألا تری أن العبد لو اعتقد بأن المولى سيأمره بشیء فأتي ببعض مقدماته من جهة التهيؤ الى امتثال الامر اذا امره لمدحه العقلاء.
بی کا، بی تا؛ ناتمام؛ از روی نسخه مؤلف تصحیح شده؛ 6گ (218پ-223پ)، 13 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 1-26]
ناشناخته:
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3-28]
آغاز: القول في النسخ و الكلام فیه یقع اولا في تعریفه و ثانیا في احکامه أما التعريف فاعلم أن النسخ لغة له اطلاقان الاول الرفع و الازالة
نسخه اصل: کتابخانه ای در عراق. رساله مختصر استدلالی است در نسخ و مشتمل بر دو مبحث: تعریف آن، احکام آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 6ص [عکسی ف: 6-317]
آغاز: بسمله. لا ریب في جواز النسخ و وقوعه اقول قد اجمع علیها ارباب الاديان الا اليهود فیهما و الأصفهاني في الثاني سیما في القرآن؛ انجام: اذا استیقنت انك احدثت فتوضا و ایاك ان تحدث وضوء الحمدالله رب العالمين اللهم وفقنی محمد صلی الله علیه و اله الطاهرين
رساله مختصری است در این که آیا نسخ در بعضی از احکام شرعی جایز می باشد یا نه؟ در این رساله، عقیده آن ها که قاتل به عدم جواز نسخ هستند را مردود دانسته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 3گ (238-240)، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 11-520]
خط: نستعلیق، کان نصر آبادی، احمد بن حسن، تا: 1239ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (213-215)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 4-1137]
شامل دو فایده: «فائدة لا ریب في جواز النسخ عقلا خلافا لبعض فرق اليهود نباء منهم علی ان احکام الله تع تابعة للمصالح الكامنة و النسخ ینافی التبعية، فائدة اعلم أن ما یحتمل کونه ناسخا اما ان یرد قبل حضور زمن العمل او بعد حضور»؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا (بن محمد اسماعیل قاری) طوسی مشهدی، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-218]
از استاد نویسنده نسخه که گویا همان عبدالخالق باشد؛ بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-457]
nasx-ul amr
بحرانی، علی بن عبدالله، -1319 قمری
(1902-)bahrānī,‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
تاریخ تأليف: حدود 1308ق
در این رساله استدلالی مواردی که در آن ها نسخ امر شرعی پیش از حضور وقت عمل جایز نیست با استفاده از دستور ذبح اسماعیل در آیه مبارکه، بیان شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 146/18
آغاز: الحمدلله حق حمده ... و بعد فهذا توضیح و تبیین لما یصح من وجوه الاستدلال بقوله تعالی حاکیا عن قول ابراهیم خلیله؛ انجام: و لو سبق اليه قائل منا لکنت اعتمده لسلامته من الايرادات. خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، نزدیک عصر مؤلف؛ 6گ (114پ-119ر)، 17سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 1-207]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 712/18
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-361]
nosax-e baršaqsā
بندهایی در نسخه های طبی و دارویی است با این عناوین: 1. نسخة برشغثا: و هو من أصح النسخ المنسوبة إلى أوحد الزمان ابی البركات؛ 2. تفسیر هذه الرموز؛ 3. مضمون هذه الرموز؛ 4. صفة برشغثا أيضا مما وصفه الحكيم الأجل الفاضل اسمعیل أبي الفتح المتطبب و ذکر أنه أصح ما رأى من النسخ المنسوبة إلى أوحد الزمان؛ 5. منافع برشغثا.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1105/2
آغاز: بسمله. و ما توفیقی الا بالله، نسخه بر شغثا و هو من أصح النسخ المنسوبة إلى أوحد الزمان أبي البركات و هذا لفظه و رمزه، عسی یکون قد بلغکم آن بأرض الهند أخوين صغیرین متشابهین في الشكل متساویین في المقدار أحدهما شیخ حبشی و الآخر شاب رومی تأخذ من الحبشي مقدارا معلومة وزنة محدودة و هو عشرة دراهم؛ انجام: نصف مثقال و هو الغاية ولا أقل من دانق الحمد لله وحده .. حسبنا الله و نعم الوكيل. تم ما وجد من نسخ برشغثا...
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا در استانبول ترکیه، ش 2890.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 724ق؛ 4ص (108-111)، 13 سطر [عکسی ف: 3-219]
...nosxe
نسخه برش حکیم محمد حسین بدل شراب برای نواب همایون.
تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره /60
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (295پ-297ر)، قطع: ربعی [نشریه: 7-554]
nusxat-u aḥmad bin sa‘d-ulāh a-‘abbāsī
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 315/16
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 2-111]
nosxe-ye ensānī
؟ زنوزی، علی بن عبدالله، 1234-1307 قمری
zonūzī,‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1819 - 1890)
در حقیقت انسان و صفات و ملکاتی که می تواند کسب کند و بحث در حقیقت و ماهیت اشیا به روش فلسفی عمیق، تأليف شده برای بزرگی که در آغاز و پایان به وی اشاره شده و به نامش تصریح نمی شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8031
آغاز: بزرگ تر است بی نهایت آن حقیقت که نهایت انسانی است و سپس بزرگست آن انسانی که خود را بدان بزرگ؛ انجام: و از این روی خواستگار سلامت آن دوست دانشم و خدای حافظ آن عزیز باشد
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 177گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 21-41]
nosxe-ye bāberī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9808/2
آغاز: باسمه. چون عقل معمای جهان خواست شکافت ** پیوسته درین گنبد فیروزه شتافت/ بسیار بمهر و مه فرو رفت ولیک ** نامی ز معمای جهان بیش نیافت. معما کلامیست که دلالت کند بطریق رمز و ایما بر ییک از اسما یا زیاده بملاحظه آن که در هر لباس که باشد؛ انجام: پسندند دل ها از آن رو جنونی که با ذکر شاهست ختم رساله. تیریخ: این نسخه بشاه بابر آمد منسوب ** ز آن نسخه بابری نهادم نامش/ تیریخ تمامیش چه پرسی دیگر ** نامش شده تیریخ چو بر اتمامش
از جنونی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 930ق؛ جلد: تیماج، 33گ (246پ-278پ)، 17 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 31-97]
nusxat-ul battānī
جابر بن سنان
jāber ebn-e sanān
باب 57 زبح بتانی است (مطابق با ص: زیج البتاني چاپ با ترجمه به لاتین و تصحیح و مقدمه از نالینو). موضوع این باب (همانند رساله ابن هیثم) دستور عمل ساعات زمانی (بار خامه) است با این تفاوت که بتانی طریق به دست آوردن سمت قبله و محاذات سمت بلاد با مکه نیز از رجامه را نیز بیان داشته و جدولی نشان دهنده ساعات و قبله رسم کرده است بتانی رخامه (ساعت) را چنین توصیف می کند: «الباب السابع و الخمسون في عمل آلة بسیطه و قائمة یعرف بکل واحدة منهما ما مضی من النهار من ساعه من الساعات الزمانية في کل بلد و یسمی الرخامه از اذاردت ان تعلم ما مضی من النهار... فاتخذ رخامه او صفيحة نحاس مستوية السطح سليسة الوجه بای قدر شئت و احسن ما یتخذان یکون العرض مثل ثلثی الطول فیعلم علی مقدار ثلثی العرض في نصف الطول نقطه و تتخذها مرکزا تدیر علیه دائره بای قدر شئت».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3934/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 9ص (35-43)، 19 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 10-2039]
nosxe-ye barša‘sā va nosxe-ye flonīyā
عماد الدين شیرازی، محمود بن مسعود، - 984؟ قمری
emād-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd (- 1577)‘
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2471/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 6-21]
nosxe-ye pezeškī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2471/7
چند نسخه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 6-21]
nusxat-ul tiryāq-il kabīr
بلغاری، حسن بن یونس، ق7 قمری
bolqārī,hasan ebn-e yūnos (- 13c)
تاریخ تأليف: 617ق؛ محل تأليف: موصل
در هفت مرتبه، «که مؤلف آن را در 617ق برای بدر الدين محمود بن عثمان احمد الحكيم در موصل املاء نموده است».
آغاز: بسمله. نسخة الترياق الكبير من املاء الشيخ... تاج الدين ابن یونس البلغاري. المرتبة الأولى، لأدوية الترياق دوا آن...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 6ص (155-160)، 22 سطر (9×19)، اندازه: 17×28 سم [سنا: ف: 1-19]
آغاز: برابر؛ انجام: في شهور سبع عشر و ستمائة في محروسة الموصل. حامد الله تعالی و مصلياً... و هذا خطی في التاريخ المذكور. و الحمدلله رب العالمين
بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (243پ-244پ)، اندازه: 23×39/5 سم [ف: 7-431]
نسخه جات- مجربات
نسخه جات- الفوائد الطبية
nosxe jāt
منتخبی است از رساله امیر میرزا صاحب و رسایل دیگران.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28585
آغاز: بسمله. منتخب از رساله امی میرزا صاحب- معجون برای باه در نظم؛ انجام: انشاء الله تعالی جزام اجها هو جایگا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 70گ، اندازه: 21×26/5 سم [اهدائی رهبر: 9-441]
nosxejāt
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 رمضان 963ق؛ جلد: تیماج 64گ (145پ-208پ)، 15 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 44-138]
آغاز: فصل در امراض صداع. خمیره مروارید، مستعمل در صداع سر کی کبدی که منع بخار و تقویت سر کند؛ انجام: یک سیر فرخ شاهی که بالفعل باسم مروج است...
دستور العمل های دارویی است، به خصوص داروهایی هندی برای بیماری های مختلف منقول از اطبای متعدد از جمله: حکیم هادی شیرازی، حکیم معتمد الملوك سید علوی خان، قدوة الحكما سید محمد هادی، حکیم شاه محمد اکبر آبادی، محمد بن زکریا و... کتاب دارای فصول است و خاتمه آن در بیان اوزان و مکائیلی است که در لغت و اصطلاح اهل طب مسطور و بر السنه عوام متعارف و مذکور است به ترتیب حروف تهجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 137گ، سطور مورب، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 44-94]
در بیان قرابادین و معجونات و حبوب مشتمل بر چندین فصل و از میرزا مسیح والد میرزا محمد تقی موسوی به عنوان سید الأطباء یاد کرده و سند طبابت پدر خود را از ایشان دانسته است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: علی نقی بن میرزا سید محمد طبیب، 1267؛ 153گ، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 2-463]
آغاز: بسمله... دافع بلغم و رطوبت فلج (؟) و تقویت باه... جوارش هاضم فساد تخمه و برودت معده و درد شکم را مفید است؛ انجام: بر زیست این قدر نباید مردن مشتاق غاية الغابه بودن.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 46 (ردیف 31). دستور ساخت داروهای گیاهی و بیان شیوه استفاده و آثار درمانی آن هاست که به صورت پراکنده و نامنظم در این دفتر یادداشت شده است، دستورات مختلف را با عنوان «نسخه» آورده است؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد تقی بلگرامی، تا: قرن 13؛ 41ص، 12-16 سطر [عکسی ف: 5-214]
آغاز: نسخه جات صفت حب یاقوت جهت تقویت مزاج و تب لازم تریاک 5، صمغ عربی 3، کتیرا 3...؛ انجام: روزی دو قاشق آش خوری بدهند کپسول اتر و کپسول ترما پین و روغن زیتون در موقع خودش داده می شود.
نسخه های پزشکی متفرقه ای را بدون فصل بندی خاص گرد آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 47گ (44ر-90پ)، اندازه: 11×18 سم [ف: 20-380]
آغاز: تاریخ، نام مرکب، نسخه، نام بر آور کردن نسخه، دست خط معاینه؛ انجام: جوارش مصطکی، مصطکی روی... عرق گلاب
کتابی است مشتمل بر یادداشت نسخه های بیماران که مؤلف آن را به صورت منظم و ستونی با عباراتی چون: تاریخ، نام ادویه مرکب، نسخه، نام برآور کردن نسخه، دست خط معاینه، نام تیار کننده نسخه، تاریخ تکمیل نسخه، وزن مجموعی بعد بیماری، دست خط معاینه بعد بیماری و کیفیت آن در سال های 1935 و 1936م. نوشته است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 114گ، اندازه: 21×33 سم [اهدائی رهبر: 9-441]
nosxejāt -e rafīqī = zīnat-ol xayl (mx.)
محمد رفیق، ق14 قمری
mohammad rafīq (- 20c)
تاریخ تأليف: 22 جمادی الاول 1304ق
کتاب مختصری است که- به گفته مؤلف- آن را از کتاب «زينة الخيل منظوم» خودش به زبان فارسی خلاصه کرده و در شش «باب» و «خاتمه» مرتب کرده است: باب 1. در آفرینش اسبان؛ 2. در حکایات؛ 3. در بیان مزاج و ادویه بیمارهای اسب، شامل مزاج و قاروره شناسی و بیست و یک فصل از علاج بیماری چشم اسب و بیماری سر و دهان... (تا فصل بیست در بیماری تاب تلی و علاج آن و فصل بیست و یکم در انواع درد و علاج آن)؛
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31990
آغاز: باب اول در آفرینش اسبان، از علی بن ابی طالب؛ انجام: رام کردن و تسخیر کردن دعا خواند و حفاظت اسب را باید از باب چهارم یاد گیرد و بآن عمل کرده باشد
ناقص الأول و فاقد مقدمه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا 22 جمادی الاول 1304ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 66گ، اندازه: 13×22/5 سم [اهدائی رهبر: 9-502]
nosxe-ye jamāl-od-dīn toruqī
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 315/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 2-110]
nosxe jahat-e daf‘-e tab va larz, hāmele šodan
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099 قمری
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 508/4 ط
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 22-204؛ فهرست رایانه ای ج 4-1054]
nosxe-ye habb-on nešāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8945/1
انجام: انجامه: به تاریخ رجب المرجب 1277 هجری در قریه طاق دامغان مرقوم قلم حقیر فقیر کثیر التقصير ابوطالب ابن مرحوم حاجی میرزا رمضان علی...
از صاحب مخزن الادوية؛ کا: ابو طالب بن میرزا رمضان علی، تا: 1277ق، جا: قریه طاق دامغان؛ 1ص (2)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 29/1-421]
nosxe-ye hekmat
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18694/3
آغاز: بجهة درد کمر بالای درد کمر یا زانو یا هر کجا درد کند و درد داشته باشد بگذارد ابله زند دوباره...
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 138گ، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 51-106]
nusxat-ul ḥaqq = r.-ul ḥaqq
ابن عربی، محمد بن علی، 560-638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رساله ای کوتاه در اسرار ایجاد انسان و چگونگی خلقت آدم که با مشرب صوفیانه همراه بوده و در آن چگونگی یافتن این اسرار و طریق انسان کامل شدن بیان شده است. مؤلف این رساله را در ظرف یکساعت از روز تأليف کرده است، و دارای خطبه مبسوطی است در بیان نسخه الهيه و حقیقت انسان کامل و اثر هدایت الهيه در انسان و بعضی اسرار متعلق به تصوف و عرفان است.(عبد الحسين حائری)
آغاز: الحمد لله الذي جعل الانسان الكامل معلم الملك وادار سبحانه و تعالی تشريفاً و تنزيهاً بأنفاسه الفك فمالك لاتشکر الله
ایها الانسان علی ما خولك و مالك...
انجام: فان الاسرار لا تحتمل فوق هذا الكشف رتبة فکانت مخالفه حکمه لنهی حکمه لامخالفه حکم لنهی حکم فالله یتولا و... و انتهی بعض الغرض من هذا الكتاب علی حسب الوقت و الحمد الله.
چاپ: سورية، جبلة، محقق: علی محمد اسبر، بدایات للطباعة و النشر، 79ص، 2007م.
خط: نستعلیق، کا: حسینی بخاری، عطاء الله بن محمد، تا: 843ق؛ 3گ (146ر-148ر)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 9-10؛ جلد: تیماج، 11ص (170-180)، 25 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 9-36]
خط: نسخ، کا: عرب، عبدالله بن طه، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 9گ (112ر-120ر)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 132-22]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسینی قمی، محمد مهدی بن علی نقی، تا: 1084-1107ق؛ 3گ (92پ-94ر)، اندازه: 12/5×23 سم [ف: 11-344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد کاظم، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 8گ، 13 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ]
انجام: و أخذ یفضل بعض العناصر علی بعض و لا مفاضلة فیها...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 11گ (1پ-11پ)، 17 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 22-8]
آغاز: بسمله، أما بعد فان الله تعالی لما اوجد العالم اوحده علی ثلاثة أنواع من الايجاز، فنزع او جده بکن لا غیر؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 6گ (178پ-183ر)، اندازه: 12/2×17/7 سم [ف: 6-112]
nusxat-ul ḥakīm sabbāḥ
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 336/3
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-113]
nosxe-ye xāje nasīr
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2950/4
یازده بیتی است در پیشگوئی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 1ص (30) [ف: 10-1833]
نسخه زیبای جهانگیر- تاریخ جهانگیری
nusxat-us sijil alaī wujida mu‘līy-an ‘ala-l mašāhid fī ġaybat-il ḥākim
سجل و دعوت و خطبه دربار حاکم است مورخ ذیقعده 411ق. در این سجل پاره ای از دستورهای حاکم هم هست از آن ها است نبی او از خاکبوسی پیاده شدن برای او و سلام بر او هنگام اذان که در اخلاق محتشمی (باب 27 بند 18) از این حکم یاد گردیده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1789/1
آغاز: نسخة السجل الذي وجد معلقا علی المشاهد في غيبة مولانا الامام الحاكم. بسمله. و العاقبة لمن تیقظ من وسن الغافلين و انتقل عن جهل الجاهلين و اخلص منه اليقين فبادر بالتوبة الى الله تعالی ولی الله و حجته علی العالمين و خلیفته في ارضه و امینه علی خلقه امیر المؤمنين و اغتنم الفوز مع المتطهر من و المتقين و لم یکذب بیوم الدي و کان بالغیب من الموفين به و الموقتين؛ انجام: و سدت بکلمات ربه الحسني. و کتب مولی دولة امیر المؤمنين سلام الله علیه في شهر ذی العقدة سنة احد عشرة و اربع مائة و صلی الله علی محمد سید المرسلين و خاتم النبيين و سلم علی آله الطاهرين و حسبنا الله و نعم الوكيل. تحتفظ اصحاب العمل بهذه الموعظة من المتقين امیر المؤمنين سلام الله علیه. حرام حرام علی من الاينسخها و یقراها علی التوابين في جامع اسفل او حرام حرام علی من قدر علی نسخها و قصر او الحمدلله وحده.
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 7گ (3ر-9پ)، ابعاد متن: 11×16، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-344]
nosxe-ye šāhjahānī (mn.)
غیر همانند:
آغاز: نان پزی میده پا و بالا یک آثار روغن شش دام شیر پا و آثار
ماده خمیر بکدام اول در دمیده پنج دام روغن داده بمالد بعده ماده برادر شیر آمیخته میده را خمیر کند یکتوله نمک دهد بعده روغن باقی داده جواله نرم بسته نان بطرز روغنی خیکی آراسته؛ انجام: نشاسته را میده کرده در روغن بریان کند از آتش فرو کوفته سرد کند باز اندک اندک شیر گرم اندازد ولت کند باز بر آتش نهاده جوش دهد چون ثیم پخت شود شیر شکر را اندازد چون طیار شود مصالح سائیده بیامیزد طریق بخش کچری در شیشه باید که برنج و ماش را معه آب موافق در شیشه و قدری روغن بریزد و بر آتش تهه تخته خواهد شد و شیشه نخواهد ترقید.
برابر با ص 1-122 چاپی و این گزیده دیگری است جز نسخه ش 2017 ولی وزن ها در آن همان وزن های هندی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 21گ (23پ-43پ)، 15 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×24 سم [ف: 8-635]
آغاز: بعد جغرات و آب ادرک و دار چینی آمیخته با دست لت کند که آبله براید و چهار کهری دم دهد... نان جوار نرم آرد جوار را بآب خمیر کند و در هاندی از خس ته داده برته او را نهاده یک بخار آتش دهد باز سرد کرده بدست داده نان پزد نرم شود (ص 4 چاپی)؛ انجام: دال ماش شسته دال سیزده سیر تبریزی... ساییده انداخته دم کند مقابله نموده شد از اول تا آخر- لوز سیب، سیب شش سیر... شیر برنج در ده سیر شیر برنج و یک سیر و یک سر قند و سه مثقال نمک و پنج قاب لبریز می گردد و در تیاری اگر گلاب هم قدری و مشکی هم رسانند بد نخواهد بود. تم الكتاب. (در نسخه تا ص 137 چاپی هست و چگونگی ساختن لوزسیب و شیر برنج را افزود دارد و از 138 تا 144 چاپی در نسخه ما دیده نمی شود).
در طباخی و خوراک پزی است و گزیده ای است از نسخه شاه جهانی که در مدارس در 1956 به چاپ رسیده است، در این گزیده به جای اوزان هندی وزن ایرانی آمده و جز نسخه ش 2018/2 است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (از برگ 6 و 10 است تا 202 و افتادگی دارد)؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 192گ، 10 سطر (6/5×14)، اندازه: 14×18 سم [ف: 8-634]
nusxat-u ṣābūn
از زین العابدين یزدی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16/7
خط: نسخ، کا: عبدالرضا بن محمد بن صفر، تا: ربیع الاول 1052ق، جا: میانه؛ جلد: تیماج، 1 ص (329)، 19 سطر (7×13)، اندازه: 13×19 سم [سنا: ف: 1-8]
nusxat-u ṭūmār fi-l ad‘īya-tin nāfi‘a-til mujarraba
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166-1241؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5445/23
آغاز: بسمله. هذه فوائد متفرقة مأخوذة من نسخة طومار شیخنا العالم... احمد بن الشيخ زین الدين الاحسائي علی درس الطالبين؛ انجام: (انجام افزوده ای پارسی دارد): از روی تضرع حاجت خود را از قاضی الحاجات بخواهد که بی شک بمدعا رسد و این ختم بغایت مجرب است و السلام
کاتب: محمد بن علی گنجوی تبریزی، تا: 1239ق؛ در س 3 برگ 184 پس از انجام رساله عربی (و کفی الله المؤمنين القتال و کان الله قوياً عزيزاً و السلام علی من اتبع الهدي) نوشته دارد: «در نسخه نوشته بودند. ظاهراً از غیر جناب شیخ باشد، طریق ختم سوره مبارکه فاتحة الكتاب بدو نوع است...»؛ جلد: میشن، 6گ (180پ-185ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-353]
nosxe-ye ‘abīr
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4784/10
بی کا، تا: 952ق؛ 4 سطر [ف: 8-89]
nosxe-ye ‘atīyye hakīm xodābaxš
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5438/5
نسخه عطیه حکیم خدابخش صاحب در کیمیا؛ بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 16گ (40-55)، قطع: ربعی [ف: 16-9]
نسخه علائی- طب منظوم
نسخه علائی- بیخ چینی
نسخ التقويم- مقویم
nosax-e jahān ārā= jahān ārā
غفاری قزوینی، احمد بن محمد، 900؟-975 قمری
qaffārī qazvīnī, ahmad ebn-e mohammad (1495 - 1568)
اهدا به: شاه تهماسب (930-984ق)
تاریخ تأليف: 972ق
تاریخ عمومی جهان است از آغاز تا 972ق؛ در یک «عنوان» و دو «حرف» و سه «نسخه»: نسخه 1. پیامبران، در دو «آیت»؛ 2.
پادشاهان از کیومرث تا آغاز صفویان، در دو «صحیفه»، 3. صفویان. فهرست جهان آرا از روی یادداشت اقبال و دیباچه نسخه بایزید ولی الدين ش 2497: عنوان مذکور در دو «حرف»: حرف اول در کمیت زمان، حرف دوم در تحقیق معنی پیغمبری؛ نسخه 1. در ذکر انبیاء و اوصیاء مشتمل بر دو «آیت»: آیت 1) در ذکر انبیا، آیت 2) در خلاصه احوال حضرت خاتم انبیادر دو «نص»: نص اول در احوال پیغمبر اکرم، نص دوم در حال ائمه اثنی عشر؛ نسخه 2. در احوال سلاطین مشتمل بر دو «صحیفه»: صحیفه 1) در فرقه قبل از اسلام مرتب در« دو صفحه»: صفحه 1- در ملوک عجم مشتمل بر چهار «سطر»: اول در پیشدادان، سطر دوم در کیانیان، سطر سوم ملوک، الطوايف سطر چهارم ساسانیان، صفحه 2- در سلاطین غیر عجم مبنی بر شش «سطر»: سطر اول ملوک بابل، سطر دوم سریانیین، سطر سوم ملوک یونان، سطر چهارم ملوک یمن، سطر پنجم بنی غسان، ششم خوافین ترک، صحیفه 2) در ملوک بعد از اسلام مشتمل بر بیست «صفحه»: صفحه 1- بنی امیه در دو حرف: حرف در بنی امیه بنی عبدالشمس، حرف دوم در بنی امیه که در اندلس حکومت کرده اند، صفحه 2- بنی عباس در بغداد و مصر، فروع عباسیه در پنج حرف: طاهریه، بنی اغلب در افریقا، بنی طولون در مصر، حرف چهارم اخشیدیه مصر، حرف پنجم آل حمدان، حکام ربیعه و مصر، فرع آل حمدان، صفحه 3- حضرات سادات که ولات ولایات گشته اند، سطر اول سلاطین اندلس، سطر دوم سلاطین یمن، سطر سوم شرفاء و حکام مکه، سطر رابع اسمعیلیه مصر، سطر خامس سلاطین گیلان و مازندران، سطر سادس در سادات مشعشع خوزستان، صفحه 4- در بنی لیث که ایشان را صفاریه خوانند، صفحه 5- در میان آل سامان، صفحه 6- آل سلجوق و آن مشتمل بر چهار سطر، سطر اول فرقه اول که بر تمام ایران استیلا داشته اند ملکشان از سنه 428 تا روز شنبه آخر ربیع الاول سنه، سطر ثانی در سلاجقه روم، سطر ثالث در سلاجقه شام، سطر رابع در سلاجقه کرمان، ذیل در حکام متفرقه کرمان، صفحه 7- در آل ایوب محتوی دو سطر: سطر اول در ملوک مصر و شام، سطر ثانی در سلاطین یمن، صفحه 8- در ملوک غوریه، صفحه 9- در سلاطین مغرب محتوی بر چهار «سطر»: سطر اول در بنی نجم، سطر دوم در طبقه ملثمین، سطر ثالث در موحدین، سطر رابع در بنی نجم، سطر دوم در صفحه 10- در امرای عرب که به پایه سلطنت رسیده اند منطوی در چهار «سطر»: سطر اول بنی کلاب که ایشان را آل مرداس نیز گویند، سطر ثانی بنی عقیل، سطر ثالث بنی اسد که ایشان را مزیدی نیز خوانند، سطر رابع بنی طی که معروفند به آل فضل، صفحه 11- در قیاصره روم، صفحه 12- در حکام ترکستان که ایشان را ایلک خانیه گویند، صفحه 13- در حکام اکراد و الوار: حرف اول در لر بزرگ، حرف دوم در لر کوچک، صفحه 14- در ملوک طبرستان و گیلان: سطر اول ملوک مازندران، سطر دوم در ملوک رستمدار، صفحه 15- در سلاطین اطراف مشتمل بر شش «سطر»: سطر اول در حکام گجرات، سطر ثانی سلاطین عالی تبار لار، سطر ثالث سلاطین هرموز، سطر رابع شروان، سطر خامس حکام قرامان (کریمه)، سطر سادس امرای ذوالقدر مرعش و ملاطیه، صفحه 16- سلاطین مغول، اصل چنگیز خان: سطر اول اولاد او کتای، سطر ثانی دوحه جغتای، سطر سوم ذریه چوچی، صفحه 17- در سلاطین گورکانیه مبسوط در مقدمه و اصلی در چهار «سطر»: مقدمه، اصل در خلاص امیر تیمور، سطر اول در اولاد میرزا جهانگیر، سطر ثانی در میرزا شاهرخ و اولاد، سطر سوم اولاد عمر شیخ، سطر چهارم در میرانشاه و اولا، صفحه 18- در سلاطین آل عثمان، صفحه 19- در قراقوئینلو؛ نسخه 3. در احوال قدس مآل سلاطین صفویه. (دانش پژوه)
آغاز: شده نامور ز نامت جهان آرا ** به جلال خویش یا رب تو جمال آن بیارا/ آرایش دبیاچه نسخ جهان آرای دین و دنیا...
چاپ: تهران، سربی، 1343ش، 392ص؛ لندن، 1799م، رقعی، 92ص
[نسخه های منزوی 3136؛ یادداشت های قزوینی 14/2 و 194؛ چلبی 414/1؛ استواری 114/1 و 1240؛ ریو 111/1؛ فهرستواره منزوی 664/1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشت 1 ربیع الاول 1078 و 1106، انجام افتاده در تسع و تسعین و تسعمائه نوروز ایت ایل... که ملتقای سفید رود و شاه رود است؛ جلد: میشن، 152گ، 19 سطر، اندازه: 17/7×25 سم [ف: 4-823]
آغاز: برابر؛ انجام: و خلد ملکه و سلطانه مادامت الارض و السماء. في منتصف شهر...
نسخه اصل: ترکیه، بایزید ولی الدين ش 2397/2399؛ در 3 مجلد؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 15 ربیع الاول 970ق؛ 216گ، 21 سطر [عکسی ف: 2-283]
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 444- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-266]
پس از دیباچه نیز افتادگی دارد و فهرست و نسخه اول تا سطر نبی غسان را ندارد؛ خط: نسخ، کا: اقبال آشتیانی، عباس (بخش نونویس)، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، سه صفحه نخستین نو نویس گویا از خود عباس اقبال که نسخه از آن بوده؛ کاغذ: سمرقندی، 273گ، 14 سطر (9/5×13)، اندازه: 16×21 سم [ف: 8-281]
آغاز: شده و مانده بود تمام را بدرویشان داد... احوال سلطان علی سیاه پوش؛ انجام: روی در قبله جاوید آرند (وصالی شده) سر از ملک بی انبار... سلم تسلیما
از احوال سلطان علی سیاه پوش و ملاقات او با امیر تیمور گورکان شروع و با گفتار در ختم کتاب و دعای دوام دولت به سلطان شاه طهماسب پایان می یابد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 598ص، 18 سطر، 17×29 سم [ف: 27/2-9]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1007ق؛ با یادداشت عبدالله منشی طبری مورخ 1248؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 174گ، 23 سطر (10/5×17)، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 15-4193]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 141 .0r؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 12 شعبان؛ 237گ، 21 سطر [فیلم ها ف: 1-266]
خط: نستعلیق، کا: کاشانی، میر علی نقی بن هاشم، بی تا، جا: لندن؛ از روی نسخه ش 141 .Or موزه بریتانیا و با تصحیح قزوینی است؛ جلد: مقوا، 245گ، 12 سطر (14×19)، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-196]
nusxat-u k.-il junayd ilā abi ya‘qūb yūsuf-i bn-il ḥusayn rāzī
جنید بغدادی، - 297؟ قمری
jonayd-e baqdādī (- 910)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 616/8- ف
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1374؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن سودلیر، بی تا؛ 3گ (43ر-45پ) [فیلم ها ف: 1-513]
nusxat-u k.-il junayd ilā ‘amr-u bn-i ‘uṯmān-il makkī
جنید بغدادی، - 297؟ قمری
jonayd-e baqdādī (- 910)
چاپ: لندن، مؤششه لوزاک، 247ص، 1962م.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 616/7- ف
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1374؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن سودلیر، بی تا؛ 10گ (34ر-43ر) [فیلم ها ف: 1-513]
nosxe-ye medād-e morakkeb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/11
بی کا، تا: قرن 9 [ف: 5-106]
نسخه معما- معما
nusxat-u mufarraḥ musahhil ismā‘īl bin jābir
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/118
به روایت امام صادق علیه السلام؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (244) [مختصر ف: - 857]
nosxe-ye moftī āxūnd
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4427/3
او از درویش هندی به واسطه علی زائی نقل نموده و خود هم ساخته از برای تقوین دماغ و دل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 11 سطر [ف: 7-397]
nosxe-ye mofarrah-e del gošāy farah baxš
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1232/12
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5-248]
nosxe-ye manqül az zaman xān
تهران، ملک؛ شماره نسخه: 4427/6
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7-398]
nosxe-ye manqūl az sayyed dāvūd pesar-e hājī dād
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4427/5
از درویش محبت شاه هندوستانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7-398]
nosxe-ye mowlānā hasan kermānī
کرمانی، حسن
kermānī,hasan
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4423/3
از حکیم الدين کاجول برای ضعف قوه باه و به نظم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 7-397]
نسخه مهر- محبت نامه
nosxe-ye mīrzā hāšemā
تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره /46
بی کا، بی تا؛ 1ص (274پ) [نشریه: 7-553]
nosxat-ol vā‘ezīn
دعاها و مناجات با شرح سخنان و ابیاتی از حضرت علی است. هر یک از سخنانش با یک رباعی گزارش شده است. در آغاز شرح ابیات این رباعی آمده است: «ای نام تو سر دفتر دیوان کمال ** بی نام تو ره نیست به مقصود و مآل/ از نظم بدیع تو دو مصرع شب و روز ** ز انشاء رفیع تو دو فقره مه و سال».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5236/1
آغاز: ز حلوفة است، وز حلوفه لغزیدن، وز من بمعنی زمان است و معنی کلام آن است که رحمت کند خداوند بر کسی؛ انجام: این دعا منسوب به حضرت امام ثامن است علیه السلام بسمله... و اکفنی شر کل ذیشر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 65گ (1ر-65پ)، 12 سطر (6/5×12)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 16-67]
nosxe-hā-ye tebbī
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟-1298 قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-195]
nosxe-ye hā-ye tebbī
موسوی، محمد طاهر بن معزالدین، ق13 قمری
mūsavī,mohammad tāher ebn-e mo‘ezz-od-dīn (- 19c)
نسخه های پزشکی پراکنده ای است در قرابادین و انواع تریاق و مفرحات و معاجین که ظاهراً برگرفته از کتاب مفصلی در پزشکی است.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 699/4
آغاز: و بادها که در احشاء باشد دفع کند و درد معده و طحال را تحلیل برد و میضه و جوع البقر وجوع الكلب برطرف سازد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پارچه ای، 19گ (88ر-106ر)، اندازه: 8×15 سم [ف: 2-539]
nosxe-hā-ye tebbī
شیروانی، حسن بن رضا
Šīrvānī,hasan ebn-e rezā
مجرب میرزا حسن شیروانی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8959/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: پارچه، 8گ (22پ-29پ)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 16×22 سم [ف: 17-262]
nosxe-hā-ye tebbī
محمد رسول، ق14 قمری
mohammad rasūl (- 20c)
نسخه های متفرقه ای است که بدون تنظیم مخصوص یادداشت شده و گویا مؤلف برای کارهای خودش پرداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9794
آغاز: حب بجهت رفع سرعت انزال از مجربات حکیم احد که بسیار مجرب است، زیبق پنج مثقال با سرکه در هاون خوب بسایند
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 3 ذیحجه 1304ق؛ جلد: مقوایی، 27گ، 17 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 25-126]
nosxe-hā-ye tebbī
نسخه های پزشکی مجرب بدون ترتیب خاص در این رساله گرد آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6789/2
آغاز: دفع طاعون لیجون آقا شمس الدين حضرتلری رحمة الله علیه ایدر هرقچن بریرده طاعون اولسه الله تعالی بریوزینه ملکلر کونده؛ انجام: و طویمدین قتوب ایجوره لرایرق بردخی شراب اچمیه کسلد کیده و بونی کند و تجربه ایدندن یازدق مشهور و مجربدر
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 16گ (21پ-36پ)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 20-258]
nosxe-hā-ye tebbī
غیر همانند:
آغاز: ترکیب ادویه و بیان قوه و امتحان تریاق؛ انجام: و یتذکر في باب المركبات
نسخه هایی است طبی، پس از این «مقاله در حمیات است از کفایه مجاهدیه» و بندی است به عربی با عنوان «في الحميات»، و نسخه های طبی فارسی؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 86ص (240-325)، 17 سطر (6/5×7)، اندازه: 13×19 سم [3-352]
به نام «نسخ معاجین که نواب ثالث المعلمين» (سید داماد) ترتیب داده اند و نزدیک به سی و هشت عنوان و بیش تر به عربی است، عنوان ها: معجون دافع لسرعة الانزال، مما عملناه ترکیبه به فارسی، فلونیا ترکیب الفاضل عماد الدين محمود الطبيب رحمه الله تعالی، مفرح رکابیه گورکانیه من المولى الفاضل نفیس الدين به عربی و فارسی، معجون اللبوب، معجون جيدة للمعدة و الاعصاب، البلادرى الكبير النافع للفالج و اللقوة و السكتة و ثقل السان و الخدر و النسيان و لوجع المعدة و الصدر نسخة محمد بن زکریا، جوارش الملوك و البلا در سن قانون ابن سینا، معجون الانقرد یا به فارسی تریاق در ع الصحة که ملخص ترین دعا گویان دوام دولت قاهره عباسیه صفویه موسویه حسینیه علویه فاطمیه تأليف نموده و مزاج گرفته است مدت کمال آن دوازده سال و جوانیش سی و چهار سال و کمال قوتش شصت سال (به فارسی)، حب مفرح عملناه في اصفهان في غرة ربیع الأول لعام 1008 و عملناها بمدينة قم في غرة جمادی الاخر لعام 1011 (في نسخة اخری) جب المنة و البهجة اسمه بهجة المهجة او مهجة البهجة (دوتا) الافلونيا المفرحة الكبيرة الضحياء التي نستعملها في احیان التنشط و التداوي و نسمیها مطية الأرواح و عملناها غرة جمادی الاخرة بمدينة قم عام 1011، الافلونيا المفرحة الصغيرة عملناها في غرة جمادی الاخر لعام 1011 بمدينة قم، معجون رکبناها لتقویظ الدماغ و الاعصاب و المعدة و قد سمیناه مطی القوى علمناه في رابع جمادی الآخرة لعام 1011 بمدينة قم، معجون مطی القوي عملناه في اصفهان في الرابع من محرم 1014، الانقرديائي الوسط و هو معجون حفظ اشباب و ردع المشيب عملناه في اصفهان رابع محرم لعام 1014، نسخة تریاق در ع الصحة عملناه في اصفهان في یوم الخميس عشرین جمادی الاولى لعام 1021، معجون مطية الأرواح، معجون، مطی القوى عملناه في اصفهان غرة جمادی الأولى لعام 1028، و مرة اخر خامس عشری ذالقعدة لعام 1034، معجون رد ع المشيب عملناه غرة جمادی الأولى لعام 1028 ثم مرة اخری خاص عشر ذی القعدة لعام 1035، حب البهجة و بهجة المهجة صنعناه یوم السبت 26 شعبان لعام 1035، حب بهجة المهجة عملناه یوم السبت 26 شعبان لعام 1035؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 24 سطر (8×15)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-135]
کهن و پراکنده ها؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 34گ (55ر-88پ) [ف: 6-167]
nosxe-hā-ye tebbī
غیر همانند:
از جمله چند بیت از جلال جعفر درباره مرکب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 863ق؛ جلد: میشن، 33 سطر، اندازه: 13/9×26 سم [ف: 7-410]
و «باب اول در مفرحات» است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3-33]
نسخه های طبی فارسی رساله مانند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 13×22 سم [ف: 17-83]
از جالینوس و حکیم دانکتر و غیره؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص [ف: 7-419]
نسخه های طبی مانند مفرح عباسی و نوش داروی حکیم عماد الدين محمود و فلونیای حکیم سلیمان که برای «نواب خلد آشیان» ساخته است. و فلونیای حکیم عنایت الله که برای عبدالله قطب شاه ساخته است و فلونیای محمودی و نسخه حکیم عماد الدين محمود و حب مخلصه میرزا محمد حسین حکیم باشی و جز این ها؛ کا: مراغی، محمد شفیع بن حاجت، تا: جمادی الثاني 1120ق؛ 11ص (273-283) [نشریه: 3-359]
آغاز: هو و صلی الله علی محمد و آله... و بعد بدان که این مختصری است مجموعه در طب که مشتمل است بر پاره ای از معالجات
متفرقه که اکثری از آن ها به تجربه مجربین رسیده و خالی از حقیقت نیست و عمل بآنها در مقام احتیاج... نسخه قهوه چینی؛ انجام: و چون یک جزو ریحان بانیم جزو نوشادر چوشانده آب آن را هر زنی استنجاء نماید شهوت جماع پیدا کند
نسخه های متعددی است در معالجه امراض و بیماری ها که با تجربه اثر آن ها به اثبات رسیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 22گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف مخ: 565-2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در متن و هامش؛ جلد: تیماج، 2گ (13پ-14پ)، 29 سطر (12×21)، اندازه: 22×30 سم [ف: 16-243]
نسخه های طبی که در علتی فایده بدهد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق [ف: 5-462]
آغاز: یا دوغ از گندم بخورد و دیگر به جهت دود کردن و بر طرف شدن دان ها زیبق شنجرف تنباکو؛ انجام: مرهمی که گوشت را برویاند و جراحت خشک شمع ابیض سفید آب.
مجموعه ای است مشتمل بر چند نسخه طبی از جمله جهت رفع بلغم، رعاف، قهوه چینی، شربت خشخاش، در قطع تب، حب لؤلؤ، کپه ارمنی، مجریات در معالجه بعضی امراض و...؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق محلاتی، تا: شعبان 1283ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 8گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 2-646]
بیش تر مربوط به آب گرم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1285ق؛ در ابتدا و انتهای مجموعه [ف: 8-90]
آغاز: بسمله برای فشار خون و تمام حرارت بدن ماست شیرین را دوغ کردن و تا صبح گذاردن و با پارچه نازکی رویش را پوشیدن که چیزی در آن نریزد؛ انجام: سیاه دانه را در روغن زیتون سرخ کنند 3 تا 4 قطره در بین آن بریزند مجرب است
چند نسخه متفرقه در درمان بیماری های مختلف است که در این نسخه یادداشت شده و تعدادی دارو برای امراض مختلف بیان شده است، روی جلد نسخه از کربلا علی معرفی شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 15گ، 7 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 8-4786]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 7ص، 13 سطر (8×13)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 16-498]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، 14گ (90پ-103پ)، 13 سطر (9×14)، اندازه: 17×22 سم [ف: 16-258]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، 2گ (107پ-108ر)، 13 سطر (9×14)، اندازه: 17×22 سم [ف: 16-258]
آغاز: اخراج بول مجتمعه در مثانه؛ انجام: فرمول نسخه طبی
درست مانند قانون چه چغمینی است در فهرست مطالب و به فارسی است، فصول: علی عشرة مقالات: مقاله 1. في أمور الطبيعة در پنج فصل؛ 2. في التشريح در هفت فصل، 3. في احوال بدن الانسان و اسبابها و العلامات الدالة علیها در پنج فصل، 4. في النبض و لنفره در شش فصل، 5. في تدبیر الاضماد و علاج المرض علی وجه کلی در ده فصل، 6. في امراض الرأس در سیزده فصل، 7. في بیان امراض الأعضاء من الصدر الى اسفل السرة در هجده فصل، 8. في امراض بقية الأعضاء در نه فصل، 9. في العلل الظاهرة للبدن و الحميات در هشت فصل، 10. في قوی الاطعمه و الاشربة المالوفه در سیزده فصل؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ کتاب در دستورهای طبی و نسخه است؛ 42ص (408-449)، 17-19 سطر (8×9)، اندازه: 15×21 سم [نشریه: 3-348]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب مقوایی، قطع: ربعی [نشریه: 7-554]
آغاز: اوزان: 2 خردل یک برنج 2 برنج یک شعیر 2 شعیر یک حبه 2 حبه یک طسوج 2 طسوج یک قیراط... ماء الجبن چنین گیرند که یک کاسه شیر زرد ازرق چشم... جهة نسیان، مغز جلغون مغز جوز هندی مویز؛ انجام: ایضا جهة جذب رطوبت و قوه... و خوشبو کردن دهان تخم شوید 7 م تخم کرفس 7 م قرنفل 7 م عود خام 6م نبات 10م عسل خام 7م، عسل را یک جوش داده دو... در او ریزند معجون کنند هر روزی دو مثقال تناول نمایند.
خط: نستعلیق، کا: آقا محمد اسمعیل همدانی، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1504]
با عنوان «باب شانزدهم در امراض زنان»، از رساله ای؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (33-37)، 18 سطر (4/5×13/5)، اندازه: 8×18/5 سم [ف: 16-630]
از شرف الملك، ملا محمد فیلی، صاحب نمسجی، حاج سید ابوالحسن تبریزی، محرمی؟، عطار، حاجی حسین خان، سید علی، میرزا رضای طبیب، میرزا صادق خان مشیرالدوله و دیگران؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 40گ (6ر-45ر) [ف: 6-166]
بی کا، بی تا [نشریه: 11- 939]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4568/7- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3-73]
آغاز: بجهت تب سه یک؛ انجام: رشته ای در گردنم افکنده حرص ** می کشد کوچه بکوچه مثل خرص! (کذا)
این جزوه شامل چهار برگ است که شخصی بسرعت بعضی نسخه های طبی را در آن ها یادداشت کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 8ص، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 2-416]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7-233]
نسخه های متفرقه طبی در امراض مختلف به نقل از اطبا و حکمای مختلف جمع آوری شده ست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با لوحه زرنگار؛ جلد: تیماج، 16گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [مؤيد: 3-619]
پراکنده ها و...؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-4]
بی کا، بی تا [نشریه: 5-367]
nosxe-hā-ye tebbī-ye jadīd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8395
در یک جا از مفتاح الشفاء آمده و عنوان نخستین آن «باب اندر علت سل و علاج آن» است؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13، در بالای ص 1 آمده که «5 جزو است که مرقوم شده 6 جزو علاوه شد»؛ جلد: گالینگور، 7گ، 22 سطر (6×12)، اندازه: 11×18 سم [ف: 17-128]
nosxe-hā-ye kīmīyāvī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28415
آغاز: نسخه گر بھیم که بهتر از ین ترکیب نیت تهیه کشته خود؛ انجام: سر نیسان و پوشیده بهتر است...
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
nosxe-hā-ye kīmīyāyī
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1308/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی [نشریه: 277-7]
nosxe-hā-ye kīmīyāyī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7378/3
خط: نستعلیق، کا: شیرازی، ابوالقاسم، بی تا؛ جلد: تیماج، 46گ (147-192)، 17 سطر (13×19)، اندازه: 19/5×27 سم [ف: 16-528]
nosxe-hā-ye kīmīyāyī
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 232/2
آغاز: قال أبو الغيث الحسين بن منصور الحلاج... هذا الباب سر اسرار اکابر الأولياء... ثم قال یوخذ حبة خروع و یمسك تحت اللسان؛ انجام: فلیقلقله في عین الماء تشربان منه یحابان باذن الله تعالی
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 9ص (134-142) [نشریه: 3-329]
nosxe-ye hā-ye kīmīyāyī
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-277]
خط: نستعلیق، کا: گلبر گیوی، محمد کریم الدين بن محمد یوسف، تا: رمضان 1328ق، جا: کتابخانه آصفیه؛ از فهرست آصفیه (410: 2-421) بر می آید که شماره این کتاب در آن جا باید 22 باشد؛ کاغذ: هندی، 3ص (566-568)، 13 سطر (13×25)، اندازه: 20×32 سم [ف: 17-468]
nosxe-hā-ye mojarrab
میرزائی، صدر الدين محمد
mīrzā’ī, sadr-od-dīn mohammad
دستورهای طبی و دعا و جادو است که آن را محمد علی بن درویش محمد محسن گرد آوری نموده است.
آغاز: بسمله. و به نستعین. غرض از تحریر این کلمات آن که چون... میرزایی میرزا صدر الدين محمد الموسوي فرمودند که باز نسخه هایی که بتجربه رسیده جمع و تدوین نموده ایم که بکار کافه انام می آید التماس نمود کاتب این حروف... محمد علی بن درویش محمد محسن از خدمت ایشان که این نسخه ها را مرتب (؟) فرمایند که نقل نموده باعث اجر جزیل و خیر کثیر بوده باشند.
[فهرستواره منزوی 3751/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4745/7
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با تاریخ 1077ق در مجموعه؛ کاغذ: سیاهانی، 22ص (105-136)، 26 سطر (6×16)، اندازه: 9×19 سم [ف: 14-3703]
nosxe-hā-ye ma‘jūn
دستورهای مختصری است در فنون طب مبنی بر طرز تهیه انواع حب و خواص مفردات به نقل از کتاب جوهری و کتب دیگر، با عنوان نسخه های معجون که مشتمل بر حب نشاط، حب قوه باء، تقویت اعضاء، ریختن مژه ها، چرب چشم و طریقه حل طلا، ذیل رساله در 137 بیت نگاشته شده است.
اراک؛ کتابخانه مدرسه سپهدار؛ شماره نسخه: 172/41/5
آغاز: هو الله الشافي نسخه در باب کرم کدو، سه روز قبل آش سرکه دوشاب...
بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 36گ (56ر-91پ)، 14 سطر، اندازه: 11/5×17/60 سم [دو کتابخانه اراک: - 202]
nosxe-ye yāqūtī
ترکیب فخرا محمد برای سلطان یعقوب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16/2
خط: نسخ، کا: عبدالرضا بن محمد بن صفر، تا: ربیع الاول 1052ق؛ 1ص (209) [سنا: ف: 1-8؛ فهرست رایانه ای ج 4-1054]
naslīye
گیلانی، عبدالجلیل، ق13 قمری
gīlānī,‘abd-ol-jalīl(- 19c)
[فهرستواره منزوی 326/9]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4768/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1240ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1548]
nasamāt-on mo‘attarāt fī tafsīr-es sovar va-l āyāt
بواناتی، محمد باقر بن اسحاق، - 1295 قمری
bavānātī,mohammad bāqer ebn-e eshāq (- 1878)
به نظم فارسی است.
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 155
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 2-132]
nasmat-us siḥr bi-ikr-i man tašayya‘-a wa ša‘ir
صنعانی، یوسف بن یحیی، 1078-1121 قمری
san‘ānī,yūsof ebn-e yahyā (1668 - 1710)
تاریخ تأليف: 13 رجب 1111ق
شرح حال عده ای از شعرای شیعه اثنی عشری و زیدی و اسماعیلی می باشد در دو مجلد. جلد اول دارای 85 ترجمه و جلد دوم دارای 112 ترجمه و مجموع آن 197 شرح حال می باشد. اصل تأليف آن در 13 رجب 1111 تمام شده سپس تا هنگام وفات ملحقاتی بدان افزوده است. در این کتاب فقط به ذکر شاعران مشهور پرداخته و بعضی اشعار آن ها را نیز نقل می کند. نسخه کتابخانه کاشف الغطاء در نجف در دو مجلد است و در نخستین آن از صد و دوازده و در دومی از پانصد و هشتاد شاعر یاد شده است.
آغاز: الحمد لله الذي اشعر شيعة الحق بالأدب من کتابه المنظوم، و جعلهم عصابة قافية الذي خصه بالشهراء و القصص في سفر مرقوم
[الذريعة 154/24 و 161/10 و 115/24؛ فهرست نسخه های عربی واتیکان 159/1؛ اعلام المؤلفين الزيدية ص 765؛ مؤلفات الزيدية 102/3؛ البدر الطالع 372/2؛ نفحات العنبر/3 خطی؛ المخطوطات المصورة التاريخ ش 554 و 1287؛ مصادر التاريخ في العصر الاسلامي 259 که نسخه های آن در آن یاد شده است]
نسخه اصل: علی امیری کتابخانه ملت- استانبول ش 2393. مشتمل است بر تمام کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جز اول به خط مؤلف، جزء دوم به خط چند نفر از روی نسخه اصل؛ در مصحح، محشی، قبل از کتاب صورت تقریظی است که قاضی جمال الدين علی بن صالح بن محمد بر کتاب نوشته است؛ 405گ [عکسی ف: 1-189]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان- رم 1125. جلد دوم کتاب از حرف طاء مهمله می باشد؛ خط: نسخ نازیبا، کا: حسین بن عبدالله شرفی تغلبی زیدی، تا: پنج شنبه (13؟) جمادی الاول 1151ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن صالح شهاری به تاریخ 1185؛ 824ص [عکسی ف: 4-147]
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله الذي اشعر شیعه الحق؛ انجام: انتهی الجزء الاول من نسخه السحر سنه 1170
خط: نسخ، بی کا، تا: 1170ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: به قلد الله الخلافة اهلها ** و زحزح عنها الابعدون الأجانب/ فکان امیر المومنين علی الوصي ** بنص الله، فالامر واجب
قسمت اول؛ خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسن تبریزی، تا: جمادی الثاني 1353ق، جا: نجف اشرف؛ مجلد اول کتاب است، که در دو قسمت طی دو شماره معرفی می شود؛ 156گ، 20 سطر [عکسی ف: 1-7]
آغاز: و حسبك نفس المصطفي و ولیه ** و هرونه الندب الهمام المحارب؛ انجام: و حسبنا الله تعالی و نستغفره و نتوب اليه عما طغی به القلم، انه هو التواب الرحيم لااله الاهو و اليه المصير، انتهی الجزء الأول من نسمة السحر بذکر من تشیع و شعر...
نسخه اصل: کتابخانه صاحب اعیان الشيعه- دمشق. قسمت دوم از مجلد اول؛ خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسن تبریزی، تا: جمادی الثاني 1353ق، جا: نجف اشرف؛ از روی نسخه ای که محمد بن احمد بن عبد الله ثور، در روز پنج شنبه هفتم محرم 1351ق در صنعا در زمان امام یحی، برای عالم معروف یمنی سید محمد بن محمد زباره، نوشته است، محشی، در پایان این مجلد، سید محمد زباره شرحی مختصر در دو صفحه در ترجمه مؤلف نوشته است؛ تملک: علامه سید محسن امین مؤلف اعیان الشيعه؛ 151گ، 20 سطر [عکسی ف: 1-8]
خط: نسخ، کا: عبدالله نیشابوری، تا: 1368ق؛ جلد: کاغذ ساغری، 147گ، 18 سطر، اندازه: 18/3×28/4 سم [ف: 1-566]
آغاز: حرف الطاء المهمله، الملك الصالح ابو الغارات طلایع بن رزیك و یلقب ایضا بفارس المسلمين، نصیر الدين، فاضل اجمتمعت فیه متفرقات المحاسن؛ انجام: و ترتیبها هنا بحسب شرفها علی الصحيح ف لا یقال الايجاب الجزئي من حیث هو ایجاب افضل من السلب الكلى من حیث هو
جلد دوم کتاب است که در دو قسمت، و طی دو شماره معرفی می شود. قسمت اول؛ خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسن تبریزی، تا: اواسط قرن 14، 161گ، 20 سطر [عکسی ف: 1-9]
آغاز: سلب لان ماهية الكلي افضل من الجزئي لشموله و کونه مدرکا للعقل و لانه انسب بقواعد الميزان؛ انجام: قال جامعه الفقير إلى الله، یوسف بن یحیی بن الحسين... و کمل تأليفه في ثالث عشر رجب سنة احدی عشرة و مائة و الف
نسخه اصل: کتابخانه صاحب اعیان الشيعه- دمشق. قسمت دوم از مجلد دوم، خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسن تبریزی، تا: اواسط قرن 14؛ مصحح، محشی، روی صفحه عنوان علامه سید محسن امین به خط خود چنین نوشته: «استکتاب نمودم برای خودم این مجلد و مجلد اول را در نجف اشرف، آن چه از این کتاب در عراق موجود بود، همین مجلد دوم بود، که بعضی از افاضل علمای عراق، نسخه مجلد اول را از یمن تحصیل نمود و ما از روی آن استنساخ کردیم و الان بحمد الله تعالی نسخه کامله آن نزد ما موجود است، شعبان سال 1353 ها»؛ 155گ، 20 سطر [عکسی ف: 1-10]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نویسانده محسن بن عبدالکریم امین حسینی عاملی شعرانی دمشقی برای خودش [فیلم ها ف: 3-249]
nasmat-ul ‘abīr fī ‘ilm-it ta‘bīr
در سی «فصل»
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4642/2
آغاز: الحمدلله القديم القدير... الفصل الاول في تأويل روية الله عزوجل؛ انجام: فان نظر في الكتاب من لا یعرف الكتابة ارتفع امره کتب العلم و الفقه و الحكمة و علم الكتب... الوهاب
بی کا، بی تا؛ اندازه: 11/8×17/6 سم [ف: 7-447]
nesvān (ketābče)
قزوینی، ابراهیم، ق13 قمری
qazvīnī, ebrāhīm (- 19c)
«کتاب في علم الاجتماع» از ابراهیم قزوینی که نام او در پایان نسخه آمده گویا نام مؤلف و کاتب است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 582/4- طباطبائی
آغاز: کتابچه و رساله النسوان است. زنی را که باید خواستگاری کرد به این صفات موصوف منصف باشد؛ انجام: غم لیلاج چه باشد ** که تو شطرنج ندانی. تمت الكتاب في علم الاجتماع و حسن الأعضاء بید الاحقر ابراهیم القزويني اللهم ارزق.
بی کا، تا: 1351ق؛ جلد: مقوا، 6گ (33پ-38پ)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 22-274]
nesvān
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25478
رساله ای در باب نسوان؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از سهیلا چاره دار [رایانه]
nasīm-ul arwāḥ
سلمی، محمد بن حسین، 325-412 قمری
sulamī,mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)
کتابی درباره سماع صوفیانه.
آغاز: صفة العارفين. أسعدهم الله باخلاص طاعته و نعمهم بوجوه حقائق وحدانیته و أيدهم بمداومة مناجاته
انجام: فقال: انا بین قوم مادمت فیهم لایوذوننی و اذا غبت عنهم لایغتابونی. فعرفته فاذا هو خالد الكاتب رضی الله عنه و عن المشائخ اجمعین.
چاپ: انقره، محقق: سلیمان آتش، مطبعة الجامعة، 401ق؛ به کوشش احمد طاهری عراقی در مجموعه آثار ابو عبدالرحمن سلمی، جلد 2 (تهران، مرکز نشر دانشگاهی: 1372)
شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 672/3
آغاز: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ جلد: مقوا، 6گ (47-52)، 19 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: - 358]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/3- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-741]
nasīm-ot tasnīm
اشنهی، صدرالدین محمود
ošnohī,sadr-rd-dīn mahmūd
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 120 بخش3 و 121 بخش 3
چهل حدیث است به فارسی (شیرازنامه 82، هزار نامه 350، روزبهان نامه 27، 28، 208)؛ خط: نسخ، کا: حسن بن حسین بن الياس، تا: پنج شنبه 15 شوال 866ق؛ دو عکس است از یک نسخه [ف: - 109]
‘nasīm-e rabī
اعتبار خان، ق 11 قمری
eʻtebārxān (- 17c)
وابسته به: ربیع الابرار و نصوص الاخيار؛ زمخشری، محمود بن عمر (467-538ق)
اهداء به: سلطان محمد قلی قطب شاه
گزیده «ربیع الابرار و نصوص الاخيار» جارالله زمخشری است، در 81 «فصل» در روایات و حکایات در موضوعات مختلف. مؤلف این اثر، در مقدمه خود را اعتبار خان معرفی کرده و می گوید آن را از ترجمه نسیم ربیع گزیده است. وی نسیم ربیع را از شیخ ابوالقاسم زمخشری دانسته که در زمان شاه شجاع تأليف کرده و عزیزی آن را به زبان فارسی ترجمه کرده که چون مشتمل بر اطناب و تطویل بود به تلخیص آن اقدام کرده است. باید دانست که نسیم ربیع نام ترجمه ربیع الابرار است؛ در برگ 21 نسخه حاضر به نام مترجم تصریح شده است: «مترجم کتاب محمد بن ابن احمد سمرقندی صوفی تاب الله علیه سالی که شرف زیارت کعبه معظمه یافته بود...»؛ به جهت افتادگی طرفین و میانه نسخه اطلاعات بیش تری به دست نیامد و در منابع و فهارس نیز سرنخی از ترجمه و این تلخیص و مترجم و گزین کننده نیافتم. در این کتاب از امامان شیعیه روایت هایی نقل شده و از اشعار فارسی استفاده شده است. اکنون عناوین برخی فصل ها: فصل 1. في الأوقات و ذکر الدنيا و الاخرة؛ 2. في السماء و الكواكب و ذکر العرش و الكرسي؛ 3. في السحاب و المطر و الثلج و الرعد و البرق؛ 4. في الريح و النسيم و الحر و البرد و الظل؛ 5. في النار و احوالها و انواعها و ذکر نار جهنم و اهوالها؛ ... 10. في الملائكة و الجن و الانس و ذکر الامم و الأنبياء من العرب و العجم؛ ... 15. في تبدل الأحوال و الفتن و عزل الولاة؛ ... 20. في الجنايات و العفو و العقاب و العذر و التوبه؛ ... 25. في العادات الحسنة و القبيحة؛ ... 30. في الروايح و الطيب و التطيب؛ ... 35. في الشوق و الحنين الى الاوطان و الاهل و الاحبة؛ ... 40. في الاصوات و الألحان و تحریمه؛ ... 45. في الطمع و الرجاء و التمني و الحرص و الوعد و تجارة؛ ... 50. في العبد و الاماء...؛ 55. في العجايب و النوادر؛ ... 60. في العلم و الأدب و الحكمة و الكتاب؛ ... 65. في الفال و الرقي و السحور و العين و اللغز؛ ... 70. في ذکر القضاة و الشهود و الديون؛ ... 75. في اللباس و الحلى و المفارش و الوسايد؛ ... 80. في الموت و ما یتصل به من التعزية و المرثيه؛ 81. في الملك و السلطان و الامارة و البيعة و الخلافة. اندکی از مقدمه نسخه افتاده و از آخر نیز تا فصل هشتادم در نسخه موجود است و در میانه نیز از فصل 30 تا 50 را فاقد است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9643/1
آغاز: از مقدم لاله و سمن گلشن سازد و بعد دور بی پایان بروضه معطهر مطهر مقدس سید انبیا و سرور اولیا خلاصه موجودات زبده کاینات... اما بعد بر رای عالم آرای ارباب فطنت و فطرت؛
انجام: که مس بدن مباکر تو کنم و ترا بحل کردم باشد این جسد خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 141گ (2پ-142پ)، 16 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 31-28]
‘nasīm-or rabī
وابسته به: ربیع الابرار و نصوص الاخيار؛ زمخشری، محمود بن عمر (467-538ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 237- ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 411 فارسی. ترجمه بخشی است از ربیع الابرار زمخشری در 82 باب؛ خط: نسخ، کا: نیکروز بن خضر شاه، تا: 10 ذیقعدہ 873ق؛ 193گ، 19 سطر [فیلم ها ف: 1-266]
nasīm-ur rīyā fī š.-iš šifā
خفاجی، احمد بن محمد، 979؟-1069 قمری
xafājī,ahmad ebn-e mohammad (1572 - 1659)
وابسته به: الشفاء بتعریف حقوق المصطفي؛ قاضی عیاض، عیاض بن موسی (476-544ق)
تاریخ تأليف: جمعه 28 ربیع الثاني 1058ق
کتاب شفاء قاضی عیاض در چهار «قسم» است: 1. في تعظیم العلى الأعلى لهذا النبي (صلی الله علیه و آله) قولا وفعلا که در چهار باب می باشد؛ قسم 2. فیما یجب علی الأنام من حقوقه در چهار باب؛ 3. فیما یستحیل في حقه و ما یجوز علیه... در دو باب؛ 4. في تصرف وجوه الأحكام در دو باب. این شرح شرحی است مزجی و مفصل که پس از ذکر عبارتی از متن به اعراب و معنی لغوی آن می پردازد، سپس در موارد زیادی به اشعار قدما و گاه از اشعار خود استشهاد جسته و در شرح آن از آثار قدماء محدثین و مورخین استمداد جسته است.
چاپ: طبع في الاستانه /1267 ه. و /1312 ه، قاهره، مطبعة الازهرية، 1326ق.
[الأوقاف العامة بغداد 368/1 و 369 و 370]
آغاز: بسمله فصل في تفضیله صلی الله علیه و سلم علی غیره في الجنة بالوسيلة. اصل الوسيلة امر یکون موصلاً لامر؛ انجام: و تقدم بیانها في هذا الفضل الذي نحن فیه و الله سبحانه و تعالی الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب... و هو حسبی و نعم الوكيل و علیه توکلت و هو رب العرش العظيم.
ج 2، از آغاز فصل دهم از باب سوم از قسم اول را دارد تا آخر قسم دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 384گ، 31 سطر (9/5×21)، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 2-532]
آغاز: پس از یک صفحه: سمیته نسیم الرياض في... و اعلم ان سندی في هذا الكتاب و غیره من کتب الحديث سلسلة الذهب من...
جلد اول آن است که از آغاز تا آخر فصل (في تفسیر غریب هذا الحديث و مشکله) از قسم اول را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 376گ، 25 سطر (9×17)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-311]
آغاز: الفصل الأول فیما ورد من ذکر مکانته عند ربه...
ج 2، شامل بخشی از قسم اول تا آخر فصل «اعلم أن الصلاة علی النبي (صلی الله علیه و آله) فرض في الجملة» را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 1278ص، 25 سطر (9×17)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-312]
آغاز: بسمله فصل في المواطن ای الا ما کن و هو من قبیل؛ انجام: فما زال مطلع شمس الهديو روضة للقبل قبلة. قال مؤلفه و تم یوم الجمعة ثامن عشرین ربیع الثاني سنة ثمان و خمسین بعد الالف علی ید اضعف العباد احمد شهاب الدين الخفاجى المصرى و کان الفراغ.
ج 3؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده؛ 700گ، 25 سطر (9×17)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-313]
آغاز: بسمله. فصل و اما قوله صلی الله علیه و سلم لما کان هذا الباب مفقوداً لعصمة الأنبياء في عقائدهم؛ انجام: فلا زال مطلع شمس الهدي و روضته قبلة للقبل... تم یوم الجمعة... سنة ثمان و خمسین بعد الألف...
از اوایل قسم سوم (فیما یجب النبي (صلی الله علیه و آله)) تا پایان کتاب (القسم الرابع في تصرف وجوه الأحكام فیمن تنقصه) را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 269گ، 33 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-772]
nasīm-us saḥar
جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم، 767-832 قمری
jīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366 - 1429)
در اسرار احوال پیغمبر اسلام (صلی الله علیه و آله)، این کتاب بخش 12 کتاب «الناموس الاعظم و القاموس الأقدم في معرفة قدر النبي صلی الله و سلم» وی است. کتاب الناموس الاعظم به نوشته حاج خلیفه دارای 40 جزء است و این بخش 12 (نسیم السحر) خود دارای دوازده «فصل» است و فهرست فصول را مؤلف خود در دیباچه
آورده است بدین گونه: 1. في سر تخلیه واعتزاله (صلی الله علیه و آله) عن الناس الاشتغاله بربه و رياضة الايام ذوات العدد مرة بعد اخری في غار حری؛ 2. في سررعية الأغنام زمان الصبا؛ 3. في سر سفره بالتجارة الى ارض الشام؛ 4. في سر قوله (صلی الله علیه و آله) جعل رزقی تحت ظلل رمحی؛ 5. في سر قلوه (صلی الله علیه و آله) امره حیث یضع نفسه؛ 6. في سر تحبیب النساء اليه و تکثیره من الروجات و کون ما احب حل له نکاحها؛ 7. في سر تحبیب الطيب اليه؛ 8. في سر جعل قرة عینه الصلوة؛ 9. في سر شوقه (صلی الله علیه و آله) الى اخوانه الذين من بعده؛ 10. في سر قوله (صلی الله علیه و آله) لی مع الله وقت لایسعنی فیه ملك مقرب و لا نبی مرسل؛ 11. في سرقوله (صلی الله علیه و آله) لا احصی ثناء علیك؛ 12. في سر قوله (صلی الله علیه و آله) في حال انتقاله إلى ربه الى الجنه و تکراره ثلاثا. هر یک از این فصل ها دارای سر آغاز و خطبه جداگانه است و فقرات مسجع و موزون دارد. اشعار نیز در ضمن فصول آمده ناموس اعظم یاد کرده نه از این جزء خاص.
[کشف الظنون: 1922]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3782/3
آغاز: الحمدالله مبدع المعاني و الصور... اما بعد فهذه رسالة سماها لسان القدر بکتاب نسیم السحر عرج بالروض ثم عبر... و حکی شذاه بعض صفات خبیر البشر... و قد جمعه علی اثنی عشر فصلا کلها مواعظ منظومه بمعانی الحقايق موسومه... منوهة ببعض ما ورد في اوصاف خیر البريه... الااني جعلت کل فصل من هذه الفصول الاثني عشر مبنیا علی خلق من أخلاقه الشريفه؛ انجام: با اصب اليه و هو عند ان ذا- عجب و ماشانی اذا بعجیب ولتکن هذه المقالة آخر المقاله و آخر هذه الرساله.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1011ق، جا: یمن؛ جلد: تیماج، 55ص (193-139)، 17 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 10- 1769]
nasīm-us saḥar
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 592/7
خط: نسخ، کا: نصیری، محمد اسمعیل بن عبدالنبی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 6گ (20پ-25پ)، قطع: خشتی [نشریه: 125-2]
nasīm-us saḥar fī xaṣā’iṣ-il luġa
ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350-429 قمری
sa‘ālebī,‘abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)
به نام: ابوالفتح حسن بن ابراهیم ضمیری
این رساله مهم از آثار دانشمند لغت شناس مشهور، «أبو منصور ثعالبی» است، در این اثر طی فصل های کوتاهی، لغت هایی را گرد آوری نموده و به توضیح معانی آن ها پرداخته است. در برخی منابع، چون کشف الظنون مؤلف ناشناخته مانده و در برخی دیگر به نام ابو منصور نعمانی آمده است، به نظر می رسد به علت تشابه اسمی بوده باشد. آقای حائری در فهرست مجلس (ج 365/9) نسخه ای از نسیم السحر را از ابو منصور نعمانی دانسته و در جلد 1089/10 مؤلف را مردد بین دو نفر آورده است: ابو منصور نعمانی، حسن بن ابراهیم ضیمری.
نسیم السحر دارای پنجاه و شش «فصل» اصلی و چند فصل فرعی است بدین قرار: فصل 1. في التنزيل و التمثيل عن ثقاة الامه؛ 2. في اشیاء یختلف اسمائها باختلاف الوانها؛ 3. تقسیم الجودة: یقول العرب درهم جید؛ 4. تقسیم اللين: ثوب لین؛ 5. تقسیم الشده: یوم عصب؛ 6. تقسیم كثرة: مال لبد؛ 7. تقسیم قلة؛ 8. تقسیم السعه: ارض و اسعه؛ 9. في تقسیم الحده و الطراوة؛ 10. في تقسیم الخلوقه و البلي؛ 11. في تقسیم القدم: بناء قدیم و دینار عتیق؛ 12. في تقسیم خیار الأشياء؛ 13. تفسیر خلوص (دنبال فصل 13 دو فصل دیگر در معانی مناسب با موضوع فصل 13)؛ 14. فیما لا خیر فیه من الاشياء (و فصلی در الفاظ و معانی مناسب)؛ 15. اقسام ملاء و امتلاء؛ 16. في اقسام خلقت اشیاء؛ 17. تقسیم البياض علی ما یوصف به؛ 18. تقسیم حمرة؛ 19. اقسام آثار الاشياء علی اليد؛ 20. اقسام انوف الحيوان؛ 21. تقسیم شفاه (لبها)؛ 22. اقسام عض (گزیدن ها)؛ 23. اقسام سینه ها؛ 24. اقسام ثدی (پستان ها)؛ 25. تقسیمات ذکور (حیوانات نر)؛ 26. تقسیم آن مخصوص حیوان ماده؛ 27. تقسیمات نکاح؛ 28. اقسام تشهیات (خواستن ها)؛ 29. اقسام فضولات حیوان؛ 30. تقسیم جلود (پوست ها)؛ 31. اقسام تخم ها؛ 32. تقسیم روایع (بوها)؛ 33. انواع تغیر و فساد؛ 34. اسماء وسائل تحریک و نقل اشیاء؛ 35. انواع اشاره 36. تقسیمات و انواع راه رفتن حیوانات؛ 37. تقسیمات و انواع جستن در حیوانات؛ 38. ترتیب دویدن اسب؛ 39. اسماء درجات راه رفتن شتر؛ 40. انواع زدن (نواختن) بر چیزها؛ 41. انواع افکندن و دور انداختن؛ 42. انواع صداها و آوازها؛ 43. اسماء انواع تکه ها و قطعه ها؛ 44. اسماء انواع صدا کردن و دوتا کردن؛ 44. اقسام سوراخ کردن؛ 45. اقسام شکستن؛ 46. نام های بریدن و قطع؛ 47. نام های اقسام یافتن؛ 48. اقسام دوختن با وسائل مختلف دوخته شده؛ 49. اقسام تخت و سریر؛ 50. نام های اقسام ریسمان؛ 51. اقسام اجتماعات و گروه های مردم و حیوان؛ 52. اقسام باران؛ 53. نام های اقسام بیرون آمد و روان شدن آب؛ 54. اقسام رودها؛ 55. انواع و نام های جای ها و خانه های حیوان؛ 56. نام ها و انواع چادرهای عرب.
آغاز: بسمله، أما بعد حود الله الذي هو اول القران و آخر دعوی اهل الجنان و الصلوة علی رسوله مصباح الامه و کاشف کل غمه فان بقاء الشيخ الفاضل الأوحد ابی الفتح حسن بن ابراهیم الضيمري اطال الله بقاء و ادام نعمائه نسیم الصبا علی الكبد المكروب و تریاق سم الهموم و قد طال ما اشتقت اليه
چاپ: در مجله المورد البغداية، عدد 1-2، محقق: ابتسام مرهون الصفار، چاپ اول، ص127-142، 1390.
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان- رم 1177؛ خط: نسخ کم نقطه، کا: مالکی مرادی، ابراهیم بن علی، تا: 861-862ق؛ 13ص (253-265) [عکسی ف: 4-441]
آغاز: برابر؛ انجام: قبة من لبن، سترة من مدر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 4گ (310ر-313ر)، اندازه: 18/5×30 سم [ف: 18-206]
آغاز: برابر؛ انجام: قبة من لبن سترة من مدر انتهی نسیم السحر في خصائص اللغة و بالله المنة والتوفیق.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به طرز چلیپا؛ جلد: مقوایی 2ص (2-1)، اندازه: 26×34/1 سم [ف: 13-122]
آغاز: برابر؛ انجام: قبة من لبن خطيرة من مدر واقية (کذا، صحیح اقنة) من حجر.
خط: نسخ، کا: احمد بن ابراهیم، تا: حدود قرن 11؛ محشی؛ 23گ، اندازه: 14/5×20/4 سم [ف: 13-211]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح: 8گ (19پ-26پ)، 19 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: - 69]
کامل؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 15 ذیحجه 1079ق؛ 2گ،اندازه: 14/5×20/4 سم [ف: 13-213]
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ذیحجه 1079ق؛ جلد: تیماج، 3گ، 25 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 13-213]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في تقسیم بیوت العرب و تفصیلها، خباء من صوف... من مدرو واقية من حجر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ذیحجه 1079ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8گ (158پ-165ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-80]
آغاز: برابر؛ انجام: فسطاط من شعر خيمة من غزل قشع من جلد طراف من ادم قیه من لبن خطيرة من قدر وواقية من حجر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1079ق؛ جلد: تیماج، 5ص (315-319)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-365]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/38
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-412]
آغاز: برابر؛ انجام: و وافیه من حجر
خط: نسخ شکسته، کا: محمد بن عبدالله ابن دیباج، تا: 1079ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فسطاط من غزل قشع من جلود طراف من أدم قبه من لبن سرة من مدر انتهی.
خط: نستعلیق، کا: حسینی، ابوالقاسم بن عزیز، تا: قرن 13، جا: تهران؛ محشی؛ 2گ (118ر-119پ)، 33 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 33-177]
آغاز: برابر؛ انجام: قبة من لین خطيرة من شجر سرة من مدور واقية من حجر. تم کتاب نسیم السحر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1219 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في خیام العرب و تفصیلها خباء من صوف بخار... من شعر خيمة من غزل قشع من جلود طراف من ادم قبة من لبن سترة من قدر قد انتهی نسیم السحر في خصایص اللغة و بالله المنة و التوفيق.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 11ص (336-346)، اندازه: 17/5×32 سم [ف: 10-1089]
آغاز: برابر؛ انجام: من جلد طواف من ادم فیه من لبن حطيرة من مدرو راقیه من حجر...
خط: نسخ، کا: علی بن غلامعلی بهبهانی، تا: جمعه 6 ذیحجه 1299ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 5گ (380پ-384پ)، 16 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [محدث ارموی مخ: 3-1608]
آغاز: بابر؛ انجام: واقية من حجر. تم کتاب نسیم السحر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (47ر-49ر) [ف: - 494]
nasīm-or saḥar (mx.)
عاملی، محمد مکی بن محمد ضیاء الدين، ق12 قمری
āmelī,mohammad makkī-ye-bn-e mohammad zīyā-od- dīn (- 18c)‘
«نسیم السحر» در احوال شهید اول محمد بن مکی عاملی می باشد، در این مختصر بخش هایی از آن کتاب انتخاب شده، و بیش تر فرازهایی نقل می شود که مربوط به کوشش های علمی و تأليفي و تعداد شاگردان شهید می باشد.
قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 399/8
آغاز: قد نقلت مختصرا من کتاب نسیم السحر... فانه قد ذکر فیه اولا آباء الشريف الشهيد محمد بن مکی و اجداده
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12، 20گ (74ر-93پ)، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 1-248]
nasīm-e šomāl
اشرف الدين حسینی، 1288-1352 قمری
ašraf-od-dīn-e hoseynī (1871 - 1934)
[الذريعة 155/24 و 1186/9، فرهنگ سخنوران 601]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 65-1/65
آغاز: بسمله عاقبت ایران می شود دنیا به کام اهل ایران ای نسیم** می نماید شادمانی هر مسلمان ای نسیم/ از فضای لامکان باد بهاری می وزد ** بلبل قدس الهي بر سر گل می خزد؛ انجام: به ایران تا قیامت شاه او باد ** به کار مملکت همراه او باد/ وجود شاه ما پاینده بادا ** چه خورشید فلک رخشنده بادا. بحمد لله و المنة کتاب نسیم شمال از...
خط: تحریری، بی کا، تا: 1343ق؛ در اول نسخه عکس شاعر، و آدرس محل فروش دیوان نسیم شمال در بمبئی گویا این نسخه آماده برای چاپ شده؛ جلد: تیماج، 147گ، اندازه: 19×24 سم [ف: 8-4786]
nasīm-uṣṣabā
در ده «فصل» در عرفان و اخلاق.
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 270/11- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052؛ خط: نسخ، کا: مبارک بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: جمعه 1 ذیقعده 685ق؛ 18گ (166-183)، 13 سطر [فیلم ها ف: 1-448]
‘nasīm-uṣṣabā fī funūn-il adab-il qadīm wa-l maqāmāt- ul adabīya = fuṣūl-ur rabī‘ fī usūl-il badī
ابن حبیب، حسن بن عمر، 710-779؟ قمری
(ebn-e habīb,hasan ebn-e ‘omar (1311 - 1378
تاریخ تأليف: 756ق
در مناظره و گفتگو میان بهار و تابستان و پاییز و زمستان و وصف دانش و خرد و پیری و جوانی و جز این ها در سی «فصل»: 1. في السماء و النجوم، ... 30. في التذكير.
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي اعلی مقام اهل الأدب و استخرج من بحار خواطر هم الخطارة ما یقضی له بالعجب... ایقظنی ليلة داعی الهموم ** فطرت نظرة في النجوم
چاپ: اسکندریه، 1289، 115ص؛ بیروت، 1883، 116ص؛ مصر، 1320-1902، 128ص
[معجم المؤلفين 266/3؛ فهرس معهد المخطوطات 541/1؛ بروکلمان ذیل 35/2؛ معجم المطبوعات 74]
شرح و حواشی:
1- نسیم الصبا (منتخب)؛ عاملی، حسن بن زین الدين (959-1011ق)
2- نسیم الصبا (منتخب)
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما نطق به لسان اليراع... و انتها ما اورده نسیم الصبا من اخباره الطيبته علی الاسماع... محمد المويد باللسن و البراعة صلاة و سلاما دایمین الى یوم الساعه. بخر الكتاب بحمد الله تعالی و حسن توفیقه علی ید عبد مفتقر الى رحمة ربه معترف بما اجنزح من خطيبية و ذنبه عمر بن ابراهیم الحنفي عاملهم الله بلطفه الخفي... و ذلك في لیله... السبت الثاني شهر ربیع الاول سنه ثلثین ستین و سبعمائه بحلب المحروسة.
خط: نسخ متوسط، کا: عمر بن ابراهیم حنفی، تا: 763ق؛ مذهب؛ مهر: میرزا محمود وزیر، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج مذهب، 226ص، 11 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 4-985]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: بخارایی [نشریه: 2-173]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذاتك الموجود عن قریب مفقودة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن، 24گ، 19 سطر، اندازه: 12/8×20/1 سم [ف: 1-566]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 14 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×21 سم [ف: - 241]
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 67
همان نسخه بالا [نشریه: 7-701]
خط: نسخ، کا: سید حسن بن حیدر بن قمر کرکی عاملی، تا: 1020ق [ف: 4-400؛ 29-514]
آغاز: من کل وضاح الجبين مسفر ** عن طلعة تهزاء بالاقمار؛ انجام: هذا آخر ما اردناه من جمع هذا الكتاب الموسوم بنسیم الصبا و قد تم و کمل علی ید من اعتنی بجمعه... و التابعين له باحسان الى یوم الدين آمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1175ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندی، 399گ، 26 سطر (6×15)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 10-13]
آغاز: برابر؛ انجام: صلوة و سلاماً دا یمین الى یوم الساعة.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، مجدول؛ واقف: نایینی؛ 22گ، 21 سطر (12/4×22/5)، اندازه: 20/3×32/5 سم [ف: 7-883]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 20 صفر 1252ق؛ مهر: محمد هادی؛ 93گ، 14 سطر (6×14)، اندازه: 11×17 سم [سنا: ف: 2-248]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: نجم الدين ابوالقاسم بن محمد تقی جرفاد قانی، تا: جمعه 5 جمادی الثاني 1276ق؛ جلد: تیماج 35گ (39پ-73ر)، اندازه: 13×21 سم [ف: 6-369]
آغاز: هذه الفصول منتخبة من الكتاب المسمى بنسیم الصبا للفاضل الأديب الحسن بن عمر بن الحسن بن حبیب. بسمله. حضر فصول العام مجلس الاداب في یوم بلغ فیه الأريب نهاية الأرب بمشهد من ذوی البلاغة و مقتنی صناعة الصناعة فقام کل منهم یعرب عن نفسه و یفتخر علی ابناء جنسه فقال الربيع انا شباب الزمان؛ انجام: و الله یهدی الى سواء السبيل و هو حسبنا و نعم الوكيل.
گزیده ای است از آن در ده فصل، کسی در پایان می نویسد که من این کتاب را در جوانی نوشته بودم ولی آن را گم کردم ولی نیایم ابو منصور حسن این چند فصل را گزین نموده و در پایان آن اندکی از دیباچه اش را گذارده است؛ خط: نستعلیق، کا: کاشانی، محمد بن محمد باقر، تا: 1290ق؛ جلد: مقوایی، 37ص (233-269)، 5 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 12-2605]
nasīm-uṣṣabā (mn.)
عاملی، حسن بن زین الدين، 959-1011 قمری
āmelī,hasan ebn-e zayn-od-dīn (1552 - 1603)‘
وابسته به: نسیم الصبا في فنون الأدب القديم و المقامات الادبية = فصول الربيع في اصول البديع؛ ابن حبیب، حسن بن عمر (710-779ق)
تاریخ تأليف: دهه آخر ذیقعده 983ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
گزیده ای است از کتاب «نسیم الصبا» حسن بن عمر حلبی که از بین فصل های سی گانه کتاب، یازده فصل آن را برگزیده و در نسخه حاضر گرد آورده است.
آغاز: آغاز مقدمه: حمداً لن أشرق شموس البلاغة في افلاك سماء الخواطر و شكراً لمن اطلع بدور الفصاحة في افق روية کل ناظم و ناثر...؛ آغاز: هذه فصول أنيقة علی فقر البلاغة عريقة انتخبتها من الكتاب الموسوم بنسیم الصبا للفاضل البارع الاديب
[الذريعه 237/16 با عنوان: الفصول الأنيقة 441/22 با عنوان: متخب نسیم الصبا]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف. نسخه دارای مقدمه ای است از حسن بن علی ظهیری عاملی که به سال 1041 در حج بیت الله الحرام به نسخه ای از نسیم الصبا دست یافته و در پی آن بوده تا نسخه ای از آن جهت خود استنساخ نماید تا این که انتخاب آن از صاحب معالم را یافته است؛ خط: نسخ، کا: حسن بن علی ظهیری عاملی، بی تا؛ 27 ص [عکسی ف: 7-250]
آغاز: بعد حمد الله و الصلاة علی النبي و آله فهذه ثلاثون فصلاً طاعت فرعاً و طابت اصلاً تشتمل علی الفاظ ارق من الشمول و معان بعيدة (...) تفتن العقول؛ انجام: و اتق من لاتدرکه الأبصار و سبحه بالعشی و الابكار و هو الذي یتوفاکم باللیل یعلم ماجرحتم بالنهار.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16ص (528-543)، اندازه: 16×22 سم [ف: 33/1-151]
nasīm-uşşabā (mn.)
وابسته به: نسیم الصبا في فنون الأدب القديم و المقامات الادبية = فصول الربيع في اصول البديع؛ ابن حبیب، حسن بن عمر (710-779ق)
رساله ای کوتاه و ادیبانه که با ذکر جملاتی مسجع و قافیه دار به بیان مطالبی لطیف و ادبی درباره آسمان و زمین و... در طی سی فصل کوتاه پرداخته است. کاتب رساله گفته که پدربزرگ من ابو منصور این منتخب را از اصل متن برگزیده و من آن را در این جا کتابت کردم.
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 153/7
آغاز: و من ذلك ما اخترت نقله... فصل في اقسام العام حضر فصول العام مجلس الأدب في یوم بلغ منه الاريب نهاية الأرب بمشهد من ذوی البلاغة ومقتنی صناعة الصياغة؛ انجام: منبها علیها بالحمرة مظهرا مالها علی مامور قولی من الأمره و الله یهدی إلى سواء السبيل و هو حسبنا و نعم الوكيل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ انتخاب کننده شخصی به نام ابو منصور جد کاتب بوده است که نسخه اش نزد کاتب بوده و او آن را با حذف مختصری آورده است؛ جلد: تیماج، 17گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×23 سم [ف مخ]
nešāt ārā dar ‘elm-e mūsīqī = mūsīqi (r. dar-)
تاریخ تأليف: 1044ق
مؤلف شناخته نشد، اما طبق گفته خودش در اوایل و اواسط باب دوم (صفحه 4تا6 نسخه حاضر) در سال 1044ق زنده بود و به
رساله «مادهونل» تأليف شیخ العالم (کذا) ارجاع داده و از «سلطان حسین شرقی» (862-884ق) موسیقی دان و حاکم جونپور و نیز «امیر خسرو بلخی دهلوی» یاد کرده است. رساله مختصری است در علم موسیقی مشتمل بر [مقدمه و] دو «باب»: باب 1. در بیان نغماتی که تعلق به زبان فرس دارد؛ 2. بیان نغماتی که تعلق به زبان اهل هند دارد و بیان راگ ها و راگنی های هندی به طور مفصل.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 41365
آغاز: بسمله، حمدله، و الصلوة علی محمد سید المرسلين... الاجمعين اما بعد این رساله ایست عشرت افرا [افزا] موسوم به نشاط آرا در علم موسیقی مشتمل بر دو باب است باب اول در؛ انجام: گفت می خواهم که مرا از علم موسیقی وقوفی باشد تا درک الفاظ نموده به معانی پی برده باشم به حکم أما السائل فلا تنهر این چند کلمه مرقوم راقم گردانید تمام شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1225ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: مقوا، 5گ، 19 و 20 سطر، اندازه: 21/4×34/7 سم [اهدائی رهبر: 9-531]
نشاط العاشقين- نشاط العشق
nešāt-ol ‘ešq = š.-e r.-ye ‘abd-ol-qāder gīlānī
مکی حسینی، عبدالله بن حسن
makkī hoseynī, ‘abd-ol-lāh ebn-e hasan
وابسته به: الغوثية = الرسالة الغوثية = الواردات؛ عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی (471-561ق)
شرحی است بر رسالة الغوثيه، متن رساله به عربی بوده و شرح به صورت مزجی برگزار شده و هر فراز را شارح با عنوان «قال الأعظم» ذکر و پس از آن شرح می کند. در این رساله و شرح مسائل عرفان نظری شرح و تفسیر شده است.
آغاز: سپاس و ستایش مر آن واجب الوجود را که احدیت را در وحدت منزوی گردانید و وحدت را در احدیت مخفی گردانید و اعتبار اربع را... صلی الله علیه و سلم و علی خیر خلقه محمد اجمعین و سلم تسلیما کثیرا کثیرا اما بعد چنین گوید این ضعیف فقیر حقیر تراب اقدام اهل معرفت عبدالله
انجام: و ناظر و منظور و عابد و معبود و رب و مربوب و خالق و مخلوق و آخذ و مأخوذ و ظاهر و مظهور و باطن و اول و آخر و شاهد و غایب محب و محبوب طالب و مطلوب تمت
[نسخه های منزوی 1457/2؛ فهرستواره منزوی 1032/8]
آغاز: برابر؛ انجام: سادسه با سابعه اندر کرامات آمده ** هر که او را در عین طاعات آمده
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد صالح، تا: 17 رمضان 1195ق؛ 42ص(1-42)، 25 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 33/1-166]
آغاز و انجام: برابر
کا: احمد بن ملا هادی سر خضرانی، تا: پنج شنبه 13 جمادی الثاني 1224ق؛ 7گ، 11 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 8-4787]
نشاط القلوب- سفینه ادبی
nešāt-ol qolūb = moxtār nāme
تمکین شیرازی، ق13 قمری
tamkīn šīrāzī (- 19c)
تاریخ تأليف: 1227ق؛ محل تأليف: مهجلی هند
مختار نامه منظوم است که در مهجلی هند در شش سال سروده شده است.
[فهرستواره منزوی 1815/3]
نسخه اصل: نسخه آقای حاج سید ابوالفضل سعیدی ریحان یزدی؛ خط: نستعلیق، کا: وهاب بن علی معروف به تجلی شاه ابن لطف علی بیک، تا: 1 جمادی الاول 1230ق؛ 321ص [فیلم ها ف: 1-266]
خط: نستعلیق، کا: وهاب بن علی عرف تجلی شاہ بن لطف علی بیک، تا: جمادی الأول 1230ق؛ قطع: رحلی بزرگ [نشریه: 4-462]
nešān-e amīr teymūr
تاریخ تأليف: 1 رجب 800ق
در سفارش خواجه عبدالقادر مراغی به مردم سمرقند.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 832/5
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری پارچه، 2گ (91ر-92پ)، اندازه: 17/3×26/9 سم [ف: 5-203]
nešān-e owlād-e mīr mohammad qāsem nassāba
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3846/118
آغاز: چون از فیض رشحات سحاب عنایت...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (105پ-107ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-106]
nešān-e heydarī
کرمانی، حسینعلی بن عبد القادر، ق13 قمری
kermānī, hoseyn-‘alī ebn-e ‘abd-ol-qāder (- 19c)
تاریخ تأليف: 1217ق
تاریخ زندگانی و رویدادهای سیاسی پادشاهان میسور نواب حیدر علی خان و فرزندش هزبر جنگ تیپو سلطان (1167-1213ق) در سی و دو «فصل». (سید احمد اشکوری)
آغاز: شیرازه دفتر اخبار عالم و جامعه مجموعه افراد اوضاع متباین کافه امم حمد مالک ملکی است.
چاپ: بمبئی، 1307ق، سنگی، 404 ص؛ لندن، 1842م، 513ص. [فهرستواره منزوی 1356/2]
آغاز: برابر؛ انجام: خاطرم جمع شد به فضل اله تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1217ق [الفبائي: - 582]
آغاز: برابر؛ انجام: پس از حضور بنام فخر الدين خان منشور لامع النور متضمن روانه شدنش معه جمعیت خود بمدد سپه سالار...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: کتابخانه عرشی نامپلی حیدر آباد؛ جلد: مقوایی، 93گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×29 سم [ف: 6-186]
nešān-e soltān ahmad ben šeyx oveys
درباره خواجه عبدالقادر مراغی، در میان صفر 779ق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 832/7
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (93) [ف: 5-203]
nešān-e soltān šeyx oveys ben hasan-e īlkānī jalāyerī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 832/6
در سفارش خواجه عبدالقادر مراغی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (93ر و پ) [ف: 5-203]
nešān-e sedārat-e mowlānā zahīr-od-dīn mohammad tabīb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3846/41
آغاز: صدور حکمت کامله جناب حکیم حاذق، و ظهور قدرت شامله حضرت شفابخش خلایق...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (90ر-91ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-97]
nešān-e ležīyon donor
مترجم، میرزا علیخان، ق13 قمری
motarjem, mīrzā ‘alīxān (- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9453/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13-14؛ 42ص (2162- 2203) [مختصر ف: - 343]
nešān-e vezārat-e xāreje nezām-od-molk
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3846/35
آغاز: قوام دین فلکی الصعود و قواعد نظام الملك ابدی الخلود فاتحان معاقد حبل متین...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (84ر-85پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-96]
nešānhāye e‘tāyī-ye sāl-e 1307q
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/56
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم منقش، 1ص (436)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1-498]
nešān-hāye xānevādegī (ketābče ...)
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 12153
آغاز: آغاز با الفاظ لاتین شروع شده است که در این جا معادل فارسی آن درج گردید (آیوایس لکوار- پور)؛ انجام: ز وی نئرء...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [الفبائي: - 582]
nešān-hāye dowlat-e īrān
در این نسخه نشان های متعددی که به دوران ناصرالدین شاه قاجار در ایران رواج داشته شرح داده شده است. این نشان ها که پاره ای به برگزیدگان داخلی و پاره ای دیگر به رؤساي خارجی اهداء می شده است در حقیقت ترکیبی است از نشان هایی که از دیرباز در ایران بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2614
آغاز: بسمله، آن که چون پیشنهاد خاطر خطیر همایون و مطمع نظر ترتیب روز افزون شهریار؛ انجام: و پس از این نشانی که شاخته می شود باید با این کتاب چه موافق و مطابق باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 43گ، 10 سطر (8/5×12/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 6-162]
nešān-hāye dowlatī
در این رساله کوچک فهرستی از نشان هایی که از طرف دولت ایران به افراد به جهات مختلف داده می شود، با رسم تصاویر نشان ها، گرد آوری شده است. این نشان ها که با قطع ها شکل های گوناگون است در متن رساله و مجموعه از آن ها در صفحه آخر کتاب ترسیم و رنگ آمیزی شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5941
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج، 20ص، 10 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 17-326]
nešān-hāye dowlatī-ye ‘ahd-e nāserī
تبریزی، یوسف، ق13 قمری
tabrīzī, yūsof (- 19c)
تاریخ تأليف: 20 شوال 1277ق
نشان ها و مدال هایی که در عصر ناصرالدین شاه قاجار به افسران یا دیگر بزرگان دولتی در سه درجه به عنوان تشویق داده می شد، ضمن چهار «باب» و «خاتمه» ای گزارش شده با اشاره اجمالی در آغاز رساله به بعضی از نشان های روس و اروپا. عناوین چنین است: باب 1. در اوصاف و ترکیب ظاهری درجات ثلاثة؛ باب 2. در تعظیمات و احترامات نشان ها و حاملین آن ها؛ باب 3. در کسانی که استحقاق این نشان ها را دارند؛ باب 4. در شرایط و لوازم متفرقه این نشان ها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10082
آغاز: در جمیع دول روی زمین نشان های متعدده هست بأقسام مختلفه، مثلاً در دولت روس هشت قسم نشان هست؛ انجام: ولی چو بکاری و کتک زدن بعمل نخواهد آمد
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 24گ، 10 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف: 26-57]
nešāne-hā-ye rasmī-ye dowlat-e īrān
نشانه های رسمی دولتی را که در عصر محمد شاه قاجار تصویب شده و به صاحب منصبان و حکومتیان داده می شد، در این رساله ترسیم نموده اند که عموم مردم کشور بر آن اطلاع یابند، و مجموعه مناصب دولتی بر هفت مرتبه تقسیم شده و هر مرتبه دارای سه درجه می باشد. نشانه های ترسیم شده با توضیح آن ها چنین است: حمایل پنج نشان، نویان سه نشان، سرجوقه یک نشان. در پایان نسخه نشانه های عهد ناصر الدين شاه قاجار که با تصویب صدر اعظم آقاخان نوری رسمی شده، توضیح و ترسیم شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 236
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ بخش اول چاپی به خط علی اکبر و به تاریخ 1252 و بخش دوم خطی است و نشانه ها در این بخش رنگی ترسیم شده؛ جلد: تیماج سبز، 39گ، 9 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1-328]
nešānī ke salīm šāh pādešāh-e hend be nām-e kāmrān beyk nevešte
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3846/27
آغاز: یا مالک الملك، حکم جهان مطاع، ابوالمظفر سلطان سلیم شاه...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-95]
naša’āt-us silfa bi-munša’āt-il xilāfa
طبری، عبدالقادر بن محمد، 976؟-1033 قمری
tabarī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad (1569 - 1624)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21944
آغاز: من کتاب نشئات السلامه بمنشئات؛ انجام: عمر بن الخطاب الامرت بالتقدم فاذن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج [رایانه]
بمنشأة اخری- مبدأ و معاد
naš’at-ul aṣīla waṣl-ul faīla
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1271/10
آغاز:... فاعلم أنه تعالی لما خلق هذه النشاة الانسانية فجعلها مظهراً فجعلی الظهور کماله به فیه له لا غیره ستراً له لغیرته و عزته تعالی فالحق؛ انجام: و الحادث الكوني یعنی المربوبين فوقياً و تحتها فتأمل فیه تصدق... فما کان علیه الا البلوغ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 39ص (369-407)، 15 سطر [سنا: ف: 2-202]
naš’at-ul xawārij
خرسان، طالب، قرن 15 قمری
xarsān, tāleb (- 21c)
در تاریخ خوارج و چگونگی به وجود آمدن آنان با استفاده از کتب تاریخی و تحلیل آن ها در پنج فصل با این عناوین: 1. اول المارقين؛ 2. انتزاع الخلافة؛ 3. الفتنة الكبري؛ 4. ایثار العصاة؛ 5. اجماع الأمة.
آغاز: الحمد لله الذي هدانا عند تفرق الأهواء للتمسك بالثقلین کتاب الله و العترة الطاهرة...
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف- قم؛ خط: نسخ، کاتب= مولف، بی تا؛ 157ص [عکسی ف: 1366]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف- قم؛ بی کا، بی تا؛ چاپی سربی است که اکثر صفحات آن توسط مؤلف تصحیح و اضافه شده؛ 119ص [عکسی ف: 6-377]
نشأة العشق- نشاط العشق
naš’at-ul ‘uqār fīmā qila fi-l ‘iār
ابن طولون، محمد بن علی، 888؟-953 قمری
ebn-e tūlūn,mohammad ebn-e ‘alī (1484 - 1547)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1344/7 عکسی
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي طرز ورد الخدود... العذار... و بعد فهذا تعلیق سمیته بنشأة العقار فیما قیل في العذار و هو ما قال العلامة البرهان الباعوني
نسخه اصل کتابخانه چستر بیتی در ایرلند جنوبی، ش 3847 (فهرس المخطوطات العربية فيمكتبة تشستر بیتی، ترجمه محمود شاکر سعید 491/1-493)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ گویا از نسخه مؤلف نقل شده (اربری این مجموعه را به خط مؤلف دانسته است)؛ 9 ص (40-48)، 23 سطر [عکسی ف: 4-90]
naša't-ol qodos
هروی، مصطفی بن محمد ابراهیم، ق13 قمری
heravī,mostafā ebn-e mohammad ebrāhīm(- 19c)
تاریخ تأليف: 1223ق
در حالات و کمالات شیخ سعدالدین احمد کابلی (1225ق)، به روزگار شاهی شجاع الملك درانی، در چهار «نشأه» به نام «نشأة القدس» به نثر آمیخته به نظم ساخته است: نشأة 1. در سبب و اسامی و شمار فرزندان و نوادگان و شمه ای از شمایل و خصایل و تاریخ و زایش ایشان؛ 2. مبادی حال مجذوبی و کلمات شطحیه آن حضرت؛ 3. سفر حرمین و ملاقات صاحب دولتان، سکر و صحو ایشان؛ 4. روش سلوک ظاهر و برخی از سخنان ایشان.
آغاز: الحمدلله الذي اصطفی آدم في الأزل قبل کونه بفضله... نظم: حمدی که خداست هم خود محمود/ اندر خور قدس حضرت ذاتش بود... اما بعد، می گوید:... مصطفی بن مرحوم محمد ابراهیم هروی... و این رساله را نشأة القدس نام نهاد
چاپ: گزیده این کتاب به نام «یک مرد بزرگ» به اهتمام ابراهیم خلیل در کابل چاپ شده است.
[مشترک پاکستان 1992/11 (3 نسخه)؛ فهرستواره 2324/3 (نشاة القدس)]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 251- عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: در سر روضه مبار که حضرت شیخ، رضی الله عنه از تسوید این رساله مقدسه نشاة القدس فراغت دست داد.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4045 (گنج، 2149/4)؛ خط: نستعلیق پخته، کا: میر محمد سعید، تا: 23 ذیحجه 1226ق، جا: کابل؛ 517ص [عکسی ف: 2-283]
naša’t-ul maāhib
خرسان، طالب، ق15 قمری
xarsān, tāleb (-21c)
تاریخ تحلیلی است در چگونگی پیدایش 72 فرقه مسلمین و بیان این فرق با اشاره مختصر به اعتقاداتشان.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2112
آغاز: الحمد لله الذي حبانا بمودة اهل بیت نبیه المختار... و بعد فان لناس ینقسمون الى اهل الديانات و هم اليهود و النصاري و المجوس و المسلمين
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف- قم؛ بی کا، بی تا؛ نسخه چاپی است که توسط مؤلف تصحیح و اضافه شده و بسیار تغییر پیدا کرده؛ 66ص [عکسی ف: 6-138]
naštar-e ‘ešq
عاشقی، حسینقلی بن علیخان، 1194-1233؟ قمری
āšeqī,hoseynqolī ebn-e ‘alīxān (1780 - 1818)‘
شرح حال شاعران فارسی گو که اکثر آن ها خراسانی اند.
[استوری 885/1؛ تاریخ تذکره های فارسی 357/2؛ شیرانی 84؛ رامپور مورخ 1236؛ بانکیپور 716/8 و 717]
شرح و حواشی:
1- نشتر عشق (منتخب)؛ موسوی، حسینعلی (-13)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5505- ف
نسخه اصل: فیلم از مرکزی اسناد ملی دهلی ش 29. با فهرست در آغاز؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-163]
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 5 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [جنگ: 1-473]
neštar-e ‘ešq (mn.)
موسوی، حسینعلی، ق 13
mūsavī,hoseyn-‘alī(- 13c)
وابسته به: نشتر عشق؛ عاشقی، حسینقلی بن علیخان (1194-1233ق)
نشتر عشق تذکره شعرا نوشته حسین قلی خان بن علی عظیم آبادی عاشقی است (نوشته شده در 1224ق) که حسین علی موسوی آن را گزیده کرده است: «اضعف عباد الله القوى حسین علی الموسوي گزارش می نماید که تذکره نشتر عشق تصنیف... جناب حسین قلی خان المتخلص به عاشقی ولد ارشد جناب آقا علی خان صاحب سلمهما الله تعالی که از رؤساي عظیم آبادند و احوال معز حی ممدوحی تحت تخلص جناب معز اليه ثبت خواهد افتاد به مطالعه این ذره بی مقدار در آمد... خواست که چون آینه رویی ماه طلعتان همیشه مقابل نظر دارد لیکن از بس که این ذره بی مقدار فرصت نقل برداشتن تمام مجلد که یک صد و بیست و پنج جزو بود نیافت بنابراین به کمال اجمل اسامی شعرا معه پاره ای از احوال و توطن و زمان ایراد نموده، اشعاری که موافق طبع خود یافت منتخب کرد و بیش تر از رباعیات نیز که شعر آخرش مطبوع بر آیند اکتفا ساخت».
[فهرستواره منزوی 1962/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31471
آغاز: حمدی که شایان الوهيت خلاق جهان جل جلاله باشد کجا زبان مخلوق بی سر و سامان ادای بیان آن تواند نمود؛ انجام: دل زم مردم بردن و خود را به خواب انداختن ** شیوه مژگان عیار و شعار چشم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 140گ، 19 سطر، اندازه: 19×30 سم [اهدائی رهبر: 8-326]
našr-ul asrār fi muḥākimat-il ahjār
طوسی، عبدالله بن عبد اللطيف
tūsī,‘abd-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-latīf
داستانی است عرفانی و رمزی، که مؤلف مقاصد خود را از زبان سنگ ها بیان کرده است، در این داستان تخیلی ابتدا سنگ ها با هم تفاخر می کنند و هر یک خود را برتر از دیگری می داند بعد از بالا گرفتن تشاجر و نزاع، همه سنگ ها توافق می کنند که به رئیس سنگ ها مراجعه کنند تا او در این مورد قضاوت کند پس به نزد «یاقوت» می روند ولی او از قبول داوری خودداری کرده و سنگ ها را به «طلا» ارجاع می دهد پس از این که همه سنگ ها به «طلا» مراجعه می کنند او جلسه محاکمه ای تشکیل داده، و هر یک از سنگ ها به ترتیب، فضیلت خود را بیان می کنند و در این میان رد و ایراد بین احجار پیش می آید و خود «طلا» بعد از استماع ادله طرفین در قسمت های مختلف به فضیلت صفتی از اوصاف سنگ ها حکم نموده است. مؤلف در پایان هشدار می دهد که مقصود از این داستان تشبیه است همچنان که مقصود از تخم مرغ پوسه آن نیست پس مقصود از این داستان و محاکمه ظاهر آن نمی باشد. (صدرائی خوئی)
آغاز: الحمد لله الواحد القهار العزيز الجبار المطلع علی الأسرار في بواطن الحيوانات و النبات و الاحجار... وصلی الله علی محمد المختار و آله الابرار... اما بعد فانه کان في سالف الأدوار تفاخرت الأحجار و ما صفت بالاعتبار و قال کل منهم انا الحجر المشار اليه و المعتد في المطلوب علیه فلما اکثر الكلام و تطاول الخصام قالوا...
آغاز: برابر؛ انجام: قد فهموا کلامهما فهذانا انتهی الينا من التفاخرو الاوكار بین الاحجار لخواص و العوام.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: محمدصادق، تا: ذیقعده 1280ق؛ واقف: وحیدالاولیاء، رجب 1379؛ جلد: تیماج، 12گ
(42-31)، 21 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: - 682]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ في قشور البيض شیء یر تجا ** او یجد العالم منه فرجا/ قالت له یاکل من جاء و حضر ** لیس قشور البيض یعنون الحجر/ الكنه تشبیه مک ما ذکر ** کل حکیم ثم جاء في الخبر/ فانصرف الاقدام من مقامها ** و کلهم قد فهموا کلامها
خط: نستعلیق، کا: اسد الله تنکابنی، تا: جمادی الاول 1296ق؛ جلد: تیماج، 29گ (253پ-281ر)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-89]
našr-ol amān fe-l asfār va-l avtān = t.-ye amān-ol axtār
زواره ای، علی بن حسن، ق10 قمری
zavvāre’ī,‘alī ibn-i hasan (- 16c)
وابسته به: الأمان من اخطار الأسفار و الازمان = امان الاخطار؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
تاریخ تأليف: 14 محرم 958ق
در گزارش آمان الأخطار ابن طاوس به فارسی است. در مقدمه می نویسد: «بنابراین حضرت... علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن محمد الطاوس العلوي الفاطمي... کتابی تصنیف فرموده در آداب سفر و آن چه می باید از رافع خطر از دعا و غیر آن در آن در ج نموده به ابلغ وجهی به لسان عربی فصیح و بیان واضح ملیح. بعضی از براران دینی و دوستان یقینی استدعا نمودند از بنده شرمنده... آن را فارسی نماید به جهت عموم فائده اجابة لسولهم به قدر توانایی در آن شروع نمود به عون ملک معبود بر نهج و ترتیب اصل». (حکیم)
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس حضرت کردگاری را رواست که به زاد تقوی سالکان سالک ایمان را در زمان امان داده... ابتدا می کنم به نام سامی حضرت معبودی که به رحمت شامله افاضه وجود و رزق فرمود بر ممکنات و به محض فضل وجود تخصیص نمود افاضه رحمت را به مومنان
[الذريعة 81/4 و 158/24؛ فهرستواره منزوی 1033/8]
آغاز: برابر؛ انجام: زاد دنیا سبب حصول حظوظ نفس است و زاد آخرت سبب وصول به عتبه جلال قدس. اللهم ارزقنا زاد التقوي و احشرنا في زمرة اهل التقى بجاه سید الأنبياء و الائمة الهدي.
خط: نسخ عبارات عربی معرب، بی کا، تا: یک شنبه 6 محرم 954ق؛ مهر: کتابانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: تیماج، 148گ، 15 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 11/2×17/2 سم [ف: 29/2-664]
کا: عناية الله بن بدرالدین، تا: 11 محرم 959ق؛ 17 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: - 71]
خط: نسخ، کا: محمد بن فخرالدین حسینی سبزواری، تا: پنج شنبه 18 صفر 960ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: ترمه، 15 سطر [ف: 5-205]
našr-ul ayādī fī š.-il mabādi = al-ayādī fī š.-il mabādi = š.-u mabādi-l wuṣū
شوشتری، عبدالواحد بن علی، ق10 قمری
šūštarī,‘abd-ol-vāhed ebn-e ‘alī(- 16c)
وابسته به: مبادی الوصول الى علم الاصول؛ علامه حلی، حسن ن یوسف (648-726ق)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی
شرح مزجی مختصری است بر کتاب «مبادی الوصول في علم الأصول» علامه حلی حسن بن یوسف بن المطهر، بارد و ایرادهای کوتاه و توضیحات لازم و مثال از برای متن در حاشیه نگاشته شده است.
آغاز: الحمدلله الذي صیر متون قلوب العارفين مبادی التهذيب معالم أصول الدين و جعل شروح صدر العالمين مناهج لتنقیح محصول فصول اليقين... فیقول... عبد الواحد بن علی الشوشتري... انی لما رایت طبایع اخوان الصفا مايلة إلى اکتساب مسایل اصول الفقه و تنقیحها و الى استحصال قواعدها و توضیحها و کان من جملة الكتب المصنفة في هذا العلم و المرتبة في هذا الفن کتاب المبادى للعلامة... الحلى... توجهت الى مطالعة مسایله... و کتبت علیه شرحا... جعلته وسيلة للوصول الى تقبیل العتبة العلية و السدة السنية لحضرت السلطان... شاه طهماسب بهادر خان... و سمیته نشر الايادي في شرح المبادي... الفصل الاول في اللغات اللغة ماخوذة من الغي یلغی اذا لهج بالکلام و هی کل لفظ وضع لمعنی و هذا التعريف شامل للمفرد و المركب لان اللفظ الموضوع لمعنی أما أن یکون موضوعا بواسطه تخصیص خصوص اللفظ بخصوص المعني و هو المفرد
[الذريعه 52/14]
آغاز: برابر؛ انجام: لان الظن أو العلم بالنفی لا بدله و لیکن هذا آخر ما یذکر في هذه المقدمة و نحمد الله تعالی علی بلوغ ما قصدناه و حصول ما اردناه و الصلاة و السلام علی اشرف الانبياء محمد المصطفى و عترته البررة الاتقياء. تم الكتاب بعون الملك الوهاب في تاریخ شهر ذی القعدة الحرام سنة 970م
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 970ق؛ مجدول، محشی با نشانه
«منه»؛ تملک: احمد بن محمد محسن بن حاجی صایب بن محمد محسن با مهر «عبده الراجي احمد 1088؟»؛ مهر: نجف قلی 1083، امام ویردی، «العبد المذنب حبیب الله»؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 135گ، 15 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2014-11]
آغاز: الفصل الاول في اللغات اللغة ماخوذة من الغي یلغی؛ انجام: و ما یتضمن التحريض علی مکارم الأخلاق الرضية...
در فهرست ناشناس مانده و با عنوان «شرح کتاب في اصول الفقه»؛ کا: سمنانی غروی، امین الدين محمد بن نظام الدين احمد، تا: دوشنبه 11 شوال 982ق، جا: مشهد رضوی [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-268]
آغاز: الفصل الأول في اللغات اللغة ماخوذة من الغي یلغی اذا الهج بالکلام و هی کل لفظ وضع لمعنی و هذا التعريف شامل المفرد و المركب لان اللفظ الموضوع لمعنی اما ان یکون موضوعا بواسطه تخصیص خصوص اللفظ بخصوص المعني و هو المفرد؛انجام: و هذا ضعیف من وجهین احدهما أن المجاز الغالب اظهر دلالة من الحقيقة المرجوحة
از ابتدا فصل اول تا اواخر فصل دهم (قیاس) است؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه شیر احمد بن عمید الملك تونی، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با رمز «مندره»؛ واقف: خواجه شیر احمد بن عمید الملك تونی؛ 148گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-280]
خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن عبدالغفار، تا: رجب 1131؛ محشی از مؤلف؛ تملک: مهدی بن محمد یحیی نائینی با مهر «أفوض أمري إلى الله عبده محمد مهدی» (بیضی)؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد کاظم الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 145گ، 23 سطر، اندازه: 12×23/5 سم [ف: 22-195]
آغاز: الفصل الأول في اللغات، اللغة مأخوذ من لغی یلغی اذا لهج بالکلام و هی کل لفظ وضع لمعنی؛ انجام: و یغلب علی ظنه أنه باق بواسطة أن الأصل هو العدم فهو حق و یکون نفس القول...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 273گ، 14 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 16-273]
آغاز: برابر؛ انجام: اما بطلان العمل بهما فلانه یلزم اجتماع الضدين و اما بطلان ترکهما فلانه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عبدالله بن نجم الدين قندهاری؛ جلد: گالینگور، 95گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 25-399]
našrat-ul warda fī ṭayyi-l burda
مسیسی، عمر بن عباس
masīsī,‘omar ebn-e ‘abbās
وابسته به: الكواكب الدرية في مدح خیر البرية = قصيدة البردة = قصیده برده؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696ق)
تضمینی است بر قصیده برده.
یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 15/2
آغاز: امن تذکر جیران بذی سلم ** باح اللسان بما في القلب من الم/ أم اذنأى عنك من تهواه مرتحلاً ** مزجت دمعاً جری من مقلة بدم؛ انجام: و آلال و الصحب ما ناحت مطوقة ** و أطرب العيس حادی العيس بالنعم
خط: نسخ زیبا، کا: طرابلسی حنفی، ابراهیم بن عبدالرحمن، تا: قرن 9، جا: صالحیه دمشق؛ 8گ (48پ-55پ)، اندازه: 21×31/5 سم [ف: 1-16]
یزد؛ محمود آبادی، میرزا حسن؛ شماره نسخه: 30/2
همان نسخه بالا [نشریه: 4-456]
an-našr-uṣṣaġīr = muxtaṣar-u ṭayyibat-un našr fi-l qirāt-il ‘ašr
ابن جزری، احمد بن محمد، 780-835؟ قمری
ebn-e jazarī,ahmad ebn-e mohammad (1379 - 1432)
وابسته به: طيبة النشر في القراآت العشر؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833ق)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18735
کا: حافظ عمر، تا: 1137ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 190گ، اندازه: 14/8×21/3 سم [رایانه]
‘našr-ul ṭawāli
ساچقلی زاده، محمد بن ابی بکر، - 1150 قمری
sāčpolī-zāde,mohammad ebn-e abī-bakr (- 1738)
مباحث علم کلام را بر پایه های اعتقادی مذهب اهل سنت به روشی که به کار طلاب و کسانی که بهره وافی از این فن ندارند، آید در یک «مقدمه» و سه «کتاب» دارای ابواب و فصول ساحته است. بیش تر این کتاب از «طوالع الأنوار» قاضی بیضاوی و شرح موافق و کتاب های کلامی دیگر گرفته شده و مطالب مخصوص مؤلف با عناوین «اقول» و مانند آن آمده و چنان که بعضی گمان کرده اند شرح طوالع نیست. عناوین کتاب: المقدمة: في مباحث تتعلق بالنظر؛ کتاب 1. في الممكنات؛ 2. في الالهيات؛ 3. في
النبوة و ما یتعلق بها.
آغاز: خیر الكلام حمد من خلق الانام عم الصلاة علی نبیه و علی آله العظام... آن علم اکلام مع انه حافظ العقائد الاسلام...
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا أهون الشرين، و أستغفر الله الله العظيم و أتوب اليه...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1159ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 89گ (3پ-91ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20-161]
آغاز: برابر انجام: و اعوذ به أن يأخذني بسهو القلم و ذلل اقدم و نعوذبهم من العقايد الباطلة و الخطرات الفاسدة و نسأله حسن الخاتمة.
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن علی بن حاجی عمر معروف به فقیه، تا: 1187ق؛ با سرلوح مختصر و ضعیف؛ جلد: تیماج، 175 ص (8-182)، 21 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 33/1-74]
našr-ul ‘alamayn munīfayn fī iḥyā’-il abawayn-iš šarīfayn li-n-nabī
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849-911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
در این که پدر و مادر و اجداد گرامی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) مومن و اهل بهشتند.
چاپ: حیدر آباد، مطبعة مجلس دائرة المعارف النظامية، 20ص، 1334ق.
قم: معصومیه؛ شماره نسخه: 169/6
آغاز: الحمدلله... قال الله تعالی حكاية عن نبینا محمد صلی الله علیه (و آله) و سلم: و یا قوم مالی ادعوکم الى النجاة و تدعوننی الى النار، انجام: قالوا: اذا روینا في الحلال و الحرام شددنا و اذا روینا في الفضائل و نحوها تساهلنا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: شمیز، 7گ (66پ-72ر)، 25 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 1- 189]
an-našr fi-l qirā’āt-il ‘ašr
ابن جزری، محمد بن محمد، 751-833؟ قمری
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351-1430)
تاریخ تأليف: 799- 801ق؛ محل تأليف: بروسا
از همه تأليفات وی مهم تر همین کتاب یعنی «نشر القراآت العشر» است. این کتاب در دو مجلد بزرگی دارای یک «مقدمه» و بیست و نه «باب» از نظر قرائت جامع ترین کتاب های پیشینیان این فن است و از نظر تاریخ بهترین و مهم ترین مشیخه مستند این علم می باشد. نگارنده در دو باب اول و دوم بیش تر به تاریخ پرداخته و در باب اول همه کتاب های قرائت را با معرفی درست از کتاب و نگارنده و راه و زنجیره روایت با تاریخ هر یک از اجازهای روایتی یاد می کند. در باب دوم همه قراء ده گانه (هفت تن اصلی و سه تن افزوده) را با همه زنجیره های روایتی آن ها پشت به پشت با تاریخ اجازه رواتی هر یک از آن ها به طور تفصیل یاد کرده است. این دو باب با بیست و پنج باب دیگر در جلد اول جای گرفته و فقط دو باب 28 و 29 در جلد دوم است. (علینقی منزوی)
آغاز: قال الفقير الى رحمة الله تعالی محمد بن محمد بن محمد بن الجزري... الحمدلله الذي انزل القرآن کلامه و یسره و سهل نشره لمن رامه و قدره...
انجام: و مواقیته الاسحار و اسبابه الصلوة علی النبي اللهم صل علی محمد سیدنا محمد و علی آل محمد کما صلیت علی ابراهیم وعلی آل ابراهیم انك حمید مجید اللهم بارك علی محمد و آل محمد بتوفیق الله سبحانه
چاپ: دمشق، محقق: محمد احمد دهمان، مطبعة التوفيق، 1345ق؛ بیروت، دار الكتب العلمية، 1940م.
[کشف الظنون 1952/2؛ کشاف الفهارس 440-443؛ ظاهریه علوم القرآن 124؛ کحاله مدینه 117؛ الاوقاف العامة موصل 15/4]
شرح و حواشی:
1- التقريب = تقریب النشر في القراءات العشر = مختصر النشر في القراءات العشر؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833ق)
2- تلخیص النشر في القراآت العشر؛ قاری، علی بن شمس الدين
3- النشر في القراءات العشر (مختصر)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 8؛ مصحح، دو صفحه آغازین نسخه تمام مذهب که نام پادشاه به رسم خزانه و نام کتاب و مؤلف با آب طلا در کتیبه و ترنج کتابت شده، با سرلوح مذهب؛ جلد: گالینگور، 668ص، 27 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 47/2-85]
آغاز: کذا رواه البيهقي في شعب الايمان و هو الصحيح و رویناه فیه عن ابن عباس ایضا قال رسول الله 6 ثلاثة لا یکثرون للحساب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی... بن حسن بن عبدالرحمن، تا: 836ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 278گ، 26 سطر (11×17)، اندازه: 17/5×26 سم [ف: 34-107]
آغاز: برابر؛ انجام: انما یقرا بذلك في وجه الاظهار ای حیث لم یدعم الادغام الكبير
مجلد اول و تا آخر باب احکام النون الساكنه و التنوين را دارد؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمد بن خبو ساکن شاهد ره، تا: قرن 10؛ مجدول، محشی منقول از مختصر النهايه و صحاح؛ واقف: حاذقی، آبان 1349؛ جلد: تیماج، 245گ، 25 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 23-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 164ق، جا: اصفهان؛ با اجازه روایتی محمد بن محمد بن محمد جزری به فخرالدین ابو محمد جنید بن عبدالله بن ضیاء الدين خوارزمی سمرقندی به خط مجیز؛ مهر: «بنده آل محمد کاظم» (مربع)؛ جلد: تیماج، 266گ، 27 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 35-24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 976ق؛ محشی از مؤلف و مولانا طاهر اصفهانی، کتاب با نسخه مقروء بر مصنف و شاگردش طاهر بن عرب اصفهانی صاحب «در الفريد» زنده به سال 857 در سبزوار مقابله شده؛ تملک: علی حافظ قاری؛ جلد: تیماج، 230گ، 31 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 23-196]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم، تا: صفر 991ق؛ 443گ، 15×21 سم [نسخه پژوهی: 2-236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدين قاری حسینی، تا: 992ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 23گ، ابعاد متن: 12×16/5، اندازه: 18×25 سم [ف: 10-401]
آغاز: نقل از کشف الظنون: الحمد لله الذي انزل القرآن؛ انجام: برابر؛ و بعد از آن چنین است: قال المؤلف: و هذا آخر ما قدر الله جمعه و تأليفه من کتاب نشر القراآت العشر و ابتدات في تأليفه اوائل ربیع الاول سنة 799 بمنزلی في مدينة برضة (برسا) دار ملک الروم و فرغت من فرشه في اواخر الحجة من السنة المذكورة و تاخر تأليف باب الكبير الى اليوم و تاریخه الثلاثاء سلخ صفر سنة 803 و اجزت لاولادی: ابا الفتح محمدا و ابابکر احمد و ابا الخير محمد و غیرهم خیر هم الله و... روایته عنی و کذلك اجزت جمیع المسلمين بشرطه. قاله و کتبه مؤلفه محمد بن محمد بن محمد بن الجزري عفی...
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شعبان 995ق؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه دو مجلد در یک جا تجلید شده؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 345گ، 23 سطر (11/2×16/8)، اندازه: 19×25 سم [ف: 1-233]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1304ق؛ 130گ، اندازه: 21×34 سم [نسخه پژوهی: 2-236]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحدیث مرسل و في اسناده جابر الجعفي و هو شیعی ضقفه (احتمالا ضعفه باشد) أهل الحديث
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 333گ، 24 سطر (14/5×19/5)، اندازه: 29×32 سم [ف: 1-86]
آغاز: باب في بیان افراد القراآت و جمعها لم یتعرض أحمد من ائمة القرائة من توالیهم لهذا الباب و قد اشار اليه ثمرة ما تقدم في ابواب هذا الكتاب من الاصول؛ انجام: و اختلاف الطرق و الروايات ثم تجمع مذاهب في بعض الآيات و التفريع علی طرق هذا الكتاب فالله تعالی هو الواقف للصواب روایت ورش اذا قرأ له من طریق الأزرق.
باب آخر این کتاب را تحت عنوان «باب بیان افراد القراءات و جمعها» شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 173گ، 15 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 35-200]
آغاز: یا احمد قال حدثنی عمر بن ایوب السقطي ثنا ابو ابراهیم البوجماني یعنی اسماعیل بن ابراهیم ثنا سعید بن سعید الجرجاني و کنا نعده من الابدال عن نهشل ابی عبدالرحمن القرشي؛ انجام: اللهم انی اسئلك فراغ الخير و خواتمه و جوامعه و اوله و آخره و باطنه و ظاهره و الدرجات العلى من الجنة آمین اللهم انی اسئلك خیر ما
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 298گ، اندازه: 20×29سم [ف مخ: 5-2221]
an-našr fi-1 qirā’āt-il ‘ašr (mx.)
وابسته به: النشر في القراءات العشر؛ ابن جزری، محمد بن محمد (833-751ق)
مختصری است از کتاب «النشر في القراءات العشر» شمس الدين محمد ابن محمد جزری. این کتاب را خود مؤلف و دو نفر دیگر اختصار نموده اند، و چون نسخه آغاز و انجام ندارد معلوم نشد که از کیست.
[کشف الظنون 1952/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 640
آغاز: عشر موضعاً و من يؤت الحكمة في البقرة؛ انجام: قرأ حمزة و الكسائي و خلف لا یخفی بالتذکیر و الباقون بالتأنيث
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 114گ، 12 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 2-239]
an-našr fī qirā‘āt-il ‘ašr
حسینی، محمد نوح بن احمد
hoseynī,mohammad nūh ebn-e ahmad
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26121
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
našr-ul maḥāsin-il yamānīyya fī xaṣāyiṣ-il yaman wa nasab-ul qaḥṭānīyyi
ابن دیبع، عبدالرحمن بن علی، 866-944 قمری
ebn-e dayba‘, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1462 - 1538)
مؤلف در مقدمه می گوید: «احببت أن أشرح من فضل اليمن ما اتفق تحصیله و أذكر نسب من سکن فیه ممن ینبغی تفخیمه و تبجیله فوضعت هذا الكتاب و رسمت مقاصده في سبعة أبواب...». عناوین باب ها: 1. في شرح خصائص اليمن و ما فیه من الخيرات؛ 2. في ذکر الآثار العلوية کالشمس و القمر و السماوات... و ذکر جهات هبوب الرياح الأربع... و ما جاء الجنوب المنسوبة إلى اليمن؛ 3. في ذکر القحطانية؛ 4. في ذکر بطون قحطان و من انتقل منهم من اليمن الى الشام و غیره من البدان؛ 5. في ذکر من تولی أمر الحرمين الشريفين و هما مكة و یثرب و من سکن فیهما من القحطانية؛ 6. في ذکاء و فطن القحطانية و کرم طباعهم و ملوکهم و و فائهم و شجاعتهم؛ 7. في ذکر وصاب و من فیه من القبائل المعروفين و العلماء و الصالحين.
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدلله الذي أخرج الموجودات من العدم إلى الوجود و جعل منهم الحيوان و الجماد یسبح بغیر لسان موجود... اما بعد فانه لما خص الله اليمن بالفضل و التكريم
چاپ: این کتاب با تحقیق و مقدمه و شرح احمد راتب حموش موسوم به نثر اللالي السنية علی نشر المحاسن اليمانية في خصائص اليمن و نسب القحطانية به وسیله دارالفکر در دمشق به سال 1413ق به چاپ رسیده و شارح در مقدمه تحقیق درباره انتساب کتاب به ابن دبیع و شرح حال و آثار وی، توضیحات مفیدی آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1164/10
آغاز: برابر؛ انجام: یحیی بن عمر الذيابي نفع الله تعالی بهذه القصيدة و حرضته فیها علی قمع هذه البدعة و ازالة هذه الشنعة هو و من وقف علیها من جملة الفقهاء، تحذيراً لهم من الفتن و الوقوع في هذه المحن و هی هذه: کتاب...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4035؛ خط: نسخ، کا: مطهر بن عامر بن محمد بن عبدالله بن عامر بن علی الشهيد هادوی حسنی علوی فاطمی، تا: با تاریخ 1153ق؛ افتادگی: انجام (چند برگ از آخر کتاب در این نسخه نیامده)؛ 15ص (153-167)، 35 سطر [عکسی ف: 3-353]
نشر المطيب في العمل بالربع المجيب/ هیئت/ عربی
našr-ul matīb fi-l ‘amal-i bi-r-rubʻ-il mujīb
ابن زریق، محمد بن علی، - 977 قمری
ebn-e zorayq,mohammad ebn-e 'alī (- 1570)
رساله ای مختصر در ربع مجیبدر یک «مقدمه» و بیست «باب» و یک «خاتمه».
آغاز: بسمله الحمدلله الذي علمنا ما لم نکن نعلم و فهمنا ما لم نکن نفهم... و بعد فانه یقول... محمد بن ابراهیم الشهير بابن رزیق الجيرني الشافعي الموقت بالجامع الأموي سالنی بعضی الاصحاب... ان اجمع له رسالة مختصرة... و سمیتها بالنشر المطيب في العمل بالربع المجيب
[ذیل کشف الظنون 648/2؛ مالفلک و التنجيم ص 237]
آغاز: برابر؛ انجام: و في هذالقدر كفاية لمن وفق الله تعالی و الله للخیر موفق و میسر...
کاتب: حسین بن موسی، تا: 1086ق، جا: جبل؛ محشی با نشان «منه» و جز آن؛ 11گ (106پ-116) [ف: 5-713]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی ذلك فقس ترشد انشاء الله تعالی و فیه كفاية.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 8گ (2پ-9پ)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 22-10]
našr-u alwīyat-iš šarīf bi-l-aʻlām wa-t taʻrīf
ابن علان، محمد علی بن محمد، 966-1057 قمری
ebn-e ‘allān,mohammad ‘alī ebn-e mohammad (1559 - 1647)
در تاریخ کعبه است.
چاپ: بیروت، دار البشائر الإسلامية، ضمن: لقاء العشر الاواخر بالمسجد الحرام، مجموعة الثالثة، مجلس 24، 88ص، 1425ق چاپ شده.
[فهرس المخطوطات اليمنية لمكتبة الأحقاف 3: 1625]
مشهد؛ فرهنگ و هنر؛ شماره نسخه: ه- 5
آغاز: بسمله، نحمد اللهم یا من ادرج الطافه في اوصية... و بعد، فقط ظهر في صفحات عالم الشهادة ما جری به القلم؛ انجام: و الله یلهمنا التوفيق و السداد، و يأخذ بنواصینا لطرق الرشاد، و
یجعلنا ممن انتصب لبیان الشريعة الشريفة و نشرها في ام البلاد... و صلی الله و سلم علیه وعلی آله و صحبته الامجاد الى یوم الحشر و المعاد آمین آمین آمین.
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد مغربی، تا: 1070ق؛ ظهر صفحه اول سر آغاز کتاب یک صفحه بقلم کاتب است که آغاز آن: «قال في شرح منظومة ابن علان في بحث الواو...» و انجام آن: «انه یقول... الواو... فقد وهم و الله مع اعلم و احکم» و در آخر این نسخه سه صفحه یادداشت به قلم کاتب است... آغاز آن «الحمد الله وحده اول من سمی الحمع حمعه و کانت تسمی عروبة...» و انجام آن: «الانسان و الملامسه للنکاح إلى غیر ذالك مما یطول شرحه انتهی من کتاب الأويل تأليف الشيخ العالم ابی هلال الحسن بن عبدالله بن سهل العسكري رحمة الله» و صفحه آخر آغاز آن «الحمد لله وحده قال الشيخ شیوخنا الامام الحافظ الرحله محدث الديار... وحید الدين عبدالرحمن بن علی... الشيباني رحمة الله في اواخر کتابه...» و انجام آن «قدس رحمهما و عوضهما خیرا مما تفلهما عنه»؛ 11ص، 42 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: - 103]
نشره دادن- دانستن احوال مصروع
an-našw wa-n nimā yakūnān fi-ṣṣūra lā fi-l hayūlā (mq. fī anna)
اسکندر افرودیسی، ق3 میلادی
eskandar afrūdīsī (- 3c)
مترجم: دمشقی، سعید بن یعقوب، ق4 قمری
اسکندر در این گفتار که ابی عثمان دمشقی به عربی در آورد، خرده گیری را که از ارسطو کرده اند رد می کند و روشن می سازد که صورت می روید و می بالد نه هیولی.
آغاز: قال الاسكندر ان ارسطو طالیس ذکر في کتاب الكون و الفساد ان النشر و النما یکونان في الصورة لافی الهيولي
انجام: فقد اتضح قول الفيلسوف ان النشو یکون في الصورة لا في العنصر تمت المقالة بعون الله تعالی و حسبنا الله و نعم الوكيل.
چاپ: تحقیق عبدالرحمن بدوی، در شروح علی ارسطو مفقودة في اليونانية و رسائل أخرى (بیروت، دارالمشرق: 1971م)
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 1ص(338پ)، ابعاد متن: 12×22، اندازه: 17/5×27 سم [ف: - 148]
بی کا، تا: 1266ق؛ 1ص(123پ) [ف: 5-632]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه تاریخ 1266(دیباچه بدوی ص 56) [ف: 3-373]
našwat-us sslāfa wa maḥall-il iāfa
خیقانی، محمد علی بن بشاره
xayqānī,mohammad ‘alī ebn-e baššāra
وابسته به: سلافة العصر في محاسن الشعراء بکل مصر= سلافة العصر في محاسن أعيان العصر؛ مدنی، علی خان بن احمد (1052-1118ق)
ذیل بر کتاب «سلافة العصر في اعیان العصر» سید صدر الدين علی ابن احمد مدنی، با حفظ بعضی تراجم اصل با اختصار و اضافه تراجم از کتاب «عرف الطيب» شیخ احمد مقری مغربی. (سید احمد حسینی)
آغاز: الحمد لله الذي خص العرب بالبلاغة و الفصاحة... و بعد فیقول العبد ابو الرضا المذنب الجاني محمد علی بن بشارهمن ال موحی الخفياني النجفي الغروي: انی لما وقفت علی الكتاب المسمى بسلافة العصر...
انجام: ثم بعد سنوات وقفت علی کراریس تتضمن شرح ادعية من اوائل الصحيفة الشريفة کان قد ورد بها رجل عجمی من دیار الهند المنيفه زعم انها تأليف رجل یدعی حسین بن حسن جیلانی المحتر اصفهانی الوطن، فلما اجلت
چاپ: طبع الجزء الأول في النجف ضمن منشورات مكتبة الحكيم العامة.
[اعیان الشيعه 12/10؛ الذريعه 161/24؛ ماضی النجف و حاضرها - 414/3]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: شیخ محمد سماوی- نجف؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن ملا رجب بغدادی، تا: 1156ق؛ محشی، قبل از کتاب، تقریط چند نفر از معاصرین مؤلف بر کتاب، وجواب او به بعضی از آن ها مانند: محمد العطار، و الحاج محمد جواد، ملا محمود بن عبد اللطيف کلیدار، احمد بن حسن نحوی، شریف بن فلاح کاظمی و حسین بن میر رشید؛ تملک: میرزا محمد همدانی، محمد سماعی به تاریخ 1346ق؛ 147گ، 18 سطر [عکسی: 1-82]
آغاز: برابر
کا: نجومی، مرتضی بن محمد جواد، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-292]
našwat-uṭṭarab fī tārīx-i jāhilīyyat-il ‘arab
ابن سعید مغربی، علی بن موسی، 610 – 675 ؟ قم
ebn-e sa‘īd-e maqrebī,‘alī ebn-e mūsā (1214 - 1277)
تاریخ امت عربی، مشتمل بر دو کتاب: 1. کتاب نشوة الطرب، که جلد دوم از کتاب القدح المعلى في التاريخ المحلي في تاریخ جاهلية العرب است در سه قسم: 1) تاریخ العرب المبليلة البائدة، 2) تاریخ العرب العاربة، 3) تاریخ العرب المستعربة؛ 2. کتاب مصابیح الظلام في تاریخ ملة الإسلام. (دانش پژوه)
چاپ: عمان، محقق: نصرت عبدالرحمان، جمعية عمال المطابع التعاونية، 2 جلد، 1982م.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 142-عکسی
آغاز: حمدله. صلاه. و بعد، فهذا القسم الثاني و هو القسم الا عظم مما تشتمل علیه کتاب القدح المعلى في تاریخ المحلى و هو تاریخ الأمة العربية؛ انجام: و الله حق قدره [...] فیه. کمل کتاب نشوة الطرب في تاریخ جاهلية العرب و هو المجلد الثاني من کتاب القدح المعلى في تاریخ المحلي. و الحمدلله رب العالمين. و صلواته علی سیدنا محمد خاتم النبيين فیلیها انشاء الله مصابیح الظلام في تاریخ الاسلام.
نسخه اصل: آلمان، توبینگن. در 3 مجلد؛ خط: نسخ مغربی، کاتب = مؤلف، تا: قرن 7، 412ص [عکسی ف: 2-283]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5500/3-ف
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن MaVII [احتمالا همان نسخه بالا]؛ خط: نسخ مغربی، کاتب = مؤلف، تا: قرن 7؛ عبدالرحمان بن حاج خلیل آن را خوانده است، نیز ابوالفتح محمد بن عبدالسلام در 943 آن را خوانده و در 946 به پایان برده [فیلمها ف: 162-3]
našwat-ul mudām fi-l ‘awd ilā madīna-tis salām
ابو الثناء شهاب الدين محمود، ق13 قمری
abū-sanā’ šahāb-od-dīn mahmūd(- 19c)
سفرنامه ابوالثناء شهاب الدين محمود مفتی عراق در معاودت از اسلامبول به بغداد (1269ق).
چاپ: بغداد، 1298
[مكتبة امیر المؤمنين 474/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 703
آغاز: سبحان الذي اسری بعبده فاراه ما اری من آیاته الكبري
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ محشی؛ 68گ، 25سطر ، اندازه: 22×15/5سم [ف: 2-446]
našvat-ol vedād va hedyat-ol ma‘ād
مجد الادباء خراسانی، اسماعیل بن محمد باقر، - 1321 قمری
majd-ol-odabā' xorāsānī,esmāʻīl ebn-e mohammad baqer(- 1903)
وابسته به: جواهر العقدين في فضل الشرفين شرف العلم الجلي و النسب العلي؛ سمهودی، علی بن عبدالله (844-911ق)
تاریخ تأليف: 7 رجب 1320ق؛ محل تأليف: مشهد مقدس
ترجمه ای نیکو از بخشی از کتاب «جواهر العقدين في فضل الشرفين: شرف العلم الجلي و النسب العلى» اثر سید ابوالحسن نورالدین علی بن عبدالله، حسنی سمهودی مدنی حصری شافعی که آن فصل را خواجه کلان، شیخ سلیمان بن ابراهیم، بلخی قندوزی حنفی (- 1293ق)، باب شصت و ششم کتاب خویش ینابیع المودة قرار داده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: یا رب هییء لنا من أمرنا رشدا و اجعل [معو]نتك الحسني لنا مدد سپاس و منت بی قیاس خداوندی جل شأنه و عظم برهانه سزاست که امت مرحومه ... وبعد چنین نگارد بنده بزه کار ضعیف خاکسار
انجام: گر یک نظر ز روی کرم سوی او کنی ** اقبال روی سوی وی آرد زهر طرف
چاپ: ایران، مشهد، دار الطباعه آستانه مقدسه رضویه، 1321ق، سنگی، وزیری کوچک، 42ص، به درخواست شاهزاده محمد علی میرزا حشمة السلطان نائب الايالة مملکت خراسان و سیستان
[الذريعة 161/24 ؛ فهرستواره منزوی 487/1]
آغاز و انجام: برابر؛ این اوراق را مترجم ضعیف از روی نسخه پاک نویس ... اخلاص بر روان این بنده شرمند منت گذارند
خط: شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1320ق، جا: مشهد رضوی؛ این نسخه در کتابخانه سعید نفیسی استاد دانشگاه تهران بوده و دستخط وی که نسخه و مترجم آن را معرفی کرده در آغاز دیده می شود که در ماه محرم سال 1343 وارد کتابخانه وی گردیده؛ جلد: تیماج، 30گ، 11سطر (13×7/5)، اندازه: 18×11/5سم [ف: 31-751]
تهران؛ سعید نفیسی؛ شماره نسخه: 18
همان نسخه بالا [نشریه: 7-686]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر کرمانی، تا: 1348ق؛ جلد: تیماج، 4گ (92-95)، ابعاد متن: 16×28/5، اندازه: 22×35سم [ف: 1-146]
نصاب - لغت منظوم
nesāb
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمری
amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
از امیر خسرو دهلوی دانسته شده است.
[فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 116-117]
آغاز: خالق باری سرجن هار ** واحد یک یدا کرتار؛ انجام: به هنجار خال هی مامون او درم چه چا ** برادرزاده بهمن جا خواهرزاده بهان جا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق، 39گ (4-42 متن) [ف: 5-713]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 6گ، قطع: خشتی [ف: -103]
کا: یزدی، غلامرضا بن محمد هاشم، تا: یک شنبه 26 رجب 1244ق [ف: 3-25]
nesāb
خوافی، علاء الدين محمد، ق 10 قمری
xāfī, ‘alā’-od-dīn mohammad (- 16c)
در 467 بند به روش جارالله.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 4140-ف
نسخه اصل: آستان رضوی (گویا فهرست نشده است)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-20]
nesāb = mnz.-ol loqāt
شیدای یزدی
šaydāy-e yazdī
در 19 قطعه
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 61/5
خط: نسخ، کا: یزدی، غلامرضا بن محمد هاشم، تا: قرن 13 [ف: 25-3]
nesāb = mnz. dar loqāt-e fārsī
داور شیرازی، مفید بن محمد نبی، 1251-1325 قمری
dāvar-e šīrāzī, mofid ebn-e mohammad nabī (1836 - 1907)
منظومه در بعضی لغات فارسی.
آغاز: آورند فریب و مکر و تخت است ** چون ریک که نیک و نیکبخت است
انجام: این نظم که ده دو چهار است ** از شیخ مفید یادگار است
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن ابو تراب شیرازی، تا: 1284ق؛ 7گ ( 59-53 )، اندازه: 10/5× 16/5سم [نسخه پژوهی: 3-110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین شیرازی، تا: 1301ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 5گ (1پ -5پ)، اندازه: 18×11/5سم [ف: 44-64]
nesāb
بروجردی، احمد
borūjerdī, ahmad
نصابی است که مصنف به جهت حجة الاسلام آقا میرزا سروده است
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 318/4
آغاز: آیا رئیس جهان پیشوای جن و بشر ** ایا مروج احکام خالق اکبر / آیا ضمیر تو دریای علم وفضل وهنر ** به بحر محبتت محذوف شد سخن گستر؛ انجام: ندارم به جز درگهت درگهی ** طریق سبیل صراط است راه / کن احسان به من تا خدا بخشدت ** خطا جرم ذنب است عصیان گناه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوا، 1گ، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 2-565]
nesāb
غیر همانند: 1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14061/2
آغاز: باب الالف ابتدا و افتتاح و انشا آغاز کردن انتها بپایان بردن کار، التجا پناه گرفتن؛ انجام: یسار توانگری، یسیر اندک، یمن مبارک، یدیح الله تعالی دولته، پیوسته دارد خدای دولت او را.
فرهنگ ابتدایی و کوتاهی است با عناوین «باب، باب» به ترتیب حروف الفبا که تنها حرف اول هر کلمه لحاظ گردیده و در برخی موارد کلمات مشابه در کنار یکدیگر قرار گرفته است از جمله در
باب العين چنین آورده است: «علیم دانا، عالم دانشمند، علماء دانشمندان، علم دانش» و ترجمه ترکی لغات نیز در ترجمه فارسی آنها به صورت ریز نویس و با قلمی ریز تر تحریر گردید است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن امت مهماد بن دولت شاه، تا: قرن 11؛ 29گ (29پ -57پ)، 7سطر ، اندازه: 12×10سم [ف: 35-552]
آغاز: سرور آفاق جهانگیر شاه [پارگی وصال]؛ انجام: شهنشاهی ای که از لطف کریم کارساز** مانده اهل ناز برخاک درت روی نیاز
مجهول المؤلف است و بنام نورالدین محمد جهانگیر پادشاه (1037-1014ق) سروده شده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: ترمه کشمیری، جلد: چرمی، 60ص (1-60)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 114-13]
آغاز: قلیل نور یسیر اندک حساب شمار قطاب جیب سراویل ازار خف موزه؛ انجام: شکر حق را که شد کتاب نصاب ** در زمان شریف سعد ادا
خط: تحریری، کا: ملا میر محمد بن حلیم شیخ، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48گ (گ 1-48)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 47/2-36]
آغاز: بدان ارشدك الله تعالی که در لغت ترکی قواعد و ضوابط وصیغهای شبیه ونظیر عربی بعد از تتبع استخراج می شود آنچه معنی مصدری و ماضی و مستقبل وامر ونهی وجحد ونفی واستفهام و آغاز نظم 52: هر که او کامل وسخن دان است ** فهم هر لفظ پیشش آسان است / عربی افصح لغات آمد ** شاهد این کلام قرآن است ... / اول ابتدا بنام خدای ** آنکه اسمش بهر کس آسان است / اسم ذاتش اله والله است ** لیک تاری زبان ترکان است؛ انجام نظم: آری بود ار که سوز ایله او لمز که ماموری ** سنجیده و مفیده اوله مثل دور خوشاب / هر وقت مقتضا سنه ایک عجب و کل ** بعدنده داش خجنده چز گوهر پر آب؛ انجام: نثر: و مشتق و باقی انواع که در عربی و کلمات دیگر ماخوذ می باشد اما تفصیل آن موجب تطویل لاطایل است و به تتبع و تأمل ظاهر می شود وزیاده برین گنجایش نداشت.
رساله کوتاهی است در دستور زبان ترکی به نثر و پس از آن به نظم لغات ترکی را به فارسی و بعض عربی معنا می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه ربیع الثاني 1240ق، جا: استر آباد؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 14گ، 15سطر ، اندازه: 16×10/5سم [ف مخ: 2-66]
کا: عبدالغفار زنجانی، تا: 24 رجب 1285ق [نشریه: 5-228]
nesāb
اشعاری است به سبک نصاب الصبيان که لغات عربی را به فارسی و هندی ترجمه نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7590/4
آغاز: خالق آفریننده اپأهنار ** رب پرورنده نپأهنار؛ انجام: قدر تاک کنون ** تمت تمام پنون
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 5گ (27پ-31پ)، 13 سطر ، اندازه: 21×14سم [ف: 26-89]
nesāb
ناشناخته:
آغاز: بسمله حمد و ثنا بتدر اول الله که عالمی علماء یله بزتدی (پس از پنج سطر) بندن صکژه فرشته اوغلی عبداللطیف حق ازو کرن روز تلسون ایدرو چون او غلوم اوغلی عبدالرحمن انبته الله ... (پس از چهار سطر ): القطعة الاولى في بحر الرمل و وزنه فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن مرتین: خبزا تمك قبله ایمك زرع اکمك قول غلام ** خلق پر تمق خرق پر تمق اولو کیشیدرهمام؛ انجام: شکر اکابو کتاب الدي تم یمنله ** ناظمه قل دعا صکره ایت امین در دیباچه نام عبد اللطيف و عبدالرحمن آمده گویا مولف بنام عبداللطیف فرزند فرشته کتابرا برای نوه خود عبدالرحمن نوشته و لغات قرآنی و عربی را به ترکی منظوم، مانند نصاب الصبيان فراهی ترجمه کرده است؛ خط: نستعلیق معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «مغرب، صحاح، منتخب الصحاح»؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: میشن، 15گ، اندازه: 13/4×18/2سم [ف: 5-28]
آغاز: نام خدا ذکر ایده لم ابتدا ** منزل مقصود او درو رهنما
در برابر بندهای این نصاب مانند دیگر نصابها تقطیع عروضی هم ساخته شده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ از عوض باقی، پس از آن فرهنگ فارسی به فارسی نوشته شده؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 72گ (1-72)، 15سطر ، اندازه: 17/5×15سم [ف: 5-715]
آغاز: بسمله القطعة الأولى. خبر انمك قبل اویمك زرع اکمك قول غلام ** خلق بر نمق خرق بر نمق اولو کشید رممام؛ انجام: فوکشی جار دراستی جار منهمر دراقچی ** رجل ایق کعب طویق خف ادکضو ثخین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل ذیقعده 1034ق؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 5گ (110-114)، 23سطر (15×5)، اندازه: 10×19/5سم [ف: 3-1246]
کا: عوض باقی، بی تا؛ 53گ [فیلمها ف: 1-649]
nesāb
ناشناخته:
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15855ق؛ گ (253-267)، 14سطر [فیلمها ف: 1-413]
آغاز: شاة دان گوسفند و نعجة میش ** کیس فحلی که می رود در پیش؛ انجام: باز لازم را تعدی می کند گویم سه چیز ** همزه و تضعیف عین و هست دیگر حرف جر. پس از آن بیست بیت اشعار عربی و فارسی است از گویندگان مختلف.
قطعاتی چند است مختلف الوزن که به تقلید نصاب الصبيان ابونصر فراهی ساخته شده و معلوم نیست از کیست؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق؛ جلد: پارچه ای، 10گ، اندازه: 18/4×10/5سم [ف: 13-142]
آغاز: نیه - قبله چو کعبه، صلاة چیست نماز - عطاس قطسه، عجف لاغری، جزام خوره؛ انجام: مقوا فسار است مخلاب علیقه توبره.
از ناشناس. تقلیدی از کار فراهی، و نیز هر چه خواسته به یاد سپرده شود، برای نشانی: في علم الموسيقي، عشاق مراقد حسینی چراست در پرده بوسلی هادی و نواست - تا گشت بزرگ در صفاهان و عراق - زنگوله حجاز و کوچک اندر برهاست (گ 8پ) و نیز في محرمات الذبايح: چهارده چیز تو، اسباب ذبایح میدان (گ 20ر)؛ خط: نسخ خوش، کا: قنبر بن علی، تا: 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ سپس «فرهنگ عربی به فارسی»؛ اهدایی: آقای دکتر روشن ضمیر؛ 50گ(1ر-50پ) [ف: 3-331]
آغاز: مه موزون آفتاب لقا ** وزن بحر حفیف جست از ما / فاعلاتن مفاعلن فعلن ** گفتم این است دان و خوان بما / من علی ازالی و حتی تا ** این کو کیف چون ام اویا؛ انجام: شد محله بفارسی بر زن زیر جعر بعسره شد غوشا
فرهنگ عربی بفارسی بقافیه الف؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 16گ (61پ -76پ)، 11 و 12سطر (24×13 و23×11/5)، اندازه: 28×23سم [ف: 14-3981]
آغاز: شم ربح و قلح زردی کلب سک ** قوم ثله لهم نعمنمعت کم شما؛ انجام: جن چه چنین صل چه طنین چه گل ** ذل هول و عسل چه کین خسته نوا
19 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، 6ص، اندازه: 24×15سم [ف: 16-755]
nesāb
ناشناخته:
آغاز: سما آسمان، ارض وغبر از مین ** محل ومکان را معا نیست جای / سقر دوزخ ونار آتش ولی ** چه جنت بهشت آخرت آن سرای؛ انجام: هدیر بانگ کبوتر خریر بانگ قلم ** صیاح بانگ دوبه وعوعه است بانگ اور / یا رب ار ما بفرض در گذران ** همگی حد وهزل وعمد و خطا
یک قطعه از ابتدا افتادگی دارد، مجموعه لغات فارسی به عربی به صورت نظم که تقلید از نصاب فراهی در یازده قطعه پی در پی و قطعاتی متفرق و پس از آن قطعاتی در زمینه های مختلف در چند بیت سروده شده است، همانند في اسامی ازواج النبي (صلی الله علیه و اله وسلم)، في اسامی اولاد النبي (صلی الله علیه و اله وسلم)، قطعة في سور المدني، في اسامی مولی النبي (صلی الله علیه و اله وسلم) في اسامی قلاع خیبر، في اسامی اعمام النبي (صلی الله علیه و اله وسلم)، في اسامی الائمه (علیهم السلام)، في اسامی القراء البقه وبلادهم، درینجا چند قطعه به عنوان نمونه می آید: القطعة الأخرى في سور المدني ** نور وحج وانفال مدنی میدان بالم یکن وزلزله احزاب همان ** پنج اول وقد سمع ورعدالت حدید افتح و پس پیش ونصر ودهر ورحمن ** تحریم وطلاق وجمعه صف ممتحنه اچون عصر منافقون تئابن پس از آن ** القطعة في اسامی الشهور العربية / از محرم که گذشتی چو بود ماه صفر ** دو ربیع ودو جمادی زپی یکدیگر ارجب است از پی شعبان رمضان شوال است ** پس به ذی القعده و ذیحجه بکن نیکی نظر / القطعة في مشهور فارسية ** ز فروردین چو بگذشتی مه اردیبهشت آید / بمان خرداد و تیر آنگه چو مردادت همی آید** پس از شهریور و مهر و آبان و آذر و دی دانکه بر بهمن جز اسفند ارمز ماهی نیافزاید؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ با خط خوردگی و قلم زدگی؛ مهر: عبده الراجي ابن الرضا احمد» (بیضوی)؛ 18گ، 13سطر ، اندازه: 11/5×19سم [ف مخ]
آغاز: آذرنک آمد هلاک و معنی دیگر دمار ** دان تو افسان را مسن انجام را آخر ز کار / آلغونه دان تو گلگونه ولی افروغ را ** پر تو و تابش بدان از آفتاب و ماه و نار؛ انجام: حسن درفم گرفته دان کنایه از نفاق ** کیک در شلوار باشد بی قرار و اضطراب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج [نشریه: 3-35]
بی کا، تا: 1260ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 22/2×17/1سم [رایانه]
آغاز: بیا ایدل از تو سخن ساز کن ** دهان را به حمد خدا باز کن / بدیعی که از نیست هستی نمود ** بپرورد عالم به افضال جود؛ انجام: که ای یار اهل کرم در نیوش ** خدایا خطاهای شاکر بپوش اگر از ابلهی نکته ای چند گفت ** ز روی کرم باز شاید
نهفت
از: شاکر. مثنویی است در ذکر و شرح نامها و اسامی، احتمالاً ناظم همان محمد علی شاکر اصفهانی تبریزی باشد که در الذريعة 493/9، ش 2780 نام وی آمده است، عناوین اشعار چنین است: توصیف اجناس خریف و ربیع و نام اشجار، نامهای گل و نام بهائم، مرغان، هوام، نام حرفت گران، آلات مزارع، آلات حجام، آلات درودگر، آلات کلال، آلات کمانگر و آهنگر و رنگریز و نداف و مطرب و مردار خوار و در بیان غلت و ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 8گ (10ر-17پ)، 13سطر ، اندازه: 14×21سم [ف: 26-88]
آغاز: في بحر التقارب. اگر بشنود آن مه مهربان ** به بحر تقارب گشایم زبان / فنونی فنونی فنونی فنون ** لغات عرب را بدین گونه خوان / انین ناله الكن چه کاهل زبان ** منی کوه من منت و فودهان؛ انجام: لحمه پورد خویش است و طعمه مرغان دگر ** بعله زن نوعی ز ماهی و مقابل بی گمان
جز آن فراهی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 19ص، 15سطر (11×9)، اندازه: 13×10سم [ف: 16-135]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مرتضی سالار طایفه [رایانه]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
nesāb
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2016/11-ف
نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی. با ترجمه ترکی زیر سطور؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-636]
nesāb
ترجمه ای است منظوم از لغات فارسی به ترکی و عربی که به سبک نصاب الصبيان فراهی سروده است. شاعر از علمای عصر سلطان محمد خان عثمانی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13887/2
آغاز: لله الحمد شکر تکبیر یچون ایزد را سپاس ** خواستن از وی دلک اندن و عنه التماس ... / ماه روزه اورج آیی یعنی کم شهر الصيام ** دیده بان و کوز لیجی منتظر اولدم تمام؛ انجام: او چوز رخیص و ازران دخی قیز گران و غاج ** دی شتر بار کشی کیم دوه یو کجی اوله فتاج
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 21گ (72پ -92پ) [ف: 37-480]
نصاب ابن بواب-تحفه علائی
nesāb-e ahmadī
ژانی، ملا احمد
žānī,mollā ahmad
نصابی است به زبانی خاص محلی شاید یکی از لهجه های لری چرا که محل کتابت نسخه قریه ژان است و ژان از روستاهای بخش مرکزی شهرستان درود از توابع استان لرستان است، و در آن واژگان عربی آن به لهجه معنی شده است. شامل یک مثنوی 287 بیتی و یک قطعه 18 بیتی. در چند موضع نام این اثر آمده است، یکی در آغاز: «نیصاب احمد ملایه» و دو بار هم در میانه ابیات.
شروح و حواشی:
1- شرح نصاب احمدی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17035/1
آغاز: رأس سره عین چاوه / بدن قالب اسم ناوه؛ انجام: قعد دانیشت جلس ایضا / عبر رابورد وقف وستا.
کا: محمد بن عبدالله، تا: 26 رمضان 1329ق، جا: ژان درود لرستان؛ به سفارش آقا ملا احمد؛ جلد: مقوایی، 202ص (1-202)، اندازه: 18×11سم [ف: 47/1-172]
nesāb-e ahmadī
منظومه ای است در فرهنگ لغات عربی به فارسی در 48 قطعه. در آخر منظومه، تخلص شاعر «احمدی» آمده است. ترجمه ترکی برخی کلمات زیرنویس شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9512/1
آغاز: حمید است بستوده و منتقم 88 بود که کینه کش مشتری اهل نوا، انجام: گوشها بر احمدی نه که چو دیده گوشها ** گردی و دری نیابی تو بدین زیب و بها
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز؛ 37گ (1ر-137)، 13سطر ، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 30-183]
nesāb-ol abyāt fī bayān-e ma‘ānī-el aš‘ār va-l loqāt
مدرس شیرازی، عبد الله بن علی اشرف، ق 14 قمر
modarres-e šīrāzī,‘abd-ol-lāh-e-bn-e ‘alī ašraf(- 20c)
شرح و توضیح لغاتی است که در ابیاتی فارسی از شعرای معروف فارسی سرای آمده و احتیاج به توضیح دارد. این رساله به جهت آگاهی فرزندان مؤلف آقا خلیل و آقا علی اشرف و ابوالمعالی و آقا جلال و آقا جمال تالیف شده و مجموعا دارای شرح 220 بیت می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10595/2
آغاز: بعد از حمد خداوند خالق یکتا و پس از نعمت خواجه دو سرا محمد مصطفی وآل و اصحاب گرامیش سیما وصیه و ابن عمه؛ انجام: که مجرای غذا و دوای در اعضای آن باشد
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 41گ (69-109پ)، 12سطر ، اندازه: 11×16/5سم [ف: 27-70]
niṣāb-ul axbār li-takirat-il axyār
سراج الدين اوشی، علی بن عثمان، - 575 ؟ قمری
serāj-od-dīn ūšī,‘alī ebn-e ‘osmān (- 1180)
هزار حدیث نبوی است در ابواب مختلف اخلاقی و آداب شرعی که مؤلف از کتاب خود «غرر الأخبار و درر الاشعار» انتخاب کرده و برای هر یک از مصادرش رمزی وضع نموده و در آغاز اسانید با آن کتاب ها را ذکر کرده است. در آن آمده: «قال الشيخ الإمام سراج الدين شمس الاسلام ابو محمد علی بن محمد بن عثمان ابن محمد بن سلیمان الاوسي رحمه الله علیه هذا ما اختصرته من کتاب غرر الاخبار و درر الاشعار الذي سبق منی جمعه و تصنیفه و نظمه و تالیفه في عیون الالفاظ الشريفة النبويه الهاديه ... مقتصر علی ایراد الف حدیث صحیح مودعا کل عشر منها في ضمن باب ... و سمیته نصاب الاخبار لتذکیر الاخيار ... فهرست الابواب کتاب في الله وسع رحمته».
آغاز: بسمله، حمدله، و العاقبة للمتقین ولا عدوان الاعلي الظالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطيبين قال الشيخ الامام ... هذا اختصرنه من کتاب غرر الاخبار ...
انجام: فان الدعاء فیه مستجاب و أبواب الرحمة فیها مفتوحه، ما صدق رسول رب العالمين.
آغاز: علامة انه من کتاب الاقناع، ت علامة انه من کتاب التنبيه؛ انجام: برابر.
خط: نسخ معرب، کا: حسام الدين بن شیخ مسافر، تا: شعبان 824ق؛ روایت ها بین سطر ها به فارسی ترجمه شده؛ جلد: تیماج، 110گ (56پ -165پ)، 10سطر ، اندازه: 24×17سم [ف: 3-240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عثمانی، بی کا، تا: 1031ق؛ مجدول، محشی؛ 63ص (88-26)، 25سطر ، اندازه: 20×12سم [ف: 3/ 40-138]
نسخه آشفته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 38گ (46ر -83پ)، 19سطر (16×11)، اندازه: 21×16سم [ف: 12-2918]
آغاز: علی انه من التنبيه ابی الليث السمرقندي رحمه الله ج علامة علی انه من جامع ابی عیسی الترمذي رحمه الله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1166ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166ق؛ 69گ، 17سطر ، اندازه: 13/3×19/4سم [ف: 5-9]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول پاره ای از احادیث یا کلمات در حواشی به ترکی ترجمه شده؛ جلد: مقوایی، 68گ، 14سطر ، اندازه: 21×14سم [ف: 3-93]
آغاز: علی أنه من التنبيه ابی الليث السمرقندي رحمه الله ج علامة انه من جامع ابی عیسی الترمذي؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166؛ جلد: مقوا، 51گ، 15 و 17سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 5-333]
nesāb-ol axrāz
تأليف شیخ ثقه الاسلام که منظومه ای است در واژه های عربی به فارسی مانند نصاب الصبيان ابو نصر فراهی با این تفاوت که در این منظومه واژه ها به ترتیب حروف اول هر واژه مرتب و در هر بخش نیز واژه ها با حروف دوم واژه مرتب شده اند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8624/2-58/74
آغاز: بسمله، ابتدایی بحمد دیانی **ای تو باقی ما سوی فانی / حمد بی حد تو را که محمودی ** شکر بی عد تو را که منانی
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن شیخ عبدالقادر بیگ ابن حسین بیگ ابن سلیمان بیگ، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1325ق؛ 41گ (152-112)، 10سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 8-4787]
nesāb-ol lāh xodāy
تاریخ تأليف: 10 ربیع الاول 743ق
در چند قطعه، هر قطعه با قافیه ای جدا، در 190 بیت؛ این جز نصاب الله خدای تجلی است که نسخه ای از آن در کتابخانه گنج بخش (1060/3) موجود است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 221/7
آغاز: الله خدای است، تبارک و تعالی ** رازق و علیم است که روزی ده و دانا؛ انجام: اندر دهم مه ربیع الاول ** تاریخ ز هجر ذال و میم و آنگه جیم
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1077ق، محشی؛ 18ص (173-156) [ف: 1-261]
nesāb-e emāmī
از سراینده ای با تخلص «امامی» که روزگارش به دست نیامد. در آغاز گوید: بعد حمد خالق خلق و درود مصطفی. بنده بیدل «امامی» کمترین کمتران. در قالب قصیده نونیه در 230 بیت به پیروی از قنية الفتيان.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 221/6
آغاز: چونکه داد ایزد مرا ز احسان خود طبع روان ** ساختم نظم ثنایش بر زبان جان روان / آن خداوندی که داده سلک نظم مرجمع را ** زینت از در وجود بحر جود و امتنان؛ انجام: هست بیکاری بطالت هم جبانت بد دلی ** چیست باطل، عکس حق، اما بطل ضد جبان
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1077ق؛ محشی؛ 27ص (155-129) [ف: 1-261]
nesāb-e engelīsī be fārsī
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
تاریخ تأليف: شنبه 26 شعبان 1269ق
به نظم با تلفظ آنها به فارسی.
[نسخه های منزوی 2037؛ ذیل ریو ص 121 س 187؛ فرهنگنامه ص 114 و 214؛ مشار 1580]
آغاز: نصاب انگلیسی که از نتائج خاطر نواب مستطاب شاهزاده اعظم نایب الاياله فرهاد میرزا دام اقباله العالي است بدانکه اکثر لغات انگلیسی در تلفظ با صورت کتابت اختلاف دارد آنچه به رشته نظم درآمده است موافق تلفظ فصحای ایشان است؛ انجام: که بود زهره و خورشید و تیر در جوزا ** دو نحس با مه در کا و مشتری بکمان / که روز شانزدهم بود از مه خرداد ** تمام گردید این شعرهای نغز روان
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد حسن مازندرانی، تا: جمعه 15 شوال 1269ق، جا: فشندک طالقان؛ جلد: تیماج مذهب، 110گ، 14سطر ، اندازه: 34×21سم [ف: 26-424]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل علی آبادی مازندرانی، تا: جمعه 1 شوال 1269ق، جا: فشندک طالقان به دستور ناظم؛ با خط فرهاد میرزا در حواشی؛ جلد: میشن، 14 سطر ، اندازه: 22×36سم [ف: 4-821]
بی کا، تا: چهارشنبه ربیع الاول 1281ق؛ چاپ سنگی، با یادداشت خط فرهاد میرزا در 1284ق؛ 152ص [ف: 17-504]
nesāb-e avān = nesf-e nesāb
تاریخ تأليف: 1033ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15299/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 20گ (66پ-85ر) [مختصر ف: -858]
nesāb-ol bolaqā
قانع شیرازی، میر علیشیر، ق13 قمری
qāne“ šīrāzī, mīr ‘alīšīr (- 19c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 14 رجب 1199ق
برای آغاز بدرالدین صاحب آغا محمد بدر عالم درانی.
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 26-28
کا: راشد برهان پوری، تا: 15 محرم 1377ق؛ از روی همان نوشته 1198 [فهرستواره مینوی: -178]
نصاب تجنیس الالفاظ - نصاب فتحی
nesāb-e tajnīs-ol alfāz
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمری
amir Xosrow, Xosrow ebn-e mahmud (1254 - 1326)
فرهنگ عربی به فارسی است به نظم با به کار بردن تجنیس در کار خود؛ از امیر خسرو دهلوی یا عبدالرحمن جامی است.
این رساله در کتاب «جامی» علی اصغر حکمت به نام رساله تجنیس خط آمده است.
آغاز: بسمله ثانی اوزان بحر رمل یعنی فاعلات ** فاعلات فاعلات فاعلات / مصر شهر و شهر ماه و ماه آب وخوف سهم ** سهم تیر واجنحه چو بال باشد بال جان ...
انجام: این سه صنعت هست ده بیت تمام ** چارقطا چار خیفا ای همام / لیک منقوط دوبیت آمد از آن** تا معارض عاجز آید اندر آن
چاپ: در هند بسال 1265 ق با مثلثات منظوم چاپ شده
[نسخه های منزوی 2037/3؛ فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 112 و 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: منصور، تا: جمادی الاول 1054ق؛ جلد: میشن، 10گ (32پ-41پ)، 13سطر ، اندازه: 10×16/5سم [ف: 8-166]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق؛ 3 ص (52-54) [ف: 5-713]
سرود خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد رضا، تا: 1121ق؛ قطع: رقعی [نشریه: 13-408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب؛ 33گ، 5سطر ، اندازه: 15/5×10سم [ف: 8-4792]
nesāb-e torkī be-fārsī
تقلید شاه بندری، جانی بن ملکشاه، ق 10 قمری
taqlīd šāh bandarī, jānī ebn-e malekšāh (- 16c)
اهداء به: محمد میرزا عیسی بهادرخان پرخانی
تاریخ تأليف: 970ق
سراینده جانی بن ملک شاه خراسانی معروف به تجرید قلندر و مشهور به تقلید شاه بندری استکه آن را به نام محمد میرز عیسی بهادرخان پرخانی سروده است. 21 بند است و در بند آخر آن نام شاهزادگان تیموری آمده است.
آغاز: بعد از حمد و سپاس ایزد دارین
[فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 113]
آغاز: بعد از حمد و سپاس ایزد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، دیوان ملا ریاضی در حاشیه؛ اندازه: 23×14/5سم [نسخه پژوهی: 2-237]
آغاز: برابر؛ انجام: در نهصد و شصت و پنج کردم نبیاد ** در نهصد و هفتاد باتمام رسید
بی کا، تا: 1092ق؛ 6گ (58-63) [ف: 5-714]
nesāb-e torkī be-fārsī
ترکستانی، عبدالله
torkestani, abd-ol-lah
در سی بند است و هریک از آنها تقطیع دارد مانند آنچه برای نصاب فراهی ساخته شده است.
[فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 114]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2911/3
آغاز: اوغان و تنکری و ایزی بترکی نام حق میدان ** دگر یولواج و تنکری ایلجی گویی پیامبر خوان؛ انجام: پس کون کول سبز بود کسی بیدل ** کون کلوک با کونکی لچک است دلیر
بی کا، تا: 1092ق؛ 5ص (54-58) [ف: 5-714]
nesāb-e torkī be-fārsī
قهفرخی، محمد قلی بن محمد رضا، ق13 قمری
qahferoxī, mohammad qolī ebn-e mohammad rezā (-19c)
به درخواست: محمد صادق اصفهانی
رساله ای است در نصاب ترکی به زبان فارسی بیان شده و مؤلف آن اشعار را در بحرهای مختلف عروضی (بحر هزج، رمل، مضارع، متقارب، حفیف ...) سروده است. این رساله در زمان فتحعلی شاه قاجار جهت آشنایی با زبان ترکی بنا به درخواست حاج محمد صادق اصفهانی به نظم در آمده است.
[الذريعة 164/24]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11586/3
آغاز: الحمدلله العزيز الحكيم و الصلاة علی محمد و آله أصحاب الجنة و النعيم؛ انجام: اوزی آصورت آر آمیانه بود ** چخاردی برون کرد و کپی باز بوش
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، محشی؛ 51گ (26-76)، 6-4سطر ، اندازه: 14×8سم [ف: 29-305]
nesābče
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 29378
آغاز: بسمله از پس حمد خداوند زمین و آسمان در لغت نظمی کنم همچون لالی عمان؛ انجام: هست بریعی روسیه تشنه باب مغفرت ساز سیرابش الهي ای آله انس و جان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 16025[رایانه]
نصاب خالق باریک-خالق باری
nesāb-e dabbāj = nesāb-e fanā
اهدا به: شاه علاء الدين (بن) دباج
در 50 بیت، در قالب قصیده نونیه، به پیروی از قنية الفتيان و در نسخه در دست، به دنبال آن و ذیل گونه ای برای آن است. در منابع در دسترس نشانی از آن به دست نیامد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 221/5
آغاز: حمد حامد بر خدای عالم انسی و جان ** هم درود بر مصطفی و هم بر اهل و خاندان / چون کلید جمله علم آمده، علم لغت ** زان سبب در سلک نظم آورده ام بعضی از آن؛ انجام: گر کسی پرسد ز نام قائل این چند بیت ** «انف» را مقلوب کن تا نام او گردد عیان
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1077ق؛ محشی؛ 6ص (129-124)[ف: 1-261]
nesāb-e dehlavī
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمری
amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
منتخب است از نصاب خالق و باری منسوب به امیر خسرو دهلوی و در هر قطعه چند صنعت شعری به کار رفته. «قطعه اول در بحر رمل است و مشتمل است بر الفاظ عربی که معانی آن نیز لغتی است از عربی». این گزیده به دست نویسنده از نصاب دهلوی «استکتاب» شده نسخه نصاب (در 160 بیت و مورخ 1092) در سپهسالار هست. (عبدالحسین حائری)
[فرهنگ نامه های عربی و فارسی: 116-117]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6368/11
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 85ص (287-371)، 12سطر ، اندازه: 21×11/5سم [ف: 19-457]
nesāb-e se zabāne
زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری
zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891 - 1973)
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 131/4
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 4 صفر 1343ق؛ 9گ [چند نسخه- ف:-244]
nesāb-oš šo‘arā' = nesāb-e rāqem
راقم مشهدی، علی بن محمد حسن، ق14 قمری
rāqem-e mašhadī, “alī ebn-e mohammad hasan(- 20c)
تاریخ تأليف: 1295ق
رساله ای است منظوم در عروض، مقدمه ای منثور در دوازده «فصل» و متن نیز در هفتاد قطعه منظوم در بحور و زحافات مختلف. مؤلف در خانه مقدمه به مبحث قافیه و حروف و عیوب آن پرداخته است.
آغاز: مقدمه در بیان شعر و شاعر، بدانکه شعر بفتح شین در لغت بمعنی موی است و بکسر شین دریافتن ...
انجام: کرده راقم پی تاریخ بدینگونه رقم ** بحر مواج کمال است نصاب راقم
آغاز: برابر؛ انجام: جا ثمین افتاد کانی کامده بیجان حتف مرگ است ار که برکندن شد افتلاع
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ 89ص (7-95)، 19سطر ، اندازه: 22/3×15سم [ف: 45-260]
nesāb-e sabbār
فرهنگی است عربی به کردی در نسخه حاضر فقط بخشی از اول الف تحریر شده است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 420/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 3گ (3ر-5پ)، اندازه: 20×14سم [ف: 1- 349]
nesāb-os sebyān
ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر، - 640 قمری
abū-nasr-e farāhī, mas‘ūd ebn-e abī bakr (- 1243)
به دستور: آخوند ملا ابوالقاسم
تاریخ تأليف: 724ق ف
رهنگی منظوم است که از آغاز قرن هفت تا چهارده در ایران و هند و عثمانی، برای آموزش زبان عربی به کار رفته است. شمار بیت های آن در نسخه ها مختلف است از دویست بیت تا 542 بیت آمده است. با ملحقاتی به عنوان های «من الزوايد» و آخرین ملحق به عنوان «اختیارات الساعات للحاجات»، نخست: «اختیارات حلو قاضی» و آخری: «اختیار فصد و حجامت کردن»، رویهم 27 اختیار به شعر فارسی. شروح بسیاری بر آن زده شده و اشعار بسیاری هم بر آن افزوده شده تا حدی که دو برابر ابیات آن افزایش یافته است. گاهی وزن اشعار هم در بین ابیات به عنوان مصرع اول ذکر شده است. درباره نویسنده گفته شده نابینا به دنیا آمده است. وی قبل از این کتاب، «جامع صغیر» محمد بن حسن شیبانی را به نظم در آورد و آن را «لمعة البدر» نامید. همچنین منظومه «ذات العقدين» را نیز به وی نسبت می دهند.
آغاز: بسمله: چنین گوید ابونصر فراهی حسد حافده و حفد حاسده ... قطعه اول ... اله است و الله رحمان خدای ** دلیل است و هادی تو گو رهنمای ...
انجام: قنو به سر است و طلع با ترتیب ** خویشه غوره شکوفه خرما / ناس انس و اناس آدمیان ** پدر و مادر آدم و حوا
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5218-5219؛ ایران، 1295ق، سنگی، وزیری؛ ایران، تهران، کارخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 1+35ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی آقا سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنايع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی(مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)؛ ایران، 1325ق، سنگی، جیبی، 80ص؛ ایران، تبریز، 1343ق، سنگی، جیبی، 64ص؛ ایران، تبریز، 1329ق، سنگی، خشتی، 56ص؛ ایران، 1323ق، 56ص؛ ایران، تبریز، 1294ق؛ ایران، تبریز، 1308ق، خشتی، 2+61+1ص؛ ایران، چاپ شعاع موسسه گراورسازی آقای شعاری، 1374ق، با تصحیح و مقابله آقا میرزا محسن بن محمد علی تبریزی مشهور به ادیب العلماء، سنگی، رقعی، 111+1 ص؛ ایران، به سعی و اهتمام (مباشرت) میرزا عبدالوهاب شعاری و مدیر کتابفروشی صابری تبریز، 1333-1333ش/1373–1374ق، 111+1ص؛ 1263ق، رقعی، 1263ق؛ ایران، 1308ق، سنگی، جیبی، 86ص، به سعی و اهتمام محمد حسین بن آقا محمد جعفر اصفهانی؛ ایران، تهران، مطبعه علمی، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا محمد حسن (مدیر کتابخانه و مطبعه علمی)؛ هند، بمبئی، محمدی، 1887 میلادی، به اهتمام: علی بهائی و شرفعلی؛ پاکستان، لاهور، اسلامیه سیم پریس، 1332 میلادی، به اهتمام: مولوی حکیم محمد عبدالرشید عبدالعزیز صاحب دهلوی؛ هند، بمبئی، فتح الكريم، 1302 ق، به اهتمام قاضی فتح محمد و قاضی عبدالکریم.
[نسخه هایمنزوی 2037/3 -2044 و 2039/3-2042؛ فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 84-121 و 85؛ دنا 691/10 -698؛ مشترک پاکستان 275/14 -287]
شروح و حواشی:
1- شرح نصاب الصبيان؛ ابن حسام خوافی، جمال الدين (-737ق)
2- رافع للنصاب و دافع للحجاب؛ احمد بن فقیه محمد (-قرن 9)
3- غنية الشبان في جواب نصاب الصبيان؛ قراقشی، محمد بن احمد (-9)
4- شرح نصاب الصبيان؛ نجار هراتی، علی بن عمر (-9)
5- ریاض الفتيان = شرح نصاب؛ ابن حسام هروی، نظام الدين بن کمال الدين (-9)
6- شرح نصاب الصبيان؛ جرجانی، علی بن محمد ( 740-816ق)
7- شرح نصاب الصبيان؛ چرخی، یعقوب بن عثمان (762-851ق)
8- شرح نصاب الصبيان؛ دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدين (-10)
9- شرح نصاب الصبيان؛ قائینی، محمد بن علی (-10)
10- شرح نصاب الصبيان؛ قهستانی، محمد بن جلال (-100)
11- شرح نصاب الصبيان؛ سیف کی شیرازی، مرشد بن علی (-10)
12- نصاب المعلم = شرح نصاب الصبيان؛ آگهی قاینی، جلال الدين محمد (-932)
13- شرح نصاب الصبيان؛ جعفری، محمد مقیم (-11)
14- شرح نصاب الصبيان؛ قاری گیلانی، ملامیر (-110)
15- شرح نصاب الصبيان؛ عبدالصمد بن کمال الدين (-110)
16- شرح نصاب الصبيان؛ ولی دشت بیاضی (-1001)
17- شرح نصاب الصبيان؛ واعظ استر آبادی، سلطان حسین بن سلطان محمد (987-1082)
18- شرح نصاب الصبيان؛ قائنی، محمد جعفر بن محمد کاظم (-12)
19- شرح نصاب الصبيان؛ طالقانی، محمد حسین بن محمد رضا (-12)
20- سرمایه دانش و مفتاح بینش؛ خوئی، مصطفی بن محمد (-13)
21- الدرة الثمينة = شرح نصاب؛ حسنی یزدی، علی اکبر بن محمد جعفر (-14)
22- شرح نصاب الصبيان؛ محمد ابراهیم بن زین العابدين (-14)
23- قنوان و صنوان في شرح نصاب الصبيان؛ زنجانی، محمد حسن بن قنبر علی (1256- قرن 14)
24- شرح نصاب الصبيان؛ کازرونی، ابراهیم بن درویش محمد
(1334-1274ق)
25- شرح نصاب الصبيان؛ اصفهانی، محمد جمال
26- شرح نصاب الصبيان؛ کلارستاقی آملی، علیرضا بن معصومعلی
27- شرح نصاب الصبيان؛ طبیب، میرزا هادی
28- شرح نصاب الصبيان؛ اشکوری، محمد بن شمس علی
29- شرح نصاب الصبيان؛ قربانعلی بن محمد صادق
30- تحفه سامی
31- الرسالة الرضوية في شرح اللغات العربية
32- شرح لغات نصاب الصبيان
33- شرح نصاب الصبيان (68 عنوان)
34- شرح نصاب الصبيان = بدیع العجايب
35- کشف نقاب = شرح نصاب الصبيان
36- مختصر حجت
37- ملحقات نصاب الصبيان
38- نصاب الصبيان (منتخب)
آغاز: برابر
منتخب آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 20 جمادی الاول 721ق؛ 4ص (578-581)، 41سطر ، اندازه: 32×19سم [ف: 41-97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 856ق؛ مجدول، از روی نسخه اصلی و پیش از اضافه کردن مثالهای اوزان بحور نقل گردیده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 16گ، 7سطر، اندازه: 18/5×10 سم [ف: 3-1376]
آغاز: بیتی که ضابط بود مر هر چیزی را از علوم در میان این قطعه ها در آوردم
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن جمال الدين، تا: با تاریخ 885ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 46ص (75-120)، 12سطر ، اندازه: 22×12/5سم [ف: 1-236]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 257/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-293]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، 15سطر [ف: 5-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 9 و 10؛ جلد: تیماج، 12گ (112پ -123پ)، 13سطر ، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 30-184]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: گالینگور، 24ص (41-18)، قطع: ربعی [نشریه: 3-37]
انجام: گر کند سوی او درین هنگام ** نظر از راه دوستی بهرام
خط: نسخ خوش معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با شرح لغات؛ مهر: «محمد تقی»، «نصر الله»؛ جلد: تیماج، 116گ، 8 سطر (13×8)، اندازه: 20/5×16سم [رشت و همدان: ف: -1670]
آغاز: ... ذهب زر است حدید آهن و رصاص ار زیر** لجین سم وزجاج آبکینه معدن کان / جراز وسیف وحسامست و عضب وصارم تیغ ** مجن وجثه سپر سهم تیر وقوس کمان؛ انجام: سال برها وذال گشت تمام ** برسد عمر تو بضاد وبظا / باد عمرت همیشه در دولت ** دولتت باد بر دوام وبقا
خط: نستعلیق، کا: عبدالحی بن مولانا عبدالاول بن مولنا عبدالمجید، تا: ذیقعده903ق؛ افتادگی: آغاز، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 15گ، 7سطر ، اندازه: 12×16سم [ف مخ: 5-2222]
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، بابا شاه، تا: ذیقعده 979ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 30گ، 10سطر (17×9) [نشریه: 3-131]
بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: میشن، 25گ، اندازه: 13/4×18/2سم [ف: 5-29]
آغاز: که صبیان را پیش از تعلم لغت عربی رغبت می افتد به اشعار فارسی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 80گ (1ر-80پ)، اندازه: 25×15/5سم [ف: 1-189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: حاج سید محمد شوشتری، 1309ق؛ جلد: چرمی، 61گ، اندازه: 19×14/5سم [ف: 144-13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن امت بن مهماد بن دولت شاه، تا: قرن 11؛ محشی با نشان صحاح» به نقل از صحاح اللغة جوهری، ترجمه ترکی برخی واژه ها به صورت زیرنویس؛ 27گ(1پ-27پ)، 8سطر ، اندازه: 10×8سم [ف: 35-550]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 جمادی الثاني 1005ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-638]
آغاز: برابر؛ انجام: خدا آنکس کند عالی مراتب.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1017ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 39گ، اندازه:
18×11سم [ف: 27/2-75]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1049ق، جا: تبریز؛ افتادگی: آغاز؛ 39گ (1ر- 39ر)، اندازه: 19×25سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -82]
بی کا، تا: 1071ق [میراث اسلامی: 5-603]
آغاز: برابر؛ انجام: سقم بیماری و صحت تندرستی تیه کبر ** قیح و دم ریم است خون القيس قی الني خام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1070ق؛ افتادگی: انجام؛ 23ص (46-24)، 18-10سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 10-52]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1929/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-393]
آغاز: بسمله، حمدله، صلات ... پیش از تعلم لغت عرب، رغبت می افتد به اشعار فارسی ... چو اندر تقارب نهی پا درون ** به تقطیع وزنش چنین کن برون؛ انجام: نیمه ای از ربیع ثانی بود ** سال تاریخ «صاد» بود و «خا» (690 ق) باد اندر جوار رحمت حق ** پدر و مادر و معلم ما. با توجه به این ماده تاریخ، روشن می گردد که بعد از مرگ ابو نصر ابیاتی به نصاب افزو شده است.
با دیباچه ای است به نثرو در آن آمده است: «چون این کتاب مجموع دویست و بیست آمد نصاب الصبيانش نام کردیم»؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: دوشنبه 14 جمادی الاول 1077ق؛ محشی؛ 59ص (2-60) [ف: 1-262]
بی کا، تا: 1080ق، جا: اصفهان؛ محشی لغوی؛ جلد: میشن، 62گ (3پ -64ر)، 18سطر ، اندازه: 24×16سم [ف: 5-397]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق؛ 10گ (43-52) [ف: 5-714]
آغاز: برابر؛ انجام: و مصدر نون و القلم و ما یسطرون، حضرت حق سبحانه و تعالی قسم یاد کرد به حق ماهی و به حق قلم و آن چیز یک سطر نوشته می شود. و الله أعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1093ق؛ با سرلوح، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 78گ، 11سطر (14×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 39-332]
آغاز: فلق سفید و روشنی اول شب ** مجره کاه کشان خط استوا محور؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، جلد: تیماج، 31گ(1ر -31پ)، 12سطر ، اندازه: 22×13/5سم [اهدائی رهبر: 10-98]
آغاز: بسملة. همی گوید ابو نصر فراهی ** که دانست او لغتها را کما هی؛ انجام: قنوو بسر است و طلح بر ترتیب ** خوشه غوده شکوفه خرما فرد ایزد ... خط: نسخ زیبا، کا: محمد بن جمال الدين اصفهانی حسن خاله، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به نقل از شروح نصاب الصبيان و برخی کتب دیگر همچون «کنز اللغه، فرهنگی جهانگیری، برهان قاطع، شرح نصاب و ...؛ جلد: تیماج، 48گ، 10سطر (6/5×10/5)، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 283-40/2]
انجام: خوشه غوره شکوفه خرما
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده عبدالغنی ... » (چهارگوش)، «شریف الحسيني» (بیضوی)، «الراجي محمد تقی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 78گ، اندازه: 17/5×20/5سم [ف: 3-331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 35گ (26-60)، 10سطر ، اندازه: 19×16سم [ف مخ]
در دویست بیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ انجام در بند 64 افتاده؛ مجدول؛ مهر: «عبده داعی امام المتقين عبداله جمال الدين ابن شیخ آدم صفی الدين 1216»، «شیخ آدم ضیاء الدين بن سیدی حسام الدين»؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 46گ، 9سطر (18×8)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 17-12]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 14گ، مختلف السطر (16×8)، اندازه: 25×15/5سم [ف: 9-874]
انجام: هر هرجی را ز موضع خورسی ده ** میدان درجات مه را تحسین کن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 47گ، اندازه: 19/3×12/7سم [ف: 4-821]
آغاز: برابر؛ انجام: هست در و ادیب حیره تشنه آب مغفرت / ساز سیرابش تو ایبمعبود درب مستعان ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد [رحیم؟]، تا: قرن 12؛ 70گ، 9-8سطر (1366-14)، اندازه: 16×11سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد سمیع جنیدی شیرازی، تا: 1117ق؛ جلد: مقوایی، 6گ (167ر-172ر)، اندازه: 18/5×29سم [ف: 14-79]
آغاز: برابر؛ انجام: شرط دان شریش
خط: نستعلیق، کا: چرکس، محمد زمان بن محمد یوسف، تا: 1140ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 34ص (273-306)، 14سطر (18/5×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 4-378]
در 34 بند با یک بند ملحق و با شرح لغوی در کنار صفحات و زیر سطر ها؛ خط: نسخ، کا: نهاوندی، عبدالرحیم بن محمد شریف، تا: 1144ق، جا: نهاوند مدرسه مؤمنيه؛ کاغذ: سپاهانی، 58ص (317-374)، 17سطر (14×9)، اندازه: 20×15سم [ف12-2623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1169ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج؛ 96گ، 5سطر ، اندازه: 15/5×10سم [ف: 8-4788]
کا: محمد علی بن محمد، تا: چهارشنبه 2 ذیقعده 1191ق؛ جلد: چرمی، اندازه: 19×14/5سم [نشریه: 7-747]
آغاز: بسمله الحمدلله حق حمده ... چنین گوید ابو نصر فراهیکتاب من بخوان گر علم خواهی؛ انجام: في بحر الخفيف هر چه از ماه شد مثنی کنپنج دیگر فزای بر سر آن
خط: نسخ، کا: محمد بن رسول هریسی، تا: 1192ق؛ افتادگی: انجام؛ 60گ، 8سطر ، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4790]
آغاز: چنین گوید ابونصر فراهی ** کتاب من بخوان گر علم خواهی
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله موسوی بن میرزا حسینعلیخان بن سید محمد علی معروف به میرزا نصر الدين حیدر همدانی، تا: 29 صفر 1194ق؛ جلد: چرم، 27ص (11-37)، اندازه: 20×9/5سم [ف: 34-45]
آغاز: بسمله حمد له بسمله چنین گوید ابونصر فراهی بعون نصرت فضل الهي که رحمت بروی از الهي چه؛ انجام: وحش دشتی فراء غیر ... کورنر چون امان میدن ماده حجش تولب خر کره ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله چنین گوید ابونصر فراهی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: مقوا، 19گ (139پ-157پ- سنگی)، اندازه: 20×15سم [ف: 20-369]
آغاز: ... ذل و ذلت هوان و هون خواری ** ابتهال و ضراعتست و ضرع؛ انجام: ای قدت سرو و رخ گل رعنا ** گل ز روی تو در عرق ز حیافاعلاتن مفاعلن فعلات ...
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: احتمالا قرن 12-13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی؛ 50ص، 8سطر ، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 3/ 40-150]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: آقا سید حسن و سید علی ساکن کشمیر، مصطفی شاه صاحب، میرزا مهدی صاحب؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 59گ، 9سطر ، اندازه: 21×12سم [اهدائی رهبر: 99-10]
آغاز: برابر؛ انجام: حبله شملید هست راب کما ** قنوو بسر است و طلح با ترتیب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 66گ (37پ-102پ)، اندازه: 20×15سم [اهدائی رهبر: 10-99]
آغاز: مما الحقه بعض الشعراء بالنصاب الصبيان. بشکست ز اعجاز نبی مرسل ** آیات نبی قاعده لات و هبل / وره صد و چارده است قرآن را زانک ** جامع صد و چارده است از روی جمل / سوره هایی که آیه سجده است ** اندر آن بر شمارم از قرآن؛ انجام: نه فلز مستوی الحجم را چون بر کشی ** اختلاف وزن دارد هر یکی ... (؟)
فقط شامل بخشی از قسمت های الحاقي نصاب الصبيان است؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 5گ(75ر-79ر)، 16سطر ، اندازه: 21×13سم [اهدائی رهبر: 10-99]
آغاز: برابر؛ انجام: تیر و جوزا مه سلطان ** خانه آفتاب شیر مدام / رمزگی گفتم از نجوم ترا ** تا بیاموزیش تمام تمام
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 30گ (42پ -72پ)، 6-9 سطر ، اندازه: 11×17/5سم [اهدائی رهبر: 10-100]
آغاز: برابر؛ انجام: فر ایزد شعر غنیمت را ** نامه چون ختم شد بنام خدا
کا: اسماعیل بن علیقلی، تا: قرن 13؛ اوراق جابجا شده؛ 9ص ( 102-99و116-120)، اندازه: 18×11/5سم [ف: 47/2-86]
آغاز: اجاج تلخ و تفه بی مزه است مالح شور؛ انجام: ولی حمامه
و کر کی کبوتر است و کلنگ.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 20گ، ابعاد متن: 19×8، اندازه: 18×28/5سم [ف: 2-257]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 650-5]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 61گ، اندازه: 13×8/5سم [ف: 3-87]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 52گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3-87]
خط: نسخ ریز و درشت، بی کا، تا: قرن 13؛ 83گ (1-83متن)، 17سطر (19×11/5)، اندازه: 22/5×29سم [ف: 10-1897]
آغاز: برابر؛ انجام: حق تعالی رساند از کرمش ** منصبم را به منصب آباء / این کتاب نصاب شد آخر ** درلغت هست خوب بس زیبا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 23گ (105پ-83پ)، 18سطر ، اندازه: 15×10سم [ف مخ: 5-2222]
آغاز: الحمدلله حق حمده والصلوة والسلام علی نبیه محمد وآله واصحابه وعترته چنین گوید مولینا امام عالم نصیر الدين ؛ انجام: ... فرض ایزد شمر غنیمت دان ** نامه چون ختم شد بنام خدا
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ 56گ، 6سطر ، اندازه: 17×1سم [ف مخ: 5-2222]
آغاز: بنظم یاد کردیم تابی تکلف یاد گیرند و چند بیت که ضابط بود مرهر چیز چه اندر تقارب نهی پادر آن ** به تقطیع وزنش چنین کن برون؛ انجام: طور وجبل طود وعلم وحارث و پاسبان ** طرم وعسل ... وضرب شهد است و محبان رایگان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 15گ، 9سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4792]
آغاز: بسمله بحر تقارب تقرب نمای ** بدین وزن میزان طبع آزمای / فعولن فعولن فعولن فعول ** چه گفتی بکو ای مه دلربای؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: غلامعلی بن محمود عطار پیشه؛ 64گ، 9سطر، اندازه: 19×12سم [ف مخ: 2-566]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 26گ، 12-14سطر ، اندازه: 20×16سم [ف: 8-4788]
آغاز: بسمله چو اندر تقارب نهی پادرون ** بتقطیع وزنش چنین کن برون؛ انجام: ملاح ناخدا ودقل تیر کشتی است ** مخذاف میل کشتی ومردا بود خله / طلق و مخاض ودرذره وغیل شیر حمل ** ادره غری شری جدری نقطه آبله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 56گ، 4سطر ، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4792]
آغاز: بسمله الحمدلله علی نعمه وآلائه والصلوة والسلام علی سیدنا محمد و آله سیما ابن عمه و وصية الذي هو حامل لوائه ... به بحر تقارب تقرب نمایبدین وزن میزان طبع آزمای؛ انجام: لاذع گزان بالغ رسان آکل خران راتع چران ** طائر پران جاری روان ساعی دوان قاطع بران
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 24گ، 7سطر ، اندازه: 20×13سم [ف: 8-4790]
آغاز: برابر؛ انجام: تقی متقی پرهیز کار عبقری نیکو ** سفن سوهان کدر تیره خدر خیره سدر حیران
از اول تا بحر الهزج؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 18گ، 7سطر دوستونی، اندازه: 34×22سم [ف: 8-4789]
دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: 251/4 خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 32گ، اندازه: 17×20/5سم [ف مخ: -237]
تهران، ملک، شماره نسخه: 6343
انجام: مهلبی مواجه مزللی ای حکیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 32گ، 12سطر ، اندازه: 10/7×16/7سم [ف: 5-715]
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر رازی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 62گ، 6سطر (17×10/5)، اندازه: 26×17سم [ف: 5-714]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 40گ (2پ -41ر)، 6سطر (11×6/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 5-715]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای یک سرلوح منقش، مجدول، محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: مقوا، 40گ، 10سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 13-213]
آغاز: فوم سیر و جلجلان کشنیز و حمص چه نخود؛ انجام: چون کیک کاک و قرص و کلیچه.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: کی استوان؛ جلد: مقوا، 58گ، 4و5 سطر ، اندازه: 19×11سم [ف: 13-214]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق بسیار خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 42گ، 8سطر (15×6)، اندازه: 14×22سم [ف: 2-33]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ 29گ (7پ -35ر) ، 9سطر، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 1-103]
آغاز: برابر؛ انجام: معتدل نه سطبر و نه باریک ** وندرونش سفید نه تاریک / نه درو پیچ و نه درو تابی ** ملک خط راست نیک اسبابی
در این نسخه علاوه بر خود نصاب حواشی مفصلی در شرح اشعار دیده می شود و به آخر کتاب نیز ابیاتی چند در معرفت حواس ظاهر و باطن و حرکات اعرابیه و مطالب مختلف دیگر، که ظاهراً آموختن آنها برای مبتدی لازم بوده و کاملا شبیه به تعلیقه ایست بر نصاب الصبيان، آمده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 62گ، 8 سطر (12/5×7)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-397]
بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: میشن مشکی [ف: 9-298]
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 63گ، 7سطر ، اندازه: 16×1سم [ف: 4-49]
آغاز: برابر؛ انجام: باد اندر جوار رحمت حق ** پدر و مادر و معلم ما
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 18گ (46-63)، 15سطر (63-46)، 15سطر (10×14/5)، اندازه: 20/5×17سم [ف: 29-615]
آغاز: برابر؛ انجام: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات ** بکوی مجتث و مفکن ز شرم سر در زیر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سمرقندی، 15گ (120-106)، 7سطر ، اندازه: 18/5×10سم [ف: 29-466]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 49گ، اندازه: 21×16/5سم [ف: 1-144]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تاریخ آغاز نوشتن نسخه در روز پنج شنبه 1224 یادداشت شده؛ 35گ (91پ-125پ)، 10سطر (15/5×9/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: -224]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 20×15سم [نسخه پژوهی: 53-1]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 20/5×15سم [نسخه پژوهی: 236-2]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خولی جذع دان سدیس رباعی ** پس آن گاه فادح ز اسنان اسبان
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 23گ (27پ -49پ) [ف: -56]
سرود خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [نشریه: 13-417]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 31گ (5پ-35پ)، 12سطر (13×7)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 1-510]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ 8گ (23-29ر)، اندازه: 21×13سم [ف: 2-139]
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 8سطر (10×6/5)، اندازه: 18×11سم [نشریه: 3-229]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 12-13؛ مجدول، با یک سرلوح زیبا؛ 43گ، 8سطر (17×7)، اندازه: 21×13/5سم [ف: 14-141]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 19 رجب 1207ق، کتابت شده به نام خواجه محمد بن خلف الارشد ملا حسنعلی حافظی؛ محشی؛ مهر: «الواثق بالله الشريف عبده عبداللطیف 1293» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 19گ (69پ -87ر)، 12سطر ، اندازه: 14/5×20سم [اهدائی رهبر: 10-98]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1211ق؛ از موقوفات شهید؛ جلد: تیماج، اندازه: 24×17سم [ف: -99]
آغاز: برابر؛ انجام: یاد گیر این نصاب صبیان را ** تاشوی در زمانه مستثنی / صدهزاران هزار رحمت حق ** هر زمان باد بر معلم ما
خط: نسخ، کا: بیدگلی، محمد صالح بن احمد، تا: 27رجب 1211ق؛ 31گ، 12سطر ، اندازه: 15×11سم [ف: 8-4788]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1213ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 39گ (57پ-95ر)، 11سطر ، اندازه: 20×13سم [ف: 6-48]
آغاز: برابر؛ انجام: جز کسقسط مأية ** دحلع رخع قسم الثري
خط: نستعلیق، کا: خدابخش بن رستم باسندی اشرفی مازندرانی، تا: دوشنبه 21 شوال 1214ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 47گ، 15سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4789]
آغاز: برابر؛ انجام: این کتاب نصاب شد آخر ** در لغت هست خوب بس زیبا
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم ابن عبد الحي بن محمد کریم انصاری، تا: یکشنبه 15 ذیحجه 1216ق؛ جلد: مقوایی، 38گ (1ر-38پ)، اندازه: 21×17سم [ف: 8-329]
آغاز: بسمله به بحر تقارب نمای بدین؛ انجام: پدرو مادر آدم و حوا حمد حق ... چون ختم شد بنام خدا م م
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1222ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد، تا: 1224ق؛ مهر: «عبده الراجي الله ویردی» (بیضوی)؛ 34گ (14پ -47ر)، 14سطر ، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 5-2221]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق؛ قطع: خشتی [ف: -102]
آغاز: چو طلح و خمط درختان خار با موی است ** چواثل شوره کروشوک خار و سدره کنار؛ انجام: فرد ایزد شمر غنیمت دان ** نامه چون ختم شد بنام خدا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق؛ افتادگی: آغاز؛ 60گ (1-60) 10سطر ، اندازه: 12×6/5سم [ف: 29-197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1226ق؛ جلد: تیماج، 23گ، 14سطر ، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4788]
کان محمد بن محمد هادی انکرودی نوری، تا: 1227ق؛ جلد: تیماج، 11سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: -294]
خط: نستعلیق، کا: سید عبدالله باقی ولد آقا سید صادق، تا: پنج شنبه غره ذیحجه 1229ق؛ 35گ (1-35)، 8 و 10 سطر ، اندازه: 16×10سم [ف: 8-4790]
آغاز: رغیف کرده و بد است و ابتدا آغاز قطیع دان؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین، تا: 1231ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
بی کا، تا: 1232ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 52ص (270-219)، 12سطر ، اندازه: 21×11/5سم [ف: 19-457]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاجی ملاحسن، تا: رجب 1233ق؛ 13گ (43پ -55پ)، 15سطر ، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 1-77]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: ذیقعده 1233ق؛ این نسخه ضمیمه ترسل گلشنی» چاپ سنگی است که به تاریخ 25 ربیع الثاني 1262 در تبریز چاپ شده؛ اهدایی: جواد کمالیان؛ جلد: گالینگور، 95گ، 6سطر ، اندازه: 20×15سم [ف: 1-502]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 23 رجب 1234ق، جهت فرزندش میرزا محمد مهدی؛ 46گ، 9سطر ، اندازه: 20×13/5سم [ف: 1-64]
آغاز: و چند بیتی که ضابطه بود هر چیزی را از علوم بیان این قطعها در آوردیم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدهادی بن محمد مؤمن اصفهانی، تا: 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 11سطر (7×10/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 3-1527]
آغاز: برابر؛ انجام: صد هزاران هزار رحمت حق ** هر زمان باد بر معلم ما
کا: زین العابدين بن ابوالحسن بن میر محمد حسن حسنی، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج، 47گ، اندازه: 15×10سم [ف: 1-265]
آغاز: برابر؛ انجام: مقود افسار است و مخلات علیقه توبره.
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 رجب 1239ق؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 5-193]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ 22گ (24-45)، اندازه: 15×10سم [نسخه پژوهی: 3-162]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: شوال 1239ق؛ 85ص (171-255)، 6سطر [ف: 2-202]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین حسینی، تا: جمعه 8 جمادی الثاني 1240ق، جا: اصفهان مدرسه بابا قاسماندازه: 21×14سم [نسخه پژوهی: 3-133]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1240ق؛ 39گ (1پ-39ر)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 1-242]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ارمنی، اسماعیل بن جمشید بیک، تا: 1240ق؛ با شرح فارسی میان سطور و هامش؛ جلد: تیماج، 46گ (1پ-46پ)، 8سطر (13×6/5)، اندازه: 21×21سم [ف: -219]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: جمادی الاول 1240ق؛ سرلوح، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 44گ، 6-9 سطر راسته و چلیپا (18×12/5)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 2-887]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن حاجی ملا مصطفی ایروانی، تا: 26 شعبان 1240ق؛ واقف: شاهزاده ملک سلطان خانم، 15 رجب 1289؛ 59گ، 8سطر ، اندازه: 28×18سم [ف: 8-4789]
آغاز: برابر؛ انجام: وحش دشتی قرأ چون غیر منحل کویر بر** چون اتاق ماده خر است حجش تو لب خر کره
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن رضا، تا: 1241ق؛ محشی؛ 58ص (59-2 )، 8 و 16سطر ، اندازه: 19/8×15سم [ف: 40/3-226]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: خراسانی، عبدالله، تا: صفر 1242ق؛ مجدول، محشی؛ ارمغان فرستاده سید حسین شیرازی برای عبدالعلی در 2 محرم 1351؛ جلد: تیماج، 125گ، ابعاد متن: 14×8، اندازه: 17×13سم [ف: 16-185]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 22 ربیع الثاني 1242ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 51گ (1پ -51ر)، 8 سطر (12×4)اندازه: 10×17سم [ف: 13-3269]
بی کا، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج، 28گ (144پ-171ر)، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 361]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق پسر محمد سعید عامری سمنانی، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج، قطع: خشتی [نشریه: 13-429]
آغاز: برابر؛ انجام: معقود افسار است و فحلا علیفه توبره.
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 29 رجب 1244ق؛ محشی؛ اهدایی: فرخ غفاری؛ 39گ (2ر-40پ)، 6-9 سطر (15×9/5)اندازه: 15×20/5سم [ف: 19- 239]
آغاز: ... که چون صبیانرا پیش از تعلم لغت عرب رغبت می افتد با شعار فارسی چه خوش آمدن شعر مر طبعهای موزونرا عزیزست؛ انجام: برابر
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: چهارشنبه 12 جمادی الثاني 1246ق؛ جلد: گالینگور، 167ص (1-167)، 6 و 11سطر ، اندازه: 11/2×16/5سم [ف: 45-148]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1247ق؛ محشی؛ مهر: «العبد المذنب محمد کاظم» (بیضی)، «تابع دین سرمدی احمد 124»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 39گ (1پ-39ر)، 11سطر ، اندازه: 21×19سم [اهدائی رهبر: 10-98]
با ترجمه و شرح بین السطور و ملحقات؛ کان محمد نصیر بن محمد صادق خوانساری، تا: 1248ق [نشریه: 3-124]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ جلد: تیماج، 37، 16سطر (15×9)، اندازه: 20/5×15سم [نشریه: 3-140]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج، 30گ (1پ-30پ)، 16سطر ، اندازه: 23×16سم [میراث اسلامی: دفتر دهم -768]
آغاز: بسمله، حمدله ... پیش از تعلم لغت عرب، رغبت می افتد به اشعار فارسی ... چو اندر تقارب نهی پادرون ** به تقطیع وزنش چنین کن برون؛ انجام: هم کلاه وهم قبا وهم کمرهم پیرهن ** آنچه در بر دارد آنرا جمله بخشیدن بمن
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج، 42گ، 13سطر ، اندازه: 13×22سم [ف مخ: 5-2222]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 26 ذیقعده 1252ق؛ جلد: تیماج، 31گ، 14سطر ، اندازه: 20×15/5سم [ف: 27-85]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1253ق؛ محشی؛ اهدایی: شیخ محمد کفائی اردکانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 53گ، 6سطر (14×7)، اندازه: 14×19سم [ف: 5-1661]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم و وحش چارپای وسیع دد وجبانه دشت ودار سرا عجز است ورک چور دف سرین مثل و کفو است و شبه وندهمتا ناس وانس واناس آدمیان پدر و مادر آدم و حوا
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن آقا مهدی کارلادانی، تا: جمادی الاول 1253ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 64گ (1پ -64پ)، 6سطر ، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 5-2221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا، تا: 1253ق، به فرموده میرزا محمد حسن؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 36ص (30-65)، اندازه: 22/8×19/3سم [ف: 29/1-193]
خط: نسخ، کا: زنجانی، زین العابدين بن مراد، تا: چهارشنبه 7ربیع الأول 1253ق؛ با شرح آن در هامش نسخه نوشته زین العابدين بن کربلایی مراد زنجانی برای استاد خود شیخ علی نقی در چهارشنبه 7 ربیع الأول 1253؛ جلد: تیماج، 62گ (2ر-63ر)، ابعاد متن: 15×11/5، اندازه: 22×17/5سم [ف: 15-4109]
آغاز: بسمله اله است و الله و رحمن خدای دلیل است هادی تو گو رهنما؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: ترمه [رایانه]
آغاز: افند و بی تکلف یادگیر چون این کتاب مجموع ... القطعة الولي في بحر المتقارب - ببحر تقارب نمای - بدین وزن میزان و طبع زمای؛ انجام: بسمله در افتتاح سوره ها جز توبه خوان-اندر ... تفضیل آن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: صد هزاران هزار رحمت حق ** هر زمان باد بر معلم ما
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا علی اکبر فرزند محمد علی خانعلی زفرهای، تا: 1255ق، جا: زفره کوهپایه اصفهان؛ محشی؛ 50گ، 10سطر (13×9)، اندازه: 18/5×22/5سم [ف: 6-414]
کا: سید محمد حسین حسینی اعرجی، تا: 22 ربیع الثاني 1255ق؛ 59گ (10پ-68ر) [مختصر ف: -858]
بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج، 25گ (47پ-71ر)، 16سطر (18/5×9)، اندازه: 24/5×15سم[ف:3-1376]
133 . تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2857/4
آغاز: بسمله: الحمدلله رب العالمين ... ببحر تقارب تقرب نمای ** بدین وزن میزان طبع آزمای؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: چرمی، 24گ، 9سطر ، اندازه: 21×15/5سم [ف: 3-1376]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن ملابابا اردبیلی، تا: 1258ق؛ اندازه: 21×17/5سم [نسخه پژوهی: 3-146]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق، 75گ، 5سطر ، اندازه: 22×16سم [ف: 2-109]
آغاز: برابر؛ انجام: مستفعل مستفعل مستفعل مستفعل ** اینست تقطیع رجز بر خوان چه بلبل هر زمان.
خط: نسخ، کا: علی بن محمد جعفر، تا: چهارشنبه 28 شوال 1259ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد عاملی، شهریور 1376؛ 25گ، 17سطر، اندازه: 20/4×10/5سم [ف: 5-756]
آغاز: برابر؛ انجام: هم بر آنکس نویسد اینها را ... سنه 1260 خط: نسخ، کا: شکرالله خشکنابی، تا: 1260ق [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ محشی؛ 36گ (46پ -81پ)، 15سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 2-647]
آغاز: جندل و ضحر و حجر چون جلمد جلمود سنگ ** هست حصبا سنگریزه ماء وادی آب رود خط: نستعلیق، کا: محمد یحیی، تا: شنبه 8 ربیع الاول 1260ق؛ افتادگی: آغاز؛ 14گ (1-14)، 10سطر ، اندازه: 16×10سم [ف: 4791-8]
کا: علی رضا بن عوضعلی دیزادیزی، تا: 1260ق؛ مصحح [میراث شهاب: س 8ش 4-67]
آغاز: برابر؛ انجام: باد اندر جوار رحمت حق ** پدر و مادر و معلم ما
کا: هاشم بن ابوالقاسم، تا: سه شنبه ربیع الثاني 1261ق، جا: مدرسه آخوند ملا عباس؛ 30گ (69پ -98پ)، اندازه: 11/5× 16/5سم [ف: 1-44]
آغاز: بسمله: الحمدلله رب العالمين ... ببحر تقارب تقرب نمای ** بدین وزن میزان طبع آزمای؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن علی محمد قراجه داغی، تا: 1262ق؛ جلد: چرمی، 27گ، 9سطر ، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 3-1375]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد النحيف، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 61گ، 6سطر ، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5-2221]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ افتادگی: وسط با کاغذ: اصفهانی، 20ص (1-20)، 12سطر (13×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 5-1814]
آغاز: برابر؛ انجام: البخل فراخ چشم و چرا کحل سیاه چشم ** اشهل تو میش چشم شمر چون فرابه خویش
خط: تحریری، بی کا، تا: دوشنبه غره جمادی الثاني 1263ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 12سطر ، اندازه: 20×16سم [ف: 8-4789]
آغاز و انجام: برابر
کان محمد ربیع بن محمد خواجه نوری، تا: 29محرم 1265ق؛ محشی؛ مهر: محمد ربیع بن محمد خواجه نوری «لااله الله الحق الملك المبين محمد ربیع» (مربع بزرگ)؛ جلد: تیماج، 38گ، 9سطر ، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 5-2221]
آغاز: برابر؛ انجام: نسخه وقف با حرکت ممتنع است ... عندالموقف بعد از
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1265ق [رایانه]
آغاز : جمع و فریق وقوم فرقه امة و معشرفته ** طالق یله شکوری گله هجمه کله داغی شبان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ملا محمد، تا چهارشنبه 22 محرم 1267ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 7گ، 7سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: 8-4791]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 شوال 1267ق؛ جلد: ساغری، 24گ، 11سطر ، اندازه: 21×18سم [ف: 8-4788]
آغاز: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1269ق؛ انجام در قطعه 42 افتاده؛ 26گ (29پ -54پ) [ف: 2-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: حسین بن محمد، تا: 1270ق؛ محشی؛ تملک: مهر: «عبده حسین بن محمد» (بیضی)؛ تملک: عبدالصمد بن حسین محلاتی در شوال 1295ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 30گ(1پ - 30ر)، اندازه: 19×14/8سم [اهدائی رهبر: 10-99]
خط: نستعلیق، کا: لسان الاطباء تهرانی، محمد حسن بن محمد علی، تا: جمادی الاول 1270ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 48گ (1پ -48پ)، 8سطر (15×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 12-2974]
آغاز: عزیزی است و تعلم لغت عرب ... همه علمها است قدری را از وی به نظم یاد کردیم تابی تکلف یادگیرند؛ انجام: خورد و کلان و گرد و بلند و دراز و باز ** باریک تنگ و سرخ و سفید و سیاه نیز
خط: نسخ، کا: کاشانی، محمد حسین بن محمد جعفر، تا: 1270ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 35گ، 12سطر ، اندازه: 23×13سم [ف: 8-4791]
آغاز: عقیم وعاقرنا زاو حامل آبستن ** مجره کاه کشان خط استوای محور؛ في بحر الرمل: ای که چشم شوخت از مستی دل وعقلم ربود؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 رمضان 1271ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 17گ، 8سطر ، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4791]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: ذیقعده 1271ق؛ جلد: تیماج، 35ص (45-79)، اندازه: 20×14سم [سنا: ف: 2-40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن خلیل (متخلص به ثاقب)، تا: ذیحجه 1271ق، جا: رحیم آباد شکور؛ 37گ (1پ -37پ)، 16سطر [ف: -176]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1271ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-260]
آغاز: برابر؛ انجام: ریحان و محقق و مغاشیر دگر / خطی است مسلسل چو سر زلف نگار.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: محمد کاظم، تا: 1276ق؛ مهر: محمد کاظم «... محمد کاظم» (بیضوی)؛ 62گ (5پ -66)، 8-14سطر (1489-15/5)، اندازه: 21×17/5سم [رایانه]
کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: 1277ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 49گ، 7سطر ، اندازه: 22×13سم [ف: 2-286]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1277ق؛ مجدول، با یک سرلوح و با عکس گویا از احمد شاه قاجار؛ جلد: تیماج، 51گ، 27سطر (15×6)، اندازه: 22×13سم [ف: 15-4129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: شعبان 1278ق، جا: کربلا؛ محشی به قلم محمد علی لواسانی؛ 43گ، 8سطر (15/3×6)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 13-143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: ذیقعده 1280ق؛ جلد: تیماج، 81ص، 18-10سطر ، اندازه: 16×11سم [ف: 7-750]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، بی کا، تا: ذیقعده 1280ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب منقش، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش چرم، 84ص، 8سطر [ف: 7-753]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد، تا: 1281ق؛ جلد: چرمی، 36گ، 7سطر ، اندازه: 23×15/5سم [ف: 3-1375]
آغاز: بسمله، به بحر تقارب تقرب نمای ** بدین وزن میزان طبع آزمای
خط: نسخ، کا: احمد بن ابوالحسن بن مرحوم ابوطالب همدانی، تا: 15 ذیحجه 1281ق؛ 37گ (21-57)، 8سطر ، اندازه: 7×10سم [ف: 8-4790]
خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن ابو تراب شیرازی، تا: 1284ق؛ 38گ (38-1 )، اندازه: 10/5× 16/5سم [نسخه پژوهی: 3-110]
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: با تاریخ 1290ق؛ اقل الذاكرين محمد ... جهت فرزند خود آقا شیخ علی کتابت کرده در بیست و هفتم شهر شعبان سنه ؟ تاریخ تولدی ابتدای صفحه اول متن آمده که به سال 1290 می باشد؛ جلد: گالینگور، اندازه: 16/5×11سم [نشریه: 7-755]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد تقی ابن محمدرضا آشتیانی، تا: پایان ربیع الاول 1292ق؛ از کتاب های دکتر حسین مفتاح بوده؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 76گ، 5سطر (14×9/5)، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 3-331]
آغاز: نیک صحبت قبله بوسه مهر کابین خدن دوست زوج شوی زوجه زن عزهات دست؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فتح الله بن ملا نجف عانی، تا: 1229ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1292ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مطهر الحسيني دماوندی، تا: 1292ق [رایانه]
آغاز: بسمله، همی گوید ابونصر فراهی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسن لواسانی، تا: محرم 1293ق؛ مجدول، با سرلوح؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی، 43گ، 8سطر ، اندازه: 22×13/6سم [ف: 13-143]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 جمادی الاول 1296ق؛ جلد: میشن زرد، 16سطر ، اندازه: 22/3×17/3سم [ف: 6-103]
از بحر مضارع «از مشک تررقم زده بر صفحه قمر ...» آغاز می شود؛ خط: نسخ، کا: رجبعلی بن کربلایی کاظم کوسه لاری سفیداری، تا: 25 جمادی الثاني 1299ق؛ مجدول، محشی؛ 18گ(1ر -18پ)، 10سطر (17×12)، اندازه: 22×16سم [ف: 1-509]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1300ق؛ 42گ، 8سطر ، اندازه: 21×14سم [ف: 2-286]
آغاز: برابر، انجام: مورداس تروشه دان حماص ** حلبه شملید هست راب کما
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 43گ، 8سطر ، اندازه: 34×21/5سم [محدث ارموی مخ: 1609-3]
آغاز: بحر اول به بحر تقارب تقرب نمای؛ انجام: شاهین و فلس و کفه چه باشد پل ویله ...
بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه ای [رایانه]
آغاز: برابر، انجام: صد هزاران هزار رحمت حق ** هر زمان باد بر معلم ما.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ جلد: تیماج، 28گ (129-156)، 14-10سطر (15×7)، اندازه: 22×17/5سم [ف: 38-720]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 146گ، 4سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 2-17]
آغاز: رجل مرد مرأة زن زوج جفت ** غنی مالدار است مسکین گدای؛ انجام: تا به آخر رساندم این نسخه ** یافتم فیض علم الاسماء
خط: نستعلیق، کا: حسینعلی بن ابراهیم فرجی فراتی، تا: غره شعبان 1301ق؛ افتادگی: آغاز؛ 28گ، اندازه: 22×17سم [ف مخ: -237]
آغاز: بسمله همی گوید ابونصر فراهی کتاب من بخوان؛ انجام: جزر و جوز و طاس و طشت افتاد بحمد توفیق سنه 1303
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1303ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن محمد تقی، تا: 1307ق؛ مجدول؛ اندازه: 22×16سم [نسخه پژوهی: 2-237]
خط: نسخ تحریری، کا: عبدالرحیم بن عثمان پرانی، تا: ذیحجه 1311ق؛ 28گ، 8سطر (14×7)، اندازه: 22×7سم [ف: 3-331]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی، تا: با تاریخ 1316ق؛ 28گ (28-1پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 5-463]
انجام: عسل و برد را حقیقت دان ** اری و قررا مجاز بدان
خط: نسخ، کا: داعی الاسلام عباس بن حسین موسوی همدانی، تا: 17 شعبان 1316ق؛ 4گ (170-173پ)، 16-15سطر [ف: - 176]
آغاز: هجر وشیمه دیدن ودابست خوی غیث باران ثلج برف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1321ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 43گ، 12سطر ، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4790]
آغاز: برابر؛ انجام: صد صرانی شتر کتر کوهان اشعلبان رو به و تعال بیا / صد هزاران هزار رحمت حق / هر زمان باد بر معلم ما
خط: نسخ خوش، کا: جام (خراسان)، تا: 1328ق؛ مهر: کتابخانه دادسرای عمومی تهران؛ جلد: تیماج، 48گ، 10سطر (6/1×14/4)، اندازه: 14/5×26سم [رایانه]
آغاز: القطعة الأولى في البحر تقارب، ببحر تقارب تقرب نمای ** بدین وزن میزان طبع آزمای
خط: نستعلیق، کا: حسین بن کربلایی اصغر، تا: سه شنبه 3 ربیع الثاني 1336ق، جا: مکتب خانه آقامیرزاعباسعلی معلم؛ 65گ، 6سطر ، اندازه: 10×9سم [ف: 8-4789]
خط: نسخ، کا: عبدالفتاح، تا: یک شنبه 3 ربیع الاول 1342ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-306]
خط: نسخ، کا: ابوطالب، تا: 8 شوال 1346ق؛ جلد: تیماج، 11سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -224]
خط: نسخ، کا: علی بن علی تبریزی، تا: سه شنبه 1 شوال 1365ق؛ 68گ (2پ-69پ)، 10سطر ، اندازه: 22×15سم [ف: 1-480]
آغاز: برابر؛ انجام: کند در حق درویشان دعایی، نقل شد از روی خط استاد الاعظم آقا میرزا علی محمد دامت افاضاتة ... محمد الحسيني ... الملقب بشمس الكتاب.
خط: نستعلیق درشت خط، کان محمد حسینی شمس الكتاب، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاتب که از خطاطان ماهر بوده گوید این نسخه را از روی خط استاد آقا میرزا علی محمد نوشتم، دارای سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 88ص، 8سطر ، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 10-165]
آغاز: حلی است زیور و غالی گرانی رخیص ارزان ** جراز و سیف و حسام است و عضب و صارم تیغ؛ انجام: خرف دان فرد و منفرد تنها ** معماست ردف و حر کر ما
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 59گ، 5سطر ، اندازه: 15×20سم [ف: 1-334]
بی کا، بی تا؛ محشی [چند نسخه ف: -379]
آغاز: ورق چو برگ درختست، غصن شاخ درخت ** چو دوحه بیخ درخت و غثام اسفیدار؛ انجام: قنفذ چو خارپشت و سلحفات سنگ پشت ** ضبب سوسمار و ضفدع چغر و دلق دستار
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 43گ، 8سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 1-272]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 57ص (142-198) [سنا: ف: 2-311]
کا: علی اصغر بن حاجی محمد سعید، بی تا، جا: میانه؛ مجدول؛ ابعاد متن: 17×6سطر ، اندازه: 21×10سم [سنا: ف: 2-74]
آغاز: به بحر محبت از آن بحرها شتاب کنند ** گر آن سخن همه چون لؤلؤ خوشاب کنند؛ انجام: خنزیر خوک و رجس هلب کاسموی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 35گ (17ر-51پ)، 8سطر ، اندازه: 21×16سم [ف: 2-647]
آغاز و انجام: برابر بی کا، بیتا؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 29گ (1-29)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 11-189]
آغاز: آمدن بر طبع های موزون عزیز است؛ انجام: اما چه رژه بنا و رازدان بنا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 47گ، اندازه: 17×11سم [ف: 5-1606]
آغاز: بکوی محبتث این بحر دان و خوش برخوان انجام: وحشی دشتی و فراء و عیر و مسحل گورخر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «یا امام زین العابدين ادرکنی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 48ص (42-89)، اندازه: 18×11/5سم [ف: 5-1573]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 77گ، 8سطر (14×6/5)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 4-1128]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن عبدالرحیم خان حسینی، بی تا؛ جلد: تیماج، 32گ (67ر-98پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 2-95]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: علی خان وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 35گ، ابعاد متن: 16×10، اندازه: 20×13سم [ف: 5-1827]
انجام: چنانکه ثعبان و تمساح اژدها و نهنگ.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ اهدایی: اکبر آقا شاکر؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 6گ (93-98)، 12سطر (12×7)، اندازه: 16×10/5سم [ف: 4-1332]
انجام: هاله است و في سایه او ماهتاب فخت.
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: حاج میر سید علی مدرس یزدی؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی، 28گ (51-78) اندازه: 11/5×17سم [ف: 4-1333]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 15سطر ، اندازه: 14/8×20/6سم [ف: 7-434]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 11×17سم [ف: 3-957]
آغاز: برابر
خط: نسخ جلی زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 50گ، 4 و 6سطر ، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4790]
آغاز: فارسی چه خوش آمدن شعر مرطبع های موزون را عزیزیست و تعلم لغت عرب کلید همه علمهاست
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 38گ (1-38)، 7سطر ، اندازه: 19×11سم [ف: 8-4792]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 48ص (306-353)، اندازه: 14/5×9سم [ف: -190]
آغاز: وهن و وهی است و ونی سستی ** لیک ذل و ذلت هوان وهون خواری / ابتهال و ضراعة است وضرع ** استکانت تضرع و زاری
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 11گ (1-11)، 8 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 8-4791]
آغاز: ذهب زر است و حدید آهن رصاص ارزیز ** لجین سیم و زجاج آبگینه معدن کان / نحاس و صفر مس و روی آنکت سرب ** حلیست زیور غالی گران رخیص ارزان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 54گ (1-54)، 6سطر ، اندازه: 16×10سم [ف: 8-4791]
آغاز: بیتی که ضابط بود مر هر چیزی را از علوم در میان این قطعه ها در آوردم؛ انجام: ای که چشم شوخت از مستی دل و جانم ربود ** نیست ما را غیر ذکر خیر تو گفت و شنود
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، مجدول؛ 35گ، 4سطر ، اندازه: 24×37سم [ف: 7-54]
آغاز: ذهب زر است و حدید آهن ورصاص ... لجین نسیم رجاج ... معدن کان؛ انجام: حرحرانی شتر کتر کوهان ** ثعلبان رو به تعال بیا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 43گ، 6سطر ، اندازه: 15×10سم [ف مخ: 2-567]
آغاز: نعم ووحش چارپای وسیع ** دد وجبانه دشت ودار سرا؛ انجام: وردگل دان وهند با کسنی ** ارج وطیب وعبق بویا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 13گ، 17سطر ، اندازه: 14×12سم [ف: 8-4792]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 65گ، 7سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4789]
آغاز: بسمله، به بحر تقارب، بدین وزن، فعول فعول، چه گفتی بگو، اله است، دلیل است محمد ستوده بقر آن؛ انجام: سطر است تفتیش، مسبحات، منقبت، اریکه، جری، قثب، بررک
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 24گ، 7سطر ، اندازه: 5×11سم [ف: 8-4790]
آغاز: برابر؛ انجام: قنوبسر است وطلع برترتیب ** خوشه غوها شکوفه خرما / تلعبان روبه تعال بیا ** صر صرانی وشتر کتر کوهان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 21گ، 15سطر ، اندازه: 21×13/5سم [ف: 8-4788]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ 60گ، 7سطر ، اندازه: 23×18سم [ف: 8-4789]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط وانجام؛ اوراق جابجا شده؛ 25گ، 12 و 14سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 8-4790]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 17×12سم [ف: 1-336]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 537/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-81]
فقط بخشی از آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 2گ (64پ-65پ) [ف: 37-574]
بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [ف: -326]
خط: نسخ، کا: محمد بن میرزا حسن، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 52گ، 5 سطر ، اندازه: 19×13سم [ف: 2-108]
آغاز: هر کس را رغبت افتد و چون مجموع آن دویست و بیست بیت آمد او را نصاب الصبيان نام کردیم ... القطعة الأولى في بحر المتقارب. به بحر تقارب تقرب نمای ** بدین وزن میزان طبع آزمای
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 37گ (1ر-37ر)، 10سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: 2-127]
آغاز: بسمله - القطعه في بحر التقارب به بحر تقارب تقرت نمای ** بدین و زن میزان طبع آزمای؛ آغاز: قسمت چایی - مفاعیل مفاعل مفاعیل مفاعیل ** بدان بحر هزج این وزن خوش انیقطعه بر خوان؛ انجام: زهی رویت بخوبی گل دهانت غنچه خندان ** قدت سرو روان و دل خطط ریحان باغ جان / حباب کوبله باشد قراح آب و معین ** نقیض و راکد و ربقه شطن رسن چو رسا
قسمت اول نصاب است و قسمت دوم آن 5 برگ نصاب چایی که دنباله قسمت نخستین است بدان ملحق شده است؛ بی کا، بی تا؛ 4گ، 21 سطر، اندازه: 13/5× 16/5سم [ف: 1-138]
آغاز: سقر دوزخ و نار آتش ولی ** محل و مکان و معان است جای؛ انجام: ناس و انس و اناس آدمیان ** پدر و مادر آدم و حوا / باد اندر جوار رحمت حق ** پدر و مادر و معلم ما / شده کتاب نصاب پس آخر ** در لغت هست خوب و بس زیبا ... / تا به آخر رساندم این نسخه ** یافتم فیض علم الاسماء / نیمه ای از ربیع ثانی بود 77 سال تاریخ ماد بود و حاء / صد هزاران هزار رحمت حق ** هر زمان باد بر معلم ما / هم بر آن کس که می کند از بر** هم بر آن کو نویسد اینها را
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ از آغاز نسخه خطبه و دیباچه و ابیاتی افتاده؛ 52گ (1-52) [ف: 23-609]
آغاز: فارسی چه خوش آمدن شعر مر طبعهای موزون و عزیزیست ... بحر تقارب تقرب نمای ** بدین وزن میزان طبع آزمای؛ انجام: عقرب چو کژدم است و حمه زهرش ابره نیش ** جعبه جفیر و فصئه همچون کنانه کیش ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 30ص (2406)، 12-7سطر ، اندازه: 12×17/5سم [ف: 3-1377]
آغاز: برابر؛ انجام: ناس و انس و اناس آدمیان ** پدر و مادر آدم و حوا / فر یزدان شمر غنیمت را ** نامه چون ختم شد بنام خدا خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ کاهی، جلد: چرمی، 8سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 3-1377]
آغاز: بسمله و به نستعین: سزاوار حمد آن خداوند رب ** که فرمود قرآن بلفظ عرب ... / و ... همی گوید ابونصر فراهی ** که دانستی لغت ها را کما هی ... / و ... چو اندر تقارب نهی پا درون ** بتقطع و زنش چنین کن برون ... / اله است و آلله و رحمن خدای ** ... انجام: بتیع و جذع سن گاو است آنگه ** ینی و رباعی سدیس است صالغ ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 19گ، 7-12سطر ، اندازه: 19×13سم [ف: 3-1378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رمضانعلی استر آبادی، بی تا؛ جلد: چرمی، 51گ، 4-8سطر ، اندازه: 18×14سم [ف: 3-1378]
آغاز: برابر؛ انجام: قنو بسرات طلح به ترتیب ** خوشه غوره شکوفه خرما / باد اندر جوار رحمت حق ** پدر مادر معلم ما
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بی کا؛ جلد: تیماج، 68گ (حاشیه 177ر -244پ)، 12سطر ، اندازه: 20×12/5سم [ف: 38-572]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 25/1×16/9سم [رایانه]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه:
17/8×11/2سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: این کتاب نصاب شد آخر** در لغت هست خوب بس زیبا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 121گ، اندازه: 21×15سم [ف: -165]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 121گ، اندازه: 21×15سم [ف: -165]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 121گ، اندازه: 21×15سم [ف: -165]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 47گ، اندازه: 13/5×21/8سم [رایانه]
آغاز: بسمله. یعنی ابتدا میکنم بنام خداوندی که مستجمع جمیع صفات کمالست کنزه و مبراست که از اوصاف نقایص و عیوب و مسمی است بلفظ جلاله؛ انجام: ناس انس اناس آدمیان پدر و مادر آدم و حوا ناس انس اناس هر سه عربیست بمعنی آدمیان فرد ایزد شمر غنیمت دان چون ختم شد بنام خدا صد هزار رحمت حق هر زمان باد بر معلم ما.
خط: نستعلیق، کا: جواد بن احمد، بی تا؛ جلد: تیماج، 61گ (3پ -63پ)، 11سطر (11/3×6)، اندازه: 18×11سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از فرید تنکابنی [رایانه]
بی کا، بی تا، جلد: چرمی، اندازه: 15×11سم [نشریه: 7-750]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 12سطر (5/5×14/5)، اندازه: 11/5×21/5سم [نشریه: 7-781]
آغاز: برابر؛ انجام: اثفیه دیگ پایه و طنجیر پاتله ملاح
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -583]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -583]
نسخه 262 بیت است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: -126]
آغاز: برابر؛ انجام: رمز کی گفتم از نجوم ترا ** تا بیاموزیش تمام تمام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: عباس بن احمد کریمی نوبندگانی در 28 ذیحجه 1360؛ جلد: چرم، 42گ (48پ-89پ)، اندازه: 11×17/5سم [مؤيد: 2-258]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 86گ، اندازه: 19×14سم [ف: -176]
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [تراثنا: س کش 4-57]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، چلیپا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-258]
بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 14گ (44پ -57ر)، 18سطر (15×7)، قطع: ربعی [ف: 17-166]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-573]
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبیدالله، بی تا، با دیباچه ای نثری که شمار بیت ها را 220 می گوید؛ مهر: «عبیدالله 1331» (یا 1341) (بیضوی)؛ 57گ، 7سطر (14×10/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 3 -331]
آغاز: ذئب سرحان و سید گرگ سمع بچش فاره موش حية مارحوت ماهی طیر مرغ و ... پر ... انجام: خنزیر خوک و رجس نجس حلب کارسموی تسخین وقفش کفش نشاء چون بناء خبر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
معزی آغاز: برابر؛ انجام: وحش چارپای سبع دد و جنانه دشت دار سرا. خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 43گ (59پ -101پ)، 6 سطر (13×8)، اندازه: 19/5×15سم [ف: 39-59]
آغاز: برابر؛ انجام: ناس و انس ... ض ظغ
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: عبر باشد اشتر ماده و لیکن نوجوانی ... تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: الحوايا جمع او حشوة البطن است ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: حسینی مداح، محمد، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 20گ (7ر-26پ هامش)، 17سطر (12×4/5)، اندازه: 17/5×9/5سم [ف: 11-2095]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 47ص (205-251)،
14سطر (15×9)، اندازه: 14×22سم [ف: 12-2968]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 23 ص (151-173)، 17سطر (14×10)، اندازه: 22×17سم [ف: 11-2208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 32گ (275پ-306ر)، اندازه: 20/5×34/5سم [ف: 185]
آغاز: قول پیغمبر صلی الله علیه و آله فرموده است که کل امر ذی بال؛ انجام: پدر و مادر آدم و حوا فرد ایزد شمر غنیمت ... صد هزاران هزار رحمت حق هر زمان باد بر معلم ما
خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 34گ (84پ -117ر)، 16سطر (15×9)، اندازه: 22×15سم [ف: -116]
آغاز: زبعد نبی دستگیر تام ** وصی محمد علی مرتضاست / ائمه ده ودوبود بیگمان ** زبعد رسول خدا رهنمای؛ انجام: مفاعلات مفاعل فعلگفتم اینست و آن بخوان بملا / نوعهای لغت زمن بشنو ** اولا اصلی است همچو عماد
خطبه را ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 58گ، 9سطر ، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 5-2222]
nesāb-os sebyān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18434/2
آغاز: بسمله. اله است و الله در ضمن خدای ** دلیلست و هادی تو کو رهنمای / سما آسمان ارض و غبرا زمین؛ انجام: جزیه سر گزید ... و شتم و سب خواری.
بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 41ص (حاشیه 11-51)، اندازه: 18×12سم [ف: 50-197]
nesāb-os sebyān (mn.)
وابسته به: نصاب الصبيان، ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر(-640ق)
غیر همانند:
آغاز: القطعة الاخرى في اسماء اعمام النبي صلی الله علیه و آله. نه عم داشت چونکه رسول بزرگوار ** این بیت یادگیر یکایک فروشمار چون حارث و زبیر و مسقوم و ابو لهب عباس و حجر و همزه ابو طالب ضرار القطعة الأخرى في اسماء النبي. نامهای پیمبر که در حدیث آمد؛ انجام: بکم گنگ و ربعه وسیله من حل دیک ... بکم و بکم و ابکم هر سه به معنی گنگ است و وسیله مشهور محمد را به وسیله در دعا می خوانند ... و از اینست که قدر خطر است در مقابله حقارت که ذلت است در عبارت می آورند که خطیر در غایت رفعت است و حقیر در غایت ذلت و خطر به معنی خوف است.
با تصرفات و اضافاتی دیگر؛ بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1389]
آغاز: پس از حمد خداوند زمین و آسمان ** در لغت نظمی کنم همچو لالی عمان؛ انجام: هست در وادی عصیان تشنه بر آب مغفرت ** ساز سیرابش الهي ای اله انس و جان
منتخبی است از کتاب نصاب که اشعار مربوط به الفاظ مشترک که چند معنی دارند را انتخاب کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 7گ (225پ-231پ)، 11سطر ، اندازه: 21×14سم [مؤيد: 3-45]
nesāb-ot tebb
منظومه ای است مختصر در مصطلحات طبی و ادویه مفرده به سبک کتاب نصاب الصبيان ابو نصر فراهی. مؤلف پس از بیان مقدمات به ذکر ابواب ادویه به ترتیب حروف تهجی و ذکر نسخه و مفردات و مصطلحات آن پرداخته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27672
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي هو واسع علیم يؤتي الحكمة من یشاء ... اما بعد مشهود ضمیر ناظران انصاف گزین؛ انجام: هی یشم و یشب پنهر سبز و شفاف مقوی معتدل والله اعلم ... ذنوبی الموخر و المقدم
خط: نستعلیق، کا: محمد عمران بن حکیم محمد عرفان، تا: جمعه 19 جمادی الثاني 1364ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماجمذهب، 45گ، 45سطر ، اندازه: 20/3×26/7سم [اهدائی رهبر: 9-442]
nesāb-e tabarī
به درخواست: اردشیر میرزا قاجار
تاریخ تأليف: 1264ق
او در عهد سلطنت محمد شاه قاجار به درخواست اردشیر میرزا قاجار حاکم مملکت مازندران منظومه ای در ترجمه واژه های مازندرانی به فارسی به طریق نصاب ابونصر فراهی سروده است.
چاپ: با تحقیق دکتر صادق کیا (در ایران کوده 1316) به چاپ رسیده
[الذريعه 166/24 ؛ ایران کوده شماره 31/9]
آغاز: بسمله. حمدی افزون از نصاب که کلمات سخن سرایان ترجمه و تعدادش نکند؛ انجام: سر را شکنه دامن را اقوز کل کنه. خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 7 ذیقعده 1264ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 36گ، 17سطر (15×8/5)، اندازه: 45×22سم [ف: 2-39]
آغاز: حمد و ثنا مخصوص خداوندیست که السنه مختلفه عباد را سبب آسایش یکدیگر نمود ... و بعد چون پادشاه عدالت گستر ... محمد شاه غازی ... حکومت مازندران را به رأي و رویت ... تولیت اشرف ... اردشیر میرزا محول فرمود به این بنده آستان ... تیمور قاجار متخلص به امیر مقرر فرمودند که به طریق ابو نصر فراهی
بی کا، تا: 1207ق؛ جلد: تیماج، 30گ (47پ -76ر)، 9سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 23-761]
آغاز: حمدی افزون از نصاب که کلمات سخن سرایان ترجمه و تعدادش نکنند ... م یار عزیز ای خجیر ریکا ** ترا جان عشاق بادا فدا؛ انجام: هم تله دان صدای گاو و پلنگ ** قرنش از هر چه جانور در جنگ
خط: نستعلیق، کا: کاتبی، عبدالحسین بن محمد تقی، تا: چهارشنبه 8 ربیع الاول 1356ق؛ نسخه را روح الله کیا در 16/4/3 به موسی سلطانی داده است؛ جلد: مقوا، 34گ، 10سطر (18×11) ، اندازه: 21×14سم [ف: 12-2779]
nesāb-ot tebyān
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 18325
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
nesāb-ol ‘ābedīn
محمد محمود
mohammad mahmūd
در 40 «باب» و در هر باب 5 حدیث نبوی بدون ترجمه و توضیح. در فضیلت دانش، آداب، عبادات، دعاء، اخلاق و عقوبت برخی محرمات: باب اول در فضیلت علم علما، و باب چهلم در فضیلت صبر. پس از اتمام رساله 20 حدیت نبوی مختلف الموضوع دیگر نیز تحریر شده است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 879/13
آغاز: بسمله، حمد بی حد و ثناء بی عدد خدای را جل جلاله و عمت نواله که علم علماء را علوی بر افراشت؛ انجام: قال النبي صبر ساعة خیر من الدنيا و مافیها تم بعناية رب العالمين و الصلاة و السلام علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 7گ (127ر-133پ)، 17سطر ، اندازه: 18×11/5سم [ف: 2-140]
نصاب عبدالرحمان - تجنیس اللغات
nesāb-e 'abd-or-rahmān
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 1/2
خط: نستعلیق، کا: یار محمد لکن خیل، تا: 1214ق، جا: هندوستان [نشریه: 5-601]
نصاب عربی به فارسی - مفتاح اللغة
nesāb-e ‘arabī be fārsī
زنجانی، محمد علی بن علی قلی - 1290 قمری
zanjānī, mohammad ‘alī ebn-e ‘alī qolī (- 1873)
اهداء به: محمد شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1259ق
فرهنگ منظوم عربی به فارسی که مؤلف از کتاب های سر الادب، مجمع الامثال مستقصی، معرب، اختری، مجمل و ... انتخاب و به به نظم کشیده است. شاعر در آغاز مقدمه ای به نظم و نثر آورده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 9135/2-60/75
آغاز: مقدمه، بسمله، نخستین سخن حمد پروردگار ** کزو هست نظم سخن بر قرار / برون آورد دانه را از زمین ** گهر آورد قطره را از بخار؛ آغاز متن: دو کفر زلفت گرفته پیمان ** هم از نصاری هم از مسلمان / فعول فعلن فعول فعلن ** اثلم متمن خوش است بر خوان؛
بی کا، بی تا؛ 69گ (7-75)، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4793]
nesāb-e fārsī be hendī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5765/11
آغاز: کر کنیس من شمر کی کچهو کهیو کامن کنته ** راک
تال مست نام کی سو کهیه چین کن منت
منظومه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به خط کاتب هندی؛ کاغذ: هندی، جلد: یشمی، 8گ (175ر-182پ)، 13سطر، اندازه: 30/9×12/8سم [ف: 9-32]
nesāb-e fathī = nesāb-e tajnīs-ol alfāz
قریشی، ابوالفتح علاء، ق 10 قمری
qorayšī, ab-ol-fath ‘alā‘ (- 16c)
منظومه ای است به تقلید از «نصاب الصبيان» فراهی، در یکصد و سی و سه بیت، با ملاحظه محسنات علم بدیع و دارای مقدمه نثری کوتاهی در بعضی از اصطلاحات و انواع تجنیس.
چاپ: در سال 1265 ق همراه با مثلثات بدیعی چاپ شده
آغاز: بسمله. باب اول این قطعه ذونطفین گفته اند اجنحه بال طیور و بال حال و حال خاک ** شام خال خال ابرو ذاک آن و آن زمان؛ انجام: به ترتیبی که منظوم است می چین ** بدستوری که می گویند بردار
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 23 ربیع الثاني 1133ق، جلد: مقوا، 52گ، 14سطر ، اندازه: 14/5×18/5سم [ف: 44-34]
بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله. علامات الفاظ مش مشترک مع معرب ع عربی ف فارسی ... القطعه الاولى في التجنيس التام: مصر شهر و شهر ماه و ماه آب و خوف سهم ** سهم تیر و اجنحه چون بال باشد بال جان؛ انجام: لیک منقوطه دو بیت آمد از آن ** تا معارض عاجز آید اندر آن
تذکر: در فهرست نام مؤلف را به احتمال امیر خسرو دهلوی دانسته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (53پ-59ر)، 14سطر ، اندازه: 18×23/5سم [ف: 24-44]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد علامات الفاظ مشتر که مش: مصر شهر و شهر ماه و ماه خوف و خوف سهم ** سهم تیر و اجنحه چه بال و باشد بال جان؛ انجام: لیک منقوطه دو بیت آمد از آن ** تا معارض عاجز آید اندر آن
در فهرست به عنوان عجائب البدايع و ناشناس آمده است؛ خط: نستعلیق، کان علی بن محمد مهدی طبیب، تا: شنبه 1 رجب 1280ق، به دستور میرزا محمد حسین صاحب اختیار؛ جلد: تیماج قرمز، 6گ (3پ-8ر)، 12سطر ، اندازه: 20×16سم [ف: 8-44]
آغاز: هذا کتاب لغت نظمی و نثری انا ابتداء الى الانتهاء، بسمله، علامات الفاظ: مش مشترک مع معرب ع عربی ف فارسی عب عربی بجای فارسی (پس از ذکر اقسام تجنیس می گوید:) القطعة الأولى في تجنیس التام: مصر شهر و شهر ماه و ماه آب و خوف سهم و سهم تیر و اجنحه چون بال باشد ع ف ع ف ع ف ع عب ع ع ف ع ف؛ انجام: این سه صنعت هست ده بیت تمام ** چهار رقطا چهار خفیا ای امام / لیک منقوطه دو بیت آمد از آن ** تا معارض عاجز آید اندر آن
در فهرست به عنوان فرهنگ عربی به فارسی و ناشناس آمده؛ بی کا، تا: چهارشنبه اواخر صفر 1344ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×16/5سم [ف: 289]
nesāb-e farānse be-fārsī
میرزا عبدالحسین، ق14 قمری
mīrzā “abd-ol-hoseyn (- 20c)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1303ق
میرزا عبدالحسین که از شاگردان دوره های اولیه دارالفنون ایران بوده نصاب الصبيان ابونصر فراهی را تقلید و به جای لغات عربی آن لغات فرانسه را گذارده و به ترجمه آنها پرداخته و این نصاب را چون نصاب ابو نصر فراهی بر قطعه هایی در بحرهای مختلف به نظم آورده و بر لغات نصاب ابونصر واژه هایی افزوده و زیر تمام صفحات نسخه اصل لغات فرانسه را با حروف لاتینی با ترجمه فارسی آنها تشکیل نموده و پیش از شروع به کتاب لغاتی که معادل فرانسوی آنها در ابیات قطعات ذکر گردیده، مرتب به حروف تهجی نگارش یافته و شماره این واژه ها 3400 می باشد و پس از این بخش، قواعد لازمه ای را تذکر داده و در آغاز و انجام کتاب متذکر شده که در ربیع الثاني 1303 ق به نظم این نصاب پرداخته است. از شرحی که مؤلف در آخر این نسخه به خط خود مرقوم داشته معلوم می شود که مؤلفات دیگری داشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 874
آغاز: بسمله پس از ستایش حضرت دادار و درود بر احمد مختار و آل اطهارش علیهم السلام این خانه زاد دولت ابد مدت عبدالحسین که از تربیت یافتگان مدرسه مبارکه دارالفنون است؛ انجام: ختم کردم نصاب از بونصر ** بروی افزودم از لغات بسا / در ربیع هزار و سیصد و سه ** یادگار این نصاب شد از ما
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1302ق؛ نسخه دوم این کتاب است که ناظم و مؤلف به سال 1373 به خط خود نوشته و در آخر نسخه هم تذکر داده است؛ جلد: تیماج، 110گ، 14سطر ، اندازه: 31×20سم [ف: 3-110]
نصاب فنا - نصاب دباج
نصاب قرآن کریم - نظم جواهر
an-naṣṣāb-ul kāmil fī ti‘dād-in nawāfil
عصفوری، عبدالعلی بن خلف، - 1303 قمری
‘osfūrī,‘abd-ol-‘alī ebn-e xalaf (- 1886)
تاریخ تأليف: 1261ق
رساله استدلالی مفصلی است مشتمل بر «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه»: المقدمه: في معنی النوافل لغة و شرعا؛ باب 1.الرواتب؛ 2. تعداد النوافل المتعلقة بالازمنة؛ 3. تعداد النوافل المتعلقة بالافعال و الاماكن الخاتمة: في تأنيب و عقاب تارك النوافل.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17887
آغاز: بسمله. نحمدك یا من من علینا بنعمة التكليف دون کثیر من بریته؛ انجام: و لکل رکعتین من صلاة النهار مد فقلت لایقدر ...
خط: نسخ، کا: عوض بن محمد بن عبدالله دشتی بوشهری، تا: 1321ق؛ جلد: تیماج، 194گ، 14سطر ، اندازه: 16/7×21/5سم [ف: 20-578]
نصاب اللغات - مفاتیح القرآن
نصاب لغات قرآن - نظم الجواهر
nesāb-ol mota‘allem
[فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 205-206]
ناشناخته:
شرحی است بر نصاب فراهی. از شاگرد قاینی (؟) (42 تا پایان نسخه)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3-37]
آغاز: سپاس و شکر بی قیاس مر خدای راست که شریعت غرا را بر لسان عربان نهاد
شارح بر آن است که در این شرح «نصاب الصبيان»، لغاب عربی را از فارسی جدا سازد و بحور شعری هر قطعه ای را بیان کند، با بهره گیری از شرح استادش «شیخنا العلامة القائني» و شرح کبیر کمال بن حسام و جز این دو؛ بی کا، تا: غره شوال 1036ق؛ جلد: تیماج، 92گ (13پ-104پ)، اندازه: 20×13سم [ف: -54]
نسخه ناقص مانده و بدینجا می انجامد: «او قصد او غیر قصد تایی تکلف»، در این رساله از شرح قاینی و نظام بن کمال بن حسام گرفته شده و نام آنها در دیباچه آمده است؛ بی کا، تا: 1110ق؛ 3گ (80پ -82ر) [ف: 5-715]
شرحی است بر نصاب فراهی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 136گ، 15سطر (12×7)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 11-2318]
نصاب مثلث - مثلثات بدیعی
nesāb-e mosallas
آغاز: حجر پیش جامه است و نیز منع از کارها ** حجر عقل صائب است و حجر بام خانه دان
بی کا، بی تا، قطع: رقعی [اهدائی ف: -315]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3-31]
nesāb-ol mostatāb
منظومه دیگری است نظیر نصاب الصبيان که مؤلف در آغاز آن نام خود را «نجیب ادیب» آورده و ناچار نجیب الدين لقب داشته است و خود می گوید که شامل دویست بیت است. این نسخه شامل 21 قطعه با اوزان و قوافی مختلف و 204 بیت دارد و دو بیت دیگر آنرا هم در موقع صحافی بریده و از میان برده اند و اثر آن در بالای صفحات 52 و 53 باقی است. این منظومه نیز مانند منظومه پیشین تنها شامل مفردات نیست و گاهی مرکبات زبان عربی را هم دارد و این بیت نمونه ای از ابیات آن است: عهد پیمان ضیف مهمان و امان ** ایمنی دع مان و لاتتر کی ممان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 858/3
آغاز: همی گوید نجیب ادیب قربت حبیبه؛ انجام: اسب سید باد برسید سلام.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 943ق؛ کاغذ: سمرقندی، 14ص (54-41)، 18-17سطر ، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 3-527]
nesāb-e mašrūh
نسخه ای است فاقد خطبه و ناتمام، شامل مقدمه مختصری در تعریف شعر و شاعر و بابی در اوزان عروض و اشعاری در بحور مختلف، به سیاق نصاب الصبيان باشرح لغات عربی آن به فارسی، و متن و شرح از یکنفر است، که از خود با عنوان: «بنده حقیر مصنف» و «چنانکه مؤلف در ترجیع خودگوید» و «لمؤلفه» یاد کرده است.
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 4802
آغاز: مقدمه در تعریف شعر و شاعر - بدانکه شعر بالفتح در لغت بمعنی موی سر و بالکسر در یافتن و دانستن است، و دراصطلاح کلام موزون مقفای با قصد را گویند؛ انجام: ربب آب بسیار و آب خوش، ربرب رمه گاو دشتی.
خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: پارچه ای، 69گ، متن 15سطر در متن و 23سطر در هامش (17/7×12)، اندازه: 22×16سم [ف: 144-13]
nesāb-ol mo‘allem = š.-e nesāb-os sebyān
آگهی قاینی، جلال الدين محمد، - 932؟ قمری
āgahī qāyenī, jalāl-ed-dīn mohammad (- 1526)
وابسته به: نصاب الصبيان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر(-640ق)
شرحی است با عناوین «قال - اقول» بر نصاب الصبيان ابو نصر فراهی.
[فرهنگ نامه های عربی به فارسی 194]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1182/59
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي فتح لسان الذبيح بالعربية ... اعلم ان نصاب الصبيان نسخة مشتملة علی فوائد جمة ... قال رحمه الله تعالی همی گوید ابونصر فراهی اقول ابتدأ بمصراع؛ انجام: المفعول من العلوق من باب علم و الله اعلم بالصواب ... اعلم ان هذه النسخة ... و کما أن المتن نصاب المتعلم کذلك الشرح نصاب المعلم و انما الأعمال بالنیات.
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، شM140 (8201)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 10ص [72 عکسی ف: 3-426]
nesāb-e mansūr
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 42/2
آغاز: بسم الله چرا کرده است جواب گفته اند بنا بر چند وجه اول برای متابعه و پیروی کلام الله دوم برای اقتداء به مصنفان پیشین بسم برای تیمن؛ انجام: زیرا که جزیل نواله در اصل نوال جزیل بوده چون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 5گ (53ر-57پ)، 18سطر (11×4/7)، اندازه: 15/5×9/5سم [ف: -36]
nesāb-e manteq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15299/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 17گ (122پ-138ر) [مختصر ف: -859]
nesāb-e mowlavī = entexāb-e masnavī
انقروی، اسماعیل بن احمد، - 1041؟ قمری
anqeravī, esmāʻīl ebn-e ahmad (- 1632)
وابسته به: مثنوی معنوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (672-604ق)
به تشویق: یحیی افندی
تاریخ تأليف: 1040-1041ق
گزیده هایی از «مثنوی معنوی» درباره شرایط تصوف و آنچه را که برای صوفی کامل لازم می باشد در اخلاق و عمل و سیر و سلوک و پیمودن راه اهل الله، که مؤلف به تشویق شیخ خود حضرت یحیی افندی انتخاب کرده است. این کتاب دارای سه «قسم» است: آداب طریقت، آداب شریعت آداب معرفت و حقیقت و هر قسم دارای ده «باب» می باشد، هر کدام دارای چند درجه و مجموعه یک صدر درجه از درجات عرفان را آورده است: قسم 1. باب 1) ماهیت طریق مولوی، 2) خلیفه و خلافت، 3) رتبه مشیخت و مرتبه شیخ کامل و متشبه، 4) سالک را مرشد زنده ضرور باشد، 5) تسلیمیت سالک، 6) فضایل فقر و خانقاه نشستن، 7) فضیلت سفر ظاهر و باطن، 8) لوازم سفر، 9. اسرار سماع، 10) اسرار رقص و وجد؛ قسم 2. باب 1) ایمان و طاغت و ترک هوا، 2) فضایل کلمه توحید، 3) طهارت ظاهر و باطن، 4) فضایل صلوات و صلات، 5) فضایل زکات و سخاوت، 6) فضایل صوم و گرسنگی و لقمه حلال، 7) صورت و معنای حج، 8) تجرد و تزویج، نکاح و حسن معاشرت، 9) اکتساب و مذمت سؤال، 10) سعی و کوشش، مجاهده و مجاهد؛ قسم 3. در ده «باب» و هر باب در ده «درجه): باب 1) درجات بدایت سلوک، 2) درجاتی که در منزلت ابواب سلوک واقع شده، 3) درجاتی که در میان اهل سلوک واقع شده، 4) اخلاق حسنه، 5) درجاتی که در منزلت وصول سلوک واقع شده، 6 درجاتی که در اودیه سلوک است، 7) درجاتی که در احوال و مقام بیان شده، 8) درجاتی که در مقام ولایت واقع شده، 9) درجاتی که در نهایت سلوک واقع شده. در پایان تاریخ آغاز به کار را 1040 و انجام را 1041ق آورده است: «چون به ختم آمد وجود این رقم ** لفظ «خاتم» شد بدو تاریخ هم».
آغاز: حمد بی شمار و شکر و ثنای بی هنجار، آن مبدعی و آفریدگاری را که به یک کلمه کن چندین هزار کلمات ...... بعد
هذا، این فقیر مولوی اعنی شیخ ...
انجام: یا الهي توبده ما را تمام ** در تمام عمر حسن اختتام / بالنبی الصادق الوعد الامين ** آمین ای سر بخش ختم المرسلين
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: صفر 1050ق؛ محشی با نشانی سروری، اسماعیل افندی (که بایستی گردآورنده باشد) «جامع الآيات»؛ مهر: «بنده آل محمد مصطفی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 51گ، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3-332]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 صفر 1234ق؛ جلد: گالینگور، 62گ، 18سطر (16×7)، اندازه: 23×13سم [ف: 16-287]
آغاز و انجام: برابر؛ چون به ختم آمد وجود این رقم ** لفظ خاتم شد بر او تاریخ هم
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید شمس الدين، تا: 14 ذیقعده 1259ق؛ 54گ، 20سطر ، اندازه: 21/8×13سم [ف: 4- 122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ جلد: چرمی، 39گ، 20سطر ، اندازه: 21×12سم [ف: 3- 1379]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 47گ (68-114)، 19 سطر (12×19/5)، اندازه: 25×16سم [ف: 3-846]
آغاز: داند احوال طریقت را تمام ** یابد اندر انتها عالی مقام / هم کتاب مثنوی را مستعد ** باشد ار در علم این گردد مجدد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1292ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 154گ، 14سطر ، اندازه: 10×16/5سم [ف: 50-130]
آغاز: برابر؛ انجام: از اشارتهای دریا سر متاب ** ختم کن و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 65گ، 16سطر ، اندازه: 12/5×19سم [ف: 26-149]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 61گ (2پ-62ر)، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 20-228]
nesāb-e mowlavī jāmī= mosalasāt-e manzūm
آغاز: سقط ریک توده سقط آن طفل کافتد ناتمام ** سقط آتش پاره است اندر تنور و دیکدان؛ انجام: مسک مشک است از ادیم و مشک خالص است ** مسک خالی پر شکم کردن بود ای مهربان. تمام شد نسخه نصاب مولوی جامی رحمت الله علیه.
خط: نستعلیق، کا: یار محمد، تا: 1214ق، جا: هندوستان صوبه پر خصوصی خیر آباد، افتادگی: آغاز کاغذ: هندی، جلد: میشن، 5گ (21-25)، 13سطر (7×14/5) [ف: 3-898]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 1/3
همان نسخه بالا [نشریه: 5-601]
نصاب نظام - مصاب
nesāb-e vazīrī
سخن، حسین، قرن 14 قمری
soxan, hoseyn (- 20c)
قصیده است در 20 بند در ستایش میرزا ابراهیم خان نایب الوزاره با دیباچه ای به تثر درباره همین منظومه از خود او.
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 6103
آغاز: دل من برده دل ربا پسری ** پسری سروقد و سیم بری؟ انجام: هر شب و روز باش فرخ فر ** هر مه و سال باش نیک اختر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 40ص، 6 سطر (11×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 16-198]
nesāb hā-ye šarʻī
هرندی، عبدالعلی، 1222 - 1306 قمری
harandi, abd-ol-'ali (1807 - 1889)
رساله ای است در تعیین برخی اندازه های شرعی. گویا مؤلف عبدالعلی هرندی باشد که حواشی بر روضة البهية شرح لمعه و نیز بر قوانین داشته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2046/5
آغاز: بسملة. الحمدلله الحليم و الصلاة علی نبیه الكريم و آله و اصحابه اولی التعظيم. أما بعد: فقیر سراپا تقصیر عبدالعلی نام هرندی شهیر گوید: بعضی ... که اوزان نصاب غلات چهار گانه و نقدین طلا و نقره و مقدار زكاة فطره و اندزاه واجبات كفارة و مقدار کر آب ... بیان نمائیم ... امروزه که عاشر ثانی سابع سابع
تاسع ثالثه ثانی هجرت می باشد اشتغال به انجام او نمود و گفت که من شاه متعارف این ازمنه «من نادری» است یعنی آنکه قرارش را نادر شاه داد
نصاب و اندازه های شرعی در غلات و نقدین و مهرالسنة و کفاره؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 12گ (94ر -105پ)، ابعاد متن: 7×13/5، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11 -169]
نصایح -منهاج السالكين و معراج الطالبين
نصایح-پندنامه
النصايح-کلمات شريفة و اشارات لطيفة
nasāyeh
نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق7 قمری
(nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(- 13c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/17
خط: شکسته، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: 1256ق؛ 2گ (35ر - 36ر) [ف: 7 -184]
nasāyeh (manzūm)
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قم
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh(1330 - 1431)
شامل 30 بیت خطاب به خلیل الله پسرش که بیت اول آن این است: «این نصیحت بگوش جان بشنو ** با تو گویم چنین بشنو».
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن11؛ جلد: تیماج، 33سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 -209]
خط: نسخ، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: سلخ رمضان1264ق؛ عکسی از روی نسخه شماره 530 کتابخانه آستان قدس رضوی؛ 1گ (129)، 29 سطر، اندازه: 28/5 ×40سم [ف: 3 -1308]
آغاز: هو الأول و الآخر و الباطن و الظاهر؛ انجام: کثرت و وحدت این چنین گفتیم ** در توحید را نکو سفتیم
مثنوی است؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 1ص (145)، 25سطر ، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10 -595]
nasāyeh
دانیالی، علی بن علا، ق 10 قمری
dānīyālī, ‘alī ebn-e ‘alā (- 16c)
مکتوبی عرفانی است مشتمل بر نصایح دانیالیه که یوسف شاه جمال الدين بایزید دیلمی از نسخه خط شیخ جمال الدين شیخ محمد نقل کرده است دو اثر دیگر از دانیالی می شناسیم: 1. جواهر الأدراج و زواهر الابراج؛ 2. الفقريه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9371/2
آغاز: بسمله. این مکتوبیست مشتمل بر نصایح سدیده ... سلام الله تعالی علیك یا نظام الاسلام و ملجا المسلمين فراغتی که در فضای جمعیت آن باد تفرقه نوزد؛ انجام: والله یعصمك من جمیع الافات فانه مجیب الدعوات و عالم
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن احمد، تا: جمعه 20 ذیقعده 944ق؛ جلد: تیماج، 3گ (216پ-218پ)، 17سطر ، اندازه: 15/5 × 24/5سم [ف: 30 -96]
an-naṣāyih = nasīhat be mīrzā sayyed 'alī moxtārī
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 17c)
تاریخ تأليف: 15 ذیحجه 1075ق
نوشته شده برای میرزا محمد رضی مختاری حسینی و پسرش میرزا سید علی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/9
آغاز : احمدك اللهم لترادف نعمائك و اشکرك اللهم لتواتر آلائك و انی بما قسمت لی به رضی ... و بعد فیقول ... هذه كلمة لمن رضیت افعاله في اهل زمانه وفاق بصفاته الطيبة جمیع اقرانه ... میرزا محمد رضی المختاري الحسيني. اللهم اوجب دعاءه علینا و اجعله من الوجوب العيني ولولده المحفوظ بحفظ الرب ... میرزا سید علی ... اقول قال رسول الله صلی الله علیه و آله و ابهج نهج الدين بکمال جماله. التواصل بین الاخوان؛ انجام: أن النفس إذا احرزت رزقها استقرت. و الخير في ما وقع من النفي و الاثبات و الله تبارك و تعالی ولی اسر المهمات. وقع بداية و نهاية مشقها نصف الميقات من شهر ذی الحجة سنة الخامسة و السبعين بعد عین معجمة من الهجرة النبوية علی مهاجرها افضل الصلوة و اکمل التحية.
خط: نسخ، کا: مصعب بیگی، محمد بن ملک محمد، تا: قرن 11؛ 4گ (221پ -224ر)، 25سطر (11/7×22/7)، اندازه: 18×31/7سم [ف: 29/1 -344]
nasāyeh
حسینی مدنی، ضامن بن شدقم، ق 11 قمری
hoseynī madanī, zāmen ebn-e šadqam (- 17c)
مطالبی است اخلاقی که مؤلف با خطاب های «یا بنی» آورده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 601/3
آغاز: اعلم یا بنی ایدك الله بالتوفیق و هداك إلى سبیل الرشاد و احسن طریق و اعانك علی طاعته
نسخه اصل: کتابخانه سپهسالار - تهران؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ 30گ (160 -189) (عکسی ف: 2 -194]
an-nasāyeh
راجی حائری، محمد مهدی، ق14 قمری
rājī hā’erī, mohammad mahdī (- 20c)
نصایحی است که مؤلف برای شاگردان و محصلین مدرسه جعفریه در کربلا تنظیم نموده است، شامل آداب درس خواندن و چگونگی ماندن در مدرسه و در آخر خطبه ای که متعلمین بعد از امتحان یا بعد از تقسیم انعام باید بخوانند بر آن افزوده است.
آغاز: بسمله بر تمام متعلمین از بزرگ و کوچک اعلا وادنی واجب و لازم است که اوقات حاضری در مدرسه
انجام: خطبه و وصیه امیر المؤمنين وعترته الطيبين الطاهرين اله برحمتك یا ارحم الراحمين الفاتحه
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 589
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1329ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 7گ، 14 سطر ، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 -567 ]
nasāyeh
محمد مهدی بن حریر فروش، ق 14 قمری
mohammad mehdī ebn-e harīrforūš(- 20c)
تاریخ تأليف: جمعه 22 ربیع الاول 1347ق
رساله کوتاهی است مشتمل بر 41 نصیحت اخلاقی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16481/2
آغاز: ... با کسی زیاده صحبت مکن خواهش خودت را به یکی و همیشه ... با خودت؛ انجام: که مطالعه کند اگر بنده مردم که برای کمترین طلب مغفرت ... و اگر هم که زنده باشم بدعایی خیر کمترین باد کنند عرضی ندارم.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 22 ربیع الاول 1347ق؛ با قلم خوردگی؛ 1گ (137)، ابعاد متن: 12×18، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 41- 676]
nasāyeh
جلالی یزدی، علی بن اکبر
jalālī yazdī, ‘alī ebn-e akbar
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4408/3
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 13 -398]
nasāyeh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 31/7 معزی
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي هو للحمد أهلا و للثناء معدنا ... و بعد ایها الاخوان و الاحباء الخلان؛ انجام: المرجو من كافة الاخوان و الأمناء الخلان أن یمنوا علینا بالدعا و طلب الغفران و هو نعمة بن عبدالله ... تمت و لله الحمد یون الخميس تاسع شهر ربیع الأول 1263ه-
خط: نسخ، کا: نعمت بن عبدالله، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4گ (81 ر-84ر)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 19-39]
nasāyeh
ناشناخته:
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. و بعد این حکایتی است که بقلم شکسته بطریق نصیحت و پند در سلک تحریر کشیده شده؛ انجام: این حکایت در السنه و افواه دایر و سایر آمد و بالله العظمة و التوفيق
پند و اندرزهایی است با نگارشی ادیبانه و جالب، که عموم مردم را نصیحت می کند و از مکر شیادان می پرهیز اند، و مخصوصاً حاکمان و شخصیت های بزرگ دولتی را از عواقب کارشان بیم می دهد. نگارنده در هر فرازی داستانی تاریخی مناسب آن فراز نقل می کند و از آن بهره اخلاقی می برد، این کتاب برای شناخت تاریخ عصر قاجار بسیار مفید و مؤلف آنرا به سال 1290 در قم به جهت اعتضاد الدوله محمد مهدی خان حاکم قم نگاشته و در پایان آن از وی نکوهش می کند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با یادداشتی از سعید نفیسی و در پایان برگی دارای اشعاری از فتح الله خان کاشی و آصفی نوشته شده؛ جلد: تیماج، 51گ،
13سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 4 -211]
آغاز: و اجتنب فیه النفاق قرناء السوء وثق بالله بویدا وساعد للذتك ... فصل دوم: در آن که کارها بوقت خود کن و صابر و متأني باش؛ انجام: می کشت و بلاف کرد رویش مشکفت** کس دید در آفتاب کردش چون منی ...
بخشی از کتاب کهنی است در آداب و سلوک اخلاقی که با بهره گیری از آیات، روایات و اشعار نگاشته شده است به نام کتاب و مؤلف آن دست نیافتیم، نسخه حاضر از فصل دوم آغاز و تا فصل هفدهم پایان می گیرد، بدین ترتیب: فصل 2. کارهارادر وقت انجام بده، 3. فرصت را غنیمت شمار، 4. تحمل و مدارا وتجربه و مساوات، 5. تحریص به دفع دشمن، 6. با دانا صحبت دارد و سخن او را شنود، 7. نصیحت که در آن معنی تحدید باشد، 8. از صحبت بر حذر باشد، 9. کتمان راز و قلت کلام، 10.مشاوره، 11. حزم و احتیاط، 12. مسافرت، 13. اکتساب آداب و فضیلت انساب و احساب، 14. حسب و نسب، 15. افتاده، 16.تواضع و انصاف، 17. اعمال صالح، و نیز مطالب دیگری بعدازفصل ها در موضوع کتاب آمده است. از ظاهر عبارت چنین بر می آید که مؤلف شیعه بوده و از شاعرانی چون: سعدی، عطار، ابونواس و ... نقل نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن7 ؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 36گ، 21 سطر(9×15 )، اندازه: 14×19 سم [ف: 32 -717]
آغاز: این 254 نصیحت است ماخوذ از صحف ابراهیم علیه السلام که کعب الاخبار رضی الله عنه میفرماید نصیحت اول که درصحف ابراهیم است مهلا مهلا یابن آدم؛ انجام: در روزقیامت ابراهیم گفت لك الحمد یا الهى ..
نقل از صحف ابراهیم بروایت کعب الأخبار، شامل 25 نصیحت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1048ق؛ 3ص (96 – 98) [ف: 5 -66]
آغاز: چون این فقیر کم بضاعت بمطالعه کتب تواریخ و سخن حکما؛ انجام: کوچک مدارید که نیکی در قدر بزرگ است.
رساله در نصایح که مطالب اخلاقی را از سخنان بزرگان نقل کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1096ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 2گ (2 و 3)، اندازه: 7/5×23 سم[ف: 8 -21]
آغاز: کل من علیها فان. کل شیء هالك الا وجهه. مقرر این معنی و مصدق این قول است. 62. کربتی است کشیدنی و شربتی چشیدنی. کل نفس ذائقة الموت. ملایم این حال و موافق این مقال است؛ انجام: 101 صفاء رنگ زر خالص در دیده دبیر نسبت با سواد مداد دوات که اشرف ادوا تست حقیر نماید که الدوات انفع الادوات و الحبر احذی من التبر فما شیء باحسن من ثیاب علی اطرافه سمة المداد 102. ایزد سبحانه و تعالی اعتصام بعروه و ثقاء ملاقات پیش از انقصام (کذا) حبل حيوة کرامت کناد. رزقنی الله قل حلول ما لابد منه حصول ما لاعوض له. تم القسم الثالث و الحمدلله وحده و الصلوة علی آله بعده
نیمی از قسم اول از نسخه افتاده اما شامل صد آیه قرآن است، قسم دوم: محیط است بر صد کلمه از احادیث مصطفوی صلی الله علیه و آله و سلم در اغراض متباین، قسم سیم: جامع است بر صد کلمه از نصایح و موجزات الفاظ فصحا در مآرب متفرقه، مؤلف در برگ 106پ اشعاری از خود نقل کرده است: «انت الذي نصر العفاة هباته ** و به تلود من الزمان المعتدي / فاذا غضبت فکنت ناراً للعدی ** فاذا رضیت فانت ما للصدی»؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 11گ (98ر-108پ)، 23 سطر ( 9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1 سم [ف: 29/1 -505]
آغاز: ... بهار تن بهار دل بهار جان. بهار تن ادبست و بهار دل وفاست و بهار جان بقاست؛ انجام: خویشان درویش را دل خوش دار تندرستی را غنیمت شمار
در این رساله تعدادی پند و اندرز در آداب معاشرت و زندگی فردی و اجتماعی مردم آمده و در آن نشان داده که اساس رنج و تعب مردمان چیست و اساس خوشی و لذت آنها بر چه قرار دارد، عبارات کتاب بصورت نثر مسجع و مقفی است و بسیار شبیه به نوشته های خواجه عبدالله انصاری است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ جلد: تیماج، 5ص (20 -24)، 12سطر (11×15)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 6 -224]
آغاز: حمد بی حد آن خدای پاک را ** آنکه ایمان داد مشت خاک را؛ انجام: رحمت حق باد بر روح کسی ** کین نصایح را بخواند او بسی
مثنوی ای است در 528 بیت در بیان مطالب اخلاقی و بیان عقل و ایمان و درویشی و ریاضت و قتل نفس و فقر و خاموشی و ...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 20گ (45پ -64ر)، اندازه: 10/5 ×14/5 سم [ف: 2 -366]
آغاز: از چیست گفت از کاهلی و فساد گفت تفکر از چه می آید گفت از تنهایی گفت علامت بی عقلی چیست گفت سبکساری گفت چیست که جمعیت را ببرد گفت طمع؛ انجام: چنان از دهن بیفکند که کسی بر آن وقوف نیابد و آنچه از دیگری متنفر یابد ارتکاب نکند و پیش خود چنان دارد.
اندرزهای پراکنده ای از گفتار حکما بدون فصل بندی و از آغاز و انجام افتاده و معلوم نشد از کیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با اشکال هندسی و مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 144گ، 15 سطر ، اندازه: 15×10 سم [ف: 20 -141]
آغاز: بسمله ای مأمون فرمان نفس چندان برکه ترا از طاعت حق سبحانه و تعالی باز ندارد و طاعت ایزد تعالی چنان کن که ترا به او احتیاج است؛ انجام: گفتم موجب ثبات دولت و معموری ولایت چیست گفت عدالت ورعیت پروری صدق الحكيم شده ختم این نسخه ارجمند ** الهي شود پادشه را پسند
اندرزهایی است به مأمون عباسی وهمچنین چند نصیحت انتخاب شده از گفتار بوذر جمهر حکیم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسن خوانساری، تا: 8 ذیقعده 1232 ق، به جهت شاهزاده محمود میرزا؛ مجدول، با سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج مذهب،15گ، 8سطر ، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 8 -4793]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بر رأي عالی عزیزان جانی و برادران ایمانی مخفی نماند که بر مضمون صدق مشحون؛ انجام: اگر سؤال میکردند بیع و شرائی بود آبروی خود را فروخته خرما خریده بودند.
پند و اندرزهایی است در بی اعتباری دنیا و زشتی غرور وتوجه به تهذیب نفس و صفای باطن با نقل بعضی از حکابت ها و روایاتی مناسب به نثر شیوا و نظم با عناوین «ای عزیزان»؛ کا: رستم بن بیجن، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 21گ (100ر-120پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 19 -137]
به نظم و نثر فارسی که در آن از خواجه عبدالله انصاری و خواجه نظام الملك و آصف برخیا و صاحب عباد و فخرالدوله یادشده است، مؤلف گویا همان نویسنده نسخه باشد؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسنی فراهانی، تا: 1261ق؛ با سرلوح و حاشیه سازی، مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -306]
آغاز: من کلام شیخ عطار: سالکانرا هفت وادی در ره است (پس از دو برگ) حزم اندیشه کردن است در امور آینده و احتراز کردن از خلل و زلل؛ انجام: به تدبیر کاری توان ساختن**که نتوان به تیر و سنان ساختن
آغاز افتاده و در پایان نامی از نگارنده و کتاب نیامده است، کتابی است متین، به نثر آمیخته به نظم. سروده هایی از مولوی و حافظ دارد و جابجا «حکایت» هایی. با عناوین: حزم، شجاعت، کتمان سر، صبر، رضا و تسلیم، توکل، عفت، علو همت، حزم، جد وجهد، ثبات، عفو، حلم، حسن خلق، تواضع، امانت و دیانت، وفای عهد، صدق و راستی. واپسین سربند مشاورت و تدبیر است. گویا برای پادشاهی و در کشور داری نگاشته شده باشد ... برای نشانی: در کتمان سر: و از آداب ملک داری یکی کتمان سر است، ودر افشا کردن خطر بیشمار است. و در اخبار آمده است که حضرت ... (ص 92 مجموعه)، در عزم: و آن پیشرو قوافل مرادات و کفایت کننده مهمات است، و هیچکس را از سلاطین بی مدد عزم درست زمام تسخیر ممالک به قبضه اقتدار و بی تکاپوی سعی (ص 111)؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، حسن، تا: سه شنبه 4 محرم 1271ق، جا: نصر آباد؛ جلد: میشن، 63ص (83 -165)، 15سطر، اندازه: 11/1×17/3سم [ف: 5 -59]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 46/5 -عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 -14]
آغاز: پیری که او را خرد نیست همچون چشمه ای است که او را آب نیست و جوانی که او را ادب نیست؛ انجام: و عالم گیری که او را شجاعت نیست چون بازرگانی است که سرمایه ندارد
خط: نستعلیق، کا: سیف الدين بن شمس الدين، تا: 21 شعبان 1291ق؛ جلد: تیماج، 1گ (82ر-82پ)، 12 سطر ( 6/9×14/4 )، اندازه: 12/9×19/3 سم[ف: 29/1 -265]
حسین قلی خان به پسرش اعتماد الدوله میرزا آقاخان؛ خط: نستعلیق، کا: جامع آقا میرزا علی محمد صفا، بی تا؛ مجدول، قطع: ربعی [نشریه: 7 -306]
nasāyeh-e abū-hayyān qarnātī (t.)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17239/2
آغاز: مرد دانشمند را سزوار آنست که هر کس را بظاهر دوست خود دانسته؛ انجام: و عقل را زیاد کند.
بی کا، تا: قرن 13؛ 2ص(8 -9)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 47/2 -85]
naṣāyiḥ-ul aḥbāb fi-l ‘amal-i bil-mujīb wa-l muqanṭar wa-l usṭurlāb
در دو «باب» و هر باب مشتمل بر دو «عمل» و چندین «فایده»، با استناد به بعضی آیات و استشهاد به برخی روایات و نقل اشعاری از شعرای مختلف. مؤلف در دیباچه از کتابی نام می برد موسوم به «تحفة السامع و کشف الريب في العمل بالجیب» که پیش از نصایح الاحباب تأليف کرده بوده آن گاه از مشایخ خود در این فن یاد می کند، به اسامی ذیل که اجازه نقل از رسائل ایشان گرفته است: «فاولهم شیخی و قدوتی شیخ الاسلام شمس الدين بن حامد نفع الله المسلمين ببرکاته، و شیخنا العلامة بدر الدين المارديني الموقت بالدیار المصرية و تلمیذه الشيخ محیی الدين عبدالقادر الموقت بجامع الحاكم بامر الله تعالی، و شیخنا العلامة الشيخ شمس الدين الفقاعي و شهرته بالمجنون بالقدس الشريف رحمه الله تعالی و رضی عنی، و الشيخ الامام العالم العلامة الشيخ شمس الدين التيزيني الموقت بجامع الأموي بدمشق المحروسة رضی الله عنه، و شیخنا العلامة الشيخ شمس الدين محمد بن ابی
الفتح الموقت بنابلس رضی الله عنه. وقد استخرجت علی مشایخی الذي ذکرتهم ازیاج جما فاولهم زیج الامام العلامة علاء الدين علی بن شاطر، و زیج العلامة ابن یونس المعروف بالشاهی، و زیج العلامة الخليلي و مضافه فواید لابن الشاطر، و فضل الداير، و زیج المسمى بنزهة النظر في اختصار زیج ابن الشاطر لشیخ العلامة الحلبي، و الزيج المسمى الايلخاني رضی الله عنهم اجمعین. و درهامش افزوده است: زیج المأمون لهارون الرشيد و زیج الحاكمي، و زیج الاغبك (کذا = الغ بیگ)، و زیج یسمی القطر الساكب في حل الكواكب الوافرة، و زیج یسمی الدرة الفاخرة اختصار زیج ابن الشاطر مصنف الحلبي و زیج حبطق (کذا) ... و اما مشایخنا الدين استفدت علیهم من غیر استخراج فاولهم الناصري ناصر الدين محمد بن تمر الجندي الساكن بصالحية بدمشق المحروسة رحمه الله و رضی الله عنه، و ناصر الدينمحمد بن الخالدي (کذا) الصفدي رحمه الله و بدرالدین حسن الفقيه الكفر عنانی، و الشيخي المسمي بابن دحنون و هو سعید الدين المغربي و ذی قد هلك، و قد اختصرت هولاء الرسائل و سمیناها جمیعا نصایح الاحب العمل بالمجیب و المقنطر و الاسطرلاب».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5458/1
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نزه في عجایب صنع قدرته ابصارا، و ادرار دوایر افلاکها بین قطبی جنوبها و شمالها لیلا ونهارا؛ انجام: والمجسدة جوزا، سنبله، قوس، حوت، وهذا آخر ما یسر الله لنا من جمع هذه الرسالة و یتلوها ان شاء الله رسالة علی المقنطر، و بعدها رسالة علی العمل بالاسطر لاب، و هذا من فضل الله علینا و علی الناس والحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله و کان فضل الله علینا عظیما، قال مؤلف هذه الرساله نفع الله به فرغت من جمعها في ثانی شهر جمادی الأولى سنة تسعمائة احسن الله عاقبتهما و کان الفراغ من تبییضها نهار الخميس سادس عشرشهر جمادی الأولى سنة تسعمائة علی ید العبد الفقير الحقير الراجي عفو ربه القدير عبدالله بن ابی عبدالله القناوي الشافعي غفر الله ... و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 900ق؛ تسوید و تبییض نسخه در جمادی الأولى سنه نهصد هجری صورت گرفته و مقابله و تصحیح نیز شده، یادداشت مقابله و تصحیح درهامش صفحه 270 (آخرین صفحه رساله دوم) بدین عبارت مرقوم است: «بلغ مقابلة علی جامعها فصحت علی حسب الطاقة»، بعضی از تصحیحات و اضافات علی الظاهر به خط مؤلف است؛ کاغذ: مصری، جلد: تیماج بنفش، 237ص (1 -237)، 13 سطر (8/5×12 )، 13/8×19سم [ف: 8 -335]
nasāyeh-ol axlāq
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1236/52-ف و 1338/52-ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). ترجمه از کتاب هندی به نام گیان مالا به فارسی از عبدالله؛ بی کا، تا: 1204- 1205ق [فیلمها ف: 1 -587]
nasāyeh-e arastū be eskandar
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
فیه اقوال امیروس الشاعر و افلاطون و فیثاغورس و سقراط؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1012ق [ف: 6- 30]
پندنامه ابوزید حکیم ** گنج نامه شاپور ملک؛ خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن محمد تقی الكاتب خاتون آبادی، تا: 1062ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 19×28/5سم [ف: 20-7 ]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 25 سطر (16×28)، اندازه: 21×36سم [ف: 16 -691]
nasāyeh-e arastū be eskandar (t.)
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322-)
آنچه برای یک پادشاه سیاستمدار لازم است از صفات نفسانی و امور کشوری و آداب جنگ و مقررات لشگری و طب و بهداشت و غیره در ده «فصل» گرده آورده است: 1. اقسام پادشاهان؛ 2. صفات و تدبیرات لازم برای پادشاهان؛ 3. عدالت که کمال پادشاهی است؛ 4. تعداد وزیران و نگهبانان و آداب آنان؛ 5. آداب و مراتب نویسندگان؛ 6. صفات ایلچیان و رسولان؛ 7. صفات ناظران رعایا و خراج گیرندگان؛ 8. نگهداری سپهسالاران و سروران لشکر؛ 9. آداب و حیله های جنگ؛ 10. علوم طلسمات و اسرار نجوم، استمالت دل، خاصیت سنگ ها و گیاهان.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 240
آغاز: به درستی که آنچه سوال کردی چیزی است که بر نمی تواند داشت آن را سینه های جاندار چه جای کاغذهای بی جان؛ انجام: دو و هشت صاحب دو غالب است، دو و هفت صاحب هفت غالب است، دو و شش صاحب دو غالب است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا پیش از کتاب سه برگ شرح
زندگانی: اسدالله بن محمد ابراهیم بن هاشم بن محمود بن محمد علی بن علی از رجال دوره فتحعلی شاه قاجار که خود را از فرزندان حاج قوام ممدوح خواجه حافظ معرفی می کند. ولادت خود را روز سه شنبه 16 جمادی الثاني 1997 در دارالسلطنه اصفهان می نویسد، در اوائل، شرح متوقف شده؛ جلد: شمیز، 56گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 -245]
نصایح الامين- ناصح الأمين
nasāyeh-ol owlād
شریف، محمد قاسم بن محمد، ق 12 قمری
Šarīf, mohammad qāsem ebn-e mohammad (- 18c)
192 نصیحت و پند و اندرز است به اولاد و فرزندان خود مشتمل بر امور اعتقادی و اخلاقی و آداب اسلامی و پاره ای از واجبات و مستحبات و مکروهات و محرمات با ذکر بسیاری از آیات و احادیث و روایات و اخبار و قصص و حکایات.
آغاز: لك الحمد و الشكر یا من أرشدنا إلى أقصى آثار ربوبیته بایضاح السبل و لك الكبرياء و الملك یا من اوضح لنا مناهج ربوبیته؛ انجام: و آدمی پیوسته در عذاب است و توبه او قبول نمی شود و اخبار در این باب بسیار است.
جلد اول کتاب و شامل 116 نصیحت می باشد که در اصل با جلد بعدی یکجا بوده و در صحافی جدا شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قبل از کتاب سه برگ است شامل نام و معرفی کتابهای مؤلف که به سال 1234 نوشته شده؛ جلد: تیماج، 255گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 13 -228]
نیمه دوم نسخه سابق است؛ خط: نسخ، کا: کلبعلی بن شیخ علی، تا: 11 جمادی الاول 1234ق؛ تملک: حاج علی اصغر روضه خوان سیستانی کرمانشاهی به تاریخ ذیقعده 1335؛ جلد: تیماج، 239گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 13 -229]
nasāyeh-e bozorgān
منظومه ای است در نصایح و کلمات حکمت آمیز پادشاهان و حکما. گفته های افراد ذیل در این منظومه آمده است: «سیامک، هوشنگ، طهمورث، جمشید، ضحاک، افریدون، منوچهر، نوذر،کیقباد، کیکاوس، اردشیر، افلاطون، جاماس، جالینوس، لقمان و، اسکندر». در صفحه عنوان نسخه، چنین معرفی شده است: «رساله مقطعات منتخب شاهنامه فردوسی برای توصیف ملوکان متقدمین عجم».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1135/8
آغاز: ابتدا از نام بخش سمع وجود ** آنک صنعش از عدم آرد وجود / قدرت او می کند از نیست هست ** عقل و جان از عشق او پیوسته مست ... سیامک: گفت شاهنشه سیامک چار چیز ** هست از آن هر چار مرد دانا عزیز / بردباری و سخا و خلق خوش **زیر دستانرا نبودن کینه کش؛ انجام: در امانت از خیانت دور باش ** با امانت رو کن و مستور باش / تا بدت ناید کسی را بد مخواہ ** چه مکن زیرا که خود افتی بچاه
بی کا، بی تا؛ 4 ص (72 -75) [عکسی ف: 3 -280]
nasāyeh-e bozorgmehr, boqrāt,jāmāsb va arastū = nazm-e nasāyeh-e tebbī = masnavī dar nazm-e nasāyeh-e tebbī = hefz-e sehhat-e manzūm = tebb-e manzūm
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15165/4
آغاز: علاج درد شکم [کودکان]. اگر کودکانرا ز درد شکم** فتد بر زهار و بخصیه الم ... النصايح ابوزرجمهر: بود چار حالت زیان در وجود** کز آن چار آید مرض در وجود؛ انجام: مزاج خلایق عین صورتست **خدا را ز فرمان خود قدرتست.
چند بیت درباره اسامی ماه های رومی و اسامی منازل قمر در آغاز این نصایح آمده و مشخص نیست مربوط به این نصایح است یا خیر؟ برخی از نسخه ها از جمله نسخه شماره 14652/5 این کتابخانه با نصایح ارسطو آغاز شده: «بدان ای خردمند نیکو سیر» و افزودگی هایی نیز دارند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 7گ ( 85-79 ) [ف: 38 -497]
nasāyeh-e būzarjomehr
بزرگمهر، ق6 میلادی
bozorgmehr( - 6c)
مثنوی کوتاهی در 18 بیت است.
آغاز: نصایحهای ابو ذرجمهری که مفیداند. هر آنچه بخو [د] به پسند بدیگران هم بپسند و هر آنچه بخو [د] نپسندی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1294ق؛ جلد: میشن مذهب، 1ص (214ر)، ابعاد متن: 10/5×23 ، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 -378]
آغاز: داشت بوزرجمهر فرزندی ** داد روزی ز حکمتش پندی /
کای دل و جان به صحبت تو گرو ** سخن من به گوش جان بشنو
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 1ص (42ر)، 23سطر ( 9/5×18/5 )، اندازه: 16/2×26/1 سم [ف: 29/1 -503 ]
nasāyeh-e bū‘alī
قصیده ای در 28 بیت.
ساوه؛ کتابخانه هاشمی نژاد؛ شماره نسخه: 87/4
آغاز: مولانا بوعلی سینا در نصایح فرماید: هر که عزلت گرفت از ایام ** توسن چرخ زیر او شد رام / هر که غم خورد از پی روزی ** همچو مرغی بود مقید دام؛ انجام: کم خور و کم مباشرت می کن ×× شاد می زی زعلت اجرام / بوعلی در نظم حکمت سفت ** حکمایش به جان شدند غلام
کا: ابن محمد حاجی بحرانی، تا: 1081ق؛ جلد: چرم، 2گ (39پ - 40ر)، اندازه: 18/5 × 23/5 سم [اوراق عتیق: 2 -496]
nasāyeh-e be tālebān-e hekmat
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمر
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269)
توصیه هایی است اخلاقی به طالبان حکمت.
آغاز: حکما گفته اند که طالب و مکتسب حکمت بداند: که تمام سعادت دین بمکارم اخلاق منوطست، چنانکه تمام شجره بثمره ...
انجام: که هر کس را قوت بر خلع بدن و معزول گردانیدن حواس حاصل گردد بعالم قدس و جهان ملکوت معین گردد.رزقنا الله و ایاکم
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366(چاپ دوم)) (661 -659)
[مصنفات بابا افضل 61 -659]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهان، جلد: تیماج، 3ص ( 245-243 )، 16 سطر ، اندازه: 10×19 سم [ف: 10 -2142]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1ص (24پ)، اندازه: 14×24سم [ف: 14 -175 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن امیر محمد قاسم حسینی، تا: 1153ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 2ص (101 -102)، 16سطر (6/5×13 )، اندازه: 11/5 × 16/5 سم [ف: 6 -816]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1گ (157پ-158ر)، اندازه: 17×21سم [ف: 22 -18]
بی کا، تا: 1290ق؛ در فهرست بانام «منشآت» آمده است ونام کتاب از فهرست رایانه ای ص 1056 ذکر شد؛ 12سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 2 -383]
nasāyeh-e pedarāne
میرزا رفعت خان، قرن 14 قمری
mīrzā raf‘at xān (- 20c)
تاریخ تأليف: غره ربیع الثاني 1325ق؛ محل تأليف: قصبه اشنویه رساله ای کوتاه در بیان نصایح و اندرزهای اخلاق از زبان یک پدر دلسوز نسبت به فرزند خویش است که با عبارت «ای فرزند» تنظیم شده و نگارش شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11511
آغاز: حمد کثیر و سپاس زاید از حد و تقریر مر خداوندی راست که اوهام عالمیان از رسیدن بکنه ذاتش عاجز و قاصر؛ انجام: نگه میدار آنها را مرنجان ** که محفوظ آیدت مال و تن و جان
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 ربیع الثاني 1325ق؛ 33گ، 12سطر ، اندازه: 12×14سم [ف: 33/2 -158]
nasāyeh-e pasang
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3349ض
آغاز: رسیدن بمرادها، روی آوردنست بخطرها و اوقات رونده است و ساعات گذرنده چون ابر و باد
نصایح پشنگ فرزند خود را؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5ص (198 -201)، اندازه: 13×25سم [ف: 10 -1152]
nasāyeh-e payāmbar-e akram be ‘alī-ye bn-e abī-tāleb
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1409/6 -عکس
نسخه اصل: کیمبریج، برون (11)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا فیلمها [ف: 3 -221]
enasāyeh-e pīr-e zāl ba doxtar
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5541/2
خط: نسخ، بی کا، تا: 1233ق؛ جلد: مقوا، 1گ (10 ر و پ)، 22سطر (7/5×15)، اندازه: 13×22سم [ف: 16 -32]
nasāyeh-e pīr-e havā
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 88/4 بخش3
نسخه اصل: ایا صوفیا ش 1778؛ کا: عبدالرحیم بن محمد قاسم، تا: 862ق؛ 8گ [ف: -103]
an-naṣāyiḥ-uṯṯamīna
جصانی، علی، ق13 قمری
jasānī,‘alī (- 19c)
کتابی است در آداب و اخلاق شامل عناوین چون حق الله عز وجل، حق العباد علیه، حق الدين، حق الاسلام، العدل،الميزان، النار، الصلاة، الخمس، الصيام، الحسد، الخصم، جسم الانسان و ... . مؤلف در این رساله ابتدا عنوانی را می آورد ودرذیل در چند سطر به توضیح آن می پردازد. در اکثر قریب به اتفاق با موارد در بخش اول کتاب حقوقی که در رابطه با عنوان باید رعایت شود ذکر کرده است. بنابراین بخش اول این کتاب یک رساله حقوقیه محسوب می شود. این رساله را مؤلف جهت تدریس در مدرسه المعهد الحسيني که در قلعه سکر واقع بوده تأليف نموده است. تعدادی از اوراق در لابه لای نسخه سفید است که مؤلف برای اضافه کردن مطالب قرار داده بود و در بخش آخر کتاب مطالب طبی ذکر گردیده است و در آخر مصادر کتاب ثبت شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 213/2
آغاز: الحمدلله وحده والصلاة علی من لانبی بعده واله و صحبه بعد فهذه رسالة وضعت لطلاب مدرسة المعهد الحسيني ... عمید مدرسة المعهد الحسيني سید علی الجصاني بسمله کتاب النصائح الثمينة، س 1: حق الله عز وجل، ج: من حق الله علی الناس الاخلاص له بالعبادة لقوله عز من قائل وما خلقت الجن والانس الاليعبدون؛ انجام: وان الله یبغض المؤمن القاذورة وکفاك چسباندن النظافة من الدين
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 38گ، 18سطر ، اندازه: 15/5 × 19/5 سم [ف مخ: 2 -568]
nasāyeh-e ja farī
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 56/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، بر رای عالی عزیزان جانی و برادران ایمانی مخفی نماند؛ انجام: پس بر ما غافلان واجب است که به کوری چشم ابلیس ملعون و به راه آوردن نفس اماره، این نصایح جعفری را به آب زر نوشته، تعویذ دل و جان نموده
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن ابراهیم، تا: قرن 12؛ 34گ (1پ - 34ر)، اندازه: 12×20/5سم (نسخه پژوهی: 3 -71]
naṣāyiḥ-ul ḥusayn bin manṣūr-il ḥallāj wa aš‘ār-u-h
حلاج، حسین بن منصور، 234 - 309 قمری
hallāj, hoseyn ebn-e mansūr (849 - 922)
رساله مختصری است شامل نصایح و پند و اندرزهای مؤلف.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 672/2
آغاز: ذکر بعض انفاس الشيخ ابو المغيث ... بسمله قال الشبلي رحمة الله علیه دخلت علی الحسين بن منصور قدس الله روحه و هو یتکلم بکلام لم افهمه
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ جلد: مقوا، 8گ (40 -47)، 19 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: -358]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/2 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -741]
nasāyeh-e hazrat-e amīr
جراح نظام، محمد علی، ق13 قمری
jarrāh nezām, mohammad ‘alī (- 19c)
عبارت است از کلمات وعبارات منتخبه ای از نهج البلاغه ونثر اللالي وغررالحکم که در نصیحت وموعظه از حضرت امیر المؤمنين علی علیه السلام مأثور است وظاهراً جامع آن همان محمد علی جراح نظام نویسنده نسخه است و در حدود 200 بیت کتابت دارد.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3050
آغاز: نصائح حضرت امیر ع بسم الله خیر الاسمآء - اوصی امیر المؤمنين علی بن ابی طالب ولده الحسين صلواة الله علیهما وعلی الأئمة الأطهار من ذریتهما وسلامه فقال یا بنی اوصیك بتقوی الله الخ؛ انجام: لا تتم مروة الرجل حتی لا یبالی أي طعام
اکل وای ثوب لبس، حرره الفقير الحقير محمد علی جراح النظام خلف مرحوم عبدالله بیك جراح باشی نظام في عشر الثالث من شهر رمضان المبارك سنه 1285.
خط: نستعلیق خوب، کاتب = مؤلف، تا: 1285ق؛ مجدول؛ تملک: اعتضاد السلطنه؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 15ص، 8سطر ، اندازه: 12×18 سم [ف: 2 -105]
nasāyeh-ol hokamā’
معین دفتر آشتیانی، محمد حسین بن ابوالقاسم، قرن14 قمری
mo‘īn daftar āštīyānī, mohammad hoseyn ebn-e ab-olqāsem (- 20c)
مؤلف که در دیوان استیفاء ناصر الدين شاه قاجار مشغول به کار بود، نصایح و مواعظ را از اقوال حکماء و ادبا در یک «مقدمه» و هشت «باب» و یک «خاتمه» گرد آورده است: مقدمه: در .ذکر اخباری که از ائمه اخیار در خصوص تمسک به حبل قرآن و قرائت وارد گردیده؛ باب 1. کلمات و نصایح رسول خدا؛ 2. ترجمه نامه مبارک امیر المومنين به مالک اشتر (ترجمه از بداع نگار میرزا محمد ابراهیم نواب طهرانی)؛ 3. در نصایح لقان؛ 4.در نصایح سلیمان نبی؛ 5. در نصایح سلاطین عجم؛ 6. در نصایح حکماء یونان؛ 7. در نصایح معمرین عرب؛ 8. در تهذیب اخلاق؛ خاتمه: در بعضی حکایات که متضمن نصایح است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9487
آغاز: بسمله و به نستعین رب اشرح لی صدری افتتاح هر سخن بنام نامی سلطانی سزاست که نقد وجود انسان را؛ انجام: و آنروز با یکدیگر بسر بردند و امین فرمود تا پنجاه هزار درم بابراهیم دادند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1306ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 220 گ، 17سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 30 -165]
nasāyeh-ol hokamā’
منظومه کوتاهی است دارای ده پند از قول حکیمانی مانند ارسطو، بوذجمهر، بقراط، جاماسب حکیم و غیره.
ساوه؛ کتابخانه هاشمی نژاد؛ شماره نسخه: 87/2
آغاز: ... است ز نیکو سیر ** که چو یابی خیری و ترسان ز شر؛ انجام: سه نوبت بمالید بر ناسور خویش ** شفا یابد از رنج ناسور کا: ابن محمد حاجی بحرانی، تا: 1081ق؛ جلد: چرم، 5گ، (18ر-22ر)، اندازه: 18/5 × 23/5 سم [اوراق عتیق: 2 -496]
nasāyeh-e hokamā
فایده ای است شامل نصایح و مواعظ حکمت آمیز بزرگان مانند نصایح هوشنگ به پسر خودطهمورت و کلمات کیقباد در آداب کشورداری، سؤال اسکندر از حکیم وسخنان اسکندر واسقلیونس وسولون حکیم وفیثاغورث حکیم و دیو جانس کلبی، افلاطون الهي و ارسطاطالیس وبقراط طبیب.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 993/7 - 6/83
آغاز: نصایح هوشنگ به پسر خود طهمورت فرمود که احکام واشارت پادشاه به نازله تیر تقدیر ماند که از محیط افلاک به جانب مرکز؛ انجام: وفرمود چهار چیز نور بصر را زیان دارد طعام گرم خوردن آب سوزان بر سرریختن روز چشم به آفتاب نگریستن ورفتن دشمن دیدن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 10گ، 16سطر، اندازه: 13/5 × 20/5 سم [ف: 8 -4794]
نصایح حکماء في الحكمة - طب منظوم
نصایح حلاج - به نصایح الحسين بن منصور الحلاج و اشعاره
nasāyeh-e xāqān-e maqfūr
از منشآت میرزا عبدالوهاب معتمدالدوله. رساله ای است منثور در بیان چگونگی فرمان فرمایی، بذل و امساک، سطوت و رافت، رعیت داری و لشکر کشی و لشکر داری، وزیر و دبیر.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1373/3
آغاز: بسمله. چون فرزند مسعود فرمان فرمای مملکت فارس در مجاری مهمات ملکداری از پیشگاه رای ملک آرای خاقانی استدعای دستورالعملی کرده بود این چند دقیقه از تقریر همایون عجالة الوقت صورت نظیر پذیرفت و بالله التوفيق؛ انجام: از وی درخواست علاج و اصلاح مزاج نماید و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نستعلیق عالی، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: مقوای روغنی مذهب، 12سطر ، اندازه: 18×26 سم [ف: 7 -656]
naṣāyiḥ-ul xājih aṭ-ṭūsī
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 4/17
خاتمه اخلاق ناصری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 -671]
نصایح خواجه عبدالله - جداول اختیارات ایام
nasāyeh-e xāje ‘abd-ol-lāh ansārī
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 740/24 -ف
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1052ق [فیلمها ف: 1- 533]
نصایح خواجه عبدالله انصاری به خواجه نظام الملك طوسی - پندنامه
نصایح خواجه عبدالله انصاری به خواجه نظام الملك طوسی - الهي نامه
an-naṣāyiḥ-ud dīnīya wa-l waṣāya-l īmānīya
حدادی، عبدالله بن علوی، 1044 - 1132 قمری
haddādī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘alavī (1635 - 1720)
نصایح و سفارشاتی اخلاقی را با آوردن آیات و روایات متفرقه در این مجموعه گزارش کرده و سپس به ذکر بعضی از دعاها و حرزها پرداخته است.
چاپ: مصر، در حاشیه سبیل الاذكار و اعتبار بمایمر بالانسان، 1323ق؛ مطبوعات الجماليه، 99ص، 1329 چاپ شده.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 664
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ولا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم سبحانك لا علم لنا إلا ما علمتنا
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی- رم 27؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 13 رمضان 1283ق، صفحات اخیر را سیلمان بن علی بن قفنیت (؟) نوشته؛ 228 ص [عکسی ف: 2 -290]
nasāyeh-e rasūl-ol-lāh (s)
احادیثی است مشتمل بر نصایح رسول خدا سلام الله علیه و آله خطاب به شمعون بن لاوی و قس بن عاصم منقری. همچنین شرح برخی وقایع شب معراج به روایت علی بن ابیطالب علیه السلام همراه با ترجمه فارسی آنها.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4893
آغاز: نصایح رسول الله سلام الله علیه و آله از برای شمعون بن لاوی فقال رسول الله صلی الله علیه و آله: یا شمعون، أن لك أعداء یطلوبک و یقاتلونك لیسلبوا دینك؛ انجام: این هنگام رسول خدا سلام الله علیه و آله عرض کرد یا رب هل تعطی لأحد من أمتي هذا قال سبحانه هذا مقام سبحانه هذا مقام المقربين من النبينالصديقين و الشهداء و الصالحين و لخواص من أمتك و هم اثنا عشر من أوصيائك أولهم علی و آخر هم محمد صلوات الله و سلامه علیهم آجمعین.
خط: نسخ مبتدی، کا: علی بن حسن بن محمد علی نورالله نیشابوری، تا: 1300ق؛ جلد: تیماج، 13گ (24 -36پ)، 18- 21سطر ، اندازه: 10×14/5سم [رایانه]
nasāyeh-e rašīd-od-dīn mohammad
نصایح رشید الدين محمد در مکاتیب خود.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 414/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 11 -947]
nasāyeh-os salātīn
خیالی اصفهانی، محمد حسین، ق13 قمری
xīyālī esfahānī, mohammad hoseyn (- 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264 -1313ق)
در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه» به نثر و نظم فارسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6159/4
نسخه دوم است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 2 ذیقعده 1273ق؛ جلد: تیماج، 25 سطر (14×25)، اندازه: 20×32سم [ف: 16 -208]
nasāyeh-oš šarāye‘
در اخلاق مذهبی، در یک مقدمه دارای دوازده حدیث و چندین «فصل» و «خاتمه»: فصل ها: 1. احادیث قدسی؛ 2. احادیث نبوی؛ 3. احادیث امامان؛ 5. در احتضار؛ 6. مواعظ سداسیات؛ 7. سباعیات؛ 12. اثنی عشریات؛ 13. منهیات النبي؛ 14. وصایا النبي لعلی؛ 15. عقوبت تارک نماز؛ 16. عقوبت زانی (تا آخر)؛ خاتمه در سفر.
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 4/1
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 -602]
nasāyeh-e šeyx-ol moqāmerīn be pesar-e xod
در دو «قسم»: 1. نصایح شیخ المقامرين به فرزند خود که چه
کند تا ترقی و پیش رفت کند؛ 2. کنایات به سیاق رساله ده فصل یا تعریفات عبید زاکانی به ترتیب تهجی.
آغاز: نصایح شیخ المقامرين است به پسر خود برسم کنایه که هر گاه بخواهی موافق سلیقه
1.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19173
انجام: وحشی، عاقبت اندیش و آن کسی که تواند در شهرزندگی کند
خط: نستعلیق، کا: طوسی، تا: 1194ق؛ جلد: مقوا [رایانه ]
آغاز: برابر؛ انجام: آنگاه با خانه شاگردان ... همیشه با آنها وعده بده که قوجم چون ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1239ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 8ص (166 -173)، اندازه: 14×21/6سم [ف: 45-5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3011/2 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -781]
naṣāyiḥ-uš šī‘a
محمد بن عبدالغفور
mohammad-e bn-e ‘abd-ol-qafūr
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1094ق؛ محل تأليف: مشهد مقدس
گفته شده از محمد بن عبدالغفور؛ احادیثی است اخلاقی در پند و اندرز و آداب اسلامی، که در یک «مقدمه» و بیست و پنج «فصل» و یک «خاتمه» گرد آورده شده: المقدمة: فیها اثنا عشر حديثاً؛ فصل 1. في الأحاديث القدسية؛ 2. فیما وردعن النبي سلام الله علیه و آله؛ 3. فیما ورد من کلام الأئمة علیهم السلام؛ 4.فضل السواك و الخضاب و أخذ الشارب و الأظفار؛ 5. الاختضار؛ 6. المواعظ السداسيات؛ 7. المواعظ السباعيات؛ 8. المواعذ الثمانيات؛ 9. المواعظ التاسعيات؛ 10.المواعظ العشارياب؛ 10. فیما ورد من الأخبار الاحدى عشرية؛ 12. المواعظ الاثني عشرية؛ 13. منهیات النبي؛ 14. وصایا النبي لعلی؛ 15. عقوبة تارك الصلاة؛ 16. عقوبة الزاني؛ 17. فضيلة التزويج؛ 18. آداب الأكل و الشرب؛ 19. فضائل الأئمة علیهم السلام؛ 20.ذم الملاحدة و أهل البدع؛ 21. فیما ورد عن الصادق علیه السلام؛ 22. فضل الصلاة علی النبي؛ 23. فضيلة القرآن؛ 24. فضيلة الضيف و ضیافته؛ 25. فضيلة صوم التطوع و الفريضة؛ الخاتمة: فیما جاء في السفر.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين و بعد فقد الفت رسالة وجيزة من الاحاديث النبوية و الأخبار المصطفوية و الائمه الهاديه علیه السلام و سمیتها بنصایح الشيعه بعون الله ...
انجام: فان استطعت أن تکون یدك العيا فافعل، و فقنا الله و ایاکم لما یحب و یرضی انشاء الله
چاپ: تهران، چاپ سنگی، 1304 ق، به همراه فضائل ابن شاذان
آغاز: برابر؛ انجام: قال سلام الله علیه و آله من اراد ان یطوی الأرض فلیتخذ النقد من العصا و النقد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، یادداشتی به تاریخ 1289ق و دیگری به تاریخ 1286قو یادداشتی از محمد صادق بن محمد باقر حسینی آمده؛ جلد: تیماج مذهب، 9سطر (4×10)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 35 -527]
آغاز: بسمله سپاس بیقیاس و ستایش رفیع الأساس مخصوص یگانه ایست جل شانه؛ انجام: ادا کردن امانت و راستی در گفتار و نیکو کردن صحبت هر کسی که مصاحبت اوست ... سنه 1236 خط: نسخ، کا: محمد هاشم طباطبائی، تا: 1237 ق [الفبائي: -583]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 3 صفر 1263ق؛ جلد: تیماج، 21 سطر ( 8/5×14/5 )، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 2 -704]
بی کا، تا: 1263 ق [نشریه: 13 -365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1266ق؛ جلد: تیماج، 48گ (10پ -57ر)، اندازه: 15×10سم [ف: 18 -14]
در فهرست با عنوان «رسالتی در اخبار شیعی» آمده، از فصل سوم تا فصل 19 بدین گونه «الفصل الثالث مما ورد من کلام الأئمة علیه السلام الفصل التاسع عشر في فضائل الأئمة»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 33گ (177ر-109پ)، قطع: ربعی [نشریه: 3 -408]
an-naṣāyiḥ-uṣṣuġrā
زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری
zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 708/1 -ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 3733 .Or (ریو ص 632 ش 1003)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 12گ (1 -12) [فیلمها ف: 1 -525]
naṣāyih-uṣṣūfīya
پند و اندرزهایی است عرفانی با نقل بسیاری از گفته های عرفا و صوفیان مشهور صدر اول، با اشعاری گویا از مؤلف که ظاهراً از
وعاظ بوده و این کتاب را برای واعظان نگاشته است و ضمناً حالات و مقامات خلفای اربعه و ائمه مذاهب چهارگانه اهل سنت و عمر بن عبدالعزیز را نیز می نگارد. این کتاب در چند فصل تنظیم شده و پاره ای از این فصل ها دارای خطبه های جداگانه می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4872
آغاز: قد عفر کل منهم في التراب وجهه المصون اذا خلا حزینهم بنفسه أن ماشکا
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه قدیم؛ جلد: مقوایی، 154گ، 26 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 13 -56]
نصایح طبی - طب منظوم
نصایح طبية منظومة - ارجوزة في الوصايا
an-naṣāyiḥ ‘ala-š šar‘-il muṣṭafawī
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین ... الوجد الحاصل عن التواحيد لا یعول علیه و الوجود الذي یکون عن مثل انجام: التحلي الإلهي في الأجسام الطبيعية کانت ما کانت ... تمت النصايح علی الشرع المصطفوي لامام الكامل ابی عبدالله محیی الدين محمد بن علی بن محمد بن احمد بن العربي الطائي الحاتمي
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی بخاری، عطاء الله بن محمد، تا: 843ق؛ جلد: تیماج، 4گ (88 ر-91پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 1- 97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 8گ (165پ-172پ) [ف: 14 -46]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 7گ (176پ -182پ) [ف: 14 -48]
nasāyeh-e ‘alī-ye bn-e mūsā rezā be mamūn
علی بن موسی علیه السلام، امام هشتم، 153 - 203 قمری
‘alī ebn-e mūsā, emām-e haštom (771 - 819)
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 1236/27-ف و 1338/27-ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200 ق [فیلمها ف: 1 -583]
nasāyeh-e qaws-e a‘zam (t.)
به مریدان خود از عربی به فارسی، گویا از سید محمد غوث.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7914/10
آغاز: فرمودند که ای مرید لازم گیر بر خود پرهیزکاری را؛ انجام: حق تعالی توفیق دهد به همه طالبان خود باین نصایح آمین یا رب العالمين فقط
کا: غلام حیدر، تا: دوشنبه 15 ذیقعده 1294ق؛ 2گ (257ر - 258ر)، 14 سطر (6/5×12 )، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 16 -735]
nasāyeh-e kār-zār
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3466/22
بی کا، تا: گویا قرن 10 و 11؛ 2 ص (681 -682) [ف: 6 -441]
an-naṣāyiḥ-ul kāfīya li-man yatawallī mu‘āwīya
علوی، محمد بن عقیل، 1279 - 1349 قمری
‘alavī, mohammad ebn-e ‘aqīl (1863 - 1931)
تاریخ تأليف: شنبه 11 صفر 1326ق؛ محل تأليف: سنگاپور
رساله مهمی است در تاریخ معاویه و روشن ساختن حقیقت حال وی با استناد به مصادر اولیه اهل سنت.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ...... اما بعد فانی قد اطلعت علی سؤال صورته: سئل قد قال لی احد العلماء ان من یلعن معاوية
چاپ: مشار عربی، صص 955+954؛ هند، بمبئی، مظفری، 1326ق، به اهتمام: در صفحه آخر کتاب عبارت زیر درج شده است: «لا یمکن الطبع الكتاب الا باذن مؤلفه السيد محمد بن عقیل في سنجافورا او وکیله السيد ابوبکر شهاب في حیدر آباد دکن»
[معجم المطبوعات 1631/2 ؛ میراث مشترک ایران و هند: 1 -142]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1121
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی - نروژ؛ خط: مغربی، کا: عبد الله بن عبد السلام الموغه، تا: 29 صفر 1382ق؛ از روی نسخه چاپ شده سال 1326ق (سال تأليف)، محشی؛ با صورت تقریظ ابوبکر بن عبد الرحمن بن شهاب الدين علوی حسینی و فهرست کتاب؛ 258ص [عکسی ف: 3 -404]
النصائح (کتاب ... )- ثعلبیه
نصایح کبار- النصايح الكبرى
نصائح الكبار - اطواق الذهب
an-naṣāyiḥ-ul kubrā = naṣāyiḥ-un kubbār = almaqāmāt
زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری
zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)
تاریخ تأليف: 512ق
از دیباچه رساله به دست می آید در سال 512 که او به 41 سالگی عمر خویش رسیده بود دچار بیماری شد و در اثر آن تغییر حال بر او عارض گردید وانقطاع از مردم و فرار الى الله را برگزید تا آن که مکه مکرمه را برای سکونت اختیار کرد و در آن جا به هنگام فجر خوابی دید و در آن رویا این 50 مقامه به او الهام شد. مؤلف در ابتدای هر یک از مقامات، خود را با عنوان «یا أبا القاسم» مورد خطاب قرار داده و نصایح و پندهای سودمندی را بیان می کند. کتاب از مبحث «مقامة المراشد» و «مقامة التقوي» شروع و به مبحث «مقامة ایام العرب» ختم می شود. به گفته کشف الظنون (1955/2 ) مؤلف کتاب دیگری به نام «نصایح الصغار» دارد. فهرست مقامات: 1. المراشد؛ 2. التقوى؛ 3. رضوان؛ 4. الارعراء؛ 5. الزاد؛ 6. الزهد؛ 7. النابه؛ 8.الحذر؛ 9. الاعتبار؛ 10. التسليم؛ 11. الصمت؛ 12. الطاعه؛ 13.المنذره؛ 14. الاستقامه؛ 15. الطيب؛ 16. القناعه؛ 17. التوقي؛ 18.الظلف؛ 19. العزله؛ 20. لاعفه؛ 21. الندم؛ 22. الولايه؛ 23.الصلاح؛ 24. الاخلاص؛ 25. العمل؛ 26. التوحيد؛ 27. العباد؛ 28. التصبر؛ 29. الخشيه؛ 30. اجتناب الظلمه؛ 31. التهجد؛ 32.الدماء؛ 32. التصدق؛ 34. الشكر؛ 35. الدسوه؛ 36. النسح؛
آغاز: بسمله بالواحد العدل اثق و احمده علی ما ادرج لی من آلائه في تضاعیف ابتلائه ... و اصلی علی المنبعث بالفرقان الساطع ... محمد و آله هذه نصائح انشاها الشيخ الإمام ... استاد الدنيا .. محمود بن عمر الزمخشري رحمة الله علیه و ازل النور والحبور اليه في عام المنذره و هی مرضة ناهکه مرضها في مستهل شهر الله الأصم من سنة ثنتی عشره و خمسمایه و هی الحادية و الاربعون من عمره و کانت سبب انابته و فیئه ... الي ان تصرف به الافكار ... الى الاناخة باشلاء الحرم ... والذی ندبه الانشائها انه اری في بعض اغفا آت الفجر کانما هتف به من یقول یا أبا القاسم اجل مکتوب .. وضم الى هذه الكلمات ما ارتفعت به مقامه ثم آنسها با خوات حتی وافاها بخمسین ... المقامة الاولي في المراشد یا أبا القاسم ان خصال الخير کتفاح لبنان کیف ما قلبتها دعتك الى نفسها
انجام: و کان بین شیبان لم یغض بین اظهرها ابن سعدها حین استصحب عمروا الى قبة فیها الرشاء الاحور بل الموت الأحمر فلقی من الشيخ نفحة نثرت أمعائه وان فلق هو من راسه سواء ه. تم کتاب النصائح الكبار
چاپ: مصر، 1312ق
[دار الكتب قاهره 373/3 و 225؛ ف برلین 8749؛ کشف الظنون 1791/2 ؛ ذخائر التراث العربي 553/1 ؛ الاعلام زرکلی 178/7 ؛ معجم المطبوعات 976/1 ؛ بروکلمان، ج 5، ص 231 -232؛ مخطوطات الأدب في المتحف العراقي، ص 604 -605؛ آلوارت، ح 7، ص 641 -642؛ دنا 10: 706 (12 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- شرح المقامات؛ زمخشری، محمود بن عمر (467 -538ق)
2- ایضاح المقامات الزمخشرية؛ نجفی، احمد بن سلامه (-11)
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی یوسف عمر، تا: پنج شنبه پایان رجب و شعبان 589ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 15سطر [ف: 5 -311]
آغاز: برابر
مقاله 1 -5 از 50 مقاله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 4 جمادی الثاني 721ق؛ جلد: تیماج، 3ص (209 -211)، 41سطر ، اندازه: 19×32سم [ف: 41 -79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ در کنار مقامات زمخشری این یادداشت آمده: «تم تنقیطه بید الفقير عمر شوال 1208»؛ 37گ ( 24پ-60ر)، 17سطر ، اندازه: 15/5 × 22/5سم [ف: 23 - 529]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 278 ص (140 -417)، 7 سطر (7/5×14 )، اندازه: 14×22سم [ف: 7 -254]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: لطف علی بن مؤيدالدوله طهماسب میرزا؛ در پایان نامه ای است از شمس العلماء حاجی میرزا یوسف بن شاهزاده کشیکچی باشی در 1297 به عربی؛ کاغذ: ترمه، 77گ، 15 سطر ، اندازه: 15/8×23/8 سم [ف: 1 -529]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة و السلام و التحية في الغدوات و الأصائل علی النبي و آله وأصحابه وأحبائه امثل الأماثل.
خط: نسخ، کا: آقا سید مکتب دار، تا: ربیع الثاني 1257ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 45گ، 14سطر ، اندازه: 11×20/5سم [محدث
ارموی مخ: 3 -1513]
7 . تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 564/9
آغاز: برابر؛ انجام: لئلاتقع في اغفال الباطل
در سی و چهار مقامه؛ خط: نستعلیق معرب، کا: مسیح بن عبد الحميد، تا: حدود 1280ق؛ جلد: میشن، 22ص (180-159)، اندازه: 12/5×20/9 سم [ف: 5 -85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: پنج شنبه 17 جمادی الاول 1286ق؛ جلد: میشین، 10گ (83پ -92پ) اندازه: 22× 35/3 سم [ف: 29/1 -59]
آغاز: قال عبد الله ... محمود بن عمر زمخشری اللهم انی احمدك علی ما ازللت الى من نعمتك؛ انجام: والمؤمن لایرضی. بدینه بذا
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب محلاتی، تا: 16 شوال 1288ق؛ جلد: میشن، اندازه: 14/3×21/6 سم [ف: 7- 230]
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بسطامی، تا: دوشنبه آخر ربیع الاول 1288ق؛ اندازه: 14/3 × 21/6 سم [ف: 7- 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1295ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه میبدی - کرمانشاه 146؛ کا: محمد حسین گرگانی، تا: محرم 1300ق؛ 73ص (100 -172) [عکسی ف: 355-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مذهب، 73گ (55پ -127)، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 12 -202]
نصائح لقمان - وصية لقمان
نصایح لقمان - پندنامه
نصایح لقمان - صد پند
نصایح لقمان - نصایح
نصایح لقمان - وصية لقمان لولده
nasāyeh-e loqmān
شریف لاهیجی، قطب الدين محمد بن علی، - قمری
šarīf-e lāhījī,qotb-od dīn mohammad ben ‘alī(- 1686)
رساله ای مختصر در ذکر حکم و نصایح لقمان حکیم به فرزندش است که از مآخذ معتبر جمع آوری گردیده است. نام مؤلف در پایان کتاب، آمده و در منابع موجود نامی از این کتاب یافت نشد.
[ريحانة الأدب 475/4 ]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11617/7
آغاز: في تاریخ ابن الجوزي و عندی بخطه أن لقمان أرسل ابنه إلى غریم کان في قرية أخرى ليأخذ منه ديناً علیه؛ انجام: تذكرة الفقير إلى الله الغني قطب الدين محمد بن شیخ علی الشريف اللاهيجي؛ تمت.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (27 -29)، 16سطر ، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 29 -360]
nasāyeh-e loqmān
مجموعه ای است از نصایح لقمان به فرزندش که طی هشت مقاله تنظیم شده است بر فراز برگ نخست عنوان «روضة المنافي في الحكم و النصايح» تحریر شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16239/1
آغاز: الله بدو اوامرك و کماله ... العمرو العيش يوماً بيوماً اعرف کل شی و اختار افضله ما تردی الفقر و اشر من الغنى الردي؛ انجام: و لا تعادی رجل کبیر ليلاً تقاتلك بالشر بحیث لاتعلم. یا بنی ... من یحسن لباسه یحسن منطقه و السلام.
خط: نسخ عربی، کا: یوسف نعمه، تا: 1203ق؛ افتادگی: آغاز؛ در برگ آغازین رویای صادقه ای از شیخ ناصر بویهی به نقل از مقدمه شرح شرایع سید حسین قزوینی آمده؛ 12گ(2ر - 13ر)، 17 سطر ( 9/5×16/5 ) [ف: 222-41]
nasāyeh-e loqmān
مجموعه ای از نصایح لقمان به فرزندش می باشد که از آیات و روایات جمع آوری شده است.
آغاز: بسم الله، ظهور لقمان حکیم چهار هزار و سیصد و هفتاد و سه بعد از ...؛ انجام: هیچ یاری گرانتر از همسایه نباشد و هیچ تلخی چون احتیاج به خلق نیست.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 15ص (16-2)، 14 سطر ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2 -292]
آغاز: بسم الله، ظهور لقمان حکیم چهار هزار و سیصد و هفتاد و
سه بعد از انجام: از اعمال فلسطین است مدفون ساختند و مدت زندگانیش دویست سال بود
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن بن حسن مصلحت گزار، تا: 11 رجب 1323ق، جا: بغداد؛ در فهرستواره کتابهای فارسی 663/8 والذریعه 171/24 و مشار 5222/5 کتاب نصایح لقمان آمده است لکن این نسخه با هیچ یک از آنها تطبیق ندارد؛ جلد: مقوا، 22ص (22-1)، 11 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 -253]
nasāyeh-e loqmān-e hakīm
ذهبی زنجانی، عبدالکریم بن محمد علی، - قمری
zahabī zanjānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad ‘alī(- 1882)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16380
آغاز: بسمله و به نستعین .. وصایای مردمان بزرگ که زمان؛ انجام: دو سه حب صبح دو سه حب وقت عصر میل فرمائید انشاء الله ... تحریر یافت سنه 1294
خط: نستعلیق شکسته، کا: میرزا بزرگ طاهرین رحمت الله، تا: 1294ق؛ جلد: میشن [رایانه]
nasāyeh-e loqmān-e hakīm = sad pand
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18477/2
آغاز: ای فرزند خدای عز و جل را بشناس پدر و مادر را عزیز و محترم دار خدمت ایشان را مغتنم شمار ...
خط: نستعلیق و شکسته، کا: غلامرضای گرگانی، تا: 1335ق؛ 4ص (33 -36)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 50 -221]
nasāyeh-e mošfeqāne va mehr va mohabbat va mavaddat va olfat-e zan va šohar
احتشام الدوله، - 1278 قمری
ehtešām-od-dowle (- 1862)
رساله ای است در پندیاتی برای زنان که در عنوان و به همان حط اصلی متن، از مصنفات مرحوم شاهزاده خانلر میرزا احتشام الدوله (با دعای رفتگان برای وی) دانسته شده است. نام گزینش شده برای آن هم از همان عنوان گرفته شد. خانلر میرزا در شب یلدایی به نگارش این رساله اقدام کرده است. وی در آغاز آن از رساله کلثوم ننه نام برده و از آن تجلیل کرده است. نثر رساله آمیخته به اشعار و امثال است. (جواد بشری)
آغاز: بسمله - بعد حمد خدا و ذکر صفات محمد و آل محمد او [کذا] صلوات الله علیه و علیهم اجمعین در شب یلدا که حدود پایانش نا پیدا، خود را مشغول کردن خواستم که مونسی برای تنهایی بهتر از کتاب و آئینی لایق تر از سیر الولوالالباب بچشم مطالعه کتب سر آمد و آفتاب بر نیامد ...
انجام: باید کاری کند که ندامت بار نیاورد اگر مایل عیش است و توقع از خوشی دارد که عمر خود را بخوشی بگذراند با رفیق باشد که مالک جان و مال مرد باشد و مرد را بی او عیش حرام باشد و ساعتی بر مفارقت او صابر نباشد و شب و روز در سفر وحضر چون جان گرامی با هم باشند. آنچه به خاطر رسید از سلوک زن با مرد، در شب تنهایی این کتاب را سیاه نمودم. این است که اگر کسی این نحو سلوک بکند و بد ببیند و بد بگذراند یا محتاج به مصلح باشد مرا لعنت کند و الا باید مرا بدعای خیر شاد دارند. عمر ما که گذشته بکار نمی آید. بکار هر کس بیاید عیش کنند. و السلام علی من اتبع الهدي.
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 28گ (102پ۔ 129پ)، 11 سطر ، اندازه: 14/3 ×21سم [ف: 27/1 -439]
آغاز: برابر؛ انجام: اغلب مردان را دیده ایم که در ظاهر چاره نداشته اند بلی بلی گفته اند و تصدیق و تعریف حرکات وسکنات خانم را کرده اند ماشاء الله ماشاء الله به فلک رفته و اسفند خواسته دود کند در تعریف خانم اشعار مناسب خوانده اند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 7گ، 17سطر ، اندازه:18×21سم [ف مخ: 5 -2223]
آغاز: برابر؛ انجام: ما را فراموش کند.
تذکر: نام مؤلف و کتاب به استناد نسخه ش 3844/1 مسجد اعظم ذکر شد؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب؛ جلد: میشن، 43، 9سطر ، اندازه: 8/5×12/8سم [ف: 2 -3]
nasāyeh-e ma‘sūmīn
خلخالی، محمد قاسم، ق 14 قمری
xalxālī, mohammad qāsem (- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16659
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
نصایح الملوك - تحفة الوزراء
نصایح الملوك - تحفة الملوك
نصایح الملوك - توزک تیموری
نصایح الملوك - ملحقات نصاب الصبيان
نصایح الملوك - نصيحة الملوك
نصایح الملوك - نصیحت نامه
nasāyeh-ol molūk = nasīhat-ol molūk
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
اهدا به: محمد بن ملکشاه سلجوقی (498 -511ق)
تاریخ تأليف: 503ق
این کتاب جز «فرزند نامه = نصیحت نامه» اوست. شمار بخش ها در نسخه ها یکسان نیست. به نوشته همائی در پیشگفتار چاپ اینکتاب، در دو بخش است: 1. دیباچه و «اصل»ها و دوم «چشمه اول و دوم» که به گمان از غزالی است (ص 1 -80چایی)، 2.هفت «باب» که متن کتاب تلقی شده که به گفته ایشان نباید از غزالی باشد. نمایه از روی چاپ همائی: دیباچه در ده «اصل»: 1) آغاز اصول اعتقادات که بیخ ایمان است، 2) بندگی حق تعالی، 3) قدرت و توانایی، 4) علم او، 5) خواست و ارادت او، 10)فرستادگان وی، سپس شاخه های درخت ایمان، در ده «اصل»: 1) والی قدرت را ولایت بداند، 2) همیشه تشنه (مشتاق) باشد، 3)بدان قناعت نکند که خود ظلم نکند، 4) تکبر والی، 5) هرچه به خود نپسندد به هیچ کس نپسندد ...، 10) شرعیت کارها. آنگاه دو «چشمه» که آبشخور درخت ایمان است، چشمه 1) شناخت دنیا، 2) شناخت نفس بازپسین. بخش دوم به اعتبار همایی هفت «باب» است: 1) عدل و سیاست و سیرت ملوک وذکر پادشاهان پیشین، 2) وزیران و سیرت ایشان، 3) دبیران و هنرمندی ایشان، 4) اندر همت ملوک و بلند همتی، 5) حکمت حکیمان ...، 7)اندر صفت زنان و خیر و شر ایشان. دست کم این کتاب دو بار به عربی ترجمه شده است. (احمد منزوی)
آغاز: (دیباچه) بسمله ... حمدله. و الصلوة علی خیر خلقه محمد و ما آله اجمعین بدان یا ملک مشرق که خدای را تعالی بر تو نعمتها بسیارست و شکر آن بر تو واجب است.
انجام: بر مرد رسد بلای دو جهان از زن** آخر ناید وفا چنین دان از زن.
چاپ: با تصحیح استاد جلال الدين همائی چاپ شده، تهران، 1351ش، با پیشگفتار همائی
[معجم المطبوعات 1411/2. مقدمه استاد همائی بر چاپ نصيحة الملوك؛ غزالی نامه: 239؛ فهرستواره منزوی 667/6 ]
شروح و حواشی:
1- نصایح الملوك (منتخب)
2- نصایح الملوك = التبر المسبوك في نصيحة الملوك؛ اربلی، علی بن مبارک (- قرن 6)
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ایا صوفیه در ترکیه، شماره 2910؛ بی کا، تا: قرن 8[عکسی ف: 4 -37]
نسخه اصل: فاتح ش 5406؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر ربیع الثاني 709ق؛ 31گ (1پ - 31ر)، 15سطر [فیلمها ف: 1 -405]
نسخه اصل: نور عثمانیه ش 2636؛ خط: نستعلیق، کا: بایزید بن صادق صوفی کرمانی، تا: ربیع الأول 853ق، جا: اردبیل [فیلمها ف: 421-1 ]
خط: نسخ، کا: کمال الدين حسین بن شمس الدين محمد کرمانی، تا: قرن 10؛ 28گ (1 -28)، 15سطر [فیلمها ف: 1 -465]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 7 -701]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 140گ، 11سطر (4/4×9/4)، اندازه: 6×14/4 سم [ف: 15 -4065] و [فیلمها ف: 2 -243]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و السلام سید المرسلين محمد و اله الطيبين الطاهرين، قال الشيخ امام زین الدين شرف الائمه؛ انجام: سعد بن سلم الباهلي با هرون الرشيد گفت حال من تنگ شده و وام بسیار بر من گرد آمده و امداران بر من سخت گرفتند بیچاره شدم.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: شیراز و تهران (احتمالا)؛ جلد: تیماج، 396گ، 16سطر (8×14)، اندازه: 17×22سم [ف: 3 -261]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد علی امید، تا: 1274ق، جا: تهران؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 66گ، 15 سطر ( 7/5×13/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 3 -450]
فیاض خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 13 سطر (6×10/5)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: -242]
نسخه اصل: چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی ( M.s.p.II11 ). برای «ملک شرق»؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: روز عاشورا، جا: برسه؛ 120ص [فیلمها ف: 1 -633]
nasāyeh-ol molūk (mn.)
وابسته به: نصایح الملوك = نصيحة الملوك؛ غزالی، محمد بن محمد (450 -505)
گزینه ای است از کتاب نصيحة الملوك غزالی.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 21705/11
آغاز: بسمله و بك نعتصم یا کریم سلام الله ... اگر ندانستی که سینه آن خلاصه عمر بتأييد ربانی منشرح است ...
خط: نستعلیق، کا: شیخ عبدالکریم بن شیخ بدر، تا: 1114ق؛ جلد: تیماج، 17 سطر ، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 2 -575]
naṣāyiḥ-un mulūk = at-tibr-ul masbūk fī naṣīḥat-il mulūk
اربلی، علی بن مبارک، ق6 قمری
erbelī, ‘alī ebn-e mobārak(- 12c)
وابسته به: نصایح الملوك = نصيحة الملوك؛ غزالی، محمد بن محمد ( 450 -505ق)
اهدا به: اتابک موصل آلب قتلق (595ق)
این رساله ترجمه عربی زیبایی از رساله «نصيحة الملوك»غزالی می باشد که صفی الدين ابوالحسن علی بن مبارک اربلی برای اتابک موصل آلب قتلق ترجمه نموده است. به اشتباه ترجمه را در نسخه های چاپ شده، به خود غزالی نسبت داده اند.
آغاز: الحمدلله علی افضاله ... و بعد فانه سئلنی بعض المتقدين أن أنقل هذا الكتاب ... من اللغه الفارسية الى الالفاظ العربيه ... و لم أغير شیئا من وضع الكتاب ... قال الشيخ الامام ... الغزالي ... اعلم یا سلطان الشرق و الغرب
چاپ: مصر، قاهره، الأزهر، 1319، سربی
[معجم المطبوعات 1411/2 . مقدمه استاد همائی بر چاپ نصيحة الملوك؛ غزالی نامه: 239؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 -92]
آغاز: الحمدلله علی انعامه و افضاله ... رسم مولانا الامير الاسفهسالار الاجل السيد الكبير ... سعد الدوله بهاء المله فخر الامه مجد الملوك ابو منصور قاتما [نام ...] معین اميرالمؤمنين ... ان ینقل هذا الكتاب و هو کتاب نصيحة الملوك من اللغة الفارسيه الى الالفاظ العربية فامتثل الخادم و نسخه ... و نقله علی ترتیبه و صورته و لم یغیر شیئا من وضع الكتاب و صیغته ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 205ص، 14 سطر، اندازه: 17/5×22/15 سم [ف: 10 -696]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2879. (به نام محمد بن ملکشاه سلجوقی)؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن عبد الرحمن کبیر، تا: جمعه پایان صفر 863ق؛ 62گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1 -266]
انجام: فقالت لخسروا نظر ... خست هذا الرجل و سفالته سقط منه درهم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 112گ، 15سطر (7/5 ×11 )، اندازه: 11×16سم [ف: 3 -882]
آغاز: برابر؛ انجام: أن لا یعمل احد برأى النساء و مشورتهن و من فعل ذلك خسر الدرهم ثلاث دراهم.
خط: نسخ، کا: عمر بن الحاجي موسی بن صدرالدین بهبهانی، تا: 28 ذیقعده 1039ق؛ تملک: محمد ابن حسین ابن علی افراسیابی؛ مهر: «محمد جعفر بن محمد باقر شریف السبزواري 1117» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 109گ، 17 سطر (8/5×17 )، اندازه: 13/5 ×23/5سم [ف: 51 -183]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [نشریه: 4 -376]
آغاز: العربية اشارة الى معانیها و تلويحاً الى مقاصدها و مغازیها و أنا اعتذر من تقصیری غاية الاعتذار؛ انجام: کل البلا منهن يأتي و الوفا ** منهن لا يأتي مع الأزمان
خط: نسخ زیبا معرب، کا: سلیمان بن صالح بن احمد بن صالح النجيل جمری بحرانی، تا: پنج شنبه 29 ربیع الاول 1111ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 98 گ، 17 سطر ، اندازه: 15×24/5سم [ف: 2 -173]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1099 -1114؛ جلد: تیماج نیلی، 41گ (96پ -136ر)، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 20 -57]
آغاز: برابر؛ انجام: و یجب علی اللرجل ... أن یحتاط في خطبة النساء ... و لیتزوج الولود. و الله الموفق للسداد المتفضل بالارشاد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج، 107ص (1 -107)، 14سطر ، اندازه: 15×20سم [ف: 23 -42]
خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد مهدی بن محمد تقی، تا: 1302 ق، به فرمان سر کار آقا میرزا رضا پسر حاج میرزا نصرالله مستوفی گرگانی؛ آغاز یکی دو صفحه از دیباچه افتاده؛ آقای باستانی این نسخه را نشناخته و پنداشته که قواعد العقائد ابی حامد محمد غزالی است همان دومین کتاب احیاء العلوم او که گویا برای مردم قدس (اورشلیم) ساخته و الرسالة القدسية في قواعد العقايد هم خوانده می شود، ولی چنین نیست و نسخه را من با
ترجمه فارسی آن سنجیده ام؛ جلد: تیماج مذهب، 127گ، 15سطر (7×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 12 -2641]
نسخه اصل: دار الكتب المصريه 6/1 (فهرست ص 532) (بنام سنجر)؛ بی کا، بی تا؛ این نسخه تحریر دیگری است از نصيحة الملوك غزالی برابر با ص 1 -39 چاپ آقای همائی و با آن اختلاف بسیار دارد در عبارت و گویا به اصل کتاب غزالی نزدیکتر است و باید جداگانه چاپ شود [فیلمها ف: 1 -266 ]
آغاز: بسمله. کتاب نصيحة الملوك في ذکر الموعظه بالوصية من القرآن و غیر ذلك و زواجر الرحمن التي وصی بها الانسان و ارغم بها الشيطان؛ انجام: یا موسی اذا رایت الفقر مقبلا قل بشعار الصالحين.
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، تملک: شیخ احمد بن شیخ علی در 1511؛ 126ص، 17-16سطر ، اندازه: 13×17 سم [ف: 24/3 -29 ]
آغاز: الحمد لله علی انعامه ... قال أبو حامد محمد بن محمد غزالی وهو یخاطب السلطان محمد بن ملك شاه رحمة الله علیه اعلم یا سلطان العالم
خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: مذهب، 15سطر، 26×25سم [ف: -101]
nasāyeh-ol molūk = ādāb-e saltanat
شریف حسینی، محمد رحیم، ق13 قمری
šarīf hoseynī, mohammad rahīm (- 19c)
پندها واندرزهایی است که به پادشاهان ورعیت داده در روش رعیت پروری وشاه دوستی این کتاب به پادشاه زمان (که نامش در مقدمه نیامده) تقدیم شده و دارای سه «باب» است مشتمل بر چند «فصل»: باب 1. در برهان بر لزوم وجود سلطان؛ 2. صفات پادشاهان؛ 3. آداب رعیت.
آغاز: خدائی را بنده ایم و پروردگاری را بیگانگی پرستنده که چون خلق را طوایف گوناگون آفرید تنی از میانه به وکسوت سلطنت پوشانید
انجام: وارباب خیر وصلاح را منظور نظر عنایت اثر سازد وصلی الله علی محمد وآله الأطهار الأبرار ابداً مابقینا وبقی الليل والنهار اللهم اجعل خاتم أمورنا خيراً
کاتب = مؤلف، تا: 1282ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 58ص، 12سطر ، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 10 -1764]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 23گ، 15سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 8 -4794]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: سید عبدالحسین، بیتا؛ جلد: تیماج، 24گ، 15سطر ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 8 -4794]
nasāyeh-ol molūk
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانکه پادشاهی که مشفق دروشند نگهبان ملک و دولت خویشند؛ انجام: و شکرانه بر مزید و کارها بمراد والله رؤف بالعباد.
پندهای گلستان است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسین بحرانی، تا: 1265ق، برای شاهزاده والا علی قلی میرزا؛ در دو جلد آراسته به زر و لاجورد؛ جلد: تیماج مذهب، 8 سطر (7×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 715-5]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: عواقب امورنا خیرا و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی فانی، تا: 1313 ق [الفبائي: -583]
nasāyeh-ol molūk fe-s seyr va-s solūk
قاضی بغداد، یوسف بن حسن، - 922 قمری
qāzī-ye baqdād, yūsof ebn-e hasan (- 1517)
پند و اندرزهایی است اخلاقی از پادشاهان قدیم ایران: کیومرث می فرماید - شادی بسیار سرشت را خود پسند کند، کامرانی بیشمار دل را بمیراند ... هوشنگ می فرماید - سختی دنیا در چهار چیز است بینوایی درشیخوخیت، بیماری در غربت، قرض در وقت قلت و بازماندن از رفیق در رحلت. طهورث می فرماید - که پادشاه صاحب فکر باید درگاه خشم و غضب آن نماید که در وقت رضا بتدارک آن قیام تواند نمود. ایرج می فرماید - از مردمان گیتی در شگفتم که توانگری را از اندوخته دانند و در بی نیازی است و آسایش را در بسیاری دانند و در اندک است ... إلى آخر. در اکثر فهارس بدون نام مؤلف معرفی شده است، ولی در الذريعه ( 171/24 ) احتمال داده است که این رساله از قوام الدين یوسف بن حسن باشد.
آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمين ... اما بعد این رساله ایست مشتمل بر مواعظ و اندرز سلاطین عجم و مشعر بر کیفیت مماشات با بنی آدم در هر نقطه اش نکته نهانست و معنی کلام
الملوك ملوک الكلام در او عیان. سخن کار زبان هوشمندست ** گر از تحت اثری آید بلندست و این کتاب نامیده شد بنصایح الملوك في السير و السلوك و از هر یک سخنی که از این مختصرست نوشته می شود تا خوانندگان را فایدتی باشد نخستین پیشداد مانند کیومرث می فرماید بسیار سرشت را خود پسند کند ...
انجام: نوشیروان فرماید – شاهی به لشکر است و لشکر باندوخته و اندوخته بباج و باج از آبادانی و آبادانی از دادگریست ...
می فرماید هر چند کسی هنرمند باشد اگر او را خرد نباشد هنرش دشمن او شود و هر که را گردش روزگار دانا نکند رنج همه دانایان در آموزگاری او بیهوده بود زیردستان را نیکودار تا دادگرت خوانند.
چاپ: چاپ شده است
[فهرستواره منزوی 663/6 با انتساب به قوام الدين یوسف فرزند حسن؛ الذريعه 171/24؛ نسخه های منزوی 1704/2؛ فهرست فارسی مشار 5223/5]
آغاز: برابر؛ انجام: نوشیروان می فرماید - روز باد خواب نیکوست و روز باران باده نوشیدن و روز ابر گرمابه رفتن و روز آفتاب بکارهای لازم پرداختن و می فرماید تا روز و شب آینده و رونده است از گردش کارها در شگفت مشو و اگر خواهی راز تو دشمن نداند پیش دوست مگو ... خدای تعالی همگان را توفیق اکتساب خیرات کرامت کناد و بر طلب رضای خود حریص گرداناد. انه لطیف مجیب و انه انیب سنه 1035. یکی در صنعت کشتی گرفتن سر آمد بود و سیصد و شصت فن فاخر بدانستی و هر روز بنوعی کشتی گرفتی ... ارکان دولت و اعیان حضرت و حد زوراوران اقالیم جمع آمدند و مصاف آراسته (ناتمام پایان گرفته)
در پایان رساله یک صفحه الهي نامه و یک صفحه حاوی حکایتی از گلستان سعدی (یکی در صنعت کشتی گرفتن سر آمد بود) نگاشته شده؛ خط: نستعلیق عالی، بی کا، تا: 1035ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، 14ص، 8سطر ، اندازه: 10×17سم [ف: 7 -759]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ممتاز، کا: شهاب الدين طباطبائی، تا: احتمالاً قرن 13؛ مجدول؛ جلد: چرم، 9گ، 9سطر، 10/1×15/5 سم [ف: 43 -189]
آغاز: بسملة، از سخنان کیومرث است که شرایط خدایگان مملکت آن است که بی حجتی قاطع و دلیلی ساطع حکم و امضا نرساند و بی تأمل و ایقان حکم نفرماید و از موافقت و مصاحبت اصحاب اغراض اندیشه نماید؛ انجام: با برادران نیکی کن و بر زن وعیال احسان کن و مهربانی و نیکی به فقرا و مساکین کن و به مردم جواب گرم و نرم ده
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (29پ-35ر)، 13 سطر، اندازه: 6/5×12 سم [ف: 39 -492]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد باقر قاجار، تا: 1292ق؛ مجدول، با سرلوح؛ این نسخه در 24 محرم 1301 به توسط مقرب الخاقان آقا بهرام داخل کتابخانه موزه سر کاری شده؛ جلد: تیماج مذهب، 26ص، 7سطر ، اندازه: 12×20سم [ف: 7 -762]
آغاز: برابر؛ انجام: خدای تعالی همگان را توفیق اکتساب خیرات کرامت کناد و بر طلب رضای خود حریص گرداند انه لطیف مجیب و اليه انیب ...
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن علی، تا: 1298ق؛ 8گ، 10سطر (7×14)، اندازه: 13/9×21 سم [رایانه ]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در پایان نصیحت خواجه عبدالله انصاری به خواجه نظام الملك افزوده شده؛ مجدول؛ جلد: مخمل، 12گ، 7 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: -100]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1522
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -339]
در مواعظ و اندرز سلاطین عجم از هر یک سخنی؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسین خان عمو، تا: 1308ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -306]
آغاز: برابر؛ انجام: خدایتعالی همگان را توفیق اکتساب خیرات کرامت کناد و بر طلب رضای خود حریص گرداناد.
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد حسین آشتیانی، تا: 1314ق، جلد: مخمل، 25گ، 7سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 33/1 -141]
آغاز: برابر؛ انجام: و می فرماید اندک از دنیا با کمی اندوه گواراتر ست از بسیاری با محبت و صواب چنان نمود تمام شد کتاب نصایح الملوكي کتبه مجید بن حمید في غره رجب المرجب سنه 1319 هجری.
خط: نستعلیق، کا: ناصر الدوله فیروز، تا: غره رجب 1319ق؛ دارای کتیبه بزرگ مذهب، مجدول؛ جلد: مخمل، 8گ، 9سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 21 -334]
آغاز: برابر؛ انجام: بطریق شرع با او رفتار و سلوک نمایند تم الكتاب شریف.
تذکر: نام مؤلف از نام کتاب و کتاب شناسی و آغاز معلوم
گردید؛ خط: نستعلیق خوش، کا: رضاقلی ادیب، تا: 1327ق، جهت محمدابراهیم خان شیرازی؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 8گ، 7 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: -688]
آغاز: برابر؛ انجام: تندرستی را از تن آسائی دانند و سختی و مشقت و بردباری است.
خط: نستعلیق درشت خط، کا: ادیب شیرازی، رضاقلی، تا: 1328ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 14گ (107 -120)، 11 سطر(6×11)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13 -3450]
آغاز: برابر؛ انجام: بر نصایح انوشیروان که باتفاق اعدل ملوک آفاق است طی نمایم خدای تعالی همگان را توفیق اکتساب خیرات کرامت کناد و بر طلب رضای خود حریص گرداناد.
یوسف بن حسن، قوام الدين (شاید)؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: علی اکبر، تا: 1328ق؛ به جهت آنکه چاپ سنگی شود نگاشته شده، و این عبارت در آغاز و انجام نسخه درون لوزی و مثلث نقش بسته: «هو المعز، این رساله نصایح الملوك در کارخانه استاد الاساتيد في هذه الصناعة عالیحضرت مشهدی خداداد منطبع گردید»، مجدول؛ 18ص، 9سطر ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 45 -40]
آغاز: برابر؛ انجام: حریص گرداند. انه لطیف مجیب و اليه انیب في یازدهم شهر جمیدی الآخرة 1343
پندهای کیومرث است و پادشاهان دیگر ایران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 و 11 جمادی الاول 1343ق؛ 15گ (23پ -30پ و 31ر-37پ دوبار)، 8سطر (10×15)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 885-9]
آغاز: برابر؛ انجام: و سمت عدل منظور باشد. کیکاوس
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسینی فراهانی، محمد شفیع، بی تا؛ جلد: مقوا، 5گ (41 -45)، 13 سطر (6×20)، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 11 -2192]
آغاز: برابر
فقط یک صفحه از آغاز رساله موجود است؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (1پ -2ر) [ف: 20 -539]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر طلب رضای خود حریص گرداند انه لطیف مجیب و اليه انیب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 8گ (163پ-170ر) اندازه: 11×18سم [ف: 8 -322]
آغاز: برابر؛ انجام: نوشیروان می فرماید که اندک از دنیا با اندک اندوه گواراتر است از تزید با محنت و بیشتر اوقات سخن خواهش مردمان گو تا همه دل ها جای تو باشد و مودت و محبت آن هازیاد شود وصواب چنان نمود که بساط کلام را بر نصایح انوشیروان که باتفاق اعدل ملوک آفاق است طی نمائیم
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای سرلوح مذهب مزدوج، مجدول؛ جلد: پارچه، 2گ (98پ - 99پ)، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 5 -2223]
nasāyeh-ol molūk va ādāb-es solūk = š.-e ‘ahd-nāme ye mālek aštar
فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر، - 1138قمری
fotūnī esfahānī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad tāher ( 1726)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول( - 40ق)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 1118ق
مؤلف این شرح را در «مقدمه» ای و پنج «باب» مرتب نموده و هریک از مقدمه وابواب را در ذیل نصایحی به انجام رسانده وفقط به ترجمه فارسی عهدنامه آن هم قسمت قسمت اکتفا نموده و برای ایضاح مطالب گاهی حکایاتی آورده است. مقدمه دارای هشت نصیحت و باب یکم دارای سه نصیحت و دوم دارای دو نصیحت و سوم دارای سه نصیحت و چهارم دارای دو نصیحت و پنجمی دارای چهار نصیحت است. از تاریخ کتابت نسخه شماره 2946 سپهسالار نیز معلوم می شود به سال 1118 یا پیش از آن تأليف گردیده است. هیچ یک از صاحب روضات (119/4 ) وصاحب لؤلؤ (ص 73) که به شرح حال ومؤلفات مؤلفپرداخته اند، از این شرح نام نبرده اند.
آغاز: بسمله حمد بیحد و ثنای بیعدد قادری را رواست ...
انجام: واگر نفعی از آن برند این مجرم عاصی را بدعائی یاد آورند انه القريب المجيب والحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد وآله الاقدمين اجمعین وسلم تسلیما كثيراً كثيراً.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1118ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 150ص، 11 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2 -34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید آقا محمد باقر تفرشی، تا: دوشنبه 4 شوال 1277ق؛ اهدایی: دکتر مصدق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 72گ، 17 سطر ( 7/5×14/5 )، اندازه: 14×22 سم [ف: -218]
an-naṣāyiḥ-ul mawjūda fī bayān-iš šīyam-il maḥmūda
مطالبی است اخلاقی مشتمل بر اخبار و آثار و اشعار، مرتب شده در پنجاه باب و برگرفته از کتاب های «المصابيح» بغوی، «احیاء العلوم» غزالی، «اللويليات» ابو مطیع مکحول نسفی، «البستان» ابولیث سمرقندی، «رزق العقلاء» محمود بن احمد فاریابی، «مکارم الاخلاق» امام زاده بخاری، «اللطائف الغياثي» محمد بن عمر رازی صاحب تفسیر کبیر و جز آن. مؤلف هنگامی که به جمع آوری کتاب مشغول شده در خواب شخصی را دیده که می گوید: «الناصح الموجود»، و به وی الهام شده که نام کتاب را «النصائح الموجودة...» انتخاب کند. عناوین ابواب چنین است: 1. العقل؛ 2. العلم؛ 3. مکارم الاخلاق؛ 4. بیان اقسام الخلق و ماهیته؛ 5. ذکر ما جاء في الخلق الحسن و السيء؛ 6. السخاء و البخل؛ 7. ذکر استحباب التفريج عن الناس بقضاء الحوائج؛ 8. العزة و الذلة و الايذاء و الاستهزاء؛ 9. التواضع و الكبر؛ 10. الثبات و التردد؛ 11. الجد و الجهد و البطالة الكسل؛ 12. الحياء؛ 13. الحزم؛ 14. الحسد و الحقد؛ 15. خلف الوعد؛ 16. الدنائة و ضدها؛ 17. حفظ الغيب و مذمة الغيبة؛ 18. المرحمة و القسوة؛ 19. الصدق و الكذب؛ 20. الصمت و ضده؛ 21. الشجاعة و الجبن؛ 22. الصبر؛ 23. ضرر المعاداة و القطيعة؛ 24. الزجرعن الطمع؛ 25. العدل و ضده؛ 26. ذکر الحث علی سياسة الرياسة و رعاية الرعية؛ 27. العتاب؛ 28. العجب؛ 29. العشق؛ 30. العفو؛ 31. العفة؛ 32. الغضب؛ 33. الفكرة؛ 34. الرفق و ضده؛ 35. القناعة و الحرص و الامل؛ 36. الشكر و الكفران؛ 37. کتمان السر؛ 38. المشورة؛ 39. اللعب و اللهو؛ 40. النميمة و السعاية؛ 41. الوفاء؛ 42. الهداية؛ 43. اليقين؛ 44. الأدب؛ 45. الموعظة و النصيحة؛ 46. الحكم المتفرقة؛ 47. ذکر الفضائل و الرغائب؛ 48. النكاح و ذکر الصالحة و الطالحة من النساء و حقوق الزوجين؛ 49. الحكايات؛ 50. ذکر الدنيا و تقلبها باهلها و الحث علی لزوم ذکر الموت و تقدیم الطاعات.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1590
آغاز: الحمد لله الذي تستغرق مبادی ایاد یه غایات الحمد و الشكر و تکل تباشیر تلالا آلائه بصر البصيرة
کتابخانه واتیکان -رم 985. خط: نسخ معرب، کا: پیر احمد بن شیخ محمد بن عبد الله بن سعید، تا: جمادی الاول 781ق؛ 388 ص [عکسی ف: 4-459]
nasāyeh-e mowlānā kalān
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27177
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
نصایح نظام الملك - سیف الملوك و بدیع الجمال
نصایح نظام الملك - دستور الوزاره
an-nasāyeh va-t tajārob
در این رساله یک سلسله نصایح و تجاربی از ائمه اطهار و بزرگان دین نقل می شود بروجهی که هر آن ها را انجام دهد رستگار خواهد شد و در آخر اقوالی از افلاطون نیز می آید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2206/2
آغاز: بسمله، از سر دفتر اهل حضرت علی مرتضی صلوات الله و سلامه علیه منقول است که چهار چیز آدمی را بحد کمال رساند؛ انجام: سر را ببر هم نشین بدرا برادر جود را بده داد مظلومان را بستان بهشت را
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسدالله بن نظر علیخان تنکابنی، تا: 1293ق؛ جلد: مقوایی، 9ص، 12سطر (7×14/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 5-296]
an-nasāyeh va-t tajārob
رساله مختصری است در مطالب اخلاقی برگرفته از کلمات امامان (علیهم السلام) و بزرگان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16011/2
آغاز: بسمله. از سر دفتر اهل تقوی علی مرتضی علیه السلام منقولست که چهار چیز آدمی را بحد کمال رساند؛ انجام: همنشین بد را بردار جور را بده داد مظلومان را بستان بهشت را.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1302ق؛ جلد: تیماج، 5گ (49پ-53ر)، 12 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 44-196]
nasāyeh va pand
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5871/5
آغاز: اصل قناعت بیرون بودن از آرزوهای نفسانی و تمتعات بهیمی به اختیار؛ انجام: ای شیخ مبین به چشم حق گناه کاران را و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: 1204ق؛ 10گ (253-262)، 17 سطر (8/5×14)، اندازه: 12×15 سم [ف: 116-16]
nasāyeh va hekam
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 245
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-132]
nasāyeh-e vassāf
بخشی است در ستایش الغ الجايتو غیاث الدين محمد خدابنده و بندهایی از نصایح وصاف.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3201/13
آغاز: تو آن شاهی که ... روزی موکبی چون الغ خان آفتاب در اردوی آسمان بر صندلی مقنطرات ارتفاع تمکن یافت؛ انجام: و ناخن ندامت رخسار جان او را بخراشد تمت النصايح الوصاف.
خط: شکسته نستعلیق، کا: تفرشی، بی تا؛ جلد: مقوایی، 3 ص (125-123)، اندازه: 30×41 سم [ف: 10-783]
nasāyeh va kalamāt-e bozorgān
با ترجمه زیر متن فارسی و در آن از یوسف شاه مدح و درباره او دعا شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6412/7
آغاز: ان احق ... و ینحج به المرام حمدالله الملك العلام القدوس السلام الذي ... (تا) مل في التي قلنا؛ انجام: پس اگر جائز بود سجده کردن مر او را سجده می کردیم ولیکن نیست این جایز
بی کا، بی تا؛ 8گ (130پ-137)، اندازه: 11×17 سم [ف: 9-373]
nasāyeh va kalamāt-e sūfīye
در این رساله که متأسفانة ناتمام مانده یک سلسله پند و اندرز و حکم صوفیانه وجود دارد که منشاء اقوال بزرگان دین و ادب فارسی است و هر یک در قالب یک جمله به صورت حکمت و اندرز عرضه می شود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1407/5
آغاز: پیری که او را خرد نیست بوستانی است که گل ندارد؛ انجام: خاموش سلامت را و نیکی ایمنی را و سخاوت ... (نا تمام)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج مذهب، 3ص، 17 سطر (8×15)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 3-466]
nasāyeh va mavā‘ez
اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232؟ قمری
(1765-1817)axbārī, mohammad ebn-e 'abd-on-nabī
رساله ای است در نصایح و مواعظ که با کتاب شماره 1241 در یک مجموعه است. مؤلف این کتاب را به نام سید محمد نامی تأليف کرده و او پس از چند ماه در 1204ق وفات یافته، مؤلف هم اشعاری به فارسی و عربی در مرثیه وی گفته و ضمیمه رساله کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1241
آغاز: الحمدلله کما هو اهله و صلی الله علی محمد و آله؛ انجام: بد کردن خلائق برهان اختیار است.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 4-56]
nasāyeh va mavā‘ez
جهرمی شیرازی، احمد بن مهدی، ق14 قمری
jahromī šīrāzī, ahmad ebn-e mahdī (-20c)
بدون مقدمه و بدون خاتمه، متضمن بر پنج «فصل»: ... در فصل اول حوادث عجیب مانند زلزله و برف و باران را نویسنده مشاهده کرده آورده است. در آخر کتاب گزارشی مختصر از زندگی خود ذکر کرده است. سید احمد جهرمی نسب خود را این گونه آورده است: سید احمد بن سید مهدی بن سید علی بن حسن بن حسین بن محمد بن حسن بن محمد بن حسن بن محمد بن علی بن عبدالحسین بن حسن بن علی بن عبد النبي بن علی بن احمد بن جعفر بن احمد بن ابراهیم بن عبدالله بن أحمد بن موسی بن حسن (حسین) بن احمد بن حسن بن احمد بن محمد بن علی بن موسی الرضا.
شیراز؛ مدرسه منصوریه؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... و بعد این ذریعه ایست از اقل ... مشتمل بر بعضی نصایح و مواعظ وصيتاً از برای نور چشم سید محمد
خط: نسخ، کا: سید احمد بن سید مهدی جهرمی، بی تا؛ اندازه: 17×22 سم [نسخه پژوهی: 1-54]
nasāyeh va mavā‘ez
پندها ونصیحت های اخلاقی و عرفانی است برگرفته از کلمات ائمه اطهار (علیهم السلام) و بیانات عرفا و با استفاده از اشعار فارسی، عنوان وفصل خاصی ندارد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7293 - 37/83
آغاز: از حکیمی پرسیدند که نیکی کردن بهتر است یا از بدی دوربودن فرمود از بدی دور بودن اصل نیکی هاست؛ انجام: یا که بزن بر سر این چنگ سنگ ** یا که بزن بر سر این سنگ ساز / زیب زمان باش ز آیین نو ** هم چو که ش یافته از جان طراز
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، تملکی به تاریخ 1323؛ جلد: تیماج مذهب، 196گ، 10سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 8-4795]
nasāyeh va mavā‘ez-e loqmān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5416/3
از احادیث شیعی؛ خط: نستعلیق، کا: حاجیلری، حسین بن محمد، تا: قرن 13؛ ابعاد متن 6/5×13، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-4]
nasāyeh va mow‘eze va pand
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 492/17
آغاز: حمدله. صلوة. مخفی نماند که این رساله ایست مشتمل بر نصایح و مواعظ و حکمت و پند؛ انجام: بی توقع مکافات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: میشن، 4ص (394-397)، 18سطر، اندازه: 12/2×20/7 سم [ف: 5-41]
نصایح یوسفی - انوار الحكمة
nasb-e enn-a va vajh-e tasmīye-ye ensān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6324/4
بخشی است از نگارستان؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 15ص، اندازه: 18×29 سم [ف: 19-327]
nosh-ol esteqāse men-al malā‘īn-es salāsa
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276-1352 قمری
(1860-1934)bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan
در بیان احکام فقهی و مضرات افیون و دخانیات و تراشیدن ریش و حرمت شراب با استفاده از آیات و روایات و مباحث پزشکی، مشتمل بر سه «استغاثه»: 1. در افیون و مشکلات آن، مؤلف در این قسمت به تعریف افیون و تریاک پرداخته و در مضرات آن سخن رانده سپس به بحث متعه و اثبات حلیت آن در عهد رسول الله پرداخته و تحریم عمر را مردود می شمارد، او در این بخش به احادیث مختلفی از کتب گوناگون روایی استشهاد کرده است؛ 2. در ذم تراشیدن محاسن و گذاشتن شارب، مؤلف در این موضوع از زاویه های مختلف بحث کرده و آن را از بدعت های معاویه می داند؛ 3. در حرمت ام الخبائث و مفتاح الشرور شراب و توابع آن، مؤلف در این بخش به بررسی آراء فرق اسلامی درباره مسکرات می پردازد و به نقد آن ها می نشیند و بیانات مفصلی در حرمت مسکر و کیفر سخت آن دارد.
آغاز: بسمله. الحمد لله رفع درجات العالمين في الافاق و صلی الله علی محمد المبعوث التميم مکارم الاخلاق و علی آله العزالكرام و اصحابه التابعين الفخام...
انجام: و کبیره بودن تناول مسکرات نوشته شد و صلی الله علی محمد و آله و سلم تسلیما.
[الذريعه 260/17؛ فرهنگی سخنوران 326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: میشن، 47گ، 15سطر، اندازه: 10/2×18/3 سم [ف: 5-89]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 49گ، 20 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: -66]
آغاز: نکرده ام ولیکن برای ثواب می خواهم که مرا متعه کنی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مختار جازاری، تا: 1319 ق [الفبائي: -550]
آغاز: برابر؛ انجام: من تخم گنه کشتم تو تخم ریا گفتی چه دهد صبح خبر از این کشته من دانم آنچه می دهد جزا شکرالله مساعیه و مساعی جمیع علمائنا العاملين المروجين بحق محمد و آله ... تمام شد
خط: تحریری، کا: محمد عرب بن کربلایی عبدالله عرب، تا: 2 ذیقعده 1321ق، جا: مزرعه منصور آباد؛ جلد: تیماج، 36گ (73ر-108ر)، اندازه: 16×21 سم [ف مخ]
nuṣḥīya li-š-šī‘a-til imāmīya
ذکوری، رسول بن محمد، ق13 قمری
zakūrī, rasūl ebn-e mohammad(-19c)
اهداء به: عباس میرزا نایب السلطنه
رساله ای است در دفاع از اکابر صحابه و خلفای ثلاثه و نصیحت شیعه برای خودداری از سب و لعن خلفا. مؤلف آن رسول بن محمد الذكوري از علمای اهل سنت و جماعت و معاصر فتح علی شاه قاجار بوده است و این رساله را برای عباس میرزای نایب السلطنه نوشته و آن را بر یک «مقدمه» و سه «باب» مرتب کرده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي لا یغرب عن علمه مثقال ذرة في الأرض ولا في السماء.
انجام: فالمنصف یقبل ما افدنا و المنكر لا ینفعه و لوتلیت علیه التورية و الانجيل. الحمدلله علی الاتمام ... انه الجواد الكريم الرؤوف الرحيم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 286
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ واقف: میرزا موسی خان، 1267؛ 50گ، 19سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 1-245]
nuṣrat-ul aṣḥāb
طغائی کمره ای، علینقی بن محمد هاشم، 953-1060؟ قمری
(1547-1650)toqā’ī kamare’ī, ‘alī-naqī ebn-e mohammad hāšem
وابسته به: الفوائد المدنية في الرد علی من قال بالاجتهاد و التقليد في الأحكام الالهية = الفوائد المدنية و حقایق قواعد الاصول الدينية؛ استر آبادی، محمد امین بن محمد شریف (-1033ق)
ردی است بر الفوائد المدنيه، دارای یک «افتتاح» و 12 «نصرة» و یک «اختتام».
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 17
آغاز: الحمدلله الذي هدانا بما کتب علی نفسه من الرحمة...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، 185گ، اندازه: 13×25/5 سم [نسخه پژوهی: 1- 39]
an-nuṣrat-ul ilāhīya li-ṭ-ṭāyifat-is sa‘dīya
بکری صدیقی، محمد بن محمد، 898؟ - 952 قمری
(1493-1546)bakrī seddīqī, mohammad ben mohammad
پاسخ پرسشی است درباره سماع و طرب عرفاء. نامبوب است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4205/13
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم؛ انجام: و کتب رضی الله تعالی عنه بخطه الشريف تحت ذلك. قال محمد ابن محمد بن محمد بن عبدالرحمان البكري الصديقي الشافعي سبط آل الحسن ... و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: محمد ابن ابی المكارم سیوطی شافعی، تا: با تاریخ 1058ق؛ جلد: میشن، 4گ (50پ-53ر)، اندازه: 15/2×21 سم [ف: 7-266]
nusrat-utta'ir ala-1 matal-is sa'ir
صفدی، خلیل بن ایبک، 696 - 764 قمری
(1297-1363)safadī, xalīl ebn-e ībak
وابسته به: المثل السائر في ادب الكاتب و الشاعر؛ ابن اثیر، نصرالله بن محمد (637-558ق)
در خرده گیری از «المثل السائر» ضیاء الدين فخرالاسلام ابوالفتح نصر الله بن محمد بن محمد بن عبدالکریم ابن الأثير جزری که ابن ابی الحديد معتزلی مداینی هم در «الفلك الدائر علی المثل السائر» از آن خرده گرفته و صفدی می گوید که به ردها و خرده گیری های وی نگریستم و آن ها را کم دیدم و بر آن ها افزودم و آن چه او رد نکرده است من رد می کنم.
آغاز: الحمدلله الذي فطر عقول البشر متغايرة و جعل النفوس برایها علی نقطة الرضى الدائرة...
انجام: و هی عندی علی الأيام من از کی الهداية و لله الحمد اولا و آخرا و الصلاة علی سیدنا محمد ... و السلام.
چاپ: دمشق، مجمع اللغة العربية، محقق: محمد علی سلطانی، چاپ اول، 478ص، 1391ق.
[دار الكتب 413/3؛ بروکلمان 23/2 و 33 و ذیل 521/1 و 29/2؛ مجمع العلمي العراقي 245/2]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رقعی [ف: -313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 141گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×20/8 سم [ف: 1-567]
nosrāt-ol haqq
ظهیرا، ظهیر الدين بن مراد، ق 12 قمری
zahīrā, zahīr-od-dīn ebn-e morād(-18c)
اهداء به: شاه نظر خان فرمانروای گرجستان
محل تأليف: قزوین
چون پادری «کبرائیل افرنجی» کتابی در «احقاق عقاید و تحقیق مقاصد نصاری و تأييد آن ها با ادله عقلی و نقلیه در دارالسلطنه تبریز تأليف نموده» و آن را در تفلیس به نزد ظهیرا آورده، وی نیز آن را به زبان عربی پاسخ گفته بود تا این که به اشارت همین شاه نظر خان، آن را در قزوین به فارسی ترجمه و به «نصرة الحق» موسوم گردانید. در آغاز این نسخه از شاهان سلسله صفویه و خدمات ایشان در امر ترویج مذهب حقه امامیه یاد می کند. در یک «آغاز»، سه «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه»: آغاز در سه مجلس؛ مقدمه 1) در بیان آن چه ناظران را بصیرت افزاید، مقدمه 2) در تقریر اعتقادات نصاری، مقدمه 3) در تمهید معارضه نمودن ادله نقلی ایشان با اناجیل اربع و مزامیر داوود؛ مقاله 1. در مناضره با نصاری درباره تثلیث، در سه فصل؛ مقاله 2. در مناظره با ایشان درباره اتحاد بعد انسانی عیسی با الوهيت مسیح؛ خاتمه در چند فصل. مؤلف «مدت ها بوده که از بلاد فرنک به قصد سیاحت که سنت مؤكد ایشان است بر آمده و در اطراف و اکناف عالم طواف ها نموده و با اکثر طوایف و اهل ادیان خصوصاً مسلمانان صحبت داشته و سال ها در مصر مقیم بوده و روزگاری را در دارالسلطنه اصفهان گذرانیده و زمانی در دارالسلطنه تبریز اقامت داشته و لغت عربی و ترکی و فارسی آموخته و بر عقاید اهل اسلام و بر مضامین قرآن مجید اطلاع حاصل کرده...». اولین پادری نصرانی از مجموعه پادری های نصرانی باشد که هماهنگ با بروز فترت در دولت صفویه آغاز به فعالیت های تبلیغی نموده اند و نخست به صورت اثبات مسیحیت عقلی و سپس همراه با تعریضات بر علیه دین مبین اسلام، بلکه رد آن پرداخته اند.
آغاز: بسمله. ثنا و ستایش بی منتها سزاوار یکتا بی همتا که انوار آثار وحدانیتش از پیشانی کثرت امکانی بر ابصار بصایر عقول نورانی درخشان و متلأليست.
انجام: و بعد از هشت روز بار دیگر برایشان ظاهر شد و درین دفعه توما حاضر بود.
[فهرستواره منزوی 317/9 «رد نصارا» و 586/9 «نصرت الحق»]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 41گ (26-66)، 24 سطر، اندازه: 17×17/5 سم [ف: 36-391]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد از هشت روز بار دیگر برایشان ظاهر شد و درین دفعه تو ما حاضر بود.
شامل آغاز و سه مقدمه و دو مقاله و انجامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 63 (371-433)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 32 - 182]
آغاز: بسمله. اما بعد الحمد و التحية .. فیقول ... این ملا مراد التفرشي ظهیر الدين هذه رسالة موسومة بنصرة الحق جعلتها ذريعة التقبيل السدة السنية ... للسلطان ... شاه سلیمان الصفوي الموسوي بهادر خان ... و قد قصدنا في تلك الرسالة ابطال ما قرره الپادری گبرائیل الافرنجي في رسالته الى بعض الأجلاء بدار السلطنة تبریز ... و قد رام فیها تصحیح عقاید النصارى ... ثم اتفق الافرنجي المذكور انتقل من هناك الى مدينة تفلیس الى قد ساقنی اليها القضاء ... فاتانی نسخة من رسالته و دعانی إلى مطالعتها ثم إلى مناظرته ... و اذا کانت مناظرته .. تستدعی من بعضنا الى بعض مجیئا و ذهابا و ایابا با یابی عند الاشتغال بالاشغال الديوانية اقتصرت من البحوث الواردة ... علی مناظرته مرتین و ... و کانت المناظر تان في عالی مجلس الوالي ... شاهنظر خان ... بمحضر جم غفیر من المسلمين و جمع کثیر من اعیان الكرج و القسيسين فبقوة الله ... افلجت علیه الحجة و اوضحت لدیهم المحجة ... و آن بالغ في نقض الجواب فاخذ في المراء و اللجاج ... و انحل المجلس ... و عمدت ان ارد علیه مقالاته برسالة تحتوی علی بیان اصل دینهم ... و لنورد ... في مقدمات ثلث و مقالتین تحتوی الأولى منهماعلی ثلثة فصول و الثانية علی فصلین وفی خاتمة، المقدمة في تقریر معتقدهم؛ انجام: و اذا قام الاحتمال فقد بطل الاستدلال.
این رساله متن عربی آن است؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، ضیاء الدين، تا: 1114ق؛ 56گ (73-128)، 16سطر (7×13)، اندازه: 13×18 سم [ف: 11-2248]
آغاز و انجام: برابر
مشتمل بر آغاز و سه مقدمه و دو مقاله و انجام، می باشد. نسخه ما ناقص می نماید؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262؛ 80گ، 17سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 1-205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن سید طالب علی، تا: 11 جمادی الاول 1299ق، جا: جونپور هند، حسب دستور شیخ محمد باقر اصفهانی کربلایی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 68گ، 16 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 33/1 -124]
nosrāt-od dīn
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1810-1871)kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm
تاریخ تأليف: 1266ق
کتابی است در رد پادری که در 1252ق کتابی دررد اسلام نگاشته ودر 1275 دربمبئی چاپ کرده بود. کریم خان رساله حاضر را به سال 1266 ق دریک «مقدمه» و دو «مقصد» نگاشته و چاپ کرده است: مقدمه درذکر شبهات پادری؛ مقصد 1. رد شبهات او؛ مقصد 2. اثبات پیامبری محمد (صلی الله علیه و آله).
آغاز: ستایش خداوندی را سزاست که نه از چیزی متولد شده و نه چیزی از او متولد گردیده هر چه جز او است خلق او است.
انجام: به کتاب ارشاد العوام رجوع کند و هر کس عربی می داند به سایر کتب ما. و همین قدر در این کتاب کافی است والحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
چاپ: مشار فارسی 5224/5؛ بمبئی، 1275ق، سنگی؛ بی ناشر، 1285ق، خشتی، 260ص
[الذريعة 175/24؛ نسخه های منزوی 1002/2؛ فهرستواره منزوی 586/9]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 شوال 1266ق؛ جلد: میشن، 154گ، 18سطر، اندازه: 15/5×21/4 سم [ف: 4-822]
آغاز: به جمیع اوامر ومراضی الهي و برروان پاک حاملان ... در هر عصری حفظ کردند ... کریم بن ابراهیم کرمانی که بر طالبان نجات و هدایت ... مسمی ساختیم تبصرة الدين و مرتب ساختیم بر مقدمه و دو مقصد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن سید ابوالقاسم حسینی شیرازی، تا: 28 شوال 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 153گ، 14سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 8-4796]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1268ق، تاریخ کتابت نسخه دو سال پس از تأليف آن است و احتمال دارد به خط خود مؤلف باشد؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 222گ، 15سطر (8×13/5)، اندازه: 15/8×21/7 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد صادق شیرازی، تا: یک شنبه 20 ربیع الثاني 1269ق؛ جلد: روغنی منقش، 202گ، اندازه: 14×20 سم [ف: 5-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1269ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 173گ، 17سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد تقی حسینی شیرازی، تا: 14 جمادی الاول 1274ق؛ واقف: حسین کی استوان؛ جلد: تیماج، 146گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 11-414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جلال الدين، تا: 1276ق؛ 180گ، 19سطر (7/5×15)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: -45]
خط: نستعلیق، کا: یوسف علی، تا: چهارشنبه 19 محرم 1282ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج، 324گ، 12 سطر (6×11/5)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: -434]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم ابن حاج میرزا غیاث طباطبائی نائینی، بی تا، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 126گ، 16 سطر (8×14)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 3-536]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 337ص، 20سطر (9×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-153]
nosrāt-oš šīa fi estefsār-e mazhab-eš šī a
شهرستانی، علی بن محمد حسین، 1280 - 1344 قمری
(1864-1926)Šahrestānī, ‘alī ebn-e mohammad hoseyn
در رد «نصيحة الشيعة» که دانشمندی هندی به زبان اردو ساخته و مؤلف در سفر خراسان بدان برخورده و کسی آن را برای مؤلف به فارسی در آورده و او در رد آن این کتاب را به فارسی ساخته و از کتب عامه مانند صحاح سته و صواعق و تاریخ ابن خلکان و شرح ابن ابی الحديد و فردوس دیلمی و کتب معتبره آن ها و تفاسیر شان مانند تفسیر ثعلبی و سدی کبیر و نیشابوری و کشاف و جز آن ها استفاده کرده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله ذی الفضل الباذخ و العز الشامخ الواسع العطاء السابغ الغطاء الذي بهر بوارق انواره ... و بعد چنین گوید بنده جانی فانی محمد علی بن محمد حسین الحسيني المرعشي الحائري الشهرستاني که حقیر در سفر تشرف بعتبه بوسی حضرت ثامن الائمه مطلع شدم بر کتابی که یکی هندیان منسوب به سنت...
[فهرستواره منزوی 587/9]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 227/3
آغاز: برابر؛ انجام: و بخاری در صحیح خود در کتاب انبیاء می گوید که سه نفر از بنی اسرائیل یک کور و یک کچل و یک پیس بودند و برای خدا ابداء ... عامی هندی گوید از کلمات علماء چنین مستفاد می شود که ائمه اخبارات غیبیه بیان می فرمودند ... (مطلب چهاردهم)
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن غلامحسین، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 24گ (110پ-133ر)، 19سطر (7/5×15)، اندازه: 14×12 سم [ف: -189]
nosrāt-ot tarīqa
تاجر مرندی، فضلعلی بن مصطفی، ق13 قمری
tājer marandī, fazl-‘alī ebn-e mostafā(-19c)
تاریخ تأليف: 17 ربیع الثاني 1289ق
در عرفان و در آن از میرزا علی محمد باب شیرازی یاد شده است.
[فهرستواره منزوی 1034/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1440 و 6114-ف
آغاز: کرده بود و حال آن که خود آن اشخاص ها که مدعی ارشاد بودند؛ انجام: ذخيرة لی في الدارين بحق امناء الدين.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 227گ، 15سطر (7×14/5)، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 8-107] و [فیلمها ف: 3-199]
النصرة لاهل الرؤية في ثبوت الاهلة - الرد علی اصحاب العدد
an-nuṣrat li-sayyid-il ‘itra fī ḥarb-il baṣra
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
(948-1023)mofīd, mohammad ebn-e mohammad
در سال 36 هجری - نخستین سال حکومت اميرالمؤمين علیه السلام به رهبری عایشه و فرماندهی طلحه و زبیر، به بهانه خوان خواهی عثمان، جنگی در نزدیکی شهر بصره رخ داد و چون عایشه بر جمل سوار بود، این نبرد به جنگ جمل مشهور شد و از آن جا که اولین جنگ بین دو طایفه از مسلمانان محسوب می شد، حائز اهمیت گشت و محور بحث دانشمندان اسلامی قرار گرفت و از همان روزهای نخست از دو منظر مورد توجه و بحث و گفتگو واقع شد: 1. از دیدگاه کلامی و فقهی که حق با چه گروهی بود و بررسی حکم بغاة و خروج کنندگان بر امام؛ 2. از نظر تاریخی و ثبت وقایع جنگ.
چند تن از مورخان بزرگ شیعه و سنی پیش از شیخ مفید کتاب هایی درباره جنگ جمل نگاشتند و از منظر تاریخی به بررسی و ثبت وقایع آن پرداختند؛ از جمله: ابومخنف لوط بن یحیی از دی (-157ق)، جابر جعفی، محمد بن علی بن نعمان مؤمن الطاق، مصبح بن هلقام عملی، نصر بن مزاحم منقری (-212ق)، منذر بن محمد قابوسی، هشام بن محمد کلبی (-204ق)، شیخ صدوق محمد بن علی ابن بابویه قمی (-381ق)، اسحاق بن بشر بلخی قرشی (-206ق)، محمد بن عمر واقدی (-207ق)، علی بن محمد مدائنی (-225ق)، اسماعیل بن عیسی عطار بغدادی (-232ق)، محمد بن عائذ دمشقی (-234ق)، عبدالله بن ابی شبیه (-235ق)، صولی، ابوعبیده معمر بن مثنی (-210ق) و سیف بن عمر ضبی (-200ق). شیخ مفید دست کم سه کتاب درباره جنگ جمل به رشته تحریر در آورد: 1. الجمل، که از منظر تاریخی به واقعه جمل نگریسته و حوادث آن را بیان کرده است؛ 2. النصرة بسید العترة في أحكام البغاة و خروج کنندگان بر امام را بررسی کرده است؛ 3. المسألة الكافية في ابطال توبة الخاطئة، در بیان ابطال ادعای توبه عهدشکنان و خروج کنندگان بر امیر المؤمنين علیه السلام. شاگردان شیخ مفید از سه کتاب مذکور یاد کرده اند و پاره هایی از الكافئه در بحار الانوار نقل شده است، اما در طول نزدیک به ده قرن اطلاعی از کتاب الجمل و النصرة در دست نبوده است تا این که در اواخر قرن چهاردهم هجری نسخه ای از النصرة به دست آمد و چند بار از جمله در سال 1362 ق در نجف به چاپ رسید. کتاب کنونی به طور دقیق دو قسم و کاملا مجزاست؛ قسمت اول بحث کلامی و بررسی علل به وجود آمدن جنگ و بخش دوم بحث تاریخی است. پس به احتمال قوی قسمت اول کتاب النصرة و قسمت دوم کتاب الجمل است. به خصوص که در ابتدای قسمت اول کتاب آمده است: «القول في اختلاف الأمة في فتنة الجمل و أحكام القتال فیها» و به خوبی روشن است که این عنوان برای بحث کلامی جنگ است، یعنی همان النصرة. در ابتدای قسمت دوم نیز می گوید: «باب الخبر عن ابتداء أصحاب فتنة البصرة في تدبیرها و الاجتماع منهم في العمل علیها و ما جاءت به الأخبار المتضافرة في ذلک» و ادامه می دهد: «و نحن نبدأ بشرح القصة في ابتداء الأمر من أصحاب الفنتة...»؛ آقای میر شریفی معتقد است که شیخ مفید کتابی درباره جنگ جمل نوشته در دو بخش کلامی و تاریخی؛ بخش کلامی آن به «النصرة» شهرت یافته و بخش تاریخی به «الجمل» مشهور شده است. اما مرحوم استاد سید عبدالعزیز طباطبایی «النصرة» و «الجمل»را در کتاب مستقل می داند و می فرماید: «ثم من المحتمل أن الذي وصل الينا من کتاب الجمل و هو هذا المطبوع یحوی کتابین: النصرة و الجمل، معا، نسخها النساخ في مجلد واحد، فالقسم الأول من هذا الكتاب کلامی، والقسم الثاني منه
تاریخی، أو أن المؤلف کان هو الذي جمع بینهما فیما بعد التناسبهما.». کتاب الجمل به زبان های فرانسوی و فارسی ترجمه و منتشر شده است. (حافظیان)
آغاز: الحمدلله الذي ضمن النصر الناصريه و أعان علی الحق بتوفیقه متبعیه و خذل من عند عن دینه و الحد فیه و ... بعد سألت ایدك الله بتوفیقه أن أورد لك ذکر الاختلاف...
[برگ های بی خزان، سید علی میر شریفی 91-116؛ الجمل و النصرة لسید العترة في حرب البصرة، تحقیق سید علی میر شریفی، چاپ کنگره شیخ مفید؛ الذريعه 295/1 و 141/5 - 142 و 177/24؛ الشيخ المفيد و عطاؤه الفكري الخالد 88-83]
آغاز: برابر؛ انجام: دلیل علی انها کانت مبغضة له و کانت موذية له في اسباب لا حاجة لنا بذکرها.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1338ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 73گ، 22سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 33/1-121]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1679 عکسی و 1792 عکسی و 1795 عکسی و 1848 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-97 و 238 و 240 و 264]
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم (محرر) نجفی اصفهانی، تا: 1339ق؛ 64گ (1پ-64پ)، 19-20 سطر، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: -10]
آغاز: برابر؛ انجام: و نهضا الى البصرة بعايشة لیفرقا جماعتکم، الي آخر ما في المتن کما في نهج البلاغة و صلی الله علی محمد و آله. خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدين ارومیه ای غروی، تا: 7 شوال 1352ق، جا: نجف اشرف؛ از روی نسخه قدیمی مغلوط و دشوار خان، انجامه کتاب: «و لقد فرغت من تنسیخ هذه النسخة النفيسة المسماة بکتاب النصرة لسید العترة في حرب البصرة تصنیف الامام ... المقلب بالشیخ المفيد قدس سره السعيد و لعمری انه لکتاب عزیز شریف و مصنف لطیف لم یکتب مثله في هذا المعنى ولکنه اسفا انه عزیز الوجود ما وجدت في خزائن المشايخ العظام والعلماء الأعلام والفقهاء الكرام في هذه البلدة الطيبة النجف الأشرف غیر نسخه واحدة سقيمة مغلوطة عتيقة فنقلتها عنها و أصلحت مواضع الاختلال و الأغلاط منها من مظانها و کتبت في الحواشي مواضع الاختلاف و أردت بذلك وجه الله لعل الله أن یهدینی و یوفقنی الينسخه أخرى مصححة لأقابلها معها انشاءالله، اللهم اغفر لهما ولجمیع المؤمنين بحق حبیبك محمد و آله الطاهرين...»؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 112گ، 19سطر (8/5×13/7)، اندازه: 16/5×21/7 سم [ف: 7-176]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1791
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-237]
an-nusra lir-ru'ya
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
(967-1045)alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn‘
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/1
عکسی آغاز: بسمله. و به تو کلی و علیه اعتمادی بالعدد الحمد لله علی وافر الخباء و باهر العطاء و متواصل الآلاء
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، شماره ش ص 21509؛ خط: نسخ، کا: صفایی خوانساری، احمد بن محمد رضا، تا: 1329ق، از روی نسخه مورخه 18 ذیحجه 666ق کتابت شده، مصحح، محشی، رکابه دار؛ 11ص (2-12)، 22 سطر [عکسی ف: 385-4]
nusrat-ul mu'minin
کشمیری دهلوی، محمد بن عنایت احمد، - 1235 قمری
(1820-)kešmīrī dehlavī, mohammad ebn-e ‘enāyat ahmad
گلپایگان؛ کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 97
جلد هشتم از مجلدات دوازدگانه نزهه اثنا عشریه مؤلف است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 181گ، 19 سطر، اندازه: 18×26 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -71]
nusrat-ul mutajarribin 'an-il awtan 'ala-zzalama wa ahl-il 'udwān
فرضی، یاسین بن مصطفی، - 1095 قمری
(1684-)farzī, yāsīn ebn-e mostafā
تاریخ تأليف: یک شنبه 12 جمادی الثاني 1087ق
چون ظلم و ستم بعضی از ولات بر اهل بعلبك و بقاع دمشق زیاد شد و مردم آن سامان از ستم آنان به ستوه آمدند، مؤلف این رساله را به درخواست یکی از دوستان خود نگاشت تا شاید سبب جلو گیری از کارهای ناشایسته آنان گردد. این رساله دارای یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه» و یک «تتمه» است: مقدمه: در بیم از ستم نمودن؛ باب 1. در آیات و اخبار و گفتار فقها در موضوع؛ باب 2. در فتوای فقها در موضوع؛ خاتمه: در توبه و بازگشت از ظلم؛ تتمه: در برگرداندن آن چه به ظلم گرفته شده.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1387
آغاز: الحمدلله الذي أوجدنا من العدم و هدانا للایمان و من علینا بجزیل النعم بعد تغریب أبينا آدم عن وطنه من القدم؛ انجام: و لیکن هذا آخر التحرير منا و التنميق و الله سبحانه و تعالی ولی التوفيق و الحمدلله أولا و آخراً...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ تملک: ابراهیم این اسماعیل المنير به تاریخ 1138، علی الصلطي از محمد بن الشاويش به تاریخ 1159؛ جلد: مقوایی، 83گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 4-161]
an-nuṣrat-ul muḥammadīya
حسینی بخاری، محمد بن برهان، ق9 قمری
hoseynī boxārī, mohammad ebn-e borhān(-15c)
این رساله مشتمل بر احادیث صحیحه مرویه از خاتم انبیاء (صلی الله علیه و آله) به طریق اهل سنت در پانزده «باب» است: 1. الايمان؛ 2. فضائل سید المرسلين؛ 3. اسماء النبي (علیه السلام)؛ 4. صفات المرسلين؛ 5. اخلاق سید المرسلين و شمائله؛ 6. علامات نبوته؛ 7. بدء الوحي علیه (صلی الله علیه و آله)؛ 8. طاعة الشجرة و اجابته دعوته؛ 9. تکثیر ماء القليل ببركة دعائه (صلی الله علیه و آله)؛ 10. تکثیر طعام القليل ببركة دعائه (صلی الله علیه و آله)؛ 11. مبعث سید المرسلين؛ 12. امداد الله تعالی بارسال جبرئیل و میکائیل و غیرهما من الملائكة؛ 13. حسن رسول الله (صلی الله علیه و آله)؛ 14. جود رسول الله و غناه؛ 15. شجاعة النبي.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35173/1
آغاز: بسمله. نصر من الله و فتح قریب الحمدالله الملك الجواد الرؤوف بالعباد، انجام: و قیل المحبة میل القلب الى موافق له ... و سلم تسليماً كثيراً كثيراً برحمتك یا ارحمن الراحمين
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 10ص (1-10)، اندازه: 17/5×23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-319]
نصرت مظلوم - کیفیت نصرت مظلوم
نصرت نامه - بصیرت نامه
nosrāt nāme
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
(1412-1479)jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad
تاریخ تأليف: پس از 839ق
مثنوی نیمه بلندی است که پس از «فرصت نامه» سروده است که در میانه آن چند بار به آن اشاره می کند و با توجه به این که دو بیت از اشعار شاعر معاصر خویش کاتبی نیشابوری را می آورد و برای او طلب رحمت می کند و کاتبی در 838 و یا 839ق وفات یافته، معلوم می شود که این اثر بعد از این تاریخ سروده شده است. او در این اثر ضمن نقل داستان هایی به تفسیر عرفانی و تأويل آن ها پرداخته که مهم ترین آن داستان ملاقات امام صادق (علیه السلام) با منصور دوانیقی و هم چنین دیدار امام محمد باقر با اوست که البته هر دو در منابه شیعی آمده و در این جا با تأويل و تفسیرهای عرفانی همراه می شود و داستان صحبت کردن ابی محمد روزبهان بقلی با خداوند و...
آغاز: بسمله. نصر من الله و فتح قریب. ای اخی بدان که جمیع اشیاء به مثال طلسمند و هیچ صورتی نیست که معنی ندارد و الا اصول و فروعی هست و داخل و خارجی شرحش در نظم خواهد گذشت ان شاء الله تعالی ... سحرگه شنیدم ندای غریب ** که بر بود خوش گوی نصرت حبیب / که اسم و طلسمش چو رخ وانمود ** حقیرانه دیدند قوم حسود...
انجام: به ایام بگذار اسباب دهر ** که در کار خویشند آن لطف و قهر / که جز درد عشق و فغان غریب ** نمی آورد ره به سوی حبیب. تم الكتاب المسمى بنصرت نامه و الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی حبیبه و نبیه محمد و علی آل محمد و عترته اجمعین.
چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389ش، تصحیح امیر سروری، رسائل پیر جمال اردستانی، دفتر دوم، صص 123- 173
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1321/10-ف
نسخه اصل: پاریس 813 . S. P (بلوشه 1757)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21سطر [فیلمها ف: 1-594]
nosrāt nāme-ye tarxān
بورانی، محمد بن بایزید
būrānī,mohammad ebn-e bāyazīd
وقایع قرن دهم هجری به ویژه روزگار شاه اسماعیل صفوی و ظهیر الدين محمد بابر.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 123 عکسی
بی کا، بی تا؛ 242گ [جنگ: 1-471]
nosrāt-ol vā‘ezīn
کوکدی گلپایگانی، محمد رضا بن علی، ق13 قمری
kūkadī golpāygānī, mohammad rezā ebn-e ‘alī (-19c)
یک صد و نود و یک مجلس مرتب است به جهت وعاظ
و سخن سرایان که در مناسبت های مختلف می توانند آن ها را به روی منبرها بخوانند. این مجالس دارای مواعظ و تفسیر و تاریخ اهل بیت (علیهم السلام) و مصائب آنان به نثر و شعر می باشد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3659 - 18/179
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أرشدني الى محبة أنبيائه و اولیائه وهدانا إلى اتباع آثار أحبائه وأصفيائه و وفقنا لمطالعة أقوالهم ... و بعد ... مطالبی است از مواعظ ومصائب و مراثی و مناقب درضمن مجالسی عدیده؛ انجام: حکایت امر کردن رسول و ساختن بقعه بر سر قبر ابراهیم ذکر شود و تفصیل تطبیق شود الا لعنة الله علی القوم الظالمين
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسین کوکدی، تا: 3 جمادی الاول 1319ق؛ جلد: تیماج مذهب، 187گ، 22سطر، انداره: 11×17/5 سم [ف: 8-4796]
an-naṣṣ ‘alā imāmat-i amīr-il mu’minīn
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
(948-1023)mofīd, mohammad ebn-e mohammad
دو پاسخ است بر دو پرسش که در موضوع نص خاص بر امامت امیر المؤمنين علیه السلام داده شده است. یکی در برابر سوالی است که اگر امامت علی (علیه السلام) منصوص است چرا حق خود را دنبال نکرد و چرا عطایا آن ها پذیرفت و چرا دختر خود را به آن ها تزویج کرد و چرا پشت سر آن ها نماز خواند و ... که کاتب آن را کوتاه کرده و سائل نیز معلوم نیست و دوم در همین موضوع پاسخ سؤال قاضی باقلانی است که عالم سنی اشعری است که محاجه گونه بوده است. هر دو کوتاه است.
آغاز: آغاز رساله اول: و الحمدلله ولی الحمد و النعمة سأل سائل فقال اذا کان رسول الله صلی الله علیه و آله عندکم قد نص علی امیر المؤمنين علیه السلام و استخلفه علی امته فلم قعد عنحق له و قد عول النبي صلی الله علیه و آله علیه فیه؟
آغاز رساله دوم: بسم الله الرحمن الرحيم الملك الحق المبين و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله الهادين و بعد فقد سألني القاضي الباقلاني فقال أخبرونا عن اسلافکم في النص علی امیر المؤمنين اکثیر ام قلیل؟ ... الحواب و بالله الثقة قیل له اسلافنا بحمد الله في النص کثیر لا یجوز علیهم افتعال الكذب...
انجام: انجام رساله اول: و اما حکمه في مجالسهم فانه لوقدر الا یدعهم یحکمون حکما واحدا لفعل اذ الحكم له و اليه دونهم و بالله التوفيق
انجام رساله دوم: و لم یکن الجواب الا ما ذکرناه من المصلحة فلم يأت بشئی بذلک
چاپ: در جلد هفتم مصنفات شیخ مفید در سال 1413 ق در قم
[الذريعة 177/5 و 172/24]
آغاز: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ (168پ-169پ)، 17سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1-96]
آغاز و انجام: برابر رساله اول
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 2ص (341-340)، 23 سطر، اندازه: 13/3×26/2 سم [ف: 7-389]
آغاز و انجام: برابر رساله دوم
بی کا، تا: قرن 11؛ 13ص (328-340) [ف: 7-65]
خط: نسخ، کا: خطیب عبدالعظیمی، عبدالحمید بن محمد مقیم، تا: 17 ربیع الثاني 1056ق؛ جلد: مقوایی، 3گ (172پ-174ر)، 23سطر، اندازه: 13×25/5 سم [ف: 1-286]
آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: فراهانی، عزیزالله بن عبدالعلی، تا: 1074ق؛ 3ص (114-116) [عکسی ف: 7-206]
در فهرست با «اجوبة المسائل السروية» یکی دیده شده و با عنوان «اجوبة المسائل» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (146-146) [مختصر ف: -248]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فان الشيعة تروی أن الحنيفة تزوجها من خالها القسم بن مسلم الحنفي و استدلوا علی ذلك بان عمر بن الخطاب الما رد من کان ابوبکر سیاه لم یزد الحنيفة
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ 2گ (67ر-68ر)، 15 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 32-532]
خط: نسخ، کا: تبریزی، عبدالله، تا: 1370ق؛ 34گ (129ر-162ر)، 11سطر، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 2-272]
انجام: قلت أجل هو خبر مسلم یصطلح علی ثبوته الجميع، فقال خبرنی الان ما وجه اطلاق.
از این رساله فقط یک صفحه از آغازش در این قطعه از مجموعه می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 1 ص (125پ)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 1-268]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (152ر-153پ)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 1- 269]
an-naṣṣ ‘alā imāmat-i ‘alī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6101/5
آغاز: باب فیما جاء في النص علی علی من رسول الله (صلی الله علیه و آله) بوجوب امامته و ابطال امامة المتقدم علیه، و ینص یوم الغدير الظاهر الشهير، و یندرج فیه شیء من کلام الله تعالی سبحانه لشدة الملازمة بینهما، و هو قسمان جلی؛ انجام: و بالجملة قد روی ان قد یوم الغدير شهد لعلی فیه ستون الفا و قیل ستة و ثلاثون الفا من امصار و قبایل متفرقات
در دو بخش جلی و خفی؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن شجاع الدين نجفی، تا: 1067ق، جا: اصفهان؛ جلد: میشن، 3گ (24پ-26ر)، 33سطر، اندازه: 13/9×24/8 سم [ف: 9-155]
nesf-e jahān fī ta‘rīf-el esfahān
ارباب اصفهانی، محمد مهدی بن محمد رضا، 1234-1314 قمری
(1819-1897)arbāb-e esfahānī, mohammad mahdī ebn-e mohammadrezā
تاریخ تأليف: 1300ق، دست برده در 1303ق
تاریخ و جغرافیای طبیعی اصفهان است، در یک «مقدمه» و شش «فصل»، که بخش های تاریخ محلی آن بیشتر در فصل چهارم آمده است. (احمد منزوی)
چاپ: تهران، به کوشش منوچهر ستوده، 1340ش.
[فهرستواره منزوی 1096/2]
نسخه اصل: از کتابخانه دانشگاه کیمبریج - فهرست ادوارد براون؛ بی کا، تا: 1308 ق [نشریه: 2-281]
خط: نستعلیق، کا: نورصادقی اصفهانی، حسین، تا: 1316ق؛ از روی چاپ 1303 ق در پاورقی روزنامه ایران؛ جلد: مقوا، 76گ، 19سطر (9×16)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-67]
نصف نصاب - نصاب اوان
بنصف النهار - تشخیص زوال
nesf-on nahār(jadval)
جدول ساعات و دقایق نصف النهار به عرض 35. بالای این جدول که با همان خط و گویا از میرزا ابوالقاسم یزدی است این یادداشت دیده می شود: «در بعضی از اصطرلابات عمل عبدالائمه دیده شد که طول نهار عرض سی و پنج در چهارده ساعت و سی و دو دقیقه نوشته اند و حق هم با ایشان است ... ظاهراً این جدول اشتباه شده باشد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/51
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 139ص، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 524-19]
nesf-on nahār-e yazd(jadval)
جدول تعیین ساعات ودقایق و ثوانی نصف النهار یزد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/46
بی کا، تا: قرن 13؛ 138ص، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19-523]
nass-un nusus fis.-il fusus
آملی، حیدر بن علی، 720 – 782؟ قمری
(1321-1381)āmolī, heydar ebn-e ‘alī
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560ق)
شرحی است بر فصوص الحكم که در یک «وصیت» و سه «رکن» و یک «خاتمه» و بیست و هفت «دایره» ترتیب یافته است. این شرح با شیوه شروح متداول کتاب ها نیست و شارح به جز در دو یا سه مورد عبارتی از فصوص نمی آورد و به همین اندازه و یا بیشتر از دیگر مؤلفات محیی الدين خاصه از فتوحات می آورد و ظاهراً مقدمه ای است برای شرح فصوص. مقصود اصلی مؤلف نص النصوص (چنان که از ملاحظه فهرست مندرجات آن بر می آمد) توضیح پاره ای از اصول تصوف که در فصوص یا دیگر کتاب های محیی الدين آمده و دفاع از آن ها و از حقیقت شخص ابن العربي است. اینک فهرست مندرجات این کتاب: اما الوصيه (که به منزلت مقدمه است) ففی کتمان العلوم الالهيه و الاسرار الربانية؛ تمهید 1. في فضيلة نبینا و تفضیله علی سایر الأنبياء، ثم فضيلة الكتاب النازل علیه و هو القرآن و الكتاب الصادر منه الذي هو الفصوص و ما یتعلق بذلك من الأبحاث، در این تمهید یک مقدمه و دو بحث است: بحث 1) في تحقیق المعلومات المعقولة الكليه ... المشتمل علی فضائل نبینا، بحث 2) في تحقیق الموجودات الثلاثه، بحث 3) في فضيلة الكتابين النازل علیه الذي هو القرآن و الصادر عنه الذي هو الفصوص (در این تمهید و خاصه در این مبحث اخیر درباره فصوص و اهمیت آن به تفصیل سخن می گوید)؛ تمهید 2. في فضيلة الشيخ الأعظم. در
این تمهید می گوید صاحب فصوص نزدیک به یک هزار مجلد تأليف دارد و از آن جمله یکی فتوحات است که در نسخه اصل به خط شیخ در 32 مجلد و 560 باب است و این کتاب بی سابقه در یک شب در مکه به او الهام گردید و دیگر کتاب کتاب انشاء الددوائر است. وی از این دو کتاب سطوری چند نقل و تفسیر می کند. در این تمهید درباره اسماء الله، توحید، قاعده الواحد لا یصدر عنه الا الواحد و «اثبات ولایت شیخ محیی الدين به سه وجه» سخن می گوید؛ تمهید 3. في بحث الأنبياء و الرسل الاولياء و الائمه و تحقیق النبوه و الرساله و معنی خاتم الانبياء ... ثم الاقطاب و الأوتاد و الابدال و الغوث و رجال الغيث و تحقیق اعدادهم وحصرهم ... و تعیین القطب في کل زمان (این ابحاث در ضمن 6 قاعده است). و اما ارکان: 1) في تحقیق التوحيد و تعیینه و تفسیره و تعریفه بطریق اهل الله خاصه (دارای چند بحث است و در آن از فرق و آراء مذاهب و متکلمان و حکماء یاد شده)؛ 2) في بیان الوجود المطلق (در این رکن از امام فخر رازی، خواجه نصیر طوسی و صدر الدين قونوی و آراء ایشان یاد می کند)؛ 3) في بیان العلوم الالهيه المنسوب الياهل الله خاصه (مشتمل بر سه قسم و هر قسم چند فصل).(عبدالحسین حائری)
آغاز: الحمدلله الذي زین خاتم الوجود بفص حکمته ... اما بعد فهذا کتاب موسوم بنص النصوص في شرح الفصوص مخصوص بمن یکون لخاتم الوجود اعظم الفصوص ... مشتمله علی ثلاثة تمهیدات
[الذريعه 173/24؛ ایضاح المكنون 192/2؛ الاعلام 290/2]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه جار الله - ترکیه 1033. جلد اول؛ خط: نسخ، کا: فضل الله بن محمد عبادی، تا: چهارشنبه غره محرم 784ق، جا: بغداد؛ مصحح، با یادداشتی که نوشته نسخه حاضر از نسخه مولف نگاشته شده؛ تملک: ولی الدين جار الله به سال 1122؛ واقف: ابو عبدالله ولی الدين جار الله، 1147ق؛ 461ص [عکسی ف: 7-61]
آغاز: برابر؛ انجام: الخاتمه اعلم أن الله تعالی امرنی بترك ما سواه ... و اتوجه الى عبادته فتوجهت الى مکه و ترکت الكل للکل. ترکت الخلق طراً في رضاکا ... (تا آخر بیت دوم که معروف است).
خط: نستعلیق، کا: قاضی شرف جهان بن قاضی جهان خزاعی نظری، تا: 1035ق؛ افتادگی: وسط؛ محشی با نشان محمد حسن عفی عنه؛ جلد: تیماج، 5ص (3-97)، 30سطر، اندازه: 12×25 سم [ف: 10-1996]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر الدائرة المخصوصة بتعدد المعلومات الكلية و الجزئية علی طریق المتكلمين الخاتمة اعلم ان الله تعالی لما امرنی بترك ماسواه و التوبة اليه حق التوبة ... فلو قطعتنی اربا فار با لما حسن الفواد الى سواکا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 135ص (277-143)، 21 سطر، اندازه: 20×25 سم [ف: 9-249]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2297/2-ف و 2715/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-670 و 724]
an-nasuhiyyat-ul majazat 'ala haqiqat-it tawba
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (-17c)
تنظیم شده در 12 «مرجع» و «خاتمه»: مرجع ها شماره گذاری نشده اند اما موضوعاتشان به ترتیب چنین است: - قال الله تعالی یا ایها الذين آمنوا توبوا إلى الله التوبة لغة؛ - قد ذکر المفسرون المحققون في معنی التوبة النصوح؛ - الذنوب؛ - لا یشترط في صحة التوبة الإتيان بما تستتبعه الذنوب من قضاء الفوايت و ...؛ - یجب فیها العزم علی عدم العود الى الذنب؛ - وجوب التوبة؛ - کیفیتها؛ - غسل التوبة؛ - للقوم في ماهية الكبيرة و الموبقة الخطيرة انما عشرة اقوال؛ - صاحب الكبيرة و الموبقة الخطيرة انما یهان و یعاقب و یعذب و یخاطب مع عدم حصول احد الامرين له؛ - احادیثی از امام صادق (علیه السلام)؛ - الخاتمة: و لنختم النصوحية بحدیث له مناسبة تامة للمقام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/18
آغاز: احمد کی یا من تقضل علینا بالتطول و الاحسان و اشکرك یا من تطول علینا بالتفضل و الامتنان حمدآ یقربنی الى رضاك ... هذه النصوحية الموجزة التي علی حقيقة التوبة انطوت و علی لوازمها السنية احتوت؛ انجام: نفث علی لسانك شیطان انتهی فعلیك بالتأمل فیه و الاطلاع علی خوافیه. اتفق الفراغ من تسطیر اجزائه بداية ونهاية ليلة عین السهر من شهره ایضا من سنة حاصل ضرب الشكر في الحمد من عشر غافر ذنبی بعد رفع رأس الغم من الهجرة النبوية ... في البلدة المعمورة هرات حفت بالنعماء و الخيرات و الأمان و السعادات تفضلآ من مجیب الدعوات ولی الباقيات الصالحات و الحمدلله وحده.
خط: نسخ، کا: مصعب بیگی، محمد بن ملک محمد، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 9گ (283پ-291پ)، 25سطر (11/7×22/7)، اندازه: 18×31/7 سم [ف: 29/1-347]
an-nusus
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
(948-1023)mofīd, mohammad ebn-e mohammad
شامل اخبار مربوط به امامت ائمه اطهار (علیهم السلام) و شاید همان «كفاية الأثر في النص علی الائمة الاثني عشر» نوشته خزاز قمی باشد.
نسخه اصل: اصل: کتابخانه ناصریه لکهنو؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علامه محمد باقر مجلسی؛ 111گ [جنگ: 1-471]
آغاز: بسمله. رب یسر ولا تعسر ... الحمدلله المتوحد بالقدم؛ انجام: عن النبي صلی الله علیه ... و الاوطان مختلفوا...
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
an-nuṣūṣ
در اصول دین به روش کلام شیعی با نقل بعضی از گفته ها و رد و ایراد در آن ها به عناوین «نص، نص» و تفصیل بیشتر در بحث امامت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10589
آغاز: الحمد لله الظاهر بکماله و الباطن بجماله و الصلاة علی مظاهر جماله و جلاله محمد و آله و بعد هذه نصوص محتوية علی الفصول؛ انجام: اللهم ارزقنا رضوانك و الجنة و لمثل هذا فلیعمل العاملون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ شاید به خط مؤلف باشد که اضافه و خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج، 54گ، 16سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 27-65]
النصوص الالهية - النصوص في تحقیق الطور المخصوص
nuṣūṣ-ul a’imma
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3856-ف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [فیلمها ف: 2-270]
nuṣūṣ-ul a’imma ibn-i bābawayh (mn.)
استرآبادی، محمد باقر بن ولی، ق 12 قمری
estarābādī, mohammad bāqer ebn-e valī(-18c)
در الذريعه (178: 24) از نسخه های نصوص الأئمة ابن بابویه یکی مورخ 965 با اجازه 967 دیگری نسخه سید محمد بن مرتضی کشمیری سوم نسخه پاریس یاد شده است. نسخه پاریس ش 651.S نوشته 1086 است (از برگ 207 پ تا 257) همراه با عیون اخبار الرضا (فهرست عربی دسلان 2018/2) و از همان كفاية الأثر في النصوص علی الأئمة الاثني عشر علی خزاز قمی است (دانشگاه 608: 3) مانند نسخه های 3270/2 و 5240 دانشگاه و فیلم 4829 و 5865 آن جا.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8971/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20گ (73پ-92ر)، 21سطر (10×19/5)، قطع: وزیری [ف: 17-266]
nuṣūṣ-u ahl-is sunna bi-wilādat-il mahdī
اشراقی، ولی الله بن هاشم، ق 15 قمری
ešrāqi, valī-ol-lāh ebn-e hāšem(-21c)
تاریخ تأليف: 21 شعبان 1329ق
پنجاه مصدر از منابع اهل سنت که تصریح به ولادت حضرت حجت علیه السلام کرده اند در این رساله بیان شده و مؤلف در خاتمه به ذکر ده امر مورد اختلاف بین شیعه و اهل تسنن پرداخته و دفع ایراد می نماید.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد قال الله عزوجل و نرید ان نمن علی الذين استضعفوا في الأرض.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 318/1
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - سراب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15؛ 59ص (1-59) [عکسی ف: 1-375]
nosūs-e jālīnūs
جالینوس، 129 - 199 میلادی
(129-199)jalinus
مستخرج از تجارب طبی جالینوس.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3821/6
آغاز: بسمله هذه نصوص استخرجت من تجاریب الحكيم المعلم الفاضل جالینوس الالهى (نص) قال اذا اجتمعت عدة احوال بعضها عائق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1006ق؛ جلد: تیماج، 27ص (258 - 284)، 19سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 10-1850]
nosūs-ol xosūs fi š.-el fosūs
رکن الدين شیرازی، مسعود، - 744 قمری
(1344-)rokn-od-dīn-e šīrāzī,mas ūd
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560ق)
تاریخ تأليف: 743ق
مؤلف شاگرد عبدالرزاق کاشی وداوود قیصری است. او متن را در سال 739ق نزد استاد خود در سرای برکه خوانده و در سال 740 ق این گزارش را آغاز کرده و در سال 743ق به پایان رسانیده است (= «محرم بود ز سال جیم ومیم و آن گه بذالاندر»). سه شرح فارسی از فصوص در دست است که یکی به میر سید علی همدانی (713-786ق) نسبت داده شده، و دیگری به خواجه محمد پارسا (756-832ق) و یکی هم همین شرح که از نظر زمانی، مؤلف مقدم بر آن هاست.
آغاز: بسمله حمد فزون از حد وشکر برون از عد حضرت با عظمت الله را که نقش عالم و آدم به محض جود و کرم از مکمن غیب عدم
چاپ: تهران، دانشگاه مک گیل و تهران، 1359ش، به اهتمام رجبعلی مظلومی
[نسخه های منزوی 1457/2؛ فهرست مشترک پاکستان 1737/3؛ فهرستواره منزوی 699/7]
نسخه اصل: پاریس ش (11) DI؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن علی بن محمد بن محمد عمویه شیرازی، تا: سه شنبه 14 شوال 746ق؛ افتادگی: انجام [فیلمها ف: 2-256]
نسخه اصل: چستر بیتی 313 و 314 (74/3) (ع41 و 42)؛ بی کا، تا: جمعه 22 ربیع الاول 781ق [فهرستواره مینوی: -179]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف35
همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: -179]
آغاز: برابر
خط: نسخ ریز و درشت، بی کا، تا: قرن 10؛ با یادداشت تولد عبدالغفار در روز پنج شنبه 27 شوال 950 از محمد بن حسن و تولد قاضی نورالدین محمد نورالهدی در روز پنج شنبه 24 شعبان 982 از احمد بن محمد و تولد قاضی شمس الدين محمد در روز شنبه 2 جمادی الاول 984، با یادداشت خط حوابیگم دختر شاه عباس با مهر مورخ 1030؛ تملک: قاسم بن حسین مدرس حضرت مقدسه؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 350گ، 18-21 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×22 سم [ف: 17-38]
نسخه اصل: تاشکند 519؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن طاهر بن علی، تا: 1091ق؛ 149گ [فیلمها ف: 2-286]
آغاز: برابر؛ انجام: بگو یا رب بیامرزش ببخشش آن چه می خواهد ** که ادعونی تو فرمودی اجب یا رب بغفرانی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 499گ، 21سطر (11×20)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 9-989] و [فیلمها ف: 266-1]
آغاز: برابر، انجام: مترجم را تو ای طالب دعایی گر کنی شاید ** که رحمت جوید او از حق چو عطسان در بیابانی / بگو یارب بیامرزش به بخشش هر چه می خواهد ** که ادعونی تو فرمودی اجب یارب بغفرانی
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 201گ، 27 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 8-4797]
آغاز: برابر؛ انجام: اما تو از یک پوست بیرون نمی آیی تا مراد دوست دریابی و نزاع لفظی است و در حقیقت هیچ مفازعت و مخالفت نیست.
خط: نسخ، کا: عبدالغنی مؤذن مسجد جامع عیدگاه، تا: 1107ق؛ برخی مجدول؛ جلد: تیماج، 202گ، 20 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 33/1 -148]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 100گ، 15سطر (14/5×29)، اندازه: 20/5×23/5 سم [ف: 17-42]
نسخه اصل: قاهره تصوف فارسی 7 طلعت؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 281-2]
آغاز: برابر؛ انجام: الم بالعذاب مع بقاء صورة العذاب کسی بدبخت نشود و قیاس بران این که می گوید قوله - من عباد الله من یدرکهم...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 136گ، 29سطر (12×20)، اندازه: 17×26 سم [ف: 2-104]
an-nuṣūṣ ‘ala-l a’immat-il iṯnā ‘ašar
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e 'abd-or-rezā (-17c)
از مهذب الدين احمد بن عبدالرضا که از خراسان به سال 1077ق به کابل و در 1081 ق به هند رفته است. از او است «فائق المقال في الرجال» که در 1085 ق در حیدر آباد دکن نگاشته و «الدرة النجفيه» و «تحفة ذخائر کنوز الاخبار». در امل الأمل و نجوم السماء از او یاد شده و در نامه دانشوران بصری خوانده شده است.
آغاز: بسمله أما بعد فیقول ... مهذب الدين احمد بن عبدالرضا ... ایها الرفيق ... ان النصوص علی الائمة...
انجام: بنجف الكوفة و ذلك کاف ... محمد و آله.
[الذريعة 30/1 و 362/2 و 433 و 454 و 362/3 و 13/7]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6088/3
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 131گ (99-229) [ف: 5-716]
nuṣūṣ-un fi-l imāma wa af alīyat amīr-il-mu’minīn ‘alī ‘alayh-is-salām
متفرقاتی است چند در اثبات افضلیت حضرت اميرمؤمنان علی علیه السلام از جمله بخش هایی از کتاب «منهج الشيعة في فضائل وصی خاتم الشريعة» سید جلال الدين عبدالله بن شرفشاه حسینی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14788/1
آغاز: ... حملت الريح بساطه وردت الشمس له و حملت علياً علی بساط النبي وردت الشمس له...
خط: نسخ یا نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 55گ (1ر-55پ)، اندازه: 15/7×21/3 سم [ف: 41-213]
an-nuṣūṣ fī taḥqīq-iṭṭuwr-il maxṣūṣ = an-nuṣūṣ-ul ilāhīya
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607-673 قمری
(1211-1275)sadr-od-dīn qūnīyavī,mohammad ebn-e eshāq
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560ق)
در این کتاب صدر الدين ضمن نص هایی به اثبات خدا و بیان صفات و اسماء الهي می پردازد و نشان می دهد که برای راه یافتن به حضرت قدس او باید قبل از موت مائت شد و نفی خودی کرد تا به هر چه نظر کنی و هر چه بشنوی او شنوی. او در ضمن به چند سؤال که تا حدیث جنبه فلسفی دارد پاسخ می گه تا کس را چشم دل باز نباشد به پاسخ آن راه نمی برد. (عبدالله انوار)
آغاز: الحمدلله الذي ابان بمستقرات الهمم مراتب علم اليقين و عینه و حقه و درجاته ... نص شریف، هو اول النصوص الواجب
انجام: فتظهر بعضها بعضاً و یخفی ايضاً بعضها بعضاً بحسب الغلبة و المغلوبية المشار اليها آنفاً فافهم و الله الهادي
چاپ: تهران، 1395ق، همراه با شرح کوتاه «منازل السالكين»، سنگی؛ و با تمهید القواعد ص 184-216 در همین سال به چاپ رسید.
[ريحانة الادب 431/3؛ کشف الظنون 1956/2؛ الذريعه 235/16 «فصوص الحكم» فارابی و ابن عربی و این کار قونوی؛ بغدادی، هدیه 130/2 «النصوص في...»]
شروح و حواشی:
1- زبدة التحقيق و نزة التوفيق؛ قوحی، پیر محمد بن قطب الدين (-9)
2- حاشية النصوص
3- مشرع الخصوص الى معانی النصوص؛ علی بن احمد بن علی بن احمد
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 846ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 34ص، 17سطر ، اندازه: 13/3×17/4 سم [ف: 5-36]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 9 صفر 872ق؛ تملک: جعفری قاسمی حسینی؛ جلد: تیماج، 30گ، 15 سطر (7×11)، اندازه: 12×17 سم [سنا: ف: 1-204]
آغاز: برابر؛ انجام: و یعول في کشف کل معضلة علیهم و السلام معاد علیه و رحمه الله و حسبنا الله و نعم الوكيل.
بی کا، تا: 1019ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عطاء الله؛ جلد: تیماج، 12ص (108-119)، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 32- 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد رضا، تا: آخر جمادی الثاني 1067ق؛ مصحح؛ مهر: «عبدالباقی 1217» (بیضی) از نوادگان فیض کاشانی؛ 24گ (24-47)، 16 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 34-19]
آغاز و انجام: برابر
دیباچه را ندارد و تا س 13 ص 201؛ بی کا، تا: 1074ق؛ 12ص (1391-380) [ف: 5-716]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله سبحانه یزیل بنور ارشاده ظلم الشكوك الدوامس و یبقیه و کنا يلجأ اليه و یعول في کشف کل معضلة علیه و السلام معاد اليه و رحمة اله و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1077ق؛ جلد: تیماج، 38گ (41پ-78پ)، 12سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 33/1-159]
آغا و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 12گ (154پ-165پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: 12-325]
آغاز: برابر؛ انجام: و الفعل والعلم و العمل و النور و الهدي و یهدی من یشاء إلى صراط مستقیم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق؛ جلد: تیماج، 12ص (83-94)، 20 سطر (12×17)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 10-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ریاضی، عبدالله، تا: قرن 14؛ 20گ (9پ-29پ)، 17سطر (8×15)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: -220]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 357/1-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-284]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1303ق، جا: سپهسالار؛ 15گ (175پ-189پ) [ف: 5-716]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 ربیع الثاني 1305ق؛ جلد: تیماج 32ص (32-1)، 19 سطر (7×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 13-258]
در فهرست با عنوان «النصوص مفتاح الفصوص» آمده است؛ خط: نسخ، کا: درجزینی، محمد، تا: 10 رجب 1309ق؛ 31گ (32-62)، 22 سطر (10×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16- 231]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 399/2-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، کا: یدالله، تا: 1357ق؛ نام کتاب بر فراز نسخه «الهادية» آمده؛ 28ص (267-294) [ف: 3-332]
آغاز: برابر؛ انجام: و یبقیه ركناً يلجاً اليه و یعول في کشف کل معضلة علیه و السلام معاد علیه و رحمة الله و حسبنا الله و نعم الوكيل
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه نفیس؛ جلد: تیماج، 20گ (112پ-131ر)، 14سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 20-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
21 نص می باشد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 16گ (1پ-16پ) [ف: 3-510]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 34گ (1پ-34ر)، 17 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف مخ: 5-2224]
خط: نستعلیق، کا: حسینی ساوجی، محمود، بی تا؛ جلد: تیماج، 11سطر (7×12)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 15-4178]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -300]
nosūs-ol mo‘jezāt va-l masā'eb
کتاب مفصلی است در بیان معجزات و مصائب چهارده معصوم (علیهم السلام) که با استفاده از منابع گوناگون امامیه، از جمله کتب شیخ صدوق، ابن شهر آشوب، شیخ مفید و نیز از برخی آثار اهل سنت، بهره جسته، نام کتاب و مؤلف آن در منابع موجود یافت نشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14653
آغاز: بسمله، درباره تاریخ ولادت و شهادت و منقبت و معجزات و مکارم اخلاق ... ولادت با سعادت آن جناب، در مکه معظممه عام فیل جمعه هفدهم شهر ربیع المولود، در شعب ابی طالب؛ انجام: سوال نموده ام از خدای عزوجل که خلق کند به صورت تو ملکی را که هر سال از برای تو حج نماید، تا روز قیامت تو اگر خواهی بحج برو اگر خواهی نرو.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، با عبارت «بلغ» مقابله شده، محشی؛ جلد: تیماج، 349گ، 20سطر (12×16)، اندازه: 12×21 سم [ف: 37-118]
an-nuṣūṣ wa-l išārāt
ابواب چندی است در روایات فضائل معصومین علیهم السلام و مثالب دشمنان ایشان، در هر باب آیتی مناسب می آورد و پس از آن روایت های مناسب را با حذف اسناد آن ها نقل می کند، و این عناوین در نسخه دیده می شود: باب الاشارة و النص علی أن الله لم یقبض نبیه حتی اکمل له الدين؛ باب الاشارة و النص في الكتاب و السنة بوجوب التمسك؛ باب الاشارة و النص علی أن علم القرآن عند آل محمد؛ باب الاشارة و النص علی أن جل القرآن فیهم و في اعدائهم؛ باب الاشارة و النص علی أن علياً امر بجمع الكتاب؛ باب الاشارة و النص علی أن أعداءهم المنافقون؛ باب الاشارة و النص علی أن أعداءهم الكافرون؛ باب الاشارة و النص علی أنهم الظالمون؛ باب الاشارة و النص علی أنهم الملعونون؛ باب الاشارة و النص علی أنهم الجبت و الطاغوت؛ باب الاشارة و النص علی أنهم البغاة؛ باب الاشارة و النص علی أنهم الشياطين؛ باب الاشارة و النص علی أنهم المرتدون؛ باب الاشارة و النص علی أنهم المعذبون في النار؛ باب الاشارة و النص علی أنهم المتحالفون في خلاف النبي؛ باب الاشارة و النص علی أنهم المكذبون؛ باب الاشارة و النص علی أنهم المتعاقدون في ابطال قول النبي.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6024/3
آغاز: لا یغنی عن الحق شیئا و قال إن یتبعون إلا الظن و إن هم إلا...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 25گ (68ر-92ر) [ف: 16-22]
النصوص و المعجزات - اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات
nasīb-e exvān
مطهر کژه، -791 قمری
(1390-)motahhar-e kažah
تاریخ تأليف: 776ق
فرهنگ منظوم عربی به فارسی در بحر رمل که به پیروی فراهی سروده است.
آغاز: بسمله. نامه بر نام کردگار جهان ** کوست الله راحم و رحمان / پس درود نبی که شد منزل ** بزبان عرب برو فرقان
انجام: سال شش بود هفتصد و هفتاد ** کز مطهر شد این نوشته عیان / یا رب این نامه را قبولی ده ** تا شود شسته نامه عصیان
[نسخه های منزوی 2044/3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1038ق؛ 34گ (31پ-64ر) [مختصر ف: -861]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ 13گ (36ر-48پ)، 9سطر، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: 1-104]
آغاز: بسمله. نامه بر نام کردگار جهان ** کوست الله راحم و رحمان ... / نام آن گر نصاب صیبان بود ** نام این را نصیب اخوان خوان
خط: نستعلیق، کا: یار محمد، تا: 1214ق، جا: هندوستان صوبه پرب خصوصی خیر آباد؛ کاغذ: هندی، جلد: میشن جگری، 9گ (33-25)، 13 سطر (7×14/5) [ف: 3-899]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب؛ جلد: تیماج، 42گ، 5سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 8-4797]
nasīb-ol fetyān va nasīb-ot tebyān
حسام خویی، حسن بن عبد المؤمن، 7 قمری
hosām-e xū’ī, hasan ebn-e 'abd-ol-mo’men (13c-)
اهداء به: مجد الدين جلال الإسلام یمین الملك مالک دیوان اشراف
به پیروی از فراهی، منظومه ای تعلیمی عربی به فارسی است، در پنجاه بند ودو رباعی مجموعاً 355 بیت سروده است. چلبی آن را به نام «نصیب الفتيان و نشیب الفتيان» خوانده، ولی نیمه دوم نام، در نسخه ها متفاوت آمده است.
آغاز: الحمدلله العلى القوى المتين و الصلوة علی النبي الأمي الامين و علی و أصحابه الذين شرعوا مناهل الدين ... القطعة الأولى: الله الله رب رحن ** فرد واحد و حکیم سبحان / قهار عزیز نور هادی ** غفار رؤف حی منان
انجام: فنا پیش سرا ساحت میانش ** ز تاج البيت باشد خانه را در / حسام شاعر از معنیست ساحر ** زهی قادر سخن الله اکبر. في ختم الكتاب بعناية الوهاب: آغاز حکایتم به انجام رسید ** چون از غم اندیشه به آرام رسید
[نسخه های منزوی 2044/3؛ چاپ مجموعه آثار حسام الدين خویی، تصحیح صغری عباس زاده، میراث مکتوب، 1379ش، ص 19-25 و 95-128]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 15 ربیع الثاني 884ق؛ تملک: منتشه بن احمد؛ خریداری از مرتضی رشیدی؛ جلد: تیماج، 29گ (49پ-77پ)، 8-9 سطر (10/5×15)، اندازه: 13/3×18/5 سم [ف: 29/1 -36]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن جمال الدين، تا: با تاریخ 885ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 29ص (378-406)، 12سطر، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 1-237]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 257/7
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-295]
آغاز: برابر؛ انجام: حسام شاعر از معنیست ساحر ** زهی قادر سخن الله اکبر ... / این نام که صاحبش باقی باد ** المنة لله که با تمام رسید
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 9 و 10؛ جلد: تیماج زرد، 18گ (95پ-112ر)، 13 سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 30-184]
کا: عبدالباقی بن حاج قنبر علی مودی قاینی، تا: 1062ق؛ کاغذ: اصفهانی، قطع: رقعی [نشریه: 13-409]
بی کا، تا: 1071ق [میراث اسلامی: 5-603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1224ق؛ جلد: چرمی، 23گ، 8-7 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 3-1380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ جلد: چرمی، 17گ، 12سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3-1380]
آغاز: برابر؛ انجام: مدا و کنه و شاؤو و غایت و حد آمد و قصوی ** قصاری و نهایت خاتمت چون عاقبت پایان / حمید این را به سال هفصد و پنجاه و هفت اندر ** بپایانش رسانیده بعون خالق یزدان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 18گ (171ر-188ر)، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-350]
آغاز: برابر؛ انجام: آغاز حکایتم بانجام رسید ** جان ز غم اندیشه بآرام رسید / این نامه که صاحبش محمد باقر ماند ** المنة لله که با تمام رسید
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 8-4798]
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 15گ (57پ-71ر)، 18 سطر (7×15)، قطع: ربعی [ف: 17-166]
نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-638]
نسخه اصل: لا لا اسماعیل ش 644؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27گ (119-145)، 11 سطر [فیلمها ف: 1-434]
آغاز: برابر؛ انجام: صریر آواز ورحال است تخته فام ** ضریر اعما دو [...] واصم کر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 6گ (83ر-88ر)، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 5-2224]
آغاز: خضرا است فلک ملک فرشته ** غبرا است زمین و مردم انسان / ز نام های رسول خدای در قرآن ** درین دو بیت ز من بیست نام یاد بگیر (ش 2 جدول فرهنگنامه ها ص 127)؛ انجام: مانند فرهنگنامه ها.
سیصد و سی بیت در این نسخه مانده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 25گ 01-25)، 14سطر (9×16)، اندازه: 12×22 سم [ف: 13-3011]
an-nasiha
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
(1166-1241)ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī
رساله کوتاهی در پند و اندرز به روش تصوف و عرفان.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2011/2
آغاز: بسمله، الحمدلله الكريم الوهاب الرحيم التواب الملهم للصوب المنزل علی نبیه في محکم الكتاب بالطف الخطاب ... و بعد فانی مقسم علیك ایها الناظر إلى هذا الكتاب بکل کتاب أن تکون علی بصيرة من امرك مراقبا لربك محاسبا لنفسك؛ انجام: فانه غریب نفیس و ما فعلته عن امری و الله الممد الموفق و المعين. خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن محمد طالوی دمشقی، تا: جمعه 6 رجب 1011ق؛ جلد: تیماج، 3 ص، 21 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 5-396]
nasīhat
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
(1357-1434)qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7765/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 13 سطر (7×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-693]
an-nasiha
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
(1506-1558)šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī
تاریخ تأليف: 15 شوال 949ق
به درخواست کسی درباره جهاد و استنباط احکام ساخته.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2395/9
آغاز: ... بسمله، اللهم حببنا الى الحق و حبیه الينا و حالنا ... و بعد فاعلم ایها الاخ الوفي و البر التقى بنفسی الله بك؛ انجام: و کان زمان تأليفها و رقمها من أوله إلى آخره في جزء یسیر من یوم قصیر و هو 15 شوال 949 من الهجرة النبوية حامداً مصلياً مسلماً مستغفراً
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 8گ (50ر-57ر)، 25 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 6-7]
an-naṣīḥa
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā(-17c)
محل تأليف: خادر از توابع مشهد
نصایح اخلاقی مؤلف به میرزا سید احمد است. بدون بخش بندی.
آغاز: احمدك اللهم یا ملهم السداد و اشکرك اللهم یا مکرم العباد واصلی علی نبیك و حبیبك سید الانبياء .. و بعد فهذه رسالة نصيحة من اقل من هو في حیز الحدوث و الامكان ... الي من هو انسان عین نوع الانسان ذی النطق و البلاغة البالغة و البيان؛ انجام: و ان کلا یحصد ما زرع و یجزی بما صنع. اتفق الفراغ من تسطر تسطیرها یوم الأذنين و اصابع الانسان من شهر ربعها غیر اربعة من سنتها فافهم یا ذا البيان مع مکان لبه الممدوح في الخافقين من عشر اطرف اليدين الا الأبهامين بعد مضی عین الغم من هجرة النبوية ... في قرية طيبة مباركة رخية تسمی بالخادر من توابع المشهد الرضوي شرف بساکنه الامام الناصر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/22
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصعب بیگی، محمد بن ملک محمد، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 15گ (316پ-330پ)، 25سطر (11/7×22/7)، اندازه: 18×31/7 سم [ف: 29/1-349]
nasīhat
سلیمان، ق 12 قمری
soleymān(-18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13609/52
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (86ر) [ف: 37-127؛ فهرست رایانه ای ج 4-1056]
nasīha (r. fi-n ...) = r. dar ‘erfān
رساله مختصری در نصایح اخلاقی بر مشرب عرفان است بسیار ادیبانه و با نثر ادبی پرنغز نگارش یافته است، گویا این اثر یک دستورالعمل عرفانی یا نامه ای برای عزیزی بوده باشد.
آغاز: أصلحك الله، ای دوست هدایت قرین و شایسته احرام حرم هذا البلد الامين به مراتب عرفان و ایقان برسی، با وجود بی حاصلی از این سفر در یتیمی از بحر تجربه غواصان حال و مقال دریوزه نموده، بهر ارمغان آورده ام...؛ ای عزیز، مانند این فقیر هزره گرد، هموراه از وطن و خدمت دوستان دور نباش...
انجام: اگر همه مقیم کوره آهنگران باشی، به که دل ها گران باشی، با بزرگ تر از خود طریق اطاعت و ادب مرعی داری و با همگنان و اقران رعایت ترحم از دست ندهی چرا که بعد از سخاوت و شجاعت و ضبط ناموس دینی و دنیوی چیزی اعظم و اهم از ادب نیست: ما نطقت الا بالحق و کفی بالله شهیدا.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ذیل 101
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: کرکی، حیدر بن علی، تا: سه شنبه 2 ذیقعده 1072ق؛ مهر: «الله أكبر 1224» (مربع)؛ 4گ (140پ-143ر)، 13 (6/5×11/5)، اندازه: 12×19/5 سم [میراث شهاب: س 14 ش 3و 4-157]
nasīhat
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5921/8
کا: حسینی، بهاء الدين محمد، تا: 1114ق؛ کاغذ: سپاهانی، 17سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-153]
nasīhat
در چهار باب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد سعید عامری سمنانی، تا: 1244 ق [نشریه: 13-429]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام کارها به مراد و الله روف بالعباد ... محرم الحرام سنه 1289
خط: نستعلیق، کا: سید حسین تفرشی، تا: 1289ق [الفبائي: -584]
از ابن سراجی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (3ر-5ر) [ف: 37-125، فهرست رایانه ای ج 4-1056]
نصیحت اخوان - وصیت حکما
nasihat-ul ixawan bi-ijtinab-id duxan
القاني، ابراهیم بن ابراهیم، -1041 قمری
(1632-)laqānī, ebrāhīm ebn-e ebrāhīm
نسخه مشتمل بر «مقدمه» و یازده «فصل» و «خاتمه» است که مقدمه در بیان فرق بین مسکر و مفسد می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28575
آغاز: بسمله. الحمدلله واهب العقول و له المنة علی فتحه لها بایی المعقول و المنقول؛ انجام: و آن یجنبنا الفتن ما ظهر منها و ما بطن انه هو السميع العليم...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، از روی نسخه مصنف نقل و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری؛ جلد: تیماج، 6گ، 29 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [اهدائی رهبر: 3-783]
naṣīḥat-ul ixawān wa muršid-ul xullān = al-qaṣīda-tul lāmīyya
ابن وردی، عمر بن مظفر، 691 - 749 قمری
(1293-1349)ebn-e vardī, ‘omar ebn-e mozaffar
قصیده لامیه معروف اوست در پند و تذکیر؛ منظومه ای در 77بیت.
آغاز: اعتزل ذکر الغواني و الغزل ** و قل الفصل و جانب من هزل
چاپ: مصر، 1307 و 1310ق، چاپ شده باشرح مسعود قونوی بر آن
آغاز: برابر؛ انجام: بعدها صلوا علی خیر الورا ** ما حد الحادي علی ظهر الجمل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ 3گ (115-117)، 18سطر، اندازه: 10×12 سم [ف: 38-359]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 1گ (60)، اندازه: 12×19 سم [ف: 22-28]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 2ص (52-53) [ف: 22-56]
nasīhat-e ankīyāno
سعدی، مصلح بن عبدالله، - 691؟ قمری
(1293-)sa‘dī, mosleh ebn-e ‘abd-ol-lāh
از رسائل منشور سعدی است که در پند و موعظه امیر انکیانو (از جمله امرایی که از طرف هلاکو خان بر فارس امارت می کرد) نگاشته شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 39850
آغاز: بسمله. معلوم شد که خسرو عادل دام دولته قابل تربیت است و مستعد نصیحت اما بعد که مالک اعتبار و صاحب ملک؛ انجام: زر افشان چو زیبی [کذا] نخواهی گذاشت ** که سعدی در افشاند اگر زر نداشت. تمت الرسالة الموسومة بنصیحت الانكيانو
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابواسحاق محمد عتیق الله، تا: شعبان 1145ق، جا: شاجهان آباد؛ ضمیمه: مصدر است به رساله سعدی در شرح واقعه ملاقات خود با آقاخان (پسر بزرگ هلاکو خان) و مذیل است به رساله سعدی در تقریر دیباجه و حکایت شمس الدين تازی گوی در 4 برگ و نیز 11برگ رباعیات، فردیات، مقطعات، متفرقات، مقطعات همگی از سروده های سعدی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 15گ (2+13 ضمائم)، 19 سطر در متن و 15 سطر مورب در حاشیه، اندازه: 12×20 سم [اهدائی رهبر: 6-150]
nasīhat be pādešāhān
نویسنده که از عالمان علم اخلاق بوده، چون عدل و داد را شرط اصلی ملک داری می بیند و می بیند که شهان غالباً از این شرط اصلی بر کنارند بر آن می شود که ضابطه برای عدل و انصاف بیان کند تا آن محک عمل و ملاک کار باشد. او به نظر خود موفق می شود چه در ده «امر» اصل عدل و انصاف را تشخیص می دهد و این رساله را در بیان آن ده امر می آورد که حاوی پندهای سودمند است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1290
آغاز: بسمله و به ثقتی، شکر و سپاس بی قیاس مر پادشاهی را که بعدل و داد؛ انجام: شرعین الكمال بادا دور** از چنین شاه و از چنین دستور
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 17گ، 9 سطر (8/5×12)، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-354]
nasīhat be sālek ke az xarābī-ye sūrat malūl mašav (r. dar ...)
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
(1412-1479)jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9326/22
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 21 سطر [ف: 30-74]
نصیحت به میرزا سید علی مختاری - النصايح
نصیحت حکماء - نصیحت حکماء
nasīhat-e hokamā’ = asbāb-e nekbat = pand-nāme manzūm
منظومه مثنوی است شامل 36 بیت که سراینده نام خود را در آن نیاورده و می گوید از نصایح لقمان و بزرگ مهر و قیقوس و جاماسب و بطلیموس (!) نقل کرده است. در این منظومه، شصت چیز که اسباب نکبت اند، به نظم کشیده شده است.
آغاز: ای خردمند عاقل دانا ** نکته چند بشنو از حکما / اول از آن یگانه دوران ** به نام او در کلام حق لقمان / از ابوزرجمهر و قیلاقوس ** هم ز جاماس و هم ز بطلمیوس
[نسخه های منزوی 2700/4]
آغاز: برابر؛ انجام: این همه مایه فلاکت دان ** مایه درد و رنج و زحمت دان
مثنوی است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (74ر-75ر)، قطع: ربعی [نشریه: 7-552]
آغاز: برابر؛ انجام: هست بیزار از او خدا و رسول ** نزد مردان راه نیست قبول
تذکر: در فهرست با عنوان پند نامه منظوم؛ خط: نسخ، کا: عزیز بن نعمة الله معلم فتح آبادی، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 1ص (6)، 25سطر، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 10-20]
آغاز: برابر؛ انجام: هست بیزار ازو خدا و رسول ** نزد مردان راه نسبت قبول / ای همه مایه فلاکت دان ** مایه درد و رنج و نکبت دان
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: میشن مذهب، 1ص (179)، اندازه: 13/3×25/8 سم [ف: 29/1-164]
آغاز: برابر؛ انجام: بکن از بنگ و از شراب حذر ** از ریا و لواط نام مبر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 1گ (26ر-26پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2-136]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که دارد از این نصایح عار ** گو بر ارد فلاکت از تو دمار
تذکر: در فهرست با عنوان اسباب نکبت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن سید کریم تاجر شوشتری، تا: 1301-1308 ق؛ 2گ (107پ-108ر)، اندازه: 20×31 سم [ف: 4-111]
آغاز: برابر؛ انجام: این همه مایه فلاکت دان ** مایه درد و رنج و زحمت دان
مثنوی است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (74ر-75ر)، قطع: ربعی [فیلمها ف: 2- 239]
'nasihat-un hikamiya lil-hukama
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، 557 - 629 قمری
(1163-1232)abd-ol-latīf-e baqdādī, 'abd-ol-latīf ebn-e yūsof‘
در آن از فلسفه افلاطون و کتب ارسطو و سرگذشت خود بغدادی و چگونگی خواندن او کتب سینا را و از ابن خطیب یاد شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 354/6-ف
نسخه اصل: حسین چلبی ش 823؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 622ق؛ 23گ (80-102)، 17سطر [فیلمها ف: 1-458]
nasīhat darbāre-ye qor'ān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/75
کلماتی از بزرگان در این باره؛ خط: نسخ، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: قرن 9؛ 1ص (310) [ف: 5-110]
nasīhat dar ‘olūm-e qarībe
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6465/6
آغاز: بسمله. چند نصیحت کنم تا تو شوی هوشیار ** بر عمل حق تو را صدق شود استوار؛ انجام: أبرص و مجذوم را زین بخوراتش تو شرب ** باز رهانی ورا زان مرض ننگ و عار
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 1گ (24ر-پ)، 24سطر [ف: 9-418]
nasīhat dar ketmān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/22
منقول از علامه دوانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 1گ (33) [مختصر ف: -861]
nasīhat-e darvīšān = tasavvof
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15147
بی کا، بی تا [مختصر ف: -178]
nasīhat-e ze-l qarneyn = orjūza-ye ebn-e sīnā
این نصیحت را ابن سینا به عربی به نظم آورده و عاری ملقب به حکیم آن را به فارسی منظوم ترجمه نموده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2825/4
بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، 2گ (24پ-25ر)، 17سطر اندازه: 12×18 سم [ف: 6-124]
nasīhat-os sālekīn
خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949 قمری
(1543-)xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn
پند و اندرزهای صوفیانه است با عناوین «ای طالب صادق» و «نصیحت» به نثر و نظم که نام مؤلف در دیباجه این رساله دیده می شود. در تاریخ نظم و نثر فارسی «رسالة النصيحه» از خواجگی کاشانی یاد شده که گویا همین است. رساله مختصری است در نصیحت اهل سیر و سلوک و این که در این راه باید استادی و شیخی داشته باشند چرا که «به حکم من لم یکن له شیخ فشیخه الشيطان».
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد خدایی را که از کمال فضل و عنایت مشت خاک را به سعادت محبت خویش مشرف گردانید ... بعد از حمد خدا و درود رسول مجتبی وصیت این ضعیف کم بضاعت و کم ترین از خادمان احمد بن مولانا جلال الدين الكاشاني ... به نسبت طالبان طریق آن که بعد از پیدا شدن درد طلب درد دل های ایشان
انجام: به تحقیق و یقین بدانی که سالک طریق تا این چنین احتیاط در سلوک ورفتار خود نکند هیچ گونه ترقی در مدارج قرب ممکن نیست که تواند کرد که بیت: قرب نی بالا نه پایین رفتن است ** قرب حق از قید هستی رستن است / اتصالی بی تکیف بی قیاس ** هست رب الناس را با جان ناس
[فهرستواره منزوی 665/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، کا: بابا گلکار، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 16گ (19پ-34پ)، 15سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 97-33/1]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرک، تا: با تاریخ 1068ق؛ مهر: «محمد ایوب بن خواجه یعقوب 1068»؛ کاغذ: دولت آبادی، 17ص (145-161)، ابعاد متن: 10×18، اندازه: 18×25 سم [ف: 5-1777]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد جمیل بن عبدالرحمن، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ (128پ-141پ)، 19سطر، اندازه: 15/5×26 سم [ف: 21-311]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 1401 (گنج، 666/2، 988)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1280ق؛ 15گ (110-124) [عکسی ف: 2-284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد صادق بن حسن» (بیضوی)؛ واقف: حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج مذهب، 18گ (95پ-112پ)، 17 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف مخ: 5-2225]
nasihat-ul amma
ابن کرامه، محسن بن محمد، 413 - 494 قمری
(1023-1102)ebn-e karāme, mohsen ebn-e mohammad
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1362/1عکسی
بی کا، بی تا [عکسی ف: 4-128]
naṣīḥat-ul ‘āmma
اصل از: حاکم جشمی محسن بن محمد بن كرامة بیهقی (-494ق). ترجمه به عربی: از مترجمی ناشناخته.
حاکم جشمی (یا چشمی) صاحب تنبیه الغافلين، متن اصلی رساله حاضر را در بیان مذاهب اهل باطل و مذاهب اهل حق در هفده «باب» به زبان فارسی نگاشته که متأسفانه نسخه ای از آن نمی شناسیم. بعد از او مترجمی ناشناخته این رساله را به عربی ترجمه کرده که نسخه حاضر ترجمه عربی مذکور را در بردارد. در مقدمه مترجم آمده است: «هذا کتاب جمعه الامام شیخ الاسلام ابوسعد المحسن بن محمد بن كرامة الخراساني البيهقي الجشمي رحمة الله علیه بالفارسية في بیان مذاهب أهل الباطل و مذهب أهل الحق في الأصول و اورد فیه طرفاً من أحوال النبي (صلی الله علیه و آله) و أحوال الأئمة و من خرج من آل رسول الله علی سبیل الأمر بالمعروف والنهی عن المنكر و قدراً من العبادات ما لابد منه و سماه الرسالة في نصيحة العامة و فیه ترغیب في طلب الآخرة و ترهیب عن طلب الدنيا و فوائد كثيرة في الدين فأردت
أن تستفید بهذا الكتاب أصحابنا من أهل اللغة کما استفاده به أصحابنا من العم...»؛ و در مقدمه مؤلف می خوانیم: «فصل فلما رأيت عامة الناس اشتغلوا بالدنیا و ترکوا الحق و اتبعوا الباطل فرأيت النصيحة واجبة في الدين و الدعا الى الدين من أهم الفرايض ... فجمعت هذا الكتاب نصيحة لعوام الناس و خاصة للاخوة في الدين لأن مواخات الاخوة في الدين اولی من مراعات الأخوة في النسب...». جشمی در این اثر آشکارا از مذهب زیدیه دفاع کرده و در رد مذاهب دیگر مطالبی آورده است. عناوین ابواب: 1. بیان مطلوب العقلا؛ 2. بیان النفع الذي یجب طلبه و الضرر الذي یجب التحرز عنه؛ 3. سبب الثواب و النجاة من العقاب؛ 4. بیان ما کان علیه النبي (علیه السلام) و اهل بیته و أصحابه من الدين؛ 5. بیان المخالفين لرسول الله (صلی الله علیه و آله) و فرقهم؛ 6. بیان كيفية الخلاف الذي ظهر في الامة و بیان ظهور کل فرقة؛ 7. بیان مذهب الخوارج و رجالهم و مبدأ ظهورهم؛ 8. بیان مذهب الغلاة و المفوضة؛ 9. بیان مذهب الباطنية؛ 10. بیان مذهب الأمامية؛ 11. بیان مذهب المشبهة؛ 12. بیان مذهب المجبرة؛ 13. بیان مذهب المرجئة؛ 14. بیان مذهب أهل الحق و رجالهم؛ 15. فیما تجب معرفته من أصول الدين و أدلتها، مفصل ترین باب کتاب که خود شامل باب های متعددی است؛ 16. في الأخيار الذين خرجوا في الدين (من سادات الزيدية)؛ 17. بیان ما تجب معرفته من الشرعيات.
آغاز: بسمله. الحمدلله الأول القديم فلا شئ قبله الآخر الباقي فلا شئ بعده القادر لکل مقدور و العالم بکل ظاهر و مستور
[أعلام المؤلفين الزيدية 822؛ مؤلفات الزيدية 106/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1101/1
آغاز: برابر؛ انجام: الذي یدرك جمیع المدركات. تمت النصيحة بحمدالله تعالی...
نسخه اصل: کتابخانه امبروزیانا، میلان، ایتالیا. خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1053ق؛ 19ص (1-19)، 19 سطر [عکسی ف: 3-203]
naṣīḥat-ul ‘ulamā’-ir rāsixīn wa waṣiyyat-ul ‘urafā’-il muḥaqqiqīn
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
(1446-1506)soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr
پند و اندرزهایی است آمیخته به احادیث و روایات، به علماء و آنان که به تعلیم و تعلم اشتغال دارند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2865/3
آغاز: الحمدلله أهل الحمد و الثناء و الشكر و السناء و العزة و الكبرياء و خالق الارض و السماء؛ انجام: و البراخوه و الصبر امیر جنده صدق رسول الله صلی الله علیه و سلم
خط: نسخ، کان شهاب الدين بن شحاذة بن احمد، تا: دوشنبه 13 جمادی الاول 1048ق، جلد: مقوایی، 4گ (147پ-150پ)، 17سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 8-74]
an-naşīḥat-ul qādīya li-qābilahā bil-'īyšat-ir rādīya
فقیه یمانی، حمید بن احمد، -652 قمری
(1255-)faqih-e yamānī, hamīd ebn-e ahmad
اندرزهایی است دینی و دعوت به مذهب اهل بیت که مراد مذهب زیدیه است و این که فرفه ناجیه اینان می باشند، گرفته شده از ادله عقیله و احادیث حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله، مشتمل بر چهار «باب»: 1. بیان الفرقة الناجية من الأمة؛ 2. معنی السنة و الجماعة و البدعة؛ 3. في عقيدة الزيدية و الاشارة الى الدلائل علی صحتها؛ 3. في طرف من مسائل الخلاف في الصول. آغاز: بسمله. و به استعین و الحمد لله وحده و صلواته علی رسوله و خیرته من خلقه ... أما بعد فان الله تعالی خلق عباده لعبادته و القيام بطاعته فقال تعالی و ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون؛ انجام: الأنبياء علیهم السلام صلی الله علیه و علی آله الكرام صلوة یقضی له بالبلوغ الى ذری دار السلام و رضی الله عن الصحابة الراشدين و التابعين لهم من الأنام ... و نعم المولي و نعم النصير.
[أعلام المؤلفين الزيديه 407-410؛ مؤلفات الزيديه 106/3 -107]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4557/4 و 1280/4عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 17 صفر 1027ق؛ جلد: تیماج، 53گ (116پ-168ر)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 12-132] و [عکسی ف: 630-3]
nasīhat-e fereydūn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/20
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 1گ (33) [مختصر ف: -861]
النصيحة الكاملة - الموعظة الحسنة
نصيحة الكرام و فضيحة اللئام - هداية العوام و فضيحة اللئام
an-nasīha li-ba‘-il ixawān = al-mawā‘iẓ = al-ḥikma wa-n nasīha
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
(981-1038)ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
دکتر مهدوی این نوشته را در شمار آثار منسوب به ابن سینا یاد کرده است. در نسخه «من کلام الشيخ الرئيس» دارد و در آن وصف چهار گونه نفس شده همان که از علی (علیه السلام) روایت کرده اند و مجلسی نپذیرفت.
آغاز: و بعده فان اکمل الناس عقلا و اصوبهم رایا و امثلهم طريقة و احمد هم مذهبا من حسن نظره لنفسه و...
انجام: علم أن النفس التحف و اکرم الطرف اهداء المواعظ البالغة و الزواجر السرادعة و الحكم النافعة و المعارف الناصعة و الحمدلله رب العالمين.
آغاز: برابر؛ انجام: و الحكم البالغة و المعارف التامة و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ 2ص (108- 109)، اندازه: 12×16 سم [ف: 32-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح های زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 1گ (118)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: -1470]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 3گ (132-130)، 20سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 10-355]
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5-273]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: رمضان 1056ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ اهدایی دکتر میربه صدرالدین محلاتی در 1344ق؛ خریداری کتابخانه از ورثه مرحوم محلاتی؛ جلد: گالینگور، 22 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: -344]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 2گ (54پ-55ر) [ف: 1-211]
آغاز: بسمله. ایها الناس اعملوا أن المدة و ان طالت قيصرة و الماضي للمقیم عبرة و الميت للحی عظة؛ انجام: و الرموز النبوية لیقوم بها الصورة الدنياوية تم الكلام
بی کا، بی تا؛ 2گ (55پ-56ر) [ف: 1-211]
nasihat-un li-l-Walad-issalih
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6275/13
خط: نسخ، کا: درجزینی، محمد، تا: 1309ق؛ جلد: تیماج، 3گ (272-270)، 22سطر (10×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-232]
naşīħat-ul mutašarrióīn
واعظ استر آبادی، سلطان حسین بن سلطان محمد، 987؟ - 1082 قمری
(1580-1672)vā‘ez-e estarābādī, soltān hoseyn ebn-e soltān mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3491
آغاز: البريه و لا یخافون عما یتضمن هذا الايه؛ انجام: فانصر ناعلی القوم الكافرين ... ست و خمسین و الف 1056 من الهجره النبويه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1056ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -584]
š.-u naṣīḥat-il mujāhidāt
سلمی، محمد بن حسین، 325 - 412 قمری
(938-1022)sulamī, mohammad ebn-e hoseyn
رساله شامل اقوال و گفتار محمد بن ادریس شافعی است در نصیحت، مجاهدت و آداب معاملات و استقامت احوال به مشرب صوفیه که جامع به خواهش برخی دوستان نگاشته است.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 672/8
آغاز: بسمله قال الشيخ ابوبکر محمد بن الحسن قال سمعت الشيخ الفقيه ابا الحسن علی بن محمد بن احمد ... یقول الحمدلله اولاً و آخرا ... سالنی بعض اخوانی هل تعرف للامام ابی عبدالله محمد بن ادریس؛ انجام: قال سمعت جعفر بن محمد اخلاطی.
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ جلد: مقوا، 10گ (72-81)، 19سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: -360]
نصيحة الملوك - تحفة الملوك
نصيحة الملوك - نصایح الملوك
pand-nāme = nasīhat-ol molūk = nasāyeh-ol molūk = karīmā = nasīhat-nāme
سعدی، مصلح بن عبدالله، - 691؟ قمری
(1293-)sa‘dī, mosleh ebn-e ‘abd-ol-lāh
از رساله های منثور آمیخته به نظم اوست که عنوان بندی خاصی ندارد و در آن به نصیحت و توصیه پادشاهان پرداخته است. جز پندنامه منظوم اوست که به کریما نیز خوانده شده و بعضاً هر دو یکی پنداشته شده است. با سر بندهای «نصیحت»، «تربیت»، «پند»، «حکایت»، «فائده»، در پند و اندرز پادشاهان «پادشاهانی که مشفق درویشانند، نگهبان ملک و دولت خویشند ... دزدان دو گروهند».
آغاز: بسمله. الحمد لله الكافي حسب الخلايق وحده و الحمدلله علی نعمه و استزید من کرمه و اشهد ان لا اله الا هو الموصوف بقدمه و اشهد ان محمدا عبده و رسوله الطاوي السموات بقدمه و اشهد ان علیا ولیه و وصی رسوله و حبیبه بعد از حمد و ثنای خداوند عالم و نعت بهترین فرزند آدم در نصیحت ارباب ملک و مملکت شروع کنیم بحکم آن که یکی از دوستان عزیز جروی درین باب تمنا کرد بفهم نزدیک و از تکلف دور در جوابش نوشتم که شرایف ساعات فرزند عزیز ادام الله بقائه بوظایف طاعات خداوند جل شانه آراسته باد بعدها معلوم کند که ملک جهان را نصیحت رب العالمين پسندیده است ... پادشاهان که مشفق در ویشند نگهبان دولت و ملک خویشند بحکم آن که عدل و رافت خداوند مملکت موجب امن و استقامت رعیت است ...
انجام: نصیحت سعدی بگوش دل بشنود و بصدق کار بند که بتوفیق خدای تعالی موجب سلامت باشد و دنیا و آخرت بمراد و الله رووف بالعباد
چاپ: بارها به چاپ سنگی رسیده؛ مشار فارسی، ج4، صص 4062-4063؛ هند، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 12ص؛ تهران، سنگی، 1322ق، رحلی، 6ص (کلیات سعدی: صص 17-22)؛ ایران، 1856 میلادی؛ اتریش، وین، 1856 میلادی.
[مشترک پاکستان 296/7؛ نسخه های منزوی 3275/4؛ الذريعة 183/24؛ فهرستواره منزوی 352/6 با عنوان «پندنامه» و ناشناس ولی به همین سر آغاز و 666/6 با عنوان «نصیحت الملوك» از سعدی؛ دنا ج 2، ص 643]
آغاز: برابر؛ انجام: این نه رویست کی من وصف جمالش دانم ** این حدیث از دکری برس کی من حیرانم
خط: نسخ تعلیق، کا: عبد الصمد بن محمد بن محمود، تا: 721ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی بوم منقش، 14ص (379-392)، 22سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 8-280]
خط: نستعلیق زیبا، کا: عبدالله بن شیخ مرشد کاتب شیرازی، تا قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 17 سطر به راست و 12 سطر به طریق مورب، اندازه: 15/8×25 سم [ف: 3- 556]
خط: نستعلیق، کا: ابی تراب منعم الدين الاوحدي، تا: 917ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 3-562]
آغاز: الحمدلله تعالی و هو اولی من حمد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق کهن، بی کا، تا: 928ق؛ کاغذ: سمرقندی، 19گ (72-54)، اندازه: 7/5×14 سم [ف: 8-300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، کا: اصفهانی، بابا شاه، تا: 980ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب مرصع ممتاز؛ از جمله کتب مسروقه و اکتشافی توسط نظمیه وقت از منزل لسان الدوله بوده که در سال 1315ق در طهران ابتیاع شده؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: مقوای روغنی بوم مذهب، 46ص، 10 سطر، اندازه: 14/9×21 سم [ف: 7-757]
خط: نستعلیق عالی، کا: مقصود علی شیرازی، تا: 1070ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا، اندازه: 19×31/5 سم [ف: 3-572]
آغاز: برابر؛ انجام: یا داود بگو بندگان مرا هرگز یابید خدای از من کریم تر و هم ازین معنی حق تعالی در قرآن یاد کرده است قوله تعالی الله لطیف بعباد
کامل؛ بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 6گ (80پ-85پ)، 23سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1 سم [ف: 29/1-505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابواسحاق محمد عتیق الله، تا: شعبان 1145ق، جا: شاهجهان آباد؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 7گ، 19سطر در متن و 15 سطر شکسته مورب در حاشیه، اندازه: 12×20 سم [اهدائی رهبر: 6-151]
آغاز: برابر؛ انجام: سر جمله پندها این است که تقویت دین کند و دست سخاوت گشاده دارد. که زرافشان چو دینار بباید گذاشت ** که سعدی در افشاند چون زر نداشت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: روغنی مذهب، با کتیبه بازوبندی دور تا دور آن، درون کتیبه غزلی از حافظ نوشته شده با تاریخ: «در یوم چهارشنبه هشتم شهر جمادی الأخرى مطابق اودئیل في سنة 1257»، 5گ (12ر-16پ)، اندازه: 16×28/5 سم [ف: 20-472]
خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، کا: میر محمد محسن بن محمد محسن اصفهانی حسنی، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای مذهب، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 3- 538]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: 1216ق؛ 7ص (773- 779) [مختصر ف: -861]
کا: اسمعیل، تا: 1235ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم، اندازه: 15/5×24/5 سم [ف: 3-600]
آغاز: بسمله برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: مذنب، تا: 1249ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3ص (54-76)، 10سطر (10/5×15/5)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9-1320]
خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، کا: سید علی شیرازی، تا: 1261ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم مذهب، 21سطر، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 3-535]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: علی محمد لواسانی، تا: شعبان 1276ق؛ از روی خط استاد باباشاه اصفهانی نقل و تحریر شده، مجدول، مذهب، با یک سرلوح مذهب مرصع مزدوج بسیار عالی؛ جلد: میشن مذهب، 46ص، 10 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 7-183]
آغاز: برابر؛ انجام کار بزرگان بخوردان نفرماید و هیبت خود نگاه دارد و مطرب و مسخره و بازیگر و امثال آن ها را همه وقت راه ندهد و در دفع بدان تاخیر نکند و با دوست و دشمن نیکویی کند که دوستان را محبت بیفزاید و دشمنان را عداوت کم شود و از حال زندانیان همه وقت خبر گیرد چندین نصیحت سعدی بشنود و در مهمات کار بندد و چون منتفع شود دعای خیر دریغ ندارد و الله اعلم بالصواب.زرافشان چو دنیا بخواهی گذاشت ** که سعدی در افشاند چون زر نداشت
خط: نستعلیق عالی، کا: میرزا آقا شیرازی، تا: 1278ق؛ مجدول، مذهب، با یک کتیبه مذهب مرصع بسیار خوب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 32ص، 12 سطر، اندازه: 11/8×18/5 سم [ف: 754-7]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمود، تا: 1282ق؛ مجدول، با سرلوح؛ 48ص، قطع: ربعی [نشریه: 7-169]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق خوش، بی کا، تا: 18 شعبان 1284ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 20گ، 10سطر (6/5×11/5)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 3-654]
خط: نستعلیق، کا: ثریا از جواری زینب خانم افندی، تا: اواسط جمادی الاول 1287ق؛ 15 سطر (10×16/5)، قطع: پستی [ف: -171]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: اشراقی، وحید، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 16ص (180–195)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 26-436]
آغاز: برابر؛ انجام: ار نوازی سفله را به کم تر چیزی آید با تو در جنگ
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق؛ 9گ (39پ-47ر)، 13سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 19-326]
آغاز: برابر؛ انجام: نصیحت: تا کسی را در چند قضیه نیازمایی اعتماد نکن. تم النصايح.
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن میرزا رضا قلی آشتیانی، بی تا؛ جلد: تیماج، 20گ (169-188)، 16 سطر (10×16/5)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 11-2329]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم مذهب، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 3-593]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 1ص (27) [ف: 10-650]
بی کا، بی تا؛ 7ص (21-27) [ف: 3-396]
nasihat-ul muluk(t.)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/5149/3-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-138]
nasīhat-ol molūk(mn.)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9004/23
آغاز: معلوم شد که خسرو عادل دام دولة (کذا) قابل ترتیب است و مستعار اما بدان که مالک رعیت را؛ انجام: جان در خطر نهند که بهزیمت پشت دادن به از آن که با شمشیر مشت زدن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 1گ (241ر-241پ)، ابعاد متن: 9/5×20، اندازه: 13/2×23/1 سم [ف: 29/2-601]
nasīhat-e manzūm
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
(1340-1414)jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad
از میر سید شریف جرجانی به فرزندش امیر محمد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1396/19
آغاز: سال ها گفتیم درس قیل و قال ** ما و درویشی و کنج و عین حال
نسخه اصل: کتابخانه آیت الله گلپایگانی، شماره 48 (جدید 156/19) [در فهرست نیامده]؛ خط: نستعلیق، کا: حسنی حسینی، مسعود بن فضل الله، تا: 1059ق، جا: اصفهان؛ 1ص (68)، 19-30 سطر [عکسی ف: 3-665]
نصيحة المؤمنين و فضيحة الشياطين - تحفه اثنی عشریه
nasīhat-nāmče
در آداب طریقت و سلوک اهل معرفت، که پندهایی از خواجه عبدالخالق غجدوانی، نورالدین عبدالرحمن جامی، خواجه سعد الدين، خواجه بهاء الدين و پند نامه لقمان می آورد.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 879/10
آغاز: بسمله، حضرت خواجه عبدالخالق غجدوانی قدس الله تعالی سره العزيز فرموه اند؛ انجام: چون چنین کردند و به خانه خود آمدند باز به طریق روزی که مقرر فرموده بود و همان ملک را مقرر فرمودند که باز به ایشان رساند صدق الله...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 14گ (79پ-92پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 139-2]
نصیحت نامه - اخلاق الاولياء
نصیحت نامه - اخلاق شاه محمدی
نصیحت نامه - اسرار الغيبية لاسباب المدنية
نصیحت نامه - الهي نامه
نصیحت نامه - پندنامه
نصیحت نامه - حجة الذاكرين
نصیحت نامه - ظفرنامه
نصیحت نامه - فرزند نامه
نصیحت نامه - قابوسنامه
نصیحت نامه - کریما
نصیحت نامه - کلیات
نصیحت نامه - نصيحة الملوك
nasīhat-nāme = asbāb-e nekbat
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
(981-1038)ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh
در این منظومه که هفتاد و نه بیت است، شصت صفت که مایه نکبت و نحوست می باشد، برشمرده شده است، به نقل از گفته های حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ابن سینا. در نسبت این منظومه به ابن سینا تردید است.
آغاز: نزد ارباب دولت و مکنت ** شصت چیز است مایه نکبت / گوش کن تا بگویم آن ها را ** که بر انداخت خانمان ها را
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ چلیپا نوشته شده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-258]
آغاز: برابر؛ انجام: دان خواب برهنه نیست نکوی ** مکن و سوی دولت آور روی / این نصیحت که جمله را گفتم ** در به معنی نظمشان سفتم / نقل از شیخ ابوعلی سیناست ** که روایات او همه زیباست
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (303پ-304ر) [ف: 29/1 -142]
آغاز: برابر؛ انجام: نان بدندان اگر کنی پاره ** شوی از شهر خویش آواره
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سید کریم تاجر شوشتری، تا: 1301 - 1308ق؛ 1گ (107ر-107پ)، اندازه: 20×31 سم [ف: 4-111]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که دارد از این نصایح عار ** یا ندارد از این کلام اقرار / بر این تو مایه هلاکت دان ** مایه درد و رنج و محنت دان
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: میرزا علی محمد، بی تا؛ 4گ (15پ-18ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -97]
کا: علی اصغر بن حاجی محمد سعید، بی تا، جا: میانه؛ مجدول؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 6×17، اندازه: 10×21 سم [سنا: ف: 2-74]
nasīhat nāme
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
(1059-1112)qazālī, mohammad ebn-e mohammad
این رساله یک رشته نگارشی است که نخست به نکوهش علوم رسمی برای تحصیل دنیا و پس از آن به ذکر آداب سلوک و پند و موعظه باختصار رفته و تفصیل را به «احیاء العلوم» حواله داده است. وی این رساله را به خواهش یکی از شاگردان که پندنامه مخصوص از او خواسته نگاشته است.
آغاز: بسمله. بدان که یکی از شاگردان خواجه امام حجة الاسلام محمد غزالی قدس الله روحه بعد از آن که در خدمت وی سال ها علم خوانده بود و از هر علم بهره تمام حاصل کرده بود روزی با خود اندیشید که من سال ها رنج بردم و علم تمام حاصل کردم از هر نوعی اکنون ندانم که ازین علم ها کدام نافع خواهد بود؛ انجام: و این دعا پیوسته می خوان خصوصاً در اعقاب صلوات اللهم انی امسئلك من النعمة ... یا کریم یا ستار یا رحیم یا جبار یا ارحم الراحمين.
بی کا، تا: 1042ق؛ مهر: «یا جلال»، «یا ذوالجلال و الاكرام»، «عبده جلال الدين الحسيني» که همه مربوط به شخص واحد است؛ جلد: چرمی، 19گ، 11 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 3-1381]
آغاز: اما بعد بدان که یکی از جمله شاگردان و تلامذه خواجه امام علامة الزمان زین الحق و الدين حجة الاسلام ابو حامد محمد ابن (کذ) محمد الغزالي قدس الله روحه العزيز بعد از آن که سال ها علم آموخته بود و از هر فن بهره تمام حاصل کرده روزی با خود اندیشه کرد که من سال ها رنج برده ام و علم بسیار حاصل کرده ندانم که ازین علم ها اکنون کدام نافع خواهد بود و کدام نافع نخواهد بود تا ترک آن گیرم) آغاز پندنامه (بسم الرحمن الرحيم بدان ای فرزند عزیز دوست مخلص اطال الله بقائك في طاعته و سلك لك سبیل احبائه که منشور نصیحت ها از حضرت رسول الله صلی الله علیه و سلم نویسند و هر نصیحت نامه که نه از حضرت وی نویسند و فرمایند فایده ندهد؛ انجام: و رقاب آبائنا و امهاتنا من النار برحمتك یا کرم یا ستار یا حلیم یا جبار.
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 7گ، 25 سطر، اندازه: 26×43 سم [ف: 6-480]
nasīhat-nāme
نظامی، الياس بن یوسف، 530؟ - 614؟ قمری
(1136-1218)nezāmī, elyās ebn-e yūsof
نصیحت اوست به فرزند.
آغاز: ای چارده ساله قرة العين ** بالغ نظر علوم کونین / آن روز که هفت ساله بودی ** چون گل به چمن حواله بودی.
نسخه اصل: پاریس 1777 .S. P (بلوشه 1646)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 852 ق [فیلمها ف: 1-540]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 49گ [ف: 23-729]
آغاز: برابر؛ انجام: گر چه همه کوکبی بتابست ** افروختگی در آفتابست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (138ر- 139پ هامش)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 12-2553]
nasīhat-nāme
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627؟ قمری
(1143-1230)attār, mohammad ebn-e ebrāhīm‘
نصحیت نامه یکی از مثنویات عطار است و حاوی نصایح بسیاری از او بر مبانی عرفانی می باشد از حیث سبک بین این کتاب و کتاب منطق الطير تشابه زیادی وجود دارد. درباره تو کل، شکر، روز، سلوب، عزلت، طهارت.
آغاز: بسمله، ابتدا کردم بنام کردگار ** خالق خلق از صفار و از کبار؛ انجام: رحمت حق باد بر روح کسی ** کین نصایح را بخواند او بسی
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ جلد: تیماج قرمز، 60ص (25-84)، 14سطر (9/5×16/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1-361]
آغاز: نصائح شیخ فرید الدين عطار نیشابوری علیه الرحمه. بعد البسمله. حمد بیحد مر خدای پاک را ** آن که ایمان داد مشت خاک را؛ انجام: ای پسر خود را بدرویشی سپار ** تا نگهدارت بود پروردگار
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رحیم بن محمد حسین تبریزی، تا: ربیع الثاني 1304ق، جا: تهران (احتمالا)؛ هر بیت در یک سطر؛ 24گ، 14 سطر (7×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 1- 431]
بی کا، بی تا؛ خریداری از سهیلا چاره دار [رایانه]
nasīhat-nāme
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
(1330-1431)ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh
وی دو یا سه رساله نصیحت نامه به فارسی نوشته است. با عنوان های «نصیحت» به نثر و نظم.
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (213پ-215)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-674]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، 2گ (358پ-359پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-677]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ 4گ(150ر-153پ)، 17سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4-670]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق [الفبائي: -584]
منظومة في النصيحة؛ خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2 ص (251-252)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-149]
آغاز: در رعایت دل ها کوش و عذر بنیوش؛ انجام: از نادان دامن درکش
کا: احمد بن محمد حسن نعمة اللهي، تا: 1350ق؛ جلد: مقوایی، 12ص (432-443) [ف: 1-24]
nasīhat nāme = axlāq-nāme
خوجه پاشا، یوسف بن خضر، 844 - 891 قمری
(1441-1486)xāje pāšā, yūsof ebn-e xezr
این کتاب تبویب و فصل بندی خاصی ندارد. برخی از عناوین مطالب مقدمه کتاب از این قرار است: نعمت الانبياء المرسلين صلوات الله علیهم أجمعين، اشارات اصطلاحات علم هیئت، اشارت اسماء بروج، نعت العشرة المبشرة، نعت ابی بکر، نعت عمر بن الخطاب، نعت عثمان بن عفان، نعت اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، نعت باقی الآل و الأصحاب. پس از آن مولف به بیان سبب تحریر این کتاب پرداخته و در ضمن از تأليفات دیگرش هم چون «تضرع نامه» و «عشق نامه» نام برده است. برخی از عناوین مطالب کتاب این چنین است: ذم الدنيا و مافیها، اعتراف تقصیرات نفس، اشارت شمه توحید، ذم الغني و كثرة الأموال، توبیخ الغافلة، اشارت معالجات امراض، بیان ان الحواس و القواى البدنية استعدادات لکمال النفس، اشارة الى ان المقصود الأصلي من خلق آدم فلظهور الحقيقة المحمدية، اشارة الى تعدد طرف المشايخ الى الله تعالی، اشارة الى تعدد طرف المشايخ الي الله تعالی، اشارة الى ان مدار الأشياء عناية الله تعالی، بیان ان المرء محب أن یصرف عمره الى أهم الخدمات، تحریض الاشتغال بأهم العلوم و أنفعها، و ... مؤلف در بخش های پایانی کتاب به بیان وظایف پادشاهان و سلاطین پرداخته و در جاهای مختلف کتاب از عناوینی هم چون «بیان»، «اشارت»، «تنبیه»، «توبیخ» و غیر آن استفاده کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1162عکسی
آغاز: تحف تحیات بی حد و هدایای محامد لاتحصی و لاتعدشون پادشاه در گاهنه عرض اولنور که؛ انجام: چون سوز بوارایه کلدی بو جلدی بونره تمام ایده م انشاء الله تعالی جلد اخیرده تذکره اولیائه اهتمام ایده م تاهر بری بشقه بر کتاب اولاد ادم اولا که برنی یاز در مغه اکتفا قلا، تم الكتاب بعون الملك الوهاب.
نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه، استانبول ترکیه، نسخه شماره 611؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ صفحه اول کتیبه مذهب، دو صفحه اول مجدول؛ 260ص، 21 سطر [عکسی ف: 3-347]
nasīhat nāme
میبدی، حسین بن معین الدين، -911؟ قمری
(1506-)meybodī, hoseyn ebn-e moʻīn-od-dīn
مشتمل است بر «نصایح» قاضی کمال الدين حسین برای پسرش معین الدين به نظم. [احتمالا کمال الدين حسین بن معین الدين میبدی عالم متبحر و متکلم صوفی (-904 تا 911ق) می باشد.]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14782
آغاز: ای سپهر کمال و کوه یقین ** قرة العين من معین الدين؛ انجام: دست از دامن رسول مدار ** وز کسی غیر این قبول مدار. خط: نستعلیق، کان محمد القناه شیرینی، تا: 917ق؛ واقف: سید محمد باقر عربشاهی مولوی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: گالینگور، 7گ، 18سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 17-527]
nasīhat nāme = masnavī dar sefat-e boxl va baxīl
یوسفی هروی، یوسف بن محمد، -966 قمری
(1559-)yūsofi heravī, yūsof ebn-e mohammad
در 31 بیت است. در پایان آن را «نصیحت نامه» خوانده است.
آغاز: ای گشادی نه در کف چون مشت ** کرده آیین مردمی پس پشت / خانه ات شد ز مال مالا مال ** و ز دلت کم نشد حمیت مال
انجام: یوسفی گر ز رسم اهل نظر ** واقفی زر نگه مدار که زر / هر که در باغ دهر گرد آورد ** زرد روئی کشید چون گل زرد
[الذريعه 1231: 9 -م 3140]
بی کا، تا: 919ق [نشریه: 5-377]
آغاز: برابر؛ انجام: یوسفی گر ز رسم اهل نظر ** واقفی زرنگه مدار که زر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ (24ر-25ر)، 13سطر (9/5×13)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 9-1361]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1045ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (138ر-139ر)، 15 سطر، قطع: ربعی [ف: 17-241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 جمادی الثاني 1235ق؛ 2گ (4ر-5ر)، اندازه: 15/1×20/8 سم [ف: 7-391]
nasīhat nāme
جهانگیر پادشاه بن اکبر شاه، امپراتور هند، 977-1037 قمری
(1570-1628)jahāngīr pādešāh ebn-e akbar šāh, emperātūr-e hend
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 822/3
بی کا، تا: قرن 11؛ چلیپا نوشته شده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-258]
nasīhat nāme
باقر، قرن 12 قمری
bāqer(-18c)
وصیت نامه اخلاقی است که «باقر» برای اولاد و برادران ایمانی و دوستان روحانی خود نگاشته و آنان را به تقوی و پرهیزگاری و ترک دنیا دعوت می نماید.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7284/7 - 37/74
آغاز: بسمله حمد بیحد وستایش افزون از عدد سزاوار پروردگار یست جل جلاله که کشور پادشاهیش از ترک نماز ... نصیحت می کنم اولا خود را و ثانياً شما را ای برادران ایمانی و دوستان روحانی؛ انجام: پیش از آن که بحساب مستوفیان زیرک درمانی پس بیا بشتابیم بسوی توبه و انابه و استغفار کنیم از گناهان گذشته شاید خدا بر ما ترحم نماید بعون الله تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ، 21سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4939]
nasīhat-nāme
مراغه ای، میرزا نصیر بن حاجی معصوم، ق 12 قمری
marāqe ī, mīrzā nasīr ebn-e hājī ma‘sūm(-18c)
اهدا به: شاه تهماسب دوم (1135-1144ق)
تاریخ تأليف: 9 رجب 1143ق
رساله ای است در اخلاق مشتمل بر «مقدمه» و چهار «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در نصایح پیامبران، مشتمل بر چهار قسم؛ باب 1. در نصایح پادشاهان سلف، مشتمل بر پنج فصل؛ 2. در نصایح حکما، در چهار فصل؛ 3. در حصر و احصاء فضائل ایشان که صفات حمیده است و ضد آن، مشتمل بر سه فصل؛ خاتمه: در تحریر نصایح درویشان و لطیفه ظریفان که بر سبیل نقل به سلاطینو غیره گفته اند، مشتمل بر چهار ختم.
[فهرستواره منزوی 597/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2799
آغاز: ... گم گشتگان ظلمت وادی ضلالت را به مامن هدایت دلالت نماید، متعشان بادیه جهالت را به سر چشمه فراست می رساند؛ انجام: و فراغ از تأليف این اوراق بتاریخ 9 شهر رجب المرجب تخافوئیل سنه 1143 امید و ملتمس آن که هر گاه این مجموعه نصیحت بر مطالعه کیمیا اثر صاحب خردان دقایق بین و فیلسوفان حقایق آیین برسد قلم عفو بر جرایم این ذره بی مقدار کشیده عیب نادانی راپوشیده دارند باقی و السلام [علی] من اتبع الهدي سنه 1143
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ 152گ، 14 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 14×19 سم [ف: 10-1647]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1484
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-311]
nasīhat nāme
همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین، -1216 قمری
(1802-)hamadānī, 'abd-os-samad ebn-e mohammad hoseyn
در نصیحت به دوستی عزیز با عنوان های «ای عزیز».
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این چند کلمه ایست از بنده جانی عبدالصمد همدانی در نصیحت عزیزی صدور یافته ... ای عزیز چون تحفه خوب داعیان زاویه نشین کلام جانسوز و عبارات محبت انگیز است ... لهذا بعض نصائح که ... از قبیل زیره فرستادن به کرمان است مزاحم گشته...
آغاز: برابر؛ انجام: و در کات خلاصی است دهند و کم الله من لطف خفی ان الله في ایام دهر کم نفحات لعل الله یحدث بعد ذلك امرا. تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3گ، 22سطر (9×14/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-2133]
آغاز: برابر؛ انجام: خواجه در این راه رو کمتر ز مرغی مباش ** ناله و فریاد را وقت سحر می کند اصل جمله سعادات در شب خیزی و اشک ریزی است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ 2گ (78پ-79ر) [ف: 23-741]
nasīhat-nāme
صبا، فتحعلی بن محمد، -1238 قمری
(1823-)sabā, fath-‘alī ebn-e mohammad
با آغاز: «وقتی به خاطر دارم که صدیقی از من طالب...».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6457/49
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (145پ-146ر)، 12سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 9-408]
nasīhat nāme
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1810-1871)kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4130
بی کا، بی تا [نشریه: 13- 368]
nasīhat nāme
کوثر همدانی، علی نقی بن محمد رضا، -1296؟ قمری
(1879-)kowsar-e hamadānī, ‘alī naqī ebn-e mohammad rezā
در پند و اندرز عرفانی و در آن از اسرار الصلوة و آیات الائمه او یاد شده است؛ او در هامش این نسخه در آغاز شرحی به خط خود نوشته درباره سبب تأليف این کتاب.
آغاز: بسمله ... الحمد الله رب العالمين ... رستگار و فیروز گشت آن کس که قیام نمود بکار
انجام: فجعل في رجل عشر جزء (تم الكتاب ... الطاهرين)
[فهرستواره منزوی 670/6؛ الذريعه 168/24؛ طریق الحقايق 118/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3082
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 185گ، 13 سطر (7×12/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-2027]
nasīhat-nāme
اسلمی هندی، محمد سعید، ق13 قمری
aslamī hendī, mohammad sa‘īd (-19c)
پند و اندرزی است به دانشمندان و مردم مدارس که از گفته ها و عقاید سید احمد قادیانی و مذهب اسماعیل دهلوی بپرهیزند. و می گوید محمد علی رامپوری دو بار به مدارس آمده مردم را گمراه می نمود، و در مرتبه دوم به دستور بهادر خان به تاریخ هفتم ذیقعده 1251 ق در مسجد جامع اعلان توبه نمود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 650/1
آغاز: هذا بلاغ للناس ولینذرو ابه ... این نصیحت نامه ایست بطریق اعلام بکافه مسلمین از خواص و عوام؛ انجام: و امام الانبياء و المرسلين و خاتمهم جميعاً بالیقین و علی آله و أصحابه اجمعین و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 7 ذیحجه 1255ق؛ جلد: تیماج، 4گ (1پ-4پ)، 11 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 2-247]
nasīhat-name
حسینی طغری نویس، حسن، ق13 قمری
hoseynī toqrā-nevīs, hasan (-19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5753/1
آغاز: نصایح چندیست که موفق طبع اهالی این زمان باید پدر بفرزند بگوید؛ انجام: یا آن که خردسالان نو آموز دبستان ... از هزار و دویست نود چهار من ... حسن الحسيني (کذا)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
nasīhat-nāme
میرزا عبدالله خان، ق13 قمری
mīrzā 'abd-ol-lāh xān (-19c)
مثنوی است در نود و هفت بیت در پند و اندرز و تشویق به کسب فضائل و دانش، که ناظم در سن هفتاد سالگی برای فرزندش در سن هفت سالگی سروده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8163
آغاز: تولاك الله ای فرزانه فرزند ** نگهدار تو بادا از بد خداوند / زهر بندت دهاد آن بهره مندی ** که وقت حاجت آن را کار بندی؛ انجام: همان به کاندرین دیر مجازی ** که با فضل خدایت کار سازی
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح زر؛ در صفحه آخر نشانی مرحمتی امین السلطان با مهر «قال انی عبدالله» (بیضی)؛ 11گ، 5سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 21-148]
nasīhat-nāme
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239-1319 قمری
(1824-1902)hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far
تاریخ تأليف: 5 شعبان 1190ق؛ محل تأليف: همدان
وی در مقدمه می گوید: «چنین گوید این بنده خاکسار که مذکور شد در بعضی بلاد بعضی از جهال خود را منسوب به شیخ مرحوم اعلی الله مقامه کرده اند و خود را معروف به انتساب به آن جناب کرده اند و زبان طعن و لعن به سایر علما گشوده اند و اظهار عقاید فاسده کرده اند و مشغول به فسق و فجورند به طوری که اهل آن بلاد به واسطه اقوال فاسده و اعمال کاسده ایشان چنین گمان کرده اند که طریقه شیخ مرحوم اعلی الله مقامه این است که در دست این جهال است و علمای تابد بزرگوار هم اعتقاد شان اعتقاد همین جهال و عملشان مانند عمل ایشان پس چون این حکایات مذکور شد و شخص خیرخواهی اصرار نمود لازم شد که چند کلمه به طور اختصار در این خصوص عرضه دارم...».
آغاز: الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ... چنین گوید این بنده خاکسار که مذکور شد در بعضی بلاد بعضی از جهال خود را منسوب به شیخ مرحوم...
انجام: این بود مختصری که ذکر شد از برای غافلان و بیغرضان و هر کس بتفصیل بخواهد مطلع شود رجوع کند بکتاب میزان که این حقیر نوشته ام و السلام علی من اتبع الهدي حرره العبد محمد باقر در همدان در پنجم شهر شعبان سنه 1290 حامدا مصلیا مستغفرا تمت
[فهرستواره منزوی 670/6]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2769/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن علی اصغر، تا: 1297ق، جلد: تیماج، 6 ص (97-102)، 16 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 9-189]
nasīhat name
حاجب شیرازی، حیدر علی بن جعفر، 1271 - 1334 قمری
(1855-1916)hājeb-e šīrāzī, heydar ‘alī ebn-e ja'far
رساله ای است مشتمل بر چهارده پند دوستانه و نصایح مشفقانه از حاجب شیرازی که در مقدمه به کتاب های دیگر مؤلف چون دیوان قصاید و غزلیات و دیگر آثار او نیز اشاره شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15931
آغاز: حاجب بکتاب نیست هر محتاج ... این فقیر فقر او این گوشه نشین بی برگ و نوا و دوست بیگانه و آشنا؛ انجام: شهره افاق و از جمع خوبان و محبوبان جهان طاق گردد این است آخرین وصیت فقیر حاجب و السلام علی اهل الله.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: تیماج، 15گ (1پ-15)، اندازه: 10/7×17/5 سم [رایانه]
nasīhat-nāme = axlāq
خمسه ای، محمد معصوم بن محمد علی، ق 14 قمری
xamsei, mohammad masum ebn-e mohammad ali(-20c)
تاریخ تأليف: شب پنج شنبه پایان جمادی الثاني 1318ق؛ محل تأليف: تهران
در آداب و اخلاق است با حکایت ها و داستان ها.
آغاز: بسمله. حکایت در بیان مذمت تنها غذا خوردن. از نخلستان تقریر و بیان یکی از ارباب تواریخ
انجام: و نقل صحیح همین است و زیاده بر این محض کذب و افتراء است
[نسخه های منزوی 1523؛ فهرستواره منزوی 284/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6048
آغاز و انجام: برابر؛ بتاریخ شب پنج شنبه سلخ جمادی الثاني 1318 هذه السنة سیچقان ئیل در دارالخلافه طهران فقیر خاکسار گرفتار الم روزگار معصوم علی بن ملا محمد علی خمسه ای من محال زرینه رود از تحریر حرکات فارغ شد به جهت نورچشمی فرزندی عزیز میرزا محمد جعفر یادگاری نوشته شد
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 19گ، 13سطر، اندازه: 17/8×21/9 سم [ف: 4-823]
nasīhat-nāme
عکاسباشی، میرزا ابراهیم خان، ق14 قمری
akkāsbāšī, mīrzā ebrāhīm xān(- 20c)‘
در این کتاب صدر نامی به پسران خود علی اکبر و حسن و عبدالعلی با کنایه و طنز در قالب مثنوی نصیحت می کند. کتاب ناتمام است و افتادگی و اغلاط املائی آن فراوان می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 848
آغاز: بسمله، بیا ساقی از روز گشتم نزار ** می روشن و جام صافی بیار؛ انجام: خطی سبز روئیده پشت لبش ** یک سیب سیمین شده غبغبش
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: محتملاً قرن 14، جا: تبریز (احتمالا)؛ جلد: تیماج، 8گ، 11سطر (7×14)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 2-384]
nasīhat-nāme
نویسنده نامه یکی از مریدان خویش را نصیحت گفته و موعظت کرده است. این نامه بدین گونه آغاز می گردد: «دعاء خیر قبول فرماید بعدها التماس آن که در جمیع امور اعتدال مرعی دارد و تمامی اوقات بخیر و احسان بقول و فعل بگذراند و اگر في المثل هزار فرسنگ از برای درمانده بباید رفت برود و از بیوه زنان و مظلومان وضعیفان و شکستگان و یتیمان غافل نباشد و دل جویی و دستگیری بهترین کارها داند و اگر کسی تقصیری کند یا دشمنی کند کرده باشد...». کاتب در آغاز این نامه نوشته: «رسالة بالنصیحه ادام الله ظله قطبا».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 120/9خوئی
خط: نسخ تحریری، کا: دوست محمد قاینی نهار جانی فرزند حسین علی، تا: 1120ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 14-15سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 7-324]
nasīhat-nāme
ناشناخته:
آغاز: بسمله این چند کلمه ایست که حضرت پادشاه عالم مرحوم مغفور سلطان حسین میرزا یکی از فرزندان خود را نصیحت نمود و مجملی از اعمال ناپسندیده سلاطین سابق و افعال حمیده زمان خود به تقریب مندرج ساخته تا بر صفحه روزگار بطریق یادگار باقی ماند بدان ای فرزند اعز ایدك الله في الدارين که بزرگی دنیا و آخرت می طلبی باید که عدل انصاف نصایح سلطان حسین میرزا ست به یکی از فرزندانش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 3گ، 30سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4799]
آغاز: بسمله. بهشت و دوزخ اعمال توست از اعمال امروز تو؛ انجام: در جواب فرمود چندان سعی در نیکی کنم تا ترا از غضب در آرم في شهور سنه 1058
کامل؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ ضمیمه نسخه ش 11980؛ جلد: مقوا، 15 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 12×21/5 سم [رایانه]
از گفتار علی (علیه السلام) و پیامبر (صلی الله علیه و آله) و فاطمه (علیها السلام)؛ کا: جرفادقانی، محمد مؤمن، تا: 1059ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 2گ (25پ-26ر)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 8-705]
آغاز: آن که در آدم دمید او روح را ** داد از طوفان نجات او نوح را / آن که فرمان داد قهرش باد را ** تا سزائی داد قوم عاد را؛ انجام: شاد اگر سازی درون خسته را ** بازیابی جنت در بسته را / هر که آرد این وصیت ها بجای ** در دو عالم راحتش بخشد خدای مثنوی است در پند و اندرزهای دینی و اخلاقی به فرزندان و جوانان، با این عناوین: توحید، عذر گناهان، شاکر بودن، خاموشی، آن چه پادشاهان را زیان بود، اخلاق حمیده، نیک بختی، عافیت، بزرگی، حرص، بی تکلف بودن، ابلهی، رستن از بلا، عقل و دانش، یاد حق، نیکو با همه، مدبری، آن چه از وی رسوائی خیزد، آن که بقا ندارد، کمال عقل، خاموشی و سخاوت، احتیاط کاری، شکست آوردن، آن چه نمی باید کردن، آن چه عمر را می کاهد، دروغگوئی، سخاوت، پوشیدن عیب مردمان، علامت خلق بد، احتراز از دشمنان، آن چه خواری آرد، آن چه در جهان بکار آید، نایافتن پنج چیز از هیچکس، اهل سعادت، رستگاری، بی وفائی جهان، ورع، تقوی، علامت احمقان، علامت فاسقان، علامت اشقیا، علامت بخیل، افعال شیطان، نفاق، علامت متقی، استغفار، فضیلت صدقه، صبر، کرامت های حق، غیبت، اقارب، خوف، فقر، غفلت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در پایان فتوت نامه ای افزوده شده؛ 8گ، اندازه: 19×28 سم [ف: 5-153]
عامیانه؛ بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله، ابتدا می کنم به نام خدای که به جز او خدای دیگر نیست، چه وصفش که در زبان نمی گنجد مسالة: اگر هر موی من گردد زبانی ** شود هر یک تو را تسبیح خوانی؛ انجام: یا علی یاد گیر از من این نصیحت ها را، چنان که من یاد گرفتم از جبرئیل (علیه السلام) و او از حضرت رب العالمين از برای من آورد و به امتان و با دوستان خود بیاموز، تا مداومت کنند.
ترجمه نصایح و مواعظی است، از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) بر حضرت امیرالمومنین علی (علیه السلام) که با عناوین «یا علی یا علی» آمده و برخی از آن مواعظ، به صورت عددی بیان شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 8گ (73ر-80پ)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 37-137]
آغاز: بسمله حمد له اما بعد این نصیحت نامه ایست از فظ مبارک گهر بار و در ... رواتیت که یک روز نحضرت؛ انجام: دانست لازم و واجب است تا از همه بلاها ایمن و محفوظ باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق [رایانه]
آغاز: نقلست از حکیمی پرسیدند که دنیا را چگونه میطلبی گفت بسعی تمام می طلبم گفت آن چه می طلبی می آبی گفت نه گفت وای بر تو دنیا را که بچندین جد وجهد میطلبی نمیابی پس؛ انجام: اول بگزاردن نماز پنجگانه و دیگر در فرمان شوهر بودند و دیگر تن هایی خود را از حرام نگهداشته اند و دیگر بی رخصت شوهر کار نکرده اند و هر زنی که چنین خصلت ها را داشته باشد بهشت باری ایشان واجب گرددو
مجموعه ای از وصایا ونصایح پیامبر اکرم بر فاطمه زهرا (سلام الله علیها) که در یک دفتر جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: بی شوال 1248ق؛ 8گ (112پ-119ر)، 14سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 5-2227]
آغاز: ای نفس یک دو کلیمه نصیحت بشنو که باعث نجات دارین است؛ انجام: کسی کو عارفست اینش یقین است ** یقین عارفان البته این است
کوتاه و مختصر در دستورات و اعمالی که باعث نجات دارین است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (79ر)، 17سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2-138]
آغاز: نخواهی کرد غیر از قتل کشتن ** چه او از دوستان باشد چه دشمن ... در مذمت ربا وسود گوید: دلالت می کند آیات قرآن ** که در روز قیامت سود خوران؛ انجام: تا رجانم را زنقصان رشته اند ** در وجودم تخم حرمان کشته اند / دوری محرومی و نادانیم ** از ازل نقش است بر پیشانیم
مثنوی است در بیان مسایل اخلاقی از جمله در مذمت ربا وسود و مذمت حسد و بخل، صفت قمار، مذمت ظلم وریا، مذمت زیاد کم میزان، مذمت فحش، مذمت سرود و ساز، مذمت بی نماز، مذمت سخن چین، حرمت علما، خنده قهقه، صفت توبه، در مناجات؛ خط: نسخ، کا: موسوی خوانساری، محمد تقی بن محمد مهدی، تا: 1297ق؛ افتادگی: آغاز؛ مسوده چاپ سنگی است، حسب الامر ملاحسین بن آخوند ملاعبدالله خوانساری؛ جلد: مقوا، 18گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 8-4798]
آغاز: تو جهة گویی ومن بیرون از جهاتم در وصال آیات و بینات گفتن نمی خواهد. محجوبان از صفات صنع را ببینند و در صفات آن کس است که ذات را گم کرد؛ انجام: چه قوم موسی که سال ها در تیه ماندند و تا وصال خطوتین بیش نبود جانش گاهی سوی بالا بال ها را گشاید و تنش در زمین چنگال ها فرو برو
کلمات فصیح وجملات بلیغ در ذکر آن چه که انسان را لایق و انیق است، می باشد با استفاده از حدیث و شعر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 2گ (13ر-14ر)، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 5-2227]
آغاز: حمد بی حد وستایش افزون از عدد سزاوار درگاه پروردگاریست جل جلاله که کشور پادشاهیش از ترک تازه سپاه فنا و زوال محروس و لشکر وهم اندیشه از عبور حواشی سلطانیش نومید ومایوس است؛ انجام: قر عینی من لقاء حجتك ** منعمی تم علی نعمتك / کن دراین پیرانه سربازم کزان ** استجب لی دعوتی یا مستعان
رساله ای کوتاه در نصایح ومواعظ که مؤلف برای فرزندان خود نوشته است؛ خط: نسخ، کا: قاسانی، مهدی بن محمد حسین، تا: 1311ق، جلد: مقوا، 15گ (19پ-33ر)، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5-2228]
آغاز: الحمدلله رب العالمين الرحمن الرحيم مالك یوم الدين ایاك نعبد و ایاك نستعین وصلی الله علی حبیبك و رسولك سید المرسلين وصفیك و نبیك خاتم النبيين ... اما بعد ای عزیز بدان و آگاه باش که جمیع حیوانات؛ انجام: به فرقان فنا افتاده ام مصطفی دستی ** به بحر غم گرفتارم، علی مرتضی دستی / ز اسرار شب معراج دانستم یدالله را ** چرا دستم نگیری یا علی بهر خدا دستی
مواعظ و نصایح مختصری است با عنوان «بدان ای عزیز»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 2گ (51ر-52پ)، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 5-2224]
آغاز: نشناسند تو او را بشناس و در حالت خشم در پیش مردم بزرگ سخن مگو وجای نشستن خود را بدان و سخن مردم را گوش دار و در میان سخن مردم سخن در میاور؛ انجام: سنت های پیغمبر صلی الله علیه و اله وسلم را به جای آور تا از رستگاران باشی و نجات یابی این وصیت نامه را به فعل آورد در هر دو سرا مفتخر وسرافراز شوی و همیشه به حرمت و عزت باش
مسائل اخلاقی است که در جملات کوتاه به عنوان پند و اندرز بیان شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پارچه، 4گ، 13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 5-2226]
آغاز: شکر و منت بی نهایت خدای را عم نواله و جم افضاله که روزگار ما را بفر دولت زمان مدت و یمن سلطنت دوران ... ابوالمظفر سلطان سلیمان بهادر خان خلدالله ظلاله...
گفتارهایی است اخلاقی که مطالب آن تحت عنوان: خصلت، تنبیه، اشارت، نصیحت، خلق، عادت، آداب آمده و نویسنده آن را به نام شاه سلیمان بهادر خان معنون داشته؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ دارای یک سرلوح مرصع، مجدول؛ در صفحه عنوان با خط مغایر نام کتاب «نصایح الملوك» آمده؛ 58ص، 12 سطر (5/5×12)، اندازه: 11× سم [ف: - 242]
نسخه اصل: آستان قدس ش 3582؛ به نام «مجلس اسمی منعمی اقصوی رضوی صفوی جمال شریفی»؛ بی کا، بی تا؛ 4گ [فیلمها ف: 1-267]
آغاز: الحمدلله علی نواله والصلاة علی محمد واله این کلمه چند است از نتایج انفاس دانایان راه دین و کاملان روی روی زمین که جمیع خلایق را محتاج اليه است؛ انجام: پادشاه باید که همواره توفیق عدل و احسان از حضرت الله تعالی در خواهد و در آن کوشد که آوازه عدل و احسان آورد و در عالم منتشر گردد
سخنان حکمت آمیز برای مردم و حاکمان به اختصار آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه، 9گ (4ر-12پ)، 13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 5-2226]
آغاز: اللهم یک یک الرحمن سر به سر آن جا که عیان است، چه حاجت به بیان است از کوزه همان برون تراود که در اوست؛ انجام: مار تا راست نشود سوراخ نرود مار را به دست دیگری می گیرد مار دارد مهره را از اصل خود بر [...] است مار سر کوفته به مار پوست بگذارد و خوی نگذارد مار خور است یعنی غم و اندوه بسیار می خورد
مسائل اخلاقی را به نظم و نثر با روش ادبی شیوا آورده است، اشعاری از سعدی، خاقانی، ناصر خسرو ذکر کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 13گ (84پ-96ر)، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 5-2227]
nasīhat-nāme-ye payāmbar-e akram be ‘alī-ye bn-e abī-tāleb
؟مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
(1628-1699)majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8879/13
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 17سطر (9×20)، قطع: بیاضی [ف: 17-242]
nasīhat nāme-ye xalīfat-o lāh fī arzeh
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
(1330-1431)ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh
رساله کوتاهی است با عنوان «نصیحت، نصیحت» که به آیات قرآنی و احادیث نورانی مزین و به نظم فارسی آمیخته گردیده است. دو رساله دیگر به نام نصیحت نامه در رساله های سید ماهانی به چاپ رسیده است.
آغاز: بیت: این چنین فرمود شاه انبیا ** آن رسول الله حبیب کبریا بسمله الحمدالله المنفرد ذاته المتعزز صفاته سرمدا ... قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) اذا بویع خلیفتان فاقبلوا الاخر منهما بیت این چنین فرمود شاه ابنیاء ... بیت: این چنین فرمود شاه انبیا ** آن رسول الله حبیب کبریا
انجام: بتیغ ولایت غازیانه غزایی کرده شود. بیت: خوش غزایی کنیم مردانه ** ما چو شمعیم و غیر پروانه
چاپ: چاپ شده
[فهرستواره منزوی 1035/8]
کا: حسینی، محمود بن محمد، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، 1ص (190)، 23 سطر (10/5×19)، اندازه: 16×24 سم [ف: 10-1778]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ کاغذ: ترمه، 4گ (123پ-126پ)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6 سم [ف: 8-271]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ 33سطر (9×20)، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-210]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 3ص (159-161)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 3گ (142ر-144ر)، 14 سطر (8×14) [ف: 688-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد بن فاضل، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221گ، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 51-62]
آغاز: و یاقوت مکلل کرده بر سر او فرشته و نام علی بر او نوشته؛ انجام: کین نصیحت نعمت الله می کند.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد جعفر، تا: 1237ق؛ جلد: مقوایی، 9ص (1-9)، اندازه: 13/5×20/7 سم [ف: 17-432]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدارحم بن خدا کرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 3ص (66-68)، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32-310]
آغاز: برابر
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 3ص (290-288)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-149]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/26عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1306]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/54عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1311]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 3ص (187-185)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-599]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ جلد: مقوا، 5ص (68-72)، 23 سطر، اندازه: 16/7×21/6 سم [ف: 5-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 5ص (254-258) [ف: 10-1672]
nasīhat nāme-ye soleymānī = hefz-os sehha
محمد حکیم بن مبارک، ق 10 قمری
mohammad hakīm ebn-e mobārak(-16c)
اهدا به: سلیمان قانونی سلطان عثمانی فرزند سلطان سلیم عثمانی (-974ق)
تاریخ تأليف: شب سه شنبه ذیقعده 929ق
با تورق در متن می توان دریافت که کتاب برای سلیمان قانونی سلطان عثمانی (-974ق)، فرزند سلطان سلیم عثمانی (-926ق) و نوه سلطان بایزید عثمانی (-918ق) نگاشته شده است و هنگامی که پادشاه برای پرهیز از ابتلاء به وبای پیش آمده در استانبول تصمیم می گیرد به ییلاق برود از سلطان عذر خواسته و به جای آن به نگارش این رساله پرداخته است. در مقدمه دارد که پزشک شاه سلیمان و نیاکان او بوده است که مراد سلطان سلیم پدر و سلطان بایزید نیای اوست. رساله دارای نگارشی روان و دلکش است که مقدمه را با آیاتی از قرآن که درباره سلیمان نبی است آغاز شده و ضمن ستایش با این آیات، گوشه چشمی هم به اشتراک نام پادشاه با نام سلیمان نبی داشته است و یاد کردهای او در همه جای کتاب از جمله در مقدمه، نشان آشنایی کامل او بر دانش قرآنی دارد. علی رغم حجم اندکش، اطلاعات تاریخی و اجتماعی و مذهبی خوبی از روزگار خود به دست می دهد. در جای جای آن از اشعار شاعران بزرگ هم چون حافظ استفاده کرده و کمتر از فردوسی و نظامی. مؤلف در رویارویی فلسفه و دین، جانب دین باوران را می گیرد و بخشی از حکمت و پزشکی را که مغایر با اصول دینی است نمی پذیرد؛ گرچه گاهی که کمی تعصب دینی او کاهش می یابد، مثلا در بحث شراب، علی رغم اشاره به حرمت آن، مزایای آن را بر می شمارد و آداب «شراب خواری» را یاد می کند و صادقانه گرایش خود را به استفاده از آن بیان می کند. نام کتاب در فهرست «حفظ الصحه» یاد شده ولی خود مؤلف نظری دیگر دارد و گرچه در آغاز به موضوع کتاب که حفظ الصحه در ایام وباست می پردازد و شاید همین باعث اشتباه شده اما در بخش پایانی مقدمه می گوید: «و جهت اظهار صدق این دعوی بر ضمیر منیر صغار وکبار روزگار این نصیحت نامه سلیمانی نوشته شده جهت حفظ صحت در ایام وبا و فساد هوا ... بدان که این کتاب نصیحت نامه مشتمل است بر مقدمه ای و مقصودی و خاتمه ای».
آغاز: سپاس بی قیاس پادشاهی را سزد که پادشاهی در جهان به یک طلب به بنده مؤدب خود یعنی حضرت سلیمان بخشید: رب الغفر لی و هب لی ملکا لا ینبغی لأحد من بعدی انك انت الوهاب. وجود سر لطیف هوا را که جهت ترویح روه هر قوی و ضعیف مهیا کرده بود مرکب بادپای عساکر نصرت مآثر او گردانید ... سپاس بی قیاس پادشاهی را سزد که پادشاهی دو جهان به یک طلب به بنده مؤدب خود یعنی حضرت سلیمان بخشید: رب الغفر لی و هب لی ملکا لا ینبغی لأحد من بعدی انك انت الوهاب. وجود سر لطیف هوا را که جهت ترویح روه هر قوی و ضعیف مهیا کرده بود مرکب بادپای عساکر نصرت مآثر او گردانید...
انجام: سلطان که بود سایه رحمان رحیم ** باشد به صفات ذات موصوف مقیم / هر کار سلطان بکند خوش باشد ** زان روی که کار او بود کار حکیم. تم بفضل الله و الحمد لله علی اتمام و الصلوة علی رسوله خیر الأنام و آله و صحبه خیر الكرام في ليلة
الثلاثاء من شهر ذی القعدة المبارك علی ید کاتب مؤلفه الفقير الى الله الغني الكريم ابن المبارك محمد الحكيم رحمه الله المنان في سن عام سنة تسع و عشرین و تسع مائة ختم الله بالخیر.
چاپ: گنجینه بهارستان، بخش علوم و فنون - 1، قسمت پزشکی - 1، به کوشش مرکز پژوهش های کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران، تابستان 1386ش، با تصحیح دکتر سید حسین رضوی برقعی، صص 481- 561
[مقدمه دکتر سید حسین رضوی برقعی بر نصیحت نامه سلیمانی در گنجینه بهارستان؛ فهرستواره منزوی 3417/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6236
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 929ق؛ کاغد: سمرقندی، 135ص، 11سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 19-207]
nasīhat-nāme-ye sayyed xalīl-ol lāh valad
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
(1330-1431)ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh
پند و اندرزی است برای سید خلیل الله، پندهایی است به نثر به عنوان نصیحت و سپس به نظم. شامل نه نصیحت است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی ... خلیل الله من، ای نور دیده ** که مثلث دیده مردم ندیده / بمانی یادگار «نعمت الله» ** بسی روز و بسی سال و بسی ماه / نصیحت نامه ای بس عارفانه ** نوشتم از برای آن یگانه
انجام: و ماهیت عبارتست از اعیان ثابته یعنی صور اسماء الهيه ذاتست با صفت متعينة.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ درهامش؛ کاغذ: ترمه، 5گ (117پ-121پ)، 21سطر، اندازه: 16/2×23/6 سم [ف: 8-270]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ 33سطر (9×20)، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد بن فاضل، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221گ، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه:
13/5×21 سم [ف: 51-62]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 4 ص (62-65)، 26سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 32-310]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 13ص (880-892)، 17سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-522]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق، 3ص (244-242)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-148]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/29عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1307]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 3ص (137-135)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-593]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ جلد: مقوا، 6ص (58-63)، 23 سطر، اندازه: 16/7×21/6 سم [ف: 5-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 6ص (246-251) [ف: 10-1672]
nasīhat nāme-ye sayyed nūr-ol lāh
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
(1330-1431)ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh
پند و اندرزهایی است با عنوان «نصیحت نصیحت»، که برای سید نور الله نامی نگاشته است.
آغاز: بسمله. یا ولدی اعزك الله في الدار، معلوم باشد که حضرت واجب الوجود از خزانه جود بی نوایان...
انجام: هر یکی را بجای خود میدار ** «نعمت الله» زیاد هم مگذار ... فان الله اقدر علی ظهورها و قد حجبها بنورها. الفقير نعمت الله الحسيني
چاپ: در مجموعه رسائل او، چاپ دکتر نوربخش، ص 47-51 چاپ شده
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ درهامش؛ کاغذ: ترمه، 3گ (121پ-123پ)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6 سم [ف: 8-270]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ 33سطر (9×20)، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد بن فاضل، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221گ، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 51-62]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدا رحم بن خدا کرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 2ص (65-66)، 26 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 32-310]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق، 2ص (238-237)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-148]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 2ص (130-129)، 25سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-592]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ 4ص (64-67)، 23 سطر، اندازه: 16/7×21/6 سم [ف: 5-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 4ص (251-254) [ف: 10-1672]
nasīhat-nāme-ye šāhī
کمال خوارزمی، حسین بن حسن، - 839؟ قمرۍ
(1436-)kamāl xārazmī,hoseyn ebn-e hasan
اهدا به: ابراهیم سلطان فرزند امیر کبیر ابوالفتح شاه ملک نویان مؤلف این کتاب را، پس از 829 ق (این تاریخ در کتاب آمده) در دو «مقاله» نگاشته است: مقاله 1. در فضائل امتثال اوامر الهي و اجتناب از زواجر و مناهی در یازده «باب»: 1) فضائل معرفت باری و طریق اکتساب آن و سلوک راه عبودیت به قدر امکان، 2) فضائل علم و عقل و حسن نتایج این هر دو، 3) در تحریص تا بر مصاحبت ابرار و تحذیر از مجالست اشرار، 4) فضائل معدلت و راستی و به حال مظلومان و فقراء و مساکین پرداختین، 5) فضائل تقوی که توشه راه عقبی است، 6) فضائل محاسبه اعمال و مراقبه احوال خود، 7) بیان فضایل تواضع و رذایل تکبر، 8) فضایل حلم و حسن اخلاق، 9) فضایل علو همت و رذایل دون همتی، 10) فضایل ترجیح حکم خدا بر هوا و اختیار دین بر دنیا، 11) فضایل هشیاری و بیداری و اندیشه کردن از خوف خاتمت و حالت ملاقات باری؛ مقاله 2. در آیین خدمت حضرت خاقانی و رعایت رسوم جهان بانی در نه «باب»: 1) فضایل وفاداری و حق گزاری، 2) فضایل اطاعت فرمان پادشاهی، 3) فضایل حسن خدمت و شکر نعمت، 4) فضایل اکتساب رضای والده و دعای خیر بر والد، 5) فواید دانستن مقادیر مردم و تنزیل هر یک در منزلش، 6) فضایل رضادادن به قضای الهي و دوام مصابرت در جریان احکام پادشاهی، 7) منافع ارشاد و مرشد و عمل کردن به موجب علم، 8) فضایل توکل با وجود حزم و آگاهی، 9) در خاتمة الكتاب.
آغاز: حمد و ثنای بی غایت و شکر و سپاس بی نهایت حضرت ملکی را که ملک او از سمت زوال مبراست و سلطنت او از وصمت انتقال معرا پادشاهی که سرافرازی تاجداران...
انجام: دعا گویان رقم عفو ملوکانه کشاند و آن را از جمله کلام العشاق نظری دلاویزی داند ایزد تعالی این استان عالی را که منشأ مکارم و معالی است بر اشارت معالم هنر و احیای [...] آن واعادت [...] دانش وابدای [...] سعادتش موخر و بر اعدای دین و دولت مظفر باد
[الذريعة 185/24؛ نسخه های منزوی 1708/2؛ فهرستواره منزوی 672/6]
آغاز: حسین بن حسن احسن الله اليه و غفرله و لوالدیه بر ضمیر منیر ارباب الباب و خاطر مستنیر اصحاب آداب هر اینه چون آفتاب جهان تاب روشن و پیدا و ظاهر و هویدا است؛ انجام: جان و دل مظهرش مست لقای ایزدی ** از سر تو مباد کم سایه مریم دوم
از 251ر. میان برگ های 250 و 251 افتاده و باب های 6-8 و آغاز باب 9 در نسخه نیست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 264گ، 17سطر (12×20)، اندازه: 18×28 سم [ف: 12-2653]
آغاز: برابر؛ انجام: روان بخش و دلکش اشارات او خزدمند از او روح بی پرورد...
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن غلامعلی، تا قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد جعفر [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 268گ، 16 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 5-2228]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 64گ (350ر-413پ)، 17 سطر، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 30-122]
nasīhat nāme-ye šeyx-ol moqāmerīn
مشتری خراسانی، محمد ابراهیم، 1264 - 1305 ق
(1848-1888)moštarī xorāsānī, mohammad ebrāhīm
تأليف میرزا ابراهیم مشتری طوسی شاعر فحاش و هتاک دربار ناصرالدین شاه قاجار و مشتمل بر دو قسمت» است: قسمت 1. نصایحی است خطابی از شیخ المقامرين به فرزند خود مبنی بر این که چگونه رفتار کند تا باعث ترقی و پیشرفت او گردد؛ قسمت 2. کنایاتی است به سیاق رساله ده فصل یا تعریفات تأليف عبید زاکانی به ترتیب حروف تهجی. (گلچین معانی)
آغاز: بسمله، نصایح شیخ المقامرين است بپسر خود که هرگاه بخواهی موافق سلیقه و قانون ابناء زمان که درین عهد امیر و وزیر و مشار و مشیر هستند رفتار کنی باید این ها را کار بندی.
انجام: وحشی، عاقبت اندیش و آن کسی که نتواند در شهر زندگی کند.
[الذريعه 1049/9؛ نسخه های منزوی 1709/2؛ فهرستواره منزوی 672/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1294ق؛ با اغلاط املایی بسیار؛ 4گ، اندازه: 17/7×22/3 سم [ف: 7-765]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ (63ر-69ر)، 13 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 37-51]
nasīhat-on nezām
که عامل کاشان را نصیحت کرده که دست از ظلم بردارد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10369/4
آغاز: ای باد صبا اگر توانی ** بگذر بقلمروی که دانی؛ انجام: این نامه که شد بلند نامش ** شد نام نصیحت النظامش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ صفحات دارای کمند و مجدول؛ 23ص (465-487)، 16سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 17-465]
naṣīḥat-un niẓāmīya
معمر بن ابی عمامه، ق 5 قمری
ma‘mar ebn-e abī ‘emāme(-11c)
اهداء به: خواجه نظام الملك در سال 480 ق خواجه نظام الملك در التزام سلطان جلال الدين ملکشاه به اصفهان می آید و در آن جا فقراء و سائلان را انعامی زیاد می کند به طوری که مبلغ این بخشش ها به یکصد و چهل هزار دینار می رسد، نوبت دوم که باز او به اصفهان می آید به جهت ترس از خرج آن مبلغ کثیر به سرهنگان دستور می دهد که منع گدایان و فقیران کنند. در این موقع شیخ ابوسعید معمر بن ابی عمامه واعظ به خدمت خواجه نظام الملك می رسد و خطاب های عربی درباره انفاق به خلق الله و کمک به مردم ایراد می کند و بر حسب آن از خواجه نظام الملك می خواهد که روش قدیم خود را تغییر ندهد. نصيحة النظاميه حاوی آن خطابه است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 431/17
آغاز: بسمله. الحمدلله المولى الانعام و صلی الله علی من هو الانبياء اشرف ختام و علی اله الكرام و اصحابه به سرج الظلام و السلام علی صدر الاسلام و رضاء الانام؛ انجام: و یقضی لدولتك بالتخلید و لنعمك بالمزید و الله تعالی ولی التوفيق صدر الاعلام و السلام
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالحمید بن محمد، تا: 2 ذیقعده 1322ق؛ جلد: تیماج، 6ص (353-358)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 1-421]
an-nasīha wa-l ‘aqīda
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
(1059-1112)qazālī, mohammad ebn-e mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10029/33
آغاز: بسمله الحمد لله وحده والصلوة علی من الاين بعده؛ انجام: شرحناه ذلك في کتاب قواعد العقايد فاطلب منه بظفر بمقصودك
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2ص (99-100)، اندازه: 12×17 سم [ف: 39-32]
nasīhat-ol valad
مولوی، جلال الدين محمد بن محمد، 604 - 672 قمری
(1208-1274)mowlavī, jalāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad
پندنامه منظومی استبه شیوه مثنوی معنوی، به فرزندش در 51 بیت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 2ص (377-376)، 18 سطر، اندازه: 12/2×20/7 سم [ف: 5-41]
آغاز: ای پسر با اندوه و غم خوی کن ** روی دل را جانب دلجوی کن؛ انجام: از خلاف و از خیانت باش دور ** تا بود پیوسته بر روی تو نور
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (حاشیه 213- حاشیه 216)، 18 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 20-173]
an-naṣīḥatayn ila-n nās kāffa
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، 557-629 قمری
(1163-1232)abd-ol-latīf-e baqdādī,‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 354/5-ف
نسخه اصل: حسین چلبی ش 823؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 622ق؛ 17گ (63-79)، 17سطر [فیلمها ف: 1-457]
nasīha dar bayān-e ‘elal-e ‘aqab māndegī-ye īrānīyān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14955
آغاز: بسمله. بدایع حمد ثنا و جوامع شکر و سپاس؛ انجام: سعادت مقدسه سرسبز و خرم نماید تم الجلد الأول من هذا الكتاب
ج1؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
النصيرية في الامامة - الامامة
منضج - پاسخ طوسی درباره سخن حنین و ابن سینا درباره نضج و بول
nu j-ul axlāṭ = r.-un fī amr-in nudj
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
(1201-1274)nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
در خصوص موضوع نضج و منضجات که محل نزاع او و بعضی اطباء بوده و خواجه در آن به ذکر آراء آن ها و تقریر عقید خود پرداخته است. (غلامعلی عرفانیان)
آغاز: بسمله. غفرانك ارجو. لقد جری بینی ادام الله علاك و جعل اعدائك فداك و بین بعض الأطباء الذين غفلوا عن اصول العلم الطبيعي في امر استعمال المنضجات مجاراة: و هی انهم ان المنضجات باسرها لا تخلوا عن حرارة ملفظة نضج الأخلاط و آن ما عداها من الاشربة الباردظ اللطيفة لا تنفع في امر النضج لا بالعرض ولا بالذات...
انجام: حتی یحصل المرام و المطلوب في کل الأبواب و خصوصا في امر نضج الأخلاط و تسهیل سبیله الى الاندفاع. هذا ما سنح لنا في هذا الباب و المطلوب من الانعام أن یصحح ما کان من الغلط و یصلح الفاسد منه و یرشد إلى الصواب، و الله ولی الهام الصواب و المهدي الى السداد.
چاپ: در ضمن اجوبة المسائل النصيرية، به اهتمام عبدالله نورانی چاپ شده
[احوال و آثار خواجه، مدرس رضوی، چاپ جدید، ص 577]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن کمال الدين حسین، تا: یک شنبه 21 صفر 144ق، جا: قم؛ جلد: مقوا، 3ص (243-245)، 21 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 19-350]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 3 ص (225 - 227)، 22 سطر (9×19)، اندازه: 17×28 سم [سنا: ف: 1-20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (16-18) [ف: 4-813]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-261]
an-nudj wa-i haqiqa
شیرازی، محمد بن اسحاق، ق 11 قمری
Šīrāzī,mohammad ebn-e eshāq(-17c)
تاریخ تأليف: ربیع الأول 1020ق؛ محل تأليف: مرو
مؤلف که از شاگردان عمادالدین محمود شیرازی است بر کلام استادش در شرح کلام شیخ تعلیقاتی نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6521/5
آغاز: قال الشيخ في مبحث معالجات الكلية تحت العفونة و لا یضع الى الرجل الذي زعم أن الغرض في الانضاج الترقيق و الخلط الحار؛ انجام: و انا الآن نعتقد صحة کلام الشيخ و بطلان رای الرازيكما لا یخفی علی الناظر في کتاب البالغين بعین الانصاف و انشاء الله وفقنی با تمام رسالة التي کتبت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاتب در چند جا اشاره کرده که عماد الدين محمود شیرازی جد اوست؛ 3گ (حاشیه 19ر-حاشیه 21پ)، 16سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 20-96]
na d-ul ī āḥ fī tartīb-i ī āḥ-il ištibāh
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمر
(1630-1704)alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen‘
وابسته به: ایضاح الاشتباه في اسماء الرواة = ایضاح الاشتباه في ضبط تراجم الرجال؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726) تاریخ تأليف: 1086ق؛ محل تأليف: کاشان
کتاب «ایضاح الاشتباه في اسماء الرواة» علامه حلی را در این کتاب ترتیب دقیق تری از جهت مراعات آغاز نام ها داده و مطالبی با عناوین «اقول» بر آن افزوده است.
آغاز: الحمدلله الذي کشف عن معالم دینه بمقال خلاصة رجال نبینا محمد فهرس ابواب النبوة و الولاية.
انجام: فعلیه بکتابنا الكبير الموسوم بکشف المقال في معرفة الرجال انتهی و هذا منتهی کتاب نضد الايضاح
چاپ: با فهرست طوسی در کلکته به سال 1853 به چاپ رسیده
[ایضاح المكنون 655/2، الذريعه 186/24؛ مكتبة اميرالمؤمنين 475/4]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ چنان که در صفحه عنوان دیده می شود اگر ساختگی نباشد، محشی با نشان «منه»، در آغاز نسخه مطلب های تاریخی و رجائی است به خط نستعلیق از مؤلف؛ جلد: تیماج مذهب، 118گ، 15سطر (7/5×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 1-510]
خط: نسخ، کا: محمد رفیع پسر محمد رضا، تا: قرن 13 [نشریه: 920-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 73گ (50پ-122پ)، 16 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1610]
آغاز: برابر؛ انجام: و جعله من المتقربين اليه زلفی، و وقع الفراغ في بلدتنا المحروسة قاسان صینت عن الجور و الطغيان...
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد رضا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع اصفهانی به تاریخ جمادی الاول 1319؛ 127گ (3پ-129ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 21-55]
نضد الدرر و نظم الغرر - نظم الغرر و نضد الدرر
na d-ul qawā‘id-il fiqhīya ‘alā ma hab-il imāmīya
فاضل مقداد، مقداد بن عبد الله، -826 قمری
(1423-)fāzel-e meqdād,meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh
وابسته به: القواعد و الفوائد؛ شهید اول، محمد بن مکی (734- 786ق)
تاریخ تأليف: 6 محرم 808ق
قواعد و فوائدی را که شهید اول در کتاب خود «القواعد والفوائد» آورده به ترتیب کتاب های فقهی مرتب نموده، با همان عبارت و چیزی بر آن نیفزوده است. کتاب دارای یک «مقدمه» و دو «قطب» است: المقدمة في تعریف الفقه وما یناسبه؛ قطب 1. في القواعد العامة، دارای چند «مطلب»: مطلب 1) في تفصیل اقسام الحكم و فیه فصلان، 2) في المقاصد و الوسائل، 3) فیما یترتب علی القواعد الخمس و فیه ابحاث، 4) في قواعد من هذا الباب، 5) في قواعد متعددة و احکام متبددة؛ قطب 2. دارای چند «مقصد»: مقصد 1) العبادات و فیه مرصدان، 2) المعاملات، 3) ..، 4) التناكح و التوارث و فیه فصول، 5) العقوبات و فیه فصلان، 6) الأحكام و فیه فصول.
آغاز: ربنا آتنا من لدنك رحمة و هیء لنا من أمرنا رشداً وافض علینا من سجال جود ما یزیل عن قلوبنا الصدا...
انجام: و لا یحلف قاسم القاضي لانه حاکم، و لیکن هذا آخر ما رتبناه علی حسب ما وجدناه الأمسألة القسمة فانی اضفتها الى ما وجدته في نسخته ره ... کتب المقداد بن عبدالله بن محمدبن حسین السيوري عفی الله عنه و لنا و لابوینا بحرمة محمد و آله الطاهرين
چاپ: قم، محقق: عبد اللطيف الكوه کمری، مطبعة الخيام، 581ص، 1404ق.
[الذريعة 187/24؛ ريحانة الأدب 282/4 و 283]
خط: نسخ، کا: فضل الله بن محمد (قمی)، تا: 5 صفر 975ق؛ با یک واسطه از نسخه مؤلف مقابله شده؛ مهر: محمود بن حاج محمد رضا بیدگلی به تاریخ ربیع الاول 1288 «الواثق الراجي عبده محمود» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 247گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 7-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از یحیی بن محمد شفیع اصفهانی؛ تملک: محمد تقی بن مصطفی رضوی و سید مصطفی خوانساری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 183گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [اهدائی رهبر: 3-783] و [ف: 21-1605]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: تیماج، 128گ، 23سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 21-1606]
بندی است از آن درباره شرکت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 20 سطر [ف: 5-399]
آغاز: ... قاعدة: الواجب ما یذم تارکه لا إلى بدل و مطلق أيضاً علی مالابد له منه و إن لم یتعقبه ذم؛ انجام: بل یکون الكلام نثراً فیصیر المسائل سبعمائة وعشرین مسألة؛ المقصد الثاني في المعاملات...
شامل یک مقصد است؛ خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 19گ (164-182)، 26سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 29-419]
در این نسخه بیشتر به آوردن عناوین و سرفصل ها بسنده شده و باقی مطالب را با تعیین شماره به متن قواعد ارجاع داده اند، پس باید آن را فهرست نضدالقواعد دانست؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: -111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عاملی، صالح بن سلیمان، تا: اواسط ربیع الاول 1074ق؛ مصحح، با آثار بلاغ، محشی؛ تملک: کاظم ابن محمد تبریزی به تاریخ شعبان 1310 قبا مهر «الطف علی العبد المذنب کاظم بن محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 216گ، 17سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 131گ، 21سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21-1604]
آغاز: بسمله وفق اللهم لاکماله بمحمد و کرام آله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ علی بن محمد کاظم، تا: دوشنبه 12 جمادی الاول 1123ق؛ محشی با عنوان «ناصر» و رموز مختلف «ق»، «م ل» و «منه ره»، از نسخه اصل استنساخ گردیده؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: میشن، 195گ، 17سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 21-1604]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 135
همان نسخه بالا [نشریه: 5-610]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2170-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-394]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ 53گ (2پ-54پ)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 1-229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 109گ، 23سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 21-1602]
آغاز: برابر؛ انجام: و یجوز النظر الى المرأة للشهادة علیها او المعاملة اذا.
از ابتدای مقدمه تا اواسط مطلب سوم از قطب اول است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ واقف: عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 23گ، 19سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 21- 1606]
آغاز: لایرفع بالشك وهو راجع الى الدليل العقلي اعنی اصالة عدم الحكم السابق وینبه علیه قول النبي ... الثامن أن العمل بحسب النية القوله تعالی وما أمروا الا؛ انجام: فائدتان الأولى الفرق بین الماء المطلق ومطلق الماء و البيع المطلق و مطلق البيع ... الثانية ارتفاع الواقع في امتناعه ... بقی الجزء الواقع في تلك الحال وما بعدها بغیر نية فیبطل في نفسه و
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 214گ، 17سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4799]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ترکی بن عبدالله کعبی دریساوی، تا: یک شنبه 4 جمادی الاول 1232ق؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج، 178گ، 19سطر، اندازه: 15/8×21/5 سم [ف: 21-1605]
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 ربیع الاول 1248ق؛ جلد: گالینگور، 155گ، 19 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: -56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: زین العابدين خوانساری، تا: ربیع الاول 1258ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مرتضی مدرسی چهاردهی به سال 1350ق، جلد: تیماج، 146گ، 20سطر (9×15)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 30-561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد رضا ساوجی، تا: ذیقعده 1284ق؛ جلد: تیماج مذهب، 203گ، 17سطر [ف: 1-284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن علی غروی، تا: 25 رمضان 1303ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 245گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 3-784]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسی، تا: چهارشنبه دهه آخر ربیع الثاني 1309ق؛ جلد: تیماج، 165گ، 19سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 26-237]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول یمکن حملها علی النداخل النوعي ... مع النضمام الواجب .. الفعل الواحد لا یقع علی متباینین.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 15ص (320-334)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 9-104]
na d-ul la’āli wa muhra‘-ut tālī
ابن عبد الوهاب، محمد بن عبد الوهاب، 1115-1206 قمری
(1704-1792)ebn-e ‘abd-ol-vahhāb, mohammad ebn-e ‘abd-ol-vahhāb
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 91
آغاز: بسمله. الهي کیف احمدك و قد استشعر قلبی جلالة کبریائك و کیف ... اما بعد فیقول العبد المتمسك بحبل الله المتين؛ انجام: (آغاز سوره فلق) بسمله. قل اعوذ برب الفلق، الفلق الصبح فعل بمعنی مفعول و اصله الشق
از آغاز تا اندکی از فلق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه ره ص»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 24 سطر (15×17/5) [ف: -807]
na rat-ul aġrī fī nuṣrat-il qarī
علوی حسینی، مظفر بن فضل، -656 قمری
(1259-)alavī hoseynī, mozaffar ebn-e fazl‘
اهدا به: ابو طالب محمد بن علقمی
تاریخ تأليف: 642ق
کتابی است درباهر شعر و توصیف آن و بحث از منافع و مضار آن، و خلاصه آن چه از فنون بلاغت و ادب که لازم است شاعر مراعات نماید. با عناوین «باب، باب»، در پنج «فصل»: 1. في وصف الشعر و احکامه و بیان احواله و اقسامه؛ 2. فیما یجوز للشاعر استعماله و ما لا یجوز؛ 3. في فضل الشعر و منافعه و تأثيره في القلوب و مواقعه؛ 4. في کشف ما مدح به و ذم بسببه...؛ 5. فیما یجب أن یتوخاه الشاعر و یتجنبه.
[بروکلمان 1/ (282) 335]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 741عکسی
آغاز: قال ... ابو علی المظفر ... الحمدلله الباهر آیاته، القاهرة سطواته، القديم احسانه؛ انجام: و حیث انتهی بنا الكلام إلى هذه الغاية و اتینا فیما اشترطناه بالكفاية و الزيادة علی الكفاية، فقد وجب أن نختم الكتاب و نقصر الاسهاب و الله الموفق للصواب أن شاء الله تعالی.
نسخه اصل: داماد ابراهیم (سلیمانیه) استانبول، ش 963؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حبش بن عبد السلام مراغی، تا: دهه میانه شعبان 640ق؛ در پایان آن هائی است دال بر این که کتاب بر مؤلف خوانده شده لکن تاریخ آن ناخواناست؛ 242گ، 11سطر [عکسی ف: 2-227]
nadrat-ul lubāb fī š.-i bahjat-il albāb fi ‘ilm-il usțurlāb
حمیدی، محمد بن علی
hamīdī, mohammad ebn-e ‘alī
وابسته به: بهجة الالباب في علم الاسطرلاب؛ ابراهیم افندی
شرحی است به عربی بر «بهجة الألباب في علم الاسطرلاب» عبد الحليم قیصری نامبردار به سویلمزاده حسنی و او به دستور ماتن این شرح را ساخته و یک «مقدمه» و هجده «باب» و یک «خاتمه» در آن گذارده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4358
آغاز: بسمله. الحمد الله الذي جعل الليل لباسا و النهار نشورا ... و بعد فیقول ... محمد بن الشيخ علی الحميدي؛ انجام: علی أن یکون بعلها و لیکن هذا آخر الكلام بعون الملك السلام و لیکن الحمد الله علی التمام و الصلوة علی سید الأنام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ تملک: میرزا علی علی آبادی در 1362ق؛ جلد: تیماج، 102گ، 12سطر (9×15)، اندازه: 17×22 سم [ف: 13-3314]
nadrat-un nāzirīn wa nuzhat-ul bāșirīn
حسینی تنکابنی، اسماعیل بن کاظم، ق 14 قمری
hoseynī tonekābonī, esmāʻīl ebn-e kāzem(-20c)
تاریخ تأليف: 1288ق
کشکولی است مشتمل بر مطالب متفرقه علمی و تاریخی و ادبی و رجالی که مؤلف آن ها را در چند باب گرد آورده است. این نسخه شرح احوال و زندگی نامه علماست که باب دوم می باشد و از کتاب استخراج شده است. این کتاب دارای یک «مقدمه» و شش «باب» و یک «خاتمه» می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7628
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در آغاز نسخه صفحه ای است به خط آية الله مرعشی در شرح حال مؤلف؛ جلد: تیماج، 45گ، 13 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 20-33]
an-nuṭq = al-imlā’ wa-n nuṭq
ابن بابویه، علی بن حسین، -329 قمری
(942-)ebn-e bābavay, ‘alī ebn-e hoseyn
[الذريعه: ج 2، ص 351]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [نسخه پژوهی: 1-154]
an-nuṭq-ul mafhūm min ahl-iṣṣumt-il ma‘lūm
ابن جوزی، عبد الرحمن بن علی، 508؟ - 597 قم
(1115-1201)ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī
در شش «قسم»: 1. في نطق الحيوان در نه باب؛ 2. في النطق الناطقين بعد الموت در سه باب؛ 3. في نطق الجمادات در هفت باب؛ 4. في نطق جماعة من الفياض (؟) در دو باب؛ 5. في انین من سمع منه الانين در سه باب؛ 6. في اشارات وقعت من فاعلیها در چهار باب.
شروح و حواشی:
1- فهرست کتاب النطق المفهوم من اهل الصمت المعلوم
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2857/1
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي انطق الجمادات لسید المخلوقات محمد الاكرم، صلی الله علیه و آله و سلم، فسبح بکفه الحجر...؛ انجام: و الأفاضل من المقربين و رضی الله تعالی عن اصحاب رسول الله اجمعین و عن التابعين و تابعینهم باحسان الى یوم الدين و الحمدلله ... و صلی الله
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 13 ربیع الاول 1290ق؛ جلد: میشن، 130گ (9پ-138پ)، 20 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 6-144]
nezārat-e vāqef bar vaqf
طبری، محمد کاظم بن رضا، ق13 قمری
tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā(-19c)
به نظر می رسد که مؤلف این رساله محمد کاظم طبری است (به شهادت قراین) و موضوع رساله نظارت واقف و جواز اخذ اجرت بر نظارت است. مؤلف این رساله از شرح خویش بر ارشاد و بر زبده یاد می کند و محمد کاظم طبری، خود شرحی بر ارشاد به نام «طریق الرشاد في شرح الارشاد» دارد. مؤلف این رساله را در 7 ساعت نگاشته است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين خیر الحمد علی ما هدینا و الصلوة علی من بلغ الأحكام الينا ... اما بعد فانی اجبت سوال اخ لی صدیق و انیس شفیق في تحریم اجرة الناظر في الاوقاف فانه ... قد صارفی عصرنا معرکه لبعض القاصرين في العلم ... مسئله هل یجوز للواقف أن یجعل النظر في اوقافه لنفسه ... ثم هل للواقف الناظر أن یجعل لنظره بخصوصه اجراً من منافع الاعيان الموقوفه
انجام: و فیه تحقیق آخر قد بیناه في شرح الزبده و الحاصل أن الفقيه اذا نظر إلى عمل المسلم فان وجده علی خلاف ما علیه المسلمون فله أن یمنعه ... و الا فلیس له علی عمل الغير اعتراض اصلا. تامل في جمیع ما ذکرنا ... و ان استعجلنا في اتمامه في قریب بسبع ساعات من الزمان عصمنا الله من الزلل
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 23گ (43-65)، 15سطر (7×13)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-2359]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7ص (139-145)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 23-247]
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8ص (117 - 124)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 23-247]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1268ق؛ بالای نسخه حاضر، نام رساله «في مسائل الوقف» یاد شده؛ جلد: تیماج، 6ص (104-109)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 23-246]
’nizām-ul adā’ fi-l waqf-i wa-l ibtidā
ابن طحان، عبدالعزیز بن علی، 498 - 560؟ قمری
(1105-1166)ebn-e tahhān, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e ‘alī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1366/5عکسی
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام الاستاذ المقرى المجود ... الحمد لله الملك المنان العظيم السلطان المتفضل بالاحسان ... مقدمة في الوقف و الابتداء؛ انجام: علی النحو الذي یرتضیه برحمته کملت مقدمة الوقف والابتداء المسماة بنظام الأداء و الحمدلله...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3925 (فهرس المخطوطات العربية في مكتبة شستربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید 537/1- 539)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: مدرسه حنفیه حماة؛ مصحح، مقابله شده، با نشانی بلاغ؛ چند یادداشت مطالعه و نظر از جمله به وسیله یحیی بن محمد ناصری انصاری؛ 8ص (142-149)، 17سطر [عکسی ف: 4-134]
niẓām-ul aqwāl fī ma‘rifat-ir rijāl
قرشی ساوجی، محمد بن حسین، ق 11 قمری
sāvajī, mohammad ebn-e hoseyn (-17c)
تاریخ تأليف: 1021-1022ق
در راویان حدیث که در اسانید احادیث اصول چهارگانه حدیثی (کافی، من لا یحضره الفقيه، تهذیب، استبصار) نام آن ها آمده، با قید این که موصوف به «ثقه، فاضل، روی عن احد، روی عنه احد» باشند؛ در یک «مقدمه» و دو «قسم» با عناوین اربعه، قسم اول در ذکر راویان امامی موثق و ممدوح و مورد حس ظن، قسم دوم، و «خاتمه» دارای دوازده «فائده». قسم اول این کتاب در ماه شوال 1021ق و قسم دوم در ماه صفر 1022ق به پایان رسیده است. مؤلف، از شاگردان مبرز شیخ بهاء الدين محمد عاملی (-1030ق) است.
آغاز: بسم ... الحمدلله بجمیع المحامد علی جمیع النعم ... و بعد، فیقول العبد الضعيف عملاً الجسيم أملا المحتاج إلى رحمة ربه الغني نظام الدين محمد بن حسین القرشي، عفی عنهما: إن علم الرجال مما لایخفی شرفه و عموم حاجة المكلفين اليه...، و لقد صنف أسلافنا و مشایخنا - قدس الله أرواحهم - فیه كتباً كثيزة، ککتاب محمد بن عمر الكشي و ... و لکنی لم أظفر بما یفصل مجملات أسانيد الكتب الأربعة التي علیها المدار في هذه الاعصار، أعني «الكافي» و «الفقيه» و «التهذيب» و «الاستبصار»، بل ذکروا من لم یحفظ منه رواية في تلك الكتب و لافی غیرها ولم یذکروا من روی عنه ثلثون ألفاً، و ما هذا إلاعجبا! فحدانی إلى وضع کتاب یفصل تلك المجملات و یکشف النقاب عن وجوه أغلب تلك المعضلات. فتوکلت علی الله المتعال و شرعت في هذا الكتاب الموسوم ب «نظام الأقوال في معرفة الرجال» و لم أذكر فیه إلا ما رأيت روایته في إحدى تلك الكتب او ذکر واحد من أصحابنا أنه ثقة أو عالم أو فاضل او ما شابه ذلك، أو قال: روی عن احد، أو روی عنه أحد. وقد رتبته علی مقدمة و قسمین و خاتمة.
آغاز: برابر؛ انجام: قیل فیه صحیح الرواية و امثال ذلك في کلامهم کثیر فلا تغفل و کان اتمام القسم الاول.
قسم اول کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا بیک بن میرانشا ورزنه از توابع ساوه، تا: دوشنبه از ماه ذیقعده، در روضه سید هارون فرزند امام کاظم علیه السلام؛ سه صفحه اول به خط مولف می باشد و نسخه را تصحیح کرده؛ مهر: «عبده محمد صادق بن زین العابدين الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 152گ، 15سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3-423] و [عکسی ف: 6-485]
آغاز: مقدمه اکتفی في هذه الكتاب؛ انجام: فلیبداء بالاعم فیقول الشامي الصداوي ... حامدا مصلبا مسلما کاتب محمد رضا بن عبدالحسین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام و کما حکم بصحة رواية علی بن محمد بن رباح، لأنه ممن قیل فیه «صحیح الرواية» و أمثال ذلك في کلامهم کثیر. و کان إتمام القسم الأول من هذا الكتاب الموسوم بنظام الأقوال في معرفة الرجال بعون الله الملك المتعال في الشهر العاشر من السنة الحادية و العشرين بعد الألف حامداً مصلياً؛ استکتبه العبد الفقير إلى الله الغني المغني محمد علی هاشم الموسوي الروضاتي الإصفهاني، عفی عنهما في ليلة الأحد السادس و العشرين من شهر شعبان سنة 1367]
نسخه تنها قسم اول کتاب است که نویسنده این فهرست آن را از روی نسخه نونویس دیگری از آن نیز تنها قسم اول و به خط عالم جلیل آقای حاج میرزا محمد حسین (متولد عاشورای 1302) فرزند عالم فاضل زاهد آقا میرزا سید أحمد ابن صاحب الروضات بود در 14 سال پیش از این به خط نستعلیق خود استنساخ و با همان نسخه مقابله کرده؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد حسین روضاتی، تا: عاشورای 1302ق؛ در هامش: «بلغ قبالاً مع المنتسخ عنه، و کان مغلوطاً في الغاية و هو بخط السيد سبط الحجتين الحاج میرزا محمد حسین الروضاتي. و کان کتابته و مقابلته کل ذلك في شهرین...»، عنوان باب 29 این قسم چنین است: «الباب التاسع و العشرون في کنی المذكورين في هذا القسم من کتابنا»، در ذیل این باب فصول گوناگون دیگری آمده و در پایا شرحی درباره اقسام پنجگانه حدیث باصطلاح متأخرين با عنوان «تتمیم: تنویع الحديث الى الاقسام الخمسة اصطلاح المتأخرين من أصحابنا...» قسم اول «نظام الأقوال» علاوه بر تراجم روات حاوی تراجم مختصر بسیاری از دانشمندان نیز هست، مانند مسعودی صاحب «مروج» و ابن بابویه و سید مرتضی و محقق کرکی و ابن طاوس و شیخ طبرسی و شیخ بهاء الدين عاملی و بسیاری دیگر، محشی؛ 125گ، اندازه:18×22/5 سم [فهرست روضاتی: -137]
nezām-e tūp-xāne
میرزا محمد زکی، ق13 قمری
mīrzā mohammad zakī (-19c)
رساله در مورد علم توپخانه و طرز ساختن و به کار گرفتن آن نگاشته شده است و دارای چهل و هفت نقشه و تصویر توپ به طرح سیاه قلم است، اثر پولاک، یاکوب ادوارد که توسط میرزا محمد ترجمه شده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1778
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - پاک خداوند جهان آفرین را درود که جهان را به چنین جهانبان بیقرین آراسته که در عهد دولت ابد مدت ... ناصرالدین شاه قاجار خلدالله ملکه چون بنده جان نثار را از ملک نمسا بجهة تعلیم علوم متعلقه بتوپخانه بایران خواندند و در دارالفنون بآموزگاری متعلمین مأمور فرمودند ... این چاکر ارادت کیش کریشش نمساوی بمواظبت و ترجمانی میرزا محمد زکی یاور توپخانه رساله در علم مشق توپ نگاشته و مشارالیه بفارسی متداول ترجمه کرده ... این رساله در قواعد مشق توپ است در مشق یک توپ خواه سه پوند باشد خواه شش پوند خواه توپ سواره باشد خواه توپ پیاده از برای انجام خدمات هر یک از این توپ های مفصله که در فوق نوشته شده است با قورخانه انباران که همیشه چهل قدم در پشت سر توپ نگاه می دارند نه (9) نفر توپچی لازم است؛ انجام: این واجب است که مشق توپ را خوب دانست و مقام هر حرکت را درست فهمید و جای قرار گذاشتن هر جنس توپ را درست ساخت و جمیع حرکات را بجلدی و چابکی در مقابل دشمن بجا آورد تا فائده هر حرکت زودتر اثر نماید و دشمن زودتر مستأصل شود.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ جلد: مقوا، 72ص، 12 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 5-608]
nezām-ot tarassol
منشآتی است که در قرندهم نگاشته شده است. نسخه زیر نامرتب و آشفته است و ما برای شناسایی آن ناچار از یاد کردن سرفصل های آن هستیم و آن چنین است: مکتوب ششم از باب اولی به اسم وزراء صاحب دیوان؛ مکتوب هفتم به اسم مشایخ در خطاب؛ ذیل مشتمل بر قصاید و قطعات و غزل و رباعی و جز این ها؛ مقدمه مشتمل بر استحداث خانقاه منوره مرشدیه و استجازه حضرت مقدمه کبیریه؛ منشور هفتم از فصل دوم مشتمل بر منصب شحنگی و اسفهسلاری ممالک و کوتوالی قلاع؛ المتفرقات که در آن از شیخ حسین عکار و صوفیان دیگر نام برده شده است؛ مثال هشتم از فصل دوم در باب خلافت حضرت مقدسه مرشدیه به اسم خواجه جلال الدين محمود و خوارزمی؛ منشور ششم از فصل دوم در شأن حرم پاشاه؛ منشور سوم از فصل دوم در تعویض منصب قاضی قضاتی؛ مکتوب ششم باب دوم به اسم اتابکان؛ مکتوب دهم از باب یکم به اسم مقربان؛ مکتوب هشتم از باب یکم به اسم قاضی القضاة؛ مکتوب سوم از باب دوم به اسم خواتین و تعشق؛ مکتوب دوم از زبان شاه؛ منشور دوم تعویض امارت؛ مکتوب نهم از باب دوم حال سیدی؛ مکتوب هفتم از باب دوم به اسم مشایخ؛ مکتوب هشتم از باب دوم به اسم قاضی قضاة؛ مکتوب پنجم از باب دوم به وزیر؛ مکتوب نهم مدت ادوار کامرانی.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5867
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 152گ، 13سطر (7×10/5)، اندازه: 12×17 سم [ف: 5-716]
nezām-ot tavārīx
بیضاوی، عبدالله بن عمر، - 685؟ قمری
(1287-)beyzāvī, ‘abd-ol-lāh ebn-e 'omar
اهدا به: شمس الدين محمد بن بهاء الدين محمد جوینی
تاریخ تأليف: 21 محرم 674ق
تاریخ کوتاهی است از آغاز خلقت تا عصر مؤلف، در چهار «قسم»: 1. در احوال انبیا و اولیا و حکما و علما؛ 2. اندر تعداد ملوک فرس و احوال ایشان؛ 3. در احوال خلفا و ائمه اسلام؛ 4. در احوال سلاطین ایران از روزگار عباسیان. سه ترجمه آن به زبان ترکی و ترجمه گزیده آن به زبان انگلیسی در بر گل (452/2) نشان داده است.
آغاز: حمد بی نهایت و شکر بی غایت مبدعی را که بیک امر کن عالم ارواح و اشباح را ... اما بعد چنین گوید مؤلف این کتاب ابو سعید عبدالله بن ابوالقاسم بن فخرالدین ابی عبدالله البيضاوي...
انجام: عن طوارق الافة و بوارق المخافة. تمت و الحمدلله اولا و آخر.
چاپ: تهران، 1313 شبه کوشش بهمن کریمی
[کشف الظنون 1959/2؛ هدية العارفين 463/1؛ روضات الجنات 135/5؛ نسخه های منزوی 4206/6؛ فهرستواره منزوی 665/1]
شروح و حواشی:
1- ذیل نظام التواريخ بیضاوی
نسخه اصل: بادلیان 115 .Add اوزلی (ش 20)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 647ق [فیلمها ف: 1-588]
آغاز: حکایت عادیان بدانک آدم برادر ارفخشد را هفت پسر بود عاد و ثمود و صحار و وطیم و حدیس و حاسم و وبار، عاد به یمن رفت...
خط: نستعلیق، کا: شیخ علی، تا: اواخر ذیحجه 700ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد بن محمود بازلی غفیری (؟)، قطب الدين متولی عمادیه؛ جلد: تیماج، 73گ (1ر-73پ)، 11سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 20-194]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 721ق؛ افتادگی: انجام (یک یا دو برگ)؛ جلد: تیماج، 17ص (182-198)، 41سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 77-41]
آغاز: وزینت نطق اختصاصی داد تا بدان تاج کرامت و خلعت خلافت یافت؛ انجام: و صاحب عادل شمس الدين محمد بن الصاحب السعيد بهاء الدين محمد الجويني که صاحب دیوان ممالک بود ... وفقه الله ... و یجدد مظلة ظلاله.
خط: نسخ، کا: قتلغ شاه بن عمر شاه، تا: جمادی الاول 727ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، 94گ، 13سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 8-747]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-2]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3605؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسین کازرونی، تا: نزدیک به پایان ماه رجب 748ق؛ 72گ (103-174)، 17 سطر [فیلمها ف: 1-465]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ خریداری محمد بن عبدالنبی نیسابوری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 40گ، 17سطر (8×16/5)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16-16]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 3گ (75ر-77پ هامش و ناقص)، 5 سطر (7×9)، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 9-854]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ساوجی، سوزی بن علی، تا: 2 رجب 997ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: ترمه، 30گ (31ر-61ر)، 41سطر، اندازه: 9/8×22 سم [ف: 8- 460]
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، تا: 7 شوال 1000ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده احمد» (مربع)، «احمد بن محمد حسین» (مربع)؛ 66گ، 17سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 18-84]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 شوال 1006ق؛ 34گ (3پ-36پ)، 20سطر (6/5×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: -278]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن اسکندر، تا: 22 شعبان 1006ق، جهت محمد تقی دارالسلامی در قریه شمیم محله؛ مجدول؛ مهر: «ان کنتم من الصادقين» (بیضی)، «محمد باقر العلوم»، «یا قاسم الأرزاق» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 72گ، 15سطر، اندازه: 8×18 سم [ف: 28-124]
آغاز: برابر؛ انجام: باری تعالی بر سر جمیع خلایق پاینده و مستدام داراد بحق محمد و آله الامجاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رمضان 1029ق؛ جلد: تیماج، 88گ، 12سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-328]
آغاز: برابر؛ انجام: اهل اسلام را در گاه او مقصد و معنی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 126ص، 14سطر، اندازه: 13/5×29 سم [ف: 21-335]
خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن یحیی، تا: 7 ربیع الاول 1101ق؛ در چهار بخش و تا سال 694؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 55گ (1پ-55ر)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 15-4213]
در تاریخ انبیاء و خلفا و اوصیاء و ائمه اطهار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 13؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 7 ش 1-2-31]
آغاز: برابر؛ انجام: المتوكل علی الله جعفر بن المعتصم مردی سنی بود و فقهاء و محدثان را دوست داشتی و امام احمد حنبل را ترحیب کردی و در ایام...
این نسخه تا احوال المتوكل علی الهل جعفر بن المعتصم از قسم سوم را دارد و از انجام، نانوشته مانده است، صاحب الذريعة معتقد است: «میل به تشیع وی در این کتاب از تفسیر انوار التنزيل بیشتر است»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ رساله فراست منسوب به میر سید علی همدانی در هامش آن آمده؛ 34گ (64-97)، 15 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 38-218]
نسخه اصل: بادلیان 345 اليوت (1417)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-546]
نسخه اصل: پاریس 117 .P؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 59گ، 17سطر [فیلمها ف: 1-267]
تا طایفه خوارزمشاهیان را دارد و می رسد به سلغریان؛ خط: نستعلیق، کا: قریشی، عبدالحی، بی تا؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 37ص (1-37) [ف: 10-1914]
تا نیمه داستان غزنویان است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17ص (664-648) [ف: 5-718]
niẓām-u arra
ابن جزری، محمد بن محمد، 751 - 833؟ قمری
(1351-1430)ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 475/2
آغاز: بسمله قال شیخنا شیخ الاسلام خاتم المجتهدين .. شمس الشريعة و الدين محمد بن محمد بن محمد الجزري ... و بعد فخذ نظمی حروف ثلثة یتم بها العشر القرات وانقلا؛ انجام: و من یجمع الشمل و اغفر ذنوبنا ** وصل علی خیر الأنام و من تلا
خط: نسخ، کا: عبدالجواد بن یوسف علی، تا: پنج شنبه 6 رمضان 1295ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 10سطر (4/5×13/5) [ف: 1-356]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 475/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5-68]
نظام الزبدة البهائية - نظم الاصول
nezām-šāhīye
بعضی از مباحث کلامی و اعتقادی را به عنوان پاسخ بر پرسش هایی می نگارد. بر فراز صفحه اول این عبارت دیده می شود: «رساله نظام شاهیه شاه فتح الله شیرازی»، و چون آغاز رساله افتاده معلوم نشد که چیست؛ و دور است که همان «النظامية في مذهب الاماميه» محمد بن احمد خواجکی شیرازی (ق 10) باشد که به نام نظام شاہ دکنی نوشته و ذکرش در فهرست نسخه های خطی فارسی (1003/2) رفته است. بعضی گمان دارند که «فتوحیه» یا «افادات» فتح الله شیرازی باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 487/2
آغاز: بمشار اليه بهنا و هناك آن چیزی است که در حق او توان گفت که در این جاست یا آن جا؛ انجام: بدارش بر اورنگ شاهی و جاه ** بر اوج فلک با تو و مهر و ماه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 صفر 998ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 18گ (14ر-31ر)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-95]
nezām-e sehhat
بناء، علی بن محمد، ق9 قمری
bannā’, ‘alī ebn-e mohammad (-15c)
تاریخ تأليف: 888ق
در 900 بیت سروده است در دو «کتاب»: 1. نظری در یک
مقدمه و چهار «باب»؛ 2. عملی در درمان بیماری ها. نام شاعر و کتاب و تاریخدر آن دیده می شود. عنوان های مطالب به نثر عربی است.
آغاز: ستایش حکیمی را که قانون شفا از دار الشفاي رحمت او روی نماید ... و اليه التكلان: احمد الله خالق الأرواح ** مظلم الليل فالق الاصباح / درد را اوست نسخه وافی ** نامش آن نسخه هو الشافي
[الذريعة 193/24؛ فهرستواره 3753/5]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 986ق؛ افتادگی: آغاز؛ 55گ، اندازه: 11/5×18 سم [نسخه پژوهی: 2-237]
آغاز: برابر؛ انجام: در روده اگر پدید شد کرم ضعیف ** خارد همه دم موضع مخصوص حریف / چون شاف کنی ز صبر و شو نیز رمد ** از کرم ضعیف چشم بیمار نحیف وله ایضا: از گرمی اگر
در نسخه ما همان باب یکم کتاب نخستین عنوان دارد و بخش دوم عنوانی خاص ندارد و رباعیاتی است با عنوان «وله ایضا»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با دو سرلوح زرین و آراسته؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 20گ، 13سطر (6×12/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 11-2075]
nizām-ul garīb
ربعی، عیسی بن ابراهیم، -480 قمری
(1088-)raba‘ī, īsā ebn-e ebrāhīm
لغات و واژه هایی غریب که در لغت عرب مورد استعمال می باشد و از لغات مهجوره نیست، با شواهدی از آیات واز شعر شعرای معروف به ترتیب موضوعی در چند باب گرد آورده است.
آغاز: بسمله. وصلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم الحمد لله مخرج الأشياء من العدم إلى الوجود و جاعلها في الاختلاف و التغاير جاریا الى اجل محدود ... ورد کتاب السيد النجيب الاريب الحسيب ... یسالنی این اضع له کتابا في اللغة مقربا ملخصا ... ووضعت هذا المختصر و جعلته له کالاصل للشیئ و القاعده للبنیان ... و سمیته نظام الغريب
چاپ: دکتر بولس برونله در 1912 در مصر؛ دمشق، محقق: محمد بن علی الاكوع، دار المأمون، 307ص، 1400ق
[معجم المطبوعات 921؛ چلبی 604/2؛ مكتبة امیر المؤمنين 476/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال آخر: آذجاء للضعیف ضیفن فاودی - بما
تقری الضيوف ضیافن؛ انجام 2: افتاده در عنوان «في اسماء الجبال و صنوف بقاع الأرض»، می رسد به: «و جمعه احداب و المنقل الطريق...»
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 60گ، 21سطر (12×18)، اندازه: 19×27 سم [ف: 1-511]
گزیده ای است از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 842ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه بخارایی، جلد: میشن، 59گ، 15سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 1-567]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 71گ (105پ-175پ)، 23 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 12×23 سم [ف: 8-689]
خط: نسخ، کا: کتبی، عبدالقادر بن احمد، تا: پایان ذیقعده 1059ق؛ تملک: جعفر حسینی، محمد تقی بن محمد باقر شریف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 115گ، 22سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-391]
آغاز: برابر؛ انجام: تملك باللبیظ الذي تحت قشرها ** کفرق ابیض کنه الفيض من عل
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن محمد بن محمد بن قبان، تا: رجب 1098ق؛ 109گ، 20سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 17-244]
آغاز: برابر؛ انجام: و سمی الجيش لهل ما لانه یاکل ما وجهه اليه خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه [ف: 5-250]
niẓām-ul farā’id fī š.-il qawā‘id
قزوینی، علی بن محمد، 1209 - 1290؟ قمری
(1795-1873)qazvīnī, ‘alī ebn-e mohammad
وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
شرح استدلالی بزرگی است بر کتاب «قواعد الاحكام» علامه حلی.
چاپ: کتاب های طهارت و صلات از این شرح به چاپ رسیده
[الذريعة 193/24]
جلد اول، شامل کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 7 ذیحجه 1251ق؛ به وسیله مؤلف در ذیحجه 1287 مقابله شده، با خط خوردگی ها در متن و تصحیحات و اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 226گ، 25سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 31-81]
آغاز: بسمله. الحمد لمن کان یصلی ليلة المعراج لنفسه اکمل الصلوات ... فهذا کتاب الصلوة من نظام الفرايد ... و مقاصده اربعة الأول في المقدمات للعلم و العمل...
کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1253ق؛ در محرم 1288 به وسیله مؤلف مقابله شده، با خط خوردگی ها در متن و تصحیحات و اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار، در اول نسخه تقریظ و اجازه اجتهاد محمد ابراهیم قزوینی به مؤلف در شب جمعه 23 صفر 1257، در آخر نسخه اجازه روایت محمد تقی برغانی برای مؤلف؛ جلد: تیماج مذهب، 251گ، 22سطر، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 31-81]
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي جعل کل شیء زكوة لفیضه و اشار بجعله لکل شیء زكوة...
جلد 3، شامل کتاب های زکات، صوم و حج؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1255ق؛ مقابله شده به وسیله مؤلف با همراهی ملاشکرالله در ربیع الثاني 1288، با خط خوردگی در متن و تصحیحات و اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 291گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 31-81]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي عاملنا بالفضل و الاحسان و الصلوة علی افضل سفرائه لتجارة العلم و العرفان و علی آله معادن اسرار القضاء و بواطن التنزيل و الفرقان ... کتاب المتاجر و فیه مقاصد ... جلد 5، شامل کتاب المتاجر؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 14 رجب 1257ق؛ با خط خوردگی ها در متن و تصحیحات و اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار، در 1288 به وسیله مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 215گ، 22سطر، اندازه: 20×22/5 سم [ف: 31-80]
آغاز: بسمله. کتاب الدين و توابعه و فیه مقاصد الأول في الدين و فیه مطلبان ان الاكثر...
جلد 6، شامل کتاب الديون تا صلح؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 23 رجب 1261ق، جا: زنجان؛ با خط خوردگی ها در متن و تصحیحات و اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج مذهب و رقم صحاف (پورعلی 1206)، 326گ، 21سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 31-80]
جلد 7، شامل کتاب الشفعة و احیاء الموات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 ذیقعده 1262ق، جا: زنجان؛ با خط خوردگی ها در متن و تصحیحات و اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 163گ، 20سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 31-80]
جلد 8، شامل کتاب الاجارة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 ذیقعده 1266ق، جا: زنجان؛ با خط خوردگی، مصحح، اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار؛ 225گ، 17سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 31-80]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اقرض الأرواح عبیده لیتجروا في الخيرات ... المقصد الخامس في القراض و هو و المقارضة لغة المضاربة فکانه عقد علی الضرب في الارض و السعي فیها و قطعها بالسیر...
جلد نهم کتاب القرائض و المضاربة؛ خط: نسخ، کاتب = مولف، تا: عید قربان 1263ق، جا: زنجان؛ با خط خوردگی ها در متن و تصحیحات و اضافات در حاشیه از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 186گ، 17سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 31-79]
آغاز: بسمله. الحمدلله الواقف علی الضمائر الموالف للسرائر و الصلوة علی الموقوف علیه المظاهر و الموهوب له البصائر...
جلد دهم، شامل کتاب الوقوف و العطايا؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 28 شعبان 1264ق؛ با تصحیحات و اضافات و خط خوردگی های در متن از مؤلف؛ اهدایی: ابراهیم وحید نوه مؤلف در 1386/7/28؛ جلد: تیماج زرد، 304گ، 17سطر، اندازه: 17/5×23/5 سم [ف: 31-160]
آغاز: الحمدلله الواقف علی الضمائر المؤالف للسرائر و الصلاة علی الموقوف علیه المظاهر
نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون - زنجان. جلد دهم کتاب است مشتمل بر کتاب الوقوف و العطايا؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 22 شعبان 1264ق؛ با تصحیحات و تعدیلات و خط خوردگی زیاد؛ 608ص [عکسی ف: 2-119]
آغاز: المقصد الثاني في التحريم غیر الموبد و فیه فصول الاول في المصاهرة و فیه مسائل الأولى...
جلد 11، کتاب النكاح؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 17 ذیقعده 1272ق؛ با خط خوردگی، مقابله و تصحیح شده در 12 ربیع الاول 1288، رکابه دار؛ جلد: تیماج مذهب، 223گ، 24 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 31-76]
آغاز: المطلب الثالث في الحكام المتعلقة بالحساب و فیه بحثان الاول فیما خلا عن الاستثناء و فیه مقامان الاول اذا کان الموصي له واحدا...
بقیه جلد یازدهم (ادامه کتاب الوصية)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 10 جمادی الثاني 1265ق، جا: زنجان؛ با خط خوردگی، مصحح، حواشی و اضافات از مؤلف، این نسخه دوبار مقابله شده بار اول به وسیله ملاعبدالجبار در 1285 و بار دیگر به وسیله مؤلف به همراه ملاشکرالله در 1288، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 249گ، 17سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 31-79]
آغاز: بسمله. الحمد لخیر الموصين بالخیر و خیر الخير للواصلین بالخیر و مختار الخير المتوصلين بالخیر ... المقصد الرابع في الوصايا و فیه فصول الأول في ارکانها ای الوصية...
بخش اول جلد یازدهم کتاب الوصايا؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مقابله این جلد را مؤلف همراه با ملاشکرالله در 17 محرم 1288 به پایان رسانده، با خط خوردگی، مصحح، با اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 165گ، 17سطر، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 31-79]
آغاز: بسمله. الحمد لمن جعل الأشياء مفتقرة إلى الازدواج و التعدد ... فهذا هو المجلد الثاني عشر من نظام الفرائد ... کتاب النكاح و مجموع ما ورد في کتب اللغة في ترجمته ستة الوطي و العقد...
جلد 12، کتاب النكاح. تأليف این جلد در روز پنج شنبه 9 جمادی الثاني 1265 در کربلا شروع شده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی های متن و اضافات در حواشی از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 214گ، 17سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 31-78]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي وصلنا الى ما فارقه الكثير و اوصلنا بما طلقه الجحم النفير من العقائد الحقه...
جلد دوازدهم، شامل کتاب الفراق؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 15 ربیع الاول 1281ق، جا: زنجان؛ با تصحیحات و اضافات و خط خوردگی های فراوان از مؤلف، رکابه دار؛ تملک: احمد فرهومند کتابفروش تهرانی در 1363؛ جلد: تیماج مذهب، 231گ، 28 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 31-77]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي سمانا احرارا مع الرقية و مالکا مع المملوكية ... فهذا هو المجلد الثالث عشر من کتاب نظام الفرائد ... کتاب العتق و توابعه و هو في اللغة
جلدهای 13 و 14، از کتاب العتق تا پایان مواریث؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با اضافات و خط خوردگی های بسیار از مؤلف، رکابه دار؛ جلد: تیماج مذهب، داخل ترنج عبارت «یا قاضی الحاجات و یا کافی المهمات» [ف: 77-31]
آغاز: بسمله. الحمد لمن قضایاه علی وفق الحكم ... کتاب القضاء و فیه مقاصد الأول في التولية و العزل بمعنی المفعول بقرينة تعقیبهما...
جلد چهاردهم، کتاب القضاء و الشهادات، خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی های متن و اضافات در حاشیه از مؤلف، رکابه دار، در اول نسخه تاریخ 12 جمادی الاول 1285 دیده می شود که احتمالا تاریخ تأليف این جلد است؛ جلد: تیماج، 24سطر [ف: 31 -78]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل لکل شیء حدا و لکل من تعدی عن ذاك الحد حدا ... فهذا هو المجلد الخامس عشر من کتاب نظام الفرائد ... کتاب الحدود بالمعنی الاعم و قد یخص شرعا ...
شامل جلد 15 (کتابهای حدود و دیات)؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 5 جمادی الاول 1257ق؛ با تصحیحات و اضافات و خط خوردگی ها و حواشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 281گ، 24سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 31 -78]
از طهارت تا پایان صلاة مسافر؛ خط: نسخ، کا: زنجانی، شکر الله بن الله ویردی، تا: ذیقعده 1276ق؛ محشی با نشانه «منه» سه بار متن کتاب باملا اسدالله و پاره ای از شرح باملا باقر خلخالی و بعضی با ملا جواد مهر آبادی و همه شرح و متن با ملا شکر الله در 1287 مقابله گردید؛ جلد: تیماج، 381گ، 27 سطر (6/5×13)، اندازه: 21/5×34سم [ف: -682]
آغاز: الحمد لله الذي جعل کل شیء زكاة الفيضه و اشار بجعله لکل شیء زكاة إلى التخلق بخلقه
نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون- زنجان. جلد چهارم کتاب دارای کتاب زکات، خمس، حج و جهاد؛ خط: نسخ، کا: زنجانی، شکرالله بن الله ویردی، تا: 17 محرم 1278ق، جا: کوچه قیا (قریه)؛ محشی از مؤلف دارد، نسخه را عالیجناب ملا چهار شیوه (؟) از قرای خمسه با عده ای مقابله کرده، و دیگری اکثر آن را مجددا با کاتب نسخه و مقداری را با آخوند ملا جواد شهریاری (؟) به تاریخ 1286 و 1288 مقابله کرده؛ 576ص [عکسی ف: 1 -220]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل کلشی زكوة لفیضه و اشار یجعله لك شی زكوة إلى الخلق بخلقه و الصلوة علی اذکی المتاسين به في التأدب بادابه ابی القاسم محمد المصطفى و اله و نوابه اما بعد فهذا کتاب؛ انجام: وایض اليمين بالحکم الى غیرها مما لا یخفی و قدیاتی جملة منها في القضاء ایض الحمدلله اولا و آخرا قد فرغ من تسویده ... سنه 1278
خط: نسخ، کا: شکر الله بن شکر الله ویردی زنجانی، تا 1278ق [رایانه]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة ... و بعد فهذا سابع مجلدات نظام الفرائد ... المقصد الثالث یعنی من کتاب الأمانات في اللقطة بضم اللام و فتح القاف اسم للمال الملقوط ...
جلدهای هفتم تا دهم کتاب، از لقطه تا وقوف و عطایا؛ خط: نسخ، کا: شکرالله بن الله ویردی، تا: بعد از 1280ق؛ به دست ملا شکرالله و ملا محمد علی الصفار مقابله شده است، زیر نظر مؤلف مقابله و تصحیح شده در 1286، محشی با نشان «منه»، رکابه دار؛ جلد: تیماج مذهب، 511 گ، 27 سطر، اندازه: 21×34/5سم [ف: 31 -77]
آغاز: بسمله. الحمد لخیر الموصين بالخیر و خیر الخير للواصلین بالخیر و مختار الخير المتوصلين بالخیر ... المقصد الرابع في الوصايا و فیه فصول الأول في ارکانها ای الوصية
جلد یازدهم، شامل کتاب الوصايا و کتاب النكاح؛ خط: نسخ، کا: شکر الله بن الله ویردی، تا: 22 ذیحجه 1282ق؛ مقابله و تصحیح شده به وسیله ملاعبدالواسع در 20 ذیقعده 1285، رکابه دار؛ جلد: تیماج مذهب، در میان ترنج عبارت «یا قاضی الحاجات یا کافی المهمات»، 417گ، 27 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 31 -77]
کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 383گ، 20 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 1 -288]
آغاز: الحمد لمن قضایاه علی وفق الحكم ففیما قضی لنا و علینا عدل و ما ظلم و شواهده مشهودة في دراية العالم، انجام: نسخه ناتمام: فالشبهة وافقت التكليف و لم تخالفه و لو تشبهت علیه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 199گ، 19سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 6 -361]
niẓām-ul la’āli fi-l ayyām-i wa-l layālī
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ -1140؟؛ قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
در نجوم و ستاره شناسی است بر پایه و اساس دین.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3977
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل الأهلة مواقیت للناس ... اما بعد فیقول- الفقير محمد بن محمد الباقر الناييني؛ انجام: عین اليقين و اليقين العيني.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 36 گ، 17سطر، اندازه: 12/1×18/5سم [ف: 1 -567]
nezām-e nāserī = dastūr-e damešq
قاجار، بهرام بن میرزا عباس، -1299 قمری
qājār, bahrām ebn-e mīrzā ‘abbās (- 1882)
اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1267ق
در آداب نظام و ارتش و قوانین و تعلیماتی که باید در سپاه بدان عمل شود، طبق آخرین مدل عصر مؤلف که خود یکی از سرداران تعلیم بود، در هشت «باب» دارای فصول و یک «خاتمه»: باب 1. اصطلاحات و دسته بندی قوانین و فرمان ها؛ 2. آداب و قواعد و حرکات مشق تفنگ؛ 3. آداب و قواعد مشق قراول؛ 4. آداب حاضر باش؛ 5. حرکت افواج؛ 6. قواعد بعضی حرکات و فرامین مختصره؛ 7. حرکات پنج فوج؛ 8. آداب کوچیدن و افتادن اردو؛ خاتمه: در قواعد نظام به طریق اجمال. این کتاب به فرمان امیر کبیر در سال 1267 به خط مصطفی کجوری بی صفحه شماری در چهارصد نسخه چاپ سنگی شده و میان صاحب منصبان پخش شده است.
آغاز: ستایش بی قیاس سلطان سلاطین جهان باور کهاو مهان اولین معلم عالم ناظم فوج بنی آدم ... اما بعد چنین نگارد چاکرد در بار خلافت مدار «بهرام» که از روز نخست که بمیامن اقبال ...
حسب الامر نواب غفران مآب ولی عهد مبرور ... نامزد و مامور شد که داخل اهالی نظام گشته بمراسم تعلم اقدام نماید سالها کمر خدمت بسته ... از معلمین فرنگ که همه باهوش و فرهنگ بودند اخذ و ضبط نمود ... خطاب اعلی حضرت شاهنشاهی بعهده این چاکر شرف صدرو یافت که کتاب مشتمل بفنون و آدبا و قوانین نظام ... نوشته بنظر کیمیا اثر همایون اعلی برساند
چاپ: تهران؛ سنگی، 1276، رحلی، 101ص
آغاز: برابر؛ انجام: چند صفحه صورت و رسم پای سرباز در حرکت آهسته مرچ و گردیدن و غیره همه ملحق شده و شرحی مختصر قلمی و تحریر شده و برای تعلیم دهنده آسان و واضح شود. تم الكتاب بعون الملك الوهاب في شهر جمادی الثانية من شهور سنه تنگوزئیل 1267
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثاني 1267ق، برای پادشاه عصر؛ مجدول، با نقاشی های رنگین از عملیات نظامی و جدول های تغییر صورت صفوف در میدان مشق و میدان جنگ و جز اینها؛ جلد: تیماج، 14 سطر (8/5×16)، اندازه: 13/5×21/5سم [نشریه: 3 -133]
آغاز: در چندین گروه مختلف حقیقت وحدت را در عین کثرت بدهند و آیه لمن الملك اليوم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 158گ، 14 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 26 -141]
nezām-nāme
به دستور: رکن الدوله
نظام نامه و مقرراتی است جهت سرکشیک ها، خادم باشی ها و خدام آستان قدس رضوی که به فرمان رکن الدوله تدوین گردیده است.
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 11 فرخ
آغاز: بحمد الله و حسن توفیقه ... باقتضای همت و ارادات خود لازم می دانیم انتظاماتی و قراری در تکالیف جنابان سرکشیکان؛ انجام: در صورت تخلف از مراتب مرقومه مقصر خواهند بود
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ربیع الأول 1299ق؛ مهر: «هو المعز رکن الدوله، 1294»؛ 8گ، 10 سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×21سم [ف: -62]
nezām nāme-ye edāre-ye amnīye-ye īrān
در ده «فصل» در 56 بند. مشار (2889) از نظام نامه خدمت ژاندارمری دولتی ایران چاپ 1330 تهران در 29+8ص یاد کرده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10048
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 16ص، 15سطر (13×20)، اندازه: 16×25سم [ف: 17 -532]
nezām-nāme-ye edāre-ye mobāšerat-e majles
: مجموعه آئین نامه و قوانین داخلی اعضا و کارمندان مجلس شورای ملی است که جز چند برگ ابتدایی بقیه ناقص مانده است. در برگ اول ذکر شده که نسخه به خط ارباب کیخسرو شاهرخ کتابت شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11240
بی کا، بی تا [ف: 33/2 -52]
nezām-nāme-ye arkān-e edārī-ye qošūn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8614
آغاز: کلیات تعریف 201 مقصود از ارکان اداری قشون پیش بینی احتیاجات مادی قشون و تهیه کردن ما یحتاج و تشخیص و حواله اعتبارات نقدی و جنسی مربوط به هر نوع احتیاج؛ انجام: 208 کلیه نمونه های لوازمات تا مدت ده سال در انبار نمونه نگاهداری شده و بعد تحویل موزه قشون خواهد گردید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 40گ، اندازه: 20/5×26سم [ف: 28 -160]
nezām-nāme-ye asāsī-ye qasābxāne
این رساله در دو بخش «نظام نامه اساسی» و «نظام نامه داخلی» در 24 و 18 ماده مرتب گشته است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3872
آغاز: چون گوشت و کشتار شهر متعلق به کمپانی است لهذا عموم دکان داران قصابی اجرت گوشت فروشی از کمپانی می گیرند و در حقیقت مزدور و کارکن کمپانی هستند؛ انجام: چنانچه دیده شود قصاب از قیمت مقرره هر فصلی دیناری علاوه تر گرفته باشد در هر صد دینار علاوه از قیمت مقرره یک قران جریمه نقدی گرفته خواهد شد و دوازده ساعت هم حبس خواهد بود
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 6گ، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 5 -2229]
nezām-nāme-ye anjoman-e šarī‘at
اساس نامه انجمن شریعت کاشان است که ظاهراً به سال 1326 تأسيس شده و مشتمل بر چند «فصل» هر یک در چند ماده می باشد و در پایان صورت چند جلسه از آن آمده است.
کاشان؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: 70
آغاز: این انجمن مبارکه که در ظل مرحمت و عنایت حضرت حجة عصر عجل الله فرجه تشکیل می شود اولاً فریضه تمام اعضا آن است که چه در انجمن و چه در غیر انجمن
خط: نستعلیق، کا: ملامحمد جعفر ادیب کاشانی، بی تا؛ جلد: مقوایی، 13گ، اندازه: 11/5×17سم [ف: - 60]
nezām-nāme-ye tahdīd-e davāyer-e teryāk
نظام نامه تحدید دوایر تریاک که در اداره بلدیه بوشهر مرکز بنارد در 24 ثور 10 جمادی الاول 1329 نسخه شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1392/1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 20ص، ابعاد متن: 7×10، اندازه: 13×20سم [ف: 17 -361]
nezām-nāme-ye hokūmat-e farānse
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16271
آغاز: در مملکت فرانسه در سه محل و دایره حکم؛ انجا: آماده کار و مهیای پیکار می شوند و السلام سنه 1307
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
nezām-nāme-ye dāxelī-ye senf-e qassāb
تمام مسائل مربوط به گوشت و کشتار و فروش آن را در چهارده «فصل» بیان کرده و در پایان اسامی قصابان و محل کسب ایشان را نیز ذکر کرده است. مؤلف مدیر گوشت تهران بوده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 718/4
آغاز: نظامنامه داخلی صنف قصاب به توسط این بنده ملا اسماعیل مدیر گوشت داخلی شهر دارالخلافة و چهار نفر سرجوقه که در انتظام امریک صد باب دکان قصابی؛ انجام: وهر کس که برای رفع سود اعمال و تقلبات خود واسطه برانگیزد به علاوه بر اینکه در حکومت پذیرفته نمی شود بعد از مجازات مقرره از اداره گوشت و شغل قصابی خلع واخراج خواهد شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1329ق؛ مجدول؛ مهر: «... ملا اسماعیل 1296» (بیضوی)؛ جلد: مقوا، 4گ (24پ -27ر)، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2229]
nezām-nāme-ye dāxelī-ye ketabxāne-ye qods-e razavī
اسدی، محمد ولی، قرن 14 قمری
asadī,mohammad valī (20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16843
آغاز: چون غرض اصلی از تاسیس و تشکیل هر کتابخانه؛ انجام: از هر قبیل که باشد ممنوع است مگر چای و امثال آن
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1313ش [رایانه]
nezām-nāme-ye dāxelī-ye kešīkī
تعیین وظایف و واجبات کشیک و خدمه و کارگردانان آستان قدس رضوی در مشهد می باشد که به صورت مواد قانونی تنظیم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6997
آغاز: نظامنامه داخلی کشیکی تحت توجه حضرت سلطان سریر ارتضی علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحية و الثناء؛ انجام: کشیک نویس 3 نفر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 9گ، 18سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 18 -169]
nezām-nāme-ye dīyānat-e bahā’ī
فروتن، غلامحسین
forūtan,qolām-hoseyn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16277
آغاز: درس اول شریعت آور این دور مبارک؛ انجام: بیت عدل اعظم خواهد بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1332ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
nezām-nāme-ye rāh-āhan-e dowlatī-ye īrān (qesmat jarya)
نسخه در خصوص قوانین راه آهن و نظام نامه آن همراه با دستورات لوکوموتیورانی همراه با تصویر (شماتیک های فنی) می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11575
آغاز: تشکیلات سرویس لکوموتیورانان و آتش اندازان، ماده اول: شرایط انتخاب؛ انجام: و پس از تعیین خط بایستی مجدداً آنرا برداشته و سرعت تعینی روی آنرا پاک نمایند.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 14؛ بین مطالب نسخه چند برگ نانوشته قرار گرفته است که در نخستین بخش، قوانین و در بخش دیگر، نظامنامه و علامات آمده است؛ جلد: تیماج، 95گ، 14سطر (11×16)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 29 -279]
nezām-nāme-ye sāl-e avval-e šāgerdān-e madrese-ye konservātoār
نظام نامه سال اول و تکالیف شاگردان مدرسه کنسرواتوار شاهنشاهی است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3922
آغاز: در این ایام فرخنده فرجام که رای مبارک اقدس شهریاری ارواحنا فداه بر ترویج علوم و صنایع اقتضا فرموده هر یک از دعاگویان و چاکران دولت؛ انجام: ثامنا هر وقت اتفاق جدیدی روی نماید و اطلاع شاگردان لازم شود در اطاق خودشان اعلال شد که همه مطلع شوند هر شاگرد پس منزل خود را به ناظم می نماید که در کتابچه ثبت شود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ یادداشت «رئیس کنسرواتوار غلامرضا خان امیر پنجه» همراه با مهر: «... غلامرضا» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 9گ، 10 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 5 -2229]
nezām-nāme-ye majles-e xayrīye-ye xoy
آیین نامه «مجلس خیریه خوی» است، در آغاز مشروطیت، روزگار میرزا عبدالله خان سالار ارفع، در یک مقدمه و 12 اصل در اصل دهم چنین آمده است: اولین اقدام مجلس خیریه تأسيس مدرسه ای در شهر خوی خواهد بود. سپس «نظام نامه داخلی مجلس خیریه» در 4 فصل و 81 بند.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 305
آغاز: بسمله. تضرع عبودیت احدیتی را سزاست که صنف بشر را به مزیت مکرمت؛ انجام: قبض چاپی به مهر انجمن خیریه خواهد داد
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ همراه آن صورت فصول شراکت امتعه ایران، این یکی چاپ سنگی 1318ق؛ 26ص، 14سطر (10×16)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 1 -262]
nezām-nāme-ye mo‘āyene va tatbīq-e meqyās-e jadīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/26
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2ص (1681 -1682) [مختصر ف: -863]
nezām-nāme-ye namāyešgāh-e amta‘e-ye vatanī
در 10 بخش و 56 ماده.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 11049
بی کا، بی تا، جا: تهران؛ چاپ سربی، طهران، مطبعه فاروس، بی تاریخ؛ 5گ، اندازه: 20/5×33سم [ف: 20 -595]
nezām-nāme-ye vezārat-e omūr-e xāreje
در تنظیم امور پرسنل و لزوم جلوگیری از انتخابات بی رویه نسبت به مستخدمان وزارت خارجه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9396/3
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5ص، قطع: ربعی [ف: 17 -362]
nezām-nāme-ye vezārat-e xāreje
در وظایف مأمورين امور خارجه و کنسولگری ها، در دو جلد: 1. در یازده «باب» مشتمل بر شصت و هشت «فصل» عناوین: باب 1) در وزارت امور خارجه، 2) در باب سفرا و مأموريت های دیپلماتیک، 3) در درجات و ترتیب طبقات مختلفه مأمورين دیپلماتیکی، 4) در ارسال سفرا و ترتیب هیئت رسمیه آنها، 5) در حقوق و امتیازات مأمورين خارجه، 6) در تشریفات دیپلوماتیکی، 7) در امتیازات مأمورين خارجه، 8) در باب تکالیف و مأموريت مأمورين خارجه، 9) در ختم مأموريت های دیپلوماسی و تغییر درجات مأمورين خارجه، 10) در خصوص تشریفات در بارها و تشریفات خارجه، 11) تشریفات بحریه؛ جلد 2. در پانزده فصل که بیشتر به وظایف کنسولگری ها پرداخته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8568
آغاز: باب اول در وزارت امور خارجه فصل اول در مراودات و مناسبات خارجه وزارت امور خارجه قبل از قرن شانزدهم ملل اروپا به واسطه انقلابات داخله و یا ظلم و ستم دائماً در زد و خورد بودند؛ انجام: مراتب را معجلاً به حکومت محلیه و سفارت دولت متبوعه خود مقیم دربار آن مملکت و وزارت خارجه دولت خود اطلاق می دهد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4 ربیع الثاني 1314ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 93 گ، 17سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 28 -129]
nezām-nāme va fehrest-e tahsīlāt
نظام نامه و فهرست دروسی است که مجلس معارف ذوره مظفری (احتمالاً) برای مدارس به سبک جدید منتشر کرده است که از ربیع الاول 1322 لازم الاجرا بوده است. در چهار «باب» و چند «فصل» مرتب شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 708/1
آغاز: مجلس معارف که به موجب کتابچه موشح به دست خط آفتاب نقط همایونی خلد الله ملکه و سلطانه به عنوان مجلس اداره مکاتب ملیه؛ انجام: و برای مصنف و مؤلف هم علاوه بر اجر اخروی بی فایده مالی نخواهد بود و ممکن است در یک فن کتب متعدده از چند مصنف ومؤلف پسندیده آید وهمه قبول شود آن وقت اجازه تدریس هر یک از آن ها داده می شود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 15گ (1پ -15ر)، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5 -2230]
nezām va ādāb-e qošūn
چندین درس است در فراگیری تاکتیک های نظامی و چگونگی صف آرایی قشون و دیگر وظایف سربازان، با استفاده از تجربیات فرنگ.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8595
آغاز: در بیان تعلیم تربیت دسته و با طالبان است تنبیه اگر چه در قواعد نظامیه فرنگستان تعلیم و تربیت دسته را از تعلیمات با طالبان جدا و در ضمن باب دیگر نوشته اند؛ انجام: شکل ذو تسعة اضلاع که اضلاع آن متساوی باشد آن را متسع گویند و اگر نباشد آنرا ذو تسعة اضلاع گویند مانند شکل 23
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 70گ، اندازه: 16×21سم [ف: 28 -143]
nezām va sar’anjām
داعی شیرازی، نظام الدين محمود، 810 -870 قمری
dā‘ī šīrāzī, nezām-od-dīn mahmūd (1408 - 1466)
در شناسایی ذات به شیوه عرفانی، به نظم و نثر، در 10 «جام»: جام خدایی که معبود مطلق است، جام معرفت بی ادراک، جام جسم بالنده، جام حیوان که جسم نامی حساس است، جام انسان تا به معرفت خدا فایز شود، جام جن که حیوان ناطق ناری است، جام ملک که حیوان ناطق نوری است، جام انسان ناتمام در نظم خویش، جام انسان کامل در نظام و هنجار خویش. (احمد منزوی)
آغاز: فتح کلام به نام بخشاینده کام الهام و بر ختم ... ای طالب مراد کجائی از این زبئر پارسی به نظام و سرانجام، مشتمل بر ده جام ...
چاپ: تهران؛ 1340ش، به کوشش دبیر سیاقی، ضمن «شانزده رساله داعی»
[فهرستواره منزوی 1036/8 که از داعی شیرازی دانسته]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ 15سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 -393]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [ف: 2 -393]
niẓāmīya
یزدی، محمد سمیع بن محمد علی، ق13 قمری
yazdī, mohammad samī‘ ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
از نظام الدين محمد سمیع پسر محمد علی پسر احمد یزدی صاحب «کشف المكنون» است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6254/2
آغاز: رساله نظامیه من اقل الطلاب نظام الدين فیه مقدمة و مطالب و خاتمة اما المقدمة ففی بیان تعریف ذلك العلم و فائدته و موضوعه؛ انجام: لکن ما فهمه القوم اشهر و اضبط في کلماتهم فتدبر الى هنا الرسالة النظامية.
بی کا، بی تا؛ 5گ (61ر -65پ) [ف: 5 -718]
nezāmīye fī mazhab-el emāmīye = osūl-e xamse
خواجگی شیرازی، محمد بن احمد، ق 10 قمری
xājagī šīrāzī, mohammad ebn-e ahmad (- 16c)
اهدا به: ابوناصر سلطان نظام شاه دکنی
کتابی است در عقاید شیعی «مشتمل بر اصول خمسه مبین به براهین قاطعه و حجج ساطعه به طرزی جدید و نمطی سدید منطوی بر ذکر دیگر مذاهب متکلمین و صوفیه و حکما». این کتاب از تأليفات محمد بن خواجگی شیرازی می باشد که از علمای قرن دهم هجری بوده است و در اوایل حال از اهل سنت و جماعت بوده و پس از آن به مذهب امامیه انتقال یافته و در دکن در قریه کولکنده در دربار پادشاهان دکنی تقرب حاصل کرده است. مرتب بر «مقدمه» و پنج «باب» و «خاتمه» (اردلان)
آغاز: 1: حمد و ثنا و شکر آلا و نعما قادری دانا را سزاوار است که مقصود از ایجاد موجودات از اوج عرش تا حضیض فرش
2: حمد و ثنا و شکر آلا و نعماء خداوندی را سزاواست که از نهانخانه عدم موجودات علوی و سفلی و ذات مجرده و مادی به حجله وجود بیاورده ...
انجام: 1: پس بدرستی که سالم و آمن می ماند از عذاب منکر و نکیر و الله اعلم و اليه المرجع و المصير.
2: چنانچه بیشتر اهل عالم این حال دارند خصوصاً در این زمان و خصوصاً اکثر اهل زمان و عراق از جاهل و عالم و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب». چاپ: تهران؛ به کوشش علی اوجبی، 1375ش
[الذريعه 195/24؛ فهرستواره منزوی 587/9]
آغاز و انجام بر ابر1
خط: نسخ، کا: حسین بن نظام محب الله، تا: قرن 10؛ از روی نسخه خط مؤلف استنساخ شده؛ جلد: پارچه ای، 128 گ، 9سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 -245]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاری، تا: 1049ق؛ جلد: تیماج، 19گ (549پ -567پ)، 25 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 8 -198]
آغاز و انجام: برابر 2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6ص (99 -104)، 20سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 35 -71]
آغاز: برابر 1؛ انجام: هرگاه چنین کنید البته سالم ... و اليه المرجع و المصير. تم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: مکلف به طهارت اصلی و نور فطرة بردین حق مستقیم شد و وی را شبهتی و ترددی بر خلاف حق عارض نشد؛ انجام: تحقیق بدانکه وجود خاص واجب پیش امامیه و محققان متکلمین و صوفیه و حکما عین ذات واجبست ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 69گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 39 -44]
naẓāyir-ul manāzil-it tis‘a (faṣl-un fī)
این فصل از فتوحات گرفته شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 612/13 -ف
نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 839ق؛ 1ص (240پ)، 19 سطر [فیلمها ف: 1 -511]
naẓar-un āxar
ابن باجه، محمد بن یحیی، -533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā (- 1139)
چاپ: تصحیح جمال الدين العلوي در رسائل فلسفية، نصوص فلسفية غیر منشورة (بیروت و دار البيضاء، دار الثقافة و دار النشر المغربية: بی تا)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/12 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206. عنوان در فهرست «و من کلامه نظر آخر» است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق؛ در جای های مختلف این مجموعه رسائل مختلفی با عنوان «نظر آخر» آمده است که العلوي آنها را در رسائل فلسفية لابی بکر بن باجة آورده است [عکسی ف: 4 -489]
nazarāt-e sab‘a-ye sayyāre dar borūj
شرح مقارنه و مقابله و تربیع و تثلیث و تسدیس سیارات و بروج.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/12
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ جلد: تیماج، 394ص، 17سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19 -445]
nazarāt-e kavākeb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 106/1 سرود
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1302ق؛ قطع: خشتی [13 -435]
an-naẓar ila-l ajnabīya
هندی، مولوی ابو الحسن، ق 14 قمری
hendī,mowlavī ab-ol-hasan (- 20c)
در این رساله استدلالی درباره حکم نگاه کردن به زنان اجنبی که بر انسان محرم نباشند، بحث شده و این که آیا می توان به واسطه آیینه یا آب نگاه کرد یا نه. در این رساله نقل اقوال بزرگان فقهاء ورد و ایراد بسیار شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4705
آغاز: مسألة لااشکال في حرمة النظر الى الاجنبية في الجملة باجماع المسلمين و القدر المتيقن منه؛ انجام: بل و ان وجدوا فیه شيئاً من الحق فهو من فضل من أرجو فضله في المبدأ و المآب.
خط: نسخ، کا: فضلعلی رضوی، تا اواسط ذیقعده 1304ق؛ جلد: تیماج قرمز، 38گ، 15سطر، اندازه: 15×19سم [ف: 12 -290]
an-naẓar ilā wajh-i ajnabīya wa ‘adam-i-h = ‘adam-u jawāz-in naẓar ilā wajh-il ajnabīya
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، -1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
پاسخ بر استدلال آنان است که صورت نامحرم را مستثنی نموده و نگاه بر آن را جایز می دانند. در این رساله استدلالی فقط حالت ضرورت استثنا شده و در باقی حالات این عمل را حرام می داند.
آغاز: الحمد له و الصلاة علیه و علی آله ... اختلفت الاقوال و الروايات في جواز النظر الى وجه الاجنبية و عدمه.
انجام: و الوجه في ذلك مع قطع النظر عن الاجماع ظاهر مکشوف، فتأمل.
چاپ: در مجموعه اولی از رسائل فقهیه مؤلف چاپ شده
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد حسین بن محمد باقر اصفهانی، تا: اواسط ذیقعده 1247ق؛ جلد: تیماج، 22گ (69پ -90پ)، 12سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 16 -57]
آغاز: بسمله حمدله، فیقول محمد بن الحسين الشهير باسمعیل اختلف الأقول و الروايات
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل بن محمد مهدی، تا: رجب 1370ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 12ص (46 -57)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 5 -1778]
an-naẓrat-ud daqīqa
شهابی، محمود، 1320 -1406قمری
Šahābī, mahmūd (1903 - 1986)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25433
کاتب = مؤلف، بی تا؛ خریداری از کیومرث محمودی [رایانه]
نظر زدن- العينية
نظر زدن (رسالة في حقیقت ...)- العينية
nazar-e ‘allāme-ye majlesī darbāre-ye xotbat-ol bayān va xotba-ye tatanjīye
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 -1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī(1628 - 1699)
اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 117/1
آغاز: قال بعض العلاء من استادی علامه العلماء المجتهدين مولینا محمد باقر المجلسي ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: با تاریخ 1299ق؛ 1ص(1ر)، اندازه: 11×17سم [دو کتابخانه اراک: -143]
an-naẓar fī ‘ilm-in nujūm
منقول از کشکول و ابیاتی از شیخ بهائی به نقل از ریاض.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 879/34 -طباطبائی
کا: حسینی موسوی، محمد بن میرزا محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 5ص (133 -137)، 12×20/2سم [ف: 23 -176]
nazarīyāt-e dārvīn
ولیان، شهرام، قرن 14 قمری
valīyān,šahrām (- 20c)
نویسنده از منابعی چون داروینیسم از دکتر محمود بهزاد، زندگی و عقاید داروین ترجمه م. سبلانی، همبستگی امور از ایوب محمودپور و انتقاد از نظریات داروین از جلیل میرپوریان استفاده کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11633
آغاز: مقدمه. من در سیکل اول دبیرستان به برخی از مربوط به زیست شناسی آشنایی پیدا نمودم؛ انجام: من نظریات داروین را در مورد (انتخاب مصنوعی- تبدل انواع– اصل انسان) قبول دارم که درباره برخی از آنها (البته دلیلشان) کما بیش در فصول گذشته مطالبی گفته ام.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، ویرایش شده؛ 30گ، 12 سطر (14×15)، اندازه: 17/5×20/5 [ف: 34 -26]
an-naẓarīya fī š.-i šarāyi‘-il islām
اردبیلی، محمد بن صادق، ق13 قمری
ardabīlī, mohammad ebn-e sādeq (- 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602 -676ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15279
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [مختصر ف: -863]
an-nazm (t. dar)
یافعی، عبدالله بن اسعد، 698 -768 قمری
yāfe‘ī, ‘abd-ol-lāh ebn-e as‘ad (1299 - 1367)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24092
آغاز: بسمله، و یذکره نشرح الصدور و بحمده یفتح؛ انجام: و اگر بر چپ بندند دختر باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا [رایانه]
naẓm-ul ājurrūmīya
عمریطی، یحیی بن موسی، -890؟ قمری
‘amrītī, yahyā ebn-e mūsā (- 1486)
وابسته به: الآجرومية = مقدمة الآجرومية؛ ابن آجروم، محمد بن محمد (672 -723ق) شاعر رساله ابن آجروم را که در نحو نگاشته، با حذف مواردی که به نظر وی زاید بوده است، به نظم کشیده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي قد وفقا ** للعلم خیر خلقه و للتقی
انجام: و افضل الصلوة و التسليم ** علی النبي الزاكي الكريم / محمد و الاصحبة و الال ** اهل التقى و العلم و الكمال
آغاز: برابر
از اول تا آخر. در فهرست تاریخ نظم 1049 دانسته شده که به نظر سال کتابت است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 6 جمادی 1049ق؛ 10گ (59 -68)، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 8 -4805]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 جمادی الثاني 1230ق؛ اندازه: 15×31سم [ف: 1 -247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق؛ جلد: مقوایی، 103گ، اندازه: 15×20سم [ف: 51 -164]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (58ر -61ر)، 22سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 30 -46]
naẓm-ul uṣūl = naẓm-u zubdat-ul uṣūl
حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی، -1150 ؟ قمری
hoseynī seyfī, mohammad ebn-e mohammad mahdī(-
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 -
اهدا به: مقرب الخاقان اسماعیل
تاریخ تأليف: 1104ق؛ محل تأليف: اصفهان
شیخ بهائی، محمد بن حسین عاملی متن جامع و مختصری در اصول فقه نگاشته است به نام «زبدة الاصول». این کتاب را میرزا قوام الدين محمد بن مهدی حسینی سیفی قزوینی، در 1001 بیت به نظم در آورده است. درباره نظم آن می گوید: «نظم الاصول الحقة الفقهية ** مع الحواشي الجزلة البهية / و في الحواشي زبدة الاصول ** حافظها یظفر بالوصول».
آغاز: الحمدلله العلى العالي ** ذی النور و البهاء و الافضال / بهاؤه علی القلوب ساطع ** و نوره علی الصدور لامع
انجام: و احمد الله مصلیا علی ** ختم الرسالة و آله العلي / [و حیث تم النطم بالروية ** اهدیته للحضرة العلية / لصاحب الدولة و الاقبال ** و العز و الشوكة و الاجلال / مقرب الخاقان علی الجاه ** ذی الجود و المجد و الانباه / ... سمی اساعیل ذی النساء ** و الاسم منزل من السماء / ... ایده الله بالاستظهار ** بالمصطفی و آله الاطهار]
شروح و حواشی:
1- حاشية نظم زبدة الاصول؛ حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی (-1150)
هزار و یک بیت؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: قزوینی، ابراهیم بن لاجین، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «زبده»، نسخه در 1226 مقابله گردیده، و حواشی خود بهایی بر زبده به عنوان شرح این منظومه در روز سه شنبه 11 جمادی الثاني 1104 در سپاهان در مدرسه علیه فخریه بران افزوده شده و سراینده آن را در قزوین در 1106 پاکنویس کرد؛ چنانکه در پایان آمده این نسخه را ناظم به مولانا علی نقی تبریزی در قزوین بخشیده و اجازه روایت به او داده، این یادداشت او مورخ 26 ذیقعده 1147 است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 150گ، 16سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×20/5سم [نشریه: 3 -247]
آغاز: بسملة. اقوم اصل یتفرع علیه السعادات ... اما بعد فیقول المعتصم بفضل ... ابن محمد مهدی الحسيني السيفي محمد المشتهر بقوام الدين ... لما وفقت بعون الله سبحانه لنظم زبدة الاصول من فرائد مؤلفات الشيخ ... بهاء الدين محمد العاملي ... و کان قدس الله روحه قد کتب علی حواشیها تعلیقات كثيرة اردت ان اجمعها علی نحو یکون شرحا لمنظومتی ... آغازمنظومه: بسم الله الرحمن الرحيم** اصل معانی کلمات الحكيم / الحم الله العلى العالي ** ذی النور و البهاء و الافضال (گ 4پ)؛ آغاز شرح: وجه الحصر المذكور فیها امامقصود بالذات ... (گ6) انجام: وقع الفراغ عن نظم الزبدة المباركة البهائية في الف و واحد من الأبيات ... في شهر طلع فیه نجم ولادة خیر البشر ... تم بعون الله سبحانه تعلیق الحواشي البهية البهائية علی نظم الاصول 11 شهر جمادی الثانية من شهور سنة 1104 في دار السلطنة اصفهاهان في المدرسة العلية الفخرية. و الحمدلله رب العالمين هزاران درود و هزاران سلام ** زما بر محمد و آلش تمام
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ نظم و شرح آن در میان صفحه، متن زبده در حاشیه، در برگ 1 کتاب به خط مالک که ظاهراً صدر الافاضل است عبارت «نسخه اصل بخط شارح» آمده است که به نظر صحیح نمی رسد و شاید نسخه استنساخ شده و به رویت مؤلف رسیده باشد، شرح و متن زبده و نظم آن «ششهزار و پانصد و پنجاه» آمده است، با این عبارت: «بلغ الخط ... یوم السبت 11 شهر جمادی الاولى 1251 و شرح في الخط محتملاً شهر شعبان المعظم من 1250»؛ مهر: «الواثق بالله الغني محمد علی ابن حسنعلی» (چهار گوش)، «الواثق بالله الغني محمد علی بن حسنعلی» (بیضی)، «قوام الدين محمد بن محمد مهدی الحسيني 1100» (بیضی) که ظاهراً مهر ناظم کتاب قوام الدين است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 183 گ، 9 -16 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 11 -241]
آغاز: برابر؛ انجام: تم نظم الأصول في ألف و واحد من الأبيات اللطيفة بعدد أسماء الله الشريفة سنة 1104
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد غازی ساوج بلاغی، تا: 12 ذیقعده 1108ق؛ این نسخه را ناظم (سیفی قزوینی) دو بار مقابله و تصحیح نموده و به خط خود در پایان آن نوشته است «بلغ سنة 1108، ثم بلغ سنة 1109» با مهر «قوام الدين محمد بن محمد مهدی الحسيني 1101» (بیضی)، با یادداشت استکتاب نسخه از مؤلف در 1108ق؛ جلد: تیماج، 45گ، 12سطر، اندازه: 13×18سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: با تاریخ 1129ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: موتمن الملك، سعید انصاری، متولی باشی، ابوالقاسم حسینی، محمد حسین بن فضل الله الحسيني؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ 56گ، 10 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 -499]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 33گ (45 -77)، 8 سطر (6/5×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 3 -1438]
آغاز: برابر
از آغاز تا اجتهاد و تقلید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 35 گ، 13 سطر (6×12)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 3 -857]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 62ص (1 -62)، 15×21سم [ف: 33/2 -162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه مجموعه 968 ثبت گردیده و بعضی از آنها در سال 1356 و 1261 نگاشته شده [ف: 1 -619]
کا: خراسانی کرمانشاهی، محمد بن حسین، تا: جمادی الأول 1203ق [تراثنا: س 2ش 4 -46]
آغاز: برابر؛ انجام: عبادة صحيحة فلیعلما ما وافق الشرع لدی من کلما.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد حسین، تا: 1211ق؛ 23ص (78 -100)، قطع: رقعی [ف: 9 -452]
خط: نسخ، کا: هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد نصیر، تا: 1217ق؛ 33گ (101پ -133ر)، 15سطر، اندازه: 10×15سم [ف: -102]
خط: نسخ، کا: محمد بن دولت محمد کابلی، تا: 22 جمادی الأول 1220 ق؛ 168گ (1 -168)، اندازه: 10×15/5
[نسخه پژوهی: 3 -86]
خط: نسخ، کا: حسین بن سید علی حسینی ازغندی، تا: 2 رمضان 1239ق، جا: کرمانشاه؛ جلد: میشن، 38گ (20ر -57ر)، 18سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 6 -110]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن ابو طالب حسینی خراسانی کاشکی، تا: پنج شنبه 21 جمادی الاول 1245ق؛ 32گ (53پ -84ر)، اندازه: 11/5×22سم [ف: 1 -65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: هادی بن مهدی، تا: نیمه ذیقعده 1255ق؛ 29گ (77 -105)، 20 سطر، اندازه: 7/5×13/5سم [ف: 28 -589]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253 -1257ق؛ جلد: میشن، 69ص (240 -308)، 15سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 10 -170]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1280ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 46 گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×15/3سم [اهدائی رهبر: 11 -520]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ نسخه ای نزد سید محمد علی روضاتی در اصفهان موجود است که با اشعار فارسی ناظم آن سیفی قزوینی پایان می گیرد. [نسخه پژوهی: 1 -162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 31گ، اندازه: 9×15سم [ف: 6 -92]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا؛ قطع: جیبی [نشریه: 5 -597]
naẓm-ul uṣūl
بیرجندی، اسماعیل بن محمد جعفر، ق13 قمری
bīrjandī,esmā‘īl ben mohammad ja‘far (- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27588
آغاز: بسمله، قال سیعمل هو ابن جعفر قد حق حمدی للاله الاكبر مجاوزا عن مبلغ خص و عم؛ انجام: لما انتهی بعونه جل علا نظم اللئالي اسما له قد جعلا ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق [رایانه]
naẓm-ul adād
حموی، علی بن کامل، -860 قمری
Hemavī,‘alī ebn-e kāmel(- 1456)
از علی بن کامل بن اسماعیل بن کامل سلمی سر مینی حموی؛ نگارنده «الأفراد في معرفة الأضداد» (کحاله 171/7) که شاید همین باشد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 801/5
آغاز: قال علی و هو ابن کامل ** سلیل اسمعیل نجل کامل / السلمي مولدا و المنشا ** سر مین غفر اليه یرجو ان شاء؛ انجام: عرفه قه طه نه هراقد
بی کا، بی تا [ف: 5 -180]
nazm-ol a‘rās
در 32 جدول، در اعراس عرفاء (سالگرد مرگ ایشان).
آغاز: بعد بسمله و حمد ... اما بعد آنکه این رساله ایست مسمی به نظم الأعراس مشتمل بر سی و دو جدول بدین تفصیل ... عرس حضرت رسول اکرم ...
[فهرستواره منزوی 2324/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 674
آغاز: برابر؛ انجام: در جهان بظلم غیر مهدی چه اظهر شد خرد گواه بماه محرم شهید اکبر شد عرس سید شاه محفوظ قادر ... با ذکر احوال سید عنایت الله حسینی حنفی در سه ص پایان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ با یادداشت غلام سید علی قادری در 26 محرم 1215؛ جلد: مقوایی، 112گ، 16 سطر (8×19)، اندازه: 12×23سم [سنا: ف: 2 -20]
nazm-e alfīye = zarūrīyāt-e dīn
طبعی، عناية الله، ق 11 قمری
tab‘ī,‘enāyat-ol-lāh (- 17c)
وابسته به: الألفية في فقه الصلاة اليومية = الفيه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734 -786ق)
اهداء به: شاه طهماسب صفوی
«الالفية» رساله مختصری است از شهید اول محمد بن مکی عاملی در واجبات نماز مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «فصل» یک «خاتمه»، و طبعی آنرا برای فارسی زبانان که زبان عربی نمی دانند، به نظم ترجمه کرده است.
آغاز: کن به بسم الله آغاز سخن ای نکته دان ** وز ثنای رب العالمين بگشا زبان / شکر گو حی قدیمی را که از لطف و کرم ** در وجود آورد این ذرها ز دریای عدم
انجام: باعث این نظم طبعی بود الطاف امام ** دور نبود گر شود مقبول طبع خاص و عام
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: زین العابدين بن ابوالحسن بن میر مجمد حسن حسنی، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج، 12گ (24پ 35ر)، اندازه: 10×15سم [ف: 1 -266]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «ضروریات دین» و ناشناس آمده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 26 جمادی الاول 1238ق؛ جلد: تیماج، 7گ (15پ -21پ)، اندازه: 15×20/5سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -76]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1562/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -386]
nazm-e emām sajāvandī dar bāb-e vaqf-e qor’ān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18730/4
آغاز: حافظ این نظم را بشنو کنون ** تا ترا در وقف باشد رهنمون
هفت بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مذهب، 1ص (202)، اندازه: 11×17سم [ف: 51 -122]
naẓm-ul īsāqūjī
خلیل، عبدالله بن عمر، 1105 -1196 قمری
xalīl, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘omar(1694 - 1782)
وابسته به: ایساغوجی = الكليات الخمس = المدخل إلى علم المنطق؛ اثیر الدين ابهری، مفضل بن عمر (-660ق)
منظومه ای است در 143 بیت که در آن رساله «الايساغوجي» اثیر الدين ابهری را به نظم کشیده است.
آغاز: الحمدلله الذي قد أنطقا ** بحمده و شکره من وفقا
شروح و حواشی:
1- شرح نظم الايساغوجي؛ خلیل، عبد الله بن عمر (1105 -1196)
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 722/2
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان- رم 1113؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 8گ (104 -111) [عکسی ف: 2 -394]
naẓm-ul bāb-ul ḥādī ‘ašar = al-kalām (urjūza)
زنجانی، علی بن محمد حسین، -1136 قمری
zanjānī, ‘alī ebn-e mohammad hoseyn (- 1724)
وابسته به: الباب الحادي عشر = باب حادی عشر؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
تاریخ تأليف: 1130ق
منظومه در نظم باب حادی عشر که 191 بیت می باشد.
آغاز: الحمدلله العلى العالي ** الواجب الوجود ذی النوال / صلاتنا علی النبي الخاتم ** محمد أفضل أهل العالم / مبحوثنا عن باب حادی عشرا ** في واجب علی العباد اشتهرا
انجام: قاصرة جاءت لعبد جان ** تسوید هذا کان بالزمان
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 جمادی الثاني 1240ق؛ جلد: مقوایی، 14گ (1پ -14پ)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 20 -258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1246ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8گ (93پ -100پ)، اندازه: 12×19سم [ف: 7 -357]
آغاز و انجام: برابر
کا: سهی بن شکرنابی قزوینی، بی تا، جا: پلشت من محال ورامین؛ محشی؛ جلد: تیماج، 6گ، اندازه: 13×20سم [ف: -297]
nazm-e badī‘
تدین، رضوان، قرن 14 قمری
tadayyon, rezvān (20c)
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5837 -29/177
آغاز: ای متوجه الالله چشم از جمیع ماسوی بربند و به ملکوت ابهی برگشا آنچه خواهی از او خواه؛ انجام: تعمدت فیهما فرائض الأديان والبهاء علیکم و علی أولكم وآخرکم و ظاهرکم و باطنکم و رحمة الله و برکاته
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1332ش؛ جلد: مقوا، 138گ، 14سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4804]
naẓm-ul barāhīn fī usūl-id dīn
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 -726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
شامل هفت «باب»: 1. در نظر؛ 2. حدوث؛ 3. اثبات الصانع؛ 4. عدل؛ 5. نبوت حضرت محمد صلی الله علیه و آله؛ 6. امامت؛ 7. معاد.
شروح و حواشی:
1- معارج الفهم في شرح النظم؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 14885/8
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: بروجردی، محمد بن اسدالله، تا: رمضان 1031ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 9×19/5سم [ف: 2 -193]
naẓm-ul burhān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28385
آغاز: بسمله. انه مهر قبل الخوض في نظم البرهان علی وجود الهيولى الأولى في الاجام مقدمات منها ینظم البرهان؛ انجام: اخرج العامه و القائل مستقل بالتاثیر ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 28381؛ جلد: تیماج [رایانه]
naẓm-ul burhān wa nasmiṭ-ul īmān
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟ -1208 قمری
qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm(1714-1794)
منظومه مفصلی است دربیان اصول دین و عقاید و در پایان ملحقات هفت گانه ای در شناخت نفس و جهنم و بهشت و غیره آورده است. ناظم خود این ارجوزه را به نام «تحصیل الايقان في مراسم الاطمئنان» شرح نموده است.
آغاز: بعد اسم الرب حمد لازم ** عند عقل شکر حق جازم / حمده تحمیده توحیده ** حمد غیر رفده تأييده
انجام: و اجعلنا في جنان خالدین ** ناظراً فینا امیر المؤمنين / ما دعوناك اجب یا ملتجا ** انك المنان في فضل الرجا
[الذريعه 200/24 و 201]
شروح و حواشی:
1- شرح نظم البرهان؛ قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم (1126 -1208ق)
2- تحصیل الايقان في شرح نظم البرهان؛ قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم (1126 -1208ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات ناظم؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله»، با یادداشتی از کاتب که کتاب را به سال 1203 یا 1230 در قزوین نگاشته و حواشی آنرا نیز برادرش سید هادی نگاشته؛ جلد: تیماج، 78گ، 11 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1610]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی فراوان؛ 86 گ، 10 سطر (9/5×16)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 28 -182]
نظم بهجة المباهج- کتیب معجزات
naẓm-ul bayān = naẓm-u miftāḥ-il ‘ulūm
رازی، عبدالرحیم بن معروف، ق 9 قمری
rāzī,‘abd-or-rahīm ebn-e ma‘rūf (- 15c)
وابسته به: مفتاح العلوم؛ سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555 -626)
تاریخ تأليف: 839ق
منظومه ای است در نهصد بیت که شاعر در آن قسم سوم «مفتاح العلوم» سکاکی (قسم معانی و بیان) را به نظم کشیده است. شاعر بعد از اتمام منظومه، مقدمه ای به نثر در تعریف علم معانی و بیان و اشکالات وارده و دفع آنها، در آغاز منظومه اضافه نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14034/5
آغاز: آغاز مقدمه: «بسمله اللهم ارنی الأشياء کما هی نحمد علی ما علم القرآن خلق الانسان علمه البيان وضع الميزان فلا تظغوا في الميزان و نصلی علی خیر من اوتی الفرقان محمد المصطفي من بنی عدنان و علمی آله المسترشدين لارکان الايمان و اصحابه المؤسسين لمبانی الاكرام و الاحسان و بعد فلما کان بعض من الانس و الجان یخوضون في کتابنا نظم البيان». آغاز نظم: ألا خیر نطق المرء ساعة بسملا ** هو الحمدلله الحميد مهللا / فخیر افتتاح في الأمور جمیعها ** صلوة علی خیر الكرام توسلا؛ انجام: انجام مقدمه: «و لا تتمنوا ما فضل الله به بعضکم علی بعض للرجال نصیب مما اکتسبوا و للنساء نصیب مما اکتسبن و اسالوا الله من فضله ان الله کان بکل شیء علیما». انجام: و تسع مآت ما نظمناه غیر ما ** به قد وصفنا من علی الناس قد علا / ختمناه في تسع ثلثون بعدها ** ثمان مآت بعد ذاك فنا و لا
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن معروف رازی، تا: 839ق؛ مقدمه در نسخه حاضر در برگ های «295 -297» قرار دارد و در صفحه «294پ» صفحه اول مقدمه مجددا تحریر شده؛ جلد: تیماج، 59گ (295پ -353ر)، 29 سطر، اندازه: 22×29/5سم [ف: 38 -54]
نظم تجرید الاعتقاد- نهاية التحرير في شرح التجريد
naẓm-u tuḥfat-il arīb mimmā fi-l qur’ān-i min-al ġarīb = luġāt-ul qur’ān (manẓūm)
غریب القرآن ابی حیان را به نظم در آورده است.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و هو حسبی و نعم الوكيل، الحمد لله اتم الحمد ** علی ایاد عظمت عن عد / و بعد، فالعبد نوی ان ینظما ** غریب الفاظ القرآن عظما / جمع بی حیان و هو رتبه ** ترتیب احرف الهجاء و هذبه
آغاز: برابر؛ انجام: نظمتها في سفری لمكة ** بدأ و عودا مه شغل الفكرة / و کملت عند السويس عائدا ** من سفری لفضل ربی حامدا / مصلیا علی نبی الرحمة ** فهو شفیعی و هو لو و سیلتی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: علی اکبر مولوی شیرازی ابن نصر الله موسوی؛ 53گ، اندازه: 15×21سم [نسخه پژوهی: 2 -213]
آغاز: برابر؛ انجام: بین الوري ماست بهم بکر العلى تمت الأرجوزه ... و انا ناظمها ... ابن نصر الله ... سنه 1296
خط: نسخ، کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1297ق؛ 12گ (208 پ -219پ)، 26سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2 -41]
naẓm-ut taṣrīf
د کاشیخانی، عبدالرحمن بن حامد
dakāšeyxānī, ‘abd-or-rahmān ebn-e hāmed
وابسته به: العزي في التصريف = تصریف = التصريف العزي؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660ق)
از عابد (عبد) الرحمان بن حامد که روزگارش به دست نیامد. نظم «العزي في التصريف = التصريف» زنجانی است، در حدود 457 بیت. با سربندهای درخور: بیان لفظ التصريف لغة و اصطلاحاً، في تقسیم الفعل باعتبار لفظه و أنه مجرداً او مزید، في الثلاثي المجرد .... (احمد منزوی)
آغاز: یقول راجی عفو ذی المنان ** هو بن حامد، عابد الرحمان / احمد ربی و مصلياً علی ** محمد خیر نبی ارسلا ... / اعلم بان لفظة التصريف ** في اللغة التغيير من اليف ...
[حاجی خلیفه 1138/2 –1139 «العزي في التصريف» و شرح ها و حاشیه ها بر آن، که از این کار نشانی نیامده است]
آغاز: برابر؛ انجام: و غیر ذی ثلاثة لاتاء له ** فالنوع كالمرة منه حاصله
خط: نسخ پخته، کا: محمد رشید بن حسنی محمد سعید، تا: 1268ق، جا: قریه «هویه»، در خدمت ملا محمود؛ 23گ (28ر -50پ) [ف: 2 -257]
آغاز: برابر؛ انجام: و احمد الله اصلی ابدا ** علی کرام الانبياء احمدا / و آله و صحبه العظام ** ما عقب البدء باختتام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 30گ (64پ -93پ)، 12سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 -250]
naẓm-ut taṣrīf li-z-zanjānī
وابسته به: العزي في التصريف = تصریف = التصريف العزي؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660ق)
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 487/4 -3/107
آغاز: فالمبنی للفاعل منه: فمنه ما کان لفاعل أتي ** الفتح للزائد وضعاً ثبتا / غیر الذي یکون ماضیه علی ** أربعة فضمها قد اعتلی؛ انجام: للنوع قعلة بکسر الفاء ** كطعمة و جلسة الامسآء / و بعد حمده سلامنا علی ** محمد و آله مستكملاً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 4شوال 1245ق؛ با خط خوردگی؛ 6گ، سطور چلیپایی [ف: 8 -4800]
nazm-e talqīn-e owlād-el mo’menīn
وابسته به: تلقین اولاد المؤمنين؛ آوی، عبدالرحمن بن احمد شاعر شاگرد زین الدين ابو محمد عبدالرحمن آوی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15441/5
آغاز: الحمد لله الكريم الهادي ** لسایر الخلق إلى الرشاد / ثم الصلاة مدة الاعصار ** علی النبي المصطفى المختار؛ انجام: هذا طریق الحق قد ذکرته ** مختصراً لکننی اثبته / مفصلاً بواضح الدليل ** في جملة التقريب و التسهيل
خط: نسخ کهن، کا: محمد بن خلیل بن (شیخ)، تا: شنبه 4 ربیع الاول 822ق؛ جلد: چرمی مذهب، 8ص (152 -159)، 14/3×18/7سم [ف: 43 -92]
naẓm-ut tahīb
وابسته به: تهذیب المنطق و الكلام؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722 -792ق)
در این منظومه بخش منطق تهذیب سعد الدين تفتازانی را ناظم برای فرزندش (علی) در حدود دویست و هشتاد بیت به نظم کشیده است.
قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 452
آغاز: الحمد الله الذي ربانا ** من بعد ما انشانا سوانا / علی محمد و آله الصلاة ** من کل من صلی الى الغداة؛ انجام: و ینتج کذلك الكلية ** جزئية کذا مع الجزئية
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 42گ، 6 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 2 -285]
نظم تهذیب الأخلاق- الأخلاق (أرجوزة في)
naẓm-u tahīb-il manṭiq
مصلائی، علی اکبر، -1307 قمری
mosallā’ī, ‘alī akbar(- 1890)
وابسته به: تهذیب المنطق و الكلام؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722 -792ق)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4135/3
بی کا، بی تا [نشریه: 13 -368]
naẓm-ul jāmi‘-iṣṣaġīr
نسفی، عمر بن محمد، 461 -537 قمری
nasafī, ‘omar ebn-e mohammad (1070 - 1143)
وابسته به: الجامع الصغير في الفروع؛ شیبانی، محمد بن حسن (131 -189ق)
به امر: خضر بن الياس بن خضر از حاکمان سمرقند
منظومه ای است در فروع به مذهب حنیفه که در آن کتاب «الجامع الصغير» محمد بن حسن شیبانی به نظم کشیده است. این منظومه به امر خضر بن الياس بن خضر از حاکمان سمرقند صورت گرفته و ناظم در مقدمه چنین آورده: «هذا کتاب نظمت فیه ** مسائل الجامع الصغير ... لكثرة الطالبين هذا ** منی و امر من الامير ... خضر بن الياس ین خضر ** ذی الفضل و النائل العزيز ... ضاء سمرقند اذا اتاه ** و نار من وجهة المنير / رای تناهی في المراضي ** بعینی الناقد البصير / فاعجبته و عجبته ** و رغبته الى الكبير / فارتاد شیئا کما نظمنا ** ارادة النفس و الضمير».
آغاز: الحمد للصانع الكبير ** الملك العالم القدير / الخالق الرزاق المربي ** المرشد المنجد المجير ...
[کشف الظنون 561/1؛ ريحانة الادب 172/6؛ جامع الشروح و الحواشي 837/1 و 2210/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16393
آغاز: برابر؛ انجام: فرض كفاية في کل حین ** جهاد الكافرين ذوی الحراب / فان عم النفير ففرض عین ** نعم و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: حسین بن ... بن محمد علی بن الحاج البوساباذي، تا: 24 جمادی الاول 839ق؛ مصحح، محشی با نشان «ه»، ترجمه فارسی لغات مشکل و برخی از ابیات در ذیل و در حاشیه آمده؛ مهر: «یا باقرالعلوم» (بیضی)، «الملك ... مظفر جنگ ... محمد شاه 1131» (مربع)، «پیر و دین محمد سرفراز 1212» (مربع)؛ جلد: چرم مذهب، 87گ، 14 سطر (11×17)، اندازه: 17×27سم [ف: 41 -552]
naẓm-u jam‘-il jawāmi‘
وابسته به: جمع الجوامع في أصول الفقه؛ سبکی، عبدالوهاب بن علی (727 -771ق)
شرحی است منظوم بر «جمع الجوامع» تاج الدين عبدالوهاب سبکی، و احتمالاً اسم خاصی داشته باشد؛ چرا که به تصریح کشف الظنون بیش از صد شرح بر این کتاب نوشته شده که تعدادی از آنها منظوم است. غیر از «الكوكب الساطع في شرح جمع الجوامع» سیوطی است، زیرا زرکلی تصریح کرده که سیوطی این شرح را تمام نکرد و حال آنکه منظومه حاضر مقدمه و هفت کتاب آن را دارد.
[کشف الظنون 596/1 –597؛ معجم المطبوعات 2034/2؛ الاعلام زرکلی 223/2؛ شورا 233/41]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14826/2
آغاز: لله حمد لایزال سرمدا ** يؤذن بازدیاد مر أبدا / ثم علی نبیه و حبه ** صلواته و آله و صحبه؛ انجام: فاحمد الله علی ما سهلا ** حمداً بنیل من مزایاه العلا / مصلياً علی نبی عمت ** مکارم الخلق به و تمت
خط: نسخ، کا: محمد بن صوفی مامه، تا: 1350ق، جا: مسجد السوق؛ جلد: مقوایی، 59گ (41ر -99پ)، 17/8×22/5سم [ف: 41 -233]
nazm-ol javāher
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 -906؟ قمری
amīr ‘alī-šīr-e navā’ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 - 1501)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3582/15
آغاز: هر لالی منثور کیم فکرت غواصی صفا زجاجه سین باشقة تار تیب دقت رشته سین قولیغه تو توب حمد و ثنا عمادین حاصل قیلغای اول تینکر شانیندا دورم؛ انجام: هر لفظیدا جون کسب صفانی قیلغای ** امید که راقم غه دعائی قیلغای
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی منقش، 9گ، اندازه: 23/5×34سم [ف: 3 -1110]
nazm-ol javāher
امینی، ابراهیم بن قاسم، -941 قمری
amīnī, ebrāhīm ebn-e qāsem(- 1535)
وابسته به دیوان امیر المؤمنين علی علیه السلام؛ منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام، امام اول (-40ق)
اهداء به: میر شاه حسین بایقرا
تاریخ تأليف: 922ق
در شرح دیوان منسوب به علی علیه السلام.
آغاز: بسمله. سبحانك لاعلم لنا إلا ما علمتنا ای صنع تو ترجمان دیوان ولا ** در مهر تو از غیر تبرا اولی ... حمدی که ناظمان مناظم قرب و ولایت بدایت مقال فرخنده غایت را بترصیع جواهر آن بیارایند
انجام: ز ترصیع نظم الجواهر چو آمد ** مرصع بدر ثمین رشته خط / بتاریخ و سال و مه اختتامش ** رقم کردم از شهر شوال اوسط (922). و الحمدلله ... و ظاهرا. لمؤلف الكتاب یا الهي هدیت شيعة من ** حبه مورث خلد و نعیم / قولك الحق و قد قلت لنا ** و أن من شیعته ابراهیم
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2457/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 952ق؛ در پایان نسخه تقریظ و ستایشی است ناتمام از خواند میر بر این رساله؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 160ص (91 -250)، 27 سطر (8×16/5)، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 9 -1195]
nazm-e javāher = nesāb-e qor’ān-e karīm
ضمیری، ملا علی، ق13 قمری
zamīrī, mollā ‘alī (- 19c)
شاعر می گوید که قاسمعلی نام به جمع لغت های قرآن پرداخت: «نامش از آن آمده قاسمعلی ** کامده او عز و علا را قسیم / ساخته بود از پی تسهیل ضبط ** جمع لغتهای کتاب کریم». چون کتاب لغت مزبور را ساخت از من خواست تا آن را به شعر بر گردانم من هم همه لغت های مستخرج او را از قرآن به شعر در آوردم و در این ابیات و مصاریع جای دادم.
آغاز: بسمله، بسم الله الرحمن الرحيم ** منزل قرآن حمید حکیم؛ انجام: به بخشا گناه وی و والدینش ** رهایش ز نیران رسانش برضوان
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن آقا مراد، تا: 1230ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 22ص (39 -60)، 20سطر (8×15/5)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 6 -744]
خط: نسخ، کا: محمود بن میرزا عبدالواحد، تا: 27 محرم 1290ق [مختصر ف: -864]
nazm-ol javāher = nesāb-e loqāt-e qor’ān
منظومه ای است نظیر «نصاب الصبيان» ابونصر فراهی. مؤلف در آن لغات قرآن کریم را به ترتیب سوره ها، در قالب اشعار به فارسی ترجمه نموده است. مؤلف کتابش را در سی قطعه (هر قطعه بر وزن خاصی) تنظیم نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14271
آغاز: نظر بگشا ببین سرو سهی را ای سیه مژگان ** که داد سر به زیر از شرم بالای تو در بستان / مفاعیل مفاعیل مفاعیل مفاعیل ** هزج را این چنین تقطیع کن جانا و خوش بر خوان؛ انجام: بود غاسق و کفو تاریک و همتا ** فلق چون سفیده است و شک نیست در آن / وقب را گرفتن فرو دان و نافث ** دمنده است و خناس گردیده پنهان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: «الواثق بالله الغي عبده ناصر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 55گ، 12 سطر، 11×21/5سم [ف: 38 -380]
nazm-e čehel hadīs
نزهت افندی، عمر، -1192 قمری
nozhat afandī,‘omar (- 1778)
تاریخ تأليف: 1178ق (= «یاد تحفه دستور»)
نظم چهل حدیث نبوی است هر یک در یک رباعی.
[برای شرح حال وی بنگرید به: هدية العارفين 179/1؛ معجم المؤلفين 194/2]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 502/3
آغاز: حمد اول اللهه کیم ایدوب ایجاد ** نسخه کونی افشاء
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14گ (15پ -28پ)، 13 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 2 -392]
nazm-ol hesāb
شافعی، محمد هاشم، ق 11 قمری
šāfe‘ī,mohammad hāšem (- 17c)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 -1030ق)
تاریخ تأليف: 1094ق
ترجمه منظوم «خلاصة الحساب» شیخ بهایی است در حدود 1500 بیت فارسی که به دستور استادش کمال الحق و الدين شیخ آدم در عهد شاه عالمگیر غازی آنرا به انجام رسانده و نامش را «نظم الحساب» نهاده است. ناظم تاریخ اتمام این منظومه را چنین گفته است: «چو پرسی کی شده اتمام این نظم ** به بین کافزود آب از نام این نظم» (1094).
آغاز: بگویم شکر کز توفیق دادار جهان آرا ** نوشتم نامه را هم از سپاس ایزدی طغرا / سپاس بیعدد آن بی نشان را ** که می داند نهان و آشکارا
[فهرستواره منزوی 2752/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1748
آغاز: برابر؛ انجام: یافت این نظم الحساب من تمامی ** باد در آفاق تا باشد گرامی
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 37 (ردیف 26)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ماه، تا: 13 محرم 1141ق، جا: شاه جهان آباد؛ از ناظم بادعای «طاب الله ثراه و جعل الجنة مثواه» یاد می کند، یادداشتی از عبدالحی به تاریخ 1331 ق درباره نانظم؛ 110ص، 13 سطر [عکسی ف: 5 -195]
nazm-ol hesāb = nazm-e xolāsat-ol hesāb
حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی، -1150؟ قمری
hoseynī seyfī, mohammad ebn-e mohammad mahdī (- 1738)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 -1030ق)
اهدا به: شاه قلیخان
تاریخ تأليف: 1118ق
کتاب حاضر نظم «خلاصة الحساب» شیخ بهاء الدين عاملی است و دارای خطبه و دیباچه ای به نثر مسجع است. در این دیباچه فهرست مطالب و تعداد ابیات هر یک از ابواب (ده گانه) و فصول منظومه را بدین گونه یاد کرده: مقدمه- در ماهیه علم حساب و موضوع و شاخه های فن دارای چهارده بیت؛ باب 1. حساب اعداد صحیح دارای یکصد و بیست و نه بیت در شش فصل: جمع، تنصیف، تفریق، ضرب تقسیم، جذر؛ باب 2. حساب اعداد کسور، دارای هفتاد و هفت بیت در سه مقدمه و شش فصل: مقدمه 1) تمائل و تداخل و توافق و تباین، مقدمه 2) مخرج کسر، مقدمه 3) بجنیس و رفع، فصل ها: جمع اعداد کسور (اعشاری) تنصیف کسرها و تفریق، ضرب کسر، تقسیم کسرها، استخراج جذر کسرها، تبدیل کسور؛ باب 3. اربعه متناسبه دارای بیست بیت؛ باب 4. حساب خطائین دارای بیست بیت؛ باب 5. عکس و تحلیل دارای دوازده بیت؛ باب 6. مساحت دارای بیست و دو بیت در یک مقدمه و سه «فصل»: مقدمه- تعریف مساحت
و اقسام اندازه ها، فصل ها- مساحت سطوح مستقیم الاضلاع؛ دیگر انواع مساحت ها مساحت اجسام؛ باب 7. مطالب وابسته به مساحت ها، دارای چهل و یک بیت بدین ترتیب: اندازه گیری زمین برای ساختن قنات، به دست آوردن اندازه های بلندی مرتفعات، بدست آوردن اندازه عمق و پهنای چاه ها؛ باب 8. استخراج محمولات از طریق جبر و مقابله دارای نود و چهار بیت در دو فصل؛ باب 9. چند قاعده مفید دارای سی و پنج بیت؛ باب 10. مسائل متفرقه دارای نود و هفت بیت؛ خاتمه حل چند مسئله مشکل ریاضی دارای دوازده بیت در پایان دیباچه. به دنبال فهرست مطالب رساله می گوید تعداد ابیات این منظومه با 8 بیت دیباچه 661 است و این دو بیت را در تاریخ فراغت از تأليف کتاب و شماره ابیات آن سروده: «و مستارخ قال ما اسم الكتاب ** فقلت له هاك نظم الحساب / ورام اعتبار حساب الكتاب ** فقلت عیون کتاب الحساب»؛ کلمه «نظم الحساب» در مصراع دوم بیت اول مطابق 1118 و ماده تاریخ پایان تأليف است و جمله کتاب الحساب در مصراع اخیر مطابق 661 (تعداد ابیات منظومه) است. مولی محسن قزوینی نحوی مؤلف کتاب عوامل معروف که یکی از شاگردان قوام الدين سیفی سراینده نظم الحساب بوده، بر این منظومه شرحی نگاشته به نام «رشح السحاب في شرح نظم الحساب». (عبدالحسین حائری)
آغاز: آغاز مقدمه: بسمله، بسم الله یلهم الصواب في کل باب الحساب للمستعین بالفرد الوهاب قوام الدين محمد بن ... الخ، آغاز نظم: الحمدلله قدیم الواحد ** حمدا یشق قلب کل جاهد / و بعد فالخلاصة الشريفة ** مشحونة بالدرر اللطيفة / نظمتها کمنتقی الجمان ** رکب في القلائد العقيان
انجام: فهذه خلاصة الحساب ** قد نظمت کالدر في نصاب / مختومة باحسن الختام ** بالحمد و الصلوة و السلام
چاپ: ایران، سنگی، بدون تاریخ، جیبی، 65ص (104 -168)
[الذريعة 462/3 و 225/7 و 471، 236/11؛ فهرست موصل: 214 و 251؛ دنا 10: 731 (17 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- رشح السحاب في شرح نظم الحساب = شرح خلاصة الحساب؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150ق)
آغاز و انجام: برابر
بدون مقدمه منثور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن12؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ 11گ (132پ -142پ)، 18 -20 سطر، اندازه: 11/5×16سم [ف: 37 -630]
آغاز و انجام: برابر
کا: ابراهیم، تا: 1192ق؛ جلد: تیماج، 60ص (65 -124)، اندازه: 10×15سم [ف: 10 -134]
آغاز: برابر؛ انجام: فحین حل الشمس تلك الحله فظل مقیاس نجاة القبلة و اختم بذکر القبلة الكتابا و املك من العروة الاسطر لابا هذا کتاب حسنه جلی في نظمه و قدره علی ارخته بصبح فیض منجلی فضلت رمح الخط سمکه علی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -271]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 25گ (112پ -136پ)، 15 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 2 -263]
آغاز و انجام: برابر
فاقد مقدمه منثور؛ خط: نستعلیق، کا: آقا سید احمد، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ (2پ -33ر)، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 44 -99]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب الثالث في الأربعة المتناسبة: هی التي نسبة بادیها الى ** ثان کثالث اليما قد تلا .. / والمثمن الرطلان لیس یختفی ** والثمن المسئول عنه قد خفی ... .
فاقد مقدمه منثور، این نسخه، تا بخشی از باب سوم را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 9گ (78 -86)، 18 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 38 -409]
آغاز و انجام: برابر
فاقد مقدمه منثور؛ خط: نسخ، کا: اورامی نوتشتی، احمد، تا: 1218ق؛ جلد: مقوا، 25گ (71ر -95ر)، 15 سطر (8×13)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 8 -167]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن دولت محمد کابلی، تا: 22 جمادی الاول 1220ق، جا: مشهد رضوی؛ 54گ (1 -54 حاشیه)، اندازه: 10×15/5سم [نسخه پژوهی: 3 -86]
آغاز: برابر؛ انجام: فاختم بذکر القبلة الكتابا ** و املاك من العروة الاسطر لابا
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عیسی طائی، تا: 1238ق؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: کشمیری، 40گ، 10سطر، اندازه: 11×20/3سم [اهدائی رهبر: 9 -174]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 631/5
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 -142]
آغاز و انجام: برابر
فاقد مقدمه منثور؛ کا: مسیح نوری رازی، تا: 1240ق؛ 18گ (77ر -94پ) [ف: 5 -718]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ بد، بی کا، تا: 1247ق؛ 21ص (51 -72)، 18 -19 سطر (12×16/5)، اندازه: 17×21سم [ف: 1 -384]
آغاز و انجام: برابر
کا: عمادالدین بن رفیعا حسینی زنجانی، تا: 1255ق، جا: مدرسه صالحیه؛ 72ص (2 -73)، 25+27+10 سطر، اندازه: 11/5×22سم [ف: 19 -554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک به پایان ربیع الثاني 1263ق؛ کاغذ: قورخانه ای، جلد: میشن، 31گ (30پ -60ر)، 12 سطر، اندازه: 11/6×17/8سم [ف: 6 -284]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی حسینی، تا: شنبه 3 ذیقعده 1270ق، جا: درخش بیرجند؛ نسخه ناتمام است و 362 بیت دارد؛ 30ص (1 -30)، اندازه: 10/2×17/2سم [ف: 8 -367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالجواد بن یوسفعلی خطیب، تا: جمعه 13 صفر 1293ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 16 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 1 -397]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 487/3
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم، تا: رجب 1313ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 23گ (77پ -99پ)، 15سطر، اندازه: 15×21/5سم [ محدث ارموی مخ: 3 -1613]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد ما اسقطت فالمجتمعة ** عشرة اشیاء معادلا لعد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سرلوح مختصر؛ جلد: تیماج، 29گ (124ر -152پ)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 27 -109]
nazm-e hasan
نورالحسن، قرن 13 قمری
nūr-ol-hasan (- 19c)
وابسته به: عوامل منظوم؛ ابن حسام، محمد بن حسام الدين (783 -875ق)
شرح منظوم عوامل منظوم ابن حسام است. وی همه ابیات ابن حسام را در میان منظومه خود آورده و ابیات دیگری در توضیح و گزارش آنها در همان وزن افزوده است.
آغاز: بعد حمد خالق کونین با صدق و صفا ** وز پس نعت رسول و آل آن خیر الورا / بر ضمیر دلپذیر طالبان علم نحو ** می کند نورالحسن واضح به لفظ دلگشا / عامل اندر نحو نزد نحویان صد آمدند ** چه در اسماء و چه در افعال بیچون چرا / در مأيه منظوم گشتند و من آنان را تمام ** اندرین ابیات کردم شرح کان باشد سرا ... / نام آن به نظم حسن کردم بدو معنی که نیست ** حسن نظم آن نهان زنهار بر اهل ذکا / یا الهي طالبان را نفع بخشی زو مدام ** از طفیل احمد و اولاد شاه انبیا / بعد توحید خداوند و درود مصطفی ** نعت آل پاک پیغمبر رسول مجتبی ... / هست مدح خسروی غازی معزالدین حسین ** حامی دین آفتاب معدلت ظل خدا؛
انجام: در جوار مصطفی و آل بخشد مأمنم ** غیر ازین دیگر تمنا نبودم روز جزا / بر وی و بر آل پاکش باد صلوات و سلام ** از خدا و از ملک تا هست ایام بقا
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرزا غلام علی بیگ، تا: 17 رمضان 1228ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (93پ - 106پ)، 15 سطر، اندازه: 19/5×24سم [اهدائی رهبر: 10 -331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 ذیقعده در مقام ...، جا: شاه خلیل قدس الله سره؛ تاریخ آن را نمی توان کامل خواند اما نسخه از قرن 13 است؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 7گ (31ر -37پ)، 17سطر، اندازه: 11/5×22/5سم [اهدائی رهبر: 10 -332]
نظم حکمت ارسطو (رساله در)- طب منظوم
نظم خطبة البيان- خطبة البيان (ترجمه و شرح)
نظم خلاصة الحساب- نظم الحساب
naẓm-ul xilāfīyyāt = al-xilāfīya
نسفی، عمر بن محمد، 461 -537 قمری
nasafī, ‘omar ebn-e mohammad (1070 - 1143)
تاریخ تأليف: شنبه 15 صفر 504ق
در ده «باب» در ده گونه فتوی در 2669 بیت در هفت سال سروده است.
آغاز: بسم الا له رب کل عبد ** و الحمدلله والی الحمد / ثم التحيات بغیر عدد ** علی النبي المصطفى محمد / و بعده قال ابوحفص عمر ** برحمة الله و عقباه عمر / هذا کتاب في الخلافيات ** نظم في العيون لا الفكات / بذلت فیه طاقتی فمن حجج ** حتی تاتی لی علی هذا النهج / ابوابه علی النظام عشرة ** فاودعوها صحفا منشرة
انجام: قد انتهی نظم الخلافيات ** و الحمدلله علی الحالات / و صاحب النظم ابوحفص عمر ** من نسف اتم هذا في صفر / للنصف یوم السبت وقت التغدية ** في سنة لاربع و الخمسمائة / و جملة الأبيات یا صدر الفئة ** الفان و الستون و الستمائة / و تسعة و الله یجزی ناظمه ** جنات عدن و قصور ناعمة / ثم الصلوة عدد الامطار ** علی النبي السيد المختار
[چلبی- قرطای 3549 تا 3551؛ بروکلمان 428/1 و ذیل 771/1؛ کراچکوسکی 417/6 ش 12 متن و ش 2 شرح قراحصاری مورخ 838؛ اهلورث 278/4 ش 4854 و 4855؛ ریو شماره 320؛ تاشکند 4829 و 4830؛ لس آنجلس 101، 64؛ الأوقاف العامة موصل 98/4]
شروح و حواشی:
1- حصر المسائل و قصر الدلائل؛ سمرقندی، محمد بن احمد (-553)
2- مختلف الرواية؛ اسمندی، محمد بن عبدالحمید (488 -563)
3- حقایق المنظومة النسفية؛ افسنجی، محمود بن محمد (627 -671)
آغاز: برابر؛ (1) اولها مقالة النعمان، (2) ثم مقالات الامام الثاني، (3) ثم فتاوی عالم الشيباني، (4) ثم الذي تنارع الشيخان، (5) ثم اختلاف الطرفين فاعلم، (6) ثم اختلاف الاخرين فافهم، (7) ثم الذي یختص
کل واحد فیه بقول بعد جهد جاهد، (8) ثم فتاوی زفر و بعده، (9) ما هو قول الشافعي وحده، (10) ثم فتاوی مالک بن انس و هو لاهل الفقه خیر مونس؛ انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: نزدیک به پایان رجب 791ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 119گ، 12سطر (8×13)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 17 -319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو یوسف بن عبد الغاني، تا: 894ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: مرسا (؟)، عبدالله بن یعقوب، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 117گ، 19سطر (10×16)، اندازه: 17×27سم [ف: 17 -155]
آغاز: برابر؛ انجام: صلاة تسليماً یفوح شداهما ** و من فتحه جود الوجود معطر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ جلد: مقوا، 276 ص، 17سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 40/3 -88]
nazm dar bayān-e asāmī-ye āyat-e karīme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18730/5
آغاز: آمده سی جزو قرآن مبین ** سوی پیغمبر زرب العالمين؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور با مذهب، 184گ، اندازه: 11×17سم [ف: 51 -122]
nazm dar dānestan ke māh dar kodām borj ast bī taqvīm
؟ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 -672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/89
آغاز: هر چه از ماه شد مثنی کن ...
منسوب به: خواجه نصیرالدین محمد بن محمد بن حسن طوسی؛ بی کا، تا: دوشنبه 13 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج، 1ص (389)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 -88]
نظم الدرر- القصيدة التائية
naẓm-ud durar
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 -1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27426
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ها یقول و هو عبد مفتقر ** راجی عفو الرب في یوم نشر؛ انجام: و لسانی ثم صاد مفلقا ** و بهذا القدر في النظم اقتصر ...
خط: نسخ خفی، کاتب = مؤلف، تا: 1272ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
naẓm-ud durar
آرانی کاشانی، حسن بن آقا بابا، ق 14 قمری
ārānī kāšānī, hasan ebn-e āqā bābā (- 20c)
تاریخ تأليف: 1304ق
منظومه ای است در بیان قواعد نحوی در حدود هزار بیت فارسی.
آغاز: منظومه در مسائل علم نحو بسمله: بعد حمد میهمن متعال ** شد سزاوار نعت احمد و آل / بعد بشنو ز علم نحو سخن ** که شود خامه عند لیب چمن / نحو علم است ای ستوده حسب ** بقوانین لفظهای عرب
انجام: برهمین قدری که شد مذکور کردیم اکتفا ** ناظم این نسخه می جوید دعا زاهل وفا / گر از این منظومه جویی نام ای والا گهر ** نام نامی باشدش نظم الدرر / سال اتمام از پی تاریخ از بعد هزار ** که زهجرت در گذشته سیصد است وهم چهار / لطف حق توفیق بخشد طالبانش را تمام ** بر رسول و آل اطهارش تحیتهم سلام
[تراجم الرجال 143/1]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1567/3 -9/117
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1304ق؛ جلد: تیماج، 57گ، 17سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 8 -4800]
naẓm-ud durar
بدر لاهیجانی، احمد بن مرتضی، ق14 قمری
badr-e lāhījānī, ahmad ebn-e morteza (- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11755
آغاز: سپاس و ستایش مخصوص حضرت حکیمی است که مطلع دیوان وجود را موشح نمود؛ انجام: چون ازو گشتی همه چیز از تو گشت ** چون آزاد گشتی همه چیز از تو گشت
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: باقر کتابچی؛ 480 گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 9 -355]
naẓm-u durar-il simṭayn fī faā’il-il muṣṭafā wa-l murtaā wa-l batūl wa-l sibṭayn
وابسته به: درر السمطين في فضائل المصطفى و المرتضي و السبطين؛ زرندی، محمد بن یوسف (693 -750ق)
در دو سمط و هر سمط دو قسم در است.
تهران؛ موزه ملی؛ شماره نسخه: 19/2
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 3 -123]
naẓm-ud durar-is sanīya fī mu‘jizāt-i sayyid-il barīya
محمد بن احمد بن حجاج
mohammad-e bn-e ahmad-e bn-e hajjāj
شرحی است بر منظومه ای عربی در بیان معجزات پیامبر گرامی اسلام. شارح برای معجزات ذکر شده در منظومه، مستند روایی از منابع حدیثی اهل سن همچون صحاح سته و سیره ابن هشام می آورد. نام کتاب و مؤلف در صفحه عنوان، در قالب چهار بیت عربی چنین بیان شده است: «کتاب نظم الدرر السنية ** في معجزات سید البرية / محمد نبینا خیر الأنام ** علیه أفضل الصلاة و السلام / ناظمها معدها (؟) للمعراج ** محمد بن أحمد بن حجاج / تجاوز الاله عنه و عفا ** سبحانه هو المرضى و کفا». گویا پدر ناظم، کتابی در سیره پیامبر داشته به نام «نظم الدرر في سیر الرسول خیر البشر» و ناظم، جزء مربوط معجزات را از آن کتاب، همراه با اضافات از منابع دیگر، به نظم کشیده و شرح کرده است. عناوین فصل ها و باب های کتاب از این قرار است: فصل معقود لذکر ام المعجزات و لذکر برنامج الجزء، شامل دو قسم: قسم 1. فیما وقعت فیه الدلالة له و به صلی الله علیه و سلم، دارای دو باب: 1) فیما الخارق فیه فعل، 2) فیما الخارق فیه قول؛ قسم 2) فیما وقعت الدلالة له فقط و هو قسم المبشرات، در دو باب: 1) فیما المبشر به قول، 2) فیما المبشر به فعل. ابواب مذکور، خود دارای فصل های متعددی است. متأسفانه، علی رغم جستجوی بسیار، نام کتاب و مؤلف در منابع کتاب شناسی و ترجمه نگاری و فهرست های مخطوطات به دست نیامد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1533 عکسی
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد نبیه الكريم و آله. الحمد الله الذي هدانا ** فأبلغ البرهان واصطفانا / اذ خصنا بخیر الأنبياء ** اما أهل الأرض و السماء؛ انجام: و رحمت المولى الكريم المنان ** تکنف تابعیهم باحسان / و اغفرلنا یا رب أجمعينا ** بالله قل یا سامعاً آمینا
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، نسخه شماره 1371؛ خط: مغربی، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح، با کتیبه مذهب بزرگ؛ با 158ص، 16سطر [عکسی ف: 4 -453]
naẓm-ud durar fī-l ḥikam-i wa-l ġurar
متقی، علی بن حسام الدين، 888 -975 قمری
mottaqī, ‘alī ebn-e hosām-od-dīn (1484 - 1568)
جمعی است بین کتاب «اطواق الذهب» جارالله محمود بن عمر زمخشری (538ق) و «اطباق الذهب» شرف الدين عبد المؤمن بن هبة الله معروف به شفروه اصفهانی که مؤلف عین الفاظ هر دو کتاب را بدون شرح و تفسیری جمع آوری نموده است؛ در آن ده نصیحت است از زمخشری به نام «الكلمات العشر».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13756/2
آغاز: الحمد لله الحكيم الحكم و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد منبع الاسرار؛ انجام: تفرقت اجزاؤها علی جبال القدس فضمهن واذا بتلی ابراهیم ربه بکلمات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 92ص (57 -148)، 21سطر [ف: 37 -291]
naẓm-ud durar fī silk-i šaqq-il qamar
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24928
آغاز: بسمله. اما بعد فهذه رساله مسماه بنظم الدرر؛ انجام: بالتفهیمات الالهية انتهی ملخصا فافهم
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
naẓm-ud durar fī qiṣār-il kalamāt-i min-al ḥujaj ‘alay- him-as salām
حسینی عراقی، عبدالعظیمبن محمد تقی، ق14 قمری
hoseynī ‘erāqī, ‘abd-ol-‘azīm ebn-e mohammad taqī (- 20c)
گرد آوری احادیث و کلمات قصار معصومین علیهم السلام است با حذف اسانید به ترتیب موضوعی و با رعایت ترتیب الفبايي در موضوعات مثلاً حرف الألف شامل موضوعات و ابواب: الاب، الاتي والاتیان، الأجل، الأجرة و الاجير ...، حرف الباء: البؤس، البخل، البحث .... در ابتدا مؤلف آن را «اللئالي المنتظمة» نامیده بود ولی سپس نام آن را به «نظم الدرر» تغییر داد. در برخی موارد مطالب مشکله احادیث را به طور مختصر شرح می دهد و اسامی ائمه را به رمز می آورد. ابواب (موضوعات) ذیل هر حرف و احادیث هر باب شماره گذاری شده ومؤلف موفق به نگارش کتاب تا باب 27 از حرف «ر» در موضوع روح شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي شرف نوع الإنسان بالحكمة و البيان و فضله علی سائر الحيوان بالمنطق واللسان و سهل سبیل مرضاته ...
اما بعد فیقول العبد الفقير المحتاج الى رحمة ربه الغني الكريم ...
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1369 -8/79
آغاز: برابر؛ انجام: الباب السادس و عشرون الركوب ف (1) من أخاه المؤمن من رحله حمله الله قال علی فافة من نوق
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 146گ، اندازه: 18×23سم [ف: 8 -4801]
naẓm-ud durar fī wājibāt-in naẓar
شقراوی، ابراهیم بن سلامه
šaqrāvī ،ebrāhīm-e bn-e salāme
خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه: ض2
انجام: قال النبي صلی الله علیه و آله من شرب الماء و ذکر الحسين و اعن قاتله کتب الله له مائة الف حسنه و محاعنه مائة الف سيئة و رفع له مائة الف درجة
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1113ق؛ بسیار قدیمی و مصحح، با علامت بلاغ؛ تا یک برگ از بحث القول في امامة الاحد عشر بعده را دارد، روی برگ اول نوشته شده: کاتب در زمان مؤلف نوشته و نیز پشت برگ 170 به همان خط متن این عبارت دیده می شود: «هذا تاریخ الولد الصالح احمد بن ابراهیم بن محمد بن سالم. ولد یوم الخميس في شهر صفر في اول عشر [کذا] و سبعین و سبع مائة من الهجرة النبوية» که می نماید نسخه بسیار قدیمی است، نیز در برگ 108 در آغاز کتاب نظم الدرر از مؤلفش با دعای «ادام الله علوه و رفعته و مدظله و اتم بغیته»، یاد شده است؛ تملک: سال 1113؛ 66گ (108 -173)، 19 و 22 و 23 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22 -101]
naẓm-ud durar wa-l la’ālī fi-l fiqh-il qālī
اردکانی یزدی، محمد باقر بن حسنعلی، ق13 قمری
ardakānī yazdī, mohammad bāqer ebn-e hoseyn-‘alī (- 19c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2946/2
آغاز: بسمله، / الحمدلله قدیم السلطان ** و الشكر الله العظيم بالشان /...؛ انجام: یا من تفرد هو بالکمال ** شفعنی بمحمد و آل / آمین آمین آمین آمینا ** انك انت ارحم الراحمينا
از طهارت تا دیات؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1223ق؛ رساله با نشانه «منه دام ظله، منه عفی عنه، منه ره» با مهر طهماسب؛ جلد: میشن، 56گ (15پ -70ر)، 24 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 6 -170]
naẓm-ud durar wa nūr-ul qamar
قصیده ای تائیه است در منقبت روضه پیامبر صلی الله علیه و آله و بیان خلافت و فضیلت اصحاب پیامبر. ناظم در خطبه کوتاه رساله نام «تحفة الاحباب في منقبة روضة النبي» را نیز مناسب قصیده دانسته است. تاریخ نظم قصیده در یکی از ابیات مقدمه آن چنین آمده: «تاریخ و زیادتش اگر می خواهی ** زین نظم درر بر آور تام» که با محاسبه عبارت «نظم درر» به حروف ابجد و کسر عدد کلمه «تام» از آن، عدد 953 به دست می آید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2821/4
آغاز: بسمله و بعد این قصیده ای است در منقبت روضه رسول مختار صلی الله علیه و سلم ... در منقبت روضه او منظوم است ** این تحفه که بهر دوستان موسوم است؛ انجام: جمله ابیات آمد همچو مه اندر حساب ** یعنی اندر روشنی چون ماه تابان نور است
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: مجدول منقش، با عبارت «عمل محمد امین صحاف»، 2گ (73 -74پ)، اندازه: 14×24سم [ف: 13 -316]
نظم در اللآلي- نظم اللآلي
نظم دقایق- رعنا
naẓm-ur r.-il wa‘īya
نودهی، محمد معروف بن مصطفی، 1166 -1254 قمری
nowdehī, mohammad ma‘rūf ebn-e mostafā (1753 - 1838)
وابسته به: الرسالة الوضعية؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700 -756ق)
در این اثر «الرسالة الوضعية» قاضی عضدالدین ایجی که در کیفیت وضع الفاظ به جهت معانی در یک «مقدمه»، یک «تقسیم» و یک خاتمه نوشته شده، در 64 بیت به نظم در آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4223/4
آغاز: بسمله، یقول راجی الفضل ممن لطفا ** بعبده محمد ابن مصطفی / احمد ذا العرش مصلیا علی ** محمد و آله ذوی العلا؛ انجام: متی لالفاظ تجد تعاورا ** لبعضا مکان بعض آخرا / فلا پرینك ذالتعاور ** فانما الوضع هو المعتبر ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای ش؛ 2گ (54 -55پ)، 16سطر (9/5×16/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 18 -175]
نظم زبد الاحكام- زبد الفقه
نظم زبدة الاصول- نظم الاصول
nazm-e zendegānī-ye payāmbar-e akram
مؤلف: همتی
نظم زندگانی پیامبر اسلام و معجزات ایشان و شرح امیر المؤمنين علیه السلام است. به دلیل افتادگی طرفین نسخه با وجود جستجوی فراوان به یقین نام مؤلف را نیافتم اما از ابیاتی از آن بر می آید که تخلصش «همتی» باشد: «منم همتی بنده اهل بیت ** ندارم دگر با کسی لا و لیت». برای نمونه ابیاتی از یکی از بخش های آغازین نسخه نقل می شود: «در سبب شق صدر آن صدر و بدر عالم صلی الله علیه و سلم: زنا که در آن کوه پر هول و بیم ** دو کس گشت پیدا به طبع سلیم / گرفتند سید ببردند دور ** ز جان برادر برون شد سرود ز دنبال ایشان نگه کرد و دید ** که سید ببردند و شد ناامید / به فریاد شیون زبان برگشاد ** که ای هوشیاران والا نهاد / به جای برادر مرا بر درید** ابر جان زار مرو بنگرید».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34735
آغاز: ... زمین و سما بد بپا ** ملایک زمین بوس تحت لوا / ز یاقوت بد پرچم آن لوا ** یکی شده بودش به رنگ سما؛ انجام: ندارد کسی پیش من اعتبار ** ز بعد نبی ای جهان ... / به غیر علی و بتول و حسن ** حسین آن شهید ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 235گ، 19سطر، اندازه: 13×21سم [اهدائی رهبر: 8 -336]
نظم السلوك- القصيدة التائية
naẓm-us sammaṭ fī ‘ilm-il xaṭ
سماوی، محمد بن محمد طاهر، 1292 -1370 قمری
samāvī, mohammad ebn-e mohammad tāher (1875 - 1951)
ارجوزه ای است در 75 بیت در علم خط شامل «مقدمه» و پنج «عقد»: 1. في غیر المصور؛ 2. المخالف بالوصل؛ 3. المخالف بالزیاده؛ 4. المخالف بالنفس؛ 5. المخالف بالبدل.
آغاز: احمدك اللهم یا رب العلا ** حمداً یرینی من رضاك الاملا؛
انجام: ابیانه معمورة الافاده ** خمس و سبعون بلا زیاده / فاحمد لله مصلیا علی ** محمد و آله ذوی العلى
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15775/7
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 25 شعبان 1319ق، جا: سماوه؛ 2گ (57ر -59پ)، 25سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 44 -59]
nazm-oš šamā’el
حافظ، محمد حسین بن محمد باقر، ق 11 قمری
hāfez, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer (-
وابسته به: الشمائل النبوية و الخصائل المصطفوية؛ ترمذی، محمد بن عیسی (209 -279ق)
ترجمه شمایل النبي ترمذی است. وی ابتدا شمایل النبي ترمذی را به فارسی ترجمه کرده به نام «نثر الخصايل» و سپس آن را به نظم در آورده است که همین اثر باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18240
آغاز: بسمله. احمد الله خالق الاخلاق ** باری الخلة علی الاطلاق؛ انجام: صل یا رب علی النبي و آل ** و علی کل صحبه المتعال / دائما و اصلا اذا ابدا ** و سلاما علیه تسلیما
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: پارچه ای، 376ص، 15سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 50 -78]
naẓm-uš šamsīya fi-l manṭiq
غزی، بشیر بن هلال، -1339 قمری
qazzī, bašīr ebn-e helāl(- 1921)
وابسته به: الشمسية في القواعد المنطقية = الرسالة الشمسية؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600 -675ق)
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7808/5 -39/188
آغاز: بسمله یقول مبتغی رضی العلى ** بشیر المعروف بالغزی / احمد ربی منزل الايمان ** و مانح المنطق للانسان؛ انجام: فأحمد الله الذي قد علما ** من فضله الانسان ما لم یعلما / مصلیا علی النبي المصطفى ** و آله و الله حسبی و کفی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوا، 10گ، 16 -19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 8 -4801]
nazm-oš šohadā’
اشرفی مازندرانی، عباس بن محمد، قرن 14 قمری
ašrafī māzandarānī, ‘abbās ben mohammad (- 20c)
تاریخ تأليف: 1332ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1874
آغاز: اولا در هر کلامی نام بسم الله خوش؛ انجام: کند پروا ندارد هیچ طوطی ... جهت آنکه ماه رویت نشد سنه 1332
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [الفبائي: -584]
naẓm-uš šayx zayn-ud-dīn surayjā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/6 -ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614 -4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1 -616]
naẓm-uš šayx nūr-id-dīn barīfakī
هائیه است در 13 بیت.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9474/5
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: استانبولی، 2گ (68پ -69ر)، 19سطر (7/5×13)، اندازه: 9/5×12/5سم [ف: 17 -379]
نظم صحيفة المحبة- توان روان
نظم صد کلمه اميرالمؤمنين- مائة كلمة امام علی علیه السلام
نظم صد کلمه اميرالمؤمنين- القرآن الكريم
نظم الصفيحة- عروة الاسطر لاب
naẓm-u ṣuwar-il kawākib = urjūzat-un fi-ṣṣuwar-il falakīya
صوفی، علی بن عبد الرحمن، -399 قمری
sūfī, ‘alī ebn-e ‘abd-or-rahmān (- 1009)
وابسته به: صور الكواكب الثمانية و الاربعين؛ صوفی، عبدالرحمن بن عمر (291 -376ق)
ناظم کتاب پدر خویش «صور الكواكب» را به نظم کشیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8262/26
آغاز: بسمله. بسم الله العادل الموحد ** باعث خیر خلقه محمد؛ انجام: قد تمت الرسالة الفلكية ** الحمد لله و الصلوة علی نبیه و صلی الله ... الطاهرين
خط: نسخ، کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1297ق؛ 7گ (233پ -239پ)، 26سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2 -42]
naẓm-u ‘aqā’id-in nasafī
وابسته به: بداية العقول = عقاید نسفی = عقائد نسفی = اعتقادات؛ نسفی، عمر بن محمد (461 -537ق)
تاریخ تأليف: 718ق
در این منظومه که یکصد و سی و پنج بیت است، اعتقادات نسفی به نظم کشیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4373/4
آغاز: یقول بسم الله في النظم أولا ** أقل عباد الله قدراً و مفضلا / بدأت بحمد الله رب موفق ** له الحمد في الأولى و الاخر سواه لا؛ انجام: ثمان و عشراً ثم سبعاً مع المائة ** عثرت علی تاریخ نظمی تأملا
خط: نسخ معرب، کا: امیر علی بن امیر محمود بن امیر محمد علوی حافظ سرابی، تا: رجب 727ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 15گ (86پ -100ر)، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 11 -377]
نظم عقائد نسفی- فرائد العقائد
naẓm-ul ‘uqūd fī ‘amal-is sā‘āt-il ‘amūd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 63/19
خط: نسخ، بی کا، تا: 1166ق؛ جلد: مقوایی، 4گ (185 -188)، 21سطر (10×16)، اندازه: 16×22سم [سنا: ف: 1 -33]
naẓm-ul ‘uqūd fī ‘amal-is sā‘āt-i ‘ala-l ‘amūd
وفائی، عبدالعزیز بن محمد، 811 -876 قمری
vafā’ī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e mohammad (1409 - 1472)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 566/29
آغاز: بسمله والحمد ... و بعد فهذه رسالة لطیفه سمیتها نظم العقود؛ انجام: المستعمل باجزاء القطر و العمود و الله اعلم
خط: نسخ، کا: محلی مکی، یوسف بن یوسف، تا: 10 ربیع الثاني 1143ق، جا: صنعاء یمن؛ جلد: تیماج، 1گ، 24 -32 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 -532]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/25
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -91]
nazm-ol qorar va nazd-od dorar
قزوینی، عبدالکریم بن محمد یحیی، ق 12 قمری
qazvīnī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad yahyā (- 18c)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول والادیان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510ق)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105 -1135ق)
عالم جلیل عبد الكريم بن محمد یحیی قزوینی که از دانه دوره سلطنت شاه سلطان حسین صفوی بوده و به شهادت مندرجات این کتاب و تصریح خود در مقدمه مجلد دوم آن سال ها به مطالعه و مباحثه و دقت در اخبار ائمه اطهار علیهم صلوات الله اشتغال داشته، هنگامی که تشرف به آستان حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام را یافته بر آن شده که کلمات قصار آن حضرت را که آمدی در «غررالحکم» به ترتیب حروف تهجی مرتب نموده و به ترتیب و مناسبت معنوی میان آن کلمات مبارکات منظم نماید. خوشبختانه بنا به گفته خویش در مقدمه های مجلدات موجوده موفقیت به این امر یافته و در نود و نه «باب» به شماره اسماء الله الحسني این کتاب را تأليف و در ذیل پاره ای از کلمات آیه ای یا آیاتی از قرآن کریم و خبری یا اخباری را که معصومین علیهم السلام مناسب مقام بوده نقل نموده و پس از این کار برای استفاده فارسی زبانانی که استفاده از کتب عربی نمی توانند کرد به ترجمه و شرح آن به زبان فارسی پرداخته و گذشته از بیان مراد و معنی آنها قصص و حکایات و ابیات مناسبه ای آورده است و پنج مجلد از این شرح و ترجمه که مشتمل بر بیست «باب» می باشد مسلماً از قلم شارح خارج شده است. فهرست مجلدات و ابواب این کتاب تا حدی که مسلم است: مجلد 1. مشتمل بر سه «باب»: 1) در علامات ثبات دول و بقای آن، 2) درمنافع عدالت و مضار جور، 3) در آداب سلوک در خدمت ملوک. این تقسیم از مقدمه مجلد دوم که اینک در اصفهان موجود است و قسمتی که مبین این ابواب است از مختصر مقدمه آن معلوم خواهد شد و بنابراین مسلم می شود که مجلد اول دارای این مطالب است و ابواب نسخه خراسان اگرچه به نام سادس و سابع و ثامن نامیده شده ولی پس از دقت معلوم می شود که نویسنده اول و ثانی و ثالث را تصحیف نموده و برای تأييد خویش فهرست ابواب نسخه خراسان این است: الباب السادس: في الدول و علامات اقبالها و ادبارها و زوالها و انتقالها و ما قاربها؛ الباب السابع: في منافع العدل و الانصاف و مضار الجور و البغي و الاعتساف، الباب الثامن: في تعلیم السلوك في خدمة الملوك و الرياسة و ما یتعلق بالسياسة. از آنچه صاحب وقایع الايام در حاشیه 396/3 نگاشته اند به دست می آید که نسخه تبریز نیز قسمتی از مجلد اول و یا تمام آن است با تاریخ تحریر سال 1114 و از کتب کتابخانه مرحوم حاج سید علی آقای ایروانی است و اینک متعلق به آقای سید عبدالحجه ایروانی می باشد. مجلد 2. چنان که مؤلف در مقدمه بدان تذکر داده اند، فقط مشتمل بر دو «باب» است: باب 4) درخصائص و اسرار پیغمبر (محمد صلی الله علیه و آله) و اهل بیت اطهر آن سرور علیهم صلوات الله الملك الأكبر؛ باب 5) در علم و جهل و علامات عالم و جاهل و فضائل عالم عامل: نسخه این مجلد دراصفهان نزد آقای محسن نعمت اللهي است. مجلد 3 و 4. مشتمل بر باب ششم و هفتم و هشتم و نهم و دهم و یازدهم و دوازدهم و سیزدهم است و از این ابواب، باب دهم که در منافع دوستی و آنان که شایستگی آن را دارند و آنان که نبایستی بدانها دوستی کرد
است و باب یازدهم که در خوشی و خوش روئی و خلق نیکو است. مجلد 5. مشتمل بر هفت «باب» می باشد: باب 14) شجاعت و مذمت جبن و تهور و عجز و تعلیم آداب حروب و دستور برگزیدن سرداران لشکر و علامات نیک و بد ایشان طریق محافظت ثغور مملکت و سلوک با سپاه و رعیت و غیر آن، باب 15) در جهاد اصغر و جهاد اکبر، باب 16) در نیکویی اقتصاد و حسن تدبیر و نهی از اسراف و تبذیر، باب 17) در تقدیر ارزاق عباد؛ باب 18) در نهی از سؤال از مخلوق و بیان مذمت آن و محو شدن رزق به سبب آن، باب 19) در منافع قضای حوائج مؤمنين، باب 20) در مذمت تکبر و مدح تواضع و ثمرات آن [چون آمدی بعضی از فقرات خطبه قاصعه را که در موضوع تکبر بوده نقل کرده است مؤلف پس از نقل آن جمل بر آن شده که در این باب (باب بیستم) به شرح تمام آن خطبه بپردازد و پس از آن سائر کلمات و اخبار و آیات وارده در این باب را شرح نماید.]
نام این کتاب جزماً معلوم نیست؛ چرا که مؤلف خود در مقدمه مجلدات موجوده هر یک به نحوی آن را معرفی کرده ولی از اسم کتاب و توجه به موضوع آن به نظر می رسد که بایستی «نظم الغرر و نضد الدرر» نام مرتب شده غررالحکم آمدی در نود و نه باب به اضافه اخبار و آیات مناسبة هر باب که به زبان عربی است بوده باشد و این کتاب فارسی شرح یا ترجمه نظم الغرر و نضد الدرر نامید اما به متابعت فهرست کتابخانه رضویه و صاحب وقایع الايام ما نیز آن را به نام «نظم الغرر و نضدر الدرر» نامیدیم. آغاز: آغاز مقدمه عربی: الحمدلله علی ما أولانا من سوابغ نعمه بسوابق کرمه و له الثناء علی ما عرفنا من سنایا سننه و بوالغ حکمه.
آغاز مجلد اول: بسمله حمد و ثنائی که جمیع مخلوقین ملائکه سموات و ارضین بامداد بحار و اقلام اشجار از عهده نگارش برخی از آن عاجز آیند مالک الملكي را سزاوار ...
چاپ: بخشی از این کتاب با نام «بقا و زوال دولت در کلمات سیاسی امیر المؤمنين»، توسط انتشارات کتابخانه آية الله مرعشی، در سال 1373ش، با تصحیح رسول جعفریان چاپ شده
[نسخه های منزوی 1709؛ فهرستواره منزوی 673/6]
شروح و حواشی:
1- مثنوی در مدح کتاب نظم الغرر و نضد الدرر قزوینی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح از باب ششم تا آخر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 219گ، 12 سطر (10×18)، اندازه: 17×27سم [ف: 16 -298]
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ در ص ع نامه آقا حسین خوانساری است به خلیل قزوینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 78گ، 12 سطر (8×14/5)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 16 -574]
از باب دهم في منافع التودد الى الناس و من یلیق بالاخوة و باب چهاردهم در شجاعت و جبن و جهاد اکبر و جهاد اصغر را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 387گ، 12سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 28 -126]
آغاز: برابر؛ انجام: به عرض مومنان صادق و دوستان موافق می رساند ... توقع آنکه ارباب بصیرت نظر بر گهر گماشته صدف را در میان نبیند ... چه مترجم را در این تحریر نصیبی به جز ترجمان نیست ... هر در که به اسرار حقیقت رفتم ** زآنم نبود شغل به جز گفتار
باب اول تا سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سر لوح؛ تملک: فرهاد میرزا در 1301،؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 225گ، 12سطر، اندازه: 16/2×32/6سم [ف: 4 -824]
آغاز: حمد و سپاسی که جنود نامعدود معتکفان [معابد] فلک ... اما بعد، چون همواره خاطر ملکوت ناظر پادشاه سکندر جاه؛ انجام: و مرلف کتا [ب] ریاض الملوك ... جنود خود را که از حد عد و احصا متجاوز ...
شامل جلد 5؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با سرلوح، مجدول؛ 166گ (4 -169)، 12سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 40 -673]
آغاز: برابر؛ انجام: با وجود نقصان و ناتمامی جز این نیست که خواننده و شنونده از آن بهره یابند ... هر در که باسرار حقیقت سفتم ** دانم نبود شغل بجز گفتاری
خط: نسخ، کا: محمد صالح قزوینی، تا: 1114ق؛ مجدول و مذهب؛ تملک: خانلر میرزای احتشام الدوله؛ امیرزاده ابراهیم میرزا به تاریخ 1384ق آنرا بمحمد صالح مداح مشهور به مداح چونی بروجردی اهداء نموده؛ مهر: «احتشام الدوله»، «علی الموي»، «عبده صالح مداح»، «محمد مهدی الطباطبائي»، «علی بن مهدی الحسيني»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 236 گ، 12سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 3 -1381]
آغاز: برابر
مشتمل بر باب (في الدول و علامات اقبالها و ادبارها و زوالها و انتقالها و ما قاربها)؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: رجب 1115ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج، 177گ، 12سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 14 -96]
باب نهم تا سیزدهم؛ خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن ملا محمد اصفهانی، تا: 5 جمادی الاول 1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ زیرنویس فارسی، مجدول؛ جلد: تیماج، 317گ، 15 سطر، 16/5×24/5سم [ف: 19 -195]
آغاز: الحمدلله الكبير الجبار المتكبر القهار و الصلاة علی نبیه و آله الاطهار، این باب بیان مذمت کبر است
باب بیستم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1120ق؛ ترجمه فارسی زیرنویس سطر ها، مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ تملک: محمد معصوم بن محمد آقا؛ جلد: تیماج، 128گ، اندازه: 14×20سم [ف: 1 -509] و [عکسی ف: 6 -375]
باب چهارم است ص 1 -14 آن مقدمه منظوم این کتاب است و خود آن در ص 15 -268 است، در هامش ص 17 -25 بندی است در سرگذشت ذو القرنين به فارسی از تفسیر بهائی و جز آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1121ق؛ مجدول، محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 134 گ، 12سطر (7/5×15)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 -547]
جلد پنجم کتاب و موافق شماره 1500 همین کتابخانه می باشد؛ خط: نسخ، کا: کاظم بن نقی قزوینی، تا: صفر 1124ق؛ مجدول، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 113گ، 15سطر، 15×24/5سم [ف: 14 -271]
بی کا، تا: 1218ق [میراث اسلامی: 5 -569]
باب قضاء حوایج مؤمنين که باب نوزدهم از جلد پنجم کتاب می باشد؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: دهه آخر جمادی الثاني 1221ق؛ ترجمه فارسی بین سطر ها؛ جلد: تیماج، 35گ، 15سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 26 -172]
از باب ششم و آغاز کم دارد؛ خط: نستعلیق، کا: ادیب دیلمی، محمد ناصر، تا: یکشنبه پایان محرم 1311ق؛ جلد: مقوا،105گ، 22سطر (12×17)، اندازه: 17×22سم [ف: 16-254]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [نشریه: 2 -132]
آغاز: برابر؛ انجام: زانم نبود شغل بجز گفتاری ... انشاء الله تعالی
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -585]
آغاز: حمد و سپاسی که جنود نامعدودی معتکفات معابد فلک و صاحبان مفاخر نحن نسبح بحمدك و نقدس لك؛ انجام: از کمال شفقت و مرحمت او بر رعیت خبر می دهد که قالت نملة یا ایها النمل ادخلوا مساکنکم.
از باب ششم تا باب هشتم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مجدول، دارای سرلوح زرین؛ جلد: تیماج، 185 گ، 12سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 21 -173]
آغاز: الحمدلله علی ما أولانا من سوابغ نعمه بسوابق کرمه؛ انجام: عالم ز تجلی بر عارف طورست ** آفاق سراسر ز صفا پرنورست / تابیده بهر ذره فروغ خورشید **این شعشعه را هر که نبیند کورست
شامل چهار باب اول کتاب است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ترجمه در زیر سطور، محشی، مجدول، مذهب؛ 538ص، 7 -14 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 6 -16]
آغاز: آغاز مقدمه عربی: الحمدلله علی ما أولانا من سوابغ نعمه بسوابق کرمه و له الثناء علی ما عرفنا من سنایا سننه و بوالغ حکمه. آغاز مقدمه فارسی: الحمدلله الذي أوضح لنا مناهج الهدي و الايمان ... اما بعد بعرض اخوان دینی و خلان یقینی می رساند؛ انجام: عالم ز تجلی علی چون طور است ** آفاق سراسر از صفا پر نور است / تابیده بهر ذره فروغ خورشید ** این شعشعه را هر که نبیند کور است
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «عبده الراجي یحیی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 210گ، 12سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 4 -303]
آغاز: حمد و سپاسی که جنود نامعدودی معتکفات معابد فلک و صاحبان مفاخر نحن نسبح بحمدك و نقدس لك؛ انجام: از کمال شفقت و مرحمت او بر رعیت خبر می دهد که قالت نملة یا ایها النمل ادخلوا مساکنکم.
جلد پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 146گ، 12 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 4 -305]
آغاز: و بهر کس که شریک سازد در عبادت به خدای بر حق خدای دیگر را الخ
باب پانزدهم از این کتاب است مشتمل بر شرح خطبه قاصعه می باشد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ بر اولین صفحه موجود از طرف مرحوم اعتضاد السلطنه این نسخه به نام «شرح خطبه قاصعه به انضمام صد کلمه و شرح آن» معرفی گردیده و برحاشیه دومین صفحه به نام «شرح کلمات حضرت امیر علیه السلام» وقف و در دفاتر سابق کتابخانه نیز بدین نام ثبت گردیده و پس از اتمام شرح و ترجمه کلمات و عبارات این باب مؤلف و شارح خاتمه ای در حدود 74 بیت در آخر آن گذارده و اتمام مجلد پنجم را ضمناً تذکر می دهد؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج، 90ص، 12سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 2 -112]
naẓm-ul farā’id
رساله ای است در «اعاریب بدیعه ... محتوی مشکلات آیات و معضلات ابیات بحسب اعراب و معانی ...»، به نثر فنی عربی (بیشتر در مقدمه) که نخست به تفسیر سوره فاتحه پرداخته، را به خواهش برخی از دوستان بر سبیل استعجال به سواد است.
همدان؛ بحر الفضائل؛ شماره نسخه: 8/7
آغاز: بسمله، الحمد لله معطی الداع اذا سئله و دعاه و مجیب المضطر اذا نجعه و عاه؛ انجام: و سعة البال من تسوید نموذج المقال لتراکم مالی من الاشغال و رکوبی علی جناح الارتحال و السلام علی اولیاء الله ذی الاكرام و الجلال.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه دست نویس مؤلف است با یادداشت وی به فارسی در کرانه برگ اول و دارای خط خوردگی ها است، عنوان رساله از آنجاست که مؤلف نوشته پس از پایان آن را بدین نام خواهد نامید؛ جلد: تیماج، 148گ، اندازه: 10×15/5سم [رشت و همدان: ف: -1669]
naẓm-ul farā’id fī tahīb-il ‘aqā’id
مفتی، محمود
moftī,mahmūd
رساله ای درباره مسأله خلق افعال عباد، با نقل عبارت های بعضی از علمای کلام، در یک «مقدمه» و سه «عقد» و یک «خاتمه»: المقدمة: في تعریف الاختيار و بیان ما فیه النزاع؛ عقد 1. في التميز بین المذاهب المشهورة؛ عقد 2. في أن الاختيار الجزئي مخلوق هل هو مخلوق أم لا؛ عقد 3. في ماهية الكسب؛ الخاتمة: في القضاء القدر و أحوال الشقى و السعيد.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا للاسلام و جعلنا من أمة محمد خیر الانام و وفقنا بلطفه للعقائد الحقة في علم الكلام.
انجام: و الحمدلله الكبير المتعال و صلی الله علی محمد أفضل الرسل و علی آله خیر الال.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4368
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی، 28گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 11 -368]
naẓm-ul fuṣūl-il arba‘a
یافعی، عبد الله بن اسعد، 698 -768 قمری
yāfe‘ī,‘abd-ol-lāh ebn-e as‘ad (1299 - 1367)
در شناخت ماه های رومی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7387/42
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1234ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31سم [ف: 16 -532]
نظم الفصيح- کتاب الفصيح المنظوم
naẓm-ul fawā’id-iṣṣamadīya
وابسته به: الفوائد الصمدية؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 -1030ق)
از حسن علی. رساله منظوم و کوتاه در نظم محتوایی رساله «الفوائد الصمدية» اثر بهاء الدين محمد عاملی که جهت تسهیل در آموزش و یادگیری مطالب سروده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10549/1
آغاز: قال سمی المرتضي و المجتبى ** معتصماً بالادباء و النجباء؛ انجام: ما تطلمت شمس النهار ابرجا ** و طلع البدر المنير ابرجا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 37گ (84پ -120ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 33/1 -92]
نظم القرآن- تجوید القرآن
نظم قانون- طب منظوم
nazm-e qodūrī
ناظمی، درویش محمد
nāzemī, darvīš mohammad
مؤلف در این منظومه مسائل فقه حنفی را از کتاب «قدوری» و «وقاية الرواية» به نظم کشیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13835/25
آغاز: آغاز دیباچه: الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه اجمعین اما بعد بر رأي منیر ارباب بصیرت و ایقان واضح و مبرهن است؛ آغاز نظم قدوری: ابتدا می کن بنام اله ** و له الحمد لا اله سواه / قادر وحی و لایموت و احد ** الذي لم یلد و لم یولد؛ انجام: از سر صدق و از ره اخلاص ** فاتحه خواند و دگر اخلاص / در نماند برروز باز پسین ** بحق و حرمت رسول امین
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن عبدالکریم حسینی خوافی، تا: دوشنبه 27 صفر 1113ق؛ جلد: تیماج، 43گ (132پ -174پ)، 16سطر [ف: 37 -396]
naẓm-ul qanā‘a fī-man ruwīya lah-ul jamā‘a
ابن بردس، اسماعیل بن محمد، 720 -786 قمری
ebn-e bardes, esmā‘īl ebn-e mohammad (1321 - 1385)
منظومه ای است در رجال حدیث به ترتیب حروف معجم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1447/1 عکسی
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم. الحمد لله القديم الأزلي ** ذی العز و القدرة و التطول ... / و هذه ارجوزة منتظمة ** جريدة عارية عن ترجمة / أذكر فیها من رويالجماعة ** حدیثه في هذه الصناعة / رتبتها علی حروف المعجم ** لیسهل الكشف لمن لم یعلم؛ انجام: و الحمد لله تمامه ** ثم ثلاة الله مع سلامه ... و آله و صحبه و من قفا ** آثارهم مشربهم عذب صفا
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3458 (فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشتربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید 268/1)؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن موسی الكفيري، تا: قرن 9؛ 14ص (2 -15)، 19سطر [عکسی ف: 4 -285]
naẓm-ul qavā‘id-ul aḥkām = urjūza-un fi-l fiqh
وابسته به: قواعد الأحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
قواعد الأحكام علامه حلی را به نظم کشیده که در این نسخه تنها بخشی از ابتدای کتاب طهارت موجود است. این نسخه به دست ناظم تصحیح شده و نسخه دیگری از آن به دست نیامد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15744
آغاز: بسمله. نحمد من علمنا القواعدا ** وصاننا عن الوقوع في الردي ... / و بعد فالعبد الضرير السائل ** من ربه البصير و هو أمل / یقول للذی عنی التفقها ** و صرف الأوقات في ان یفقها / لما تدربت بلا سآمه ** قواعد الأحكام للعلامة / الفيته محتوی الفوائد ** مشتملا لنادر الفرائد / اردت نظمه لطالب الرشد ** اسئل توفیقا من الله الاحد... / الغسل بالماء لدی الأصحاب ** طهارة و المسح بالتراب؛ انجام: ثم بماء الحرض و السدر ** یغسل فرجه کذا في النثر / یدیه ایضا و کذاك نوصیه ** له علی رواية مقتضیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح از مؤلف؛ جلد: تیماج، 42گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 44 -38]
naẓm-ul qawāfī
حسینی خراسانی، محمد بن حسن، -1322 قمری
hoseynī xorāsānī, mohammad ebn-e hasan (- 1904)
منظومه ای است در عروض و قافیه مشتمل بر 100 بیت.
چاپ: ایران، مشهد، بی ناشر، 1317 قمری، سنگی، جیبی
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4209/6
آغاز: أحمد من صل علی محمد ** و آله لاعن کل ملحد / و بعد فاحفظن نظم القوافي ** في علمی العروض والقوافی؛ انجام: و الحمدلله علی التمام ** بمن دجا القزوين بالختام
خط: نسخ، کا: محمد تقی بهبهانی، تا: 27 جمادی الاول 1291ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 3گ (98 -100پ)، اندازه: 11×18/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1611]
نظم کبری- اخلاق ملوک
منظم کبری- کبرای منظوم
نظم کبری- دستابر (ترجمه)
nazm-e kobrā dar manteq
عنوان نگار، تقی بن محمد، ق14 قمری
‘onvān-negār, taqī ebn-e mohammad (- 20c)
وابسته به: کبری در منطق = الرسالة الكبرى في المنطق؛ جرجانی، علی بن محمد (740 -816ق)
تاریخ تأليف: رمضان 1341ق
نظمی است بدون تفصیل مانند اصل در چند «فصل».
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 166/2
آغاز: حمد بیحد مر خدائی را نخست ** که بنامش نامها گردد درست / آنکه از فضلش دو عالم روشن است ** هیکل خاکی ز فضلش گلشن است؛ انجام: از خدا خواهد بصدق عنوان نگار ** دنیی و عقباش بخشد کردگار
خط: نستعلیق خوش، کا: دبیر اعلم، تا: 27 رمضان 1341ق؛ جلد: مقوایی، 24گ، 25 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 -236]
naẓm-u kašf-il astār
آل کاشف الغطاء، محمد حسین، 1294 -1373 قمری
āl-e kāšef-ol-qatā’, mohammad hoseyn (1877 - 1954)
وابسته به: کشف الاستار عن وجه الغائب عن الابصار؛ نوری، حسین بن محمد تقی (1254 -1320ق)
نظمی است بر «کشف الاستار عن وجه الغائب عن الابصار» محدث نوری که چون اصل کتاب رد بر قصیده ای در انکار وجود حضرت ولی عصر بوده، کاشف الغطاء نیز جواب آن را به نظم کشیده است.
[الذريعه 222/24]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1160/2
آغاز: بعد حمد الله و ثنائه و الصلاة علی انبیائه و اولیائه ... انه وردت الينا في هذه الأيام؛ آغاز قصیده: بنفسی بعید الدار قربه الفكر ** و ادناه من عشاقه الشوق و الذكر
نسخه اصل: کتابخانه شبستری- تهران؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ 20ص (195 -214) [عکسی ف: 3 -446]
nazm-e kalamāt-e payāmbar-e akram
ندیمی، ق9 قمری
nadīmī (- 15c)
گفتارهای کوتاه حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را مانند منظومه سابق هر کلمه ای را در دو بیت به بحر خفیف به نظم کشیده است با دیباچه ای منظوم. نویسنده کتاب ندیمی است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 179/2
آغاز: نظم کردم بفارسی ظریف ** آن احادیث را به بحر خفبف / همه در لفظ پاک و معنی خوب ** بعبارات دلکش مرغوب؛ انجام: زدن چشم و زشتی گفتار ** راندن شهود و خطای زبان
خط: نستعلیق خوش، کا: نظام الدين سعد الملك عطار، تا: جمادی الاول 968ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 37گ (53ر -89پ)، 9سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 1 -254]
نظم گزیده- تذکره ناظم
nazm-e gozīde
مینا سپاهانی، صادق بن محمد صالح، 1018 -1061 قمری
mīnā sepāhānī, sādeq ebn-e mohammad sāleh (1610 - 1651)
تاریخ تأليف: 1036ق
اسامی شعرا را به ترتیب حروف تهجی، در 2 «باب» و هر بابی را با 2 فصل آورده است، از هر شاعری چند بیت اشعار معروف او را آورده است.
[الذريعة 1162/9]
آغاز: سر تا سر کائنات حمدست و ثناست ** الله الله چشم بیننده کجاست؛ انجام: این چند بیت را بر سبیل نمودار، از جمله غزلیات او برگزیده، در سلک ترقیم کشید
خط: نستعلیق تحریری، کا: حاج عبد الله ثقة الاسلامي، تا: 5 اسفند سال 1319ق؛ مصحح، در آن اشعار را نیاورده و ارجاع داده؛ کاتب در پایان رساله می نویسد این نسخه از روی نسخه شماره 1408 استنتاج و مقابله شد و چنانچه ملاحظه می شود تمامی کتاب در اختیار نبوده و برگ های نسخه پراکندگی دارد؛ 11گ (1 -11)، 18سطر، اندازه: 11/5×17سم [ف: 28 -464]
نظم اللآلي- نظیم اللآلي
نظم لالی- عقد لئالی
nazm-ol la’ālī
رضایی، ق 11 قمری
rezāyī ( - 17c)
تاریخ تأليف: 1094ق
منظومه ای است در سیصد و چهل و نه بیت، در اعتقادات اهل سنت به روش مذهب ابو حنیفه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1490/15
آغاز : کلیله بسمله گلزار علمك ** رواجی رونقی بازار علمك / صدارت خصلت نظم الهي ** اقالیم کلامک پادشاهی؛ انجام: اذا أحسست في لفظی قصوراً ** و وهناً في التوصل للمعانی / فلا تنسب بنقصی ان رقصی ** علی مقدار تنشیط الزمان
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ربیع الأول 1245ق، جا: دیموته توقات مدرسه تکیه؛ جلد: مقوایی، 9گ (154ر -162پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 4 -292]
naẓm-ul la’ālī = ‘alawī = taṣrīf-i ‘alawī = urjūza-un fi- ṣṣarf
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 -1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
منظومه مفصلی است در صرف که ناظم به نام فرزندش علی سرود و به همین جهت نامش را تصریف علوی گذارده است. ناظم در آغاز قطعه ای در 32 بیت در فهرست مطالب منظومه آورده است، اما نتوانسته آن را تمام کند، سپس فرزندش سید علی آن را تمام کرده و مبحث معتل العين و معتل اللام و معتل الفاء و اللام و مهموز را به آن افزوده است. مشتمل بر «مقدمه»، دو «مقاله» و «خاتمه».
آغاز: آغاز فهرست: ضابطة في فهرس التصريف ** بنهج ما نظمت في تأليف / اتلو علیکم اولا مقدمة ** ثم مقالتین ثم الخاتمة؛ آغاز منظومه: الحمدلله الحميد في الأزل ** صرف في القرآن من کل مثل / من علی الاكارم الهداة ** بقوله نصرف الآيات
انجام: یعرفها من حصل الدراية ** و ان في مسطورنا كفاية
چاپ: گنجینه بهارستان، الادب العربي 1، مسلسل 4، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1381 ش، با تصحیح محمد باهر؛ ایران، سنگی، بی ناشر، 1316ق، وزیری
[الذريعة 227/24 ش 1169؛ الادب العربي 245/1 -351]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی زیاد که شاید از ناظم باشد؛ 115گ (7پ -121ر)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 3 -94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1297ق؛ 16گ (253پ -268ر)، 26سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2 -42]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 65گ (18 -82)، 14سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 5 -2928]
nazm-ol la’ālī = dorr-ol la’ālī = nazm-e dorr-ol la’ālī
حسینی لاهیجانی، محمد بن احمد، ق 12 قمری
hoseynī lāhījānī, mohammad ebn-e ahmad (- 18c)
تاریخ تأليف: 1103ق
مشتمل است بر کتب: کتاب علم (دارای دو فصل)؛ کتاب توحید؛ کتاب حجت؛ کتاب معاد؛ کتاب ایمان و کفر؛ کتاب ذکر و دعا و قرآن؛ کتاب طهارت حاوی (دوازده فصل)؛ کتاب صلات (هفده فصل)؛ کتاب صوم (دو فصل)؛ کتاب مس و زکات (سه فصل)؛ کتاب حج؛ کتاب جهاد (سه فصل)؛ کتاب امر به معروف و نهی از منکر (دو فصل)؛ کتاب عقود؛ کتاب تجارت (پنج فصل)؛ کتاب رهن؛ کتاب ضمان؛ کتاب صلح و هبه و ابراء (سه فصل)؛ کتاب شرکت؛ کتاب مزارعه و مساقات؛ کتاب عاریه؛ کتاب اجاره؛ کتاب وکالت؛ کتاب وقوف و صدقات؛ کتاب وصایا دارای (پنج فصل) در این کتاب علامه به 700 سؤال در موارد مذکور پاسخ داده و توسط محمد بن احمد حسینی لاهیجانی گردآوری و تنظیم شده است. لاهیجانی در مقدمه می گوید: «مخفی نماند که در اکثر مواضع که سؤال و جوابی با هم به نظر رسیده هر دو را به نقل و مصدر به سؤال و جواب نموده، و در هر مسأله ای که جواب تنها مضبوط بوده اگر بدون ملاحظه سؤال مطلب وضوحی داشت معنون به مسأله گردانیده، والا سؤالي مناسب جهت آن تقحص نمودیم باز مصدر به سؤال و جواب مباحث. و هر چه به خط شریف دیده به علامت «بخطه» و اگر مهر شریف ملاحظه نموده به علامت «محل مهر» و اگر مضمونی در حضور این حقیر مذکور و تصدیق و تقریر آن را خود استماع نموده و به علامت «سمع» ممتاز گردانید، و ماسوای اقسام ثلاثه را که به محض ملاحظه سوادهای معتبره مناط اعتماد بوده عاری از علامت گذاشت. و اگر سؤالات متعدده قريبة المضمون در اوقات مختلفه اتفاق افتاده و اجوبه آن به اجمال و تفصیل و یا به تغییری قلیل تفاوتی داشت اکتفا به ذکر یک سؤال و اجوبه متعدده را در تلو آن از یکدیگر ممتاز ساخته در سلک تحریر در آورده و به دستور کتب مؤلفه در اصول و فروع مسائل مربوط به هر باب را به عنوان کتب و فصول و ارکان و مباحث از یکدیگر امتیاز داد.»
آغاز: بسمله، الحمدلله مجیب دعوة المضطرين ... اما بعد: بر الواح ضمایر صافیه برادران ایمانی و خلان روحانی و خواطر زاکیه ...
انجام: جواب فوری است مکر از موضی تجویز تأخير بشود و الله تعالی یعلم
چاپ: قم، 1411ق
[الذريعة 226/24 و 227؛ تلامذة المجلسي 58؛ ریاض العلماء 24/5؛ فهرستواره فقه فارسی 80؛ کتابشناسی مجلسی 307؛ مقدمه ای بر فقه شیعه 261 -262]
آغاز: کتاب علم و در آن دو فصل است فصل اول در استنباط و استدلال سؤال علوی که موقوف علیه استدلال است؛ انجام: رمیان دو کس مشاع باشد که چنانچه شر کار زیاد برد و شریک باشند شفعه نمی باشد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ 235گ (29پ -263ر)، اندازه: 10/5×16/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1612]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -307]
آغاز: ابرابر؛ انجام: توقع ازوردان سفینه نجات آنکه این غریق بحر عصیان را به دعای خیر دستگیری نمایند و الحمد لله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، مقابله شده با نشان «بلغ قبالاً علی ابلغ وجه»؛ جلد: تیماج، 112گ، 25سطر (8×18)، اندازه: 13×23سم [ف: 32 -296]
آغاز: هلاک او گردد که با عدم ظن هلاک باید محاربه کند بنابر مشهور و اگر غرض از محاربه عرض او باشد؛ انجام: حیوانات را به آتش سوختن خوب نیست و اگر در میان جامعه باشد و به آب گرم بشویند ظاهراً قصور ندارد و شبهه به خاطر ندارم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 113گ (1 -113)، 22سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 32 -398]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 34گ (36پ -69پ)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 20 -329]
آغاز: برابر؛ انجام: این بی بضاعت غریق بحر عصیان را به دعای مغفرت و قوه ایمان یاد آوری و دستگیری نمایند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ لاهیجانی در خاتمه این کتاب فهرست جالبی از تأليفات علامه مجلسی ارائه کرده و تعداد ابیات هر یک از رساله ها را برشمرده و در پایان نتیجه گرفته که علامه مجلسی تقریبا در هر سال از عمر مبارکش 29000 بیت مرقوم فرموده است، در پایان نسخه قصیده ای فارسی در تقریظ کتاب مولانا درویش محمد مؤمناي لاهیجانی متخلص به سائل نیز؛ جلد: تیماج، 133گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 -134] و [عکسی ف: 5 -302]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد طاهر، تا: 10 شوال 1109ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 182 گ، 14 سطر، 11×18سم [محدث ارموی مخ: 3 -1612]
آغاز: انوار الاقبال قلبه الملكوتي مشكوة أنوار العرفان صدره القدوسي ... نور عین الاعيان و نور شجر الاحسان؛ انجام: توقع از واردان سفینه نجات آنکه این غریق بحر عصیان را به دعای خیر دستگیری نمایند ...
خط: نستعلیق، کا: علینقی میرزا محمد حسینی بارازی، تا: سلخ ربیع الاول 1127ق؛ افتادگی: آغاز؛ پس از کتاب سؤال و جواب بسیاری است الحاقي گویا از علامه مجلسی؛ جلد: تیماج، 124گ، اندازه: 11×18سم [ف: 16 -94] و [میراث شهاب س 18 ش 1 -68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد طاهر حسینی بروسانی، تا: 1129ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 119گ، 15سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 21/1 -594]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد طاهر حسینی بروسانی، تا: 1129ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 119گ، 15سطر، اندازه: 16×22سم [اهدائی رهبر: 3 -279]
آغاز: کتاب نظم اللوالي (کذا في الأصل) من تصانیف ابن احمد الحسيني محمد اللاهيجي، بسمله، الحمدلله مجیب دعوة المضطرين؛ انجام: این بی بضاعت غریق بحر عصیان را به دعای مغفرة و قوة ایمان یاد آوری و دستگیری نمایند.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1130ق؛ کاغذ: اصفهانی، 239 گ، 14سطر (7/5×17)، اندازه: 14/5×24سم [ف: 5 -11]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3119 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -80]
بی کا، تا: 1130ق؛ نسخه دارای ضمایم متعدد و نفیس [اوراق عتیق: 1 -258]
آغاز: برابر؛ انجام: این بی بضاعت غریق بحر عصیان رابه دعای ... و قوت ایمان یاد آوری و دستگیری نمایند
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد ولی خراسانی، تا: 20 جمادی الثاني 1143ق؛ مصحح، محشی، مجدول، دارای سرلوح مختصر رنگین؛ جلد: تیماج، 167گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×24سم [محدث ارموی مخ: 3 -1612]
آغاز: برابر؛ انجام: جواب حیوانات را به آتش سوختن خوب نیست و اگر در میان جامه باشد و به آب گرم بشویند ظاهرا قصور ندارد و شبهه ای بخاطرم نمی رسد ( تمت)
با عنوان «سوال و جواب» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1263ق؛ 22سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد- ف: 132]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن محمد علی، تا: 16 رمضان 1190ق؛ 150گ، 12سطر، اندازه: 16×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1612]
آغاز: برابر؛ انجام: جواب: حیوانات به آتش سوختن خوب نیست و اگر در میان جامه باشد و به آب گرم بشویند ظاهراً قصور ندارد و شبهه به خاطر ندارم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1. رمضان 1219ق؛ ظاهراً از نسخه سید عباسعلی حسینی واسطی بلگرایی مکتوب در 25 شوال 1103 استنساخ شده؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 172گ، 18سطر، اندازه: 11×19سم [اهدائی رهبر: 3 -278]
آغاز: برابر؛ انجام: جواب: حیوانات به آتش سوختن خوب نیست و اگر در میان جامه باشد و به آب گرم بشویند ظاهراً قصور ندارد و شبهه به خاطر ندارم.
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا حسینی خلیفه، تا: 25 ربیع الثاني 1223ق؛ جلد: تیماج، 39گ، 28 و 29 سطر، اندازه: 15/3×21سم [ف: 21/1 -593]
آغاز: نیز بهره حاصل گردد و آن را به در اللآلي موسوم ساخت؛
انجام: جواب: حیوانات به آتش سوختن خوب نیست و اگر در میان جامه باشد و به آب گرم بشویند ظاهراً قصور ندارد و شبهه به خاطر ندارم.
خط: نستعلیق خفی، کا: مهدی اصفهانی، تا: شعبان 1236ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حسین سلطانی گرد فرامرزی، تیر 1376؛ جلد: تیماج مذهب، 63گ، 21سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 21/1 -593]
آغاز: برابر؛ انجام: جواب. حیوانات را بآتش سوختن نیست و اگر در میان جامه باشد و بآب گرم بشویند ظاهرا قصور ندارد و شبهه بخاطر ندارم. تمت.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 28 ربیع الاول 1263ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 51گ، 22 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2 -728]
آغاز: بسمله ... ذوی القربي و اولی النهى و مصابیح الدجي و ... اما بعد قاصر از نیل معالی و معانی ... (بعد از 5 برگ) کتاب علم و در آن دو فصل است فصل اول در طریقه استنباط و استدلال، سوال علومی که موقوف علیه استدلالست چه علوم است و بچه قدر؟؛ انجام: صورت خط جامعه ره باینجا ختم شد عقد لئالی بی شبهه و مثال با تشویش بال و وفور اشغال بتاریخ بیست و هشتم شهر ذيحجة الحرام سنه 1103 ه- ق، از هجرت سید انام علیه الصلاة و السلام و ختامه مسك و في ذالك فلیتنا فس المتنافسون امید از ... به دعای خیر دستگیری نمایند و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 13 و 18 سطر (9×14/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 2 -423]
آغاز: برابر؛ انجام: بنابر قول بعضی علما محتمل است که دست ... از کلام علمای شریعت بر این قلیل البضاعه ظاهر ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده الاقل علی اشرف» (بیضوی)؛ 132گ، 14 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 7 -120]
آغاز: ... و خواطر زاکیه سررشته داران نظم لئالی معانی تصویر ... (پس از دو صفحه) این بی بضاعت ... مامور کرده که آن در گرانمایه به نحوی در سلک کتب و فصول و ارکان و مباحث به عنوان فروع و اصول منتظم سازد ... و آنان را به نظم موسوم اللئالي موسوم ساخت؛ انجام: آخوند مرحوم سعی بلیغ در هم رسانیدن چهارصد اصل نموده تا آنکه دویست و کسری از آن جمله به هم رسانیده و از راه اینکه به طریق سابق تلف نشود مجموع را در این کتاب جمع نموده و مشکلات حدیث را توضیح نمودند تا واضح باشد.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 123گ (3ر -125پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -382]
nazm-ol la’ālī
قائنی، اسماعیل بن جعفر، ق13 قمری
qā’enī, esmā‘īl ebn-e ja‘far (- 19c)
کتاب منظومه ای است به بحر رجز در 942 بیت حاوی امهات مباحث علم اصول از قبیل: «في بیان حد هذا العلم و فایدته و موضوعه و حد الفقه، في حد اللغة وضع الدلالة الذاتية و عدم اثبات اللغة بالقیاس و الدليل العقلي، في تعریف الكلى و الجزئي و المتواطى و المشكك، في بیان الحقيقة والمجاز، في بیان التبادر، في بیان الاطراد و عدمه من امارات الحقيقة و المجاز، في اثبات الحقيقه المتشرعه، ... في أن صيغة الأمر حقيقة في ای شی، في بیان نزاعهم في المقدمة الواجب ... الخ». ناظم در بیت آخر به نام آن تصریح نموده است.
آغاز: بسمله قال اسماعیل هو بن جعفر ** قد حق حمدی للاله الاكبر / مجاوز اعن مبلغ خص و عم ** غیر مقید بما قل و جم ... / و نظمی الاصول نظماً حسناً ** لینفع الذي علا و من دنی ...
انجام: عنا خصوصا بعد ما البعض ادعی ** آن اتفاقنا علی ذا وقعا / لما انتهی بعونة جل علا ** نظم اللئالي اسماله قد جعلا
[الذريعة 224/24 و 457/1]
آغاز: برابر؛ انجام: و جایز في غیر هذا المسئلة- رجوعه لغیر من قد مسئلة
این نسخه شامل 881 بیت است و تا عنوان «في أن المقلد اذا قله مجتهدا فلم یجوز رجوعه الى غیر» را داراست و نسخه با عنوان «منظومه» معرفی شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف با رمز «منه ره»،؛ واقف: شیخ محمد رضا قائمی، اردیبهشت 1341؛ جلد: مقوا، 39گ، 12سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 16 -501]
آغاز: یکون سنة اذا کان حصل ** من خبر الا ففی العقل دخل؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق انجام تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: حوزة بن حسین پیکانی، تا: 24 رجب 1226ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از ناظم؛ 94ص [عکسی ف: 4 -325]
آغاز: یکون سنة اذا حصل ** من خبر الأففي العقل دخل؛ انجام: برابر
تذکر: در فهرست مؤلف را همان کاتب دانسته که ظاهراً اشتباه است و نام مؤلف با تطبیق انجام تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: حمزه بن حسن پیکانی، تا: 24 رجب 1226ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ جلد: میشن، 47گ، 12 -15سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 5 -102]
کا: حوری، محمد بن عبدالحسین، تا: 1232ق، جا: طبس [تراثنا: س 2ش 4 -59]
آغاز و انجام: برابر؛ قول الفقير المذنب الحقير ** الكاتب الراجي ذی التقصير ...
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه ربیع الثاني 1251ق [در الذريعة به عنوان تاریخ تأليف آمده است]؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 41گ، 14سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف مخ: 2 -568]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1275 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن علیرضا رضوی، تا: رجب 1277ق؛ محشی از مؤلف؛ 119 گ، 9سطر، اندازه: 9×13سم [ف: 16 -500]
nazm-ol la’ālī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 164/7
کا: افضل، محمد بن قیصر علی، تا: ربیع الثاني 1098ق؛ جلد: تیماج، 25سطر (5×14)، اندازه: 10×18سم [ف: 2 -230]
nazm-ol la’ālī
این منظومه که در چهارصد و هفتاد و یک بیت نظم شده، احکام ارث و طبقات وارثان را در چند باب طبق مذهب شافعی به نظم کشیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8358/3
آغاز: لرب العلا حمد تضوع مندلا ** و شکر لما أولاه ثم علی الولا / اصلی علی خیر الأنام محمد ** و أزواجه و الآل و الصحب مکملا؛ انجام: و من بعدهم یبدو شذی نشرها علی ** ائمة أهل العلم و الصفوة الملا
خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن محمد ابو النور کیالی، تا: 1262ق؛ 17گ (31پ -47پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 21 -315]
nazm-ol la’ālī
در اصول فقه، منظوم و منثور.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1478/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده میرزا عبدالله»، «یا ابا عبدالله»؛ جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 10/5×13سم [ف: 3 -970]
nazm-ol la’ālī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18973
آغاز: بسمله، یقول العبد في بدء الامالي؛ انجام: و یبقی وجه ربك ذوالجلال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
naẓm-ul la’āli bil-mi’at-il ‘awālī
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 -852 قمری
ebn-e hajar-e ‘asqalānī, ahmad ebn-e ‘alī (1333 - 1449)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1346/4 عکسی
آغاز: بسمله. اما بعد حمد الله علی نعم عظمت أن یبلغ الألسن حق حمدها
نسخه اصل: کتابخانه کوپریلی در ترکیه شماره 428 (فهرس مخطوطات مكتبة کوپریلی 221/1 -223)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 855ق [عکسی ف: 4 -93]
nazm-ol la’ālī dar t.-ye nasr-ol la’ālī
عادل خراسانی، عادل بن علی، ق 10 قمری
‘ādel-e xorāsānī, ‘ādel ebn-e ‘alī (- 16c)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن (468 -548ق)
اهدا به: شاه صفی صفوی (1038 -1052ق)
نثر اللئالي رساله ای کوتاه و مهم حدیثی است که شامل کلمات قصار علی بن ابی طالب علیه السلام است و بنابر قول مشهور از تأليفات طبرسی است. این کتاب که مورد توجه شعراء و ادباء قرار گرفته، ترجمه های منظوم متعددی از آن معرفی شده است. یکی از معروف ترین ترجمه های منظوم آن از عادل خراسانی است. هر کلمه ای را ناظم در این رساله در یک بیت به نظم کشیده و مجموعاً سیصد و شش بیت ترجمه سیصد و شش کلمه می باشد. این رساله دارای مقدمه ای است منظوم در چهل بیت.
آغاز: 1: حمد بی پایان خدائی را که در ارض و سما ** جمله ذرات گویند از دل و جانش ثنا؛ کلمه اول با ترجمه آن: «ایمان المرء یعرف بایمانه»: مؤمن کامل بپرهیزد ز سوگند دروغ ** گوهر ایمان او از نور حق گیرد فروغ
2: هر که در هر کار بسم الله الرحمن الرحيم ** گوید ایمن گردد از وسواس شیطان رجیم
چاپ: در ضمن میراث حدیث شیعه، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، دفتر اول، 1377ش؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1306 -1307، جانمازی، 67ص (1 -67)
[الذريعه 141/4؛ نسخه های منزوی 3280/4 و 1710/2؛ فهرستگان حدیث 209/6 -211؛ دنا 734/10 -735]
آغاز: برابر 2؛ انجام: اشعار یبلغ المرء بالصدقمی رسد از صدق مرد اندر مقام اولیاء ** ختم کن بر صدق ای عادل کلام اولیا
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 900ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سه سرلوح کم کار؛ کاغذ: ترمه، ابعاد متن: 5/5×11 [ف: 1 -365]
آغاز: برابر 1
بی کا، تا: 981ق؛ جلد: مقوایی، 15گ (18پ -32ر)، 19سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 12 -43]
آغاز: برابر 2؛ انجام: کفی للحسود حسده
موجودی نسخه تا پایان حرف «ک» و ترجمه تحت اللفظي تا حرف «س» است؛ خط: نسخ مورب، بی کا، تا: اواخر قرن11؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: کشمیری، 21گ، اندازه: 14/5×20/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -773]
تا حرف لام آمده؛ خط: نسخ، کا: قدری، حسین بن محمد، تا: 1056ق؛ 18گ (3پ -20پ)، اندازه: 13×22سم [ف: 21 -281]
آغاز: بسمله. قال امیر المؤمنين علیه السلام ... احسن الى المسيء تملکه سروری خواهی نکوئی با بدان کن ای پسر ** تا ز باغ کامرانی چینی انواع ثمر؛ انجام: هم السعيد آخرته و هم الشقي دنیاه
کلمات این نسخه بیش از سایر نسخ و ترجمه آن تا پایان حرف عین می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 13گ، 12 سطر، اندازه: 15×24سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -774]
آغاز: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ربیع الثاني 1108ق؛ جلد: تیماج، 40گ (44پ -83ر)، 10سطر، اندازه: 10/5×20سم [ف: 14 -158]
آغاز: برابر 2؛ انجام: ختم کن بر صدق ای عادل کلام اولیاء، تمت ...
بی کا، تا: 1109ق؛ 12سطر (4/5×12)، اندازه: 10×19سم [ف: 3 -861]
آغاز: بسمله. حرف الالف: بهترین هر کلام ای نور چشم مردمان ** هست نام خالق بسیار دان / گفت امیر المومنان سرچشمه صدق و صفا ** شیر یزدان شاه مردان ابن عم مصطفی ایمان المرء یعرف بایمانه ... ایمان مرد را به یقین ** نشاسند جز به صدق یقین؛ انجام: یسعد الرجل بمصاحبة الصديق هر که با نیک بخت یار شود ** به حقیقت که بخت یار شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 23گ، 13 سطر (8×15)، اندازه: 13×20سم [ف: 16 -202]
آغاز: از کلام معجز نظام اسدالله الغالب علی بن ابی طالب علیه السلام احدی و تسعین و ماتین احادیث. بسم الله الرحمن الرحيم. حرف الألف. اثنی عشر حدیث. ایمان المرء بایمانه. ایمان مرد شناخته می شود به سوگند او. مؤمن کامل چه پرهیزد ز سوگند دروغ ** گوهر ایمان او از نور حق گیرد فروغ؛ انجام: یصیر امر الصبور الى مراده. می گردد کار صبر کننده به مراد خواطر و خواهش او. هر که دارد صبر کارش بر مراد دل شود ** صابران را عقبت مقصود دل حاصل شود.
مقدمه آغاز و بخشی از انجام کتاب را ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 27گ (22ر -48ر)، 17 سطر (7×14)، اندازه: 13×21/3سم [ف: 29/1 -152]
در فهرست بدون نام مؤلف است؛ کا: محمد حسین بن ابراهیم، تا: ذیحجه 1254ق؛ جلد: تیماج مذهب، 23گ (39پ -61)، 15 سطر (6×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 -133]
آغاز: برابر 1؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منزل الكبار میرسد در صدق مرد اندر مقام اولیا ** ختم کن بر صدق ای عادل کلام اولیا
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد علی، تا: صفر 1300ق، جا: اشتران؛ مقدمه منظوم در این نسخه نیامده و این ترجمه «هادی المضلين» نامیده شده؛ جلد: مقوایی، 40گ، 8سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 -325]
آغاز: بسمله قال أمير المؤمنين علی المرتضى علیه السلام گفته ای شاه مردان و امیر مؤمنان ** یاد گیر و مبدء خویش و معاد خویش دانایمان المرء یعرف بایمانه مؤمن کامل چو پرهیزد ز سوگند دروغ ** گوهر ایمان او از نور حق گیرد فروغ؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى منزل الكبار می رسد از صدق مرد اندر مقام اولیا ** ختم کن بر صدق ای عادل کلام اولیاء
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: محمود موسوی، تا: 1300ق، حسب الامر ساره خانم؛ دو برگ اول مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 35 گ، 9سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 8 -4804]
آغاز: ... بطن المرء عدوه شکم مرد دشمن اوست. مردم پرخوار را بی شک عدو باشد شکم مایه خود مساز در خوردن بسیار و کم؛ انجام: می رسد از صدق مرد اندر مقام اولیا ** ختم کن با ای عادل کلام اولیا
خط: شکسته نستعلیق، کا: نصرالله خلف آقا علی خلف آقا محمد یوسف خالو حسن نراقی، تا: 1306ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، کمند اندازی؛ جلد: مقوایی، 72ص، اندازه: 12/7×20/7سم [رایانه]
آغاز: این درج لؤلؤ که درد و درج بحرها است نثر اللئالي علی عالی علا است. بسمله. به نام خداوند بخشاینده مهربان. هر که در هر کار بسم الله الرحمن الرحيم، گوید ایمن گردد از وسواس شیطان رجیم، قال امیر المومنين علی المرتضي علیه سلام الله. گفت امیر مومنان علی مرتضی، برو باد سلام خدا، گفته ای شاه مردان و امیر مومنان، یادگیر و مبدا خویش و معاد خود بدان. حرف الالف ایمان المرء یعرف بایمانه. ایمان مرد شناخته می شود به سوگند او. مومن صادق چو پرهیزد ز سوگند ** گوهر ایمان او از حق یابد فروغ؛ انجام: لا ایمان لمن لا امانة له، هر که را نبود امانت ای زیبا خصال ** گوهر ایمان او اصلا نمی یابد کمال لا دین لمن لامروة له.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 38گ (2پ -39پ)، 18 سطر (10×14)، اندازه: 10×15سم [ف: 17 -391]
آغاز: بسمله. ایمان المرء یعرف بایمانه. مؤمن کامل گردیدن مرد شناخته می شود به سوگندهای او. مؤمن کامل بپرهیزد ز سوگند دروغ ** گوهر ایمان او از نور حق گیرد فروغ؛ انجام: یبلغ المرء بالصدق الى مناز الكبار (مانند نسخه 164/7) می رسد مرد بسبب راستی بمنازل اولیای کبار. می رسد از صدق مرد اندر مقام ** ختم بر صدق ای عادل کلام اولیا
خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 53گهمه دفتر، 14سطر (7×13)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 5 -1589]
آغاز: برابر 2؛ انجام: می رسد از صدق مرد اندر مقام اولیاء ** ختم کن بر صدق ای عادل کلام اولیا
بی کا، بی تا؛ 22گ [ف: 2 -293]
آغاز: برابر1
خط: نستعلیق زیبا، کا: أحمد کاتب، بی تا، شاید در عصر ناظم؛ تملک: رضا حسن بن شمس علی ؟ قاری؛ جلد: تیماج، 34گ، 10 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 11 -387]
nazm-ol la’ālī dar š.-e nasr-ol la’ālī
صدر، قرن 9 قمری
sadr (- 15c)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون طبرسی، فضل بن حسن (468 -548ق)
تاریخ تأليف: 15 محرم 867ق
ناظم پس از ستایش و درود از خود بدین گونه نام می برد: «صدر ازین هر دو تا نداری دست ** زان گزین هر دو هر چه خواهی هست». آن گاه از شاهی می ستاید و از شهر بغداد به نیکی یاد می کند سپس می نویسد که در خواب این نظم به من الهام شده است و می گوید: «شرح نثر اللئالي عربی ** هست نظم اللئالي ذهبی». شرح از بند «ایمان المرء یعرف بایمانه» آغاز و به بند «یصیر امور الصبور الى مراده» پایان می یابد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1263
خط: نستعلیق، کا: شاہ محمد کاتب، بی تا؛ مجدول، با سر لوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 34گ، 9 سطر (5×10)، اندازه: 12×19سم [ف: 7 -2802]
nazm-ol la’ālī fī tajvīd-e kalām-el lāh-el mota‘ālī = al- lu’lu’īya = tajvīd-e manzūm = mnz. dar tajvīd
قاری، ابوالقاسم، ق 11 قمری
qārī,ab-ol-qāsem(- 17c)
اهدا به: شاه عباس دوم (1052 -1077)
تاریخ تأليف: 1062ق
مؤلف در مشهد خراسان زاده شده و در شیراز می زیسته است و تا سال 1083ق زنده بوده، این منظومه در 87 بیت (لؤلؤيه) سروده شده است. در فهرست مجلس، بیتی از آن آورده شده که در آن «نظم اللئالي» به عنوان ماده تاریخ (= 1061 یا 1062 ق) تلقی شده است. در عمده مباحث قرائت و قواعد ترتیل کلام الله مجید مانند: «بیان معنی ترتیل، در بیان حروف هجا و عدد مخارج آن، در بیان عدد دندان ها، در بیان صفات حروف و اقسام آن، استعاذه و بسمله، هاء کنایه، مد و سکون، ادغام صغیر و کبیر، میم ساکن، ترقیق و تفخیم، احکام وقف».
آغاز: این کلام از انتظام نام ذاتت در نظام ** وین ز شهد شکرین شکرت زبان شیرین بکام
انجام: بعد از اهدای دعای ازدیاد عمر شاه ** ناظم آنرا بحمد و سوره یاد آر گاه
چاپ: به نام تجوید چاپ شده.
[الذريعة 364/3 و 377/18 و 225/24؛ نسخه های منزوی 95/1؛ مخطوطات دار الكتب قاهره 75/2؛ ریحانه 395/4 «نظم اللئالي»؛ استوری 43/1 «نظم
اللالى في تجوید کلام الله المتعالي» 1220 همان عنوان؛ بر گل 326/1 «نظم اللئالى في تجوید کلام المتعالي»؛ مشترک پاکستان 1387/1 «نظم لآلی؛ لؤلؤئيه»؛ دنا 735/10 -738 (111 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- شرح نظم اللآلي؛ خبوشانی، محمد باقر بن محمد (-11)
2- التحفة الحشمتية في شرح المنظومة اللؤلؤية في علم القرائة القرآنية؛ موسوی دزفولی، محمود بن عبدالله (-13)
3- شرح نظم اللآلي؛ بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن (1276 -1352ق)
4- شرح نظم اللآلي = شرح لؤلؤئيه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 8گ (314پ -321ر)، 23 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 -251]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 45گ (255 -299)، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 6/5×11سم [ف: 16 -629]
آغاز: برابر؛ انجام: از خلف و او بنام اسحق و ادریس است نقش بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ اندازه: 13×18سم [ف: 15 -425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ، 20 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 8 -4803]
دارای 298 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد النصير الطوسي، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 15سطر، اندازه: 11/7×17/6سم [ف: 5 -14]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 13 سطر، اندازه: 12/8×23/5سم [ف: 7 -414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 10گ، 10 و 12 سطر، اندازه: 12×18/2سم [ف: 23 -192]
آغاز: بسمله اول نظم بنام پادشاه کن مکان پس بنام مصطفی آن پیشوای انس و جان؛ انجام: ننگرد سهو خطای این پوشد آن و ز دعای خیر قایل را نسازد امیر خیر دنیا و آخرت خواهد برای مومنان تمت الرسالة.
خط: نسخ، کا: ابن عبدالله، تا: 1074ق؛ ضمیمه نسخه ش 16603؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، کا: احمد بن جمال الدين حسین، تا: 1087ق، جا: حیدر آباد؛ اندازه: 13/5×23سم [نسخه پژوهی: 3 -96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 19گ، 6 سطر، اندازه: 6×11/5سم [ف: 2 -257]
آغاز: رساله تجوید از تصنیفات جناب سید ابو القاسم استر آبادی رحمة الله علیه ... بسمله. یافت ارباب بلاغت کان سخن را معتبر ** چون بود بسیار معنی و مفید و مختصر / ای کلام از انتظام نام ذاتت در نظام ** ای ز شهد شکرین شکرت بود شیرین کلام / در زمان شاه جمشید و سلیمان بارگاه ** خسرو صاحب قران عباس ثانی پادشاه / شد در دریای طبعم فیض بخش ** حفظ آن کن تا غنی گردی چو بحر کان بکام / رشته آن نظم شد پر لولو ای نیکو خصان ** لولوئیه عقد آن نظم لآلی نام سال؛ انجام: زلزلت قیل قریش عصر با ویل لکل ** قارعه باعون لهب کوثر فلق ناس است قل
خط: شکسته نستعلیق، کا: خراسانی، عبدالخالق، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (1پ -6ر)، 12 سطر (7×14)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 11 -2036]
آغاز: نزد ارباب بلاغت آن سخن دان معتبر ** کان بود بسیار معنی و مفید و مختصر / ای کلام از انتظام نام ذاتش در نظام ** وی ز شهد شکری شکرت زبان شیرین بکام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از میر عماد قادری حسین استر آبادی؛ جلد: تیماج، 10گ (172پ -181ر) [ف: 37 -321]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 23ص (133 -155 -حاشیه)، 19 و 20 و 27 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 23 -68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: علی بن هاشم ازغدی، تا: قرن 12، جهت خواجه محمد حسن؛ واقف: زین الدين جعفر زاهدی، دی 1377؛ 2گ، 20 سطر، اندازه: 14×15/5سم [ف: 23 -193]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، جا: شیراز (احتمالا)؛ 105گ، 15 سطر (7/5×13)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 3 -124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مهر: محمد موسوی جزائری؛ 4گ (37 -40)، 20 -28 سطر، اندازه: 4×25سم [ف: 31 -620]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 12گ (1پ -12پ) [ف: 3 -333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر سید علی بن میر صغرالدین خوافی، تا: ربیع الثاني 1113ق؛ 8گ، 17سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 4 -1646]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از اهدای دعای ازدیاد عمر شاه ** ناظم این را بحمد و سوره یاد آرگاه ... / بهر یعقوب و رویس و روح آمد رمز طغش ** از حلف حاف بنام اسحق و ادریس است نقش خط: نسخ، کا: زشکی، ابو تراب بن عبدالله، تا: 24 رمضان تا 22 رجب 1120ق؛ مهر حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، 6گ (63 -68)، 16سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 3 -1400]
آغاز: بعد حمد و نعت و مدح آل پیغمبران بدان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 رجب 1122ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: سید علی اصغر اصغر زاده، شهریور 1338؛ 21گ، 4 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6 -185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: ابن محمد اکبر جعفر، تا: 1122ق؛ 18ص (2 -19) [عکسی ف: 1 -392]
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 1149ق [الفبائي: -105]
آغاز: برابر؛ انجام: و عصر باویل لکل قلعه ماعون لهب کوثر فلق ناس است کل اختتام رساله
خط: نسخ، کا: محمد حسن مشهدی قاینی، تا: 1158ق [رایانه]
خط: نسخ خوب، کا: محمد صادق زاجی، تا: چهارشنبه غره ربیع الثاني 1193ق؛ 3گ، 16سطر، اندازه: 14×21/3سم [ف: 23 -193]
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 285/2
همان نسخه بالا [تراثنا: س 6ش 3 -116]
آغاز: بسمله. الحمد لرب الحرم و البيت العتيق؛ انجام: و از برای ... عذر ندارد
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ واقف: زین الدين جعفر زاهدی، دی 1377؛ 7گ، 10 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 23 -195]
آغاز: بسمله، یس و القران الحكيم انك لمن المرسلين؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد تقی بن ملا علی اکبر، تا: قرن 13؛ واقف: محمود تولائی واعظ حلبی، آذر 1341؛ جلد: مقوا، 22گ، 6سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 23 -195]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 3 گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 -482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن مشهدی ابوالقاسم تبریزی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (41ر -48پ)، 15 -17 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 -25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 6گ (152پ -157ر)، 16 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 4 -1646]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 13گ (1ر -11پ و 36ر -37ر) [ف: -12]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخ چاپی؛ 5گ (74ر -78پ) [ف: 2 -258]
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [آستانه قم: -198]
آغاز: برابر؛ انجام: زلزلت فیل قریش و عصر یا ویل لکل ** قارعه ماعون لهب کوثر فلق ناسست کل
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11گ (45پ -55)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 22 -258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 27گ، اندازه: 10/5×15/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -369]
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن عباس، تا: 1213ق؛ افتادگی: آغاز؛ 7گ (104ر -110ر)، 20 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 5 -261]
آغاز: برابر
کا: محمد رضا بن محمد جعفر، تا: 1217 ق [تراثنا: س 13ش 4 -139]
آغاز: برابر؛ انجام: یازده جا لاحق تهلیل خوان تکبیر را ** زلزله،
فیل و قریش و عصر با ویل لکل قارعه ماعون لهب کوثر فلق ناس است کل.
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1218ق؛ جلد: مقوا، 8گ 43پ -50ر)، 14سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 4 -1646]
بی کا، تا: 1219ق [ف: -32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طهماسب بن عزیز، تا: 1223ق؛ 4گ (135پ -138ر)، 15 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 2 -481]
آغاز: برابر؛ انجام: پنجم در سوره انا فتحنا تو قروه ششم در سوره طلاق اليكم ذکر ارسولا
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: جمادی الثاني 1225ق، جا: کرمانشاه؛ 14گ، 14سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4803]
آغاز: برابر؛ انجام: تنوین و نون ساکنه حکمش بدان ای هوشیار ** کز حکم وی زینت بود اندر کلام کردگار / ادغام کن در یرملون تقلیب کن در نزد باء ** اظهار کن درحرف حلق درمابقی اخفا باد
خط: نسخ، کا: سید نورالدین محمد بن محمد فراهانی، چهارشنبه 2 شعبان 1226ق، جلد: تیماج، 5گ، 13 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 8 -4802]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1229ق؛ جلد: گالینگور، 10گ (60پ -69ر)، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف مخ: 4 -1645]
آغاز: بسمله. سر به سر سی و دو دندان چهار قسمند ای پسر ** چهار پیشین را ثنایا دان دو زیر و دو زبر؛ انجام: برابر
در فهرست از باقر خراسانی دانسته شده است؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن عبدالله برای سید حسین موسوی، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج، 8گ (1 -8)، 9 -10 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [اوراق عتیق: 1 -104]
آغاز و انجام: برابر؛ جامع این رساله و ناظم ** خادم قاریان ابوالقاسم / مولدش مشهد امام رضا ** برضا نیست در دکن برضا
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی، تا: 1231ق، جا: خبوشان؛ جلد: تیماج، 5گ (126ر -130پ) [ف: 10 -1683]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1232ق؛ 6گ (612ر -617پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 1 -161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن قربانعلی نیجکر ستاقی، تا: 1233ق؛ 4گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 4 -1646]
آغاز: خوان بحکم رتل القرآن ترتيلاً قران ** زانکه اهل الله خاصان خدایند اهل ان؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1234 -1235ق، جا: بار فروش مدرسه حاجی ابراهیم؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 5گ (1ر-5پ)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: -28]
کا: محمد حسن لاسمی، تا: جمادی الثاني 1235ق؛ جلد: میشن، 11گ (32ر -42پ)، اندازه: 10×16سم [ف: 5 -402]
آغاز: برابر؛ انجام: بهر یعقوب و رویس و روح آمد مرطغس.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق، جا: کاشان؛ جلد: تیماج، 14گ (34 -47)، 12 سطر (6×10)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 19 -353]
آغاز: بعد حمد و نعت و مدح آل پیغمبر بدان ** فرض بعد از حق شناسی علم ترتیل قرآن؛ انجام: قاریا رسم است خارو گل، گل بی خار کو ** باصلاح آرش بنوک خامه و کن عفو او
بی کا، تا: رجب 1235ق؛ 14گ، 13 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8 -4803]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج، 3گ، اندازه: 11×16سم [ف: 1 -452]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: زین العابدين بنابوالحسن بن میر محمد حسن حسینی، تا: 1236ق؛ 47گ، اندازه: 10×15سم [ف: 1 -266]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ مهر: «یا علی ادرکنی» (کروی)، «علی بن محمد» (مربع)، «الحق مع العلي» (مربع)؛ واقف: علی بن ملا پیر محمد ایواغلی، 1259؛ جلد: تیماج مشکی، 12سطر، اندازه: 20×15سم [ف: -300]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق [ف: - 122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن جعفر، تا: پنج شنبه 22 شعبان 1239ق، جا: مدرسه قادریه؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1407]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ 23گ (1 -23)، 10×15سم [نسخه پژوهی: 3 -162]
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: محرم 1241ق؛ محشی از مؤلف؛ تیماج، 7گ، 5 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 23 -194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ ضمیمه نسخه ش 17199 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ محشی از از مؤلف و ما غیره، کاتب فرزند ملا اسمعیل حافظ مشهور به قاری، مجدول؛ 24گ، 4سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6 -184]
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد رحیم بن محمد باقر، تا: ربع الثاني 1250ق؛ جلد: تیماج، 16 سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 1 -227]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد علی عربشاهی، تا: 1251ق [الفبائي: -678]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق؛ جلد: مقوایی، 4گ (34پ -37پ)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 14 -220]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج، 3گ (37 -39پ) [ف: 13 -369]
آغاز: برابر؛ انجام: غنه از خشیوم آن در میم بی اظهار و نون در بیان صفات حروف «مطبقه و متفتحه»
از اول تا مبحث صفات حروف؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1255ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 3گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 23 -196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 شعبان 1255ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ 8گ (107پ -114ر)، 7سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 4 -1646]
تنها صفحه اول منظومه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج مذهب، مهر صحاف آمده: «حاتم باشی صحاف 1239»، 1ص (104پ)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/4×19/8سم [ف: 29/1 -208]
آغاز: برابر؛ انجام: در بیان رمز قاریان و راویان به حرف ابجد. رمز نافع الف و ز قالون و ورش باء جیم- و هز ز ابن کثیر بزی قبل سقیم- از باوعمر جا ز دوری طا به سوی ما بیار
در آغاز نام آن را «رساله موسوم به نظم لا الى في تجوید کلام الله» نوشته است، ظاهراً از انجام ناتمام رها شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1259ق؛ 10گ (113پ -122ر)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/4×19/8سم [ف: 29/1 -209]
آغاز: چهار پیشین را ثنا یادان دو زیر و دو زبر زیر و بالا از دو جانب دان رباعیات چهار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد جعفر بن غازی آقائی کرائلی، تا: 1261ق، به درخواست نظر علیخان کرائلی؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، محشی با امضای منه، منه رحمه الله؛ خریداری از جعفر قدبیگی؛ جلد: تیماج، 10ص (105 -114)، 11سطر (6/5×13)، اندازه: 11×18/5سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: زلزلت قبل قریش و عصر باویل لکل ** قارعه ماعون لهب کوثر فلق ناس است کل
خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 1265ق؛ جلد: مقوایی، 7گ (39 -45)، 17سطر (4/5×14/5)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3 -832]
آغاز: برابر؛ انجام: جامع این رساله ناظم خادم قاریان ابوالقاسم تمت تمام شد.
خط: نستعلیق، کا: احمد موسوی، تا: 1265ق [رایانه]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: میشن، 3گ (118پ -120پ)، 14سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 6 -36]
آغاز: برابر؛ انجام: از جنس کسائی به شهر هفت بگیر تمه
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1267ق؛ واقف: حاج آقا حسین شاهرودی؛ 13گ، 9 و 10 سطر، 9 و 10 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 23 -194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ به طور چلیپا در هر صفحه 8 بیت نوشته؛ واقف: نائینی؛ 10گ، اندازه: 14×21سم [ف: 6 -185]
آغاز: بسمله هذا تجوید ای کلام از انتظام نام؛ انجام: غفر الله هما في شهر رمضان المبارك سنه 1270
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی اصغر بن محمد زمان، تا: رمضان 1270ق؛ ضمیمه نسخه ش 19429؛ واقف: محمد قنبری، تیر 1374؛ 7گ، 16سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 23 -194]
خط: نسخ تحریری، کا: محمد حسین، تا: 1272ق؛ 12گ (2پ -13پ) [مختصر ف: -865]
آغاز: بسمله- ای کلام از انتظام نام ذاتت بر نظام ** وی ز شهد شکرین شکرت زبان شیرین کلام / رحمت عام و سلامت بر روان انبیا ** خاصه بر روح محمد باد و بر آل عبا
بی کا، تا: 1274ق؛ این نسخه پیوسته مختار القرا می باشد [ف: 3 -39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: سید محمد حسینی خراسانی نجل یحیی بن محمد حسینی خراسانی، تا: 1275ق؛ واقف: سید محمد حسینی خراسانی نجل یحیی؛ جلد: مقوا، 4 گ، 13 سطر، اندازه: 14×21/8سم [ف: 23 -195]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1280ق؛ 9گ (35 -43)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 3 -1053]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن میرزا محمد، تا: غره شوال 1281ق، جا: مدرسه طالبیه؛ محشی؛ جلد: تیماج، 7گ (83پ -89ر)، اندازه: 17×21سم [ف: 2 -39]
آغاز: برابر
کا: حسینی، یحیی، تا: 1286ق؛ اهدایی: قطبی زاده خباز؛ جلد: مقوایی، 7گ (85 -91)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 4 -1218]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسین افضل آبادی، تا: 25 محرم 1287ق، حسب درخواست حسن تاجر اصفهانی؛ جلد: تیماج، 9گ (68پ -96ر)، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: -123]
آغاز: بسمله، ای کلام از اعظم نام تو زیور یافته ** و از صافات و از سپاست زیب دیگر یافته / بر روان مصطفی و آل او بادا سلام ** گر نبودی ذاتشان نگرفتی افلاک انتظام
خط: نسخ، کا: عباس بن ابراهیم، تا: 1292ق؛ 13گ (102 -114) 6 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8 -4803]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سرابی، علیقلی بن همت علی، تا: 1295ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 11×17سم [ف: 2 -74]
آغاز: برابر؛ انجام: جامع این رساله و ناظم ** خادم قاریان ابوالقاسم
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن ابی محمد میامی، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 14گ (183 -196)، 21 سطر (7×13/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 15 -74]
خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ 114گ، اندازه: 13/5×19سم [ف: -103]
خط: نستعلیق، کا: کاشانی، علی محمد بن سیف علی، تا: قرن 14؛ 6 گ (78ر -83ر)، اندازه: 11×17سم [ف: -50]
آغاز: در زمان شاه جم جاه سلیمان بارگاه؛ انجام: خیر دنیا و آخرت بخشد خدایت بی سخن
خط: نسخ، کا: محمد علی خاکسار، تا: 1301 ق؛ 6گ، 18سطر، اندازه: 10/8×17سم [ف: 23 -196]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن علی نوری دینائی، تا: 1312ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 11×19سم [ف: - 309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن صارم لشگر قزوینی، تا: 1317ق؛ 7ص (28 -34) [ف: 2 -293]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1329ق؛ 5ص (132 -136) [عکسی ف: 5 -435]
آغاز: شد در دریای طبعم فیض بخش خاص و عام ** حفظ آن کن تا غنی گردی چو بحر کان بکام
خط: نسخ، کا: محمد باقر اصطهباناتی، تا: 27 صفر 1340ق؛ افتادگی: آغاز؛ 9گ (2ر -10ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 -202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1342ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (1پ -4پ)، 14سطر، اندازه: 13×19سم [محدث ارموی مخ: 3 -1613]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد مهدی بن محمد جعفر کاتب (ادیب) کاشانی، تا: 3 ذیحجه 1344ق، جا: مدرسه سلطانی کاشان؛ از روی نسخه ای به خط «محمد تقی بن محمد هاشم بن محمد حسین کاشانی انصاری» تحریر شده، در سه شنبه از ماه محرم 1276 در قریه برزک؛ جلد: مقوایی، 16گ، اندازه: 11×17/5سم [ف: -56]
خط: نسخ، کا: علی بن علی تبریزی، تا: سه شنبه 1 شوال 1365ق؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (80ر -87پ)، 10سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 -480]
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن محمد علی غنی ندر آبادی، بی تا؛ 4گ (36پ -39ر)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 -220]
آغاز: برابر؛ انجام: اولیا دان ز مائده اول ** یسمعون خوان ز سوره انعام / پنج دیگر بسوره یس ** اول آثار هم بخوان تو به نام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 17×22سم [ف: -231]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: یعقوب نهم رویس و روحش زاوی ** اسحاق و ادریس از خلف شد جاری
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 27گ (1پ -27ر) اندازه: 11×15/5سم [مؤيد: 3 -368]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 5/5×13، اندازه: 10/5×17سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -77]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه از روزگار قاجاریه، قسمت منظومه حسین حکیم، مجدول؛ جلد: چرمی مشکی، 11×19سم [نشریه: 7 -756]
بی کا، بی تا [ف: 3 -587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 13گ (27پ -39پ)، 10سطر [ف مخ]
آغاز: ای کلام از اعظم نام تو زیور یافته ** وز صفات در سپاست زیب و زیور یافته / بر روان مصطفی و آل او بادا سلام** گرنبودی ذاتشان نگرفتی افلاک انتظام؛ انجام: درحالت مده بودن هوای فضای فم باشد و گفتگو در این مقام بسیار باشد لکن این مقام گنجایش بیش از این ندارد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ، 15سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4802]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4 گ، 21 سطر، اندازه: 17×سم [ف: 8 -4803]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاینی، محمد بن علی اصغر، تا: جمعه 25 رمضان تا 22 شوال، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ مهر: حاج سید سعید؛ 6گ (1 -6)، 18 سطر (6×13)، اندازه: 9×18سم [ف: 3 -1358]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×21سم [ف: -386]
خط: نستعلیق، کا: یار خویی، ابراهیم بن علی عسکر، بی تا؛ جلد: مقوایی، 14 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: -421]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 7ص (24 -30)، 13 -16 سطر، اندازه: 12/9×20/8سم [ف: 5 -6]
آغاز: بسمله نزد ارباب بلاغت آن سخن دان معتبر ** کان بود بسیار معنی و مفید و مختصر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 11گ (108 -118)، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4803]
آغاز: بسمله. نون ساکن همچه تنوین گربیابی نزد بال ** گر بخوانی همچه من بعد او بدل گردد به میم / در به پیش آید حروف حلق را مظهر شود ** ور به پیش بر ملون آید بود مدغم مقیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 2گ، 20 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4803]
آغاز: هذا رسالة منظومة موسومة بنظم اللئالي في تجوید کلام الله ؛ انجام: برضا نیست درد کن برضا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 16گ، 7سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6 -185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو المعالي موسوی حسینی خادم روضه رضویه، بی تا؛ 15گ (74پ -88ر)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 2 -211]
بی کا، بی تا؛ 10گ (57پ -66ر)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 22 -59]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن عبد الرحيم خان حسینی، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 23گ (1پ -23پ)، اندازه: 11×17سم [ف:
2 -294]
آغاز: بعد حمد و نعمت و مدح آل پیغمبر بدان فرض بعد از حق شناسی علم ترتیل قرآن؛ انجام: گر پریشان یابی اوراق گل نو پاره ام از جفای خار بستان زبان خامه ام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی زرد، 6 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 -1022]
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -50]
بی کا، بی تا؛ محشی [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -293]
آغاز: برابر؛ انجام: قاریا رسم است خار و گل گلی بی خار کو ** به اصلاح آرش به نوک خامه و کن عفو از او
بی کا، بی تا؛ محشی با امضای منه و بعضی بدون امضا می باشد، نسخه فاقد بیت آخر این منظومه است؛ 21گ (99پ -120)، ابعاد متن: 6/7×15، اندازه: 15×20/5سم [ف: 19 -149]
بی کا، بی تا؛ 3گ (99پ -101پ)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 2 -157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 15ص (221 -235) [ف: 2 -281]
آغاز: برابر؛ انجام: که حرف مد از آن ادا می شود این بنده مخرج انجامه: تمام شد انشاء الله صاحب ... حقیر اینها را درست از حفظ کنند مفیدست و الله الموفق.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ اندازه: 21×34/5سم [ف: 19 -307]
آغاز: بسمله. ای کلام از انتظام نام ذاتت در نظام از امیرالمومنین علیه السلام سوال کردند از معنی ترتیل، حضرت جواب دادند که الترتيل اداء الحروف و حفظ الوقف ... وی ز شهد شکرین شکرت؛ انجام: جامع این رساله و ناظم خادم قاریان ابوالقاسم مولدش مشهد امام رضا به رضا نیست در به رضای
ترجمه و توضیحات بین السطور از محمد اسفیلانی؛ خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 16گ (34 -49) ابعاد متن: 9×15، اندازه: 14/5×21سم [ف: 34 -100]
naẓm-ul la’ālī fī š.-i ṯalāṯīyāt-il buxārī
قنوجی، عبدالباسط بن رستمعلی، 1159 -1223 ق
qanūjī, ‘abd-ol-bāset ebn-e rostam-‘alī (1746 - 1808)
وابسته به: احادیث الثلاثيات = الثلاثيات
شرح مختصری با عناوین «قوله، قوله» بر ثلاثیات بخاری. مؤلف در ابتدا حدیث و سند هر یک از 22 حدیث متفرقه ثلاثیات را نقل و با استناد به کتب روایی چون فتح الباري قسطلانی و غیره به شرح لغات و بیان حروف و حرکات و سکنات پرداخته و در ادامه ترجمه حدیث را ذکر نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34639
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هو احسن الخالقين و الصلوة و السلام علی رسوله محمد الذي هو رحمته؛ انجام: مضمون الحادي و العشرين و الحادي عشر و احد کما لا یخفی علی التفطن فافهم
خط: نستعلیق، کا: حسن بن علی بخاری، تا: جمعه 17 رجب 1207ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 37گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×16/8سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -775]
nazm-e mosalasāt-e qotrob
علی بن مطر
‘alī ebn-e matar
وابسته به: المثلث في اللغة = مثلثات قطرب؛ قطرب، محمد بن مستنیر (-206ق)
شرح منظوم مثلثات «قطرب» است، با اسلوب روشن و زیبا، که گویا سراینده، برای فرزند خود به نظم آورده است. ما نام ناظم را بر اساس بیت زیر آوردیم: «فاسمع تنی من أب خیر أب ** حباه بالفضل علی بن مطر».
آغاز: اریح ما یخطر في الجنان ** و خیر ما جری علی اللسان / الحمد و الايمان للمنان ** منزل الآيات فیها و السور / سألتني نظم کتاب قطرب ** لتفتدی في الحفظ غیر متعب / فاسمع بنی من اب خیر ** اب حیاك بالفضل علی بن مطر / منازل الأعراب قد نزلته ** و الضم قبل الفتح قد جعلته / و الكسر من بعدهما نظمته ** ولم ابق غاية ولم اذر
انجام: و الجمع في وقت الزنات عرس ** و موضع اللبث الهزير عرس / و الغادة الخودا الرواح عرس ** لشفر کالبدر اذا البدر سفر / فهذه الابيات للکتاب ** جمعتها من سائر الأبواب / معروفة عند ذوی الألباب ** شرحتها شرحا جلیا مختصر
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 2گ (2ر -3ر)، اندازه: 17/5×22سم [اهدائی رهبر: 10 -100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و تحریری، کا: علی اکبر بن شیر محمد همدانی، تا: 1297 و 1298ق، جا: همدان؛ در آغاز نسخه آمده است : «هذه القصيدة نظم کتاب قطرب علی ما تقدم الكلمة تنقسم الي ثلاثه معانی و هی هذه»؛ 6ص (347 -342)، اندازه: 105×18سم [ف: 50 -182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صالح بن عطية، تا: 1334ق، جا: بندر لنگه؛ جلد: چرم، 5گ (143 -147)، ابعاد متن: 8/5×14/5، اندازه: 11/5×18سم [ف: 36 -288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 6گ (84پ -79پ)، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 1 -142]
naẓm-ul muṯallaṯ-il quṭrub (qaṣīdat-un fī)
ادیب وراق، ابوالقاسم
adīb-e varrāq, ab-ol-qāsem
وابسته به: المثلث في اللغة = مثلثات قطرب؛ قطرب، محمد بن مستنیر (-206ق)
در این قصیده 30 بیتی مثلث ابوعلی بن احمد معروف به قطرب نحوی به نظم در آمده و در هر بیت معنای کلمه ای که به سه حرکت «مفتوح، مکسور، مضموم» خوانده می شود را معترض شده است.
آغاز: یا مولعاً بالغضب والهجر والتجنب ** في جده واللعب حبك قد برح بی
انجام: لما رأيت دله و هجره و مطله ** نظمت في مدحی له مثلثاً لقطرب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 3گ (5پ -7ر)، 11سطر، اندازه: 13×19سم [محدث ارموی مخ: 3 -1101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعید بن علی حسینی، تا: 1306ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 8گ (51پ -58)، 11سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1101]
nazm-ol majāles
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215 ق13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (1801 - 19c)
تاریخ تأليف: 1262 -1263ق
حماسی بزرگی است در بیش از صد هزار بیت به پیروی از «شاهنامه» فردوسی، در فضایل و مناقب و مخصوصاً جنگ های حضرت امیر المؤمنين علیه السلام. این نسخه جلد سوم در واقعه جنگ صفین که در یازدهم محرم 1262 ق بدان شروع شده و در سوم ربیع الثاني 1263ق پایان یافته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2068/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین. و بعد عرضه می دارد پیگر گفتار و صورت دیوار؛ انجام: در آن نثر گویم پس از این تمام ** که شد ختم دستان شه و السلام
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در آن تجدید نظر شده و افزودگی دارد؛ جلد: مقوایی، 63گ (3پ -65ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 6 -80]
naẓm-ul maḥāsin wa-l ġurar fī šamā’il-i nabīyyinā sayyid-il bašar
کردی، محمد بن حسن، -1200 ؟ قمری
kordī, mohammad ebn-e hasan (- 1786)
منظومه ای است در 259 بیت در یک «مقدمه» و دو «باب»: باب 1. در شمائل نبی صلی الله علیه و آله که شاعر به بیان صورت، چشم، گوش، و ...؛ باب 2. در خصائص رسول مکرم، در چهار «باب»: 1) ما یجب علیه لنیل القرب و المنزلة من الله عزوجل؛ 2) ما حرم علیه تنزیها و اجلالا لقدره؛ 3) ما ابیح له خاصة تخفیفا علیه؛ 4) باب فضائله و باب خصائص هذه الأمة تكرمة لنبیهم و زيادة في شرفهم.
آغاز: أحسن ما یکمل المزايا ** حمد اله جاد بالعطایا / فالحمدلله علی أن عظما ** نبینا و زانه و کرما
انجام: أسأل رب العزة النفع به ** لغافل و عالم منتبه / مصلياً صلاة ذی الامداد ** علی النبي و آله الامجاد
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش اسعد الطيب، 1376ش چاپ شده
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد فهرست اوقاف سليمانية جلد 239/3 ذکر شد؛ خط: نسخ معرب، کا: حسین بن احمد دی کیه، تا: 1186ق، جا: دی کیه؛ 28گ (3ر -30ر)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 2 -304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1343ق، جا: قریه ینیکن؛ 13گ (3ر -15ر) [ف: 3 -333]
nazm-ol masā’eb-e fath-‘alī šāh
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 -1237 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1211 -1250ق)
تاریخ تأليف: 1240ق
چهارده بند است و هر بند شامل چهارده بیت.
آغاز: پس از حمد احد با مدح احمد ** بر آل او تحیات بلاحد / سلامی تازه بر اصحاب دیرین ** فراوان بر اعادی لعن و نفرین
آغاز: برابر؛ انجام: اشک بارید کزان رشک برد مروارید ** نوبه نوحه چو بر رحمت گریان افتاد
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1225 تا شنبه 10 ربیع الثاني 1255ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 12گ (70 -81)، 10سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 3 -1555]
آغاز: برابر؛ انجام: رحمت نوشت مرثیه با نام او مگر ** داخل شود بدفتر زوار کربلا
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ (60پ -66پ)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 19 -73]
nazm-ol masā’eb nāser-ed-dīn šāh
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 -1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: محرم 1266ق
چهارده بند است و هر کدام در چهار بیت در مرثیه حضرت امام حسین علیه السلام از بحرهای مختلف، که طی چهارده روز در ماه محرم 1266 موافق «نظم المصائب» به نظم کشیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7283/2
آغاز : ز بعد حمد معبود یگانه ** درود احمد و مولود حنانه / علی و زوجه و کفلین و اولاد ** تحیت بس بر اشیاع و بر اوتاد؛ انجام: بیمار دل عاید بیمار جزینش ** آن قوم تنش در غل و زنجیر کشیده
بی کا، بی تا؛ 8گ (53- 60ر)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 19 -72]
نظم مصباح الشريعة- اخبار صادقیه
nazm-e mo‘ālejāt-e ‘elm-et tebb
شمس الدين بن سراج الدين
šams-od-dīn ebn-e serāj-od dīn
منظومه ای مشتمل بر چندین قطعه که حاوی تجارب شخصی مؤلف در طب است و در آن به شرح و بسط اسباب و علامات امراض پرداخته و آن را به استادش شاه محمد اطهر، هنگام تلمذ ارائه کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28509
آغاز: بسمله، نفیس ترین کلام حمد حکمتیست که ذخیره کفایت اعراض خاص و عام را اختیارات بدیعش حاوی کبیر است ... [مقویات دماغ]: گلاب و عود و گلسرخ و سعد و سنبل طیب ** چو زنجبیل بهار به بهار (کذا) سیب؛ انجام: خشک در جارم آمده رنگار ** بار افیون و خردل اند ای یار
خط: نستعلیق، کا: هرکوپال بن شوریال، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 9گ، اندازه: 16×21/5سم [اهدائی رهبر: 9 -334]
naẓm-ul muṭawwal
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 -1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān(1819 - 1885)
وابسته به: المطول في شرح تلخیص المفتاح؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722 -792ق)
منظومه کوتاهی است که شاعر در آن معانی و بیان و بدیع را از روی مطول تفتازانی به نظم کشیده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8697/10 -58/147
آغاز: بسمله، احمدك اللهم یا معطی النعم ** و خالق الجسم و دافع النقم / ثم الصلاة والسلام سرمدا ** علی النبي وآله محمدا؛
خط: نستعلیق، کا: حسینی تنکابنی، هاشم بن ابوالقاسم، تا: جمادی الثاني 1266ق؛ 6گ (96 -101)، اندازه: 10×14سم [ف: 8 -4804]
nazm-ol ma‘ālī = š.-e nasr-ol la’ālī
صدر دزفولی، محمد بن محمد باقر، ق 9 قمری
sadr-e dezfūlī,mohammad-e bn-e mohammad bāqer (- 15c)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون؛ طبرسی، فضل بن حسن (468 -548ق)
تاریخ تأليف: 15 محرم 867ق
شرح منظوم نثر اللئالي از شاعری متخلص به صدر ذهبی (قرن نهم). نام کتاب را شاعر در این بیت تصریح کرده است: «شرح نثر اللئالي عربی ** هست نظم المعالي ذهبی». تعداد ابیات را هم در این دو بیت چنین می گوید: «نظم این بنده حقیر فقیر ** تو زدرهم حسان آن می گیر / عدد در بحر علم و حیا ** زر بود نیک بشمر ای دانا» که 207 جمله از نثر اللئالي و 249 بیت شعر فارسی است و در تاریخ نظم اشعار چنین می گوید: «سال تاریخ نظم این گوهر ** بمحرم بروز خمس عشر / رفته از هجرت رسول خدا ** هشتصد و شصت و هفت ای دانا».
آغاز: (دیباچه): حمد پروردگار حی خبیر ** خالق و رازق و علی و کبیر ... / ابتدا می کنم بنام خدا ** تا کنم نظم در شاه رضا / تو ز سوگند شخص و پیمانش ** بشناسی کمال ایمانش
انجام: هر که این را بصدق دریابد ** بخدا کز علی خبر یابد / یا الهي بحق زوج بتول ** صدر را حشر کن بآل رسول
[الذريعه 53/24 «نثر اللئالي»، همانجا 225 «نظم اللئالي»؛ نسخه های منزوی (2) 1710/2 «نظم المعالي؛ نظم اللالي»؛ فهرستواره منزوی 673/6]
آغاز و انجام: برابر
این نسخه قسمت (صفت دار السلام بغداد) را ندارد و بیتی هم که در مورد تعداد ابیات در نسخه شماره 2695 بود در این نسخه نیست و در عوض دو خبر از حضرت رسول صلی الله علیه و آله نقل کرده است. تعداد ابیات این نسخه 221 بیت است؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ کاغذ: متن سمرقندی، 49ص، 8سطر (7×13)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 8 -467]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد حسین هروی، تا: قرن 9؛ افتادگی: وسط؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، 43ص، 5 سطر فارسی +5 سطر عربی (7/5×11)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 8 -465]
آغاز: ابتدا می کنم به نام خدا ** تا کنم نظم در شاه رضا؛ انجام: در ره صبر که پا بنهاد ** برساند آخرش به مراد
تذکر: نام کتاب و مؤلف از آغاز و کتابشناسی معلوم گردید؛ خط: ثلث زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ نسخه هنری، رویه 3 سخن و شش بیت، دو صفحه منقش، مجدول 8 راه؛ جلد: تیماج، 36گ، 9سطر (7×13)، اندازه: 13×22سم [ف: 3 -330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد بن یوسف همدانی، تا: 20 جمادی الاول 933ق؛ 18گ (1ر -18ر) [ف: 2 -258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 9 محرم 1370ق، حسب فرمایش مرحوم ذوالریاستین؛ 35ص، 12سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -104]
نظم مفتاح العلوم- نظم البيان
نظم مقدمة ابن الصلاح- الدراية
naẓm-ul manāqib
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 -1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
تاریخ تأليف: شب جمعه 17 ربیع الاول 1255ق
در مناقب چهارده معصوم. چهارده قصیده هر یک دارای پنج بیت، با دیباچه منثور و آن، منظومه چهاردهم از هفده منظومه این شاعر عالم است، هر منظومه مقدمه ای اندک و به نثر دارد، نام آنها را با تاریخ فراغ از نظم چنین است: 1. عقد الثريا، محرم 1240، در آغاز می گوید: «و بعد فیقول: ... قد نظمت أربع عشرة من الأربع عشریات، یحتوی علی آلاء النبي و الأئمة، و فاطمة ...»؛ 2. السبع المثاني، جمادی الاول 1240ق؛ 3. قلائد النحور، 14 ربیع الاول 1249ق؛ 4. الفرائد ذات الفوائد، 1294ق؛ 5. لآلی البحرين، 14 جمادی الاول 1249ق؛ 6. مدایح الولاة 27رجب 1250ق؛ 7. مناقب الهداة 21رمضان 1250ق؛ 8. اطراء الرضي، رجب 1253ق؛ 9. هدية الهداة صفر 1254ق؛ 10. شمس المدايح، شعبان 1254ق؛ 11. زهر الرياض، 19 شعبان 1254ق؛ 12. الشمس المضيئة، 24صفر 1255ق؛ 13. مدایح الهادين، 9ربیع الاول 1255ق؛ 14. نظم المناقب، همین کتاب، در شب جمعه 17 ربیع الاول 1255 ق از آن فراغت یافته است؛ 15. التتمة لمناقب الائمة، 26 ربیع الاول 1262ق؛ 16. زهرة الحسن در علم هيأت، با جداول و اشکال نجومی. در 1ربیع الاول 1262ق از آن فراغت یافته. (الذريعه)
آغاز: بسمله، الحمدلله الممدوح لکل لسان المفضال المنعام ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 5گ (101پ -105پ)، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 28 -135]
آغاز: برابر؛ انجام: و کفرا و بغیاهم شرار الأبالس
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 10 ربیع الثاني 1255ق؛ جا: اصفهان؛ مصحح، محشی به خط مؤلف؛ 5گ (188 -192)، 10سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 3 -1561]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 سطر (10×14/5) اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 -636]
آغاز: برابر
کا: محمد مؤمن بن محمد مهدی اصفهانی هرندی، تا: 1264ق؛ 9گ (347پ -355ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -62]
کا: اصفهانی اردکانی، محمد حسن بن عبدالمجید، بی تا [نسخه پژوهی: 1 -162]
nazm-e manāqeb-e amīr-al-mo’menīn ‘alī ‘alayhe-s salām
شاعری با تخلص «کاشفی» برخی از فضائل علی را از قرآن کریم و احادیث به فارسی به نظم در آورده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8476/12 -57/146
آغاز: بعد از محامد حق اوصاف مصطفی ** دارم هوای مدحت سلطان اولیاء / یعنی امام دین اسدالله ابوالحسن ** عالی علی ولی خداوند کبریا؛ انجام: کز لطف یک نظر به سوی کاشفی کن ** وندر بهشت عدن دهش روز حشر جا
بی کا، بی تا؛ 3گ (288 -290)، اندازه: 11×19سم [ف: 8 -4806]
naẓm-un nāṣiḥīn
نقشبندی، حاج مصطفی
naqšbandī,hāj mostafā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4612/2
آغاز: بذکر الله مولی العالمينا ** قد انشرحت صدور الذاكرينا
القصيدة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1199ق؛ 13 سطر، 11/5×17/6سم [ف: 7 -440]
نظم نثر اللآلي- گنج گهر
nazm-e nasr-ol la’ālī
اشرف مراغه ای، حسین بن حسن، -864؟ قمری
ašraf-e marāqeī, hoseyn ebn-e hasan (- 1460)
وابسته به: نثر اللآلي = الدر المكنون طبرسی، فضل بن حسن (468 -548ق)
تاریخ تأليف: سه شنبه یک هفته مانده از ماه رمضان 838ق
نثر اللئالي یکی از آثار کوتاه ولی کهن حدیثی شیعی است که از دیر باز مورد توجه بوده است ولی جمع آوری کننده آن مورد ابهام و تردید است که از میان نظرات، دو دانشمند نامدار شیعی یعنی فضل بن حسن طبرسی (-548ق) و علی بن فضل الله راوندی (ق 6ق) بیش از دیگران گمان برده شده که از میان این دو نفر نام طبرسی بیش از راوندی احتمال داده شده است. این کتاب مجموعه ای از روایات منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام است که به ترتیب حروف الفباء تنظیم شده و مجموعاً 258 روایت در 29 باب سامان یافته است. این کتاب مورد توجه شاعران و دانشمندان شیعی و غیر شیعی قرار گرفته و شرح ها و ترجمه منثور و منظوم متعددی بر آن نوشته شده است که یکی از ترجمه های منظوم آن همین ترجمه است که هر جمله از کلمات قصار را در دو بیت ترجمه کرده و به نظم کشیده است و کتاب را در یک «مقدمه» و 290 حدیث و یک «خاتمه» به پایان برده و آن را «نظم نثر اللئالي» نهاده است.
آغاز: انت معبودی و انت خلاقی ** دائم الملك و دائم الباقي / ابتدأت الكلام بسم الله ** من کتابی تیمنا بالله / کز سخن از زمین و گر ز سماست ** اول هر سخن به نام خداست
انجام: هجرت پاک احمد مختار ** هشتصد و سی و هشت و دو شمار / روز سه شنبه از مه رمضان ** زو یک هفته مانده تا پایان
چاپ: میراث حدیث شیعه، دفتر سوم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1378ش، ص 265 -327، تحقیق طیار مراغی
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4029 -20/149
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و ثلث، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 31گ، 15 -16سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 8 -4806]
نظم نثر اللئالي- گنج گهر
naẓm-u noxba-tol fikar
قزلجی، محمد حسین بن علی، ق14 قمری
qezeljī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī (- 20c)
وابسته به: نخبة الفكر في مصطلح أهل الأثر؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733 -852ق)
تاریخ تأليف: 1326ق
نظم کتاب نخبة الفكر ابن حجر عسقلانی است که در علم حدیث و درایه تأليف نموده است. این منظومه دارای 96 بیت است.
آغاز: الحمدلله الذي قد ارسلا ** رسله بالدین و الخلق العلا / اید بالغریب من اعجاز ** کلا و في الفضل علی امتیاز
انجام: سمیته بنظم نخبة الفكر ** في شرح مصطلح سادات ... الاثر / و اسئل الله القبول و الرضا ** و العفو عن آت و عما قد مضی
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6012/1 -30/82
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: احمد بن سید خضر، تا: شنبه دوشنبه 15 محرم 1327ق؛ جلد: مقوا، 9گ، 12سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 8 -4806]
nazm-e vāfīye
نودهی، محمد
nowdehī,mohammad
وابسته به: الوافية؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 -646ق)
نظمی از کافیه ابن حاجب است که مؤلف برای فرزندش عبدالعزیز بن نظام الدين به نظم کشیده است.
تبریز، خادم حسینی؛ شماره نسخه: 16/2
آغاز: بسمله قال الفقير العلوي النودهي ** محمد امل عفور به / الحمدلله الذي له النعم ** مشرف العلم و من به اعتصم؛ انجام: جوابه الرفع و اما الثاني ** فای شی فیه توجهان / جوابه النصب کما تقول ** زوره من نواله مامول
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 27گ (45 -71)، 15سطر، اندازه: 9×21سم [اوراق عتیق: 1 -88]
naẓm-ul waššāḥ ‘alā šawāhid-il talxīṣ
عباسی، عبدالرحیم بن عبد الرحمن، 866 -963 قمری
‘abbāsī, ‘abd-or-rahīm ebn-e ‘abd-or-rahmān (1462 - 1556)
وابسته به : معاهد التنصيص علی شواهد التلخيص؛ عباسی، عبدالرحیم بن عبدالرحمن (866 -963ق)
گزیده ای است از کتاب دیگر مؤلف، موسوم به «معاهد التنصيص علی شواهد التلخيص» که در آن شواهد شعری «تلخیص المفتاح» خطیب قزوینی را شرح کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9276
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل العقل مفتاح العلوم و مدرک معانی المنطوق و المفهوم؛ انجام: و من یناویه یعش بائسا ** یسحب ذیل الخائسي الخاسر
خط: نسخ خوش، کا: علی اکبر، تا: 1274ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 297گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 30 -49]
nazm-ol vosūl
منزوی، سدید الدين، 1107 -قرن 12 قمری
monzavī, sadīd-od-dīn (1696 - 18c)
تاریخ تأليف: 1153ق
مثنوی است در ستاره شناسی.
آغاز: بسمله. هو الله الذي رفع السموات ** بحکمت کرد پیدا نور و ظلمات / بنزد آنکه دانای علوم است ** مقدم از همه علم نجوم است
انجام: اذا کانت وصولا لاصول ** لذا سمیتها نظم الوصول / التاريخ الكتابة في الكتاب ** تطابق اسمه عدد الحساب / چه انسان در جهان ناپایدار است ** بخلق از منزوی این یادگار است / لیحفظه من ابطال الغبي ** بحرمة آل اطهار النبي
[نسخه های منزوی 249 و 2684؛ الذريعة 137/19؛ تاریخ کاشان 308؛ فهرستواره منزوی 3098/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 41گ، 17سطر، اندازه: 16/5×27سم [اهدائی رهبر: 9 -107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 95ص (29 -123)، 15سطر (7×17)، اندازه: 11×18سم [ف: 12 -2577]
آغاز: في الرمل. بسمله: پس از حمد خطوط ایجاد چرخ و نقطه عنصر ** که سازد شکل را از نقش خلق از خط پیغمبر ... / و ... حمد بیحد لایق فردیکه حکمش ز اقتدار ** شکل انسان می کند از نقطه خاک آشکار؛ انجام: ** ز دیدش منزوی را از دعای خیر یاد آور ... / و ... هر ضمیر نکته فهمان نقاط حکمها ** سیر معنی جلوه اشکال بادا آشکار
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18ص (4 + 14)، 15سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 -1382]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3084/5 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -63]
nazm-ol veqāya
وابسته به: وقاية الرواية في مسائل الهداية؛ برهان الشريعه، محمود بن عبیدالله (-673ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17914
کتاب الطهارت تا دیات؛ بی کا، تا: 1215ق [د.ث. مجلس]
nazm va nasr
ماهر، محمد علی
māher, mohammad ‘alī
از محمد علی ماهر مسمی به گل اورنگ
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/55
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، بی تا؛ 1ص (242) [ف: 38 -294؛ فهرست رایانه ای ج 4 -1059]
nazm va nasr
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/3 -ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در مجلس شورای ملی است 64614 -4559؛ کاتب: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1 -616]
nazm va nasr
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25780
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
nazm va nasr
غیر همانند:
از ملا عبدالرحیم کشمیری و دیگران؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ 1ص (131)، 25سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 9 -1189]
از مستعمین حضور آقا میرزا عبدالغنی استفاده شده در شب پنج شنبه 24 جمادی الثاني پایان آذر جلالی قوی ئیل 1313؛ خط: نستعلیق، کا: ابرقوهی، اسدالله بن محمد رضا، تا: 1317ق؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (234 -238)، 15 سطر (3×7)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16 -627]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
nazm va nasr (mn.)
از ابن مقفع و دیگران گرد آوری فاضل تونی استاد پیشین دانشگاه تهران (یادنامه او در مجله دانشکده ادبیات تهران).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8421
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ ص 2 تا 62 خشتی و ص 52 -600، 24سطر (15×20)، اندازه: 17×سم [ف: 17 -132]
nazm va nasr (mn.)
در این قسمت برگزیده هایی از نظم و نثر آمده است از این کتب: 1. کتاب عیون الاخبار، 2. امالی شیخ صدوق، 3. منهاج النجاة ملا محسن فیض، 4. ربیع الابرار، 5. مروج الذهب مسعودی، 6. قولی از عبداله بن عبد المطلب، 7. کامل التاريخ، 8. من لا یحضره الفقيه، 9. کافی، 10. از عیون الاخبار، 11. مجمع الامثال و حماسة ابن الحجاج، مطالب فراهم آمده حاوی اقوال بزرگان چندیست و در آنها مسائل تاریخی و اجتماعی و فقهی و دینی بسیار دیده می شود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1330/6
آغاز: بسمله، الباب الثامن و الثلاثون من کتاب عیون اخبار الرضا؛ انجام: اقا جمال گفت آن یکی بند را برای تماشای مشتری نگاه بدار که بکار عطارد نمی آید.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 31ص، 29سطر (10×17/5)، اندازه: 17/5×26سم [ف: 9 -320]
nazm va nasr-e bī noqte va bā noqte
سمر نائینی، سید حسین، ق13 قمری
samar-e nā’īnī, seyyed hoseyn (- 19c)
اهداء به: محمد شاه قاجار
این کتاب پس از یک مقدمه وارد متن می شود و متن آن حاوی نظم و نثر عربی و فارسی است با نقطه و بی نقطه در مدح محمد شاه غازی پدر ناصرالدین شاه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 211
آغاز: در ستایش خسرو ایران و سایه یزدان اعظم السلاطين و اشرف الخواقين محمد شاه غازی خلد الله ملکه، بسمه تعالی شأنه در شبی از شبها که مصداق و الليل إذا یغشی؛ انجام: خرم ضمیر یار تو چون ضمیران مدام ** رخساره حبیب تو دائم چو ارغوان
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، جا: نائین؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ، 11 سطر (11×17/5)، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 1 -207]
nazm va nasr dar manāqeb-e amīr-ol mo’menīn va qeyre
ابن الشريفين، قرن 13 قمری
ebn-oš-šarīfīn (- 19c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2580/1
آغاز: بسمله حمد له، و بعد چنین گوید ابن الشريفين که این چند کلمه تلخیص است از کتب معتبره در هر خصوص؛ انجام: حالش ببین و رحم نما و دوا ببخش.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ربیع الثاني 1244ق؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 17گ (1 -17)، اندازه: 7×15/5سم [ف: 4 -1350]
nazm va nasr dar vasf-e ‘emārat-e kāx-e bolūr
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4318/14
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 -341]
naẓm-ul wahhāj fī naẓm-il minhāj
ابن عراقی، احمد بن عبدالرحیم، 762 -826 قمری
ebn-e ‘erāqī,ahmad ebn-e ‘abd-or-rahīm(1361 - 1423)
تاریخ تأليف: 788ق
در کشف الظنون این کتاب را به عنوان نکت (تعلیقات) بر منهاج الاصول و به نام «تحریر منهاج الاصول» و نظم کتاب منهاج را که تأليف عبدالرحیم عراقی (پدر مؤلف این کتاب) است جداگانه معرفی کرده و هیچ گونه اشاره به این که این کتاب شرح بر آن منظومه است نکرده است، شاید حاج خلية خود کتاب را ندیده بوده است زیرا مطالعه این کتاب نشان می دهد که احمد کتاب پدرش (نظم کتاب منهاج الاصول بیضاوی) را شرح کرده است. شارح، در ابتدا اشعار منظومه را به تدریج نقل و سپس آنرا (به طوری که خود نیز در ابتدا دیباچه تصریح کرده) به ضمیمه اضافات و فوائد و نکاتی جالب، شرح و بسط داده است. اینک چند بیت از آغاز منظومه: «یقول راجی الله خیر من رجی ** عبد الرحيم بن الحسين الملتجي / و أن في المنهاج للبیضاوی ** غنية محتاج و حوز آوی». (عبدالحسین حائری)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2733
آغاز: الحمد لله حق حمده و صلاته و سلامه علی سیدنا محمد رسوله و عبده و علی آله و صحبه و جنده اما بعد فهذا تعلیق علی نظم منهاج البيضاوي لسیدی و والدی امتع الله بحیاته و اعاد علی الكافة من برکاته المسمى بالنظم الوهاج في نظم المنهاج اقتصر فیه غالبا علی تقریر المسئله؛ انجام: فمحل المسئلة علم الكلام ببسها ... فلنقصر علی ما ذکرنا ثم بین ایده الله تعاليعدة ابیات هذه الا حوزة و هی الف بیت و ثلثمابه و سبعه و ستون بیتا و السريه في اللغة الدائم قال مؤلفه اید الله تعالی و هذا آخر ما تیسر تعلیقه علی هذه الارحوزة الى: علی ید جامعه احمد بن عبد الرحيم ... سنة ثمان و ثمانین و سبعمائه جعله الله موجبا للفوز لدیه یوم القدوم علیه ...
خط: نسخ، کا: سلیمان بن شیخ نصر شافعی، تا: 872ق؛ یادداشتی شامل گواهی بر تصحیح و مقابله این نسخه که دستخط مصنف بر آن موجود بوده به تاریخ 873ق نوشته شده؛ مهر: «عبده زین العابدين»، در ذیل آن یادداشت نیز امضاء: زین العابدين المستوفي گذارده شده است؛ جلد: مقوایی، 559ص، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 9 -70]
naẓm-ul humūm
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17833
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی [رایانه]
naẓīr-uṭṭanṭarānīya (qaṣīdat-un fī)
قصیده ای است نظیر طنطرانیه و در 23 بیت ترتیب یافته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13338/3
آغاز: یا صبیح الوجه ما هلهت وجهی قلبی في الهوى ** ان تلبلبی و الا لیس للخلخال خال؛ انجام: لا تعب نفساً و تب مستغفراً من ربك ** انه قد ذم في الاخطاب و الالغاب غاب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (58پ -60پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 11/5×18سم [ف: 33 -581]
naẓim-ul la’āli
حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی، -1150؟ قمری
hoseynī seyfī, mohammad ebn-e mohammad mahdī (- 1738)
اهدا به: محمود بیک جبه دار باشی
تاریخ تأليف: محرم 1102ق
منتخب چهل حدیث کوتاه از معصومین علیهم السلام است که هر کدام در یک رباعی به نظم کشیده است. ابتدا نام کتابی را که حدیث از نقل شده، ذکر می کند و سپس متن حدیث را می آورد و هر حدیث را با یک رباعی به فارسی ترجمه می کند مصادر او در نقل حدیث از عامه و خاصه است که همگی در دست است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد بر صیرفیان عالم امکان و جوهریان کشور کن فکان که نقد هر جنس را بمحک امتحان سنجیده و گوهر هر ذات را به نظر بصیرت دیده اند معلوم است که گوهری که زینت براو دوش جان ارباب ایمان تواند بود... مضمون هر یک را به رباعی در سلک نظم کشیده به نظیم اللئالي موسوم ساخت ...
چاپ: در میراث حدیث شیعه، دفتر دوم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1378ش، ص 365 -392، تحقیق حسین گودرزی
[فهرستواره منزوی 674/6]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** فاتحه آرای حدیث قدیم. الحمدلله رب العالمين و معز العالمين ... اما بعد چون به مقتضای حدیث مستفیض من حفظ علی؛ انجام: بی نام و تاریخ ای نظم عالی رقم کرد کلکم نظیم اللآلي (1103ه).
خط: عربی نسخ و فارسی نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در چند جا خط مؤلف دیده می شود؛ جلد: تیماج، 31ص (78 -108)، 11سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 50 -172]
آغاز: برابر؛ انجام: در ماه محرم هزار و صد و دو ** صد شکر تمام شد بتوفیق خدا
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 9گ (40پ -48پ)، 12 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 24 -234]
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف، متن عربی است با ترجمه منظوم فارسی؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، رضی الدين محمدف تا: 15 ذیقعده 1153ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 16گ (95 -110)، 17 سطر (5×19)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 16 -548]
انجام: خاتمه این نظم نمایدت راه هدا ** جانرا بکند بسوی فردوس ندا / در ماه محرم هزار و صدو و دو ** صد شکر تمام شد بتوفیق خدا / پی نام و تاریخ این نظم عالی ** رقم کرد کلکم نظیم اللآلي سبحانك ربك ... العالمين
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط (میان حدیث 8 و 27 افتاده است)؛ 4گ (2پ -5پ)، 14 سطر (9/5×13)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 9 -1359]
an-na‘āma ḥilīyatuhā aw ḥurmat-u-hā
بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 -1212 قمری
bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)
در حلیت یا حرمت گوشت شتر مرغ.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1792/14 -عکسی
آغاز: ان هذه رسالة من تصنیفات بحر العلوم السيد الغروي الطباطبايي (ق)، محتوية علی تحریر حکم النعمائة من حلية اکلها و حرمته. و انما کبتها لاشتمالها علی امر غیر محرر في کتب القوم و لامذکور في اصل معتبر و لكثرة فوایدها. قال (ق) حنج بعض الفضلاء المعاصرين لازال بعین دیان الدين إلى تحريمالنعامة و جرد علی من احلها لسان التشنيع و الملامة. محتجا تارة بان الصدوق عدها من النسوخ (جانوران مسخ شده) و تحریمها؛ انجام: و تقریر الأقوال فیها و الادلة بما لم یسبق سابق و لم یحم حایم. و الله ولی التوفيق. تمت بعون الملك الوهاب.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود دوشنبه 23 رجب 1317ق [عکسی ف: 1 -393]
na‘t-e hazrat-e mostafā
سلطان بن غیاث
soltān ebn-e qīyās
از درویش سلطان ابن غیاث.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13609/7
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (13ر -14ر) [ف: 37 -125؛ فهرست رایانه ای ج 4 -1059]
na‘t-e rasūl-e akram
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 -898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 313/4
خط: نستعلیق، کا: خواجه خواوند بن میرک، تا: قرن 10؛ مجدول، دو صفحه مذهب مرصع بسیار عالی؛ مهر: «بروز قیامت بلرزد جسد -محمد بفریاد جعفر رسد 1165»؛ کاغذ: بخارائی، جلد تیماج، منثور 23سطر و صفحه منظوم 19 سطر ، اندازه: 43×35سم [ف: 3-235]
na‘t-e mostafā (s)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13609/30
از برهان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (53پ) [ف: 126-37 ؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1059]
na‘t-un nabī
حلاج، حسین بن منصور، 234 - 309 قمری
hallāj, hoseyn ebn-e mansūr (849 - 922)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 203/ 14590
آغاز: سراج من نور الغيب بدا و عاد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 2 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج، 1ص (727)، 41 سطر ، اندازه: 32×19سم [ف: 110-41]
na‘t-un nabī
چهار نعت جداگانه نبی مکرم اسلامی، که در مولودی ها و دیگر مراسم جشن و سرور و خطبه ها خوانده می شود.
قم، مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 879/14
آغاز: بسمله، جواهر زواهر و الوف صنوف تحیات که زبان معجز بیان و صافان فصیح منطق؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام ** زما بر محمد علیه السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 3گ (135ر- 137ر)، 17 سطر ، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 2- 140]
na‘t-un nabī-yil muṣṭafā
دو قصیده در نعت پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله آمده یکی به مطلع: «کیف ترقی رقیك الأنبياء ** یاسماء ما طاولتها سماء» و این قصیده تا صفحه 156 ادامه و پایان آن این بیت است: «ما أقام الصلوة من عبدالله ** و قامت بربها الأشيء» ابیات این قصیده اكثراً با عبارتی شرح شده و شارح ضمن شرح وضع اعراب و بناء این الفاظ را معین کرده است. قصیده دوم به مطلع: «شوقی لتلك الخيام المدملج ** و القلب فیه لاعج متوهج» و پایان آن این بیت است: «و آخر قولی مثل ما قلت اولاً ** شوقی لتلك الخيام المدملج». این قصیده در روز جمعه 1220 ق در مسجد جامعة به پایان آمده است.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 14
دو خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 161ص، 6 سطر (12×4)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: - 191]
naʻleyn- e talā va jāme- ye motallā va harīr- e mahz
مشهد: الهيات، شماره نسخه: 17534/12
آغاز: بسمله الحمدلله علی آلائه و الصلوة علی محمد و آله الطاهرين ... فبعد چنین گوید تراب نعال اقدام المؤمنين که چون معمول ...
خط: نستعلیق، کا: حیدری، نجف علی، تا: 14 صفر 1250ق؛ مهر: «حسنعلی رضوی»؛ 39 سطر (26×13/5)، اندازه: 23×35/5سم [ف: 2- 34]
ne‘mat- ol ašrāf
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 - 1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn- e mohammad sādeq (1791 - 1857)
در نعت و ستایش حضرات معصومین علیهم السلام.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2066/4
آغاز: بسمله، پس از حمد خدا و نعت یاسین ** درود آل و هر اصحاب تحسین/ چنین گوید فقیر کم تفحص ** محمد کاظم رحمت تخلص / که کردم چارده منظومه انشاء ** که گردد چارده معصوم از آن شاد؛ انجام: ببخش بر کنه رحمت و تمام محبین ** بحق نور محمد بحق عترت یاسین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 5- 452]
neʻmat xāne
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24624
آغاز: بسمله. قیله خرپوزه درختی که آن را در انجام: جوز بوبه و بادام را در اندک آب انداخته همه شب در شبنم دارد صبح تخم خرما و پوست بادام
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1216ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
ne‘mat-e ‘ozmā
عالی شیرازی، محمد، - 1121 قمری
‘ālī šīrāzī, mohammad (- 1710)
اهداء به: محی الدين محمد اورنگ زیب
تاریخ تأليف: 1115ق؛ محل تأليف: شاه جهان آباد هند
تفسیری است شیعی با مختصری در علوم قرآن در پنج «ترصیع»: 1. بیان تحقیق آیات و تقسیم به متشابه و غیر آن؛ 2. آداب تلاوت؛ 3. فضیلت استعاذه؛ 4 و 5. نوشته نیست. به نثری شیوا در آیات اختلافی، تفسیر معروف بین مفسرین را می آورد و از گفته هایی که با ظاهر علوم عربیت وفق ندهد یا موافق ذوق اهل تصوف باشد، اجتناب کرده است زیرا این گونه تفسیرها و تأويل ها با ظاهر شرع سازگار نیست. در دو جلد است. نخستین از سوره 1 تا 16 و دومی از 17 تا 114.
[ایوانف 246/2 ؛ کشف الحجب ص 573؛ الذريعة 318/4 و 676/9]
آغاز: در آن زمان فرخنده اوان که این بنده آستان خلافتی بنیان...
میرزا محمد مخاطب بنعمت خان بحکم واجب الاذعان؛ انجام: ناتمام: و او نهیبی بر آن سگ گزنده کند، راه یابد و بمقصد رسد خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قبل از 1172ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک به سال 1188ق؛ گ، 12سطر ، اندازه: 19×10سم [ف:12- 29]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 10گ (205ر-214پ)، 16سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 60]
آغاز: سوره بنی اسرائیل مكية ... البصير سبحان نام تسبیح است یعنی به پا کی یاد کردن و در اصل معنی آن چنین بود که اصبح الله تسبیحا؛ انجام: ولويؤ اخذالله الناس ... واگر بگیرد خدای تعالی مردمان را یعنی به عذاب هلاک سازد ... بدرستی که الله تعالی هست و همیشه بوده و هست ... تا از هر دری که خواهد در آید از بنی اسرائیل (17) تا پایان سبأ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: میشن، 239 گ، 21 سطر، اندازه: 21/4 ×35سم [ف: 4- 825]
آغاز: من الجنة والناس اینجا من برای بیان است ... بحق رسولك سید الكونين در دنبال این ماده تاریخ دیده می شود. سال شروع تفسیر شد فیض عالم عالی ** تاریخ اختتامش الهامهاي غیبی
از سوره یس تا آخر، این مجلد رویهم بخش دوم این تفسیر است خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دنباله شماره 215؛ مهر: لطف الله [ف: 825-4]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 35گ، اندازه: 11/4 × 18/5 سم [رایانه]
an- ni- ma- tul kubrāala- l ‘ālam bi- mūlid- i sayyid- u wuld- i ādam
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973 ؟ قمری
ebn- e hajar- e haysamī, ahmad ebn- e mohammad (1504 - 1566)
تاریخ تأليف: شب یکشنبه 8 ربیع الاول 964ق
در دو «باب» و هفت «فصل» و «خاتمه».
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم الحمد لله اتم الحمد و اکمله و اشکره افضل الشكر و اشمله اذ بعث فینا ...
انجام: ثم بلغ صلی الله تعالی علیه و آله و سلم اربعین سنة ارسله الله تعالی رحمة للعالمین ... و دهر الداهرين و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: عبدالمومن حسینی پسر سید نظامی سرکتی، تا: 1242ق؛ جلد: میشن، 35گ (287ر - 321پ)، 21سطر ، اندازه: 20×29سم [ف: 5- 278]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب در فهرست «مولد النبي» ذکر شده؛ خط: نسخ، کا: رسول بن محمد بن شیخه بن ایوب بن احمد شرفکندی شافعی، تا: 1262ق؛ جلد: چرم مذهب، 45گ (1ر-45ر)، 25سطر ، اندازه: 35/2722سم [ف: 173-41]
ne'mat name
مؤلف شناخته نشد، اما در بخش اقسام حلویات از حلوای تخم مرغ که به جهت شاه عباس بزرگ ساخته اند یاد کرده، پس مؤلف باید از اعلام قرن 11 یا پس از آن باشد. کتابی است در بیان آشپزی و پخت انواع غذاها مانند اقسام آش، اقسام قلیه، دو پیازه، پلاو، زیر بریان، خشکه، بورانی، کباب، اقسام پوری، سبوسه (سموسه)، تهولی، فرنی، فالوده، بیخ، حریره، ملیده، گلگله، کھجور، شیرینی، مربا، اچار، رنگ ها، حلویات و غیره. نام کتاب در دیباچه دیده می شود.
آغاز: بسمله. حمد و ستایش رزاقی را سزد که بلقمه حلال السنه فم حیوان ناطق و ناهق را از خوان نوالش مملو کرده
آغاز: برابر؛ انجام: دو پیازه مرغ ... براتش انگشت بپزد چون روغن (نانوشته مانده)
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 52گ، 19 سطر (19×9)، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 15-4204]
آغاز: بسمله. قلیه خرپوزه درختی که آن را در دکهن سرایا مجن ارطدی خرپوزه و پلیه گویند؛ انجام: همه شب در شبنم دارد صبح تخم خرما و پوست بادام
از اقسام قلیه تا اواخر اقسام حلواها (حلوای بادامی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1216ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 185گ، 12 سطر ، اندازه: 24×16سم [اهدائی رهبر:9- 532]
ne‘mat va sefat-e mollā mohammad hoseyn hamadānī
شیخ الاسلام، محمد حسن بن محمد محسن
šayx-ol-eslām, mohammad hasan ebn-e mohammad mohsen
مؤلف در این رساله مختصر آخوند ملا محمد حسین همدانی را با عباراتی مسجع و مقفی می ستاید و این رساله در زمان آخوند همدانی نوشته شده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 443/3
آغاز: بتشریح و توشیح معاقد کلام خجسته فرجام بذکر القابت آن عالم عالم پناه دوران لایق باشد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2-108]
بنعمتها و خوشیها و لذتها - کلام اسماعیلی
ni‘m-az zād li-yawm-il ma‘ād
تبریزی، محمد طه بن مهدی، 1241 - 1323 قمری
tabrīzī, mohammad tāhā ebn-e mahdī (1826 - 1905)
رساله علمیه است از طهارت تا خمس
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و بعد فیقول الراجي عفو ربه عما سلف محمد طه ابن مرحوم الشيخ مهدی بن نجف قد سالنی
چاپ: مکرر چاپ شده
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن رضا موسوی دستجردی شاهرودی، تا: 21 جمادی الاول 1314 ق، به دستور شیخ محمد باقر بن محمد تقی؛ مهر: «یا باقر العلوم»؛ جلد: تیماج، 13 سطر (14×7)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 2- 412]
آغاز: برابر؛ انجام: وکیله علی الاقرب و الله اعلم و الحمدلله رب العالمين. تمت الرساله
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، قطع: رقعی [رایانه]
ni'm- al mi'yār wa- l miqyās li- ma'rifat- in nās
متقی، علی بن حسام الدين، 888 – 975 قمری
mottaqī, ‘alī ebn- e hosām- od- dīn (1484 - 1568)
در این رساله مردم را به چهار بخش کرده: عامی فاسق، عامی صالح، خاص و اخص الخاص.
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و آله اجمعین. اما بعد فیقول الفقير إلى الله تعالی علی بن حسام الدين الشهير بالمتقی هذه رسالة سمیتها نعم المعيار و المقياس لمعرفة الناس. اعلم رحمك الله
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5411/6
آغاز: برابر؛ انجام: لم یکن عنده شییء یعطیه فهو من اخص الخواص و قس علی هذا باقی الجنايات
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (73پ - 74پ)، 18سطر (13×12/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 16- 317]
no‘ūt- e motavāfera
صاحب، احمد، ق13 قمری
sāheb, ahmad(- 19c)
تاریخ تأليف: 1272ق
منظومه ای است به فارسی و عربی در مدح و منقبت ودرود بر پیامبر گرامی اسلام؛ از جمله عناوین منظومه: نعت خواجه دوسرا، ذکر شمه ای از حمد محض ذات مطلق بر حق، نعت سرور عالم به اندراج چند اصطلاح صوفیه، نعت خواجه دوعالم به اندراج مضمون حدیث شریعت وطریقت وحقیقت، نعت آن حضرت به اندراج تنزلاتسته مخترعه صوفیه، نعت آن حضرت به اندراج حدیث کل حقیقه ...، نعت آن حضرت به اندراج اسامی چند گل های متنوعه، نعت آن حضرت به اشتمال معجزات، نعت آن حضرت به اندراج اوصافی که در قرآن برای آن حضرت ذکر شده، نعت آن حضرت به اندراج اسامی سبع سیاره اشتمال نام های چند کتب مشهوره ...، نعت به اندراج نود و نه نام رسول به ترتیب حروف تهجی، قصیده لامیه در نعت پیامبر ونعت حضرت
به ترتیب حروف هجا بنحوی که هر مصرع با اسم «محمد» شروع شود، توسل به انبیاء.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 890/1 - 5/180
آغاز: نعوت متوافرة لخیر الدنيا والاخرة علیه التحية و الصلوة المتكاثرة: هزاران منت ای خلاق اکبر ** که بر ما کردی احمد را تو سرور/ هزاران حمد و شکر ای رب داور ** که کردی مصطفی را مان تو سرور؛ انجام: گنهکارم گنهکارم گنهکار ** ببخش آمرزگار را بهر مختار/ وجیه الدين آصف را خدایا ** ببخش از بهر آن خیر البريا
خط: نستعلیق، کان محمد بهاء الدين چهرومی نایطی، تا: 23 جمادی الثاني 1272ق؛ مصحح، دارای علامات بلاغ؛ جلد: مقوا، 54گ، 13 سطر ، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 8- 4807]
no‘ūt-e mansūre
جمال حسینی، عطاء الله بن فضل الله، - 930 ؟ قمر
jamāl hoseynī, ‘atā’-ol-lāh ebn-e fazl-ol-lāh (- 1524)
مجموعه نعت های ادبی است مسجع و همراه با بیان اشعاری در وصف خاتم انبیاء حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله که مناسب خطبه کتاب ها و آغاز مطلع نوشته ها می باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15580
آغاز: مقیمان در گاه بر گاه قبول و ملازمان عتبه علیه «و ما محمد الا رسول» رضوان الله تعالی علیهم اجمعین چنین روایت می کنند از حضرت با نصرت سلطان تخت شریعت برهان بحت حقیقت چابک سوار میدان اسرار صاحب نظر شادروان انوار؛ انجام: سوزان و نالانند از شوق رؤيت وی سر مستند از شراب محبت...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 23گ، 21 سطر، اندازه: 13/8 × 22/5سم [ف: 43- 72]
na‘īm-ul abrār wa jaḥīm-ul fujjār
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 ه
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: سه شنبه 19 رمضان 1272ق
در اثبات این که رسول خدا صلی الله علیه و آله و آل او (علیهم السلام) اشرف و اول کاینات هستند. دارای هشت «باب»: 1. في الأدلة الكتابية؛ 2. في الاخبار الناصة علی ذلك بلفظ اول ما خلق الله؛ 3. و مما ورد في الاخبار بلفظ کونهم اول من اجاب و من سبق الى بلی و امثال ذلك؛ 4. و مما ورد في الأخبار معنی خلقهم قبل سائر المخلوقات؛ 5. و مما ورد في الأخبار في معنی انهم اشرف الخلق و خیر الكائنات و امثال ذلك؛ 6. في الاجماع القائم علی کونهم اول ما خلق الله و اول من اجاب و اشرف الكائنات و افضل الموجودات؛ 7. في تأسيس اصل کلی شریف یبتنی علیه فروع لاتحصی من الفضائل الخ؛ 8. لما فرغنا من تمهید قواعد الخ (اخباره وارده در شأن منکرین فضائل خاندان عصمت - علیهم السلام).
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... انی لما و جدت جمیع فضائل آل محمد علیهم السلام العامة و الخاصة و الظاهرية و الباطنية
انجام: یا فالق الحب مهجتی شغفا ** في حب فاطمة الزهراء موفورا/ و بعلها و بنیها بعد و الدها ** و اجعل خطائی بهم یا رب مغفورا
چاپ: ضمن مجموعه رسائل کرمانی، کرمان، مطبعة السعادة، 1354ق.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 55گ (55-1)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3- 1047]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو القاسم بن میرزا غیاث طباطبائی نائینی، تا: 15 شوال 1285ق؛ جلد: گالینگور، 101گ (48پ - 148ر)، 14سطر ، اندازه: 14×21/5سم [ف: 9- 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شهمیرزادی، آقا بابا بن محمد مهدی، تا: 1288ق؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: مقوا، 143گ، 14 سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 5- 334]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1294 و1295ق؛ 62ص (1- 62)، اندازه: 22×14سم [ف: 5- 1652]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و اوایل قرن 14؛ جلد: تیماج، 59گ (48- 106)، 18 سطر (16×11)، اندازه: 14×20/5 سم [ف:874-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد رضای شیرازی، تا: 1308ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 107ص (187- 293)، 19 سطر ، اندازه: 21×13سم [ف: 47/2 -43]
خط: نسخ، کا: کرمانی، ابراهیم بن کریم، بی تا؛ جلد: تیماج، 66گ (66پ - 131پ)، 16سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 13- 18]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 48ص (85- 132)، اندازه: 21×16سم [ف: 3- 1103]
nuġbat-ur raššāf min xuṭbat-il kaššāf = ḥāšīyat-ul kaššāf
؟ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، 729 - 817 قم
pādī, mohammad ebn- e ya‘qūb (1329 - 1415)
وابسته به: الكشاف عن حقایق غوامض التنزيل و عیون الاقاويل في وجوه التأويل= تفسیر کشاف؛ زمخشری، محمود بن عمر- (538- 467ق)
گویا از مجدالدین ابو طاهر محمد بن یعقوب فیروز آبادی شیرازی (چلبی) تنها بر دیباچه آن با عنوان «قوله، أقول».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5831
آغاز: صاحب الكشاف في خطبة الحمدلله الذي انزل القرآن کلاما مؤلفا منظما، دل بلامی التعريف و الملك علی اختصاص الحمدلله؛ انجام: فرد بعینه فقوله تعالی أن تکون.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 57گ، 17 سطر ، اندازه: 20/8×14/2 سم [ف: 1-176]
نغزک - شرح زرادی
نغز مغز- الهي نامه
naqamāt
فوقی یزدی، احمد، - 1050 قمری
fawqī yazdī, ahmad (- 1641)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ 61ص (1- 61) [ف: 3- 284]
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 689]
naġamāt-ur rūḥ
صبح ازل، یحیی، 1246 - 1330 قمری
sobh-e azal, yahyā (1831 - 1912)
شرح کلمات خودش است با عناوین «قوله - قوله».
آغاز: الحمدلله الذي مدح ذاته بذاته و شهد علی نفسه بعلو کبریائه و قدس کنهه عما یذکره و عباده و نزه کینونیته عما یصف ارقائه؛
انجام: لما انه تعالی شأنه یقدر کل شیء و بیده ازمة الامور في الأولى و الآخرة و انه لعلی ما یشآء قدیر محیط و لامره جل و عز هنالك معان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ در پایان نسخه نوشته اند: «خط میرزا علی محمد دولت آبادی مشهور به ... (خوانده نمی شود) که در جزیره قبرس در قلعه ماغوسه در سنه 1313 از روی خط مبارک حضرت ثمره ارواح العالمين فداه نوشته است» در پایان محتویات نسخه را 4200 بیت نوشته اند؛ 160گ، 14سطر (6/5×14/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 20- 321]
آغاز: بسمه الباقي الملك الديموم المستعان الحمدلله ممسك السماء بقدرته ومسکن الأرض بمشیته؛ انجام: فلاتحزن في شأن وقل الله ربی وانه لقوی حفیظ وقل هو الحق وانه لمعی یهدین والحمدلله رب العالمين
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: علی روحی، تا: 1349/2/9 ؛ جلد: گالینگور، 164 گ، 13 سطر ، اندازه: 21×13سم [ف: 8- 4808]
naqamāt- ol ‘eša
میر عسکری خوانی رازی
mīr 'askarī xāfī rāzī
اهداء به: شیخ برهان الدين صدیقی شطاری
رساله ای آمیخته به نظم و نثر در میان اوصاف و ظهورات عشق که با لسان عرفانی تحریر و به نام استاد مؤلف شیخ برهان الدين صدیقی شطاری تدوین شده است. مؤلف در لابه لای رساله از اشعار خود با تلخص رازی استفاده کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10719/6
آغاز: عشق مضراب دگر می زند این قانون را ** سر بصحرای دگر می دهد این مجنون را عشق از ازل تا ابد احدی را سزد که حب از صفات ذات اوست و ... انجام: اعجاز دم عشق ز اتمام تو پیدا ** ای سوخته گر پخته دلی ضبط نفس کن
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 59ص (624- 682)، اندازه: 20×15سم [ف: 195-33/1]
nagmat- ul agānī fi ‘išrat- il ixawān
مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118 ؟ قمری
madanī, ‘alī xān ebn- e ahmad(1643 - 1707)
منظومه ای است در 12 «فصل» چهار حکایت که به ترتیب: در تعریف دوستی در وفا در تعاون، حکایت کبوتر، در اتحاد دوست، در زیارت دوستان، در معاشرت، در ضیافت، در عیادت دوستان، در نامه نوشتن به دوستان، در دوری جستن از مصاحب احمق، در دوری جستن از بخیل جز آن. تمامی آن در کشکول محدث بحرانی به نام «انیس المسافر» به چاپ رسیده است.
آغاز: یقول راجی الصمد ** علی بن احمد/ حمداً لمن هدانی ** بالنطق و البيان/ واشرف الصلاة من واهب الصلاة ** علی النبي الهادي و آله الامجاد
انجام: ثم الصلاة ابداً ** علی النبي احمدا/ ما نام طیر وشدا ** و لاح حجر و بدا
[الذريعة 236/24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسوی، زین العابدين ابی القاسم، تا: پنجشنبه 24 ذیحجه 1104ق؛ نام صاحب منظومه در صفحه آغاز آمده است، مجدول؛ مهر: «محمد الموسوي» (بیضی)؛ 10گ (32پ-32ر)، 20سطر (11×7) [ف: 15- 52]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه کامل شد؛ خط: نسخ پخته، کا: عبدالله بن محمد حسین، تا: 1151ق؛ 16 گ (39پ -54ر) [ف:13-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10گ (163پ- 172)، 20سطر ، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 615]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 5گ، سطور چلیپائی، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 8- 4808]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 1ص (113ر) [ف: 5- 718]
naqmat-ol owlīyā’
ذهبی دزفولی، عین الدين حسین، ق14 قمری
zahabī dezfūlī, ‘ayn-od-dīn hoseyn (- 20c)
تاریخ تأليف: شب جمعه 14 ذیحجه 1231ق
مثنوی ای است در آداب سلوک در استقبال زاد المسافرين میر سید حسین هروی و کتاب در مکنون لیلی و مجنون نظامی. «ای نام تو سر نبشت جانها ** از نام خوشت روان روانها/ ای یاد تو دلگشای آدم ** یاد تو گره گشای عالم». در همین مثنوی درباره استادش آقا محمد علی عاشق علی شاہ کومالکی می گوید: «از حضرت عاشق الهي ** گنجینه و گنج پادشاهی/ نوشید حسین جام جم را ** و آن مایه عالم قدم را/ گر طالب جان می کشانی ** میخانه بجوی تا توانی/ تا بوی خدا بره نیابی ** در کوی خدای مه نیابی/ این راه نه راه شیب و بالاست ** این راه جناب حق تعالی است/ ملح البصر است کار درویش ** شق القمر است که درویش»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: بدون شماره/11
انجام: این نغمه اولیاست دریاب ** این بربط کبریاست دریاب/ بر اهل شهود زیب و زین است ** منظومه عین دین حسین است بی کا، بی تا [نشریه: 5- 742]
naqme- ye bīdel navāz va gol- e xoršīd
آگه، محمد باقر، 1158 - 1220 قمری
āgah, mohammad bāqer (1745 - 1806)
تاریخ تأليف: 1205ق
گفته ها و داستان های اخلاقی عرفانی کوتاهی است از معصومین و بزرگان صوفیه - با تمجید و ثنا خوانی درباره صاحبان گفته ها - با عباراتی مغلق و پیچیده؛ و در پایان مناجات و حکایاتی به نظم با تخلص «آگه» آمده است.
آغاز: زبان عجز ترجمان محمدت بارگاه احدیت چه سان اندیشه که در توصیف متقربان صمدیتش ...
انجام: بجان گردم چو آگه خاک راهش ** کشم خود را ز هستی در پناهش
[فهرستواره منزوی 674/6]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 744
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 75گ، 13 سطر (15×21/5) [ف: 2- 375]
naqme- ye dāvūd
حسینی تهرانی، علی بن حسین، 1238 - 1335 قمری
hoseynī tehrānī, ‘alī ebn- e hoseyn (1823 - 1917)
تاریخ تأليف: 1330ق؛ محل تأليف: شیراز از علی تهرانی فرزند محمد حسین ناظم دفتر وزارت خارجه (دیباچه). این رساله در واقع بخشی از مجلد اول از شش جلد کتاب تحت عنوان «نغمه داود» است که در حدود سال 1330ق در شیراز به رشته تحریر در آمده است. موضوع رساله حاضر تاریخ انتقادی دوره مشروطه است اما با سبکی کم سابقه در تاریخ نویسی ایران. نویسنده که فردی گوشه گیر در شیراز بوده به همراه پیری هفتاد ساله (جناب میرزا) که میهمان اوست و پس از سال ها سفر در اروپا، قصد نوشتن تاریخ ایران مشروطه به همراه
ریشه یابی آن را دارد به صورت نمادین، مجالس احضار ارواحی ترتیب داده، ارواح سیاستمداران و مورخان و شاهان دوره مشروطه و حدود آن را احضار کرده، از آنها می خواهد که به شرح اوضاع گذشته بپردازند و با این روش متنی جالب پدید آورده که خواندن را دلنشین می کند. مؤلف چنان که از مقدمه برمی آید در نظر داشته که کتاب خود در شش جلد و چهل و دو فصل (هر جلد در هفت فصل) ترتیب دهد. اینک نمونه هایی از مطالب کتاب: «چیزی که هست مدت مدیدی باید که مشغول این کار بود زیرا که ارواح کسانی که شرکت در امور سیاسی ایران داشته اند از قبیل مورخین خارجه و داخله و نگارندگان جراید مؤلفين و متنفذین روحانی و جسمانی و حکام ولایات و طبقه وزراء و پادشاهان و شاهزادگان و سفرای خارجه و داخله که هر طبقه از آنها را بایستی در شب مخصوص استنطاق نمود اقلا چند ماه عمر ما را مشغول خواهد داشت فردا شب نوبت مورخین و مؤلفين و سیاسیون است ... پس از لمحه ای روی خود را به طرف یسار کرده فرمودند پرنس ملکم خان شما مأموريد سرگذشت اقدامات خودتان را در هنگام حیات عاریتی در مسئله سیاست ایران بیان نمایید. شخص ضعیف اندامی از روی کرسی خود برخاسته ... بیان نمود. این بنده ملکم ایام حیاتم صحیحا به سه دوره تقسیم می شود روی هم رفته در امور سیاسی ایران متفکر و دخالت داشته ام ... این مطلب ممکن نبود مگر به واسطه نفوذ در خیالات شخص پادشاه این بود که با چند نفر از صمیمی شب و روز مشغول این خیال بودیم ... چیزی نگذشت که مقدرات ایران با مساعی جمیله ما موافق آمد خاطر همایون شاهنشاهی به طرف میرزا حسین خان سپهسالار معطوف و چون شهباز سفید از سفارت استانبول پرواز و مستقيماً در تهران سپاه اعلیحضرت شاه را نشیمن گاه خود قرار داد ...» (نقل از فصل اول- جلد اول).
آغاز: به نام خداوند بخشنده مهربان. چندی قبل از این یعنی مورخه 22 شهر ربیع المولود سنه یک هزار و سیصد و سی 1330 هجری نبوی صلی الله علیه و آله یکی از فحول دانشمندان ایران که سالهای دراز در ممالک اروپا مشغول سیاحت بوده در تحصیل علوم امروزه سعیها کرده و رنجها کشیده ...
چاپ: گنجینه بهارستان، تاریخ 2 (قاجار)، مسلسل 12، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1384ش، با تصحیح دکتر میترا مهرآبادی
آغاز: برابر انجام: اگر چه (لرد کالندن) وزیر امور خارجه انگلیس اولیای دولت را ملامت کرد و گفت من همچو می فهمم که کلیه افغانستان را بایستی بایران واگذار کرد دخالت ما در امور افغانستان عاقبت وخیمی خواهد داشت ولی عقیده این پیرمرد آزموده را.
باید جلد اول باشد تنها تا قسمتی از فصل پنجم است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ در آغاز نسخه بر پشت برگ نخست چنین می خوانیم: «این کتاب مسمی به نغمه داود چهل و دو فصل است در شش جلد آفریننده این جهان و جهانهای غیر محدود را پرستنده ایم از آنجایی که حکمای نامدار و اطبای علی مقدار هر کدام بفراخور دانش و سلیقه خود تجویزی علیحده برای معالجه امراض مزمنه صعب العلاج وطن مقدس ما ایرانیان فرموده اند لهذا محض بصیرت اولیای مریض فهرستی از عقاید متباینه عموم حکماء بطور افسانه مرتب نموده از لحاظ انور خوانندگان محترم بگذرد و مخصوصا مطالعه این رمان ... اثر قلم این بنده علی طهرانی ابن مرحوم محمد حسین ناظم دفتر وزارت خارجه ایران در شیراز مینو طراز تحریر یافت»؛ جلد: تیماج، 41گ، 17سطر ، قطع: وزیری [ف: 21- 335]
جلد 1 و 2؛ کا: داود پسر مؤلف، تا: 1333ق؛ یک مجلد آن در علوم است [نشریه: 7- 568]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21/4×13/1 سم [رایانه]
naqme- ye dāvūd
خیاط، میرزا علی خان، ق14 قمری
×ayyāt, mīrzā‘alī zān (- 20c)
رساله ای است از میرزا علی خان خیاط از ادبا و نویسندگان قرن چهاردهم، و آن انتقاداتی است درباره استنباط عامه از جبر و اختیار و نفوذ آداب و رسوم غرب به ایران و پاره ای از نکات سیاسی وقت و نکته های حکمی.
آغاز: در مسئله مذکرات جبریانه، این یکی از بدیهیات عالم طبیعت است
انجام: اگر هم محض سهولت افهام ندرتاً تقلید شده باشد باز بموقع تصریح نموده ایم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8981
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: حسینعلی بن ملا ابوطالب کاتب جهرمی، تا: 1340ق، به فرمایش آصف الملك؛ واقف: علی اصغر حکمت؛ 82گ، 13 سطر ، اندازه: 17×11سم [ف: 9- 76]
سم نغمه عشاق - ازالة القناع عن وجوه السماع
nefāq-oš šeyxayn
کنتوری، محمد قلی بن محمد حامد، 1988 - 1260 قمری
kantūrī, mohammad qolī ebn-e mohammad hāmed (1774 - 1844)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21774
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل ایتر النفاق فاضحه؛ انجام: علی اعدائهم اجمعین الى یوم الدين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359-406ق)
مختصر خطب نهج البلاغه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1870
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل القلوب صفوه؛ انجام: من مرضاتك الحمدلله
خط: نسخ، بی کا، تا: 759ق [الفبائي: - 585]
nafā’is
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359- 406ق)
مؤلف گزیده هایی از نهج البلاغه را برای فرزندش مطهر آورده است.
تهران، مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: 60عکسی
بی کا، تا: 759ق، نسخه اصل؛ 82گ [جنگ: 1- 471]
nafāyes-ol axbār
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق 15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās ebn-e mohammad(- 21c)
جلد اول؛ بی کا، بی تا [نشریه: 13- 352]
جلد دوم؛ بی کا، بی تا [نشریه: 13- 352]
nafāyes- ol axbār
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1248- ف
نسخه اصل: بادلیان 481 اوزلی 215. در دو «باب»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 محرم 1197ق [فیلمها ف: 1- 267]
nafayes- ol axbār
به نام: میر هدایت الله
حکایت ها است گویا گزیده از نگارستان در چند باب.
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 5649
آغاز: حمد بی حد و ثناء بی عد نثار بارگاه سلطنت و عظم ذوالجلالی؛ انجام و در سنه اثنین و ثمانین و ماتین وفات یافت.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1 محرم 1276ق، کاغذ: هندی، 172گ، 14 سطر (15×7)، اندازه: 23×12سم [ف: 16- 58]
nafāyes- ol adab be- loqat- el ‘ajam va- l ‘arab
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 - 1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn- e ‘abd- ol- ‘azīm (1865 - 1947)
منتخباتی است به نثر شعر فارسی یا عربی، درباره علم و فضیلت آن و آداب و شرایط آن و سخنوری و عقل. در هر موضوعی اول آیات قرآنی پس از آن احادیث پس از آن گفته های حکما و ادبا به نظم و نثر آورده می شود. مقاصدی که در این نسخه عنوان شده چنین است: مقصد 1. فضل علم؛ مقصد 2. فضل ادب؛ مقصد 3. فضل سخن و کلام؛ مقصد 4. فضل عقل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4488
آغاز: الحمد لله علی تواتر نعمائه و تظاهر آلائه ... مقصد اول فضل علم بموجب آیات کریمه قوله تعالی في سورة الزمر قل هل یستوی الذين یعلمون
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1365ق، جلد: گالینگور، 24گ، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 12- 68]
nafā'es- ol arqām = esbāt- e vājeb
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn- e mahmūd (1541 - 1608)
رساله ای است در اثبات واجب الوجود به طریق متکلمین و
حکما و صوفیه در ده رقم: 1. بیان ابطال دور؛ 2. در ابطال تسلسل؛ 3. بیان برهان سلم؛ 4. بیان اثبات واجب به طریق متکلمین؛ 5. اثبات واجب به طریق حکماء؛ 6. در استدلالی که مخصوص به حکیم یا متکلم نیست؛ 7. در توحید بعد از اثبات واجب؛ 8 در توحید به طریق حکماء 9. در توحید موافق مشرب صوفیه؛ 10. در تلویح بر خاتمه.
آغاز: ثنا و ستایش مر خداوندی را که دلیل است ذات او بر ذات او و منزهست از مجانست مخلوقات صفات او و تابع وجود اوست وجود آثار و آیات او.
انجام: توفیق تأمل در این معنی یابد زود بر او روشن می شود و غرض ما تلویحی بود نه اثبات این مدعا و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين.
چاپ: تهران، دفتر نشر میراث مکتوب، به کوشش محمد حسین اکبری ساوی، «رسایل دهدار»، 1375ش، صص 309- 332
[الذريعه 239/24 ؛ نسخه های منزوی 852/2؛ مشترک پاکستان، 988/2؛ فهرستواره منزوی 244/6- 245]
آغاز: برابر؛ انجام: نقش دو مبین، چشم احول بین و اگر سلیم بی توفیق.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 20 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1- 306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 965ق؛ بانشان بلاغ؛ جلد: گالینگور، 11گ (55- 65ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 23×12سم [ف: 33/1- 200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 10گ، 21 سطر، اندازه: 19×8 سم [ف: 40- 341]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 15 گ (23پ - 37پ)، 19 سطر ، اندازه: 23×13سم [ف: 6- 434]
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد مهدی، تا: قرن 11، 15گ (131پ- 145ر)، 15 سطر (16×9)، اندازه: 20×13سم [ف: 258]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ جلد: تیماج، 23گ (61پ- 83ر)، 15سطر ، اندازه: 19×11 سم [ف: - 98]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1067ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1514]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ جلد: تیماج، 14ص (2- 15)، 23 و 24 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 1- 10]
نسخه اصل: بادلیان آکسفورد ش 94 والکر (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095 ق [فیلمها ف: 1- 567]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1142/11 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 568]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ 12گ (36ر - 47پ)، 21 سطر ، اندازه: 13× 25/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 180]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12، 13گ (40ر - 52ر) [ف:262-1]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 2- 120]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ 22ص (58- 37)، 19سطر ، اندازه: 19×13 سم [ف: 24/3- 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×24/5سم [ف: 11- 324]
خط: نسخ، کا: جوریه، محمد بن محمد فاضل، تا: 16 ذیقعده 1159ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 49گ (1- 49)، 12سطر (13×7)، اندازه: 21×11سم [ف: 16- 588]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: مقوا،1ص (79)، 16سطر (10/5 ×15)، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 16- 522]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ (65ر - 76ر)، 14 سطر ، اندازه: 17/5 × 21/5 سم [عبدالعظیم - ف: 2- 648]
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی درویش نعمة اللهي کرمانی، تا: 1215ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 48ص (15- 62)، 14 سطر ، اندازه: 11×17 سم [ف: 10- 2010]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: شیخ محمد بن حاجی محمد علی رودباری ساکن شفت گیلان، تا: 1221ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 19 سطر (7/5× 13/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2- 309]
خط: نستعلیق خوش، کا: مهدی بن جعفر، تا: 28 شوال 1289 ق [میراث شهاب: س 9 ش 2- 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد حسین بن عبدالمجید تفرشی فقیر نعمة اللهي، تا: 1299ق؛ جلد: میشن، 28ص (118-145)، 15 سطر ، اندازه: 22×14سم [ف: 10- 657]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ کا: حاج سید علی محمد علاقبند یزدی، تا: قرن 14؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 12گ (31- 42)، 16سطر (11×15)،اندازه: 23×18سم [ف: 4- 1435]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق؛ جلد: تیماج، 11گ (26ر-36پ)، اندازه: 21815سم [ف: 19- 169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد علی، تا: 1308ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 21ص (18- 38)، 17سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 10- 59]
نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1350ق؛ 9 گ (48ر- 56پ) [فیلمها ف: 1- 751]
بی کا، بی تا؛ 9 گ، قطع: خشتی [ف: - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 9گ (229- 237)، 29-27 سطر (16×10/5)، اندازه: 19×13 سم [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 5- 268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 15گ، 16 سطر،اندازه: 21×16سم [ف: 4- 264]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه ای [رایانه]
nafā'is- ul uşūl fī š.- i maʻālim- ul uṣūl
خوئی، حسین بن علی، قرن 13 قمری
xu'i, hoseyn ebn- e 'ali (- 19c)
وابسته به: معالم الأصول = معالم الدين و ملاذ المجتهدين؛ عاملی، حسن بن زین الدين (959- 1011ق)
حاشیه و شرح مفصلی است در چند جلد با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «معالم الاصول» شیخ حسن بن زین الدين عاملی. در این شرح مشکلات متن بیان می شود و در بعضی مباحث ضمن توضیح مطالب به رد و ایراد می پردازد و گاهی بحث به درازا کشیده شده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1070
آغاز: الحمدلله الذي الهمنا فوائد الفروع و قواعد الأصول خبراً و اظهرنا بالاتقان و الاحكام نهاية المحصول و غاية المأمول ذخراً
جلد اول کتاب و تا بحث نواهی را دارد و این بخش اواخر دهه اول محرم 1246 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در عصر مؤلف و شاید به خط وی باشد؛ مهر: تملک حسن بن غفار محمد حسن» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 213، 23 سطر، اندازه: 26/5×15سم [ف: 3- 303]
nafa'is- ut tahqiq wa jawahir- ut tadqiq = .- u hadit- il ḥaqīqa
وابسته به: حدیث الحقيقة؛ منسوب به علی بن ابی طالب علیه السلام ، امام اول (- 40ق)
گزارشی است بر حدیثی که کمیل بن زیاد از مولا علی علیه السلام روایت کرده است در توحید باری تعالی.
مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 14885/1
انجام: و یکفی في تحقیق هذه المرتبة المأثورة عن اميرالمؤمنين و یعسوب الدين ... ینحل علیه انوار التحقيق تمت الرسالة المشحونه بنفائس التحقيق ...
در پشت جلد با خط مغایر نام کتاب آمده «نفایس التحقيق و جواهر التدقيق»؛ خط: نستعلیق، کان بروجردی، محمد بن اسدالله، تا: رمضان 1031ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، اندازه: 19/5×9 سم [ف: 2- 192]
nafā’is-ut tanṣīṣ fī š.-i k.-il talxīṣ
تبریزی، محمد بن محمد، ق13 قمری
tabrīzī, mohammad ebn-e mohammad (- 19c)
وابسته به: تلخیص المفتاح في المعاني و البيان؛ خطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمن (666- 739ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9694
آغاز: بسمله. قال العبد الضعيف المفتقر إلى عفو ربه مد محمد بن محمد التبريزي غفر الله له و لوالدیه. الحمدلله الذي خلق الانسان و شرفه بالجنان و اللسان؛ انجام: و لایدرك ذلك الا بالتامل و الاعتبار فاعتبروا یا اولی الابصار هذا آخر شرح تلخیص المفتاح و الحمدلله الواهب لکل خیر و فلاح و صلی الله علی نبینا محمد و آله اجمعین و الله سبحانه و تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مصطفی بن داود بن خلیل فقیه، تا: 20 ربیع الثاني 1047ق؛ تملک: محمود صبری طریر ولی، لطف الله، محمد سعید، کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 176گ، 21 سطر (16×8/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 17- 453]
nafā’es-ol haqāyeq
در اسرار حروف تهجی به روشی عرفانی و مبتنی بر اصطلاحات صوفیان، با عناوین «اگر گویند- جواب گوئیم»، و متضمن اشعاری فارسی شاید از گفته های نگارنده رساله باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12/ 4650
آغاز: وصف جمیل بر وجه تعظیم و تبجیل سزاوار آن صاحب جمالی است که نفایس حقایق خلایق را؛ انجام: فان نجا منه فما بعده أيسر منه و ان لم ینج فما بعد اشد منه، صدق الله العظيم...
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا 866ق؛ 8گ (143پ - 150پ)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 12- 226]
nafāyes-ol hekma fī hefz-es sehha
حکیم، ذو النون
hakīm, zonnūn
نام مؤلف چنان که در مقدمه کتاب آمده، ذوالنون ماست. مختصری است مشتمل بر «مقدمه» و چهار «فصل» که به جهت شاهزاده ای که شاید مؤلف از روی ادب نام او را نبرده تالیف شده؛ چنان که می گوید: «خامه چون تحریر کرد این نامه مشکین طراز ** هر رقم کامد از آن شد جان و تن را چاره ساز/ زان ببوسند و بچشم خود نهند اعیان که هست ** باعث این حضرت شهزاده سرفراز/ آن فلک قدری که باشد روز و شب چون مهر و ماه ** سروران ملک را بر در گهش روی نیاز/ چون نسیم الطف اگر بر باغ و بستان بگذرد ** سر نهد پیوسته در پایش چو سایه سروناز/ راز خود پوشیده کی دارد فلک از رای او ** چون ندارد سر غیب از وی نهان دانای راز»؛ مقدمه کتاب مشتمل است بر دانستن صحت و اقسام آن و آنچه بر طبیب لازم است در حفظ آن و فصول اربعه کتاب مشتمل است بر: 1. معرفت اسباب ضروریه؛ 2. تصرف و تدبیر در هر یک از اسباب ضروریه؛ 3. تدبیر فصول اربعه؛ 4. اجتناب از موانع و ارتکاب به معاون آن.
آغاز: بسمله اللهم انا نسألك علما نافعا نستحفظ به صحة أبداننا في دوام الأزمنة و الاوان و عملا صالحا نستعصم به سلامة ادیاننا من خطرات العصيان و خطوات الشيطان.
انجام: که در آب لیمو ریزند بکار دارند نافع بود.
[فهرستواره منزوی 3754/5]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 561]
خط: نستعلیق، کا: نویسنده میرزا خوشحال بیک بن تاتارخان، تا: دوشنبه 18 ذیحجه 1012ق، جا: اگره؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه رهنمون کرمانشاه، ابوالقاسم؛ جلد: تیماج مذهب، 146 گ، 15 سطر (5×11)، اندازه: 22×13سم [سنا: ف: 2 -58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ جلد: میشن، 62گ، 14 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 19- 580]
nafāyes dar š.- e xasāyes
کاشانی، اسدالله بن مهدی، ق13 قمری
kāšānī, asad- ol- lāh ebn- e mahdī(-19c)
وابسته به: الخصائص الحسينية = خصائص الحسين علیه السلام و مزایا المظلوم؛ شوشتری، جعفر بن حسین (1230- 1303ق) تاریخ تأليف: 1312ق؛ محل تأليف: تهران
ترجمه نیکوی عالمانه ای است از کتاب «الخصايص الحسينيه » شیخ جعفر شوشتری با توضحیات و افزودگی های سودمند تاریخی و ادبی و علمی و گسترش در مطالبی که مؤلف به اختصار برگزار کرده است. به ترجمه این کتاب به سال 1310ق در تهران شروع شده و جلد اول آن در دهه اول ذیحجه 1311ق و جلد در دهه دوم جمادی الاول 1312 ق به پایان رسیده است.
آغاز: جواهر حمد بیحد و زواهر ثنای بیعد شایان بارگاه خداوندی است احد که از رشحات ماء الحياة وجود باراده لفظ کن
جلد اول کتاب و دارای ده عنوان می باشد؛ خط: نسخ زیبا = مؤلف، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ اصل خصائص بر فراز صفحه ها نوشته شده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 400گ، 21سطر 22×18سم [ف: 20- 28]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 140 گ (1پ-140پ)، 21 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 20- 29]
nafā’es-od da‘avāt
قزوینی، محمد حسن بن زین العابدين، ق13 قمرت
qazvīnī, mohammad hasan ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 19c)
دعاهای مرغوبی نزد دایی مؤلف سید محمد تقی، گرد آمده بود که مؤلف در این مجموعه آنها را جمع و تنظیم کرده است. این کتاب مشتمل بر ابواب دارای فصول و مقصد می باشد که در این نسخه مقصد اول و دوم از باب اول در مناجاة الاسحار و صلاة الليل و الدعوات التي قبل طلوع الفجر و عنده و باب دوم در تعقیبات آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5361/1
آغاز: الحمدلله الذي هدانا إلى وجوده و عرفنا توحیده بآیاته و أرشدنا الى سبیل الرشاد و طریق السداد؛ انجام: و از ادعیه مختصه نماز صبح است اللهم صل علی محمد و آل محمد و اهدنی لما اختلف فیه من الحق ...
ناتمام؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 47گ (86پ - 132 ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 14- 143]
nafāyes-ot tebb
لطیفی، اویس بن محمد، - 930 قمری
latīfī, oveys ebn-e mohammad (- 1524)
رساله مفصلی است در مسایل مشهوره پزشکی که مؤلف از آثار بازرگان این فناستخراج ونقل نموده است او کتابش را در چهار «مقاله» قرارداده است: 1. بیان بعضی قواعد حفظ صحت؛ 2. بیان ادویه مفرده؛ 3. بیان اغذیه مرضی؛ 4. بیان مرکبات مجربه مستعمله، در بیست «فصل»: 1) مفرحات، 2) معاجین، تریاق ها، 3) جوارشات، 4) اطریفلات، 5) اشربه و مربیات، 15) سفوفات، 20) ادویه عین.
آغاز: حمد و سپاس خالقی را که به قدرت کامله ابدان انسان را از ارکان اربعه متضادة الكيفيات ...
[فهرستواره منزوی 3795/5 «نفایس الطب؛ رساله اویس»، الذريعه 112/9 «دیوان اویس قاضی»؛ استوری، پزشکی 229 «رساله در علم طب»]
آغاز: مقاله سیم در بیان اغذیه مرضی یعنی غذاها بدان ایدك الله که علاج؛ انجام: و فصول واخلاط و عادات و الله الموفق ... محمد و آله اجمعین تمت الرسالة الثالثه
مقاله سیم از رساله طب؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بن محمد بافقی، تا: 1235ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 21گ، 14 سطر (6×10/5)، اندازه: 10/3 × 15/3 سم [ف: 1- 427]
آغاز: بسمله. مقاله سیم از نفایس الطب. در بیان اغذیه مرضی یعنی بیماران. بدان ایدك الله تعالی که علاج بیماران دو قسم است، یک قسم این است که علاج ایشان به ادویه و اشربه و اغذیه کنند. و همت بعضی اطباء زمان قاصر است به سبب؛ انجام: عند الحاجت استعمال نمایند نافع باد. تمت رسالة نفایس الطب مشتمل بر مسایل مشهوره طیبه، من تأليف حضرت حذاقت و شریعت پناه طبابت و حکمت دستگاه قاضی جلال الدين شیخ اویس بن المرحوم المغفور مولانا نظام الدين محمد اللطيفي ... في سلخ شهر ذيقعدة الحرام 119.(؟)
تنها مقالت های 3 و 4 را دارد؛ خط: ثلث، بی کا، تا: 1271ق؛ 6 ص (375- 370)[عکسی ف: 1- 393]
آغاز: در بیان اغذیه مرضی یعنی غذاهای بیماران بدان که علاج بیماران بر دو قسم است یک قسم این است که علاج ایشان به مجرد اغذیه کنند؛ انجام: و ملاحظه کند در آن حال اسنان فصول و اخلاط و عادات.
تذکر: در فهرست با عنوان «اطعمة المرضي» آمده. مقاله دوم (یا سوم) از کتاب مفصلی است در پزشکی در بیان غذاهایی که بیماران را مفید افتد، شاید بخشی از نفائس الطب باشد که در کتابخانه گلپایگانی 56/3 معرفی شده و همان رساله ای است که در نشریه 85/5 به عنوان دستور معالجه به اغذیه و در الهيات مشهد، 427/1 با عنوان «مقاله سوم از رساله طب شیخ اویس لطیفی» معرفی شده است؛ خط: نستعلیق، کا: دین محمد، تا: 23 ذیقعده 1311ق؛ جلد: تیماج، 26گ (89پ - 114ر)، 18سطر ، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 20- 252]
در فهرست با عنوان «دستور معالجه به اغذیه» آمده، منتخب از رساله طبی شیخ اویس لطیفی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج خرمایی، 13 سطر ، قطع: جیبی [نشریه: 5- 85]
آغاز: بود و جزء خاکی در آن چون درامزجه دگران غالب نبود ولهذا بدن مبارک آن حضرت سایه نداشت ... و بعد از آن بدان ای طالب ... این رساله ایست در علم طب؛ انجام: و در تمام فصل صیف در آفتاب بیاویزند و هر ماه آن را از درد که درته شیشه نشسته باشد پاک کنند و بعد از آن عند الحاجت استعمال نمایند نافع بادان شاء الله تعالی و تقدس تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: درعصر حیات مؤلف؛ جلد:تیماج 110گ، 14سطر ، اندازه: 20×14سم [ف: 8- 4809]
an-nafā’is-ul ‘āmilīya fī š.-il xulāṣa-til ḥisābīya
موسوی عاملی، حیدر بن علی، ق13 قمری
mūsavī ‘āmelī, heydar ben ‘alī (- 19c)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق)
تاریخ تأليف: 1182ق
شرحی مزجی و متوسط بر خلاصة الحساب شیخ بهائی، بدون ذکر ادله است. این شرح به اشاره شیخ محمد مهدی فتونی عاملی به پایان رسیده است. نام این کتاب در الذريعة، به عنوان شرح خلاصة الحساب آمده است. مؤلف، این کتاب را پس از «محك القلائد في شرح الشواهد» و «يتيمة الدرر في موالید الأربعة عشر» نگاشته است. نام مؤلف در پایان نسخه، «حیدر فرزند محمد حسن» آمده است.
آغاز: الحمد لمن توحد بالقدم و ابتدع الأشياء من العدم خالق المنطق و الأصم الذي شرح الأذهان بأنوار هدایته و کرم الانسان بألطاف عنایته
[أعيان الشيعة 273/6 ؛ الذريعة 230/13]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12092/2
آغاز: برابر؛ انجام: فان الانسان محل النسيان و هذه تحفة منی اليك و السلام منی علیك و هذا بعد أن فرغت من محك القلايد في شرح الشواهد و من يتيمة الدرر في موالید الأربعة عشر نظماً و غیرهما و قدتم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 2 محرم 1182ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مقبل فرزند حسن در محروسه ماسونیه در تاریخ 10 رجب 1191؛ جلد: مقوایی، 126 گ (129-4)، 21سطر (16×7) اندازه: 22×11سم [ف: 30- 518]
nafāyes-ol ‘arāyes
سلامه، ابراهیم بن احمد، ق 12 قمری
salāme, ebrāhīm ebn- e ahmad (- 18c)
احکام و اقسام نکاح، طلاق و هم چنین اجری صیغه های آنها را با استناد به آیات و روایات در یک «مقدمه» و «خاتمه» و چند «فصل» آورده است.
مشهد گوهرشاد؛ شماره نسخه: 3/ 1990
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اعلم بطراز الاباحة لباس الازدواج ... اما بعد فیقول المفتقر الى الله الوفي ابراهیم ... لما کانت افاضة انوار اليمين بالنکاح؛ انجام: دوم جذام است و بدان که این مرضی است که پیش از استحکام علامات دارد مثثل تنگی نفس.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 15/5 ×20/5سم [ف: 5- 373]
nafā'es- ol 'olūm
از سنیان است و در ص ع چنین نامیده شده است، در پایان علم الكلام در فضائل عایشه روایتی است، شامل علوم: 1. کلام؛ 2. تفسیر؛ 3. حدیث؛ 4. اصول فقه؛ 5. فقه و فرائض؛ 6. نحو و اعراب؛ 7. صرف؛ 8. خط و تدوین؛ 9. معانی و بیان؛ 10. بدیع؛ 11. تشریح؛ 12. طب؛ 13. تصوف.
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 105
آغاز: (علم التفسير): علم یبحث فیه عن احوال الكتاب العزيز من جهة نزوله و سنده و ادائه و الفاظه و معانیه المتعلقة بالالفاظ و المتعلقة بالاحکام؛ انجام: (تصوف): و یقیم الصلوة و يؤتي الزكاة و یعمر ماله و یحفظ دینه و یعتزل الناس و روی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «علی چلبی قلعه ای»؛ جلد: تیماج، 109گ، 17سطر (15/5×7/5)، اندازه: 23×13/5 سم [ف: - 435]
an- nafā'is- ul ‘alawīya fi- 1 masā’il- işşūfīya
حدادی، عبدالله بن علوی، 1044 - 1132 قمری
haddadi, abd- ol- lah ebn- e alavi (1635 - 1720)
از فتاوای زین العابدين علی بن سید عبدالله حداد. پرسش هایی است از بزرگانی در مسائل صوفیه و پاسخ سید عبدالله یاد شده به این مسائل. برخی پاسخ ها مورخ است. نام نگارنده در فهرست بروکلمان (ذیل 2: 566) عبدالله بن علوی حسین حدادی است و زین العابدين باید گرد آورنده باشد. این پرسش ها با پاسخهای آنها در آن آمده است: 1. پرسش ابوبکر بن سید شیخ سقاف با علوی در حق واصل الى الله؛ 2. پرسش همو درباره عارف؛ 3. پرسش عبدالرحمن بن عبدالله خطیب درباره قطب و اوتاد و
ابدال و جز آنها؛ 4. پرسش شیخ عبد الكبير بن عبدالله درباره حکم کسانی که مخالطه و آمیزش با اهل معاصی می نمایند؛ 5. پرسش همو در درمان کسی که از خیرات بیگانه و مایل به شهوات می گردد. با اینکه خیر و اهل خیر را دوست می دارد و شر و اهل شر را دشمن می دارد؛ 6. پرسش همو درباره اظهار و اخفاء عبادات و خوف و رجا و مسائل دیگر؛ 7. پرسش شیخ محمد بن احمد صلعان درباره گفتار بایزید: «ابعد الخلق من الله تعالی اکثر هم اليه اشارة»؛ 8. پرسش همو در شرح این گفتار: «النفس تقول للقلب احضر مع من العادات حتی احضر معك في العبادات»؛ 9. پرسش همو درباره واجب بالذات و صفات؛ 10. پرسش همو در تفسیر حدیث پیامبر درباره ابن عباس: «اللهم فقهه في الدين و علمه التأويل»؛ ... 20. معنی سیر الي الله؛ ... 30. در اینکه ذکر خفی یا ذکر جلی کدام افضل است؛ ... 40. اینکه معصوم برخی منافع را به گفتن کلمه لا اله الا الله با اخلاص و صدق مقید کرده در حالی که هر مسلمانی صادق و مخلص است؛ ... 50. پرسش عبدالرحمن بن عبدالله عباد که آیا حجة الاسلام [غزالی] به علم اليقين و عین اليقين رسید یا نه؟؛ ... 60. پرسش شیخ عبدالرحمن بن عبدالله یا رجا از ابیات شیخ علی رودباری: «قالوا غدا العيد ماذا انت لابسه ...»؛ ... 70. محمد بن عبدالرحمن مزروع (دو پرسش)؛ ... 80. عبدالله بن محمد مساوی (یکی)؛ ... 90. سید ابوبکر بن علی بن ابراهیم بستی (چهار پرسش)؛ ... 100. عبدالله بن عثمان عمودی (یکی)؛ 101. عبدالله بن محمد بن عثمان عمودی (یکی)؛ 102. سید عبدالله بن علوی فقیه قیدون (دو پرسش دو بی نام).
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3988/1
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن حاج ... ؟، تا: 1185ق؛ جلد: میشن، 55گ (2پ - 56ر)، 23 سطر، اندازه: 20/9×15/2 سم [ف:7-127]
nafā’is-ul farā’id
محمد حنیفه بن محمد، ق 11 قمری
mohammad hanīfe ebn-e mohammad (- 17c)
مؤلف که از علمای بعد از قرن 11 هجری است از کتابهای «شرح زبدة الاصول» شیخ بهائی و شرح ارشاد حلی که خود نگاشته نام برده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 517
آغاز: بسمله الحمد لله علی نواله والشکر له علی جمیل افضاله و ... بعد فیقول اقل خلق الله حسبا واخسهم نسبا ابن ابیه محمد محمد حنیفه حشره الله مع السادات الى حین ما کنت مشتغلا بتحریر الزبدة في الأصول ...
تنها بخش الفائدة الاولي را در بر دارد؛ خط: نستعلیق شکسته،
کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 8گ، 17سطر [ف: 1- 284]
nafā'es- ol fonūn
قاآنی، حبیب الله بن محمد علی، 1223 - 1270 قمری
qā'ānī, habīb- ol- lāh ebn- e mohammad ‘alī (1808- 1854)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3115/7
بخش علم فصاحت و بلاغت؛ بی کا، تا: 1252ق؛ 5ص (55- 59)[ف: 10- 679]
nafā'es- ol fonūn
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری
yazdī hā'erī, mohammad bāqer ebn- e morteza (1824 - 1881)
کتابی در علم رمل که از «نفائس الفنون» آملی انتخاب شده است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1074/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین؛ انجام: علی حب و وداد فلان بحق هذه الطلاسم
کا: شیخ عبدالمحسن بن محمد شفیع صحرا رودی فسوی شیرازی، تا: 15 رجب 1333ق؛ جلد: تیماج، 64گ (60پ - 123پ)، 16 سطر ، اندازه: 23×17/5 سم (مؤيد: 3- 78]
nafā'es- ol fonūn
قره باغی، نجفعلی بن فضلعلی، ق13 قمری
qara bāqī, najaf'alī ebn- e fazl- - alī (- 19c)
تاریخ تأليف: شنبه اول شعبان 1278ق؛ محل تأليف: تبریز
دائرة المعارفي است در چند جلد شامل علوم ادبی و عقلی و نقلی که هر علمی را جداگانه به صورت کتابی با روشی نسبتاً ساده نوشته و برای بیشتر آنها نام مخصوصی انتخاب کرده است نسخه حاضر جلد اول کتاب است که روز شنبه غره شعبان 1278 ق در تبریز پایان یافته است و شامل این رساله ها می باشد: 1. البيان في علم الاعيان، در علم صرف که به سال 1272ق نگاشته شده؛ 2. مفتاح القراءة، در فن تجوید که در ماه رجب 1272 ق تأليف شده؛ 3. مصباح الهداية، در نحو که به سال 1276 ق نگاشته شده؛ 4. مشكاة الجنان في علمی المعاني و البيان،
که به سال 1277 ق نگاشته شده؛ 5. الجناح في علم میزان الاصلاح، در فن منطق که به سال 1276 ق نگاشته شده؛ 6. تنقیح المرام في علم الكلام، کھ اواخر ذیحجه 1277 ق نگاشته شده؛ 7. تقریب الوصول في علم الأصول، دراصول فقه که به سال 1278ق نگاشته شده.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6801
آغاز: نحمدك یا من میزتنا بالبیان عن الحيوان و کرمتنا بن بین موجوداته بالاقرار و الايمان
جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی از مؤلف و به خط نستعلیق وی و پاره ای از حاشیه ها با تاریخ می باشد؛ 231 گ، 26سطر ، اندازه: 30×16سم [ف: 18- 3]
nafā’es-ol fonūn
دائرة المعارفي است که به وسیله یکی از دانشمندان حنفی قرن 9 تدوین شده است. در کتابخانه الهيات کتابی است که با نام «نفایس العلوم» ثبت شده و (به نوشته فهرست) از قرن 13 است. اینک فهرست ابواب: باب 1. در علم و جهل، دارای دوازده فصل (در علم نحو و صرف و جز آن)؛ 2. در ایمان و اسلام و احسان و میثاق؛ 3. در احکام شرع و معرفت مذاهب سنت و جماعت و بیان فاعل مختار؛ 4. در ستر عورت و بیان مواضع که قوه را در آن رخصت است؛ 5. در حیض و نفاس و استبراء اسقاط حمل؛ 6. در احداث و انجاس و دباغت و پس خورده ها و طهارت اشیاء؛ 7. در ابعاد حوض ها و چاه ها؛ 8 در قضاء حاجت؛ 9. مسواک و معنی کلمه تمجید؛ 10. وضو؛ 11. غسل ها و علامت بلوغ و معرفت معنی و ذی و منی و مذی؛ 12. تیمم و مسح موزه و مسح جبیره؛ 13. مسجد؛ 14. قبله؛ 15. اوقات نماز و معرفت في زوال؛ 16. بانگ نماز؛ 17. نماز؛ 18. مسجدها و دعا و قنوت؛ 19. زکات؛ 20. سخاوت و صدقه و فرض؛ 21. روزه؛ 22. تراویح و سحر و معرفت شب قدر؛ 23. در دیدن ماه ها؛ 24. در عیدین؛ 25. حج؛ 26. نماز جمعه؛ 27. کلام الله؛ 28. ذکر باریتعالی؛ 29. در درود رسول و نسب ... میلاد و وفات و عدد زنان و فرزندان او صلعم؛ 30. در تواریخ انبیا و خلافت خلفاء راشدین و اسامی عترة و ...؛ 31. در جهاد یعنی جنگ با کافران؛ 32. امر معروف و نهی از منکر؛ 33. کسوف و خسوف؛ 34. نذر و اعتکاف و وقف؛ 35. تفکر و معنی او و نیت و معرفت دل و عهد دل؛ 36. معرفت انسان و اجناس حیوانات و معرفت روح و عقل و بیان عدد عالم؛ 37. سلام و مصافحه و معانقه؛ 38. در فضیلت بشر بر ملک و عدد ملایکه بر هر آدمی موکلند و بیان مکان کردار نامه تابندگان که کجا می دارند آن را حد و ساعت؛ 39. در سنت های ابراهیم و حجامت، ؛ 40. سفر؛ 41. آلاء و نعما و احیاء سنت رسول صلی الله علیه آله و وضع سنن علم اليقين؛ 42. در ادعیه؛ 43. در نمازها و ادعیه و مراسم دعاء ماه صفر؛ 44. در حقوق و عقوق قسم اول در حقوق؛ 45. در صله رحم و نیکو داشتن یتیمان و بیوه زنان و تعهد دختران و نیکو داشتن مملوک؛ 46. صید و ذبایح و احکام ماهی و ملخ؛ 47. در ضیافت و اجابت دعوت؛ 48. منافع مأكولات به نقل از تفسیر مغنی و مفتاح الجنان؛ 49. فضیلت خوردن میوه ها و تره ها و بیشتر روایت آن از تفسیر در رد نظر مغنی است؛ 50. در عدد زنانی که بر مرد حرامند و مس احنبیات و حرمة مصاهره؛ 51. در نکاح و نا کردن زن و داشتن زنان؛ 52. در آوردن عروس به خانه و عدل میان زنان و آداب و طبع داروهای باه و علاج مردی بسته و بستن زن بدکاره و بریدن شهوت زن بدو شناختن؛ 53. در زجکیه (از ح: زایو) عقیقه و فرزند را نام نهادن در رضاع و پرورش بچه و دایه؛ 54. طلاق و خلع وعده؛ 55. ایلاء و ظهار؛ 56. نفقه عیال؛ 57. در سکنی زنان و نرمی با اهل بیت و بریدن از عیال؛ 58. در خلق خوب و وفای به عهد و فواید خاموشی و سخن به اندیشه گفتن؛ 59. در معنی عبادت و طاعت و اخلاص و معامله و مواسات و احسان با خلق؛ 60. در خوف و رجاء و سکر و صبر و کید و مکر؛ 61. در ادب و تواضع و کبر یعنی تکبر؛ 62. در عدل و رحمت و ظلم و تعدی و در آدب مظلوم؛ 63. در علم و تحمل و عفو و خشم و غضب و مکافات؛ 64. در حسد و ظن بد و طیره و فال و طمع و قناعت؛ 65. در عجب و ریا و مذمت دنیا؛ 66. در غمازی و سخن چینی و مزاح و مدح؛ 67. در راست گفتن و از دروغ بازماندن؛ 68. درخنده و گریه و غم و اندوه و بلا و ابتلاء؛ 69. در بازی نردو شطرنج و تیرانداختن و سماع؛ 70. در پوشیدن جامه و فضل عمامه و ابریشم و پوشیدن زر و نقره، و مس و روی و آهن پوشیدن و خضاب کردن؛ 71. در اطاعت امام را و کرم و خدمت و دولت؛ 72. در صحت و مشورت و یاری و صحبت و وفاء 73. در بد کردن و دل کسی به سخن خسته کردن در عذر گناه؛ 74. در غیبت کردن و طعنه زدن و بهتان نهادن؛ 75. آزاد و مکاتیب و مدبر گردانیدن بنده؛ 76. حکم بنده مأذون و بنده محجور و حکم کنیزکی ام ولد؛ 77. در کسب و تجارت و ربا و محتکری؛ 78. در اجارت و زراعت؛ 79. سلم و هبه؛ 80. بیع؛ 81. امانت و رهن و غصب و عاریه؛ 82. لقیط و لقطه و جعل یعنی حلالی برده گریخته؛ 83. عسر و خراج و جزیه و معرفت اموال و گنج و کان؛ 84. اکراه و قذف و اباحت اکل میته در حال مخمصه - و مضرت لقمه حرام و منفعت خوردن حلال؛ 85. اسباب فقر و اسباب فراموشی و ده چیز که از ده کس زشت است؛ 86. در کلمات کفر و ارتداد و حکم رنج کافر در دنیا و نیت تعظیم او اگر مردم بدین مبتلا شود؛ 87. خواب؛ 88. در سکونت و بیرون آمدن از خانه و رفتن آن و نشستن و خاستن و در رفتن راه؛ 89. در عطسه و فاژه و آروغ و آداب انداختن آب دهان و بینی؛ 90. در تعظیم مؤمن و شاد گردانیدن او و حاجت روا کردن و شفاعت کردن؛ 91. در بوییدن گل و شانه و سرمه
کردن و موزه و کفش پوشیدن و آیینه و بدن و گوش خاریدن؛ 92. در حریت و پیغام و نامه نوشتن؛ 93. در محبت و عداوت؛ 94. در سحر و تصدیق کاهن و عدد منسوخات؛ 95. در حواله و ضمانگری و اداء وام غیری به غیر امر وی؛ 96. در مفترقات و در رعد؛ 97. تداوی؛ 98. دزدی؛ 99. غیبت و زنا و لواط و حدود و تعزیرات؛ 100. قصاص و دیت و جنایات و متفرعات؛ 101. قضا و دعوی؛ 102. گواهی؛ 103. سوگند؛ 104. گناهان و در توبه و استغفار؛ 105. بیماری و بیمار پرسی؛ 106. وصیت و در مرگ؛ 107. احکام میت؛ 108. گور؛ 109. شهید؛ 110. تعزیت و مصیبت و اطعام اهل میت و صدقه و دعا و نماز میت؛ 111. میراث؛ 112. زیارت؛ 113. صفت قیامت و بعث و صور؛ 114. صفت بهشت و دوزخ و اعراف و مقالت بهشت و دوزخ؛ 115. احکام آخرت. ابواب این کتاب پس از باب 3 همه در فقه است و باب 1- 3 دارای مقدمه ای است در تعلم علوم: صرف، نحو، حساب، عروض و برخی از مباحث کلامی. در خلال ابواب فقه - به مناسبت -فصل هایی در تاریخ (باب 29) در معاد ( در باب38) در ادعیه و اخلاق (باب 42 و 43) طب و خواص گیاهان (در باب چهل و هفت = ذیل صید و دباغ) علم اخلاق و معرفت فضائل و رزایل و تدبیر اولاد (باب 58- 74 پس از باب 57 در نفقه عیال بحر باب 69 و 70)، تصوف (باب 93)، بازی ها و هنرها (باب 69)، علوم غریبه تعبیر خواب و سحر و کاهنی (باب 17 و باب 94)، معاد (باب 113- 115). علاوه بر علوم یاد شده، در میان باب های فقه، ابواب و فصولی در آداب و عبادات به تکرار آمده. باید نسخه ما با نسخه الهيات سنجیده شود تا تفاوت های آنها آشکارا گردد. مؤلف این کتاب، از کتاب های فقه و تصوف فارسی عامه که اکنون نادر است بسیار یاد کرده و غالباً از هر کتاب عین عبارات آن کتاب را آورده (نگارنده این نکته را درباره چند مدرک تطبیق کرد). از ابیات منظومه معروف ابو حفص عمر نسفی (که برای هر یک از ائمه بابی گشاده) بسیار نقل کرده است. اینک نام برخی از کتاب ها و مؤلفين که در نفایس آمده: نصاب الاحتساب، صلوة المسعودي، ترغیب الصلوة، کافی، جامع صغیر خانی، شرح احمد، السراجيه، کنز العباد (از شمس الائمه حلوائی)، هدایه، وسيلة القلوب، زاد الفقهاء، مناقب العلوم، نوادر الفتاوي، فوائد الاسلام، فتاوی کبری، كفاية الخعبي، مفتاح المسائل، مختصر قدوری، تجنیس، تا مضمرات، عوارف، نصاب الفقه، ترکیب الكلام، انیس الارواح، لباب الاحاديث، تمهید ابوشکور، خصائل الأميان،مطلوب المسلمين، شرح اوراد الهدايه، رساله ناصح الدين اوزجندی، شامل بیهقی، حقایق سلمی، کتاب السعاده، کتاب حسام الدين، مقتدی، شرح علائی، محیط، موضع، الذخيره، متفق، وافی، کتاب خواجه ابوالقاسم حکیم، مبسوط، مفاتیح، قوت القلوب، تنبیه ابولیث، فتاوی کبری، بوارق، حصن الإيمان، اجمال الحسيني، روضة الأولاد و النساء، ارشاد المتحيرين، رساله مولانا وجیه الدين، مفاتیح المسائل، زيارة القبور، صفات الصفوه، جوامع الفقه، فتاوی عمر نسفی، فتاوی حجت (شیخ حجة الدين)، کنز الدقائق، منافع القرآن، شرعة الاسلام، بستان العارفين، فتاوی ابن رستم، منافع نودونه نامه (نام)، رساله مولانا شمس الدين یحیی، فتاوی ظهیری، تفسیر زاهد، هدایه از شمس الدين یحیی، رساله محمد غزالی، العقيده، مرصاد العباد، اخلاق ناصری اربعین سدید المله و الدين عوفی، مصلحت نامه غزالی، عیون المسائل، فوائد شمس الاسلام، مجموعه شمسی، مفتاح الجنان، مونس العشاق، رساله مولانا شمس الدين خواجکی، بستان از ابو الليث، التحف خواجه ابوالحسن رستفعنی، شیخ سعدی، امام سرخسی، خواجه احمد حنبل سن خواجه علی مؤذن نظامی، صدر شهید، شیخ امام اجل، استاد اجل، استاد ظهیر الدين مرغینانی، فقیه ابوجعفر، ابو جعفر، کبیر شهاب الدين سهروردی صاحب عوارف و امام جعفر هندوانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3393/1
انجام: في کنز العباد در فتاوی کبری آورده است پرسیده شد زن و شون که در دنیا میان ایشان موافقت بود و هم بر آن مرده اند زوجیت باقی ماندیانی. در جنس آدمی و از جنس خود بدانچه راضی گردد جفت و همدوالله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: برخوردار ملک ولد یعقوب، تا: 1146ق؛ کاغذ: اصفهانی، 20 سطر، اندازه: 14×27سم [ف: 10- 1248]
nafā'es- ol fonūn fī ‘arāyes- el ‘oyūn
شمس الدين آملی، محمد بن محمود، - 753 ؟ قمری
šams- o- dīn- e āmolī,mohammad ebn- e mahmūd(- 1353)
اهدا به: ابواسحاق بن محمود شاه اینجو حاکم اصفهان و شیراز تاریخ تأليف: آغاز 736ق و پایان 742ق
این کتاب در دو بخش تنظیم شده: اول در علوم اوایل مشتمل بر چهار «مقاله» و دارای هشتاد و پنج «علم»؛ دوم در علوم اواخر مشتمل بر پنج «مقاله» و دارای هفتاد و پنج «علم». بخش دوم را که شامل علوم اسلامی است مقدم داشته است. قسم 1. در علوم اواخر، در هشتاد و پنج علم، در سی و شش «فن»، در چهار «مقالت»: مقالت 1) در علوم ادبی، در پانزده «فن»: 1- علم خط، 2- علم لغت، 3- تصریف، 4- اشتقاق، 5- نحو، 6- علم معانی، 7- علم بیان، 8- بدیع، 9- عروض، 10- قوافی، 11- کیفیت انشاء شعر، 12- امثال، 13- علم دواوین (شعرشناسی)، 14- علم انشاء، 15- علم استیفا، مقالت 2) در علوم شرعی، در نه «فن»: فن 1- علم کلام، 2- تفسیر، 3- حدیث، 4- اصول، 5- فقه، 6۔ قراآت (تجوید)، 7- علم خلاف، 8- کیفیت کتب سجلات، 9 علم دعوات و اوراد؛ مقالت 3) در علم تصریف، در پنج «فن»: فن 1- علم سلوک، 2- علم حقیقت، 3- مراصد، 4- علم
حروف، 5- علم فتوت؛ مقالت 4) در علم محاوره، در هفت «فن»: 1- در نفس علم محاوره، 2 و 3- در علم تواریخ و سیر، 4- مقالات اهل عالم، 5- انساب، 6- غزوات پیامبر. قسم 2. در علوم اوایل، در هفتاد و پنج علم، در سی و نه «فن»، در پنج «مقالت»: مقالت 1) در حکمت عملی، در سه «فن»: 1- اخلاق، 2- سیاست مدن، 3- تدبیر منزل؛ مقالت 2) در اصول حکمت نظری، در چهار «فن»: 1- منطق، 2- فلسفه اولی، 3- علم الهي، 4- علم اجسام طبیعی؛ مقالت 3) در اصول ریاضی، در چهار «فن»: 1- هندسه، 2- خواص اعداد، 3- ستاره شناسی و هیئت، 4- آواز و موسیقی؛ مقالت 4) در فروع طبیعی، در ده «فن»: 1- طب، 2- کیمیا، 3- سیمیا از طلسمات و کواکب و عزایم، 4- علم تعبیر، 5- فراست، 6- احکام نجوم، 7- علم خواص و جواهر، 8- علم حرف طبیعی همچون بیطره و بازداری و قلع آثار و فلاحت، 9- علم دم، 10- علم وهم؛ مقالت 5) در فروع ریاضی، در سیزده «فن»: 1- هیئت، 2- مناظر و مرایا 3- علم متوسطات، 4- حساب، 5- جبر و مقابله، 6- مساحت، 7- صور کواکب، 8- معرفت تقویم و زیج و اسطرلاب و آلات رصدی، 9- مسالک و ممالک، 10- علم وفق اعداد، 11- علم رمل، 12- علم حیل که ثقل المياه و جر الاثقال و آلات حرب باشد، 13- ملاعب همچو شطرنج و نرد و شعبده.
آغاز: حمد و ثنا و شکر بی انتها حضرت پادشاهی را که افکار از کیا و انظار عقلا در بیداری عظمت و معرفت کبریای او 1 از قصور ادراک ... اما بعد چنین گوید مقرر این عبارات ... محمد بن محمود الأملي ...
انجام: به هر عدد کلمه ای بگیرد به هرجا که آن حرف در او کلمه باشد آن چیزی که آن کلمه بر وی غیر آن کس باشد والله تعالی اعلم بالصواب والیه المرجع والمآب.
چاپ: مشار، فارسی 5256/5 - 5257 (نشانی 4 چاپ)؛ تهران،کتابفروشی اسلامی: 1377ق، به تصحیح ابولحسن اشعری؛ تهران، سنگی، 1316- 1317، رحلی، 335+272صص
[الذريعة 241/24 و 12/8؛ نسخه های منزوی 691/1 ؛ کشف الظنون 1966/2 و907/2 ؛ أعيان الشيعة 56/10 ؛ مشترک پاکستان 838/1 که نشانی 12 نسخه آن را داده؛ ایضاح المكنون 663/2 ؛ معجم المؤلفين 68/9 ؛ فهرستواره منزوی 3879/5 با عنوان «فراست» که فن هفتم نفایس الفنون است و 3932/5؛ دنا 753-750/10 (111 نسخه)؛ ریو 435/2 - 438]
شروح و حواشی:
1- نفائس الفنون في عرایس العيون (فهرست)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 27 شوال 809 ق؛ تملک: محمد حسین بن متطبب اصفهانی فرزند محمد باقر منجم طبیب در رمضان 1278؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 455 گ، 26 سطر (19×29)، اندازه: 24/5 × 35/5سم [ف: 16- 52]
خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: 860ق؛ جلد: تیماج، 259گ، 21 سطر، اندازه: 34×24سم [ف: 19- 43]
آغاز: با مفتح الأبواب این کتابی است در علم طب از نفایس الفنون ... اما مقدمه در تعریف و تقسیم او بدانک؛ انجام: و خس و خیار و بقول بارده بسیار خورد و الله اعلم
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 860ق؛ قطع: رحلی کوچک [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز؛ در حواشی این نسخه یادداشت های تاریخی و ادبی سودمندی به قلم یکی از مالکان نسخه که خود را حکیم طیاری قزوینی معرفی می نماید مسطور است؛ 713ص، 21 سطر (23×17) [نشریه: 6- 634]
بندی از؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ 42ص (467 -508)، ابعاد متن: 11×5، اندازه: 28×16سم [سنا: ف: 2- 122]
فن چهارم و پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 10 [ف: - 116]
آغاز: این نفایس الفنون في عرایس العيون تصنیف محمد بن محمود آملی است، مشهور است که معلم اول ارسطاطالیس حکمت را تدوین فرمود؛ انجام: و چون وضع کلمات مفیدتر و آسانتر بود از امثله و اشارات ...
سه فن از آن کتاب را گزیده است: اول در شرافت علم، دوم در علوم اوایل، سوم در قواعد علم خط؛ خط: نسخ و نستعلیق نازیبا، کان محمد حسینی، تا: 924ق؛ جلد: تیماج، 6گ (44ر - 49ر)، اندازه: 20×13سم [ف: 1- 132]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 984ق؛ مجدول، دارای سرلوح، مذهب؛ در آغاز مجلد دوم به جای عنوان دارد «رساله آداب المحبين در علم تصوف مقاله اولی در حکمت عملی مشتمل بر سه علم اول در علم تهذیب اخلاق» و درست نیست؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 374گ، 25 سطر (22×12)، اندازه: 34×22سم [ف:- 219]
فن دوم از کتاب نفائس الفنون در علم تفسیر است و «في حقيقة الروح و القلب و علم الموازنه»؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 18گ (78ر - 95ر) [ف: - 220]
فن 7 نفایس الفنون در فراست؛ خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، ص (378- 383)،
28سطر (13/5 ×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9- 1021]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (از دیباچه افتاده)؛ برگ آخر تازه و نو نویس است، قسم اول در روز پنج شنبه 23 شوال 1060 به انجام رسیده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 207گ، 27سطر (26×15/5)، اندازه: 23×36/5سم [ف: 8-27]
آغاز: ... زاده عالمیان، نقاوه زمره آدمیان گوهر یکتای عظمت و بختیاری ... شاه ابوالمحسن معین دین و دولت کامیاب؛ انجام: در بازی شطرنج افتاده: و آنچه از قطار دست راست زیرتر و بدین ترتیب ...
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: شاید قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ وقفنامه به تولیت «محمد خان ادام الله ظله» که بایستی نسخه در کرمان بماند، مورخ 3 ربیع الثاني 1289ق؛ 276 ص، 25 سطر (25×13/5)، اندازه: 33×22/5 سم [عکسی ف: 1- 393]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب؛ یادداشتی از حافظ محمد عبد الحسين سراج الدوله سردار جنگ به سال 1223؛ تملک: بهمن میرزا فرزند عباس میرزا به سال 1246؛ 682، 21سطر ، اندازه: 30×16/5 سم [ف: 1- 232]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 36
همان نسخه بالا [نشریه: 11- 920]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 34
همان نسخه بالا [نشریه: 4- 480]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مذهب؛ آغاز از دیباچه تا فهرست مطلب ها افتاده [نشریه: 7- 307]
آغاز: فن هفتم که آن عبارتست از معرفت اخلاق؛ انجام: و علم نجوم نیک داند تا تاثیرات کواکب و طبایع و منسوبات هر یکی از شناسه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -585]
بخشی است کوتاه از مقاله دوم از نفائس الفنون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 32گ، 25 سطر، اندازه: 25×15/8 سم [نشریه: 13- 188]
آغاز: برابر؛ انجام: فاعلم ایها الرجل فان یکن حالیا عما رمزت به فضم هیما فقد اودی به الرجل (و) در میل.
از آغاز کتاب تا اواخر فن ششم از علوم محاوری (علم غزوات) را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 906ص، 17سطر ، اندازه: 17/2 × 28/5سم [ف: 45- 130]
آغاز: بر ذروه افلاک و جبهه سماک افراشته بود، لمؤلفه: و لولاه لم یخلق و لولاه لم یکن ** مکان و لا کون و لا قط حادث اما بعد چنین گوید مقرراین عبارات؛ انجام: فصل پنجم در استخراج ضمایر ... و همه را جمع کند و تنصیف کند پس اگر کسری باشد ازین در دست راست است و ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 322گ، 26سطر (25×16/5)، اندازه: 24×37/5 سم [ف: 1- 166]
از آغاز مقاله دوم از قسم اول کتاب تا پایان علم استیفا می باشد؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 325گ، 21 سطر، اندازه: 27×16/5 سم [ف: 2- 54]
دوره کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ باسرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 336 گ، 25سطر (27×16)، اندازه: 24×29سم [ف: 435]
بخشی از آن است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن، 4گ (45پ- 48ر)، اندازه: 26/1×14/8 سم [ف: 8- 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 287گ، 28سطر ، اندازه: 23×37سم [ف: 11- 330]
آغاز: الحمد لله علی نواله و الصلوة علی نبیه محمد و آله؛ اما بعد این مقاله دوم است از قسم اول از کتاب نفایس الفنون و عرایس العيون
از اول مقاله دوم تا فصل دوم از علم دعوات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 105گ، 20سطر ، اندازه: 28×18سم [ف: 8- 4810)
نسخه تا نیمه رساله شطرنج است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ در آن نوشته شده که: تأليف این کتاب در 735 خمس و ثلاثین و سبعمائة پایان یافته؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1270؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 376گ، 25 سطر (25×13)، اندازه: 20×32/5سم [ف: 5- 720]
آغاز: اگر محوی علت حاوی بود بنا چار محوی اصغر باشد؛ انجام: لاجرم بهمان اکتفا نمودیم و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: بسمله. فن سیم از مقاله اولی از قسم اول از کتاب نفایس الفنون في عرایس العيون. علم تصریف که عبارت است از معرفت
اصولی که از آن کمیت ابنیه کلمات عرب و کیفیت اوزان و...
اصل نسخه: گنج بخش، ش 2315. بخشی از نفائس الفنون (علم تصریف)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11، 8گ (5-12) [عکسی ف: 2- 196]
آغاز: بسمله. فن دوم از مقاله اولی از قسم اول از کتا نفایس الفنون في عرایس العيون. علم لغت. که عبارت است از معرفت مدلولات کلمات مطلقاً و کیفیت اوضاع آن و اختلاف در لغات و تنوع در انس؛ انجام: و اگر کسی به کسی مانند بود گویند به فلان همی گراید.
اصل نسخه: گنج بخش، 23150. بخشی از نفائس الفنون (علم لغت)؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ 9 گ (1- 9) [ف: 2- 196]
در قلع آثار جامه و حیلت ها و علم فراست و کمیت اعمار اسبان و ظرف و مطایبات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 3گ (172پ - 174ر)، 15سطر (9/5 ×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8- 617]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ممتاز، کا: غیاث الدين محمود، تا: 1010ق؛ کاغذ: سمرقندی، 388گ، 13 سطر ، اندازه: 14/5 × 37/5سم [ف: 6-157]
آغاز: برابر؛ انجام: بوقتی که بیرون آمد یک سیب با او بیش نماند آن سیبها چند بوده باشد. دویست و پنجاه و شش بوده باشد والله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد الخطيب امان الله کاتب محلاتی، تا: دوشنبه 28 رجب 1032ق؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: بخارائی، با 371گ، 31 سطر (23×12/5)، اندازه: 28×17سم [ف: 1- 253]
آغاز: برابر؛ انجام: وقتی که بیرون آمد یک سبب با او بیش نماند آن سبب ها چند بوده باشد دویست و پنجاه و شش بوده باشد. و الله اعلم الصواب.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 9 ذیقعده 1035ق؛ مهر: معتمدالدوله؛ 1236ص، 23 سطر (19×9/5)، اندازه: 30×17سم [ف: - 157]
خط: نستعلیق، کان محمد حسین بن خلف تبریزی متخلص به برهان مؤلف «برهان قاطع»، تا: ربیع الأول 1053ق، جا: حیدرآباد؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين العبد ضیاء الدين محمد» (مربع)؛ 434گ، 25سطر ، اندازه: 12×22 سم [ف: 16- 154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1055ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 585]
آغاز: برابر؛ انجام: آن سیبها چند بوده و دویست و پنجاه و شش بوده باشد و اله اعلم بالصواب تمت الكتاب بعون الملك الوهاب. سنه 1055.
خط: نستعلیق خوش، کا: عین علی، تا: 1055ق؛ با یک سرلوح زیبا مذهب، مجدول، با اشکال هندسی؛ 1476ص، 17 سطر ، اندازه: 20×33/5سم [ف: 17- 56]
خط: نستعلیق، کا: ابن حسین سهندی، تا: ذیحجه 1056ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 391گ، 25سطر ، اندازه: 21/2 ×32سم [ف: 4- 826]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد الكاتب، تا: 1059ق، میرزا محمد هاشم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 364، 25سطر (14/5 × 24/5)، اندازه: 38×23سم [ف: 4- 174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن میر علی رستم ملک اشرف دماوندی، تا: صفر 1060ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغری مذهب، 359گ، 25سطر (23×12)، اندازه: 23×36/5سم [ف: 4- 73]
خط: نستعلیق خوش، کا: ملک اشرف بن میر علی رستم دماوندی، تا: شنبه 17 محرم 1065ق، مجدول ؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد افضل، تا: 18 شعبان 1066ق، حسب الاشاره میرزا جهانیار؛ مجدول، جلد: تیماج، 415گ، 25سطر ، اندازه: 33×20سم [ف مخ: 5- 2231]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد شریف بن محمد بن زین الدين، تا: پایان رجب 1070ق، به فرموده مخدوم زاده خواجه جلال الدين [اکبر خوافی]؛ در ص ع آمده «فرستاده خواجه جلال الدين اکبر خوافی مبنی بر سیصد و هشت ورق محتوی برسی جزو»؛ تملک: مرتضی قلی در 1203؛ جلد: تیماج مذهب، 308گ، 30سطر (28×14)، اندازه: 22×36سم [سنا: ف: 1- 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاجی بن گدایعلی فسفری سبزواری، تا: 9 ذیقعده 1072ق؛ واقف: بیگم خانم ارجمندی؛ 245گ، 30سطر ، اندازه: 29×18سم [ف: - 166]
خط: نستعلیق، کا: ضیاء الدين محمد بن حاجی محمد رضی، تا: سه شنبه 18 رجب 1073ق؛ روی برگ اول چند روایت نوشته شده به خط مهدی لاهی به تاریخ سه شنبه 29 ذیقعده 1276؛ - 307گ، 28سطر ، اندازه: 38×24سم [ف: 14- 102]
آغاز: بسمله الا تغسلو علی و اتو في مسلمین بحق؛ انجام: اما چون در ذکر آن زیادت فایده متصور نمی شد بهمین اکتفا رفت و الله اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1075ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد مؤمن بن عبدالکریم موسوی در مقامی، تا: 22 ربیع الثاني 1076ق؛ 777ص، 25 سطر (13/5 × 24/5)،اندازه: 33×21سم (عکسی ف: 1- 393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1078ق؛ مجدول؛ مهر: «باقر بن حمره الحسيني 1250» (بیضوی)؛ 258 گ، 19سطر ، اندازه: 20×28/5سم [ف: 44- 102]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-133]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک اشرف بن میر علی رستم دماوندی، تا: پنج شنبه 16 رجب 1082ق؛ 422گ، 25سطر ، اندازه: 22 ×36 سم[ف: 8- 4810]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمدعلی بزمی، تا: 12 جمادی الثاني 1082ق؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج، 252گ، 27 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف مخ: 175]
قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 163 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 184]
مقاله سیم از قسم اول از کتاب؛ خط: نستعلیق، کان محمد رضا پسر علی جا: طرشتی، تا: 1089ق؛ 98 ص (114- 211)، 21 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 21- 303]
آغاز: نفائس الفنون فن دوم از این مقاله در علم کیمیا که آن عبارتست از معرفت کیفیت تغییر صورت جوهری با جوهری دیگر؛ انجام: آب نقره را ماء البيض و آب زیبق را ماء الغز العلم عند الله تعالی
فن دوم از کتاب نفائس الفنون، که در کیمیا است، آمده؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسینی بروجردی، تا: غره رجب 1093ق، جا: اصفهان؛ 10گ، 37 سطر [ف: 1- 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1096ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 585]
خط: نسخ، کا: کرمانشاهی، ولی بن بر جعلی، تا: 22 صفر 1100ق؛ مجدول، دارای سرلوح مختصر؛ جلد: تیماج، 327، 25سطر ، اندازه: 22×36سم [ف: 11- 330]
آغاز: برابر؛ انجام: سبع کواکب او نوزده اند همه در صورت از پصس کوکبه قنطورس چنان که کواکب اشیان بهمان جا باشد و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، صحافی مغشوش و مقالات و فن ها به ترتیب نیامده؛ خریداری از میرداد خان؛ جلد: تیماج منقش، 343گ، 30سطر (10/5 × 19/5)، اندازه: 25/5×16سم [رایانه]
آغاز: بسمله. فن هفتم ازین مقاله علم صور کواکب؛ انجام: و کشتی بسیار غرق شود و صورت دریای محیط ...
دارای فن هفتم از بخش یکم، در علم صور کواکب است و فن هشتم در علم ارقام و اعمال سونطاکیس که عبارت است از معرفت احوال زیج و تقویم و اسطر لاب در 8 فصل و فن نهم در علم مسالک که عبارت است از معرفت احوال بلدان و بقاع به حسب طول و عرض و غیر آن؛ خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ 37گ (23پ - 59پ) [ف: 1- 262]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 315گ، 23سطر (12/5 ×22)، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 8- 55]
آغاز: فن چهارم در علم تعبیر که آن عبارتست از معرفت احوال خوابها و کیفیت احکام رؤيا و این علم شریفست چنانکه یوسف علیه السلام؛ انجام: آفتاب پادشاه بود ... روی او از نور چنان شد که در او.
فن چهارم در علم تعبیر خواب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 26گ (104- 129پ)، اندازه: 19/5×7 سم [ف: 38- 521]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح؛ 378گ، 25 سطر (23×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 16- 695]
آغاز: برابر؛ انجام: علی دفن الشهيد ..... والله اعلم بالصواب
خط: نسخ، آیات معرب، کا: شمس الدين آملی، محمد بن محمود، تا: محتملاً قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد تیماج مذهب، 436گ، 21 سطر (15/5×7/5)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 46-6)
آغاز: برابر؛ انجام: و علما که پنج متحرک متوالی شوند الا که بعضی از متحرکات در قوت
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 296گ، 25سطر (13/5 ×24)،اندازه: 21/5 ×37سم [ف: 4- 75]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون این صفت تمام شود باز از سر گیرند بنابر آنکه ادوار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 385گ، 27سطر (15/5× × 38/5)، اندازه،36×24سم [ف: 4- 75]
از اول تا مسأله دوم از مقاله دوم فن چهارم در علم اصول فقه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم در 1318ق؛ جلد: تیماج، 116، 22سطر (22×13)، اندازه: 28×18سم [ف: 1- 116]
آغاز: برابر؛ انجام: بزوال و انتقالش متالم نگردد و الله و تعالی اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
فن چهارم از علم محاوره؛ خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ 15گ (24- 38)، 13 سطر ، اندازه: 23×15سم [ف: - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن عبدالواحد انصاری عماد دهی، تا: پنج شنبه 15 ذیحجه 1102ق؛ مجدول، دارای سرلوح زریں؛ جلد: تیماج، 516گ، 25 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 1- 180]
آغاز: برابر؛ انجام: نصف دایره خفیف است الى غیر ذلك... و اليه المرجع و الماب
خط: نستعلیق، کا: نیاز قلی افشار، تا: 1105ق، جا: مشهد [الفبائي:- 585]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شعبان 1107ق؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 405گ، 22 سطر (25×15)، اندازه: 36×23سم [ف: 5- 720]
خط: نستعلیق، کا: عثمان بن علی بن عثمان، تا: 1120ق؛ 15گ (75ر - 89ر)، 13 سطر ، اندازه: 23×16سم [ف: 6- 325]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل الشمس دلیلا ... اما بعد این مختصریست در علم اسطر لاب که از کتاب نفایس الفنون در این اوراق نقل می شود؛ انجام پایان: آنچه باشد پهنای رود بود بی زیاده و کم (بر یک صفحه پس از این صورت صفحه اسطرلاب نقش شده).
بخش اسطر لاب، این بخش دارای 7 فصل است با خطبه و دیباچه ای جداگانه؛ خط: نستعلیق، کا: تاری وردی، تا: 1167ق؛ 15ص (59- 73)، 15 سطر ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 19- 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد افضل بن حاجی محمد کاتب دشت بیازی، تا: 1183ق؛ از روی نسخه مورخ 15 محرم 1065؛ کاغذ: سپاهانی، 340گ، 25 سطر (14/5 × 24/5)، اندازه: 27/2 ×37سم [ف: 16- 71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: -585]
آغاز: بسمله، الحمد لکفاء نعمته ... اما بعد این مقاله سیم است از قسم اول از کتاب نفائس الفنون في عرائس العيون در علوم تصوف و توابع آن مشتمل بر پنج قسم؛ انجام: و معرفت حق کسی که در معرفت سبق براه باشد و ترک مطالب قضای حقوق و غیر آن از خصال حمیده و افعال پسندیده که شرح و بسط آن کما ینبغی در علم اخلاق بیاید انشاء الله تعالی.
مقاله سوم از قسم اول کتاب است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا تا: حدود قرن 13، جا: تهران؛ مصحح؛ 47گ (12ر- 58پ)، 21سطر ، اندازه: 14×9/5 سم [ف: 37- 622]
آغاز: بسمله، فن چهارم (صحیح: فن سوم) از این مقاله تعبیر آن عبارتست از معرفت احوال خوابها؛ انجام پایان: الأموزه که مستعمل آن بهتر از نو باشد. تمت هذه الرساله تعبیر نامه بیدالحقیر که از بسیاری حقارت لایسمی اسمه.
فن سوم از مقاله 4 نفائس الفنون آملی است و تا پایان فصل یازدهم را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 46 ص (1- 46)، 13-12-11 سطر ، اندازه: 10/45× 17سم [ف: 23- 3]
آغاز: (کیمیا): بسمله علم اکسیر که آن عبارتست از معرفت کیفیت تغییر صورت جوهری با جوهری دیگر و تبدیل مزاج آن به تطهیر و تحلیل و تعقید؛ انجام پایان (رمل): و در یازدهم و شانزدهم بر میانه بودن عاقبت و الله اعلم بالصواب
فن 5و 8 از مقاله 4، از قسم دوم کتاب نفائس الفنون چند علم از علوم غریبه را بررسی کرده است که اینک یاد می شود: اکسیر، فراست، بیطره، کتف و شانه بینی، فلاحت، اختلاجات اعضاء، علم دم و انفاس، شعبده و سیمیا، طلسم، و عزائم و رمل، تسخیرات، معرفة الشواهد و استخراج ضمیر و خبیء؛ خط: نستعلیق، کان محسن بن ملاعلی اکبر تویسرکانی، تا: قرن 13؛ 31 ص (145- 175)، 28 سطر، اندازه: 21×20سم [ف: 23- 121]
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... اما بعد از جمله چند فن از فنون نفائس الفنون یکی قلمی می شود در علم مقالات اهل عالم که آن عبارت است از معرفت کمیت طرق و مذاهب بنی آدم؛
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 20گ (19 پ-38پ)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 22- 258]
قسم چهارم از مقاله چهارم از فن دوم: تعبیر خواب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (36پ- 38پ)، 15 سطر ، اندازه: 16×11سم [ف: 38- 563]
آغاز: الحمدلله حق حمده ... أما بعد این مقاله چهارم از قسم اول از کتاب نفایس الفنون؛ انجام: و از تسلطی که بر او داشت دیگر تمکین نداد که تعهد این ضعیف کند.
بخش اندکی از کتاب و شامل مقاله چهارم از قسم اول می باشد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 12گ (8-19)، (17سطر ، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 29- 357]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 19گ (9ر - 27پ)، 15سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 5- 470]
تنها علم انساب که فن پنجم محاوره است آمده تا علم رمل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: درخشان؛ 95گ، 25 سطر(15×26)، اندازه: 21×34سم [ف: 5- 720]
از فن ششم مقاله یکم در معانی است تا فن یازدهم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: میشن یشمی، 108گ، 12 سطر، اندازه: 15/6×10 سم [ف: 4- 826]
آغاز: فن چهارم از این مقاله علم تعبیر که آن عبارتست از معرفت احوال خوابها و [...] احکام رویا وعلمی شریف است چنانچه یوسف علیه السلام تا؛ انجام: بخواب دید که جامه خواهرش را پوشیده بود خواهرش بمرد ومالش بمیراث باو رسید دیگر شخصی بخواب دید که از ماه چراغ می گرفت نابینا شد، تمت
فن چهارم (تعبیر خواب) از مقاله چهارم از قسم دوم مباحت طبیعی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 14گ، 18 سطر، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 5- 2232]
آغاز فصل پنجم از کتاب نفایس الفنون در تعبیر خواب است که آن عبارت است از معرفت احوال خوابها و کیفیت احکام رؤيا و این علم شریف است چنانکه یوسف علیه السلام او را ثانی ملک نام نهاده ... در حقیقت واسباب رؤيت و شرایط صحت آن و آداب معبر؛ انجام: شخصی بخواب دید که از ماه چراغ می کرد نابینا گردید والسلام
فصل پنجم از نفائس الفنون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 24گ، 18سطر ، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف مخ: 1- 130]
آغاز: فن چهارم از علوم محاوری علم مقالات اهل عالم که آن عبارت است از معرفت کمیت طرق و مذاهب بنی آدم و کیفیت عقاید و اختلافات ایشان به انجام: ارپاکون نامی را بر تخت نشاند واد چون از نصاب خرد بی نصیب بود تیغ بی باکی ... و آنچه بعد از او در مملکت واقع شد اگر شرح شود بطول انجامد.
از فن دوم آغاز و تا فن پنجم از علوم محاوری به انجام می رسد بدین ترتیب که اول فن چهارم بعد پنجم و بعد دوم و سپس سوم را تحریر نموده؛ خط: نستعلیق، کا: علی اشرف بن عبدالله مراغی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «ه-»، «ص» و «صافی»؛ 71گ (188ر- 258پ)، 16 سطر ، اندازه: 12×6 سم [ف: 35- 522]
فن ششم از مقاله پنجم از قسم دوم در علم مساحت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ(23پ - 24پ)، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 20- 364]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کان محمد علی بن میرزا هاشم خوشنویس قزوینی، تا: شنبه 20 رجب 1209ق؛ تملک: اسدالله با مهر «اسدالله 1365» (بیضی)؛ مهر: «معین الرعايا» (مربع)؛ جلد: تیماج، 341گ، 27 سطر، اندازه: 34×21سم [مؤيد: 3- 114]
آغاز: بسمله الحمد لله کفاء نعمته ... و بعد این مقاله سیم است از قسم اول از کتاب نفایس الفنون؛ انجام: و غیر آن از افعال ناپسندیده که شرح و بسط آن کما ینبغی در عالم اخلاق بیاید ... شامل مقاله سوم از قسم اول کتاب در علم تصوف و توابع آن است؛ بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 44ص (203- 246)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32- 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهر علی، تا: یک شنبه 21 محرم 1225ق، جا: مراغه؛ مجدول، مصحح؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: میشن، 195گ (2پ- 196ر)، سطور چلیپا (15×22/5)، اندازه:
31/3×20/6 سم [ف: 29/2 - 703]
آغاز: بسمله فن چهارم در علم تعبیر و آن عبارتست از معرفت احوال؛ انجام: و اگر پادشاه بیند جمال و منفعت بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق؛ جلد: گالینگور [رایانه]
آغاز: علم عروض که آن عبارتست از معرفت اصولی چند که از آنجا احوال بحور و اوزان شعر معلوم کنند؛ انجام: لکل شیء یا ذرهم بلاغ
شامل مطالبی چون علم عروض، قوافی، تعریض، امثال، علم الدواوين، انشاء، علم بیان و علم ارقام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1252ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: میشن، 102گ، اندازه: 21×15سم [ف: 9- 362]
بخشی از آن که در سلوک است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: 1256 ق [ف: 7-184]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1258ق؛ برگ آخر نونویس و در سال 1258 نوشته؛ 408گ، 25 سطر (21×35) [ف: - 13]
مقاله سیم از قسم اول نفائس الفنون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:1262 ق؛ اندازه: 21×13سم [ف: 2- 369)
خط: نستعلیق، کا: محمد بیک بن ایوب بیک بن میرال بیک، تا:1263ق؛ 45گ (114- 158) [نسخه پژوهی: 3- 159]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله اعلم بالصواب اقل السادات سید التبريزي في شهور سنه 1263
خط: نسخ، کا: تبریزی، یوسف، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: در صد و پنجاه و شش بوده باشد. تم بالخیر و السعادة بتوفیق الله سبحانی ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: ابن محمد غلام رضای باخلانی، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 447گ، 25سطر (16×8)، اندازه: 13/5×24/5سم [ف: 2- 259]
جلد نخست کتاب است؛ خط: نسخ، کا: عبد الجواد ابن مولی مومن اردبیلی، تا: 1275ق؛ دارای سرلوح مرصع و مذهب، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 396ص، 21سطر، اندازه: 19/5×33/5سم [ف: 21- 337]
جلد دوم نفائس الفنون است؛ خط: نسخ، کا: عبدالجواد بن مولی مومن اردبیلی، تا: 1275ق؛ دارای سرلوح مرصع و مذهب، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 396ص، 21 سطر، اندازه: 19×33/5سم [ف: 21- 338]
قسمت تعبیر خواب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1285ق؛ اهدایی: اکبر آقا شاکر؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 47گ (1 -47)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 4- 1408]
آغاز: بسمله. فن چهارم از مقاله سیم از قسم دوم؛ انجام: بخش اول: تمام شد فن موسیقی از کتاب نفائس الفنون تصنیف الشيخ محمد بن محمود الآملي
بخش دوم: و تدوین این قسم برین وجه مشروح پیش ازین ضعیف کسی نکرده است
شامل دو بخش: بخش اول فن چهارم از مقاله سوم از قسم دوم کتاب با عنوان «علم موسیقی» (ص 49- 68)، بخش دوم فن یازدهم از مقاله اول از کتاب با عنوان «علم تقریض» (ص 69- 75)؛ خط: نستعلیق ممتاز، کا: محمد هروی، تا: رجب 1293ق؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 6347؛ جلد: مقوا، 27 ص (49- 75)، اندازه: 17/8×11 سم [ف: 8- 384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلام رضا دره جزی، تا: شوال 1295ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج [الفبائي: 585]
آغاز: برابر؛ انجام: ترک مطالبست قضای حقوق و غیر آن از اخصال حمیده و افعال پسندیده که شرح و بسط آن کما ینبغی در علم اخلاق بیاید إن شاء الله تعالی و تقدس
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الأول 1299ق؛ مصحح، مجدول؛ این نسخه از کتاب های کتابخانه شخصی سید ابوالقاسم موسوی زنجانی بوده؛ 208گ، 25سطر (13×25/5)، اندازه: 22×35سم [ف: 39- 68]
آغاز: مسئله بیست و دوم در علم قیافه که علم فراست گویند؛ انجام: اجازت داخل شدن در این جرگه را نمی دادند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
چند بندی از تفائس الفنون در تصوف و نجوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [ف: 2- 58]
آغاز: بسمله، در علم قیافه و فراست است و آن عبارتست از معرفت اخلاق درونی و صفات باطن انسانی؛ انجام: تاثیرات کواکب و طبایع ومنسوبات هر یکی از آن شناسند
در فهرست با عنوان «در قیافه و فراست.» آمده. فن هفتم از کتاب نفیس نفائس الفنون في عرائس العيون؛ خط: نسخ خوش، کان
مشهدی، محمد طاهر، تا: 1309ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 5ص (44- 48)، 31سطر ، اندازه: 33/1×20/2 سم[ف: 10-243]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 486/7 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا: 13گ (25- 27) [عکسی ف:2-218]
آغاز: مقاله دوم از قسم دوم نفائس الفنون دراصول حکمت نظری در چهار فن، فن اول علم منطق؛ انجام: و آن کلمه بروی فتاده باشد خیر آن کس باشد والله اعلم بالصواب قدتم کتاب نفایس الفنون حامداً لله و مصلياً ... والحمدلله رب العالمين.
مقاله دوم از قسم دوم کتاب است؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن حاجی سید کاظم، تا: 2 ذیحجه 1330ق؛ افتادگی:آغاز؛ محشی؛ جلد: مقوا، 91 گ (75پ- 165 پ)، 28 سطر ، 35×22سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: چون قطار معین او شود از بیت که ملکتا مال مملکته المعالي القمر للهو لا لمال که نه کلمه نهاده اند... اول کلمه باشد آن چیز که آن [...] والیه المرجع الماب
خط: نستعلیق، کا: امام وردی بن حبیب الله، بی تا؛ مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج، 427گ، 25 سطر، اندازه: 30×19سم [2231-5]
آغاز: بسمله الحمدلله کفاء نعمته والصلاة علی النبي محمد و عترته اما بعد این مقاله سیم است از قسم اول از کتاب نفایس الفنون... اول علم سلوک که آن عبارت است از معرفت کیفیت قیام به حقوق عبودیت؛ انجام: و ترک تعدی بر اخوان سیما بر کسی که هیچ دافعی وناصری ندارد و معرفت حق کسی که در معرفت سبق برده باشد.
فقط مقاله سوم از قسم اول در علوم تصوف آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 22گ، 21سطر ، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 8- 4809]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 465 گ، 22سطر ، اندازه: 37/5×22/5سم [ف: 2- 492]
فن چهاردهم و دهم از مقاله پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 12ص (15- 26)، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1487]
بخش علم محاوره؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن [ف: 5- 232]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 3گ (129 ر- 131)، 23سطر ، اندازه: 31×15سم [ف: 5- 350]
مقاله چهارم از قسم اول در علوم محاوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 29ص (56 -84)، اندازه: 12/2 ×20سم [ف: 5- 74]
آغاز: برابر؛ انجام: فائده ششم در بیان معرفت معانی و الفاظ هر لفظی از فارسی و ترکی با غیر آن که چون از معنی لفظی پرسند در جواب گفته.
از ابتدای کتاب تا فایده ششم از مقاله دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ (296پ - 312پ)، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 25- 97]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 900ص، 26 سطر، اندازه: 25×35/5سم [ف: 17- 315]
فقط خاتمه کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (75پ۔ 77پ) [ف: 37- 444]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد جلدت حدین و هی برئة محی علی دفن الشهيده تو جر و الله اعلم بالصواب ... اللهم اغفر لجامعه و لکاتبه و القارية و لجمیع المؤمنين و
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اوراقش آشفته است؛ جلد: چرمی، 134گ، 21 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 3- 1383]
نسخه اصل: بادلیان 176 فرازر (1388). چند فنی از نفایس الفنون؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 550]
آغاز: برابر؛ انجام: الى غیر ذلك مما یطول اللنا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه ای [الفبائي: 585]
آغاز: برابر؛ انجام: فان یکن خالیا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: - 585]
آغاز: برابر؛ انجام: صورت نبستی پس طریفه کردند که خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [الفبائي: - 585]
آغاز: برابر؛ انجام: مختلف صورت نیستی پس طریقه کردند که دایما آن هفت که عدد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 678]
آغاز: فزون گردانید تا بنیت ظلمانی مخالط تبدلات هیولانی شود؛
انجام: توفنی مسلما و الحقني بالصالحین بمحمد ...
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ؛ اهدایی: موسی حجازی؛ 1142ص، 16- 23 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 18 ×27 سم [ف: - 10]
بی کا، بی تا [نشریه: 5- 346]
بندی منقول از نفائس الفنون؛ بی کا، بی تا [اندیشه حوزه: س 2، ش 7- 213]
آغاز: برابر؛ انجام: توقی که بیرون آمد یک سیب با او بیش نماند آن سیبها چند بوده باشد دویست و پنجاه و شش بوده باشد و الله بالصواب ...
خط: نستعلیق بسیار خوش، بی کا، بی تا، مذهب، محشی؛ مهر: «عبده الراجي عباس»، «عباس» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 501گ،20سطر (21×12)، اندازه: 20/5 ×30سم [رایانه]
بی کا، بی تا، مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدين در تاریخ [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فان یکن خالیا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: فن ششم از مقالت چهارم از قسم دوم از کتاب نفایس الفنون، انجام: غلبه همیشه حلیم را بود و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: الحمدلله علی نعمائه و الصلاة و السلام علی محمد خاتم انبیائه. قسم اول از کتاب نفایس الفنون في عرایس العيون در علوم اواخر مشتمل بر هشتاد و پنج علم، که آن را برسی و شش فن نهاده؛ انجام: مستقل گرفتند و همچنین اگر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 2315. بخشی از «نفایس الفنون» محمد آملی؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 3 گ (1- 3) [عکسی ف: 2- 108]
مقاله چهارم از قسم اول از نفایس الفنون (در علم محاوره)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 24ص (490- 513)، 21 سطر، اندازه: 23/5×13سم [ف: 44- 154]
فقط مقاله چهارم از قسم دوم در علم طب را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 27گ (34ر- 60ر)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 20- 110]
بندهایی است از علم خط و علم اختلاجات و دم و وهم و شطرنج و نرد و لغت و استیفا و تفسیر و دعوات و اشتقاق و نحو و علوم سیمیا ...؟ بی کا، بی تا، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 63گ (449 -511)، 15سطر (10×21/5)، اندازه: 29×16سم [ف: 10- 1848]
nafā'es- ol fonūn fe 'arāyes- el ‘oyūn (fehrest)
وابسته به: نفائس الفنون في عرایس العيون؛ شمس الدين آملی، محمد بن محمود (-753)
رساله مختصری است در فهرست کتاب نفائس الفنون که فنون وابواب وفصول کتاب را معرفی می کند و در برخی موارد شماره ابیات هر فصل را بر می شمارد.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 691
آغاز: بسمله قسم اول در علم اواخر مشتمل بر هشتاد و پنج علم که با 36 رد کرده شد مرتب بر چهار مقاله مقاله اولی در علوم ادبی مشتمل بر 15 فن؛ انجام: اگر کسی عددی ضمیر کند وخو بند بدانند آن عدد چند است الخ تمت الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 25گ، 20 سطر، اندازه: 16×11سم [ف مخ: 1- 368]
nafā'es- ol fonūn fi ‘elm- el qānūn
تاریخ تأليف: 1245ق
در ده «فن» چنان که در مقدمه آمده است. نام کتاب را نویسنده در پایان نوشته است، یک مقدمه دارد و دو باب نخستین در پنج فصل دومی در دو فصل.
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 8543/4
آغاز: بسمله. حمدله. صلوة. اما بعد بدانکه این رساله مختصریست در علم طب و این مشتمل است بر ده فن اول در علم طب؛ انجام: بسیار خوردن. الله تعالی اعلم و احلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج، 22گ (79ر- 100پ)، 16سطر (14×9)، قطع: ربعی [ف: 17- 158]
nafā'es- ol kalām va ‘arā'es- ol aqlām
سمرقندی، احمد بن محمود، ق 7 قمری
samarqandī, ahmad ebn- e mahmūd(- 13c)
تاریخ تأليف: 643ق
از رضی الدين احمد بن محمود بن احمد سمرقندی که او را نیشابوری یا کاشانی هم خوانده اند. نوشته اند که هم زمان سیف الدين باخرزی و خواجه صاحب دیوان و شاه غیاث الدين بوده
است. او شعر هم می سروده و در 644 صاحب دیوان انشاء شده است. از این کتاب او نسخه ای در موزه بریتانیا هست. او جز عزیز الملك ابوالفتح محمد بن محمد خشاب دبیر ملک شاه و طغرل بن سنجر و جز امام علامه رضی الدين بخاری حنفی نیشابوری در گذشته 598 و ستاینده طغرل سلجوقی و هم زمان امام فخر رازی و شمس طبسی می باشد. کتاب را در دو «قسم» (امثله و مفاوضات) ساخته و منشآت آن پس از مقدمه آغاز می شود و به نظم فارسی و عربی آراسته است. عنوان نخستین مکتوب چنین است: «این نامه به حضرت داد ملک شاه به کاشان فرستاده شد»، نیز این عنوان های: این رساله به حضرت امیربهاء الدين مرغینانی نوشته است؛ - این رساله به نزدیک ناصرالدین امام زاده نوشته شده است. در آن هست «القسم الثاني الامثلة والمناشیر»، نخستین عنوان آن چنین است «في تقلید الخطابة ... في تقلید شیخ الاسلام» و باز پسین آن «في اطلاق الفتوى» است.
آغاز: بسمله. اگر فاتحة الكتاب خطاب جز الحمد صمد حضرت ربوبیت نتواند بود
[نظم و نثر نفیسی 107؛ فرهنگ سخنوران 234؛ الذريعة 295/9 و 373؛ تاریخ تذکره های فارسی 325/2 ؛ بیاض سفر ایرج افشار 533؛ تاریخ بیهقی 217، آثار البلاد 377 و 407 و 414]
آغاز: برابر؛ انجام: به حظ اوفر مخصوص گرداند، ان شاء الله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: ترمه، 129گ، 17 سطر، اندازه: 19×9/3 سم [ف: 4- 826]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4336. در دو بخش: امثله، مفاوضات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 871ق؛ واقف: سلطان محمود خان غازی؛ 126گ، 11 سطر [فیلمها ف: 1- 267]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 1202؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 893ق؛ 142گ [فیلمها ف: 1- 267]
nafā’es-ol loqāt
بلگرامی، اوحدالدین
belegrāmī, awhad-od-dīn
تاریخ تأليف: 7 رجب 1253ق
فرهنگ مفصل فارسی است که در روزگار محمدعلی پادشاه نگاشته است. مؤلف در این فرهنگ زبان اردوی هندوستانی را که مرکب از فارسی و عربی و هندی و برخی از زبان های ترکی است، اصل لغت قرار داده و معنی عربی و فارسی آن را بیان نموده و در مواردی که هردو به هم نرسیده بر یکی اکتفا کرده و لغاتی که عربی و فارسی آن نبود به ناچار از آن اعراض نموده و جاها را به حکم ضرورت لغت مردم قصبات هم آورده است. (صدرائی خوئی)
آغاز: مفتاح سخن حمد جناب پروردگار است و چراغ هدایت نعت حضرت احمد مختار است ...
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5257؛ هند، مصطفایی محمد مصطفی خان، 1281ق، به اهتمام محمد عبدالرحمان خان و به همت و حسن انتظام محمد عبدالواحد؛ چاپ نولکشور لکھنوء در 1301 (1884)؛ لکهنو، سنگی، 1301ق/1884م، وزیری بزرگ، 6+636ص؛ هند، کانبور، نولکشور کانپور، 1969، به اهتمام حسن انتظام مولوی محمد اسماعیل به حکم منشی نول کشور.
[میراث مشترک ایران و هند: 2- 10 و 81]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6151-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3- 203]
nafayes- ol ma'aser
کامی قزوینی، علاءالدوله بن یحیی، - 981 قمری
kāmī qazvīnī, ‘alā’- od- dowle ben yahyā (- 1574)
چند دانشی است در دو مطلع»: مطلع 1. در دو «مصرع»: 1) کیفیت صدور شعر، 2) تعریف و تقسیم شعر؛ مطلع 2. در 28 «بیت» که زندگی نامه سرایندگان را به ترتیب الفبائي در بر دارد، هر حرف، در یک بین، شامل 350 تن سراینده که بیشتر از قرن 10 ق بوده و در هند می زیسته اند. سپس سر بند «قطعه» در تاریخ گجرات، رویدادهای 980- 985ق، آن گاه «مقطع» در سه «مطلب»: 1. رویدادهای روزگار بابر (842- 911ق)، 2. همایون (963- 937ق)، 3. اکبر (963- 1014 ق) و در پایان «لاحقه» ای در خوانندگان و نوازندگان ایرانی و هندی دربار اکبر. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله. مطلع انوار کلام قدیم ... نفایس المآثر مصدر است به نام اکبر و به حساب جمل برابر است با 973 که سال شروع ... [تاریخ تذکره های فارسی 364/2 ؛ استوری 800/1 ؛ فهرستواره منزوی 1964/3 ؛ الذريعه 905/9]
نسخه اصل: مونیخ 3؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3- 136]
بی کا، بی تا؛ خط جدید [نشریه: 7- 688]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 240گ [جنگ: 1- 472]
nafā’is-ul majālis (fī tafsīr-i ba‘-ul āyāt-il qurānīyya)
هدائی رومی، محمود بن فضل الله، - 1038 قمری
ī rūmī,mahmūd ben fazl- ol lāh (- 1629)
تفسیر تعدادی از آیات قرآنی است با استفاده از دیگر آیات و احادیث و حکایات و مواعظ. مؤلف که واعظ صوفی حنفی مذهب و از مشایخ طریقه «جلو تیه» بوده، تفاسیر آیاتی از سوره های قرآنی را در مجالس وعظ تقریر نموده و سپس تقریرات ایشان در کتاب حاضر به رشته تحریر در آمده است.
[هدية العارفين 415/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2734
آغاز: الحمدلله الذي خلق السموات و الارض و جعل الظلمات و النور و مرج البحرين بینهما برزخ ... سورة مریم، قال الله تعالی: یا ابت لاتعبد الشيطان بعبادة الأصنام و اتباع الهوى، التاء معوضة من یاء الاضافة و لذلك لا یقال یا ابتی؛ انجام: حکی ان و اليامع جماعة اتفقوا ... فتصدقت بخبز و قال صلی الله علیه و سلم الصدقة تسد سبعین بابا من الشر
آیات سوره مریم تا سوره قصص است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: محمد رفیع، حاج محمد امین واعظ مسجد جامع ایاصوفیه به سال 1983 با مهر «الحاج السيد محمد امین» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 400گ، 13 سطر (13/5×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 13- 198]
nafā’is-ul masā’il wa ‘arā’is-ul wasā’il
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد مهدی، 1250-1325 قمری
ārānī kāšānī,mohammad ‘alī ebn-e mohammad mahdī (1835 - 1907)
وابسته به: الألفية في فقه الصلاة اليومية = الفيه؛ شهید اول محمد بن مکی (734- 786ق)
شرح بسیار مبسوط و مفصل رساله «الفية» شهید اول که به صورت مزجی تحریر شده است، قسمت مربوط به عقاید و اعتقادات الفيه شارح نیز توضیحات مبسوط و گسترده ای را نیز آورده است. مؤلف از شاگردان صاحب مراصد (مولی عبدالصاحب بن احمد نراقی) و پدرش نیز از تلامذه صاحب فصول بوده است.
آغاز: الحمدلله الذي شرع لنا الصلوة فجعلها الى ساحة قربه سبیلا و منهاجا وامرنا بالقیام .. وبعد فیقول مستمطر غمام التوفيق السبحاني و مستقی وبل الفيض الحقاني ابن محمد ...
آغاز: برابر؛ انجام: واجراء بعض احکام الوطن في الوطن الشرعي لاتستلزم اتحاده مع الوطن العرفي في جمیع الاحكام والله العالم وهذه جملة احکام ... مع کمال البراعة والبلاغة ولله دره تم المجلد الثاني ... ویتلوه المجلد الثالث في المقارنات والله الموفق والمعین.
جلد اول و جلد دوم، از ابتدای طهارت تا ابتدای مقارنات صلوة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 24 ذیحجه 1284ق؛ نسخه مسوده مؤلف بوده با خط خوردگی در بسیاری صفحات، توسط مؤلف تصحیح و تحشیه نویسی شده، در برگ سی و سوم، مؤلف از اثر دیگرش بنام «رسالة في التقليد» نیز نامبرده؛ ابتدا مجلد اول تقریظی از ملا زین العابدين مازندرانی به تاریخ یکشنبه 22 ذیقعده 1286 آمده؛ مهر: «عبده محمد حسین» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 264گ، 21سطر ، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف مخ: - 176]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 162
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 183]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول الاقوى اناطة ذلك علی صدق السفرات الثلث عرفا والظ ان مناط الخروج من بلد الإقامة والعود اليه واجراء بعض احکام الوطن في الوطن الشرعي لا یستلزم اتحاده مع الوطن العرفي في جمیع الاحكام والله العالم. وهذه جملة ... مع کمال البراعة والبلاغة ولله دره.
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد حسین آرانی کاشانی، تا: 4 صفر1285ق؛ مصحح، محشی، این نسخه از روی نسخه اصل مؤلف کتابت شده است، با تقریط شیخ زین العابدين مازندرانی با تاریخ ذیقعده 1286 ق با مهر «عبده الراجي زین العابدين» (بیضوی) و اجازه اجتهاد واجازه روایت از طریق اساتیدش سعید العلماو صاحب ضوابط الاصول؛ جلد: تیماج، 327گ، 20 سطر ، اندازه: 18×22/5سم [ف مخ: - 177]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 161
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 182]
آغاز: الفصل الثاني في الفروض المقارنات لذات الصلوة مقارنة الأجزاء الكل وهی الأفعال والأقول التي تلتئم منها حقیقها وهی ثمانية بناء علی وجوب التسليم النية والتکبیر والقیام و ... انجام: وحمل الشيخ [...] علی ما کان قبل بعده او بعد غسله کان اراد به التحرز عن وجوب الغسل بالمس [...] وان اراد اشتراطه في الجواز فممنوع ...
جلد سوم (کتاب الصلوة) و از «فروض المقارنات» تا بحث جنائز را در بردارد و ظاهراً از انتها ناتمام مانده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ظاهرا به خط مؤلف؛ با تقریظی از محمد حسین اردکانی به خط خود در ذیقعده 1286 ق در مدح و تمجید مؤلف واثر حاضر؛ مهر: «محمدحسین» (مهر بیضوی)؛ جلد: تیماج، 269گ، 20سطر ، اندازه: 21×17سم [ف مخ: - 176]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 283/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 333]
النفائس و محاسن المجالس - محاسن المجالس
nafā’is-ul hamza fī waqf-il hušām wa-l ḥamza
ناشری، عثمان بن عمر، 804 - 848 قمری
nāšerī, ‘osmān ebn-e ‘omar (1402 - 1445)
مؤلف در این کتاب موارد وقف و احکام آنها را طبق نظر هشام و حمزه توضیح داده است. این کتاب با عناوین «مسئلة - مسئلة» برگزار شد و نام آن در پایان کتاب «مسائل حمزه و هشام» ذکر شده است. مؤلف این مسائل را از استاد خویش شیخ الدين احمد بن محمد اشعری شنیده است.
آغاز: الحمدلله حمداً یوافی نعمه ویکا في مزیده ... اما بعد، فهذه مسائل في مذهب حمزة و هشام صحت في النشر و غیره من غیر توقف و لا تضعیف لازمنی في تخریجها بعض اصحابی في الله غیر مرة فخرجتها قاصداً وجه الله الكريم و قد شافههنی بها جمیعها شیخنا شهاب الدين احمد بن محمد الأشعري
انجام: فهذه مسایل حمزة و هشام قس علیها ما وقع من نظیرها فقد بالغت في تبیینها (راجياً) ثواب الله و الله حسبی ونعم الوكيل و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین.
[معجم المؤمنين، کحاله 366/2]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف و کتاب به استناد نسخه ش 12232/6 ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم کاشانی فیجانی، تا: قرن11؛ 13گ (20- 32)، 12 سطر ، اندازه: 11×6 سم [ف: 38- 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شمس الله بن شیخ عبدالغفار بن مولا گشایش اورامانی، تا: پنج شنبه 25 جمادی الثاني 1109ق؛ جلد تیماج مذهب، 7 ص (227- 233)، 19سطر ، اندازه: 14×20/5 [ف:227-35]
nafsat-os sodūr
اقبال آشتیانی، عباس، 1314 - 1374 قمری
eqbāl-e āštīyānī,‘abbās (1897 - 1955)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5435/6
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 23گ (169-191)، اندازه: 24×18سم [ف: 16- 8]
nafsat-ol masdūr
نسوی، محمد بن احمد، - 647؟ قمری
nasavī,mohammad ebn- e ahmad(- 1250)
اهدا به: امیر سعدالدین
تاریخ تأليف: 632ق؛ محل تأليف: میافارقین
وی در کتاب در تاریخ خوارزمشاهیان نگاشته است: 1. «سيرة جلال الدين منکبری» به عربی به سال 639ق که اندی پس از نگارش به دست یکی از منشیان پارسی نویس به فارسی در آمده است، 2. «نفثة المصدور» به فارسی در میارفاقین نزد ملک مظفر شهاب الدين غازی از پادشاهان کرد ایوبی، به نام امیر سعد الدين، یکی از بزرگان خراسان، 4 سال پس از اقامت در میافارقین که در 15 شوال 628ق رخ داده بود، به سال 632ق نگاشته است. (احمد منزوی)
آغاز: در این مدت که تلاطم امواج فتنه کار جهان بر هم شورانیده است و سیلاب جفای ایام سرهای سروران را جفاء خود گردانیده ...
چاپ: مشار فارسی، ج 5، صص5260- 5261؛ تهران، سنگ، 1308ش/ 1341ق، وزیری کوچک، 105ص
[دیباچه چاپ یزدگردی ص 31 و 42؛ فهرست کتابهای فارسی 1097/2؛ الذريعه 244/24 ؛ فهرستواره منزوی 1037/8]
آغاز: و ولدها فرق الله بینه و بین احبته یوم القيامة نا ملتفت شهری از ایامی با شوهر جوشان و خلقی از یتامی با مادر و پدر خروشان جگر گوشه مسلمانان را چون؛ انجام: و کم مثلها فارقتها و هی یصفر ** بیض حلی سیجعل الله بعد عسر یسرا
نسخه ما از ص 60 تا 72 کتاب چاپی را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ 6 گ (124- 29پ)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 20- 55]
خط: نستعلیق، کا: علیاوی، موسی بن جعفر، تا: دوشنبه 24 شوال 1274ق؛ جلد: تیماج، 47گ، 13سطر (6×15/5)، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 17- 62]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9453/11 خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 152ص (2442- 2593) [مختصر ف: - 866]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 48
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: مینوی، مجتبی، تا: شنبه 28 آبان 1305 ش؛ توسط کاتب تصحیح شده با حواشی مختصر از وی، مجدول، در چند برگ آغازین مقدمه ای از رضا قلیخان هدایت بر کتاب حاضر به خط کاتب آمده؛ 90ص؛ قطع: خشتی [نشریه: 6- 688]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2783
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7- 375]
nafsat-ol masdūr
مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118؟ قمری
madanī, ‘alī xān ebn-e ahmad (1643 - 1707)
تاریخ تأليف: 1074ق
گویا از سید علیخان مدنی شیرازی است در هفت «باب»: 1. ذم الاغتراب در دو فصل؛ 2. شکوی الدهر الفائل؛ 3. ذم ابناء الزمان و شرار الاصدقاء و الاخوان؛ 4. ذکر نکت و اخبار و امثال و اشعار؛ 5. ما یعرض للنفس من الاخزان والغموم و ذکر ما یدفع اذاها عنها، در دو فصل؛ 6حکایات من لم یکترث بالنوائب در دو فصل؛ 7. نکت لطيفة و اخبار ظريفة. سرگذشت او در ريحانة الادب (358/1) آمده و یادی از این کتاب نشده است. در هر بابی سخنان خدا و پیامبر و دانشمندان و شعرهای شاعران است در آن آمده: «و مما سمح به الخاطر حال اثبات هذه الأبيات: لقد ذقت انواع الخطوب فلم اجد** امر مذاقا منخطوب التغزب/ و جرجت من دهری امورا كثيرة ** رکبت لها في الدهر اصعب مرکب/ فلم ار ادهی من فراق و غربة ** و ان لم تصدق ما اقول فجرب».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1777/1
آغاز: افتاده در دیباچه: رب عیش صحبته فیک غض ** و عیون الفراق عنانام/ في لیال کانهن امان ** في زمان کانه احلام و هو العطن الذي اتفقت حبات القلوب بالمحبة علیه ... تم لم یزال الامر یزید ... حتی دخلت سنة أربع وسبعین ... فجمعت منها ما ناسب حالی في هذه المدة ... و جعلتها رسالة تشرح بها الصدوح و سمیتها نفثة المصدور و رتبتها أبوابا و فصولا انجام: فوقعت علی صخرة في سفح ذلك الجبا، ترجع (باب یکم).
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 13 محرم 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (2ر - 8پ)، 26سطر (16/5×7/5) اندازه: 23×13/5سم [ف: 8- 317]
nafsat-ol masdūr-e avval
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433)
چون عده ای در باب مذهب و اعتقادات مؤلف نزد شاهرخ سلطان سعایت کرده و سلطان نیز دستور احضار او را می دهد. وی از باب رفع اتهامات این کتاب را در شرح حال و مذهب خویش می نگارد مشتمل بر دو «اصل».
آغاز: سپاس و ستایش بایسته سزاوار نثار پروردگاری که بندگان خود را بعد از نعمت حیات بدر یافتن پیغمبران
انجام بدیدار شاهان دلت شاد باد ** روانت ز اندیشه آزاد باد
چاپ: ایران، قم، آیت اشراق، 1391 شمسی، سید محمود طاهری، 1، در چهارده رساله فارسی او
[فهرستواره منزوی 2325/3 ؛ الذريعه 244/24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 828- 841ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ 5ص (179- 183)، 23 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 32- 240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 903 - 904ق، جا: مسعودیه یزد؛ در حاشیه برخی صفحات این نسخه انتقاداتی به سخنان مؤلف شده با رمز «ص د»؛ جلد: تیماج، 21ص (225- 245)، 15 سطر ، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 32- 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح اصفهانی، تا: یکشنبه 17 جمادی الثاني 1084ق؛ جلد: تیماج، 15گ (11پ - 25ر)، 15 سطر ، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 8- 227]
nafsat- ol masdūr- e dovvom
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke- ye esfahānī, ‘alī ebn- e mohammad (- 1433)
اهداء به: شاهرخ میرزا
این رساله به رساله گذشته شبیه و در شکوه از اهل زمان و معرفی خود و خویشاوندان می باشد.
آغاز: بعد از تقدیم اساس سپاس یزدان پاک و تمهید صلات صلوات بر صاحب خطاب لولاک محمد عربی
انجام: ز خرمی چمن ملک تو چنان بادا ** کزو زیاده بود بارور گلستانش
چاپ: ایران، قم، انتشارات آیت اشراق، 1391 شمسی، سید محمود طاهری، 1، در چهارده رساله فارسی او
[الذريعه 244/24 ؛ فهرستواره منزوی 2325/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 828- 141ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016 ق با مهر «محمد حسین حسینی» (مربعی)؛ 5ص (230- 226)، 23 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 32- 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 903- 104ق، جا: مسعودیه یزد؛ 16ص (261- 246)، 15سطر ، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 32- 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان محمد صالح اصفهانی، تا: یک شنبه 17 جمادی الثاني 1084ق؛ جلد: تیماج، 12 گ (26پ - 37ر)، 15 سطر، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 8- 228]
nafṯat-ul maṣdūr fīmā yatajaddad-u bi-hī ḥuzn-al ‘āšūr
قمی، عباس بن محمد رضا، 1292 - 1359 قمری
qomī, ‘abbās ebn-e mohammad rezā (1875 - 1940)
دنباله ای است که مؤلف بر کتاب سابق خود نفس الهموم در حالات امام حسین علیه السلام اضافه نموده است.
چاپ: انتهاء نفس المهموم چاپ شده؛ متهران، سنگی، 1344ق، خشتی، 48ص (صص1- 48)؛ 50ص
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد فهذه وجيزة کتبناها لتلحق بکتابنا نفس المهموم في مقتل الحسين المظلوم صلوات الله علیه
[الذريعه 245/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13197/2
آغاز: برابر؛ انجام: یا ظالما قد غره ظلمه ** ای عزیز دام في عزته/ الموت محتوم لکل الوري** لابد ان تجرع من غصته
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [ف: 36- 282]
nafṯat-ul maṣdūr wa tuḥfat-ul maškūr
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607 - قمری
sadr-od-dīn qūnīyavī,mohammad ebn-e eshāq (1211 - 1275)
مختصری است در ادعیه و عبارات عرفانی به عنوان عرض حال به گونه ای مرموز.
[کشف الظنون 1967/2؛ الاعلام 30/6]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 730/2
آغاز: رشح بال و شرح حال و ترجمة بلسان کمال في مفاوضة الهية مشوبة بضرب من الادلال
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1397؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن محمود رازی مشهور به ابن النقيب، تا: شنبه 24 جمادی الثاني 698ق، جا: خانقاه بلغنج خاتون؛ 17گ (111- 127) [عکسی ف: 2- 401]
an- nafaḥāt
گیسودراز، محمد بن یوسف، 721 - 826؟ قمری
gīsūderāz, mohammad ebn- e yūsof (1322 - 1423)
«از ملفوظ» به نثر
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1303/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 7ص (73-67) [سنا: ف: 2- 217]
an-nafaḥāt
این «نفحات» از شیخ صدر الدين قونوی نیست و با «نفحات» مزبور مقابله شد مضافاً بر این که از اشخاصی در آن یاد می شود که در قرون پس از او بوده اند و به گفته صدر الدين قونوی هم در وجود خضر در آن استشهاد شده است. نام کتاب در نسخه «نفخات» گذارده شده است. با نفحات منسوب به گیسودراز باید سنجیده شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/67
آغاز: بسمله، الحمد لله و سلام علی عباد الذي اصطفی أن الله في ایام دهر کم نفخات الافتعرضوا لها و احفظوا نفوسکم عن بثها في من لیس أهله نفحة النبي صلی الله علیه و آله و سلم اعتنی بسعاتنا في الدنيا و الاخرة فوضع قوانین انجام مراتب الامكان و منازل الاكوان اشتد خفا و وضعف جلاوه و کلما کان اهل منزل قوی ظهوره و اشتد جلاوه
خط: نستعلیق کهن، بی کا، تا: قرن 9، 13گ (209- 221) [ف: 15 -162]
nafaḥāt- ul azhār
کنتوری، 1306 قمری حامد حسین بن محمدقلی، 1246 - 1306 قمری
kantūrī, hāmed hoseyn ebn- e mohammad qolī(1831 - 1889)
آغاز: افضلیت مطلقه ... حدیث الأعمش؛ انجام: اقول مستعینا بلطف الخبير البصير
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: مستخرجات ادله حدیث؛ انجام: و قد دریت حاله و الله اعلم
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: ذکر زفاف الملائكة فاطمة الى علی؛ انجام: ما خلا ولد فاطمة فانی انا عصیتهم
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رایانه]
آغاز: از آن جمله است آنکه نزد عمر زنی آورده شد؛ انجام: و سفقته علی خلقه و هو امر باطن في سره
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رایانه] .
آغاز: ان قیل فما جوابکم عن الحديث الذي رواه؛ انجام فکتب اليه ان ورثه من قبال ...
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رایانه]
nafaḥāt-ul asrār
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
تاریخ تأليف: دوشنبه دهه سوم ذیقعده 1277ق
در قواعد و اسرار علم رمل، و مشتمل بر دو «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة الأولى: مقدمة العلم؛ المقدمة الثانية مقدمة الكتاب؛ باب 1.كيفية العمل بقاعدة البربر پین؛ 2. كيفية العمل بقاعدة المصريين؛ 3. كيفية العمل بطریق المغربيين؛ 4. الانقلاب و الحكم المطلق؛ 5. بیان سیر الرمل؛ 6. كيفية استخراج الضمير؛ 7. بیان استخراج الجني؛ 8 استخراج الدفين؛ 9. الرمل لاستخراج أحكام السنة؛ 10. ذکر فوائد متفرقة. از قواعد الهداية و ارشاد الرمل و مصباح الرمل و رساله سرخاب بهره برده است
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اودع الودائع في النقاط المعروفة لاولی الابصار و البصائر ... یقول ... ابن المرتضى الحسني الحسيني الطباطبائي محمد باقر اليزدي بعد مارکضت برهة من الزمان في الصحاري و القفار
آغاز: برابر؛ انجام: 53 رسالة فخر المحققين الخواجه نصیر الدين ولیکن هذا آخر ما اوردنا في هذه الرسالة الشريفة ... و قد فرغ من تأليفها و تحریرها مؤلفها ... عصر یوم الاثنين من العشر الثالث من الشهر الحادي عشر من العام السابع من العشر الثامن من المائة الثالثة من الألف الثاني من الهجرة النبوية المصطفوية علی مشرفها الاف سلام و تحية سنه 1277.
خط: نستعلیق ریز،کاتب = مؤلف، تا: 1277 ق [ف: 4- 1011]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیکن هذا آخر ما اوردناه في هذه الرسالة الشريفة ...
خط: نستعلیق، کان محمد باقر بن مرتضی طباطبائی، تا: 21 محرم 1300ق؛ 31گ (61پ - 91پ)، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 12 -266]
خط: نسخ، کا: جلال کرمانشاهی، تا: صفر1308ق؛ جلد: تیماج، 50گ (2پ - 51پ)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 24- 145]
آغاز: بسمله، یقول المستعين من الله؛ انجام: استخراج الاسامي و فیها نفحات
خط: نستعلیق، کا: عباسقلی، تا: 1344 ق [الفبائي: - 585]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين؛ انجام: مطلوب مستقبل زوج خاک
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور [الفبائي: - 585]
nafaḥāt- ul asrār
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāger ebn- e mohammad ja'far (1824 - 1902)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23653
آغاز: بسمله، قال مصنف کتاب نفحات الاسرار؛ انجام: الثامن من الحمره (ت) ثابت مذکر الخ صحیح
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
nafaḥāt- ul asrār- il makkīya wa rašaḥāt- ul afkār iddahabīya
ابن شاشه، عبدالرحمن بن محمد، 1055 - 1128 قمری
ebn- e šāša, 'abd- or- rahmān ebn- e mohammad (1646 - 1716)
[ذیل چلبی معجم المؤلفين 5:179]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 1028
نسخه ما این عنوان ها را دارد: القسم الأول في محاسن الشام، الباب الأول في فضلاء دمشق و علمائها، الفصل الأول في ذوی البيوت و می رسد به: الباب الخامس في من ادرکته من اعیان اليمن یفتخر بوجود امثالها الزمن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز
و انجام؛ تملک: عبدالباقی بن عبدالرحمان بن مغیزل تا جمال الاسلام علی بن اسماعیل المتوكل بن القاسم؛ قطع: ربعی [نشریه:307-7]
nafaḥāt-ul ilhām li-tasdīd-i qawā‘id-il aḥkām
برغانی، عبدالحسین بن علی، ق13 قمری
baraqānī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e ‘alī(- 19c)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602- 676ق)
تاریخ تأليف: 1 محرم 1270ق (کتاب الحج)
شرح مزجی است بر کتاب «شرایع الاسلام محقق حلی بعضی مسائل آن به تفصیل بحث نموده است. کتاب حج این کتاب در چهارشنبه غره محرم 1270 ق به پایان رسیده است.
[الذريعة 247/24 و 19/14]
آغاز: الحمدلله ... و رحمة الله علی شیعتهم و محبیهم و لعنة الله علی منکریهم ... قال المصنف طاب ثراه المقصد الثاني من مقاصد کتاب الصلوة في بیان افعال تلتئم منها الصلوة و تصح معها و تروکها التي تبطل مع فعلها؛ انجام: الرابعة لافرق بین فرض الصلوة و نفلها اجماعا کما في التذكرة ... فيؤخذ به کما هو الاصل في جمیع الأصول و العمومات... في ما بقی من افرادها الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله سادات الاوائل و الاوخر.
از افعال الصلوة تا آخر شرح را شامل است و تأليف این بخش در روز دوشنبه 8 رمضان 1265 پایان یافته؛ خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: رمضان 1265ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج مذهب، 287گ، 30سطر ، اندازه: 22×15سم [ف: 38- 629]
آغاز: کتاب الحج و هو في اللغة لمعان أشهرها القصد و اختص شرعاً بقصد بیت الله الحرام لأداء مناسك مخصوصة؛ انجام: و صحیح عمر لیس یکون متعة الا في أشهر الحج فلا تصح في غیر أشهر الحج اجماعاً و الحمدلله اولا و آخراً ...
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه غره محرم 1270ق؛ با خط خوردگی و اضافات؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ 7 جمادی الثاني 1323 و مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ 75گ، اندازه: 20×15سم [ف: 4- 318]
کتاب الطهارة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، متن این کتاب تلفیقی و این بخش که مشتمل بر کتاب طهارت است متن آن «قواعد الأحكام» علامه حلی می باشد و خط این نسخه با نسخه سابق یکی و نام کتاب روی برگ اول آمده، مصحح، با خط خوردگی، در پایان آن رساله «حجية الخبر الواحد» از مؤلف و به خط وی؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ ذیحجه 1323 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 135گ، اندازه: 16×21/5سم [ف: 26- 333]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال المصنف طاب ثراه کتاب الطهارة و هو مبتدأ و خبره محذوف و التقدير منها کتاب الطهارة؛ انجام: و من المعلوم أن الميت ممن یسقط عنه التكليف بتلك الغاية و علی کل حال لایستحب المضمضة و الاستنشاق اجماعة کما في و الغنية.
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 18 جمادی الاول 1260ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 165گ، 21سطر ، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3- 1615]
an- nafahat- ul ilahiyat- il qudsiya
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607 - 673 قمری
sadr- od- dīn qūnīyavī, mohammad ebn- e eshāq (1211 - 1275)
مؤلف، با دیدن روایتی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که فرموده: «إن لربکم في أيام دھر کم نفحات من رحمته، الا فتعرضو الها» تصمیم گرفته کتابی در شناخت تعرض و انواع آن، و آنچه بر او به واسطه کشف و شهود وقوف یافته تنظیم کند و مطالب عرفانی را با عناوین «نفحة، نفحة» در این کتاب گرد آورده است و در پایان نیز بعضی منشآت و مکاتبات خود را افزوده است. در چهارده «نفحه» با عنوان «بعض النفحات في التصوف». برخی مکاتبات وی با یاران و دوستانش نیز در کتاب وجود دارد.
آغاز: الحمدلله بلسان المرتبة الجامعة للمقامات ... و بعد فانه لما ورد عن رسول الله صلی الله علیه و سلم انه قال.
چاپ: ایران، تهران، 1316ق، سنگ، جیبی، 308ص، به سعی و اهتمام و تصحیح و مقابله حاج شیخ احمد شیرازی
[کشف الظنون 1967/2 ؛ معجم المؤلفين 43٫9؛ الاعلام زرکلی 30/6]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 295؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 19 ربیع الاول 689ق؛ مصحح، با نشانی مطالعه «جمال الدين بن عمر بن ...»، در صفحه اول کتاب به ابن عربی نسبت داده شده؛ تملک: مرعی بن الحاج ابی بکر حریری نابلسی؛ در صفحه آخر نامه مؤلف به «امیر نجیب الدين سلیمان» نقل شده؛ 342ص [عکسی ف: 270-5]
آغاز: نفخة الكشف یتوقف علی اعتدال المزاج فمن کان من اهل الرياضة اعتدل مزاجه و اعتدلت نطفتته ایضا فیکون و لده مستعدا للکلمات من غیر رياضة؛ انجام: و هذه الفراسة هی المشار اليه بقوله صلی الله علیه و آله اتقوا فراسة المومن فانه ینظر بنور الله و قال الله تعالی في وجوههم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (183پ) [ف: 15- 152]
آغاز: برابر، انجام: و المكثر لوحدتها بتنوعات ظهورك فیها فافهم ترشد ان شاء الله تعالی
خط: نسخ، کا: طه بن یحیی بن سلیمان بن محمد کردی یمنی خوشناوی، تا: جمعه 19 شوال 1193ق، جا: خانقاه سمیساطیه دمشق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 102گ، 21سطر ، اندازه:21/5 ×16سم [اهدائی رهبر: 5- 210]
مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 26/12
همان نسخه بالا [مؤيد: 3- 567]
نسخه اصل: موزه قونیه 119/ 637؛ بی کا، بی تا، 108گ (1-108ر)، 15 سطر [فیلمها ف: 1- 452]
an-nafaḥāt-ul ilāhīya wa-l xawāṭir-ul ilhāmīya
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049-1103؟ قمری
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692)
تاریخ تأليف: محرم 1084ق؛ محل تأليف: اصفهان
مشتمل بر واردات و الهامات مصنف درباره موضوعات متفرقه فلسفی و عرفانی است که هر یک زیر عنوان «نفحة» ذکر شده است. مؤلف در پایان رساله تصریح کرده که تأليف این رساله در 1084ق هنگام سلطنت شاه سلیمان صفوی که خود نیز در آن وقت در اصفهان توقف داشته، انجام گردیده و در 17 ربیع الثاني 1089ق الحاق به مجموعه اربعینیات شده است. رساله حاضر پنجمین رساله از اربعینیات وی می باشد.
آغاز: بسمله ... بعد الحمدلله واهب العلم و العقل ... یقول ... محمد المدعو بسعید الشريف القمى هذه خواطر الهامية و نوادر ربانية قد ظهرت لی بعض الأوقات وان لربکم ایام دهرکم... نفحة ضل قوم ظنو ان الوجود هو الأصل و الذات و بنوا علی ذلك جل الاعتقادات. او لم یتفکروا في أنفسهم انه یوصف به الذات ...
انجام: و هو آدم الأول بل انسان العوالم و العالمين والحمدلله رب العالمين ... هذا آخر ما اردنا ایراده في تلك المقاله و اتفق الفراغ من اتمامها یوم النيروز علی ید مؤلفها الجاني في الجانين اراه الله الأشياء بعین اليقين و رزقه مرتبه حق اليقين في محرم سنه 1084 و کان نقله الى هذه المجموعه في سابع عشر ربیع الثاني قریب من نیروز سنة تسع و ثمانین من الألف الثاني حین توقفی باصبهان دارالسلطنه في زمن السلطان الاعظم شاه سلیمان خلد الله ملکه و سلطانه.
[الذريعة 246/24 رقم 1277]
آغاز: برابر؛ انجام: ورزقه مرتبه حق اليقين في محرم سنه 1084
خط: نستعلیق شکسته، کا: = مؤلف، تا: 1084ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: جمعه 10 شوال 1094ق، جا: قم مدرسه فیضیه فاطمیه؛ جلد: تیماج، 7گ (167پ- 172ر)، 18 سطر (8×4)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 3- 388]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجلیل حسینی زنجانی، تا: قرن 12؛ 4گ (37ر - 41ر)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2- 264]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی بن مظفر حسین، تا: 1197ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2 گ(20ر - 21پ)، 25سطر ، اندازه: 21/4×15/6 سم [ف: 9- 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 9ص (244- 252) [ف: 4- 23]
آغاز: برابر؛ انجام: یمکن الحياة الروحانية في جانب الشمال الذي هو المواد الظلمانية ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (207ر- 209پ)، 23 سطر ، اندازه: 21×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1616]
کا: اصفهانی، صادق بن محمد، تا: 1204ق؛ افتادگی: انجام؛ دو نسخه از آن نزد سید محمدعلی روضاتی در اصفهان موجود است، اولی به کتابت صادق بن محمد اصفهانی در 1204 در ضمن مجموعه، و دومین در ضمن مجموعه ای دیگر با تاریخ 1219 [نسخه پژوهی: 1- 162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زنوزی، محمد حسن بن عبدالرسول، تا:
صفر 1206ق، جا: اصفهان؛ نقل شده از خط مصنف؛ 7 گ (64پ- 70ر)، 18سطر (11×7)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 6-130]
خط: شکسته نستعلیق، کا: مجذوب علی شاہ کبوتر آهنگی، تا: با تاریخ 1217ق، جا: اصفهان؛ 5ص (331- 335)، قطع: ربعی [و همدان: ف: - 1425]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1217ق؛ ص (412- 418)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1426]
خط: شکسته نستعلیق، کا: کاظم بن عنایت الله، تا: پنج شنبه 18 ربیع الثاني 1220ق؛ جلد: مقوا، 3گ (26ر - 28پ)، 14 سطر (15×9) [ف: 12- 2672]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن علی اصغر موسوی هزارجریبی، تا: 1251 ق [ف: 5- 333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی اصغر قاینی، تا: جمعه 13 محرم 1255ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ 3گ (81- 83پ)، 23 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 33- 413]
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 520]
nafahāt-ol ons men hazarāt-el qodos
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad(1415 - 1493)
وابسته به: طبقات الصوفية؛ سلمی، محمد بن حسین (325-412) اهداء به: امیر علیشیر نوائی
تاریخ تأليف: 883ق
کتاب «طبقات الصوفية» تأليف محمد بن حسین سلمی نیشابوری مشتمل بر ذکر پنج طبقه از ارباب ولایت و اهل طریقت بوده که خواجه عبدالله انصاری هروی (- 481ق) آن را در مجالس صحبت و موعظت املا می کرده و یکی از مریدان جمع می نموده اما به زبان هروی قدیم بوده و تصحیفات و تحریفات بسیار داشته و فهم مقصود به سهولت میسر نمی شده، عبدالرحمن جامی کتاب مزبور را به عبارت متعارف عصر در آورد و از کتب دیگر مطالبی بر آن افزوده است. مشتمل بر شرح احوال پانصد و هشتاد و دو تن از رجال متصوفه و سی و چهار تن از نساء عارفات با مقدمه ای مفصل در شرح اصطلاحات این طایفه و بیان معرفت عارف و صوفی حقیقی و معجزات و کرامات و خوارق عادات آنان. کتاب مزبور شامل سه قسمت است: قسم 1. در اصول صوفیه و ملامتیه و سیر و سلوک آنهاست که از کشف المحجوب هجویری و رساله قشیری و مصباح الهدايه عزالدین محمود کاشی اقتباس شده است؛ قسم 2. شامل ترجمه مشایخ صوفیه است که قسمت عمده این قسم را جامی از روی طبقات الصوفيه سلمی و به املای خواجه عبدالله انصاری رونویسی کرده، و به جای بعضی از کلمات متروک طبقات الصوفيه انصاری، واژه های عصری را جایگزین نموده است و گاهی هم نظم تراجم در نفحات به قیاس با طبقات به هم خورده، و متشتت می نماید؛ قسم 3. شامل ترجمه «نساء الصوفيه» است که از روی تذکره نساء الصوفيه ابوعبدالرحمن محمد سلمی نیشابوری و دیگر تذکره های عربی ترجمه و اقتباس شده است.
آغاز: الحمد لله الذي جعل مرآتی قلوب اولیائه مجال جمال وجهه الكريم و الاح منها علی صفایح وجوههم لوایح نوره القديم ... اما بعد می گوید شکسته زاویه خمول و گم نامی عبد الرحمن بن احمد جامی
انجام: این نسخه مقتبس زانفاس کرام ** کز وی نفحات انست آید بمشام/ از هجرت خیر بشر و فخر انام ** در هشتصد و هشتاد سیم گشت تمام
چاپ: مشارفارسی 5261/5 ؛ لکنهو، 1323؛ لاهور، سنگ، 1345ق، وزیری بزرگ، 435ص؛ هند، مطبع حیدری، 1389ق، وزیری، 466ص؛ تهران، اطلاعات، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی، 1370ش، 1214ص؛ کانپور، سنگ، 1048، وزیری، 414ص؛ هند، لکنو، منشی نول کشور، 1283 قمری؛ پاکستان، لاهور، اسلامیه سنیم پریس، 1345 قمری، به اهتمام: منشی محمد منظور الزمان منیجر، به فرمایش شیخ الهي بخش محمد جلال الدين تاجر کتب کشمیری بازار لاهور.
[فهرستواره منزوی 2326/3 ؛ رک: مقدمه استاد جلال الدين همایی بر مصباح الهدايه و مفتاح الكفايه؛ پژواک ابتذال، بهره نقدی بر نفحات، نوشته نجیب مایل هروی، الذريعه 247/24 ؛ مشترک پاکستان 820/11 - 827 که نشانی 87 نسخه آن را داده؛ دنا 10: 756- 759 (109 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- مشایخ نفحات الانس؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817- 898ق)
2- رشحات القدس في شرح نفحات الانس؛ بوزجانی، درویش علی (- قرن 10)
3- تکمله نفحات الانس = زندگانی جامی؛ لاری، رضی الدين عبدالغفور (- 912ق)
4- رشحة النفحات = تعلیقات نفحات الانس = رشحات القدس در شرح نفحات الانس؛ لاری، رضی الدين عبدالغفور (- 912ق)
5- فتوح المجاهدين لترویح قلوب المشاهدين؛ لامعی بر سوی، محمود بن عثمان (- 938ق)
6- ترجمة نفحات الانس من حضرات القدس للجامی؛ زیلی، محرم بن محمد (- 1000ق)
7- فهرست نفحات الانس
نسخه اصل: مراد ملا ش 1321؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالکریم حسینی، تا: 883ق؛ مجدول، با دو سرلوح، حاشیه ها نوشته خود جامی است؛ 322گ [فیلمها ف: 1- 267]
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 113/1 حکمت
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 2- 40]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 164 بخش3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 883ق؛ جلد: میشن، 158گ (70 پ-227ر)، 31سطر، اندازه: 25/2 ×34سم [ف: 8- 91]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 9260 (مشترک 821/11). در مجلد؛ خط: نسخ خوش، کا: سیف الله بن محمد الحلواتي، تا: شعبان 883ق؛ از روی دست نوشته نگارنده، با یادداشتی بر اینکه افزودگیها در کناره به خامه جامی است؛ 478ص، 23 سطر [عکسی ف: 2- 284]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4207؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 22شعبان 877ق [محتملاً تاریخ صحیح 887 باشد)، جا: بغداد؛ 154گ (91- 244)، 30سطر [فیلمها ف: 1- 161]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3279؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 888ق؛312 گ (164- 475)، 23سطر [فیلمها ف: 1- 405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: صفی الدين محمد بن احمد، تا: جمعه 20 محرم 192ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ مجدول، مصحح،محشی با نشان «12» و جز آن، مقابله شده؛ این نسخه سابقا در کتابخانه شاه جهان در هند بوده با مهر «... صالح جهان شاه شد» (دایره)؛ جلد: تیماج مذهب، 346گ، 17سطر (12×77)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 40- 222]
نسخه اصل: کیمبریج نسخه های برون 1339 Or (10) ؛ خط نسخ، کا: حسین بن ایوب شاہ شیرازی، تا: یک شنبه 2 جمادی الثاني 893ق؛ 213گ، 27 سطر [فیلمها ف: 1- 267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی با نشان «منه قدس منه» 248گ، 23سطر (18×9/5)، اندازه: 16×24سم [ف: - 47]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 یا 10؛ افتادگی» آغاز؛ 251گ، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 55]
آغاز: من الابدال، وی گوید که در خانه سری بکوفتم ... ابو جعفر سماک قدس سره وی بغدادی است از مشایخ سری سقطی انجام: شیخ نجم الدين اکبری کنیت وی ابوالجناب است ... و گفت ترا وقت دفتر خواندن نیست
خط: میان نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 129گ، 23 سطر، اندازه: 21×15/2 سم [ف: 4- 828]
نسخه اصل: بشیر آغا ش 388؛ خط: نسخ، کا: جامی، ابایزید بن محمد، تا: چهارشنبه 8 جمادی الاول 900ق؛ 388گ، 21سطر [فیلمها ف: 1- 267]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون آن زن این تصرف بکرد در حال حق تعالی چندم گندم فرستاد که آن ظروف پر کرده شد و آن زن از اولیاء خدای تعالی بود به اتمام رسید و باختتام انجامید این کتاب نفحات الانس من حضرات القدس
خط: نستعلیق، کان نصوحی افندی، تا: قرن 10؛ محشی از عبدالغفور لاری؛ تملک: نصرالله ملقب به نصر؛ جلد: تیماج مذهب، 203گ، 19سطر ، اندازه: 25×18سم [ف: 25- 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: «سلام علی ابراهیم 1087» (بیضی)؛ تملک: ابوالقاسم بن محمد الحسيني؛ 224گ، 15سطر (10/5 × 15/5)، اندازه: 17/5 256سم [ف: 2- 259]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 25سطر ، اندازه: 24×36/5سم [ف: 3- 244]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ ابوبکر کوبنانی در 907 در تبریز در مسجد عتیق آن را خوانده و با دو نسخه مقابله نموده؛ کاغذ: هندی [نشریه: 2- 95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ مجدول، مصحح، محشی گویا از عبدالغفور لاری؛ جلد: تیماج عنابی، 858ص، 19 سطر ، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 50- 19]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ شش برگ اخیر نونویس با تاریخ 19 محرم 933 از امین و گویا نام نویسنده و تاریخ اصل است [نشریه: 6- 689]
آغاز: برابر؛ انجام: و سیدی عبدالقادر گیلانی و غیر هما قدس الله
ارواحهم و التوفيق من الله سبحانه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی 128 گ، 17سطر (13×7/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 5- 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 372گ، 17 سطر (16/5×9/5)، اندازه:17×27/5سم [ف: 1- 256]
آغاز: برابر؛ انجام: پس چون آن زن این تصرف نکرد در حال حق تعالی چندان کند
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی به امضای «عف»، با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج،330گ، 19سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×20سم [ف: 3- 818]
آغاز: برابر؛ آغاز حاشیه: سپاس و ستایش خدائی را که آیینه دل دوستان خود را جایگاه ذات کریم خود گردانیده؛ انجام: هر لحظه چو ناقوس کشم از دل تنگ ** از دوری آن دیر جگر سوز آهنگ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی از ملا عبد الغفور لاری با نشانی «عف» و او در دیباچه آن می گوید که این حواش را از خود جامی هنگام تلمذ نزد وی استفاده کرده یا به یمن نفس مبارک ایشان فهم نموده لاری حواشی خود را به درخواست فرزندش ضیاء الدين یوسف نگارش داده، مجدول، دارای سرلوح؛ 373گ، 18سطر ، اندازه: 18×25/5سم [ف: 2- 208]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با امضای «عبد الرحمن» و روی برگ اول حاشیه ها نسبت داده شده به خود جامی و خط وی و به نظر می آید که این حواشی و نسبت نادرست و جعل باشد؛ جلد: تیماج، 276گ، 23 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 4-406]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ با دو رساله جواهر نامه و علم قیافه در هامش مورخ 954 و 955 که به خط نستعلیق آیغوت احسانی است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 369گ، 18 سطر (11×15)،اندازه: 23×16سم [ف: 5- 720]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 335 (گنج، 2150/4 - 2151). نیمی از کتاب، در 2 مجلد؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 10؛ 400گ [عکسی ف: 2- 284]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 335 (گنج، 2150/4- 2151]. نیمه دوم نسخه ش 249 است؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 10؛ 322گ (401- 722) [عکسی ف: 2- 284]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مجدول، با سر لوح زیبا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 286گ، 18 سطر (21×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 8- 67]
بی کا، تا: قرن 9 و 10 [نشریه: 4- 328]
آغاز: برابر؛ انجام: فهرست: ذکر النساء العارفات الواصلات آل مراتب الرجال و الله اعلم رابعه عدویه رحمها الله تعالی - لبابه المتعبده - مریم البصريه - ریحانه و الهه - معاذة العدويه - عفيرة العابدة - شعوانه - کردیه - حفصه یتت سرین - رابعه شامیه ... کتاب: ... تفصیل تصنیفات حضرت ایشان علیه الرحمة. تفسیر تا ایت و ایاک فارهبون - شواهد النبوه - نفحات الانس - نقد النصوص رساله طریق خواجگان اشعه اللمعات شرح فصوص لوامع شرح بعضی ابیات تایبه فارضیه ... بعد از آن حضرت امیر عمارت عالی بر قبله حضرت ایشان علیه الرحمة و الرضوان بنیاد نهادند و جمعی از حفاظ تعیین فرمودند وفقه الله زیاده الاكرام و الحمد لله علی التمام. جامی که بود مایل جنت مقیم شد ** في روضة مكرمة عرضها السماء/ کلک قضا نوشت روان بر در بهشت** تاریخه و من دخله کان آمنا (898)
خط: نستعلیق بسیار خوب، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ مجدول، با دو سرلوح بسیار عالی؛ مهر: «غلام شاه عباس»، «محمد و علی خیر البشر»، ناصر الدين شاه قاجار، عبدالوهاب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرم، 615ص، 19سطر ، اندازه: 30/2×20/2 سم [ف: 7- 766]
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 102ق، کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 36×26سم [ف: 3- 248]
بی کا، تا: 907ق [میراث اسلامی: 5- 570]
خط: نسخ، کا: هروی، محمد بن حسن، تا: شوال 909ق؛ میان ص 1011 و 1012 در سرگذشت شیخ احمد نصر الله افتاده و می پیوندد به مقدمات ش 28؛ کاغذ: سمرقندی، 27سطر (15×5/2)، اندازه: 23/5 × 33/5 سم [ف: 17- 90]
خط: نستعلیق، کا: یوسف علی بن محمود شاه، تا: 11 ذیحجه 912ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 302گ، 23سطر ، اندازه: 22/3×17/5 سم [ف: 4- 827]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 15 رمضان 913ق؛ مجدول، مصحح؛ تملک: عبدالغنی حسینی؛ 375گ، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 3- 87]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 926ق؛ مجدول؛ اهدایی: محمد جواد میرزائی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 230 گ، 27 سطر (11×20)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 5- 1524]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن فخر الدين طهرانی، تا: پنج شنبه 30 شوال 140ق؛ تملک: فیض الله نقشبندی بسکطاسی در شهر اورنه 1061؛ 200گ، 21سطر ، اندازه: 23×15 سم [ف: 8- 4811]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 1618 .Add. از نفحات الانس؛ بی کا، تا: با تاریخ 141ق [فیلمها ف: 2- 287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی تنبی کاتب، تا: پنج شنبه 17 ذیقعده 942ق؛ مجدول، مصحح، تملک: درویش عمر منزوی در مغلقر که از شیخ محمود ندی مفتی آن شهر هدیه گرفته با مهر وی به تاریخ 1100؛ 279گ، 17سطر ، اندازه: 24×17سم [ف: 8- 4811]
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، حبیب الله بن جمال الدين، تا: پنج شنبه 9 ذیحجه 960ق، جا: بغداد؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [ف: 17- 148]
آغاز: که در زمان واحد یا در ازمنه متفاوته انوار ولایت؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 رمضان 960 ق، جا: مکه مکرمه، افتادگی: آغاز؛ تملک: سید محمد مشهور به خیری با مهر: «به نور چار یار پاک گوهر ** محمد را شفاعت روز محشر 114»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 772ص، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2- 57]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 968ق؛ محشی از عبدالغفور لاری در 968 و شعبان 979، مقابله شده؛ با کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-133]
خط: نستعلیق، کا: شیخ بده جنید چشتی، تا: چهارشنبه 22 صفر 970ق؛ مصحح، محشی با رمز «ع» (عبدالغفور لاری)؛ تملک: فرج بن محدی الحصاري به تاریخ 988 در آکره هند، زین العابدين شیروانی به تاریخ ذیقعده 1235 در شیراز؛ جلد: تیماج، 357گ، 19 سطر ، اندازه: 25×16سم [ف: 23- 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 974ق، هداية بن یوسف قزوینی؛ کاغذ: بخارایی، جلد: مقوایی، 236، 25 سطر (11×18/5)،اندازه: 25×17سم [ف: 3- 367]
بی کا، تا: 974ق؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هر لحظه چو ناقوس گشتم از دل تنگ ** از دوری آن دیر جگر سوز آهنگ
خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن محمد سعید ین سید احمد حسینی، تا: اواخر ذیحجه 976ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 210گ (135پ - 344پ)، 23 سطر، اندازه: 34×23سم (ف: 9- 367]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1034 (مشترک 821/11). در 3 مجلد؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 27 ذیحجه 976ق، با سرلوح، نسخه بسیار خوب با نمایه در آغاز؛ 700ص [عکسی ف: 2- 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 974- 977ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 270 ص، 27 سطر (24×14)، اندازه: 24×36/5سم [ف: 5- 375]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: محمد امین بن قاسم محمد بن محمود زیارتگاهی هروی، تا: 27 ذیقعدہ 980ق؛ مجدول، مصحح، محشی با نشان «ع، و ...)؛ جلد: ساغری ارغوانی، 729ص، 19 سطر ، اندازه: 24×15سم [ف: 50- 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ماوراء النهري، بی کا، تا: 986ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ واقف: نائینی؛ جلد: ساغری، 427گ، 18 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 24×17سم [ف: 7- 177]
این نسخه مقتبس ز انفاس کرام ** کز وی نفحات انس آید بمشام/ کاندم که دمم بیکدم آید آن دم ** از من نظر رحمت خود باز مگیر این نسخه از دو بخش و یک مقدمه تشکیل شده است: بخش اول نفحات الانس نورالدین عبدالرحمن جامی رحمة الله علیه است که در حالات شعرا و بزرگان عرفا و علمای زمان است و به خط نسخ و شکسته نستعلیق و ثلث خفی خوش ضیاء الدين محمد قزوینی به سال 990ق است، بخش دوم شامل تكملة النفحات جامی است که به خط نستعلیق خفی زیبا و دلربای میر عماد الحسني به سال 992ق است و اما مقدمه ای بر این نسخه به خط عبد اللطيف
لاریجانی (نستعلیق خفی بسیار خوب مرقوم است که فتحعلی شاه قاجار با قشونی متجاوز از نود هزار عسکر به جانب خراسان برای فتح و پیروزی آن سامان روانه و نواب مستطاب شاهزاده محمود میرزا را به سپهسالاری برگزید، پس از حل و فصل و اصلاح امور آن دیار فهرست کتابخانه (نام آن ذکر نشده) از نظر آن شاهزاده گذشته و یک جلد کلام الله مجید به خط احمد نیریزی و کتاب دیگر به نام نفحات الانس (نسخه حاضر) به خط میر عماد مورد توجه مشار اليه قرار گرفت به طوری که یکی از بزرگان و دانایان در آن مجلس حاضر بود مبلغ سه هزار تومان به عنوان بهای کتاب به رسم پیشکش بپردازد اما مورد قبول و استرضای خاطر شاهزاده واقع نشد و این دو کتاب همچنان در کتابخانه باقی ماند و بعد از آن در زمان سلطنت مظفر الدين شاه قاجار از کتابخانه به سرقت رفته است و بعد از مدتی توسط نظمیه وقت کشف و دوباره بکتابخانه عودت داده شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: ضیاء الدين محمد قزوینی و میر عماد حسنی، تا: 990- 992ق؛ مجدول، مذهب، با یک سرلوح، با چهار کتیبه و شش نیم ترنج مرصع بسیار عالی، در حواشی بعضی از صفحات معانی مشکله متن و برخی توضیحات بخط نستعلیق میر عماد؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوای روکش مخمل، 547ص، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×21/5سم [ف: 7- 776]
نسخه اصل: قاهره در تاریخ فارسی طلعت 1؛ بی کا، تا: با تاریخ 990ق؛ نویسانده دهه سوم ذیحجه 990 در احمد آباد گجرات، مقابله شده در دهه سوم ذیقعده تا 1 ذیحجه همین سال [فیلمها ف: 267-1]
آغاز و انجام: برابر
با فهرست اعلام آن؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه خواوند بن میرک، تا: 999ق؛ با شمسه مذهب مرصع ممتاز، مذهب، با سرلوح مذهب بسیار عالی؛ در صفحات 529- 530 یادداشتی است به خط مرتضی قاجار ولد اسکندر میرزا ابن نائب السلطنة عباس میرزا که دوباره حادثه وحشتناک زلزله شهر اسلامبول در ششم محرم الحرام سال 1312؛ مهر: ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار، «بروز قیامت بلرزد جسد - محمد بفریاد جعفر رسد 1165»؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، اندازه: 43×35سم [ف: 3- 235]
گزیده آن است؛ خط: نستعلیق، کا: علائی، علی بن شعبان، تا: 1000ق؛ 53گ (140پ- 192پ) [ف: 5- 324]
خط: نستعلیق، کا: صباغ کشمیری، ابراهیم بن علی، تا: شنبه 24 شوال 1000ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 278گ، 14 سطر (12×6/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 16- 734]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: سلخ رمضان 1000ق؛ مجدول؛ تملک: شیخ علی با مهر «توکلی علی 1100 في کل الأمور علی ...»، رضاقلی هدایت در خیق خوارزم در 1267 با مهر «رضاقلی» (بیضوی)، محمود بن علی، ابراهیم بن محمد با مهر: «یا فعال» (شلجمی)؛ جلد: تیماج، 263گ، 20 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ: 5- 2232]
آغاز: برابر؛ انجام: ترجمه اربعین حدیث، مناقب خواجه عبید الله انصاری، رساله تخفیف مذهب صوفی ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ مهر: «هو الواقف این جلد کتاب را در دارالدوله کرمانشهان سرکار شریعتمدار امام الجمعة و الجماعه آقا اسدالله مدظله وقف فرمودند 133» (قطرهای شکل)؛ جلد: تیماج مذهب، 338 گ، 21سطر ، اندازه: 20/7×12/5 سم [ف: 22941]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 10 یا 11؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 588گ، 16سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 45- 105]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با تکمله ملا عبدالغفور لاری [نشریه: 7- 701]
آغاز: برابر؛ انجام: کارشان جز نفی ذات و وصف و فعل خویش نیست ای خدا چه بود که جامی را کنی در کارستان این نسخه مقتبس را انفاس کرام کزوی نفحات انس آبد بمشام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح توسط طاهر هاشمی و دیگری به تاریخ 1358، محشی لغوی از کتاب «صحاح»، دارای سرلوح؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 392گ، 23سطر (10/7×4/7)، اندازه: 9/5× 16/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در پایان می رسد به ابوجعفر سماک؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 21گ، 15 سطر ، اندازه: 19/9×1372 سم (ف: 4- 827)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 234 گ، 23 سطر ، اندازه: 21/9×14/6 سم [ف: 4 -827]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 232 گ، 21سطر (10/5 ×17)، اندازه: 22×16سم [ف: 5- 387]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح؛ جلد: مقوایی، 146 گ (126پ - 271ر)، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 17- 294]
آغاز: شیخ الاسلام گفت که قبول و صحبت پس از عیب دیدن درست آید که آدمی ... ابوبکر الوراق الترمذي؛ انجام: برابر
ثلث سوم کتاب است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز ووسط؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 113 گ، 17سطر ، اندازه: 17 ×25 سم [اهدائی رهبر: 8- 338]
آغاز: برابر؛ انجام: کارشان جز نفی دات و وصف فعل خویش نیست ** ای خدا چه بود که جامی را کنی در کارشان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب پر کار، مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ 338گ، 19سطر ، اندازه: 14/3× 22/2سم [اهدائی رهبر: 8-339]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول، با یک سرلوح؛ قطع: ربعی [نشریه: 4- 415]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و به ثقتی الحمد لله حق حمده و الصلوة علی رسوله وصفیه من خلقه محمد و اله و سلم السنه زین الي العلما امام الائمه ابو اسماعیل عبدالله بن ابی منصور محمد بن ابی معاذ علی بن محمد بن احمد بن علی بن جعفر بن منصور بن مت الانصاري قدس الله روحه و کرم وجهه و مت الانصاري رحمه الله قدم هراة مع احنف بن قیس ... قال أبو القاسم جنید بن محمد صوفی رحمه الله حکایات المشايخ جذ من جنود الله عزوجل یعنی للقلوب از وی پرسیدند که این حکایت چه منفعت کند مریدان را جواب داد که الله تعالی می گوید عز ذکره و کلا نقص علیك من ابناء الرسل ما بنشت به فواد می گوید عز ذکره که قصهای (قصه های) پیغمبران و اخبار ایشان بر تو می خوانیم و از احوال ایشان ترا آگاه می کنیم تا دل ترا بآن ثبات باشد و قوت افزاید؛ انجام: از ذوالنون پرسیدند که عارف که بود گفت کان ههنا فذهب اذیحی معاد پرسیدند از صفت عارف گفت رجل معهم باین منها و قال مراة اخری عبد کان فبان سمعت شیخ الاسلام رحمة الله یقول الحق اذا اراد في امتناع ... سبحان من عرفتی قربه سبحان من الميمني نقله.
تلخیصی از نفحات الانس در ذکر حالات بعضی از عرفا و صوفیان است؛ خط: نستعلیق خوب به شیوه هراتی، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ مجدول؛ تملک: در سال 1051 ق در تملک شخصی در دار السلطنه اصفهان بوده؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: هراتی، جلد: چرم مذهب، 286ص، 19سطر ، اندازه: 17×25/5سم [ف: 7- 773]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ جلد: تیماج، 218گ (1 -218)، 25- 23 سطر ، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 27/2- 62]
خط: نسخ، کا: فرید بن مبارک ظفر آبادی، تا: شوال 1001ق؛ مجدول؛ مهر: «نجی من تمسك بال احمد» (مربع)؛ جلد: گالینگور، 306گ، 21 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 1- 130]
آغاز: پس سائل گفت یا ابابکر ما تلك الذروة کفت الدنيا و العقبي
خط: نستعلیق خوب، کا: انصاری، ابراهیم بن اسماعیل، تا: شنبه 22 شعبان 1015ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 274گ، 15سطر ، اندازه: 24×14سم [ف: - 62]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1025ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 325گ، 19سطر ، اندازه: 13/5 ×23سم [ف: 4- 828]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسینی، تا: 1027ق [الفبائي: - 585]
آغاز: ملا عودله و بپاس گفتی هر آدمی را؛ انجام: کزوی نفحات انس آید به مشام
خط: نستعلیق، کا: حصاری، علی بن محمد، تا: 1027ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، کا: سید نصرالله ابن سید صالح دزفولی، تا: اواسط جمادی الاول 1030ق؛ مجدول، با کتیبه مذهب بسیار عالی کار هرات؛ تملک: ابن لطف الله حسن طهرانی؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روکش چرم، 696ص، 20 سطر، اندازه: 24/8×16/5 سم [ف: 7- 770]
آغاز: عنوان القول في المعرفة و العارف و التعرف ... معرفت عبارتست از باز شناختن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شرف الدين بن احمد کاتب، تا: 1 ربیع الأول 1037ق؛ جلد: گالینگور زرشکی، 263گ، 21 سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 33/1 -90]
آغاز: برابر؛ انجام: ذوالنون گوید که کنیز کی ... می گوید که من الله را می بینم.
تا شرح حال جاریه سودا را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1048ق؛ با سرلوح، مجدول؛ تملک: عبداللطیف بخاری در
1048؛ 922گ، 19 سطر ، اندازه: 12×17 سم [ف: 2- 194]
آغاز: ...... مطلق وجودی و ذاتی مطهر از لوث حدثان ارزا ... ابو علی جرجانی ...
خط: نسخ، کان محمد رحیم بن میرزا محمد صالح، تا: 18 جمادی الثاني 1055ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ در آغاز صورت سند نصب خلیفه که در عصر صفوی به سال 1108 صادر شده نقل شده مربوط به سید جعفر خلیفه برادر سید ابراهیم خلیفه در طالش و سواد چند فرمان که جای مطالعه جدی دارد، با یاد دادشتی که حاجی خلیفه عبدالله عثمانی نقشبندی در بلده طیبه مدینه منوره کتاب نفحات را برای وی خریداری کرده با مهر «عبد نکال» (بیضی)، سواد رقعه شیخ الاسلام هرات از جانب حسن خان شاملو؛ 332گ، 17 سطر ، اندازه: 18/4 ×24/2 سم [ف: 43۔ 213]
منتخبی از نفحات الانس و مقالی در موافقت صوفیان با کتاب خدای؛ بی کا، تا: 1059ق؛ جلد: تیماج، 2گ، اندازه: 22/5×13/5 سم [ف: 1- 537]
منتخبی از نفحات الانس جامی؛ بی کا، تا: 1059ق؛ جلد: تیماج،4 گ، اندازه: 13/5 ×22/5سم [ف: 1- 540]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، یوسف بن فضل الله، تا: سه شنبه 17 ربیع الاول 1073ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 259گ، 21 سطر (18×10/5)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 16- 754]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 صفر 1094ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 317گ، 23 سطر، اندازه: 23×12سم [اهدائی رهبر: 8- 338]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 157 گ، 24سطر،اندازه: 21/2 ×30سم [ف: 4- 858]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق هندی، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مجدول، محشی؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 473گ، 14 سطر (7×16)، اندازه: 23×13سم [ف: 7- 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 326 گ،اندازه: 23×14سم [ف: 7- 179]
آغاز: (صفحه 126) ایشان و ائمه علماء این طایفه ذکر کرده؛
انجام: ناگاه دیدم که آن جاریه بر بالای سر وی (صفحه 125)
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام (یک صفحه از ابتدای آن افتاده و بر اثر جابجا شدن و شماره گذاری غلط نظم کتاب نیز بر هم خورده و بدین نحو باید مرتب شود قسمت اول از صفحه 126 شروع می شود تا برگ 283 می آید و قسمت دوم از برگ «1» نسخه شروع می شود و تا برگ 125 می آید)؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 283گ، 21سطر (16/5×8)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 6- 836]
خط: نسخ، کا: عبدالکریم، تا: 1135ق، در سه برگ آخر، دیگر برگها نسخ کهن و گویا از قرن 9 و 10؛ با سر لوح، مجدول مصحح، محشی با نشان «منه، عبدالغفور لاری، احمد»؛ تملک: ابراهیم بن اسماعیل در 1214؛ مهر: «سعد 1119»؛ کاغذ: سپاهانی، 360گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 24×15سم [ف: 13- 3067]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید حامد حسنی قادری برهانپوری، تا 1138ق؛ مهر: «نور چشم اصفیا نورالحسین 1333» (چهار گوش)، «سید محمد نورالعلی 1253»؛ کاغذ: ترکی، 687ص، 19 سطر ، اندازه: 24×15سم [ف: 2- 58]
آغاز: بسمله. بعد حمد خالق کون و مکان و صلوة و سلام سید انس و جان سیاح لامکان صلی الله علیه و علی آله؛ انجام: خاطرم رام با کشاکش شان ** وقت من خوش ز قصه خوش شان
منتخبی است از کتاب «نفحات الانس» عبدالرحمن جامی، مشتمل بر حالات و مواعظ و ذکر تاریخ وفات بزرگان و اولیاء الله؛ خط : نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، 19گ، 18سطر ، اندازه: 24×15سم [اهدائی رهبر: 5- 210]
آغاز: شیخ اسرافیق رحمة الله از قدیما نست شیخ الاسلام گفت که وی از پیروان ذولنون مصریست؛ انجام: حق تعالی او را از مراتب تعینات مجرد گرداند و از قید عقول برهاند و بکشف و شهود ... از داستان شیخ اسرافیل تا مکتوب شیخ کمال عبدالرزاق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 244گ، 15 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×16/6 سم [ف: 3- 540]
درباره شیخ رکن الدين علاء الدوله به نقل از نفحات الانس جامی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1221ق، ص 10 و 11 الحاقي، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32- 154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان محمود بن محمد شریف، تا: 1224ق؛ مجدول؛
جلد: تیماج، 223گ (133پ - 355ر)، 25سطر (12×20/5)،اندازه: 30×20سم [ف: 14- 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر مهدی حسینی تیموری، تا: 1224ق، جا: رودان؛ واقف: هاشم اسدی مقدم؛ جلد: مقوایی، 162گ، 20 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 9- 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بابا محمد حامد بن بابا محمد خلیل، تا جمعه 21 رجب 1225ق؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: کشمیری، 537گ، 13 سطر ، اندازه: 19×11/2 سم [اهدائی رهبر: 8- 39]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمدلله إجمالاً و تفضيلاً و له الشكر بكرة و أصيلاً علی شرفنی با تمامه تفصيلاً ...
خط: نسخ، کا: محمود الباني، تا: 1225ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب و آرایش آن به سبک قاجار، همراه با کمد؛ 178گ (126- 303)، 29 سطر، اندازه: 10×22/5سم [ف: 36-479]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت: بچشم نقصان در دنیا نگریستن و باعراض از وی عزیز و گرامی زیستن و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق؛ 260گ، 16 سطر ، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [مؤيد: 3- 228]
آغاز: ذکر کرده و به حسب اقتضای وقت و مقام؛ انجام: برابر خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: فهرس اسامی المشايخ علی الترتيب المذكور في الكتاب. تمهید في القول في الولايه و الولي؛ انجام: ای خواجه بود که جامی را کنی در کارشان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1263ق؛ مجدول اصفهانی، 305گ، 23 سطر (17×10/5)، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 192-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن به طاقت وی بود ندانم که وی از که شنیده بود شیخ الاسلام گفت.
خط: نستعلیق، کا: طباطبائی، شکر الله بن محمد باقر، تا: با تاریخ 1295ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسینعلی بیدگلی کاشانی، ذیقعده 1342؛ جلد: تیماج مذهب، 147گ (1پ - 147 و (حاشیه)، سطور چلیپا، اندازه: 21×16/5 سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: - 37]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت به چشم نقصان در دنیا نگریستن و به نفحات الانس اعراض از وی عزیز و گرامی زیستن
از ابتدا تا شرح حال محمد بن فضل بلخی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1299ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی لغوی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 107گ(4پ - 110پ)، اندازه: 17/2×10/5 سم [اهدائی رهبر: 8- 339]
آغاز و باران آمدن گرفت و ناود نهاروان؛ انجام: از عشق سیرت محمدی مرا روزی طعام نبودی و اگر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: چندی بر آمد اعرابی باز آمد و گفت یا امیر المومنين آنچه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: - 678]
آغاز: بر کاغذی بنویس، بنوشت و به وی داد؛ انجام: گفت من این یاد نتوانم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 600ص، 17سطر ، اندازه: 25×15سم [ف: 1- 210]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 353گ، اندازه: 21/6×12/2 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امان الله [رایانه]
بی کا، بیتا؛ خریداری از علی آقا ربیعی؛ اندازه: 15/1 × 25/2سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 18/3×12/6 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: جبل قاسیون و حالیا آن موضع به صالحیه مشهور است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 564ص، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 2- 172]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 21ص، اندازه: 24/5×14 سم [ف: 21- 338]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 245گ [فیلمها ف:267-1]
نسخه اصل: فاتح ش 2886؛ بی کا، بی تا؛ 247گ [فیلمها ف: 1- 267]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 1243؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مقابله شده با نسخه عبدالغفور لاری شاگرد جامی با نقل حواشی او؛ 391 گ، 19سطر [فیلمها ف: 1- 267]
نسخه اصل: دهلی نوش 504؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 164]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4209؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ (585- 214)، 27 سطر [فیلمها ف: 1- 161]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 16839 .A؛ بی کا، بی تا، 3گ(149-151) [فیلمها ف: 2- 287]
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخشش 545؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-210]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، محشی؛ 294گ، 19 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 2- 331]
آغاز: برابر؛ انجام: کلک قضا نوشت روان بر در بهشت ** تاریخه من دخله کان آمنا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح، مجدول؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ جلد: تیماج، 422 گ، 17سطر ، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 9- 78]
بی کا، بی تا، چاپی است که در مطبع حیدر هند به سال 1289 با کتاب سلسلة الذهب به چاپ رسیده؛ نسخه را محمد معصوم بن زین العابدين شیرازی ملقب به رحمتعلی از روی نسخه نوشته شده 1017 که دارای آثار صحت بوده با آقا ملا افضل الدين گلپایگانی تصحیح کرده و این کار را در روز جمعه غره ربیع الثاني 1308 به پایان برده، محشی از محمد معصوم مذکور؛ تملک: حسین حسینی نعمة اللهي ملقب به شمس العرفاء با مهر «شمس العرفاء» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای [ف: 11- 305]
آغاز: از ایشان نیاید و تمسک به عزایم اعمال نمایند وجز بر ادای فرایض مواظبت نکنند؛ انجام: کتابها را وقف کردم و جامها به فقرا بخشیدم بغیر یک جامه که پوشیده بودم و گفتم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج، 130 گ، 15 سطر ، اندازه: 19×13سم [ف مخ: 5- 2232]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 468گ، 16سطر ، اندازه: 13/5 × 23/5 سم [ف: 8- 4810]
an- nafahat- ul ha'iriya wa- =n nafatat- ul husayniya fi S. il lum'at- il dimašqīya
عریضی خراسانی، حسن بن محمد علی، - 1306 قمری
“arīzī xorāsānī, hasan ebn- e mohammad ‘alī (- 1889)
وابسته به: اللمعة الدمشقية في فقه الامامية = لمعه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734- 786ق)
شرح مهمی بر «اللمعة الدمشقيه» شهید اول است. مؤلف می نویسد گرچه شهید ثانی آن را شرح نموده لکن چون غالباً به بیان دلیل و اختلاف اقوال و اخبار پرداخته و عمده این است، من این شرح را نوشتم.
آغاز : قال القوم في احکام الاموات و هی خمسة الاول الاحتضار یجب توجهه الى القبلة بحیث لو جلس استقبل اقول لما اراد بیان غسل الميت ذکر سایر احکامه؛ انجام: یجب حمله علی صورة الوصول جمعا بینه و بین الجزء السابق لانهما و أن تخالفا موردا الا ان الموردين من باب واحد اتفاقا فتم
از اول احکام اموات تا اوایل فصل پنجم از کتاب صلوة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ توسط مؤلف خط خورده و اصلاح شده؛ جلد: تیماج، 339گ، 35 سطر ، اندازه: 22×18سم [ف مخ]
آغاز: ... اما بعد فیقول الفقير الفاني و الأثيم الجاني محمد حسن بن میرزا محمد علی الحسيني العريضي الخراساني البشرويي انی سرت في ریاض العلوم و حدایق الرسوم فلم اظفر بروضة كافية للاستبصار ولا حديقة وافیه؛ انجام: حیث أن الأمر منحل في الوهم الى امرین احدهما الأمر بقتل انسان و ثانیهما الامر بقتل الفرد المخصوص منه و هو زید.
از اول کتاب الطهارة تا اواسط بحث دماء ثلاثه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 296گ، 25سطر ، اندازه: 32×21سم [ف مخ]
nafahāt-os sālekīn
خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949
xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn (- 1543)
در شرح و تأويل حدیث «في ایام دهر کم نفحات فلا تعرضوها» و این که نفحه های فیوض الهي بر دو قسمند: خاص و عام. فیوض خاص که ویژه پیامبران و اولیاء الله و دانشمندان است، دوم عامه مردمان. به نثر آمیخته به نظم با عناوین «ای طالب صادق». و اشعار به تناسب از شاعران عارف نقل شده و از خواجه علاء الدين عطار نام برده است.
آغاز: الحمدلله الذي طهر نفوس السالكين بتجلیات نفحات اسمائه وصفاته ... اما بعد فقال النبي صلی الله علیه و آله: «ان لربکم في ایام دهرکم نفحات الا فتعرضوا لها» بدان ای طالب صادق ...
انجام: وعاشق را می رساند به وصل محبوب حقیقی. سرمایه سعادت ما در دیار بود ورنه به سعی ما گره از کار کی گشود چون قلم اندر نوشتن می شتافت چون به عشق آمد قلم بر خود شکافت بس کنم خود زیر کان را این بس است بانک دو کردم اگر در ده کس است
[فهرستواره منزوی 1038/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، کا: بابا گلکار، تا: قرن 10؛ مجدول تیماج، 14گ (58 پ- 71ر)، 15 سطر ، اندازه: 22×16 [ف:98-33/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محرم 1025ق، اهدایی: رهبری، دی 1368؛ 9گ، 19سطر ، اندازه: 25×16/5 سم [اهدائی رهبر: 5-211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد جمیل بن عبدالرحمن، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 13گ (76پ - 88پ)، 19 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 21- 308)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1401 (گنج، 667/2 ،842) خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1280ق؛ 13گ (145-157) [عکسی ف: 2- 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ واقف: حاج محمد رمضانی، جلد: تیماج مذهب، 17گ (78پ - 94ر)، 17سطر، اندازه: 23/5×16سم [ف مخ: 5- 2233]
nafahat- us surur fi ala'im- iZZuhur
حسنی حسینی، جواد بن علی اکبر، ق 14 قمری
hasanī hoseynī, javād ebn- e ‘alī akbar (- 20c)
تاریخ تأليف: 1318ق؛ محل تأليف: عتبات
این کتاب را مؤلف هنگامی که در سال 1318 ق در عتبات مشغول تحصیل بوده پیرامون امام زمان علیه السلام نوشته است. کتاب شامل دو «مقدمه» و 14 «مجلس» است: مقدمه اول در بیان اتفاق جمیع ملتها بر ظهور صاحب الامر در آخر الزمان و اختلاف آنان در شخص وی و مقدمه دوم در اثبات ظهور حضرت است به آیات و اخبار مأثوره به طریق خاصه و عامه.
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 26
آغاز: الحمد لله الذي أنار قلوب اولیائه بنور معرفة ولیه المحجوب عن الابصار ...
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 65گ، اندازه: 21×1375سم [ف: 1- 144]
an- nafahat- ul usfuriya
آل عصفور، حسین بن محمد، 1147 - 1216 قمری
āl- e ‘osfūr, hoseyn ebn- e mohammad(1735 - 1802)
پاسخ چند پرسش فقهی در باب اجتهاد و تقلید، غنا در مراثی حضرت ابا عبدالله الحسين و آیا وجوب معرفة الله في العباد فطری است یا کسبی نظری، که مجیب با استدلال به قواعد و استناد به احادیث، به تفصیل جواب داده است.
[الذريعه 248/24]
قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 538/5
آغاز: الحمدلله الذي فتح بالسؤال أبواب الأحكام ... و بعد فقد ورد علی من بعض اخوانی الكرام و اخلائی العظام بعض المسائل؛ انجام: فقال وای ما اعجب هذا و الماء الذي یجری علی وجه الأرض يمنة و يسرة بلا روح و لاحيلة و لا قوی
خط: نسخ زیبا، کان حسینی مرعشی، عبدالمهدی، تا: قرن 13؛ 29گ (97- 125ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 466]
nafaḥāt- ul ‘anbar
حوثی صنعانی، ابراهیم بن عبد الله، 1187- 1223؟ قمری
hūsī san‘ānī,ebrāhīm ebn- e ‘abd- ol- lāh(1774 - 1808)
کتابی است در سه مجلد، در شرح حال علماء و فضلاء یمن، که در قرن دوازدهم هجری می زیسته اند. مؤلف، کتاب را به ترتیب حروف معجم مرتب نموده و تفصيلاً درباره هر کدام از
مترجمین سخن گفته و هر چه در احوالات آنها، از سلسله نسب، و اساتید و مشایخ، و تأليفات منظوم و منثور و غیر آن یافته درج نموده است. شوکانی معاصر مؤلف بوده و می گوید: هم اکنون مشغول به جمع تراجم علماء قرن دوازدهم از اهل یمن است و من مقداری از آن را دیده ام (البدرر الطالع 19/1).
آغاز: الوالد شرف الاسلام الحسين بن حسن بن محمد... المعروف بالحوثی؛ انجام: تم الجزء الثاني بحمد الله و عونه.
نسخه اصل: علی امیری، کتابخانه ملت، استانبول، ش 2399. جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ثلث اول قرن 14؛ 207گ، 19 سطر [عکسی ف: 2- 30]
آغاز: حرف الميم: المولي حسام المحسن بن المتوكل علی الله اسماعیل بن الامام القاسم؛ انجام: قال في الام: انتهاء الموجود من نفحات العنبر ..
نسخه اصل: علی امیری، کتابخانه ملت- استانبول، ش 2400. جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 18 ذیقعده 1324 ق، جا: صنعاء؛ 248گ، 18 سطر [عکسی ف: 2- 31]
آغاز: وسمیته نفحات العنبر ... في القران الثاني عشر؛ انجام: تراجمة القرآن صفوة من اتی - بمعجزة کالشمس قامت الي الحشر.
نسخه اصل: علی امیری، کتابخانه ملت، استانبول، ش 2398. جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه غره ذیقعده 1326ق؛ افتادگی: آغاز؛ 229گ، 19 سطر [عکسی ف: 2- 29]
nafahāt-ol qoyūb le-arbāb-el qolūb
کربلائی، علی بن حسین، - 1135 قمری
karbalā’ī, ‘alī ebn-e hoseyn(- 1723)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
رساله ای است در آداب استخاره در یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و «خاتمه».
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 314
آغاز: بسمله. حمد بی حد و مدح بیعد حضرت عالم الغيب هادیی را سزا است که دانستن عواقب امور خاصه ذات اقدس او است که وعنده مفاتح؛ انجام: و ظاهراً که استخاره مشورت اولی باشد از استخارات قلبی و الله العالم بالغیوب المطلع علی ما تکنه القلوب و الحمدلله اولاً و آخراً
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد تیماج، 52گ، 14سطر (14/5×7/5 )، اندازه: 23×13سم [ف: - 436]
nafaḥāt- ul qudsīya
کر کی، حسین بن شهاب الدين، 1012 - 1076 قمری
karakī, hoseyn ebn- e šahāb- od- dīn (1604 - 1666)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26516
آغاز: بسمله. الا بذکر الله تطمئن القلوب؛ انجام: و اليه یسیر قول سید الاوصياء ...
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
nafaḥāt- ul qurb
حموی، احمد بن محمد، - 1098 قمری
hemavī, ahmad ebn- e mohammad(- 1687)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10943/5
کا: حفید بکلی افندی، ابراهیم بن علی، تا: قرن 13، جا: ترکیه عثمانی [میراث شهاب: س وش 2- 36]
nafaḥāt- ul lāhūt = tafsīr- u sūrat- il ixlās
موسوی زنجانی، محمد بن ابی القاسم، 1257؟ - 1329 قمری
mūsavī zanjānī, mohammad ebn- e abe- l- qāsem(1841 - 1911)
تاریخ تأليف: شنبه 26 جمادی الثاني 1286ق
تفسیری است با مشرب فلسفی، عرفانی از سوره توحید با عناوینی چون، نفحه، عرشية، شهاب طارد، تأئيد عرشی و فایده و در آن از نظرات فلاسفه یونان و مسلمان استفاده شده است.
[الذريعة 250/24 ؛ نقباء البشر 50/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16391/3
آغاز: الكل عبارة و انت المعني یا من هو للقلوب مقناطیس سبحانك یا الله و یا احد و اشکرك یا سرمد یا صمد ... نفحة: سورة الاخلاص مكية و قیل مدينة و سمیت سورة التوحيد؛ انجام: و اما الصمد فذاکره لا یجد الم الجوع هذا آخر ما اوردنا بیانه بمشية الله و الحمد لك یا هو ... یا من لا هو الا هو و قد فرغنا منه یوم السادس و العشرين من ایام جمادی الأولى في یوم السبت من عام ستة و ثمانین و مأتين بعد الألف ..
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 شعبان 1286ق؛ مصحح، با نشان «بلغ قبالاً» مقابله شده؛ 19گ (55پ - 73پ)، 25 سطر (22×9/5) [ف: 544- 41]
nafaḥāt-ul lāhūt fī la‘an-il jibt-i wa-ṭṭāġūt
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī,‘alī ebn-e hoseyn(1486 - 1534)
تاریخ تأليف: ذیحجه 917ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
رساله ای است در اثبات جواز لعن بر شیخین «جبت و طاغوت» و دشمنان عترت پیغمبر و کسانی که خلافت را بدون نص تصدی کرده اند به استناد روایات اهل سنت و کتب صحاح و مسانید ایشان و استناد به شواهد تاریخی، مشتمل بر یک «مقدمه» و چندین «فصل» و یک «خاتمه».
آغاز: اللهم فاطر السموات و الارض عالم الغيب و الشهاده انت تحکم بین عبادك فیما کانوا فیه یختلفون ... اثنی علیك کما انت اهله لفعلك الجميل و اقدسك و انزهك جزیلا با یلیق بجلال قدسك ...
انجام: و اشتملنا من قبیح العيوب فرغ من تسویدها مؤلفها العبد المفتقر الى جود الله و کرمه المعترف بذنوبه و عیوبه في سره و علنه علی بن عبدالعال بلغه الله ما یتمناه ... بمشهد مولی و مولی الثقلين الامام المرتضي علی بن موسی الرضا علیه و علی آبائه و اولاده المعصومين افضل الصلوات و التسليمات حامداً مصلياً
چاپ: . این کتاب بار اول پنهانی در نجف اشرف چاپ شده و چاپ آن را به مطبعه سعادت تبریز سال 1360 نسبت داده اند.
[الذريعة 250/24 و 143/4 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 477/4 ؛ حياة الكركي و آثاره 524- 517/2 و 331/5 - 523]
شروح و حواشی:
1- نفحات اللاهوت (ترجمه)؛ استر آبادی، امیر محمد بن ابی طالب(- 10)
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: قرن 10؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 107گ، 12 سطر ، اندازه: 11/5 ×18 سم [ف: 1- 71]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 447 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 43]
خط: نسخ، کا: سید کلب مهدی، تا: 16 ذیحجه 917ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 191ص (1- 191) [سنا: ف: 2-5]
آغاز: ... فتقبل منی انك انت السميع العليم. اما بعد، فان الله سبحانه؛ انجام: ليلة الجمعة الأربع عشرة ... حامداً، مصلياً مسلماً عوداً علی بدء ...
خط: نستعلیق پخته، کا: محمد بن یحیی حسینی، تا: 14
شعبان 919ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشانی «منه مد ظله»؛ 69گ (1ر- 69ر) [ف: 1- 263]
آغاز: البسيط، و المصيبت التي شملت روس نسخه اصل: گنج بخش ف ش 13140 فهرست نشده؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 984ق؛ افتادگی: آغاز؛ 53گ (2- 54) [عکسی ف: 285-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ کاغذ: کشمیری، 85 گ، اندازه: 18×12 سم [ف: 1- 247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ واقف: صغری دختر میرزا محمد علی، رجب 1182؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 26گ، 15 سطر (5×11)، اندازه: 16×9 سم [ف: 16- 465]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: شرف الدين علی تبریزی، تا: 1009ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 155ص، 17 سطر ، اندازه: 10×19 سم [ف: 5- 33]
آغاز و انجام: برابر کا: گیلانی، حمزه بن احمد، تا: 1018ق؛ 22 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف: 4- 141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امام قلی، تا: 23 ذیحجه 18 10ق؛ جلد: تیماج مذهب، 100گ، 15 سطر ، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 5- 2233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسوی، محمد مؤمن بن عبدالرضا، تا: اواخر ذیقعده 1026ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 65گ (105- 169پ)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 7- 143] و [عکسی ف: 5- 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن محمود مدعو به کمال واعظ فیروزآبادی میبدی، تا: سه شنبه 11 جمادی الاول 1037ق؛ 79گ (1پ - 79پ)، 17 سطر ، اندازه: 15/2×14 سم [ف: 9- 305]
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد صالح کاشانی، تا: یک شنبه 8 ربیع الثاني 1040ق؛ جلد: مقوایی، 20گ (19 پ- 28ر)، اندازه: 26×20سم [ف: 12- 162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1067ق، از روی خط مولف استنساخ شده؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 61گ، 21سطر، 21×13سم [ف: 1- 246]
خط: نسخ، کا: محمد بن عزالدین، تا: جمعه 13 ربیع الاول 1094ق؛ از نسخه خط مؤلف نوشته؛ 98گ (2پ - 99) اندازه: 11/5 × 16/5 سم [نسخه پژوهی: 3- 70]
آغاز: برابر؛ انجام: بالصلوة و التسليم و التجليل و التكريم خيرة ملك العلام من الانام نبیه و عترته و اله الائمة الاعلام و لعن... علی اعدائهم الى یوم القيامة تمت الرسالة ... سنه 1296ق
خط: نستعلیق خفی، کا: وزیر علی، تا: 1296 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و انا العبد الأذل السيد حسین عفی عنه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا [رایانه]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسین کرمانشاهی، تا: 1300- 1305ق، جا: سپهسالار قدیم؛ جلد: تیماج سرخ، 203گ، 14سطر (7×13/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 5- 721]
آغاز: برابر؛ انجام: من عام ال الثلاثين و ثلاثه مائه بعد الالف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1330ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین معروف به حاج شیخ آقا (فرزند شیخ محمدرضا بن ملا محمد صالح برغانی)، تا: 2 ربیع الاول 1332ق، جا: کربلا؛ 99 گ، 15 سطر ، اندازه: 20×15سم [ف: 11- 415]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ جلد: تیماج، 68گ (142پ-209ر)، اندازه: 21×16سم [ف: - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی فرزند شیخ عباس، یزدی «سیبویه»، تا: دوشنبه 17 صفر 1341ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: مقوایی،167گ، 15 سطر (13×7)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 29-120]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ نسخه ای نزد سید محمد علی روضاتی در اصفهان یافت می شود [نسخه پژوهی: 1- 163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن ابراهیم، بی تا؛ پس ازین در 5 صفحه لغت نامه ای است که ظاهرا از منشات مؤلف است؛ واقف: فهرستی؛ 106گ، اندازه: 20×13سم [ف: 4- 265]
آغاز: برابر؛ انجام: و الطلب الى البيعة بالاهانة و التهديد بتحریق البيت و جمع الحطب عند الباب ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ بی کا، بی تاب 73گ (72پ - 144پ)، 19 سطر ، اندازه: 21×14سم [ف: 26- 473]
nafaḥāt- ul lāhūt (t.)
استر آبادی، امیر محمد بن ابی طالب، ق10 قمری
estarābādī, amīr mohammad ebn- e abī- tāleb (- 16c)
وابسته به: نفحات اللاهوت في لعن الجبت و الطاغوت؛ محقق کر کی، علی بن حسین (890- 940ق)
ترجمه ای است از کتاب «نفحات اللاهوت في لعن الجبت والطاغوت» محقق کرکی؛ مترجم شاگر مؤلف بوده است. این ترجمه در بعضی نسخه ها «لعنیه» نامیده شده است. در یک «مقدمه» و چند «فصل» و یک «خاتمه»، در ذم دشمنان اهل بیت علیهم السلام
آغاز: سپاس بی قیاس لایق خالقیست که محبان آگاه و مخلصان درگاه را باشارات با بشارت اولئك المقربون و ستایش ... اما بعد چنین گوید اقل عبدالله محمد بن بی ابی طالب استر آبادی
انجام: مخالف سنت و اخبار مصطفوی باشد باطل و نامسموع خواهد بود و الله یهدی من یشاء إلى صراط مستقیم و الحمد لله رب العالمين.
[الذريعة 250/24 و 143/4 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 255/1 ؛ فهرستواره منزوی 218/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 19 جمادی الثاني 951ق؛ مصحح؛ مهر: «رفیع الدين محمد حسین موسوی» (کروی)؛ تملک: هدایت الله بن قاسم بن خواجه جلال بن شیخ اویس اصفهانی متخلص به فنایی؛ واقف: شاه عباس صفوی، 1037؛ جلد: گالینگور، 54گ، 11 سطر ، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 1- 128]
آغاز: برابر؛ انجام: و روز قیامت نبوده است زیرا که مضمون آیه کریمه آنست که ایمان. خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 15، 16 سطر ، اندازه: 19×15 سم [ف: 1 -129]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: نایینی، هدایت حسین بن غیاث الدين علی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20گ(21پ - 40پ)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16- 475]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن جلال الدين حسنی أردستاني تا: پنجشنبه 27 رجب 1006ق، جا: جزة القهبائية؛ کاغذ: اصفهانی،7 سطر ، اندازه: 17×9سم (تراثنا: س 6 ش 3- 114]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن جلال الدين حسینی اردستانی، تا: جمادی الأول 1010ق؛ کاتب ساکن جزه از قرای قهپایه؛ جلد: تیماج، 41گ (59پ - 99ر)، 16 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مسعود بن محمد رض جوشقانی، تا: 4 جمادی الاول 1018ق؛ جلد: تیماج، 19گ، 19سطر ، اندازه: 12×22 سم [ف: 2- 907]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 1058ق؛ 33گ (129پ- 161ر) [ف: 1- 54]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 11 -888]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8ص (361-368)، 25سطر (10/5 ×21/5)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 9 -1191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1117ق؛ جلد: تیماج، 24گ (1پ- 24پ) 19 سطر (14×6/5)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 12- 25]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: جمادی الاول 1228ق؛ 10 گ (121ر- 130پ) (متن و سپس هامش) [ف: 2- 50]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله یهدی من یشاء إلى صراط مستقیم ... سنه 1236
خط: نستعلیق خفی، کا: علی آبادی، حسین بن محمد، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج، قطع: خشتی [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 128گ، 12 سطر ، اندازه: 12×17 سم [ف: - 50]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 46گ (1پ - 46ر)، 12 سطر ، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 1- 83]
آغاز و انجام: برابر بی کا، بی تاب جلد: تیماج، 31گ (165ر195-پ)، اندازه: 12×19 سم [ف: 1- 387]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن روح الله حسنی، بی تا؛ مهر: «عبده رضی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 23گ، 17سطر ، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 15- 72]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، تملک: محمد جعفر بن تقی الدين محمد واعظ عقیلی، محمد بن ملاعبدالله ؛ جلد: تیماج، 87گ، 13 سطر ، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 5- 350]
nafahāt- ol lāhūtīye
ساقی خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی خان، - 1286 قمری
saqi xorasani, mohammad zaman ebn- e kalb- ali xan (- 1870)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1235ق
در بیان سلوک عرفان و موحدین و وصول به عالم یقین به قوانین انبیا و اولیاء و ائمه دین و چگونگی تحصیل اخلاق پسندیده و اجتناب از رذایل نکوهیده، مستند بر آیات و احادیث و گفته های عرفا به نثر و نظم، مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «نفحه» و یک «خاتمه»: مقدمه: در حکمت ایجاد خلق؛ نفحة: في التوبه و الرياضه؛ نفحة: في الخوف و الرجاء؛ نفحة: في المجاهد و المراقبة؛ نفحة: في السهر و البكاء؛ نفحة: في الاخلاص و الرياء؛ نفحة: في التواضع و التكبر؛ نفحة: في ترك الدنيا و الزهد فیها؛ نفحة: في الصدق و التفكر؛ نفحة: في المعرفة و الوحدة؛ نفحة: في التوكل و اليقين؛ نفحة: في الرضا و التسليم؛ نفحة: في الخوف من الموت.
آغاز: عباراتنا شتی و حسنك واحد، و کل الى ذاك الجمال بشیر، هر که نه گویا بتو خاموش به ..... این مختصریست که از نکات انفاس قدسیه بزرگان دین اقتباس شده
انجام: این نسخه شد تمام بآخر رسید عمر** ما همچنین در اول وصف تو مانده ایم؛ اللهم اغفر لمؤلفه و قاریه و کاتبه ... محمد زمان بن علی جلائر خراسانی (تاریخ تأليف)
[فهرستواره منزوی 675/6]
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1235ق؛ با سخنی درباره نفحات لاهوتیه نوشته محمد علی بن اسماعیل تفرشی خسروی با شمارش بیت های آنها با نامه ملا اسماعیل ارغدی مشهدی خراسانی به آقا محمد حسین؛ جلد: میشن، 91گ (5پ - 95ر)، 21 و 23 سطر،اندازه: 21×16سم [ف: 5- 354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان محمد حسن تویه ورودری صوفی، تا: 1274ق،جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 134گ (10پ - 143ر)، 18 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 22- 161]
an-nafaḥāt-ul maskīya fī-l asmā’-il makkīya wa-l a‘māl-ul manāsikīya
وزیر، هادی بن ابراهیم، 758 - 822 قمری
vazīr, hādī ebn-e ebrāhīm (1358 - 1420)
قصیده رائیه ای است در حدود 155 بیت. نام این قصیده در برخی منابع چنین آمده است: «النفحات المسكية في ا المكية و الأعمال المنسكية».
[اعلام المؤلفين الزيديه 1070؛ مصادر الفكر الاسلامي في اليمن 218]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1248/9
آغاز: بسمله.بعث الهوى شوقی الى ام القرا ** و مؤسس الشيخ الذي سن القرا/ و وجدت اثقال الذنوب عظيمة ** فرجوت فیها ان نخط عن القراء انجام: وعد المدينة تودع احمدا ** و تعود من بعد الوداع مقهقرا/ ثم الصلوة علی النبي و آله ** ما افترمبتسم الأقاح و نورا
خط: نسخ، کا: سراجی یمنی، یحیی بن صالح، تا: 1395ق؛ 7 ص (79- 73)، 13 سطر [عکسی ف: 3- 555]
an-nafaḥāt-ul muṣṭafawīya fī ajwibat-il masā’il-il yūsufīya
آل عصفور، حسین بن محمد، 1147 - 1216 قمر
āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (1735 - 1802)
پاسخ استدلالی به سؤالات پراکنده ای است که از مؤلت شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8795/1
آغاز : الحمدلله الذي فتح بالسؤال ابواب الاحكام و رفع بالاختلاف الى العلماء الاختلاف و الايهام في مسائل الحلال و الحرام و الصلاة علی محمد و آله و سائل الانام الى مقاصد التفقه في الدين و الاسلام؛ انجام: وای ما اعجب هذا او هذا الماء الذي یجری علی وجه الأرض يمنة ويسرة بلا روح و لا حيلة و لا قوی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود 1225ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح 44گ (1پ - 44پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 28- 271]
nafahāt- on nūr
صدر السادات، محمد رضا بن میرزا رفیع، - 1345 قمری
sadr- os- sādāt, mohammad rezā ebn- e mīrzā rafi“ (1927)
یکی از مجلدات «روضات النور» اوست در 34 «مطلب»، درباره صفات خداوند و طریق عبادت معبود و قبح عجب و حسن اعتراف به قصور و ولایت و اصول دین و روح و رکن رابع و نفی آن و رد شبهات مخالفان و جز اینها، با دیباچه ای در ستایش فرمانروای فارس و شیراز و دو خطبه، نام کتاب در دیباچه یاد شده است.
آغاز: آغاز دیباچه: بسمله. منت خدای را عزوجل که درین جزو زمان و در این زمان فرخنده اوان؛ آغاز متن: بسمله، حمد و سپاس مرقادری را سزد که عالم کون را به قدرت مقدریش
انجام: چنان چه پیش اشاره شد و این مطلب را به همین ختم کردیم اللهم اجعل خاتمة أمورنا خیرا
[نسخه های منزوی 1461؛ فهرستواره منزوی 588/9]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6321
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 4 جمادی الاول 1331ق، گویا اصل؛ 103گ، 13 سطر ، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 4- 828]
nafh- uttīb min gușn- il undulis- ir rațīb
مقری، احمد بن محمد، 992 – 1041 قمری
maqarrī, ahmad ebn- e mohammad (1584 - 1632)
تاریخ تأليف: جمعه آخر ذیحجه 1039ق؛ محل تأليف: قاهره
مشتمل بر اشعار و منشآت ومطالب ادبی فراوان همراه با شرح حال عده ای از ادبا و دانشمندان عصر مؤلف. اصل کتاب به نام وزیر وقت لسان الدين بن خطیب بوده، و ابتدا «عرف الطيب في التعريف بالوزیر ابن الخطيب» نامگذاری شده و سپس به عنوان فوق تغییر نام یافته و در انتهای عنوان «و ذکر وزیرها لسان الدين بن الخطيب» افزوده شده است. کتاب در دو «قسم» و هر یک در
چند «باب» تنظیم شده و در ماه رمضان 1038 ق در قاهره پایان یافته، سپس مطالب زیادی بر آن افزوده شده و در جمعه آخر ذیحجه 1039 ق به اتمام رسیده است.
چاپ: معجم المطبوعات 1778/2، لیدن، جزء 1و2، 1861 و 1865م؛ بولاق، جزء4، 1279ق؛ مطبوعات الازهريه، 1304 ق.
[ذخائر التراث العربي 848/2 ؛ معجم المؤلفين 78/2 ؛ هدية العارفين 157/1]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1577
آغاز: القسم الثاني من الكتاب في التعريف بلسان الدين بن الخطيب
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1757. قسم دوم می باشد؛ خط: نسخ، کا: سلیمان بن احمد (جواد؟)، تا: سه شنبه آخر رمضان 1182ق؛ مجدول؛ کتاب را عبد الله بن سلیم مطالعه کرده؛ 457ص [عکسی ف: 4- 432]
nafhat-ol anvār
ذهبی دزفولی، عین الدين حسین، ق 14 قمری
zahabī dezfūlī, ‘ayn-od-dīn hoseyn (- 20c)
مثنوی ای است نزدیک به 2220 بیت و پس از خطبه ای کوتاه در آن آمده است: «چون اضعف خدام الفقراء حسین بن محمد رضا همیشه خاطری مایل به حضور اهل ذوق و طیبات ان من الشعر لحكمة ایشان داشت ...».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: بدون شماره/12
آغاز: ای رخت آینه طلعت ذات ** صفت لعل لبت آب حیات. در ستایش استاد خویش آقا محمدعلی عاشق علی شاہ کومالکی می گوید: پیر ما ماه فلک پیما بود ** پیر ما مهر جهان آرا بود/دو جهان بر خدمش هندویی ** مشتری چشم عطارد رویی/ قطب افلاک ولایت دل او *** هر نفس مهر و مهی حاصل او/ من ملایک به طوافش دیدم ** اولیا قاف به قافش دیدم/ همه ذرات باو گویا بود ** در گهش سینه ده سینا بود/ عشق معشوق صفت عاشق نام ** بد محمد علی آن ماه تمام انجام: سال هجرت به هزار و سیصد ** نوزده بود به توفیق احد/ دوم ماه صفر در تهران ** روز سه شنبه بهرام نشان/ از کم و بیش بیک ماه کشید ** در توحید درین عقد فرید/ گفته شد از کرم یزدانی ** چه گر از بخش ایزد دانی/ قلم بانغم سید عین ** گفت یا رب نظری کن به حسن/ دمبدم باد درود از دم پاک ** بر روان بخش روان لولاک/ آل و اصحاب ورا باد سلام ** صلواتی ز ملیک علام
بی کا، بی تا [نشریه: 5- 743]
nafḥat- un raḥmānīya fi ħall- i ‘uqdat- un qirānīya
نهاوندی، علی 1369 قمری علی اکبر بن محمد حسین، 1292 -1369 قمری
nahāvandī, ‘alī akbar ebn- e mohammad hoseyn (1875 - 1950)
این کتاب به اشکالاتی که احتمالاً بر ظواهر آیات کریمه در سوره های «یس» و «الصافات» وارد شده است پاسخ می دهد. مؤلف، ابتدا با عناوین «نفحة رحمانية في حل عقدة قرآنية» بخشی از آیات را آورده آن گاه با عناوین «العقده» به طرح اشکال پرداخته سپس با عناوین «الحل» پاسخ داده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25911
آغاز: سورة یس صلی الله علیه و آله نفحة رحمانية ... قال الله تع انك لمن المرسلين علی صراط مستقیم العقدة ما تقولون في قوله علی صراط مستقیم فانه لاحاجة فیه ظاهرا لأن المعلوم أن الرسل لا یکونون الا علی صراط مستقیم الحل نقول فائدته کما في تفسیر روح البيان وصف الشرع بالاستقامة صریحا و آن دل لمن المرسلين علیه التزاما فجمع بین الوصفين في نظام واحد کانه قال انك لمن المرسلين الثابتين علی طریق ثابت استقامة و قد نکره لیدل به علی انه ارسل من بین الصراط علی صراط مستقیم انجام: و عن الثاني بأن المراد من الموتة الأولى کل ما یقع في الدنيا کذا في التفسير الكبير و النيسابوري و في روح البيان الا الموتتنا الأولى التي کانت في الدنيا و هی متناولة لما في القبر بعد الاحياء للسؤال.
از ابتدای «یس» تا آیه 81 از سوره «الصافات» می باشد؛ خط: نستعلیق، کان سبط شیخ علی اکبر نهاوندی ملقب به فرید، تا: رمضان 1372ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377ش؛ جلد: گالینگور، 21، 22سطر ، اندازه: 20×27سم [ف: 22- 464]
nafhat- or rūh va tohfat- ol fotūh
حاتمی صوفی، مؤيدالدين محمد، - 700؟ قمری
hatami sufi, mo'ayyad- od- din mohammad (- 1301)
اهدا به: بانویی دانشمند
محل تأليف: سینوت
در «علوم تجلیات و واردات غیبی و مکاشفات و مشاهدات عیانی» در دو «قسم»: 1. علوم نافعه و معارف مفیده؛ 2. اعمال جسمانی و اخلاق و عبادات و نصایح؛ او در این کتاب از تأليفات خود: خلاصة الارشاد، ارشاد الخلاصه، اکسیر الكمالات که این سه را «به زبان دری» نوشته، و اذواق ختمین به عربی و رساله علوم احدی و معارف احمدی در تقاسیم علوم، و شرح فصوص، و شرح مواقع النجوم، و کتاب الأسماء، یاد می کند.
آغاز: جوامع محامد نامتناهی در مجامع و مشاهد پادشاهی سزاوار حضرت عزت صمدیت و مقام اقدس احدیت و بارگاه سرمدیت
چاپ: تهران، 1372ش، تحقیق نجیب مایل هروی، انتشارات مولی
[الذريعه 17/150 ؛ هدية العارفين 484/2 ؛ فهرستواره منزوی 1039/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2393 و 5084-ف
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: انجام؛ تملک: شاهوردی خان بیگلر بیگی لرستان، فرهاد میرزا ؛ کاغذ: دولت آبادی،- 271ص، 11 سطر (16×11)، اندازه: 24×17سم (ف: 9- 992] و [فیلمها ف: 3-132]
nafḥat-ur rayḥāna wa rašḥat-u ṭilā’-il ḥāna
محبی، محمد امین بن فضل الله، 1061 - 1111 قم
mohebbī, mohammad amīn ebn-e fazl-ol-lāh (1651 - 1700)
این کتاب حاوی شرح حال شاعران عرب و نثر نویسان عرب نویس است در هشت «باب»: 1. محاسن شعراء دمشق و نواحی آن؛ 2. نوادر ادبای حلب؛ 3. نوابغ بلغاء روم؛ 4. ظرئف ظرفاء عراق و بحرین؛ 5. لطائف لطفاء؛ 6. عجائب نبغاء حجاز؛ 7. غرائب نبهاء مصر؛ 8. تحایف اذکیاء عرب.
آغاز: انزه الله و اسبحه و اسئله التوفيق و استمنحه حامدا له تعالی باسمائه علی جلائل آلائه و دقائق نعمائه حمدا تتعطر مجاری الانفاس بنفحة من نفحاته
انجام: و قد رأيت أن أختم الكتاب بهذین البيتين و انا مستشفع في اصلاح احوالی بصاحب القبلتين و هما: لئن ضاقت بی الايام ذرعا ** فصبری مذهب ما عشت کربی/ خلقت من الأماني في حیاتی ** فارجوا في مماتی عفو ربی
چاپ: قاهره، عیسی الحلبي، محقق عبد الفتاح محمد الحلو، چاپ اول، 1388- 1389ق.
[قاهره (فهرست الكتب العربية الموجودة بالدار لغاية آخر سنة 1926م) جلد 419/3؛ ایضاح المكنون: ج 2 ص 669، الأعلام للزرکلی: ج6ص 41؛ الاوقاف العامة موصل 183/2]
شروح و حواشی:
1- ذیل نفحة الريحانة و رشحة طلاء الحانة؛ محبی، محمد امین بن فضل الله (1061- 1111ق)
آغاز: برابر؛ انجام: و قولی ما خص ذو الجهل الدني برتبه ** الا کما خص الختام بخنصر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد بن حسین مشهو به ابن خراط حنفی، تا: 1018 ق [تاریخ احتمالا 1108 صحیح باشد]؛ از سطری که در پشت صفحه اول آمده ظاهرا نویسنده تا سال استکتاب این نسخه زنده بوده، زیرا از عبارت «اطال الله عمره» این معنی مستفاد می شود، با سر لوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 583گ، 29 سطر (18/5×8/5)، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 7- 313]
آغاز: الآماني و وفالی في جنحها بالضمان زمانی فتاؤلت احادیث کالاریاق؛ انجام: برابر
از آغاز بخشی از خطبه مؤلف افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ تملک: نادر بن بدیع الزمان ملقب به صاحب اخبار قاجار در جمادی الاول 1295 ق با مهر «ابن بدیع الزمان نادر 1292» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج منقش، 45گ، 29سطر ، اندازه: 24×16سم
[اهدائی رهبر: 8- 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود سوالاتی حنفی عثمانی، تا: اواخر شوال 1211ق؛ مهر: «عبده محمد حسن 1243» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 436گ، 35سطر ، اندازه: 28×16سم [ف: 26- 234]
آغاز: ... الأماني و وفا لی في جنحها بالضمان زمانی فتاولت احادیث؛ انجام: صغیر الجوهر المثمن و اعتدر عن کبرها القائل ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ تملک: نادر بن بدیع الزمان صاحب أخبار القاجار 1295 با مهر «ابن بدیع الزمان نادر» (بیضی)؛ جلد: چرم، 450 گ، 29سطر ، اندازه: 24×15/5 سم [مؤيد: 3- 584]
nafhat- ul abir fi hukm- il biyr
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn- e ‘abd- ol- lāh (1665 - 1710)
تاریخ تأليف: یکشنبه 16 ذیقعده 1099 ق
در حکم آب چاه و این که ممکن است نجس شود و چگونگی تطهیر آن اگر نجس شد در هفت «مقدمه» پس از آن بحث مفصل در این موضوع و نقل گفته های فقهاء و رد و ایراد در آنها.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 194/20 و 713/20 عکسی
آغاز: الحمدلله علی نعمائه المتواترة وله الشكر علی آلائه المتظاهرة المتوافرة حمد غریق في بحار نعمة الباطنة و الظاهرة؛ انجام: تجنبه عن التلوث بادناس السيئات محصورة في اکتساب اسباب السعادات ...
خط: نسخ، کان محمود بن عبد السلام المفتي بحرانی، تا: 1108ق؛ 41گ (113پ - 153ر)، 18سطر ، اندازه: 16×11سم [ف: 1- 281] و [عکسی ف: 2- 372]
nafḥat-ul ‘abīr fī ‘ilm-it ta‘bīr
آل عصفور، حسین بن محمد، 1147 - 1216 قمری
āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (1735 - 1802)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19155
آغاز: بسمله. و بعد فیقول الراجي عفو ربه الغفور محمد علی بن محمد تقی آل عصفور؛ انجام: و قال تم لا تقص الرؤيا ال علی مؤمن خلاف الحسد البغي.
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
an-anfḥat-ul ‘anbarīya fi-l istixārat-i bi-l-qur‘at-iššar‘īya
بحرانی، سلیمان بن عبدالله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاریخ تأليف: 4 ربیع الاول 1104ق
در استخاره به روش قرعه که از طریق شرع به دست می آید و از روایات اهل بیت علیهم السلام استفاده می شود و پس از رساله «المنارات الظاهرة» به التماس بعضی از برادران دینی تأليف شده و مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «فصل» می باشد: المقدمة: في ماهية القرعة و الدليل علی صحتها؛ فصل 1. في الاشارة الي مواردها؛ فصل 2. في آدابها و وظایفها المعقولة و المنقولة؛ فصل 3. في صفة الاستخارة بالقرعة. در خطبه کتاب آمده: «لما وفقنی الله سبحانه لتأليف الرسالة الفاخرة الموسومة بالمنارات الظاهرة في الاستخارات المأثورة عن العترة الطاهرة التمس منی بعض اخوانی الديانين آن اشفعها برسالة وجيزة في الاستخارة بالقرعة الشرعية المأثورة عن العترة النبوية و سادة البرية واضیف الى ذلك ما یدل علی صحة الاعتماد علی القرعة من المعقول و المنقول و اذکر آدابها المأثورة ووظائفها المشهورة علی نمط شریق بهی و اسلوب لطیف عبقری فاجبت ملتمسه واملیت هذه الرسالة بالاستعجال علی طریق الارتجال».
آغاز: ربنا قرعنا بابک مستمدین للصواب وقصد [نا] جنابك مستهدین فاهدنا للرشاد في کل باب ...
انجام: فلا یتم ما ذکره المتوهم من دخولها في الاطلاق و هل هو الاكالعام المخصوص و لیکن هذا آهر ما نذکره في هذه الرسالة حامدین لله علی افضاله و مصلین علی سیدنا محمد و آله ... فرغ من تأليفها العبد ... من السنة الرابعة و الماية بعد الف من الهجرة النبوية علی مهاجر ها الف الف صلوة و تحية
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن عبد السلام المفتي بحرانی، تا: 1108ق؛ 7گ (40ر-47ر)، 18سطر ، اندازه: 16×11سم [ف: 1-275] و [عکسی ف: 2-367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: زین الدين بن محمد بن یوسف بن محمد بن مودع عالی معنی قراونی الان بحرانی اوالی، تا: 6 صفر 1113ق؛ مصحح؛ تملک: میر محمد صادق، محمد حسین بن محمد موسوی اصفهانی در 29 ذیقعده 1329ق؛ مهر: کتابخانه مجد الدين نصیری؛ 21گ (1پ -20ر)، 14سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 29/1-30]
an-anfħat-ul ‘anbarīya fī ansāb-i xayr-il barīya
صدر العالم، محمد بن کاظم، ق 9 قمری
sadr-ol-‘ālam, mohammad ebn-e kāzem (- 15c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9631
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الموجودات و کونها و فطر الصور و لونها؛ انجام: و انزل القرآن بالنهی عن ذلك فهذ السبب الموجب لقتل البنات و الله اعلم بحقيقة الحال
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی، رکابه دار؛ جلد: مقوا، 152گ، 20سطر، اندازه: 20×24/5سم [ف: 31-24]
an-anfḥat-ul ‘anbarīya fī jawābāt-il masā'il-iš šūštarīya
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījī, ‘abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
پاسخ شانزده پرسش است در فقه و کلام و مسائلی اعتقادی که ملا مقصود علی بن علی نجار شوشتری (چنانچه در حاشیه نسخه آمده) پرسیده و سماهیجی با استدلال پاسخ می گوید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6322/4
آغاز: اللهم قمنا بأقمصة العدالة و أخلصنا من عقاید الجهالة و أسعدنا بمجانية أهل البدع و وقفنا لاقامة الجمع؛ انجام: و ضرب الصفح عما صدر من الخلل و الدعاء بصلاح الأحوال و حسن العاقبة في المآل
کا: محمد بن میر علی بن حسین بن علی شوشتری، تا: 1157ق؛ با نسخه های خط مؤلف با ملا محسن بهبهانی مقابله شده؛ جلد: تیماج، 18گ (132پ-149ر)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 16-291]
nafḥat-ul qabūl fī midḥat-ir rasūl
نابلسی، عبد الغني بن اسماعیل، 1050 - 1143 قمری
nābolosī, ‘abd-ol-qanī ebn-e esmā‘īl(1641 - 1731)
قصایدی است به ترتیب حروف الفبائي در مدح حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و اله وسلم) و مقدمه ای دارد به نثر از شاعر.
[قاهره، فؤاد سید 173/3 ؛ معجم ما کتب عن الرسول 68/4-69؛ ایضاح المكنون 670/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7978/2
آغاز: الحمدلله الذي رحم بمحمد علیه الصلاة و السلام اهل هذا الوجود. آغاز قصاید: مدح خیر الأنام فیه شفاء ** بلغت قصدها به البلغاء
خط: نسخ، کا: موسی بن ابراهیم، تا: 1153ق، جا: مدینه منوره؛ جلد: تیماج، 24سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 26-459]
an-anfḥat-ul qudsīya fī ajwibat-il ḥaydarīyya
حسنی کاظمی، حیدر بن ابراهیم، 1205 - 1265 قمری
hasanī kāzemī, heydar ebn-e ebrāhīm(1791 - 1849)
تاریخ تأليف: 7 ربیع الثاني 1262ق
جناب آخوند ملا احمد خلف آقا محمد شفیع اصفهانی اصلاً محلاتی مسکنا، به مصنف درباره تفسیر آیه «یاابت انی رایت احد عشر کوکبا و الشمس و ...» و تفسیر یوسف به امام حسین (علیه السلام) و شمس به رسول الله (صلی الله علیه و اله وسلم) و قمر به فاطمه زهراء (علیها السلام) و احد عشر کوکبا به یازده امام معصوم (علیهم السلام) رجوع کرده و صحت و سقم آن را جویا شده، مؤلف در رد این توهم و بیان کیفیت تفسیر و تاویل قرآن رساله حاضر را به صورت موجز و مختصر پرداخته است. در کتاب حاضر به کتاب دیگرش به نام «عقائد الحيدرية في الحكمة النبوية» احاله داده است.
[الذريعة 255/24 شماره 1314]
آغاز: الحمد لله الذي انزل الكتاب باظهر بینات و ابهر حجج قرآنا عربیا غیر ذی عوج و الصلوة علی من خصهم بالوحی و التنزيل؛ انجام: فویل لهم مما کتبت ایدیهم و ویل لهم ممما یکسبون هذا آخر ما اوردناه.
خط: نسخ، کا: عبدالحسین، تا: 1301ق؛ افتادگی: انجام؛ 11گ (145-135)، 15سطر ، اندازه: 21×18سم [ف: -220]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 642/3عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-271]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أرار فلك الحكمه اليقينيه علی قطب الدائره الكوفيه؛ انجام: حامد مستغفرا مصلیا مسلما و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -586]
an-anfħat-ul qudsīya fi taḥqīq-i š.-il lum'a
رئیس العلماء، محمد طاهر بن حسن، 1294 قمری
raʼīs-ol-‘olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher (1877-)
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 189
بی کا، تا: رمضان 1298ق [نشریه: 5-228]
an-anfħat-ul qudsīya fi fiqh-işşalawāt-il yawmīya
آل عصفور، حسین بن محمد، 1147 - 1216 قمری
āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (1735 - 1802)
تاریخ تأليف: 20 صفر 1207ق
مختصری است استدلالی در احکام نمازهای یومیه به روش اخباری ها، که ظرف سه روز تأليف شده، و مشتمل بر سی و یک «فصل» است: 1. شرایط الطهارة؛ 2. الغسل؛ 3. التيمم؛ 4. وجوب ازالة النجاسة عن الثوب و البدن؛ 5. المطهرات؛ 6. فیما یعفی عن نجاسة؛ 7. اعداد الصلاة؛ 8 شرایط اللباس و مکان المصلي؛ 9. شرایط الاستقبال؛ 10. شرایط الوقت؛ 11. افعال الصلاة اليومية؛ 12. النية و تكبيرة الإحرام؛ 13. القراءة؛ 14. القيام؛ 15. الركوع؛ 16. السجود؛ 17. القنوت؛ 18. التشهد؛ 19. التسليم؛ 20. قواطع الصلاة؛ 21. احکام السهو و الشك؛ 22. صلاة الجمعة؛ 23. صلاة العيدين؛ 24. صلاة الايات؛ 25. صلاة الميت؛ 26. صلاة الطواف؛ 27. صلاة الملتزمة بالنذر؛ 28. قضاء الفوائت؛ 29. صلاة المقصورة للسفر و شرایطها و احکامها؛ 30. الصلاة القصور؛ 31. صلاة الجماعة.
آغاز: احمد کی یا من جعل الصلاة بعد المعرفة افضل الاعمال و العبادات الواجبة الموظفة ... اما بعد فانی مجیب ما سئلت عنه من بعض الاخوان ... لاحکام الصلوة الواجبة و لو بالتقلید لمن له اهلية
انجام: والا فلا حسنات لهم و لنقطع جری القلم في ساعة هذه الرسالة التي اوجبت لنا شدة العجالة ... ولکن التماس طالبها مع شدة حاجته اليها الضرورية او جبنا علی انفسنا تأليفها مع تجنبنا الاطالة ... سیما في اوقات الخلوات و مواضع الاجابة و ان یکفینی مصادمة الدهر و نکاله و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد و آله الطيبين الطاهرين ... حسین بن محمد بن احمد بن ابراهیم الدرازي ... في مدة قلیله لا تزید علی ثلثة ایام و الحمدلله وله الشكر علی الاتمام.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان = مؤلف، تا: 1207؛ جلد: تیماج، 84گ، 12سطر ، اندازه: 15×10/5سم [ف: 20-580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد بن احمد بن ابراهیم بن عصفور، تا: جمعه 29 ذیقعده 1214ق؛ مصحح، محشی از کاتب؛ جلد: تیماج، 83گ، 11سطر ، اندازه: 10×13/5سم [ف: 7-66]
خط: نسخ، کان احمد بن علی بن احمد بن علی [بحرانی]، تا: 1219ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 61گ (1پ-61پ)، 15سطر ، اندازه: 16×21/5سم [ف: 14-211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1219ق؛ مصحح؛ قطعه شعری توسط «ابو الحسين، الشوبكي الخطي» در مدح کتاب و مؤلف آن آمده که گویا سروده کاتب آن باشد؛ جلد: چرم، 72گ، 13سطر (10/5×7)، اندازه: 16×11سم [ف: 36-145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن یوسف بن کاظم الموسي، تا: ذیحجه 1224ق؛ در گ 89ب شش سطر است به همین خط از پاسخهای حسین بن محمد بن احمد بن ابراهیم درازی بحرانی به پرسش های احمد بن شیخ حسین بحرانی که درباره او «الولد الاسعد» گفته شده و پرسش نخست آن درباره کشتن کشتنی است در بحرین و رو به قبله آنجا؛ 29گ (61پ-89ر) [ف: 5-2087]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن حسن بن علی بن زین الدين بحرانی کراز کافی، تا: جمعه 7 جمادی الاول 1226ق؛ تملک: علی قمی محدث زاده؛ جلد: تیماج، 35گ (1پ-35ر)، 22سطر ، اندازه: 21×15/5سم [ف: 13-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن مهدی سماهیجی بحرانی، تا: 15رمضان 1279ق؛ تملک: سید جواد بن علوی بن جواد بحرانی منامه ای به تاریخ 4 جمادی الاول 1335؛ جلد: تیماج، 49گ، 18سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 4-174]
آغاز: برابر؛ انجام: و من راض بالعلم الإلهي نفسه ** لما کان في التقليد في الحق راضياً
خط: نسخ، کا: حسین بن عباس بحرانی، تا: ربیع الأول 1290ق؛ مصحح، محشی؛ 58گ (54پ-111ر)، 18سطر (7×13/5)، اندازه: 17×10سم [ف: 39-172]
خط: نسخ، کا: موسی بن شحتور بن محمد بن حمزه جزائری و عبدالمجید بن محمد جواد، تا: 1230- 1308ق؛ تا برگ 68 از موسی بن شحتور بن محمد بن حمزه جزائری در 1230 و از برگ 69 تا 73 نسخ عبدالمجید بن محمد جواد در سال 1308؛ 36گ ( 73-38)، 18سطر ، اندازه: 20×15سم [صد و شصت نسخه: -66]
an-anfħat-ul qudsīya li-alfāz-il barīya
عاملی، حسن بن زین الدين، 959 – 1011 قمری
‘āmelī, hasan ebn-e zayn-od-dīn (1552 - 1603)
دو قصیده لامیه است هر کدام در پنجاه بیت، اول در آداب و فضایل اخلاقی و دوم در پاسخ شخصی که به استقبال قصیده وی رفته و مهملاتی به هم بافته است.
آغاز: قصیده اول: تحققت ما الدنيا علیك تحاوله ** فخذ حذر من یدری بمن هو قاتله
آغاز قصیده دوم: ألا فض فاك الله یامن رسائله ** تحقق منها للمحقین باطله
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمهدی بن شیخ صالح، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 22سطر ، اندازه: 14/1×26/7سم [ف: 29/1-398]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عاملی، صالح بن سلیمان، تا: 1092ق، جا: مدینه منوره؛ 3گ (65ر-67پ)، اندازه: 14×20سم [ف: 24-213]
an-anfħat-ul maskīya fi-r riḥlat-il makkīya
سویدی، عبدالله بن حسین، 1104 - 1174 قمری
sovaydī, 'abd-ol-lāh ebn-e hoseyn (1693 - 1761)
این نسخه فصلی است از کتاب «النفحة المسكية» افندی که سفرنامه حج اوست و فصل حاضر مشتمل بر مناظرات بین عالمان شیعه و سنی در لجنه بغداد است که نادر شاه افشار برای تقریب بین فرق اسلامی به پا کرده بود. وی سنی مذهب است و از جانب نادرشاه مأمور نظارت بر لجنه مذکور بوده است.
کاتب دیباجه گونه ای برای این نسخه نوشته که در آن می گوید این فصل را به نقل از فرزند عبدالله افندی نوشته است و در فهرست ملک این فرزند محمد سعید بن احمد بن عبدالله سویدی بغدادی (1180-1246ق) معرفی شده است که نوه
مؤلف است نه فرزند وی.
چاپ: ابوظبی، المجمع الثقافي، 2003 میلادی، 357ص
[معجم المؤلفين العراقيين 26/1]
آغاز: الحمدلله ... اما بعد فهذة کلمات حکاها ابن عبدالله افندی في قصة ذهاب والده. قال و لنذکر قصة ذهاب الوالد رحمه الله تعالی الى شاه العجم ... قال الوالد ... في النفحة المكية (کذا) في الرحلة المكية ما نصه و قصة ذلك باختصار ان مملكة العجم لما اضمحلت و ملك الافغان دار مملکتهم اصفهان؛ انجام: فسالت لم هذا الازدحام و المغالبة فقیل أن الشاه اذا سمع ازدحامهم و مغالبتهم. انجامه: هذا آخر ما وجدناه منقوط من ابن عبدالله افندی علیه ما یستحقه و الحمدلله علی قوة الاسلام في زماننا هذا ببركة حضرة ظل الله في العالمين سلطان السلاطين و خاقان الخواقين الشاه.
بخشی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ بر نوشته از خط پسر مؤلف؛ تملک: محمد بن صادق حسینی طباطبایی مورخ 24 جمادی الثاني 1331ق؛ جلد: مقوایی، 23گ، 16سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 19424/2
آغاز: وجدت بخط الفاضل الأديب الشيخ محمد سعید السويدي البغدادي ما صورته و لنذکر قصة ذهاب الوالد یعنی والده الي شاه العجم الظالم الغشوم نادر شاه و اجراء الحق علی یدیه و اخماد نار الباطل بمباحثته و ارجاع الشيعة عما هم علیه اذ لا یخلو ذلك عن فائدة قال الوالد رحمه الله تعالی في النفخة المسكية في الرحله المكية
خط: نسخ، کا: عبدالحفیظ بن محمد صالح حماد، تا: 1148ق؛ مجدول، در دنبال آن نامه ای است که ابوالبرکات خادم الحديث عبدالله بن حسین بن مرعی بن ناصر الدين دوری سویدی در آن نقل می کند که در صحن خانهام الخير خانم افندی صفیه دختر وزیر حسن پاشا آنرا پیدا کرده و مهر عبد الله بن منصور داشته است، سپس نامه دیگری است در پاسخ آن و بندی از محاضرات سیوطی؛ کاغذ ترمه استانبولی، جلد: میشن، 36گ، 21سطر ، اندازه: 17/3×24/5سم [ف: 1-568]
an-anfḥat-ul maskīya wa-t tuḥfat-ul makkīya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
تاریخ تأليف: رجب 869ق
مشتمل بر علم نحو و بدیع و معانی وعروض به سبک کتاب «عنوان الشرف الوافي» ابن مقری یمنی (-837ق). سیوطی این کتاب را در یک روز در ماه رجب 869 تأليف کرده است و در نسخه ای تاریخ ساخت روز چهارشنبه 22 رجب 860 آمده است. چاپ: بمبئی، چاپ سنگی، 1304ق، لاهور، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 9ص
[کشف الظنون 1969/2 ؛ الاوقاف العامة موصل 239/2]
آغاز: المقامة الثانية المصرية من النفحة المسكية و التحفة المكية للجلال السيوطي رحمه الله تعالی أخبر هاشم بن القاسم قال اتیت الى قلعة مصر في یوم عید فطر؛ انجام: بالمؤنث نحو طالق و حایض. تمت المقامة بحمد الله.
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1702؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، رکابه دار؛ 3ص (276-278) [عکسی ف: 4-179]
خط: نسخ خوش و نستعلیق کتابتی، کا: عبدالسلیم بن محمد مهدی بن محمد هادی واعظ دهخوارقانی، تا: 1159ق؛ جلد: تیماج، 9گ (162-180)، اندازه: 11/4×23/5سم [ف: 17-43]
آغاز: الحمد لله الذي انشا الجود و منحه ما شاء من الجود و اطلع في سماء البلاغة بدور الكمال
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 24؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ 50ص (281-330) [عکسی ف: 1- 39]
آغاز: بسمله الحمدلله البدي الذي المرجع اليه؛ انجام: و سارت السوائر و الحمدلله وحده
خط: نسخ، کا: محمد صالح علامه حائری، تا: 1368ق [الفبائي: - 586]
آغاز: بسمله. رب یسر، احمد الله المبدى الذى المرجع؛ انجام: لا تأخذ في الله لومة لائم العاصي دائما الصلاة و السلم و ذلك في شهرا
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
nafhat-ul hidaya wa rashat-un nihaya
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījī, ‘abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
وابسته به: واجبات الصلاة و شرائطها و احکامها اللابدية؛ بحرانی، سلیمان بن عبدالله (1075-1121ق)
شرح استدلالی است بر «الرسالة الصلاة» استادش، سلیمان بن عبدالله الماحوزي. مشتمل است بر مباحث: في تعریف الطهارة والوضوء؛ في الغسل؛ في التيمم؛ في ازالة النجاسة؛ في اوقات الصلاة في النية و تكبيرة الإحرام؛ في قراءة الحمد؛ في القيام؛ في
الركوع؛ في السجود في القنوت؛ في التشهد؛ في قواطع الصلاة؛ في احکام السهو؛ في صلاة الاحتياط؛ في وجوب صلاة الجمعة؛ في وجوب الصلاة بکسوف احد النيرين؛ في صلاة الجماعة؛ في صلاة الخوف؛ في صلاة المسافر؛ في الصلاة علی الميت.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17927
آغاز: الخوان الى هذا الوقت المملو بالفتن؛ انجام: بالنذر و شبهه ای مثله و زنا و معنی اذا الزم ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 116گ، 25سطر ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 20-582]
nafḥat-ul yaman fīmā yazūl bihi-š šajan
شروانی، احمد بن محمد، 1200 - 1250 ؟ قمری
šarvānī, ahmad ebn-e mohammad (1786 - 1835)
تاریخ تأليف: 1222ق
رساله ای است متین در حکایات لطیفه و نکات ظریفه از مطالب گوناگون. این کتاب بعد از ذکر حکایات و ظرائفی چند نسخه از رسائل ادبی و تمثیلی را از جمله دو رساله منية اللبيب محمد جزائری و جوهر الفرد علی فرزند محمد ماردینی را در متن رساله آورده و به نام کتاب ها و مؤلفين آن اشعار نموده است. مؤلف از ادبای هند و ساکن کلکته بوده است. مشتمل بر پنج «باب»: باب 1.صد و چهل حکایت؛ 2. مناظرة الرجس و الورد و مناظرة المنجم و الطبيب؛ 3. مقاطیع و قصاید؛ 4. اربع لامیات (لامیه های چهارگانه)؛ 5. تغرید الصادح و الباغم.
آغاز: احمدلله الذي حلی البلغاء من عباده بحيلة اللطائف اذقهم حلاوة بدائع المعاني ...
انجام: ثلث من الدنيا اذا ما تحصلت لشخص فلایخشی من الضر و الضير غنی عن بنیها و السلامة منهم و صحة جسم ثم خاتمه الخير.
چاپ: مشار عربی، ص 962، تهران، سنگی، 1346ق، وزیری، 1+325ص؛ کشمیر، بدون تاریخ، رقعی، 414ص؛ دهلی، 1311-1312، 244ص؛ لاهور، 1866م، وزیری، 232+4ص؛ بمبئی، 1307ق، 315+4ص؛ هند، کانپور، 1912م، 72+4ص، به امر مولوی محمد سعید تاجر کتب کلکته با مدیریت محمد عبدالمجید.
[الذريعة 258/24 ؛ فزانة الخيال محمد مؤمن جزائری شیرازی ص 118؛ ایضاح المكنون 672/2؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-196]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الصلاة و السلام دائما ** علی الذي للرسل جاء خاتما
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 23گ (286 - 308)، 21سطر (10×14/5)، اندازه: 14/5×5/ 20سم [ف: 28-494]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بروجردی، تا: ذیحجه 1201ق؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی، 253گ، 14سطر (13×8)، اندازه: 15/2×22سم [ف: 7-884]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 رمضان 1231ق، جا: شیراز؛ دارای سرلوح، مجدول؛ تملک: خانلر میرزا احتشام الدوله، فرهاد میرزا معتمدالدوله مورخ 1279 ق در بلده خرم آباد؛ 148گ، 21سطر (15×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 1-592]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 653
همان نسخه بالا [نشریه: 5-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق؛ واقف: نایینی؛ 143گ، 17سطر (12×21/5)، اندازه: 20×33/5سم [ف: 7-883]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 3 صفر 1246ق؛ محشی با نشان «محمد تقی عفی عنه»، در برگ 2پ تا 4ر تقریظی بر این کتاب از قاضی القضاة نجم الدين ساکن کلکته؛ جلد: تیماج، 200گ، 15سطر (18×9/5)، اندازه: 25/5×16/5سم [ف: -682]
خط: نسخ، کا: علی اکبر ابن محمد مهدی، تا: ذیقعده 1268ق، جا: شیراز؛ 125گ، 21سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1-593]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 654
همان نسخه بالا [نشریه: 5-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد مهدی، تا: محرم 1272ق، جا: شیراز، به درخواست ملا محمد بن مرحوم ملا اسماعیل؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 128گ، 21سطر (15/5×9/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 51-38]
آغاز: برابر؛ انجام: فعذرا و سترا للقصور و رمت في نعیم بلا حصر و نعمی بلا حد.
کا: علی اکبر، تا: 1297ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 104ص (460- 563)، 15سطر (23×10)، اندازه: 19/5×42/5سم [ف: 10-101]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الباب الثاني من کتاب نفحة اليمن
تذکرفیه مناظرة النرجس والورد المسماه بالجوهر الفرد؛ انجام: عرفت في اثنا ذلك القيل والقال أن الطبيب هو مؤلف طیف الخيال ثم قام القوم للافتراق و تفرقوا وآخر الصحبة الفراق والله نعم المولى ونعم النصير وهو علی جمعهم اذا یشاء قدیر ولیکن هذا آخر الكلام والحمدلله علی نعمة الاتمام ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در این نسخه مناظره دوم: مناظر منجم و طبیب را از محمد مؤمن جزائری نقل کرده است؛ جلد: تیماج، 11گ (51ر-61پ)، اندازه: 21×11سم [ف مخ: 5-2234]
بی کا، بی تا، خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
an-nafḥ wa-t taswiya
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1711/5
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسینی مازندرانی، محمد سعید بن میر نظام، تا: صفر 1077ق؛ جلد: میشن، 7گ (154ر-160پ)، اندازه: 18×10سم [ف: 5-343]
نفحه روحیه - روحیه
النفخات الصمدية في اجوبة المسائل الأحمدية - نفخات القدسية في اجوبة المسائل الطبرسية
nafaxāt-ul qudsīya fī ajwibat-il masā’il-il ṭabarsīya =nafaxāt-uṣṣamadīya fī ajwibat-il masā’il-il ahmadīya
کر کی عاملی، حسین بن حسن، - 1001 قمری
karakī ‘āmelī, hoseyn ebn-e hasan (- 1593)
تاریخ تأليف: 12 ربیع الاول 997ق
پرسش های فقهی است که یکی از اکابر مازندران که گویا احمد خان ملک گیلان باشد از ایشان نموده و پاسخ داده است و حاوی فوائد فقهی می باشد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 230/1
آغاز: بسمله بسمك اللهم ابتداء و اليك انتهی منك بداية النعم و اليك نهاية الحمد ... و بعد فقد ورد الامر المطاع المقرون بالانقیاد و الاتباع ممن شاع صیت جلالته ...
خط: نسخ، کا: محمد زمان حسینی ارتیمانی، تا: 1069ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 91گ (1-91)، 21سطر (17×6)، اندازه: 25×13سم [ف: 1-197]
nafxat-ul kamāl = fadā'il-ul xamsa wa-l ‘ašara
ابن ابی الرجال، احمد بن حسن، ق13 قمری
ebn-e abe-r-rejāl, ahmad ebn-e hasan (- 19c)
تاریخ تأليف: 1199ق
مجموعه یادداشت های مؤلف است که آنها را به صورت فعلی تنظیم کرده و از ذکر اصحاب کساء - صلوات الله علیهم - آغاز نموده، سپس عشرة مبشره - علی حد قولهم - و سایر اصحاب و علماء و ائمه زیدیه را یاد می کند. مؤلف، گویا از زیدیه یمن بوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12397/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله و سلم علی سیدنا محمد خاتم النبيين و علی آله الطيبين الطاهرين ... وبعد فانی کنت کتبت اکثر هذه المنقولات في ذکر المشهورين من الناس ... فخشیت طرقها و ذهابها فجمعتها في هذه الكراسة ... و اول ما نبتدی به ذکر الخمسة ثم العشرة الى آخر الكلام ان شاء الله تعالی؛ انجام: انتهی ما اردت نقله بحمدالله في ایام متعددة آخره في شهر رمضان الكريم سنة تسع و تسعین و مائة بعد الالف ختم الله بخیر بقلم العبد الفقير المحتاج إلى عفو الله و رحمته احمد بن حسن بن احمد بن ابی الرجال لطف به في جمیع الأحزال و بلغه من رضاه غاية الآمال آمین اللهم آمین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق؛ محشی از خط مؤلف؛ ترقیمه: «ثم جمعا من خط سیدنا العلامة، احمد بن الحسن رحمه الله مضافة الى ما نقله اولا ... بتاریخ شهر صفر المظفر» (1999)؛ 11گ (62-52»)، 32سطر ، اندازه: 14×22/5سم [ف: 31-342]
النفخ و التسوية و الروح - تفسیر آية «فاذا سویته و نفخت فیه من روحی»
nefrīn-nāme
گویا سروده رافع در چهار «باب».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1570/3
آغاز: بیا ای دل مکن ترک وصال بی وفایان را ** مده بر دست هر ناکس زکف ... جانان را انجام: به تیره آه شب خیزان الهي مبتلی گردی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 295-5]
النفس- احوال النفس
بالنفس - اختلاف الناس في امر النفس و العقل
بالنفس - الفرق بین النفس و الروح
بالنفس - آداب النفس
النفس - حقيقة النفس
بالنفس- علم النفس
نفس - مباحثه عقل و نفس
النفس- مجادلة النفس
النفس- محاسبة النفس
النفس- مخاطبة النفس
النفس- معالجة النفس
نفس - معرفت نفس
an-nafs
افلاطون، 427؟ - 347 ؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5283/70
آغاز: سدد الله لنیل الخيرات و حصنك عن سبهة الخيرات و هداك الى اغراض الخفيات.
با عنوان: الفصل العاشر. رسالة في شرح ما للنفس ذکره. مما کان بها في عالم العقل اذا صارت في عالم الحس و مالها في عالم الحس ان صارت في عالم العقل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1082ق؛ از روی نسخه ای مغلوط نوشته شده؛ 2گ (189پ-190پ) [ف: 16-199]
an-nafs
؟ ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastū (-322 - -384)
رساله ای بسیار مختصر و منسوب به ارسطو است و مشتمل بر هفت «باب» و یا «قول» می باشد: باب 1. ذکر الوجوه التي یدرك منها علم الأشياء؛ باب 2. اثبات وجود النفس؛ 3. في آن النفس جوهر؛ 4. في أن النفس جوهر غیره؛ 5. في أن النفس حیه غیر مائته؛ 6. في أن النفس حية غیر مائته؛ 7. في ان النفس مفکره عاقله. شیخ الرئيس و خواجه نصیر طوسی نیز به شیوه آن رساله ای در همین باب نوشته اند و رساله خواجه مفصل تر است. دو رساله بدین نام هست که از روی عنوان باید گزینی از کتاب نفس ارسطو باشد. که بسیاری از عناوین آن مشترک است کمی با زیادتی و نقصان. نسخه ها یکسان نیستند و برخی در آغاز فهرست دارند.
آغاز 1: بسمله. هذا مختصر في قول ارسطاطالیس في النفس و هو سبعة أقوال. القول الأول في درك کل معلوم أن کل شیء اما معدوم و اما محسوس ...
آغاز 2: و هو سبعة أبواب الباب الأول قال الحكيم إن کل موجودات إما أن یدرك بالحواس و إما أن یدرك بالوهم مما وقع من الأشياء بحسب الحواس مع الحس به كناية في الدلالة علی وجوده
انجام: فالحركة ایضا غیر ذاتیه في الجسم فهی اذن غیر معوله من غیره
چاپ: با تحقیق عبدالرحمن بدوی، قاهره، مكتبة النهضة، 1954م
[تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، ذبیح الله صفا 96/1؛ کشف الظنون 1467/2 ؛ الذريعه 262/24]
شرح و حواشی:
1- النفس (مختصر)
نسخه اصل: کتابخانه آقای دکتر یحیی مهدوی. هو سبع مقالات (88پ -94ر) درست مانند ش 9ف 1559. همانکه افضل الدين آن را به فارسی در آورد و اینک دانسته شد که اصل آن نگارش ثابت بن قره است برای محمد بن موسی منجم؛ خط: نسخ معرب، کا: محمد بن جعفر بن علی مشهدی، تا: 590ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 7گ (88پ -94ر)، 16سطر (15/5×9/5)، اندازه: 12/5×18/5سم [فیلمها ف: 1-693]
آغاز: بسمله. جوامع کتاب النفس لارسطو طالیس. کتاب ارسطو طالیس في النفس و هو الذي سماه اسقی و هو سبعة أبواب في صفة الوجوه التي تدرك بها علم الأشياء؛ انجام: عاقله حيوة اضطرارا کمل القول في النفس من کلام ارسطو طالیس و الحمد الواهب العقل کما هو اهله و مستحقه و کان الفراغ من نسخه ضاحی نهار یوم الثلثا السابع عشر من صفر من سنة ست و ثلثین و ستمائة و صلوته علی انبیائه المرسلين و آلهم
همان رساله کوچک هفت بابی؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 636ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 4گ (69-72پ)، 17سطر (14×10) [فیلمها ف: 1-611]
ینقسم علی ثلاثة أقسام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-260]
آغاز: بسمله. من کلام الشيخ الرئيس في النفس. قال في اثناء کتابه حدت (حد) الفلاسفة النفس بانها غاية (تمامية) جسم طبیعی آلی بالقوة یعنون حیا بالقوة الى (وفی) هذا خلاف و سیاتی مشروحا في تفسیر کتاب النفس؛ انجام: فهذا معنی قولنا المعاد (ثم یجمع الله بین هذه الصور و المراد التي رجعت الى عناصرها) کما بدأها اول مرة و هو بکل خلق علیم (و علی کل شیء قدیر) و انما ذکرنا منه یسیر الان الكلام فیه مع من لا یعرف الربوبية یصیر کالسمر و الحديث (و حسبنا الله وحده و نعم المعين. تمت الفصول. و
الحمدلله کفا افضاله و صلواته علی سیدنا نبیه محمد و آله حسینی و نعم الحسيب). (انجامی که در فهرست قنواتی یاد شده دو سطر ی کم دارد و انجام فهرست آقای دکتر مهدوی از فصل نخستین است با کمبود دو سه کلمه ای در پایان).
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962، خلیفه سلطاندر 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ 2گ (344پ-345پ]، 31سطر ، اندازه: 23×13سم [ف: 6-2425]
آغاز: فصل في أن للبدن نفسا تغییرا مع البدن قال الفيلسوف فاذا کان قوة من قوی البدن لها تمام عضو من الاعضاء؛ انجام: الجاذبه في المعده قویت ضعفت شهوة الطعام و ان ضعفت الها ضمه کان ما یجری من الغداء الى البدن فاسدا غیر نضج و لامحکم و ان ضعفت لم یخرج الفضول في وقتها و الله اعلم باحقایق
بی کا، تا: با تاریخ 973ق؛ جلد: تیماج، 3ص (328-330)، 16سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 9-391]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 4ص (133-137)، 20سطر (13×7)، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1-7]
آغاز: برابر 1
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين محمد بن غیاث الدين محمد، تا: قرن 11؛ مصحح، جلد: تیماج، 2گ (56پ-57ر)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 5-284]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (94)، سطور چلیپا، اندازه: 16×14/5سم [ف: 31-702]
آغاز: برابر 1
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 18×12سم [ف: 2-555]
آغاز: الغرض ههنا ان یثبت من اقاویل المفسرين في علم النفس ما نری له اشد مطابقه لما تبین في العلم الطبيعي والیق بغرض ارسطو وقبل ذلك فلنقدم مما نتبین في هذا العلم ما؛ انجام: انقضی القول في الأقاويل الكلية من علم النفس حس ما جرت به عادة ... وما یلزم عنها من الادراكات وبالجملة وسایر الادراكات النفسانية فالقول فیها في کتاب الحس والمحسوس والحمد لله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 41گ، 21سطر ، اندازه: 27×16سم [ف مخ: -127]
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 2ص (395-1396)، 28سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1022]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهان، جلد: تیماج، 93ص(336-428)، 16سطر ، اندازه: 10×19سم [ف: 10-2149]
آغاز: برابر 1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (123ر-123پ) [ف: 16-192]
آغاز: برابر 1
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رقعی [ف: -325]
خط: نستعلیق، کا: جدید الاسلام کشمیری، محمد مؤمن، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 1ص (12)، سطور چلیپا (17×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 12-2888]
در هفت فصل؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: ترمه [ف: 7-382]
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-694]
خط: نسخ، کا: دوانی، اسدالله بن ظهیر الدين علی، تا: قرن 11 [ف: -359]
آغاز: برابر 1
انجام: برابر بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (413-414)، اندازه: 23×11/5سم [ف: 73-32]
آغاز: بر ابر1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 2گ (87پ-88پ)، اندازه: 19×12/5سم [نسخه پژوهی: 3-123]
آغاز: بسمله هذا مختصر من قول الحكيم ارسطو؛ انجام: تمت الرساله و الحمد لواهب العقل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله، کلام لارسطاطالیس لبیان سبعه مطالب؛ انجام: في بیان مطالب السبعه في امر النفس و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج [رایانه]
بی کا، تا: 1003ق؛ 29گ (65ر-93پ) [ف: 5-723]
خط: نسخ، کا: صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، تا: 1006ق، جا: قزوین؛ در فصل 8 افتاده؛ کاغذ: سپاهانی، 23ص (42پ-64پ)، 15سطر (10×4/5)، اندازه: 17×9/5سم [ف: 17-61]
بی کا، تا: با تاریخ 1023ق، کاغذ: ترمه، 2گ (219پ -220پ)، اندازه: 19/8×13سم [ف: 5-199]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1043ق؛ اندازه: 31×18سم [ف: 2-97]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، کا: یزدی، حسن بن علی، تا: 1043ق؛ جلد: تیماج، 3گ (96ر-98پ)، اندازه: 18×14سم [ف: 8-260]
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد سلیمان بن معصوم، تا: رجب 1045ق، جا: اصفهان مدرسه ملا عبدالله؛ جلد: تیماج، 5گ (14ر-18پ)، 20سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 18-87]
خط: نستعلیق، کا: یزدی، محمد مؤمن، تا: 1051ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (219ر-222ر)، ابعاد متن: 12/5×6 ، اندازه: 12×20سم [ف: 16-488]
آغاز: هو بسمله الحمدلله الذي عصمنا من الضلال ... اما بعد هذا الكتاب مختصر من قول الحكيم ارسطاطالیس رحمه الله في علم النفس و هو سبعة أبواب: في ادراك کل معلوم. في وجود النفس ... اما قوله في ادراك کل معلوم تفسیره أن کل شیء معلوم اما معقول و اما محسوس – و لیس لها حس الذوق لانها لایتغذی من شی؛ انجام: برابر
خط شکسته تعلیق، کا: قائمی، محمد شریف بن محمد، تا: 1059ق؛ 2گ (27پ-38ر) [ف: 3-390]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1064ق، جلد: مقوایی، 2گ (46پ-47ر)، اندازه: 14/5×26/5سم [ف: 2-525]
آغاز: بسمله و به نستعین، هذا مختصر من قول حکیم ارسطو طالیس في النفس؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ کاغذ: بخارائی، 5ص (476-480)، 18سطر (13×8)، اندازه: 19×12سم [ف: 9-384]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و إذا کان کذالك فالنفس إذن مفكرة عاقلة ... و الحمدلله رب العالمين
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق، جا: اجین؛ 2گ (102پ-103ر)، سطور چلیپا، اندازه: 14/5×28/5سم [ف: 31-708]
آغاز: هذا مختصر من قول الحكيم ارسطوطالیس الفيلسوف في النفس و هو سبعة اقوال (فصول) القول الفصل الاول في درك کل معلوم تفسیره أن کل شیء (موجود) امام معلوم (معقول) و اما محسوس؛ انجام: و کیف یحس الحواس محسوساتها بحجج مضيئة مقنعة.
خط: تعلیق، کا: حر حسینی، نصر الدين حسین، تا: 1076ق [ف: 3-389]
انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1079ق؛ 2گ (53پ -54پ) [ف: 3-390]
آغاز: برابر 2
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1079ق؛ 2گ (53پ-54پ) [ف: 3-391]
در هفت باب؛ بی کا، تا: 1083ق [نشریه: 5-287]
در هفت قول؛ بی کا، تا: 1083ق [نشریه: 5-288]
فرخ مختصر کتاب نفس؛ بی کا، تا: 1083ق؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، 4ص (12-15)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: -208]
آغاز: هو بسمله و به نستعین کلام ارسطاطالیس لبیان سبعة مطالب فكرية في النفس الأول في درك کل معلوم؛ انجام: (و سنخبرك) کیف تعلم النفس الاشياء و کیف فعل و کیف یحس الحواس محسوساتها بحجج مضيئة مقنعة. تم الكلام في بیان المطالب السبعة في امر النفس بعون الله الملك المقدس
کا: کرمانی، ناصر الدين حسین بن نورالدین محمد، تا: با تاریخ 1097ق، جا: کرمان؛ عبارت «و سنخبرک» (در انجام نسخه) در دیگر نسخه ها نیست و جمله عطف است بر پیش و به «قد استبان اما ذکرنا» یا به جای آن «فقد اثبتنا بما ذکرنا» می پیوند؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (187-188)، سطور چلیپا (20×11/4)، اندازه: 25×15/5سم [ف: 3-390]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، 2گ (12پ-13پ)، اندازه: 13/7×25/5سم [ف: 8-33]
آغاز: رساله في بقاء النفس بسمله، لیس حمد من یکون الاله و رغبتة من یکون الا اليه و تو کل من یکون الاعلية و ثقة من؛ انجام: عباده و خصوصا علی صاحب شریعتنا محمد و آله الطيبين الطاهرين المهتدين و حسبنا الله و نعم الوكيل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج، 78ص (488-
565)، 14سطر ، اندازه: 20×11سم [ف: 9-404]
آغاز: بسمله و به اعتمادی هذا مختصر من قول الحكيم العظيم ارسطو طالیس؛ انجام: واحد لا یختلف ذاته فلانفس قابله للبر.
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق، تا: 1107ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (251)، 19سطر (5×11/5)، اندازه: 16×9/5سم [ف: 7-31]
کا: حسینی قمی، محمد مهدی بن علی نقی، تا: 1084-1107ق؛ 2گ (43پ-44ر)، اندازه: 23×12/5سم [ف: 11-338]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، کا: تونی، محمدرضا، تا: 1107ق [رایانه]
آغاز: برابر، انجام: هذه رسالة لأرسطاطاليس في النفس هذه الرسالة مشتملة علی ثمانية فصول الأول في درك کل معلوم - الفصل الثامن افضل الاجسام الحي و الفلك و کواکبه افضل الاجسام فهی اذن حية ... ولاحس البصر و السمع فقط
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ 2گ (75پ-76پ) [ف: 3-390]
آغاز: الحمدلله کما هو اهله و مستحقه و الصلوة علی محمد آله الطاهرين و بعد هذا مختصر في النفس لارسطور و بناه علی سبعه ابواب الأول منها ذکر الوجوه التي یدرك و منها علم الاشياء الثاني في اثبات؛ انجام: مميزة عاقلة اضطرارا و بالله عزوجل التوفيق و الهداية
خط: نسخ تحریری، کا: تبریزی، جعفر بن بابا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص (214-216)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 9-516]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 2گ (223ر-223پ)، 22سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7-463]
کا: زین العابدين بن ذوالفقار، تا: 1245ق، جا: ذوالفقار در قصبه زاویه از توابع دارالسرور بروجرد؛ مصحح [میراث شهاب: س8ش4-67]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طبیب سالیانی، علی اکبر بن محمد کریم، تا: 1269ق، جا: قمشه؛ جلد: میشن قهوه ای، 2گ (62پ-63ر)، اندازه: 21×14/8سم [ف: 7-482]
آغاز: بسمله الحمد لله الذي عصمنا من الضلال ... اما بعد هذا مختصر من قول حکیم ارسطو طالیس ... الباب الأول في ادراك کل معلوم؛ انجام: اما الفاعلة فهی القوة المستعمله للعضله المطيعه للقوة الباعثه. تمت الرساله عن قول ارسطاطالیس ... 1275
خط: نسخ، کا: محمد تقی انصاری فرزند محمد هاشم بن محمد حسین کاشانی، تا: 1275ق؛ جلد: تیماج، 2گ (28-29)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 23-574]
آغاز: بسمله، کلام ارسطاطالیس لبیان سبعه مطالب فکریه في النفس الاول: درك کل معلوم، الثاني وجود النفس الثالث انها جوهر؛ انجام: کیف یحق الحواس محرساتها. بحجج مبینه و الله اعلم بحقائق الأشياء، تم بالخیر في شوال المكرم 1295
یکی از رساله ها درباره «نفس» و در هفت مساله منسوب به ارسطو است: 1. ادراک، 2. وجود نفس، 3. نفس جوهر است، 4. مجرد و روحانی است، 5. بسیط است، 6. فساد ندارد، 7. عاقل است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1295ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (135پ-137ر)، 17سطر (15×7/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 17-208]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن معصوم بن جعفر حسینی اشکوری کیارمشی، تا: دوشنبه 12 ذیقعده1297ق، جا: تهران مدرسه محمدیه؛ 1ص، اندازه: 22×18سم [ف: 7-389]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، کا: ید الله، تا: 1357ق؛ 4ص (45-48) [ف: 3-333]
در ده فصل؛ خط: نستعلیق، کا: تنکابنی قزوینی، علی، تا: 1358ق [ف: 5-223]
آغاز: بسمله هذه رسالة لأرسطو طالیس في النفس مشتملة علی سبعة فصول .. الأول کل موجود فهو اما معقول او محسوس والنفس لیست بمحسوسة؛ انجام: فلیس له حس الشم ولا حس اللمس و له حس السمع و البصر فقط.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ، 20سطر چلیپا، اندازه: 19×10سم [ف: 8-4812]
نسخه اصل: لیدن 2479-1464 Cod. 1020a Warn بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-613]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [نشریه: 5-638]
an-nafs (mx.)
وابسته به: النفس؛ ارسطو (384ق.م.- 322 ق.م.)
ناشناخته:
نسخه اصل: کتابخانه علومی ش 630؛ بی کا، تا: قرن 11 [فیلمهات ف: 683-1]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 2گ (96ر- 97ر)24سطر (12/5×18/5)، اندازه: 24×18/5سم [ف: -200]
آغاز: و النفس النزوعية اما ان یکون جنسأ لثلاث قوی و هی النزوعية بالخیال؛ انجام: و تلخیص اصناف امكنة الحيوان لائقة بالقول في الحركات المكانية.
در فهرست با نام التلخيص آمده است. گویا خلاصه پی از کتاب النفس ارسطو است، و جز «تلخیص» ابن رشد است و شاید از ابن سینا باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 2گ (210ر-211پ)، 30سطر ، اندازه: 21×35سم [ف: 3-498]
آغاز: و من قوله ایضا (رحمه لله علیه) في القوة النزوعية العادة انما توجد الانسان بالنفس النزوعية؛ انجام: و هی متصلة بالمتحرك کالقلم.
در فهرست با نام التلخيص آمده است؛ بی کا، تا: 1266ق؛ در این نسخه از ابو نصر یاد شده، و در دنبال نسخه بالا است؛ 3گ (211پ-213پ) [ف: 3-498]
an-nafs = al-qawl fi-n nafs
کندی، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252 ؟ قمری
kendī, ya‘qūb ebn-e eshāq (802 - 867)
مقاله ای است مختصر در نفس که از کتاب ارسطو و افلاطون انتخاب نموده است. کندی در اینجا نفس ارسطو را گزین نموده و از سخنان افلاطون و افیقورس در آن آورد و به روش افلاطون نزدیک گشته است.
آغاز: سدد الله لدرك الحق و أعانك علی نیل مستودعاته، سألت أسعد الله لطاعته أن أختصر لك قولا في النفس ...؛ فنقول: إن النفس بسيطة ذات شرف و کمال عظيمة الشأن و جوهرها من جوهر الباري
انجام: أن النفس جوهر بسیط فیفهم منه، کتبت به اليك تکن به سعیدا اسعد الله تعالی في دنیا و آخرتك و الحمدلله رب العالمين و صلواته علی محمد و آله الطاهرين
چاپ: در رسائل الكندي الفلسفية، جلد اول (قاهره، دارالفکر العربي: 1369ق)، به تصحیح محمد عبدالهادی ابوریده
[هدية العارفين 2: 542]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832. کلام الكندي في النفس مختصر وجیز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 2گ (185-186) [فیلمها ف: 471-1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در صحافی برگ 74 و 75 جابجا شده است؛ 3گ (73-75)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 22-57]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (75-76) [ف: 22-57]
آغاز: برابر؛ انجام: و حالها هذه الحالة الشريفة
از کندی و سخنان ارسطو و افیقورس و افلاطون است؛ خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 3ص (175-177)، 28سطر (13/5-19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1014]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ 4ص (441-444)، اندازه: 23×11/5سم [ف: 74-32]
آغاز: بسمله، رسالة ابی یوسف ... من کتاب ارسطو و فلاطن و سایر الفلاسفة ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: چرم، 13ص (12-24)، 15سطر ، اندازه: 14×20/5سم [ف: 45-185]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1034ق، جا: شیراز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 4ص، 23سطر (15×7)، اندازه: 22×12/5سم [ف: 3-442]
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، محمد قلی بن محمد علی، تا: 1051ق؛ جلد: میشن، 3گ (6ر-8پ)، اندازه: 19/4×12سم [ف: 5-151]
آغاز: برابر؛ انجام: و یبعدها من باریها و حالها هذه الحالة الشريفة خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1060ق؛ واقف: نائینی؛ 5گ، 28سطر ، اندازه: 26×20سم [ف: 4-252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 1072ق؛ در فهرست (1: 318) با شماره 286/15 آمده است؛ جلد: تیماج، 2گ (117پ-118پ)، 27سطر ، اندازه: 18×27/5سم
[میراث شهاب: 42-127]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق [نشریه: 2-97]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته تعلیق، کا: حر حسینی، نصرالدین حسین، تا: 1076ق؛ 2گ (73ر-74پ) [ف: 3-392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (123ر-124پ)، 21-39سطر ، اندازه: 25×15سم [ف: 38-403]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد مؤمن، تا: 1081ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 9ص (38-46)، 21سطر (5×13/5)، اندازه: 19×9/5سم [ف: 9-1435]
آغاز: بسمله، و لاحول ولاقوة الا بالله ... في القول في النفس المختصر من کتاب ارسطو و فلاطن و سایر الفلاسفة ...
خط: نسخ، کا: نجفی جزائری، محمد بن عبدالحسین، تا: 1084ق؛ 8ص (143-150)، 20سطر، اندازه: 20×13/5سم [ف: 45-196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رمضان 1090ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 21سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 32-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طبسی، محمد بن نعمت، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج، 5ص (5-1)، 25سطر [سنا: ف: 2-187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (1-4) [ف: 5-722]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 1گ (65پ) 29سطر، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 38-622]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1170ق؛ 4ص (10-13) [ف: 97-24/3]
بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 12/5×17/5سم [رشت و همدان: ف: 1195]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (7- 8)، 29سطر ، اندازه: 22×10سم [ف: 28-321]
آغاز: الفصل العاشر، رسالة في شرح ما للنفس ذکره مما کان لها من عالم العقل اذ صارت في عالم الحس ... سددك الله لنیل للخیر و حصنك عن شبه الخيرات ... سئلت من شرح مالنفس ذکره؛ انجام: و هذا القول فیما طلبت کاف، و کن به سعید، و الحمدلله
تذکر: در فهرست ناشناس است؛ خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 2گ (1305ر-306ر)، 22سطر ، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7-468]
آغاز: بسمله رسالة ابی یوسف یعقوب بن اسحق الكندي في القول في النفس المختصر من کتاب ارسطو و افلاطون و سایر الفلاسفه ...
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد علی طبسی، تا: 1204ق، جا: شیراز؛ 16سطر (12×7/5)، اندازه: 17×11/5سم [ف: 2-491]
آغاز: برابر؛ انجام: و اختصرناه من قولهم أن النفس جوهر بسیط فتفهم ما کتب به اليك.
خط: نستعلیق، کا: طالقانی ساوجبلاغی، محمد صالح بن محمد رضا، تا: 1263ق؛ عبدالقادر اردوبادی در پایان این رساله نوشته که آن را از روی نسخه کهنه و پر غلطی که در روزگار مؤلف نوشته شده بود استنساخ نمود؛ جلد: تیماج، 6ص (24-29)، 19سطر ، اندازه: 20×13سم [ف: 1-136]
خط: نستعلیق شکسته، کا: جیلانی، محمد مهدی بن ابراهیم، تا: 1276ق، جا: اصفهان؛ جلد: مقوا، 3گ (2پ -4ر)، 23سطر ، اندازه: 21×16سم [ف: 1-245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صفوی ماسالی مصطفوی، اسدالله، تا: 1363ق؛ مصحح، 3گ (54-56)، 22سطر ، اندازه: 14×8سم [ف: 38-304]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [نشریه: 5-390]
آغاز: و الفصل العاشر رسالة في شرح ما للنفس ذکره مما کان لها في عالم العقل اذ صارت في عالم الحس و مالها ذکر مما في عالم ان صارت في عالم العقل سدد الله سبیل الخيرات و حصنك من شبک الخيرات و هداك الى اغراض الخفيات؛ انجام: و هذا القول فیما طلبت کاف فکن به سعید او الحمدلله کفا نعمه و منتهی آمالنا و هو حسبنا و به نستعین.
بی کا، بی تا؛ 8ص (1-8) [ف: 3-263]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 4گ (170پ-173ر) [ف: -495]
بی کا، بیتا [نشریه: 2-173]
nafs = t.-ye moxtasar-e r.-ye nafs
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
مترجم: بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین - 667؟ قمری
ترجمه رساله منسوب به ارسطو است که افضل الدين آن را به فارسی در آورده است؛ در هفت باب.
چاپ: مجموعه مصنفات بابا افضل کاشانی، به کوشش مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، انتشارات خوارزمی)
[تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، ذبیح الله صفا 96/1]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ درهامش است. [فیلمها ف: 1-431]
آغاز: نخستین سخن اندر یافت هر معلولی، سخن دویم اندر هستی نفس، سخن سیم ... چنین گفتند که بدین سخن آن خواسته که هر آن چیز که یافته شود یا محسوس بود؛ انجام: حکمت چون از سرشک از دیده باشند به پیش ما از این الفاظ دورند بنزد ما از این معنی تراشند. تمت بحمد الله و منه
خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 3گ (49پ-51پ)، 27سطر ، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42-122]
آغاز: همگی آنچه دانای یونان ارسطاطالیس یاد کرد در کتاب نفس ابتدای گفتارش رواست بر آنکه گفت نفس جسم است پس از آنکه گویند؛ انجام: و اما در کتاب ما بعد الطبيعة که اجرا سماوی عقل دارند و برین حجتهای قوی و روشن ننمود، تمام شد مقاله سوم و بتمامی آن کتاب منسوب بأرسطاطاليس تمام گشت.
این رساله در یک مقدمه و سه مقاله می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 7 ذیقعده 1072ق؛ جلد: تیماج، 15گ (135ر-149پ)، 27سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42-133]
آغاز: یکی بدان معنی که تمامست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذی حجه 1081ق؛ افتادگی: آغاز؛ با سرلوح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 13 (1-13)، 20سطر (19×8)، اندازه: 15×27سم [ف: 5-1522]
آغاز: بسمله، همگی آنچه دانای یونان ارسطاطالیس یاد کرده؛ انجام: مثل الجوز و اللوز در بازار نیست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1186ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [نشریه: 5-304]
an-nafs = quwa-in nafs
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7360/7
آغاز: بسمله آن قوی النفس تنقسم الى ثلاثة أقسام احدها القوى التي تکون بها الفكر و التمييز؛ انجام: بل افعالا کما سبق من البيان في ذکرها في علم ذلك.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (134پ-138پ)، 25سطر [ف: 25-346]
an-nafs
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā (- 1139)
چاپ: تحقیق محمد صغیر حسن المعصومي (دمشق، مطبوعات المجمع العلمي: 1950م)
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق [عکسی ف: 4-489]
آغاز: الاجسام منها طبيعية و منها صناعية فالصناعية کالکرسی؛ انجام: و لنضف الى ذلك ما تقدمنا فبیناه فیما سلف من هذا الكتاب فنقول
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، ش 5060؛ خط: مغربی، کا: انصاری، عبدالله بن محمد، تا: 667ق؛ 28گ (145پ -172ر)، 28سطر ، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3-645]
an-nafs
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, ohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
چاپ: کراتشی، محقق: محمد صغیر حسن المعصومي، معهد الأبحاث الاسلامية، 240 ص، 1388ق.
خط: نستعلیق، کا: بخط عبد اللطيف بن عبد الرؤف، تا: 650ق؛ جلد: تیماج، 8گ (1پ-8پ)، اندازه: 17×12/5سم [ف: 24-260]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ این رساله در نسخه حاضر به سید میر شریف نسبت داده شده؛ جلد: مقوایی، 32گ، 20سطر. اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 27-333]
nafs = ma‘refat-e nafs = mn.-e axlāq-e nāserī
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad(1201 - 1274)
وابسته به: اخلاق ناصری؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد( 672-597ق)
نسخه ای از آن در مجموعه محدث ارموی است به شماره 4057 که عنوان «منتخب اخلاق ناصری» بدان داده شده و فهرست نگار معتقد است که خلاصه ای از اخلاق ناصری خواجه است و نسخه ای نیز در دانشگاه تهران دارد که با عنوان «معرفت نفس»آمده و مجهول مانده است. به هر صورت رساله مستقلی از خواجه نیست. تطبیق همین مقدار از آغاز و انجام موجود در رساله نشان می دهد که همان قسمت مربوط به بحث نفس اخلاق ناصری است نه تالیفی دیگر، که جدا نوشته شده است.
آغاز: در معرفت نفس انسانی که آن را نفس ناطقه نیز خوانند بدانکه نفس انسانی جوهری است بسیط که از شان بود ادراک معقولات بذات خوش و تدبیر و تصرف درین بدن محصوص که بیشتر مردم آن را انسان می گویند.
انجام: پس موت بدن نسبت با نفس چون قوت آلات بود باصناف با اصحاب صناعت و این معنی در کتب نظر بشرح موشح باستشهاد براهین حقیقی موجود است این قدر اینجا کفایت شود.
آغاز: برابر؛ انجام: و بر طلب مرضات خود حریص گرداناد انه اللطيف المجيب تمام شد منتخب اخلاق ناصری.
تذکر: در فهرست با عنوان «منتخب اخلاق ناصری» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 156ق؛ مصحح، با علامت مقابله ای به سال 1049 با مهر «بنده آل محمد یوسف» (بیضی)؛ تملک: حاجی یوسف؛ جلد: مقوایی، 104گ، 16سطر ، اندازه: 16/5×9سم [محدث ارموی مخ: 3-1550]
آغاز: برابر، انجام: تا سخن بحد اطناب کشد و الله الميسر للخیرات للحسنات.
خط شکسته تعلیق، کا: اصفهانی، محمد باقر، تا: غره رجب 1056ق، جا: حیدر آباد؛ 12گ (19پ-30پ) [ف: 3-394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح: 3گ (11ر-13پ)، 24سطر (14/5×7/5)، اندازه: 19×12سم [ف: 32-712]
an-nafs
فضل الله حروفی، 740 - 796 ؟ قمری
fazl-ol-lah-e horufi (1340 - 1394)
منظومه ای است در توضیح این شعر معروف حضرت علی (علیه السلام) «اتزعم انك جرم صغیر ** و فیك انطوی عالم اکبر ...» که در آن تک تک اعضای بدن را با یکی از اجزای عالم آفرینش تطبیق داده و نتیجه ای که در آخر می گیرد نیز مطابق است با این کلام مشهور حضرت علی (علیه السلام) که «من عرف نفسه فقد عرف ربه». با توجه به تخلص شاعر در آخرین بیت که «نعیمی» می باشد و آنچه در ريحانة الادب در شرح حال سید شاه فضل نعیمی از اکابر علمای قرن 8 نوشته شده، به نظر می آید که مؤلف همین سید شاه فضل نعیمی باشد، هر چند که از این منظومه نامی در منبع فوق نیامده است. در منابع دیگر نیز نشانی از وی نیافتیم.
[ريحانة الادب 218: 6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6686
آغاز: هذه رسالة الانفس في المطالبه لقوله (علیه السلام) اتزعم انك جرم صغیر الخ /هر چه در آفاق بود آی جوان ** هست در انفس چو ببینی عیان؛ انجام: سیر در انفس کن و خود را شناس ** خویش شناسی بودن حق شناس اسیر نعیمی چو در انفس فتاد ** جمله ی آفاق در آن کرد یاد / مضمون کلام امام علی (علیه السلام) من عرف نفسه فقد عرف ربه»
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (76پ-79پ)، 11سطر (12×7)، اندازه: 17/3×11سم [رایانه]
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī,‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
همان که در فهرست دانشگاه (4161/15) از دوانی پنداشته شده است. در سه فصل» و «خاتمه»: فصل 1. في اثبات آن جوهر النفس مغایر لجوهر البدن؛ 2. في بقاء النفس بعد خراب البدل؛ 3. في مراتب النفوس؛ خاتمه: في ذکر العوالم الثلاثة عالم العقل و عالم النفس و عالم الجسم.
قم؛ استادی، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم /3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (26-30)، 20سطر، اندازه: 20×14سم [صد و شصت نسخه: -61]
nafs = bayān-e nafs = aqsām va ‘avālem-e vojūd
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh(1330 - 1431)
گفتاری است عرفانی به نظم و نثر با عنوان: «نکته نکته». در این رساله از اهل حق، حکما متکلمان و معتزله و عقاید آنان یاد کرده است.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین قال اهل الحق الموجود ماله تحقق ... بیت اهل حق این سخن چنین گفتند ** در معقول را نکو سفتند
انجام: هر که حق اليقين نکو داند ** این رساله بذوق بر خواند
چاپ: ضمن رساله های حضرت سید نورالدین شاه نعمت الله ولی، جلد سوم، تهران، 1356 ش ص 153-177 به چاپ رسیده
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق؛ درهامش؛ کاغذ: ترمه، 7گ (142ر-148پ)21سطر ، اندازه: 23/6×16/2سم [ف: 8-273]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ جلد: تیماج، 33سطر (20×9)، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1-210]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: ذیحجه 1109ق؛ جلد: میشن، 2گ (227ر-228ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 4-674]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا حدود قرن 13؛ 10گ (158ر-167پ)، 14 سطر (14×8) [ف: 69241]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 9ص (174-182)، اندازه: 23×11/5سم [ف: 32-157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد بن فاضل، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221گ، 23سطر (15/5×8/5)، اندازه: 21×13/5سم [ف: 51-62]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 8ص (70-77)، 26سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 32-310]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 8ص (901-908)، 17سطر ، اندازه: 19×9/5سم [ف: 3-522]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 12گ (168-179ر)، 17سطر ، اندازه: 23×12سم [ف: 4-671]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق؛ 4گ (156-159)، 29سطر ، اندازه: 28/5×40سم [الفبائي: -586]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/62عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1312]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 5ص (300 - 304)، 29سطر، اندازه: 32×19/5سم [ف: 32-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 8ص (205-198)، 25سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10-601]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ جلد: مقوا، 14ص (91-104)، 23سطر، اندازه: 21/6×16/7سم [ف: 5-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 15ص (276-290) [ف: 10-1673]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 3ص (473-475) [ف: 10-1673]
nafs
فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان، 913؟ -976؟ قمری
fozūlī baqdādī, mohammad ebn-e soleymān (1508 -1569)
[فهرستواره منزوی 1040/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض6123
خط: نستعلیق، کا: سلیمان، تا: 1094ق [الفبائي: -586]
an-nafs
طبسی خراسانی، محمد مؤمن بن موسی، ق 11 قمری
tabasī xorāsānī, mohammad mo’men ebn-e mūsā (-17c)
تاریخ تأليف: 1098ق؛ محل تأليف: اصفهان
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 260
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن حسین، تا: 1 رمضان1098ق، جا: اصفهان؛ 260گ [ف: 3-109]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2734-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-394]
nafs (fā’idat-un fi-n)
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16036/2
آغاز: اعلم أن ما من العالي ابدا متوحد متفرد بالنسبة الى ما من الداني
خط: نستعلیق تحریری، کا: حسینقلی، تا: 29 ربیع الاول 1288ق؛ جلد: تیماج، 3گ، اندازه: 18/1×11/2سم [ف: 16-44]
nafs
؟ انصاری، محمد طاهر، ق13 قمری
ansārī, mohammad tāher(- 19c)
گویا از محمد طاهر انصاری.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3419/6
آغاز: بسمله. من عرف نفسه فقد عرف به که پرورگار عالم ... از چهار عنصر وجود ایشان را ترتیب داده؛ انجام: علی کل شیئی علیم حرره ... محمد طاهر الانصاري.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 4گ (103پ-106ر)، 10سطر (9×4)، اندازه: 18×10سم [ف: 11-2425]
an-nafs
ذویب بن موسی
zovayb ebn-e mūsā
رساله مختصری است درباره نفس و مراتب آن.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 23685
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق الازواج کلها مما تنبت الارض و من انفسهم (پس از 21 برگ) فصل من معرفة النفس سألت ایها الاخ عن قول النبي (صلی الله علیه و اله وسلم) اعرفکم بنفسه اعرفکم بربه و اعلم ان معرفة النفس صعب جدا ... (در بر 29) و اعلم یا اخی ان للنفس درج متفاوتة و رتب متباينة و جوهرها جوهر الحيوة ...
خط: نسخ، کا: احمد علی بن ملا یوسف علی، تا: رمضان 1326ق، برای طبیب شیخ عبدالحسین جلیل الدين نواب ارسطو یارجنگ بهادر؛ 37گ، 9سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 971-3]
an-nafs = r.-tun fi itbāt-in nafs wa baqā'-u-hā bu'd-a mufāriqat-il badan
در یک «مقدمه» و هفت فصل»: مقدمه در تقسیم موجودات؛ فصل 1. في تفصیل مذاهب الناس في اثبات النفس؛ 2. اثبات تجرد النفس؛ 3. الدلائل السمعية علی أن النفس غیر البدن ... 7. في كيفية الانتفاع بزيارة الموتي و القبور
آغاز: بسمله الحمدلله المتعالي بجلال احدیته عن مسارح الخواطر و الأوهام ... و بعد فهذه رسالة في اثبات النفس و بقائها بعد مفارقتها عن البدن
انجام: و تمام العلم بالحقائق لا یوجد الا عند الله سبحانه و تعالی.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1058-1059 ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه سعید نفیسی؛ جلد: تیماج، 10ص (66-75)، 19سطر ، اندازه: 25×15/5سم [ف: 32-250]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1063ق؛ جلد: میشن، 8گ (59پ-66پ)، اندازه: 14/8×21سم [ف: 7-475]
an-nafs
ناشناخته:
آغاز: ... قال هذا مقام التوحيد ثم نزل من سدرة العزة الى روضة المعرفة ... فقال العجز عن درك الادراك ادراك ثم مضی من منهاج المطالبة؛ انجام: حتی یعتبر بهذا القدر من کیدها و مکرها و یهتدی به الى فنون عیبها و الحمد لله أولاً و آخراً و ظاهراً باطناً و صلی الله علی محمد و آله أجمعين.
رساله ای عرفانی است که درباره نفس، روح و عقل با استفاده از آیات و روایات بحث شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح؛ تملک: شرف الدين الحسيني النقيب در سال 990ق؛ 24گ (1-24)، 17سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: 30-679]
آغاز: الفكرية الحق و یترك الباطل و انما هذه المراتب الثلث مقدر علی المراتب الثلث العلوية التي یعبر عنها بالملائكة المويدين ... بیان القوى المدركة و هی تنقسم بالقسمة الأولى قسمین مدركة من ظاهر و مدركة من باطن؛ انجام: و لم یکن له کفوا احد في ذاته وصفاته و افعاله هذا ما أردنا أن نذکره في هذا الكتاب و قد کشف الغطاء عن وجوه الاسرار و ... ثم ان حرمت علی جمیع من یقروه من الاخوان الدين ... فمن منح الجهال علما اضاعه و من منع المستوجين فقد ظلم.
در علم نفس و قوای آن، نام این رساله و مؤلف آن به علت افتادگی 9 برگ آغاز معلوم نیست لکن عبارات آخر رساله مشابهت بسیار با عبارت رساله «احوال النفس یا المعاد یا النفس الملكي» ابن سینا دارد ولی ترتیب ابواب و مطالب این رساله را با کتاب مذکور اختلاف بسیار است و صفحات آن هم دو برابر و نیم رساله شیخ است، تقسیمات: بیان القوى المدركة: و اما القوي المدركة من باطن، اما بیان القوة الخيالية، و اما بیان القوة الوهميه، و اما بیان القوة الحافظة، ... بیان القوى الانسانية: بیان اختلاف الناس في العقل الهيولاني: بیان أمثلة العقل من الكتاب الالهي: بیان تظاهر العقل و الشرع الى آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و11؛ با سرلوحهای زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: -1465]
در هفت باب، محتملا همان رساله منسوب به ارسطوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 10ص (1-10)، 17سطر (9×4)، اندازه: 15×9سم [سنا: ف: 1-279]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی انبیائه و اصیفیائه سیما علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. قال افلاطون انه لما کانت اسباب الارادة مختلفة و کانت الارادة تابعة لقواها و اظهر علی سایرها و کان من الاضطرار في عالم التركيب ان یغلب الافضل منها الاخر و کان الجهل ... عظمت الفاقة الى النواميس ... و ذلك انه مرکب من نفس ...
گفتاری است منسوب به افلاطون؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 18×12سم [ف: 2-555]
آغاز: حمدله. صلاة. کلام بعض المحققين من الحكما في بقاء النفس بعد مفارقتها للبدن. انه قد تشکك الانسان في بقاء النفس، و یجوز انحلالها و تلاشیها محتجا بانها لما کانت حادثة بعد أن لم یکن، فلا مانع من أن یعدم؛ انجام: اذا اتقان النفس في تصور المعقولات و تجریدها عن موادها تفارق البدن. هذا آخر الكلام الحكيم الذي اختاره و تحققه في بقاء النفس الناطقة. الحمدلله تعالی. قد فرغ ...
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: ربیع الاول 1075ق؛ به دنبال اخوان الصفا»؛ 3ص (848-850)، 25سطر (23×12) [عکسی ف: 393-1]
آغاز: بسمله سدرك الله لدرك الحق و ایمانك؛ انجام: في دنیاك و اخرتك و الحمدالله رب العالمين و الصلوه علی محمد و اله اجمعین تم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نطقت بحکمه عجایب صنعه و وقفت افکار بریته دون تصور ماهیته ... اما بعد فاءن الذي تتضمنه هذه المقاله هو اثبات ابدیه نفس الإنسان بطریق برهانی هو مما ادرکته بفکری؛ انجام: وان جمیع ما حکمه من الحجج علی اثباته لایزید التعين الإبزيادة تقریر کما ذکرت و هذا خاتمه الكلام في هذه المقاله و الحمدلله.
رساله ای است متوسط در اثبات جاودانگی نفس از طریق برهان، نویسنده در فصل اول براهین خاص خویش را در اثبات این که نفس جوهری است غیر جسمانی و به حرکت در آورنده جسم می باشد ارائه می دهد، در فصل دوم به بیان واجب و ممکن می پردازد و استدلال می کند که اگر نفس انسان پس از به وجود آمدن معدوم می شود واجب الوجود نیز معدوم می گردد، سپس حجج و براهین متقدمان در مورد ابدیت نفس را ذکر کرده و می گوید که این استدلال ها را به این دلیل ارائه و نقد و تحلیل می کند تا ثابت نماید که استدلال های او بهتر و منحصر به خود اوست، آنگاه به احتجاجات ابن مسکویه، احمد بن محمد (421ق) اشاره کرده و ضمن شرح و بیان آنها به تکمیل و تصحیح مطالب مذکور می پردازد، همچنین در ضمن بحث گفتارهای افلاطون در این رابطه را نیز آورده، و اشاراتی نیز به غزالی و فخر رازی و ابن سینا و اوحد الزمان صاحب کتاب المعتبر می کند؛
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن محمود طالقانی، تا: 1106ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 20سطر (14×5)، اندازه: 19×10/5سم [ف: 14-90]
آغاز: بسمله، مقاله في أن النفس لیست بمزاج البدن و لا کاینه عن مزاج البدن یشتمل علی احد عشر فصلا؛ انجام: و علی التقدير الاول یکون ما دکرته من السؤالات و الاجوبه مما لاحاجة اليه في تصحیحه فیکون هدرا و علی التقدير الثاني یلزم أن یتبین مما قبل في هذه المقاله. تم.
رساله کوتاهی است در اثبات عدم امتزاج نفس به بدن و عدم نشأت یافتن از آن در یازده فصل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن محمود طالقانی، تا: 1106ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 30ص (43-72)، 20سطر (14×5)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 14-91]
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی، و بعد فهذا ما فهمت بفهمی القاصر الفاتر من درس؛ انجام: و کذلك قوله علیه السلام أيكون لغیرك من الظهور ما لیس لک فیکون غیر الي غیر ذلك.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ (76پ-82ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16-87]
آغاز: فصل في تحقیق القوى المنسوبة إلى النفس النباتية فنقول اولا أن القوة من حیث هی قوة بالذات لیست الأعلى أمرما و مح ان تکون قوة باللذات علی امر آخر غیره؛ انجام: و هذا الدليل مبنی علی اصولنا لایفهمه الا الاقلن تمت بالخیر و الصواب (فصل في أن النفس واحدة بالذات و متكثرة بالعرض)
با عنوان «فصل» و یک دوره مباحث نفس را دارد و با سبک علمی و پخته و روانی است، در آن از شیخ اشراق و صدرالمحققین یاد شده و پس از صدرا ساخته شده و پاره از آرای او در آن رد شده مانند حرکت جوهری و جسمانية الحدوث بودن نفس؛ خط: نسخ، کا: نظری، محمد صادق بن محمد حسین، تا: پایان ربیع الثاني 1249ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 58گ، 19سطر (7/5×14/5)، اندازه: 19×12/5سم [ف: -683]
آغاز: سئل بعض الروساء بهمته العلية و نفسه الشريفة ان النفس الناطقة جوهر ام عرض و انها ان کانت جوهرة فهل یبقی ... ؛ انجام: و آن رفض اللذات الجسدانية یمکنه رفضها لیصر نفسه مفارقا لقالبها في الحقيقة للبقاء الدائم.
رساله ای در تبیین معنا و مفاهیم نفس ناطقه انسانی که در پاسخ یکی از بزرگان تحریر و در ضمن هفت «قیاس» تنظیم شده است؛ خط: نستعلیق، کا: لنکرانی، عباس علی، تا: 1324ق؛ جلد: گالینگور، 5 (9-5)، اندازه: 22×13سم [ف: 33/1-176]
آغاز: بسمله ... في الصورة النوعية و هی الجوهر الحال الذي یکون مبداء الآثار النوع، و استدلوا علی تحققها بان الاجسام مختلفة في قبول الاعراض و حصولها ... و في الجواهر الروحانية و فیها فصول فصل في جوهر النفس الإنسانية؛ انجام: فیکون زمان الحركة مع العايق کهو لا معه، و لو فرضنا جسما آخر میله نصف عشر الميل الأول کانت الحركة مع المعاون اسرع. تم.
اقوال فلوطر خس و دیو جانس و ارسطو و افلاطون و قدماء معتزله و امامية و غزالی و راغب در مسئله نفس آمده و قول جالینوس و ذی مقراطیس در حدوث عالم، عنوان: الفصل الثاني في اقسام الموجودات؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، 12گ (1پ-12ر)، 15سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 12-205]
احتمالا از ابن سینا؛ بی کا، بی تا [میراث شهاب: سمش 4-62]
nafs
ناشناخته:
کا: ابوالفتح بن حسین منجم، تا: شنبه 10 شوال 548ق؛ افتادگی: آغاز [ف: 6-265]
آغاز: و بعد از فناء تن بماند همیشه. حق تعالی چون تن را در زیر او مرکب او کرد مقصود آن بود کی شرف آدمی ظاهر شود و متمیز گردد از دیگر حیوانات؛ انجام: حاصل چشمی دارم گریان و دلی بریان و راضی بحکمها (کذ) خدای دو جهان و الصلوة و السلام علی سیدنا و مولانا محمد و آله الطاهرين.
در فهرست با عنوان «رساله در معارف» آمده، مؤلف شناخته نشد، پنداشته شده که از مردمان اواخر قرن 6 و اوائل قرن 7 است، صفحه های اول و هم از اواسط فصل سوم افتاده، رساله مرتب بر ده «فصل» است، فصول موجود: حقیقت مرگ و احوال آن، حقیقت درد فراق، نصیحت و تنبیه، مراتب انسانی، حکمت مرگ و دلائل آن، حقیقت زیارت و تجلی ارواح، احوال خویش و حکایت درد عزاء و ختم کتاب فرزند محمد أفاض الله علیه اصناف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 7؛ افتادگی: آغاز ووسط ؛ جلد: تیماج، 15سطر ، اندازه: 16×11سم [ف: 11-296]
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 487ر؛ بی کا، تا: قرن 68 4گ (224ر-227ر) [فیلمها ف: 1-504]
آغاز: انسانی که صادر از عقل فعال است و نفس را در حال اول عقل هیولانی خوانند
نسخه اصل: اسعد افندی ش 1697. از نیمه دوم فصل 12 تا فصل 16؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 713ق؛ 2گ (1-2)، 26سطر [فیلمها ف: 495-1]
آغاز: هفتم در بیان جوهر روح ... الرحمة آمین. بسمله دعا بنام بسمله همیون و بزرگوار سلطان اعظم ... بهاء الدوله و الدين اکمل الملوك و السلاطين؛ انجام: حاصل چشمی دارم گریان و دلی بریان و دلی راضی بحکم خدای جهان و صلی الله علی نبیه محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين.
به نام پادشاهی بهاءالدوله نام و در نه «فصل» بدین گونه: 1. در تمهید روح انسانی بر سبیل اجمال، 2. در فناء ابن جثه، 3. در بیان حقیقت روح انسانی، 4 و 5 و 6. در نسخه نیست و میان ص 11 و 12 افتاده است، 7. در مراتب روح انسانی، 8. در بیان حکمت مرگ، 9. در حقیقت زیارت و کیفیت تجلی ارواح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 962 و 963ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 103گ، 12سطر (11×5)، 10اندازه: ×17سم [ف: 14-3681]
آغاز: بسمله اما بعد کلام سید الأنام ... که یاد علی اذ اتقرب الناس إلى خالقهم با نواع العمل و البر تقرب است بانواع العلم ... دلیل است قاطع و برهانی است ساطع بر آنکه وسیله قرب حکیم علام غیر از علم تام امری دیگر نیست؛ انجام: از رقم آن باز نموه شد والله المستعان وعلیه التوكل والامان ( تمت الكتاب)
عنوان «تمهید» دارد و در آن از سید شریف یاد شده و آرای دانشمندان درباره نفس آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی، 8گ، 17سطر (20×11)، اندازه: 19×28سم [ف: 10-1570]
به فارسی با عنوان های «فصل»، عنوان مقصد دوم در اثبات نفس نباتی و مقصد سوم در نفس حیوانی و مقصد سوم در بیان قوای انسانی که در هفت فصل است دارد، باب یکم آن در بیان باصره و دوم در سامعه و پنجم در لامسه است، در آن از شاه سلیمان با عنوان «مدظله العالي» و عارف کمال الحق شیخ حاجی محمد المشهور به مخدومی الاعظم و از خود مؤلف به نام «این فقیر» و از درویش توقتمیش با عنوان سالک مسالک طریقه شریفه همدانیه خوارزمیه و از دانشنامه جهان و لوامع الاشراق یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 5-229]
نسخه اصل: بادلیان 378 اوزلی (ش1423)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1067ق [فیلمها ف: 1-581]
آغاز: بسم الله مجریها، مصلحت حال طبع در آن نیست که از سر ملایمی که مستعقب منافیی باشد، در زمانی بگذرد، برای آن که طبع نه قو تیست؛ انجام: دردا و دریغا چه چاره سازیم با این بئس القرين ... سبحان ربك رب العزة عما یصفون و [ال] سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين؛ تمت.
خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 2گ (327-1328)، 27سطر ، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42-148]
آغاز: دارد. دوازدهم چیز آنست که عرش قوی بود بر آنچیزی که بیاید کردن و دلیر و پیشرو بود بکردن آن چیز؛ انجام: لایلحق الباري شبهة و كثرة و قد شهت الرسالة ... في اواخر شهر ذی حجة الحرام 1075 و الحمد اله وحده العزيز.
فصل ها رساله در اینجا است: «اندامها و نیروها و جانهای آنها، جانها و پایه های آن، نیروی پندار و خواب و اثرهای آن، خواب، کار نیروی پندار در خواب و بیداری، نیروی خدائی، نیروها بزبانهای گوناگون، کار نیروها در خواب، عقل فعال، جسمهای هیولانی، نیروی دریابنده جان، چگونگی دریافت، دانسته های گوناگون و آنچه اولی و روشن است، سعادت، نیکی و بدی و زشتی و زیبائی، صفتهای خدا و توانائی و یگانگی او»، فصل پایان کتاب به عربی است؛ خط: تعلیق، کا: کرکی، حیدر بن علی، تا: اواخر ذیحجه 1075ق؛ 12گ (103ر-114پ) [ف: 3-267]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد بباید دانست که هر چه ماسوی الله است از روحانیات مجرد و روحانیات جسمانی و جسمانیات ظلمانی یعنی عالم الأرواح و عالم الافلاك و عالم الكون؛ انجام: و تتبع برادران گذشته از صالحان و عابدان و عالمان کنی تا از ثمره و فائده آن بهره یابی و به درجات ایشان برسی.
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1087ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 3گ (158پ-160ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 20-65]
آغاز: بسمله ستایش و سپاس بیرون از وهم وقیاس مبدعی را سزاست که از حکمت حکمش یصاقل تأثيرات کلمه طیبه کن زنک نیرنک کدورت نیستی از رنگ ارژنک عالم هستی امکانی؛ انجام: روز باران کهنی برتافتی تابکی در چاه طبیعی سرنگون ** یوسفی یوسف بیا از چه برون تاعزیز مصر ربانی شوی اوارهی از جسم و روحانی شوی وما علی الرسول الا البلاغ والسلام علی من اتبع الهدي تمت
رساله ای است در تحقیق و تشخیص و تعدید نفوس واشیاء عامه از حواس موافق توضیح و تشریح علمای متقدمین که حسب الاشاره عزیزی قلمی شده است، نفوس را به چهار قسم نفس طبیعی، نفس نباتی، نفس حیوانی و نفس انسانی تقسیم نموده و هر یک را شرح می دهد؛ خط: نستعلیق، کا: گویا مؤلف، تا: قرن 12 -13؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 7گ، 9سطر ، اندازه: 15×10/5سم [ف: 8-4813]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد باید دانست که هر چه ما سوی الله است تعالی شأنه از روحانیت مجرد؛ انجام: تا از ثمره و فوائد آن بهره یابی و بدرجات ایشان رسی، و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه أنيب.
در آغاز این رساله کوتاه در تقسیم نفوس بحث کرده از آن پس در نفس و جدائی آن از بدن و بقای آن گفتگو می کند؛ خط: نستعلیق، کا: تبریزی، اسماعیل بن محمد کریم، تا: 1216ق؛ جلد: تیماج، 5گ (55ر-59ر)، اندازه: 15×11سم [ف: 11-59]
آغاز: باشد بخلاف علم در عداوت و صداقت ... و توهم انه هو التجريد و یکذبه آن علومنا متعددة دون التجريد ... مع الذهول عن العلم برهان کذبه. این اعتراض دیگرست بر همان مقدمه که گفته اند باری تعالی منقسم است و محل او نفس است؛ انجام: المنسي من الأمور العقلية لو کان في نفوسنا. چون مقرر شد که نفس در بعضی افعال ... بدان لذت مبتهج بودی.
شرحی است به فارسی بر متنی عربی؛ بی کا، تا: 1266ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 11گ (235ر-245پ) [ف: 5-721]
nafs (r. dar ma‘refat)
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 23833
آغاز: بسمله و به نستعین، من با آمل؛ انجام: اذ لم یعملو انما عملوا تا بود مما عملو (کذا)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج [رایانه]
nafs-e ādamī
از محمد اشرف ولد آقا محمد، متنی است که از هندی به فارسی برگشته و جمله ای از اصطلاحات آن زبان به حال خود باقی مانده، رساله در خبر دادن از آینده، مطالب تحت عنوان «فايدة نفسیه، قاعدة نفسية، طریقه، فایده» ذکر شده است.
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 533/2
آغاز: بسمله در دانستن نفس آدمی من تصنیف محمد اشرف ولد آقا محمد در خدمت بزرگان نکته شناس التماس داده که کتب و علم آنها زبان؛ انجام: و قصر و نعل اسب و داغ کاودم راست باید تمت
خط: نستعلیق، کا: عبد الحميد منجم، تا: 1304ق؛ جلد: تیماج، 15سطر (14×7/5)، قطع: ربعی [ف: 1-474]
النفس ابن سینا (ترجمه) - النفس علی طریق الدليل و البرهان (ترجمه)
nafs-e ebn-e sīnā (t.)
رودباری، فخر الدين بن احمد، ق13 قمری
rūdbārī, faxr-od-dīn ebn-e ahmad (- 19c)
وابسته به: النفس علی طریق الدليل و البرهان = احوال النفس = النفس الناطقة؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله ( 370-428ق)
در سه «فصل»: 1. اثبات این که جوره نفس مغایر جوهر بدن است؛ 2. در بقای نفس پس از تباهی بدن؛ 3. مراتب نفس در سعادت و شقاوت پس از مفارقت از بدن.
آغاز: بدان که بنای این رساله که از حقیقت نفس موضوع است در سه فصل اتفاق افتاده است: فصل اول در اثبات اینکه جوهر نفس مغایر جوهر بدن است. فصل دوم در بقای نفس بعد از خراب شدن بدن. فصل سوم در بیان مراتب نفس در سعادت و شقاوت بعد از مفارقت از بدن - و بعد از اتمام فصول سه گانه خاتمه نیز الحاق نمودیم و بیان عوالم ثلاثه را نموده ئیم و آن عبارت از عالم عقل و عالم نفس و عالم جسم است
انجام: متکئین فیا علی الأرائك تکیه کنندگانند در بهشت بر تختهای نیکو لایرون فیها شمسا و لا زمهریرا نمی بینند در آن گرمی آفتاب را و سردی زمهریر را باید دانست طالبین را در کشف حقیقت نفس همین قدر کفایت می کند.
[مصنفات ابن سینا (مهدوی) ص 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 14ص (352-339)، اندازه: 15×22سم [ف: 2-252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ اندازه: 12×20/5سم [ف: 2-392]
nafs-e arastu (t.)
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastu (-384 - -322)
ترجمه رساله نفس هفت فصلی ارسطو؛ محتملا همان ترجمه بابا افضل باشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/58-ف
نسخه اصل: حمیدیه 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 1-426]
نفس اماره - نفس لوامه
نفس الامر - نفس الامر(رسالة في تحقیق)
nafs-ul amr (r.-un fī taḥqīq-i)
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 2908 قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22004
آغاز: بسمله. اعلم أن قولهم ان التصورات لایحتمل عدم المطابقه کلام حق ما فهمه من اورد علیه أن المراد، انجام: في المبادي العالية وجودها في نفس الأمر و لعلی اجود بتحقیق نفس الامر في رسالة منفردة بتوفیق الله تعالی
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالنبی بن عبدالرسول احمدنگری عثمانی، تا: 1185ق، جاز احمد نگر دکن هند؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 1گ، 21سطر، اندازه: 20/5×12سم [اهدائی رهبر: 5-404]
nafs-ul amr wa-l firq baynah-ū wa bayn-al xārij
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī,‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9890/5
آغاز: اعلم أن تحقق الاشياء فرض عقلی؛ انجام: و الظرفية في في. خط: نستعلیق، کا: کاتب محمد بن مصطفی، تا: قرن 12؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مذهب، 4ص (33-36)، 13سطر (12×4/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 17-501]
nafs-ol amr va zehn va xārej
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10535/1
به نقل از دانشنامه شاهی ملا محمد امین استرآبادی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1گ (1 ر) [مختصر ف: -146]
nafs-ul insān
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 -1871)
تاریخ تأليف: سه شنبه 9 صفر 1278ق
فائده ای است در نفس انسان و روح نباتی و حیوانی و رابا با افلاک.
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 302/6
آغاز: اعلم أن ما من العالي ابدا متوحد متفرد بالنسبة إلى ما من الداني و ما من الداني متکثر بالنسبة اليه فاذا اشرق ما من العالي متوحدا علی الداني؛ انجام: و تجد نفس بصورة الثواب أو العقاب فان الاعمال صور الثواب و العقاب فافهم فقد اوضحت لك في هذه الفائدة كثيرة من المطالب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 6گ (41ر-46ر)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1-223]
نفس انسانی - گلشن
nafs-e ensānī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17230/3
آغاز: بسمله این رساله در تحقیق نفس انسانیست باقوال مختلفه اما بعد کلام سید الأنام علیه الصلوة و السلام که یا علی اذا تقرب الناس الى خالقهم؛ انجام: الناس معادن کمعادن الذهب و الفضة خیار کم في الجاهلية خیارکم في الاسلام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 12ص (46-35)، 13سطر ، اندازه: 22×14/5سم [ف: 47/2-82]
an-nafs-ul bāqīya
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تاریخ تأليف: یک شنبه 19 ربیع الاول 1295ق رساله ای است در شناخت نفس که چون مؤلف دیده که پدرش و دیگران در این موضوع تأليفاتي دارند ولی مطلب را نرسانده اند این کتاب را در یک «مقدمه» و چندین «مطلب» تنظیم نموده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد یقول العبد الاثم محمد بن محمد کریم تقبل الله عنهما أن حقيقة ادراك النفس و كيفية تحصیلها و بقائها بعد الادراك و خراب الالات و ما یتعلق بذلك منالمسائل الصعبة و قد خفی اصلها عن اکثرین الا ...
آغاز: برابر؛ انجام: و قد حصل الفراغ من تصنیف الكتاب المسمى بالنفس بالباقية انشاء الله .. یبقی الكتاب مغلوطا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده در دارالامان کرمان؛ جلد: تیماج، 93گ، 19 سطر (14/5×6)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 19-463]
بی کا، بی تا، خریداری از عباس محسنی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فابتدأ ببسم الله و الا فاعط القوس باریها و لا تتکلف ما لم تکلف و صلی الله علی محمد و آله الطيبين ... .
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد کرمانی، بی تا؛ جلد: تیماج، 65گ (1پ-65ر)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-175]
nafs-e darrāk ba‘d az marg-e tan
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمر
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269)
فصلی است در این که بعد از مرگ تن و تباه شدن ترکیب آن، وضع نفس چگونه می شود.
آغاز: بدانکه چون خواهی که آگه شوی از حال نفس بعد از مرگ تن و تباه شدن ترکیب وی، نخست بباید دانست که...
انجام: که گردش حال جسمانیات حالی در حقیقت و اصل و گوهر بنگرداند که هستی ذات او را از آن خلل آید و بالله التوفيق و السلام.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص: 646)
[مصنفات بابا افضل 646، شماره 21 چاپی؛ فهرستواره منزوی 131/6]
آغاز: برابر؛ انجام: ذات او را از آن خلل آید، هر کار که هست در جهان پیشه ماست. (دو بیت)
بی کا، تا: قرن 7؛ 1گ (109ر)، 17سطر [ف: 11-19]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ قطع: وزیری [ف: 2-43]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 1ص (84) [ف: 5-460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 1گ (161ر)، 17سطر ، اندازه: 18/8×10/6سم [ف: 7-245]
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11، جا: توس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 19/5×13/5، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1015]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1083ق [ف: 3-328]
بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (140پ-141ر) [ف: 5-460]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد خان، تا: 1333ق، جا: تهران؛ جلد: مقوایی، اندازه: 18×11سم [ف: 5-596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1347ق؛ 1ص (6)، 18سطر (16×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 14-337]
آغاز: برابر؛ انجام: و از این بود که انبیا علیهم السلام خلق را بر یاد کردن مرگ انگیختندی ... که نفس او را از آن خلل آید و بالله التوفيق و السلام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 37گ، اندازه: 29×16سم [ف: 13-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2ص (49-50)، اندازه: 29×16سم [ف: 13-209]
شماره 21 چاپی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در هامش؛ جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 9-918]
nafas-ur raḥmān
[نسخه های منزوی 1429؛ 253/2ش 1429/2]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2810/2
نسخه از میانه توحید چهارم تا پایان توحید سی و ششم را دارد. با عنوانهای التوحيد الأول من نفس الرحمان، التوحيد الثاني من نفس الرحمان تا التوحيد السادس و الثلاثون من نفس الرحمان. در 59 فصل است و بنام جهان شاه ساخته شده و در آن از فتوحات ابن عربی و مفاحص و معالم التنزيل یاد شده است؛ کا: کرهرودی، عبدالظهیر بن معصوم، تا: 25 ربیع الثاني 1085ق؛ 74گ (104ر-177ر)، اندازه: 12/2×17/7سم [ف: 6-111]
nafas-ur raḥmān fī fadā'il-i salmān
نوری، حسین بن محمد تقی، 1254 - 1320 قمری
nūrī, hoseyn ebn-e mohammad taqi (1838 - 1902)
تاریخ تأليف: 23 رمضان 1283ق؛ محل تالیف: کربلای معلا
کتابی مسبوط و مستند از حوادث تاریخی و سیر زندگی پر فراز
و نشیب سلمان فارسی است که در یک «مقدمه» و 17 «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل خواص الشيعه آیه ائمة الدين و الشريعه و صفاهم لحکایه اول الاشباح فکانوا کمشکوه فیها مصباح ...
چاپ: مشار عربی، صص 962-963؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1285ق.، رحلی
آغاز: برابر؛ انجام: و في ذلك فالیتنافس المتنافسون و کان من احسن تقدیر الله النافذ الماضي
خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ حسن قفطان، تا: 27 ذیحجه 1283ق؛ از روی نسخه اصل استنساخ شده، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 211گ، 21سطر ، اندازه: 22×17/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-775]
آغاز: برابر؛ انجام: مع ما هما من حسن التتبع و کثره الاطلاع و لکن الجواد قد یکبو و الصارم قد ینبوا.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسن اصفهانی حائری، تا: محرم 1284ق؛ جلد: تیماج مذهب، 270گ، 19سطر ، اندازه: 20×15سم [ف: 33/2-95]
nafas-e rahmānī
موسی بن داود
mūsā ebn-e dāvūd
اهدا به: پیر دستگیر سلطان سید عبدالرحمن حسینی قادری
تاریخ تأليف: حدود 1185ق
در سیر و سلوک و معرفت راه حق و شرایط مراد و مریدی، به درخواست صاحبزاده سید علی محمد و به نام پیر دستگیر سلطان سید عبدالرحمن حسینی قادری. با دیباچه ای از شیخ موسی. در دیباچه آمده برخی مریدان سید عبدالرحمان خواهش کردند رساله ای در علم سلوک بنگارد، آن حضرت پذیرفته و به شیخ موسی دستور دادند «کاغذ و قلمدان بیاورید و هر چه از باطن به نفس ظهور آید آن را تحریر نماید». بخش عمده آن عرفان نظری است: الوهيت و تجلی، مراتب وحدت، مرتبه حدوث، احدیت، حقیقت، قلب و روح جمادی ... و می رسد به «الطرق الى الله بعدد انفس الخلايق» و سلوک.
آغاز: بسمله. حمدی که بر کرسی های السنه کاینات ... جلوه گر گردد سزای شاهدی است که عرایس شئونات را به اظها حب ذاتی در خلوت خانه غیب مشاهده کرده ... بدانکه ذات من حیث هی هستی محض است
انجام: انوار تجلیات الهي بر دل مریدوار شوند که همه مراتب درین حالت مکاشفه شود. بالله التوفيق
[فهرستواره منزوی 1042/8]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1255ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 49ص (11-59)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 1-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1271ق؛ ضمیمه نسخه ش 16763؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین علی، تا: اشوال 1296ق؛ 43گ، 11سطر (15×7)، اندازه: 23×18سم [ف: 16-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین علی، تا: 1 شوال 1298ق؛ 43گ، 11سطر (15×7)، اندازه: 23×18سم [ف: 16-47]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 جمادی الثاني 1300ق؛ جلد: مقوا، 47گ، 11سطر (15×9)، اندازه: 15/5×13سم [ف: 17-7]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8011 خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1302ق؛ 60گ، 9سطر (15/5×8)، قطع: ریعی [ف: 17-7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3723
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید سراج الدين، تا: دوشنبه 22 جمادی الثاني 1303ق؛ 55گ، 10سطر ، اندازه: 22×14سم [ف: 10-121]
nafas-e rahmānī
مؤلف در ابتدای رساله به بررسی توحید واجب الوجود و تقسیم توحید به توحید ذات و صفات و اسماء پرداخته، پس از بیان آن که هر منزل و مقام از مقامات توحید، سیر و سلوک خاص خود را دارد به بیان حکایتی از ابویزید بسطامی مبنی بر رؤيت کعبه در اولین سفر ایشان به حج و رؤيت خدای کعبه در دومین حج و عدم رؤيت کعبه و خدای آن در سومین حج پرداخته و پس از آن مقامات سه گانه علم اليقين، عین القين و حق اليقين را مورد بررسی قرار داده است.
آغاز: سبحان الله و بحمده سبحان الله العظيم البنات التي ذکرها صاحب منازل السائرين التي اولها ...
انجام: وهو مقام جمع الجمع في اصلاحهم و الحمد لله رب العالمين.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2529/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوایی، 2گ (9-10)، ابعاد متن: 15/5×9/5، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 12-411]
نفس (رساله در معرفت) - العوالم الخمس الكلية (ترجمه)
النفس علی الدليل و البرهان - القوى الجسمانية
an-nafs ‘alā sunna-til ixtiṣār = mabḥaṯ-un ‘an-il quwa-n nafsānīya = al-hadīya
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله ای است مختصر در ده فصل»: 1. في اثبات القوي النفسانيه؛ 2. في تقسیم القوى النفسانيه؛ 3. في انه لیس شی من با القوى النفسانيه حادث عن العناصر؛ 4. في تفصیل القول في القوى النباتيه؛ 5. في تفصیل القول في القوى الحيوانيه؛ 6. في تفصیل القول في الحواس الظاهره؛ 7. في تفصیل القول في الحواس الباطنه؛ 8. في ذکر النفس الانسانيه من مرتبة بدوها الي مرتبة کمالها، 9. في ماهية البراهين الضروريه؛ 10. في اقامه البراهين علی وجوده جوهر عقلی.
وی این رساله را برای امیری - احتمالا نوح بن منصور سامانی ( 387-365ق) - به رشته تحریر در آورده است. این رساله از آنجا که برده فصل تقسیم شده به رساله «الفصول» و از آنجا که به امیر نوح بن منصور اهدا شده است به رساله «هدیه»، و چون شیخ درباره اختصار آن، در مقدمه رساله ذکر کرده که: فرایت ان اعمل للامیر كتابة في النفس علی سنة الاختصار ...»، به النفس علی سنة الاختصار» و بالاخره به اعتبار موضوع آن به «مبحث عن القوى النفسانيه» نامیده شده است.
آغاز: خیر المبادي ما زین الحمد لواهب القوة علی حمده ... فلو لا ان العادة سوغت للاصاغر الانبساط الى الاكابر ... و لما وجدت العادة قد نهجت هذه الجادة و شرعت هذه السنة ظفرت بقدر نفسی في الانبساط الى الامير الاجل السيد اطال بقاه بهدية.
انجام: و مهما امر الامير بافراد القول في تلك المعاني ... و یرفع بمکانه مکان اهلها و یعزز عدد طالبی فضلها و الحمدلله و هو حسبی و نعم الوكيل و صلوته علی رسله اجمعین.
چاپ: در رسائل (قم، انتشارات بیدار: 1400ق)؛ به تصحیح احد فؤاد الاهواني، احوال النفس و ثلاث رسائل اخری (قاهره:1952م)
[الذريعه 260/24 ؛ اعلام 1033/2؛ فهرست مصنفات 241-244؛ مهدی، مصنفات ابن سینا 241]
نسخه اصل: او نیورسیته ش 4711. در فهرست با عنوان «في النفس» آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 578ق؛ 12گ (1-12)، 24سطر [فیلمها ف: 1-438]
خط: نسخ، کا: محمود بن علی بن ابی علی عبدیل، تا: قرن 17 مجدول؛ 23ص (1-33)، 23سطر (22×13)، اندازه: 19×27سم [سنا: ف: 1-119]
خط: نسخ، بی کا، تا: 733ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 7ص (214-208)، 14سطر ، اندازه: 17×24/5سم [ف: 9-411]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4003 (فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشستر بیتی 585/2)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 11 رجب 733ق؛ مصحح؛ 21ص (3-23)، 17سطر [عکسی ف: 4-120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن امیر، تا: قرن 10؛ 17گ (12ر-28ر)، 18سطر ، اندازه: 5×10/5سم [ف: 35-525]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 1245؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 7گ (15پ-21پ)، 31سطر ، اندازه: 23×13سم [ف: 6-2394]
آغاز: برابر؛ انجام: اوالانسان لیست انسانية بالفعل مستعارة
تنها دو فصل نخستین را دارد؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 6ص (194-199) [عکسی ف: 1-394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1021ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15گ (159پ-173)، اندازه: 19×12/5سم [ف: 12 - 230]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2794/18-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-731]
خط: تعلیق ریز، بی کا، تا: نزدیک 1061ق؛ 23گ (43ر-65ر) [ف: 3-394]
آغاز: برابر؛ انجام: لازالت الحكمة متنعشة بعد الخمول نضرة بعد الذبول لیستمدوا بدولته دولتها و ترجع بأيامه أيامها و یرفع بمکانه
مکانها و مکان أهليها و تکثر عدد طالبیها و لواهب العقل الحمد بلانهاية و السلام؛ تمت.
خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 7گ (39ر -45پ)، 27سطر ، اندازه: 27/5×18سم [میراث شهاب: 42-120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1082ق؛ 17ص (181-197)، اندازه: 20×12/5سم [ف: 32-199]
آغاز: برابر
شامل 10 فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 1گ (146ر)، 29سطر ، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 38-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 12، دارای دو سر لوح مرصع و مذهب، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 63ص(14-76)، 1-115سطر ، اندازه: 15/5×9/5سم [ف: 10-1731]
آغاز: برابر؛ انجام: استفدت في الأسماء غاية الجهد انشا الله. تمت الطاهرات في النفس. و الحمدلله وحده.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 9گ (30ر-38ر)، اندازه: 13/7×25/5سم [ف: 8-35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سمنانی، محمد بن نادعلی، تا: 1283ق، جا: مشهد رضوی؛ 10گ (5ر-14ر) [ف: 3-392]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 448/3-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: نظر پاک، میرزا یدالله، تا: 1333ق؛ 8گ (100ر-107ر) [ف: 2-259]
بی کا، بی تا؛ 27گ (206پ-232ر) [ف: 495]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کم نقطه، بی کا، بی تا؛ واقف: عضد الملك؛ جلد: پارچه ای، 16گ، 19سطر ، اندازه: 20×16سم [ف: 1-248]
an-nafs ‘alā ţarīq-id dalīl wa-l burhān = aḥwāl-un nafs = an-nafs-un nāțiqa = nafas-ul falakī = al-ma'ād-ul așgar
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله ای در اثبات بقاء نفس بعد از فناء بدن عنصری، که آن را برای برخی از دوستان خاص خود در شانزده «فصل» با این عناوین نگاشته است: 1. في تعریف حد النفس علی الاختصار؛ 2. في تعریف القوى النفسانية؛ 3. في الدلالة علی ما یختلف به افاعیل القوى المدر که؛ 4. في ان ادراك الجزئيات غیر ادراك الكليات؛ 5. في الادراك بالالات غیر جسمانية؛ 6. في استعانة النفس بالبدن واستغنائها عنه؛ 7. في تأكيد صحة قیام النفس بذاتها؛ 8 في أن النفس حادثة مع حدوث البدن؛ 9. في أن النفس لاتموت بموت البدن؛ 10. في أن النفس لا یتعلق بعد الموت ببدن آخر؛ 11. في أن جمیع القوى النفس واحدة؛ 12. في العقل النظرى؛ 13. في كيفية حصول النبوات للنفس؛ 14. في المرتبة القصوى التي تبلغها النفس؛ 15. في حال النفس بعد مفارقة البدن؛ 16. في الدلالة علی محل هذه الرسالة.
آغاز: الحمدلله اهل کل حمد لن یکون الا له و رغبة لن یکون الا اليه و تو کل لن یکون الا علیه و ثقة لن یکون الا به و صلوته علی خیرته من الخليقة محمد النبي و آله الاخيار و بعد فهذه رسالة عملتها باسم بعض الخلص من الاخوان مشتملة علی مخ ما تؤدي اليه البراهن من حال النفس ... الفصل الأول في حد النفس ...
انجام: ثم حرمت علی جمیع من یقراه من الاخوان ان یبذله النفس شريرة او معاندة او یطلعها علیها او یضعه في غیر موضعه و جعلت الله تعالی خصمة عنی و هو المسئول للتوفیق ان ینعم به و الحق ان یهدی اليه و له الحمد علی کل حال و صلوته علی المصطفين من عباده و خصوصا علی نبینا محمد و آله المقتدي بهم اجمعین (تم الرسالة)
چاپ: به کوشش احمد فؤاد الاهواني. مصر، دار احیاء الكتب العربيه: 1952م)؛ در رسائل (استانبول: 1953م)
[فهرست مصنفات ابن سینا دکتر مهدوی ش 52؛ الذريعه 259/24-262]
شروح و حواشی:
1- النفس علی طریق الدليل و البرهان (ترجمه) = اقسام النفوس و احوالها = ماهیت نفس؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428ق)
2- النفس علی طریق الدليل و البرهان (ترجمه) = النفس ابن سینا (ترجمه)؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428ق)
3- نفس ابن سینا (ترجمه)؛ رودباری، فخر الدين بن احمد (-قرن13)
نسخه اصل: مجلس ش 149 (357/2ش 599 مورخ 570-576) در فهرست معرفی نشده ؛ بی کا، تا: با تاریخ 570ق [فیلمها في: 1-564
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4853؛ بی کا، تا: شاید اوایلقرن7؛ 8گ (93-86) [فیلمها ف: 1-472]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052. در فهرست با عنوان «رساله النفس» معرفی شده است، مهدوی (فهرست مصنفات ص 303) می گوید که آن فصل اول «رساله «في النفس علی طریق الدليل و البرهان» است که در این نسخه علی حده نوشته شده است اما ارگین 211 و قنواتی 109 آن را رسالهای مستقل به نام «نفوس» ثبت کرده اند؛ خط: نسخ، کا: مبارك بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: 29 ربیع الاول 687ق؛ 6گ (57-62)، 13سطر [فیلمها ف: 1-447]
آغاز: الحمدلله حمد الشاكرين و صلواته علی محمد و آله الطاهرين. لیس یمکننا في تعلم العلوم کلها أن نتحرز عن مصادره علی مقدمات یتبین في علوم اخری، فان مبادی العلوم و خصوصا الجزوية یتعرف اما من علوم جزوية غیرها؛ انجام: وفق مقاله تکون قد تمکن بالکائنات المستقبلة. و الله اعلم بالصواب. تمت الرساله المعروفة بالنفس الفلكي للشیخ ...
سخه اصل: ایاصوفیا 4849؛ بی کا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 4گ (59ر -62ر) [فیلمها ف: 1-577]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 371/15 -عکسی و 437/15-عکسی و 359/15 -عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-285]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4829؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 2گ (57پ-58پ) [فیلمها ف: 1-662]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا معنی یضاده وینافیه فیکون لا محال سوقها الى مقضاها فیتعذب عذابا شدیدا یعقدله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 25گ، 21سطر ، اندازه: 23×13سم [ف: 2-628]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبالله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 1245؛ کاغذ: سمرقندی، 13گ (3پ-15پ)، 31سطر ، اندازه: 23×13سم [ف: 6-2393]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (86ر-87ر) [ف: 16-188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (296) [ف: 15-169]
آغاز: برابر؛ انجام: المخزونة في زوایا الكتب الفنون بالتصریح بها إلى آخر ما قال من هذه الكلمات
خط: نستعلیق، کا: سید احمد بن زین العابدين عاملی، تا: اوایل قرن 11؛ واقف: فهرستی؛ 32گ، 18 و 19سطر ، اندازه: 19×13سم [ف: 4-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ 10گ (16ر-25پ)، اندازه: 25/2×16/6سم [ف: 8-24]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح های زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 20گ (122پ-141)، 24سطر (20×10)، اندازه: 27×17سم [رشت و همدان: ف: -1470]
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و سلم تسلیما؛ انجام: و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین بمنه وجوده و کرمه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
کا: اردوبادی، عبدالقادر، تا: 1026ق؛ واقف: شریف گرگانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (130ر-134ر)، 25سطر ، اندازه: 19×9/5سم [ف: 3-258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حیدر علی کاتب، تا: 1028ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 23گ (51ر-73)، 19سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 44-32]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، محمد، تا: 1042ق؛ جلد: تیماج، 13گ (85ر-97ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 17-107]
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5-273]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق [نشریه: 4-473]
بی کا، تا: 1 رجب 1081ق؛ 16گ (78ر-94ر)، 16سطر (12×5)، اندازه: 10×17سم [ف: 8-537]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 1گ (24ر)، 29سطر ، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 38-621]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: عجمی موسوی، محمد، تا: 29صفر 1102ق؛ 12گ (218ر-229پ) [ف: 16-203]
بی کا، تا: 1266ق؛ 10گ (290پ-299پ) [ف: 5-722]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ واقف: عضد الملك، 1276؛ 32گ، 19سطر ، اندازه: 26×18سم [ف: 4-145]
آغاز و انجام: برابر
کا: سمنانی، محمد بن نادعلی، تا: ذیحجه 1283ق؛ 20گ (57پ-76ر) [ف: 3-360]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 448/7-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-285]
تذکر: نام کتاب به استناد فهرست مصنفات ابن سینا ص 244 تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ 11گ (174ر - 184ر)، 17سطر (11×15)، اندازه: 17×21/5سم [ف: -340]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 2-385]
بی کا، بی تا، 12ص (567-578) [ف: 5-722]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا، واقف: نائینی؛ 38گ، 17سطر ، اندازه: 12×19سم [ف: 4-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 31گ، 19سطر ، اندازه: 22×17سم [ف: 4-147]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق اغاز تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 35گ، 18سطر [ف: 1-187]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1669/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-115]
انجام: فان عرض في بعض الأوقات ملال و کلال فذلك لاستعانه العقل بالخیال المستعمل الالة التي تکل و لاتخدم العقل (برابر با س 18 گ 66 الفنسخه 861/9 در فصل 7)
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ برگهای میانه هم با هم نمی پیوندند و گویا افتادگی دارد؛ جلد: تیماج، 25گ (138ر-162)، 19سطر (12/6×4/4)، اندازه: 15/5×6/5سم [ف: 3-360]
an-nafs ‘alā tarīq-ed dalīl va-l borhān = aqsām-on nofūs va ahvāl-o-hā = māhīyat-e nafs = nofūs = al ma‘ād
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
وابسته به: النفس علی طریق الدليل و البرهان = احوال النفس = النفس الناطقة؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428ق)
ابن سینا در زمینه معرفت نفس رساله های متعددی دارد که «النفس علی طریق الدليل و البرهان» یکی از آنهاست. این رساله به عربی است و با نام های متعددی ضبط شده و شامل پانزده فصل [یا شانزده فصل] و یک خاتمه است و از آن دو ترجمه به فارسی شناخته شده است، تحریری مفصل و نزدیک به متن و تحریری مختصر تر که به دستور علاء الدوله دیلمی برگردان شده و منسوب به شیخ الرئيس است. فصول آن بدین شرح است: فصل 1. در بیان کردن حد نفس؛ 2. حد قوتهای نفس؛ 3. سبب اختلاف فعل های قوت دریافتن نفس؛ 4. قوتی که صورت جزوی دریابد که آن دریافتن جز به آلت جسمانی نتواند بود؛ 5. قوتی که صورت کلی دریابد که این دریافت به آلت جسمانی نتواند بود؛ 6. کیفیت استعانت نفس به بدن؛ 7. در ثبات نفس مردم به ذات خویش؛ 8 در تصحیح حدوث نفس با حدوث بدن؛ 9. ذکر برهان بر بقای نفس؛ 10. برهان امتناع انتقال نفس از بدنی به بدن دیگر؛ 11. قوتهای نفسانی همه آلت نفسی واحد است؛ 12. بیان عقل نظری؛ 13. بیان نبوت و احوال خواب؛ 14. غایت رتبه ای که در نفس مردم ممکن باشد؛ 15. حال نفس در مفارقت از بدن و شرح اصناف سعادت و شقاوت؛ 16. در ختم این فصول.
آغاز: آغاز 1: این رساله ای است که شیخ رئیس ابوعلی سینا رحمه الله تعالی تصنیف کرده است در روشن کردن ماهیت نفس مردم و احوال نفس مردم از بقا و فنا و سعادت و شقاوت در آخرت و دیگر احوالها چنانکه یاد کرده اید. چون فرمان عالی علائی شمسی زاده الله علوا و نفاذا در حق این بنده ضعیف چنان است که این رساله را از زبان تازی به زبان فارسی نقل کنم من به حکم این فرمان اقدام کردم و وجوب امتثال را انقیاد بستم چنان دانم که انواع تایید و سعادت قرین این فرمان باشد ...
آغاز 2: سپاس مر خدای که هستی همه حقایق از اوست و درود بر پیغمبران و گزیدگان او. از تصنیفهای شیخ الرئيس ابوعلی رساله ای است که آن را معاد خوانند و یکی از اهل علم آن را
از زبان تازی به پارسی نقل کرده و مرا دوستی است سخت خیر و عاقل و محب حکمت و از زبان تازی بهره ندارد و این ترجمه گاه گاه بر من عرض می کرد و چون آن را مقابله می کردیم با اصل بسیار قاصر می آمد و قسمتها فرو گذاشته و اطراف و جوانب سخن استیفا ناکرده ندانم تا از ناسخ اوفتاده است یا خود در اصل چنین کرده اند و چون من آن را تنبیه کردم التماس کرد که آن را بار دیگر نقل کنم رد درخواست او نتوانستم کردن و در آن شروع نمودم و جهد کردم که بشرح تر و پاکیزه تر بگویم و اگر زیادتی نکنم سخن یلز گویم. چنین گوید شیخ الرئيس که این رساله ایست ...
انجام: انجام 1: فصل شانزدهم در خاتمت این فصول میگونه صاحب این رسالت که من در این مقالت جز اسرار نکت از علم نفس نیاوردم و این اسرار در کتب ما موجز باشد یا مرموز و من از حد رمز بصریح آوردم و حجاب برداشتم تا اخوانی که بعد از من باشند مطلع باشند بر این اسرار و این حالی نیفتد و ضایع نشود که درین زمان بیافتیم کسانی که بتعلم حاصل کنند و حرام کردم بر کسانی که برین اسرار و این رسالت مطلع شود و پس این رسالت بکسانی دهند که معاند باشند یا شریر و من الله التوفيق و المعرفة. تمت الرساله بحمدالله و منه الصلوة علی محمد نبیه و صفیه و علی و آله و عترته و اهل بية.
چاپ: با انتساب به ابن سینا، به تصحیح و مقدمه محمود شهابی در تهران به سال 1315ش به چاپ رسیده است و بار دیگر با مقدمه و حواشی موسی عمید به نام «رساله نفس ابن سینا» به سال 1331 ش در تهران منتشر شد؛ گنجینه بهارستان، بخش حکمت، به کوشش خدیجه مقدس زاده.
[نسخه های منزوی 853/2 و 854؛ فهرست فارسی مشار 5265/5 فهرستواره منزوی 218/6]
در 15 فصل به نستعلیق کهن؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ در آن آمده است: «و عبیده الافقر احوج الله المعبود الواثق بالملک ... عبدالله بن عبدالمومن بن محمد بن محمود ... و حقق الله اماله، مشقه العبد الفقير الجاني عبدالله بن عبدالمومن الهمداني (به) بصره الله بعیوب نفسه و جعل یومیه خیرا من امسه، محررا في حادی عشر ذی الحجة الحرام حجة سبعه به ستین و سبعمائه»؛ 25گ، 21سطر [ف: -114]
آغاز: چنین گوید مصنف این رساله کی فرمان پادشاه وقت زاده الله علا و نفاذا در حق این ضعیف چنانست کی این رساله از زبان تازی بزبان پارسی نقل کند و من بحکم فرمان اقدام کردم؛ انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حاجی کاموسی، تا: غره رمضان 700ق، جا: جاورسانی؛ 25گ، 19سطر ، اندازه: 21×10سم [ف: 4-147]
نسخه اصل: فاتح ش 5426؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 726ق؛ 13گ، 21سطر [فیلمها ف: 1-268]
آغاز: برابر 1
نسخه اصل: کتابخانه احمد ثالث - ترکیه 3447؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 18 ربیع الثاني 866ق؛ 26ص (83-108) [عکسی ف: 4-31]
آغاز و انجام بر ابرا
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: اردوبادی، عبدالقادر، تا: 1021ق، جا: شیراز؛ جلد: میشن، 12گ (160پ-171ر)، 23سطر ، اندازه: 22/3×12سم [ف: 8-44]
فصل؛ کا: اردوبادی، عبدالقادر، تا: 1026ق؛ 13گ (250ر-262پ) [ف: 5-723]
ترجمه فارسی دیگری است از رساله 16 فصلی ابن سینا؛ کان اردوبادی، عبدالقادر، تا: 1026ق؛ 18گ (262پ -289) [ف: 5-723]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: نستعلیق، کا: علی اصفهانی، تا: صفر 1034ق؛ مهر: «عبده محمد بن محمد علی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 16گ (76-91)، 15 و 19سطر (15×8 و 16×10)، اندازه: 19×12/5سم [ف: 4-1129]
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422). ترجمه فارسی رساله 16فصلی؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلمها ف: 1-557]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: نستعلیق، کا: طیب، تا: 1055-1056ق؛ جلد: چرم، اندازه: 36×24/5سم [ف: 7-163]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 1072ق، در فهرست (1: 320) با شماره 286/21 آمده؛ 7گ (162ر-168ر)، 27سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42-135]
نسخه اصل: فرهنگ اصفهان ش 2813. در 16 فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق [فیلمها ف: 1-710]
آغاز و انجام: برابر1
خط: نستعلیق، کا: طبسی، محمد بن نعمت، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج، 20ص (80-99)، 25سطر [سنا: ف: 2-189]
آغاز: برابر 1 ؛ انجام: شانزدهم در ختم این فصول صاحب این رساله چنین میگوید که من درین رساله جز اسرار و نکت از علم نیاوردم ... و الله بینی و بینکم و کفی به وکیلا و صلی الله علی رسوله الأبطحي ... بحوله و طوله و فضله.
نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت. این ترجمه به درخواست شمس زاده صورت گرفته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1گ (112پ)، 29سطر، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 38-624]
بی کا، تا: قرن 12؛ دیباچه آن با آنچه دکتر مهدوی آورده اندکی جدایی دارد؛ 16ص (55-70) [ف: 5-722]
آغاز و انجام بر ابر1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11گ، 8گ، 18سطر ، اندازه: 23×18سم [ف: 8-4811]
آغاز و انجام: برابر 1
خط: شکسته نستعلیق، کا: نظر پاک، میرزا یدالله، تا: 349ق، جا: تهران مدرسه ناصری؛ 14گ، 13سطر ، اندازه: 23×17/5سم [483-2]
خط: تعلیق، کا: تفرشی، محمد تقی، تا: 1355ق؛ از روی نسخه تاریخ روز شنبه یکم رمضان سال 700گ؛ 12گ (20پ-31پ) [ف: 3-394]
نسخه اصل: فاتح 5426 (268/1)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-223]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7-226]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه مانکجی درویش فانی پورلیمجی هوشنگ هاتریای کیانی نوشته 1285 از روی نسخه نوشته 663؛ وقف انجمن زردشتیان در 924 یزدگردی (1287ه) شاید از روی شماره 153ساخته شده باشد؛ واقف: انجمن زردشتیان، 1278ق؛ 17گ [ف: -114]
بی کا، بی تا؛ شاید همان فیلم 95؛ 43گ (43-85) [ف: -131]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 95/4بخش 2
همان نسخه بالا [ف: -87]
آغاز: مردم حقیقت چیز را نمی داند زیرا که مبدء معرفت ... حس است؛
نسخه اصل: توبینگن 3364 .Oct. در میانه عنوان چند فصل است؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-268]
آغاز و انجام: برابر 1
در دیباچه فهرست 15 فصل ولی در متن 16 فصل آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 20گ (113پ-132ر)، 17سطر ، اندازه: 20/3×13/2سم [ف: 8-129]
آغاز: برابر 1؛ انجام: تا این رسالت به کسانی ندهند که معاند باشند و من الله التوفيق و المعونه و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 16×11سم [ف: 11-294]
an-nafs ‘alā tarīq-ed dalīl va-l borhān = aqsām-on nofūs va ahvāl-o-hā = māhīyat-e nafs = nofūs = al- ma‘ād
وابسته به: النفس علی طریق الدليل و البرهان = احوال النفس = النفس الناطقة؛ ابن سینا، حسین بن عبد الله (370-428ق)
در فهرست مصنفات شیخ الرئيس چند رساله در نفس یاد شده که یکی از آنها به نام «النفس علی طریق الدليل و البرهان» است و رساله ای است دارای 16 فصل و آقای دکتر مهدوی آنرا با شماره 121 و قنواتی به شماره 74، 77، 109، 199، 201 یاد کرده اند. آقای دکتر مهدوی برای این رساله دو ترجمه یاد کرده اند: یکی ترجمه نفس منسوب به شیخ الرئيس و مطبوع، دیگری که موسوم است به ترجمه معاد. این ترجمه مورد گفتگو هیچ یک از آن دو نیست و سبک فارسی آن تازه است. این رساله مانند اصل دارای شانزده «فصل» است: 1. اقسام نفوس؛ 2. نفس انسانی آن است که او فاعل است به اختیار؛ 3. ادراکیت نفس انسانی مجرد است؛ 4. هر قوت که صورت دریابد آن قوت جسمانی است؛ 5. نفس انسانی مدرک معقولات کلی است؛ 6. نفس انسانی انقسام محل؛ 7. ادراک نفس؛ 8 نفس انسانی حادث است به حدوث بدن؛ 9. نفس انسانی باقی است؛ 10. انتقال نفس از بدن به بدن؛ 11. حکم فیلسوف آن است که نقش یک جوهر است؛ 12. نفس انسانی صادر از عقل فعال است؛ 13. نفس انسانی مستعد است قبول علم را از جوهر؛ 14. نفس انسانی را استناد است در عالم کون و فساد؛ 15. نفس انسانی را بعد از مفارقت سعادت و شقاوت است؛ 16. اسرار نفس ادامه دارد
(حائری)
آغاز: رساله شیخ الرئيس في اقسام النفوس فصل اول، در اقسام
نفوس و آن چهار است فلکی و حیوانی و نباتی و طبیعی اما در اقسام، فلکی آنست که قصد او بر یک چیز است و فعل او بر یک جهت اما حیوانی آنست که بعکس اینست اما نباتی آنست که در فعل مساوی نفس حیوانیست و لیکن مخالف است در اختیار و اما طبیعی آنست که در فعل موافق نفس فلکیست و مخالف است در اختیار.
انجام: فصل شانزدهم صاحب این رساله بوعلی سینا قدس سره گفت این اسرار نفس را ما بوجه پیدا کرده ایم تا اخوانی که بعد از ما باشند در یابند و حرام کرده شد بر کسانی یاد دهند که در این عالم متعصب و معاند باشد و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی نبیه محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين المعصومين.
[فهرستواره منزوی 219/6]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140 (8201)
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: با تاریخقرن 11؛ 2ص (264-265) [عکسی ف: 3-431]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 5گ (93-197)، اندازه: 17/3×1376سم [ف: 5-188]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این رساله ای است در معرفت نفس مشتمل بر شانزده فصل فصل اول در اقسام نفوس؛ انجام: و حرام کرده شد بر کسانیکه در یابند و بانان دهند که در علم متعصب و معاند باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 9گ، 11سطر ، اندازه: 12×20سم [ف مخ: ف: -217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، 10ص (15-24)، 15سطر (5/5×13/5)، اندازه: 11×19/5سم [ف: 6-312]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ اندازه: 12×20/5سم [ف: 2-392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: مهدی بن احمد لاهجی، تا: 1295ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 5گ (138پ-142پ)، 17سطر (15×7/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 17-210]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 4ص (26-29)، اندازه: 25×13/6سم [ف: 6169]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه احمد ثالث - ترکیه 3447؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7ص (163-169) [عکسی ف: 4-32]
بنفس الفلكي-السماويات
بنفس الفلكي-النفس علی طریق الدليل و البرهان
بنفس الفلكي-القوى الجسمانية
an-nafs kull-ul quwa
زنوزی، علی بن عبدالله، 1234 - 1307 قمری
zonuzi, ali ebn-e abd-ol-lah (1819 - 1890)
چاپ: به کوشش اصغر دادبه، فرهنگ، 8 (بهار 1370): 319 -344.
زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 2 مجموعه بدون شماره
مقالة في ورقة واحدة؛ کا: حسینی، محمود بن أبي الفضائل، تا: دوشنبه 23 ربیع الثاني 1347ق، جا: نجف اشرف [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-154]
an-nafs lā-tata'allam bi-faqd-il badan
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 623/6
بی کا، تا: 1290ق؛ 12سطر ، اندازه: 14/5×22سم [ف: 2-383]
nafs-e lavvāma = nafs-e ammare
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
رساله کوتاهی است در شناخت نفس اماره و صفات آن چون هواپرستی، جاه طلبی، دعوب الوهيت، بخل و ... این رساله نیز چون دیگر رسائل سید به نظم فارسی آراسته گردیده است.
آغاز: : الحمد لله رب العالمين ... نفس اماره ناکسی باشد ** صفت بد در او بسی باشد
انجام: و باشاره لانبی بعدی نبوت ذاتیه دائمه غیر متناهیه او راست و او ادنی فنای وحدت بود در احدیت.
[فهرستواره منزوی 1040/8]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 9ذیحجه 1109ق؛ 2گ (198ر-199پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4- 673]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 3گ (124ر-126ر)، 14 سطر (8×14) [ف: 41- 685]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 3ص (840- 842)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3- 522]
آغاز: و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 3ص (39- 41)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10- 586]
آغاز: و انجام: برابر
کا: دکتر نوربخش، بی تا، جلد: مقوایی، 4ص (1- 4)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 1- 20]
nafas -ul mahmūm fi maqtal-il ḥusayn-il maẓlūm
قمی، عباس بن محمد رضا، 1292- 1359قمری
(qomī, ‘abbās ebn-e mohammad rezā (1875-1940
تاریخ تأليف: 20جمادی الثاني 1335ق
مؤلف در این کتاب وقایع جانگداز سالار شهیدان امام حسین (علیه السلام) را به طور مفصل و گسترده با استفاده از کتاب های تاریخی شیعیان تدوین نموده است.
چاپ: مشار فارسی، ج5، ص5265؛ ایران، تهران، 1350ق، سنگی، خشتی، 337ص؛ ایران، تهران، 1359ق، سنگی، خشتی، 336ص
[الذريعه 265/24؛ مشار، عربی 961]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13197/1
آغاز: همانا معلوم باشد که این حقیر مطالب این مقتل شریف را...
الحمدلله الذي یعلم عجیج الوحوش في الفلوات و معاصی العباد في الخلوات؛ انجام: و صلی علیه اخوه خالد و قیل ابنه معاوية و دفن بمقبرة باب الصغير و قبره الآن مزبلة و قد بلغ سبعاً و ثلاثین سنة و کانت خلافته ثلاث سنین و تسع شهور. خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 20جمادی الثاني 1335ق؛ جلد: تیماج [ف: 36- 282]
بالنفس الناطقة- النفس علی طریق الدليل و البرهان
بالنفس الناطقة- السماويات
النفس الناطقة- الجمل من الأدلة المحققة لبقاء النفس الناطقة
nafs-e nāteqe
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، -667؟ قمری
(bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4013/18
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ یادداشت: به این فایده در فهرست اشاره نشده است؛ 1گ (110ر) [ف: -11؛ فهرست رایانه ای ج4- 1062]
nafs-e nāteqe
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ -834قمری
(ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330-1431
رساله کوتاهی است در قدم و حدوث نفس ناطقه و نحوه تصرف آن در بدن آدمی.
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 1گ (223پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4- 674]
آغاز: و بعضی از فلاسفه بر آنند که نفس ناطقه انسانی قدیمست اما نزد ارسطو حادث است بحدوث بدن و بعد از مفارقه باقی است؛ انجام: بیت: دایما جان بتن بود مشتاق ** هم چو داروغه بملک عراق
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 1گ (154ر)، 10 سطر (8×10) [ف: 41- 691]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ 1گ (164ر)، 17 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4- 670]
nafs-e nāteqe
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795- 869قمری
(nūrbaxs-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393-1465
گفتاری است عرفانی درباره نفس ناطقه و در آن آمده: «چنان که بیچاره عزیز نسفی و حکیم جالینوس رحمهما الله که در طب ماهر و در حکمت و هیئت قاصر بودند، تصور کرده اند که...»
آغاز: جواب مکتوب حکیم از تأليفات... امیر سید محمد نوربخش علیه السلام. بسمله. آفتاب عنایت از فلک ولایت و برج هدایت بر اراضی قلوب مستعدان قبول افیاض حکمت... بعده اعلام می رود که حکماء طبیعی بسبب ممارست مقدمات طبی چنان دانسته اند...
انجام: ببر کت انفاس شریفه مرشدان صمدانی رفیق گرداناد، بحرمة کمل أوليائه من الاقطاب و الأفراد.
[فهرستواره منزوی 248/6]
آغاز: و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل، 5گ (266پ- 270پ)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12- 235]
آغاز: و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل، 3گ (218پ-221پ)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12- 232]
آغاز: و انجام: برابر
کا: محمد بن غیاث الدين نوربخشی، تا: 876ق؛ 5گ (77پ-81ر)، 15 سطر، اندازه: 13/2×17/6 سم [ف: 7- 240]
آغاز: و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رساله صحیفه» و ناشناس آمده؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: محرم 1101ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (411- 412)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3- 293]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2- 82]
آغاز: و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «نامه به حکیم» آمده؛ خط: نسخ، کا: تولمی، علی عسکر بن مؤتمن، تا: 1222- 1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ جلد: تیماج، 3گ (31پ-33ر)، 29 سطر (12×23) [ف: 12- 2663]
nafs-e nāteqe
ناشناخته:
آغاز: بدان که معرفت مطلوب که حق تعالی است سهل است جداً از قبل خود زیرا که او نیز اعظم است...
خط: شکسته نستعلیق، کا: اراسنجی قزوینی، محمد طاهر، تا: ربیع الثاني 1073ق، جا: قندهار؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (171ر-173پ)، اندازه: 15/2×27/5 سم [ف: 43- 52]
آغاز: نفس ناطقه که اشراقیان آن را نور سفید گویند یا انسانیست یا فلکی، امام فخر گوید فلکی را دو نفس است؛ انجام: اليه الامارات الحدسية و المكاشفات الذوقية بلکه شیخ بهائی فرموده در نفس چهادره...
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی- مشهد 16678؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 15ربیع الثاني 1242ق؛ افتادگی: انجام؛ 6ص (2- 7) [عکسی ف: 4- 196]
آغاز: نفس ناطقه که اشرافیان آن را نورا سفید گویند یا انسانیت یا فلکی امام فخر گویند فلک را؛ انجام: المكاشفات الذوقيه بلکه شیخ جهانی فرموده دو نفس چهار...
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن مذهب [رایانه]
آغاز: در بیان معنی نفس ناطقه و مدارجی که حکمای متألهين برای آن قائل هستند اگر بخواهیم در معنی و مراتب نفس که نفوس و عقول بشریه را از ادراک معرفت آن عجز و قصور کامل حاصل است به بیانات و عقاید طوایف امم؛ انجام: که فرزند چنان مادر و پدرند تا بچه پایه است
یک رشته نگارشی است در تحقیق نفس ناطقه که مؤلف آن شناخته نشد و می نماید که از مردمان قرن 11 به بعد است، تبویب و تحدید و عناوین موضوعات رساله چنین است: 1. در حقیقت نفس انسانی به مستفاد از روایات، 2. در پاره از اقوال در حقیقت و کیفیت روح، 3. در اقسام و انواع روح که به حسب استعداد در نفوس موجود است، 4. در دوام نفس ناطقه به مستفاد از اخبار و اقوال مختلفه، 5. در بیان پاره ای از کلمات در تجرد روح و خلقت آن قبل از جسد، 6. خلاصه معانی نفس و روح و قلب و عقل و اختلاف آن ها، 7. در پاره مطالب برای مزید بصیرت، 8. در فرق بین وحی و الهام و تحدیث، 9. در فرق بین نبی و رسول و محدث؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 64گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 4- 147]
nafs-e nāteqe
در این گفتار شش دلیل بر بود نفس ناطقه آمده و در سه فصل پس از آن از پایداری و خوش روان گفتگو می گردد.
آغاز: بسمله. بدان که معرفت مطلوب که حق تعالی است سهل است جداً از قبل خود...
انجام: بنور قدسی واصل نمی شود و در ظلمات بعذاب اليم معذب می گردد.
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ 5گ (21ر-25ر) [ف: 3- 267]
آغاز: و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 14؛ 10ص (645- 654)، اندازه: 11×18 سم [ف: 44- 175]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی تفرشی، محمد ابراهیم بن محمد، تا: صفر 1311ق؛ جلد: میشن، 5گ (47ر-51پ)، 15 سطر، اندازه: 13/7×21/2 سم [ف: 7- 471]
an-nafs wa-r rūḥ
ابن مندویه، احمد بن عبدالرحمن، -410قمری
(ebn-e mandūye, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahmān (- 1020
اهدا به: حمزه بن الحسن
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2114/10
آغاز: بسمله. و به نستعین رسالة من ابی علی احمد بن عبدالرحمن بن مندویه الأصفهاني الى حمزة بن الحسن في النفس و الروح علی رای اليونانين و هذا أوله: اوضح الله لك غوامض العلوم و انار خفیاتها... علمتنی حاجتك الى معرفة ما قاله المتكلمون في النفس و الروح؛ انجام: و یغبطك بمکانه ان شاء الله بعون الله تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان رجب 1072ق؛ 3گ (58پ-61پ)، 16سطر (5×12)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 8- 750]
an-nafs wa-r rūḥ
بیان حقیقت نفس و روح و جدایی های این دو از یکدیگر با استفاده از بعضی آیات و احادیث و نقل بعضی از گفته های دانشمندان این فن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7936/22
آغاز: الحمد لله رب العالمين... أما بعد فهذه رسالة رتبنا ها في حقيقة النفس و الروح هل هما شیء واحد أو شیئان؛ انجام: أو قدماً راسخاً في عمل التقوى و لایخاف من الخالق.
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 3گ (343ر-345پ)، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 20- 274]
nafs va rūh
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18247
آغاز: بسمله، حمله این ذکریست در بیان آن که درویشی از روی استفاده سوال کرد؛ انجام: قوله ت، لایستاخرون ساعه و لا یستقدمون و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
an-nafs wa sa‘ādatuhā wa šaqāwatuhā
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ -428قمری
(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981-1038
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8225/3
آغاز: كالعلة الفاعلية... الفصل الثاني في تعریف القوى النفسانية علی سبیل الاختصار؛ انجام: الفصل الرابع عشر في المرتبة القصوى التي تبلغها النفس الناطقة... و لا اکتساب تکلفی لکن له التهيوء في القوة العملية و الرئيس الأول.
خط: نسخ، کا: صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، تا: 1006ق، جا: قزوین؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، 34ص (65ر-98پ)، 15 سطر (4/5×10)، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 17- 61]
an-nafs wa-t tabī'īyāt
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ -428قمری
(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038
رساله ای درباره نفس و طبیعیات و غیر از رساله هایی است که در الذريعة آمده و در چهارده «فصل» است: 1. البرهان علی أن النفس جوهر؛ 2. لکل واحد من العلوم شیء یبحث عن أحواله؛ 3. لیس أحد من الناس لا یصیب له من أمر الرويا؛ 4. الهيولى البسيطة لها استعداد بسیط؛ 5. صفة الشيء موجودة له؛ 6. الوجود من صفات الشيء؛ 7. اللواحق الاعتبارية غیر متناهية؛ 8. الإمكان من لوازم المهية؛ 9. الأمور المفارقة قوی و مهیات؛ 10. الإجماعية الوهمية هی القوى التي يتأدي إليهما؛ 11. الأمور معتبرة بأنها ذوات في أنفسها؛ 12. العقل یفرض ثلاثة أكوان أحدها الكون؛ 13. الجوهر في جوهریته المطلقة؛ 14. یشبه أن یکون الجوهرية من لوازم الجسم.
[ريحانة الأدب 589/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11619/6
آغاز: فصل، البرهان علی أن النفس جوهر هو أن هذه الأجسام التي یحس و یتحرك بالإرادة؛ انجام: فما قولك في وجود الأول و إن کان مستغنياً فلا حاجة للوجود إلى العلة.
خط: نسخ، کا: بالانکابی جیلانی، محمد نصیر بن حسن، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 4گ (27- 30)، 22 سطر، اندازه: 6×15 سم [ف: 29- 367]
(al-nafs wa-l ‘aql (mq. fī
ابن مسکویه، احمد بن محمد، 320- 421قمری
(1031-ebn-e meskavayh, ahmad ebn-e mohammad (933
با این عنوان: «و هی جواب مسائل سأله عنها و حل مشکوك ادرکها في الجوهر البسيط القائم بنفسه».
چاپ: به کوشش عبدالرحمن بدوی در دراسات و نصوص في الفلسفة و العلوم عند العرب (بیروت، الموسسة العربية: 1981م)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 146/12- ف
نسخه اصل: راغب پاشا ش 1464؛ خط: نسخ، کا: صدقه بن حسین، تا: 525ق؛ 18گ (80- 87)، 25 سطر [فیلم ها ف: 1- 418]
nafs a ‘aql
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، -667؟ قمری
(bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 242/79ب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (345ر-346ر)، 24-33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27 سم [ف: -148]
an-nafs wa-l‘aql
خرقانی، محمد بن حسین، ق7قمری
(xaraqānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 13c
تاریخ تأليف: نیمه های ربیع الثاني 691ق؛ محل تأليف: تبریز (مدرسه سلطانیه)
در چند فصل به روش فلسفی و عرفانی و فارسی هم دارد و گزیده ای است از باب نخستین مرآة الأرواح شیخ الاسلام ابی ثابت محمد بن عبدالملك دیلمی همدانی. با این عناوین: فصل في النفس و اما النفس علی شکل البدن و هو في البدن في جمیع اطرافه...؛ فصل في الهوا. اعلم ان الهوا في الشريعة الميل. هو السبيل (الميل) عن الحق الى الباطل، و في الطريقة هو الميل الي المخلوق. و هذا اصطلاح المشايخ، لأنهم یرون.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2367/3- ف
نسخه اصل: مراد بخاری 318؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: نیمه ربیع الثاني 691ق، جا: تبریز مدرسه سلطانیه؛ 66ص (38- 103) [فیلم ها ف: 1- 675]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 118/3- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 286]
an-nafs wa-l ‘aql
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1030/11- ف
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422)؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلم ها ف: 1- 557]
(nafs wa-l ‘aql wa-l ‘aql-il fa“āl (r.-un fi
کیاء گیلانی، احمد بن محمد، ق10قمری
(kīyā’ gīlānī, ahmad ebn-e mohammad (- 16c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1142/12
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1160ق؛ 15گ (27پ-41پ) [ف: 5- 238]
بالنفس و الهيولى- تعلیقات علی الشرح الجديد للتجرید
النفسية- القصيدة العينية
نفسية- يونسية
nafsīya
همدانی، علی بن محمد، 714- 786قمری
(hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315-1385
تفسیر عرفانی است بر آیه «ان النفس الأمارة بالسوء» و فرق بین نفس و روح و آفات نفس از دید صوفیان، به نثر و نظم فنی و شواهدی از آیات کریمه قرآنی. همان که به شاه نعمة الله ولی و نور علیشاه نیز نسبت داده است.
[فهرستواره منزوی 1041/8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9104/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين... صفت بد در بسی باشد ** نفس اماره ناکسی باشد؛ انجام: و او ادنی فناء و حدت بود در احدیت...
خط: نستعلیق، کا: احمدبن محمد بن سید حسن کربلائی، تا: 888ق، جا: کشمیر خانقاه امیریه؛ 3گ (39پ-41ر) [ف: 23- 249]
nafsīya
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ -834قمری
(ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330-1431
رساله کوتاهی است در شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه» در دو فصل. مؤلف آن را خطاب به فرزند خود نوشته و وی را به اهمیت شناخت نفس و نقش آن در معرفت باری تعالی ذکر داده است. همان که به میر سید علی همدانی نیز نسبت داده شده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل الانسان الكامل معلم اهل الملك و الملكوت و فتح له أبواب خزائن الجبروت و جعله مظهر کل صفات و نعوت و صل علی من قام لربه بالشفع و الوتر.
انجام: هر چند در بیان نفس و رای این بیان بسیار است و لیکن بدین نمونه اختصار کردیم تا طالبان را در حضور خودی خود = قصوری واقع نشود ان شاء الله تعالی. تمت الرسالة.
چاپ: این رساله چاپ شده است.
الرسالة المسماة بالنفسية من لطایف انفاسه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن 11؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1- 210]
الرسالة الموسومة بالنفسية من نفایس انفاسه؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-208]
الرسالة الموسومة بالنفسية من انوار مشكاة افاداته؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1- 211]
الرسالة المشهورة بالنفسية ايضاً من انوار مشکات اسراره؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1- 212]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ 4گ (130پ-133ر)، 17 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4- 670]
آغاز: بسمله حمدله... أن النفس لأمارة بالسوء...
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق [الفبائي: -586]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2ص (484- 485)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32- 150]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2ص (386- 387)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32- 150]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 3ص (149- 151)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32- 148]
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 40/7 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3- 1304]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 2ص (252- 253)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32- 149]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/41 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3- 1308]
آغاز: قال الله تعالی في حق آدم علیه السلام؛ انجام: چون یقین نیست این حدیث بمان.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 2ص (146- 147)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10- 596]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن عبدالعلی بیک قراگوزلو از طایفه حاجیلو، تا: 1283ق؛ 5گ (214پ-218ر)، 15 سطر [ف: -262]
nafīsīyya = ma‘refat-e nafs
نورعلیشاه، محمد علی بن عبدالحسین، 1160؟ -1212قمری
(nūr-'alī-šāh, mohammad 'alī ebn-e 'abd-ol-hoseyn (1747-1798
این رساله همان است که به سید علی همدانی و شاه نعمة الله ولی نیز نسبت داده شده است.
[فهرستواره منزوی 249/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 521/3
آغاز: بسمله. حمدله قال تعالی أن النفس لأمارة... بیت: صفت بد دروبسی باشد ** نفس اماره ناکسی باشد؛ انجام: و او ادنی فنای وحدت بود در احدیت
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 11ص (330- 340)، 12 سطر، اندازه: 13/5×21/4 سم [ف: 5-56]
nafīsīya = r.-ye nafīsīya
عرفی شیرازی، محمد بن علی، 963؟ -999قمری
(orfī šīrāzī, mohammad ebn-e ‘alī (1556-1591‘
رساله مختصری در موعظه با عنوان «یا نفس، یا نفس» و به همین علت به نام رساله نفسیه مشهور شده است.
آغاز: بسمله. حمدی که از نهایت شایستگی منزه از شایبه تعین و
تخصص مبرا آمده اجمال آن در حوصله اندیشه گنجیدگان ذروه کمال گنجایش پذیر نیفتد مر خداوندی را که صفت شایستگی مخصوص صفات شایسته ذات اوست، و سپاسی که از غایت گرانمایگی جوهر عبودیت را از عهد ایثار فطری خویش بر آورده و ترقی را مجال حرکت محال افتد مر منعمی را که مذاق طبیعت امکان فرومایه را بنعمت مصداق کریمه لا یکلف الله نفسا الا وسعها لذات آرام و حلاوت تسلی عطا کردن نمک چش آلاء نعماء او است. ای نفس خودی که با خود در سخن و موعظه می سنجی و حکمت می فروشی و تصوف می بافی بگوش دار و بشنو که چه می گوئی
انجام: ای نفس دیده باشی که مردم پیش اندیش کار کرد تا در تنبیه غفلت پیشگان نوشته اند که زود باشد که آزاد کنند... فرصت تحصیل کمالات و سعادات دست دهد نفس که بشایستگی از عمر طی می شود در شمار مدت نبود
[نسخه های منزوی 1464/2؛ فهرستواره منزوی 1042/8]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 2- 117]
آغاز: برابر؛ انجام: بباید رفت از این کاخ دل افروز. تمام شد دیباچه نفسیه افصح المتكلمين... عرفی شیرازی...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 915ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 11گ (1پ-11پ)، 14 سطر، اندازه: 12/1×21/1 سم [ف: 8- 426]
آغاز: برابر؛ انجام: ترا بهمتی اعلی از آن خواهد رسانید. تمت الرسالة النفسيه مولانا عرفی شیرازی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 8گ (37پ-44ر)، 18- 19 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 8- 143]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 9گ، 15 سطر (6×10)، اندازه: 11×18 سم [ف: 11- 2464]
خط: نستعلیق، کا: خوانساری، امیر بن ابراهیم، تا: یک شنبه 10صفر 1020ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 10گ (1- 11)، 15 سطر (4×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 13- 3435]
خط: نستعلیق، کا: غلام گلشنی درویش یوسف، تا: نوروز ماه رجب 1038ق، جا: قسطنطنیه؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 6×15، اندازه: 13×20 سم [ف: 16- 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن ادریس، تا: 1040ق، جا: قسطنطنیه؛ جلد: تیماج، 9گ (233پ- 241)، 19 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [نشریه: 13- 36]
آغاز: بجهت تکمیل مملو کان این نشأة؛ انجام: که در میان من و تو همین من و تو بیم تمثال نماند.
قسمتی از رساله نفسیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1050ق؛ افتادگی: آغاز؛ 16ص (1- 16)، 18 سطر، اندازه: 9×20 سم [ف: 8- 329]
کا: میر محمد مشهدی، تا: 1078ق [نشریه: 7- 211]
آغاز: برابر؛ انجام: عرفی منم و من سخن آرای جهان ** در معرکه با خویشتنم در جولان/ گر زان که قبول نیست معدومی را ** اینک من و اینک تو و اینک میدان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1152ق؛ جلد: مقوایی، 19ص (2- 20)، 19 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 1- 124]
بی کا، بی تا [نشریه: 5- 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 10گ (1ر-10ر) [ف: 37- 181]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 3گ (235پ-237پ) [ف: -122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 26- 151]
آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11گ، 17 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 8- 4813]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: میشن، اندازه: 17/8×25 سم [اهدائی رهبر: 5- 211]
an-nafsīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 634/40
آغاز: یا نفس استعملی التصور و التمثل في سایر الأشياء الموجودة عقلا و حیا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ اندازه: 18×31 سم [ف: 2- 401]
nafa‘-uṣṣalāt ‘alā muḥammad wa ālih
آل عبد الجبار خطی، محمد بن عبد علی، -1259قمری
(āl-e ‘abd-ol-jabbār-e xattī, mohammad ebn-e ‘abd-e ‘alī (- 1843
قم: علامة طباطبائی قم (مکتبه)، شماره نسخه: بدون شماره/4
کا: محمد تقی بن عبدالرحیم مازندرانی، بی تا [تراثنا: س 2ش 3- 160]
nafaqat-uz zawja
کرمانشاهی، محمد بن عاشور، ق13قمری
(kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘āšūr (- 19c
رساله استدلالی است در نفقه زوجه و این که چه چیز به عنوان تملیک به وی داده می شود و چه چیز به عنوان اباحه تصرف در آن و اقسام انفاقات شوهر نسبت به زن خود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2575/3
آغاز: الحمدلله الموفق المعين و الصلاة علی نبیه و آله الغر الميامين، و بعد فهذه رسالة مست الحاجة اليها؛ انجام: فان الغالب من استعمال الايتاء ذلك کما في قوله تعالی و آتوا الزكاة و آتوا النساء صدقاتهن و آتوهن أجورهن.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12 یا 13؛ جلد: مقوایی، 4گ (132ر-135پ)، اندازه: 17×22 سم [ف: 7- 164]
nafl-uṣṣalāt
بختیاری حویزی، یعقوب بن ابراهیم، -1150قمری
(baxtīyārī hovayzī, ya ‘qūb ebn-e ebrāhīm (- 1738
رساله کوتاهی است در بیان مسائل نمازهای نافله. این رساله بدون فصول و ابواب است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5032/2- 25/122
آغاز: بسمله حمدله أما بعد فهذا نفل الصلاة مسئلة عن الصادق (علیه السلام) للصلاة اربعة الاف حد؛ انجام: مسئله یبسط اصابعه غیر مضمومة مسئله یکره مسح الجبهه حال الصلاة و یستحب بعدها
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 14گ، 19 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 8- 4813]
(.an-naflīyya (t
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 285/2
آغاز: الحمدلله الذي ضم النشر... اما مقدمه پس نماز مستحبی کاری چند است که واجب نیست و تحریم آن تکبیر است
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسین امام جمعه اردکان، تا: چهارشنبه 16 رجب 1266ق؛ جلد: تیماج، 77گ (29ر-105پ)، اندازه: 11×15 سم [ف: 2- 33]
an-nafliya fi mustaḥabbāt-iṣṣalāt
شهید اول، محمد بن مکی، 734- 786قمری
(šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334-1385
مشتمل بر چهار هزار مسأله از مسائل مستحبه نماز می باشد و مؤلف در دیباچه سبب تأليف آن را چنین نگاشته اند: «اما بعد چون بر دو حدیث از احادیث مشهوره اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام واقف گردیدم که یکی از آن ها از حضرت صادق و مضمون آن این است: که نماز دارای چهار هزار حد می باشد. و دیگری از حضرت رضا و آن این است: که نماز دارای چهار هزار درب می باشد. و خداوند مرا توفیق داد که رساله «الفيه» را در واجبات آن املاء نمایم بدان کتاب و عدد مسائل آن این کتاب را ملحق نموده که تيمناً عدد معهود چهار هزار تکمیل گردد اگر چه عدد به مسائل مستحبه مقارنات خاتمه یافت و مسائل مستحبه غیر آن بدان اضافه گردید، و خداوند مرا بس است در تمام حالات و این کتاب را بر «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه» ای مرتب ساختم». با این عناوین: المقدمة: في معنی الصلوة النافلة و اقسامها؛ فصل 1. في سنن المقدمات؛ 2. في سنن المقارنات؛ 3. في منافیات الأفضل؛ الخاتمة: في التعقيبات و خصوصیات باقی الصلوات.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي ضم النشر بجمع الشتات و ارسل خیر البشر بالبینات... اما بعد فانی لما وقفت علی حدیثین المشهورين عن اهل بیت النبوة أعظم البيوتات... و وفق الله سبحانه لاملاء الرسالة الألفية في الواجبات الحقت بها بیان المستحبات... و هی مرتبة ترتیب القادمة علی مقدمة و فصول ثلاثة و خاتمة...
انجام: ثم یسجد سجدتی الشكر. و الحمدلله رب العالمين، و الصلاة و السلام علی خیر خلقه اجمعین.
چاپ: ایران، قم، 1340ق، ضمن موسوعة الشيد الأول، قم، 1430ق، جلد 18، صص 164- 207؛ ایران، تهران، 1308ق، سنگی، جیبی؛ ایران، تهران، آقا محمد اسماعیل خلف کربلائی محمد حسین باسمه چی طهرانی، 1308ق، سنگی، جیبی، به سعی و اهتمام شیخ غلامحسین بروجردی، به درخواست آقا شیخ محمد حسین بن شیخ محمد علی تاجر
[الذريعة 267/24 و 360/16 و 110/14؛ ريحانة الأدب 278/3 و 277/3؛ کشف الحجب 85؛ مكتبة امیر المؤمنين 480/4؛ دنا 10: 775- 778 (100 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- الفوائد العملية في شرح الرسالة النفلية = شرح النفلية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911- 965ق)
2- حاشية الفوائد العملية في شرح النفلية؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277- 1333ق)
3- شرح النفلية في مستحبات الصلاة
4- حاشية الروضة البهية و النفلية
5- الفوائد الملية في شرح الرسالة النفلية (منتخب)
انجام: ثم یجعلها تحت مصلاه ثم یصلی رکعتین و یسجد بعدهما
خط: نسخ، کا: علی بن موسی العتشيشي، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ 31گ (28پ-58پ)، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 15- 3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ 15گ، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 21- 1609]
آغاز: برابر؛ انجام: و العاديات و في الثلاثه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (یک برگ)؛ واقف: ملا نصرت؛ جلد: مقوا، 22گ، 16 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 21- 1609]
خط: نستعلیق، کا: راشد بن صباح قدمی، تا: قرن 10ق؛ تملک: میرزای قمی در اصفهان؛ 25گ (244پ-1268ر) [جنگ: 1- 494]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ 19گ (69پ-87)، 21 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1617]
آغاز: ان کان مقلداً و اشترط الأكثر کونه حياً و مع التعدد یرجع الى الاعلم؛ انجام: الا الوتر فانها ركعة و صلاة الاعرابي فانها اربع و لیکن هذا آخرما اردنا في هذه...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد امین بن حاجی حافظ؛ جلد: تیماج، 52گ، اندازه: 12×19/5 سم [ف مخ: -238]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1532]
خط: نسخ نازیبا، کا: علی بن حسین بن علی بن حسین بن الصائم حسینی عنقانی، تا: شنبه 1جمادی الثاني 902ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 31گ (78پ-108پ)، اندازه: 12×16 سم [ف: 3- 298]
کا: زرنقی، محمد، تا: 904ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده عیسی بن فتح الله» (بیضوی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 40گ (50پ-89پ)، 12سطر (5/5×10/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16- 30]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 986/3
همان نسخه بالا نشریه: [7- 264]
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: پنج شنبه 17شعبان 908ق؛ مقابله شده؛ 22گ (100پ-121پ)، اندازه: 13×22 سم [ف: 5- 437]
خط: نسخ، کا: علیجان بن سلطان بایزید کو کدی، تا: دوشنبه 14ذیحجه 939ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 46گ (158پ-203پ)، 12 سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 2- 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22شوال 946ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 24گ، 16 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 784]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 791/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 2- 246]
خط: تحریری، کا: حسینی کور سرخی، حسن ظهیر بن فاضل ظهیر، تا: 951ق؛ 20گ، اندازه: 12×18 سم [ف: 3- 162]
خط: نسخ، کا: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم، تا: 18رجب 952ق؛ جلد: تیماج، 38گ (112پ-149پ)، 11 سطر (8×12)، اندازه: 15×21 سم [ف: 12- 40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: معین بن حسین اصفهانی، تا: سه شنبه 12صفر 953ق؛ مصحح، محشی، با بلاغ مقابله؛ جلد: تیماج، 25گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8- 4815]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خضر بن شیخ خان همدانی، تا: ذیقعده 953ق، جا: تبریز؛ مصحح، محشی؛ 28گ، 15 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2- 398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غیاث الدين بن تاج الدين حسین بن نظام الدين علی حسینی، تا: چهارشنبه 8ذیحجه 960ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری؛ جلد: تیماج مذهب، 48گ، 9 سطر،
اندازه: 11/5×17 سم [ف: 21- 1608]
آغاز و انجام: برابر
کا: رستمداری، مهدی بن محمد، تا: رجب 960ق؛ جلد: میشن، 21گ (13پ-33ر)، اندازه: 13/3×19/1 سم [ف: 9- 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 4ربیع الاول 963ق؛ محشی با رمز «ع ل» «زین»؛ تملک: شرف الدين حسین عاملی با مهر «الواثق بالله»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج مذهب، 52گ، 11 سطر [ف: 5- 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: استر آبادی، ابوالحسن بن عبدالله، تا: یک شنبه 14ربیع الاول 966ق، جا: میس (از نواحی جبل عامل)؛ محشی، با خط مصنف مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: روغنی، 37گ، 12 سطر، اندازه: 9/3×15 سم [ف: 21- 1607]
خط: نسخ، کا: سید عطاء الله بن تاج الدين حسن حسینی کاشانی، تا: 25 ذیحجه 970ق؛ 27گ (109ر-135پ)، 6 و 16 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: -19]
انجام: خيرة من الله العزيز الحكيم لفلان بن فلان افعل و في ثلاث بعد البسملة...
خط: نسخ، کا: انصاری، جمال الدين محمد بن نظام الدين محمود، تا: 971ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 30گ (118پ-147پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 11- 90]
خط: نستعلیق، کا: حبیب لاهیجانی، تا: ربیع الثاني 971ق؛ جلد: تیماج، 49گ (1پ-49ر)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 12- 269]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 971ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، اندازه: 14×28 سم [ف: 6- 169]
خط: نسخ، کا: حافظ، علی بن محمد، تا: 28 رمضان 972ق؛ محشیی با نشان «ز، یع»؛ تملک: محمد امین بن عبد الوهاب طباطبایی اردستانی در 1047ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 68گ، 11 سطر (5×11)، اندازه: 9×15 سم [ف: 8- 579]
کا: مازندرانی، احمد بن علی، تا: چهارشنبه اواخر رجب 974ق؛ 35گ (2پ-36پ)، اندازه: 13×18/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: دوست محمد بن میرزا علی سبزواری، تا: 976ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 49گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 785]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1277/4
همان نسخه بالا؛ 39گ (88پ-126ر) [مؤيد: 3- 229]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 977ق، جا: بروده گجرات؛ 55گ (40پ-94ر)، اندازه: 13×19/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -159]
آغاز: برابر؛ انجام: بدعاء الأئمة علیهم السلام و دعاء الخصيب لأهل الحدب و الدعاء بالصحراء و القلتة عند إفراط المطر...
خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، کا: احمد فرزند محمد، کاشانی، تا: 977ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (179- 197)، 20 سطر (6×12)، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 29- 552]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 981ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: شیخ محمد بحرینی و مهر: «عبده الراجي محمد علی» (بیضوی)، محمد نجیب بن محمد شفیع خوزانی به تاریخ 1007؟؛ مهر: «عبده عسکر الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 48گ، 12 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 4- 154]
آغاز: و هی مرتبة علی مقدمة و فصول ثلاثة و خاتمة
خط: نسخ، کا: حسین بن حیدر بن قمر حسینی کرکی، تا: شنبه 23 محرم 982ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 80گ (2ر-81پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 19- 316]
خط: نسخ، کا: مکی، مرشد بن ابراهیم، تا: 984ق؛ محشی با نشان «شرح، ع، ترجمه، دروس، مهذب، تحریر، بیان، ذکری، نهایه، دستور، مکارم الاخلاق»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 56گ (1پ-56پ)، 11 سطر، اندازه: 12/8×17/7 سم [ف: 7- 157]
کا: محمد بن یوسف چرکسی، تا: 985ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، 33گ (41- 73)، اندازه: 18/5×19/5 سم [ف: 4- 1234]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: ابرقویی شیعی، یعقوب بن اصیل، تا: پنج شنبه 7صفر 985ق؛ محشی؛ 42ص [عکسی ف: 7- 305]
خط: نسخ، کا: جیلانی، علی بن محمد، تا: 22شوال 987ق، جا:
کاشان؛ مصحح، محشی؛ مهر: «العبد المذنب علی رضا 1197» (مستطیل)؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم صدر الافاضل در صفر 1322 در تهران؛ جلد: تیماج، 26گ (145پ-170ر)، 15 و 17 سطر، اندازه: 12/7×19/3 سم [ف: 43- 190]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان در ایتالیا، شماره 567؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، رکابه دار؛ 81ص (36-116)، 9 سطر [عکسی ف: 4- 304]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 42گ (28- 69) [نسخه پژوهی: 3- 81]
آغاز: .. السماء اختياراً و بالمسخن بالنار الا للضرورة و غمز بطنه في الثالثة... الرابعة یستحب التيمم لما یستحب له الوضوء؛ انجام: و تقدیم المستحاضة للغسل علی تجدید القطنة و الخرقة قاله المفيد رحمه الله و اختیاره...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 27گ (124- 150)، 12 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 10×15 سم [ف: 30- 370]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی فانی، تا: اوایل قرن 11؛ واقف: خاتون، 1067؛ جلد: مقوا، 42گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 21- 1609]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 23گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2- 569]
آغاز: و الكاملة و العيد ندبا الرابع المتعلقه بالاحوال كاعادة الجماعة و الكسوف و الجنائز و الاحتياط في موضع الغناء الخامس ما عدا ذلك کابتداء النافله فان الصلاة قربان کل تقی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1005ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی من جمله ذکری، لمعه و...؛ جلد: تیماج، 37گ، 15 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف مخ: 5- 2235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1006ق؛ محشی؛ واقف: ملا موسی؛ جلد: مقوا، 73گ، 10 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 21- 1608]
خط: نسخ، کا: دروازی، علی بن محمد، تا: 1012ق؛ کاغذ: اصفهانی، 25گ (45- 69)، اندازه: 11×16 سم [ف: 22- 88]
خط: نسخ، کا: قزوینی تبریزی، محمد امین بن میرزا بیک، تا 19رمضان 1016ق، جا: خانه ملا حاجی بابا؛ محشی با نشان «زین»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 12 سطر (7×10)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16- 432]
خط: نسخ، کا: محمد تقی جرپادقانی، تا: 4صفر 1021ق؛ 42گ (62پ-103ر)، اندازه: 15×21 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم بن عبدالعلی، تا: 25رمضان 1025ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 165گ، 10 سطر، اندازه: 12/5×19/3 سم [اهدائی رهبر: 3- 785]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 796/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2- 248]
آغاز: برابر
کا: محمد بن حاجی محمود، تا: 1032ق؛ 55گ، 12 سطر، اندازه: 6/5×13 سم [ف: 1- 360]
خط: نسخ، کا: حسینی تونی، محمد قاسم بن حسین، تا: دوشنبه 23جمادی الثاني 1034ق؛ 30گ (1پ-31پ)، اندازه: 11×18 سم [کتابخانه های قائن: ف: -168]
خط: نسخ درشت، کا: آرانی، محمد حسین بن شمس الدين، تا: 14رمضان 1042ق؛ محشی؛ قطع: رحلی [آستانه قم: -187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن عبد الحسن، تا: 1045ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 62گ (1- 62)، 15 سطر (4×14)، اندازه: 8×19 سم [ف: 13- 117]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 16ذیحجه 1048ق؛ مصحح، محشی؛ 28گ (162پ-189ر)، 17 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1617]
آغاز: برابر؛ انجام: و کل من نوافل رکعتان بتشهد و تسلیم الا الوتر فانها ركعة و صلوة الأعرابي فانها اربع و لیکن هذا آخرما اردناه... و علی آبائه و اولاده المعصومين افضل الصلوة و اکمال التحيات حامداً مصلياً
خط: نسخ، کا: محمدسعید بن عبدالله حسینی، تا: 4جمادی الثاني 1051ق؛ مهر: «فتح الله الحسيني» (مدور)، «النصر بید آل محمد 1113» (مربع)؛ 137گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1059ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 29گ (56پ-84پ)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 18- 104]
آغاز: برابر؛ انجام: و الذكورة أذا أم مثله و الخنثي و الاتيان بوجهی الضرورة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه غره ذیقعده 1063ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 29گ (90پ-118پ)، اندازه: 9×18 سم [1- 82]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن احمد بن منصور نجفی، تا: 9ذیقعده 1065ق؛ 46گ، 11 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: -79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 18ربیع الاول 1066ق؛ 37گ، 14 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1- 217]
کا: علی بن عزیز، تا: ذیقعده 1067ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل رجب 1071ق؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 29گ (48پ-76ر)، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی قمصری، آفتاب بن محمد حسین، تا: 1071ق، جا: قمصر کاشان؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، مقابله شده؛ جلد: گالینگور، 53گ (2پ-54ر)، 11 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 38- 540]
خط: نسخ، کا: محمد هادی، تا: 10جمادی الاول 1089ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ... محمد کاظم بن محمد علی بن مقصود علی طالقانی؛ جلد: تیماج، 63گ، 13 سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1617]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلّی، کا: قاینی، محمد سعید، تا: 1089ق؛ ضمیمه نسخه ش 16585 [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1097ق، جلد: تیماج، 32گ (21پ-52ر)، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 5- 65]
بی کا، تا: محرم 1099ق؛ 16گ (157ر-172پ) [ف: 5- 724]
آغاز: برابر؛ انجام: و رکعتان عنده و روی زیاده رکعتین بعد العصر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان مص (مصنف)، 12؛ کاغذ: اصفهانی، 24گ، 15 سطر (7/5×13)، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 17- 273]
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 70گ (66ر-135ر)، اندازه: 11×26 سم [ف: 8- 534]
بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 5×9/5، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 16- 462]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ 30گ (1پ-30پ)، 16 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 37- 706]
کا: استر آبادی، محمد باقر بن ولی، تا: رجب 1106ق؛ محشی؛ تملک: سید ابوالحسن بن محمد رضوی طوسی مشهدی سبزواریبه تاریخ شعبان 1304 با مهر «ابوالحسن الرضوي یثق بالله» (بیضوی)؛ تملک: عباس القمي (محدث قمی؛ جلد: تیماج، 35گ (20پ-54ر)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 4- 259]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مراد علی قوشخانگی، تا: جمادی الأول 1107ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 28گ (122پ-149پ)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 10- 220]
خط: نسخ، کا: دیهو کی طبسی، اسماعیل بن محمد رفیع، تا: 12ربیع الاول 1107ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، 38گ (1پ۔38ر)، 21 سطر (6/5×12)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: -264]
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: ربیع الثاني 1109ق، جا: داکه هند؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [ف: 2- 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهمان دوستی، عبدالصانع بن محمد حسین، تا: 20ذیحجه 1120ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالواسع بن حاجی محمد حسین مهمان دوستی؛ جلد: تیماج، 98ص، 12 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 47/2- 25]
بی کا، تا: با تاریخ 1122ق [اندیشه حوزه: س 2، ش 7- 213]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسین بن حسن شفتی، تا: سلخ ربیع الثاني 1122ق؛ جلد: تیماج، 21گ (11پ-31ر)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1-472]
کا: فرج الله بن عبد الحاكم، تا: 1140ق، جا: مشهد رضوی [تراثنا: س 2ش 4- 45]
خط: نستعلیق، کا: بفروئی یزدی، محمد حسین بن عسکر، تا: اواخر جمادی الثاني 1147ق؛ جلد: تیماج، 42گ (86پ-127پ)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 1- 154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1153ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: فضل الله بن عباس نوری در سال 1385 با مهر «ذلك فضل الله يؤتيه من یشاء» (مربع)؛ جلد: تیماج، 73گ، 11 سطر، اندازه: 12/5×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1617]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين و آله الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374، 33گ، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 21- 1608]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 60گ (44- 103)، اندازه: 10/5×15/5 سم [نسخه پژوهی: 3- 151]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ چاپ سنگی است که در 1308 به مباشرت شیخ غلام حسی بروجردی در طهران به چاپ رسیده؛ 24گ (126- 149) [ف: 23- 584]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن ملا عبدالله، تا: 1247ق؛ مهر: «و رفعنا مکانا علیا» (مربعی)؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×20 سم [ف: -209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 8ذیحجه 1270ق؛ جلد: گالینگور، 51گ، ابعاد متن: 12×17 [ف: -208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد شیرازی، تا: 17صفر 1288ق؛ مصحح؛ 23گ (11پ-33پ)، 17 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ: 5- 2235]
بی کا، تا: پنج شنبه 15شعبان 1292ق [تراثنا: س 18ش 1 و 2- 238]
کا: اسدالله، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ مهر: کتابخانه شخصی محمد حسن بیات؛ جلد: تیماج، 13ص (200- 212)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 47/2- 47]
آغاز: برابر؛ انجام: و الفتحة في الكاف من إياك بلا إشباع مفرط و التحرز من تشدید الباء في نعبد و نحوه
خط: نسخ، کا: عباس بن محمدرضا قمی (محدث قمی)، تا: قرن 14؛ 18گ (3- 20)، 17 سطر، اندازه: 5/5×11/5 سم [ف: 36- 249]
کا: جلال الحكماء اسدالله کجوری لاشکی، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 13×21 سم [ف: 1- 303]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان یشهدان لا اله الا انت فاغفر له و لا تعر منا اجرهولا تفتنا بعده.
خط: ثلث جلّی، بی کا، بی تا؛ اندازه: 13×19 سم [ف: -148]
بی کا، بی تا؛ مصحح، محشیبا عناوین رمزی «ع ل»، در آخر چنین آمده «نظر في هذه الألفية محمد مکی بن محمد بن شمس الدين من سلالة الشهيد»؛ تملک: علیرضا احمد آقا ابراهیم؛ جلد: مقوایی، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 1- 62]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد الصلوة علی النبي و آله و تقبل شفاعته في امته و ارفع درجته ثم تقول الحمدلله رب العالمين مرة و اکمله ثلاثاً و یختص بتشهد آخر الصلوة.
مشتمل بر از ابتداء کتاب تا مسائل راجعه به تشهد می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 163گ، 19 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 1- 552]
آغاز: برابر خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 37گ (52- 89)، اندازه: 13×20 سم [کتابخانه های قائن: ف: -112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 صفر؛ جلد: گالینگور، 80گ، 9 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 8- 4814]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشان «شرح ع ل»؛ جلد: مقوا، 34گ، 14 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 8- 4814]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 24گ (151- 174)، اندازه: 12×19 سم [ف: 8- 4815]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، اخوان مصلایی؛ جلد: مقوایی،
52گ (25- 76)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 4- 1253]
انجام: و ربما قیل بتحریم قطعها و لا المكروه في الصلاة...
خط: نسخ، کا: عزیز الله بن عبیدالله بن هداية الله بن حمدالله عطائی سروی فدخدانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 22گ (105پ-126پ)، 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 26- 297]
آغاز: برابر؛ انجام: و في الثانيه الحمد و الحجه و لیقل في الركوع و السجود الحمدلله شکرا شکرا و حمدا حمدا و بعد التسليم الحمدلله الذي قضی حاجتی و اعطانی مسئلتی...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 52گ (78پ-129)، 9 سطر (6×11)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 18- 239]
آغاز: برابر؛ انجام: البقرة التي امرهم الله بذبحها و هم ادینونل و اخوه مبدویه و ابن اخیه و ابنته و امراته...
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً نزدیک به حیات مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 20گ (95- 114)، 18 سطر (10/5×13/5)، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 19- 316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 286ص، 10 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 4- 98]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، تملک: محمد شفیان خاک، محمد رضا زریں [تراثنا: س 13ش 4- 139]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×19 سم [ف: -208]
انجام: الثانيه یستحب الوضوء لاحد و ثلاثین ندب الصلاة...
خط: نسخ، کا: افضل بن حسین قائنی خراسانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (53ر-55پ)، اندازه: 11/5×18 سم [کتابخانه های قائن: ف: -200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حبیب الله بن شیخ جنید، بی تا؛ محشی؛ 131ص، 11 سطر (6×10/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 2- 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 114ص، 11 سطر (5×11/5)، اندازه: 10×19 سم [ف: 2- 188]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، ابعاد متن: 6×14، اندازه: 15×21 سم [ف: 16- 672]
بی کا، بی تا [ف: 2- 24]
(.naflīye (t
جرجانی، ابوالمعالی
jorjānī, ab-ol-ma‘ālī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10447
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 8 ش 4- 67]
النفوس- القوى الجسمانية
نفوس- النفس علی طریق الدليل و البرهان (ترجمه)
نفوس- النفس علی طریق الدليل و البرهان (ترجمه) (2)
nofūs
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166- 1241؟ قمری
(ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753-1826
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 625/9
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1421]
an-nufūs-ul ardīya wa quwā-hā = kalām-un fi-n nufūs- il ardīya wa quwā-hā
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597- 672قمری
(nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274
فایده ای فلسفی است درباه نفوس ارضی و قوای عامله آن ها که از نفس نباتی و حیوانی و نفس ناطقه و قوای هر یک بحث کرده است.
آغاز: قول في النفوس الارضية و قواها من کلام المولي قدوة المحققين نصیر الملة و الدين الطوسي قدس الله سره. النفوس الأرضية نباتية و حيوانية و ناطقة اما النفس النباتية فلها ثلاث قوی: الأولى الغاذية و هی التي تاخذ مما هو شبیه ببدن تلك النفس بالقوة ما یحتاج اليه فیجعله شبیها به بالفعل لیشد به بدل ما یتحلل
من بدنه و یصرف في مصالحها و لها اربع قوی...
انجام: تصدر الأفعال عن الآلات البدنية اعنی الأفعال الخاصة بنوع الانسان و هذا تمام القول علی النفوس الارضية و قواها و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين و اصحابه المنتجبين.
چاپ: در آخر تلخیص المحصل همراه با چند رساله کوتاه دیگر از خواجه چاپ شده است.
[الذريعة 110/18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمحسن بن عنایت الله نجفی، تا: قرن 10؛ 6گ (26پ-31ر)، 15 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: -]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 4گ، 21 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 8- 4815]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح های زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 2گ (262-263پ)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: -1478]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در حاشیه نگاشته شد؛ 3گ (23- 25) [ف: 36- 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (45پ)، 21- 39 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 38- 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صفوی ماسالی مصطفوی، اسدالله، تا: 1363ق؛ مصحح، محشی با نشان «شرح»؛ 2گ (53- 54)، 23 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 38- 303]
آغاز: برابر؛ انجام: نسخه: خزانة الحس المشترك التي تحفظ صور المحسوسات التي ادرکها الحس المشترك حتی یمکن له ان یعاود الي مطالعتها متی ما شاء بعد الزهول عنها.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 2گ (30ر-31پ)، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 38- 418]
an-nufūs-ul bašarīya
قم؛ ارگانی بهبهانی؛ شماره نسخه: 28/3
آغاز: اختلف الحكماء و المتكلون في النفوس البشرية في آنها نوع واحد أو انواع متعددة
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الأول 1299ق؛ 3گ (13پ-15پ)، 16 سطر، اندازه: 14/5×19 سم [ف: -51]
nofūs-ol hayāt
ریزی، اسمعیل بن محمد، ق7قمری
(rīzī, esmāʻīl ebn-e mohammad (- 13c
اهداء به: اتابک یوسف شاه آلب ارسلان
رساله ای است در فلسفی که در کسب فضایل نفسانی نگاشته شده و دارای یک «مقدمه» و دو «مقاله» است: مقدمه: انسان از دو چیز فراهم شده، جسم و روح؛ مقاله 1. در بیان حکمت نظری که خود از پنجاه «فصل» تشکیل شده: فصل 1) بیان حقیقت جسم، ...10) بیان آثار حلوی، ... 15) بیان نفس انسان، ... 20) بیان واجب الوجود، ... 30) بیان آن که فلک را نفس بود، ... 40) شر جزوی چون موجود می شود، ... 50) در مرتب های نفوس انسانی بعد از مفارقت از بدن.
آغاز: بسمله و به ثقتی، سپاس بی قیاس حضرت واجب الوجودي را سزد که وجود... اما بعد... مؤلف این رساله... گوید که چون پادشاه جوانبخت ملک ملوک الشرق وارث ملک حم... رغبتی صادق و میل تمام یافتم...
[نسخه های منزوی 1512/2]
آغاز: برابر، انجام: سعی و اجتهاد کند در تهذیب اخلاق که سبب آن ملکه بود او به سعادت ابدی مسعود و بلذت سرمدی ملتذ گردد و بدین وصیت ختم کنیم کتاب را بحمدالله و حسن توفيقة و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: بابو خان، تا: پنج شنبه 9جمادی الثاني 1050ق، جا: احمد آباد {هند}؛ تملک: محمد جعفر بن محمد سعید طباطبائی؛ مهر: «ملا محمد جعفر» (چهار گوش)، «سجع عبده الراجي محمد صالح» (بیضوی)؛ واقف: ملا محمد جعفر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 249گ، 19 سطر (8×18/5)، اندازه: 14/5×27/5 سم [ف: 19- 250]
آغاز: برابر؛ انجام: اما المي که از جهت فساد اعتقاد بود هرگز بر نخیزد این مقالت را برین ختم کنیم بحمد الله و حسن توفیقه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 17گ (33پ-49ر)، 19 سطر، اندازه: 7×14/5 سم [ف: 33- 662]
nafy-ul awlawīya = taḥqīq-u mas’ alat-i ann-al mumkim muftaqir-un ilā mu’ awṯṯir-in mawjūd
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016- 1099قمری
(mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608-1688
رساله کوتاه فلسفی است در اثبات واجب تعالی به صورت استدلالی و با «ان قلت و قلت». بحث در این رساله در باب احتیاج ممکن است در وجود به مرجع و موجب. درباره جبر و اختیار در افعال عباد نیز اشاراتی دارد به شیوه اصولیان. در اواخر رساله آمده است: «و من المنبهات علی بطلان هذا القول انه یلزم علی هذا انتفاء فائده التربية و النصائح و المواعظ و البشارات... اذ حال هذا الفاعل علی هذا الراي بعد حصول الف الف ترغیب و ترهیب بشارة و انذار مثل حاله قبله بلا تفاوت اصلا... و لا شك ان القول بانتفاء الفائده في هذا الأمور مخالفه لعقل كافة ذوی الافهام بل لجمیع الشرايع... و ایضا نقول اذا اشتاق احد الي روية شخص... فاذا وعده بالمواصله في وقت فلا شك ان قبل الواصله یکون له اضطراب».
آغاز: و بعد لما کان نفی الأولوية الذاتية و اثبات ان الممكن الوجود لابد له من موثر موجود و انه مالم یجب لم یوجد... اعلم ان الممكن الذي یخرج من تقسیم المفهوم هو ما لا یجب وجوده و لاعدمه نظراً الى ذاته و هو أعم من أن یکون...
انجام: فیکون هو الوجوب الحق الذي لا خلاف فیه وای فائدة في اثباته لان الواجب اللاحق هو الوجوب الوجود و هذا وجوب مطلق واقعی بلا اشتراط بالوجود اصلاً فتامل
چاپ: ضمن الرسائل، با تحقیق رضا استادی، قم، 1378ش، از طرف کنگره آقا حسین خوانساری.
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان اثبات الواجب و بدون نام مؤلف آمده که به قرینه همخوانی با آغاز تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: محمود بن محمد علی، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 3گ، 28 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 57]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: این رساله با عنوان «رساله في أن ما لم یجب لم یوجد» و بدون نام مؤلف آمده که به قرینه همخوانی با آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج، 26گ (3پ-28پ)، 22 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 22- 263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين محمد بن علی نقی طغایی، تا: عصر مؤلف؛ 7گ، 19 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف مخ: 1- 378]
nafy-e awlavīyat-e zātī
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، -736؟ قمری
(abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (- 1336‘
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1687/12
بندی از او؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن علی اصغر موسوی هزارجریبی، تا: 1251ق؛ 1ص [ف: 5- 333]
nafy-e tarkīb az zāt-e vājeb-ol vojūd
ملا شمسا، شمس الدين محمد، 1016- 1098؟ قمری
(mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608-1687
رساله مختصری است در نفی ترکیب از ذات واجب الوجود تعالی، در ابتدا جمله ای از شرح تجرید نقل کرده و با نقل سخنان دوانی، ابن سینا، معلم ثانی و بهمنیار در «التحصيل» به اثبات مسأله پرداخته است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 849/2
آغاز: بسمله، قوله فنقول أن واجب الوجود لا یجوز أن یکون علی الصفة التي فیها ترکیب؛ انجام: و الثاني ایضا باطل لان العقل یحکم بان الجزء الحقيقي و الكل لا یکونان في مرتبة واحدة. خط: نستعلیق، کا: محمد بن فتح بن محمد صالح، بی تا؛ 3گ (50پ-52ر)، 14 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 2- 116]
nafy-ut tarkīb-iddihnī wa-l xārijā ‘an-il wājib taʻālā
شوشتری، عبدالواحد بن علی، ق10قمری
(šūštarī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e ‘alī (- 160
رساله مختصری است در نفی ترکیب ذهنی و خارجی از واجب تعالی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4548/6
آغاز: بسمله، ولی الاعتماد علیك یا کریم الواجب تعالی لا یکون مرکبا من اجزاء متمايزة بحسب الخارج و لا من اجزء المتمايزة بحسب الذهن؛ انجام: فلا یصح الحكم بانها تتقدم بالطبع الان
التقدم الطبيعي...
خط: نستعلیق ناخوانا، کا: ابراهیم، تا: 994ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 28گ (117پ-124)، 21 سطر (6×15)، اندازه: 11×20/3 سم [ف: 19-182]
nafy-ut (r.-un fi) = r.-un ilā abi-l walīd muḥammad ibn-i aḥmad ibn-i abi dāwūd fī nafy-it tašbīh
جاحظ، عمرو بن بحر، 150- 255قمری
(768-870) jāhez, ‘amr ebn-e bahr
چاپ: در رسائل الجاحظ، الرسائل الكلامية (بیروت، دار و مكتبة الهلال: 1987م)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 517/7- ف
نسخه اصل: داماد ابراهیم پاشا ش 949؛ بی کا، بی تا؛ 8گ (87پ-94پ) [فیلم ها ف: 1- 494]
nafy-u taškīk-iddātīyāt
به درخواست: میر غلام محمد
رساله ای است متوسط در تقریر دلایل بر نفی تشکیک ذاتیات بالنسبة الى ماهی ذاتی له که به نظر وی در کتاب های پیشینیان مهمل و متروک مانده است. مؤلف این رساله در زمانی که به تدریس حاشیه جلالیه بر شرح جدید تجرید اشتغال داشته به خواهش «میر غلام محمد» شاگردش نگاشته و در یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم کرده: المقدمة [موضوع البحث]؛ فصل 1. در دو مقصد: 1) في تعریف التشكيك و تقسیه الى اقسامه، 2) في الفرق بین حمل الذاتي و العرضي؛ فصل 2. في تقریر دلایل هذا المطلب (سه مقام)؛ فصل 3. في كيفية مخالفة الأشد و الاضعف (دو موقوف)؛ خاتمه: تشتمل علی تنبیهات (چهار تنبیه).
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2915/1
آغاز: نحمدك یا من تقدس ثبوته عن التشكيك. و نعوته عن التركب و التفكيك. جل جنابك عن التكيف فلا یعتریك تضعف و الاشتداد. و علت ساحتك عن التكمم؛ انجام: و اقتضاؤه لامر آخر غیر ما یقتضیه المطلق و هو [...] لیس محذوراً و لنختم الكلام ههنا حامداً لرب العالمين مصلیا علی رسوله الأمين و اله المعصومين قايلاً رب زدنی علماً و الحقني بالصالحین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با امضای «منه عفی عنه»؛ تملک: محمد ظهیر الدين بن ابوالقاسم مهدی در تاریخ 1166ق؛ جلد: تیماج، 59گ (1پ-59ر)، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 5- 2235]
nafy-ol jabr va-t tafvīz
آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، -1125قمری
(ādā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713
این رساله را برای حسین علی جان نوشته است.
[الذريعه 83/5، ش 326]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 132/3 معزی
آغاز: ... بر لوح اظهار می نگارد که بر هوشمندان خبیر و خردمندان بصیر محتجب و مختفی نیست که بنابر اقتضای حکم بالغه؛ انجام: مراد از قول گفتن به زبان حالست و اسناد افعال به خود بر نحویست که مذکور شد که با مراد اینست که اهل من چنین و چنین کردند و می کنند و با مراد اینست که در من چنین و چنین واقع شده و خواهد شد عصمنا الله و ایاکم و ایاکم من شرور الدنيا... و حسن الخاتمه...
خط: نستعلیق، کا: تستری، محمد بن علی، تا: شعبان 1175ق؛ دیباچه آقا جمال را نقل نکرده؛ جلد: مقوایی، 7گ (145ر-151پ)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 39- 79]
nafy-ol jabr-e va-t tafvīz
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18335
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين حق حمده و الصلوه علی خیرته من خلیفته محمد صو المعصومين من عترت؛ انجام: ما یسرنا له لعظم و کبر طوله و کتب مسئولا في شهر ذی حجه الحرام و کتب بیمناه الجانيه فینه 1263
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1263ق، جا: رشت [رایانه]
nafy-u hujjīyat-i mutlaq-izzann = 'adam-u hujjīyat-izzann
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217- 1299قمری
(heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn- ‘alī (1803-1882
تاریخ تأليف: پنج شنبه 17شوال 1241ق
رساله در نفی حجیت مطلق ظن مشتمل بر افادات استادش شیخ انصاری؛ چنان که نگاشته: «الفتها حین قرآئتنا هذه المسئله عند شیخنا العلامة و استادنا الفهامة الفاضل النحرير البارع و المحقق
القمقام الوارع... فاز دعتها من بحار افاداته فراید النكات و من ریاض اجاداته ثمار التحقيقات و مما سنح منها أذهان الافاضل الاواخر فواید شریفه». ضمناً وی تتمه مبحث را به رساله اجتهاد و تقلید ارجاع داده است. رساله دارای یک «مقدمه» و دو «منهج» و «خاتمه» است: المقدمة في ذکر ما یناسب تقدیمه من بیان طرق الادراك و تمیز ما هو الحجة منها من غیره؛ منهج 1. ذکر حجج المختار من أصالة عدم حجية الظن وفی اثبات حجية الظنون المخصوصه بالأدلة القاطعة؛ 2. ذکر حجج القائلين بحجية الظن مطلق؛ الخاتمة في بیان جملة اخر من الظنون انها حجة ام لا کالظن في الأصول و الظنون الرجاليه. (وفادار مرادی)
آغاز: الحمدلله الذي انار معالم الدين و اوضح مناهج اليقين و الصلاة علی خاتم النبيين و سید المرسلين... فیقول... محمد تقی بن حسینعلی الهروى أن هذه رسالة وافية و عجالة كافية في تحقیق ان الحجة في معرفة الأحكام الشرعية في امثال هذه الازمنة هل هی طرق معينة و ظنون مخصوصة او کل ظن لم یقم علی عدم حجیته بالخصوص حجة الفتها حال قرائتنا هذه المسئله عند شیخنا العلامة و استادنا الفهامة... و رتبتها علی مقدمة و منهجین و خاتمة
آغاز: برابر؛ انجام: و ایا ما کان فظهور فسادها غنی عن البيان و لیکن هذا آخر ما اردناه ایراده من هذه رسالة الوجيزة و الحمدالله رب العالمين و قد وقع الفراغ منه... من شهر محرم الحرام من الشعر الأول منه في سنة 1245سنة 1250ق.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد جعفر، تا: 1250ق؛ افتادگی: انجام (فاقد خاتمه و میزان کسری حدود سه صفحه)؛ خریداری «علی بن ابراهیم» از میرزا حسین بن علی در شوال 1346ق؛ مهر: «کفی بربك هادیا» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، شهریور1387؛ جلد: تیماج مذهب، 44گ، 24 و 25 سطر، اندازه: 15/3×21/2 سم [اهدائی رهبر: 11- 242]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا فرق في ذلك بین اصول الدين و فروعه فلیس الأصل فیها حجية الظن انتهی
خط: نسخ، کا: محمد رضا (بن محمد اسماعیل قاری) طوسی مشهدی، تا: محرم 1263ق؛ اندازه: 15×21 سم [ف: 16- 220]
آغاز: برابر؛ انجام: و لعلنا نتعرض اليه في بحث الاجتهاد و التقليد من سایر کتبنا الأصوليه انشاء الله تعالی و لیکن هذا آخر ما اردناه في... باطنا و ظاهراً.
خط: نسخ تحریری، کا: محمد صالح کرمانی، تا: 5ذیقعده 1267ق، جا: مدرسه نم آورد از مدارس اصفهان؛ از روی نسخه به خط مؤلف در زمان حیات وی؛ 87ص (210-296)، 23 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 50- 132]
آغاز: برابر؛ انجام: من سایر کتبنا الأصولية انشاء الله تعالی و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة... باطناً و ظاهراً
خط: نسخ، کا: علی بن شیخ غلامعلی حائری بهبهانی (عموی والد مؤلف)، تا: 22رمضان 1298ق؛ جلد: گالینگور، 68گ (128ر-195ر)، 16 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: -56]
آغاز: برابر؛ انجام: الف الف سلام و تحية.
خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد علی بن محمد حسین، تا: جمعه 10ذیحجه 1316ق، جلد: مقوا، 99ص (102- 200)، 21 سطر (10×15)، اندازه: 17×22 سم [ف: 12- 2714]
nafy-ul ḥaraj fi ’aḥkām-iš šarī‘a
موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد، -1328قمری
(mūsavī zānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (-1910
رساله ای استدلالیدر این که عسر و حرج در تکالیف شرعیه نیست و شارع مقدس تکلیف به مالایطاق نمی کند، و این که آیا این قاعده تخصیص خورده است یا نه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3041/22
آغاز: الحمدلله و کفی... تنبیه هی مسألة نفی العسر و الحرج في أحكام الشريعة المطهرة علی شارعها ألف ألف سلام؛ انجام: و علیك بحفظها فانه بحث شریف و امر لطیف أن الله لا یضیع أجر من أحسن عملا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 13گ (281ر-293ر)، 23 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 8- 250]
nafy-ul hukm bi-‘adam-id dalīl-i 'alayh
علم الهدي، علی بن حسین، 355- 436قمری
(alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967-1045‘
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/15- عکسی
آغاز: مسئلة أن سئل سائل فقال اریکم تقولون في کثیر من المسائل علی القول بأنه لو کان کذا و کذا لکان علیه دلیل و اذا لم یکن علیه دلیل وجب نفیه
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، شماره ض 21509؛ خط: نسخ، کا: صفایی خوانساری، احمد بن محمد رضا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی [عکسی ف: 4- 388]
nafy-ol hayyez va-l jahat va-l makān = nafy-ol makān va jahat = tahsīl-ol haqq fī mazāheb-el xalq
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ -606قمری
(faxr-e rāzī, mohammad ebn-e‘ omar (1150-1210
وجیزه ای است در دو «فصل»: 1. نفی جهت، 2. نفی مکان و شبهات خصم بر اساس براهین. در دیباچه می گوید: «اما بعد دوستی از اخوان صفا و خلان وفا از من درخواست کرد تا در مسأله نفی جهت از ذات خداوند سخنی چند ملخص تقریر کنم».
آغاز: بسمله قوله تعالی لا اله الا هو الحى القيوم و یقرر ذلك ان الله تعالی هو القيوم و القيوم مبالغة في کونه قائما بنفسه مقوما لغیره معناه کل ما سواه فانه یحتاج اليه
انجام: محتاج باشد به حضول ذرات و این منا في آن است که فقر و احتیاج مخصوص به ممکنات است و الله اعلم بحقایق ذاته و صفاته و هو الهادى الى الحق
چاپ: ایران، تهران، دانشگاه تهران، 1383ش، سید محمد باقر سبزواری، 2، در مجموعه 14 رساله
[فهرستواره منزوی 588/9]
آغاز: حمد و ثنا خدای را کی وجوب وجود صفت جلال اوست... در فهرست نام «تحصیل الحق في مذهب الخلق» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 22صفر 723ق؛ جلد: تیماج، 5ص (310- 314)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41- 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین بن صاعد، تا: قرن 10؛ 2ص (732- 733)، 19 سطر، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 32- 140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مذهب؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 4ص (169- 172)، 19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 1- 377]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: اراسنجی قزوینی، محمد طاهر، تا: 1085ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (18ر-18پ)، اندازه: 15/2×27/5 سم [ف: 43- 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ 2گ (2پ-3پ) [ف: 3- 635]
آغاز: بسمله ... قال الامام الداعي الي الله فخر الدين محمد بن عمر الحسيني الرازي حمد و ثنا آن خدای را که وجوب وجود صفت جلال اوست... اما بعد دوستی از اخوان صفا... از من درخواست کرد تا در مسئله نفی جهت از ذات خداوند... سخنی چند ملخص تقریر کنم و آن چه وجوه خصومت است بی میل و مدافعت بیاورم؟ انجام: و اما تاویل این متشابهات در تفسیر بزرگ خود گفته ایم و الحمدلله مستحقه و الصلوة و السلام علی نبیه.
مؤلف در پایان رساله 6 شبهت و پاسخ آن ها را یاد می کند، در خطبه کتاب بخشی از پرسش و پاسخ ها و برهان ها بر موضوع بحث در کتاب درج گردیده است؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (37ر-43پ)، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 22- 298]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از نجم رازی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 2گ، 16 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف مخ: 5- 2236]
نفی حیز و مکان- نفی الحيز و الجهة و المكان
nafy-ur ru'ya
علم الهدي، علی بن حسین، 355- 436قمری
(alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967-1045‘
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/61 عکسی
آغاز: زعمت المعتزلة بأسرها و کثیر من الشيعة و الزيدية و الخوارج و المرجئة بأجمعها
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، شماره ض 21509؛ خط: نسخ، کا: صفایی خوانساری، احمد بن محمد رضا، تا: 1329ق؛ مصحح، محشی؛ 2ص (149- 150)، 22 سطر [عکسی ف: 4- 395]
نفی الرؤية في الآخرة- الرؤية
nafis-ur rīyād li-a‘dām-il amrād = š.-u bad'-ul amālī = Š.-u qaşīdat-i yaqūl-ul ‘abd
بخاری، خلیل بن علاء، -632قمری
(boxārī,xalīl ebn-e ‘alāe (- 1235
وابسته به: بدء الامالي = قصيدة یقول العبد = قصيدة الامالي؛ سراج الدين اوشی، علی بن عثمان (-575ق)
شرح مزجی است بر قصیده لامیه «بدء الامالي» سراج الدين فرغانی که در اعتقادات به روش اهل سنت سروده است. در این
شرح به توضیح الفاظ و نقل اقوال پرداخته و کم تر استدلال می نماید. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله المتصف بأوصاف الكمال المقدس عن الحدوث و الزوال المتفرد بالعظمة و الجلال المبرأ عن الاشكال و الانداد...
انجام: لمن بالخیر يوماً قد دعالی، ای أدعو لمن دعالی يوماً من الايام بالخیر... و ایقن أن کل الخلق فان ** و بیقی وجه ربك ذوالجلال
[کشف الظنون 1349/2؛ الاوقاف العامة موصل 260/2]
آغاز: یقول العبد في بدإ الامالي (تلخیص المعنى یقول العبد قولا منظوما کالنظم اللآلي ف الحسن و البهاء...) قال العبد عصمه الله ان الله تعالی قدیم اذ لو لم یکن قدیما لکان حدثاً لعدم الواسطه بین القدم و الحدوث؛ انجام: برابر
بی کا، تا: 9 محرم؛ فاقد دیباچه و در آن اصل قصیده اشتباهاً به ابن حاجب نسبت داده شده؛ جلد: مقوایی، 17گ (1پ-17پ) [ف: 37- 425]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 25گ (2پ-26پ)، 19 سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 4- 353]
nafy-ul kullī-yiṭṭabī‘ī
حائسی، غلام مصطفی بن محمد، ق12قمری
(hā’ esī, qolām mostafā ebn-e mohammad (- 18c
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22023
آغاز: بسمله و بعد فیقول العبد الفقير الى رحمة الله الغني غلام مصطفی بن محمد الحائسي الحسني الحسيني عدة کلمات؛ انجام: و یحسبه علی الثاني أنه من باب البياض... من قبیل الاطلاقات العرضية و لکن هذا جزء الكلام في هذا المرام
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: عبدالنبی بن عبدالرسول احمدنگری عثمانی (غریب)، تا: 1158ق، جا: احمد نگر دکن هند؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 2گ، 30 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [اهدائی رهبر: 5- 404]
منفی مکان و جهت- نفی الحيز و الجهة و المكان
(nafy va esbāt (talfiq dar
؟ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597- 672قمری
(nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274
رساله مختصری است که در نفی و اثبات و معدوم که آیا چیز هست یا نه گفتگو می کند و دلیل های دو طرف را می آورد.
آغاز: بسمله. تلفیق لمولانا نصیر الملة و الدين محمد الطوسي ادام الله في السعادة و العز ظلاله في النفي و الاثبات- بدان که خلاف است میان علما که آیا معدوم شی هست یا نه.
انجام: و چون عاقل درین مسئله تأمل کند باید که آن چه عقلش اقتضا کند قبول کند و البته تقلید نکند و هم چنین در هیچ مسائل تا خدای تعالی ببرکات راستی در دل او باز گشاید و او را بحل مشکلات وقوف دهد و الله اعلم بالصواب
چاپ: این رساله در مجله دانشکده ادبیات چاپ شده
آغاز و انجام: برابر
تذکر: تاریخ تحریر نسخه را مدرس رضوی چنین نوشته ولی در فهرست بدون تاریخ است؛ خط: تعلیق، کا: مازندرانی، رجب علی بن جواد، تا: 1061ق؛ 181گ (28پ-209ر) [ف: 3- 395]
کا: قاری ساروی، علی نقی بن محمد امین، تا قرن 11؛ (گ 233ر-234ر)، 26 سطر (9×15)، اندازه: 14×20 سم [ف: 7- 2678]
منفی الوجوب العيني لصلاة الجمعة في زمن الغيبة- صلاة الجمعة
naqqāš va sūrat = masnavi-ye nāser ‘alī
سهرندی، ناصر علی، 1048- 1108قمری
(sahrandī, nāser ‘alī (1639-1697
در قالب مثنوی سروده شده، و شامل حدود 600 بیت است. موضوع آن: نقش صورت آفرینش، به قلم نقاش هستی، حضرت حق است. ناصر علی بر آن است که خداوند آدمی را بر صورت خود آفریده، پس هر چه هست، اوست، او که نقاش صور هستی است. آدمی این جلوه آب و رنگ، پاره ای از ذات حضرت احدیت است و از او جدا نیست و در واقع هیچ کثرتی در میان نیست. هر چه هست، وحدت و یگانگی است. هر چه هست در وجود آن یگانه فانی است. او در سرودن این مثنوی عارفانه، نهایت هنرمندی را به کار برده و در آفرینش استعارات و تشبیهات تازه و دیگر آرایه های ناب بدیعی، تلاش کرده است.
آغاز: الهي ذرهای دردی به جان ریز ** شرر در پنبه زار استخوان
ریز/ بسوز از محبت پیکرم را ** به آتش رنگ کن بال و پرم را انجام: نبازد تا چراغ آسمان رنگ ** نیاید تا به مینای فلک سنگ/ جهان در سایه احسان او باد ** فلک قایم به فرزندان او باد
چاپ: در گنجینه بهارستان، بخش ادبیات فارسی، جلد اول، ص225- 258، به کوشش مهدی داداشی آرانی، تهران، کتابخانه مجلس، 1380ش
[نسخه های منزوی 3281/4؛ الذريعة 325/19؛ مشترک پاکستان 982/8]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 27گ (4ر-30ر)، اندازه: 11×20 سم [ف: 38- 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن مذهب، 33ص (265- 297) و (حاشیه)، اندازه: 16/4×28/3 سم [ف: 29/1- 408]
آغاز: برابر؛ انجام: تا چند ز دوری تو ازار کشیم ** در وصل هم انتظار کشیم/ نیرنگ جمال او جهانی دارد ** تصویر کدام صورت یار کشیم
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 27 محرم 1136ق؛ بین برگ 7 و 8 تعداد اوراق نامشخص از مثنوی افتادگی دارد، برگ 8 مشتمل بر 6 رباعی است که در انتها آمده؛ جلد: مقوایی، 8گ، 17- 12 سطر، (6/7×12/9)، اندازه: 10/7×18 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
540 بیت؛ خط: شکسته خوش، کا: فضل الله، تا: 1171ق؛ در چهار ستون چلیپا، مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 37گ (181- 217)، ابعاد متن: 9×16، اندازه: 14×22 سم [ف: 8- 426]
آغاز: برابر؛ انجام: بده جامی و رنگ هستی ام ده ** امان از شعله بدمستی ام ده/ که عشقم در رگ و پی می زند شور ** چراغان می کند گلبانگ منصور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9محرم سنه 37 جلوس والا؟ جلد: گالینگور، 36گ (88ر-123ر)، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 4- 1688]
آغاز: برابر؛ انجام: زند موج سرق گر تازیانه ** برد چون عکس از آئینه خانه/ به صد طوفان نمی گردد شمس غرق ** به دریا موج و بر روی هوا برق
خط: نستعلیق، کا: حسین رضا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: «عبادالله 1188» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 49گ، 15 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 38- 356]
نفی الهيولي- اثبات الهيولي و نفیها
naqqašī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3994- ف
نسخه اصل: نسخه دانشگاه هکایدو (Hoccaydo). از آداب و رسوم قوم اینو در جزیره هکایدو؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2- 290]
naqqāšī-hā-ye rezā ‘abbāsī
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4148/2- ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 22]
naqqāšī hā-ye nāser-ed-dīn šāh
ناصر الدين قاجار، شاه ایران، 1247- 1313قمری
(nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān (1832-1896
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3803- ف
بی کا، بی تا؛ از روی اصل از آقای سعید اعتماد مقدم [فیلم ها ف: 2- 251]
an-naqqāla
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 1261/13
خط: نستعلیق، کا: همدانی، تا: 1268ق [نشریه: 7- 275]
noqāvat-ol āsār fī zekr-el axyār
افوشه ای، محمود بن هدایت الله، -938قمری
(afūšeī, mahmūd ebn-e hedāyat-ol-lāh (- 1532
تاریخ تأليف: آغاز 988 تا 1007ق
تاریخ صفویان است از شیخ زاهد گیلانی استاد شیخ صفی آغاز شده است، و بیش تر در پادشاهی شاه اسماعیل (907- 930ق) و مرگ او و تاجگذاری شاه تهماسب (930- 984ق)، به ویژه رویدادهای 998- 1007ق را در بر دارد. هنگامی که در فارس می زیست، به سال 998ق بدان آغاز و در 1007ق به انجام
رسانده است. با نثری مترسلانه و گاهی مزین، آمیخته به نظم، و از سویی نزدیک با تاریخ عالم آرای صفوی که یدالله شکرایی چاپ کرده، ولی آن نیست. «نقاوه» بسیاری از رویدادهای غیر سیاسی در پیوند با زندگی مردمان را نیز در بر دارد. (احمد منزوی)
آغاز: اندلیبان گلستان خلاصه اخبار و هزار دستان بوستان نقاوه آثار نغمه ای که می سیرایند
انجام: شفقت فرموده او را بمرتبه بلند و محل ارجمند رسانید... و الحمد لله رب العالمين.
چاپ: تهران، 1350ش
[الذريعه 271/24؛ نسخه های منزوی 4397/6؛ فهرستواره منزوی 1097/2-1098]
خط: نستعلیق خوش، کا: بدیع کاتب پسر محمد کاظم خاتون آبادی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (از دیباچه اندکی افتاده)؛ جلد: تیماج، 663ص، اندازه: 15×24 سم [نشریه: 2-217]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1740- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاملو، اصلان خان بن نقدی خان، تا: پنج شنبه 6 صفر 1070ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 168گ، 25 سطر (11×22)، اندازه: 17/5×29 سم [ف: 1-511]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1810- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-268]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 247عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-224]
آغاز: زغفلت بمهد عدم خفتگان ** گه زحال آینده گویند باز/ گه از سر کونین خوانند راز... بناء علی هذه المقدمات، از ابتدای خلقت موجودات تا اکنون... راقم این سوار پریشان و جامع این اوراق بی سامان في اقل عبادالله الملك المعبود الغني محمود بن هدایت الله الا فرشته النطنزي اصلح الله امر داریه؛ انجام: و ابواب نصایح و مواعظ بر گشاده طریق وعد و وعید پیمودند و آن سخنان اصلا در ایشان اثر نکرده جواب چنین دادند که.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 132ص، 22 سطر [عکسی ف: 5-269]
nuqāwat-ul iṣāba
طهرانی، ابوالفضل بن ابوالقاسم، 1273-1316 قم
tehrānī, ab-ol-fazl ebn-e ab-ol-qāsem (1857 - 1899)
وابسته به: اصحاب الاجماع = ارجوزة في اصحاب الاجماع؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1155-1212ق)
تاریخ تأليف: 1284ق
ارجوزه بحر العلوم درباره اصحاب اجماع دارای هفده بیت است و چنین آغاز می گردد: «قد اجمع القوم علی تصحیح ما ** قد صح عن جماعة فلیعلما/ و هم اولوا نجابة و رفعه ** اربعة و خمسة و تسعه»؛ و کلانتر این هفده بیت را در منظومه ای دارای 368 بیت آمیخته و شرح کرده است. در مصفی المقال چند تأليف در رجال از حاج میرزا ابوالفضل یاد شده و یکی از آن ها «رساله في اصحاب الاجماع است» و مؤلف مصفی المقال درباره آن هیچ توضیح نداده اند.
چاپ: تهران، سنگی، 48ص
[مصفی المقال: 32-33 و مقدمه چاپ و الفوائد في الرجال]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3812
آغاز: بدأت باسم الله خیر مفتتح ** و حمده علی رغائب منح/ حمداً بعز قدسه یلیق ** و لیس محض غیره یطیق... و بعد فالعبد ابوالفضل الأقل ** ایده الله بعلم و عمل/ یقول هذا شرح ما قد رسمه ** بل هو تفصیل لعقد نظمه/ حامل عرش العلم و الايمان ** بحر العلوم آية الرحمان/ جوزی عن آبائه الا ماجد ** خیر جزاء ولد عن والد/ مزجته مزج عقیق بالحصا ** فعاد منه عیشه منغصا/ فانها جواهر ثمینه ** لغادة التحقيق فیها زینه/ ازینت قاعدة الاجماع ** بهامتی زفت الى الاصماع/ لکن أتاني الندب من ندب سری ** قد شمرت عن ساقها فشمری/ بل قال لی بنفسه الزكيه ** الا خطیه فلا اليه/ قد اجمع القوم کمادار علی ** لسان جمع من وجوه الفضلا/ و قد عددنا منهم جماعة ** و فیهم دعائم الصناعه/ و هو علی تصحیح ما یصح عن ** جماعة و الكل حبر موتمن؛ انجام: فهاك مالوزید في اختباره ** مازید في القلب سوی اختیاره/ نظما علی تنضید ثغر ذی شنب ** جل عن شبه بطلع او حبب/ و آن ترم أن تجتلی معانیه ** خذه و لو کان بقرسی ماریه/ بل کل سجع منه حیث یوزن ** من شنف الأخصر حقا احسن/ او سمه نقاوة الاصابه ** فهی لها کالدر للسحابه (1)/ و قد و فینا في البيان بالعده ** فنجعل الختام مسك المحمده/ ادصادف التاريخ في نظامه ** الحمدلله علی ختامه (1304)/ و افضل السلام الله علی ** محمد و آله اهل العلي/ مظاهر الحق صابیح الظلم ** معادن مفاتبح الحكم/ علیهم السلام ما جلی الصدى ** عن القلوب مدحهم اذا نشدا
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد حسین فراهانی (ادیب الممالك)، تا: 1306ق؛ در کنار رقم کاتب (ادیب الممالك) این نوشته به خط مؤلف دیده می شود: «و کتب ناظمه العبد الاثم ابو الفضل بن المحقق ابو القاسم حوسب حسابا یسیر او اوتی خیرا كثيرة فیالحائر الشريف لاربع خلون من شوال 1309»، در کنار صفحات نسخه حواشی مؤلف به خط او و نیز
منقولاتیاز شرح ملخص است که ادیب الممالك آورد؛ مهر: «امیر الشعرا»؛ 44ص، 12 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 10-2228]
noqāvat-ol melal va tarāvat-on nehal
رودر آوری، عبدالوهاب
rūdrāvarī, ‘abd-ol-vahhāb
وابسته به: الملل و النحل = ملل و نحل شهرستانی؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (479-548ق)
ترجمه ای است از ملل و نحل شهرستانی برای یکی از بزرگان، نام کتاب در دیباچه دیده می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2549
آغاز: بسمله. اولی ما ینطق به المفصل و اجدر ما یعرب عن بیانه المقول... چنین گوید... عبد الوهاب الرودراوري... که چون کتاب ملل و نحل از تصانیف... الشهرستاني... مطالعه رفت؛ انجام: و درین مقام صاحب... (سفید) قدس الله روحه گفت و هذا آخر ما وجدته... (سفید) و پارسی کننده این مقالات... (سفید) آخر کتاب نقاوة الملل و طراوة النحل و الحمد لله حق حمده و الصلوة علی المصطفى محمد صلی الله علیه و آله و سلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ یادداشت 18 ربیع الثاني 1023؛ تملک: مورخ 1023 در شهر پتنه؛ تملک: خدابخش خان؛ هندی، جلد: تیماج، 162گ، 19 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 9-1343]
النقاية- تحقیق الوجود (رسالة في...)
an-niqāya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849-911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله مختصری است در تعریف چهارده «علم» که آموختن آن ها برای طالب لازم است: 1. اصول دین؛ 2. علم تفسیر؛ 3. علم الحديث؛ 4. اصول فقه؛ 5. فرایض؛ 6. نحو؛ 7. تصریف؛ 8. خط؛ 9. معانی؛ 10. بیان؛ 11. بدیع؛ 12. تشریح؛ 13. طب؛ 14. تصوف.
آغاز: بسمله. الحمدلله و الشكر له و الصلاة و السلام علی خیر نبی أرسله. هذه نقاية من عدة علوم یحتاج الطالب اليها و یتوقف کل علم دینی علیها
انجام: لا راد لقضائه و لامعقب لحکمه تمت النقاية.
چاپ: استانبول الولة العلية؛ قسطنطنية، مطبعة الجوائب، 1302ق.
[دلیل مخطوطات السيوطي 140 و 226]
شروح و حواشی:
1- اتمام الدراية القراء النقاية؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3420؛ خط: نسخ، کا: ببری، محمد بن اسماعیل، تا: دهه دوم رجب 940ق؛ 21ص (81-101)، 17 سطر [عکسی ف: 3-476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 963ق، جا: قسطنطنیه مدرسه سودلجه؛ 18گ (63پ-80پ)، 19 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 22-52]
an-niqāya fi-l ‘ilm-il ilāhī
بونی، احمد بن علی، - 622 قمری
būnī, ahmad ebn-e ‘alī (- 1226)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 20370/1
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه البيان... و بعد فقد أجبتك ایها السائل في نقاية من اسرار العلم الالهى الموسوم بالصنعة التي شرفها الله تعالی... و ها أنا بحمدالله تعالی قد انتقیت لك ما... و جمعت شمله في هذ النقاية المضبوطه، انجام: و یکثر الترجيم علی من رحمه بتأليف هذه النقاية و اخرجه من ظلمات عما اقترینا و المسلمين و المسلمات یا رب العالمين امین.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 20 ذیقعده 956ق؛ مهر: «افوض امری الى الله علی بن احمد موسوی» (چهار گوشه)؛ جلد: مقوا، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 2-437]
an-niqāya fī muxtaṣar-il wiqāya = muxtaṣar-u wiqāyat- ir riwāya fī masā’il-il hidāya (an-niqāya)
صدرالشريعة الثاني، عبید الله بن مسعود، - 750؟ قمری
sadr-oš-šarī‘e as-sānī, ‘obeyd-ol-lāh ebn-e mas‘ūd (- 1350)
وابسته به: وقاية الرواية في مسائل الهداية؛ برهان الشريعه، محمود بن عبید الله (-673ق)
تاریخ تأليف: نزدیک به پایان صفر 743ق
این کتاب که مختصر وقاية الروايه است مؤلف آن را «النقايه» نامیده است. در مقدمه بیان نموده اند که تاج الشريعه کتاب «وقاية الرواية في مسائل الهدايه» را که یکی از متون مهمه درفقه حنفی است برای این که ایشان آن را حفظ نمایند تأليف فرموده ولی چون ایشان همت طلاب را قاصر در حفظ آن دیده به اختصار آن
پرداخته و آن را «النقايه» نامیده اند و چنان که بر «وقایه الرويه» شروح بسیار نوشته شده (کشف الظنون 640/2) بر مختصر آن هم شروح بسیار نگاشته شده است (کشف الظنون 610/2). مؤلف «الفوائد البهيه في تراجم الحنفيه» محمد عبدالحی اللكنوي الهندي (در صفحات 109-112) شرح مبسوطی از حالات این مؤلف و اجداد او و تذکر به اشتباهات مؤلف کشف الظنون و بعضی از مؤلفين دیگر راجع به ایشان نوشته است. از مسائل طهارت تا دیات است.
آغاز: بسمله و به نستعین و تم بالخیر الحمد الله رافع اعلام الشريعة الغراء جاعلها شجرة اصلها ثابت في الأرض و فرعها في السماء و الصلوة علی رسوله... و بعد فان العبد المتوسل إلى الله تعالی باقوی الذريعة عبید الله بن مسعود بن تاج الشريعة سعد جده... قد الف جدی و استادی مولانا الا اعظم... محمود بن صدر الشريعة لاجل جفظی کتاب وقاية الرواية في مسائل الهداية و هو کتاب... ثم ابی لما وجدت قصورهم... فاتخذت منه هذا المختصر.
انجام: و في غنم مذبوحة فیها ميتة هی اقل تحری و اکل في حال الاختيار
[کشف الظنون 1971/2؛ چلبی- قرطای 3632؛ الاوقاف العامة بغداد 537/1؛ دنا 781/10 -782 و 987/4؛ الشامل فقه و اصول 170/11- 187]
شروح و حواشی:
1- شرح النقاية مختصر الوقاية؛ رومی، محمود بن الياس (-9)
2- کمال الدراية في شرح النقاية؛ اشمونی، احمد بن محمد (801-872)
3- حاشية النقاية في مختصر الوقاية؛ یعقوب بن جلال الدين (-891)
4- شرح مختصر الوقاية = شرح النقاية؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
5- وقاية الرواية في مسائل الهداية (ترجمه)؛ جرجانی، محمد بن محمد (-10)
6- شرح النقاية مختصر الوقاية = شرح مختصر الوقاية؛ ابوالمکارم بن عبدالله بن محمد (-10)
7- شرح النقاية مختصر الوقاية = شرح مختصر الوقاية؛ بیرجندی، عبدالعلی بن محمد (-934)
8- جامع الرموز، خراسانی قهستانی، شمس الدين محمد (-962)
9- مختصر الوقاية (ترجمه)؛ ملا محمد صلاح
10- شرح النقاية مختصر الوقاية؛ مرادی، علی بن محمد (1132-1184)
11- شرح اصطلاحات جامع الرموز مهاجر بلغاری بخاری
12- منافع المسلمين؛ عبدالجمیل بن محمود بن صافی
آغاز: برابر؛ انجام: و قالوا في المعتقل اللسان أن امتد ذلك و اعلم اشارته.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با نشان «فخر الدين»، واژه هابعضاً مترجم به فارسی؛ جلد: تیماج مذهب، 143گ، 9 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 21-1612]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن مذهب، 271گ، 8 سطر، اندازه: 13/5×22/5 سم [اهدائی رهبر: 3-785]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی از ملافخر الدين و بعضی 37 از عبارات و لغات مترجم به فارسی، عمل محمود صحاف؛ واقف: ابوالوفای معتمدی کردستانی، شهریور 1351؛ جلد: مذهب، 141گ، 9 سطر، اندازه: 15/5×11 سم [ف: 21-1610]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طالب خاکسار، تا: 1080ق؛ جلد: چرم مذهب، نام صحاف «ملا میر جلیل صحاف»، 372ص، 9 سطر (7×12)، اندازه: 12×18 سم [ف: 47/1-77]
آغاز: الحمدلله رب العالمين. باب ما یجوز الوضوء وما لا یجوز، الماء الجاري یجوز الاغتسال و الوضوء منه و لا یتنجس بوقوع النجاسة ما لم یظهر أثرها فیه بلون او طعم او رائحة؛ انجام: حكاية عن خلف رضوان الله تعالی الا أن یعرف طرف المسائل و المذاهب القوم قال ابوبکر و آن حفظ جمیع کتب اصحابنا فلا بد من یتلمذ للفتوی حتی یهدی اليه.
از کتاب طهارة تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: حسن بن علی، تا: 1088ق؛ تملک: ابوبکر بن محمد رستم؛ جلد: تیماج مذهب؛ 178ص (357-534) 13 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 190]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 671/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-302]
آغاز: برابر؛ انجام: نکحت علی طلقت هی وصح نية غیرها.
از باب طهارة تا باب طلاق؛ خط: نسخ، کا: ملا کرمنی، بابا خواجه بن خواجه، تا: قرن 12؛ محشی، در حاشیه آن محمد شریف مفتی حسینی بخاری مرویات آن را جمع آوری کرده است؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 366گ، 24 سطر (9×18)، اندازه: 19×25 سم [ف: 10-382]
خط: نستعلیق، کا: بخارایی، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت
1386؛ جلد: میشن مذهب، 149گ، 9 سطر، اندازه: 17×26/3 سم [اهدائی رهبر: 3-786]
خط: نسخ تحریری، کا: دین محمد بن ملا ندر محمد قبادیانی، تا: قرن 12، جا: روستای قرا تکان نسف؛ 193گ (14پ-206پ) [ف: 3-296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1162ق؛ جلد: تیماج، 136گ، 13 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 8-4944]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 1 جمادی الاول 1196ق؛ افتادگی: وسط؛ 169گ، 7 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 5-2701]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از «فخرالدین»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوای مذهب، 97گ، 12 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: 21-1611]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح، محشی از «مولوی فخر الدين» و «ملا عبدالعلی»؛ جلد: تیماج مذهب، 50گ، 21 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 5-2701]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی [ف: - 31]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا اوراز قلیچ بن بنور کلدی بن طاعن دوردی، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 330 گ، 5 سطر، اندازه: 18×21 سم [ف: 43-139]
آغاز: الوقاية الرواية في مسائل الهداية و هو کتاب لم یکتحل عین زمانه بثانیه في وجازة الالفاظ؛ انجام: و ولدها و لبنها له ما في وقت موته ضم ابدا اولا یورث بيعة او کنیسته.
تا کتاب الحدود مرتب و پس از آن نامنظم یا محذوف است و اغلاط نسخه نیز فراوان به چشم می خورد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: اشرف زاده سبزواری؛ 142گ، 9 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: 5-384]
خط: نستعلیق، کا: نورعلی بن حطم قاضی، تا: 1207ق؛ محشی با نشان «مسعودی، شرح»؛ جلد: تیماج، 172گ، 7 سطر (9×14)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: - 658]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق درشت خط، کا: اوسته، سلطان محمد بن تواق بای، تا: 1259ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 250گ، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 16-663]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج مذهب مهر صحاف: «حاتم باشی صحاف 1239»، 94گ (3پ-96پ)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/4×19/8 سم [ف: 29/1-207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش جلی، بی کا، تا: 1266ق [رایانه]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1267-1268ق؛ جلد: تیماج، 89گ (31پ-119پ)، اندازه: 16/5×27 سم [ف: 2-76]
خط: نستعلیق هندی، کا: برد قلی بن تاج محمد مشرق، تا: 1268ق؛ مصحح، محشی؛ 145گ، 7 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ماوراء النهري، کا: عبدالله فرزند داملا محمد عزیز، قراتکتی، تا: 1272ق؛ تملک: صاحب هذا المختصر داملاشاه قلی، کلمه «داملا» بیش تر در کشورهای آسیای میانه به ویژه ازبکستان استفاده می شود و آن را به روحانیان می گویند و احتمالاً این نسخه در همان کشور کتابت شده باشد؛ جلد: مشمعی، 302گ، 7 سطر (6×14)، اندازه: 16×27 سم [ف: 29-474]
آغاز: برابر
کتاب طهارت تا کتاب اخرس (48 کتاب)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق؛ محشی از ملافخر الدين و ملا جلال الدين و شرح وقایه و قاضی خان و بیرجندی و هدایه و شیخ الاسلام و غیره؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 224 ص، 7 سطر، اندازه: 15×27 سم [ف: 1-515]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1282ق، 410گ، 7 سطر، اندازه: 25/5×5/ 30 سم [ف: 2-42]
آغاز: مسائل الهداية فعلیه بحفظ الوقاية و من اعجله الوقت فلیصرف الى حفظ هذا المختصر
خط: نستعلیق، کا: عثمان بن یوسف خواجه، تا: 1289ق؛ افتادگی: آغاز؛ 301 گ، 7 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 2-5]
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1303ق؛ محشی با امضای «س»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 202گ، 7 سطر (7×14)، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 13- 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با امضا «س»؛ کاغذ: دولت آبادی، 134گ، 7 سطر (8×15)، اندازه: 14×25 سم [ف: 263-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ محشی؛ 271گ، 8 سطر، اندازه: 13/5×22/5 سم [مؤيد: 2-210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عاشور محمد تولکجی بن ملا امام قلی تولکجی، بی تا، جا: خلم از قراء بلخ؛ جلد: تیماج، 41گ، 15 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: - 284]
بی کا، بی تا، محشی؛ جلد: دارای رقم صحاف «عمل ملا محمد مراد صحاف» [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا، خریداری از رضا غیبی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
آغاز: بسمله. حمدلله... یقول العبد المتوسل إلى الله تعالی؛ انجام: اعتمادا علی الغالب... عبدالغنی بن حسام بن موسی
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالغنی بن حسام بن موسی، بی تا؛ قطع: وزیری [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش جلی، کا: میرزا عبدالکریم بن محمد موسی، بی تا؛ جلد: تیماج، مذهب، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
النقائض- معارضات و مهاجات
naqā’ez-e farazdaq va jarīr
تیمی، معمر بن مثنی، 110؟-209؟ قمری
tayyemī, ma‘mar ebn-e mosannā (729 - 825)
دیوانی است در جمع اشعاری که فرزدق و جریر در نقض هم دیگر سروده اند، اعم از هجا و غیره از فنون مختلف شعر.
چاپ: لیدن، 1905 و 1912؛ مصر، مطبعة الصاوي، 2ج، 1353ق
[معجم المطبوعات 1: 323؛ کشف الظنون 2: 1973]
آغاز: بسمله کان سبب الذي هاج التهابي بین جریر و بین الفرزدق و اسمه همام بن غالب... مسحل بن کسیب قال کانت بكرة؛ انجام: لایشتفی العاشق مما به ** بالضم و التقبيل حتی ینیک
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حاج عبدالرزاق ساوجی، تا: صفر 1279ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 137گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×26/5 سم [ف: 24-103]
آغاز: بسمله. قال أبو عبيدة و اسمه معمر بن المثنى التيمي کان السبب الذي هاج التهاجي بین جریر بن عتبية [و فردزق] حدثنا عن بعض اشیا خنا ** ابو بلال شیخنا عن شریك/ لا یشتفی العاشق مما به ** بالضم و التقبيل حتی ینیك
خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ تملک: علی بن عبدالرسول در صفر 1324؛ جلد: میشن یشمی، 138گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف: 1-568]
'an-nuqabā
ابن عربی، محمد بن علی، 560-638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
در مقدمه تعریف قطب و نقیب وابدال و امام و ادله وجود و عدد آنان آمده و سپس 12 «باب» در بیان 12 نقیب. در رساله فهرست مؤلفات، رسالة النقباء (شماره 274) و القطب و النقباء (شماره 191) و رساله في بعض احوال النقباء (شماره 103) یاد شده و گمان می رود رساله حاضر همان النقباء است یا احوال النقباء. محیی الدين در این رساله از فتوحات یاد می کند.
آغاز: بسمله الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی اما بعد حفظ الله سرائر اخوننا الاصفياء فانهم کانوا ارواحاً مکرمه في اجساد مطهره سموا اقطابا لانهم بمنزلة قطب الفلك و هی النقطه التي یتحرك الفلك علیها و هی لا تتحرک
انجام: بحرمتی تعودنار افتحقق ما نهبهناك علیه و اشترنا اليه و قد لوحنالك بالغرض المقصود و الله یقول الحق و هو یهدی السبيل.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3920/5
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ در ظهر نخستین برگ رساله نام آن «اوصاف اثنی عشر النقباء» است؛ 13ص (70-82)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 10-1955]
nuqabā’-ul bašar fi-l qarn-ir rābi‘ ‘ašar = ṭabaqāt-u a‘lām-iš šī‘a
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293-1389 قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876-1969)
آخرین جزء از اجزاء طبقات اعلام الشيعه است که در نگارش در ابتدا قرار گرفته و مؤلف از قرن 14 شروع نموده تا به قرن 4 رسیده است. این جزء به شرح احوال علمای امامیه در قرن 14 اختصاص دارد که به ترتیب الفبايي اسامی تنظیم شده است.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 3گ (45ر-47ر) [مختصر ف: - 154]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با اضافات از مؤلف؛ جلد: تیماج، 152گ، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 44-77]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1021 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-279]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1523 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-438]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1553 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-479]
آغاز: بسمله الفاضل الأدر کانی اسمه المولي حسین؛ انجام: و ان الشيخ اسماعیل ابنا مظفر الدماوندى النجفى المسكن. تم هذا الجزء.
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی الحسن حسنی حسینی طباطبائی (منصور)، تا: 1422ق؛ نسخه حاضر و نسخ بعدی (شماره های 17140 و 17141) رونوشت از بخش چاپ نشده آن می باشد، این با مجلد (مجلد پنجم) به طور کامل از حرف «ف» تا «ی» به تحقیق سید محمد طباطبائی بهبهانی (منصور) در سال 1388ق به چاپ رسید؛ جلد: گالینگور، 190ص، اندازه: 22/5×34/5 سم [ف: 47/3-30]
آغاز: بسمله السيد محمود الاعتمادي (بعد 1370) العالم الفاضل السيد محمود بن السيد رضی؛ انجام: السيد هاشم الاردبيلي... و ولده السيد ابوالفضل من المشتغلين في النجف.
جلد 5 (بخش 2)، مجلد پنجم (بخش دوم) از نقباء البشر است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن أبي الحسن حسنی حسینی طباطبائی بهبهانی (منصور)، تا: 24 جمادی الاول 1423ق؛ جلد: گالینگور، 552ص، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 47/2-31]
آغاز: بسمله الميرزا هاشم الآملي (د: 1323ه) الشيخ العالم الفاضل المدرس الحاج میرزا هاشم بن الحاج محمد الآملي؛ انجام: السيد یونس الحلو الجزائري (د: 1319ه)... و مر اخوه السيد سلمان الموفي سنه 1323ه
بخش آخر از نقباء البشر است؛ خط: نسخ، کا: محمد طباطبائی بهبهانی (منصور)، تا: چهارشنبه 28 جمادی الاول 1423ق؛ در آغاز یادداشتی از کاتب با این عبارت: «هو حدثنی الصديق الكريم جناب الشيخ محمد رضا الانصارى بأن السيد موسی بحرالعلوم النجفي أنشد في مادة تاریخ فوت العلامة الطهراني: کان اسمه تاریخه (آقا بزرگ و محسن)»؛ جلد: گالینگور، 60ص، اندازه: 21/5×30/5 سم [ف: 47/2-31]
noqabā’-e sādāt (jadval)
بخشی از کتابی در تاریخ دولت عثمانی است. این بخش شامل چند جدول است: 1. جدول نقباء سادات، در این جدول اسامی ساداتی که از سال 900 تا 1294 سمت نقابت سادات را در ترکیه به عهده داشتند ذکر شده و در کنار نام هر یک از آن ها، سال نصب و سال وفات و محل دفن آنان درج شده است؛ 2. جدول صدور روم ایلی، در بین سال های 1239 تا 1292. در این جدول نام یازده تن همراه با سال به صدرات رسیدن و سال پایان صدارت آنان ذکر شده است؛ 3. جدول صدور اناطولی، در بین سال های 1236 تا 1292. این جدول شامل نام چهارده تمام غالباً از سادا تند می باشد، همراه با سال به ریاست رسیدن و سال پایان ریاست آنان؛ 4. جدول قضاة عساکر علی العموم، در این جدول نام هشت تن از سال 761 تا 832 درج شده است. نمونه های دیگری از این دست کتابچه ها در کتابخانه مرعشی موجود است.(نک: فهرست نسخه های خطی ترکی کتابخانه آية الله مرعشی نجفی: 212/1-216).
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1107
آغاز: جدول نقباء سادات، سلطان یلدیرم بایزید خان زمان سعادت لرنده عاشق چلبینک جدی سید علی نطاع افندی ساداته ناظر نصب و تعیین اولنوب مشارالیه جوار رحمانه انتقال؛ انجام: خلیل افندی بن ابراهیم وزارته نقل اولندی سنه 832 السيد ولی الدين افندی نصبی تاریخی سنه 832
نسخه اصل: چاپ ترکیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ گویا بخشی از یک کتاب چاپی باشد که آقای صابری همدانی در سال 1408ق از این چند صفحه در استانبول تصویر تهیه کرده و به مرحوم آية الله مرعشی رحمه الله تقدیم نموده؛ 10ص، 13 سطر [عکسی ف: 3-223]
naqd-e ārā-ye šeyx-e ahsāyī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 23/596/2
بی کا، بی تا؛ از حاج میرزا معصوم شیرازی؛ 1ص (51) [ف: 23/2-596]
naqd-u ajwibat-il masā’il
بحرانی، علی بن عبد الله، - 1319 قمری
bahrānī,‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1902)
تاریخ تأليف: 11 رجب 1299ق
سید مهدی قزوینی و شیخ نوح جعفری نجفی بر پنج مسأله ذکر شده پاسخ نوشته و نظر داده بودند ولی بحرانی پاسخ های آنان را نپسندیده و این رساله را با استدلال و نقل آن چه لازم می نمود از گفته های آنان با عناوین «قال السيد- قال الشيخ نوح» به رشته تحریر در آورده و در پاسخ های آنان رد و ایراد می کند.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 146/8 و 712/8 عکسی
آغاز: الحمدلله الهادي إلى الصواب و الواقي من الزيغ و الانقلاب و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و آله الاطياب؛ انجام: حتی یسر الله بمنه لنا الرجوع الى اکمالها و سهل لنا العود الى تفصیل اجمالها و لله الحمد و المنة علی کل حال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: مخمل، 33گ (35پ-67پ)، 17 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 1-202] و [عکسی ف: 2-357]
naqd-e adabī
امیر خیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1293-1384 قمری
amīr-xīzī, esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (1876 - 1965)
مؤلف به عنوان بخشی از مقدمه تصحیح دیوان عنصری، بحث مبسوطی را درباره نقد ادبی در تاریخ ادبیات ایران مطرح کرده است.
آغاز: انتقاد از ادبیات ایران. پیش از شروع به ترجمه حال عنصری شایسته دیدم که راجع به انقاد طرفداران تجدد ادبی از ادبیات قدیمه که از چندین سال پیش در ایران ایراث هیاهویی کرده شرحی بنویسم...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 62گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 31-110]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، متن خط خوردگی دارد؛ 24گ، 19 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 31-115]
نقد الأصول- نقد الاصول الفقهية
naqd-ul uṣūl-il fiqhīya
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006-1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
رساله کوتاهی است در رد اجتهاد و دعوت به عمل به اخبار. مؤلف در آن به کتاب «الاصول الاصليه» و «تسهیل السبيل» خود حواله می دهد. آن را در «مقدمه» و «فصل»- مشتمل بر 70 اصل- و «خاتمه» و «تنبیهات» و «تفریعات» مرتب نموده است.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله و الصلاة علی افضل من بعث لتکمیل الخلايق
انجام: فانما الاعمال بالنیات و إنما لکل امرء ما نوی و الله اعلم و کمل نقد الاصول الفقهيه...
[الذريعة 273/24؛ ريحانة الادب 369/4؛ فهرست های خود نوشت فیض 282؛ کشف الحجب 585]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن عبدالعلی، تا: اوایل جمادی الثاني 1034ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مدظله»؛ جلد: پارچه ای، 78گ، 17 سطر (5×11)، اندازه: 10×18 سم [ف: 34-33]
قم؛ استادی، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم
همان نسخه بالا [صد و شصت نسخه: - 40]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق، جا: کاشان؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی بعضاً با عناوین «شیخ علی»؛ جلد: تیماج، 104گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموی مخ: 3-1618]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 124گ، 14 سطر، اندازه: 9×16 سم [اهدائی رهبر: 11-522]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 579
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: جمال الدين اسحاق بن محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی، تا: 1105ق؛ مصحح، محشی، دارای ان هاء با نشان «انهاه ایده الله تعالی»؛ مهر: کاتب «جمال الدين اسحق 1099» (بیضی)، نصیر الدين سلیمان بن محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی با نشان «انه من سلیمان» (بیضی)، «عبده صدرالدین محمد الفيضي» (بیضی)، «عبد الباقي بن صدر الدين محمد الفيضي» (بیضی)، «انه من سلیمان» (بیضوی)؛ تملک: محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی به سال 1327؛ 68گ، 17 سطر (7×13)، اندازه: 13×19 سم [ف: 34-187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر، تا: 1133ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوا، 67گ (173پ-239پ)، 21 سطر(7/5×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-202]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ملاعلی ساوه ای، تا: محرم 1237ق؛ تملک: علی اصغر بن سنجر تویسرکانی در تویسر کان به سال 1349؛ جلد: تیماج، 47گ، 20 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1618]
آغاز: برابر
کا: چهارسویی، هاشم، تا: 21 شعبان 1266ق [نسخه پژوهی: 1-163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مهر: «الراجي محمد حسن الفيضي 1205» (بیضوی)، «انه من سلیمان»، «ابو جعفر»، «نصیر الدين سلیمان» (مربع)؛ جلد: تیماج، 80گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف مخ]
naqd-ul uṣūl wa talxīṣ-ul fuṣūl-il = manṭiq (r.-un fī ...)
طهرانی، محمد یوسف بن حسن، قرن 12 قمری
tehrānī, mohammad yūsof ebn-e hasan (- 18c)
تاریخ تأليف: شنبه 22 جمادی الثاني 1104ق
مشتمل است بر چهار «جزء»: جزء 1. في الكلي ای القياس، دارای سه فصل؛ 2. في القياس، حاوی سه فصل؛ 3. في البرهان، شامل هشت فصل؛ 4. في باقی الصنايع. مؤلف کتاب را در جزء سوم ختم و چهارمین جزء را موکول به وقت دیگری کرده است که احتمالاً اوراق پس از آن همان جزء 4 باشد. نامبرده این کتاب را از «الفصول في المنطق» خویش خلاصه نموده و مقولات عشر را بر آن افزوده است. این رساله به روش قدما و بیش تر ناظر به منطق شفا است و از اشارات هم در آن یاد شده است. محمد سعید لاهیجانی نویسنده نسخه ش 712د الهيات تهران این رساله را در پایان نسخه «منطق اولیاء» خوانده و در ص ع نسخه ش 780 د هم این نام آمده و ضیاء الدين دری اصفهانی در پایان همین نسخه در 1352ق نوشته که این رساله از ملا اولیاء محشی شفا است و او در همین حاشیه (فصل 1 مقاله 5 در تحقیق معنی جزئی و کلی ص 475 چاپ سنگی شفا) در دو جا چنین گفته است: «کما بیناه في رسالة المنطق- و بیناه ایضا في تلك الرسالة».
آغاز: بسمله. و به نستعین و ثقتی اللهم اهدنا للتی هی أقوم و استعملنا بما هو اسلم و صحیح بما عندك یقینا و استصلح بقدرتك ما فسد منا... اما بعد فانی کنت فیما مضی قد انشا رساله في المنطق مستقصیا في تبیین اصوله مجتهدا في تحریر ابوابه و فصوله مقتصرا علی ما تقرر علیه آراء الأقدمين مراعیا لترتیب کتبهم، غیرانی قد اسقطت المقولات العشر المدعوة بلسانهم قاطیغوریاس لطولها و قلة الجدوى بها و کنت قد قیدت علیها في قیود یحتاج اليها ثم بعد زمان سنح أن الأحرى أن افصل ما فیها و في حواشیها اضیف اليه مزایا و اجعل منه رسالة حاوية یلیق بهذا الفن حاوية عما افتراه الشك و الظن... فاخذت في ذلك... ان اوسمه بنقد الأصول و تلخیص الفصول... و مرتب علی اربعة اجزاء...
انجام: فانه نفس المبادي بل العقل النظرى الهيولاني الكامل کما ذکر نا فقد اتینا بطلبنا و وفینا بما وعدنا به بحسن توفیقه و بانقضائه الختمت الاجزاء الثلاثة راجیا من فضله توفیق الحاق الجزء الرابع في باقی الصنايع و قد فرغ منها مؤلفها الفقير الى الله الغني محمد بن الحسين المدعو بیوسف الطهراني یوم السبت الثاني و العشرين من شهر جمادی الثاني من سنة اربعة و مائة بعد الالف و الحمد الله رب العالمين.
[الذريعة 273/24؛ مكتبة امیر المؤمنين 481/4]
آغاز و انجام: برابر خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 59گ، 23 سطر (9×18)، اندازه: 16×24 سم [ف: 16-120]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در آغاز نسخه آمده که گویا منطق الاولياي حکیم محمد حسین شاگرد ملا رجب علی حکیم تبریزی باشد؛ تملک: محمد اسماعیل بن محمد باقر حسینی خاتون آبادی با مهر 1132؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 177گ، 11 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 1-569]
آغاز و انجام: برابر؛ و فرغ مؤلفها الفقير الى الله الغنى محمد بن الحسين... من شهر جمید الثاني من سنة اربعة و مائة بعد الألف و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: دهه 2 شوال 1112ق؛ مصحح؛ واگذاری اولاد مرحوم فیض کاشانی در دی 1375؛ جلد: تیماج، 59گ، 30- 32 سطر، اندازه: 12/5×23 سم [ف: 24-272]
خط: نستعلیق، کا: لاهیجانی، محمد سعید، تا: رمضان 1130ق؛ محشی با نشان «شرح، منه، لمحرره»؛ از موقوفات مرحوم ملا محمد جعفر شیخ الاسلام با مهر «محمد جعفر و یا مرتضی علی ادرکنی و المهدي من هدیت»؛ تملک: فاضل تونی؛ کاغذ: اصفهانی، 103گ، 20 سطر (8×16)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: - 686]
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 2790- ف و 2791- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-394]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 11 ذیحجه 1130ق؛ به نام منطق اولیاء، ساخته 20 جمادی الثاني 1104؛ جلد: میشن سیاه، اندازه: 11/6×16/6 سم [ف: 6-126]
آغاز: اما الاعتراض علی عباره الشفابان الموضوع في مثل قولنا؛ انجام: قد فرغ مؤلفها الفقير إلى الله الغني محمد بن الحسين المدعو بیوسف الطهراني في... سنه اربعه و ماته بعد الالف
خط: نسخ ریز، کا: عبد الوهاب رضوی، تا: 1142ق؛ افتادگی: آغاز؛ 99گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-265]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد فرغ منها مؤلفها الفقير الى الله محمد بن الحسين المدعو بیوسف الطهراني یوم السبت الثاني و العشرين من شهر جمیدی الثانية من سنة أربع و مائة بعد الأل الثاني و العشرين من شهر جمیدی الثانية من سنة أربع و مائة بعد الألف [و الحمدلله العالمين] و فرغ من تسوید هذا الرسالة الشريفة الموسمة بمنطق اولیا العبد الاقل محمد سعید اللاهيجاني في شهر رمضان سنة مائة و ثلثین بعید الالف بعون الله وجوده و الحمدلله اولا و آخرا (و فرغ من تسویدها و قرائتها المنزوي في الزاوية المحنت محمد جعفر الموسوي المتخلص بغیرت و اسئل الله التوفيق لتصحیحها و الله لمجیب سنة 1179- مقابله شد من اولیه الى آخره)
خط: نستعلیق، کا: غیرت اصفهانی، محمد جعفر، تا: 1179؛ محشی؛ مهر: «و کفی بریگ هادیا»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 46گ، 27 سطر (7/5-8/5×14)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: - 686]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ شامل سه جزو است: 1- في القضية و ما یترکب منه و فیه فصول ثلثة (مدخل کلی. عبارت. قول حازم)، 2. انو لوطیقی الاولي ای القياس و فیه فصول ثلثة (تحلیل و استنباط قیاس. لواحقی قیاس)، 3. في انولوطیقی الثانية ای البرهان و فیه ثمانية فصول (غرض و مقصود، شرایط اشتراک علوم و مبادی برهان، مشارکات برهان لم وان، عدم اکتساب حد از برهان. طریق اکتساب حد، گفتاری در برهان و مبادی آن)؛ محشی؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، 106گ، 16 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 11-505]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا اعتدل مزاج الدماغ فقویت القوة المعنية اعنی الخيال و الذكر و الوهم و الفكرة فتمت الات العقل لادراك المبادي و لسنا نرید بالعقل مقابل العلم فانه نفس المبادي بل العقل النظري الهيولاني الكامل کما ذکرنا فقد اتینا بمطلبنا
سه جزء از کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «رب هب لی حکما والحقنی بالصالحین» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 100گ، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 5-2236]
آغاز و انجام: برابر؛ قد اتفق الفراغ بید المؤلف الفقير إلى الله الغني محمد بن الحسيني المدعو بیوسف الطهراني في یوم السبت الثاني و العشرين من شهر جمادی الثاني من سنة أربع و مائة بعد الف و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 15 سطر (8×13)، اندازه: 12/5×18 سم [نشریه: 7-784]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-619]
naqd-ul bayān wa manār-ut tibyān fī i‘tibār-i mahr-us sunna bi-l- miṯqāl wa-t tūmān
موسوی جزایری، عبدالصمد بن احمد، ق 14 قمری
mūsavī jazāyerī, ‘abd-os-samad ebn-e ahmad (- 20c)
تاریخ تأليف: 1307ق
رساله استدلالی نسبتاً مبسوطی است، در مقدار مهر السنه بادرهم، دانق، حبه، خرنوب، قراط، طسوج، مثقال، تومان و غیره. مؤلف در این تأليف، اقوال برخی از فقها به خصوص علامه مجلسی را در «میزان المقادير» او مورد نقد و بررسی قرار داده و همچنین مقدار کر و دیگر موازین شرعی را بیان کرده است.
آغاز: سبحان من تقدس نظام سلطنته من التبدد و الانفصام؛ انجام: کما هو اضعف الوجهين او کلتیهما (گویا افتاده)
خط: نسخ، کا: کبابی شیرازی، عبدالرسول بن احمد، تا: دوشنبه 11 شوال 1307ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 16گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 17-358]
آغاز: بسمله، سبحان من لا یعزب عن علمه مثقال ذرة و لا اصغر من ذلك... هذا یا معشر الاخوان و عصبته الخلان نقد البيان و منار التبيان؛ انجام: أرخت تدوینه اذ قلت مجتهدا ** بلا آباد الا نقد البيان غلا 1307...
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن احمد بن محمد جعفر جزایری، تا: دوشنبه 28 رجب 1372ق، جا: تهران؛ واقف: سید محمد کاظم جزایری، شهریور 1333، 66ص، 18 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 21-1612]
naqd-u taṭhīr-it taṭhīr
وابسته به: تطهیر التطهير عن اوهام اشباه الحمير؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 17 صفر 1130ق
نقدی است بر رساله «تطهیر التطهير» فاضل هندی که باید مؤلف ناشناس آن، یکی از معاصران فاضل هندی باشد. از او با تعظیم یاد می کند و با آوردن مواردی از آیات می کوشد فهم و برداشت فاضل هندی را از آیه تطیهر نقد کند.
آغاز: بسمله قوله اضاء الله العالم العالم ببهائه في قوله انما یرید الله... أقول تأويل اذهاب الرجس بالعصمة عنه في الذهبن دون الخارج مع عدم الاستقامة خلاف الظاهر
انجام: و الاخرون أثبتوا العصمة بهذه الآية بطرق اخری، و الحمدلله أولاً و آخراً
چاپ: آفاق نور، شماره 6، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1386ش، با تصحیح سید موسی صدر
شروح و حواشی:
1- اذهاب الرجس عن حظيرة القدس؛ قمی، عبدالکریم بن محمد طاهر (- قرن 12)
2- اذهاب الرجس عن حظيرة القدس (ترجمه)؛ قمی، عبدالکریم بن محمد طاهر (- قرن 12)
3- جواب نقد تطهیر التطهير؛ حسینی، عبدالباقی
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3630/3-18/150
آغاز: بسمله قوله اضاء الله العالم العالم ببهائه في قوله انما یرید الله... أقول تأويل اذهاب الرجس بالعصمة عنه في الذهن دون الخارج مع عدم الاستقامة خلاف الظاهر؛ انجام: و الاخرون أثبتوا العصمة بهذه الإية بطرق اخری، و الحمدلله أولاً و آخراً
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اصغر، تا: جمعه 17 رجب 1130ق؛ محشی؛ 3گ، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-2526]
naqd-u taʻrīf-il ‘ilm
حاشیه ای بر مبحث تصور و تصدیق از رساله ای در منطق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1208/3- طباطبائی
آغاز: بسمله اعلم ان من عرف العلم بانه صفة توجب تمییزا لا یحتمل النقيض اراد بالتمییز تمییز محل الصفة الذي هو العالم به... فحاصل التعريف ان العلم صفة قائمه بمحل متعلقه بشیء یوجب کون المحل ممیزا للمتعلق علی وجه لا یحتمل النقيض و احترز بقوله لا یحتمل النقيض عن التصديقات... ثم هذه العباره یحتمل وجوها؛ انجام: و لو ارید بالتمییز معناه الظاهرى لا یدفع عنه الاشكال الأخير
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (25پ-27پ)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 23-763]
‘naqd-un jāmi
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 170)
تاریخ تأليف: سه شنبه از ماه محرم 1090ق؛ محل تأليف: حیدر آباد
مطالب پراکنده در علوم مختلف را به ترتیب حروف الفبا گرد آورده و به توضیح هر یک از آن ها پرداخته است، بیش تر عناوین این کتاب در پزشکی است که به گفته اهل بیت (علیهم السلام) بسیار استشهاد نموده و در بقیه واژگان به نقل گفتار بزرگان آن علم و اشعار شعراء عرب اشاره کرده است.
جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 435گ، 25 سطر، اندازه: 18×28/5 سم [ف: 20-214]
آغاز: حلقة کالختم من قضبانه... و ادخل فیها خنصر من في ارنبته ورم نفعه... الحديث علیکم بالآس فانه یقوی القلب و المعدة و البدن و یمسك الطبع و العصب؛ انجام: طبیخ یدر الحيض و هو سداب نصف درهم اسارون درهم رازیانج در همان لوبیاج احمر خمسة دراهم عسل عشرة یطبخ علی الرسم فیصفی و یشرب ثلاثة
از کلمه آلاس تا طبیخ، مؤلف در بحث شعر و اقسام آن اشعاری از خود با عنوان «الانيس في الاقتباس النفيس» نام برده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول، مصحح؛ تملک: علاء الحكماء که کتاب را از مرشد کاشانی خریداری کرده به سال 1351ق؛ جلد: تیماج، 444گ، 25 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 20-213]
naqd-ul ḥisāb
موسوی وشنانی، یعقوب بن سعید
mūsavī vešnānī, ya‘qūb ebn-e sa‘īd
اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 185/8
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 5گ (96پ-100پ)، اندازه: 15×21/5 سم [مكتبة الزهراء: ف: - 120]
naqd-ul ḥawāšī
شیرازی، محمد هادی بن معین الدين، ق11 قمری
šīrāzī, mohammad hādī ebn-e mo‘īn-od-dīn (- 17c)
وابسته به: حاشية القديمة علی شرح التجريد = حاشية شرح تجرید؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908ق)
اهدا به: شاه عباس صفوی
حاشیه ای است بر شرح قوشچی بر تجرید طوسی از محمد هادی بن معین الدين محمد شیرازی که آن را برای شاه عباس صفوی نوشته و در آن به حاشیه قدیم دوانی و حاشیه میرزا جان باغنوی و حواشی دیگران نگریسته است. در دیباچه از محشی و کتاب و شاه نامبرده شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين... اما بعد فیقول العبد المذنب... محمد هادی بن معین الدين محمد الشيرازي.
آغاز: برابر؛ انجام: فالمصنف قدس سره لم ینتقل بثبوت الواسطه کمارعم الشارح تم سنه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1011ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمصف لم یقل بثبوت الواسطة کما ز عمه الشارح قدس سرہ الحمدلله تعالی علی ما وفقنی با تمام هذه الرسالة الشريفة من نسخة المصنف و قراء تها علیه
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن محمد حسینی اسفراینی، تا: نیمه رجب 1072ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج [ف: 16-249]
آغاز: الكلام علم یبحث فیه عن ذات الواجب... و علی هذا فلا یکون البحث عن الجواهر و الأعراض فیه مثلا مقصوداً بالذات؛ انجام: موجود في الذهن فالمصنف قدس سره لم یقل بثبوت الواسطة کما ز عمه الشارح قدس سره.
مقداری از اوائل کتاب آمده و نامی که گفته شد کاتب در پایان نسخه بدان داده؛ خط: نستعلیق، کا: ملا مختار بن شاه حمزه بیک، تا: سلخ صفر 1074ق، جلد: تیماج، 10گ (159پ-168پ)، 21 سطر، اندازه: 14×26/5 سم [ف: 194-6]
آغاز: برابر؛ انجام: لم یقل بثبوت الواسطة کما ز عمه الشارح قدس سره.
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن عناية الله کاتب شیرازی، تا: رجب 1074ق؛ مجدول، محشی با نشان «منه مدظله»، چند تصحیح به خط «مؤلف عفی عنه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغری مذهب، 79گ، 12 سطر (7×13)، اندازه: 12×15/5 سم [ف: 5-724]
آغاز: بسمله، علیك اعتمادی یا کریم ابا بعد فتقول لما رایت شرح الاشارات؛ انجام: و الحق أن یعمل الخ من ان الحق انما هو خلافه لما مر مرار افلا یفیده تمت
خط: نستعلیق، کا: شولستانی، محمد رضا بن رضی الدين، تا: 1110ق [رایانه]
naqd-e delālat-e āye-ye law kān-a fī-hā ālehat-on... bar towhīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1049/8- طباطبائی
آغاز: قوله تعالی لو کان فیهما الهة... و السؤال فیها من وجوه الأول أن الالهه جمع الاله و من ترتب الفساد علی الجميع لایلزم ترتبه علی ما تحته من الواحد؛ انجام: پایان: الثامن انهمالا یتمانعان الان ما یرید احمدهما یکون كلية لامحاله فیریده الآخر بعینه کما هو شانهما فلا فساد تمت.
این بخش باید قسمتی از رساله ای باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 105گ، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 23-352]
naqd-ul rijāl = rijāl-i mīr muṣṭafā
تفرشی، مصطفی بن حسین، - 1015 قمری
tafrešī, mostafā ebn-e hoseyn (- 1607)
تاریخ تأليف: 14 رمضان 1015ق
اسامی راویان حدیث را به ترتیب حروف الفبا در سه بخش: ممدوحین، مذمومین، مهملین آورده، و همراه با مختصری از زندگی نامه آن ها و رمزهایی خاص برای مصادر، آن ها را مرتب کرده، و پس از آن ها باب الكني است؛ و در آخر دارای شش فائده رجالی است: 1. کنی و القاب ائمه علیهم السلام؛ 2. اسامی معصومین علیهم السلام؛ 3. در بیان عده کلینی؛ 4. شرح مشیخه شیخ طوسی و شیخ صدوق؛ 5. در بیان معروفیت اصولی که شیخ طوسی از آن ها نقل کرده است؛ 6. طریقه روایی مؤلف به کلینی و شیخ طوسی و شیخ مفید.
آغاز: الحمد الله خالق اليل و النهار العالم بخفیات الضمائر و
الاسرار و الصلاة و الاسلام علی نبیه محمد سید الأبرار و نور الانوار
انجام: و بهذا الإسناد عن الشيخين الأجلين الشيخ فخر الدين و السيد عمید الدين عن الشيخ الإمام العلامة جمال الدين الحسن بن یوسف بن المطهر الحلى و الحمدلله وحده.
چاپ: مشار عربی، ص 964؛ قم، مؤسسة آل البيت، 5 جلد، 1418ق؛ طهران، سنگی، 1318ق، وزیری، 427ص؛ 2+427ص
[التاريخ و التراجم ص 437-438؛ الذريعة 274/24 و ج 10-101؛ ريحانة الادب 448/2 و 403/3؛ مصفی المقال 460؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه 422/1-432؛ مكتبة امیر المؤمنين 483/4 و 482/4؛ دنا 10: 784-788 (149 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- تعليقة نقد الرجال؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205ق)
2- تكملة نقد الرجال؛ کاظمی، عبدالنبی بن علی (-1256ق)
3- نقد الرجال (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورا ش 39388؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 14 رمضان 1015ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان منه؛ 266گ، 21 سطر [عکسی ف: 1-304]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 19
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 1-31]
می رسد به «ابو یعقوب»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: حمزة بن حسین حسینی؛ واقف: مهدی قلی خان قاجار؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد- ف: - 23]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی به امضای «منه»؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ اهدایی: جعفر سلطان القرايي، آذر 1348ش؛ جلد: میشن، 253گ، 17 سطر (10×15)، اندازه: 014/7×21/3 سم [ف: 29/2-850]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «ع» و «ق» و «مصطفی»؛ 276گ (9ر-284ر)، 21 سطر (7×16) [ف: 307-41]
آغاز و انجام: برابر
کا: ز کی بن نصیر همدانی، تا: 1009ق؛ مصحح، با گواهی مقابله؛ 407ص، 21 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 10-914]
خط: نستعلیق، کا: محمد رشید، تا: 1012ق؛ مجلسی انجام داده چنان که در صفحه آخر می نویسد؛ جلد: تیماج، 280گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 17-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: روح الله بن هدایت الله قهپائی، تا: جمعه 17 ذیقعده 1018ق؛ محشی به لفظ «منه سلمه الله و دام ظله»، با دست خط مؤلف مبنی بر تصحیح نسخه با این عبارت: «قد قرأ علی الاخ الاعز الفاضل الصالح مولانا محمد مؤمن وفقه الله من المبدأ الى المقطع و کانت افادته اکثر من استفادته و انا الفقير المحتاج الى عفو ربه الغني مصطفی بن الحسين الحسيني التفرشي مؤلف هذا الكتاب سنة ثمانية عشر» (متأسفانه تاریخ سال که الف است در صحافی از بین رفته)؛ واقف: فاضلخان، 1065ق؛ جلد: تیماج، 285گ، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 27-262]
آغاز:... منهم فهو عبارتهم بعینها الا ما لا تفاوة في معناه و لاتغایر في موداه مثل أن النجاشي رحمة الله؛ انجام: برابر
کا: جیلانی فومنی، بهاء الدين بن رکن الدين، تا: 1018ق؛ افتادگی: آغاز؛ با نسخه اصل توسط خود مؤلف مقابله شده و عبارت آن در انجام چنین آمده: «قد قوبل بنسخة الاصل علی ید مؤلفه مصطفی الحسيني عفی عنه»، محشی با نشان «منه، منه سلمه الله و لمحرره، حسین حسینی» که گویا برخی از آن ها به خط مؤلف می باشد، مصحح، با نشان «بلغ» و «بلغ قبالاً» مقابله شده؛ با دست خط محمد طباطبایی فرزند علی محمد با مهر: «محمد الطباطبايي» (بیضوی)؛ مهر: «... علی...» (بیضوی)، «بدل مهر علی دارد...» (بیضوی)، «{بنده} آل علی میر کمال» (بیضوی)؛ تملک: رضا حسینی با مهر «رضا بن علی الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 211گ، 21 سطر (7×14)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 156-41]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: قاضی میر حسین، تا: 1030ق، کاتب برای پدر خویش محمد مؤمن موسوی بفروئی نوشته؛ جلد: تیماج، 787ص، 15 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4-322]
خط: نسخ، کا: محمد عظیم بن آقا حسین، تا: 5 جمادی الاول 1031ق؛ مصحح، محشی از مؤلف، در صفحه آخر مؤلف نوشته که نسخه را با نسخه اصل مقابله کرده و مهر وی «المتوكل علی العلي عبده مصطفی الحسيني» (دایره)؛ تملک: محمد موسوی جزائری نجفی به تاریخ 4 صفر 1373 در نجف اشرف؛ مهر: «العبد محمد هادی الحسيني» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 264گ، 21 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 4-380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رشید بن غیاث الدين، تا: 1041ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 181گ (21-201)، ابعاد متن: 12×16، اندازه: 20×26 سم [ف: 12-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم شریف قمی، تا: شوال 1048ق، جا: اصفهان مدرسه عبدالله تستری؛ با مسوده اصلی مقابله شده؛ جلد: تیماج، 126گ، 27 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: - 313]
خط: نستعلیق، کا: علی رضا بن شریف الدين حسینی، تا: 21 ربیع الثاني 1050ق؛ مصحح، مقابله شده با اصل؛ مهر: زین العابدين حسینی، اسماعیل بن محمد حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، 200گ، 22 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: - 179]
خط: نسخ، کا: کلب علی، تا: شنبه 5 ذیحجه 1059ق؛ 160گ، 25 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 1-96]
آغاز: للکتب الذي اخذت منها فالکشی کش و النجاشي جش؛ انجام: برابر.
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن مصطفی مازندرانی، تا: دوشنبه 14 رجب 1061ق، جا: اصفهان مدرسه محرمیه؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ محشی؛ واقف: سید محمد تقی خاتمی زنجانی، تیر 1382؛ جلد: مقوا، 174گ، 21- 23 سطر، اندازه: 16/2×24/5 سم [ف: 27-265]
آغاز: برابر؛ انجام: انا العبد المشتاق الى رحمة الله الملك الغفار
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مختار بن میرزای جیلانی، تا: 1063ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 259گ، 26 سطر (7/5×19)، اندازه: 15/5×26 سم [ف: 8-460]
خط: نسخ، کا: نایینی، فضل الله بن حسین، تا: جمعه 5 شوال 1063ق؛ مصحح، محشی، از روی خط ملا محمد تقی مجلسی که با نسخه ای که مصنف با نسخه خودش تصحیح نموده بود نوشته شده؛ تملک: محمد مکی ابن محمد بن شمس الدين بن حسن بن زین الدين بن محمد بن علی از سلاله شهید اول به تاریخ 1150، محمد رضا بن شیخ زین الدين، محمد تقی تبریزی مامقانی (حجة الاسلام نیر) به تاریخ 1279 با مهر «محمد محمد» (مربع)، و یحیی بن ابوالفتح؛ مهر: کاتب «عبده فضل الله» (بیضوی)؛ 281گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 1-247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نورالدین بن ملک حسین ابهری، تا: چهار شنبه 16 ذیحجه 1064ق؛ محشی؛ تملک: محمد بن حسین تبریزی؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: تیماج، 250گ، 22 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 27-263]
آغاز: برابر
فقط خطبه آغاز؛ خط: نسخ، کا: ابوالفضائل بن حاجی حسین یزدی، تا: با تاریخ 1064ق؛ جلد: تیماج، 2ص (14-15)، 21 سطر، اندازه: 18×24/8 سم [ف: 45-175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1067ق؛ 271گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-629]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن میرزا بیک استر آبادی، تا: 11 جمادی الثاني 1070ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن حاج محمد زمان؛ جلد: تیماج قرمز، 250گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 27-161]
خط: نسخ، کا: استر آبادی، محمد کاظم بن میرزا بیک، تا: 1070ق، جا: اصفهان مدرسه جده جدیده؛ محشی از خود تفرشی (منه) و فهرست شیخ (ست) و جز آنان؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی کشفی و فرزندش مهدی بن ریحان الله؛ 253گ، 24 سطر، اندازه: 13×23 سم [صد و شصت نسخه: - 41]
خط: نسخ، کا: سید جعفر بن حسین حسینی جیلانی، تا: شنبه 24 رمضان 1080ق؛ تملک: تقی رضوی قمی در شوال 1310؛ مهر: «محمد تقی بن محمد شفیع» (بیضوی)؛ اندازه: 15×24 سم [ف: 48]
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 شوال 1082ق؛ محشی، در آخر نسخه آمده: «صورة ما کتب في ما کتبت منه: تم الكتاب بحمد الله و عونه و حسن توفیقه یوم الأحد خامس و عشرین شهر الله الأعظم المعظم شهر رمضان المبارك من شهور سنة أربع و ستین بعد الألف من الهجرة النبوية المصطفوية علی مهاجرها ألف ألف التحية و التسليم علی ید الحقير الفقير المذنب المقر بالتقصیر تراب عتبات الأئمة المعصومين صلوات الله و سلامه علیهم أجمعين محمد رضا بن محمد صادق بن مجلسی عفی عنهم بالنبی و الوصي و آله ما أجمعين الطيبين الطاهرين المعصومين آمین یا رب العالمين کتبه تذكرة منه لابن عمه المولى الفاضل ابن العالم العامل التقى النقى أورع أهل زمانه مولانا محمد تقی بن مجلسی مولانا محمد جعفر أدام الله ظلالهما العالي بجاه محمد و آله»، در حاشیه آخر نسخه آمده: «یقول الفقير إلى الله الغني المغني محمد تقی بن مجلسی: إني لما آنست بکتب الرجال و رأيت في کل کتاب منها أغلاطا كثيرة لم أعتمد بنقل المصنف من الكتب و قابلت هذا الكتاب مع الأصول و ذکرت في الحاشية ما له نفع و أهمله و کلما
کان من غیر الأصول أيضا و ما سنح بخاطری القاصر فصار محلا للاعتماد و صار وقفا علی المؤمنين اللائقين القابلين نمقه في التاريخ السابق حامدا مصلیا مسلما»، و در زیر این نوشته آمده: «هذه صورة خطه نورالله ضریحه و لقد قوبل هذا الكتاب متنا و حاشية مع کتابه رحمه الله تعالی و لم یکن فیه حاشية إلا کتب علیه فصار بحمدالله هذا الفرع كأصله و حق انه یقال فیه ما قاله نور الله مرقده فیه فالحمد لله أولا و آخرا و ظاهرا و باطنا نمقه بیمناه الدثرة نصیر بن عبدالله بن محمد تقی بن المجلسي عفی الله عن جرائمهم بالنبی و الوصي»؛ 294گ، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3-88]
آغاز: برابر؛ انجام: بعون الملك الوهاب من الهجره النبويه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1084ق؛ واقف: فخر المحققين شیرازی، مرداد 1375؛ 302، 20 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 27-264]
خط: نسخ، کا: حمید بن حسن همدانی، تا: ربیع الثاني 1086ق؛ افتادگی: آغاز (میان ص 1 و 2 افتاده)؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 269گ، 21 سطر، اندازه: 14/4×24/4 سم [ف: 1-569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1088ق، جلد: تیماج، 241گ، 18 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 8-4816]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1090ق؛ مصحح، محشی با رمز «ست»، «ب»، «و منه»؛ 294گ، 20 سطر (7/5×21/6)، اندازه: 12/5×24 سم [ف: 1-144]
آغاز: لم جخ احمد بن محمد بن موسی المعروف بابن الصلت الاهوازي من مشایخ الشيخ الطوسي
خط: نسخ، کا: محمد شاه بن صدر الدين بن حسین حسینی شوشتری، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 267گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×25 سم [ف: - 32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی مؤلف؛ جلد: تیماج، 197گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 22-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 297گ، 16 سطر (8×13)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 9-240]
خط: نسخ، کا: شیرازی، عبدالوهاب، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 21 سطر (9×15/5) [ف: - 807]
آغاز: برابر؛ انجام: قال حدثنا ابو القاسم الحسيني... قال دخلت علی ابی عبدالله فحدثنی ملیا في فضائل الشيعه... قلت جعلت فداك اليس ینتحلون حییکم و یتولونکم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: 219گ، 18-20 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: 8-4817]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (سه برگ) و انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 306گ، 18 سطر (7×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 5-725]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: رحلی [ف: - 257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 12/5×23 سم [نشریه: 11-952]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: سید عبدالله بهبهانی در 1286، محمد باقر بن عبدالکریم دهدشتی بهبهانی کتاب فروش؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 226گ، 25 سطر (11×18/5)، اندازه: 18×25 سم [ف: 725-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 220گ، 23 سطر، اندازه: 13×22 سم [اهدائی رهبر: 8-127] و [ف: 27-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن محمد بن...، تا: قرن 12؛ مهر: «مرید عبد الحفيظ الحسيني بادشاه عالم گیر 1114» (دایره)، «هو الله الغني المغني عبده محمد حفیظ الحسيني 1108» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 206گ (1پ-206ر)، 23 سطر، اندازه: 15×24/5 سم [اهدائی رهبر: 8-127]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد صالح کماجالی، تا: ذیحجه 1102ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از محمد شریف بن احمد بن مظفر آمده که در سال 1114 می خواسته مطالب رجالی ملا محمد سراب را بنویسد با دیدن نسخه حاضر آن ها را در حاشیه کتاب با عناوین «م ح د سلمه الله» نوشته؛ تملک: محمد باقر حسینی در 1143ق؛ جلد: تیماج، 277گ، 19 سطر، اندازه: 15×22 سم [محدث ارموی مخ: 3-1619]
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد صفی، تا: 7 ذیحجه 1102ق؛ مجدول، مصحح، محشی از ملا محمد تقی مجلسی، دارای سرلوح رنگین زیبا؛ جلد: تیماج، 347گ، 17 سطر، اندازه:
13×21 سم [ف: 196-5]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 606 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو تراب بن عبدالله اردبیلی، تا: چهارشنبه غره ذیقعده 1103ق؛ مصحح، محشی بعضاً از «محمد قاینی خراسانی» و «محمد باقر بن محمد تقی قمی» و «حسین قاینی بیرجندی» و «مولی اسمعیل مازندرانی»، با یادداشتی که تمام حواشی به نقل از خط مرحوم مجلسی اول است که کتاب را خود مقابله با اصول اربعه نموده و خود نیز اضافاتی به آن نموده؛ جلد: تیماج، 260گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×25 سم [محدث ارموی مخ: 3-1619]
خط: نسخ، کا: کازرونی، محمد طاهر بن عبدالجبار، تا: پنج شنبه 10 شعبان 1112ق؛ تملک: فرهاد میرزای ولی عهد در 1294؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن مذهب، 221گ، 25 سطر، اندازه: 13/8×25/6 سم [ف: 1-569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علم الهدي بن داعی بن علم الهدي بن داعی بن ملک اردشیر بن عبداللطیف بن حسن بن زین الدين شهید ثانی انجدانی، تا: 15 شعبان 1117ق؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ تملک:حسن بن حسین موسوی؛ جلد: تیماج، 195گ، 23 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4816]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 27 محرم 1123ق؛ محشی با علامت «منه» و «میرزا»، دارای صورت اجازه مؤلف در 1018، برای محمد مومن و مقابله شده در دوشنبه 23 جمادی الاول 1129؛ 157گ (1پ-157ر)، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 12-99]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر حسینی، تا: شنبه 27 جمادی الثاني 1130ق؛ مصحح، محشی بعضی از مؤلف و دیگران و گاهی از «محمود لاهیجی»؛ جلد: تیماج قرمز، 215گ، 21 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 26-358]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 17 ربیع الاول 1131ق، جا: قزوین؛ افتادگی: انجام؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1368]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی بن... کاظم، تا: 5 شعبان 1132ق،جا: نجف اشرف؛ 296گ، 19 و 17 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 4816-8]
آغاز: و ابن الفضائي غض و ابن شهر آشوب ب و الخلاصة صه و ایضاح الاشتباه ح و ابن داود، انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1144ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 205گ (4ر-208ر)، 21 سطر، اندازه: 20×28 سم [ف: 44-214]
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 1154 یا 1254ق؛ 238گ، 20 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1- 289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید تقی بن سید عبدالرشید رضوی، تا: پنج شنبه 17 صفر 1183ق؛ مصحح، با یادداشت قاسم بن ملا رضا رودبار سیجانی که در شنبه 7 ذیقعده 1184ق مقابله نسخه را به پایان رسانیده بود با مهر: «یا قاسم الارزاق» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 290گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائی رهبر: 8-126]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 38
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-69]
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: علی قلی بن فخرالدین رضوی، تا: 4 ربیع الاول 1188ق؛ مصحح، با امضای مقابله؛ تملک: نصرالله بن محمد بن... با مهر «افوض امری الى الله عبده نصرالله» (مربع)، عبدالعلی؛ 117گ، 15 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 1-159]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 328/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11-941]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی برخی با عناوین «محمد تقی»، تاریخ شروع کتابت نسخه در روز جمعه 17 شوال 1259ق؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع به سال 1302 با مهر: «محمد و العترة الطاهرة شفیع یحیی في الآخرة» (بیضوی)، صادق الهادوي، «المتوكل علی الله یحیی بن محمد شفیع» (بیضوی)؛ تملک: جلال بقائی نائینی؛ جلد: تیماج، 242گ، 23 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 1-193]
اصفهان، دانشگاه، شماره نسخه: 469
همان نسخه بالا [نشریه: 11-920]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 307گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 27-262]
آغاز: برابر؛ انجام: عن علی بن الحسين بن بابویه في من لم یروعن الائمه علیهم السلام رجال الشيخ...
از ابتدا تا اواخر حرف «ز»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12یا 13؛ افتادگی: انجام؛ 65گ (63-127)، اندازه: 16×21 سم [کتاب خانه های قائن: ف: - 59]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذا الى الميثمي احمد بن الحسن کما تقدم و الي میمون بن مهران.
از ابتدای کتاب تا اواخر چهارمین فایده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی از میرزا عبدالله، محمد باقر مجلسی و دیگران؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: میشن، 231گ، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 266-27]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد علی بن محمد حسن شهیر به علی آرانی در سال 1229 (محشی از «ع ل الآراني دام ظله» که همان صاحب تملک می باشد)، صدر الافاضل لطفعلی بن محمد کاظم در 1336؛ مهر: «اشرف انبیاء ابوالقاسم» (بیضی) مورخ 1255؛ 216گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 43-153]
آغاز: برابر؛ انجام: روی معاوية عن الصادق و الكاظم و له کتب روی عنه ابن عمیر و محمد بن مسکین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 159گ، 21 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-213]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 3-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد بن صادق چورس خویی، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 134گ (1پ-128پ و 137پ-142ر)، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 5-2237]
آغاز:... [جابر] بن ابحر النخعي الكوفي الصهباني ق حج [جابر] بن اسامة نزل بالمدينة ل حج؛ انجام: لقب لعبدالله بن محمد الاسدي و الحسن بن علی القمي و احمد بن سلیمان و في الاول اشد لقب لعبدالله بن...
از اول حرف جیم تا بخشی از باب القاب؛ در بخش کنی و القاب کاستی هایی وجود دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ 160گ، 18 سطر (8×15/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 347-35]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الذال: ذبیان بن حکیم، لا اعرفه بجرح و لا تعدیل... وائب ابو قبيلة ل حج، باب [الراء]...
تا آغاز باب الراء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «یا احمد؟» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 73گ (126-198)، 23 سطر (10×16)، اندازه: 16×22 سم [ف: 38-470]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اهدایی: شریعتمدار ساوجی؛ جلد: تیماج مذهب، 195گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [اوراق عتیق: 2-480]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابو تراب بن محمد مسیح، تا: چهارشنبه 19 ذیحجه 1214ق؛ 344گ، 16 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4816]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جواد فرزند شیخ حسن عاملی، تا: جمعه 20 ربیع الاول 1222ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ تملک: نظام الدوله؛ یادداشتی با عبارت «نظر فیه العبد المذنب محمد حسن بن الشيخ باقر» آمده، که احتمال دارد خط «صاحب جواهر» باشد؛ جلد: میشن، 200گ، 21 سطر (9/5×15)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 30-106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضی بن علی رضا، تا: شنبه 12 صفر 1222ق؛ مصحح، محشی؛ 277گ، 17 سطر [ف: - 89]
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد تقی بن محمد مقیم، تا: 10 جمادی الاول 1222ق، جا: اصفهان؛ اهدایی: آية الله صادقی؛ 260گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-484]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 26 ذیقعده 1225ق؛ 201گ، 22 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 18-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد جعفر بیرجندی قاینی، تا: رمضان 1225ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ واقف: والانژاد، شهریور 1348؛ 163گ، 27 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف: 27-263]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالکریم، تا: 1225ق؛ 230گ، 24 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-289]
آغاز: ننقل منه أنه قال له کتب لاجل الخلاص عن التطويل
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن حاجی محمد تربتی، تا: 4 رمضان
1227ق؛ افتادگی: آغاز؛ 196گ، 23 سطر، اندازه: 17×29 سم [ف: 2-441]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی عبدالله، تا: 1228ق؛ تملک: عباسقلی سپهر در 1323، مجد جعفر حسینی مورخ 1320؛ جلد: تیماج، 378ص، 21 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 10-309]
خط: نسخ زیبا، کا: عبدالله بن سعید خوانسار، تا: رمضان 1228ق؛ واقف: ابن محمد اسماعیل، مبین خوانساری، 1239؛ 217گ، 21 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22-106]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد علی همدانی، تا: 25 صفر 1229ق، جا: اصفهان مدرسه مبار کیه؛ محشی [نشریه: 368-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق؛ دارای رکابه، مجدول، مصحح، جلد: تیماج مذهب، 259گ، 19 سطر، اندازه: 15×20/9 سم [ف: 453-27/1]
خط: نستعلیق، کا: احمد خوانساری، تا: 1229ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 130گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×30/5 سم [محدت ارموی مخ: 3-1619]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد سعید، تا: 12 جمادی الثاني 1229ق، جا: خوانسار؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، مقابله شده، محشی با نشان «م ح ق ی قدس سره»، «منه رحمه الله»، برخی از حواشی به خط مرحوم حجة الاسلام سید محمد باقر شفتی و مهر «محمد باقر بن محمد نقی الموسوي 1225» (بیضوی)، از روی نسخه مصحح و محشی علامه مولی محمد تقی مجلسی که آن نیز با نسخه مقابله شده از سوی مؤلف مقابله گردیده کتابت شده؛ مهر: «مهدی اللاجوردي الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 218گ، 22 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 35-309]
خط: نسخ، کا: محمد تقی ابن محمد مقیم موسوی، تا: 15 ذیقعده 1230ق، ساکن اصفهان، محشی از محمد کاظم؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: گالینگور، 263گ، 21 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-780]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 19 ذیحجه 1230ق، جا: تهران؛ 161گ (1-161)، 28 سطر (10×19/5)، اندازه: 17×27/5 سم [ف: 3-930]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 13/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-604]
خط: نسخ، کا: سید مهدی خراسانی، تا: 1230ق؛ 260گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-289]
خط: نسخ، کا: علی محمد بن محمد علی، تا: سه شنبه 24 رجب 1231ق؛ 200گ، 23 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 2-28]
آغاز: علی بن الحسن الهمداني ثقه دی حج وفی صه انه من اصحاب الجواد. و في دانه من اصحاب الهادي و لعله الصواب لانی لم اجده عند ذکر اصحاب الجواد (ص 233 چاپی نقد الرجال)؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 84گ، 22 سطر (8×14/5)، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 5-726]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن محمد علی خوانساری، تا: پنج شنبه 11 ذیحجه 1232ق؛ 384ص، 22 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 45-268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: شوال 1233ق؛ محشی با عناوین و رموز «سید شبیر ره»، «منه ره»، «نجم الدين»، «ع ل»؛ مهر: «عیسی بن موسی بن عبدالله بن الامام مجدالدین بن نورالدین... موسی بن جعفر 1309» از احفاد سید نعمت الله جزایری؛ جلد: تیماج، 148گ، 24 سطر، اندازه: 17/5×27/5 سم [ف: 27-265]
خط: نسخ، کا: مهدی بن محمد طاهر خوانساری، تا: چهارشنبه 5 ذیحجه 1233ق؛ جلد: مقوایی، 198گ، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-402]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج قاسم بن حاج علی اکبر خونساری، تا: شنبه 18 ذیحجه 1236ق؛ جلد: تیماج، 140گ (110پ-249ر)، 26 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1-162]
خط: نسخ، بی کا، تا: شب جمعه دهه اول رجب 1236ق؛ 233گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 2-268]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن علی اکبر طباطبائی، تا: 1238ق؛ 19گ، 21 سطر، اندازه: 12/8×21 سم [ف: 1-569]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 صفر 1238ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 236گ، 17 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 23-290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد بن اسماعیل سدهی لنجانی اصفهانی، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج مذهب، ابعاد متن: 8/5×14، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2-444]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 299گ، 18 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 25-315]
خط: نستعلیق، کا: ابرقوهی، علی بن محمدرضا، تا: 8 شعبان 1241ق؛ 210گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 91-1]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ مهر: «علی اصغر»، «الراجي محمود بن علی اصغر»؛ اهدایی: خاندارن فرساد؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 258گ، 19 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-1092]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 211
همان نسخه بالا [نشریه: 4-415]
خط: نستعلیق، کا: کوهپائی اصفهانی، احمد بن محمد، تا: رمضان 1246ق؛ محشی با نشان «قسم غفرله، م ن، میرزا علی، منه، م ح ق ی، استاد»، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 275گ، 25 سطر (8/5×18)، اندازه: 15×26 سم [ف: -686]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد سعید، تا جمعه 10 جمادی الاول 1246ق، جا: خوانسار؛ مجدول مذهب، با سر لوح؛ جلد: تیماج، 197گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 25-139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حیدر بن محمد بن ربیع ابن محمدرضا دزفولی، تا: سه شنبه 11 ذیحجه 1246ق؛ جلد: تیماج، 141گ (24پ-164پ)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 39-166]
آغاز: برابر؛ انجام: و بهذا الإسناد عن الشيخين... سنه 1248
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 13 ربیع الاول 1248ق؛ تملک: محمد علی موسوی در شوال 1305؛ واقف: سید کمال الدين مرتضوی، مهر 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 199گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 27-264]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه سلخ ربیع الأول 1250ق؛ واقف: میر محمد حسین جناب بن میر علی نقی مشهور به میرزا سید اصفهانی، 1266؛ 198گ، 21 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 2-296]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد قاسم گلپایگانی، تا: 15 ربیع الاول 1252ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد جعفر بن میرزا صادق آشتیانی؛ جلد: روغنی مذهب، 201گ، 20 سطر (10×20)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 725-5]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: پنج شنبه سلخ شوال 1254ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ ابعاد متن: 8/5×14 [ف: 2-789]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد بن محمد مهدی حسینی اصفهانی شمس آبادی، تا: 15 محرم 1255ق؛ از روی نسخه ای که علامه ملا محمد باقر بن محمد تقی مجلسی آن را تصحیح فرموده، محشی از سید محمد باقر حجة الاسلام شفتی اصفهانی و به خط او و نیز حواشی منقول از علامه مجلسی اول، ملا محمد تقی ابعاد متن: 8/5×14، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-2038]
خط: نسخ، کا: محمد یوسف بن محمد مهدی نائینی، تا: شوال 1255ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علی قلی میرزا در 1226؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ جلد: تیماج، 127گ، 29 سطر (10×20)، اندازه: 19×31 سم [ف: 5-725]
کا: حسینی اصفهانی، محمد بن محمد مهدی، تا: 27 ربیع الأول 1255ق؛ از روی نسخه مولی محمد تقی مجلسی [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-167]
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 جمادی الاول 1256ق؛ 180گ، 24 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 17-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن قزوینی، تا: چهارشنبه آخر محرم 1257ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ محشی؛ مهر: «این کتاب از متملکات جزو کتابخانه احقر فضل الله النوري 1311» (مربعی)؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ 205گ، 25 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 27-264]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 29 رمضان 1257ق؛ از روی نسخه محمد تقی بن مجلسی؛ جلد: ساغری منقش، 191گ، 21 سطر (8/5×12)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-726]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: عبدالباقی بن محمد حسین، تا: پنج شنبه 29رجب 1257ق؛ 186گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4816-8]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد مهدی حسینی شمس آبادی، تا: یک شنبه 6 ذیحجه 1258ق؛ از روی نسخه تصحیح شده محمد تقی مجلسی، مجدول، محشی؛ تملک: علی بن عبدالله مدرس در 1288؛ 177گ، 21 سطر، اندازه: 14/8×21/2 سم [ف: 1-569]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته زیبا، کا: محمد بن محمد مهدی حسینی، تا: 6 رمضان 1258ق؛ از روی نسخه تصحیح شده وسیله شیخ محمد تقی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 21 سطر (8/5×14) [ف: 676-2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 14 رمضان 1258ق؛ جلد: مقوایی، 202گ (1پ-202ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 105-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1258ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 210گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 24/2-18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 4 ذیحجه 1258ق، بعد از بازگشتن از مجلس العريس در مدرسه جده از روی نسخه ای مورخ یک شنبه محرم 122(1202 یا 1220)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 216گ، 19 سطر، اندازه: 19×29 سم [اهدائی رهبر: 127-8]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 769
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-234]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، کا: محمد بن محمد مهدی حسینی، تا: 20 ربیع الاول 1259ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ تملک: حسین موسوی با مهر «عبده حسین الموسوي» (بیضوی کوچک)، محمد بن کاظم بروجردی مورخ 1295ق در همدان؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 164گ، 21 سطر (8/5×14)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2-817]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق [ف: - 95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق، جلد: تیماج، 256گ، 18 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 7-390]
خط: نسخ، کا: سید حسن بن محمد صادق موسوی جرفاد قانی، تا: جمعه 16 ربیع الثاني 1263ق؛ 264گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×22/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 133]
خط: نسخ، کا: وهاب بن محمد نصیر، تا: 1266ق؛ 210گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-289]
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 جمادی الاول 1268ق؛ تملک: عبدالحسین تفرشی در 1288؛ قطع: خشتی [چند نسخه- ف: - 207]
آغاز: برابر؛ انجام: حزیز بن عبدالملك البقباق الذي ذکره... و هذا لا یدل علی أن حريزاً ابن عبدالملك و کانه لما ذکر کش حریز
خط: نسخ، کا: علی محمد حسینی، تا: 1279ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 48گ (20پ-67پ)، اندازه: 17×23 سم [ف: - 164]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن حسیب حسینی جردقانی من سلسلة میر محمد باقر الداماد، تا: شنبه 29 جمادی الثاني 1290ق؛ 151گ (151-1)، 26 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 3-6]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1292ق؛ 139گ (139-1)، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-73]
خط: نسخ، کا: عباس علی بن جعفر خراسانی، تا: پنج شنبه دهه سوم ربیع الاول 1342ق، جا: اصفهان مدرسه حاج حسن؛ قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: - 1368]
آغاز: برابر؛ انجام: یحمد المتناولون بید غیر قصیره و اسال الله التوفيق لاتمامه بسعادة اختامه.
خط: نسخ، کا: ملا علی محمد خوانساری، تا: 20 جمادی الثاني 1367ق؛ 194گ، اندازه: 15×26 سم [نشریه: 13-389]
آغاز: ابا النظر محمد بن مسعود عن ابراهیم بن محمد بن فارس فقال لا بأس به و لکن ببعض من یروی عنه ابراهیم بن محمد الكوفي مولی ابن موسی الأشعري؛ انجام: الفائدة الثالثة قال العلامة في صه فذکر الشيخ و غیره في کثیر من الأخبار سعد بن عبدالله
عن ابی جعفر و المراد بأبي جعفر هنا.
نسخه اصل: در کتابخانه شخصی یکی از علمای ساوه است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با امضای «شهاب الدين احمد الحسيني عفی عنه»؛ 316 ص (304+12)، 20 سطر [عکسی ف: 3-120]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد، تا: 15 رجب؛ 205گ (1پ-205ر)، 23 سطر، اندازه: 15×24/5 سم [مؤيد: 1-300]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حاج آقا علاء الدين مدرس، 1230ق؛ 226گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×29/5 سم [ف: - 123]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 278گ (1پ-278ر)، 23 سطر، اندازه: 12/5×25/5 سم [ف: 26-27]
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1368]
بی کا، بی تا، 7گ (2پ-8پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: - 87]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 90گ (241پ-330)، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 13-79]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ناتمام؛ 193گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-289]
بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی است که سید محمد حسن بن عبد الرحمن طباطبائی بروجردی بر آن نام روانی افزوده یا حواشی نوشته و گاهی آية الله نجفی مرعشی نیز حواشی نوشته؛ تملک: طباطبائی به تاریخ 1319؛ جلد: مقوایی [ف: 17-323]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 286گ، 18 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 26-52]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن جعفر؛ جلد: تیماج، 240گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 409-8]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از ملا علی اکبر اصفهانی به خط خودش؛ 204گ، 25 سطر، اندازه: 13×27 سم [ف: 4-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف و برخی به امضای «سید بشیر» و غیره؛ 195گ، 20 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 6-629]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ واقف: حاج وزیر وظائف، 1340ق؛ 187گ، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 6-629]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 665ص، 21 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 24/3-116]
naqd-ur rijāl (t.)
وابسته به: نقد الرجال = رجال میر مصطفی؛ تفرشی، مصطفی بن حسین (- 1015ق)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2355/1
آغاز: باب الهمزه- آدم بن اسحق بن آدم بن عبد الله بن سعد اشعری حبش گفته ثقه است؛ انجام: کیف یرشد من اصبته الدعوة، و الله اعلم بحقيقة الحال، ربنا لا تواخذنا إن نسینا او خطانا.
ترجمه تمامی «باب الهمزه» کتاب نقد الرجال و یک برگ از «باب الباء» را در بر دارد، کتاب حاضر ترجمه بخشی از کتاب «نقد الرجال» سید مصطفی تفرشی بوده؛ خط: نسخ، کا: رشید بن غیاث الدين، تا: 1041ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 16گ (1-16پ)، ابعاد متن: 12×16، اندازه: 20×26 سم [ف: 12-107]
naqd-uš ši‘r
قدامة بن جعفر، - 337 قمری
qodāmat ebn-e ja‘far (- 949)
چون کتاب های بسیاری درباره شعر از قبیل عروض و وزن و قافیه و غریب الشعر و نحو و معانی و غیره نگاشته شده بود و کسی به نقد شعر- که به نظر مؤلف اساس تمام مباحث شعری است- نپرداخته بود، مؤلف کتاب حاضر را در این موضوع گرد آورده است.
چاپ: لیدن، بریل، با تحقیق س.ا. بونابکر، 80ص مقدمه + 142 ص متن + 20 ص فهارس؛ القاهرة، مكتبة الخانجي، نحقیق کمال مصطفی، 1963م، 288 ص
[معجم المؤلفين 128/8؛ هدية العارفين 835/1؛ ذخائر التراث العربي 753/2؛ فهرست مشار 964؛ الاعلام زرکلی 191/5؛ معجم المطبوعات 1494/2-1495]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2757 عکسی
آغاز: قال ابوالفرج قدامه... العلم بالشعر ینقسم اقساماً فقسم ینسب الى عروضه و وزنه و قسم ینسب الى علم قوافیه
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند کاتب- پاکستان؛ خط: نسخ، کا: سید مرتضی حسین نقوی، تا: 19 ذیحجه 1362ق؛ مصحح، محشی به نقل از کتاب «عقد السحر» سید اصغر حسین، مجدول؛ 105ص [عکسی ف: 7-352]
naqd-ol farā’ez
حسینی، حسین بن جمال الدين مرتضی، ق10 قمری
hoseynī, hoseyn ebn-e jamāl-od-dīn mortezā (- 16c)
تاریخ تأليف: 993ق
در شناخت میراث و تقسیمات آن و مشتمل بر سه «مقاله».
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 235/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد این رساله نقد الفرائض مرتبست بر چند مقاله مقاله اول در مسائل فقهیه متعلق است به علم میراث
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 8 رجب 1247ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 30گ (82پ-111ر)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 1-205]
naqd-e fosūs-ol hekam
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (560-638)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26294
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد ابراهیم شریعتی [رایانه]
naqd-e falsafe-ye dārvīn (t.)
مجدالدین نجفی اصفهانی، محمد علی، 1325-1402 قمری
majd-od-dīn najafī esfahānī, mohammad ‘alī (1907-1982)
کتاب نقد فلسفه داروین تأليف پدر مترجم محمد رضا ابو المجد اصفهانی (1362ق) است که در آن نظریه داروین درباره نشو به ارتقاء و اصل انسان به نقد کشیده شده است، برای اثبات آن که این نظریه با مبانی عقیدتی اسلام سازگار نیست، ضمناً به بحث در اثبات واجب تعالی پرداخته شده است بدون احتیاج به دور به تسلسل که منطقیان این دو را صحیح نمی دانند. گویا این ترجمه ناتمام مانده است.
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 115
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ برگ ها پراکنده پیش نویس است؛ 152گ، اندازه: 16×21 سم [اوراق عتیق: 2-315]
naqd-e qānūn-e mojāzāt-e farānse
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1039/8- طباطبائی
آغاز: یکی از قوانین مملکت فرانسه در خصوص حکم مقصر این است؛ انجام: نوشته بود که باعث عداوت من با آن مقتول به فلان سبب و فلان جهت بود. و السلام و الاكرام
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 2ص (308-309)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 23-343]
naqd-e kalām-el mollā xalīl-e qezvīnī
حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق، ق12 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad ebn-e mohammad sādeq (-18c)
در آن به نقد کلام مولی خلیل قزوینی در الصافي في شرح الكافي به هنگام شرح «من ترك أخا لأم و ابن أخ لأب و أم...» پرداخته است.
قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: این چند کلمه در بحث فرایض از صافی شرح کافی بخاطر رسیده، و در این وقت بعنوان شرح الشرح نگاشته کذلك بیان گردید...
کاتب = مؤلف، تا: 1109ق [تراثنا: س 13 ش 4-139]
naqd-ul mabādi
طباطبائی یزدی، علیرضا بن ابراهیم، ق13 قمری
tabātabā'ī yazdī, ‘alī-rezā ebn-e ebrāhīm (- 19c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 908
آغاز: بسمله و به نستعین حمدله و العاقبة للمقتین و الصلاة... اما بعد فیقول ابن ابراهیم علی رضا؛ انجام: و علی هذا فمخالفة العامة اقل وجودا من سایر وجوده التراجيح المنصوصة
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1233ق، کاغذ: اصفهانی، 12گ، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 2-748]
نقد المحصل = تلخیص المحصل = شرح المحصل = تلخیص في علم الكلام/ کلام و اعتقادات/ عربی
naqd-ul muḥaṣṣal = talxīṣ-ul muḥaṣṣal = š.-ul muḥaṣṣal = talxīṣ-un fī ‘ilm-il kalām
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
وابسته به: المحصل؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606ق)
اهدا به: عطا ملک بن بهاء الدين محمد جوینی
تاریخ تأليف: 17 صفر 669ق
تلخیص، تهذیب و نقدی است جانانه با عناوین «قال- اقول» بر کتاب «محصل افکار المتقدمين و المتأخرين من الحكماء و المتكلمين» امام فخر رازی. خواجه طوسی، در مقدمه می گوید: چون اثری از کتاب های متقن و معتبری که در اصول دین و علم کلام نوشته شده باقی نمانده، جز کتاب المحصل، که نامش ناهماهنگ با معنای آن است و بیانش کوتاه از اثبات مدعایش. گمان برده شده که این کتاب برای علم کلام کافی است در حالی که روا و ناروا در آن بسیار است. بر آن شدم که پرده از مطالب آن بر گیرم و لغزش های آن آشکار کنم و از تردید و باور آن گفتگو کنم در زمانی که همت طالبان علم و تحقیق برای تحصیل حق و فضیلت به پایین ترین درجه خود رسیده، لذا توجه علما به کتاب «المحصل» فخر رازی، معطوف گشته و گروهی به شرح و ایضاح آن پرداخته اند. و من از آن جا که این کتاب را مشتمل برغث و سمین بسیار یافتم بر آن شدم تا پرده از دشواری های آن برداشته و غث و سمین آن را معلوم نموده و خللی که در آن است نمایان سازم، زیرا آنان که به شرح این کتاب مبادرت کرده اند، اكثراً قاعده انصاف را مراعات نکرده اند. این کتاب همانند اصل آن، دارای چهار «رکن» است: رکن 1. دارای سه «مقدمه»؛ رکن 2. در تقسیم معلومات است و شامل سه مسئله: 1) در احکام وجود، 2) در معدوم، 3) در حال که دارای چندین مسأله است؛ رکن 3. در الهيات است دارای چهار «قسم»: 1) در ذاتیات، 2) در صفات، 3) در افعال، 4) در اسماء؛ رکن 4. در سمعیات، شامل چهار «قسم»: 1) در نبوت، 2) در معاد، 3) در اسماء و احکام، 4) در امامت. خواجه طوسی بر اندیشه های اشعری فخر رازی سخت خرده گرفته و شکوکی که امام فخررازی در مبحث امامت داشته پاسخ گفته و همه آن ها را عالمانه رد کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي یدل افتقار کل موجود في الوجود اليه علی وجوب وجوده و افاضته ایاه متصفا بما امکن من الكمال علی کمال قدرته وجوده و اتقان ذلك الموجود في ذاته و نظمه مع ما سواه علی علمه و حکمته... و بعد فان اساس العلوم الدينية علم اصول الدين الذي یحوم مسائله حول اليقين و لا یتم بدونه الخوض في سائرها کاصول الفقه و فروعه فان الشروع في جمیعها محتاج الى تقدیم شروعه حتی لا یکون الخائض فیها و ان کان مقلدا لأصولها... و اسمی الكتاب بتلخیص المحصل و اتحف به بعد أن یتم و یتحصل...
انجام: و اما التقية فانهم لا یجوزونها الا لمن یخاف علی نفسه او علی أصحابه فیظهر نا لا یرجع بفساد في امر عظیم دینی اما اذا کان بغیر هذا الشرط فلا یجوزونها. و المصنف اقتصر في باب الامامة علی ایراد اقوال بعض الشيعة و لم یورد اقوال الغلاة و لا الباطنية و لم یورد اقوال الخوارج ولا اقوال اهل السنة و الجماعة و لما التزمنا تلخیص کلامه في هذا الكتاب فقط فلنقطع الكلام حامدین الله تعالی و مصلین علی نبیه و آله و مستغفرین عما جری علی قلمنا مما لایرضی الله سبحانه به، به و رسوله محمد المختار. قال الشارح رحمه الله قد فرغت من تسویده في السابع عشر من شهر صفر لسنة تسع و ستین و ستماة.
چاپ: به اهتمام مؤسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک کیل- کانادا، شعبه تهران، چاپ تحقیقی شده؛ مصر، مطبعه حسینیه، 1323ق؛ بیروت، 1405ق، همراه با چند رساله دیگر خواجه
[الذريعة 426/4؛ کشف الحجب و الأستار /1397؛ کشف الظنون 1614/2]
شروح و حواشی:
1- اطلاق اسم الاختيار علی الله تعالی؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یکی از اصحاب علامه حلی، تا: اواخر قرن 7، (نونویس قرن 11)؛ هفت برگ اول و برگ آخر شاید از قرن نهم، برگ هشتم تا هجدهم به خط علامه حلی به گواهی میر داماد در حاشیه برگ هشتم، باقی نسخه از عصر علامه و شاید به خط یکی از شاگردانش باشد؛ تملک: محمد باقر بن محمد داماد حسینی به تاریخ 1002 در اصفهان، محمد بن محمد صالح حسینی، میرزا محمد هاشم (چهار سوقی)، سید محمد علی روضاتی؛ جلد: مقوایی، 180گ، 25-27 سطر، اندازه: 11×24/5 سم [ف: 17-104]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نسخه پژوهی: 1-164]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 41گ (2ر -42پ)، 23- 28 سطر (12×21/5-18)، اندازه: 16×25 سم [ف: - 196]
خط: نسخ، کا: جمال بن محمد بن حسینی ابدال، تا: 15 محرم 821ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 189گ، 23 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 3-499]
خط: نستعلیق، کا: محی الدين بن سعد الدين خیربولی حنفی، تا: سه شنبه 17 رجب 886ق؛ افتادگی: آغاز؛ 53گ، اندازه: 13×18 سم [نسخه پژوهی: 2-132]
آغاز: الحس ادراك یاله فقط و الحكم تالیف بین مدرکات بالحس او بغیر الحس علی وجه یعرض للمؤلف لذاته اما الصدق او الكذب و اليقين؛ انجام: علی أن یقول الحكم في الثواب و العقاب... فان الكافر اذا اسلم و مات فالاسلام یجب ما قبله... و اما في الموازنة فلا بی هاشم أن یقول الطاعات و المعاصي في
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 478ص، 19 سطر، اندازه: 10×13/5 سم [ف: 9-7]
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 9 و 10 [ف: 3-80]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: محمد شفیع بن بهاء الدين محمد حسینی در 1174 با حاشیه ای از او؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 187گ، 23 سطر (8×14)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-434]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث، استانبول، ش A3199 (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 2/3 و 641)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 187گ، 19 سطر [عکسی ف: 2-181]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ فراغت از تصحیح و مقابله: 26 جمادی الاول 1100، محشی؛ اندازه: 12/5×18/5 سم [نسخه پژوهی: 2-132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 18 ذیحجه 1015ق، جا: اصفهان؛ هنگامی که کاتب شرح کشاف و الهيات شفا را نزد سید الحكماء و ثالث المعلمين می خوانده، مصحح: 195گ، اندازه: 13×18/5 سم [نسخه پژوهی: 2-132]
آغاز: ما لا یحصی و المعتمد علیه في... اکشف القناع عن وجوه ابکار مخدراته و ابین الخلل فی؛ انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1016ق؛ افتادگی: آغاز؛ یا از روی نسخه خط مؤلف به تاریخ 17 صفر 669ق و یا به احتمال زیاد از روی نسخه های مستنسخ از خط مؤلف کتابت کرده؛ مصحح؛ 193گ، 25 سطر (7/5×18)، اندازه: 13×24/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود حسینی طالقانی، تا: 1019ق؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ» و عبارت «بلغ القبال من اوله الى آخره بعون الله الملك المتعال»، با دست خط مرحوم آیت الله سید مهدی بن ابراهیم قزوینی به سال 1163ق و عبارت «مما استکتبه لنفسه المولاه الايس عمن سواه محمد ابراهیم بن محمد معصوم الحسيني عفی عن زلاتهما الوهاب المغني و کتب ذلك في العشر الثاني من شهر شوال المكرم من شهور سنة 1109 ه ق» به خط سید ابراهیم قزوینی همراه با مهر: «صراط علی حق نمسکه عبده ابراهیم الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 200گ، 19 سطر (7×14)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 36-41]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالغفور، تا: 15 محرم 1045ق؛ تملک: عبدالباقی حسینی در اصفهان مورخ 1219ق با مهر: «عبدالباقی الحسيني» (بیضوی)؛ مهر: «محمد رفیع بن عبدالباقی» (چهارگوش)، مهر حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 135گ، 25 سطر (8/5×16)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 2-533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالجلیل حجازی، تا: 12 ذیقعده 1059ق؛ مجدول ف مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 60گ، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 33/2-186]
آغاز: برابر؛ انجام: فصحت المخالفة بینهما ان لم یتوقف الفعل علی الداعي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1067ق؛ واقف: این خاتون، 1067ق؛ 168گ، 18 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1- 249]
آغاز: و ثانیهما أن مسمی الحدوث و هو الخروج من العدم الى الوجود؛ انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: شیخ اسماعیل بن عبد الوهاب، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (حدود 20 برگ)؛ از روی نسخه ای که در ذیحجه 788 نوشته شده استنساخ شده و همین باعث اشتباه مصنف جلد یکم فهرست شده و آن را تاریخ کتابت پنداشته و حال آن که خط و کاغذ هیچ کدام از قرن هشتم نیست؛ جلد: تیماج، 230گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-250]
آغاز: احمدالله علی نعمة التي بالتوفیق لحمده علیها محسوب منها و اشهد بتوحیده و عدله شهادة ارجو ان انطبق؛ انجام: علی الوجه الاول او علی التحقق الذي حققناه نحن في اول البحث فهذا ما حضرنا الان من زیادات علی ما علقناه من الكلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 152گ، 19 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 33/1-84]
آغاز:... الهيم عن تحصیل الحق بالتحقیق و ذلت الاقدام عن سواء
الطريق...
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 325گ، 17 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 41-125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق، افتادگی: وسط (صفحه دوم افتاده)؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: مقوا، 249گ، 17 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 11-77]
آغاز: انه في ذلك العلم کاف و عن امراض الجهل و التقليد شاف و الحق أن فیه من انشد السمين ما لا یحصی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 184گ، 23 سطر، اندازه: 14×23 سم [محدث ارموی مخ: 1-443]
آغاز: برابر؛ انجام: حیث قال لو یقدم التاثير لکان متوسطا بین المؤثر و الاثر فلم یکن معلول اول للقدیم العالي و لا لغیره و وجه الاندفاع ظاهر بعد ما فصلناه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 54گ، 24 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف مخ: 1-491]
آغاز:... ان الابصار یکون اما بانطباع شبح المبصر في البصر و اما بوقوع شعاع من البصر علی المبصر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: مقوا، 193گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×24/5 سم [ف: 2-1037]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحسن حکم بنفاقهم. للخبر المذكور. قال مسئلة الايمان لایزید و لاینقص لانه لما کان اسماً لتصدیق الرسول.
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ کهن، محشی، در جایی دارد: «بلغت المقابلة و لله الحمد» در جاهای دیگر هم دارد: «قوبل و الله الحمد» یا «بلغت المقابلة و لله الحمد و المنة؛ مهر: «محمد صالح»، «اقل العباد و احوجهم الى رحمة ربه ابراهیم بن فتح الله بن محمد الواعظ الحسني اصلح الله شأنه و غفر الله ذنوبه»، «کفی بالله بصیرا»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 206گ، 21 سطر (8/5×18)، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-2167] و [فیلم ها ف: 3-173]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
naqd-e masā’el-e sīyāsī va ravābet-e xārejī-ye dowre- ye qājār
رساله ای است در تجزیه و تحلیل علل و عوامل ترقی دول و ملل
فرنگستان، و در انتقاد از بی کفایتی و بی تدبیری دولت وقت در اداره امور مملکت و غفلت از اصول ترقی ملل پیشرفته دنیا؛ که به قلم یکی از صاحب نظران دوره قاجار نوشته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6852
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تصاویر: در قسمت داخلی لت روی این نسخه عکسی الصاق شده که ظاهراً عکس مؤلف می باشد ولی چیزی از مشخصات صاحب عکس قید نشده است؛ جلد: مقوایی، 31گ، 13 سطر (10×16)، اندازه: 13/7×21/48 سم [رایانه]
نقد المنطق- التنقيح
naqd-on nosūs fī š.-e naqš-ol fosūs
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817-898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
وابسته به: مفتاح النصوص = نقش الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (560-638ق)
تاریخ تأليف: 863ق
ابن عربی، در نتیجه خوابی که دید، پرنفوذترین اثر خود را به سال 627ق پدید آورد به نام «فصوص الحكم و خصوص الكلم» که در آن مباحث اصلی تصوف را به صورت علمی در آورده است و از نفیس ترین کتب عرفانی درسی به شمار می رود. این عربی این کتاب را گزین نموده است و رساله ای از آن بیرون آورده به نام «نقش الفصوص». این کتاب را عبدالرحمان جامی شرح نموده و به نام «نقد النصوص في شرح نقش الفصوص» نامیده است. این گزارش بنابه گفته جامی به جهت تصحیح عبارات و توضیح اشارات «نقش الفصوص» بی شائبه تکلف و عارضه تصرف به تحریر در آمده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل صفایح قلوب ذوی الهمم... نظم: هر چه در چشم جهان بینت نکوست ** عکس حسن و پرتو احسان اوست... اما بعد این کلمه ای چند است از نصوص ارباب خصوص که در شرح معانی
انجام: از بزم صفا به شادکامی ** یک جام حواله کن به جامی/ زان جام مدام مست و واله ** دارش بمحمد و آله
چاپ: با تحقیق ویلیام چیتیک (تهران، موسسه حکمت و فلسفه: 1381 (چاپ دوم))
[کشف الظنون 1975/2 و 534/1؛ الذريعة 280/14 و 235/16؛ نسخه های منزوی 1465/2؛ فهرست آثار جامی در اوزبکستان ص 52 و 62؛ تاشکند 783/8؛ عثمان یحیی 255/1؛ فهرستواره منزوی 696/7]
شروح و حواشی:
1- حاشية نقد النصوص في شرح نقش الفصوص؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898ق)
نسخه اصل: شهید علی پاشا 1356/3؛ خط: نستعلیق، کا: جلال الاسلام کرمانی، تا: 12 شوال 876ق، جا: کرمان؛ 105گ (80-184) [فیلم ها ف: 3-9]
نسخه اصل: داماد ابراهیم 740. از آن هاشم حسینی قاری؛ خط نسخ، بی کا، تا: 10 ربیع 877ق [فیلم ها ف: 3-32]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 22 شعبان 877ق، جا: بغداد؛ 47گ (245-291)، 30 سطر [فیلم ها ف: 1-161]
نسخه اصل: بشیر آغا ار923. برای مصطفی رومی؛ خط: نستعلیق، کا: پنداشته از جامی، تا: نزدیک به پایان جمادی الاول 890ق [فیلم ها ف: 3-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 895ق؛ محشی با نشانه «منه»؛ جلد: میشن،47گ (227پ-273ر)، 31 سطر، اندازه: 25/2×34 سم [ف: 91-8]
آغاز: بسمله... الحمدلله الذي زین خواتیم قلوب اولی الهمم بفصوص نصوص الحكم... اما بعد فاعلم ان الحكم الفايضه من الحق سبحانه علی قلوب کل عباده و خلص عبیده علی انواع منها... و من عجائب هذا النوع بافاض من قلبه الانور و روحه الاظهر کتاب فصوص الحكم بجملة مافیه من الحكم و الاسر دفعة واحدة علی قلب الشيخ الكامل المكمل محی الملة و الدين ابی عبدالله محمد بن علی المعروف بابن العربي الطائي الحاتمي الاندلسي؛ انجام: لقد وقع الفراغ عن فك ختام هذه الفصوص... غره جمادی الأولى... في سلك شهور سنه ست و تسعین و ثمانمائه صلی الله علی محمد و آله و أصحابه المتادبين بادابه تحریرا في خامس عشر شهر جمادی الأخر سنه 982. تم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 24×36/5 سم [ف: 3-244]
خط: نستعلیق، کا: خواجه خواوند بن میرک، تا: قرن 10؛ با یک شمسه مذهب، مذهب، مجدول، با سر لوح عالی؛ مهر: ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار «بر ملکت ناصری ولیعهد- بر رایت نصر حق مظفر- 1282»، «بروز قیامت بلرزد جسد- محمد بفریاد جعفر رسد 1165»؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، اندازه: 43×35 سم [ف: 3-235]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز (فاقد آغاز)؛ 243ص (1-243)، 37 سطر، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 10-1870]
آغاز: برابر؛ انجام: از بزم صفا بشاد کاهی یک جام حواله کن بجامی
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اخووی، تا: قرن 10 [الفبائي: - 678]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه [ف: 3-634]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سر لوح، مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-396]
خط: نسخ، کا: مرتضی بن محمد بن حسین بن حسن حسنی، تا: سه شنبه 23 محرم 901ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: محمد علی بن مقصود علی اصفهانی، حسن علی اصفهانی؛ جلد: تیماج، 166گ، 17 سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 20-129]
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 26×36 سم [ف: 3-248]
آغاز: محمد و آله الهادين الى الطريق الأقوم... اما بعد این کلمه چند است از نصوص ارباب خصوص؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن جنید بن علی الترشكي، تا: 8 ذیقعده 906ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: بهاء الدين محمد علی (دایره)؛ واقف: بهاء الدين محمد علی وعبد الصمد؛ 102گ (1-102)، 19 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [اوراق عتیق: 1-110]
خط: نسخ، کا: هروی، محمد بن حسن، تا: شوال 909ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، 27 سطر (5/2×15)، اندازه: 23/5×33/5 سم [ف: 17-90]
آغاز: في المهيات الممكنة الغير المجعولة التي کانت مرایا لظهوره و سبباْ لا نبساط اشعة نوره
خط: نستعلیق، کا: احمد میر جان بن عطاء الله طالشی، تا: 924ق، جا: ادرنه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 14گ، 16 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 27-332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 974/977ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 89ص، 27 سطر (14×24)، اندازه: 24×36/5 سم [ف: 5-374]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود وارداری، تا: نیمه های
صفر 981ق؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 2-133]
نسخه اصل: پاریس 1769 .S. P (بلوشه 106/4 ش 2149)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 986ق [فیلم ها ف: 2-247]
آغاز: برابر انجام: هم فاتحه هم خاتمه اش جمله تویی ** فافتح بالخیر رب و اختم بالخیر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 20گ، 29 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 33/1-125]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به نقل از مؤلف؛ مهر: «قل رب زدنی علماً و الحقني بالصابرین» (مربع)؛ جلد: تیماج، 143گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×21 سم [ف: 1-118]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 11-920]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح؛ جلد: مقوایی، 45گ (375پ-419ر)، 25 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 17-295]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 135گ، 19 سطر، اندازه: 13/3×17/6 سم [ف: 4-829]
خط: نسخ، کا: شیرازی، ابوالحسن بن عبدالله، تا: 1039ق؛ 150گ، 20 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 2-109]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تشرف بكتابة هذه النسخه الشريفه ابوالحسن بن عبدالله الشيرازي سنه 1039
خط: نسخ خوب، کا: شیرازی، ابوالحسن بن عبدالله، تا: 1039ق؛ واقف: محمد تقی خونساری، 4 محرم 1372؛ جلد: میشن، 300ص، 20 سطر، اندازه: 11×20 سم [فهرست عراقی: 1-454]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1049ق، جلد: تیماج، 303ص (113-415)، 17-21 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 24/3-100]
خط: شکسته نستعلیق، کا: اصفهانی، محمد کاظم، تا: 1059ق؛ 30گ (61پ-90پ)، 25 سطر، اندازه: 18/5×27/5 سم [ف: 305-7]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، اندازه: 12/8×22/8 سم [ف: 7-159]
آغاز: و آن دم که فتد بحال خویشم نظری ** در هر دو جهان نباشد از من بتری... (در برگ 3) فص حكمة نفثية في كلمة شیئیه لما سبق ذکر معنی الفص و الحكمة و الكلمة لم یبق مایجب التنبيه علیه في ترجمة کل فص؛ انجام: ثم لا یجدوا في أنفسهم حرجا مما قضیت و یسلموا تسلیما و من طلب منه امر کاینا من کان.
هفت «فص» بیش تر ندارد، بدین شرح: فص حكمة نفثية في كلمة شيثية، فص حكمة سبوحية في كلمة نوحیه، فص حكمة قدوسية في كلمة ادريسية، فص حكمة مهيمية في كلمة ابراهیمیه، فص حكمة علية في كلمة اسماعیلیه، فص الحكمة احدية في كلمة هودیه بدان که احدیت را سه مرتبه است...، فص حكمة روحية في كلمة يعقوبية. الظاهر أن الروح مفتوح الراء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ معلق به حواشی منقول از اصطلاحات صوفیه کمال الدين عبدالرزاق کاشی و شرح فصوص شیخ شرف الدين داود قیصری و تاج المصادر و تأويلات و مفتاح الغيب، محشی با امضاء «منه سلمه الله»؛ کاغذ: هندی، 35گ (48-82)، 19 سطر (7×12)، اندازه: 13×18 سم [ف: 3-1451]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 15 سطر (8×14)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 5-726]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 172گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 8-4817]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد و العترة الطاهرة شفیع المحسن في الآخرة» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 88گ (170پ-257پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموی مخ: 3-1620]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد سعید؛ جلد: گالینگور، 18گ (57-74)، قطع: ربعی [ف: 16-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ پیر محمد، تا: 1135ق؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 163ص (428-590)، 23 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 10-629]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [چند نسخه- ف: - 209]
آغاز: برابر؛ انجام: باقی فسون چندین چه می خوانی نه هاروت فسون خوانی ولیکن هذا آخر ما ارید...
ناقص است و فقط تا س 6 گ 10ر نسخه 6607 را در بردارد؛
خط: نستعلیق، کا: حسین بن ابراهیم تنکابنی، تا: قرن 13؛ 4گ (31پ-34ر) [ف: 5-726]
بخشی از آن؛ بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ این رساله در فهرست نیامده است؛ 1گ، (308ر-308پ) [ف: -14؛ فهرست رایانه ای ج 4-1064]
خط: نستعلیق، کا: فدوی، مهرعلی، تا: با تاریخ 1220ق؛ محشی با ما نشان «منه» که در 1220 در مراغه نوشته شده؛ 53گ (115پ-167ر) [ف: - 220]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1243ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: سیده بیگم خانم، رجب 1315ق؛ جلد: تیماج، 147گ، 13 سطر [ف: 33/1-58]
خط: نستعلیق، کا: غلام حسن، تا: ذیقعده 1247ق، جا: احمد شاهی؛ مجدول؛ 116گ، 13 سطر (8×15)، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 16-753]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 24 شعبان 1248ق؛ مصحح، محشی؛ 136گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 19-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 4 شوال 1249ق؛ محشی از جمله منقولاتی از شارح فصوص کاشانی، ابن عربی، جامی؛ جلد: تیماج، 101گ، 20 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 32-348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 23 صفر 1253ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ مهر: «المتوكل علی الله عبد الفتاح الطباطبائي» (دایره)؛ جلد: تیماج، 88گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 12-362]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1255ق؛ جلد: تیماج، 19 سطر (6×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-141]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: قربانعلی بن یوسف میامی، تا: 1266ق؛ جلد: میشن، 66گ، اندازه: 14/5×21 سم [فهرست عراقی: 1-456]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 849/1
همان نسخه بالا [ف: 3-31]
نسخه از مقدمه است تا پایان و دیباچه ای ندارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1266ق؛ محشی با نشان «منه قدس سره، منه ره»؛ جلد: تیماج، 105گ، 23 سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13-3424]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سلمان تبریزی، تا: 1267ق؛ 67ص (35-101)، 24 سطر، اندازه: 13/5×26 سم [ف: 32-168]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، کا: شریف، ابوالقاسم، تا: غره ربیع الاول 1273ق، جا: اصفهان؛ دارای بلاغ، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ 124گ، 15 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-719]
آغاز: برابر؛ انجام: از بزم صفا بشاد کامی ** یک جام حواله کن بجامی
خط: نسخ، کا: اسدالله بن علی اکبر، تا: 1285ق؛ 151گ (1پ۔151پ)، 17 سطر، اندازه: 7/5×13/5 سم [فارس شناسی: ف: - 102]
آغاز: در شرح معانی نقش الفصوص که شیخ کامل مکمل قدوة القائمين بوحدة الوجود و اسوة الفائزين بشهود الحق في کل موجود
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1294ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی، 1324ش؛ جلد: تیماج، 100گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 1-243]
کا: حسینی یزدی، عبدالرحیم بن ابراهیم، تا: 11 صفر 1297ق؛ 53گ (172پ-224ر)، 23 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: - 86]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1301ق؛ محشی با نشان «شرح جامی، نعمت الله، نوعی، من تلامیذ الاستاد»؛ 48گ (116ر-163ر)، 16 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-54]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: «سلیمان الطباطبائي»، «قال انی عبدالله»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 161گ، 15 سطر (8×12)، اندازه: 1318 سم [ف: 5-1556]
آغاز: برابر
کا: ابو طالب بن محمد ابراهیم، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 155ص (34-188) [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-281]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1656/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-104]
آغاز: قابلة لنقش فصوص الحكم و الصلوة علی المظهر الاتم...
سپاس بی قیاس نثار حضرت خداوندی؛ انجام: فانه متی شاهد تلك الأوصاف و النسب في غیره.
بی کا، بی تا، ناقص است؛ جلد: تیماج مذهب، 54ص (142-195)، 23 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 10-29]
آغاز: وصل الذات الإلهية حقيقة واحدة جمعية لکل المعاني و النسب بالذات فهی فیها لیست زائدة علیها
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 9×16 سم [ف: - 349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 152گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 4-265]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 28گ (2ر-29ر)، 25 سطر (8×12)، اندازه: 16×24 سم [ف: 11-2474]
نسخه اصل: پاریس 1091. S. P (بلوشه 87/1 ش 126)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2-246]
نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی. در دیباچه آن از شرح سعدالدین سعید فرغانی شارح قصیده تائیه فارضیه یاد شده؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1-634]
نسخه اصل: ایا صوفیا 4209؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 116گ (588-703)، 27 سطر [فیلم ها ف: 1-161]
آغاز: بر طالب خبیر پوشیده نماند که با مجرد حفظ مقالات ارباب توحید و بخیال معانی آن اکتفا کردن و آن را مرتبه از مراتب کمال شمردن غایت خسران و نهایت حرمان است پ؛ انجام: و چنانک د راسم... برد جامی ره سوی دربان عجب رمزی شنید ** کامد از فکری در آن نام دلآ را می پدید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 60گ (16پ-75ر)، 23 سطر، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 37-174]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی محمد بن حسن حسینی، تا: پنج شنبه 20 جمادی الاول، جا: اصفهان؛ 88گ (14پ-101ر)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 130]
آغاز: اما بعد حمدالله الواحد الأحد و الصدوه علی نبیه؛ انجام: ترجیح الجبال و تردیدها اصواتها معه ای مع
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 678]
آغاز: برابر؛ انجام: آسوده بنان غصه فرسود ** زان بار که بروی قلم بود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی به امضای «منه»؛ 229ص (1-229)، 21 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 50-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 186ص (2-187)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-254]
دو نسخه؛ بی کا، بی تا [نشریه: 11-1026]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
naqd-e naqqālī
جوادی اصفهانی، ق14 قمری
javādī esfahānī (- 20c)
در انتقاد از نقالی و داستان سرایی، مؤلف از این که عده ای از شعرا مانند فردوسی به داستان پردازی و افسانه سرایی شعر می سروده اند و نقال ها آن ها را در کوچه و بازار و قهوه خانه ها می خوانند انتقاد نموده و خود در آخر کتاب هجویاتی ذکر نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13415/1
آغاز: هو المقصود، ابتدا در معرفت حال نقالان و انزجار طبیعت از حرکات ناقصه ایشان و خاتمه که به حقیقت افعال و اطوار آن ها...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 29ص (1-29)، 9 سطر [ف: 36-352]
naqd-un nuqūd fi ma'rifat-il wujūd
آملی، حیدر بن علی، 720-782؟ قمری
āmolī, heydar ebn-e ‘alī (1321 - 1381)
نگارنده آن را پس از رساله «الوجود» نگاشته است و یک «مقدمه» و سه «رکن» دارد و در آن از ملا عبدالرزاق کاشانی و صدرالدین قونوی نام برده است.
آغاز: الحمدلله الذي تنزه عن الكثرة و عن اعتباراتها و تلبس بالمظاهر و تقدس عن مقتضایتها...
انجام: و اعوذ برضاك من سخطك و اعوذبك منك تاملا و افهم و اغتنم.
چاپ: تهران، انستیتو ایران و فرانسه: 1347ش، به تصحیح هنری کربین و عثمان اسماعیل یحیی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 15 جمادی الثاني 768ق؛ جلد: میشن، 28گ، 16 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 1-570]
خط: نسخ ریز، کا: آملی، حیدر بن علی، تا: 15 جمادی الثاني 768ق، جا: توس؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 20گ، 21 سطر (9×13)، اندازه: 14×18 سم [ف: 8-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21گ (34پ-54پ) [ف: 5-727]
naqd va tashīh-i d.-e manūčehrī
قائم مقامی، علی اکبر
qā’em maqāmī, ‘alī akbar
وابسته به دیوان منوچهری دامغانی؛ منوچهری دامغانی، احمد بن قوص (-432ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16852
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
an-naqd wa-n nisya (al-qawl fi)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10993/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [میراث شهاب: س 9 ش 2-34]
naqd-ol ya
عمری آمدی، عمر، قرن 11 قمری
omarī āmedī, ‘omar (- 17c)‘
تاریخ تأليف: شاید 1060ق
در این رساله از کیمیا و عناصر و موادی که به کیمیا لازم است و از خواص این مواد و این که آراء بزرگان در این زمینه چیست و معدنیات معمول در کیمیا کدامند مفصل سخن رفته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله المنعم المتفضل المكرم المتوطل الضارب المثل... للمثل و الصلوة السلام...
[فهرستواره منزوی 3989/5]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2838/4
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین امينة بحرمة رسول حضرت رب العالمين.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 1060ق، کاغذ: سمرقندی، 10ص (106-115)، 13 سطر (8×14)، اندازه: 16×22 سم [ف: 6-483]
النقرس (رسالة في)- وجع المفاصل
نقرس- مرض نقرس و معالجات آن
an-niqris wa waja‘-ul mafāṣil wa-l warik
رازی، محمد بن زکریا، 251-313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
در بیست و دو «فصل». از رازی رساله ای نیز با عنوان «النقرس و وجع المفاصل و الورك» ثبت شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4442/1
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن حاجی معصوم، تا: شوال 1243ق؛ جلد: میشن، اندازه: 14/4×21/8 سم [ف: 7-401]
naqš-e aržang
رشید تبریزی، - 1081 قمری
rašīd-e tabrīzī (- 1671)
تاریخ تأليف: 1060ق (= «گل باغ ابد»)
[الذريعة 362/9]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5266/3
آغاز: طغرای صحیفه صفت الله است ** ذاتش بظهور نامه بسم الله است/ گلگونه مطلعش نبی الله است ** حسن مطلع علی ولی الله است/ ای چمن پرور بهار وجود ** نقشبند نگار خانه بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [ف: 8-259]
‘naqš-e badī
غزالی مشهدی، 936-980؟ قمری
qazālī mašhadī (1530 - 1573)
مثنوی عرفانی است که شاعر آن را در برابر «مخزن الاسرار» نظامی سروده است. در آن از علیقلی خان ملقب به خان زمان از امیران دربار اکبرشاه (963-1014ق) ستایش کرده، و می گویند در برابر هر بیت یک دینار طلا از او گرفته است.
آغاز: المنة لله که زنیستی رستم ** از تنگدلی و تنگدستی رستم/ یعنی که غنی شدم به معشوق ازل ** وز ننگ خودی و خود پرستی رستم. انسان را در طریق بندگی و شناخت جای هیچ
حجابی بزرگ تر از هستی نیست و هیچ سدی عظیم تر از خودی... بسم الله الرحمن الرحيم ** نقش بدیع است ز کلک قدیم/ عقل چه داند که کلام خدا ** چون نشد اول به الف ابتدا
[نسخه های منزوی 3282/4؛ الذريعه 0:9 789؛ فرهنگی سخنوران: 419؛ دنا ج 10، ص 792-793 (17 نسخه)؛ مشترک پاکستان ج7، ص 682]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 33گ (127-159)، اندازه: 7/5×13 سم [نسخه پژوهی: 3-175]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** نقش بدیع است ز ملک قدیم/ عقل چو داند که کلام خدا ** چون نشد اول زالف ابتداء؛ انجام: آینه اش جست بر ون از غلاف ** گشت فضای ازل از گرد صاف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [نشریه: 3-413]
آغاز: برابر؛ انجام: به که کشم پنبه غفلت ز گوش ** تا شوم از تا دعوی باطل خموش/ سر به گریبان عدم درکشم ** مهر نهم بر لب و دم در کشم
با مقدمه ای نصف صفحه ای در آغاز؛ خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی/ بجستانی، تا: شنبه 6 ذیقعده 1013ق، بیش تر مجموعه به خط مؤلف است؛ مصحح، مجدول،
تملک: حاج میرزا احمد، محمد رضا بن میرزا محمد تقی در جمادی الاول 1250ق، میرزا احمد بن آقا ابوالحسن شیرازی با مهر «ابن ابوالحسن احمد الشريف 1270(؟)» (مربع)، شرف الدين حسن... در 1097ق؛ مهر: «عبده الراجي محمد تقی 1221» (بیضوی)، «بنده آل محمد تقی 1221» (بیضوی)، «عبده محمد تقی» (بیضوی)، «عبده محمد تقی بن حیدر» (بیضوی)، «تلك الجنة التي یورث من عبادنا من کان تقياً 1111»، «لا اله الله الملك الحق المبين عبده محمد تقی 1225» (مستطیل)، «الله حسبی و کفانی احمد 1266» (مربع)، «شعاع 1315» (بیضوی)، «... محمد تقی 1224» (مربع)، «العبد محمد تقی بن حیدر علی بن عزیزالله» (مربع بزرگ)، «یا امیر المومنين 176» (بیضوی)، «الواثق بالله الغني عبده رجب علی 1077» (بیضوی)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: تیماج، 13گ (6پ-18پ)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5×23/2 سم [ف: 29/2-715]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6172/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3-205]
آغاز: برابر؛ انجام: به که کشم پنبه غفلت ز گوش ** تا شوم از دعوی باطل خموش/ سر بگریبان عدم در کشم ** مهر نهم بر لب و دم در کشم
خط: نستعلیق عالی، کا: نورالدین محمد لاهیجی، تا: 1020ق؛ مجدول، با سرلوح، با سه مجلس تصویر مینیاتور خوش نقش؛ نسخه در ثبت کتابخانه سلاطین صفویه بوده؛ مهر: شاه عباس ثانی «بنده شاه ولایت عباس ثانی»، مهدیخان استر آبادی نادری، ناصرالدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 86ص، 12 سطر، اندازه: 17/5×28 سم [ف: 4-824]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** نقش بدیع است ز کلک قدیم/ عقل چه داند که کلام خدا ** چون بشد اول زالف ابتدا؛ انجام: زان نظرت پیش قدم دیدن است ** زین نظرت سوی عدم دیدن است/ راه روان غایت ره دیده اند ** تا ابد از بیم نگردیده اند
کامل ولی فاقد دیباچه؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: ذوالقدر، خلیل، تا: 5 جمادی الثاني 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ (276پ-285پ)، اندازه: 14/4×26/4 سم [ف: 29/1-443]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** نقش بدیعیست ز کلک قدیم/ عقل چه داند که کلام خدا ** چون نشد اول بألف ابتدا؛ انجام: سر به گریبان عدم در کشم ** مهر نعم بر لب و دم در کشم
فاقد دیباچه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 34گ (41پ-74ر)، 15 سطر (6×11/5)، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 39-470]
آغاز: (مقدمه): در فقر نه فضل و نه حسب می باید ** در عشق نه جاه و نه نسب می باید... از عقل چه لافم که عاشقان را او بایست، از شعر چه دم زنم که حیض الرجالست. مثنوی: بسم الله الرحمن الرحيم ** نقش بدیع است ز کلک قدیم/ عقل بداند که کلام خدا ** چون نشد اول بالف ابتدا؛ انجام: به که کشم پنبه غفلت ز گوش ** تا شوم از دعوی باطل خموش/ سر به گریبان عدم در کشم ** در بنهم بر لب و دم در کشم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام (از آغاز دیباچه و انجام مثنوی افتادگی دارد)؛ جلد: تیماج، 42گ، 11 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 36-390]
آغاز: برابر؛ انجام: ختم شد و قصه بغایت رسید ** عمر شد و نیست نهایت پدید
875 بیت؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، 29گ (708-736)، ابعاد متن: 11×22، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 8-420]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 6172/1 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3-204]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 14 صفر 1182ق [نشریه: 263-7]
آغاز: برابر؛ انجام: سربگریبان عدم درکشم ** مهر نهم بر لب ودم در کشم
خط: نسخ، کا: ملا علی بن ملاعبدالله طبسی کیلگی، تا: سلخ ذیقعده 1213ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 23 سطر، اندازه: 14×21 سم[ف مخ: 2-569]
آغاز: برابر؛ انجام: درین پند آن که بر جانش فرح نیست ** مکن عیبش که بر اعمی حرج نیست
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن حسنی کاتب دزفولی، تا: پنج شنبه 12 رجب 1285ق؛ جلد: تیماج مذهب، 85ص (66-150)، 15 سطر، اندازه: 15/8×21/8 سم [ف: 45-236]
آغاز: برابر؛ انجام: مهرنم بر لب و دم در کشم هزار و دویست و نود و پنج سنه 1295
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1295ق [الفبائي: - 587]
آغاز: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: دوست محمد، تا: شنبه 6 ذیقعده 1310ق، جلد: مقوا، 51گ، 19 سطر (9/5×16)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: - 152]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** نقش بدیع است ز کلک قدیم/ عقل چه داند که کلام خدای ** چون بشد اول ز الف بندی؛ انجام: سر بکریبان عدم در کشم ** مهر نهم بر لب و دم در کشم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 2-281]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** نقش بدیع است ز کلک قدیم/ با که کلید آمده در گنج بسم ** بر که گشادست در این طلسم؛ انجام: سربگریبان عدم درکشم ** مهر نهم بر لب و دم در کشم
نسخه حدود 860 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7گ (104پ-110پ)، 26 سطر، اندازه: 15×23/9 سم [ف: 7-203]
نسخه اصل: بادلیان 2. فرازر (1033 و 1276)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1-555]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: زمان رضا قلی خان بهار [فیلم ها ف: 1-546]
نقشبندیه- طریق خواجگان
naqšbandīye
نقشبندی، سید آدم، - 1053 قمری
naqšbandī, seyyed ādam (-1644)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10288/6
آغاز: بسمله تفضیل افضلیه حسنية نقشبندیه آدمية قدس الله اسرارهم الاقدس لطایف سته اول؛ انجام: وقت خالی بودن معده کار خوب تواند کرد
خط: نستعلیق، کا: حاجی حرمین قاسم بن محمد علی، تا: 1257ق؛ 6ص (48-53)، 9 سطر، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 32-302]
naqšbandīya
از: خادمی. مختصری است در بیان طریقت و اعتقادات نقشبندیه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18276/13
آغاز: بسمله الحمد لله وحده و الصلوة علی من لا نبی بعده... و بعده فشرائط النقشبندية الاعتقاد الصحيح و التوبة الصادقة و الاستحلال مع ارباب الحقوق؛ انجام: اللهم اجعلنا من الذين أفنوا وجودهم في استغراق انوار الجمال... و حضیض المقال بحرمة جاه حبیبك... و سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 9 ص (319-311)، اندازه: 16/5×21/3 سم [ف: 50-99]
naqš-e jahān
کتابی است در وصف اصفهان به صورت ادبی.
[الذريعة: ج 24ص 282]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1427/1
آغاز:... مطلع صبح قیامت آفرید، بدیهه گوی عقل از قصیده؛ انجام: غرض نقشی است کز ما باز ماند- که هستی را نمی بینم بقائی
خط: نستعلیق، کا: رافع، رفیع الدين، تا: 1078 و 1079ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 6گ (10ر-15پ)، اندازه: 15×29/5 سم [مؤيد: 3-342]
naqš-e xātam-e soleymān ben dāvūd
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 51/2
آغاز: بسم... بسم الله و بالله و من الله والی الله و هذا کتاب من الله العلى العظيم؛ انجام: یا عزیز یا متکبر یا ارحم الراحمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: 1268ق؛ 3گ (24ر-22پ)، 16 سطر (7×15/5)، اندازه: 11/5×22 سم [مطالعات اسلامی: ف: - 46]
naqš-e xātam-hā-ye čahārdah ma‘sūm
کربلائی، علی بن حسین، - 1135 قمری
karbalā’ī, ‘alī ebn-e hoseyn (- 1723)
در بیان نقش خاتم های چهارده معصوم که برای سلطان وقت ساخته است.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة... و بعد چنین گوید: اقل العباد علماً و اکثرهم خطاء و زللاً و المفتقرا الي عفو الله الغني الشيخ علی بن الشيخ حسین الكربلايي که این رساله است مختصر در بیان خاتم های حضرات طاهرین چهارده معصوم
[فهرستواره منزوی 1632/3]
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 364/3
آغاز: برابر؛ انجام: دعای دیگر نیز در وقت انگشتر بدست کردن خوانده می شود اللهم سومنی بسیماء الايمان و توجنی بتاج الكرامة و قلد نی حبل الاسلام و لا تخلع رقبة الايمان من عنقی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 32گ (78پ-109ر)، 12سطر (5/5×510)، اندازه: 10×16 سم [ف: - 287]
naqš-e xīyāl
آذری، ابراهیم بن احمد، - 993 قمری
āzarī, ebrāhīm ebn-e ahmad (- 1585)
تاریخ تأليف: 987ق
در بحر مخزن الاسرار است و به پیروی از بوستان سعدی در بیست و شش عقد در اخلاق و سیاست مذهبی.
[پاریس 586 و 1387؛ چلبی؛ هدية العارفين 28/1]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4850
آغاز: جمله سی بر غنچه ایچون عند لیب ** جمله سی بر دلبر ایچون ای شکیب؛ انجام: گل صد برگ در مگر بو کتاب ** آگه بلبل دل اولو الالباب
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 100گ، 15 سطر، اندازه: 10/7×18 سم [ف: 1-624]
naqš-e ‘alavī = kalām-e ‘ārefāne-ye zamāne-ye solūk va mojāhede
علوی چشتی هندی
alavī čaštī hendī‘
صد و نوزده غزل است به ترتیب حروف تهجی که شاعر در عشق و سیر و سلوک و مجاهده سروده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14033
آغاز: در حمد چو بگشود زبان قلم ما ** سر زد بسر عرش معلی علم ما/ حمدی که بود سوره الحمد دلیلش ** حمدی که سزاوار به او شد منم ما؛ انجام: گو بنده کمینم افتاده بر زمینم ** افضل کن و امینم وز غم بده رهایی/ علوی ضعیف همت ناقابلی به خدمت ** شد با نوا ز فضلت از حال بی نوایی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 28گ، 28 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 38-52]
نقش الفصوص- مفتاح النصوص
naqš-e qor‘e
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10684/5
آغاز: و نقش قرعه چنان است که یک جفت قرعه چهار مهره باشد و در ه مهره دو شکل نقش باشد که نتیجه آن دو شکل شکل 15 آن دایره باشد؛ انجام: و اجتماع شکل 15 است در این دو دایره پس این معنی را پند دریاب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1گ (25ر)، 15-21 سطر (12×15/5)، اندازه: 17×20/5 سم [ف: 20-186]
naqše-ye īrān
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 4160/1- ف
چاپ امستردام در 1635 (ش 13)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-23]
naqše-ye īrān va motafarreqāt-e dīgar
حکیم بیگلر، جعفر بن حاج آقا، ق14 قمری
hakīm bīglar, ja‘far ebn-e hāj āqā (- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9439/19
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 5ص (409-413) [مختصر ف: - 868]
naqše-ye bozorg (t.)
علی بخش میرزا قاجار، 1254 قمری
alī baxš mīrzā qājār (1838 -)‘
اهدا به: نصیر الدوله
تاریخ تأليف: 1293ق
این رساله که بدین نام در دفاتر کتابخانه ملی مسطور است حاوی اطلاعات مختصری است از هیئت و قوسمغرافی و استرنومی به زبان ساده و از آن جا که از نخستین ترجمه های فارسی در این فن است واجد تعدادی لغات نو می باشد که پاره ای از آن ها امروز به کار نمی رود. اصل کتاب به فرانسه بوده است.
[نسخه های منزوی 13713/1 (با نام رساله هیئت)؛ فهرستواره منزوی 187/1 و 2859/4]
آغاز: آغاز ترجمه: بسمله، ترجمه صفحه اول، مقصود از ترسیم این دو دایره که عبارت از نقشه طرفین کوه باشد؛ انجام: پایان ترجمه: دکل یک کشتی فرانسه که 120 توپ دارد 73 متر.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 97گ، 11 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 226-3]
آغاز: بسمله. مقصود از ترسیم این دو دائره که عبارت از نقشه طرفین کره باشد نمودن سحل ظاهر و مرئی ثوابت در آسمان؛ انجام: در بیان سر حد برف دائمی در امکنه و آب و هوای مختلف بنا بگفته مسیو هو مبولد در تحت خط استوا الى سه درجه شمالی و سه درجه جنوبی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ جلد: تیماج مذهب، 116گ، 10 سطر (10/5×16)، اندازه: 17×23 سم [ف: 1-399]
آغاز: الحمدلله الذي جعلنی من امة خیر النبيين... این ذره بی مقدار علی بخش قاجار پیش خدمت خاصه حضرت... مظفر الدين میرزا... در ظرف یک ماه ترجمه نمودم... بیان مقصود از ترسیم این دائره و عبارت از نقشه طرفین کره باشد نمودن محل ظاهر و مرئی؛ انجام: در بیان سرحد برف دائمی امکنه... بنا بگفته موسیو هو مبولد از تحت خط استوا الى سه درجه شمالی و سه درجه و جنوبی و برف دائمی در سطح بحر در هفتاد و پنج درجه عرض شمالی است.
مجلد نخست از این مجموعه است، در حواشی نادر میرزا از مجلد 2 آن نیز یاد شده، تذکر: نام کتاب در فهرست «ترجمه نقشه مقیاسی و مصور ستارگان و زمین» آمده که براساس فهرستواره 187/1 تصحیح گردید؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1298ق؛ محشی از نادر میرزا؛ جلد: تیماج، 91 ص (2-92)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 19-299]
naqše-ye tehrān
به دستور: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1285ق
به دستور ناصرالدین شاه و به حکم اعتضاد السلطنه وزیر علوم علی قلی میرزا رئیس دارالفنون با سرپرستی امیر تومان جعفر قلی خان رئیس مدرسه و عبدالغفار نجم الملك معلم ریاضی به دستیاری محمد حسین خان سرتیپ اول ناظم مدرسه و به همراهی بیست نفر از شاگردان مهندس مانند محمد حسن میرزای سر تیپ و آقا علی خان سرتیپ و ذوالفقار خان سرتیپ و سلیمان خان سرتیپ مسیحی و عباس قلی خان سرتیپ و دیگران که در یکسال در تهیه آن کار کردند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 785- ف
بی کا، بی تا؛ 48گ [فیلم ها ف: 1-268]
naqše-ye tehrān
نسخه چاپی آقای دکتر اصغر مهدوی؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-123]
روزگار قاجار (از تابلوی بزرگ کتابخانه)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-141]
naqše-ye joqrāfīyā
شامل سه قسمت می باشد که محبعلی آن را در تاریخ جمادی الاول 1302ق ترسیم نموده است: 1. نقشه جغرافیایی آفریقا و تقسیمات دولتی، مصر، اتیوپی، تونس، الژری، مراک، نوبه، صحرا، سودان شمالی، نرکامبیا، حبشه، سومال، زنگبار، موزامبیک، سودان جنوبی، گینه علیا، سیر الئون، حبوب، گینه سفلی، اومپیی، هوتن تت، کوچ نشین دماغه، کافرستان دروتنی، ترانسوال، اوراژ، مدکس کر (مجموعاً 26 کشور)؛ 2. نقشه اروپا و تقسیمات دولتی: روسیه، سکاندیناو، پروس، اطریش، عثمانی، آلمان، پولس، ایتالیا، فرانسه اسپانی، پرتغال، انگلیس، ایرلند، بلژیک، لیبا، وان مارک، یونان (مجموعاً 17 کشور)؛ 3. نقشه جغرافیائی آسیا با تقسیمات دولتی: مالاکا، هند و چین، هندوستان، چین، ژاپن سیبری، ترکستان شرقی، ترکستان غربی، افغانستان، بلوچستان، ایران، بحر خزر، عثمانی آسیا، عربستان، بحر قلزم (این منطقه آسیا از شمال محدود به اقیانوس منجمد شمالی و از جنوب محدود به اقیانوس هند مجموعاً 13 کشور).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10198
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1302ق، جا: مدرسه دارالفنون؛ کاغذ: مقوایی، جلد: مقوا، 6گ، اندازه: 20×28 سم [ف: 19-244]
نقشه جهان- صور الأقاليم
naqše-ye salām-e ‘ām-e fath-‘alī-šāh qājār dar bāq-e negārestān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/32
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2 ص (304-305) [مختصر ف: 868]
naqše-ye šahr-e rey
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/29
در این صفحه نسخه قبلا نقشه شهر ری بوده که اکنون نمی باشد در صفحه یاد شده یادداشتی از مرحوم گلچین معانی مورخ 1341 و یادداشت دیگری از مرحوم محیط طباطبائی مورخ 1347 که گواهی کرده، نقشه مورد سخن همان نقشه چاپی کتاب کویر ترست است؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (299) [مختصر ف: - 868]
ynaqše-ye šahr-e yazd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3812- ف
به مقیاس یک در دو هزار، از اداره آمار عمومی در امرداد ماه 1335؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2-252]
naqše-ye fāres
ترسیم میرزا حسن طبیب فسائی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8982
آغاز: ز هجرت هزار و دو صد رفته بود (تصویر جغرافیائی فارس است در یک برگ)
کا: نسائی، حسن بن حسن، بی تا [الفبائي: - 587]
naqše-ye qal‘e-ye amāmah lavāsān
عارف خان افندی عثمانی، ق14 قمری
āref xān-e afandī-ye ‘osmānī (- 20c)‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9451/18
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 2 ص (1162-1163) [مختصر ف: 868]
naqše-ye qal‘e-bandī-ye šahr-e orūmīye
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9174
از کاپی تن والز؛ بی کا، بی تا [ف: 17-304]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4946/3- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3-117]
naqše-kešī
بهار، ق13 قمری
bohler (- 19c)
از بهار سرتیب فرانسوی استاد نظامی مدرسه دارالفنون. او مؤلف جغرافیای رشت و مازندران و حرکت افواج است و اسباب مهندسی.
آغاز: نخست خدای جهانبان و پروردگار جهانیان را سپاس... و بعد چون همواره منظور نظر... ناصرالدین شاه و حاجی میرزا حسین خان صدراعظم... است... چاکر جان نثار... بهلر سرتیپ اول کتاب علم نقش کشی را... به زبان فارسی ترجمه نماید... مشتمل بر سه باب و هر بابی بر چند فصل
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2326
آغاز: برابر؛ انجام: تا نقشه مطلوب حاصل شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: میشن مذهب، 106گ، 12 سطر، اندازه: 15/7×21/8 سم [ف: 4-829]
naqše-kešī
| آغاز: این کتاب مختصری است در علم نقشه کشی و مشتمل است بر سه باب کلیه کشیدن نقشه یک مملکت یا یک جزء او عبارت است از نمودن شکل او را کوچک تر؛ انجام: ونیز تقسیم شده است نصف دائرة ی ی ل بخطوط ساعات آفتاب بعرض دارالخلافه طهران که تقريباً عرض 36 درجه است...
رساله ای کوتاه در اصول و قواعد علم نقشه کشی بر پایه علم
مثلثات که در سال 1277ق تأليف و در سه باب تنظیم شده است، نسخه حاضر تنها باب اول را در بردارد: باب اول: در بیان طریقه استعمال بعضی از اسباب های مهندسین؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1277ق؛ افتادگی: انجام؛ اشکال ابزارهای نقشه کشی رنگی، مجدول؛ 15گ (58پ-72ر)، 13 و 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 5-2237]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. باب اول در نقشه کشی. مقدمه (1) - کشیدن نقشه هر زمین عبارت از این است که به صورت کوچک تر روی ورق کاغذ رسم نماییم، شکل محیط زمین را با سایر خطوط و نقاط اصلیه آن؛ انجام: باب اول که در علم نقشه برداری بود تمام شد. باب دوم در علم مساحت.
باب اول را دارد، این کتاب در یک مقدمه و ظاهراً دو «باب» که باب اول آن دارای 97 قاعده می باشد، دارای اشکال هندسی و نقشه کشی و توضیح آلات نقشه کشی می باشد و باب دوم در علم مساحت است که عنوان آن آمده؛ خط: نستعلیق بی تا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 112گ، 19 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف مخ: 5-2237]
naqše-kešī-ye nezāmī
تهران؛ دانشسرای عالی- کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرگانی؛ شماره نسخه: 58
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 رمضان 1303ق، با توجه احمد آقا سرهنگ معلم پیاده نظام؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-650]
naqše-ye makke
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 4766/4- ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-104]
naqše-ye mamālek-e īrān
حکیم بیگلر، جعفر بن حاج آقا، ق14 قمری
hakīm bīglar, ja‘far ebn-e hāj āqā (- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9439/10
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 2 ص (303-304) [مختصر ف: - 869]
naqše-hā-ye atnāgerāfī
تبریزی، علی اکبر بن حسین، ق13 قمری
tabrīzī,‘alī akbar ebn-e hoseyn (- 19c)
تاریخ تأليف: 2 شعبان 1292ق؛ محل تالیف: پطروسکه داغستان ترجمه ای است از جزوه درسی دانشگاه مسکو در سال 1866 که در آن از کوچیدن از جایی به جایی گفتگو شده است. در دیباچه آن پاره ای از واژه های دشوار فرانسوی و یونانی را که در آن به کار رفته ترجمه کرده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6391
آغاز: چون ترجمه بعضی از الفاظ فرانسه و غیرهم از این کتاب چه؛ انجام: و اتنا گرافی مقصود خودمان راه حاصل می توانیم کرد
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 13/7×31 سم [ف: 4-830]
naqše-hā-ye šahr-e yazd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4623- ف
اداره حفاظت آثار باستانی. نقشه های شهر یزد و دولت اباد یزد و شهر اصفهان؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-81]
naqše-hā-ye qālī-bāfī-ye kermān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5685- ف
از نمایشگاه موزه صنعتی زاده کرمانی در همان شهر (اسلایدهای 2536)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-176]
naqše-hā-ye qālī-ye kermān
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5720- ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-178]
naqše-hā-ye qadīmī-ye īrān be zabān-e orūpā-yī va čāpī
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4083- ف
بی کا، بی تا؛ از روی اصل چاپ شده [فیلم ها ف: 3-12]
naqše-hā-ye harāt va qūrīyān
به گواهی موسی مرآة الممالك در ربیع الاول 1330 از کتابخانه اندرون به اطاق اسناد رفته بود (ش 6) و گزارش های محاصره هرات و جنگ با افغان ها، با دستورها و دستخط های محمد شاه قاجار. این نقشه هنگام محاصره و التزام امیر بهادر جنگ و امیر تومان و سر تیپان و زمان یورش بردن به آن جا تهیه شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3675- ف
نسخه اصل: خارجه 6207 (4926) بی کا، بی تا؛ 204گ [فیلم ها ف: 2-223]
نقشی چند- تفسیر آية «فلا اقسم بمواقع النجوم»
naq-u ḥukūmat-il ḥākim
موسوی بهبهانی، اسماعیل بن نصر الله، - 1295 قمری
mūsavī behbahānī, esmā‘īl ebn-e nasr-ol-lāh (- 1878)
این رساله در ذکر مواردی است که حکم قاضی قابل نقض است.
آغاز: اعلم أن القضاء في اللغة فصل الامر و اتقانه او فعلاْ و في الشرع هو ولاية الحكم
[اعیان الشيعة 437/3؛ معجم مؤلفي الشيعة 79]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11051/2
آغاز: برابر؛ انجام: و قد یدفع بان کلامهم في باب القضاء غیر مسوق في جواز النقص و عدمه بل في مقام اجابة المدعي علیه بل مقام اجابة المدعى علیه و انتظار جارحه و ان لا یستعجل با لحکم للمدعی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13، جا: تهران؛ 3گ (255-257)، 31 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 28-75]
an-naq-ul xafī
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī (- 1042)
در این رساله به نسخ تمام شرایع گذشته حکم کرده و به بیان برخی از اعتقادات باطنی در زیان پرداخته و تأويلاتي مربوط به ایام ماه ها، اعداد و اصطلاحات ذکر می کند. این رساله در ماه صفر 408ق، اولین سال ظهور، به حضرت لاهوتی تقدیم شده است.
آغاز: الكتاب المعروف بالنقض الخفى و قد رفع إلى الحضرة اللاهوتية. توکلت علی مولانا البار العلام العلى الأعلى حاکم الحكام من لا یدخل في الخواطر و الأوهام حروف. بسمله، دعاة عبده الامام کتابی اليكم معاشر الموحدين لمولانا سبحانه وحده المستجبين لحقایق الجواهر الحقيقية... اما بعد فقد سمعتم قبل هذه الرسالة نسخ الشريعة باسقاط الزكاة عنکم و ان الزكاة هی الشريعة بکمالها و قد بینت لکم في هذه الرسالة نقضها دعامه ظاهرها و باططنها و أن المراد في النجاة في غیر هذین جميعاً؛ انجام: قاتلهم المولى سبحنه و من عذابه لا ینفکون و الحمد و الشكر امولانا وحده لا شریك له سبحانه و سلامه علینا و تحیاته لدینا و برکاته علینا... و رفع هذا الكتاب الى الحضرة اللاهوتية في شهر صفر سنة ظهور عبد مولانا و مملو که هادی المستجبين المنتقم من المشركين بسیف مولانا جل ذکره لا شریك له و لا معبود سواه و حسبنا مولانا وحده. قوبل بها و صحت.
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: تیماج، 14گ (19ر-32ر)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 12/7×18/8 سم [ف: 29/2-727]
آغاز: توکلت علی مولانا البار العلام... کتابی اليكم معاشر الموحدين لمولانا سبحانه وحده المستجيبين لحقائق الجواهر الحقيقية
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان- رم 909؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، تا: قرن 12؛ 32گ (41-72) [عکسی ف: 2-448]
نقض العثمانية- العثمانية و نقضها
an-naq ‘alā ṣāḥib-i majmū‘-ul muḥīṭ
زیدی، جعفر بن احمد، - 576 قمری
zeydī, ja‘far ebn-e ahmad (- 1181)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18934
آغاز: بسمله، اعلم صاحب الكتاب من الكلام في ابواب الأمامه؛ انجام: و الحمدلله حق حمده و صلوته علی سیدنا محمد و آله و سلامه
خط: نسخ، بی کا، تا: 666ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
naqz-e fazā’eh-or ravāfez = ba‘z-e masāleb-en navāseb
عبد الجليل قزوینی، عبدالجلیل بن ابوالحسن، ق6 قمری
abd-ol-jalīl-e qazvīnī,‘abd-ol-jalīl ebn-e ab-ol-hasan (- 12c)‘
کتابی مبسوط و معروف در بیان دیدگاه های اعتقادی شیعه امامیه و نقد شبهات و انتقادات طرح شده از سوی مخالفان به ویژه نویسنده کتاب «نقض بعض فضایح الروافض» است که در میانه سال های 556 و 566ق نگاشته شده است.
آغاز: جواهر و محامد که غواصان دریای دین به صحت دلیل از قعر بحر دل به غوص ارادت به ساحل زبان آرند.
انجام: و در خاتمه این کتاب التجا کردیم به خدای تعالی به وسیله این آیه عزیز که ربنا لا تؤاخذنا إن نسینا...
چاپ: تهران، 1331ش، به همت سید جلال الدين محدث ارموری به چاپ رسیده است.
[مقدمه نقض و تعلیقات آن از جلال الدين محدث ارموی چاپ 1335خ ص 4 و 90-98 در این جا پنج نسخه از النقض شناسانده شده که یکی از آن ها نسخه ادبیات تهران است؛ طبرسی و مجمع البيان دکتر حسین کریمان ص 174- ص 4007 دانشگاه)؛ الذريعة 283/24-285؛ فهرستواره منزوی 589/9]
آغاز:... فصل در اول کتاب این (...) ابتدا کرده است به بسم الله الرحمن الرحيم و چون بمذهب (...) اسم و مسمی یکی باشد فایده بسم الله معلوم نباشد؛ انجام: اگر گفته است شصت و ششم: رافضی هرگز نماز وتر نکند و نزدیک امام ابوحنیفه واجب است...
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 184گ، 27 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 33/1-128]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 214گ، 20 سطر (8×17)، اندازه: 13×25 سم [ف: 12-2996]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ برگ ها پس و پیش شده [چند نسخه- ف: - 368]
آغاز: برابر؛ انجام: بوطالب به اهل خود بدین عبارت در حق مصطفی علیه الصلاة و السلام می نویسد ابیات...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد نصیر الشريف بن عنایت الله که کتاب از طریق هبه از مولی خلیل به وی رسیده؛ جلد: تیماج، 215گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×24 سم [محدث ارموی مخ: 3-1620]
آغاز: برابر؛ انجام: برحمتك یا ارحم الراحمين... سنه 1040
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1040ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 شعبان 1050ق؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «شعاع» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 232گ، 18 سطر، اندازه: 12×22 سم [محدث ارموی مخ: 3-1620]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1050ق؛ مجدول؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 6/5×16، اندازه: 12/5×22/5 سم [ف: 2-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 جمادی الثاني 1068ق؛ مصحح؛ تملک: محمد حسن بن الحاج ابو طالب؛ جلد: تیماج، 466ص، 23 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 32-109]
an-naq fī taḥrīm-i jarr-in naf‘ bi-l-qar
رکن الدين جرجانی، محمد بن علی، ق8 قمری
rokn-od-dīn-e jorjānī, mohammad ebn-e ‘alī (- 14c)
تاریخ تأليف: آخر جمادی الثاني 705ق
مؤلف در مقدمه این رساله می نویسد: «... أردت أن أنظر في المسئلة التي تفرد بها الإمامية و عمل بها الخاصة منهم و العامية و هی الإقراض منضماً إلى بیع الشيء بأكثر من قیمته و أرجح تحریمه بالدلائل الواضحة علی إباحته فعامت عن ذلك عوائق الأيام و مماطلات الأزمنة و الأعوام حتی وقفت علی کلام شیخنا الإمام المعظم مفید علماء العرب و العجم، أفضل المتقدمين و المتأخرين، وارث الأنبياء و المرسلين، جمال الملة و الحق و الدين، أبي منصور الحسن بن یوسف فیه إباحته علی تحریمه و حظره بدلائل خمسة وعشرین منقولة و محصلة بفکره فأمعنت النظر في تلك الوجوه و الدلالات، وجدتها ضعيفة من قبیل المصادرات و المغالطات، فأرهفت عزمی حینئذ لأثبت أجوبتها و أردف وجوه التحريم بقدر القوة و طاقتها مستعيناً بالله عز اسمه واهب التوفيق و الهادي إلى طرق الحق بالتحقیق». هم چنان که در مقدمه آمده، نقد و بررسی یکی از فروعات فقهی است که بیش تر ناظر به دیدگاه علامه حلی در کتاب مختلف الشيعة است که در مسأله مذکور اباحه را بر تحریم ترجیح داده است. مؤلف در این رساله از نظر پیشین خود که تحریم مسأله است، دفاع می نماید و نظر علامه حلی را مبتنی بر مصادره به مطلوب و یا مغالطه ارزیابی می نماید. گفتنی است که در هیچ یک از مصادر و فهرست های موجود، سخنی از این رساله به میان نیامده است.
[طبقات أعلام الشيعة (قرن 8) 194؛ اعیان الشيعة 435/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12597/1
آغاز: أما بعد حمدالله مبدی رغائب الوجود و معیده و منشیء سحائب الجود و مفیده... فإني مذ کحلت عنی عقلی بأثمد النظر النظر و نلت بید فکری بعض ما في قوة البشر أردت أن أنظر في المسئلة التي تفرد بها الإمامية و عمل بها الخاصة منهم و العامية و هی الإقراض منضماً إلى بیع الشيء بأكثر من قیمته و أرجح
تحریمه بالدلائل الواضحة؛ انجام: و صورة النزاع لیست کذلك لأن الوسيلة لیست لمباحه فیها لما تقدم و النقطع الكلام ههنا حامدین الله تعالی علی نعمائه، و نصلی علی سید أنبيائه محمد و آله أوصفيائه و وقع الفراغ من نسخه علی یدی مصنفه، محمد بن علی الجرجاني ليلة الثلاثاء لست لیال بقیت من لیالی جمادی الآخرة سنة خمس و سبعمائة الهجرية و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 705ق؛ نسخه ای بسیار نفیس و نایاب به خط مؤلف بزرگوار آن، محشی به خط دیگری و در برخی برگ ها نیز کلمه «بخطه» دیده می شود؛ جلد: تیماج مذهب، 13گ (1پ-13ر)، 21 سطر (9/5×12)، اندازه: 12/5×16 سم [ف: 31-752]
naq-ul mašā‘ir fī daf‘-i šubahāt-il faylasūf li-iṯbāt-i ‘aynīyat-il wujūd
حسنی بهبهانی، محمد علی بن محمد مؤمن، ق12 قمری
hasanī behbahānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad mo’men (- 18c)
اهدا به: محمد علی لاهیجانی
تاریخ تأليف: 1 صفر تا 15 جمادی الاول 1218ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6634/9
آغاز: بسمله، و به نستعین، الحمد الله العالم بدون آلة و قوة؛ انجام: صلوات الله علیهم في البداية و النهاية.
خط: نستعلیق، کا: حسنی بهبهانی، محمد علی بن محمد مؤمن، تا: 1218ق؛ جلد: تیماج، 26گ (207پ-232پ)، 30 سطر (17×28)، اندازه: 21×33 سم [ف: 16-321]
naqz-e nasj-ol ‘anākeb
باسطی دهلوی، بنده علی خان بن میر حبیب الله، -1199 قمری
bāsetī dehlavī, bande ‘alī xān ebn-e mīr habīb-ol-lāh (- 1785)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24493
آغاز: گفته اند که اسقاط... به دست خط مبارک است؛ انجام: دو صد نوحه می کنند... تمت تمام شده.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز: [رایانه]
نقطه- معنی «انا نقطة التي تحت الباء»
an-nuqṭa
ابن ابی الصلت، امية بن عبد العزيز، 460-529 قمری
ebn-e abe-s-salt, omayye ebn-e ‘abd-ol-‘azīz (1069 - 1135)
در سه «فصل».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3337/2- ف
نسخه اصل: لیدن ش 1024 (برو کمان 486/1 و ذیل 889/1)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2-126]
noqte = dehdārīyya
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947-1016 قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
از دهدار و درباره نقطه است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3587/9
آغاز:... بسمله... بدان ای عزیز که حق سبحانه و تعالی بمقتضای کنت كنزاً مخفیا آن چه ایجاد ممکنات حوادث از عین ذات بی چون خود، انجام: شناخته نیست
خط: نستعلیق بد و مغلوط، بی کا، بی تا؛ 11گ (138ر-48ر) [ف: 7-4]
an-nuqṭa = asrār-un nuqṭa = r. fī š.-i noqte-ye bā’-e besm-el lāh
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212-1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
در حروف و اسرار نقطه و باء بسمله و این که «بسمله» شامل همه وجود است،. در نسخه نام ویژه ای به رساله داده نشده است.
آغاز: الحمد لولی الحمد و الصلاة علی والی لواء الحمد... اما بعد، فیقول العبد الفقير إلى الغني، ابن محمد قاسم محمد کاظم... لما اشرقت انوار الحكم من جوامع الكلم علی سرائر النعم، انکشف الحجب و تراکت السحب... فنقول أن الكون ای الوجود هو الحرف الصادر من المتكلم...
انجام: و کل مراتب اسماء الأعظم في تمام الكلم و لسنا بصدد بیان العلل و المقصود قد حصل. و الحمدلله رب العالمين و السلام علی من تابع الهدي.
[فهرست کتب مشایخ 330ش 269]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 7ص (66-72) [عکسی ف: 394-1]
آغاز و انجام: برابر
خط تحریری، بی کا، تا: حدود 1233ق؛ 11ص (227-217) [عکسی ف: 1-394]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1233ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج، 9ص (589-597)، 18 سطر (9×15) [ف: 12-2627]
an-nuqṭa (r. fī)
نسخه اوراق ناقصی است در بیان اسرار حرکات اربعه نقطه در عالم خلقت و ایجاد عوالم چهارگانه و حضرات خمسه و بیان مراتب تنزلات موجودات. مؤلف تحقيقاً شناخته نشد ولیکن مسلم آن که غیر از «رسالة القدسية في اسرار النقطة الحسيه» میر سید علی همدانیمی باشد. بخشی از رساله برای معرفی بیش تر رساله به عینه نقل می گردد: «فالنقطة الأولى اشارة الى تزكية السالك نفسه عن ادناس روية الأفعال النفسيه و تکدیر ظلمات الشواغل الحسية بافناء افعاله في افعال الحق».
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 354
آغاز: و هو علم شریف یتعلق بالاخلاق و الفضائل و اصلاح المعاد تستمد من غیب القلب بواسطة العقل العملي؛ انجام: و الروحانيات الملكوتيه و الجسمانيات الشهادية من حضرت الهوية الغيية عرضية.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: حدود اوائل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 8گ، 11 سطر، اندازه: 12/5×17/5 سم [خانقاه احمدی: 689]
noqte-ye ūlā = r.-ye bahā’ī
رساله درباره کیش بابیت که در آخر آن فصلی در فضل عکا آمده است.
مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه: 71 فیاض
آغاز: بسم الله الفرد الواحد المقتدر العليم الحكيم الحمدلله الباقي بلافناء و الدائم بلازوال و القائم... یا ایها العالم الجليل اسمع نداء المظلوم انه یضحك لوجه الله
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1319ق، در مسافرخانه عکا؛ جلد: تیماج، 13 سطر (5/5×12)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: - 243]
نقطه حرفیه- حروف
نقطة الدائرة = موجز في علم العروض و القوافي/ عروض و قافیه/ عربی
nuqṭat-id dā’ira (mūjaz-un fī ‘ilm-il ‘arū wa-l qawāfī)
یازجی، ناصیف بن عبد الله، 1800-1871 میلادی
yāzejī, nāsīf ebn-e ‘abd-ol-lāh (1800 - 1871)
سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 117/3
آغاز: الحمدلله الذي قال لخلقه کن فکان و امر عباده بالقسط؛ انجام: ماسواهما من العيوب قد دخل تحت قوله فان لم یلتزم فهو عیب فلم یبق غیرهما.
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: علی آبادی، محمد صادق بن محمد علی، تا: ربیع الثاني و رجب 1318ق؛ 18گ (155-172)، 14 و 16 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [اوراق عتیق: 2-410]
an-nuqṭa fi-l uṣūl = asās-ul uṣūl
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234-1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: 1265ق
رساله کوتاهی است در اصول فقه با عنوان های «اصل، اصل» که با حروف بی نقطه ساخته شده است.
آغاز: اول کلام محرر الاسطر محمد ولد سمی ولد داود بسم الله الملك العلام... اصل: علم الاصول علم کل امر ممهد لادراك حکم الله
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ 7گ (7-1)، 12 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 8-4818]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 3گ (31ر-33پ)، 14 سطر (12×16)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: - 158]
النقطة القدسية- شرح «العلم نقطة کثره الجاهلون»
an-nuqṭat-ul qudsīya
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18970
آغاز: بسمله. شرق نور الإلهية فتجلی لاعیان الماهية و البسها الوجود بعناية الجود؛ انجام: و وجه المناسبة و انما ختمته للایجاز و الاختصار و الى الله المصير
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 4گ، 26 سطر، اندازه: 11×22 سم [اهدائی رهبر: 5-212]
noqta-tol kāf = tārīx-e qadīm = qīyām-e bāb
حاجی میرزا جانی کاشانی، - 1268 قمری
hājī mīrzā jānī-ye kāšānī(- 1852)
آن را پیش از جدایی با بیان به ازلی و بهائی و پیش از 1268ق نگاشته است. چون کاتب الوحي یکی دو سال پس از کشتن باب در تهران میان 28 تن دیگر به مرگ محکوم و کشته می شود. این کتاب شامل نکات مرامی این گروه و سرگذشت باب و تاریخ قیام آنان است.
چاپ: به کوشش ادوارد برون از روی نسخه پاریس به چاپ رسیده است.
[مشار فارسی 5290/5؛ نسخه های منزوی 1760/2؛ فهرستواره منزوی 1098/2]
آغاز: قمر ولایتم بهره خود را ادراک نمایند پس آن جوهر عبودیت؛ انجام: کذلك یلقیکم الله و یبین لکم أمره سبحانه بیده الملك و له الأمر في الاخرة و انه لاقوة الا بالله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 126گ، 13 سطر، اندازه: 10×13 سم [ف: 8-4818]
نسخه اصل: پاریس 1070 .S. P (بلوشه 129/1 ش 164 و 204/4 ش 2255)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1279ق، ص 285 تا پایان [فیلم ها ف: 2-248]
نسخه اصل: چاپ 1910 لندن (مشار 1597)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2-13]
nuqṭat-ul ma‘ārif wa-l ‘ulūm wa ḥaqīqat-ul mašā‘ir wa-l fuhūm
مراغی، حسن بن عبدالرحیم، - 1300 قمری
marāqī, hasan ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 1883)
رساله ایدر این که منتهای سیر علمی، ائمه هدی علیهم السلام می باشند و هر کس طالب دانش حقیقی باشد باید از این خاندان فرا گیرد و علم بیاموزد نه از حکما و فلاسفه.
آغاز: الحمدلله الذي قصرت الأوهام عن ذاتیته و عجزت الافهام عن کیفیته و لم تدرك الابصار موضع اینیته.
انجام: فظهر أن المعرفة لیست الا التسليم و العبودية.
چاپ: مطبوع در سال 1319 هجری
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2088/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (110پ-114ر)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 105-6]
noqtat-ol vahda
شیخ ابواسحق
šayx abū-eshāq
در معنی قول «من عرف نفسه...».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6096/61
آغاز: قال قدس سره، قال الله تعالی سزیهم آیاتنا في الافاق؛ انجام: و اگر زشت فکر کلورسه بلکل صفت جلالدن شیطانی در ممکن اولدقجه آندن قاچه کور که قاچمن کر کدر
خط: نسخ، کا: نسیم، یوسف، بی تا؛ جلد: میشن، 8گ (225ر-232ر)، 23 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 9-150]
an-nuqaṭ wa-š šakl
ابن سراج، محمد بن سری بن سهل، - 316؟ قمری
ebn-e sarrāj, mohammad ebn-e sarī ebn-e sahl (- 929)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 89 بخش 3
نسخه اصل: آنکارا، اسماعیل صائب 547/3؛ بی کا، تا: 581ق؛ 16گ [ف: - 103]
naq‘at-uṣṣadyān
صاغانی، حسن بن محمد، 577-650 قمری
sāqānī, hasan ebn-e mohammad (1182 - 1253)
مطالب کتاب به ترتیب حروف تهجی و از منابع نفیس و به نام «نقعة الصديان» در مقابل تأليف دیگر خود موسوم به «عقلة العجلان» در چهار «فصل» ساخته است: 1. في الصحابة الذين في صحبتهم نظر؛ 2. في الصحابة الذين نسبوا الى امهاتم؛ 3. في الذين غیر النبي صلی الله علیه و سلم اسماء هم؛ 4. في اسامی المؤلفة قلوبهم.
آغاز: بسمله، و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه، الحمدلله ذی العرش العلي و البطش القوى... قال الملتجي الي حرم الله تعالی الحسن بن محمد بن الحسن الصغاني سمع الله...
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1719؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 596ق؛ 36گ (49ر-84ر)، 16 سطر [فیلم ها ف: 1-579]
آغاز: برابر؛ انجام: هشام بن الوليد بن المغيره المخزومي اخوه خالد بن ولید... علی یدی مالکه احمد بن ابی بکر علی الحسني الشافعي السيوطي في مستهل رمضان سنة 814 من نسخه بخط الحافظ الدمياطى بالمحمودية بالقاهرة المعزية
خط: نسخ معرب، کا: احمد بن ابی بکر بن علی شافعی حسنی سیوطی، تا: رمضان 814ق؛ 17 گ (76پ-92پ)، اندازه: 2×17 سم [ف: 2-427]
nuqil-u isḥāq bin ḥunayn min kalām-i yaḥya-n naḥwī wa aāf-a ilayh-i min āt-i-h
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 64/19
من خط ابی الريحان في شهر ربیع الاول سنة سادس خمسین مائة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-449]
نقل اموات به سوی مشاهد مقدسه/ متفرقه/ فارسی
naql-e amvāt be sūye mašāhed-e moqaddase
حسینی واعظ، محمد اسماعیل، ق12 قمری
hoseynī vā‘ez, mohammad esmā‘īl (- 18c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 7ش 34-2-1]
nuqilat min xaṭṭ-i abi-r rayḥān fi-amīr
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 64/18
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-449]
نقل جنت- بهشت نامه
naql-e 'oššāq
محتشم، علی بن احمد، - 996 قمری
mohtašam, ‘alī ebn-e ahmad (- 1588)
تاریخ تأليف: 966ق
این رساله که محتشم آن را در 31 سالگی پرداخته، شرح داستان دلدادگی او است در جوانی از نخستین دیدار تا مجلس وصال و مجموعه ای از غزلیات و اشعار لطیف خود را که در مضمون پیغامی است به محبوب و یا در وصف محبوب و یا صورت مجلس دیدار با اوست در این رساله می آورد و «سبب نزول این رقع های منظوم» را به نثر بیان می دارد. سه «صورت مجلس» به نظم دارد که نخست واقعه را به نثر و سپس با عنوان «صورت مجلس» همان مضمون را به شعر (مثنوی) گزارش می کند. در شرح نخستین دیدار (پیش از آن که شرح واقعه را به نظم پردازد) می گوید: «پس از لحظه ای که مجلس به شعله زبان آن شمع انجمن افروز گرم گشت و سخنی چند در معانی شعر و بیان و معما و لغز که فن آن بدیع زمان بود بر زبان ها گذشت... به بدیهه گفتن لغزی... که دلالت بر حنا کند اشارت فرمود. اگر چه این بیدل حیران را زبان به افسون حیرت بسته بود... این لغز را به دو سه بیتی... ترتیب داد: کیست آن بوالهوس که گر یک شب ** دهیش بیست بکر مه پیکر... پس از تحسین تمام نظمی چند در بعضی مواد فرمودند که اظهار آن از طریق منتهیان دور است اما چون در آن شب بوالعجب مدار مجلس بر گفت و شنید این نوع اقوال بود اگر... بنابر بیان واقع نقل آن را نقل صحبت احباب سازد معذورست از جمله نظمی به جهت نقش بند چاقشور». در این جا چهار مطلع هر یک شامل لطیفه ای درباره بند چاقشور می آورد و به اشارت می گوید: یکی از این ابیات اثر طبع محبوب است که اجازت اظهار آن ندارد. (حائری)
آغاز: نیاز نامعدود نثار معشوقی که در هواداری خورشید جمالش کمند رؤيت ارنی گویان از نهیب حارس لن ترانی هیچ گه به کنگره عرش شهود نرسید... و بعد محرر این شکسته رقم... محتشم اگر چه در صغر سن منشور موز و نیت به نامش نوشته شد... و از آن تاریخ تا حال که شمار سنه عمرش به سی و یک رسیده که استنباط لفظ لا از آن عدد، نفی غزل سرایی و شاهدستانی به خاطر می رسد جای آن داشت که از رشحات
اقلامش... دیوان ها در غزل ترتیب یافته باشد... اما... اکثر اوقاتش به وسوسه... عشق مجازی گذشت... باری سست نظمی چند که در غزل... اکثر از آن قبیل است که چون در حالات مذکوره خواسته رقعه ای به جانان نویسد... به نظم ارسال داشته و مسوده ای از آن پیش خود گذاشته... یکی از ایشان (از احباب)... از این بیدل مستهام درخواست که آن چه از مبدا این عشق غرایب نشان... بر تو وارد شده... و سبب ورود هر یک از آن غزل ها به جهت... نقل مجلس عشاق به کلک بیان بنگار... سبب نزول آن رقعهای منظومه را به نقل عشاق موسوم ساخته برین اوراق نقش نمود
انجام: در تسوید این مشوش اوراق چیزی که هیولای آن به فکر صورت یافته تاریخ انشای این محقر نسخه است که مرکب است از دو بیت که جمیع مصاریعش تاریخ سال تالیف واقع شده و مصراع آخر دو تاریخ است و در سه بحر می توان خواند و به اسم دوست و گزل نیز معماست که نام خاص آن خفی الاسم حوری لقاست. نقل عشاق که قنادی فهم ** پخته از چاشنی وی همه جای/ سال وی را به دو شکل ارطلبند ** دو شش آور نهی از پی همه جای نسخه های
[منزوی 3283/4؛ الذريعة 293/24؛ ريحانة الادب 3: 478]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم ابن محمد، تا: 996ق؛ 90 ص (158-69)، 18 سطر (8×15)، اندازه: 15×20 سم [سنا: ف: 1-49]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 88گ، 12 سطر، اندازه: 12/8×21 سم [ف: 4-830]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرکی، حیدر بن علی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 15گ (75-89)، اندازه: 14×23/5 سم [نشریه: 13-257]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 52ص (176-227)، اندازه: 20×32 سم [ف: 36-380]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1088ق، کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 88ص (745-833)، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×55 سم [ف: 1-443]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی کاتبکاشانی بن محمد بدیع، تا: 1088ق؛ 91ص (651-741) [ف: 37-532]
انجام: که اکثر اشعار مندرجه در آن سست نظمهات که در وقف رقعه به جانان نوشتن با جواب رقعه او در حضور قاصد نگاشتن...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد حسین» (مربع)؛ جلد: تیماج، 69گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 28-133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 56گ (40ر-95پ)، 14 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 5-2238]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 12 شوال 1214ق؛ 42گ (1پ-42ر)، 12 سطر، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 1-74]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسن بن شفیع، تا: 1259ق، جا: شیراز؛ 55گ، 13 سطر (7×14)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 5-399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 81ص (217-297)، 17 سطر (9×16/5)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 1-167]
بی کا، بی تا [نشریه: 2-133]
آغاز: برابر؛ انجام: تاریخ نقل عشاق که قنادی فهم بخشد از چاشنی وی همه جای سال وی را به دو شکل ار طلبند دوشش دور نهی از همه جای فعلاتن فعلاتن مفاعلین مفاعلین مفاعیل فاعلاتن مفاعیل مفاعیل. تمت الكتاب بعون ملک وهاب نسخه نقل عشاق مولانا محتشم به تاریخ شهر ذی حجة الحرام من شهور سنه 1224
خط: نستعلیق خوانا، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 58گ (40پ-97پ)، 15 سطر (6×10)، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-333]
آغاز: برابر؛ انجام: تا ابد در دوزخ حرمان او دارم اندر پی از دوری او
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
naql-e majles = tazkerat-ol xavātīn
محمود میرزا قاجار، 1214-1271؟ قمری
mahmūd mīrzā qājār (1800 - 1855)
اهدا به: ضیاء السلطنه (خواهر بطنی نویسنده)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 1241ق؛ محل تأليف: نهاوند
زندگی نامه 30 تن از شعرای زن است در چهار «مجلس»: 1. برخی از دختران فتح علی شاه؛ 2. برخی از زنان حرمسرا و برخی از همسران برادرش؛ 3. زنان شاعر از دیگر شهرهای ایران؛ 4. زنان شاعر روزگار گذشته.
آغاز: بسمله، نقل مجلس، چون درین زمان میمون و عهد همایون طبایع بفنون کمالات مایل عاجل آید چنان که آن شیوه از مردان تجاوز کرده بزنان هم سرایت کرده گاهی از پرده نشینان خاطر که شرم مهر و ماه و غیرت آفتاب بی اشتباه بود
انجام: مست بودم زمی غفلت و ساقی دیشب ** دو سه جامیم عطا کرده و هشیار شدم
[فهرستواره منزوی 1964/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود، تا: جمادی الاول 1241ق، جا: نهاوند؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 26گ، 14 سطر (11×16/5)، اندازه: 18×25 سم [ف: 1-184]
آغاز: چون در این زمان میمون و عهد همایون طبایع بفنون کمالات مایل و عاجل آمده؛ انجام: قامت یار که در آب نمودار شده ** کرده دعوی بقد یار نگو نسار شده
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 24 محرم 1282ق؛ 92ص، 12 سطر (8×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: - 163]
noql-e majles
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 1896)
تاریخ تأليف: 1317ق
مثنوی است در پند و اندرزهای عرفانی اخلاقی به تقلید از «نان و حلوا» شیخ بهاء الدين عاملی و در پایان اشاره به مقام ولایت اهل بیت علیهم السلام و لزوم کسب آن، در سیصد و بیست بیت در شانزده بند و یک خاتمه به نظم کشیده شده است.
آغاز: نقل مجلس چیست این دنیای تو ** شد ز شهدش شکرین لب های تو/ یاد وصلش کرده ای ورد زبان ** در دلت جا کرده چون روح روان
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1317ق؛ 9 ص (318-326)، اندازه: 16×25 سم [ف: - 137]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 5/12
همان نسخه بالا؛ خط: نستعلیق، کا: بروجردی، عبدالکریم بن محمد اسماعیل، بی تا؛ اندازه: 16×25 سم [ف: 1-27]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2137/12
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-179]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1317ق؛ 26ص (186-211)، 18 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 1-40]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 13/4 مشهد
همان نسخه بالا [ف: - 151]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2128/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-154]
noql-e majles
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242-1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827 - 1898)
رساله مختصری است در علم صرف وبیان ابنیه مشتقات. مؤلف در زندگی نامه خودنوشت خود از این رساله نام برده و گفته است: «رسالة فارسية في ابنية المشتقات بطرز حسن».
آغاز: بسمله حمدله... اما بعد پس می گوید راجی هدایت از خداوند هادی سیف الدين علی بن محمد جعفر استر آبادی که چون صبیان و مانند ایشان را در بدو تعلم علوم اسمیه حاجت افتد بمعرفت صیغ الفاظ عربیه و کتاب امثله که منسوب به میر سید شریف
انجام: و آن ها را در اسم فاعل یا مفعول اسم برده چون جمیل و قتیل تم بعون الله تعالی
[الذريعة 294/24؛ میراث حدیث شیعه، دفتر سوم، مقاله: زندگی نامه خودنوشت شیخ علی شریعتمدار استر آبادی ص 367]
آغاز: برابر؛ انجام: مضارع معلوم یقول اه اصلش یقول است ضمه...
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 9گ (237پ-245پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: 10-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن مصنف (علی استر آبادی)، تا: سه شنبه 26 جمادی الاول 1317ق؛ افتادگی: وسط؛ از روی نسخه اصل نوشته و مقابله شده، با علامت بلاغ، 16گ، 20 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2-569]
naql-e mosavvade-ye mīr-šāh ‘ālemī moltānī be qāzī mohammad akram
از میر شاه عالمی ملتانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/242
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (708) [ف: 38-305؛ فهرست رایانه ای ج 4-1065]
nuqil-un min tawārīx-il buldān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8880/58
آغاز: صنعاء. قصبه بلاد اليمن احسن مدنها بناء و اصحهاء و اعذبها و اطیبها تربة؛ انجام: جزيرة الشجاع... و تعلقت الكلاليب با حشائه فراؤ میتا فاتحافاه ففرح الناس بموته.
کا: رضوی، محمد مهدی بن محمد صالح، تا: با تاریخ 1096ق؛ 7 ص (328-334)، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 29/1-222]
noql va sahbā
بهشتی، محمود، ق11 قمری
beheštī, mahmūd (- 17c)
تاریخ تأليف: 1058ق (= غنچه)
مثنوی مختصری است از شاعری با تخلص بهشتی در قرن 11. در میان منابع تنها و اله داغستانی به سال 1162ق در «ریاض الشعرا» به نام «مثنوی نقل و صهبا» و ناظم آن ملا محمود بهشتی گیلانی اشاره کرده و حکایتی از آن را نقل کره است. او شاعر را فاضل و دانشمندی بی نظیر معرفی می کند که در فن سخنوری مهارت داشته و از مصاحبان شاه عباس اول صفوی بوده، مورد غضب شاه قرار می گیرد و تا شفاعت بعضی مقربان در یکی از قلاع محبوس می شود. در اوایل حبوس شاه جهان به هند می رود و ملازم وی می گردد و به تعلیم شاهزاده سلطان مرادبخش می پردازد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: این نامه که منشور دیار سخن است ** باغیست که پر گل از بهار سخن است/ منظور مراد بخش عالم شده است ** این منزلش ز افتخار سخن است؛ انجام: شیخ را چون نان و حلوا سرد شد/ نقل و صهبا آبروی مرد شد ** یا رب از دخل سفیهان دور باد/ طبع معنی شیخ را بمنظور باد.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1248ق؛ نسخه ی ش. 6301-5 (6301ف) بخش های مختلف یک مجموعه هستند که مالک به نیت کسب سود بیش تر آن ها را از هم تفکیک کرده و به صورت مستقل فروخته است، تاریخ کتابت نسخه حاضر با عنایت به تاریخ یادگاری صفحه ظهریه نسخه 5-6301 (6301ف) نوشته شده مضاف بر این که به قرینه کاغذ و مرکب می توان نسخه را به اواخر قرن 12 یا اوایل 13 متعلق دانست، کتاب سهو قلم دارد؛ 37ص (38-1)، 15 سطر (9/5×14)، اندازه: 14×21 سم [رایانه]
...naqlī az šahīd ‘alayhe-r-rahma
نقلی از شهید علیه الرحمه که این استخاره نامه از حضرت دانیال است و طریقه آن این است که چون کسی را مهمی پیش آید و حاجتی داشته باشد... به جدول نگاه کند و بدان عمل نماید. با جدول هشت خانه ای با نام سیارات و جدول استخاره.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 31/1
خط: نستعلیق تحریری، کا: علی محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ اندازه: 15×21 سم [ف: 1-48]
naqlī az šeyx najm-od dīn kobrā
در مورد حروف آخر نام علی و محمد و حسن و حسین علیهم السلام.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 31/6
خط: نستعلیق تحریری، کا: علی محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ 1ص (38)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-49]
naqlī az k.-e al-mo‘tabar-e ab-ol-barakāt baqdādī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15982/4
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 1ص (40-41)، اندازه: 11×18 سم [ف: 44-171]
naqlī az k.-e enjīl dar bāb-e ‘alā’em-e zohūr
اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 117/28
آغاز: در انجیل در باب علائم ظهور شمس مهدی فرمود در سفر اول که منسوب به قمی است
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: با تاریخ 1299ق؛ 1گ (447ر)، اندازه: 11×17 سم [دو کتابخانه اراک: - 149]
naql-e qowlī az sāheb-e vafayāt-ol a‘yān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8825/5
خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: با تاریخ 1285ق، جا: تهران؛ جلد: میشین، 1گ (18ر)، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 29/1-57]
nuqūd-ul jamāl fī ‘uqūd-il tarjumān
اهداء به: ابوطاهر سلیمان بن مجتبی بن مرتضی
فرهنگ لغات قرآن از سوره حمد تا سوره ناس به فارسی است و گاهی هم شواهد شعری و توضیحاتی در خصوص اعراب کلمات دارد. تقدیم شده به: «الأمير السيد الصدر الكبير فخر الدولة والدین قوام الاسلام و المسلمين همدة الملوك و السلاطين ملک السادة سید النقباء ابو طاهر سلیمان بن الأمير الامام الصدر الأجل العالم العابد الأنور الاطهر قطب الدين عماد الاسلام ملک النقباء المجتبى بن المرتضي» و پسرس «الامير السيد الاجل عماد الدين قرة عیون آل یاسین حیدر لازال عماد عمره قائما». سال تأليف کتاب مشخص نیست اما مطمئنا پیش از تاریخ کتابت نسخه یعنی 609ق است. با جستجوی فراوانی که انجام شد تنها یک نسخه دیگر از این کتاب در کتابخانه سلطان احمد ثالث (شماره 2775/1) یافته شد. آن نسخه مربوط به قرن 10 هجری است و 58 برگی دارد. در آن جا هم مؤلف کتاب را نشناخته اند (رک: برخی از نسخ خطی ناشناخته فارسی در کتابخانه های ترکیه، در تحقیقات اسلامی، س 5، ش 1 و 2، 1369ش، ص 186).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28094
آغاز: الحمدالله مولینا و الشكر له علی ما اولینا من کتابه الذي... و بعد فان... عصم و اوفق معتصم کتاب الله الكريم بلطفه الذي لا يأتيه الباطل من بین یدیه؛ انجام: النسا. الوسواس و الخناس آن دیو که مردم را وسوسه کند و تکرار ناس تکریم و تبجیل راست. و گفته اند تکرار نیست مراد به نسا اول جنه است و به دوم اطفال و به سوم بالغان و به چهارم عالمان و به پنجم مفسدان و وسواس شیطان باشد و وسواس ناس در آغالیدن ایشان و قال النبي صلی الله علیه و سلم لابی ذر رضی الله عنه نعوذ بالله من شیاطین الانس و الجن.
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 صفر 609ق؛ در صفحه عنوان نام کتاب چنین نوشته شده: «نقود الجمان في عقود الترجمان در حل لغات قرآن، قلمی نسخه قدیمه»، آغاز نسخه وقفنامه کتاب بر اولاد
واقف نسخه در 15 شوال 1259ق با مهر: «یا محمد ادرکنی» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: مقوا، 100گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×23/6 سم [اهدائی رهبر: 10-101]
noqūd-ol hesāb
بهادر صفوی، ارتضا علی بن احمد، 1198-1251 قمری
bahādor safavī, ertezā ‘alī ebn-e ahmad (1784 - 1836)
تاریخ تأليف: 9 صفر 1235ق
در یک «مقدمه» و هفت «باب» و «خاتمه» به روش هندی.
آغاز: به حمد وحید رب البرايا ولی الفضل... اما بعد این رساله ای است در علم حساب که به التماس بعضی احباب...
چاپ: چاپ شده در 1260.
[نسخه های منزوی 200؛ فهرستواره منزوی 2752/4]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 64گ، 19س (12×23)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 17-25]
فقط باب هشتم در استخراج درجه ادویه مرکبه را داراست؛ خط: نستعلیق هندی، کا: غلام حسین، تا: 10 رمضان 1268ق؛ جلد: تیماج، 15گ (37پ-51پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: 20-243]
noqūd-os sarf
فرخ آبادی، محمد ولی الله
farrox ābādī, mohammad valī-ol-lāh
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28302
آغاز: بسمله، الحمد الله الذى ابواب رحمته العامة مفتوحة علی العالمين و ابتية مرر افتد الخاصة مرفوعه للعالمین... اما بعد چون ذهن... بدان که کلمه لفظی است مفرد موضوع و اهل تصریف مرکب را از دو کلمه؛ انجام: در مصحف برخلاف ما تقدم یافته شود شبه را راه بدهند. تنبیه علم خط اگر چه علمی علی حده است ذکر آن در آخر کتب تصریف به ضرورت تعلیم مبتدین است. فقط تمام شد نسخه نقود الصرف در علم الصرف.
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به نشانه «منه» و «12»؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ جلد: مقوا، 40گ، 15 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [اهدائی رهبر: 10-332]
an-nuqūd-ul qadīmat-ul islāmīya
مقریزی، احمد بن علی، 766؟-845 قمری
maqrīzī, ahmad ebn-e ‘alī (1365 - 1442)
آغاز: بسمله و هو حسبی و نعم الوكيل الحمدلله رب العالمين... و بعد فقد برز الأمر المطاع... بتحریر نبذة لطيفة في امور النقود الاسلامية
چاپ: ترجمه فارسی آن توسط احمد آرام، در نشریه معارف اسلامی، شماره 11، 1349ش، صص 40-54 چاپ شده
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2864/10
آغاز: برابر؛ انجام: الى یوم الحشر و المآب
خط: نسخ عربی، کا: محمد بن احمد، تا: 17 صفر 1042ق؛ جلد: تیماج مذهب، 12گ (185ر-196پ) [ف: 10-1709]
noqūd-ol masāyel-el ja‘farīya
آباده ای، محمد جعفر بن محمد صفی، - 1280ق قمری
ābāde’ī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad safī(- 1864)
فقه استدلالی مبسوطی است به فارسی و عربی. مؤلف از خواص سید محمد باقر رشتی بوده و بعد از او مورد توجه مریدانش در فقه. سه مجلد از آن در خمس و زکات و صوم در 1279 چاپ شده است.
چاپ: مشار عربی، ص 966؛ ایران، دار الطباعه حاجی عبدالصمد، 1279ق، سنگی، خشتی، به درخواست میرزا ابوالحسن خان مشیر الملك وزیر مملکت فارس، سه مجلد در خمس وکات و صوم
[الذريعة 295/24]
آغاز: کتاب الجهاد، باب اقسام الجهاد و فیه ما استند به بعض المحققين انه یستحب للامام أن یحضر الحرب بنفسه؛ انجام: فمن تمکن من المنع و السرقة کیف یجوز له الدفع فضلاً عن الوجوب
مشتمل بر کتاب جهاد، دیون، صلح، کفالات، ضمانات، قضایا و احکام و مکاسب می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج مذهب، 312گ، 18 سطر (11×16)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 34-645]
مشتمل بر کتاب زكاة و خمس و صوم می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 157گ، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 26-340]
آغاز: باب الاحداث الموجبة للطهارة در صورتی که کسی طهارتی داشته باشد قاعده مقتضی آن است که اعمالی که مقوف است صحت آن ها بر طهارت؛ انجام: مسئله اگر کسی فراموش نماید اذان تنها را درنمازی که امامت نماید... به همین دلیل که گفته شد و قد عرفت منه عبارة المدارك عدم الفرق و قد حکی عن جامع المقاصد ایضا
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 167گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4818]
بی کا، بی تا؛ نزد سید محمدعلی روضاتی در اصفهان شماری از مجلدات آن به خط مؤلف، و مجلد میانی به خط کاتب به تصحیح مؤلف موجود است، به دنبال آن رسائل فقهی را مؤلف است. [نسخه پژوهی: 1-164]
an-nuqūd wa-r rudūd fī š.-i muxtaṣar-ul uṣūl
بابرتی، محمد بن محمد، 714-786 قمری
bābartī, mohammad ebn-e mohammad (1315 - 1385)
وابسته به: مختصر المنتهى = مختصر الأصول = مختصر ابن الحاجب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق)
تاریخ تأليف: اواسط شوال 762ق؛ محل تأليف: بغداد
شرحی است با عناوین «قال، قوله» بر شرح ایجی بر مختصر المنتهي ابن حاجب و ناظر به ده شرح دیگر است و هفت تای آن ها را «السبعة السيارة» خوانده است بدین گونه: از قطب الدين شیرازی و رکن الدين موصلی و جمال الدين حلی و زین الدين خنجی و شمس الدين اصفهانی و بدرالدین شوشتری و شمس الدين خطیبی، و هم چنین ناظر به تحصیل المحصول سراج الدين ارموی است. روش شارح آن است که در ابتدا آرا و نظرات شارحان را مختصراً نقل کرده و سپس به رد و نقد و بیان آن ها می پردازد.
مسلم آن که مؤلف از شاگردان عضدالدین عبدالرحمن ایجی بوده و تأليف دیگری با عنوان «الكواشف البرهانيه في شرح المواقف السلطانيه» نگاشته است. در فهرست جلد دوم آستان قدس (196)، مؤلف، اکمل الدين محمد بن محمد بن محمود بابرتی (710 یا 714-786 ه ق. در مصر) از علماء فقهای حنفیه دانسته شده (و نیز ر. ک. به: کشف الظنون، 1854؛ حاج خلیفه درباره کتاب نگاشته است که شرحی است مفصل در سه جلد تأليف اکمل الدين با برتی حنفی که بعد از نگارش تأليف دیگرش «الكواشف البرهانيه» نگاشته است و علت نامگذای را نقل و رد و نقد شروح هفت گانه در «مختصر الاصول» دانسته است]. اما در فهرست کتابخانه مجلس (10/4: 1719) به دلایل متعدد به شمس الائمه محمد بن یوسف بن علی بن محمد بن
سعید کرمانی (16 جمادی الثاني 717ق-16 محرم 786ق) منسوب گردیده است (استاد ارجمند آقای عبدالحسین حایری علل انتساب کتاب را به شمس الائمه کرمانی چنین بیان داشته است: الف. اکمل الدين بابرتی شاگرد عضدالدین ایجی نبوده و شاید اصلاً او را ندیده است و حال آن که شمس الائمه کرمانی از شاگردان عضدالدین ایجی است، ب- مؤلف «الكواشف البرهانيه» شمس الائمه کرمانی شافعی است و نه اکمل الدين با برتی حنفی، ج. در پایان نسخه شماره 3739 مجلس شورا، محرر 855ق نام مؤلف، کرمانی آمده است و برخی دلایل دیگر). باید اضافه کرد که جلال الدين سیوطی در بغية الوعاة (120) عنوان «شرح مختصر» محمد بن یوسف کرمانی را «السبعة السيارة» دانسته است و نه «النقود و الردود».
آغاز: یا مفیض الخيرات و یا منزل البركات... اما بعد فلما توقف استنباط الأحكام الشرعية من مسکها... علی معرفة الصانع.
انجام: قوله ذکره ای لترجیح الجهات البسيطه او شاذ کتر جیح الجهات المركبة و نحن نقول کما قال الاستاد ارشدنا الله و ایاکم لما ینفعنا في الدنيا و الاخرة... و الحمدلله اولا و آخرا و الصلوة علی نبینا محمد... و لشیوخنا و لجمیع المؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات برحمتك یا ارحم الراحمين
آغاز: بالامارات استظهارا و الالما کان مقلدا؛ انجام: الا عنه عدم حصول المطلوب و الله اعلم بالصواب تم «جزء الاول من النقود»
جلد اول، موجودی از اوائل کتاب تا اواخر مبحث اوامر چند برگ اول افتاده و برگ آخر نونویس؛ خط: نسخ کهن و کم اعجام، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ واقف: نادرشاه، 1145ق؛ جلد: تیماج بلغاری، 209گ، 33 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 16-503]
آغاز: اذا النوع یطلق علی الاضافي و الحقيقي بالاشتراك اللفظي المعنوي؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ آخر نسخه: «قال المصنف اتفق الفراغ من تأليفه في وسط شوال سنة اثنین و ستین و سبعمائة ببغداد»؛ کاغذ: اصفهانی [ف: 11-10]
آغاز: أن لك قواعد كلية بها یتوصل و مقدمات جامعة؛ انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد انجام نسخه ش 1339 ملک تصحیح شد؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: شنبه 18 ربیع 6 الاول 863ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، 452گ، 19 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 19×33 سم [ف: 11-47]
آغاز: برابر؛ انجام: و لما مر من اليسر و الى ههنا الترجيح
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ 488گ، 31 سطر، اندازه: 19×33/3 سم [ف: 16-503]
آغاز و انجام: برابر؛ قال المصنف اتفق الفراغ من تأليفه في وسط شوال سنة اثنین و ستین و سبعمائة ببغداد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 962ق؛ تملک: محمد شریف طارمی، ابوطالب بن حبیب الله حسینی؛ واقف: شاه میر سید حسین، 1234؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 574گ، 26 سطر، اندازه: 21/6×32/4 سم [ف: 1-570]
آغاز: برابر؛ انجام: و اصلح سیاتنا و اعمالنا و تقبل منا و زادنا من فضله انه المستعان
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد کاتب شیرازی، تا: 12 ربیع الثاني 1021ق؛ واقف: محمد زمان، 1024ق؛ جلد: تیماج، 412گ، 31 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 16-501]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1026ق؛ تملک: خلیفه سلطان حسینی با مهر «عبده خلیفه سلطان الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 385گ، 29 سطر، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 15-135]
آغاز: و خافية ای كثيرة اذالتنوین للتنکیر... و ینحصر و قال الأستاد ینحصر المختصر او العلم ای الضمير فیه... قوله یتوقف علیه ای علی مالا یکون مقصودا بالذات، ذلك أن المقصود بالذات؛ انجام: برابر
کا: عبدالشکور، تا: 12 محرم 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 271گ، 29 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 8-4819]
آغاز: حتی صار کتابه مجموعا مستحقا لان یکون علی الراس محمولا و علی العين موضوعاً؛ انجام: ص هو أن یکون الراوي قد وقفه علی غیر الرسول، قلت و نحن بالصلاة نختم الكلام في الاخبار...
جلد اول کتاب و تا پایان مباحث سنت را دارد؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالوهاب، تا: 2 ذیقعده؛ افتادگی: آغاز؛ تملکی به تاریخ 1158؛ تاریخ وقف: 1254؛ جلد: مقوایی، 262گ، 27 سطر، اندازه: 19×31 سم [ف: 5-40]
آغاز:... یحتاج الفاظه في جلها لا في کلها الى جلها مما یدلل من مسالك شعابه صعابا، و یکشف عن وجوه فرایده... قال الشيخ جمال الدين ابو عمرو ابن الحاجب؛ انجام: قوله: عدم الحد، فان الحدود یدرا بالشبهات واحد... القطبي: الصحيح انه لاحد في الفروع الظنية لظهور تحریم النبيذ عنده، و لیس لان خرج عن الفروع...
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ افتادگی: آغاز و
انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 228گ، 29 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 37-385]
جلد سوم کتاب و از بحث مطلق و مقید می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ تملک: میرزا ابولفضل طهرانی؛ مهر: «علی الطباطبائي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 193گ، 26 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 20-52]
آغاز: بجمیعها فالدور من اللوازم و قال الادلة توقفها علی الاحكام؛ انجام: قوله اختار موسی قال تعالی و اختار موسی قومه سبعین رجلا الخطيبي.
خط: نسخ، کا: حسین بن خواجه غیب الله مقدمی، بی تا؛ 324 ص (1-324)، 15 و 31 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 24/3-44]
an-nuqūd wa-r rudūd fī š.-i muxtaṣar-ul uṣūl
کرمانی، محمد بن یوسف، 717-786 قمری
kermānī, mohammad ebn-e yūsof (1318 - 1385)
وابسته به: مختصر المنتهى = مختصر الاصول = مختصر این الحاجب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق)
همان کتاب قبل که آن را از اکمل الدين بابرتی می دانند و استاد عبدالحسین حائری با نفی این انتساب، مؤلف را شمس الائمه محمد بن یوسف بن علی کرمانی دانسته و دلائلی آورده اند.
آغاز: یا مفیض الخيرات و یا منزل البركات... اما بعد فلما توقف استنباط الأحكام الشرعية من مسکها... علی معرفة الصانع.
[بروکلمان ذیل یکم: 2538: 90 و 212؛ تیموری 3: 187 شذرات الذهب 6: 293-294]
آغاز: برابر؛ انجام: و نحن نقول کما قال الاستاد ارش نا الله و ایاکم لما ینفعنا... و زادنا من فضله... و علیه التكلان... واتفق الفراغ من تأليفه في وسط شوال سنه اثنین و ستین و سبعمایه بغداد و فرغ من تحریر کتاب النعوذ و الردود... تأليفه في وسط شوال سنه اثنین و ستین و سبعمایه بغداد و فرغ من تحریر کتاب النعوذ و الردود... تأليف الموتى العلامة... شمس المله... محمد بن یوسف بن محمد بن یوسف بن علی الكرماني... لسنة خمس و خمسین و ثمانمایه علی ید العبد محمد بن احمد بن محمد الاصطهباناتي.
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد اصطهبانی، تا: 855ق؛ تملک: ابو القاسم، محمد زک بن عبدالصمد قریه دتی، فخر الدين بن محمد مورخ 1066؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 1028 ص، 29 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 10-1721]
آغاز: برابر؛ انجام: و نحن نقول کما قال الاستاد... بحق النبي و آله.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در پایان شش برگ از شرحی است با عنوان ها «القطبي، الخنجي، الحلي، الخطيبي، السيد، الاصفهاني، التستري» که باید از همین شرح باشد؛ تملک: علی نقی بن محمد حسینی؛ واقف: دختر میرزا محمد علی، رجب 1182؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 705گ، 24 سطر (10×18)، اندازه: 18×26 سم [ف: 16-332]
آغاز: برابر؛ انجام: انه المستعان علیه التكلان و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و الصلوة علی النبي الامي محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ جلد: تیماج، 110ص، 21 و 24 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 45-250]
noqūl-ol fatāvā
مصطفی بن محمد، ق11 قمری
mostafā ebn-e mohammad (- 17c)
نقل فتاوای علی افندی است که از سوی مصطفی بن محمد گردآوری شده و پس از نقل عبارات فقهی به عربی، پرسش و پاسخ ترکی در خصوص همان بحث را آورده است. نسخه ای از این رساله در فهرست دارالکتب مصر گزارش گردیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15687
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي بین أحكام الشرع في کتابه المبين... و بعد، بو عبد مستفیض الطاف خدا و مستمسک حبل متین شرع غراً، مصطفی بن الشيخ محمد... کتاب الطهارة زید أبدست الور کن خلال وضوده حدث واقع اولسه وضوسی اتمام کفایت ایدر؛ انجام: زید مسلم کفره محله سنده او لا ملک منزلی عمرو ذمی... الجواب اولمازلر، کتبه علی الفقير عفی عنه... و تمامه في احکام الذمي...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: مشمع، 245گ، 21 سطر (7×15/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 39-656]
an-nuqūl-ul ma’ūzara fī ta‘aqqub-i mā fi-t takira
مفتی محمد طاهر
moftī, mohammad tāher
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24647
آغاز: بسمله. الحمدلله الناصر المعين یهدی من یشاء للمنور المبين و الصلاة و السلام؛ انجام: و هذا آخر الحواشي و الحمدلله المنان علی ما یسر لنا الى هذا التماشي... شمعون القبطيه
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
an-naqī = taḥqīq-un naqī
حنفی تبریزی، شمس الدين محمد، ق10 قمری
hanafī tabrīzī, šams-od-dīn mohammad (- 16c)
تاریخ تأليف: 24 ربیع الثاني 929ق
رساله کوتاهی است در حکم نقیضین در منطق و اقسام آن.
آغاز: بسمله، الحمد لمن لا نقیض له و الصلاة و السلام علی رسوله الذي لا نظیر له اعلم أن النقيض قد یکون في المفردات بان یعتبر مفهوم في نفسه بدون اعتبار صدقه علی شیء و یضم اليه معنی كلمة النفي فیحصل مفهوم آخر في غاية البعد عنه
انجام: لمن هو خالی الذهن عنهما هذا تحقیق الكلام في النقيض علی وجه ینحل کثیر من الشبه الموردة في مواضع عديدة کما لا یخفی علی من له تتبع و تدبر في العلوم
[الذريعه 157/11 شماره 999؛ دنا، ج10، ص 798]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از عصام الدين اسفراینی دانسته شده با عنوان «عکس النقيض»؛ خط: نسخ خوش خفی، کا: شیخ داودین نجم الدين محمد، تا: قرن 10؛ محشی به لفظ «منه رحمه الله»؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: مقوا، 4ص، 25 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 232-24]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: بافقی، نجم الدين محمود بن قاسم علی، تا: 909ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4گ (25پ-28پ)، 14 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: - 386]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: علاء الدين، تا: 946ق؛ مصحح، محشی با امضاء «منه سلمه الله تعالی»؛ جلد: گالینگور، ابعاد متن: 4×8، اندازه: 9×13 سم [ف: 2-447]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذا لا یستحیل ارتفاعها بذلك الاعتبار اذیجوزان لا یتصور شی من النقيضين یکن هو حال البين عنها
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 967ق؛ جلد: تیماج، 2گ (105-104)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 23-548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 967ق؛ کاغذ: اصفهانی، 4گ (63ر-66ر)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 22-229]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: کلبی، کلب علی بن پیر غیب، تا: 982ق؛ جلد: تیماج، 2گ (50پ-51پ)، اندازه: 12×21 سم [ف: 3-146]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب با تطبیق آغاز و انجام نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن نورالدین محمد شریف، تا: قرن 11؛ 2گ (70ر-71پ)، 20 سطر، اندازه: 8×18 سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 6گ (172پ-177ر)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 2-270]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است و با نام «رسالة في النقيض»؛ خط: نستعلیق، کا: منوچهری نائینی، محمد کاظم بن محمد، تا: قرن 11؛ 1گ (295ر)، قطع: وزیری [ف: 2-46]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج منقش، 2ص (140-141)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1-477]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالنبی عبدالرسول عثمانی، تا: قرن 12، جا: احمد نگر هند؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، 3گ، 17 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [اهدائی رهبر: 5-256]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (12ر-13ر)، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 1-445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1111ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 4ص (70-73)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 32-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اندکی قلم خوردگی دارد؛ 2گ (74-75)، 19 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 40-205]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف از آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن حسن، تا قرن 12 یا 13؛ جلد: مقوایی، 96گ، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 51-141]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن منحسن بن باقر موسوی ابا حسینی اما زنجانی، تا: 1298ق؛ 2گ (حاشیه 4ر-5پ)، 14 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 483-38]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ، 13 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 8-4819]
آغاز: برابر
تذکر: در فهرست از دوانی دانسته شده که با توجه به آغاز نسخه و نیز تاریخ نگارش رساله (ذکر شده در فهرست) نمی تواند از دوانی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 3گ، 13 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 155-2]
an-naqī fi-l mufrad wa-l murakkab
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 602/2
خط: نستعلیق، کا: علوی خلوتی، حسین بن حسن، تا: پنج شنبه 24 ربیع الثاني 929ق؛ جلد: تیماج، 4ص (9-6)، 26 سطر (5×12)، اندازه: 9×16 سم [سنا: ف: 1-388]
naqī-ul wujūd
ابن سهلان ساوی، عمر بن سهلان، - 450 قمری
ebn-e sahlān-e sāvī, ‘omar ebn-e sahlān (- 1059)
چاپ: با تبصره ساوی در 1337 خ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ 2گ (152پ-154پ)، 22 سطر [نشریه: 2-124]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1091/10- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-563]
آغاز: اعلم أن تحقیق نقیض الوجودية من الغوامض...
بی کا، تا: 1077ق؛ 5گ، قطع: خشتی [چند نسخه ف: - 388]
نکات - نفس
nokāt = hessīye = havās = havās-e zāher va bāten
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟-834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
چند رساله از او با عنوان «نکته» موجود است که می بایست از هم باز شناخت و همه نظم آمیخته به نثر است. نام های گوناگونی بدان داده اند هم چون «حواس»، «حسیه» «نکات»، «سر التوحيد»، «حکمت خلق مخلوقات» و غیره. تمامی آن ها در یک جا آورده شد و با سرآغازهای معلوم می توان آن ها را متفاوت دید.
آغاز: آغاز 1: بسمله الحمدلله الذي عین اعیان العالم... یا اخی اید که الله بروح الارواح اعلم... نکته میگویمت از...
آغاز 2: بسمله. الحمدلله و الصلاة علی رسول الله، قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) من فقد حساً فقد علماً. شعر: حواس ظاهر و باطن دهند آن دریاب ** روان بعلم معانی کنم بیان دریاب
آغاز 3: بسمله. الحمدلله الذي اظهر الأشياء بظهور کماله، و نور عیون العالم بنور جماله... بیت: عارفانه نکته ای خواهیم گفت ** گوهر معنی نکو خواهیم سفت
چاپ: در جلد دوم رساله های او (در ص 18-25) به کوشش دکتر نوربخش در تهران چاپ شده است.
[نسخه های منزوی 1132/2؛ فهرستواره منزوی 305/7 و 317/7 با عنوان حواس = نکات با آغازی که در رساله ایجادیه آمده است]
آغاز: برابر 1؛ انجام: ظهور است و بطون، و اولیه است و آخرية. بیت: گر بدانی اول و آخر تمام ** ظاهر و باطن تو باشی و السلام
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق، درهامش؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز، 5گ (128ر-132پ)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6 سم [ف: 8-271]
آغاز: برابر 2؛ انجام: تصرف نتواند اما تعشق باقی باشد. بیت: دايماً جان بتن بود مشتاق ** هم چو داروغه ای بملک عراق
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه 860ق، درهامش؛ کاغذ: ترمه، 5گ (134پ-138ر)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6 سم [ف: 8-272]
آغاز: برابر 3؛ انجام: صورت و معنیش بهم دریاب ** نظری کن
به هر دو قسم نگربمنه وجوده
خط: نستعلیق، کا: کاتب، شیخ السلام بن حسین، تا: غره ذیحجه860ق؛ 9گ (160ر-168پ)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6 سم [ف: 8-274]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-210]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: دوشنبه 25 جمادی الثاني 1084ق؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-210]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-211]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ جلد: میشن، 4گ (220پ-223پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-674]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ 3گ (321پ-323ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-676]
خط: نستعلیق، کا: اردستانی، محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ جز دو رساله چاپ نوربخش (13/2و101/4)؛ 7گ (514ر-520ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-679]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق، 6ص (61-66)، 17سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-521]
آغاز: قال رسول الله: من فقد حساً فقد علماً بیت: حواس ظاهر و باطن ده اند آن دریاب ** روان بعلم معانی کنم بیان دریاب؛ انجام: شوی دل زنده گر میری بعشقش ** چنین مرگی مرا عمریست تا شد / نمیرد نعمت الله حاش لله ** که دل زنده بدرگاه خدا شد
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 5گ (150پ-154ر)، 14 سطر (8×14) [ف: 41-691]
آغاز: برابر 3؛ انجام: صورت و معنیش بهم دریاب ** نظری کن بھر دو قسم نگر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 7 ص (192-198)، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 32-157]
آغاز: برابر 3؛ انجام: صورت و معنیش بهم دریاب ** نظری کن بهر دو قسم نگربمنه وجوده و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد بن فاضل، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221گ، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 51-63]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 3ص (68-70)، 26سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 32-310]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ 7ص (84-90)، 26سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 32-310]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 8ص (893-900)، 17سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-522]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 22 ص (908-929)، 17سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-522]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ 5گ (160ر-164ر)، 17 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4-670]
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد علی بن عزیز، تا: 1258ق؛ 5 گ (164ر-168پ)، 17سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4-670]
آغاز: برابر 3
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 5ص (319-315)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-150]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 6ص (260-255)، 29سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-149]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/56عکسی
آغاز: برابر 2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1311]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 4ص (294-291)، 29سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-149]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/59عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1312]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 3ص (297-295)، 29سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف:32-149]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/65عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1313]
آغاز: برابر 2 انجام: ظاهر و باطن تو باشی و السلام.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 4ص (191-188)، 25سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-600]
آغاز: الحمدلله و الصلوة عی رسول الله .. قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) من فقد حسا فقد علما؛ انجام: همچو داروغه بملک عراق.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 3ص (193–195)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-600]
آغاز: برابر 3؛ انجام: نظری کن بهر دو قسم نگر.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ کاتب در صدر آن نوشته: «رساله في بیان سر التوحيد من ادق اشاراته» هر یک از مطالب آن عنوان «نکته» دارد؛ مجدول؛ 6ص (214-219)، 25سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-602]
در فهرست با عنوان رساله نکات «قوای روحانیه» آمده؛ خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298ق؛ 11ص (122-132)، 23 سطر، اندازه: 16/7×21/6 سم [ف: 5-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 13ص (307-319) [ف: 10-1673]
آغاز: برابر 2؛ انجام: گر بدانی اول و آخر تمام ** ظاهر و باطن تو باشی و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 6ص (39-44)، 15 سطر، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 32-60]
nokāt-e bīdel dehlavī
بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبدالخالق، 1054-1133 قمری
(1645-1721)bīdel-e dehlavī, ‘abd-ol-qāder ebn-e ‘abd-ol-xāleq
مجموعه ای از نکات عرفانی، اخلاقی، ادبی و امثال است که شامل نثر، نظم، رباعی، غزل، مسمط، مخمس و غیر آن می باشد. آغاز: بسمله حمد مبدعی را که تردد اعیان کیف و کم موقوف تحریکی است ... نکته 1- اگر منکر نبوت نئی باحضرات جز بتعظیم پیش میا...
چاپ: ضمن کلیات او به چاپ رسیده است؛ هند، سنگی، 1287ق، وزیری، 66ص (3-68)؛ دیوان بیدل مع نکات بیدل، کانپور: منشی نولکشور، 1893 م؛ هند، کانبور، نول کشور، 1914 میلادی
[فهرستواره منزوی 1045/8؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-336]
آغاز: اگر منکر نبوت با حضرات جز به تعظیم پیش میاد، انجام: هزار گل ز لب هرزه گوست رنگین تر ** تبسم لب زخمی اگر کشد آغوش...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای سر لوح مذهب، مجدول، مذهب؛ کاغذ: کشمیری، 60گ (426-367)، 15 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 29- 439]
آغاز: اگر منکر نبوت نشی با حضرات جز به تعظیم پیش میا؛ انجام: طینت آدمی بحکم الناس نیام مخمر اثبات غفلت است و اطلاق بیداری بر حقیقت غنودن انجامش...
خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ 257ص (193-449)، اندازه: 12×19 سم [ف: 47/1 -163]
آغاز: بسمله اگر منکر نبوت نه باحضرات جز بتعلیم...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، ابعاد متن: 6×13/5، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 2-400]
nokāt-ol ‘ārefin
منظومه ای است عرفانی که ناظم آن را جهت سید ابراهیم نامی سروده و در آن بسیار از محیی الدين جیلانی و نقشبند می ستاید و ظاهراً از طایفه نقش بندیه می باشد.
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 207
آغاز: خداوندا ره عرفان عطا کن ** دلم في الحال چون شمس الضحي کن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 52 گ، 10 سطر، اندازه: 14/5×18/5 سم [ف: 1-181]
nokāt-e fesāhat-e samāt
منیر لاهوری، منیر بن عبدالمجید، 1019 - 1054 قمری
(1611-1645)monīr-e lāhūrī, monīr ebn-e 'abd-ol-majīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/192
آغاز: الهي نمود همه نمایش تست و بهبود همه نیایش تو
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ 3ص (513-515)، 21سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-301]
nukāt-ul mubārakāt
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘(1801-19c)
محل تأليف: قزوین
شصت و شش مجلس در احادیث و آیات اخلاقی و وظائف دینی و ... که جلدی از کتاب بزرگ مؤلف «المستطرفات» می باشد.
آغاز: و یتحدثون ان في هذا الظهر روح کل مومن وبوادی برموت نسمة کل کافر؛ انجام: قالت والذی بعثك بالحق ما یملك رقبتی رجلا واحدا فالویل علی عایشه مع ما فعلت بعد النبي (صلی الله علیه و آله) مع علی. هذا آخر ما في مجلد الأول من کتابنا هذا.
از اواسط مجلس اول تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق، جا: قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ در آخر و حواشی نسخه خط مؤلف دیده می شود؛ 145گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4820]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3143/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... هذا مجلد من مجلدات کتابنا المسماة بالمستطرفات و هذه مجلد أولها؛ انجام: مع ما فعلت مع علی بعد النبي، هذا آخر ما في مجلد الأول من کتابنا هذا و سنوتی الى الباقي بعون الله الملك الباقي
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن لطفعلی قزوینی، تا: 15 محرم 1280ق، جا: قزوین؛ در حاشیه به خط مؤلف تصحیح شده؛ 149گ (1پ-149پ)، 12 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 8-373]
نکات متعلقة به بعض الآيات - التفسير
nokāt-e montaxabe az mn.-e rabī‘-ol abrār
اماسی، محمد بن قاسم، 864 - 940 قمری
(1460-1534)amāsī,mohammad ebn-e qāsem
وابسته به: ربیع الابرار و نصوص الاخيار؛ زمخشری، بن عمر (538-467ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3493
آغاز: بسمله هذه نکات انتخبتها من منتخب کتاب الابرار؛ انجام: فلا یبقی عقرب الاتبعته کتاب ربیع الابرار
اصل از محمود زمخشری، جامع نکات محیی الدين محمد خطیب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -588]
nukāt-un min-at tawārīx
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/47
آغاز: أن آدم علیه السلام اوصی لابنه شیث ... و القيام بحقوق الله تعالی؛ انجام: ملکوا هذه المدن الثلثة قسمتی کل واحد منهم مدينة...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (184) [ف: 15-153]
nokātī az eskandar rūm va pādešāhān-e 'ajam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1039/9-طباطبائی
آغاز: اسکندر رومی را چون اجل موعود سر وقت آمد وصیت نامه به مادر خود نوشته به مقدونیه فرستاد.
در ذیل پایان این بخش حدیثی است منقول از حضرت اميرالمؤمنين علی علیه السلام؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص (316-317)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 23-343]
النكاح - آداب النكاح
نکاح - آداب زناشویی
an-nikāḥ
طوسی کاشانی، حسین بن عبد الله، ق9 قمری
tūsī kāšānī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh(-15c)
رساله ای کوتاه در فقه استدلالی که بر مشرب شیعه امامیه نگاشته شده است. به نظر می رسد این کتاب همراه برخی کتاب های فقهی یک مجموعه را تشکیل می داده و تنها این کتاب به طور کامل و یکی دو برگ نیز از کتاب دیگری که تاریخ کتاب بر روی آن مانده بر جای مانده است.
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 102
آغاز: بسمله، کتاب النكاح وفیه مقدمه ومقاصد اما المقدمة ففیها فصول الاول في ماهیته وفضله وفیه خمسة مباحث الأول الاقرب ان النكاح حقيقة في العقد مجاز في الوطي؛ انجام: الثالث عشر لو قال لابن الملاعنة لست ابن فلان ... فهو قذف یحدله و کذا یحد لو قال...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 7 ربیع الثاني 868 ق (پایان کتاب الوصيه یا العتق)؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ برگ آخر مربوط به کتاب الوصية (یا کتاب العتق) است که به اشتباه به آخر کتاب النكاح چسبانیده شده و تاریخ کتاب فوق مربوط به آن کتاب است؛ جلد: مقوا؛ 30گ، 29 سطر، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف مخ]
an-nikāḥ = ṣīyaġ-un nikāḥ = šurūṭ-un nikāḥ
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
(1486-1534)mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn
رساله کوتاهی است در انواع نکاح و شرایط آن که به نظر می رسد بخشی از یک کتاب فقهی باشد. در نهایت برخی نسخه ها از محقق کرکی دانسته شده، گرچه در بسیاری از فهارس ناشناس آمده و نام های گوناگون دارد.
آغاز: الحمدلله و الصلاة علی محمد و آله. لاریب ان النكاح ینقسم الى دائم و متعة. و الدائم یعتبر فیه صلاحية الزوجين لایقاع عقد النكاح...
انجام: احلت لك نظرها، أو تقبیلها اقتصر علیه فقط لا غیر و السلام علی من اتبع الهدي و دین الحق ... تمت الرسالة
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 10؛ نامبوب است؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (70پ-71پ)، اندازه: 13/3×19/1 سم [ف: 9-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علیجان بن سلطان بایزید کو کدی، تا: 939ق؛ در حاشیه نشانی «ع ل» دارد که اشاره به نام کر کی می باشد، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 3گ (123پ-125پ)، 12 سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 2-273]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم یقول قبلت لموکلی فلان. من املاء شیخنا الأعلم الأفخم علی بن عبدالعالی.
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140 (8201)؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1ص (268) [عکسی ف: 3-431]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابع: المهر، کقوله تعالی: و لیستعفف الذين لا یجدون نكاحاً أي مهراً، الخامس: السفاح، کقوله تعالی: الزانية الاتنكحها إلا زان...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «ع ل»؛ 2گ (61ر-62پ)، 15 سطر، اندازه: 7×11 سم [ف: 39-608]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (173پ-175ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 11-90]
an-nikāḥ
بابلی، حسن، ق 11 قمری
bābelī, hasan (-17c)
در آداب و مستحبات و مکروهات و واجبات نکاح، مشتمل بر چند باب و ایراد برخی از خطبه های نکاح.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3656/8
آغاز: نکت و اسرار و فروع بینات و ابکار جمعتها علی مذهب الاصحاب و رتبتها علی أبواب الباب الأول في تعریفه؛ انجام: لاتنقضی العدة للاخلال بمراد الشارع فلم یحصل الامتثال و الله الموفق للافضال ولیکن هذا آخر ما أوردناه.
کاتب: ناصر بن خزام، تا: قرن 11؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 25گ (120-96)، اندازه: 15/5×22 سم [محدث ارموی مخ: 3-1129]
nekāh
فاضل خراسانی، محمد
fāzel-e xorāsānī, mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2839/10
آغاز: بسمله. حمدله .. بدان که باید دانست که لفظ نکاح و تزویج را متعدی می کنم؛ انجام: مجموع شد هفتاد و دو
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی، تا: 1231ق، جا: خبوشان؛ جلد: تیماج، 4گ (122پ-125ر) [ف: 10-1683]
an-nikah
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
(1800-1865)ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
شرح مزجی استدلالی است بر «ارشاد الأذهان» علامه حلی. مسائل نکاح و انواع آن را به نحو استدلالی مورد بحث قرار داده و ضمناً احکام طلاق و رضاع و مصاهره را نیز بیان کرده است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... کتاب النكاح وقد اختلف في انه حقيقة في الوطى أو العقد او فیهما أو مجاز فیهما علی اقوال
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1299ق.، رحلی، 33ص
[الذريعه 300/24 شماره 1568]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمسألة محل التأمل وان کان ما ذهب إليه المشهور لایخ عن قوة مع انه احوط
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 83گ (36-118)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 21/1 -673]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 361/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-421]
آغاز: (بر نیم برگی الحاقي) بسمله. الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین، اما بعد تفضیل زوجاته علی غیر هن بان جعل ثوابهن؛ انجام: (بر برگی الحاقي) و قالت هی بل في شعبان قدم هو لدفع اليمين لا نفاقها علی وقت الاسلام و الخلاف في ان العدة هل انقضت قبله ام لاو الأصل بقاها.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مجدول؛ جلد: مقوا، ابعاد متن: 10/5×18، اندازه: 17/5×23 سم [رشت و همدان: ف: -1665]
آغاز: برابر؛ انجام: او فعل ظاهر في القبول و قبض ان لم یکن في ید الموهوب و لو طلق الزوج بعد البيع او الرهن او التدبير او التلف او العتق. هذا آخر ما و جد بخطه الشريف قدس سره في النكاح
خط: نستعلیق، کا: عبد الرسول ساروی، تا: سه شنبه 11 شوال 1296 ق، برای افقه الفقهاء شیخ جعفر سلمه الله؛ در اول نسخه چنین نوشته شده: «هذا ما کتب قدس الله روحه بخطه الشريف في بدو امره في النكاح وقد کتبت ذلك من خطه بلا واسطة و هو شرح علی ارشاد العلامة بطریق الشرح المزجي»؛ 100گ (67-166)، 20 سطر (10×16)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 2-169]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمسألة محل التأمل وان کان ما ذهب اليه المشهور لا یخ عن قوة مع انه احوط
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: رمضان 1298ق؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 21/1-673]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمسألة محل التأمل وان کان ما ذهب اليه المشهور لا یخ عن قوة مع انه احوط
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، اندازه: 17×21 سم [ف: 21/1 -669]
nekāh
بفرویی یزدی، محمد باقر بن محمد حسین، ق13 قمری
bafrūī yazdī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hoseyn(-19c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2784/3
آغاز: بسمله الحمد لله الذي احل النكاح و حرم الزنا و السفاح؛ انجام: موجود: خود زوج صیغه بگوید.
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن حسین ابراهیم بیدائی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 9گ (77-85)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 4-1426]
nekāh
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
(1824-1902)hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far
تاریخ تأليف: شب چهارشنبه 2 ربیع الثاني 1288ق
رساله مختصری است با عناوین «مسئله، مسئله» که در آن تعدادی از مسائل نکاح وطلاق تحت عنوان «مسئله» به طور مختصر و کوتاه بیان شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1043/9 - 6/133
آغاز: بسمله الحمدلله وسلام علی عباده الذين اصطفی ... و بعد بعضی از برادران ایمانی خواهش نمودند که رساله مختصر در خصوص نکاح بنویسم ... مسئله بدان که درنکاح بلوغ و عقل و قصد و رضا و لفظ شرط است؛ انجام: و بی اذن بر او داخل شود که شاید مرد به آن میل کند ورجوع کند و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ، 16 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-2115]
nekāh
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، 1252 - 1334 قمری
(1837-1916)čahārdehī, mohammad “alī ebn-e modarres-e mohammad nasir
احکام نکاح را با توضیحاتی مختصر و اشاره به بعضی از گفته های فقها و ادله و رد و ایراد آورده و تا احکام شیر دادن نگاشته شده و گویا ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8524/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... نکاح در شریعت مطهره از مستحبات مؤكده است و در او فواید دنیویه و اخرویه است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 34گ (1ر-34ر)، اندازه: 15×20 سم [ف: 22-105]
an-nikāḥ
تهرانی، ابوالقاسم
tehrānī, ab-ol-qāsem
بحث و شرح مؤلف است در مسأله ای از نکاح درباره عقد موقتی که به هر حال اجل در آن ذکر نشده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 276/3
آغاز: مسألة. المشهور علی ما حکی علی ان عدم ذکر الاجل نسیانا او قصدا یوجب انقلاب العقد الى النكاح الدائم و تنقیح البحث یتوقف علی امور الأول أن الزمان مطلقا ظرف وقوع؛ انجام: یلازم عادة الى قصد الدوام بحصول البدا فیما قصده اولا و لعل ذلك هو اوجه لتفصیل بین عدم ذکر الأجل نسیانا او عمدا و فیما تقدم غنبتة عن الإطناب في رده وانا اوردناه ذلك بمجاله...
یک فائده در «اخلال بذکر اجل في المتعه» و فائده ای دیگر در «امتناع استعمال اللفظ في اکثر من معنی واحد»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ، 18سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 5-1995]
an-nikāḥ
ناشناخته:
آغاز: بما لا فائدة فیه. النكاح مستحب للغنی و الفقير؛ انجام: انه یضیع للمال و لا یقر علیه تمت (کذا).
این کتاب که حاوی مبحث نکاح است بخشی از یک کتاب فقهی می باشد، در این تأليف گاهی به ادله مسائل اشاره شده و شمار مباحث نیز با حروف هجا مشخص گردیده است. به عنوان مثال: الفصل الرابع: في الآداب و فیه «ی» مباحث «1» یستحب لمن اراد العقد ان یتخیر من النساء من یجتمع کرم الأصل ... «ب» یستحب لمن اراد عقد النكاح ...، الفصل الثاني: في اولیاء العقد و فیه «ل» بحثاً؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 46گ، 25سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 21-1614]
شرح مزجی است بر یکی از متون فقهی شافعی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 19سطر (8×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-6]
آغاز: و ثانیهما لیس له ذلك حتی تنقضی عدتها كالمطلقة رجعیا؛ انجام: و ان کانت في عدتها...
رساله ای است در مبحث نکاح، به علت ناقص الطرفين بودن نسخه نام مؤلف و کتاب عجالة شناخته نشد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالجبار تونی، تا: 1135ق؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 5-624]
آغاز: کتاب النكاح و اقسامه ثلاثه. القسم الأول في النكاح الدائم ... الفصل الأول في آداب العقد و الخلوه؛ انجام: در فصل چهارم اسباب التحريم: حکم صغیر الحيوان في النزح و حکم کبیره. قد تمت الكتاب لیله الخامس من ذی الحجه (سده سیزدهم)
ازدواج زن و مرد، نکاح اقسام و احکامی دارد که این رساله درباره آن اقسام و احکام است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ بالای صفحه برگ 121 ر چنین آمده: «کتاب از محمد علی» که شاید همان محمد علی کاتب بخش حیض (ش 3926) باشد که نامش در برگ 119ر دیده می شود؛ جلد: چرم، 7گ (120پ-126ر)، 11-21 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 17-182]
آغاز : الحمدلله حمداً كثيراً یلیق بجنابه و شكراً جميلاً یناسب لنواله و الصلوة علی محمد و آله کتاب النكاح و الكلام هذا في مقدمة و مقاصد المقدمة ففیها أمور الأول في معنی النكاح لغة و شرعاً فاعلم أن الأصحاب قداختلفوا في معنی النكاح؛ انجام: فیجب حینئذ الحكم بعدم الانعقاد وفاقاً للمشهور المعروف.
شامل: مقدمه و اندکی از مقصد اول، گویا بخشی از کتابی فقهی است به صورت استدلالی، مؤلف از صاحب ریاض به عنوان «السيد المرحوم» یاد می کند، کتاب نکاح شامل مقدمه و چند مقصد است، در شروع مقصد اول عبارت کتاب چنین است: «و اما المقاصد فالأول منها في العقد و الكلام فیه الصيغة و ما یلحقها و أولياء العقد وما یتعلق بذلك هذا فالبحث هنا في مطلبین المطلب الأول في الصيغة و ما یلحقها من الأحكام»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 127گ (5پ-131پ)، 15سطر، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 2-457]
احتمالاً یکی از شرح های «شرایع الاسلام» محقق حلی باشد که شرح مزجی و استدلالی است، «الثالث في اللواحق وهی ثلاثة الأولى لا خلاف بین المسلمين في أنه یجوز النظر الى وجه امراة پرید نکاحها وان لم یستاذنها او کفیها بل الاجماع بقسمیه علیه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 197گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: -74]
آغاز: بسمله قوله کتاب النكاح. قد اشتهر بین الفقهاء و اللغويين انه في اللغة بمعی الوطي و قد نقل علیه الاجماع؛ انجام: ولکن الاقوى ان یقالان الأصول مختلفة في المقام نظراً الى ان البائن علی اقسام. به هنگامی که مؤلف در شعبان 1268ق نزد استادش درس می خواند، این رساله را تدوین نموده است، گویا از شاگردان صاحب جواهر بوده است که بر کتاب استادش یادداشت هایی نوشته؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با قلم خوردگی هایی در متن و افزودگی هایی در حاشیه؛ جلد: تیماج، اندازه: 15/5×22 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -47]
بی کا، بی تا؛ خریدای از محمد علی صفری دائم؛ اندازه: 19/9×24/9 سم [رایانه]
انجام: و صرح بعض الاصحاب بانه لا یصح العقد علی ما لا یتمول کحبه الحنطة.
بی کا، بی تا؛ 3گ (53پ-55پ) [رشت و همدان: ف: - 1709]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 214گ، اندازه: 16/3×21/6 سم [رایانه]
آغاز: عن مقتضی الأصل و المدح علی ترك الشهوات الراجحه الى شرعه لحصر النفس و منعها عن اللذات؛ انجام: انه امر اخر لاتعلق له بالشهاده علی الاقرار الذي مع ثبوته لا یجب علی الحاكم استفصاله لعموم مواخذه العقلاء باقرارهم و لکن مع ذلك...
این اثر مشتمل بر بعضی از احکام نکاح است که به لحاظ افتادگی از آغاز و انجام آن معلوم نشد کدام کتاب است و مولف آن کیست، تعدادی از فصول این نسخه که مشخص شده اند عبارتند از: فصل الثاني في آداب الخلوه بالمرءة، فصل الثاني في العقد، فصل الثالث في اولیاء العقد، فصل الرابع في اسباب التحريم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم مصنوعی، 163گ، 17-20 سطر (9-10×15-16)، اندازه: 16×21/7 سم [ف: 265-18]
آغاز: اما الاول فنقول لکل واحد منالزوجین حق یجب علی صاحب القيام به؛ انجام: النظر الثاني في التفويض و هو قسمان ... الرابع، لو تزوج المملو که ثم اشتراها فسد النكاح
بخش هایی از رساله ای در بیان احکام فقهی نکاح است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 3گ (321-323پ)، 16سطر (16-11/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 17-419]
آغاز: بسمله - لا اشکال في اعتبار الكفائه في صحة النكاح کمالا اشکال في اعتبار التساوي في الاسلام؛ انجام: هذه الأخبار خصتنا في الأخذ منهم و الأخبار الخاصة المتقدمة منقناً (کذا) في تزویجهم و الحمدلله رب العالمين.
رساله در باب نکاح است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: مقوا، 13ص، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 2-176]
nekāh
ناشناخته:
آغاز: ... وملخص آنست که اخبار باعث و سبب انعقاد صیغه نمی شود و اگر چه کلامی صادق باشد چه جای این که کلامی کاذبی بوده باشد پس باید عاقد این معنی راقصد نکند بلکه این را قصد کند؛ انجام: پس ذکر آن ها در این جا مناسب نیست زیرا که از ... خارج است و بیان آن ها محول است بر کتبی که علمای ما رضوان الله علیهم اجمعین در این باب تصنیف کرده اند و به این جا ختم می کنیم کلام را در حالی حمد می کنیم خدا را بر اتمام این رساله و صلوات می فرستیم بر خاتم پیغمبران
مؤلف که از شاگردان سید علی طباطبایی (1231ق) صاحب ریاض المسائل بوده رساله حاضر را به صورت نیمه استدلالی در احکام و فروعات مساله نکاح به رشته تحریر در آورده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 22 شوال 1225ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 60گ، 20 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف مخ: -77]
در فضیلت نکاح و آنچه به آن تعلق دارد؛ بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 3گ (237ر-239پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-338]
آغاز: ... و دروی فضیلت بسیار و ثواب بیشمار است در آیات؛ انجام: و اگر تعیین نکنند ظاهر آنست که مستمر مالک فسخ کند با منع باقی
رساله ای است مختصر و مفید در بیان احکام نکاح که در باب متعه به بحث مفصل پرداخته است؛ خط: نستعلیق، کا: قزوینی، میرزا اسحاق بن محمد، تا: با تاریخ 1294ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 22گ (74ر-95پ)، اندازه: 10/5×16/5 سم [مؤيد: 3-355]
آغاز: بسمله، پس از حمد و ستایش پروردگار و درود نامحدود بر رسول اکرم و آل اطهار چون نکاح و ازدواج از مهم ترین امور اجتماعی است؛ انجام: جلو گیری از شیوع طلاق و نظایر آن که در نظر است سعادت این جامعه تکمیل گردد.
در این رساله ابتداء نکاح بحث شده و سپس عقد و نکاح و آداب و شرایط آن آمده و بعد از آن از طلاق و صیغه (=متعه) و انفاق و ترک انفاق و مهر و عده و عیوب در نکاح مفصل سخن رفته است. نویسنده که متکی بفقه شیعه بوده و سعی کرده از آخرین فتاوای فقهای شیعی مطلب بیاورد؛ خط: تایپی، بی کا، تا: 1353ق، جا: تهران؛ تایپ شده به وسیله ماشین تایپ نه عکس؛ اهداء به مرحوم حاجی محتشم السلطنه؛ جلد: گالینگور، 40گ، 24سطر (15/5×20/5)، اندازه: 21×28/5 سم [ف: 6-333]
آغاز: الحمدلله الذي احل المزاوجة و النكاح ... اما بعد باعث بر تسوید این که فرزند اعز ابوالخیر طول الله عمره
چند فصل بسیار مختصر است برای مبتدیان در فضیلت و آداب و صیغه نکاح، نگاشته شده برای فرزند اعز ابو الخير و به روش مذهب شیعه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 7گ (1پ-7پ)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 23-134]
آغاز: هرگاه بیش از چهازن بعقد دوام داشته باشد حرامست ... سؤال اگر دختر باکره را کسی دخل کند بزنا و حامله شود ... جواب بسمله هر گاه دختر مدخوله در عقد کسی نبوده و .. سؤال وجواب های فقهی است درباره عقد نکاح و دیگر احکام
مربوط به ازدواج، احتمالاً منتخبی از سؤال و جواب های فقهی میرزای قمی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 7گ، 22سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 4-2083]
آغاز: بدان که معقوده پدر بر پسر حرام است مطلقا اعم از آن که به عقد دائم باشد؛ انجام: معصوم فرمود این فعل مکروه است و شیر و گوشت آن باکی ندارد
رساله از نظم خاصی برخوردار نیست و بیشتر به احکام موانع سببی نکاح مانند رضاع پرداخته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21گ (87ر-107پ)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 2-238]
آغاز: فصل اول در بیان فضیلت تزویج و آداب مجامعت و معاشرت زنان و کیفیت تربیت فرزندان و معاشرت ایشان است. در فضیلت تزویج کردن و نهی از رهبانیت به سندهای معتبر؛ انجام: دویم وفا به عهد و پیمان کردن خواه با نیکو کار و خواه با بد کردار سیم نیکی با پدر و مادر خواه نیکوکار باشند و خواه بد کردار و در حدیث دیگر فرمود که ادنانی حقوق پدر و مادر آن است.
رساله ای است در دوازده فصل که عمده فصول آن در موضوع نکاح وفضیلت و آداب آن است و سپس به بیان کیفیت تربیت فرزند و آداب رفتار با والدین می پردازد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مکتوب در حاشیه شده، مجدول؛ جلد: تیماج، 28گ، اندازه: 16×24 سم [ف مخ: 5-2238]
nikāḥ-u ab-il murta i‘ fī awlād-i ṣāḥib-il laban
مشهدی، محمد فاضل بن محمد مهدی، ق 11 قمری
mašhadī, mohammad fāzel ebn-e mohammad mahdī(-17c)
فایده فقهی ارزنده ای است در باب نکاح و رضاع که در آن حدیثی مشکل را به بحث نهاده و ضمن نقل اقوال علمای گذشته و اساتیدش از جمله علامه مجلسی، نظرات خود را به صورت استدلالی بیان کرده است.
آغاز: بسمله. و به ثقتی، تحقیق خبر و توجیه اثر یتعلق بالرضاع یخلو من غموض و صعوبة رواها مشایخنا الثلاثة في أصولهم الأربعة بأسانيدهم الصحيحة عن علی بن مهزیار قال سأل عیسی بن جعفر بن عیسی أبا جعفر الثاني عن امرأة أرضعت لی صبياً فهل یحل لی أن أتزوج بنت زوجها؟ فقال لی: ما أجود ما سألت.
انجام: و أمثاله كثيرة یظهر بالتتبع و الله تعالی یعلم مقاصد أوليائه و حقایق أحكامه.
[الذريعه 406/21؛ طبقات أعلام الشيعة قرن 12 ص 575]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج منقش، 4گ (205پ-208ر)، 14 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: -189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن عبدالغفار، تا: 1110ق [رایانه]
nikāḥ-ul bāliğat-ir rašīda
؟ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161-1231 قمری
(1748-1816)tabātabā'ī karbalā'ī, “alī ebn-e mohammad ‘alī
رساله ای است در بررسی حکم انفراد دوشیزه بالغه رسیده به عقد نکاح در شرایطی که پدر با داشتن شرایط ولایت، حضور داشته باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3519/5
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين. مسئله: اجمع الاصحاب علی جواز انفراد البالغه الرشيده بالعقد اذا لم یکن لها أب او کان و لم یکن بشرائط الولايه. و انما اختلفوا مع وجود الاب الجامع الشرايط الولاية علی اقوال خمسه؛ انجام: اما عن الاول فیان في تلك الأدله من الجانبين ما ینفی الشريك.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ واقف: محمد حسن بن محمد قزوینی؛ جلد: تیماج، 8گ (160پ-167پ)، 22سطر (9×15)، اندازه: 16×21 سم [ف: 16- 39]
nikāḥ-u bint-il muznī-yu bi-hā min-ar riļā‘a
خوانساری، علی اکبر بن ابراهیم، - 1271 قمری
(1855-)xānsārī, ‘alī akbar ebn-e ebrāhīm
اگر شخصی با زنی زنا کند آیا می تواند با دختر رضاعی او ازدواج کند؟ این رساله استدلالی در پاسخ این پرسش نوشته شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3568/3 - 18/88
آغاز: سؤال دختررضاعیه ضعیفه مزنی بها را ... جواب اقول اختلف الأصحاب في أن الزنا ان کان سابقاً علی العقد؛ انجام: والحصر المستفاد من الموثقة المذكورة معارض بالحصر المستفاد من رواية زرارة الضعيفة بحسب السند والقوية من وجوه أخر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 8گ، 27 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 8-4821]
an-nikāḥ bayn-a ixwān wa axawāt-ul murta i‘īn
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
(1760-)xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn
دختر و پسری که با هم شیر خورده اند (اخوان رضاعی) آیا خواهران و برادران آن ها می توانند با یک دیگر ازدواج کنند. در این رساله بر جواز این مسأله استدلال شده و پاسخ به رساله ملا ابوالحسن (؟) می گوید که در عدم جواز این موضوع نوشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5565/3
آغاز: الحمدلله الذي جعل الرضاع لحمة كلحمة النسب و الصلاة علی الدليل اليه سیدنا محمد الناصع الحسب؛ انجام: و شاکرین له علی حصول المرام مصلین علی رسوله و آله الكرام علیهم السلام إلى یوم القيام
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 29گ (43پ-71ر)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 14-326]
an-nikāḥ bayn-al ‘īdayn
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، -1151 قمری
(1739-)xātūn ābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh
از فوائد میر محمد حسین بن میر محمد صالح خاتون آبادی داماد مجلسی (1037-1110ق) رساله ای به نام «النكاح بین العبيد و بیان حکمه» در الذريعه (ج 24ش 1573) و «قرن 12 طبقات ص 199» هست که گویا همین کتاب باشد و غلط چاپ شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2047/3
آغاز: اعلم انه دار علی ألسنة الناس كراهة النكاح بین العيدين ... الفطر و الاضحي ... وقع نکاح عايشة في شهر شوال ... قال النبي (صلی الله علیه و آله): لانکاح بین العيدين ... بین صلاة العيد و صلاة الجمعة ... هی علی الحرمة او الكراهة ... حررها اقل الطلاب علی الطباطبائي کا: علی بن عبدالکریم طباطبائی، تا: دهه دوم جمادی الاول 1273ق، جا: اصفهان؛ جلد: مقوایی، 1گ (62)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 11-182]
nikāḥ-uṣṣaġīra li-ġara-i maḥramīyat-i umm-i-hā
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟ -1208 قمری
(1714-1794)qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm
تاریخ تأليف: 1 ذیقعده 1191ق
در آن، رساله آقا باقر وحید بهبهانی را در بطلان عقد بر صغیره به مدت یک روز به خاطر محرم شدن با مادروی (که به شکل سؤال و جواب است) به صورت کامل درج نموده است.
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 76/10
آغاز: بعد الحمد لجناب ربنا المتعال و الصلاة و السلام
خط: نستعلیق، کا: کاشانی، باقر بن امین، تا: 4 شوال 1195ق؛ 16گ (171ر-186پ)، قطع: خشتی [چند نسخه في: - 221]
nekāh-e fozūlī
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
(1819-1885)tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965ق)
حاشیه ای است بر این عبارت «الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقيه» شهید ثانی «مسئله لو زوج الفضولي الكبيرين فلما اطلع احدهما اجار ثم مات المجيز وبعد ذلك اجاز الاخر فلابدان یحلف ایضا لدفع تهمة الميراث ... وهل یثبت علیه المهر لو کان هو الزوج» که مؤلف در هنگام تدریس شرح لمعه نگاشته است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8931/2 - 59/151
آغاز: بسمله، حمدله وبعد فیقول العبد الجاني محمد بن سلیمان الطبيب التنكابني انی في حال مباحثتی لکتاب الروضة مع جماعة من الاجلة الاخلة
خط: نستعلیق، کا: موسی الطبيب التنكابني، تا: سه شنبه 27 ربیع الثاني، اواسط بهار 1327ق؛ 6گ (40-45)، 18 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4821]
nikāḥ-ul kitābīya
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟-1208 قمری
(1714-1794)qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm
تاریخ تأليف: سه شنبه 20 شعبان 1170ق
رساله ای استدلالی درباره حکم ازدواج با اهل کتاب (یهود و انصاری و مجوس) در یک «مقدمه» و پنج «مسأله» که ازدواج با آن ها را به ازدواج دائم یا منقطع صحیح نمی داند. عناوین رساله: المقدمة: في أنواع الكفر و تعیین اهل الكتاب؛ مسأله 1. في حکم مناكحة سائر الكفار غیر الفرق الثلاثة؛ 2. في حکم العقد الدائم علی الفرق الثلاثة؛ 3. في حکم التمتع منهن؛ 4. في وطی اهل الذمة بملك اليمين؛ 5. في اسلام أحد الزوجين دون الاخر.
آغاز: الحمد لولیه ... لما کان مسألة نکاح الكتابيات من معضلات
المسائل الفقهية و مشکلات الأحكام الفرعية.
انجام: و لم یثبت کون أمر النكاح منها، و الله تعالی یعلم حقائق الأحكام و حججه علیهم السلام...
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7578/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ جلد: مقوایی، 17گ (69پ-85ر)، اندازه: 16×20 سم [ف: 19-386]
نکاح المتعة - المتعة
nikāḥ-ul mut‘a
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
(967-1045)alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn‘
تاریخ تأليف: محرم 427ق
رساله استدلالی است بر جواز متعه و این که لازم نیست که هر نکاحی دارای طلاق باشد چنان که فقهای اهل سنت دررد شیعه این موضوع را مطرح می کنند.
آغاز: قال الشريف المرتضي رضی الله عنه استدل بعضهم علی نکاح المتعة بأنه نکاح لایصح دخول الطلاق فیه، فوجب الحكم بفساده قياساً علی کل الأنكحة الفاسدة فیقال للمستدل بذلك هذه طريقة قياسية
انجام: مما لا یدخله الطلاق قد کان حاصلاً مع الاباحة المتقدمة بلا خلاف و ذلك دلیل واضح علی فساد هذه العلة و ما یفسد به هذا القياس کثیر و في هذا القدر كفاية.
چاپ: بیروت، 1422ق، همراه مجموعه مسائل المرتضي
[الذريعة 392/20؛ مكتبة امیر المؤمنين 277/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 2گ (53پ-54ر)، 23 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 32-749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (166و167)، 18سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 28-569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: افندی، عبدالله بن عیسی بیگ، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 1گ (16ر-16پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 18-52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه خزانه غرویه که نسخه ای قدیمی و صحیح بوده، مصحح؛ 3ص (3-5)، 17سطر [میراث شهاب: س 18 ش 1-40]
nikāḥ-ul mut'a
صیمری، حسین بن مفلح، -933 قمری
(1527-)saymarī, hoseyn ebn-e mofleh
رساله فقهی و استدلالی مختصری است در اثبات اباحه نکاح متعه و ابطال نظر مخالفان با استفاده از آیات و روایات شیعی و سنی. غیر از «خلاصة الايجاز في المتعة» است.
آغاز: الحمدلله مرشد اولیائه الى معرفة أحكامه و صلی الله علی محمد و آله و بعد فهذه مسألة في اثبات نکاح المتعة بالدلایل وابطال قول المخالف فیها بالدلیل.
انجام: والظن لایعارض اليقين الثبات بالضرورة من دینه علیه السلام فقد ثبقت الا باهة وبطل التحريم و هو المطلوب.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 908ق، جا: سلماباد؛ در پایان مقابله و انهاء مؤلف دیده می شود؛ 5گ (11ر-15ر)، اندازه: 13×23 سم [ف: 5-434]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ملک ش 2147/3 به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 7گ (204پ-210پ)، اندازه: 11/5×18 سم [محدث ارموی مخ: 1-22]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ملک ش 2147/3 به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 4گ، 24سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 8-4820]
nikāḥ-ul mut'a min fiqh-i ahl-is sunna
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7387/13
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1ص (27)، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31 سم [ف: 16-530]
nikāḥ-ul mut‘a wa tazwīj-ul bint-ar ra ī‘ li-ajl-il maḥramīya
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1217ق؛ محل تأليف: قم
بحث استدلالی در محرمیت یا عدم محرمیت زن به مردی که دختر شیر خوار این زن را به قصد محرمیت صیغه کرده و پدر این شیر خوار که شوهر آن زن می باشد فوت کرده، آیا این زن جایز است به عقد نکاح آن مرد که دختر شیر خواره این زن را برای محرمیت صیغه خوانده در آید یا نه؟
آغاز: بسمله، اذازوج زید بنته الرضيعة بعمرو في مدهساعتة بازاء درهم متعة لاجل محرمية امها له لاغیر ثم مات زید و ارد عمرو نکاح امها فهل یحرم لانها من امهات النساء او هی محرمة بنفس النكاح و سایر الادلة او یجوز نکاحها لبطلان نکاح الصغير...
انجام: في یوم العلق و الزلزال و الصلوة علی محمد و آله الطيبين و اصحابه المرضيين خیر حجب و آل.
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1319ق، رحلی، 5ص (جوامع الرسائل: صص 600-604)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (50پ-56ر) [ف: 5-439]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -291]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یحکم بکونه ولد الزنا و الملحق بمن اشتبه علیه الأمر من الوالدين هذا...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 11ص (430-440)، 24سطر [ف: 2-154]
‘an-nikāḥ-ul munqaṭi
رساله مختصری است در نکاح متعه و بیان صیغه های مختلفی که در عقد آن می توان خواند.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4217/20
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. اعلم أن النكاح المنقطع سائغ في شرع الاسلام دل علیه قوله تعالی فما استمتعتم به منهن فأتوهن أجورهن؛ انجام: و لو عقد علیها مدة متأخرة عن العقد لم یکن له النكاح فیما بینهما و لاأن ینکح أختها و لذلك أحكام آخر لیس هذا محل استیفائها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ (217پ-219پ)، اندازه: 11/5×18 سم [محدث ارموی مخ: 3-1621]
نکاح نامه - دو دیباچه نکاح
nekāh-nāme
شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
(1762-1844)šaftī bīd-ābādī, mohammad bāger ebn-e mohammad naql
به صورت سؤال و جواب.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2909/5
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 2گ (64پ-65پ)، اندازه: 14/8×21/3 سم [ف: 6-161]
nekah-name
غیر همانند:
آغاز: اللهم الف بینهما بروابط الألفة و الوداد ... اما بعد، سبب تحریر این خطاب مستطاب؛ انجام: تاریخ وقوع آن شد خیر عقود. و الحمدلله اولاً آخراً و باطناً. قد فرغت من تسویده...
رو نویس سند همسری «شهزاده سلطان بن سلطان ابو الغالب سلطان حمزه میرزا بهادرخان با رقیه بیگم دختر نواب معلی القاب ... سلطان الوزراء اعتماد الدوله العلية .. عماد الاسلام .... سليماً سلماناً» به مبلغ یک هزار تومان طلای رایج یک مثقالی، به تاریخ «خیر عقود» 990ق، منشی نکاحنامه بهاء الدين محمد عاملی (شیخ بهایی، 1030 ق)؛ خط: ثلث، کا: احمد بن قوام الدين محمد حسینی مرعشی، تا: 1110ق، جا: سورت هندوستان؛ 4گ (88پ-91) [ف: 2-259]
آقا عبدالحی پسر حاجی موسی قزوینی یزدی و معصومه خانم دختر حاجی علی رضا بکا بین چهل تومان و پنجاه مثقال صیرفی طلا و یک کنیز حبشی به بهای ده تومان و یک اطاق فرش غالی و نمد و سه سهم گرمابه (حمام شاه)؛ بی کا، تا: شنبه 26 جمادی الاول 1193ق [فیلمها ف: 1-709]
صورت کلیشه ای یک نکاح نامه است که به خطی درشت تر از باقی قسمت های نسخه و پشت برگ پایانی نوشته شده با عبارات
«فلان»؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای رکابه؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (163پ)، 17سطر، اندازه: 19/4×30/9 سم [ف: 27/1-82]
نکاح نامه میرزا ابوالحسن خان مشیر الملك؛ بی کا، تا: جمادی الأول 1245ق؛ در قاب گرفته شده است [نشریه: 5-274]
آقا میرزا محمد صراف پسر آقا میرزا جانی و خدیجه خانم دختر آقا میرزا محمد هاشم به کابین 210 تومان از زر و رخت ابریشمی و جز آن و شال ترمه و کنیز و مس و آب ده محمد آباد چاهوک و خانه ای در گازرگاه؛ بی کا، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1248ق [فیلمها ف: 1-709]
نمونه یک نکاح نامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ 1ص (269)، 18-16سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 45-19]
آقا محمد اسماعیل تاجر شیرازی و زن او بی بی نور خانم دختر میرزا محمد تاجر بهشتی شیرازی با کابین یک قرآن مترجم که بیست تومان بیارزد و 250 تومان نقد روپیه محمد شاهی و یک غلام حبشی سی تومانی و یک کنیز حبشی سی تومانی و شش من ابریشم، مورخ 17 رمضان 1254؛ بی کا، تا: 17 رمضان 1254ق [نشریه: 5-266]
آقا محمد پسر آقا میر علی اکبر هراتی شیرازی و خدیجه خانم دختر حاجی ملامهدی قندهاری به کابین پنج هزار تومان؛ بی کا، تا: 23 ذیحجه 1284ق [فیلمها ف: 1-708]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي احل النكاح بفضله العميم و حرم الزنا و السفاح بعدله الجسيم والصلوة والسلام ... زیبا ترین عروسی که سراپا ناز واز سعی مشاطکان بی نیاز است محمد فردیگانه ای است؛ انجام: و چهار سیم از ملک مسطور محدود فوق بر حسب شرع انور بملکیت زوجه معظمه مسطوره مستقر و برقرار شد.
عقدنامه ای است مشتمل بر مقدمه ای ادیبانه و گزارش عقد نکاح بین میرزا علی محمد فرزند میرزا شفیع مستوفی خاصه دیوان اعلی و فاطمه سلطان خانم صبیه نایب الا یاله اسد الله میرزا در شب عید فطر 1291ق، نسخه بسیار زیبا و هنری است و مهرهای متعددی دارداز جمله از زین العابدين فارسی و احمد بن ملا محسن و هدایت الله و علی بن آقا خان و ذوالفقار و دیگران؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شب عید فطر 1291ق؛ مجدول مذهب؛ 8گ، 6-4سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 5-2909]
آغاز: هو المؤلف بین القلوب بسمله الحمدلله الذي أنس أبانا آدم علیه السلام بأمالبشر حوا في جنات النعيم؛ انجام: مناكحة صحيحة شرعية مشتملة علی الايجاب و القبول بهذا العقد المبارك الميمون عقدنامه نکاح في ما بین میرزا سید رحیم بن آقا میرزا حسین و فاطمه بی بی بنت سید احمد است در سال 1338 با ذکر مهریه و لوازم جهیزیه و بذل و بخشش هایی که به طرفین تعلق می گیرد از جمله زمین های منطقه بید هند، این عقد نامه به تأييد ده نفر از بزرگان رسیده و مختوم به مهر آنان شده است؛ خط: نسخ، بی کا تا: جمادی الثاني 1338ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح؛ 6گ، 6سطر، اندازه: 13/5×22 سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -148]
آغاز: الحمدلله الذي أحل النكاح بفضله العميم و حرم الزنا و السفاح بعدله القويم
عقدنامه ای است مربوط به سال 1350ق بین دو تن از بزرگ زادگان، در پایان آن شهادت 14 نفر بر صحت اجرای صیغه عقد ثبت شده است؛ خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 26 ذیحجه 1350ق، مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب؛ جلد: گالینگور، 5گ، 8سطر، اندازه: 20/5×33/5 سم
[حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -147]
میرزا محمد رضا پسر حاجی میرزا محمد رفیع و بی بی رخشنده سلطان دختر حسن علی خان با ششصد تومان رایج شیراز با یک دستگاه عمارت دویست تومانی در رمضان 1301 (نمایشگاه 232)؛ بی کا، بی تا؛ با سرلوح، آراسته به رنگ ها، یک صفحه 5 س و پنج صفحه 9س و چهار صفحه و بیست خانه برای بیست گواهی و سجل؛ 6گ، اندازه: 19×28 سم [ف: 17-134]
فتحالله پسر حاجی جعفر و بی بی مرضیه سلطان دختر ملامحمد حسین با کابین یک صد تومان در 11 ذیحجه 1295ق؛ بی کا، بی تا؛ اصل؛ جلد: طوماری، 1گ، 20 سطر (4×16)، اندازه: 21×40 سم [ف: 17-137] و [فیلمها ف: 3-117]
سلطان محمد میرزا پسر نواب امیرالامراء میرزا محمد خان قاجار و زرین کلاه خانم دختر معتمد السلطان شاه زاده احمد میرزا با کاین 22 تومان و پنج هزار و یک قرآن به بهای صد تومان و یک کنیز و یک برده مورخ 18 جمادی الثاني 1279 با سجل محمد صالح بن حسن موسوی در همان تاریخ و یک سجل دیگر؛ بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 5/2×8/5، اندازه: 4/7×11/5سم [ف: 17- 404]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ جلد: میشن مذهب، 1گ (1ر)، ابعاد متن: 10/5×17/5، اندازه: 14/6×23/3 سم [ف: 29/1 -244]
آقا حسن علی پسر آقاسی و فاطمه خانم دختر حاجی محمد اسماعیل به کابین 12 مثقال طلا و سی مثقال نقره و یک کنیز به ارزش بیست تومان و هشت من شاه مس و یکدانگ خانه در یزد، (خانه حاجی زمانی مورخ 1239)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-709]
نکاحیه ای به صورت دفترچه در 10 صفحه است، زوج محمد ابراهیم خان خلف حسین خان یزدی الاصل مقیم تهران، زوجه شمس الملوك خانم صبیه آقا میرزا محمد خان نبیل الدوله، مهریه مبلغ چهار صد تومان وجه ریالی به انضمام یک زوج لاله یکتا و یک جام آینه چهارده کرده و یک حلق هانگشتری الماس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای یک سرلوح کمکار؛ 6گ، 5سطر (8×14)، اندازه: 5/5×22 سم [عمومی ساری و تنکابن: و ف:119]
نکاح و رضاع - مسائل مشکل نکاح و رضاع
an-nikāḥ wa-ṭṭalāq
شامل صیغه عقد و طلاق و انواع آن و در آخر صورت عقدنامچه به زبان فارسی.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 733/3
آغاز: بسمله الحمدلله الذي احل التمتع و النكاح ... اما بعد فهذه کلمات وجیزه ...
بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، اندازه: 14×20 سم [ف: 2-841]
nekāh va talāq
با توجه به عبارتی که در آغاز مقصد چهارم نسخه، مشاهده می گردد، ظاهراً ترجمة الفيه میر عبد الحي باشد. مشتمل است بر ابواب در فضیلت ازدواج و نکاح مستحب و واجب و مباح؛ باب 1. بیان نکاح دایم؛ باب 2. بیان نکاح متعه؛ 3. بیان نکاح اليمين؛ 4. بیان مجامعت ملک اليمين؛ خاتمه: در بیان عده؛
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22919
آغاز پرده عفت و صلاح بمانند (افتاده) ایامی و صالحون از عباد و اما درویشان؛ انجام: و اگر حامله بوده باشد، عده او با بعد الاجلين چنانچه مذکور شد، منقضی گردد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: عبدالباقی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 29گ، 16سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 20-583]
’an-nikāḥ wa-l qa ā
رساله مختصر استدلالی است در نکاح و قضاء.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 537/3
آغاز: کتاب النكاح من تافت نفسه إلى النكاح و خاف من ترکه الوقوع في الزنا فانه یجب علیه التزويج و ما من عداه فصنفان احمدهما من تتق نفسه الى النكاح؛ انجام: ولکن احتمال الجواز في غاية القوة ولکن الاحط التراك و اما الصلح فلا اشکال في ... بی کا، تا: با تاریخ 1290؛ جلد: تیماج، 22گ (51پ-72ر)، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 2-412]
an-nikāḥ wa-l mut'a(mnz.)
زنوزی، حسن بن جعفر، ق13 قمری
zonāzī, hasan ebn-e ja‘far(-19c)
منظومه کوتاهی است در نکاح منقطع و احکام آن.
شروح و حواشی:
1- حبل النجاة؛ زنوزی، حسن بن جعفر (- قرن 13)
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 834/1
آغاز: الحمدلله علی الجميل ** و هکذا الثنا للجلیل / اليهنا فرد ولا شرك له ** لیس له کفوا و مشبه له / ثم الصلوة والتحیات علی ** نبینا شمس الضحي نجم العلي؛ انجام: و قیل تزویج الاماء عندنا ** یبحون بالا جماع و النص لنا / اختتم هذا بخیر الاختتام ** صل علی النبي آله الكريم / واسئل الله بان یجعله ** احسن قاعداً الى دارالسلام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1223ق؛ 3گ (1پ-3پ)، 15سطر، اندازه: 15/5×21 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -88]
'nekāh va nāfe
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26114
بی کا، تا: 979ق؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
نکاحیه - اسرار النكاح
منکاحیه - النكاح
an-nikāhīya = tazwīj-un nabī li-zaynab wa ruqayya min ‘utmān
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
(1486-1534)mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn
بدون نام مؤلف به چاپ رسیده است. سید محمدعلی روضاتی برای ما نگاشته که او نسخه ای از آن را در اختیار دارد و برایش محقق شده که از محقق کرکی است. (الذريعه)
[کتابخانه علامه روضاتی 164/1؛ الذريعه: ج 4ص 172؛ نک: نکاح امیر المؤمنين ابنته، ص 300]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [نسخه پژوهی: 1-154]
nekāhīyy
خراسانی، محمد، ق13 قمری
xorāsānī, mohammad(-19c)
رساله کوتاهی است در کیفیت اجرای صیغه نکاح دایم و منقطع.
تبریز؛ خادم حسینی؛ شماره نسخه: 72/6
آغاز: بسمله حمدله اما بعد این چند کلمه ای است در قواعد عقد نکاح به طریق اختصار؛ انجام: ضمن علی الأنام أن أغناهم بالحلال عن الحرام فقال في کتابه المجيد تا آخر خطبه اولی قد وقع...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 6 ربیع الثاني 1235ق؛ 4گ (202-199)، اندازه: 14/5×21/5 سم [اوراق عتیق: 1-104]
nekāhīye
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23831
آغاز: بسمله، الحمدلله کافران در جنه الماواي نهادند قدم؛ انجام: بتاریخ یوم پنج شنبه 23 ذی القعده الحرام 1310
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج [رایانه]
النكت - اجوبة المسائل
النكت - النكت في علم النجوم
nokat
منجم، ابراهیم
monajjem, ebrāhīm
در این کتاب، که اصل آن عربی بوده، از کواکب و اقترانات و طوالع و اسهام و غیره بحث می شود و چنان که در مقدمه آن آمده است: «چون خواهی که بدانی که اندر عالم چه خواهد بود از تأثيرات کواکب نگه کن اندر کتاب تا چگونه است نخست باید که تقویم بدانی و صاحب سنه و همه کواکب را بدانی که کی اند و چون ایستاده اند و اتصال چون می کنند با یک دیگر چون همه بدانستند باشد».
آغاز: بسمله، بدانکه این کتاب ابی معشر بلخی است که نامش نکت گویند که ترجمه کرده است ابراهیم منجم...
[فهرستواره منزوی 3098/4]
آغاز: برابر؛ انجام: باب در آن که چون قمر از اجتماع یا استقبال منصرف شده خالی السير باشد در برج حمل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 64ص (1-64)، 26 سطر (9/5×16)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 2-425]
آغاز: برابر؛ انجام: اما ادریس نبی (علیه السلام) گفته که مدت ما بین القرآن و اعظم ما ستون فیه بقدر ما بین الستة القرآن و موضعه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 14/5×20 سم [اهدائی رهبر: 9-61]
an-nukat-ul adabīya fi š.-il fawā'id-işşamadīya
فاضل حکم آبادی، محمد بن حسن، ق 14 قمری
fāzel-e hokm ābādī, mohammad ebn-e hasan(-20c)
وابسته به: الفوائد الصمدية = صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق)
تاریخ تأليف: 22 ذیحجه 1298ق؛ محل تالیف: تبریز
شرح توضیحی نیکویی است با عناوین «قال، أقول» بر رساله «الفوائد الصمدية» شیخ بهاء الدين عاملی، با نقل گفته های بسیاری از نحویین بزرگ.
آغاز: الحمد لله الذي جعلنا من المتوجهين الى نحوه بصرف الهمة اليه بالایمان و عصمنا بالتمسك بحججه من الزيغ و الطغيان
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9346
آغاز: برابر؛ انجام: و نجعله آخر المرام من هذا الشرج المنيف الذي تم بأحسن الاتمام و ختم بأفضل الختام...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: پارچه، 258گ، 17سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 24-137]
نکت الارشاد - غاية المراد في شرح نکت الارشاد
an-nukat-ul i'tiqādīya = r.-ul jawābīya = al-masā'il wa- 1 jawābāt = al-i'tiqādāt
؟ فخر المحققين، محمد بن حسن، 682 – 771 قمری
(1284-1370)faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan
رساله مختصری است در اصول اعتقادی امامیه به صورت سؤال و جواب که با عنوان «فان قیل کذا، الجواب کذا» آمده؛ در پنج «فصل»: 1. معرفت خداوند متعال و صفات ثبوتیه و سلبیه؛ 2.
عدل حکیم؛ 3. در نصب انبیاء و رسل و معجزه و عصمت؛ 4. در نصب امام و ائمه شیعه؛ 5. اعاده بعد از مرگ. این رساله با نام های گوناگون معرفی شده که از آن جمله «النكت الاعتقادية» است و همین نام باعث شده عده ای آن را به شیخ مفید نسبت دهند زیرا رساله ای دیگر با نام «النكت في مقدمات الاصول» از شیخ مفید هست که در موضوع و شکل بندی کار شباهت تامی به این رساله دارد. این رساله در قالب 107 سؤال و جواب با عنوان «فان قیل - فالجواب» آمده و دیگری شامل 97 سؤال و پاسخ است که با عنوان «فان قال - قل» تنظیم شده است. نسبت دومی به شیخ مفید مسلم است ولی در نسبت این رساله به شیخ مفید هیچ قرینه ای یافت نشده است جز آن که تفاوت بسیار زیاد نثر و نوع استدلال این دو رساله نافی این نسبت است. برخی آن را به علامه حلی نسبت داده و برخی از آن فخر المحقين فرزند او دانسته اند که بیشتر به استناد نوشته ای است که بر برخی از نسخه ها دیده شده است. آن چه روشن است این که این رساله از مفید نیست ولی نسبت آن به دیگری نیازمند قرائن بیشتری است. رساله دیگری با عنوان «عقائد الفخرية» به فخرالمحققین نسبت داده شده که با این رساله متفاوت است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد فهذه عقيدة قادنی الدليل اليها و قوی اعتمادی علیها جعلتها بعد التوضيح و التبيين تحفة لاخوانی المؤمنين تقربا الى الله الكريم و طلبا لثوابه الجسيم راجیا ان ینتفع بها الطالبون انه خیر موفق و معین و رتبتها علی فصول الفصل الأول في معرفة الله تعالی وصفاته الثبوتية و السلبية ایها العاقل انزل نفسك منزلة المسؤل فان قیل لك انت حادث او قدیم؟ فالجواب حادث غیر قدیم و کل موجود سوی الله تعالی حادث ممکن غیر قدیم...
انجام: و کل ما أخبر به المعصوم فهو حق؛ و الا لم یکن المعصوم معصوما؛ فکل ما أخبر به النبي فهو حق. و هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه المقدمة و لنختمها بآية من کتاب الله العزيز و هی «سبحانك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
چاپ: چندین بار به نام شیخ مفید چاپ شده، آخرین بار در ضمن مصنفات شیخ مفید چاپ شده است و در میراث اسلامی، دفتر چهارم، با نسبت به فخر المحققين نیز به چاپ رسیده است؛ این کتاب به این صورت و با این نام، با نسبت آن به شیخ مفید، اولین بار در بغداد توسط مرحوم هبة الدين شهرستانی، توأم با تصحیح ایشان در سال 1343 ق چاپ گردیده است؛ دانش پژوه آن را به فارسی در آورد و با متن در تهران به سال 1324 و با نسبت به مفید به چاپ رسانده است.
[الذريعه 302/24؛ فهرست آثار خطی شیخ مفید در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی رضا مختاری، 1413ه، ص (145-149)؛ النكت في الاصول: دار المفيد للطباعة و النشر، بیروت 1414ه، تحقیق؛ سید مح حسینی جلالی، ص 8 (رساله دوم از مجموعه 10)؛ ریاض العلماء 193/2 و 77/5؛ ريحانة الادب 306/4؛ مقدمة کتاب تجرید الكلام؛ الشيخ المفيد و عطاؤه الفكري الخالد 142-149؛ معجم التراث الكلامي 418/5 و 78/5]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ 11گ (38پ-48پ)، 21سطر، اندازه: 10×17 سم [محدث ارموی مخ: 3-1622]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: جمال الدين علی بن مجدالدین سدید منصوری استرابادی، تا: 865ق؛ 11گ (66پ-76پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2-119]
خط: نسخ، کا: عبدالله جرجانی، تا: غره محرم 873ق؛ 23گ (1پ-23پ)، 15سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: -67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: شمس الدين فرزند نصیر، بالوکلاتی، تا: 882ق؛ تملک: حاجی محمد؛ 18گ (1-18)، 15 سطر، اندازه: 5×12 سم [ف: 30-357]
خط: نسخ، کا: عزالدین ابن نجم الدين استر آبادی، تا: شنبه اواخر شعبان 892ق؛ جلد: تیماج، 16گ (27پ-42پ)، اندازه: 12×17 سم [ف: 15-185]
آغاز: برابر؛ انجام: في زمان نوح علیه السلام فعدنی مستحق في ذلك الزمان و وجودك.
از این رساله تنها برگ اول آن باقی مانده است؛ خط: نسخ، کا: مساعد بن علی شبانی، تا: 899ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 1ص (166پ)، 17سطر، اندازه: 12×16 سم [اوراق عتیق: 2-372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امام قلی بن ملا محمد بن ملا اسکندر بن ملا جمال الدين، تا: قرن 10؛ نسخه در هامش کتاب «مفتاح الغرر» کتابت شده؛ جلد: مشمع قهوه ای، 10گ (72-81)، سطور مورب، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 40-619]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ملا موسی گیلانی؛ 12گ، 17سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 1-174]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1842عکسی
انجام: فان قیل من امام الزمان فالجواب القائم المنتظر المهدي ... فان قیل ما الدليل علی وجوده؟ فالجواب الدليل علی ذلك أن کل زمان.
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، نام کتاب در صفحه عنوان «رساله عقیده شیخ فخرالدین پسر علامه حلی» ثبت شده [عکسی ف: 5-259]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کلاری استر آبادی، حسام الدين بن حسین، تا: احتمالاً قرن 10ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 10گ (55پ-64ر)، 15 سطر (8×10/5)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-673]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1658عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-77]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 17گ (3پ-19پ)، اندازه: 13×18 سم [ف: 21-210]
خط: نسخ نازیبا، کا: علی بن حسین بن علی بن حسین بن الصائم حسینی عنقانی، تا: شنبه 1 جمادی الثاني 902ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 14گ (2پ-15ر)، اندازه: 12×16 سم [ف: 3-298]
خط: نسخ، کا: آدم بن علی بن حسین بن غنایم، تا: چهارشنبه 13 جمادی الاول 939ق، جا: سلادر جزیره؛ جلد: میشن، 6گ (10پ-15ر)، اندازه: 15×20 سم [ف: 6-69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله اصفهانی، تا: 23 شوال 949ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه مجدالدین (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 48گ، 11سطر، اندازه: 12×18 سم [محدث ارموی مخ: 3-1622]
خط: نسخ، کا: احمد بن شمس بن ناصر لیثی حلی، تا: 960ق؛ 10گ (49پ-58پ)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 13-161]
آغاز: فان قیل لك انت حدث ام قدیم فالجواب حادث غیر قدیم و کل موجود؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 962ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: محمد مؤمن طباطبائی، محمد بن محمد کلحاهی؟؛ جلد: تیماج، 39ص (72-110)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 24/3-38]
آغاز: ابن علی الهادي الجواد العسكرى ثم محمد ابن الحسن الخلف الحجة ... فان قبل ما الدليل علی امامة هؤلاء المذكورين؟ فالجواب: الدليل علی ذلك؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 973ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 3گ (1ر-3پ)، اندازه: 10×14 سم [ف: 39-7]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن سلطان محمود، تا: شوال 982ق؛ اندازه: 9×16/5 سم [ف: 1-228]
آغاز: برابر؛ انجام: والکوثر الذي در فهرست ناشناس و با عنوان «رساله در کلام» آمده؛ کا: محمد بن یوسف چرکسی، تا: 985ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 8گ (75-82)، اندازه: 18/5×19/5 سم [ف: 4-1234]
خط: نستعلیق، کان محمد زمان، تا: 25 ربیع الثاني 993ق؛ اندازه: 13×18 سم [ف: 21-998]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مقصود علی طالقانی، تا: 1000ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 10گ (52پ-60پ)، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 16-45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالأ قرن 10 یا 11؛ جلد: چرم، 10ص (6-15)، 24 سطر، اندازه: 20/6×26/7 سم [ف: 43-11]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 22گ، 11سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 23-150]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 33گ (1پ-33پ)، 9سطر، اندازه: 11×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1622]
خط: نستعلیق، کا: محمد معین بن محمد یوسف عقیلی استر آبادی، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 12گ (223پ-234پ)، 16سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموی مخ: 3-1622]
در فهرست ناشناس؛ بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-695]
آغاز: فالجواب الضرورة قاضية بانا لم اکن موجودا في زمان نوح علیه السلام فعدمی متحقق في ذلك الزمان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد رفیع طبسی، تا: 1007ق؛ افتادگی: آغاز؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 8گ، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4823]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن کمال الدين داود، تا: 1007ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 17ص (66-82)، 13 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 11-556]
آغاز: حادث فان قیل ما حد الجوهر وما حد العرض؟ فالجواب
الجوهر هو المتحيز والعرض هو الحال في المتحيز فان قیل ماحد المتحيز فالجواب المتحيز هو الحاصل في حیز؛ انجام: برابر
از ماقبل «الفصل الثاني في العدل»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 صفر 1019ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 8گ، 19سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 8-4822]
آغاز: ما الدليل علی انك حادث فالجواب سبق العدم علی وجودی دلیل علی حدوثی فان قیل ما الدليل علی ان العدم سابقاً علی وجودك فالجواب الضرورة قاضية؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: هادی، تا: 1022ق؛ 13گ (1-13)، 14سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 3-60]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1156/1
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-334]
خط: نسخ، کا: فشندی ساوجبلاغی، عبدالرحیم بن هدایت الله، تا: رجب 1022ق، جا: تهران؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12سطر (7×11)، اندازه: 13×16 سم [ف: 16-424]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: لحسائی، علی بن علی، تا: 25 جمادی الاول 1037ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 6گ (32-47)، 17-11 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 22-7]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 6 ربیع الثاني 1041ق؛ اندازه: 10×19 سم [ف: -208]
بی کا، تا: با تاریخ 1071ق [ف: -28]
خط: نسخ، کا: قاینی، ملک محمد بن الله ویردی، تا: رمضان 1073ق [ف: 3-37]
انجام: برابر
از نیمه فصل چهارم تا آخر؛ کا: محمد بن حاکم بن حسن، تا: 1 محرم 1076ق؛ کاغذ: سپاهانی، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-413]
آغاز: و تعمیمه بعمامته ورکوبه ناقته و امثال ذلك فان قیل من الامام بعد علی علیه السلام؛ انجام: برابر
بخشی از انتهای کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن جاسم بن حسن، تا: غره محرم 1076ق؛ افتادگی: آغاز؛ رکابه دارد؛ 3ص (2-4)، 19سطر [میراث شهاب: س 18ش 1-46]
آغاز: حادث غیر قدیم فان قیل ما حدث الحادث و القديم فالجواب الحادث هو الموجود المسبوق بالعدم و القديم هو الموجود الذي لم یسبقه العدم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن میر محمد طاهر حسینی رازی سبزواری، تا: پنج شنبه 11 صفر 1077ق، جا؛ تهران؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 5-482]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، کا: طالقانی، محمد بن سیاوش، تا: پنج شنبه 4 شعبان 1079ق؛ جلد: مقوایی، 25ص (118-142)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 2- 239]
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالواحد بن حاجی محمود، تا: 18 شوال 1083ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد هاشم الموسوي» (بیضی)؛ 18گ (3پ-20ر)، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1622]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: مقابله شده در 1085ق؛ در صفحه عنوان به رساله نام تحفة الاخوان داده شده چون در دیباچه لفظی آمده؛ 12گ (146پ-157پ) [ف: 1-512]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1659عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-78]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2105/3عکسی
همان نسخه بالا [ف: س 18ش 1- 39]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2105/4عکسی
همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18 ش 1-40]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: شعبان 1087ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ اندازه: 17×25 سم [ف: 20-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد بن یحیی قرینی، تا: سه شنبه 3 ذیقعده 1093ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 18گ، 13سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4822]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1099ق؛ کاتب در انتهای نسخه نام کتاب را «تحفة المومنين» ذکر نموده و شاید اینعنوان از گفته مؤلف در خطب آغازین کتاب «جعلتها بعد التوضيح و التبيين تحفة لاخوان المومنين» اخذ شده باشد؛ جلد: تیماج، 15گ (259پ-273پ)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 12-35]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، ابعاد متن: 7/5×14، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3-1501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح؛ 11گ (100پ-110پ)، 15 سطر، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 37-709]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-930]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی، تا: 22شعبان 1101ق؛ جلد: تیماج، 28گ، 10سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4822]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست شناخنه نشده و با عنوان اصول دین بدون نام مؤلف معرفی شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1117ق؛ 10گ (25پ-34پ)، 19سطر (6/5×14)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 12-25]
بی کا، تا: شنبه از دهه دوم جمادی الاول 1155ق؛ جلد: تیماج، 10گ (132ر-41پ)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 24-251]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (19پ-23ر)، قطع: خشتی [چند نسخه - ف: -60]
انجام: مرید الأفعال نفسه و هو المطلوب فان قیل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص است؛ 3گ (102پ-104ر) [ف: -252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، 11گ (1پ-11ر)، 15سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 39-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ محشی؛ 10گ، 14سطر (7/5×14/5)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 39-317]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 شعبان 1207ق؛ مصحح، محشی با عبارت «لمحرره محمود»؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ (13-3)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-179]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 567/1عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 155-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فتحعلی زند سبط کریم خان زند، تا: سه شنبه دهه اول ربیع الاول 1233ق، جا؛ تهران؛ در نسخه با عنوان رساله «الاستنبولية في الواجبات العينية» از شهید ثانی معرفی شده؛ جلد: مقوای زرد، 4گ، 32سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 8-4822]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: 1234ق؛ 18گ، 15سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: 8-4822]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج، 10گ، 16سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: -398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن علی اصغر ملایری، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×20 سم [ف: 33/2 -136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن حاجی بابا، مازندرانی، تا: شنبه 17 رمضان 1243ق؛ محشی؛ از برگ 92 تا 95 اصول الدين شیخ الطائفة محمد بن حسن طوسی آمده؛ جلد: ساغری، 15گ (81-95)، 14سطر (6×11)، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 28-132]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن غلام حسین، تا: 22 ذیحجه 1244ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -221]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسینعلی بن حاجی محمد، تا: 1254ق؛ 10گ (43پ-52ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 27-256]
خط: نسخ، کا: حسینی، مهدی بن اسماعیل، تا: 1259ق؛ 18گ (53پ-70پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 17-206]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: ابن شیخ حاجی بابا کازرونی، تا: 1260ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 22گ (1پ-22پ)، 8سطر (7×13)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 18-201]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ 13گ (3-15)، 13-14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 8-4822]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین قلی بن ابوعلی بن کربلایی حسین قلی پازواری مشهور به بابا، تا: 1275ق؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 7گ (120پ-126پ)، 16سطر، اندازه: 18×22 سم [649-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1276ق؛ با نشانی بلاغ؛ جلد: مقوا، 18ص (72-55)، اندازه: 10×17 سم [ف: 33/2 -150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی، مجلسی الماسي اصفهانی (از احفاد علامه مجلسی)، تا: 14 رجب 1279ق، برای آقا میرزا محمد هاشم؛ 15گ (15-1)، 14 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 28-409]
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیحجه 1279ق؛ 7گ (11پ-17پ)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 2-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان عبدالجواد بن لطفعلی قزوینی، تا: 15 محرم 1280ق، جا: قزوین؛ در حاشیه به خط مؤلف تصحیح شده؛ 10گ (165پ-174پ)، 12 سطر، اندازه: 17×21 سم [374-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 23 محرم 1288ق؛ جلد: تیماج، 6گ (144پ-149پ)، 22 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1621]
خط: نسخ، کا: هشترودی تبریزی، عبدالله بن محمد حسن، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 1گ (110ر-110پ)، 21 سطر، اندازه: 17×21 سم [اوراق عتیق: 2-339]
نسخه اصل: کتابخانه سید علی عدنانی خرمشهر؛ خط: نسخ نازیبا، کا: عیسی بن حسن بن عبد الله بن مرهون بن محمد آل شهاب درازی بحرانی، تا: 1304ق؛ 58ص (41-98) [عکسی ف: 3-463]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1316ق؛ کاغذ: هندی، 8گ (12پ-19پ)، ابعاد متن: 11×20، اندازه: 20×32 سم [ف: 12- 370]
خط: نسخ، کا: هشترودی تبریزی، عبدالله بن محمد حسن، تا: 1345ق، جا: غری نجف اشرف؛ 6گ (86ر-91پ)، 21 سطر، اندازه: 17×21 سم [اوراق عتیق: 2-339]
خط: نسخ، کا: تبریزی، عبدالله، تا: 1370ق؛ 21گ (87پ-107ر)، 11سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 2-272]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن عباس، تا: پنج شنبه صفر؛ مانند نسخه ش 262/2 کرمان که در فهرست (41: 3) از آن یاد شده؛ قطع: ربعی [ف: 17-106]
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، شکرالله بن رضاقلی، بی تا؛ در پایان آمده «من حاجی ملا جعفر الاسترآبادي» که درست نیست؛ جلد: تیماج، 18گ (347-364)، 20 سطر (8/5×14)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-622]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 12گ (2ر-13ر)، 12سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 11گ (35پ-45ر)، 17سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 38-419]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مقصود علی طالقانی، بی تا؛ محشی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-279]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ 10گ (100پ-109پ)، اندازه: 12/5×19/5 سم [مؤيد: 2-50]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ تملک: سید محمود بروجردی مؤلف مسلی المصابين، سید محمد حسین علوی بروجردی [تراثنا: س 13ش 4-140]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف در فهرست نیامده است، به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: حسینی، جمال الدين حسین بن مرتضی، بی تا [تراثنا: س 2 ش 4-61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (146ر-153ر)، 17سطر، اندازه: 13×24/5 سم [میراث اسلامی: دفتر دهم –70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 101گ (138-148)، 17سطر (8/5×17)، اندازه: 14/5×26 سم [ف: 19-296]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 18گ (1پ-18پ)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 4-287]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 28گ (11پ-38پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 23-136]
خط: نسخ، کا: شمس الدين بن علاء الدين بن فخرالدین حسینی کورسرخی، بی تا؛ جلد: تیماج، 15گ (10پ-24ر)، 13سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 24-280]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 25گ (96پ-120ر)، 22 و 20سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 6-101]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ، (31پ-38ر)، 15سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-98]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 19گ (1-19)، 12سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8-4822]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 15گ (39پ-53ر)، اندازه: 13×17 سم [ف: 2-279]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 7گ (26ر-33پ)، اندازه: 18×22 سم [ف: 7-218]
آغاز: الموجب ... الفعل سبب اشتماله علی مفسدة صارفة الايجاد و كراهية لافعال عبده عبارة عن نهیه ...... فان قیل اما الدليل علی انه مرید لافعال نفسه فالجواب ... انه تعالی خصص وجود الحوادث بوقت دون وقت. آغاز ترجمه: و كراهية افعال بنده است یعنی نهی کرده است که معنی حرام نکنند هرگاه اختیار؛ انجام: برابر؛ گاه معصوم نباشد پس جمیع اخبار دروغست و باطل، پس ثابت شد که حضرت النبي (صلی الله علیه و آله) معصومست جمیع اخبار که آورده حق است الحمدالله رب العالمين.
کا: ملا محمدرضا شوشتری، بی تا؛ افتادگی: آغاز، ترجمه زیرنویس دارد؛ تملک: محمدرضا در شوال 1319؛ یادداشت استعاره محمدطاهر از حاج سید اشرف؛ جلد: مقوایی، 12گ (1ر-12پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 39-71]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذه عقيدة قادنی الدليل اليها و قوی اعتمادی علیها جعلتها بعد التوضيح و التبين تحفة الاخواني؛ انجام: الفصل الرابع في الامامة، فان قیل حكمة الله تعالی تقتضی نصب الامام ام لا فالجواب...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 16گ (30پ-45پ)، 29 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 33/1 -125]
an-nukat-ul i'tiqādīya(t.)
ناشناخته:
ترجمه تحت اللفظي است از النكت الاعتقادية؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-640]
آغاز: بسمله، حمدله أما بعد چنین گوید حقیر فقیر مفتاق الى رحمه رب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17گ (22-38)، 12 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 2-859]
an-nukat-ul badīta fi taḥqīq-iš šī‘a
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
(1665-1710)bahrānī, soleymān ebn-e 'abd-ol-lāh
تاریخ تأليف: 1104ق
در معنی تشیع و بیان فرق مختلف شیعه که دارای اهمیت هستند با آوردن نمونه هایی از اعتقادات آنان و نقل دوازده حدیث در تعیین فرقه ناجیه، در یک «مقدمه» و هشت «فصل» مشتمل بر بیان اعتقادات: شیعه امامیه، زیدیه، کیسانیه، ناوسیه، اسماعیلیه، فطحیه، واقفیه، غلات.
آغاز: الحمدلله الذي وقفنا للاقتفاء بآثار العترة الطاهرة عند اختلاف الأهواء و جعلنا الفرقة الناجية بین الثلاث وسبعین الاقتباسنا من مشكاة هدایتهم عند تشتت الآراء...
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 194/17 و 213/17عکسی
آغاز: برابر ؛ انجام: و جمیع الغلاء کفار خارجون عن الاسلام و
الملة فضلا عن التشيع...
خط: نسخ، کا: محمود بن عبد السلام المفتي بحرانی، تا: 1108ق؛ 19گ (72پ-90پ)، 18سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 1-280] و [عکسی ف: 2-371]
nukat-u bilīnās fi-l ajsād-is sab‘a
بلیناس حکیم، 240 - 120؟ میلادی
(40-120)balīnās-e hakīm
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 911/16
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (119پ-121پ)، 11سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-179]
nukat-ul bayān wa adab-ul a‘yān
حویزی، علی بن خلف، -1088 قمری
(1678-)hovayzī, ‘alī ebn-e xalaf
تاریخ تأليف: 7 جمادی الثاني 1084ق
مجموعه ای از مطالب مختلف در تفسیر و حدیث و حکایات و ادعیه و ادبیات؛ شامل هشت «باب»: 1. فیما نتکلم علیه من الآيات القرانية؛ 2. فیما نتکلم علیه من الأحاديث التي لم یتکلم علیها احد و بعض الأحاديث الغريبة التي لم نتکلم علیها و انما اوردنا ها للاستحسان؛ 3. في ذکر مباحثات صدرت بیننا و بین الفضلاء من اهل زماننا و غیرهم؛ 4. في الكلمات الفصيحة المستحسة المشتملة علی الحكم و المواعظ و الآداب عن النبي و الايمة و الانبياء و الصوفية و احوالهم و كيفية سلوکهم و کلمات العلماء و الحكماء و الملوك و اکابر العرب و غیرهم؛ 5. مشتمل بر پنج «فصل»: 1) في الأجوبة المستحسنة و المسكتة، 2) الحكايات المستظرفة و النوادر، 3) حکایات الكرام، 4) حکایت النباهة، 5) الملح و اللطائف؛ باب 6. فیما نتکلم به علی فحول الشعراء الذين حصل منهم هفوات او علی مفسری اشعار هم الذين لم یصیبوا الغرض من المعنى او علی من اعترض علیهم خطاً مع ما یتعلق بذلك من القواعد البديعية؛ 7. فیما نستحسنه من أقسام الشعر کلها و ما یتعلق بذلك من النقد و ذکر القواعد البديعية ايضاً، در چند فصل: 1) فیما قیل في المناجاة و التوسلات و الوعظ و الزهد و ذم الدنيا و الحكم و ما أشبه ذلك، 2) في النسيب و هو اقسام و سنبینها، 3) في الفخر و ما یتعلق به من مکارم الأخلاق، 4) في المدايح و المرائي، 5) في ذکر الشيب و الشباب، 6) في الأوصاف و التشبيهات و غیر ذلك من متفرقات الشعر؛ باب 8. فیما نذکره مما هو مخصوص بنا من دعاء و مناجاة و نثارة و خطبة و جملة من اشعارنا في کل باب و به تمام الكتاب.
[خاتمة مستدرك الوسائل، ج 2، ص 166-168؛ الغدير، ج 11، ص 310-314؛ ریاض العلماء، ج 4، ص 79-80؛ کشف الحجب و الاستار، ص 588؛ الذريعه، ج13، ص 187 و ج24، ص303]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9150
آغاز: الحمد لله الذي اکرمنا بالایمان و علمنا نکت البيان و خصنا ... (پارگی یک کلمه) لسان و الصلوة و السلم علی من ارسله بالقرآن النبي المبعوث؛ انجام: و اجعل کتابی هذا رجيحة لمیزانی ... (پارگی) طایشات الميازين و اشرنا في زمرة سید المرسلين ... الطاهرين آمین اللهم آمین. و قد فرغ المؤلف دام ظله من تدلیفه في اليوم السابع من شهر جمادی الثاني سنة الف و اربع و ثمانین من الهجرة النبوية و کان الابتداء في تأليفه في اليوم الرابع من شهر محرم الحرام ابتداء السنة المذكورة و الحمد لله علی التمام.
خط: نسخ، کا: عبدالمهدی بن صالح، تا: قرن 11 (در زمان زندگی مؤلف که با توجه به تاریخ پایان تأليف کتاب و تاریخ وفات مؤلف بین سال های 1085-1088 ق است)؛ مصحح، محشی به امضای «منه» و «منه دام ظله» و «منه دام عزه»، با سر لوح مذهب، مجدول؛ یادداشت استعاره کتاب از جناب شیخ علی بن مرحوم شیخ سلیمان معتوق عاملی به دست حسین محفوظ عاملی؛ تملک: علی بن مرحوم شیخ سلیمان با مهر «علی بن سلیمان» (هشت ضلعی)، ... بروجردی با مهر «اليس الله بکاف عبده محمد حسین» (مستطیل)؛ مهر: «یا محمد» (چهارگوش)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: چرم، 23سطر (10/3×20/6)، اندازه: 17/4×29/8 سم [ف: 29/2-810]
nuktat-on qarrā’ fe-t towhīd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 612/25-ف
نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 839ق؛ 1گ (299ر-پ)، 19سطر [فیلمها ف: 1-512]
an-nuktat-ul kāfīya wa-a nugbat-uš šāfīya
حسنی یمنی، محمد بن مطهر، -729 قمری
(1329-)hasanī yamanī, mohammad ebn-e motahhar
ابوابی است کوتاه در علم فرائض که به جهت برادری ایمانی نگاشته، و سعی داشته از مشکل گویی بپرهیزد.
[اعلام المؤلفين الزيدية ص 646]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1593/3
آغاز: الله المحمود لنعمه و المسوول لدفع نقمه ... اردت اذکر لك ایها الاخ في الله الفاظا يسيرة في علم الفرايض
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1020؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 27 رجب 831ق؛ 20ص (225-244) [عکسی ف: 4-464]
nuktat-un manṭiqīya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 437/67-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832. قال ابوالفتح محمد بن عبدالملك الدواني قد اطلعت علی سهو وقع لبنی موسی علی البرهان علی الصورة الثانية من الشكل الاخير؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 10گ (215-224) [فیلمها ف: 1-472]
nukat-ul ri‘āya li-tajwīd-ir riwāya wa taḥqīq-i lafẓ-ut tilāwat
مکی بن حموش، 355 - 437 قمری
(967-1046)makkī ebn-e hammūš
در اول این کتاب چند «باب» است در ترغیب به حفظ ثواب خواندن آن و فضل قاری و جز این ها، پس از آن ابوابی است در قواعد تجوید به طور نسبتاً مفصل و ساده. مؤلف در مقدمه می گوید: در سال 390 به تأليف این کتاب شروع نمودم و پس از سی سال به پایان رساندم و چیزی ذکر نمی کنم جز آن چه بیشتر قراء در آن اختلاف نکرده باشند و هیچ کس از متقدمین چنین کتابی تأليف ننموده است. نام کتاب بنا به گفته کشف الظنون (908/1) «الرعاية لتجوید القراءة و تحقیق لفظ التلاوة» می باشند، اما در مقدمه کتاب چنان است که ذکر شد.
آغاز: قال ابو محمد ... الحمدلله المنعم بآلائه المتفضل بنعمائه الذي لم یزل بصفاته و أسمائه الذي أنزل الكتاب علی عبده و رسوله
انجام: فاعرف الفرق بین هذه التراجم تتبین لك المعاني انشاءالله تعالی وحده و کفی
[الأوقاف العامة 95/3]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن الشكى الخطيب بعزاز، تا: دوشنبه 28 صفر 917ق؛ 64گ، 15سطر، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 26-313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 43گ (1پ-43پ)، 22سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 2-177]
an-nuktat-us sanīya fi-l mas’ala-til māzinīya
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
(1665-1710)bahrānī, soleymān ebn-e 'abd-ol-lāh
در حل جمله «الذي التي اللذان التي ابوها ابوهما اختها اخوك اخته زید» که از مازنی نحوی نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18011 ض
کا: محمد بن سعید مقابی (شاگرد شیخ سلیمان)، تا: 1143ق [د.ث. مجلس]
an-nukat-us samsiya fi-1 qawaid-il hisabiya
حربوی، عبد الله بن محمد، 643 - 724 قمری
(1246-1325)harbavī, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad
اهداء به: شمس الدين محمدبن بهاء الدين
در قواعد علم حساب و مساحت و دارای پنج «مقاله» مشتمل بر فصولی کوتاه: 1. في تعریف الحساب و اصوله؛ 2. في علم المعاملات و قوانین البيوعات؛ 3. في علم المساحة و معرفة المجسمات؛ 4. في علم الجبر و المقابلة؛ 5. في المسائل الرياضية.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7301/5
آغاز: الحمد للواحد الحق الذي لا یتکثر بالصفات ولایجوز علیه انقسام الذات المتعالي عن الاثنينية و التعدد، انجام: فالشیء بعد الجبر خسمة و المال خمسة و عشرون.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 28گ (147پ-174ر)، اندازه: 10×18 سم [ف: 19-92]
nokat-ol ‘ārefin
یزدی، محمد اسماعیل بن ابوالحسن، ق 14 قمری
yazdī, mohammad esmāʻīl ebn-e ab-ol-hasan (-20c)
تاریخ تأليف: یکشنبه 6 محرم 1302ق مطالب متفرقه ای است که مؤلف در مناسبت های مختلف در منبر ایراد کرده، و به درخواست برخی از برادران دینی آن ها را در این مجموعه گرد آوردهاست. مطالب با عناوین «نکته - نکته» است. نکته ها مشتمل بر مسائل گوناگون اعتقادی و مذهبی با استفاده از آیات، روایات و حکایات تاریخی است. در برخی از نکته ها به فضائل و مناقب اهل بیت علیهم السلام و نیز مصایب سید الشهداء علیه السلام اشاره شده است.
آغاز: بسمله. حمد له. الصلاة و السلام علی و آله اجمعین و بعد می گوید بنده ذلیل محمد اسماعیل ابن مرحمت شان حاجی ابوالحسن بیدی میبدی یزدی که چون بعضی از برادران دینی ... نکته چنان که خداوند خدائی خود را پرظاهر کرد بطوری که هیچ کس نمی تواند منکر خدائی او شود
آغاز: برابر؛ انجام: و یکی اسب جناح بود که کسی جز امام نمی توانست سوار شود...
نسخه اصل: کتابخانه شخصی آیت الله سید محمد مدرسی؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ با خط خوردگی های بسیار، مصحح؛ 600ص، 13-18 سطر [عکسی ف: 5-86]
آغاز: برابر انجام: اسب جناح بود که کسی جز امام نمی سوار شود.
خط: شکسته نستعلیق بدخط، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ظاهراً نسخه به خط مؤلف بوده و مسوده است؛ 300گ، 17سطر (15×17)، اندازه: 10×17 سم [میراث اسلامی: 8-446]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1686عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-134]
nokat-ol ‘ārefīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2954-ف و 2955-ف
نسخه اصل: بادلیان 2715 و 2716 وینفیلد Ind ist pers 79,56 صادق، امثال هندی است به فارسی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-268]
an-nukat ‘an k.-i ibn-iṣṣalāḥ = tatimmat-un tankīt ‘alā k.-i ibn-iṣṣalāḥ
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قم
(1333-1449)ebn-e hajar-e ‘asqalānī ،ahmad ebn-e ‘alī
وابسته به: معرفة أنواع علم الحديث = مقدمة ابن صلاح؛ ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمن (577-643ق)
تعلیقات و فوائد و اعتراضاتی است بر کتاب «الألفية» حافظ ابوالفضل عبدالرحیم بن حسین عراقی (-806ق) که در مصطلحات علم حدیث نگاشته بود، و کتاب «معرفة انواع علم الحديث» معروف به «مقدمة ابن الصلاح» عثمان بن عبدالرحمن بن عثمان شهرزوری معروف به ابن صلاح، و گاه مطالبی از کتاب «فوائد الرحلة» ابن صلاح می آورد. مطالب عراقی را که استاد مؤلف بوده با رمز «ع» و ابن صلاح را با رمز «ص» مشخص کرده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي لا ینفذ مع كثرة الانفاق و اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریك له یوازره و لا نظیر یعاونه ... اما بعد، فان الاشتغال بالعلوم الدينية النافعة اولی ما صرفت فیها فواصل الأوقات...
چاپ: بیروت، 1414ق
[ريحانة الادب 470/7]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه ریاض - عربستان 1099؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1157ق؛ استکتاب حامد بن حسن شاکر مالک کتاب، وی کتاب را با نسخه اصل که با دو واسطه از نسخه مؤلف نوشته شده بود مقابله کرده، کاتب نیز تا آخر نوع بیست و دوم مقابله کرده، با حواشی و تصحیحات از کاتب و جز او؛ با یادداشتی در این که نسخه اصل با این که با اصلی که از نسخه مصنف مقابله شده بود تصحیح شده لکن به طور کامل صحیح نیست، با امضای شروع در مطالعه به تاریخ ربیع الثاني 1159؛ 337ص [عکسی ف: 139-2]
آغاز: برابر، انجام: و اما ابن اسحاق فرجل یکتب عنه هذه الأحاديث مناکیر عن عبدالله بن دینار جاء الحلال و الحرام قوه هکذا و قبض اصابع یدیه الأربع، هذا آخ...
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بهاری، تا: ربیع الثاني 1320ق، جا: حیدر آباد هند؛ مصحح؛ 104گ، 27سطر (14/5×27)، اندازه: 21×32/5 سم [ف: 37-427]
nukat-un‘alā r.-i qawā'id-ul musta malāt bi-ālat-il usturlāb
ابن مجدی، احمد بن رجب، 767؟ - 850 قمری
(1366-1447)ebn-e majdī, ahmad ebn-e rajab
گفتاری است درباره رساله ای که پیش از این نگاشته شده بود به نام «القواعد المستعملات بالة الاسطر لابات» که این یکی نکته هایی از آن را روشن ساخته است. بخش بندی نشده، با تعریف قوس، خط آغاز می شود. (احمد منزوی)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5314
آغاز: حمدله. صلاة. و بعد، فهذه نکت علی رسالة المسماة بالقواعد المستعملات باله الاسطر لابات في ماهية العلم و حقیقته و ما في الرسالة من كيفية العمل لمعرفته، لا یستغنی الطالب من الجمع بینهما؛ انجام: و الفضل ما بطن مطالع جزء فلك البروج في الآفاق المستقيمة و بین مطالعه في الآفاق المايلة هو نصف التعديل ... و صحبه اجمعین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ ضمیمه نسخه شماره 5313؛ جلد: مقوا، 10ص (17-26)، 17 سطر (5/3×13/7)، اندازه: 11/5×20/6 سم [ف: 8-394]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 467/2-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-286]
an-nukat ‘alā muxtaṣar-il basāṭī
بساطی، محمد بن احمد، 760 - 842 قمری
(1359-1439)besātī, mohammad ebn-e ahmad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26172
آغاز: بسمله. الحمد لواجب الوجود السميع البصير؛ انجام: قال الأمام و الجواب عنها لابد من وجهین.
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [رایانه]
nukat-ul fawā’id = ta‘līqat-un ‘alā qawā‘id-il aḥkām
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
(1506-1558)šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī
شرحی است از شهید ثانی.
[الذريعة 171/6 و 356]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 72/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-923]
an-nukat fī ‘ilm-in nujūm = an-nukat
ابو معشر فلکی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری
(789-886)abū-ma‘šar-e falakī, ja‘far ebn-e mohammad
صفحه اول تحت عنوان «تفسیر الباب الأول ان ینظر فان کان صاحب بیت الرابع» است، بعد باب في الشيئي الذي یقتنی، باب اختیار في غلق باب حض، باب في الحوائج، في تاخری الكتاب، باب في الحوائج، في لقاء الناس.
آغاز: بسمله هذا کتاب النكت ... اعلم أن القمر یدل علی کل مایبتدی فیه من الأشياء والمسائل التي تسئل عنها لها ثلتة ادلاء اولها
انجام: هذا العلم النفيس الروحاني العظيم و ذکرت في کتاب هذا نکتا من علمهم فیه دلیل علی من یدمن معرفة هذه الكواكب العلوية انشاء الله وبه الثقة ثم تم کتاب النكت في علم النجوم والحمدلله رب العالمين
آغاز: الى بیت العاقبة فان کان لا ینظر الى بیت العاقبة فانظر الي غیره من الادلاء انشاء الله اذا استدللت بالقمر فابداء؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 سطر (8×14/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 1- 449]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 498/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نجم التولية، بی تا؛ کاغذ ترمه؛ جلد: مقوا، ابعاد متن: 9×18، اندازه: 15×26 سم [ف: 1-314]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 397
همان نسخه بالا [نشریه: 5-51]
النكت في ما یصح و ما لایصح من احکام النجوم - فیما یصح و فیما لایصح من أحكام النجوم
النكت في المسائل المختلف فیها بین الامامين أبي حنيفة و الشافعي - مختصر تذكرة المسؤولين في الخلاف بین الحنفي و الشافعي
النكت في المسائل المختلف فیها بین الامامين أبي حنيفة و الشافعي - ترجمه رساله شاه عبدالعزیز دهلوی در رد شیعه
an-nukat fī moqaddamāt-il uṣūl
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
(948-1023)mofīd, mohammad ebn-e mohammad
کتاب به عنوان مقدمه ای بر علم اصول الدين و در بر گیرنده بیان مسایل مهم کلامی و توضیح برخی از اصطلاحات آن است که در نهایت ایجاز نگارش یافته است. شیخ مفید را باید در شرح مصطلحات کلامی پیشرو دانست کاری که شیخ طوسی آن را پی گرفت. از امتیازات آن عبارات سلیس متناسب با فهم افراد مبتدی و متن خالی از تعقید و غموضت و تبیین آن به شکل محاوره ای با عناوین «إن قال، فقل» و ترتیب ابواب و مباحث به روال کتاب های کلامی می باشد. این اثر در 91 پرسش و پاسخ و در چند «باب» نگاشته شده است: باب الإبانة عن معانی الألفاظ في مقدمات النظر و ماهية الأعراض؛ باب الكلام في حدث العالم و إثبات محدثه و الإبانة عن صفاته؛ باب الكلام في نفی التشبيه؛ باب الكلام في التوحيد؛ باب الكلام في الرسالة؛ باب الكلام في الإمامة؛ باب الكلام في الوعد و الوعيد. در نسبت آن به شیخ مفید تردیدی نیست جز آن که نثر و روش کتاب با دیگر تأليفات شیخ هماهنگ است؛ مهمتر این که عین برخی از این تعریفات را در کتاب «اوائل المقالات» خود آورده است.
آغاز: کتاب النكت في مقدمات الأصول من املاء الشيخ الأجل... اما بعد فان اکثر الموحدين افتتحوا کلامهم في ارشادهم المبتدين بالقول في اول فرایض الله علی عباده المكلفين و کان ترتیب ذلك إن سأل سائل فقال ما اول فرض الله علی عباده المكلفين؟ قیل له النظر في ادلته
انجام: ما قطعت علی ما وقفت فیه اذکان الوقف في کل عاص في ... و لیس في القطع في الجملة علی عفو عن مبهم لا یفرف
عيناً قطعاً علی ما کان الوقف من الأعيان، تم.
چاپ: در ضمن مصنفات شیخ مفید با تحقیق محمد رضا حسینی جلالی چاپ شده
[الذريعه 302/24]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه با دلیان در آکسفورد 64 F عربی (E.157)؛ خط: نسخ، کا: عودی، احمد بن حسین، تا: شنبه 27 شعبان 740ق؛ نام رساله و مؤلف در این نسخه چنین است: «کتاب الند مقدمات الأصول من املاء الشيخ الأجل المفيد ابی عبدالله بن محمد بن النعمان الحارثي»؛ 5ص (88-92)، 17سطر [عکسی ف: 3-212]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1625/4عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 4گ (243پ-246پ)، 23 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 32-777]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حناساب اصفهانی، غلامرضا عطار بن آقا محمد حسین، تا: 1255ق؛ 3گ (28پ-30ر)، 24 سطر (9×15) [ف: 444-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بهاری همدانی، تا: 1312ق؛ از وری نسخه به خط «احمد بن حسین عودی حلی» مورخ سال 740ق، استنساخ گردیده؛ 5گ (40-44)، 16سطر (6×11/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 31-239]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: تبریزی، عبدالله، تا: 1370ق؛ 4گ (167ر-170ر)، 11سطر، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 2-272]
نسخه اصل: کتابخانه عمومی حکیم در نجف؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-127]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3343/4-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-127]
’an-nukat fi-l manṭiq = al-fuṣūl-ul mūjazat = ma‘rifat-ulašyā
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
(981-1038)ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
جز «المنطق الموجز» اوست.
آغاز: البسملة ... الحمدلله حق حمده، و صلواته علی نبیه محمد و آله أجمعين. إعلم أن المعرفة بالأشياء علی وجهین، تصدیق و هو اعتقاد بما یصدق به و یکذب به علی وجه التصديق به، أعني اعتقاد النفس اثبات حکم أو نفیه...
انجام: و إذا أردت التصور، فانظر الى الأمور الموقعة للتصور، و هی النعوت الأوصاف، و احصها بالمعنی دون اللفظ، و انظر هل هی موجودة للشیء، و هل هی ذاتية فاذا عملت هذا، یکون و زنت المعلومات المستفادة بالوزن العقلي. و ذلك ما أردنا أن تقرر. انقضت الفصول الموجزة و هی تعرف بالنکت. تمت.
چاپ: در حاشیه شرح الهداية الاثيرية (تهران، چاپ سنگی، 1313ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/16-ف
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: ایاصوفیا 4849؛ بی کا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 4گ (55پ-58پ) [فیلمها ف: 1-577]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 359/14-عکسی و 371/14-عکسی و 437/14-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-286]
nukat-ul qamus fi tahaffuz-in namus
فاضل حکم آبادی، محمد بن حسن، ق14 قمری
fāzel-e hokm ābādī, mohammad ebn-e hasan(-20c)
تاریخ تأليف: 1280ق
نویسنده می گوید هر که را با زبان عرب سرو کار است حتماً سر و کارش به این کتاب می باشد. لذا بر آن شدم که این کتاب را دقیقا مطالعه کنم و آن چه نقص از املاء غلط یا اسامی مبهم و امثال آن در آن بیابم مرتفع سازم خواه این نقائص تقدیم خوانندگان می کنم. او پس از آن موارد اشتباه را باز می نماید و اغلاط را نشان می دهد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1528
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي خلقنا و علمنا الكتاب و کلفنا وارشدنا الصواب؛ انجام: علی هاجرها آلاف تحية و ثناء و صلوات و سلام.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1280ق؛ مجدول؛ 91گ، 22 سطر (9×16/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 10-23]
nukat-ul qur’ān wa-š šarī‘a
عن الامام المعز لدین الله امیر المومنين، مسائلی است در فلسفه و فقه که از وی پرسیده اند و او پاسخ گفته است، عنوان ها «وسئل الامام المعز لدین الله صلوات الله علیه» است. شاید تأويل الشريعة یا الروضة منسوب به معز (ص 139 مجدوع؛ 59 ایوانف) یا المحاسن و المسايرات و المواقف و التوقيعات قاضی نعمان (مجدوع 52؛ ایوانف 79؛ فهرست فیضی 35) باشد.
رشت؛ شاد قزوینی؛ شماره نسخه: 11/1
بی کا، بی تا [نشریه: 5-395]
nukat-ul kifāya
سبحانی تبریزی، محمد حسین بن محمد جعفر، -1329 قمری
(1911-)sobhānī tabrīzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ja‘far
وابسته به: كفاية الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329ق)
تاریخ تأليف: 25 ربیع الثاني 1330ق
حاشیه ای است استدلالی مختصر با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «كفاية الاصول» آخوند خراسانی، در بعضی مسائل رد و ایراد به طول انجامیده است. بیشتر این حاشیه در عصر مرحوم آخوند تدوین شده و تأليف آن روز 25 ربیع الثاني 1330ق پس از در گذشت وی پایان یافته است.
قم؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 68
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قوله عینا کالبحث عن حجية ظواهر الكتاب و الاجماع، قوله و ما یتحد معها خارجا ای موضوع العلم؛ انجام: قد تم ما ارید من الحاشية تسهیلا لکتاب الكفاية و توضیحا لبعض الفاظه المشكلة بعون الله الملك الوهاب
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 68گ، اندازه: 17×21 سم [ف: -61]
nukat-ul masā’il fī ‘ilm-il farā’i
منصوری، کامل بن ثابت، 431 - 518 قمری
(1040-1125)mansūrī, kāmel ebn-e sābet
نام نگارنده در دیباچه و نام کتاب در ص. ع. آمده است. حساب است برای مسایل ارثی، با سربندهای «باب» بی شماره. نخستین سربند: باب في حساب الوصايا، اذا هلك و ترک ثلاثة بنین و اوصی لاجنبی في مرضة المخذق بمثل نصیب احمد البنين الا سبع ماله. فالباب في ذلك أن تزید علی سهام الفرضية و هی ثلاثة اسهم سهماً...
[زرکلی 216/5 «المنصوري»؛ کحاله 136/8 «کامل المنصوري»]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 400/1-عکسی
آغاز: صلی الله علی سیدنا محمد و آله ... حمدله. و صلی الله علی سیدنا محمد خاتم النبيين و علی آله الطاهرين ... قال الشيخ الفاضل ابوالتمام کامل بن ثابت الفرضى الحاسب رحمة الله. فکرت فیما یحتاج اليه الفرضيون و الفقها في علم الفرايض بعد معرفتهم الاصول مسایل الصلب و عمل مسائل المناسخات، فوجدت اکثر ذلك؛ انجام: ثم قرا هذه النكت و حفظ اصولها و فهم معانیها ... و قد اشار اليه ایوب بن سلیمان البصري (رحمة الله علیه) في کتابه و لم یشرحه ولا بین معاينة. فالله سبحانه و تعالی یعین علی ذلك بمشیته و یوفق للصواب. برحمته انشاء الله. تم الكتاب...
نسخه اصل: ایاصوفیه، ش 761؛ خط: نسخ کهن، کا: عبدالله بن محمد السنهوي، تا: شنبه 18 شوال 783ق؛ 26گ (4-29) [عکسی ف: 2-286]
nukat-un nihāya = ħall-u muškilāt-in nihāya = an-nihāya wa nukatuhā
محقق حلی، جعفر بن حسن، 602 - 676 قمری
(1206-1278)mohaqqeq-e helli, ja'far ebn-e hasan
وابسته به: النهاية في مجرد الفقه و الفتاوي؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460ق)
تعلیقاتی است استدلالی با عناوین «قوله» برنهایه شیخ طوسی. چون مسائل این کتاب برای گروهی از فضلا مشکل و پیچیده بود از محقق (رحمة الله علیه) درخواست کردند تا به توضیح و حل مشکلات آن بپردازد نامبرده نیز به تحریر آن همت گمارده و در هر مورد پس از ذکر بخشی از متن به روش سؤال و جواب به شرح معضلات و تفسیر مسائل آن پرداخته است. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمدلله القديم فلا مقارن لوجوه الكريم .. و بعد فان جماعة من ذوی الفطانة و الهداية استشکل کل منهم مسائل من کتاب النهاية والتمسوا ابانتها بالقول المقتصر او بالدلیل المختصر فاجبتهم الى ذلك.
انجام: اما ان یطرد الحكم علی ظاهر الواقعة فلا ثم انا بعد ذلك نحمدلله علی التوفيق لاصابة التحقيق و نسئله ان یاجرنا علی ما کتبناه و أن یغفر زللنا عند لقاه ان شاء الله تعالی
چاپ: مشار عربی، ص 967؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1276 ق.، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، 98ص
[الذريعه 75/7 «حل مشکلات النهاية»، همان جا 110/14 «شرح نکت النهاية» همان جا 306/24 «نکت النهاية»؛ مقدمه ای بر فقه شیعه ص 106؛ دنا 809/10 -810]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-450]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ افتادگی: انجام (در «و القول في جراح البهائم و قطع اعضائها» افتاده)؛ عنوان درشت تر با خط احمد بن الحداد و علی ابن محمد بن محمود و احمد بن فهد و هرون بن یحیی الصائم در ص ع که همه این ها باید دارنده نسخه باشند؛ تملک: آقا زین العابدين بن احمد؛ کاغذ: سمرقندی، 301گ، 21 سطر (11×18)، اندازه: 17×26 سم [ف: 16-352]
آغاز: برابر؛ انجام: یعارض رواية عمار برواية سورة بن کلیب عن ابی عبدالله علیه السلام قال اذا تاخرت الحيض.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (از اواخر طلاق تجاوز نکرده)؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: تیماج، 159گ، 17سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 21-1615]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10ق، شانزده برگ آغاز کهن تر و به خط نستعلیق قرن 9 و 10 و دیگر برگ ها به خط نستعلیق 9 جمادی الاول 1095 است؛ تملک: احمد بن صالح بن سالم بن طوق بحرانی؛ 73گ، 37سطر (13/5×18/5-21)، اندازه: 20×25 سم [ف: 5-727]
آغاز: ... او القبح فعلیه أن یعتبر حال البيض؛ انجام: یعارض رواية عمار برواية سورة بن کلیب عن ابی عبدالله علیه السلام قال اذا تاخرت الحيض.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز (از ابتدای کتاب، تا اواسط «باب ما یجب علی المحرم من الكفارة» ساقط است)؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: مقوا، 106گ، 17سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 21-1616]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: روح الله بن هداية الله القهپائی، تا: رجب 1020ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: محمد محسن بن محمد شریف موسوی با مهر «محمد حسن» (بیضی)، محمد حسن بن مرحوم شیخ باقر، مدرس رضوی؛ مهر: «العبد محمد مهدی الحسني الحسيني» (مستطیل) با تاریخی که احتمالا 1228 است، «الواثق بالله الغني بن مهدی محمد رضا الحسنى الحسيني 1213»، «المتوكل علی الله اللطيف ابن نورالدین محمد شریف 1116» (مستطیل)؛ نوشته ای از قاسم محیی الدين مبنی بر آن که کتاب عاریه از سید رضی نجل سید است؛ 177گ (1پ-177ر)، 17سطر (7/5×14)، اندازه: 12/2×20/3 سم [ف: 29/1-227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن میرزا علی قمی، تا: صفر 1054ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: سید حسن موسوی سال 1179ق که نسخه را از میرزا محمد علی در اصفهان خریداری نموده؛ مهر: محمد باقر سبزواری «محمد باقر السبزواري» (بیضوی)، ابوالقاسم الموسوي «ابوالقاسم بن مهدی الموسوي» (بیضوی)، ابوالحسن امامی «ابوالحسن» (مربع کوچک)، «محمد جعفر بن محمد شریف» (مستطیل)؛ جلد: مقوایی، 133گ، 21سطر (13×18)، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 31-614]
آغاز: برابر؛ انجام: كافية في العدة و یعارض رواية عمار برواية سورة بن کلیب عن ابی عبدالله علیه السلام قال اذا تاخرت الحيض، تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، تملک: علامه مجلسی «محمد باقر العلوم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 140گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2-650]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تاریخ وقف: 1283؛ جلد: میشن پادزهری، 120گ، 19سطر، اندازه: 15/2×21/7 سم [ف: 1- 571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قفطانی، مهدی بن حسن، تا اواخر قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «م ح د» و غیر آن؛ تملک: جعفر بن سید محمد باقر آل بحر العلوم طباطبائی در سال 1308ق، جعفر بن محمد آل بحر العلوم طباطبایی در سال 1327ق؛ مهر: «من کتب الاقل محمد امین النجفي الخويي» (بیضی)؛ 115گ، 21سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 34-797]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن سعید، تا: چهارشنبه 3 ذیقعده 1218ق، جا: خوانسار؛ 123گ، 22سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: -35]
آغاز: برابر؛ انجام: الجواب. هذه رواية محمد بن قیس ... الاحتفاظ به او غیر ذلك من الوجوه المقتضيه للضمان. اما ان یطرد الحكم علی ظاهر الواقعة فلاتم...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: ربیع الثاني 1245ق؛ 133گ (2پ-134ر) [ف: 2-260]
آغاز: الحمدلله القديم، فلا مقارن لوجوده...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نزد سید محمدعلی روضاتی ضمن مجموعه ای است [نسخه پژوهی: 1-164]
’nukat-ul wuzarā
خوارزمی، مؤيد الدين محمد، قرن 7 قمری
xārazmī, mo’ayyad-od-dīn mohammad(-13c)
آثار منظوم و منثور وزرا است به عربی و بسیار سودمند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/52-ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 425-1]
nukat-un wa fawā’id jama‘ahā ibn-iṣ suwaydī fī āxar-it ta kira
وابسته به: التذكرة المفيدة و الذخيرة الحميدة = التذكرة الهادية و الذخيرة الكافيه؛ سویدی، ابراهیم بن محمد (600-690ق)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 253/19
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-41]
an-nukat-ul wafīya bi-mā fī š.-il alfīya
بقاعی، ابراهیم بن عمر، 809؟ – 885 قمری
(1407-1481)beqā‘ī, ebrāhīm ebn-e ‘omar
وابسته به: التذكرة و التبصرة في الحديث = الألفية في اصول الحديث؛ عراقی، عبدالرحیم بن حسین (725-806ق)؛ فتح المغيث بشرح الفية مصطلح الحديث؛ عراقی عبدالرحیم بن حسین (725-806ق)
حاشیه ای است با عناوین «قوله، قوله» مشتمل بر فوائد و نکت و ابحاثی متعلق به الفيه حدیثیه و شرح آن، که هر دو از تأليفات زین الدين ابوالفضل عبدالرحیم بن حسین کردیرازنانی الأصلمصري الشافعي معروف به عراقی (-806ق) است. حاجی خلیفه می نویسد: عراقی کتاب «علوم الحديث» عثمان بن عبدالرحمن معروف به ابن صلاح شافعی دمشقی (-643ق) را تلخیص نموده و سپس آن را شرح نموده است. کتاب حاضر، حاشیه ای ناتمام است بر کتاب عراقی، که مؤلف بنا به تصریح خود، در مقدمه، اکثر این نکات و فوائد را از استاد خود (ابن حجر عسقلانی) استفاده نموده است.
آغاز: قال افقر الخلائق الى عفو الخالق ابو الحسن ابراهیم ... البقاعي الشافعي نزیل القاهرة ... الحمدلله الذي من اسند اليه.
[بروکلمان 2/(142)179؛ کشف الظنون 156/1 و 1161/2؛ فهرس الفهارس 815/2 ؛ الاوقاف العامة بغداد 317/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 696عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: قوله: ان اوله و آخره الى آخر النوع من کلام الشيخ و عبارة ابن الصلاح و من المسلسل ما ینقطع لتسلسله في وسط اسناده و ذلك نقص فیه.
نسخه اصل: فیض اله افندی، استانبول، ش 252؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: 274گ، 21 سطر [عکسی في: 2-179]
nukat-un wa hiy-a mangula-un min xatt-in nuqil-a min xatt-i abi-r rašīd
تعریف و غرض و موضوع و اقسام منطق است به روش روشن و شیوا.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1559/5-ف
کمال الانسان في ان یعرف حقایق الموجودات علی ما هی علیه و اليه اشار النبي صلی الله علیه و آله بقوله ارنا الاشياء کما هی و قال علی بن ابی طالب علیه السلام: الناس ثلثه ... المنطق صناعة نظریه غایتها معرفة الحق من الباطل في المعتقدات و الصدق و الكذب في الأحوال و التحرز من الغلط و المفالطة في المطلوبات ... فتسمی السفسطة. تمت هذه النكت و الحمدلله وحده»؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 636ق؛ 3گ (54پ-56پ)، 17 سطر (10×14) [فیلمها ف: 1-610]
nukat-ul hamyān fī nukat-il ‘amyān
صفدی، خلیل بن ایبک، 696 - 764 قمری
(1297-1363)safadī, xalīl ebn-e ībak
داستان های ادبی و مطالب نغز و شیرینی که تعلق به نابینایان دارد در این کتاب گرد آورده شده و در ده «مقدمه» و یک «نتیجه» تنظیم شده: مقدمه 1. در عمی از جهت لغت و اشتقاق؛ 2. در عمی از جهت صرف و اعراب؛ 3. تعریف اعمی؛ 4. در آیه «عبس و تولی»؛ 5. در اخبار راجع به اعمی؛ 6. عمی از جنبه اعتقادی؛ 7. عمی از جنبه فقهی؛ 8. سبب عمی و کوری از نظر ستاره شناسان؛ 9. در نوادر کوران؛ 10. در اشعار راجع بکوری؛ نتیجه: در حالات کوران به ترتیب حروف.
آغاز: الحمدلله الذي لا تدرکه الأبصار و هو یدرك الأبصار ولا یحتاج في تدبیر ملکه الى المؤازرين ولا إلى الأنصار.
چاپ: قاهره، الجمعية الجغرافية السلطانية و المكتبة التجارية، 341ص، 1329ق.
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 919
آغاز: برابر؛ انجام: فیتعجب منه اذ یدعو بهذا الدعاء و هو اعمی حتی قتله المسودة و روی له ابو داود و الترمذي و ابن ماجه.
خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی، با نشان بلاغ؛ پس از کتاب اجازه ای است به خط مؤلف به تاریخ 12 محرم 759 که به جهت چند تن از علماء نوشته، پشت همین برگ دوازده بیت شعر است در تقریض کتاب از محی الدين ابوعبدالله محمد بن عبدالقاهر شهرزوری؛ تملک: محمد بن احمد بن محمد المطيع المنبجي، سالم الكراني، فضل الله بن عبدالله السكندرى؛ جلد: تیماج، 150گ، 19سطر، اندازه: 19×27 سم [ف: 3-107]
nokte-ye asrār
نصیری، محمد مقیم
nasīrī, mohammad moqīm
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4118/8
آغاز: از میرزا محمد مقیم در نصیحت. بسمله. الحمد الله الذي هدانا سواء الطريق ... اما بعد أن هذه تذكرة فمن شاء اتخذ الي ربه سبیلا. این نکته چندیست دلپذیر نی نی نظم گوهریست بی نظیر اگر نکته اسرارش گویم تحفه خواطر احرار و اگر در شاهوارستی خاتم آویزه گوش هر شاه و شهریار؛ انجام: از سخت رویی زمان این سخت جان سوخته دل مهجور سر گردان گاه بعزم سیر با عالیجاه نجف قلی خان بمطموره شیروان و گاه بوسیله دریافت شرف قرب حضور ... اوغورلو خان بمعموره قراباغ و گنجه وارد گردید ... امید که بوی وفا بمشام احباب رسد. العاقبة بالخیر و العافية.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1133 ق؛ کاغذ: سپاهانی، 15گ (166-180)، 17 سطر (11×21)، اندازه: 19×30 سم [ف: 13-3098]
نکته ای چند در بیان خط - خط
nokte-ye hokamā
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 4/12
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-671]
nokte dar ‘elm-e sāmandrīk
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7796/12
سامندریک یعنی چیزی انباشته سر به مهر نموده باشد؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 6گ (289ر-294پ)، 14سطر (9×17)، اندازه: 17×26 سم [ف: 16-704]
nokte-hā-ye bozorgān va san'at-e šā‘erān va soxanān-e zarīfān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1236/23-ف و 1338/23-ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). از هر جا چیده شده؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200 ق [فیلمها ف: 1-583]
'nokte hā-eī tārīxī va mohem darbāre-ye xolafā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1132ط
یادداشت: به نقل از ربیع الابرار زمخشری؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 12ص (در جنگ 80پ-91پ) [ف: 23/2 -597؛ فهرست رایانه ای ج 4-1065]
nekūhes-e bānavān
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق 15 قمری
tavārī yazdī, “abbās ebn-e mohammad(-21c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4234
کاتب = مؤلف، تا: 1410ق [نشریه: 13-378]
nekūheš-e mašrūtīyat
نویسنده از مدافعان نظام کهن سلطنتی است که در جایی از آن به عنوان خلافت سلطنت اسلامی یاد می کند و دلیل دفاع خود را در این می داند که تنها در پناه آن نظام آیین دینی مردم به سلامت مانده و استقلال آنان تضمین می شود. او طی دوازده «فصل» مطالب خویش را سامان داده: فصل 1. در لزوم سلطان عادل؛ 2. ضرورت تحکیم پایه های سلطنت؛ 3. حمله به علمای موافق مشروطه؛ 4. آیات شورا و نقض دلائل مشروطه خواهان؛ 5. تقدیر الهي و فزون خواهیها و کفایت فقه برای زندگی مادی؛ 6. منافات کمال دین و قانون اساسی؛ 7. مخالفت با مدارس جدید؛ 8. انتقاد از برخورد علماء با اوضاع که چرا جلوی مدارس علوم جدیده را نمی گیرند؛ 9. تفکیک شاه از تشکیلات حکومتی؛ 10. انتقاد از سخن مردم که شاه حق آنان را خورده؛ 11. انقاد از علماء که پرداخت خراج از سوی رعیت به
شاه را حرام دانسته اند؛ 12. فریب شعارهای ظاهری را نباید خورد.
آغاز: ستایش و سپاس فزون از حد قیاس ملک الملك قادر قاهری را در خور و سزاست که هستی این هفت طارم بلند اختر پرتوی از عکس فروغ جمالش و اساس هر ملک و پادشاهی شمه ای از اشعه مظاهر جلالش...
انجام: بخت حافظ گر از این گونه مدد خواهد کرد / زلف معشوقه بدست دگران خواهد بود
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر اول، به کوشش رسول جعفریان، ص 176 - 223 به چاپ رسیده
[فهرستواره منزوی 675/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8363
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 27گ، 14سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 21-323]
negār-xāne-ye čīn
مثنویاتی است که جنبه های ادبی آن مهم است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1427/3
آغاز: هر نقش بدیعی که مانی صفتان صنعت سخنوری بقلم افکار دقیقه انجام: بار گاهش رشک فردوس برین - آستانش آسمانی بی زمین
خط: نستعلیق، کا: رافع، رفیع الدين، تا: 1078 و 1079ق، جا: اصفهان؛ 2گ (17ر-18پ)، اندازه: 15×29/5 سم [مؤيد: 3-432]
نگارستان - نگارستان قزوینی
negārestān
معین جوینی، قرن 8 قمری
mo‘īn-e joveynī(-14c)
اهدا به: سلطان ابو سعید بهادر خان
تاریخ تأليف: 735ق
وی این کتاب را به شیوه گلستان اما آمیخته به عرفان و در هفت «باب» تأليف کرده: 1. مکارم اخلاق؛ 2. صیانت و پرهیزکاری؛ 3. حسن معاشرت؛ 4. در عشق و محبت؛ 5. در وعظ و نصیحت؛ 6. فضل و رحمت؛ 7. در فوائد متفرقه. مؤلف در سبب نگارش می گوید: «همت بر جمع بعضی از روایات و تأليف بندی از حکایات که اکابر ایام بلکه جمهور خاص و عام را تمهید قواعد ریاست و تشیید مبانی ارکان سیاست و توضیح مناهج سیر و سلوک و تبیین رسوم خدمت امرا و ملوک و بیان معاشرت با خداوندان کرامات و کرم و شرح کیفیت تعیش و مصاحبت با سایر امم...».
آغاز: حمد و ستایش مر خدای که از لیتش از سمت بدایت منز هست.
[تاشکند 783/8؛ کشف الظنون ص 1976؛ ريحانة الادب ج 1ص 290؛ تاریخ نظم و نثر فارسی در ایران تأليف سعید نفیسی ج 1 ص 183؛ الذريعه 308-307/24؛ نسخه های منزوی 3644/5 -3645؛ کشف الظنون 1976/2]
بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ رسم الخط کهنه آن بسیار زیبا می باشد؛ 234 ص، 10 سطر (14×22) [نشریه: 6-634]
آغاز: آغاز موجود از باب اول: رنج کش گر مراد می طلبی ** که ببازیچه گنج نتوان یافت ... حکایت: سالی در نواحی مصر قحطی عظیم افتاده بود و خلق عاجز و مضطر گشته؛ انجام: انجام موجود از باب هفتم: فائده، عمر خطاب: اگر عاملی را نامزد ولایتی کردی و گفتی که دست تو باید از بیت المال مسلمانان کوتاه باشد و همت بر اصلاح حال رعیت مصروف: در بر اصحاب حوائج نبندی و آنچ بخود نخواهی بدیگری نپسندی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی زرد، 322ص، 17 سطر (11×18)، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-167]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4947-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-117]
آغاز: همت و دامن عصمت ... از اهالی زمان درین عهد ... تحسین کردن بر کسی که منشی و مؤلف؛ انجام: دع المكارم لا ترحل لبیعتها ** و اقعد فانك انت الطاعم الكاسييعني ترا که پیش نهاد نانی و جامه ای است ترک طلب کاری باید کرد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 182گ، 25سطر، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 79-28]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مبارز، تا: 1 جمادی الثاني 835ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 220گ، 19سطر (8×14)، اندازه: 16×24 سم [سنا: ف: 2-132]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 209گ، 19سطر، اندازه: 16/5×24/2 سم [ف: 4-832]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، 17سطر (7/5×13)، اندازه: 12×20 سم [ف: 17-185]
آغاز: برابر؛ انجام: (دنباله باب هفتم): گفتم کارها به کوشش بود یا به قضا گفت کوشش قضا را سبب است گفتم هیچ کس به کاری که کند نیکبخت تواند شد گفت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ دارای یک سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 432ص، 16سطر، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 17-187]
آغاز: برابر؛ انجام: دریغ نیز ندارد کمال بخشایش ** حساب کرد غلط هر که غیر این پنداشت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 989ق؛ واقف: سردار کل یار محمد خان افشار، 25 خرداد 1332؛ جلد: تیماج، 348گ، 15سطر (6×15/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 7-884]
آغاز: و انصاف او بر بسیط زمین فایض شد؛ انجام: حکایت یکی از مشایخ مریدان را گفت ... حکایت روزی اميرالمؤمنين علی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: صنیع الدوله محمد حسن خان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 134گ، 17 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 11/5×20/5سم [ف -221]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 256 گ، 14سطر (11×16)، اندازه:17×24 سم [ف: 1-512]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تاریخ 967 دارد؛ 312گ، 17سطر (9/5×18)، اندازه: 15/5×27 سم [ف: 8-53]
آغاز: برابر؛ انجام: بنالید بیچاره از درد خویش ** همی گفت دارم دلی سخت ریش
نسخه اصل: کتابخانه ای در بخارا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، 231ص [عکسی ف: 7-246]
آغاز: برابر؛ انجام: دریغ نیز ندارد کمال بخشایش ** حساب کرد غلط هر که غیر این پنداشت
خط: نستعلیق زیبا، کا: نعمت الله بن عنایت الله خمامینی کمره ای، تا: سلخ جمادی الثاني 1010ق؛ جلد: تیماج، 169گ (1پ-169ر)، 25 سطر، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 22-109]
نسخه اصل: انجمن آسیایی همایونی لندن؛ بی کا، تا: 1037ق [فیلمها ف: 3-123]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن علاء الدين مراغی، تا: 1053ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 166گ، 20سطر (11×15)، اندازه: 15×23 سم [سنا: ف: 1-246]
نسخه اصل: قونیه ش 2533؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1055ق؛ مهر: «وقف کتابخانه در که حضرت مولانا الإعلا قدس سره»؛ واقف: کتابخانه در که حضرت مولانا الاعلا؛ 389گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1-268]
آغاز: برابر؛ انجام: عاقبت را چه بهتر گفت خشنودی حق سبحانه و تعالی ختم کردم کتاب نگارستان را بر خشنودی حق تعالی به امید عفو و رضای او و له الحمد.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 179گ، 20سطر، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 26-55]
negārestān
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، -940 قمری
(1534-)ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān
اهداء به: صدر اعظم پاشا وزیر سلطان سلیمان قانونی
تاریخ تأليف: 939ق
متنی ادبی است شامل پند و اندرز و حکایات، مشتمل بر هشت «باب» که مؤلف به سبک «گلستان» سعدی ساخته است. با داستان های تاریخی واقعی که به 400 می رسد و 74 حکمت و پند دارد.
آغاز: منتهای بی منتها خدای بی همتای را عزوجل که نه در تشیید بنای حکمش عجل است و نه در تنفیذ قضای حکمش و جل. نه بیم است او را ز کس نه امید ** از او شد پدید این سیاه و سفید
انجام: سود نه زهد را ز دلق کبود ** آن که حق را به خرقه یافت که بود
[نسخه های منزوی 3645/5؛ فهرستواره منزوی 676/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 23 صفر 959ق؛ جلد: تیماج، 309گ، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 26-264]
نسخه اصل: کتابخانه برون (و) 14 x؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن خسرو شهیریه بنده گان محمد بن الجمالي، تا: جمادی الاول 963ق [فیلمها ف: 3-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه های محرم 973ق؛ با حواشی منظوم شاعری به نام بیهقی در 1255 و 1258؛ کاغذ: استنبولی، 181گ،
21سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2968]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4338؛ خط: نسخ، کا: عزیزالدین بن احمد عز الدين هنکوبی لاری، تا: محرم 982ق، جا: مکه مکرمه؛ 184گ، 21سطر [فیلمها ف: 1-269]
بی کا، تا: 1069ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 182گ، اندازه: 16/5×26/6 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه دکتر قاسم غنی؛ 204گ، 12 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 28-259]
negārestān
یوسف بن میر زین
yūsof ebn-e mīr zayn
مباحث موجود در نسخه: 1. اصل سیم سیر حضرت رسول در دوازده ضیاء، هر ضیاء چند اشعه؛ 2. اصل چهارم در ذکر اولیاء و تالیفات سلف به اسم، هر یک در چند ضیاء؛ 3. اصل پنجم در علم انشاء، در دو ضیاء؛ 4. اصل [؟] ضیاء اول در آداب انگشترین ... ضیاء هفتم در اخلاص؛ 5. انتها علم رجال و اشعار شعراء، در دو ضیاء؛ 6. بدایه در علم تاریخ در دوازده ضیاء، هر یک در چند تقریر یا تهذیب یا تیر و توصیف و تصنیف و شمر؛ 7. بدیهه مشتمل بر دو ضیاء، هر یک شامل شمر. بخش تاریخ آن در دو قسم است: یکی به ترتیب حوادث؛ دیگری به ترتیب سال تا 1003؛ ضیاء نهم در تهذیب اخلاق است و دهم در تیراندازی و یازدهم در تکبیر و دوازدهم فهرست کتاب ها است. نام آن در یادداشت تملک و عرض مورخ 13 شوال 24 جلوس مبارک با مهر محمد علی شاه جهانی [ضیاء] العلوم بوده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4095
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با اصطلاحات و یادداشت های بسیار الحاقي مؤلف؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 362گ، 17 سطر، اندازه: 15/4×28/5 سم [ف: 4-831]
negārestān
محمد نبی بن محمد باقر خان، ق14 قمری
mohammad nabī ebn-e mohammad bāqerxān(-20c)
تاریخ تأليف: 1311ق؛ محل تأليف: بغداد
این کتاب ترجمه ای است از کتاب انگلیسی با عنوان Persian Portrait: a Sketch of Persian History, Literature and politico تأليف ف.ف. آربث نات (F. F. Arbuthnot) که اصل آن در لندن چاپ شده و مترجم در بغداد در 1311ق آن را ترجمه کرده و در صدر آن نوشته: «بر سبیل یادگار بحضور ... سرکار نواب آقا محمد خان ... تقدیم شد». ظاهراً وی همان میرزا محمد ملک الكتاب شیرازی است که مقیم بمبئی بوده و کتاب های بسیار به فارسی و عربی چاپ کرده است. (سعید نفیسی)
[فهرستواره منزوی 1098/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2251
آغاز: بدان که مساحت خطه ایران؛ انجام: انجام امور آن ها مشغول پیوسته سودمند خواهد بود.
خط: نسخ تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1311ق؛ چنین می نماید که این نسخه به خط خود مترجم است و در صحیفه اول آن نوشته: «ترجمه نگارستان از انگلیسی فارسی در تاریخ و معارف و پولیتیک ایران من تأليفات مستر اف. اف. آربث نات ام آرا اس در مطبعه برنارد کو و آیریچ نمبر 15 پیکادلی لندن علی ید العبد المذنب محمد نبی بن مرحوم محمد باقر خان بغداد هفتم ربیع الاول سنه 1311 هجری»، پس از آن عنوان انگلیسی کتاب به خط لاتین نوشته شده؛ 133ص، 14-16 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 204-6]
negārestān
ناشناخته:
آغاز: من نگارستان - داستان هندوستان، جناب شاهرخی حاوی اوراق عبدالرزاق بن اسحاق سمرقندی را در غره رمضان سنه 845 برسم رساله نزد پادشاه بیانگر فرستاد و غرایبی که در آن سفر ملاحظه نموده مرقوم کلک ... گردانید. بیجانگر...
بندی از آن از شگفتی های بیجانگر چیزهایی آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 997ق؛ کاغذ: ترمه، 3گ (14ر-16ر)، 41سطر، اندازه: 9/8×22 سم [ف: 8-458]
بی کا، تا: 1077ق [میراث اسلامی: 5-601]
بندی از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ چلیپا نوشته شده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-259]
آغاز: سبحان خالقی که صفاتش ز کبریا ** در خاک عجز می فکند عقل انبیا / گر صد هزار قرن همه خلق کاینات ** فکرت کنند در صفت عزت خدا
منتخباتی است از اشعار نیکوی گروهی از شاعران معروف بدون نظم و ترتیب مخصوص که به دستور شاهزاده مسعود میرزا ظل السلطان در اصفهانو گرد آوری شده، به نام این شاعران تصریح
شده است: سید حسن غزنوی، عطار نیشابوری، فردوسی، امیر معزی، ناصر خسرو، رودکی، خاقانی، انوری، ازرقی، عبدالواسع جبلی، مجیر بیلقانی، عنصری، مختاری غزنوی، سوزنی، مسعود سعد سلمان، تاج الدين بخاری، فرید الدين احول، بدرالدین جاجرمی، فرخی، عمید الدين فارسی، فخری اصفهانی، عبدالقادر نائینی، سیف الدين اسفرنکی، قطران، برهان الدين بزاز، ظهیر فاریابی، کمال الدين اسماعیل اصفهانی، روحانی، نصیر ادیب، صدرالدین ابن خطیب خوشنک، فخر الدين بیلقانی، رشید الدين وطواط، ادیب صابر، مجدالدین بیلقانی، فلکی شیروانی، منوچهری، عمادی، جمال الدين عبد الرزاق اصفهانی، غیاث الدين محمد کثرنی، عتقی، نظام الدين اصفهانی، قاضی بهاء الدين، نجیب الدين جرفادقانی، رفیع الدين لنبانی، زین الدين لنبانی، عز الدين بابویه، امامی هروی، نور الدين منشی، ملک رضی، نورا، سعدی، افضل الدين کاشانی، قاضی عثمان، عماد فضولی، موفق الدين یحیی، محمود خطاط، فخرالدین گیلانی، فصیح الدين، عزالدین علوی، اثیر الدين اومانی، جمال الدين عبری، سعد سعید نیشاری، نظام الدين گنجه، خواجه عالم سمرقندی، اوحدی کرمانی، شمس الدين طیبی، رفیقی، باخرزی، بدیعی طوسی، اثیر الدين اخسیکتی، سنائی غزنوی، عبد الكافي، بخششی، بوعلی سینا، ناصر شیرازی، عماد الدين کرم، نصرالدین طوسی، سنقر شاه، فخر الدين علی، محمد خلیل، شمس تبریزی، عراقی، مجد همکر، همام تبریزی، جمال الدين ابن حسام مروی، پورحسن، ابن زنگی شیرازی، ابن خیام، ابن عطار شیرازی، علاء الدين محمد، شمس الدين محمد جوینی، گیتی شاه. این مجموعه روی برگ اول «نگارستان» نامیده شده و در پایان نسخه «مجموعة الاشعار» خوانده شده است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالرحیم افسر، تا: 1285ق، جا: اصفهان؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 486گ، 21سطر، اندازه: 23×41/5 سم [ف: 27-35]
negārestān-e čīn
بخارائی سرهندی، احمد، ق 12 قمری
boxārāī sarhandī, ahmad(-18c)
مثنویبزمی نزدیک به 205 بیت است در داستان رفتن حضرت امام حسن علیه السلام به طی الارض به چین و زنده شدن دو عاشق و معشوق به دعای آن حضرت. دختر پادشاه چین و پسر وزیرش عاشق یک دیگر شدند، چون شاه این بشنید به کشتن پسر دستور داد، دختر جنازه پسر را از دخوه (گور) بر آورد و در کاخ پنهان کرد، پادشاه از این کار بر آشفت و دختر را نیز کشت، ولی از کرده خود پشیمان شد و به مدینه نامه ای نوشت، حضرت امام حسن علیه السلام به چین رفت و آن دو جوان را زنده کرد، و پس از اسلام همه اهالی آن سرزمین، حضرت بشارت داد که از این دو، فرزندی به وجود می آید که تاجدار چین خواهد بود. (سید احمد اشکوری)
آغاز: نگارستان طراز خوش بیانی ** سخن صورتگر چین معانی / برنگی تازه ای این نقش چین ریخت ** بصورت جان معنا این چنین ریخت
انجام: چو دست جامه اعجاز خود را ** برآورد از صدف این گوهر راز / ز کلک مانی سحر آفرینش ** خطاب آمد «نگارستان چینش»
[الذريعه 326/19؛ نسخه های منزوی 3283/4، که نادرست حماسه دینی دانسته شده؛ مشترک پاکستان، 949/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 7گ (71ر-77پ)، 15سطر، اندازه: 16×16/5 سم [ف: 8-17]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: اسد الله بن محمد حسین؛ جلد: تیماج، 25ص (127-151)، 11سطر (6/2×10)، اندازه: 9/8×15 سم [ف: 18-27]
آغاز: برابر؛ انجام: به خود می گفت کو بال پریدن ** چه قاصد، قاصدم جان خود من...
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 7گ (72ر-78پ) [ف: 1-263]
نسخه پیرامون 270 بیت دارد؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: 1251-1253ق؛ 12گ (120پ-131پ) [ف: 3-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سید کریم تاجر شوشتری، تا: 1301-1308ق؛ 3گ (49پ-51پ)، اندازه: 20×31 سم [ف: 4-106]
negārestān-e dārā
مفتون دنبلی، عبدالرزاق بن نجفقلی، 1176-1243 قمری
(1763-1828)maftūn-e donbalī, 'abd-or-razzāq ebn-e najaf-qolī
به دستور: عباس میرزا ولیعهد
تاریخ تأليف: 1241ق
تذکره شعرا همروز گار اوست که در پنج «نگارخانه» ساخته است: 1. فتح علی شاه، 2. شاهزادگان و شماری از امیران که در شاهزادگان ترتیب سنی پایه قرار گرفته و در امیران مراتب، 3.
مقربان شاه و شاهزادگان و وابستگان دربار و مستوفیان و منشیان بار یافتگان دربار، 4. دیگر شعرا، 5. خودش. این تذکره در نسخه ها رویهم 199 تا 202 تن را دربر می گیرد که به ترتیب ترکی، عربی و فارسی را آورده و بیشتر فارسی است. (احمد منزوی)
آغاز: طراز نگارستان دارا و طراوت بهارستان دلارا از حمد صانعی است جل شانه...
چاپ: به کوشش عبدالرسول خیامپور در سال 1342ش چاپ شده است.
[تذکره نویسی فارسی 724؛ فهرستواره منزوی 1965/3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 274گ، 23سطر، اندازه: 21×23/9 سم [ف: 4-832]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در 3000 بیت؛ جلد: تیماج، 316گ، 21 سطر (11×22)، اندازه: 19×31 سم [ف: 16-206]
negārestān-e qazvīnī = tārīx-e negārestān
؟غفاری قزوینی، احمد بن محمد، 900؟ – 975 قمری
(1495-1568)qaffārī qazvīnī, ahmad ebn-e mohammad
اهدا به: شاه طهماسب صفوی
تاریخ تأليف: 959ق؛ محل تأليف: دیبول هند
تاریخ کوتاهی است از رویدادها از تولد پیامبر (صلی الله علیه و آله) تا پادشاهی آق قونیلو همراه با حکایت ها و تمثیلها. مؤلف در ابتدا نام سی و یک منبع تاریخی را برای نگارش کتابش آورده، از جمله تاریخ طبری بلعمی، فتوح اعثم، ترجمه یمینی، المنتظم ابن جوزی، تاریخ آل عباس جرفاد قانی، جامع الحكايات عوفی، فردوس التواريخ خسرو ابرقوهی، طبقات ناصری، مجمع النوادر نظامی عروضی و ظفرنامه یزدی و...
آغاز: ای طرازنده بهارستان ** وی نگارنده نگارستان؛ ... حضرت سلطان خبیر و مالک رقاب ممالک تقدیر...
2: حمد بی حد و ثنای بی مر و عد قادری را که به محض امر کن صحیفه صحرا را نگارستان می سازد...
انجام: چو در واقع نگارستان چنین است ** از آن آمد نگارستان واقع.
چاپ: تهران، 1341ش، به وسیله مرتضی مدرسی گیلانی چاپ شده؛ دار الحكومه بمبئی، سنگی، 1287 ق.، رحلی (مطارح الانظار: صص 122-188)؛ بمبئی، سنگی، 1829/1245 م، رحلی کوچک، 375ص
[الذريعة 246/2 -247 و 308/24 رقم 1609 و 291/3؛ نسخه های منزوی 4207/6؛ نسخه؛ کشف الظنون، حاجی خلیفه 1976/2؛ فهرستواره منزوی 667/1 -668؛ دنا 812:10 -815 (108 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ در حاشیه پایان نسخه رقم رفته: «تمام شد مقابله آخر روز پنج شنبه 25 جمادی الثاني سنه 1021 در موضع قمصر کاشان اقل خلق الله شهاب الدين علی»؛ مجدول، با سرلوح؛ با یادداشتی به خط ناصرالدین شاه قاجار؛ مهر: «ناصرالدین شاه قاجار - عبد الوهاب الموسوي - مشیر السلطنه»؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 710ص، 19سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 5-433]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ در حاشیه پایان نسخه چنین رقم رفته: «تمام شد مقابله آخر روز پنج شنبه 25 جمادی الثاني سنه 1021 در موضع قمصر کاشان اقل خلق الله شهاب الدين علی»، محشی، این نسخه قدیمی و احتمالاً به خط مؤلف باشد از لحاظ مطالب مانند نسخه شماره دفتر 580 است؛ در تملک پادشاهان صفویه بوده چنان که چند یادداشت و شعر به خط شاه اسمعیل ثانی در چند موضع مشاهده می شود و شاه اسمعیل ثانی شعر می سروده و به نام «عادلی نامراد» تخلص می کرده است، یادداشتی به امضای اشرف الحسني المعروف به میرزا مخدوم الشريفي به تاریخ 984ق به زبان ترکی، یادداشتی به خط ناصرالدین شاه قاجار در 1283ق؛ تملک: عاصم بن محمد؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج منقش، 289ص، 19 سطر، اندازه: 21×27 سم [ف: 5-437]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 6-689]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2794عکسی
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ یادداشتی از عبدالعلی و کربلائی علی ولد حاجی محمد اسماعیل به سال 1328 در کاروان سرای خان؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين بدیع الزمان» (بیضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده جعفر» (بیضی)؛ 450ص [عکسی ف: 7-391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لاهیجی، تا: قرن 10؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 267گ، 19سطر (7×14/5)، اندازه: 12/5×23 سم [ف: 3-344]
آغاز: برابر؛ انجام شود هردم نگاری تازه لامع ** پی تاریخ و نامش فکر کردم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: عبدالحسین بن محسن میرزای امیر آخور شاهنشاه، محمد جیحون شاعر یزدی؛ جلد: تیماج، 268گ، 19 سطر (12×20)، اندازه: 19×31 سم [ف: 2-457]
آغاز: برابر؛ انجام: اختتام و صورت انجام پذیرفت ... نظم: در این روضه که از فرط نوادر ** شود هر دم نگاری تازه لامع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ واقف: احمد طاهری، 1351؛ جلد: تیماج مذهب، 243ص، 19سطر، اندازه: 15×24/5 سم [عبدالعظیم - ف: 2-650]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 26286 .Add؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 شعبان 970ق [فیلمها ف: 1-268]
کا: کمال الدين حسن، تا: 993ق؛ 214گ، اندازه: 15/7×21/6 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: پنج شنبه 5 جمادی الثاني 993ق؛ مجدول؛ جلد: چرم، 244گ، 16 سطر (11×16)، اندازه: 16×23 سم [ف: 36-32]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: علی بن حاجی عبدل شوشتری، تا: دوشنبه سلخ جمادی الاول 996ق؛ مجدول؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 148گ، 20 سطر (11×19/5)، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 1-118]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 230 گ، 26سطر، اندازه: 17/7×23/4 سم [ف: 4-832]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ خط و کاغذ هندی؛ جلد: تیماج، 111گ، 17 سطر (9×17/5)، اندازه: 12×21 سم [ف: 1-26]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز [چند نسخه - ف:- 368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، مذهب، 300گ، 19سطر (7×18/5)، اندازه: 14×25 سم [ف: 6-77]
آغاز: برابر؛ انجام: این لعل در موی بسر من بسته است و من می دانم که در زیر شکنجه خواهم مرد و بعد از فوت من
در فهرست بهارستان جامی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 295گ، 21سطر (7×17)، اندازه: 12×24 سم [ف: 5-218]
آغاز: برابر، انجام: چو در واقع نگارستان چین است ** از آن آمد نگارستان لامع
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 311گ، 17 سطر، اندازه: 17×29 سم [ف: 1-388]
آغاز: ... آید ازو که دوستی کند که روح افزاید که دشمنی که بوی خون آید ازو حکایت؛ انجام: آن سالک مسالک کشورستانی جلوه دادند لاجرم چون اوان تطاون قهرمان...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 137گ، 22 سطر، اندازه: 13×26 سم [ف: 1-107]
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 1
همان نسخه بالا [نشریه: 6-588]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با یک سرلوح؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-307]
آغاز: پنجه او اصلاً بهم نمی آمد هر چند صنادید اطبا در آن ماده ید بیضا نمودند؛ انجام: من البدايع چون نوبت سرداری سربداران به خواجه یحیی ... از جاده صواب می داد در اثنای.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 270ص، 15سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 47/2 -47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 194گ، 19سطر، اندازه: 15×24 سم [نشریه: 13-54]
آغاز: برابر
کا: محمد یحیی، تا: قرن 11؛ قطع: خشتی [ف: -258]
بندی از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8-5]
آغاز: برابر؛ انجام: در حینی که معز در مهدیه بود قیصر روم ایلچی نزد وی ارسال داشته
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط و انجام؛ 190گ، 15سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 2-260]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه:
49-3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ قطع: وزیری [نشریه: 3-50]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: شاه عالم زین العابدين شجاع؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 199گ، 18سطر (5×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14-3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 436گ، 14 سطر (8×12/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 15-4088]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 265گ، 19 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: -690]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، کا: اله بخش، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1003ق، بدون سرلوح؛ کاغذ: اصفهان، 298گ، 17سطر (7×16)، اندازه: 11×23 سم [ف: 6-873]
آغاز: ... ان هو الا وحی یوحی است بخطاب مستطاب نحن احسن القصص شرف اختصاص ارزانی داشت و روایات معجز آیات نبوتش را بغایت؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد قاسم تبریزی، تا: 5 الاول 1005ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 740ص، 16سطر، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 40/3-228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: نعمت الله بن عنایت الله خمامینی کمره ای، تا: 1012ق؛ جلد: تیماج، 119گ (170پ-288ر)، 25سطر، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 22-110]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن حاجی میرزا محمد، تا: 1015ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 129گ، 23 سطر (11×17)، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 6-69]
خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: شوال 1017ق؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 280گ، 18سطر، اندازه: 14/8×24 سم [ف: 4-832]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1023ق؛ با سرلوح مذهب، مصحح؛ جلد: تیماج، 348گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×25/5 سم [ف: 27/2-61]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 7ربیع الثاني 1025ق؛ 208گ، 19سطر (12×17)، اندازه: 18×25 سم [سنا: ف: 1-256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ممتاز، کا: محمد صالح ابن میرزا علی الكاتب، تا: 1026ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 614ص، 19 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 5-442]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن قزوینی، تا: دوشنبه 9 رجب 1027ق، جا: گنجه؛ مجدول، دارای سرلوح؛ تملک: جلال بقائی نائینی؛ 296گ، 17سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 1-88]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 508
همان نسخه بالا [نشریه: 11-921]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لاری، شرف الدين علی بن بهاء الدين محمد، تا: 15 محرم 1029ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، 237گ، 21سطر (9×19)، اندازه: 16/5×27 سم [ف: 1-513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1031ق؛ جلد: چرمی، 268گ، 17سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 3-1386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1031ق؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 208گ، 21 سطر (8×16)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 1-178]
آغاز: برابر؛ انجام: و اختتام گماشت که آن جمع را کاتب انشاء کند مگر فردی دیگر املاء کند ... الهجرة النبوية.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1034ق [الفبائي: -588]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 7 صفر 1043ق؛ افتادگی: آغاز (از دیباچه)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 225گ، 17سطر (12×17)، اندازه: 18×24 سم [ف: -221]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 رجب 1046ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 190گ (49ر-238پ)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 15-
4185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح طباطبائی، تا: جمادی الثاني 1051ق؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی، 344گ، 14 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 16/7×25 سم [ف: 7-41]
آغاز: برابر انجام: قد مات فلان بن فلان ... و دور از عناد حساد بر ختم پیغمبران ... علیهم اجمعین
خط: تحریری، کا: حاجی محمد سرتوق ساز، تا: 1061ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 217گ، 16 سطر، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 27/2 - 70]
آغاز: مطابه یکی مرد بدشکلی را دیدم که حلقه کعبه معظمه را گرفته و روی بدان می مالید و بدان براءت آتش دوزخ می طلبید یکی گفت الله الله این روی را؛ انجام: با سلطان محمد جلایر اتفاق نموده و بر چند وقتی بحدود عراقین فتنه می انگیخت و در سنه ثلث و ثمانماة با امیر تیمور بالکلیه بغداد را از گماشتگان
خط: نستعلیق، کا: جمال الدين محمد حسینی، تا: 2 صفر 1066ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «کنیز فاطمه سکینه باشد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 206گ، 18سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 37-202]
آغاز: برابر؛ انجام: از آن روی در وی قلم می کشم اللهم اغفره و الوالديه
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد رشید جونپوری، تا: سلخ ربیع الاول 1067ق؛ جلد: ساغری، 280ص، 17سطر (7/5×15)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 7-42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق [الفبائي: -588]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبد الله، تا: غره رجب 1079ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 252گ، 17سطر (8×16)، اندازه: 14×24 سم [ف: 13-23]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله، تا: رجب 1079ق؛ 220گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 2-93]
آغاز: هذا تاریخ نگارستان من کلام افصح المتكلمين محمد بن احمد، بسمله، حمد بیحد و ثنای بی مر و عد قادری را که به محض امر کن صفحه صحرا را نگارستان می سازد؛ انجام: برابر
این نسخه که تاریخ نگارستان است حاوی اشتباهات فراوان است مثلاً در نام نویسنده آن به جای «ابن محمد احمد» آمده «محمد بن احمد» و در درج مطالب نیز به هم خوردگی زیاد به چشم می خورد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 29 شعبان 1080ق؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغری مذهب، 267گ، 18 سطر (8×18)، اندازه: 14×25 سم [ف: 1-176]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد علی دودالی، تا: 1085ق، جا: دوذالی؛ یادداشت هایی به امضای حسینقلی خان صدرالسلطنه مورخ 1311ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 448ص، 23 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 21-339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عناية الله، تا: 1 ربیع الاول 1087ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 223گ، 18 سطر (10×18)، اندازه: 17×25 سم [ف: 5-728]
خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد محسن بن محمد حسین، تا: رمضان 1088ق، مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، 204گ، 20 سطر (9×18)، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 16-597]
خط: نسخ، کا: حسن بن علی اصفهانی، تا: 1094ق، جا: گلشن آباد هند؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 717ص، 15 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 17-188]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق هندی، بی کا، تا: 3 ذیقعده 1099ق؛ دارای یک سرلوح؛ واقف: قائم مقام، بهمن 1316؛ جلد: چرمی، 237گ، 21سطر (8×18/5)، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 7-42]
آغاز: برابر؛ انجام: از آن جا که دو بیدادگر شوم یکی سوی چین و دیگری طرف دوم
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام کاغذ: مجدول، جلد: تیماج، 276گ، 20 سطر (11×21/5)، اندازه: 17/3×29 سم [ف: 7-42]
آغاز: برابر؛ انجام: که در سنه خمس و عشرین و ستمائه طایربها در باقوچی از ابطال رجال مغول چنانچه در مدح ایشان...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: محمد رضا بن محمد حسین فخار «عبده محمدرضا» (بیضی) در 1293؛ جلد: گالینگور، 63گ (122پ-184پ)، 27 سطر، اندازه: 19/5×28/5 سم [محدث ارموی مخ: 1-272]
انجام: عدالت وصیت و صلابت اطراف مملکت از آلایش مکاره پا کست و اعدای ... پژمرده و غمناک ... چند بار و نیاید همی نکو آنکس که پشت خویش...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 166گ، 25سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 1-78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 300گ، 17 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صفی، تا: قرن 12؛ از خط مولانا قطب الدين حنفی هندی نهروانی مفتی مکه استنساخ گردیده؛ تملک: فرزق زاده، سرکشیکچی زاده؛ جلد: تیماج، 642ص، 17سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 17-158]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-308]
خط: نستعلیق، کا: رضای حمزوی و مولوی شیرازی، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 338گ، 17 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -102]
آغاز: ... چه شهریاران چه یلاندر هر ورقش بخوان که في یوم کذا ** قد مات فلان و فلان و فلانا کنون معروض آن که چون استنباط غرایب حالات و استخراج نوادر اتفاقات؛ انجام: امیرعلی بیگ بن قرا عثمان را که دشمن قدیم هم بودند یکبارگی مستأصل سازد لشکر به صوب دیار بکر شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: «عبدالله 1291» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: میشن، 125گ (154ر-278پ)، 21سطر، اندازه: 18×29 سم [اهدائی رهبر: 8-472]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1107ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ اندازه: 19×30 سم [نسخه پژوهی: 2-237]
آغاز: فواید چند از نگارستان ابن محمد احمد. و در رساله دویم از هجرت سيدة النساء فاطمة الزهرا با علی مرتضی رضی الله عنهما مناکحه فرمود و در مدت ده سال که در مدینه بود بخشی کوتاهی از کتاب درباره غزوات پیامبر (صلی الله علیه و آله) است؛ کا جمال الدين محمد حسنی، تا: پنج شنبه 16 ذیقعده1118ق، جا: مشهد رضوی؛ 1ص (306)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1-94]
آغاز: و من الوقايع چون توقتمش اغلان که از نژاد جوجی خان بود در شهور سنه ثمانین و سبعمائه از بیم جان از دست ارس خان گریخته پناه صاحبقران آورد امیر کبیر؛ انجام: می افکند، هلاک می کرد ما عاقبت بدرماندگی ترک سلاح و اسبان کردیم و او برفت و جمله مال به برد.
بخش کوتاهی است؛ کا: احمد غلام، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ 4ص (377-380)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10-1371]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 14 جمادی الثاني 1200ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س 8ش 4-71]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: خانلر میرزا احتشام الدوله؛ یادداشت فرهاد میرزا؛ جلد: تیماج، 2ص (4-3)، 19سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 21-338]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 522 ص، 22سطر، اندازه: 13/5×24/5 سم [ف: 17-303]
آغاز: لمعه اول در احوال حضرت محمد ... نسب شریفش بدین موجب ... والده اش ... ولادتش در روز جمعه وقت طلوع صبح هفدهم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 36گ (197ر-232ر هامش)، 13 سطر، اندازه: 22/3×34 سم [ف: 7-363]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/32-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-287]
آغاز: نبود و دویست و ده که دیگر می بایست که متساوی آن شود؛ انجام: که از وهم سلطان حسین میرزا ابن (یک کلمه افتاده) میرزا ابن بایقرا ابن عمر شیخ میرزا ابن امیر تیمور.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 454گ، 17 سطر (6×12/5)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 2-74]
خط: عبارات عربی نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 220گ، 18سطر، اندازه: 16×28 سم [ف: -45]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 93گ، 17سطر، اندازه: 14/5×19/4 سم [ف: 4-831]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1201ق [الفبائي: -588]
بی کا، تا: 1204ق [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز: برابر؛ انجام: رقم کرده کلک طبع منست ** از آن روی در وی قلم می کشم
خط: نستعلیق، کا: سید قاسم علی موسوی دهلوی، تا: چهارشنبه 11 رجب 1212ق، جا: هرات؛ محشی؛ اهدایی: رهبر، مهر 1386؛ 199گ، 19سطر، اندازه: 20/5×32/5 سم [اهدائی رهبر: 8-473]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1130
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-118]
خط: نستعلیق، کا: ساروی، عبدالکریم، تا: یک شنبه 8 شعبان 1222ق؛ جلد: تیماج، 291گ، 14سطر (14/5×24)، اندازه: 22×34 سم [ف: 10-1627]
آغاز: برابر؛ انجام: رقم کرده کلک طبع منست ** از آن وی قلم می کشم
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم ابن ملا محمد جعفر کرد خراسانی ساکن قریه سیاه در کا در بلوک بابل کنار، تا: جمعه 26 ربیع الاول 1232ق، جا: بارفروش مدرسه میرزا زکی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 155گ، 21 سطر، اندازه: 20×33/2 سم [اهدائی رهبر: 473-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، مذهب، 247گ، 17سطر (12×20/5)، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 5-378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح منشی، تا: 26 ذیقعده 1255ق؛ واقف: حاج عماد فهرستی؛ 226گ، 15سطر (10×16)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 7-43]
انجام: میرزا الغ بیگی به نیابت پدر در ماوراء النهر سی و هشت سال و بعد از پدر در آن جا و در خراسان دو سال و نیم و همچنین تا آخر بیست و یک تن بودند.
از انجام برابر است با برگ 193ر نسخه شماره 37965 همین کتابخانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 23 شعبان 1257ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 87گ (1پ-87پ)، 15سطر، اندازه: 14×21 سم [اهدائی رهبر: 8-474]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13رمضان 1258ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 311گ، 17 سطر (10×19/5)، اندازه: 15×26 سم [ف: 13-300]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: جمادی الثاني 1260ق؛ کاغذ: ترمه، 136گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×31/7 سم [ف: 4-832]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، کا: محمد باقر منشی مشهور به ندیم، تا: چهارشنبه 4 رمضان 1273ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 196گ (1پ-196پ)، 18سطر (13×25)، اندازه: 21×35 سم [ف: 1-263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی محمد بن حاجی امامقلی قلتوقی، تا: 1276ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: میشن، 163گ، اندازه: 15×26 سم [ف: 9-21]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله فراهانی، تا: شعبان 1280ق، برای میرزا صدیق الملك رئیس وزارتخانه امور دول خارجه؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-308]
آغاز: و اربعین عمر شریفش چهل و هفت سال مرقد منورش؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 171گ، 185 سطر (11×19)، اندازه: 17×27 سم [ف: 6-411]
091 شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 620
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 2 ذیحجه 1298ق؛ 199گ، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 3-87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1299ق؛ مهر: «محمد حسین سدید السلطنه 1316» (بیضوی)؛ اهدایی: دکتر حافظ فرمانفرمائیان، دی 1369؛ جلد: تیماج، 220گ، 19-17 سطر (11×19/5)، اندازه: 19×28 سم [ف: 20-15]
تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نشریه: 7-555]
خط: نستعلیق، کا: درمنی فراهانی، نقد علی بن محمد، تا: 1301ق؛ از روی نسخه ای مغلوط و خود او آن را تصحیح کرده؛ 211گ، 21سطر (11×18)، اندازه: 16/5×26 سم [ف: 1-514]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمود، تا: 1314ق [الفبائي: -588]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم محمد تقی کاشانی، تا: 1315ق، جا: تهران؛ 169گ، 18 سطر، اندازه: 18/8×27 سم [ف: 4-832]
آغاز: برابر؛ انجام: اول بدر که اکثر عظمای قریش چون ابوجهل و عتبه و شیبه و غیرهم کشته گشته بعضی نیز اسیر گشتند دیم احد که در دین غزوه دندان مبارک حضرت صلی الله علیه و آله و سلم شکست و عمش سیدالشهداء حمزه شهید گشت...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 295گ، 18سطر، اندازه: 16×24 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: میرزا شاهرخ در دل گرفته در سنه ثلاث و عشرین وثمانمائة به عزم مدافعه او نهضت نموده بری رسید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 273گ، 17سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 2-703]
آغاز: رسیده کار بر مامون قرار خواهد گرفت و فضل بن سهل در سر کار او اقتدار خواهد یافت پس رقعه خواهد نوشت؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد» تیماج، 220گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-704]
آغاز: برابر؛ انجام: ولقد کتبنا في الزبور من بعد الذكر ... و بر ضمایر انجم نظایر ارباب بصایر اتصال این خلافت عظما واقران این سلطنت کبری بعطیه ... صاحب الزمان ... واعدای دولت پژمرده و غمناک
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، مذهب، 296گ، 15 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 2-703]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده میرزا علی» (چهار گوش کوچکی)؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 17 سطر (9×15)، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 2-502]
آغاز: برابر؛ انجام: اثنین و سبعین و ثمانمائه از قشلاق مرو بجانب عراق
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -588]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -588]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 108گ (1پ-108ر)، اندازه: 14×21 سم [مؤيد: 3-263]
بی کا، بی تا؛ خیلی مغلوط است و هر جا نام نوشیروان بوده نوش الروان نوشته [ف: -196]
بی کا، بی تا؛ محشی [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 350گ، 18سطر، اندازه: 12×21 سم [نشریه: 7-747]
بخشی است از این کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج [نشریه: 3-416]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: مشهد مقدسش در سناباد طوس، عمر شریفش پنجاه و یک سال و کسری اولاد ذکورش الف - محمد جواد - ب ابو جعفر ثانی و ابوالحسن و جعفر و ابراهیم و حسین امام محمد تقی (علیه السلام) امام نهم است پدرش امام رضا (علیه السلام)؛ انجام: ز حسن یوسف مصری نبود نام و نشان ** که داشت دست زلیخا جراحت ناسور
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: تیماج، 346ص، 18سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 10-1560]
آغاز: کنیت میمونش ابو محمد لقبش زکی ولادتش در مدینه روز سه شنبه یازدهم رمضان سنه؛ انجام: با عمودهای آتشین ظاهر گشتند و بر آن کافر حمله آوردند ... بقدر سر سوزنی بر روی آن مسکین گرفتار محن رسیده
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: «خلیل» (بیضوی)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 157گ، 17سطر (10/5×17)، اندازه: 15×23 سم [ف: 14-169]
نسخه اصل: بادلیان 345 اليوت (18)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-546]
نسخه اصل: ش 386 کتابخانه گنج بخش؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 208-3]
آغاز: برابر؛ انجام: عاقبت میانه مامون و امین که پسر زبیده بود کار بجائی رسید که پیش از این مذکور شد و چون خبر قتل امین را زبیده شنید آه سرد از جگر پر درد کشیده گفت لعن الله اللجاج.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ تملک: محمد مهدی طبیب حسینی هروی؛ چند تاریخ تولد به سنوات 1265 - 1264 هجری قمری به نام های بگم جان و محمود میرزا؛ کاغذ: بخارائی، جلد: چرم مذهب، 357ص، 19 سطر، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 5-582]
نگارش - آیین نگارش
نگارش - آیین نامه نگاری
negāreš-e ‘arīze be hazrat-e valī ‘asr ‘aj
طریقه نگارش عریضه به حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشريف به انضام دو برگ در تسخیر قلوب سلاطین.
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 307/9
انجام: قد جعل الله لکل شی قدرا
بی کا، بی تا؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 36گ، اندازه: 11/5×20 سم [ف: -256]
negāhī be zendegī-ye mohammad sādeq ardestānī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق14 قمری
šafī‘ī ardestānī, morteza ebn-e ahmad(-20c)
تاریخ تأليف: 3 محرم 1416ق
در احوال و آثار و اعقاب و احفاد مولانا محمد صادق اردستانی مشهور به آخوند پلوی (از اجداد مؤلف).
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10158
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1416ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 52گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 26-116]
negāhī be zendegī va ahvāl-e mīrzā ab-ol-fazl mahābādī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق 14 قمری
šafī‘ī ardestānī, morteza ebn-e ahmad(-20c)
تاریخ تأليف: 16 جمادی الاول 1425ق؛ محل تأليف: تهران
رساله کوتاهی است در شرح حال میرزا ابوالفضل مهابادی (-1346شمسی) که یکی از چهره های فرهنگی مهاباد اردستان بوده، همراه با دو تصویر از وی که یکی از آن ها از سال نامه پارس فتوکپی شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15290/14
آغاز: مهاباد یکی از شهرهای تابع شهرستان اردستان است که در بیست و سه کیلومتری شمال غربی شهر اردستان در کنا جادهه ترانزیت؛ انجام: در خاتمه از برادر عزیزم مهدی شفیعی اردستانی ... و از خداوند بزرگ توفیق روز افزون برای او مسئلت دارم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 16 جمادی الاول 1425ق؛ 8گ (85-78)، 29-23 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 38-818]
negar va sahīfe-ye rangīn sefat
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27683
آغاز: را خوز سعادت ابدی شمرده آیات سور نور برای انجمن فیض پیرا بمدد کاری انفاس صبح؛ انجام: از فراخی سال بر خوشه اوراد مایه اینست سبع سنابل في کل سنبله مایه حبه بلند مایه اینست سبع سنابل في کل سنبله مایه حبه بلند بر آمده خاتمه
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
nel va daman
فیضی، ابوالفیض بن مبارک، 954 – 1004 قمری
(1548-1596)feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak
اهدا به: برهان ظفر ابوالمظفر شاه اکبر
سومین مثنوی از «پنج گنج» اوست، در برابر «لیلی و مجنون» گنجه ای، گرفته از افسانه های هندی، در دلباختگی نل و دمن. گویا اکبر پادشاه (963-1014ق) به سال 993ق وی را به سرودن «خمسه» ای در برابر نظامی دستور می دهد و او هر پنج را یک جا آغاز می کند. جز آن که تا سال 1003ق هیچکی به انجام نرسیده بود و او در 4 ماه سال 39 پادشاهی اکبر (= 1003ق) این یکی را در 4200 بیت به انجام می رساند. آغاز می شود با: حمد، مناجات، نعت، معراج، ستایش اکبر، تقریب ترتیب این افسانه افسون پرور، رنگ آمیز نگارستان عشق در این کارگاه خسرو فریب، بنیاد آتشکده عالم سوز و بیان تفی از راجه نل، افتادن خار ناشکیبایی در سینه دل، تدبیر وزیر در شناخت نبض بیمار عشق و شرح حسن دمن ... یکی از شیرین ترین داستان هایی است که از «مهابهارات» بیرون کشیده شده. داستان نل پادشاه اجین و دمن دختر راجه بھیم سین فرمانروای بید. (احمد منزوی)
آغاز: ای در تک و پوی تو ز آغاز ** عنقای نظر بلند پرواز / فکر تو به دل خیال بگداخت ** اوج تو ز مرغ بال بگداخت
انجام: «فیاض» از این طلسم سانی ** تا چند کنی نفس درازی / این به که فسانه در نوردی ** زان پیش که خود فسانه گردی / ای سوخته ضبط این نفس کن ** بس کن ز حدیث عشق، بس کن
چاپ: هند، لکنو، اسدی، 1287 قمری، به اهتمام میر اسدالله خان، حسب فرمایش محمد عبدالستار خان؛ هند، لکنو، نظامی، 1269 قمری، 2، به اهتمام: میرزا محمد مهدی علیخان بهادر؛ تهران، 1382ش، تحقیق سیدعلی آل داود
[نسخه های منزوی 3284/4؛ الذريعة 326/19 و 855/9؛ تاشکند 774/8؛ دیوان هند 1468؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-416 و 2-192]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 702 (گنج 1846/3)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ 319ص [عکسی ف: 2-287]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: عبدالغفار؛ جلد: تیماج، 20ص (181-200)، 22سطر (7×14)، اندازه: 10×15 سم [سنا: ف: 1-23]
آغاز: برابر، انجام: این نسخه فسانه جهان باد ** مقبول دل جهانیان باد / باد اول و آخرش درین دیر ** اول به صواب و عاقبت خیر / شد نام تمام و قصه کوتاه ** المنت و البقآ لله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح مذهب، مجدول، دارای 3 مجلس مینیاتور؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: روغنی مذهب، 126گ، 16 سطر (6/6×14/4)، اندازه: 9/9×19/4 سم [ف: 29/2 -818]
آغاز: برابر؛ انجام: راندند ز بخت کاروان ها ** ماندند بدهر داستان ها
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 190ص (1-190)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 9-1473]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 203ص (134-336 در حاشیه)، 19سطر، اندازه: 15/5×23 سم [ف: 19-107]
آغاز و انجام: برابر؛ لله الحمد والمنه که در منتصف شهر شعبان سنه ثلث عشرین و الف بدستیاری توفیق الهي. الراقمه. این نسخه که آرایش هر انجمن است ** مغز روش تازه و ختم سخن است / گلزار سخنوری است کز غایت فیض ** بنهفته بجیب هر گلشن صد چمنست، صورت اختتام پذیرفته سرمایه صحبت اهل دل و زینت بخش هر مجلس و محفل گردید. صد آفرین باداهای فیضی و سخنش ** برتبه روش تازه نل و دمنش / حدیث هند دوائی چو بشنود گوید ** خوشا طبیعت فیضی و پایه سخنش. امید که صف تعال نشین کتابخانه بندگان نواب مستطاب ... میرزا محمد تقیا شده و سیله صدور توجهات عالی گردد بمنه و احسانه.
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1023ق، جهت میرزا محمد تقی (تقیا) ولد مومن اصفهانی؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ تملک: محمد شفیع در 1043ق، عباس حسینی فراهانی به تاریخ 1310، امین السلطان میرزا علی اصغر خان در جمادی الثاني 1321ق؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مشمع مشکی، 276ص، 15 سطر، اندازه: 14/7×23/4 سم [ف: 4-884]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ جمال الله صدیقی، تا: 1033ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، مذهب، ابعاد متن: 6×11/5، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 5-518]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد یحیی، تا: 1037ق، جا: لاهیجان؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن مذهب، 152گ، 14سطر، اندازه: 12/3×22/3 سم [ف: 4-833]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 7 صفر 1063ق؛ 123گ، 17سطر [فیلمها ف: 1-269]
آغاز و انجام: برابر
انتخاب آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: هندی، 22 ص (28-49)، 14 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×21/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -72]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 7ص (315 -321) [ف: 1840-10]
آغاز: ... جرعه توکل خیز ** مر قطره ز باده تو لبریز؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده؛ جلد: میشن، اندازه: 14×22/4 سم [ف: 8-321]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 162گ، 12 سطر (7×15)، اندازه: 11×19 سم [ف: 13 - 3340]
آغاز: برابر؛ انجام: آن به که فسانه در نوردی ** زان پیش که خود فسانه گردی
با یک دیباچه در سرگذشت سراینده از کاتب نسخه، با عنوان های: نعت، مدح معراج، مدح جلال الدين محمد اکبرشاه، سبب نظم، آغاز عشق نل و دمن، رسیدن نامه نل بسوی دمن، جواب نامه، رفتن نل بشهر دمن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی خان، تا: قرن 12، جا: هندوستان؛ 25گ (51پ-75پ)، 16سطر، اندازه: 14/5×27 سم [ف: 8-438]
آغاز: بسمله. خدایا سینه بی سوز دارم ** ولی هم چو چراغ روز دارم / زمانی رفته ... نبوده ** بود پیش تو طومار گشوده؛ انجام: از خون شد دیده فیضی ... ** ظهوری از ظهورم شد خفائی .../ ز مهر زن به بخت خویش مستیز ** از او چون صحبت ناجنس
بگریز / یکی دیگر از ناجنسان بود می ** اگر چه ساقیت باشد جم و کی
از ناشناخته، با عنوان های: نعت، صفت معراج، مدح شاه عباس، تعریف سخن، آغاز داستان، تدبیر وزیر و شناختن بیماری عشق، عشق نل، از بام افتادن طشت دمن، نامه بستن نل در پای مرغ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی خان، تا: قرن 12، جا: هندوستان؛ 10گ (104ر-113پ)، 16سطر، اندازه: 14/5×27 سم [ف: 8-439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان رادهی و الله صاحب، تا: 1236ق، کاغذ: هندی، جلد: چرمی، 132گ، 16سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 3-1387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گوری شنگر و منگو لال، تا: 20 ربیع الاول 1253ق؛ مجدول؛ 194گ، 11سطر، اندازه: 17/5×27 سم [ف: 8-4823]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا المعلم جربادقانی، بی تا؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، 198ص، 21 سطر (6/5×18)، اندازه: 13×24 سم [ف: 3-414]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 20گ (1-20)، 37سطر (20×35)، اندازه: 24×41 سم [ف: 4- 1439]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 177/1
همان نسخه بالا [نشریه: 4-407]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 3-1387]
آغاز: برابر؛ انجام: بر اهل فرس ریاستم هست ** در علم فرس فراستم هست / صورتگریم به دل زند راه ** در عالم منقسم هم آگاه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 70گ، 19سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 38-175]
نماذج المغالطة - المغالطات في المنطق
نماز - احکام طهارت و نماز
نماز - احکام نماز
نماز - آداب نماز
نماز - آداب و تعقیبات نماز
نماز - تقویم الصلاة
نماز - کیفیت و آداب نماز
نماز - مبطلات نماز
namāz (t.)
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
(1628-1699)majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī
[الذريعة 21/1 و 113/4]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2670/10 - 14/120
آغاز: اعوذ بالله من الشيطان الرجيم یعنی پناه می گیرم و التجا می برم به معبود به حق و خداوند مطلق که شنو است؛ انجام: مگر آن که دستش به عالم محدث عادل نرسد و به گمان فقیر همه خمس این حکم را دارد.
بی کا، تا: 1238ق؛ 4ص، 22سطر [ف: 2-907]
namāz
حسینی لاهیجانی، محمد بن احمد، ق 12 قمری
hoseynī lāhījānī,mohammad ebn-e ahmad(-18c)
در یک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2464/10
آغاز: باب صلوة واجب و سنت بسمله. الحمدلله الذي تجلی لعباده و الصلوة علی اشرف المخلوقات ... اما بعد ... شیخ محمد بن احمد اللاهيجي معروض می گرداند که شخصی در اثنای ذکری که می رفت في الجمله بفکر خود افتاده ... این رساله را مشتمل ساخت بر یک مقدمه و سه باب و خاتمه؛ انجام: و چون این رساله گنجایش بیش از این نداشت به همین اکتفا نمود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20ص (581-589و 560مکرر-569مکرر)، سطور چلیپا (17/5×33)، اندازه: 18/5×34 سم [ف: 9-1203]
namāz
محمد باقر
mohammad bāqer
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2262
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1246ق؛ جلد: میشن، 105گ، 12سطر، اندازه: 10/2×15 سم [ف: 4-834]
namāz (t.)
کرجی، مهدی قلی بن یوسف
karajī, mahdī qolī ebn-e yūsof
رساله ای مفصل ومبسوط در ترجمه و توضیح فقرات نماز از اذان واقامه و قرائت و ... تا تشهد وسلام که به درخواست مؤمنين در یک «مقدمه» و دوازده «فصل» تنظیم شده است. ترجمه ها از حد یک ترجمه ساده فراتر رفته و شامل ترکیب و توضیح و تفسیر نیز می شود.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2914
آغاز: نسائم زواهر حمدی که ریاض دل عابدان باخلاص رامعطر گرداند معبودیرا سزد که غزل سرایان بوستان معانی در ترجمات آیات بیناتش قاصر وابکم اندو؛ انجام: السلام علینا و علی عبادالله الصالحين درود و تحیت بر ما باد و بر بندگان الهي که آن بندگان صالحانند از جن وانس تمت
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 81گ، 7 و 8 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 1- 439]
namāz = r. dar ahkām-e namāz = ahkām-e namāz = salāt
شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
(1762-1844)šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī
رساله کوتاه فتوایی است در احکام نماز، در چند فصل
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15939/1
آغاز: ... آن که هر گاه حیض یا نفاس یا جنون یا اغنا به مرسد بعد از دخول وقت نماز، اگر تا زمان عروض، نماز را بعمل نیاورده است؛ انجام: و هم چنین حال، در تشهد منسی در رکعت اخیره
خط: نستعلیق، کا: ذوالفقار بنی اردلان، تا: 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ اندازه: 8×14 سم [ف: 40-422]
namāz (masā’el-e)
حسینی، محمد، ق13 قمری
hoseynī, mohammad(-19c)
رساله ای کوتاه در مسائل نماز طبق نظرات میرزا ابوالقاسم قمی و در موارد اختلاف طبق نظر سید علی طباطبائی که برای استفاده مقلدان تحریر شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4054/2 - 20/174
آغاز: شکر و سپاس و ستایش معبودی را که از جمله ممکنات انسان را برگزیده واشرف خلایق گردانید و از ضلال و گمراهی ... اما بعد چنین گوید ذره بی مقدار محمد الحسيني که بعضی از اخوان؛ انجام: ششم آن که سفر شغل وعمل او نباشد شرط هفتم آن که از منزل خود به حد ترخص رفته باشد تم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق، جلد: تیماج، 16گ، 14سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 8-4309]
namāz = salāt
حسینی، موسی بن فضل الله، ق13 قمری
hoseynī, mūsā ebn-e fazl-ol-lāh(-19c)
تاریخ تأليف: 17 شعبان 1293ق؛ محل تالیف: همدان
رساله ای است درباره مسائل نماز در چند «فصل» که به جهت برخی از مؤمنين نگاشته شده است.
[مرآة الشرق 1337/2؛ اعیان الشيعة 193/10؛ موسوعة طبقات الفقهاء 861/14]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16030/1
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... مسائلی است در صلاة که عمود دین است تحریر نمود این عبد خاطی ... این مسائل را به جهت بعضی از مؤمنين؛ انجام: و اگر عمدا یا سهوا ترک کند سجده سهو را نماز اور صحیح است ... هر چند مدت طیوله فاصله شود، تمت الرسالة علی ید مؤلفها...
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 17 شعبان 1293ق، جا: همدان؛ با قلم خوردگی، مصحح؛ مهر: «اهدایی سید کاظم کمالی الحسيني همدانی» (بیضوی)؛ اهدایی: سید کاظم کمالی حسینی همدانی؛ 141گ (1-141)، 18سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: 40-576]
namāz (masā'el-e)
خلج، محمد ابراهیم بهرام بن بهرام، ق13 قمری
xalaj, mohammad ebrāhīm bahrām ebn-e bahrām(-19c)
رساله مختصری است شامل چند باب در بیان احکام و مسائل نماز، مطابق با فتوای مؤلف.
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 617/5
آغاز: نحمدك یا اله العالمين و نصلی علی رسولك سید المرسلين و آله الطيبين اما بعد چنین گوید خادم طلبه علوم دینیه ... این چند کلمه ای است در بیان مسائل نماز؛ انجام: باب چهارم در بیان اوقات نوافل ... دویم در بیان وقت نافله مغرب است. بدان که نافله مغرب بعد از نماز مغربست تا زوال حمره مغربیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 6گ (108پ-113ر)، 23 سطر، اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 2-585]
namāz
ناشناخته:
آغاز: بسمله. در بیان اذان است و آن اینست الله اکبر الله اکبر.؛ انجام: السلام علینا و علی عباد الله الصالحين السلام علیکم و رحمة الله و برکاته
گویا از: محمد رفیع بن محمد شفیع تبریزی. رساله کوتاهی است در بیان اعمال و اذکار نماز از اذان و اقامه، تكبيرة الاحرام، قرائت حمد و سوره، رکوع و سجود، قنوت، تسبیحات اربعه، تشهد و سلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5گ (2پ-6ر)، 10 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 30-53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 173گ (1ر-173پ)، 10سطر (5/5×10/5)، اندازه: 9×14/5 سم [ف: 17- 342]
آغاز: سقف خانه را با چادر بدان که جایز نیست نماز کردن مگر در مکانی که مباح باشد مقدمه ششم در مکان مصلی است ... بدان که
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 48گ، 17 سطر (8×15)، اندازه: 21×21 سم [ف: 16-515]
از فصل در بیان وضو است و آن مشتمل بر چند فصل تا فصل 21 در بیان مسافر؛ کا: هراتی، محمد اسماعیل بن حسین علی، تا: یکشنبه 10 دیقعده 1235ق؛ جلد: تیماج، 282گ، 12سطر (7×10)، اندازه: 10×15 سم [ف: 17-347]
کا: ابراهیم، تا: 1246ق؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 11/4×17/8 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، حمد له ... اما بعد این رساله ای است مشتمل بر خلاصه واجبات نماز؛ انجام: پس نماز را بشکند به قصد اداء نه قضا با علم به آن در وقت.
مختصری است فتوایی مشتمل بر سه فصل به شرح ذیل: فصل: 1. در مقدمات نماز، 2. در مقارنات نماز، 3. در منافیات نماز، خاتمه: حاوی دو مبحث: بحث اول: در خلل نماز، بحث دوم: درباقی نمازهای واجب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1249ق؛ واقف: ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: مقوا، 9گ، 15سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 21-1617]
آغاز: بسمله، در نماز و در آن چند مبحث است. در مقدمات نماز؛ انجام: واحوط علاوه کردن قصر است بر آن.
در مقارنات نماز و مقدمات نماز و ...؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد تقی، تا: 1261ق؛ واقف: عبدالباقی آية اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ 69گ، 13سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 21-1616]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ کامل و مقابله شده؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 5-1623]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی سیدنا محمد وعلی اله واصحابه اجمعین اما بعد یک رساله عربیه یافته شد در بیان بعضی فواید متعلقه بنمار بالتماس بعضی یاران آن را بعبارت فارسی نوشته می شود؛ انجام: پس از این جهت است نمازها در اوقات مختلفه وبرکعات مختلفه والله اعلم بالصواب.
مؤلف در مقدمه می گوید که رساله ای به عربی در فوائد متعلقه به نماز را یافته و به درخواست بعضی از یاران آن را به فارسی ترجمه نموده و بعضی قصص را نیز به آن افزوده است، مسائل این رساله در حکمت افعال نماز است مثل: حکمت هفده رکعت بودن نماز یومیه، حکمت این که رکوع یکی وسجده دوتاست، حکمت دو رکعت بودن نماز صبح و سه رکعت بودن نماز مغرب و چهاررکعت بودن بقیه نمازهای یومیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8گ، 17سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 4-2083]
آغاز: بسمله. حمدله ... این کتاب است مختصر در بیان سی و چهار رکعت نماز؛ انجام: که تقدیس و تسبیح.
در آغاز آن از تحفه عباسی یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 13گ (61پ-73پ ناقص)، 15سطر (7×15)، اندازه: 14×21 سم [ف: 12- 2920]
namāz (t.)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3466/2
آغاز: همین که ایشان متوجه ... کردار می شوند هر چند نسبت بایشان سنت است؛ انجام: از جهت حصول حسن ظن بندگان است برحمت و مهربانی جناب
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 59 ص (71-129)، 17سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 5-1664]
namāz (t. va tafsīr)
در تفسیر ذکرهای نماز.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2009/4
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد این رساله ای در ترجمه و تفسیر صلاة و بعضی از احکام آن؛ انجام: از برای عوام نوشته شد.
خط: نسخ، کا: حسین بن علی نوری، تا: قرن 12؛ 9گ (63-71ر)، 14سطر، اندازه: 20/5×25/5 سم [ف: 3-428]
نماز آدینه - صلاة الجمعة
namāz-e berahne
بروجردی طهرانی، محمد حسین، ق13 قمری
borūjerdī tehrānī, mohammad hoseyn(-19c)
رساله ای است مختصر در بیان احکام نماز شخص عریان بر گرفته از فتاوای حجة الاسلام شفتی.
آغاز: بسمله، حمد له؛ اما بعد چنین گوید خادم مومنین محمد حسین طهرانی که مجاور کربلای معلی است که چون اهل زمانه را ملاحظه می کنیم در نماز یومیه خود
[الذريعة 311/24]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد صادق الرازي، تا: قرن 13؛ 19گ، 16 سطر، اندازه: 11×21 سم [ف: 8-4824]
آغاز: اختلافات یکی ساتر پشت قدم است که ساق را بپوشد؛ انجام: وقف بسکون و وقف به حرکت و وصل بسکون و وصل به حرکت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 5گ، 15سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 21-1618]
آغاز: برابر؛ انجام: پر وضعی که جمیع آب چاپ را بای کشید هر گاه آب چاه بسیار باشد تراوح می کنند به این معنی که چهار مرد کمک به یک دیگر می کنند و اندکی قبل از طلوع صبح...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی 19ص (96-78)، 14سطر (10/5×16)، اندازه: 16/8×21 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام و کلام ایشان را بر ما تأثير بدهد و در دعایی ایشان کوتاهی ننماید.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج، 15گ، 16سطر، اندازه: 11/5×20/5 سم [ف مخ: ف: - 239]
نماز تراویح - آداب نماز تراویح
namaz-e taravih
بحثی است درباره چند کیفیت نماز تراویح بر مذاق اهل سنت و مشروعیت آن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 599/3-طباطبائی
آغاز: نماز تراویح را نماز تراویح از آن جهت می گویند که مشتمل است بر پنج ترویحه
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (7پ)، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 22-297]
namāz-e tahajjod
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 764/6-ف
نسخه اصل: پاریس 113 . S. P (بلوشه 149). چنان که شیخ محمد فاضل الله می گذاردند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-536]
namāz-e ja‘far-e bn-e abī tāleb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4657/39
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7-480]
namāz-e jamā‘at = mulhaq-e maxzan-ol salāt
نوری، محمد تقی بن علی محمد، 1201 - 1263 قمری
(1787-1847)nūrī, mohammad taqī ebn-e ‘alī mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16086/2
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1262ق؛ 37گ (69پ-105ر)، 15سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 44- 240]
namāz-e jamā‘at
حسینی، موسی بن فضل الله، ق13 قمری
hoseynī, mūsā ebn-e fazl-ol-lāh(-19c)
رساله کوتاهی است در چند فصل، درباره مسائل نماز جماعت.
[مرآة الشرق 1337/2؛ اعیان الشيعة 193/10؛ موسوعة طبقات الفقهاء 861/14]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16033/2
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... رساله ایست در صلوة جماعة و در او مباحثی است. اول آن که فضیلت جماعة بسیار است؛ انجام: و مکروه است که مأموم اسماع کند چیزی را از برای امام، امنا الله بالبركة و حقق ظننا به تعالی ان شاء الله
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ با قلم خوردگی، مصحح، جلد: چرم، 20گ (113-132)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 11×17 سم [ف: 40-580]
namāz-e jamā‘at
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، -1313 قمری
(1896-)hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī
در آداب و احکام و فضیلت نماز جماعت و بعضی مسائل مربوط به آن، در یک «مقدمه» و هشت «فصل» کوتاه، بسیار مختصر و همه فهم نگاشته شده است
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این رساله ای است در نماز جماعت بلسان فارسی که بجهت رفع حاجت بعضی برادران دینی نوشته شد
انجام: حاجت ایشان از غیر من ساخته می شود نعوذ بالله من سخطه و به همین قدر ختم کلام شد و لا حول و لا قوة الله بالله العلي العظيم
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بروجردی، عبدالکریم بن محمد اسماعیل، تا: 1297ق؛ 34گ (1پ-34ر)، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: -23]
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. اما بعد، چنین می نویسد، سر کار شریعتمداری آقا سید علی الميبدي در باب نماز جماعت. بدان که ...؛ انجام: ترک ختنه کرده. و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1301-1303 ق؛ 11گ (77ر-87پ) [ف: 1-264]
namāz-e jamā‘at = mulhaq-e maxzan-ol salāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16088/7
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي دل علی فردانیته خلق الجماعات و الصلوة علی امام الكائنات في جمیع المقامات و آله ... بدان که نمازی که به جماعت ادا می شود همان نمازی است که شرایط و اجزاء و موانع آن به تفصیل بیان شد؛ انجام: چنان چه مخفی نیست.
هذا آخر الكلام فیما اردنا ذکره في هذه الوجيزة المختصر و الحمد في البداية و النهاية الله الاكبر و ارجو منه أن یجعله ذخرا لنا في یوم المحشر و نفع به المؤمنين من أمة سید البشر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 32گ (154ر-185پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 44-243]
نماز جمعه - صلاة الجمعة
namāz-e hājat
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5313/7
آغاز: از حضرت سید السادات منبع السادات قطب العالم جلال الحق و الدين قدس الله سره العزيز منقولست که از پیر خود شیخ عبدالله مطری شنیدم؛ انجام: ولکن توبوا الي اعطفهم علیکم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 4ص (64-67)، 17 سطر (5/3×13/7)، اندازه: 11/5×20/6 سم [ف: 8-396]
namāz-e hājat-e moškel
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3254/7-ف
از کتاب من لا یحضره الفقيه؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-109]
namāz-e hājat va do‘ā-ye ān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2576/13
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5گ (61پ-65ر) [ف: 6-55]
نماز شب - آداب صلاة الليل
namāz-e šab
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
(1598-1680)feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza
دارای یک دیباچه در فضیلت و ثواب آن نماز و چهار «مطلب» و یک «خاتمه». در چند جای کتاب از «ابواب الجنان» و «مفتاح الفلاح» شیخ و کتب پیشینیان نقل کند.
آغاز: بسمله. حمد بی نهایت و ثنای بی غایت سزاوار معبودی است که خالق ارض و سما است و شکر بی عد و سپاس بی حد
شایسته مسجودی است که از آلایش سنه و نوم مبرا است ... و بعد این رساله ایست در بیان فضیلت نماز شب و بیداری شب و در ذکر آن چه بعد از بیداری تا وقت گذاردن نماز مذکور بجا باید آورد و بیان کیفیت این نماز و متعلقات آن که از کتب معتبره نقل کرده شد و این رساله داعی بر ایراد مقدمه و چند مطلب و خاتمه ایست
انجام: و بحول و بقوت خویش برادران این سعادت بیش از این توانایی و قوت کرامت فرماید. تمت.
آغاز: برابر؛ انجام: و اما گذاردن نماز شب بطریق اختصار آنست که چون بقصد قیام بنماز مذکور سر از خواب بردارد باید سجده کند و بگوید ... (118پ) پس بردارد دست ها را برابر سر و قنوت کند در حالتی که بگرید یا خود را بگریه دارد باین دعا: لا اله الا الله الحليم الكريم ... و رب الارضين السبع (از مطلب چهارم).
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه دانشگاه تهران ش 972 ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه عفی الله عنه» و «منه»؛ 90گ (35پ-125پ) [ف: 5-2098]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، محشی به امضای «منه عفی منه»، با یک سرلوح؛ جلد: تیماج، 90گ، 15 سطر (5×10)، اندازه: 9×15 سم [ف: 1-118]
namāz-e šab
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، -1151 قمری
(1739-)xātūn ābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh
رساله مختصری است درباره ثواب نماز شب و احکام آن که به درخواست عده ای از نیکان نگاشته شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 569/1
آغاز: الحمدلله فوق حمد الحامدين وصلی الله علی سید الساجدين و اشرف الزاهدين محمد وعترته المعصومين العابدين و خلفائه المهديين الراشدين ... بدان که افضل اعمال مستحبه نوافل مرتبه است؛ انجام: بهتر آن است که آن را نیز بخواند اللهم اهدنی فیمن هدیت وعافنی فیمن عافیت وتولنی فیمن تولیت و بارك لی فیما اعطیت ... سبحانك رب البيت استغفرك واتوب اليك واو من بك و اتو کل علیك لاحول ولاقوة الابك یا رحیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ، 21سطر، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 5-2239]
namāz-e šab
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
(1764-1829)ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan
تاریخ تأليف: رجب 1237ق
کیفیت و دعاهای نماز شب را در این مختصر بیان کرده، و مفصل آن را به باب هیجدهم از کتاب «حرز الداعي و نجاح الساعي» ارجاع داده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید مترصد فیوضات ربانی ... که این مختصریست در بیان مجملی از کیفیت نماز شب.
[فهرستواره منزوی 676/6]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 621/9
آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی - تهران؛ کا: موسوی گوگدی، محمد بن حسین، تا: سه شنبه 16 ذیحجه 1237ق؛ 10گ (330-321) [عکسی ف: 2-244]
namāz-e šab
حسینی قزوینی، رضی بن رضا، قرن 13 قمری
hoseynī qazvīnī, razī ebn-e rezā(19c)
رساله ای در اذکار و اوراد وارده در عقیب نماز شب، ادعیه هنگام خواب و بیدار شدن است. وی آداب و ادعیه مربوط به نماز شب را تماماQ از مصباح المتهجد شیخ طوسی نقل کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38596
آغاز: در این رساله مذکور می شود احکام نماز شب ... الحمدلله الذي جعل النوم للانسان سباتاً؛ انجام: و من کادنی فیها فکده و مکر بمن مکر بی فانک
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1294ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 28گ، 16-17 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 6-161]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1441/12
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-356]
namāz-e šab
ناشناخته:
آغاز: بسمله بهترین وردی که سحر خیزان سرابستان قدس به تکرار آن مشغولی نمایند ... اما بعد این چند کلمه ایست مترتب در فضیلت و کیفیت نماز شب و ترغیب مؤمنان...
رساله ای است در فضیلت و کیفیت و ترغیب نماز شب در دو مقصد: 1. در بیان ثواب و فضیلت و فایده نماز شب و شب به روز آمدن، 2. در کیفیت نماز شب و ادعیه متعلقه بآن؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی؛ جلد: تیماج، 3گ (134-136)، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-904]
آغاز: بسمله الحمد لله و الصلوة علی محمد رسول الله ... اما بعد مخفی نماند که نماز شب فضیلت بسیار دارد کما قال تعالی ان ناشئة الليل؛ انجام: و مثل مناجات حضرت امیر المومنين (علیه السلام) پس سجده شکر بجا بیار و صلی الله علی محمد و آله.
مختصری است در فضیلت نماز شب و کیفیت بجا آوردن آن؛ کا: علی اکبر بن شیر محمد همدانی، تا: 1297 و 1298ق، جا: همدان؛ 2ص (423-424)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 50-183]
آغاز: منقولست از حضرت امیر المؤمنين ... فرمود که هر که شب؛ انجام: نخواند ثواب عظیم دارد.
درباره این نماز و فضیلت آن است؛ بی کا، بی تا؛ 16گ (38پ-53) [ف: 5-729]
آغاز: مطلب نهم در بیان کیفیت نماز شب است، بدان که نماز شب یازدهم رکعت یا دو رکعت شفع و یک رکعت وتر
مختصری شامل آداب نماز شب و ادعیه آن؛ بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-267]
خط: نسخ، کا: محمد جواد پسر محمد حسین نائینی، بی تا؛ جلد: تیماج نرم، 18گ (1-18)، اندازه: 10×15 سم [ف: 3-944]
namāz-e meyyet
ناشناخته:
آغاز: بسمله. در آداب نماز میت. نیت کنند که نماز بر این میت حاضر می کنیم از برای این که واجبست قربة إلى الله؛ انجام: ضمیر مونث بیاورد. چنان چه نوشته شد. تمت
بی کا، تا: قرن 12؛ 15ص، اندازه: 10/8×17/2 سم [ف: 9-48]
آغاز: نماز میت تکبیر اول اشهد ان لا اله الا الله وحده لاشریك له الهاً واحداً احداً فرداً صمداً؛ انجام: فانما رحمتك للطالبین و در وقت خاک ریختن بگوئید انا لله و انا اليه راجعون.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (75پ-78پ)، 13 سطر (8×14/5)، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 19-551]
namāz va ādāb-e ān
روایت پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره نماز و آداب آن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8898/18
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد قاسم، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول 1098ق؛ جلد: تیماج، 1ص (418)، 27سطر (10/5×21/5)، اندازه: 16/8×28/4 سم [ف: 29/1-263]
namāz va ahkām-e ān
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
(1315-1385)hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 387/4-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ (324-317)، 17 سطر [فیلمها ف: 1-464]
namāz va pākī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1236/59-ف و 1338/59-ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1204ق [فیلمها ف: 1-588]
namāz va xāndan-e qor'ān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5877/4
با عنوان های فصل دوم در بیان حرفی که بجای حرفی خوانده شود و فصل سیم در بیان خطای حروف و فصل ششم در بیان کم کردن حرفی از کلمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1133ق؛ افتادگی: آغاز؛ با سرلوح؛ کاغذ: بخارایی، 39ص، 16 سطر (7×13)، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-118]
نماز و روزه - صلاة وصوم
namāz va rūze dar safar
رساله ای است در سه فصل»: 1. وجوب قصر نماز؛ 2. شرایط قصر؛ 3. روزه در سفر.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1277/5
آغاز: ... که شرایط سفر بر وجهی که موجب قصر است بداند تا از عهده تکلیف؛ انجام: و لایجمعهما غیرك لان المستخلف لا یکون مستصحباً و المستصحب لا یکون مستخلفاً
کا: خطیب ایروانی، مصطفی، تا: 19 شوال 1087ق؛ افتادگی: آغاز؛ 14گ (128ر-141پ)، اندازه: 12×17/5 سم [مؤيد: 3-229]
namāz va moqaddamāt-e ān
در این رساله نماز و آداب و مقدمات و انواع آن آمده و از فتوای امام شافعی و امام الحرمين و غزالی در موارد معین در این باره بحث شده است، علاوه بر آن از طهاره و امور مطهره و افعالی که نماز گزار نباید انجام دهد سخن بسیار رفته است. این نسخه ظاهراً جزئی از رساله مفصلی بوده که فعلاً بدون اول و بی آخرست.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2163/8
آغاز: دوم در فرض موقت که از فروع نیست و این کتاب مشتمل بر چند فصل است در بیان طهارة؛ انجام و در باب ها و فضل های فرض های موقت بعضی مذکور است چون شستن مرده
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله محمد مولائی و سلطان محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 67ص، 19سطر (10×16/5)، اندازه: 16/5×23 سم [ف: 5-232]
namāz-hā-ye hājat
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2250/3
آغاز: بسمله این چند نماز بجهت هر حاجت ذکر شد
کا: حسینی، یحیی، تا: 1286ق؛ اهدایی: قطبی زاده خباز؛ جلد: مقوایی، 49گ (34-82)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 4-1218]
namāz-hā-ye mostahab
در یک «مقدمه» و سه فصل»: فصل 1. آداب مقدمات نماز، در یازده مقدمه؛ 2. در آداب مقارنات، که نه چیز است؛ 3. خاتمه در دو مبحث.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1374/4
آغاز: الحمدلله الذي ختم النشر بجمع الشتات و ارسل خیر البشر بالبینات ... اما بعد، پس به درستی که من چون مطلع شدم، بر دو حدیث مشهور از اهل بیت؛ انجام: پاشنه پای امام را در اصح و نزدیک بودن
بی کا، تا: 1259ق؛ افتادگی: انجام؛ 24گ (83پ-106پ) [ف: 3-334]
namāz-hā-ye mostahabī
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1628/6
آغاز: فصل سیم در تقسیم نمازهای مستحب و نماز نافله...
خط: نستعلیق شکسته، کا: موسی موسوی، بی تا؛ 70گ (207 - 276)، اندازه: 11/5×20/5 سم [نسخه پژوهی: 3-156]
namāz-hā-ye vājeb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5216/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1089ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 12گ (225پ-236پ)، 19 سطر، اندازه: 14/2×24/5 سم [ف: 8-249]
نمایش - آیین نمایش
namāyes-e karīm šīreī
ملکم، 1249 - 1326 قمری
(1834-1908)malkam
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2455/25
ناقص؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6-19]
namāyešgāh
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4626- ف
نمایشگاه دانشگاه از نقاشی ها و دست نویس های روزگار صفوی و نمایشگاه دانشگاه از عکس های مربوط به رضاشاه پهلوی و عکس های هوایی و زمینی از محوطه دانشگاه؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-81]
namāyešgāh-e sahāfī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5843 - ف
از چندین جلد کهن از گنجینه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (صحافی سنتی یا مجموعه پانزده گفتار و کتاب شناسی درباره وراقی، صحافی، وصالی، ملجد گری، چاپ 1357 کتابخانه مرکزی)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -186]
namāyeš-nāme
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28060
آغاز: بسمله یرس ینتی کیلئی هین مجتمع اهل سخن شکرهی الله کا حسینی محیی گویا کیا- موسم سرما کی؛ انجام: اوی- حضرات ناظرین است هی اینی هیرو اور برونیس کو مبارک باد و در یکی رخصت هوتی هین
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [رایانه]
nemāyešnāme-ye tārīxī
نمایش نامه ای است با محتوای تاریخی که شخصیت های آن از دولتیان و درباریان خوارزم شاهیان هستند از جمله محمد علاء الدوله، جلال الدين، اورخان، ملک نصرت، سیف الدين، قوام الدين بغدادی، عزالدین قزوینی و غیره با عناوین «مجلس» که مجلس اول مناظره بین جلال الدين و منیره است و مجلس دوم قطب الدين و غیره که تا مجلس چهارم ادامه می یابد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 705
آغاز: برنجی مجلس ... منیره گونش جمالک اقشام بلوطی که اوزرینه چو که شوماتم ...
خط: نسخ تحریری، کا: عثمانی، تا: احتمالاً قرن 14؛ جلد: مقوا، 180ص، 22سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 40/3 -126]
nemāyešnāme-ye rostam va almās-e sīyāh
سرگذشت «رستم» دزد معروف گیلانی و «الماس سیاه» که از مجلس عمید السلطنه در طالش فرار کرده، از راه قزوین عازم طهران شدند در هفت پرده. نویسنده طی این نمایشنامه وضعیت اجتماعی، سیاسی ایران در اواخر عهد قاجار بالاخص مظفرالدین شاه را که معاصر نمایشنامه نویس بوده، به نمایش می گذارد و شؤونات سیاسی اجتماعی و مذهبی ایران را به باد انتقاد می گیرد. شخصیت های این نمایش نامه به ترتیب مطرح بودن عبارتند از: رستم، الماس سیاه، خاور سلطان، خانم، حاجی و شیخ الاسلام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1052 ط
آغاز: بسمه تبارک و تعالی سرگذشت دزد معروف گیلانی ... رستم، الماس هیچ می دانی که در طهران آسان تر از طالش و گیلان و زنجان می شود دزدی کرد؛ انجام: شرافت از دست رفته ایران ... مجدداً تحصیل فرموده ملک و ملت را مفتخر فرمایند آمین یا رب العالمين. (کاتب می افزاید): شهر رمضان المبارك یونیئیل از روی یک نسخه خطی برداشته شده است مطابق یونیئیل 1325
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1325ق؛ جلد: تیماج، 69گ، 15سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 24/2 -870]
nemāyešnāme-ye sa‘dī va atābak
کرمی، اسد، 1358 قمری
karamī, asad (1939 -)
متن کوتاهی است برای یک نمایشنامه درباره زندگی شاعر بزرگ فارسی سعدی شیرازی همراه با نت های موسیقی آن.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3828
آغاز: شیخ مصلح الدين سعدی در گوشه ای در کنار سبزه و گل روی توشکی نشسته روی نیم کوچکی کاغذ و قلمدان و کتاب گذاشته شده این اشعار را می خواند و ضمنا می نویسد؛ انجام: من خود آن سنگ به جان می طلبیدم همه عمر ** کاین قفس بشکند و مرغ بپرواز آید / اگر این داغ جگر سوز که بر جان منست ** بر دل کوه نهی سنگ به آواز آید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 10 گ، اندازه: 18×23سم [ف مخ: 5 -2240]
nemāyešnāme-ye motarjam
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26369
آغاز: ژولی اراست ... کاری بکن که ما را اینجا نبینند؛ انجام: پس اجازه بدهید برویم عیش کنیم ... سنه 1316 هجری قمری
خط: نستعلیق، کا: احمد بن علیرضا، تا: 1316 ق [رایانه]
nemāyešnāme-ye vāres-e hāj qafūr
داستانی است که به صورت متنی برای اجرای نمایش نامه تهیه شده است، بازیگران این نمایش نامه عبارتند از: سکینه خانم خواهر مرحوم حاجی غفور دختر هیجده ساله، گل صباح کنیز او، عزیز نیک نامزد سوگلی او، زبیده عمه اش، آقا حسن تاجر، آقا کریم دلال باشی، آقا سلیمان وکیل مرافعه پسر الکچی، آقا مردان وکیل مرافعه پسر حلوائی، و چند نفر دیگر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13682
آغاز: افراد اهل مجالس- سکینه خانم خواهر مرحوم غفور حاجی دختر هجده ساله گل صباح کنیز او، عزیز نیک سوگلی نامزد سوگلی او زبیده عمه اش؛ انجام: آقا خیلی زحمت کشیدند پر حرف زدن چه فایده دارد، اول حاکم شروع متفکر برمی خیزد می رود بعد همگی برخواسته می روند مجلس تمام می شود و پرده می افتد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 44گ، 9سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 37 -208]
nemāye-ye k.-hā-ye ‘arabī ketabxāne-ye mellī-ye qazāqestān
فهرستی از کتاب های چاپی عربی موجود در کتابخانه ملی قزاقستان است که رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قزاقستان در سال 1375 ش آن را فراهم کرده است. در این فهرست که به صورت جدول چهار ستونی تنظیم شده، شماره ردیف، نام مؤلف و نام کتاب و محل و تارخ چاپ، و شماره ثبت، و شماره کتاب ثبت شده است. در این لیست اسامی کتاب های فارسی و ترکی نیز به چشم می خورد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1856 عکسی و 1857 عکسی
آغاز: باسمه تعالی. نمایه کتابهای عربی کتابخانه ملی قزافستان «بخش دوم»، رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قزاقستان، سال 1375. ردیف- اسامی کتب- شماره ثبت- شماره کتب؛ 1محیی الدين بن عربی، تفسیر القرآن، مصر، 1314، (الجزء 1) -1076 -38 -2575؛ انجام: 736، محمد یوسف ریاضی- کلیات (بحر الفوائد) 1324، 2028، 44 -3827.
این تصویر بخش دوم از نمایه را در بر دارد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1416ق؛ 36ص، 23 سطر [عکسی ف: 5 -273]
namad-mālī
در چگونگی نمدمالی و آداب آن، بطریق سؤال و جواب «اگر پرسند- بگوی»، آمیخته به اشارات صوفیان و پیران.
چاپ: ایران، تهران؛ نشر چشمه، 1391 شمسی، مهران افشاری، در مجموعه سی فتوت نامه دیگر
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1766/12
آغاز: الحمدلله الكريم الوهاب ... اما بعد روایت کند امام بحق ناطق جعفر بن محمد صادق علیه السلام؛ انجام: و این کسب براستی و درستی در پیش برند تا موجب رستگاری دین و دنیا باشد
خط: نستعلیق، کا: رضا قلی بن نورالله، تا: 12 شعبان 1085ق؛ 3گ (83ر -85پ)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 5 -178]
namad va būrīyā
خواجوی کرمانی، محمود بن علی، 689 -753 قمری
xājū-ye kermānī, mahmūd ebn-e ‘alī (1291 - 1353)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 352/4/2
خط: تعلیق، کا: اسماعیل بن ابراهیم بن عبد الله، تا: 1 محرم 820ق [سنا: ف: 1 -179]
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 50/8
همان نسخه بالا [نشریه: 1 -14]
نمطات عشر- اذکار
نمطات عشر- قبس الأنوار
namat-e avsat
بهبهانی، عبد الله بن محمد، -1325 ؟ قمری
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1907)
در بیان این که حضرات ائمه هدی علیهم السلام نمط وسط اند، نه در حد افراط و نه تفریط و طبق روایات پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله باید آنان را اطاعت و پیروی کرد. این کتاب به درخواست حاج میرزا محمد هاشم خان مستوفی برای چاپ تأليف شده و آیات و احادیث به عربی نقل شده و ترجمه می شود.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/1
آغاز: لا اله الا هو الملك الجبار و ان الله اختص لنفسه بعد نبیه من ذریته خاصة ... و بعد چنین گوید بنده جانی و اسیر فانی
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ هر سه کتاب پیش نویس وی است و خط خوردگی و اضافه دارد؛ جلد: تیماج، 48گ (1ر -48پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 4 -184]
namakdān
جیحون یزدی، محمد، -1318 ؟ قمری
jeyhūn-e yazdī, mohammad (- 1901)
خط: شکسته نستعلیق، کا: یزدی نیشابوری، هاشم، تا: قرن 14؛ در فهرست نام شاعر نیامده است؛ 29ص (1 -29) [سنا: ف: 1 -54]
آغاز: بسمله حمد مؤبد محمودی را جلت قدرته که مناجاتی وی را خواهد خود را بیند و خراباتی خود را جوید او را یابد
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد هاشم یزدی، تا: محرم 1307ق؛ 18ص (1 -18)، 12سطر (7×15)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 5 -1700]
namakdān-e haqīqat
شفایی اصفهانی، حسن بن محمد حسین، 966 -1037 قمری
šafā’ī esfahānī, hasan ebn-e mohammad hoseyn (1559 - 1628)
اهدا به: شاه عباس اول (995 -1037ق)
مثنویی است عرفانی حدود 1560 بیت که به استقبال و به شیوه «حدیقه الحقيقه» سنایی ساخته و چنان موفق بوده که بعضی آن را از سنایی تصور کرده اند.
آغاز: 1: بسمله و به نستعین، نحمد الله عن لسان العشق ** ثم نشکره عن جنان العشق ... آنکه هم حامد است و هم محمود ** آنکه هم عابد است و هم معبود ...
2: ای به شهد سخن ملاحت سای ** به نمکزار طبع راهنمای / نمک و قند درهم آمیزی ** پس از آن پیکر سخن ریزی
انجام: 1: مخزن از بند عدل کن لبریز ** گر خزانه تهی بود مستیز
2: آن بنا را که جود معمار است ** عدل بر پا ستاده سر کار است / نیست حاجت به پایمردی کس ** گوشه چشم باید و بس.
آغاز: برابر 2؛ انجام: چند خوانی تو موعظت بر پیر ** که نخواهد شد از دم تو عبیر (؟)
خط: نستعلیق، کا: عبدالجبار، تا: قرن 11؛ دارای دو سرلوح مذهب، مجدول و مذهب؛ اندازه: 16/6×26/9سم [ف: 8 -55]
آغاز و انجام: برابر 2
نسخه اصل: گنج بخش شماره 848؛ خط: نستعلیق خوش، کا: علی نقی بن عبد القادر بهبهانی، تا: شنبه غره ربیع الثاني 1087ق؛ 54گ (160 -213) [عکسی ف: 2 -224]
نمکدان و غزلیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (168)، اندازه: 17×29سم [ف: 9 -1242]
آغاز: برابر 1
در فهرست با عنوان «کارنامه بلخ» و ناشناس آمده ولی آغاز آن با نمکدان حقیقت شفائی هماهنگ است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسین، تا: محرم 1227ق؛ جلد: تیماج، 31گ (60 -90)، 17 سطر (8×15/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 3 -796]
آغاز و انجام: برابر1
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن عبدالرضا قزوینی شیرازی، تا: 1247ق؛ جلد: میشن، 14سطر، اندازه: 21×31/2سم [ف: 8 -188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی حسینی کازرونی، تا: محرم 1250ق؛ 74گ، 15 سطر، اندازه: 12/7×21/2سم [ف: 17 -529]
آغاز: برابر 1؛ انجام: زین گنج که رایگان گشادم ** دارد به دعای خیر یادم / در هفتصد و بیست و نه ز هجرت ** گشت آخر این کتاب تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 ذیحجه 1284ق؛ 85گ، 12 سطر [ف: 6 -3255]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «کارنامه بلخ» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: سرکانی، محمد شریف بن محمد نصیر، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 67ص (1 -67)، 16سطر (5×13)، اندازه: 10×17سم [ف: 12 -2540]
آغاز: قصائد نسخه: ... پا در ایمن می نهی بر چیده دامان باش هان ** ای که می آئی بطوف طبع طور آسای من ... مثنوی نمکدان حقیقت: ... ای بشهد سخن ملاحت سای ** بنمکدان طرز راهنمای ... ترجیعات: ... ای نعت تو شافع مقالات ** مشاطه چهره خیالات ... غزلیات: ... تا عشق رفته روز ازل بر زبان ما ** رقصد بحرف عشق زبان در دهان ما؛ انجام: قصائد: ... یعنی آبای معلی بجمال بشری ** دیده بخت مرا صیقل غفران دادند. تمت القصايد»؛ مثنوی نمکدان حقیقت: ... هر که این بد کند ندانسته ** در جنت بروی خود بسته ... / و ... چون بردل نازکت گرانم ** من هم رفتم که چون شفائی؛ ترجیعات و ترکیبات: بنشینم و با بلا شکیبم ** با آنگه ز صبر بی نصیبم؛ غزلیات و نسخه: ... دیده ور نیست ور ز جلوه گریست ** زیر هررک سری و زانوئی ...
شامل: قصاید، مثنوی نمکدان حقیقت، ترجیعات و ترکیبات، غزلیات؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول و مذهب؛ دارای سه سرلوح زیبا؛ کاغذ: هندی، 211گ (متن و حاشیه)، 24 -22 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 3 -1387]
نمکدان فارس- تذکره شعاعیه
نمودار منشآت- آثار ابوالقاسم کازرونی (منتخب)
nemūdār-e hermes
مسعودی غزنوی، محمد بن مسعود، ق6 قمری
mas‘ūdī qaznavī, mohammad ebn-e mas‘ūd (- 12c)
وابسته به: كفاية التعليم في صناعة التنجيم؛ مسعودی غزنوی، محمد بن مسعود (-قرن 6)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6400/2
فصلی از کفایه التعليم ابوالمحامد غزنوی؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی دارد؛ جلد: تیماج، 4ص، قطع: رقعی [ف: 19 -536]
nemūdār-e hermes
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4448/4
آغاز: نمودار هرمس و هو ادریس علیه السلام و قد اجمع العلماء انه؛ انجام: و سایر الكواكب جدل هذا النقطة والی هذا التاريخ ینسب اليه سایر التواريخ التي بعده لان الناس انقرضوا في الطوفان فجعل من جاء بعدهم تاریخهم من الطوفان الى زمان کل ملك اليه. انتهی و الله اعلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5گ (115پ -119)، 25 سطر (16×25)، اندازه: 20/5×31/5سم [ف: 12 -130]
nemūdār-e hermes
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 950/1
آغاز: در معرفت نمودار هرمس که آن را نمودار مسقط النطفه خوانند؛ انجام: این است طریق عمل این جدول (سه جدول دارد).
در این گفتار نمودار مسقط النطفه چنان که از هرمس پروردگار یونانی پنداشته اند آمده و در آن از اساس الحكمه هرمس یاد گردیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (1ر -3پ) [ف: 4 -958]
namūaj-uṣṣarf
قراچه داغی، محسن بن محمد، ق 14 قمری
qarāče dāqī, mohsen ebn-e mohammad (- 20c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 21 ذیحجه 1304ق
رساله مختصری است در علم صرف که پاکنویس آن در روز پنج شنبه 21 ذیحجه 1304ق به انجام رسیده است.
چاپ: ایران، تبریز، مطبعه کربلایی اسد آقا، 1307ق، سنگی، جیبی، 30ص (صص 1 -30)، دارای تعلیقات مختصری با نشان های «منه، محمد تقی، شرح و ...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9840
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة ... و بعد فیقول العبد المحتاج إلى الاحسان الباقي محسن بن محمد التبريزي القراجه داغی أنه سئلنی من لم اقدر علی المخالفة و لم اجدا بدأ سوی الموافقة ان اکتب له رسالة في الصرف کثیر المعني قلیل اللفظ؛ انجام: من الفعل نحو حسن الطعمة و الجلسة هذا آخر ما اردنا ذکره في هذا المختصر و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن مشهدی تقی، تا: پنج شنبه 19صفر 1306ق، مجدول؛ مهر: «حاجی اسماعیل امیر خیزی»؛ جلد: تیماج، 17گ، 13 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 31 -109]
namūzaj-ol ‘arūzīyya va-l qāfīya
محمد اسماعیل
mohammad esmā‘īl
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4797/3
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1559]
namūaj-ul funūn
علوی، ابوالقاسم
‘alavī, ab-ol-qāsem
به درخواست دوستان این نامه را برای تمرین کودکان نوشته و پاره ای از مطلب های دشوار ادبی و منطقی را در آن روشن نموده است.
چاپ: ایران، تبریز، بی ناشر، 1306 قمری، سنگی، جیبی، 112ص ص
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1169/1
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف الانبياء و المرسلين ... فیقول ... ابوالقاسم العلوي الفاطمي الطباطبائي قد سئلنی بعض الاخلاء ... ان اجمع رسالة لتمرین الصبي؛ انجام: لاتنظر الى من قال و انظر إلى ما قال وجدته شاهد صدق لذلك المقال.
خط: نسخ، کا: تفرشی قمی عبد کانی، ابوالقاسم بن محمد زمان، تا: ربیع الثاني 1326ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 56گ، 14سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 6 -2379]
nemūne-ye ejāze
انشای یک نمونه اجازه که در آن جای نام مجیز و مجاز مانده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8975/47
آغاز: الحمدلله الذي أحيا قلوب اولیایه بنور العرفان و وفقهم للاهتدا؛ انجام: ما یصح له حکایته من النقل و الفتوى فلیرو لمن شا واحب کیف شا واحب موفقا و کتب (بیاض)
کا: حرفوشی، ابراهیم بن محمد، تا: با تاریخ 1070ق؛ جلد: میشن مذهب، 1گ (221ر -221پ)، 18 -17سطر (8×14/5) اندازه: 12/3×20/1سم [ف: 29/1 -527]
nemūne-ye enšā’ = sīmīn varaq
طغرای مشهدی، -1100 قمری
toqrā-ye mašhadī(- 1689)
در ستایش اورنگ زیب (1068 -1118ق) در آن نه صفت او را به شماره گزارش کرده است. به نثر آمیخته به نظم: 1. سخاوت، 2. عدالت، 3. شجاعت، 4. کمانداری، 5. علم ربانی، 6. والا رقمی، 7. رفیع مکانی، 8. کامرانی، 9. خوشنویسی و سرودشناسی. (احمد منزوی)
[الذريعه 649/9 «دیوان طغرا» و 314/24 «نمونه انشا»؛ نسخه های منزوی 3646/5 (4 نسخه)؛ مشترک پاکستان 192/5 (8 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2416/3 طغرا]
آغاز: 1: سیمین ورقی که زیا سمینم دادند / از لاله دوات عنبرینم دادند. در باغ سخن برای زیب. 2: طغرا فردیت انتما، چون به تحریف؛ انجام: زان پیش که آید به لبش حرف دعا ** آمد به زبان استجابت آمین.
نسخه اصل: گنج بخش 2086 (گنج 3/؟)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ در مجموعه «رسایل» او؛ 8ص (295 -302) [عکسی ف: 2 -288]
آغاز: طغرای فرد انتما چون بتحریر صفت اعلی شتافته، این نوشته؛ انجام: زان پیش که آید بلبش حرف دعا ** آمد بزبان استجابت: آمین
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (214ر)، 15سطر (10×19/5)، اندازه: 18×29/5سم [ف: 2 -203]
آغاز: طغرای فرد انشاء چون به تحریر صفت حضرت اعلی شناخته این نوشته والا از کمک او نمونه انشاء است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن [ف: 4 -661]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور شماره 874/9 فارسی؛ کا: تفرشی، ظهیر، تا: 1245ق [فیلمها ف: 3 -188]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 6ص (180 -185)، 32 سطر (9×27)، اندازه: 16×32/5سم [ف: 10 -795]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 -627]
nemūne-ye enšā’
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/34
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (72پ)، اندازه: 15/1×28/4سم [ف: 29/2 -733]
nemūne-ye enšā’-e ejāze
4 نمونه خطبه اجازه برای آموزش اجازه نویسی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8975/9
آغاز: الحمدلله الذي انزل الجود و النعم و أفاض علی الخلايق من برکات الديم و الصلوة علی رسوله محمد صاحب الراية ... و بعد فان صاحب هذا الكتاب الصدر الامام؛ انجام: التوغل في نصرة اعلام الاسلام ... المنابرة علی احکام الأحكام
کاتب: حرفوشی، ابراهیم بن محمد، تا: 1070ق؛ جلد: میشن مذهب، 3گ (53پ -55ر)، 18 -17 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/3×20/1سم [ف: 29/1 -518]
nemūne-ye enšā’ barāye ejāze
مشتمل بر دو نمونه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8975/35
آغاز: احسن حدیث یبتدا به الكلام في کل مقام و خیر خبر یفتتح به المقال علی کل حال حمدالله سبحانه؛ انجام: الكمل الكبار المشار اليهم بعلو الاسناد بین المسلمين في البلدان و الامصار او لهم استادی (استنادی)
کا: حرفوشی، ابراهیم بن محمد، تا: با تاریخ 1070ق؛ جلد: میشن مذهب، 2گ (163ر -164پ)، 18 -17 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/3×20/1سم [ف: 29/1 -524]
nemūne-ye enšā-ye xotbe
نمونه هایی برای متن و خطبه اجازه و سماع و قرائت کتاب است که برای آموزش اجازه نویسی جمع شده اند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8975/38
آغاز: الحمدلله الذي زین بسیط العالم بوجود و شرف اقطار الأرض بمکان ايمة المهتدين؛ انجام: ناقل آثار المرتضويه مستجمع صنوف المكارم اکابر السلف و الاكارم عفیف الملة و التقوي و الدين
کا: حرفوشی، ابراهیم بن محمد، تا: با تاریخ 1070ق؛ جلد: میشن مذهب، 26گ (170ر -195ر)، 18 -17 سطر (4×18/5)، اندازه: 12/3×20/1سم [ف: 29/1 -525]
nemūne-ye xotūt
مجموعه خطوط است از کاتبان متفرق: 1 -4. مقدمه فهرست الفبائي کلیات شیخ سعدی به ترتیب حروف قوافی ک ه علی ابی احمد بیستون به سال هفتصد و سی چهار ترتیب داده است به خط پخته و زیبای نستعلیق از خوشنویش نامعلوم در چهار برگ 5 -14. نسخ و نستعلیق پخته و زیبا به خط محمد شفیع شیرازی معروف به میرزا کوچک وصال در ده برگ مورخ بتاریخ 1229 -1232 -1235 -1239 -1240ق؛ 15. نسخ پخته و زیبا بخط خوشنویس نامعلوم مورخ به 1214ق؛ 16 -23. نسخ و نستعلیق میرزا کوچک وصال مورخ به تاریخ های: 1232 -1235 -1238ق؛ 24. یک برگ از گلستان سعدی کاتب نامعلوم؛ 25. نستعلیق از کاتب نامعلوم؛ 26 -27. نسخ و نستعلیق میرزا کوچک وصال مورخ به سال 1235ق؛ 28 -29. نستعلیق بخط محمد رضا موسوی مورخ به سال 1088ق؛ 30 -37. نسخ و نستعلیق میرزا کوچک وصال مورخ به تاریخ های 1225 -1219 -1230 -1237 -1238ق؛ 38. شکسته عبدالمجید 1180ق؛ 39. نستعلیق علی 1323ق؛ 40. شکسته ابوالقاسم 1223ق؛ 41. ایضا شکسته از کاتب نامعلوم؛ 42. ایضا شکسته نامه از کاتب نامعلوم؛ 43. شکسته از عبدالمجید 1187ق؛ 44. نسخ از کاتب نامعلوم؛ 45. نامه به خط شکسته از کاتب نامعلوم 1262ق؛ 46. نستعلیق، ظاهراً میر عماد؛ 47. اشعار به خط نستعلیق به خط شکسته کاتب نامعلوم؛ 48. نامه به خط شکسته کاتب نامعلوم؛ 49. نستعلیق کاتب نامعلوم 50 -51. نستعلیق میر عماد؛ 52. شکسته عبدالمجید 1180ق؛ 53. سیاه مشق کاتب نامعلوم؛ 54. نسخ پخته و زیبا به خط شاهزاده خانم حاجیه مادر علی بخش میرزا؛ 55. فرمان ناصرالدین شاه؛ 56. خط طغرائی بسیار پخته و زیبا از کاتب نامعلوم؛ 57. نامه خصوصی شکسته زیبا از کاتب نامعلوم؛ 58. نستعلیق به خط محمد حسین حکاک شیرازی؛ 59. شکسته عبدالمجید به تاریخ 1183ق.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3591
بی کا، بی تا [ف: 3 -1389]
nemūne-ye qabāle- hā-ye farš va hebe va zemān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5888/1
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 9گ (1 -9)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 16 -132]
nemūne-ye meymūna
اسدالله بن محمد کاظم، ق13 قمری
asad-ol-lāh ebn-e mohammad kāzem (- 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار (1264 -1313ق)
این کتاب در 14 «فصل» تدوین شده که هفت فصل آن مقدمه و هفت فصل باقیمانده ذی المقدمه است. فصل آخر کتاب شامل چهار نصیحت است در قواعد مملکت داری و حفظ امم و راهنمایی امیران و پادشاهان در کشور داری.
آغاز: بسمله، الحمد الذي احکم بحکمته نظام العالم و علم الانسان مالم یعلم ...
انجام: روز بروز رو بعزت و وسعت و خیر و برکت و آبادی و نظم و آسایش می گذارد انشاء الله تعالی الحمدلله علی خیر ختامه و کمال تمامه و الصلوة و السلام علی محمد و آله.
[فهرستواره منزوی 677/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 810
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جا: تهران (احتمالا)؛ با سرلوح، مجدول؛ 60گ، 9 سطر (7×13)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 -346]
nemūne-ye nāme-ye entesāb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/2
بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 2ص (7 -8)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 29/1 -493]
namīqe-ye axlāq
رساله مختصری است با انشائی روان در مطالب اخلاقی و در پایان اسرار بعضی از عبادات، مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمة»: مقدمه: در بیان سخنی چند مناسب موضوع؛ باب 1. در بیان آنچه متعلق است به قوه عامله؛ 2. بیان اخلاق متعلق بقوه عاقله؛ 3. ذکر اخلاق متعلق بقوه غضبیه؛ 4. در شرح ملکات متعلقه بقوه شهویه؛ 5. بیان اوصاف متعلقه به بیش از یک قوه؛ خاتمه: در شمه ای از آداب باطنیه عبادات.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4988
آغاز: أحمدك اللهم یا قدوس و یا طبیب النفوس ... اما بعد بر ورق گذارش نگارش می شود؛ انجام: و نهایت تواضع و فروتنی را نمائی و ایشان را حاضر و ناضردانی
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: رجب 1204ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 72گ، 20سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 13 -182]
an-nawā’id
کنتوری، حامد حسین بن محمد قلی، 1246 -1306 قمری
kantūrī, hāmed hoseyn ebn-e mohammad qolī (1831 - 1889)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27977
آغاز: فوائد امتاع في أحكام السماع الباب الثاني في الكلام علی الات الغناء و فیه فصول؛ انجام: ما أخرجه الدليل و بقی الباقي و هو تقلید الأموات علی حاله من الحرمة و عدم الجواز و یرد علی هذا الدليل
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، بی تا؛ قطع : وزیری [رایانه]
an-nawābiġ
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 115/8
خطبه مانند است؛ بی کا، تا: 6 رجب 1256ق [ف: 3 -28]
نوابغ الشيعه- احوال نوابغ الشيعه
nawābiġ-ul kalim = al-kalim-un nawābiġ = al-amṯāl
زمخشری، محمود بن عمر، 467 -538 قمری
zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar(1075 - 1144)
گفتارهای کوتاهی است ادبی و مسجع و مقفی و مشتمل بر صنایع لفظی در پند و اندرز و موعظه، بدون ترتیب مخصوص و از گفته های خود زمخشری.
این کتاب چند شرح دارد که غالباً در کشف الظنون یاد نشده و حاج خلیفه سه شرح آن را در زیر عنوان «نوابغ الكلم» یاد می کند و در ذیل عنوان «نصائح صغار» اشاره ای به شروح آن ندارد و نیز در ذیل این دو عنوان به اتحاد آنها اشارتی ندارد. اینک نام شرح ها: الف- شرح زمخشری (مؤلف) بر متن نصائح صغار (یانوابغ الكلم) (کشف الظنون چاپ قلو کل 113/7، فهرست دارالکتب قاهره (چاپ 1927) 224/3)؛ ب- النعم السوابغ في شرح الكلم النوابغ از تفتازانی (فهرست دارالکتب قاهره 1927 چ 415/3 و چاپ 1962؛ فواد سید 243/2)؛ ج- شرح الكلم النوابغ از محمد بن دهقان بی علی نسفی، این شرح با عنایت و ترجمه و تعلیقات به زبان لاتین از هنریکوس البرنس قولنتز در رم به سال 1872 به چاپ رسیده است؛ د- شرح از مریدین موفق (زنده در 640)؛ ه-- شرح از بایزیدین عبد الغفار قونوی که در 983 از آن پرداخته است؛ و- شرح مولی محمد منشی شیخ الحرم مدینه؛ ز- السوابغ علی النوابغ شرح نوابغ الكلم از رضی الدين محمد بن ابراهیم حلبی معروف به ابن الحنبلي؛ ح- شرح سعید بن محمد خادمی شارح قصیده برده.
آغاز: بسملة اللهم ان مما منحتنی من النعم السوابغ الهام هذه الكلم النوابغ ناطقة بکل زاجرة و موعظة حاثة علی کل عبرة موقظة، كأني ألقن بها مجلة لقمان أو آصف بها حكمة أصف سلیمان ...
انجام: یدرون سحاب الأمطار الدنيا محلوع عبرا مشحونه غیرا و الحمدلله اولا و اخرا.
چاپ: مصر، 1287 و 1305ق؛ بیروت، 1306ق؛ پاریس، 1871م؛ نخستین بار به همت شولتنز در سال 1712 منتشر گردیده
[کشف الظنون 1978/2؛ الاعلام زرکلی 178/8؛ ذخائر التراث العربي 553/1؛ معجم المطبوعات 976/1؛ مخطوطات الأدب في المتحف العراقي، ص 645 -464؛ بروکلمان، ج 5، ص 232 -233؛ دنا، ج10، ص 825]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شاید قرن 7، برای ولد اعز محمود طال عمره؛ محشی؛ جلد: تیماج، 8گ، 17سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 -97]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7 یا 8؛ 13گ (1پ -13ر)، اندازه: 12/5×16سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -180]
خط: نسخ، کا: عابد بن محمد بن علی بن ابی بکر، تا: شنبه 5 جمادی الاول 786ق؛ 9گ (30پ -38پ)، اندازه: 13×19سم [ف:
16 -31]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 ذیحجه 845ق؛ جلد: تیماج، 13گ (88پ -95ر و 103پ -107ر)، اندازه: 12×16/5سم [ف: -122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 8گ (2پ -9ر) 17سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 23 -528]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 45ص (1 -45)، 7سطر (7/5×14)، اندازه: 14×22سم [ف: 7 -253]
آغاز: برابر؛ انجام: و نرید أطلب وجه الله في کل ما انت صانع و الا فعملك کله ضایع عول علی دینك نسبق في السباق في جمیع ... جمجمة مزهوة لا فضل في ...
خط: نسخ، کا: عبد الواحد کاتب دولت آبادی، تا: ق 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 5گ (98پ -102پ)، 21سطر (10×17/5)، اندازه: 14×23/5سم [میراث شهاب: س 14 ش 3و 4 -160]
آغاز: برابر؛ انجام: الا اخبرکم بالنفس الوزارة نفس بلاها الله بالوزارة بذر في ممطورة برفی مطمورة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 صفر 1028ق؛ جلد: تیماج، 3گ (7پ -9ر)، اندازه: 17/5×29سم [محدث ارموی مخ: 3 -1632]
خط: نستعلیق زیبا، کا: سید مرتضی، تا: 1096ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 11/5×19سم [ف: 1 -213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ ضمیمه نسخه ش 16455 [رایانه]
خط: نسخ معرب، کا: محمد سعید بن میرزا محمد نائینی، تا: شب غدیر 1269ق، جا: قزوین؛ محشی؛ جلد: میشن، 28گ (9پ -36ر)، 6سطر، اندازه: 11/3×18/1سم [ف: 5 -208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1279ق؛ جلد: میشن، 6ص (114 -119)، اندازه: 12/5×20/9سم [ف: 5 -85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: یک شنبه 9ربیع الأول 1286ق؛ محشی؛ جلد: میشن، 3گ (66پ -68ر)، اندازه: 22×35/3سم [ف: 29/1 -58]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1295ق [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین گرگانی، تا: 1300 -1301ق؛ 11ص (182 -192)، اندازه: 13×20/5سم [ف: -106]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2306/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 -355]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 6گ (97پ -102پ)، اندازه: 14/5×21/1سم [ف: 7 -120]
النوادر- اصل علی بن اسباط
نوادر- نوادر الأمثال
an-nawādir
اشعری، احمد بن عیسی، ق3 قمری
aš‘arī, ahmad ebn-e ‘īsā (- 9c)
مؤلف که به گفته شیخ طوسی از اصحاب امام رضا و امام جواد و امام هادی (علیهم السلام) بوده آن گروه از احادیث ائمه معصومین در ابواب مختلف فقه که مشتمل بر احکام غیر متداول یا احکام استثنائی بوده را جمع آوری نموده و به عنوان مستدرک احکام فقهی رایج، در کتاب حاضر نگاشته است. این کتاب در نسخه های متعددی ضمیمه فقه الرضا می باشد. شیخ حر عاملی کتاب «نوادر» را صحیح و معتبر دانسته است. (حبیب الله عظیمی) آغاز: بسمله- باب فضل صوم شعبان و صلته برمضان. احمد بن محمد بن عیسی عن سماعة بن مهران قال سالت عن صیام شعبان عن ابی عبدالله علیه السلام قال حسن فقلت کیف کان صیام رسول الله صلی الله علیه و آله.
انجام: باب الحلف ... وقد وجب علیه العتق لم یکن به باس الحمد لله و صلی الله علی نبیه محمد و آله محمد تسلیما کثیرا.
چاپ: قم، مؤسسة الامام المهدي، 1408ق، 184 ص؛ همراه با فقه الرضا، در 1274ق؛ و نیز در مجموعه آشنائی با چند نسخه در سال 1396ق چاپ شده
[الذريعة 322/24 ش 1671]
شروح و حواشی:
1- ملحقات کتاب النوادر
آغاز: برابر؛ انجام: ابن ابی عمیر عن حماد عن الحلبي عن ابی عبدالله علیه السلام قال اذا تزوج الرجل الجارية و هی صغيرة فلا یدخل بها حتی یکون لها تسع تم النكاح و بعد و هو في الدرج.
خط: نسخ زیبا، کا: ابوالقاسم بن ملا علی الريزي من بلوک الآشتيان، تا: 1286ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج با سر با کتیبه «باقر بن محمد صادق»، 29گ (122پ -150ر)، اندازه: 14×22 [ف: 38 -636]
آغاز: برابر؛ انجام: باب معرفة القضاء و المشية و الارادة ... و اعوذ من جمیع الافات ... و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 17گ (119پ -135پ)، 18 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 12 -529]
آغاز: برابر؛ انجام: باب ما یجب في الحج و ما یحدث فیه (گ 145پ) [باب 32 فهرست می باشد] ... و ان شاء اقام حلالا و جعلها عمرة و علیه الحج من قابل ... یحرم من حیث حرم باب الحدود و الفدية ابن یسار عن ابی عبدالله علیه السلام قال أن رجلا من الانصاراتي رسول الله صلی الله علیه و آله فقال ان امراتی قذفت جاریتی فقال ... و نهی عن قذف من لیس علی ... (گ 154پ)
با توجه به فهرست اول کتاب باب 33 و 34 از پایان نسخه ما افتاده است لیکن باب دیگری به نام حدود و فدیه پس از باب 32 آمده که در فهرست مذکور وجود ندارد و این موضوع احتیاج به تحقیق دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در گ 107 مطلبی در تأييد احادیث نوادر با امضای شیخ حر عاملی وجود دارد اما خط کاتب آن با خطی که با آن به محمد باقر مجلسی اجازه داده و در «ريحانة الادب» این خط به چاپ رسیده فرق می کند، اگر مطلب گ 107 را شیخ حر عاملی نوشته باشد ممکن است از نظر زمانی فاصله زیادی با اجازه مذکور داشته است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 48گ (107پ -154پ)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 11 -506]
an-nawādir
راوندی کاشانی، فضل الله بن علی، 483 -572؟ قمری
rāvandī kāšānī, fazl-ol-lāh ebn-e ‘alī(1091 - 1177)
مرحوم فاضل هندی قبل از نوادر حاشیه ای به خط خود نگاشته بدین تفصل: «کتاب نوادر الراوندي مع جملة من روایه عن کتاب محمد بن محمد بن الأشعث الشيخ الاقدام الثقة. و قد یظن ان هذا الكتاب هو بعینه کتاب الجعفريات الذي هو الف حدیث مسند علی ما نص علیه جماعة من العلماء و یعنی بذلك کتاب الاشعثيات لمحمد بن محمد بن الأشعث المشار اليه. ولکن في هذا الظن عندی تأمل، بل الحق أن هذه النوادر مأخوزة من ذلك الكتاب لا أنه عینه. علی أن هذا الحسبان باطل من جهة اخری و هی أن احادیث هذه النوادر غیر مذكورة في کتاب الجعفريات المذكور. نعم. ما ذیل السيد فضل الله الراوندى هذه النوادر به قد آخذ اخباره من کتاب الجعفريات کما ستعرف، فتأمل. و یروی احادیث الذيل عن محمد بن محمد بن الأشعث المذكور. و أما اخبار نوادره هذا فهی غیر مروية عن محمد بن محمد بن الأشعث المشار اليه و لا من طریق روایات کتاب الاشعثيات اصلا، بل انما یرویها عن طرق العامة و عن رواتهم کما لا یخفی علی من یلاحظها و يتأمل فیها. الا ان یقال: ان کتاب النوادر اسم لمجموع هذه الأخبار و مجموع الاخبار المذكورة في الذيل، فتأمل».
چاپ: نجف، مطبعة الحيدرية، 70ص، 1951م.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15684/3
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن عبدالله شبستری تبریزی، تا: با تاریخ 1118ق؛ مصحح، محشی؛ فاضل هندی در آغاز نوادر نوشته: «و قد صححناه من نسخة عتيقة جدا لکن لا یخلو مع کونها عتيقة عن سقم و سقط. ثم لا یخفی أن بین نسخه هذا الكتاب اختلافا شدیدا في الترتيب و الزيادة و النقصان فلا تغفل»، در پایان مجموعه نیز این یادداشت تصحیح ذکر شده: «قد استنسخت هذه النسخة من نسخة جديدة سقيمة اولا و قوبلت معها بقدر الامكان ثم قوبلت ایضا ثانیا هذه النسخة من اصل نسخة مكتوبة في اواخرها ما هذا صورته: «کتب في الأواخر من صفر سنة ثمان و ستین و خمس مائة هجرية» فصحت بحمد الله تعالی الا أن ذلك الاصل لا یخلو من سقم ایضا»؛ با یادداشت فاضل هندی درباره کتاب و مهر «لك البهاء کله» (بیضی)؛ با نشانی کتابخانه مجد الدين؛ جلد: تیماج، 42گ (161پ -202پ)، 17 سطر، اندازه: 15/2×19/7سم [مختصر ف: -870]
an-nawādir
روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر، -1075 قمری
rūqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad bāqer(- 1665)
وابسته به: محاضرات الادباء و محاورات الشعراء و البلغاء؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد (-502ق)
ترجمه فارسی و ملخص کتاب محاضرات الادباء و محاورات الشعراء ابو القاسم حسین بن محمد معروف به راغب اصفهانی است با تصریفات مفیده در حذف بعض مطالب و افزایش اشعار و حکایات و فقرات مناسب با ابواب کتاب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 308
انجام: و ترکت هنا بقية کالوضر من کتاب المحاضرات التي اخرجت اکثر هذه الفوائد عنه و الان اذکر ما اصطفیته من کتاب الكشكول و من شرح المثنوي و غیره
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 498گ، 22 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 2 -180]
an-nawādir = nawādir-ul aḥādīṯ = an-nawādir-ul axbār
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 -1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
این کتاب پس از کتاب شافی ایشان و بر همان نهج تأليف شده؛ و این را در حقیقت تکمله آن قرار داده اند. در این کتاب اخباری را که در کتب اربعه نبوده و به نظر ایشان مأثور از ائمه علیهم السلام است درج و ضبط نموده اند، و مشتمل است بر: کتاب العقل، کتاب العلم، کتاب التوحيد، کتاب النبوة والامامة، کتاب الفتن، کتاب انباء القائم علیه السلام، کتاب المعاد. هر یک از این کتب چندین باب است. گویا فقط روایت های اصول اعتقادی را جمع کرده و موفق به جمع روایت های فقهی نشده است. اسانید روایات حذف شده و تنها به نام مصدر در آغاز حدیت اکتفا شده است و آنجا که احتیاج به شرح و توضیح داشته باشد با لفظ «بیان» توضیح داده می شود.
آغاز: الحمد لله الذي شرح صدورنا بنور الاسلام و نور قلوبنا بمعرفة ائمة الهدي
چاپ: تهران، کتابخانه شمس، 1339، 267ص، سنگی؛ قم، بی تا، 267، افست؛ به اهتمام مهدی الأنصاري القمي، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگ، 1370، 464 + 28 ص
[الذريعة 348/24]
آغاز: برابر؛ انجام: و أخر تسعة و تسعین إلى یوم القيامة فإذا کان أكملها بهذه الرحمة مائة.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، مجدول؛ تملک: محمد حسین بن محمد علی، ملا حسین خباز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مشمعی، 166 گ، 17سطر (10×18)، اندازه: 17×25سم [ف: 29 -451]
آغاز: برابر؛ انجام: تم کتب أصول الدين من کتاب النوادر و ان ساعدنا التوفيق في الفروع ایضا انشاء الله تعالی. و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ، کا: محمد مدعو به سنجر، تا: 1097ق؛ جلد: تیماج، 192گ، 19 سطر (7×16)، اندازه: 13/5×23سم [ف: 10 -530]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان ساعدنا التوفيق صنفنا في الفروع ايضاً والحمدلله اولا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 164گ، 14 سطر (14/5×19/5)، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 5 -729]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر کتاب المعاد و با تمامه ... سنه 1119
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد مقیم، تا: 1119ق [رایانه]
آغاز: بسمله. کتاب العقل و هو الكتاب الأول من کتاب النوادر باب بدو خلق العقل العلل، بدانکه عشق مشتق است از عشقه و عشقه اسم گیاهی است؛ انجام: ثم تلا قوله تعالی قل کل یعمل علی شاکلته قال علی نیته من نوادر فیض افاض الله علیه، اللوص و القلوص منتخب من بعض کتب اخبار الشيعه رحمهم الله
منتخبی از نوادر است که مجموعاً شامل 25 باب (1- باب بدو خلق العقل ... 25- باب ذبح الموت و خلود الفريقين) و فاقد دیباچه و انتخاب کننده احتمالاً کاتب نسخه باشد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 35گ، 15سطر، اندازه: 17×21/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -776]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر یزدی، تا: جمادی الاول 1260ق، بر حسب خواهش ملا محمد علی اصفهانی تهرانی؛ جلد: تیماج، 115گ، 20سطر (7×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 -419]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر کتاب المعاد و بتمامه تم کتاب اصول الدين من کتاب النوادر و ان ساعدنا التوفيق صنفنا في الفروع ايضاً انشاء الله والحمدلله اولاً وآخراً
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ مقابله شده؛ نسخه کهنه است و ظاهراً تصدیق به مقابله آن با اصل خط خود حضرت فیض باشد؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 129ص، 21سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1 -333]
آغاز: برابر؛ انجام: و أخر تسعة و تسعین الى یوم القيامة فاذا کان أكملها بهذه الرحمة مائة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ یادداشتی از علم الهدي محمد بن محسن (فرزند مؤلف) به تاریخ 1098 و مهر «بمحمد علم الهدى علم الهدي علم الهدي» (بیضی) و یادداشتی از جعفر بن ابراهیم بن صدر الدين بن محمد صدرا بن ابو تراب الفيضي به تاریخ 1369؛ واقف: ابو تراب بن نصیر الدين سلیمان؛ جلد: تیماج، 130گ، 20سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 6 -300]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا کان اکملها بهذه الرحمة مائة، هذا آخر کتاب المعاد و بتمامه تم کتاب اصول الدين من کتاب النوادر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: عبد محمد بن تقیبا مهر «افوض امری الى الله عبده عبد المحمد» (بیضوی)؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبد الرضا» (مربع)؛ 271گ، 15 سطر، اندازه: 18/5×22سم [ف: 3 -228]
an-nawādir
برغانی، محمد صالح بن محمد، -1271 ؟ قمری
baraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad(- 1855)
در اخلاق مذهبی به روش شیعی با آوردن سخنان فیلسوفان و داستان ها و شعرهای فارسی و عربی. نکات ادبی و تاریخی و جد و هزل بسیاری دارد و این است نمونه ای از آنها: خواص رنگ ها به گفته افلاطون؛ مکاتبه میرزا سلمان با خواجه افضل وزیر هرات در عهد صفویه؛ دو بیت که مؤلف در قبری نوشته دیده بود به اصفهان؛ کلماتی که بر دیوار جامع شهر مؤلف نقش بوده؛ نقل کلماتی از پدر مؤلف؛ حکایت فقیهی که میان ترکمان ها رفته بود؛ فقیهی که از زمان مؤلف بر خلج و ترکمان حاکم شده بود؛ وضع اصفهان در زمان مؤلف و اسلام آوردن مرزبان زردشتی؛ دیوان برید و واقعه نویسی زمان مؤلف در ایران و هند؛ بیان مؤلف درباره شعرای عرب و عجم و فرق این دو در رجز؛ روایت مؤلف از شجاعت خلیفه سلطان که معاصر وی بوده؛ حکایت دیگر مؤلف از خلیفه سلطان؛ بیان اخلاق هندی ها در زمان مؤلف؛ انواع دزدان؛ حکایت خواجه حسن دراز که از هند به ایران آمده بود؛ حکایت عشار یکی از بنادر هند در زمان مؤلف؛ حکایت ورود مؤلف به اصفهان در خانی و وساطت خواستن از او؛ حکایت مخنثان و تایب شدن عیاران و مردم نور و کجور برفتن خراسان؛ نقل مطایبه شفائی؛ یکی از معارف خراسان که میرزا الحمد الله رب العالمين نام داشته و ملک زاده گرجستان به نام آدم میرزا؛ کوزه گر خلی علی نام که خود را عمر می نامیده است، عنوان های الحد التاسع عشر في الملابس و الطيب و الاواني، الحد العشرون في ذم الدنيا و متاعها و حیاتها و دولتها و ذکر الدهر و الزمان و تقالیب الحدثان، الحد الحادي و العشرون في الديانات و العبادات، الحد للثالث و العشرون في الموت وما یتعلق به و المراثي و التعازي، و الحد الثاني و العشرون في الوحي و احوال القرآن در آن دیده می شود و پیداست که نسخه ما آشفته و پس و پیش شده و افتادگی دارد در میانه آن. عنوان «في الشجاعة و الحرب و الحمية و قوت النفس و قلة المبالات بالموت» هم دارد و جای شماره «حد» آن سفید مانده است، نیز عنوان «نوادر متفرقه» و «نوادر مختلفه في ذکر الاسماء»، عنوان «نوادر» و باب (در چندین جا) هم در آن هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4503
آغاز: بسمله. الحمد التاسع عشر في الملابس و الطيب و الاواني قال صلی الله علیه و آله أن الله تعالی یحب أن یری اثر نعمته علی عبده و یکره البوس و التباوس ... فرقد سنجی پلاس می پوشید بحسن بصری بر خورد و جامه او را لمس کرد و گفت یا باسعید جامه تو چی نرم است؛ انجام: یعنی ماشاء الله منجم کسی می گفت اکثر اشعار سفینه من گفته لا ادری است پنداشت آن نام کسی است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در ص ع آمده که نسخه «جلد چهارم نوادر»، «آخوند ملا محمد صالحی قزوینی ادام الله تعالی ایام افادته و افاضته» است و این یادداشت از مالک نسخه است گویا بنام محمد مقیم که نامش را پاک کرده اند؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 209گ، 13 سطر (6×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 13 -3452]
navāder
قزوینی، محمد، 1294 -1368 قمری
qazvīnī, mohammad(1877 - 1949)
در یادداشت های قزوینی (ص 20 ج 3 و ص 31 ج 5) وصف شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5402
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با یادداشت هایی به لاتین در سه جلد: ج 1 در 94گ 187ص، ج 4 بی صفحه شماره، ج5 در 94گ 187 ص؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [ف: 16 -3]
an-nawādir
کتابی است کهن در نوادر که تلاش برای شناسایی آن بی نتیجه ماند. از آنجا که مؤلف بی واسطه از ابوعبدالله محمد فاروقی (-564) نقل می کند و نسخه مورخ 504 است، باید این اثر از اواخر قرن 5 یا اوایل قرن 6 باشد. نویسنده به تشریح خصایل نیک و زشت آدمی پرداخته و نوادری به نظم و نثر را به مناسب جای داده است و هر باب دارای خطبه ای است جداگانه. وی در اوایل کتاب، خود را چنین توصیف می کند: «و أن سيادة الأقوام فاعلم لها صعداء مطلبها طویل و انا اضمن هذا الكتاب ما جاء من الآثار و الأخبار و الأشعار في علو الهمه و حمل المغارم ... و ما شاکل هذه المعاني و قاربها اذ کان ما عداه قد أتي في اماکنه مستمداً من الله سبحانه». نسخه مورد سخن بخش هایی است پراکنده از اصل کتاب و آنچه در نسخه موجود عبارت است از: پاره ای از باب سوم (نوادر في الفخر- نوادر في رياسة العلم)؛ الباب الرابع: في محاسن الاخلاق و مساویها؛ پاره ای از باب پنجم. باب سیزدهم- باب چهاردهم (في المشوره و الرأى).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 245 -طباطبائی
آغاز: الكتب و الآثار من قبح الذكر ما یبقی عاره و شناره علی وجه الدهر ... وان سيادة الأقوام فاعلم لها صعداء مطلبها؛ انجام: و استغنا عن الكريم و ایاکم و المسالة فانها
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 504ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ سمرقندی، 178گ، 13 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 24 -172]
an-nawādir
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2082/5
آغاز: باب النوادر روی عن أبي سعید الخدري قال اوصی رسول الله صلی الله علیه آله علی بن ابی طالب علیه السلام فقال یا علی اذا ادخلت العروس بیتك فاخلع خفیها؛ انجام: هذا کله رایت.
کا: جرفادقانی، محمد مؤمن، تا: 1059ق؛ کاغذ: سپاهانی، 3گ (29پ -31پ)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 8 -706]
an-nawādir
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1329/3
آغاز: بسمله حمدله ... اما بعد فهذا کتاب النوادر المشتمل علی بدایع الحكم الرائقة و جوامع کلمه صائبة ... یحتوی علی ابواب مشتتة ... ملتقطة من أماكن متعدده؛ انجام: مثل فاطمة بنت اسد هاشمية المهاجرة لیس لی مثلها
بی کا، تا: 1239ق [ف: 5 -260]
an-navāder = kanz-ul fawā’id wa-š šawārid
مانند کشکول است شامل احادیث و غیره، روی برگ اول نسخه نوشته: «من جملة کتب الحقير المحتاج الى رحمة ربه جواد بن احمد بن محمد مهدی نراقی 1245» و شاید همو مؤلف باشد.
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 1024
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -258]
nawādir-ul aṯar li-‘alī xayr-ul bašar
ابن رازی، جعفر بن احمد، ق4 قمری
ebn-e rāzī, ja‘far ebn-e ahmad (- 10c)
شامل اخبار و احادیثی است در «خیر البشر» بودن حضرت بن ابی طالب علیه السلام که نخستین حدیث آن روایت جابر بن انصاری از نبی اکرم صلی الله علیه و آله است که فرمود «علی خیر البشر من شک فقد کفر». تأليف کتاب به درخواست یکی از مؤمنان بوده است.
آغاز: أحمد الله و أستعينه و أصلى علی نبیه محمد و آله، سألت أيدك الله أن أجمع لك من روی أن علياً خیر البشر فأجبتك إلى ملتمسك لانك اهل لذلك ... و سمیته کتاب «نوادر الأثر بعلی خیر البشر» ... حدثنا ابو محمد هارون بن موسی
انجام: و أنا قریب منهم فسمعته یقول أما ترضی أن تکون أنت أخي في الدنيا و الآخرة و انت خیر أمتي في الدنيا و الآخرة تم کتاب نوادر الأثر.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 13ص (44 -56)، 23 سطر، اندازه: 13/3×26/2سم [ف: 7 -390]
آغاز: برابر؛ انجام: و دفن الميت في التراب افضل من دفنه في التوابيت بذلك ضرب السنة.
خط: نسخ، کا: خطیب عبدالعظیمی، عبدالحمید بن محمد مقیم، تا: 17 ربیع الثاني 1056ق؛ جلد: مقوایی، 8گ (8پ -15ر)، 23سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 1 -281]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی- مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: فراهانی، عزیزالله بن عبدالعلی، تا: 1074ق؛ 16ص (284 -299) [عکسی ف: 7 -210]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد امین بن یحیی خوئی، تا: 26 رجب 1336ق؛ مصحح؛ 6گ (28 -33)، 20سطر، اندازه: 8/5×16سم [ف: 32 -513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الحميد شریف ابن میرزا محمد اصفهانی، تا: 12 جمادی الثاني 1337ق؛ جلد: تیماج، 15گ (1پ -15پ)، 15 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 31 -59]
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم (محرر) نجفی اصفهانی، تا: 1339ق؛ جلد: تیماج، 5گ (190ر -194ر)، 19 -20سطر، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: -12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدين ارموی، تا: 25شعبان 1347ق؛ 5 گ، 25سطر، اندازه: 13/8×21/8سم [ف: 14 -593]
النوادر الاحاديث- النوادر
النوادر الاخبار- النوادر
nawādir-ul axbār
خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 -1175 ؟ قمری
xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher(1670 - 1762)
تاریخ تأليف: 29 ذیقعده 1122ق
مؤلف هنگام مطالعه کتاب های اخبار برخی از روایات را در ابواب مختلف فقهی انتخاب و به شرح و بررسی آنها پرداخته است.
آغاز: الحمد لله علی افضاله و الصلوة علی محمد و آله. فیقول العبد الجاني محمد جعفر بن محمد طاهر الخراساني هذه رسالة مشتملة علی شطر من اخبار و سمیتها بنوادر الاخبار ... عن شیخنا محمد باقر صاحب بحار الانوار عن محمد الحر العاملي و بهذا الاسناد في جمیع ما في الكتاب سوی عدة من الاخبار
انجام: في حدیث خیر لباس کل زمان لباس اهله اقول فیها دلاله علی اولوية أن یلبس الانسان في کل زمان لباس اهله هيئة و جنسا.
[الذريعه: 24/343 ش 1840؛ تتمیم امل الآمل 96؛ معجم المؤلفين 140/3؛ اعیان الشيعة 114/4؛ تلامذة العلامة المجلسي 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 29 ذیقعده 1122ق؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ با دستخط مؤلف که کتاب را در مالکیت پسرش عبدالرزاق دانسته؛ مهر: کتابخانه مجدالدین نصیری؛ جلد: میشن، 291گ (1پ -291ر)، 17 سطر (6/5×12)، اندازه: 11/9×18/7سم [ف: 29/1 -269]
خط: نسخ، کا: محمد شفیع، تا: 10 رمضان 1130ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله» و کمی با رمز «فتحعلی»؛ تملک: فتحعلی سبط محمد کریمخان زند در 25 رمضان 1260ق با مهر «نجل خاقان زند فتحعلی»؛ 199گ، اندازه: 13/5×20سم [نسخه پژوهی: 1 -58]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه امیر المومنين علیه السلام- نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن حاجی محمد صادق اصفهانی، تا: 1134ق؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ 534ص [عکسی ف: 6 -143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف با نشان «منه»؛ 234گ، 17سطر (7×15/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 36 -676]
nawādir-ul axbār
تبریزی خیابانی، علی بن عبد العظيم، 1281 -1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm(1865 - 1947)
پاره ای از اخبار و احادیث مربوط به موضوعات مختلف را انتخاب کرده که برای اهل منبر و واعظان به کار آید.
آغاز: الحمد لله و کفی ... حجة الوداع مکه، ناسخ در مکه طفل یک روزه را بحضرت رسول آوردند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4498
آغاز: الحمد لله و کفی ... حجة الوداع مکه، ناسخ در مکه طفل یک روزه را بحضرت رسول آوردند
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ قبل از کتاب آیات وعد و وعید به تاریخ 21 شعبان 1362 گرد آورده شده و چند مجلس نیز نوشته شده؛ 72گ، اندازه: 10×15/5سم [ف: 12 -75]
nawādir-ul axbār fī ġarā’ib-il āṯār
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25691
بی کا، بی تا؛ خریداری از نرگس ذکایی سلیمانی [رایانه]
navāder-ol advār le-xazānat-e nūr-ol anvār = navāder- ot tabādor va tohfat-ol bahādor = xavass-ol manāfe‘-ol majmū‘āt
دنیسری، محمد بن ایوب، ق7 قمری
donayserī, mohammad ebn-e ayyūb (- 13c)
اهداء به: امیر سپهسالار
تاریخ تأليف: 2 محرم 669ق
در دوازده «فن» و هر یک در پنج «مقالت»: فن 1. در انواع علوم: مقالت 1) در علم منطق در دو فصل، 2) اندر طبیعی، 3) اندر الهي، 4) اندر حساب و هندسه و رقوم و ضرب و قسمت و درج و دقایق (در سه قسم باید باشد)، 5) اندر اشکال اقلیدس؛ فن 2. اندر علوم ریاضی: مقالت 1) احوال فلک و قطبهاش، 2) رفتار هفت کواکب متحیره، 3) اندر طبع و مزاج کواکب متحیره و دلایلشان، 4) اندر دلالت دوازده خانه و نظر ستارگان به یکدیگر
از بروج، 5) در منازل قمر؛ فن 3. اندر انواع فواید علوم هندسی و نجومی: مقالت 1) تقویم هفت کواکب متحیره، 2) دانستن طالع تحویل سال عالم، 3) اندر طالع موالید، 4) اندر علم اصطرلاب، 5) اندر دعوت و خاتم هفت کو کب متحیره؛ فن 4. اندرنگاه داشتن تن درستی: مقالت 1) اندر شناختن نیک و بد هو او فعل هر یک و احوال مسکن ها در دو قسم، 2) اندر شناختن نیک و بد آبها و منفعت و مضرت آن، 3) اندر شناختن نیک و بد غذاها و انواع آن و خاصیت هر یک، 4) اندر شناخت طبایع حبوبات و فواکه، 5) اندر مضرت های شراب و تدبیر حرکت و سکون و کسوت و آن دو قسم است؛ فن 5. اندر احوال زهرها و دفع مضرت آن: مقالت 1) اندر احتیاط کردن که اگر زهری دهند اثر نکند، 2) اندر آنکه چگونه توان دانست که زهر از کدام نوع داده اند، 3) اندر یاد کردن داروها که مضرت زهرها دفع کند، 4) اندر یاد کردن انواع زهرها از معدنی، از نباتی و گرم و سرد و داروهای معدنی که مردم را زبان دارد، 5) اندر یاد کردن زهرهای حیوانی و گزیدن ماران و جانوران زهرناک و داروها که بر خویشتن طلی کنند تا جانوران زیان کار دور باشند؛ فن 6. اندر باه: مقالت 1) اندر بیان حکمت آفریدگار تعالی، 2) اندر آنکه آلات تناسل واجب است و مردم را به طب حاجت است، 3) اندر منفعت ها و مضرت های جماع و تدارک آن، 4) اندر طعام ها و شراب ها و داروها که قوت مجامعت و لذت باه زیادت کند، 5) اندر دانستن که در شکمست نرینه است یا ماده؛ فن 7. اندر علم جواهر: مقالت 1) اندر شناختن در و معدن آن و جلی دادنش، 2) اندر شناختن اجناس یاقوت و معدن و خاصیت آن و قیمت هر یکی و اصلاحش، 3) اندر شناختن زمرد و معدن آن، 4) اندر شناختن پیروزه و جایش، 5) اندر شناختن بیجاده و بدخشان و عقیق و انواع احجار؛ فن 8. اندر خواص و منافع: مقالت 1) اندر طبایع و منافع مردم، 2) اندر منافع و حوش و سباع و بهایم، 3) اندر منافع طیور و هوام و حشرات، 4) اندر منافع اشجار و اثمار، 5) اندر منافع نبات و ازهار؛ فن 9. اندر عجایب های عالم: مقالت 1) اندر عجایب بحرها، 2) اندر عجایب شهرها، 3) اندر عجایب جوی ها و کوه ها در دو قسم، 4) اندر عجایب صحراها، 5) اندر عجایب های گوناگون؛ فن 10. اندر چند نوع از فوائد علمی و عملی: مقالت 1) اندر فراست مردم شناختن، 2) اندر خضاب های سیاه و سپید و برداشتن رنگ ها و نشان ها و عیب ها از جامه و آب دادن تیغ ها در دو قسم، 3) اندر انواع عطرها ساختن، 4) اندر بیان معجزات و کرامات و زرق و نیز نجات و طلسمات، 5) اندر دعوات مورودات و منافع قرآن و علم های ارباب زرق؛ خاتمه در سه فصل که در آخر کتاب اضافت افتاد: فصل 1) اندر حکمت موت، 2) در همم خلق، 3) تأليف فضلا و حکما. (فهرست نسخه دانشگاه)
آغاز : بنام ایزد بخشاینده و بخشایشگر بسمله. تمم و سهل. شکر و ثنا ایزد را که از کمال حکمت و قوت و قدرت عالم کون و فساد آفرید ... اما بعد چنین گوید ... شمس الملة و الدين محمد بن القاضي امین الملة و الدين ایوب بن ابراهیم الدبيري ایدالله افضاله که چون منعمی ازین نوع استدعا کرد واجب [آمد] از هر فنی ایجاب کردن و بخدمتش تحفه فرستادن.
[فهرستواره منزوی 2797/4]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 6 و 7: کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 66گ، 32سطر (8×24)، اندازه: 11×29سم [ف: 12-2687] و [فیلمها ف: 1 -269]
نسخه اصل: پاریس 1649 .S. P (بلوشه 4/2 ش 723)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 3 رجب 681ق، برای ابوبکر بن یوسف بن خالد بن علی شیر بن الب غازی قیر شهری فارسی (به نام نوادر البيادر و تحفة البهادر) [فیلمها ف: 1 -269]
نسخه اصل: ایاصوفیاش 6391. در شش فن کامل؛ بی کا، تا: قرن 8؛ واقف: سلطان محمود خان؛ 36گ (1 -36) [فیلمها ف: 2 -149]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 50/1
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فهرستواره مینوی: -183]
آغاز: از نیمه مقاله یکم و فن اول: حال های اهل مسکن های مشرقی و مغربی همجو حال بادهای مشرقی و مغربی باشد ... مقالت دوم: اندر شناختن نیک و بد آبها و منفعت و تمضرت آن، بباید دانست که آب خالص سرد و تر است و باشد که گرمی و سردی عرضی پذیرد بسبب نزدیکی آتش و گرمی و سردی هوا و هرگز خشکی نپذیرد؛ انجام: واگر بر آن سان شب بماند چون استرء و کاردبر و زندگی تیز شود کند گردد و هیچ نبرد. والله اعلم. تم الكتاب بعون الله وحسن توفیقه علی یداضعف عبادالله تعالی حسنین حاجی علی القريمي المجلد حامد الله تعالی في تاریخ هامن شهر ربیع الأول ... (پاره شده)
فهرست را کامل ندارد و تا مقاله 6 فن 2 در فهرست دیده می شود، فنون در متن شماره ندارد، در صفحه عنوان نسخه ما آمده «خواص المنافع المجموعات» و این نسخه شش فن است؛ خط: نسخ، کا: قریمی، حسن بن علی، تا: قرن 8 و 9ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 36گ، 15 سطر (9×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 1 -228]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5035 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 -125]
navāder-ol asrār qīyās-e šāhī
خادم المرشدي
xādem al-moršedī
اهدا به: غیاث الدين محمد شاه
در جفر و خواص و طبایع حروف. مؤلف این رساله را در 29 «باب» و یک «خاتمه» تنظیم و در دیباچه از پادشاه و نیز استاد خویش شیخ مسعود یاد می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 319/10 -فیروز
آغاز: بسم الله عالم الغيب و الشهاده ... شکر و سپاس عالم السر و الخفيات را که قبضه خاک مرآت جمال کنت کنزا ... ساخت ... اما بعد بر اصحاب بصیرت واضح و لایح است که حضرت واهب العطايا ... بنابرین بر اقل خلائق خادم المرشدي ... فرمان شد که در حروف تهجی و قواعد مراکز و موازین و طبایع و خواص حروف رساله ای مرقوم باید داشت؛ انجام: و در امان خدای عزوجل بوده باشد بعون الله تعالی تمت الميزان للحروف في یوم السبت پس از رساله نوادر الاسرار تا ص 132 فوائد و گفتارهای مختلف در حروف و طلسمات است به نقل از پیشوایان معروف این فن.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 59ص (50 -108)، 20 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 21 -292]
nawādir-ul uṣūl fī ma‘rifat-i axbār-ur rasūl
حکیم ترمذی، محمد بن علی، -320 ؟ قمری
hakīm-e termezī, mohammad ebn-e ‘alī(- 933)
روایات مختلف مروی از حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که در آداب و اخلاق اسلامی از طریق اهل روایت شده بدون ذکر سند آنها و با شرح و توضیح آنچه که احتیاج به شرح و توضیح داشته در این مجموعه گرد آورده شده است. این کتاب در بعضی نسخه ها 288 «اصل» و در بعضی از آنها 360 اصل و در برخی 291 اصل می باشد و بدان لقب «سلوه العارفين و بستان الموحدين» نیز داده شده است
آغاز: الأصل الأول في بیان لدغة العقرب و كلمة الاستعاذه بالکلمات عن سهل بن ابی صالح ... قال رجل یا رسول الله ما نمت البارحة
چاپ: بیروت، دار صادر؛ قاهره، دار البيان للتراث، 1408ق.
[کشف الظنون 1979/2؛ دلیل المخطوطات 148/1]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5 و 6؛ افتادگی: انجام؛ 7گ (187ر -193پ) [مختصر ف: -870]
آغاز: برابر؛ انجام: ففی هذه الاشياء تفرج و وقفة عن اثقال العظمة علی قلب المومن فیکون مزاجا
در نسخه حاضر 291 اصل می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 371گ، اندازه: 19/5×25سم [ف: 27 -168]
آغاز: لحکیم الترمذي الامام العارف الحافظا لزاهد؛ انجام: و قارئه وعن جمیع المسلمين اجمعین حسبنا الله و نعم الوكيل
خط: نسخ، کا: مرتضی بن محمد صادق رومی اسلامبولی، تا: 1093ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ به خط قدیم و نسخه نفیس است [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -148]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اخبرنا الامام الحافظ سراج الدين ابوبکر محمد بن علی بن یاسر الانصاري
نسخه امام جمعه زنجان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 644ص (7 -650) [عکسی ف: 1 -149]
آغاز: في نوادر الأصول في الأصل الثالث و الاربعين و المأتين؛ انجام: هذه رواية مسلم رحمه الله و ارسله مالك رحمه الله في الموطا عن صفوان بن سلیم رضی الله عنه ج (فقط هفت سطر است)
بندی از آن است؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، اندازه: 13/5×18سم [ف: 16 -355]
navāder-ol alfāz
آرزو، سراج الدين علی بن حسام الدين، 1101 -1169 قمری
ārezū, serāj-od-dīn ‘alī ebn-e hosām-od-dīn (1690 - 1756)
منتخبی است از کتاب «غرائب اللغات» عبدالواسع هانسوی (نسخه های منزوی 1931/3). مؤلف در این رساله لغات هندی را به فارسی به ترتیب حروف تهجی ترجمه نموده است.
آغاز: بسمله سبحانك لا علم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم بعد حمد و سپاس ... می گوید فقیر سراج الدين علی آرزو تخلص که یکی از فصحاء هندوستان کتابی در فن لغت ... [نسخه های منزوی 2045/3]
آغاز: برابر؛ انجام: هو هنشل در رساله آدم بزرگ نسب برطام ببائی موحده مکسور و سکون رای مهمله و طای مهمله و سب
کننده برد و آورده تمت
خط: نستعلیق، کا: غلام رضا عرف غلام سپهر، تا: سه شنبه 20شوال 1230ق، برای نواب حسین علیخان بهادر؛ جلد: مقوایی، 83گ، 23 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 37 -415]
آغاز: برابر؛ انجام: و لب کشیده هر دو آمده
خط: نستعلیق، کا: نورالهدی خوش نویس، تا: 7 شوال 237ق، در زمان حکیم مهدی قلی خان در مقام «تان»؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 111گ (19پ -129پ)، 17سطر (11×21)، اندازه: 16×26سم [ف: 9 -1079]
navāder-ol amsāl
تاشکندی، میرک محمد نقشبندی، ق 11 قمری
tāškandī, mīrak mohammad naqšbandī (- 17c)
تاریخ تأليف: محرم 1020ق
در شرح مثل های فارسی به ترکی به ترتیب تهجی، با عنوان «ش» در مثل ها از روی چهل و پنج مؤلف فارسی بیشتر از سرایندگان به ترتیب تهجی.
[ذیل چلبی 680/2؛ قرطای 3006/2؛ بلوشه 629S]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1998/7 -ف
نسخه اصل: چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی؛ بی کا، تا: محرم 1020ق، جا: سرای [فیلمها ف: 1 -634]
nawādir-ul amṯāl = nawādir = navāder-e nāderī
نادر میرزا قاجار، 1242 -1305 ؟ قمری
nāder mīrzā qājār (1827 - 1888)
اهداء به: محمد رحیم میرزا قاجار
تهیه کننده شناسنامه نسخه حاضر (احتمالااً مرحوم گلچین معانی) و به تبع آن دکتر احمد مجاهد در مقدمه کتاب «خوراک های ایرانی»، کتاب حاضر را «نوادر الأمثال» نامیده اند. ولی نوادر امثال فقط بخشی از این کتاب است که نادر میرزا آن را در موضوع نوادری چند در موضوعات مختلف نگاشته است. مرحوم بامداد در رجال خود کتاب حاضر را «نوادر نادری در امثال عرب» نامیده که تا حدودی دقیق تر است ولی قید «در امثال عرب» حاکی از این است که او شخصاً کتاب را بررسی نکرده است. به جز این باید از فهرست مختصری یاد کرد که مرحوم گلچین معانی برای چند نسخه از مجلس تهیه کرده و در آنجا نیز این کتاب را «نوادر الأمثال» آن هم به فارسی نامیده است. این اطلاع اشتباه از آنجا به «الذريعه» و «فهرست نسخه های خطی فارسی» راه یافت و هر دو منبع کتاب را اثری به فارسی دانستند. اما وصف این اثر که نسخه منحصر به فرد آن همین است که اکنون معرفی می شود: کتابی به عربی است با دسته بندی بدون شماره فصل وغیره، که هر بخش آن عنوان «نوادر» دارد و در این موضوعات تنظیم شده است: - نوادر في الأمثال النادرة الصحيفه و الاشعار الرايغة المبنية المتعلقة بالامثال؛ - نوادر فصول قصار من بلاغات القوم و ما یشاکلها؛ - الخمريات من النوادر؛ - باب من النوادر فیما جاء في الشرب من الحكايات و المضحكات و الاشعار و المنادمات الحسنة یحتاج الأديب اليه؛ - باب من النوادر في علم الغريب ... فیه اسرارا لا توجد الا في کتب شتی فقد لخصت من کل کتاب سطرة و من کل بحر قطرة؛ - باب من النوادر یذکر فیه بعض ایام المشهورة في العرب مع ذکر کل یوم شعرا (هذا هو الذي ذکره الينا نوری في کتاب المسمى بمجمع الأمثال و یذکر عقیبکل شعر غریبه المحتاج اليه ..)؛ - باب من النوادر في الحكايات المستمحلة من ای فرقة کانت و قد اودعت فیه من العربية و الاعراب ما یصلح للموضع ...؛ - اما القصيدة فنوردها لحسنها و ندرتها. نادر میرزا برای این کتاب که باید آن را «نوادر نادری» نامید دیباچه ای نگاشته و در آن از کتاب به عنوان «نوادر» یاد کرده است («و قد اتیت في نوادری هذا»). وی در این مقدمه می گوید که کتاب را در ابوابی مرتب کرده و در هر یک نوادری قرار داده است. نادر میرزا نوادرش را به محمد رحیم میرزا قاجار- که از وی با القاب «فخر ارومة القاجار»، «ابو الفوارس»، «سراد ثغر الاسلام» و «صاحب السيف والقلم» ستایش نموده- تقدیم کرده است. وی همچنین به این که این اثر را در عصر ناصرالدین شاه می نگارد در همین دیباچه اشاره کرده و شاه قاجار را با اوصافی خاص ستوده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8145/1
آغاز: بسمله- قال الأمير ابوالفضائل طراز الادب، الجامع بین منقبتی الحسب و النسب، نادر ابن بدیع الزمان قاجار: هذا ما صنعته في الأدب و نقلته کمن استبضع التمر الى هجر، تحفة الى حضرة فخر ارومة القاجار ... محمد رحیم میرزا ادام الله ایامه ... و قد اتیت في نوادری هذا ما لم يأت بمثله الا العالمون؛ انجام: کما سیف عمرو لم تخنه مضاربه یرثی اخاه مالك ابن جریر و کان من اصحاب امیر المومنين قتل بصفین قبله، و هون و جدی عن خلیلی اننی ** اذا شئت لات امرأ مات صاحبه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ دارای رکابه، در حواشی یادداشت هایی هست با عنوان «لمؤلفه» ولی از آنجا که موارد متعددی نیز وجود دارد با امضای «من الاصل»، «منه» و «الاصل» گویا نسخه به خط مؤلف نیست (چنان که دکتر مجاهد بدان معتقد است) بلکه از روی نسخه اصل کتابت شده؛ جلد: تیماج، 111گ (1پ -111پ)، 19سطر، اندازه: 20/3×32/5سم [ف: 27/1 -268]
نوادر التبادر و تحفة البهادر- نوادر الأدوار الخزانة نور الانور
navāder-ot tasrīf
این کتاب در علم صرف عربی است ولی مؤلف آن نیست.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف 181/5
آغاز: در اسم و عدی و سوی در صفت و فعل مثل ابل و اطل در اسم ویلز و اید در صفت؛ انجام: مثال امر مخاطب بانون مخففه این انان- تمه الكتاب بعون الملك الوهاب- تمام شد کتاب نوادر التصريف در یوم السبت دهم شهر ذی القعده الحرام سنه عشرین و الف من الهجره النبويه 1020
بی کا، تا: 10 ذیقعده 1020ق؛ 16گ، 18 سطر، اندازه: 7/5×12سم [ف: 1 -158]
navāder-ot tavārīx
قائم مقام فراهانی، علی اکبر بن علی، 1269 -1329 قمری
qā’em maqām-e farāhānī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī(1853 - 1911)
تاریخ تأليف: 24 ربیع الثاني 1306ق
جنگی است دارای مطالب پراکنده با عنوان «نادره» به عربی و فارسی و در آن نکاتی تاریخی درباره امامزاده های فراهان و آنچه بر کتیبه ها و صندوق های مزارات آنجا نوشته شده است دارد و یاد شده در آن از تولد مؤلف در 1269 در ساروق و از برادر او میرزا موسی خان نامبردار به میرزا بزرگ و زوایا و مساجد که او در آنجا ساخته است و ربودن آثاری از محمد حسین مهماندوست در آنجا (یکی مورخ 1066) و وقف کردن پدر مؤلف یک دانگ آن را برای مقابر متبرکه و قالی ساروق و گرانبها بودن آن نزد اروپایی ها و سفر حج مؤلف در 1290 و نسب نامه او هم در آن هست.
[فهرستواره منزوی 1099/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4509/4
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 9گ (99 -107)، 17 سطر (7×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 13 -3460]
navāder-os samānīn
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 -1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm(1865 - 1947)
چهل کتاب چاپی و چهل کتاب خطی را مؤلف خوانده و آنچه به نظرش مفید می آمد برای منبر تأليفاتش در این جنگ انتخاب کرده است. در نسخه حاضر منتخبات از چهل و سه کتاب آمده و از آخر افتاده دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4489
آغاز: الحمد الله الأول بلا أبد یحصی ... در کتب خطیه جمعی از اعاظم علماء امامیه که نسخ آنها نادر الوجود
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 80گ، اندازه: 17×23/5سم [ف: 12 -68]
navāder-e hesābīyya
چند مسأله مشکل در علم حساب را جهت امتحان دانشجویان گرد آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6540/3
آغاز: اما بعد بدان ارشدك الله تعالی الى طریق الصواب که این بابی است در مساله ای چند از مسایل نوادر حسابیه از برای امتحان خواطر و اذهان؛ انجام: پس اجرت ثمن پنج باشد که آن نیم دینار و سه طسوج باشد.
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: زین العابدين شاهسون، تا: 1239ق، جهت سید محمد متولی امامزاده سید اسماعیل؛ مصحح؛ 3گ (94ر -96ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 20 -115]
nawādir-ul ḥikāyāt
داستان های ادبی است با عنوان های «و من اللطائف المنقول، و مما یناسب هذه اللطايف، و اظرف منه قول حسین بن الريان، نادرة، من کتاب الاذكياء لابن الجوزي، من کتاب الحمقاء لابن الجوزي، و من اللطايف ما نقلته من المستجاد، و مما جنیته من ثمرات الأوراق، رحلة الامام الشافعي، و من اللطايف ما نقلته من کتاب الاعلام للقرطبی» و جز اینها.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6194
آغاز: تحبیت ببعض ما اجاب به مولانا قاضی القضاة و قد استظهر في جواب المسالة ... و یضارع هذه الحكاية في أن بعض القضاة المتقشفين و ادعائهم مع الزهد و التقشف؛ انجام: و من انشاء الصدر عزالدین ابن سینا في بشارة بکسر عساکر الفرنج عن الملك نجم الدين ایوب سنة 646 (پس از 75 س) فازلنا عنهم بایناس عدلنا الوحشة و امست قیادتهم في ایامنا الزاهرة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 195گ، 15سطر، اندازه: 13×17/3سم [ف: 1 -571]
nawādir-ul ḥikāyāt
حکایاتی است بیشتر اخلاقی و عرفانی، در چند مجلس ابواب مشتمل بر صحایف.
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 494
آغاز: روایان روایات غریب و ناقلان حکایات عجیب از ذوالنون مصری مقدس سره نقل کرده اند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 370گ، 25سطر، اندازه: 23×37/5سم [ف: 2 -163]
navāder-ol hekāyāt va qarāyeb-or revāyāt = bahr-on navāder
فخر الزماني، عبدالنبی بن خلف، 990 –1037 قمر
faxr-oz-zamānī, ‘abd-on-nabī ebn-e xalaf (1582 - 1628)
دارای چهار «صحیفه» و هر صحیفه در دوازده «باب» و هر باب مشتمل بر دوازده «مجلس». فخر الزمان در این کتاب داستان های شیرین و سرگذشت های دلپذیر پیامبران و امامان و شاهان و فرمانروایان را آورده و آداب و سنن مذهبی را به آنها آمیخته است.
آغاز: ستایش خداوند بخشنده را که باز آفرید از عدم بنده را که طریق معرفتش را بقدم تفکر و اجتهاد پوید بو که گوهر مقصود جوید.
[تذکره میخانه به کوشش و با حواشی گلچین معانی 658 -783 و مقدمه پروفسور محمد شفیع بر میخانه صفحه نه تا بیست و سه، ریو ...؛ الذريعه 354/24 -346؛ نسخه های منزوی 3750/5 -3751؛ فهرستواره منزوی 490/1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1230ق؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ جلد: تیماج مذهب، 263گ، 24 سطر (16×26)، اندازه: 24×37سم [سنا: ف: 2 -118]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر الأمر بمقصود نرسید رو به دروازه عدم آورده ای بسا آرزو که خاک شده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ربیع الاول 1241ق، جا: دارالکتابه؛ در 25 روز به انجام رسیده؛ با یک سرلوح، مجدول؛ 507گ، 31 سطر (17×32)، اندازه: 52/8×40/5سم [ف: 5 -729]
انجام: باب اول صحیفه نخستین در بیان حکایات نادره حفظ حمایت آفریدگار مر بندگان خود را؛ در باب دوازدهم صحیفه ثانی این کتاب سراسر انتخاب بدستور مذکور از تداوی اطبا و معالجات شگرف ایشان را چه مشهور و چه غیر مشهور مرقوم قلم شکسته رقم خواهد گردانید انشاء الله تعالی. تمام شد این کتاب انشاء الله اول کتاب ثانی در بیان فضائل امیر المؤمنين افتتاح او می شود (الحمدلله اولا و آخرا في پنج شنبه بیست و چهار رجب سنه 1287)
صحیفه نخستین است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 24 رجب 1287ق؛ جلد: تیماج، 317گ، 27 سطر (11×23)، اندازه: 21×35سم [ف: -222]
آغاز: ... الحمدلله رب العالمين ... در بیان حکایات نادره از وفور فضل امیر المؤمنين علی علیه السلام و ظهور معرفت امام المتقين علی بن ابی طالب علیه السلام؛ انجام: نگارم یکی صورت دلفریب ** که معنیش از جان رباید شکیب
صحیفه دوم؛ خط: نسخ، بی ک، تا: 1287ق، جا: احمد آباد؛ جلد: تیماج، 201گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×34/5سم [ف: 28 -163]
آغاز: برابر؛ انجام: در قصص الانبياء مسطور است که راتب یومیه خوان احسان فرعون ... و مال او را بتو دادیم موسی بدین خبر دلخوش شده مدتی در انتظار بود روزگاری برین آمد، کنار برخی از برگ ها وصالی شده است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 1064ص، 20 سطر، اندازه: 21/5×30سم [ف: 10 -754]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [نشریه: 5 -670]
آغاز: برابر؛ انجام: در بیان عاشق شدن میهمان بدختر میزبان ... ایشان بسلامت برفتند مدتی مدید در طریق وفا قدم زد آخر الأمر بمقصود رسید رو بدروازه عدم آورد مصرع ای بسا آرزو که خاک شده.
در این نسخه ده باب نگاشته شده و به نظر می رسد که کتاب ناتمام است، این کتاب نادر الحكايات مشتمل است بر دوازده باب و هر بابی بر دوازده مجلس در بیان حکایات آفریدگار، معجزات انبیا، معجزات محمد مصطفی علیه السلام، حکایات علماء و حکماء و پیران، احکام منجمان، تعبیرات معبران، مناقب ائمه اطهار علیهم السلام، کرامات مشایخ، حکایات سلاطین نامدار، حکایات وزراء و عناوین دیگری در همین پایه و مایه؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ 682ص، 25 سطر، اندازه: 30/5×42/7سم [ف: 5 -719]
nawādir-ul ḥukamā’-il yūnānīyīyn
ابوبشر نوفلی
abū-bešr nūfelī
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 501
بی کا، بی تا [نشریه: 2 -173]
نوادر الحكمة- الكلمات الأفلاطونية
navāder-os safar
به درخواست: شیخ ضیاء الله بن شیخ قایم محمد بهاء متوکل
از فریدالدین، در بیست و دو سفر در بیان سلسله چشت بیست و دو عارف چشتی از پیامبر تا شیخ قایم بهاء الدين مرشد الراشدين، چنان که در مقدمه آمده است ولی در خود متن سفر بیست و دوم درباره محمد حسینی گیسو دراز است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8077
خط: نستعلیق، کا: ابوالعلایی، امام الدين، تا: دوشنبه 1 ذیقعده 1306ق، کاتب خاک پای جهان دادامیان؛ کاغذ: هندی، 84گ (17 برگ سفید)، 15سطر (12×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 17 -24]
navāder-os solūk
صوفی شریف
sūfī šarīf
[فهرستواره منزوی 1049/8]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 1236/12 -ف و 1338/12 -ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200ق [فیلمها ف: 1 -583]
نوادر الشباب- دیوان علیشیر نوائی
navāder-e tabāye‘-e heyvān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/141 -ف
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. درهامش است؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 1 -431]
navāder-ol ‘aqāyed = ‘aqāyed-e xamse
قزوینی، ابو تراب بن حسین، -1260 قمری
qazvīnī, abū-torāb ebn-e hoseyn (- 1844)
در شش «باب».
آغاز: بسمله احمده علی نواله و اصلی علی احمده و آله و علی تابعیهم اجمعین اما بعد چنین گوید بنده ضعیف مستکین ابو تراب بن حسین که اول واجبات بر مکلفین عرفان و شناختن اصول دین است بدلیل عقلی؛ انجام: دوم (اجل) غیر محتوم که باعمال خیر زیاد و باعمال شر ناقص میشود. اللهم اغفر لنا و للمؤمنين اجمعین امین. اتمام وجیزه در قریه کیاکلایه لنگرود دارالمرز لاهیجان 28 شوال 1266.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1266ق [با تاریخ فوت مؤلف تطبیق نمی کند]؛ جلد: تیماج، 17 -28 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 2 -476]
آغاز: سلام بلا اول و آخر بر فاتح و خاتم وجود مبدء و منتهی غیب و شهود؛ انجام: انجام تاریخ نوشتن شدن نسخه است در روز 9 رجب 1262 در اشتهارد.
خط: نستعلیق، کا: قزوینی، ابو تراب بن حسین، تا: 9 رجب 1262ق، جا: اشتهارد؛ جلد: مقوا، 78گ (1پ -78ر)، 14سطر (7×13)، قطع: ربعی [ف: 17 -243]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 72ص (188 -259)، 14 + 17 سطر، اندازه: 5×20سم [ف: 7 -264]
navāder-ol ‘olūm
شامل چهار «باب»: 1. نوادر العلوم و القواعد المحكمة؛ 2. نوادر الاخبار؛ 3. نوادر فضائل الائمة؛ 4. نوادر الاحتجاجات. از مجالس المومنين قاضی نورالله و بحار علامه مجلسی نقل کرده است.
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 402
بی کا، بی تا؛ در تاریخ 1143 توسط عبدالعالی بن ابی تراب عبدالعالی، با نسخه اصل مقابله شده و در این تاریخ مؤلف زنده نبوده؛ 148گ، قطع: وزیری [ف: -258]
نوادر علی بن اسباط- اصل علی بن اسباط
nawādir-ul falāsifa
حنین بن اسحاق، 194 -260 قمری
honayn ebn-e eshāq (811 - 875)
نسخه اصل: مونیخ ش 651 عربی؛ خط: نسخ، کا: حسن بن ابی الحسن، تا: جمعه 7 محرم 506ق؛ 184 گ، 9سطر [فیلمها ف: 1 -395]
نسخه اصل: اسکوریال ش 134 (888)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -395]
خط: کوفی، بی کا، بی تا؛ این نسخه ما که از حنین دانسته شده و در پایان آن آمده که او آن را در ذیحجه 249 نوشته است با دو نسخه اسکوریال و مونیخ چندان ربطی ندارد و به اندازه یک دهم آنها هم نمی شود، در آغاز این نسخه نخست خطبه ای است که به سخن فیلسوفی مسلمان بیشتر مانند است تا به گفتار دانشمندی نصرانی، سپس سخنان فیلسوفان است در مرگ اسکندر و سخنان برخی از دانشمندان و گفتار چهار حکیم نزد اسکندر ونیز چهار فیلسوف دیگر و مطالبی دیگر و بخش نخستین بدین گونه پایان می یابد «تمت الرسالة ... کتبها حنین بن اسحاق العبادي ...» که درست خوانده نمی شود و گویا تاریخی در اینجا بوده است (27ر و پ)، پس از این بخش دوم یا رساله دیگری بدین گونه آغاز می شود: «بسمله . قد بلغنا أن افلاطن الحكيم نظر إلى بعض التلاميذ و هو یکتب ما یسمع» (28ر)، در این بخش نقش نقش نگین های انگشتری فیلسوفان آمده است، رویهم مطالب این کتاب که به ساخت دو رساله می ماند اگر چه با تغییری هم باشد در نوادر حنین و کتب دیگر جسته گریخته دیده می شود و به گواهی نسخه ما این یکی جزو یکم است و باید گفت که با طرح و شالوده ای است که حنین ریخته و سپس کتاب نوادر بزرگ خود را ساخته است یا این که کسی دیگر این رساله ما را از روی کتاب حنین و کتاب های دیگر ساخته است، در این باره گویا نتوان درست داوری نمود مگر اینکه این نسخه ما به دقت با سه نسخه نوادر و نسخ منتخبات صوان الحكمه و کتابهای ابن فاتك و ابن هند و مشکویه رازی و شهر زوری و دیگران سنجیده شود تا دانسته شود که این رساله (نسخه ما) چیست و چگونه ساخته شده است، و در پایان آن آمده «و کتبه حنین بن اسحق الطبيب العبادي في ذی الحجه من سنة تسع و اربعین و مأتين من الهجرة» در صفحه عنوان امضای شیخ بهایی دیده می شود؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 51گ، 8سطر (9×14)، اندازه: 13×28سم [ف: 9 -858] و [فیلمها ف: 1 -395]
بی کا، بی تا [نشریه: 2 -174]
navāder-ol favāyed
هروی قاینی، مصطفی
heravī qāyenī, mostafā
در کیمیا در سی «فایده».
[فهرستواره منزوی 3989/5]
همدان؛ بحر الفضائل؛ شماره نسخه: 4/4
بی کا، بی تا [نشریه: 5 -370]
navāder-ol favā’ed va majma‘-ol javāher
خراسانی، مصطفی بن محمد، ق13 قمری
xorāsānī, mostafā ebn-e mohammad (- 19c)
تاریخ تأليف: 1220ق
در دستورات کلی پزشکی و معالجه اعضا بدن از سر تا پا، و داروسازی و کیفیت ساختن بعضی میوه ها و مطالب تاریخی صدر اسلام و خاصیت بعضی سنگ ها و شناخت پاره ای از جواهر و معدن های گرانبها. این کتاب از شخصی است متخلص به «مخلص» و مرید پیر طریقت سعد الدين احمد انصاری (-1225ق) و بیشتر فائده ها را از افواه دیگران گرفته است. دارای سی و سه «فائده» است: 1. در تعریف ارواح و اخلاط و قوای اربعه؛ 2. در استدلال نبض و قاروره و براز؛ 3. در حفظ صحت بدن؛ 4. در تعریف بعضی ادویه ضروریه؛ 5. در معالجه امراض سر؛ 6. در معالجه امراض چشم؛ 7. در بیان امراض بینی؛ 8. در معالجه امراض دهن؛ 9. در معالجه امراض گوش؛ 10. در معالجه امراض حلق؛ 11. در معالجه امراض سینه؛ 12. در معالجه امراض معده؛ 13. در معالجه امراض کبد؛ 14. در بیان امراض مقعد و مثانه؛ 15. در شروط ساختن داروهای مرکب؛ 16. در معالجه امراض باه؛ 17. در امراض قضیب و انثیین؛ 18. در معالجه امراض مخصوص زنان؛ 19. در امراض کمر و مفاصل؛ 20. در معالجه تب ها؛ 21. در معالجه امراض ظاهر بدن؛ 22. در معالجه گزیدن جانوران؛ 23. در خاصیت ماء الجبن؛ 24. در بیان اقسام مومیائی؛ 25: در ساختن مربیات و اشربه و حلویات؛ 26. در ساختن مرکب و حل طلا؛ 27: در ساختن رنگ های کاغذ؛ 28. در سنگ های جواهر و غیره؛ 29. در تعریف رجال الغيب؛ 30. در بیان خواب به طریق رمز؛ 31. در بیان نسب حضرت پیامبر و اصحاب؛ 32. در فواید سفر و شروط آن؛ 33. در فواید متفرقه.
[فهرستواره منزوی 3755/5؛ نسخه های منزوی 645/1]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 241 و 2314 عکسی
آغاز: پس این مفلس محتاج عاجز سالها در قریه آن جناب اشرف مبارک القرى که مسکن آن جناب و ماوای مقدس؛ انجام: اعوذ برب السها و السهبة من شر کل عقرب و غنده و حية و عقدت ذنب ...
تذکر: نام مؤلف در فهرست عکسی مرکز احیا (368/6) مصطفی بن محمد خراسانی آمده؛ خط: نستعلیق مغلوط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 314گ، 12سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 -336] و [عکسی ف: 6 -368]
nawādir-ul kutub-il xaṭṭīya wa-ṭṭab‘īya
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 -1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm(1865 - 1947)
کتاب های چاپی و خطی را که مؤلف به ترتیب می خوانده، آنچه به نظر وی از آنها اهمیت داشت در این مجموعه انتخاب کرده است. این انتخاب ها به ترتیب کتاب هاست.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4485
آغاز: الحمد لله الأول بلا ابد یحصی و الاخر بلا امد یستقصی ... کتب و صحف خاصه و عامه و کثیری از طرائف و نوادر بدیعه
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 224گ، اندازه: 17×23سم [ف: 12 -66]
navāder-e kalamāt va nasā’eh
در این قسمت نوادر کلمات حضرت علی علیه السلام و برگزیده نصائح او آمده است. آن حضرت در اینجا مسائل گوناگونی را مورد لحاظ قرار داده و نسبت به هر یک مطلب خاصی فراخوار آن آورده است. ابتداء آن قول در خرید خانه ای است که شریح خریده است و شهود برای آن گرفته و در آخر آن نصایح چندی در مبارزه بر ضد مهلکات آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1306/4
آغاز: بسمله، شرط له علیه السلام في شراء دار اشتری؛ انجام: و من الفرقان من یتوکل علی الله فهو حسبه.
خط: نستعلیق، کا: نظر علی بن ملا کلب علی، تا: 1082 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 22ص (308 -330)، 17 سطر (6/5×16/5)، اندازه: 12×25سم [ف: 9 -294]
navāder-ol ma‘āref
دهبیدی، محمد موسی بن عیسی -1190 قمری
dehbīdī, mohammad mūsā ben ‘īsā (- 1776)
در بیان سلسله طریقت نقش بندیه در هفت «فصل»: 1. ذکر سلسله خواجگان نقش بندی؛ 2. در اقوال مخدوم و دیگران؛ 3. در صلوه محققان؛ 4. در پیری و مریدی؛ 5. در الفاظ خواجگان؛ 6. بیان ذکر؛ 7. ذکر مقامات خواجه علی محمد حکیم ترمدی.
آغاز: بسمله حمدی بیحد و ثنای بیعد مر پادشاهی را که وجود هر موجود نتیجه جود اوست و شکر و سپاس بی اندازه ... اما بعد می گوید که بنده مسکین محمد موسی بن عیسی
[فهرستواره منزوی 1049/8]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارایی، 102گ، 13 سطر (7×15)، اندازه: 14/5×24سم [ف: 17 -489]
آغاز: برابر؛ انجام: فله الحمد والمنه کما یلیق بشانه ... المطلعين علی الاسرار شاهدین کذلك الاثار و الأخبار جرات نموده شد ربنا لاخذنا ... ظاهرا و باطنا.
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید احمد بن سید رحیم، تا: 1323ق؛ جلد: تیماج مذهب و در داخل ترنج عبارت «امید از کرم و لطف بنده پرور است اخدم اعلم امم قلندر است»، 104ص (16 -119)، اندازه: 16/5×21سم [ف: 50 -25]
navāder-e mo‘jezāt
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10939/8
بی کا، بی تا؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س 9 ش 2 -39]
نوادر المعجزات في مناقب الائمة الهداة- الامامة
النوادر من اخبار بنی اسرائیل- الاربعون حديثاً
nawādir-u man lā-yaḥur-u-h-ul faqīh
حسینی رضوی، ولی الله بن نعمت الله، قرن 10 قمری
hoseynī razavī, valī-ol-lāh ebn-e ne‘mat-ol-lāh (- 16c)
وابسته به کتاب من لا یحضره الفقيه = من لا یحضره الفقيه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311 -381)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1892/1
آغاز: بسمله باب النوادر من من لا یحضره الفقيه روی عن ابی سعید الحذري؛ انجام: فعلی و فاطمه والحسن و الحسين اهل بیتی و ثقلی فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهیرا.
خط: نسخ متوسط، کاتب = مؤلف، تا: 1082ق، ظاهراً خط مؤلف است چرا که در آخر نسخه این مطالب نوشته شده: «و کان الفراغ من تسوید هذه الرساله الشريفة النجيبه في یوم السبت سابع عشرین شهر ذی القعدة سنة اثنی و ثمانین بعد الف من الهجرة النبويه المصطفويه صلی الله علیه و آله و سلم و الله اعلم بالصواب والیه المآب تم تم تم. و نیز این عبارات است: و قد جمعنا هذه الرسالة عن احادیث المتفرقة علی ید الضعيف العاصي الراجي المحتاج الى کرمه العميم [للشریف والضعیف نوشته الى عبا عبدالله اللهم اغفر غفر الله له و لوالدیه و المؤمنين و المؤمنات]»، عبارات فوق را ما عيناً نقل کردیم و جای نوشتن از لفظ نوشته تا ابتداء المؤمنين مطالب دیگری بوده آنها را محو کرده اند و این کلمات مذکورات نوشته شده، ظاهراً مؤلف نام خود و پدر را ذکر کرده بوده است؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، 31ص، 18سطر، اندازه:
12/5×19سم [ف: 1 -334]
nawādir-u man lā-yaḥur-u-hul faqīh (t.)
وابسته به: کتاب من لا یحضره الفقيه = من لا یحضره الفقيه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311 -381ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17937
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
نوادر نادری- نوادر الأمثال
navāder-e namāz = as-salavāt
عبد الله
‘abd-ol-lāh
شامل دعاهایی است که هنگام نماز جهت استخاره، حل مشکلات و برآوردن شدن حاجات خوانده می شود: نماز عفو، نماز حدیث نفس، نماز استغفار و طلب رزق، نماز کفایت، نماز هم و غم، نماز فرج، نماز مکروب، نماز بتول، نماز استغاثه، نماز صرف فقر، نماز استعلا، نماز عسرت، نماز جهت مهمات، نماز مصیبت، نماز جهت رزق، نماز والد برای ولد، نماز ولد برای والدین، نماز طلب مال، نماز طلب ولد، نماز کفایت، نماز ضاله و غیر آن و نماز شدت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12037/4
آغاز: در بیان نوادر نمازها که از ائمه معصومین علیهم السلام منقولست در استخواره امام جعفر صادق علیه السلام فرمود که چون قصد کنید بکاری اول بخدای تعالی مشورت کنید؛ انجام؛ کذلك الله ربی صل علی محمد و آل محمد الصادقين و افعل بی کذا و کذا و مرادی که دارد بطلبد، تمت هذه الصلوات.
خط: نسخ خوش و معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 18گ (55 -72)، 13 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 30 -401]
navāder va hekāyāt-e qarībe
از بحار الانوار، امالی، زهر الربيع، کامل بهائی، کشکول شیخ بهائی، و منقول از حسین بن عبدالصمد عاملی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/21
خط: نستعلیق، کا: مراغی، محمد بن جمشید، تا: قرن 13؛ 3گ (39پ -41ر) [مختصر ف: -871]
navāderī az hekāyāt va revāyāt va ...
برگرفته از حبیب السير و جامع التواريخ و ...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17033/7
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 19ص (317 -335)، اندازه: 15×21سم [ف: 47/1 -169]
النواصب- احکام النواصب
نواصیر- بواسیر و نواسیر
nawāṣīṣ-ul ‘ajab fī š.-i zīyārat-i rajabīya
یزدی، احمد بن حسن، -1310 ؟ قمری
yazdī, ahmad ebn-e hasan (- 1893)
شرح مفصلی است بر زیارت معروف به رجبية «الحمدلله الذي أشهدنا مشهد أوليائه في رجب» با توضیحات لغوی و اعتقادی استفاده شده از روایت ها و آیات. دارای یک مقدمه در ثواب روزه ماه رجب و وقایع آن ماه، پس از آن سی و یک نصوص در شرح زیارت مذکور، پس از آن خاتمه ای در اعمال ماه رجب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2432/1
آغاز: الحمدلله علی نعمائه و الشكر لله علی آلائه ... اما بعد چنین گوید عبد عاصی و غریق بحر معاصی؛ انجام: و شب نیمه شعبان و در این شب ها دعا و نماز و تلاوت قرآن بسیار بکن.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 92گ (1پ -92پ)، 28 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 7 -26]
nawāẓir-ul wuqūf fī mašāyix-iš ṣadūq = baṣīrat-ul wuqūf fī mašāyix-iš ṣadūq
حائری، محمد علی بن قاسم، ق13 قمری
hā’erī, mohammad ‘alī ebn-e qāsem (- 19c)
در دیباچه پس از نام خود می گوید چون ترتیب مشیخه شیخ صدوق در «من لا یحضره الفقيه» به گونه ای بود که دستیابی به کسان دشوار بود، من آن را به گونه آسان در آوردم، و پس از بیان شیوه کار خود می گوید آن را به «بصيرة الوقوف في مشایخ الصدوق» نامیدم، سپس واژه «بصيرة» خط خورده و در کناره به همان خامه «نواظر» نوشته شده است. و همین جا می افزاید که این را مقدمه گونه ای ساختم برای «تنبیهات النبيه في شرح من لایحضره الفقيه». در الذريعه نام پدر او قاسم مرگ او حدود 1245ق آمده است. در مآخذ در دسترس به این دو کتاب آل
کشکول دست نیافتم جز آنکه از وی «حديقة الأنظار في مشیخه الفقيه و التهذيب» را که در 1245 ق به انجام رسانده است.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1962 -عکسی
آغاز: الحمدلله الذي بالتبیین عند اخبار الفاسقين، و الصلواه. و بعد، فیقول ... محمد علی آل کشکول ... لما کانت المراجعة الي طرق «من لایحضره الفقيه» تأليف ... ابن بابویه ... فیها نوع مشقه من حیث المراجعة الى مشیخته و عدم ترتیبها علی امر یسهل. فرتبت طرقها علی ترتیب الحروف الهجائية؛ انجام: تنبیه: اعلم المنصف (رح) روی عن اشخاص (رجال) كثيرة و اسند عنهم في الكتاب، لم یذکرهم في المشيخة و ذکرناهم في «سلوة الحزين و انیس المستوحشين» و سنذکر هم انشاء الله في المقصد الثاني من «الفوايد الغاضرية» في مصطلحات الحديث و الرجالية مفصلاً و مرتباً علی ترتیب الحروف الهجائية. تم و الحمدلله رب العالمين والصلاه و السلام علی محمد و آله الطيبين الطاهرين علی ید المؤلف راجی رحمة المأمول محمد علی آل کشکول الكربلائي اصلاً و مولداً و مسكناً و مدفنا انشاء الله تعالی.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشانه «منه»؛ 184ص، 22سطر (13×20)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 -394]
an-nawāfij wa-r rūznāmij
نجفی اصفهانی، محمد رضا بن محمد حسین، 1288 -1362 قمری
najafī esfahānī,mohammad rezā ebn-e mohammad hoseyn(1871 - 1943)
متفرقاتی است مشتمل بر اشعاری از مؤلف و دیگران و مطالب تاریخی و ادبی که به صورت بیاض در این مجموعه گردآوری شده و مؤلف سال 1325ق آن را شروع کرده است.
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 66
آغاز: بسم الله و بحمده و بالصلاة علی محمد و آله لابی عبدالله محمد المقري قاضی القضاة الجماعة المالكي
کاتب = مؤلف، تا: 1325ق؛ جلد: تیماج، 45گ، اندازه: 15/5×20/5سم [اوراق عتیق: 2 -348]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2356 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 -458]
نوافل- احکام النوافل
نوافل- عدد رکعات الصلاة و اوقاتها
navāfel
گفتار جدید و مختصری است به شیعی و به زبان فارسی در کیفیت خواندن نمازهای نافله و زمان آنها به ترتیب: فصل 1. بیان نافله ظهر؛ 2. بیان نافله عصر (در آن از «مفتاح الفلاح» [از شیخ بهائی] نام رفته است)؛ 3. بیان نافله مغرب؛ 4. بیان نافله نماز خفتن؛ 5. بیان نماز شب یا نافله صبح (به دعای صحیفه کامله اشاره شده است).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8128/3
آغاز: بسمله- فصل در بیان نافله ظهر است. بدانکه مشهور و اقوی اینست که نافله ظهر هشت رکعتست و بهتر اینست که در رکعت اول تکبیرات هفت گانه را با دعاهای او بجا آورد و بعد ازین اعوذ بالله من الشيطان الرجيم بگوید؛ انجام: و عن شمالی نورا و من فوقی نورا و من تحتی نورا و عظم لی النور و اجعل لی نورا امشی به في الناس ولا تحرمنی نورك یوم القيمة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (50ر -54پ)، اندازه: 13/5×20/4سم [ف: 27/1 -242]
نوافل لیلیه- لیلیه
navāfel-e yowmīye
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 -1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
رساله ای است در آداب نمازهای مستحبی شبانه روز و دعاهای بعد از آن ها و آداب نماز شب که به آن ها «نوافل یومیه» می گویند. این بخش اول کتاب حاضر است. بخش دوم در سایر نمازهای مستحبی است از قبیل: 1. نماز حضرت رسول اکرم، 2. نماز حضرت امیر، 3. نماز حضرت فاطمه، 4. نماز جعفر طیار، 5. نماز اعرابی، 6. نماز طلب باران- استسقا، 7. نماز عید فطر، 8. نماز روز اول هر ماه، 9. نماز نافله ماه رمضان که دو طریق است، 10. نماز روز مبعث حضرت رسول، 11. نماز شب مبعث حضرت رسول، 12. نماز روز مباهله، 13. نماز زیارت حضرت رسول، 14. نماز رغائب، 15. نماز شب نیمه ماه رجب، 16. نماز شب نیمه ماه شعبان، 17. نماز شب عید ماه رمضان، 18. نماز ساعت غفلت، 19. نماز مستحبی سفر، 20. نماز توبه، 21. نماز هدیه میت، 22. نماز روز عاشورا، 23. نماز روز نوروز.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1171
آغاز: و سنت است و آن سی و چهار رکعتست هشت رکعت نافله ظهر است؛ انجام: و وقت این نماز بعد از فارغ شدن از نماز ظهر و عصر و نافله آنست.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مذهب؛ جلد: تیماج، 9 سطر (6×12)، اندازه: 10×16سم [ف: 3 -1626]
nawāqi-ur rawāfi
منصوری، یوسف بن مخزوم، قرن 8 قمری
mansūrī, yūsof ebn-e maxzūm (- 14c)
در رد عقاید شیعه امامیه و با این که مؤلف مدعی است که بیشتر به آیات قرآنی و ادله عقلی استناد می کند، از تهمت و افترا و دروغ بستن و تشویق به کشتن شیعیان دریغ نکرده و آنچه خواسته گفته و نسبت داده است. مشتمل بر یک «مقدمه» و هفت «فصل»: المقدمة: في خلاقه الخلفاء قبل علی؛ فصل 1. في خلاقه علی؛ 2. في رد حجتهم (الشيعة) علیهم؛ 3. فیما یوجب ترجیحهم علی اصحابه؛ 4. فیما خالفوا فیه من مسائل الاصول؛ 5. فیما خالفوا فیه من مسائل الفروع؛ 6. فیما ذکروه من مثالب الخلفاء الثلاثة؛ 7. في تأويلاتهم الفاسدة؛ 8. في عدد فرق الرافضة.
شروح و حواشی:
1- الانوار البدرية لکشف شبه القدرية؛ مهلبی حلبی، حسن بن محمد (-840)
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 93/2 و 2335/2 عکسی
آغاز: و بعد فانه لما ظهر دین الاسلام علی الاديان کلها تحقیقا لما و عد الله تعالی سبحانه و هو الذي ارسل رسوله؛ انجام: و هذا آخر ما تیسر لی في المناظرة للرافضة والرد علیهم و ترکنا اشیاء یکثر استقصاوها.
خط: نستعلیق نازیبا، کا: شطار، عمادالدین محمد عارف، تا: دوشنبه سلخ رمضان 1007ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 34گ (49پ -82ر)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 1 -131] و [عکسی 6 -391]
نواقض الروافض- النواقض لبنیان الروافض
nawāqi-ur rawāfi
برزنجی، محمد بن عبد الرسول، 1040 -1103 قمری
barzanjī, mohammad ebn-e ‘abd-or-rasūl (1631 - 1692)
وابسته به: النواقض لبنیان الروافض = نواقض الروافض؛ شریفی حسینی، میرزا مخدوم بن سید شریف (-995ق)
اصل این کتاب مختصری است از کتاب «النواقض الروافض» میرزا مخدوم نوه میر سید شریف گرگانی، که برزنجی انتخاب کرده بود، پس از آن مطالبی بر آن افزوده و جایی که احتیاج به استدلال داشته استدلال کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7524
آغاز: الحمدلله رب الوهاب البر التواب منزل الكتاب علی سيدالأحباب الذي أوتي الحكمة و فصل الخطاب؛ انجام: و أعدنا من موجبات الندامة یوم القيامة و اغفرلنا ولو الدنيا و اخواننا و اولادنا و ترحم علینا ..
خط: نسخ، بی کا، تا: 1208ق؛ مصحح؛ تملک: سراج الدين محمد؛ 179گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 19 -331]
an-nawāqi li-bunyān-ir rawāfi = nawāqi-ur rawāfi
شریفی حسینی، میرزا مخدوم بن سید شریف، -995؟ قمری
šarīfī hoseynī, mīrzā maxdūm ebn-e seyyed šarīf(- 1587)
اهداء به: سلطان مراد سوم
تاریخ تأليف: 988ق
کتاب در رد شیعه و تنفیر از مذهب امامیه است و ملخص است از کتاب مفصل مؤلف در این موضوع. این ملخص را به نام سلطان مراد سوم معنون کرده است. نام کتاب (النواقض) «988» ماده تاریخ تأليف است و مشهور است به «نواقض الروافض». در کشف الظنون به نام «نواقض علی الروافض» ضبط شده است. کتاب مرتب است بر یک «مقدمه» و سه «فصل» و «کشف مقال» و «خاتمه» و «ذیل» و «اکمالی»: المقدمة في التحقيق الايمان و الاسلام؛ فصل 1. در دو «فرع»: 1) في الايات الواقعة في فضل الصحابه، 2) في الروايات الدالة علی فضل الصحابه؛ فصل 2. في الايات النازلة في مدح الصديق و الروايات الواقعة في فضيلة المخصوصين من الصحابه؛ فصل 3. في ادلالة الدالة علی حقيقة خلافة خلفاء الراشدين؛ و اما کشف المقال فیکشف عن هفوات الروافض و هذیانتهم؛ اما الخاتمه فمشتملة علی ثلثه بیانات؛ اما ذیل الكتاب في الاعتقاد الصواب؛ و اما الاكمال فهو یحصل به انساب المؤلف. (مهدی ولایی)
آغاز: نحمدك اللهم لا اله الا انت وحدك لا شریك لك اليك المصير بحولك و قوتك نحق الحق و نبطل الباطل ...
شروح و حواشی:
1- مصائب النواصب (ترجمه)؛ حسینی، محمد تقی (-10)
2- مصائب النواصب (ترجمه)؛ شوشتری، محمد علی بن نورالله (-11)
3- مصائب النواصب لنقض نواقض الروافض؛ شوشتری، نورالله بن شرف الدين (956 -1019)
4- مصائب النواصب (ترجمه)؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098)
5- نواقض الروافض؛ برزنجی، محمد بن عبدالرسول (1040 -1103)
6- مصائب النواصب (ترجمه)؛ حسینی علوی، محمد اشرف بن
عبدالحسیب (-1121ق)
7- العذاب الواصب علی الجاحد و الناصب = معایب النواصب؛ مازندرانی حائری، محمد بن اسماعیل (1159 -1216ق)
8- مصائب النواصب (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی محمد بن محمد نصیر (1252 -1334ق)
نسخه اصل: موزه بریتانیا 7991 .Or؛ خط: نسخ، کا: ملاعبدالقادرین صفا، تا: 17 ذیحجه 1010ق [فیلمها ف: 3 -96]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه و سلم تسلیما کثیرا کثیرا.
خط: نستعلیق نازیبا، کا: شطار، عمادالدین محمد عارف، تا: یکشنبه 12 ربیع الثاني 1011ق؛ جلد: تیماج، 45گ (4پ -48ر)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 1 -130] و [عکسی ف: 6 -390]
آغاز: برابر؛ انجام: لا اری الله «کذا» إلى الحشر غیره سلطانا انه میسر الامال و الأماني
خط: نستعلیق، کا: بابا بن محمد حسین، تا: 1012ق، جا: اکره؛ مجدول؛ واقف: علیخان، 1273؛ 79گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 -265]
آغاز: برابر؛ انجام: و قامت بهاء الدين في جمیع الديار، و الله المعين في جمیع الأمور و الأحوال، الكريم المنزه عن التبديل و الاختلال. تم بالخیر.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1299ق؛ در دیباچه به کتاب نامی داده نشده؛ 33گ (5ر -37پ) [ف: 3 -151]
an-nawāqi lir-rawāfi
جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم، -976؟ قمری
jorjānī, ab-ol-fath ebn-e maxdūm(- 1569)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18971
آغاز: بسمله، و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین؛ انجام: أنه هو البر التواب الوهاب
خط: نسخ، بی کا، تا: 1097ق [رایانه]
navāme‘-ol ahkām fe-l halāl-e va harām
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29694
آغاز: بسمله، الحمدلله ذی الجلال و الاكرام و الصلوه علی النبي المبعوث بالحلال و الحرام محمد و آله الهداء و ائمه الانام؛ انجام: و اگر باین علامات و بل رد قول و عدل و غیر عدل عام ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 16896؛ جلد: میشن [رایانه]
نوامیس- تلخیص جوامع نوامیس افلاطون
an-nawāmīs = jawāmi‘-ul maqālāt-iṯṯalāṯ fi-n nawāmīs = an-nubuwāt
افلاطون، 427؟ -347 ؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
جز تلخیص فارابی است از نوامیس افلاطون که در لندن به سال 1952م به چاپ رسیده است. باید گزیده ای از سیاست یا جمهوری افلاطون باشد.
آغاز: قال افلاطن: انه لما کانت اسباب الارادة مختلفة و کانت الارادة تابعة لأقواها و اظهرها علی سائرها و کان من الاضطرار في عالم التركيب ان یغلب الافضل منها الأخس و کان الجهل و سوء الارتياض یعدلان بالنفس، في عالم التركيب عن طاعة الافضل- عظمت الفاقة إلى النواميس
چاپ: به کوشش عبدالرحمن بدوی در افلاطون في الاسلام بیروت، (بیروت، دارالأندلس: 1418ق)
شروح و حواشی:
1- تلخیص جوامع نوامیس افلاطون؛ فارابی، محمد بن محمد (260 -339)
در سه مقاله؛ خط: نسخ، کا: عین علی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 4 ص (147 -180)، 25سطر (9×19)، اندازه: 15×26سم [سنا: ف: 1 -202]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [فیلمها ف: 1 -732]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 24ص (1 -24)، 15 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 23 -15]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2674/1 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -720]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (25پ -27ر) [ف: 16 -183]
آغاز: المقالة الثانية من کتاب افلاطون في النبوات، و لأن تقدمة
المعرفة
مقاله دوم است سپس مقاله سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛
9گ (27پ -30پ و 30پ -34پ) [ف: 16 -183]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1035ق؛ 8گ (153ر -160پ) [مختصر ف -852]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1035ق؛ 8گ (146پ -153ر) [مختصر ف -253]
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422)؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلمها ف: 1 -558]
آغاز: برابر؛ انجام: اولی الناس بالصدقة و احقهم بها ضعفاء طبقه المتصدق لان اهل الطبقة للشخص هم اخص به من سایر طبقات الناس کما ان اعضاء البدن اخص به من سائر الأجسام الموجوده في المسكنة فهی سوء یقع في بعض طبقات الناس کما یکون البشرة في العضو. فان لم یحسمها بحسن التدبير و الاسرت في ذلك العضو (فاتلفته و کان المكرره العايد في تلك الطبقه اخص به ... و عار الظلم و ... المربع المصدر و عند).
تنها یک صفحه از مقاله یکم است و قدری از مقاله دوم هم افتاده و در پایان نیز مانند نسخه طباطبایی است؛ خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، رجب علی بن خواجه علی، تا: 1050ق؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 15گ (2پ -16ر)، 17سطر (4/5×13/5)، اندازه: 10/5×19/5سم [ف: 8 -746]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 10گ (57پ -66پ)، 24سطر (12/5×18/5)، اندازه: 185×24سم [ف: -199]
آغاز: برابر
شامل سه مقاله از کتاب نوامیس می باشد و از آخر ناتمام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ از موقوفات رمضانية 1230؛ 25گ (67 -91)، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: -153]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 479/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 -80]
آغاز: برابر؛ انجام: (چند سطر ی کاتب سفید گذارده است) و لا تعول فکره علیها، و ثمار الظلم و حمية المربع ...
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 10گ (206ر -215پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 -462]
خط: نسخ، بی کا، تا: 21 ذیقعده 1286ق؛ این نسخه در پایان مانند نسخه ش 692/1 مجلس است؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 8×17/5، اندازه: 15/5×24سم [نشریه: 3 -222]
آغاز: برابر؛ انجام: اسرت في ذالك العضو.
بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 -444]
آغاز: برابر؛ انجام: محروس من جهات لایهتدی ... نتيجة المصدر و عند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7ص (1 -37)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 24/3 -91]
nawāmīs-ul uṣūl
قزوینی، علی بن محمد، 1209 -1290 ؟ قمری
qazvīnī, ‘alī ebn-e mohammad (1795 - 1873)
اصول فقه استدلالی است نسبتاً مفصل در دو مجلد با عناوین «ناموس» در یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه»: المقدمة: في رسمه و موضوعه و بیان الحاجة اليه؛ مقصد 1. في اللغويات؛ 2. في الكلاميات أي الأدلة الشرعية؛ 3. في الاجتهاد و التقليد؛ الخاتمة: في التعادل و التراجيح. این کتاب در دو مجلد مرتب شده که جلد اول آن شامل مقدمه و مقصد اول است و جلد دوم حاوی مقصد دوم و سوم و خاتمه است. این کتاب تا پنج مرتبه توسط مؤلف تحریر و اصلاح شده که ظاهراً در اولین تحریر، جلد اول آن از روز چهارشنبه 14 ربیع الاول 1257ق تا 23 شعبان 1262ق تأليف شده است و جلد دوم آن از ربیع الثاني 1269ق شروع و در روز جمعه 28 جمادی الاول 1271ق در زنجان پایان یافته است. یکی دیگر از تحریرات جلد اول از 19 شعبان 1266ق (در کربلا) تا عید قربان 1275ق (یا ربیع الثاني 1269) تأليف شده و تحریری دیگر از جلد دوم نیز در 27 شعبان 1281ق به پایان رسیده است.
آغاز: الحمد لاصل الوجود و اصیله و متاصله حری و الصلوة علی فرعه الأول و فروعه سیما سلطان الغرى ... و بعد فیقول المدهوش من صدمات عالم التعلقات.
[الذريعة 351/24 -352]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا هو الكلام في المتم بحثه من اقسام اللفظ المفيد و اما ما عداه کالمتشابه و في مباحث الظواهر و المجملات ما یغنی عن البحث عنها علی حدة بالمرة کما لا یخفی فلذا طوینا الكشح عنه.
جلد اول، تا آخر مباحث الظواهر و المجملات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 23 شعبان 1262ق؛ مصحح توسط مؤلف؛ جلد: تیماج، 207گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 38 -74]
آغاز: الحمدلله الذي کلماته فائقة و دلائله قاطعة و حججه و ساطعه الصلاة علی ابی القاسم محمد و آله الناجية المنجية
نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون- زنجان. جلد دوم، شامل ادله شرعیه و بحث اجتهاد و تقلید و تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1269ق؛ با خط خوردگی و تصحیح و حواشی مختصر از مؤلف، در ابتدا یادداشتی از مؤلف آمده که وی مقداری از تأليف کتاب و پاکنویس قسمتی دیگر را در ربیع الثاني 1269 مشغول بوده است؛ 293ص [عکسی ف: 2 -100]
نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون- زنجان. جلد اول کتاب است و یکی از تحریرهای آن می باشد که 19 شعبان 1266 در کربلای معلا شروع شده و شب چهارشنبه ثالثة عید الاضحي سال 1275 پایان یافته؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافات و تغییرات زیاد؛ 495ص [عکسی ف: 2 -99 -102]
آغاز: في النواميس للآخوند ملا علی في مسئلة اجتماع الامر و النهي قوله اختلفوا في جواز اجتماع الأمر والنهی في شی واحد شخصی او کلی من جهتین بعد اتفاقهم علی امتناعه فیه من جهه واحده؛ انجام: و هما من اصطلاحات الفلاسفه و قد عرفوا الحيثيه التقييديه بان یکون ... مکثره لمذات و التعليليه بما لاتکثر الذات و مآلها الى ما ذکرنا لا غیر انتهی کلامه رفع مقامه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (210 -214)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 23 -639]
آغاز: آغاز: بسمله. الحمد لأصل الوجود و اصیله و متأصله حری و الصلوة علی فرعه الاول و فروعه لا سیما؛ آغاز: یبتنی علیه الشيء کما اشتهر و ان لم یذکره اللغويون ... (بعد از 4 برگ) المقصد الأول في اللغويات و معلوم ان مباحثها لا تعد .. في ابواب الباب الأول في الخمسة الأول و فیه نوامیس ناموس في الوضع؛ ان الحسن و القبح جنسا او فصلا او لازم المهية او الوجود الخارجي و لا دلیل علی شیء منها في شیء
ج 1، از اواخر مقدمه تا بحث «مجمل» از مقصد اول است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با رموز «منه عفی عنه، صح»؛ تملک: محمد حسین کلباسی با مهر «حسین منی و انا من حسین» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 211گ، 22سطر، اندازه: 21×34/5سم [اهدائی رهبر: 11 -522]
آغاز: الحمدلله الذي دل بذاته علی ذاته و الصلاة علی سیدنا محمد المعرف لسماته
نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون- زنجان؛ خط: نسخ، کا: زنجانی، شکر الله بن الله ویردی، تا: 11 ربیع الاول 1282ق؛ تحریر مجددی است با تعدیلات و تغییراتی از مجلد دوم همین کتاب در شماره 505 مرکز احیاء میراث اسلامی این تحریر در شب 27 شعبان 1281 به پایان رسیده است، با حواشی از مؤلف و بعضی به خط وی؛ 494ص [عکسی ف: 2 -101]
نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون- زنجان. جلد اول؛ بی کا، تا: 15 صفر 1321ق؛ با حواشی مختصری از وی؛ تاریخ وقف: 1336؛ 422ص [عکسی ف: 2 -102]
an-nawāmīs-ul akbar li-aflāṭūn
ابویوسف
abū-yūsef
شامل: باب الحكم علی الحوائج الكلية (بی شماره)؛ الباب الخامس للنظر في أمر الكتب و فیه تسعة فصول؛ الباب السادس للنظر في الحاجتين و هو خمس فصول.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3648/2
آغاز: ... فاما قی بروج الطالع و النيرين فان الرب البيت؛ انجام: مات في تحویل السنة الثاني عشر من بروج جلوسه، رحمة و حسبنا الله وحده و نعم الوكيل، تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، 196گ (5 -201)، 21 سطر، اندازه: 18/9×31/9سم [ف: 7 -10]
navāmīs-ol ‘erfān fī š.-eš salavāt-el vārede fī ša‘bān
یزدی، احمد بن حسن، -1310 ؟ قمری
yazdī, ahmad ebn-e hasan(- 1893)
شرح دعای معروف به «صلوات شجرة النبوة» که در ماه شعبان خوانده می شود: «اللهم صل علی محمد و آل محمد شجرة النبوة». دارای یک «مقدمه» در فضیلت ماه شعبان و روزه آن، و سی و سه «ناموس» در شرح دعای مذکور، و «خاتمه» ای در اعمال ماه شعبان.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2432/2
آغاز: الحمدلله الرحمن الرحيم و الصلاة و السلام علی مصباح الحقايق في مجالس الايمان ... و بعد چنین گوید عبد عاصی؛ انجام: یعنی خواهد بود برای او مثل ثواب رکوع و سجود آن حضرت.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با اضافات؛ 97گ (94پ -190ر)، 28سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 7 -27]
nawāhid-ul abkār wa šavārid-ul afkār = ḥāšīyat-u anwār-it tanzīl
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 -911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
وابسته به: انوار التنزيل و اسرار التأويل = تفسیر بیا بیضاوی؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر (-685ق)
حاشیه مفصلی است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «انوار التنزيل» قاضی بیضاوی، و بیشتر به جنبه های ادبی و مباحث لغوی می پردازد و در این خصوص نقل اقوال فراوان می کند. مؤلف از سال 880 ق شروع به تأليف نموده است.
آغاز: سبحان الله و بحمده منزل الكتاب، تبصرة و ذکری لاولی الألباب، آتیا من اسالیب البلاغة بالعجب العجاب
[ريحانة الأدب 149/3؛ کشف الظنون 1981/2؛ الاوقاف العامة بغداد 166/1]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله. من قرأ المؤذتين فکانما قراء الكتب الذي انزلها الله تعالی کلها موضوع. تم الكتاب بحمدالله و عونه. تمت هذه النسخه ... آمین.
خط: نسخ، کا: برهان الدين بن دولت محمد بن کمال محمد بن برهان الدين بن الشمس الدين انصاری، تا: اواخر قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق؛ جلد: تیماج، 453گ، 29سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 1 -592]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ چند برگ آخر توسط «محمد محلی مالکی» در 4 محرم 1003 بازنویسی شده؛ مجدول مرصع؛ تملک: حاج محمد باقر با مهر «محمد»، محمد بن محمد الكفوي حنفی؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ 683ص، 31سطر، اندازه: 18×27سم [ف: -97]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 819 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -18]
نسخه اصلی: کتابخانه مدرسه امام صادق (نور بخش)- بروجرد 41؛ خط: نسخ، کا: عبد الخالق بن عبد الرحمن بن عباس، تا: پنج شنبه 9 ربیع الثاني 966ق؛ با سرلوح، مجدول؛ واقف: محمد بن محمد جعفر، 1248؛ 719ص [عکسی ف: 3 -175]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1086ق؛ 244گ، اندازه: 14×24سم [نسخه پژوهی: 2 -237]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله روی أن الآية نزلت في تمام القضيه الخ، أخرجه ابن جریر عن عكرمة و سمی المذكور الحطم بن هند البكري قوله و قریء، تم الجزء الأول و یلیه الجزء الثاني؛ تم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مجدول، محشی؛ تملک: محمد ابن الطيب، محمد بن ابراهیم امامدر 1146؛ 332گ، 27سطر (11/5×22/5)، اندازه: 19/5×28/5سم [ف: 30 -706]
آغاز: و قریء بکسر الفاء قال أبو حیان لیس عندی کسرا محضا بل هو من باب الامالة المحضة؛ انجام: قوله من قرأ المعوذتين فكأنما قرأ الكتب التي انزلها الله کلها موضوع و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
قسمت دوم کتاب است و از سوره مائده تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد احمد الوسيمي المالكي، بی تا؛ مجدول؛ مهر: «عبده الراجي موسی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 281گ، 27 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 3 -270]
an-nawāhī
قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر، 1214 -1262 ؟ قمری
qazvīnī, ebrāhīm ebn-e mohammad bāqer (1800- 1846)
رساله ای است با عنوان «الفصل الثاني في النواهي».
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 832/7
آغاز: بسمله- الفصل الثاني في النواهي- اختلفوا في جواز اجتماع الامر و النهي و عدمه علی علی قولین؛ انجام: مما ذکرنا نقدر علی ابطال سائر الأقوال وجوبها و نقضها و ابرامها فلاحظ، تم هذا التقريرات في المسئلة النهي في العبادات سنه 1252.
تذکر: جهت نام مؤلف به ج3 فهرست ص 147 مراجعه شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 99ص، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -237]
an-nawāhī
طباطبائی تبریزی، محمد رضا بن محمد یوسف، 1296 -1378 قمری
tabātabā’ī tabrīzī, mohammad rezā ebn-e mohammad yūsof (1879 - 1959)
رساله مختصری است در مبحث نواهی و اجتماع امر و نهی که ناتمام مانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13484
آغاز: الكلام في النواهي و لا یخفی أنه کما أن الأمر یشمل ما بالهيئة فقط او الماده کذلك فکذا النهي ایض؛ انجام: موجود: قالوا ان الانسان اذا اضطر إلى الغصب لو بسوء الاختيار الى اخر
الوقت فیصلی صلوة تامة و صلوة المختار
خط: نستعلیق تحریری، کا: عراقی، تا: 1357ق؛ ضمیمه: ضمن 45 برگ انتهای رساله، رسائل فقهی با عناوین «تعاقب ایدی، تزاحم حقوق، عقود و صوم» تأليف همو که احتمالاً تقریرات درس استادش، خاتم المجتهدين آقا ضیاء الدين عراقی باشد، تاریخ تأليف رساله صومیه: 19 رمضان 1354؛ 84گ، 16 سطر، اندازه: 13/3×20/5سم [ف: 16 -252]
نوباوه- ثمرة الفؤاد
نوباوه- نوحه و مقتل
نوباوه بوستان بیان و تذکره دوستان زمان- حسن و دل
nowbe va sanješ-e zamīn-hā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 916/8 -ف
نسخه اصل: پاریس 169 .P (بلوشه 772)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -548]
now taqvīm-e šar‘ī = t.-ye qonyat-on anām
روح افزائی، محمد بن محمد صالح، ق13 قمری
rūh afzā’ī, mohammad ebn-e mohammad sāleh (- 19c)
وابسته به: غنية الأنام في معرفة الساعات و الايام = من لا یحضره التقويم؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006 -1091ق)
تاریخ تأليف: 1192ق (= نو تقویم شرعی)
ترجمه با افزودگی هایی است.
آغاز: بسمله. الحمد الله الذي خلقنا في احسن تقویم ... و بعد ... محمد بن محمد صالح نصرالله دماوندی عبرت تخلص بر صفحه عرض مقتضیان اخبار ... می نگارد ... که این کلمه چندیست ... در ترجمه غنية الانام در سلک انتظام کشیده می شود.
انجام: در تاریخ مجموع اصل و فرع ترجمه. چو عبرت پاس احسان داشت مرغی ** بر اصل غنیه افزود اصل و فرعی / کسی پرسید ازو تاریخ و نامش ** جوابش گفت: «نو تقویم شرعی». رفتیم بسر فرع این ترجمه صغیر تا برویم بسر ترجمه کبیر و الله حمد کثیر ثم الله حمد کثیر.
[فهرستواره منزوی 3099/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3396/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: روح افزائی، محمد بن محمد صالح، بی تا؛ جلد: تیماج، 43گ (44پ -86پ)، 13 سطر (10×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 11 -2397]
nowhe
اشعار پراکنده برای نوحه خوانی که به صورت چلیپا نوشته است. روی برگ 37 آمده: از اسد الله صمدی در تاریخ 41/2/1 قلمی گردید: یا حسین بین شیعیانت در عزا ** بر سر زنان رحمی نما / بنما شفاعت در جزا ** بر نوحه خوان و سینه زن ... در خیل جان بازان تو ** کمتر غلامم من حسین.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18870/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 66گ، اندازه: 10×16/5سم [ف: 51 -188]
nowhat-ol ahzān va sayhat-ol ašjān
دهخوارقانی، محمد یوسف بن محمد بیگ، -1073 قمری
dehxārqānī, mohammad yūsof ebn-e mohammad beyg (- 1663)
وابسته به: روضة الشهداء؛ کاشفی، حسین بن علی (-910ق)
اهدا به: شاه عباس دوم صفوی
تاریخ تأليف: سه شنبه 21 ذیحجه 1069ق
زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام به خصوص داستان واقعه کربلا را در یک «مقدمه» و پنج «مسلک» و یک «خاتمه» گرد آورده است: مقدمه: در ثواب گریستن و اندوه بر امام مظلوم؛ مسلک 1. در مصیبت انبیاء از جهت سید الشهداء؛ 2. در مصیبت حضرت پیامبر و علی و فاطمه از جهت آن حضرت؛ 3. در احوال حضرت تا زمان قتال؛ 4. در واقعه کربلا؛ 5. در گرفتاری اسیران کربلا؛ خاتمه: در ثواب زیارت آن حضرت. می گوید که «کتاب تاریخ ملا حسین واعظ کاشفی را تصحیح و روایات صحیحه در آن ادخال و اقوال او را حذف کرده به این صورت در آوردم». چون مؤلف در کتابش «کشف الغموض» به فن چهارم در زیارت حضرت امام حسین علیه السلام رسید، بر آن شد که این کتاب را در مصیبت های آن حضرت بنگارد.
آغاز: بسمله الحمدلله علی السراء والضراء و العافية و البلاء ... اما بعد چنین گوید تراب اقدام علماء محدثین ... که چون در کتاب تاریخ- مولانا حسین واعظ کاشفی رحمة الله که دباب ... مشاهده افتاد از اکثر اخباری که از اصحاب حدیث در کتب معتبره سمت صدور یافته بود خالی دید خواست که در آن باب مختصری که در اومافات مولاء مذکور ذکر کرده اند تأليف نماید و اقوال ویرا قدس سره چون مستغنی از ذکر است اصلا دخل ندهد مگر بر سبیل اتفاق ...
انجام: یا رب بشهادت حسین مظلوم ** کای عاصی را مران ز درگاه قبول
[الذريعة 353/23؛ نسخه های منزوی 4562/6؛ فهرستواره منزوی 1818/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق [الفبائي: -589]
بی کا، تا: 1087ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد کاظم خاتون آبادی، تا: 1095ق؛ تملک: علی اکبر حسینی شمس العلماء؛ جلد: تیماج، 207گ، 19 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 5 -117]
آغاز: و الشفاء و الحيوة و الفناء و المنع و العطاء؛ انجام: و بلند می کند برای چهار هزار درجه و می باشد مثل کسی که آزاد کرده باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 184گ، 18 سطر، اندازه: 14×24/8سم [ف: 14 -593]
آغاز: برابر؛ انجام: حسن الخير کریم الطرفين ** حسداً منهم و قالوا جمعوا / نقتل الإن جميعاً للحسین ** یا لقوم ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 397گ، 18 سطر، اندازه: 19/5×29/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1633]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر چه بظاهر مکتوبی در کمال تعظیم و تکریم نوشت و در آن
نسخه ناقص الآخر، اما با مطابقت این نسخه و نسخه 1872 رضوی که کامل است مشخص می شود در اواخر مسلک پنجم از این نسخه مطالب مبسوطی در احوال خلفای اموی و نیز ائمه اطهار علیهم السلام ذکر شده که در آن نسخه نیامده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 167گ، 29سطر، اندازه: 20×29سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -779]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن میرزا شاه حسینی عریضی سلامی، تا: چهارشنبه 7 رجب 1215ق؛ جلد: تیماج، 23سطر (14/5×24/5)، اندازه: 22×32سم [ف: 3 -957]
آغاز: برابر؛ انجام: و فراموش ننمایند من اعانه اعانه الله.
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد کاتب، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج، 283گ، 20 سطر (12×20)، اندازه: 21×31سم [ف: 5 -731]
آغاز: أقول لما بلغ کتابتی و قلمی في الفن الرابع من کتاب کشف الغموض الى زيارة ابی عبدالله الحسين علیه السلام؛ انجام: کما ذکرنا اوائلهم بترتیب محل قبورهم صلوات الله علیهم و علی آبائهم أجمعين.
گویا نسخه عربی کتاب و از همان مؤلف است؛ خط: نسخ، کا: ملا علی روضه خوان، تا: جمادی الاول 1252ق؛ جلد: تیماج، 117گ (81پ -198ر)، اندازه: 16/5×30سم [ف: 6 -206]
آغاز: اقول لما بلغ کتابتی في الفن الرابع من کتاب کشف الغموض إلى زيارة ابی عبدالله الحسين علیه السلام في یوم عاشورا ... ان اکتب کتابا بلسان عربی مبین یشتمل علی قصة ما اصابه علیه السلام؛ انجام: فتعجب الرجل من ذلك قال فلم یزل الصادق علیه السلام یزیده من فضل زیارته حتی قال له تعدل ثلثین حجة مبرورة مقبوله زاکیه مع رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فقال الرجل اذا کان هذا فضل زيارة الحسين علیه السلام فوالله لاافارقة حتی اموت قال و لم یزل لائذا بقبر الحسين علیه السلام حتی اتاه الموت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 131گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 5 -2241]
آغاز: برابر؛ انجام: لمؤلفه: یا رب بحق حسین مظلوم شهید ** محنت زده قتیل از ظلم یزید. در زمره آن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: میر محمد حسین حمله دشتی؛ جلد: تیماج مذهب، 185گ، 20سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف مخ: 5 -2240]
انجام: ناقه صالح در نزد خدای تعالی بحسب قدر و منزلت اعظم نبود اما قصد آن حضرت از این کلام ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 157گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 8 -157]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 309گ، 21سطر (11/5×20)، اندازه: 20×30سم [ف: 4 -1466]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر چه بظاهر مکتوبی در کمال تعظیم و تکریم نوشت و در آن ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 170گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×29سم [مؤيد: 3 -205]
nowhe-ye čāhārpāre
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 -1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 1242ق
شامل دو نوحه است که هر یک در چهارده بیت.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1122/6
آغاز: مرا شد سینه چون کانون زبس گردیده ام محزون ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 10 ربیع الثاني 1255ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 2گ (88و89)، 10 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 3 -1556]
nowhe-ye hāj šeyx morteza
ترجیع بندی است در 5 بند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10705/7
آغاز شد ز جهان اختر برج وفا ** میر هدی حضرت شیخ مرتضی / تا ز جهان رحل اقامت به بست ** شیخ شریعت کمرش شد دو تا ... / در شب آدینه شد از کین شهید ** کوک قریب وحید ... / وقت شهادت به دو صد پیچ و تاب ** از دل پر درد نمود این خطاب / شوشتریان جرم گناهم چه بود ** تا که شدم کشته تیر جفا / گشت خلیلم یتیم ** مهدی من دل دو نیم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (194پ -195پ)، اندازه: 10/5×16سم [ف: 20 -219]
nowhe-ye šāl galū kardan va vāqe‘e-xānī
رجاء زفره ای، محمد علی، 1280 -1360 قمری
rajā’-e zefre’ī,mohammad ‘alī (1864 - 1941)
شال گلو کردن و سنگ زنی هر دو نوعی عزاداری مذهبی است که در عاشورای هر سال رواج داشته و متن آن در بیاض مورخ 1274 قمری (و بیاض هایی که بعد از این تاریخ نوشته شده) دیده شده است. مرحوم رجاء زفره ای به همان سبک وزن نوحه شال گلو کردن و واقعه خوانی، سنگ زنی، مخصوص شهادت امام حسن، و حضرت امیر را سروده است.
تهران؛ رجائی زفره ای، محمد حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 10 -754]
نوحه منظوم- نوحه منظوم
nowhe-ye manzūm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15765/2
کا: خسرو صاحب، تا: 26 محرم 1271ق، جا: ناکپور، به خاطر حسین خان صاحب کاتب؛ جلد: تیماج، 9گ (11ر -19ر)، 12 و 16سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 44 -52]
nowhe va marāsī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10700
مجموعه نوحه و مراثی عامیانه، که بین آنها چند صفحه ای هم به زبان ترکی است (65ر -69پ و 73ر -79پ)؛ خط: نستعلیق و تحریری، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ یادداشت یادگاری امیر محمد تقی در 7 شعبان 1346ق؛ مهر: «محمد حسین 1346» (مربع)؛ جلد: تیماج، 90 گ، اندازه: 6/5×14سم [ف: 20 -214]
nowhe va marāsī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10699/1
آغاز: زبان حال امام به نعش علی اکبر: جوانا بهار جوانیت کو ** فروغ رخ ارغوانیت کو / جوانا به یک عمر پروردمت ** شدم پیر تا نوجوان کردمت؛ انجام: زبان حال امام موسی کاظم علیه السلام ... مبادا دشمنان بر ما بخندند ** به آل مصطفی خفت پسندند / ز بس که خون دل شد لخته لخته ** خجالت می کشم بر روی تخته
بی کا، بی تا؛ بخش دوم به خط مؤلف؛ تملک: نوروز علی پسر ملاعباس، ملاعباس نردینی الاصل بجنوردی المسكن؛ مهر: «محمد صادق» (مربع)، «غلام رضا» (بیضی)؛ 93گ، اندازه: 11×17/5سم [ف: 20 -212]
nowhe va marsīye
غیر همانند:
آغاز: از این مرض بخدا جان بدر نخواهم برد چه بر سرم تو نباشی یقین که خواهم مرد؛ انجام: برای ما مگر قحطی آب باشد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: در کوفه چون مسلم بی یار و یاور شد؛ انجام: از راه کینه شامیان اطفال کوچک ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: می گفت شد هر دو سرا هر چه خدا خواهد در معرکه کربلا هر چه خدا خواهد؛ انجام: هلاک می شدم از تشنگی برابر شمر نمی رسید بحلقم جز آب خنجر شمر ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
nowhe va maqtal
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15844
آغاز: راویان و ناقلان آثار بیله رو است؛ انجام: سکینه تشنه دور عباس تیز سو تیراونه دو توبد و زینب باسب عباس
قاینی، محمد کاظم (احتمالا)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
nowhe-hā va marāsī
مجموعه پیش خوانی و نوحه و اشعار و روضه خوانی است که به مرور زمان به دست چندین نفر نوشته شده است. در میان آن ها اشعار عامیانه و ضعیفو اغلاط کتابتی هم به چشم می خورد. با این عناوین: باب علی اصغر، باب مادر قاسم، باب خواب دیدن علی اکبر، باب امام حسین، باب افتادن حسین، نعت جناب پیغمبر، مدح حضرت امیر المؤمنين، قصیده در مدح حضرت زهرا، باب دختر مسلم. در میان آنها چندین پیش خوانی و شعر با تخلص فایض هم دیده می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10705/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این تاریخ ها در جاهای مختلف می شود: 1286ق (33ر)، 16 ربیع الاول 1333ق (146ر)، ذیقعده 1339 ق به خط عبدالله (163ر)، محمد جواد کسایی شوشتری در شهر صیام 1350ق (184پ)، همو در 24 شهر صیام 1350ق (187ر)، محمد حسین (191پ)؛ جلد: تیماج، 201گ، اندازه: 10/5×16سم [ف: 20 -217]
nowhīyāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12158
آغاز: مصابی لال الله باق إلى الحشر؛ انجام: ابکی و لاطلو علیه مراثی از موسی بن شیخ جعفر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -589]
navad va noh esm-e bārī ta‘ālā = š.-e saqīr
اعدادی، محمد بن محمد
a‘dādī, mohammad ebn-e mohammad
در خواص فراطبیعی نود و نه نام خدا، که اسماء حسنی می باشد. «مع طریق نگاه داشتن و عدد تکسیر و لوح و خاتم و بیان نوشتن هر مربع و تخمس ..» با سربندهای خواص اسم هو، خواص اسم الله، خواص لوح تسمیه، خواص اسم الملك ... .
آغاز: بسمله. چنین گوید پای شکسته زاویه نامرادی محمد بن شیخ محمد الاعدادي، که در خبر است از سپهر مهر رسالت و مهر سپهر جلالت ص؛ انجام: ساع سعد کشیده ام، دنیایی کلی.
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد سعید تفرشی، تا: قرن 13؛ 23گ (68ر -90ر) [ف: 3 -334]
آغاز: بسمله حمد لمن هو الخالق الباري
بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 12ص (39 -50)، 17سطر (8×14/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 5 -1772]
نود و نه نام پیامبر- سد اسکندری
navad va noh nām-e xodā
کریم الدين
karīm-od-dīn
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1804/10
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 5 -368]
navad va noh nām-e xodā
غیر همانند:
که بر بازو بندند و برای قضاء هر نوع حاجتی بر نوعی از فلز نویسند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (77پ -78ر) [ف: 6 -408]
سروده شفیعی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 5 -368]
navad va noh nām-e xodāy = mo‘ammā-ye asmā’-ol hosnā
حسینی نیشابوری، حسین بن محمد، -904 قمری
hoseynī neyšābūrī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1499)
نود و نه نام الهي از «الله» تا «صبور» در قالب معمای منظوم و هر اسم در قالب یک بیت بیان شده است. در حاشیه نحوه استخراج جواب به امضای «ح س» بیان گردیده است که احتمالاً همان مؤلف است.
آغاز: نیست حد خامه از نام اله ** دم زدن باید زبان دارد نگاه
انجام: از دل او انچه دارد باید دوردار ** چشم جانش با نشان نوردار
[نسخه های منزوی 2205/3؛ مكتبة امیر المؤمنين 664/2]
شروح و حواشی:
1- شرح دستور معمای نیشابوری؛ لامعی بر سوی، محمود بن عثمان (-938)
2- شرح مثنوی اسماء الله؛ نامی، خواجگی بلخی (-10)
3- شرح دستور معمای نیشابوری؛ حسینی، ابوالقاسم بن فتح الله
4- شرح معمیات اسماء؛ حسنی تبریزی، فضل الله
آغاز: برابر
بی کا، تا: اواخر قرن 9؛ پس از اتمام نود و نه بیت، ابیاتی که از آنها به تعمیه این عبارت: «شاه ابوالغازی سلطان حسین بهادر خان مد الله تعالی ظلال سلطنته و معدلته علی العالمين» به دست می آید؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 89ص (6 + 83)، 12 سطر، 12/5×17/5سم [ف: 3 -116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 932ق، جا: کاشان [نشریه: 5 -137]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 987ق؛ 4گ (94پ -97ر) [ف: 5 -609]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ولی فسونی، تا: 988ق؛ جلد: تیماج، 7گ (79پ -85پ)، 15 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 10 -124]
آغاز: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف. 16 بیت از آن آورده شده؛ کا: خروتی، ابراهیم، تا: 991ق؛ 2ص (166 -167)، 12سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 17 -501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مجدول؛ 3گ (33پ -35ر)، سطور چلیپایی (10/5×16)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 41 -715]
آغاز: برابر؛ آغاز حاشیه: از خامه الف ملفوظ اراده کرده؛ انجام: برابر؛ انجام حاشیه: دل که بال است چون آنچه باید ازو دور دارند ... و چشم که صاد است چون تصحیف نور باشد که بور است مقصود به خصول خواهد پیوست «ح س»
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با امضاء «ح س»؛ جلد: تیماج، 6گ، 10 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 -4840]
آغاز: برابر؛ انجام: الص از اول تحصیل یافته بود و الصبور بظهور پیوست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جلد: مقوا، 12گ (37پ -48پ)، 13 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 30 -45]
خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 1014ق، جا: جزیره دروست؛ 4گ (26پ -29ر)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 22 -168]
آغاز: برابر؛ انجام: نشان نور گفته و بر خواسته الصبور پیوسته، و الله اعلم
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: محمد باقر بن کامران تبریزی، تا: 1020ق؛ 13گ (47ر -59ر)، اندازه: 13×20سم [ف: 26 -158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1027ق؛ جلد: تیماج، 9گ، 6 سطر با زیرنویس (6/5×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 2 -401]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 ربیع الاول 1032ق؛ محشی؛ 16ص (4 -19)، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 44 -156]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمود، تا: 1058ق، جا: مکس مدرسه عبد اليه؛ جلد: تیماج مذهب، 15گ (94پ -108ر)، 13 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 31 -102]
آغاز: برابر؛ انجام: نور گفته و بور خواسته الصبور بظهور بظهور پیوسته
کا: سلیمان وفائی، تا: محتملاً قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 12ص
(35 -24)، 15 سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 6 -563]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4گ (70پ -73ر)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 21 -264]
خط: نستعلیق، کا: حسینی شیرازی، محمد علی، تا: جمعه 6 شوال 1261ق؛ ابعاد متن: 7×14، اندازه: 9×16سم [ف: 17 -527]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: مقوا، 5گ (8پ -12پ)، 13 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 -584]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهری کرکوکی، یازدی محمد، تا: 1289ق، جا: پایتخت دولت قسطنطنیه؛ جلد: مقوایی، 14ص (23 -36)، اندازه: 12×20/5سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -74]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1381/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (32 -36) [ف: 11 -20]
خط: نستعلیق، کا: علینقی، تا: نزدیک عصر نیشابوری؛ مجدول؛ 7 گ (53پ -59پ)، 17 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 24 -319]
آغاز: (المصور) عالمی بی چشم و سر نبی عیان ** جمع یابی صورت روحانیان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 5گ (1ر -5پ)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 2 -217]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 8گ، 10 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 8 -47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ 5گ (47 -51)، 19سطر در متن و 13 در حاشیه (9/5×16/5)، اندازه: 15×21/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 5گ (1پ -5ر)، 17سطر (7×13)، قطع: ربعی [ف: 17 -272]
النور- علم امام
نور- نوریه
an-nūr = k.-un nūr
جابر بن حیان، 120 -198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
رساله ای است بسیار کوتاه در کیمیا. جابر از کتاب الرحمة خود نیز در این رساله یاد کرده است.
آغاز: الحمد لله حمداً استوجب به من الله الرضا و العدل بنا من الظلمات إلى النور. اما بعد، فانی قد عملت [صنفت] عدة کتب لیس فیها کتاب الا و هو محتاج الى غیره ... و قد سمیت هذا کتاب النور لانه یتضمن ...
انجام: الجوانية و البرانية، فسبحان فهو العزيز القدير فهذا ما رمزنا في کتابنا المعروف بکتاب الرحمة. و السلام. تم کتاب النور بحمدالله و منه.
چاپ: هند، بمبئی، ملک الكتاب شیرازی، به اهتمام میرزا محمد ملک الكتاب شیرازی
[ريحانة الادب: 108/5؛ الذريعة 354/24؛ تاریخ التراث العربي: 312/4؛ الذريعه 354/24 «النور»؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 -55]
شروح و حواشی:
1- کتاب النور (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1054ق؛ 3ص (167 -169) [عکسی ف: 1 -395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: بھائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوائل قرن 13؛ 1گ (51)، 15 سطر، اندازه: 5×8/5سم [ف: 32 -71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 1گ (44)، 13 سطر، اندازه: 8/5×14سم [ف: 33 -40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 2ص (373 -374)، 23سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 -260]
an-nūr (mn.) = goftār-e ‘ārefān = soxanān-e bāyazīd-e bastāmī
تمام مطالب نقل شده از بایزید در این رساله در متن النور محمد بن علی سهلگی (قرن 5) وجود دارد و ترتیب نقل سخنان هم با آن متن همخوانی دارد. بر این اساس، متن موجود بی تردید برگردان منتخب رساله النور سهلگی است، اما وجود پاره ای از توضیحات افزوده مترجم بر متن برگردان فارسی، می توان به عنوان ویژگی این متن شناخته شود.
آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد، بدانک هیچ چیز آن ثمره نیارد که سخن روندگان راه حق چه بزرگان فرموده اند که حکایت بزرگان لشکری است از لشکرهای حق تعالی
انجام: بدان مقدار که رونده را تفرقه در خاطر پدید آید یا التفاتش به علایق پیدا شود. آن تفرقه و التفات حجاب وی گردد و وی را از بسیار دولت ها منع کند. و الله اعلم
چاپ: ایران، تهران، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1390 شمسی، عماد الدين شیخ الحكمايي و ایرج شهبازی، 1، در ضمن جلد اول متون ایرانی به کوشش جواد بشری، صص 391 -407
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10071/27
آغاز و انجام: برابر
منقول از بایزید و دیگران، در فهرست با عنوان «گفتار عارفان» آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ جلد: تیماج، 10ص (178 -187)، 29 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 32 -98]
nūr
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1365/2
بعضی از رسائل ناتمام در نور، کشف، موت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با دستخط ناصرالدین شاه از 1848 تا 1896، با ترجمه انگلیسی؛ جلد: میشن، اندازه: 14/5×21سم [فهرست عراقی: 1 -456]
nūr-ol absār
ساوجی، موسی بن علیرضا، ق13 قمری
sāvajī, mūsā ebn-e ‘alī rezā(- 19c)
رساله ای است در بیان امراض چشم و طرق علاج آنها مطابق با اقوال جالینوس و متقدمین از اطبای اسلامی. چنین بر می آید این را پیش از «حفظ الصحة ودستور الاطباء» نگاشته باشد.
آغاز: بسمله حمدله أما بعد چنین عرض میکند بنده رو سیاه ... که چون بعضی از مخادیم که این ذره بی مقدار در خدمت ایشان استفاده می نمودم.
[فهرستواره منزوی 2452/5 «نور الابصار» و 3755/5؛ الذريعه 150/8 «دستور الاطبا» از همو]
بی کا، تا: 1205 ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر ؛ انجام: و سحق بلیغ نمایند تا چون غبار شود اکتحال نمایند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1290ق، جا: اردوی شاهرود بسطام؛ واقف: زین العابدين پیوندی، شهریور 1371؛ جلد: تیماج، 103گ، 16 سطر، اندازه: 13×20/8سم [ف: 19 -582]
آغاز: برابر؛ انجام: علاجش تبرید و نوطیب است. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
خط: نسخ خوش، کا: محمود اصفهانی بن غلام علی، تا: یکشنبه 20 شوال 1302ق، جا: لنگر کرمان؛ 141ص (220 -360) [عکسی ف: 1 -395]
nūr-ol absār
شیرازی، عبد الوهاب بن علی اشرف، ق13 قمری
šīrāzī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī ašraf (- 19c)
تاریخ تأليف: آخر ذیحجه 1261ق؛ محل تأليف: تهران
مؤلف به درخواست برخی از دوستان خلاصه ای از روایات و حکایات کتاب مقتل «سفينة النجاة» علی اکبر بن علی نواب شیرازی (-1263 ق) که جلد پنجم از مجلدات چهارده گانه کتاب «بحر الآلي» او است، را در کتاب حاضر گرد آورده و آن را در یک «مقدمه» و پنج «عنوان» ترتیب داده: مقدمه: در ذکر برخی از اخبار مشتمله بر گریستن ملائکه و آسمان و زمین بر آن حضرت؛ عنوان 1. بیان برخی از احادیث داله بر بودن شفا در تربت آن حضرت و ثواب گریستن بر مصائب آن جناب عزاداری آن امام؛ 2. در حالات امام حسین علیه السلام از ولادت تا شهادت و ما یتعلق بها؛ 3. ذکر وقایع بعد از شهادت آن حضرت ورود اهل بیت به مدینه و شمه ای از حالات یزید و وقایع زمان خلافت او؛ 4. ذکر پاره ای از اخبار متعلقه به زیارت آن حضرت و امر ائمه علیهم السلام به زیارت آن بزرگوار، 5. ذکر رفتار بعضی از خلفای ظالم نسبت به قبر آن حضرت؛ خاتمه: در ذکر حالات مختار ثقفی و متعلقات آن. (جعفر اشکوری)
آغاز: زد رقم خامه شوریده چو این مقتل را ** باشدش چشم شفاعت به امام اخیار الحمدلله الواحد القهار الودود الغفار ... بعد
چنین گوید بنده اضعف ... که چون جناب محامد و فضایل انتساب حقایق و معارف اکتساب».
انجام: با قلم ملاطفت به اصلاح آن کوشند.
[فهرستواره منزوی 1819/3]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 12 محرم 1265ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 154گ، 18سطر، اندازه: 15×21 [ف: 1 -107]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 389
همان نسخه بالا [نشریه: 11 -921]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1266ق؛ جلد: مقوا، 157گ، 18سطر (9×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 -65]
nūr-ul abṣār fī radd-i ahl-il axbār-il istifsār ‘an ṭarīq-i ahl-il axbār
محمد بن محمد امان
mohammad ebn-e mohammad amān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18968
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي قدر الليل و النهار؛ انجام: ما طلع نجم و غرب جرایمه فقط
خط: نستعلیق، کا: وزیر علی، تا: 1265ق [رایانه]
نور الابصار في مسائل الأصول و الاخبار- نور الانوار في رد اهل الاخبار
an-nūr-ul azhar fī kašf-i sirr-il qaā’ wa-l qadar
پورونی، علی بن احمد، ق9 قمری
pūrūnī, ‘alī ebn-e ahmad (- 15c)
شروح و حواشی:
1- القضاء و القدر = الضوء الاظهر لاشاعة أشعة النور الازهر؛ پورونی، علی بن احمد (-قرن 9)
2- الضوء الأزهر في شرح النور الازهر في کشف سر القضاء و القدر؛ پورونی، علی بن احمد (-قرن 9)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2571/16
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي قضی بما علم من اعیان الخلائق التي هی شئون ذاته في القدم.؛ انجام: وقانا الله من ذلك بمحض منه العظيم و فضله الكريم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق؛ 2گ (57پ -58ر) [ف: 6 -51]
nūr-e asrār-ol qadam
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18804
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 12/8×20سم [رایانه]
an-nūr-ul asnā bi-munājāt-il-lāh bi-’asmā’-i-h-il ḥusnā
ابن عربی، محمد بن علی، 560 -638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī(1166 - 1241)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16933/9
آغاز: بسمله. و نستعین. یا الله یا الله دلنی بك علیک و ارزقنی من الثبات عند وجودك ما اکون به متأدبا بین یدیك. یا رحمن، ارحمنی بسبوغ نعمتك و آلائك؛ انجام: یا صبور، صبرنی علی طاعتك و عن معصیتك و اجعلنی صبورا في بلواك و عافیتك.
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ 4ص (221 -224)، 25 سطر (10×17)، اندازه: 15×21سم [ف: 47/1 -50]
nūr-ul aṣbāḥ wa bahjat-ul afrāḥ wa rāḥat-ul arwāḥ
شامل روایاتی است از پیامبر صلی الله علیه و آله و برخی از بزرگان در ذکر بعضی از فضایل و حکایات و اخبار غزوات.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35045
آغاز: بسمله. حمدله أما بعد فهذا کتاب جمعته فیه احادیث و آثار و حکایات عن بعض الصالحين الاخيار؛ انجام: و یقولونه شعراً طلع البدر علینا من ثنیات الوداع وجب الشكر علینا و دعا الله داعی تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 58گ، 27 سطر، اندازه: 16/5×24سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -780]
نورالانوار- نوادر الادوار لخزانة نور الانور
nūr-ol anvār
کونوی، احمد الله، ق 12 قمری
kūnavī, ahmad-ol-lāh (- 18c)
رساله مختصری نسبتاً استدلالی در بیان علم فرائض «ارث» مشتمل بر یک «مقدمه» و هشت «باب»: مقدمه در حساب صحاح؛ باب 1. در تجهیز و تلقین میت از ترکه میت؛ باب 2. در بیان فروض مقدره ...؛ باب 8. در قسمت ترکات. مؤلف کتاب را برای بوعلی تأليف نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34827
آغاز: بسمله. الله نور السموات و الارض مثل نوره کمشکوه فیها ... اما بعد می گوید احمد الله کونوی که این کتاب؛ انجام: و فرزندی که درو لعان کردند از شیر مادر میراث برد و از پدر نبرد خاتمه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 44گ، 10سطر، اندازه: 13×21/5 [اهدائی رهبر: 3 -787]
nūr-ol anvār
بروجردی، محمد علی بن فرج الله، ق13 قمری
borūjerdī, mohammad ‘alī ebn-e faraj-ol-lāh (- 19c)
تاریخ تأليف: 1246ق
رساله ای است در اخلاق مشتمل بر دوازده «فصل» و یک «خاتمه» که در عصر فتحعلی شاه قاجار تأليف شده است.
قم؛ طبسی، شماره نسخه: 354/6
آغاز: بسمله حمد بی احصا خداوندی را سزاست که گردانید ظلمت را بسوی نور و نور را بسوی ظلمت واز مشتی خاک ... اما بعد چنین گوید غریق بهر عمان فراق ... محمد علی ابن فرج الله بروجردی بتاریخ عام الف و ماتین و سادس و اربعون من هجرت النبوي صلعم و در زمان ... فتحعلی شاه قاجار ... این رساله تأليف یافت و به نور الانوار مسمی شد ... مشتمل است بر دوازده فصل و یک خاتمه؛ انجام: و مسمی شد این چهل سوره به حدیث قدسی ... سوره اول عجب دارم از کسی که یقین دارند مردن را چه گونه خوش حال می گردد ... حق و محمد مصطفا صلی الله علیه و آله بنده اوست سورده دویم ...
فصل اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 12گ، 15سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: 2 -570]
nūr-ol anvār
خطائی، محمد علی، ق13 قمری
xatā’ī, mohammad ‘alī (- 19c)
در مرثیه و مقتل حسین بن علی علیه السلام است از خطایی که می خواست فضایل الانوار در چهارده دفتر سازد و نتوانست و این یکی را نوشته است (دیباچه). شعرهای خود او هم با همین تخلص در آن هست. نام مؤلف و کتاب در دیباچه دیده می شود. در آن از حدیقه الشيعه یاد شده است. شاعر شاید همان خطایی باشد که در الذريعه (289/9 ش 1781) آمده است
[فهرستواره منزوی 3/ 1820]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2822
آغاز: این دیواری آبدارد در پایه منزلت و اقتدار؛ انجام: که آنچه گفتم زیاده بر آنست (در حدیث مختار)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 216گ، 12سطر (8×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 10 -1662]
nūr-ol anvār
قمشه ای، علی اکبر
qomše’ī,‘alī akbar
منظومه ای در علم کیمیا و بیان حجر فلسفی و خواص و تعدد حجر و بیان طبایع عناصر اربعه و تطهیر ارکان و شرایط عمل و سایر مطالب. چنین است عنوان های آن: في المناجات، بیان شرح احوال و سبب تالیفات، علم کیمیا و اکسیر، حجر، تعریف فلسفی آن، خواص آن، وحدت و تعداد آن، اختلاف حکما در اینکه حجر نبات است یا معدن یا حیوان، مقصود این علم، طبایع عناصر، روح و نفس و جسد، تطهیر ارکان، تطهیر فلزات با صابون، تطهیر اجساد سبعه و اسامی آنها، شرائط صنعت، زحل، تکلیس، و تطهیر آن، سواد گرفتن در راه اسرب، تصلیب و خواص زحل، مشتری، تکلیس و تدبیر خاص آن، زیبقین، حدید، شمس عامه، شمس حکما، تعلیق خاص حکما، طلای دست افشار، حل ذهب، زهره، عطارد، زیبق، تطهیر و تصعید آن، شنجرف و سلیمان حکیم، نور ثانی مسمی به بحر الاسرار از اسفار نور الانوار، ارکان ثلثه، اجزا، رماد، تدبیر رماد بقول جابر ، تشمیع، تدبیر رماد، تدبیر املاح عامه، مجمع البحرين ابواب ملاقیم و تراکیب و موازین، پنج باب صنعت، تفصیل انثی با ذکر.
آغاز: باء بسم الله رحمن الرحيم ** هست مفتاح در گنج حکیم
آغاز: برابر؛ انجام: گر بدست تو بیفتد این کتاب ** شرح آن را باز جو از پنج باب
خط: نستعلیق، کا: سکوت قمی، محمد ابراهیم بن رضا، تا: 1 شعبان 1323ق؛ جلد: تیماج، 115گ (1 -115)، 15سطر (8/5×14)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 11 -2051]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 2 -468]
nūr-ol anvār
شریعتمدار، محمد علی بن اسدالله، ق14 قمری
šarī‘atmadār, mohammad ‘alī ebn-e asad-ol-lāh (- 20c)
در اصول دین و احکام شکوک و طهارت و صلات، بخش فقهی کتاب بسیار مختصر و بخش اعتقادی مفصل می باشد با اشاره به بعضی از ادله عقلی و نقل پاره ای از روایات و احادیث مربوط به مسائل. این کتاب به صورت سؤال و جواب برای عوام و ساده نوشته شده است.
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 31 مشهد
آغاز: و بعد الحمد و الصلاة، چنین گوید احقر من خلق الله خادم خدام شرع انور ... در بیان اصول دین و اقسام شکوکات و فروع دین؛ انجام: ابلیس لعین با وجود شهرت در علم در غایت جهل بود بجهل مرکب و اندک فهمی در دفع شبهات این ملعون کافی است
خط: نستعلیق، کا: خمامی انزلی، مهدی بن احمد معلم، تا: 20 جمادی الاول 1329ق؛ 302گ، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: -167]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 31
همان نسخه بالا [ف: 1 -55]
nūr-ol anvār
قره باغی، محسن بن احمد، ق14 قمری
qara bāqī, mohsen ebn-e ahmad (- 20c)
تاریخ تأليف: 1310 -1315ق
در رد طایفه بابیه و احبابیه. مؤلف بنا به درخواست بعضی از برادران دینی این کتاب را برای ارشاد و هدایت جاهلان و برای زدودن زنگ کدورت و ظلمت اشتباه از آیینه قلوب ایشان نوشته، دارای یک «مقدمه» و 24 «مقاله» و یک «خاتمه» است. در مقدمه به تأليف دیگرش به نام «شمس الهدايه» که ردی بر سه کتاب میزان الحق، اسرار حق و طریق الحيات- از تأليفات دانشمندان پروتستان– است، اشاره کرده است.
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1296
آغاز: ای جلوه ات از کون و مکان ظاهر و پیدا ** وی رفعتت از رفعت و از پست هویدا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 15جمادی الثاني 1315ق؛ اندازه: 14/5×22سم [نسخه پژوهی: 1 -39]
nūr-ol anvār
مجنون مراغی، رضا قلی میرزا بن ملک قاسم، ق14 قمری
majnūn-e marāqī, rezā qolī mīrzā ebn-e malek qāsem (- 20c)
ناظم از عرفای نامی نعمة اللهي از شاخه کوثریه در مراغه بود. این مثنوی شرح و تفسیر آیه نور «الله نور السموات و الارض» است که با مذاق عرفانی و اسلوب متداول در میان اهل سلوک سروده شده و معارف و لطایف دقیقی در لابه لای حدود 1120 بیت آن آمده است
آغاز: بنام آنکه جان زو گشت بافر ** بنام آنکه دل زو یافت زیور / بنام آنکه دل را هست دلبر ** بنام آنکه جان را هست رهبر
انجام: اگر چه قطره ام ولیک سوی بحر حقیقت ** چو آب صاف روان دایما زجوی تو باشمشدست دامن مجنون ز لوث مدرسه چرکین ** مگر که پاک و مطهر ز شست و شوی تو باشم
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم، تا: 1322ق؛ جلد: مقوایی، اندازه:
13×20سم [ف: 9 -305]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن میرزا مصطفی شیخ الاسلام (مراغی)، تا: 1323ق، جا: مراغه؛ جلد: مقوا، 51گ، 14سطر، اندازه: 14×20سم [ف: - 171]
nūr-ul anwār
کتاب مختصری است در مباحث علم نحو به شیوه مباحث کافیه ابن حاجب.
آغاز: بسمله، حمدله، ... و بعد ای بعد الحمد و الصلاة اقول ان هذا مختصر في علم النحو فنقول النحو علم بقواعد الفاظ العرب
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 435/2
آغاز: برابر؛ انجام: یدخل علی النكره و المعرفة فالثانی للاول و العلم عند الله
بی کا، تا: 1281ق؛ 12ص (27 -38) [ف: -268]
nūr-ul anwār
رساله در تفسیر آیه نور و شرح اسرار آن بر مذاق اهل صنعت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2783/4
آغاز: هذه رسالة المسماة بنور الانوار في شرح اسرار الله نور السموات علی اصطلاح طائفه الصنعه ... قوله تعالی الله نور السموات ... و الأرض ای الماء؛ انجام: للناس ای العامل و الله بکل شیء ای سر من اسرار الصنعه علیم. تم الكتاب یعون المك الوهاب.
بی کا، بی تا؛ 1ص (154)، اندازه: 13/5×23سم [ف: 10 -9]
nūr-ol anvār dar kerāmāt-e zarārī-ye sayyed-e moxtār
مرادی، عبدالصمد بن صالح، ق 11 قمری
morādī, ‘abd-os-samad ebn-e sāleh (- 17c)
اهدا به: سید محمد ملقب به صابر الدين (فرزند مؤلف)
تاریخ تأليف: محرم 1099ق
در انساب و کرامات و فضایل اقطاب و صوفیان بزرگ که از سادات و ذریه حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بوده اند. این کتاب دارای یک «مقدمه» و هفت «باب» و یک «خاتمه» است: مقدمه: در معرفة الله و صفاته؛ باب 1. بیان ارسال رسل؛ 2. در نبذه ای از معجزات پیامبر اکرم؛ 3. ذکر شیخ عبد القادر گیلانی؛ 4. در نسب مشایخ کاکور زکریا؛ 5. در نسب حسینیان آن دیار؛ 6. اثبات کرامات؛ 7. در موعظه و شرح حال بعضی از اولیا؛ خاتمه: در بعضی قضایای مؤلف
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9992
آغاز: آن خداوندی که معبود است و خلاق الوجود ** نام او در ابتدای جمله اشیا لازم است؛ انجام: هر گاه مردم در خدمت مقبره مبرور و الدماجد شهیدم در تو دارم دفنم نمایند
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن عباس بن عیسی کوله ساری، تا: یکشنبه 2 جمادی الثاني 1391ق، جا: قار سنندج؛ جلد: مقوایی، 93گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 25 -255]
nūr-ul anwār ‘alā manār-il anwār
شیخ جیون، احمد بن ابی سعید، 1047 -1130 قمری
šayx jīyūn, ahmad ebn-e abī sa‘īd (1638 - 1718)
وابسته به: منار الانوار؛ نسفی، عبدالله بن احمد (-710ق)
تاریخ تأليف: 7 جمادی الاول 1105ق
عبدالله نسفی، کتابی در اصول فقه به نام «منار الانوار» نوشته که بنا به قول حاجی خلیفه در میان کتب مفصل او موقعیت ویژه ای دارد و اگر چه مختصر اما جامع ونافع است. کتاب حاضر شرحی است بر آن. نگارش آن از اول ربیع الاول 1105ق شروع و در هفتم جمادی الاول همان سال به انجام رسیده است.
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي جعل اصول الفقه مبنی للشرایع و الاحكام و اساسا لعلم الحلال و الحرام ... و بعد فلما کان کتاب المنار أو جز کتب الأصول متنسا و عبارة ...
انجام: یکون باذلا نفسه لأعزاز دین الله و لاقامة الشرع اللهم ادخلنی في زمرة الشهداء و اسلکنی في هدة السعداء یوم لا ینفع مال ولا بنون ... بحرمة نیبنا و شفیعنا محمد ... و ذیارته و عترته و عشیرته و سلم. تمت
چاپ: لکنهو، 1877م، به همراه سه شرح دیگر آن 1- قمر الاقمار، 2-دائر الوصول، 3- تنویر المنار؛ هند، 1293 ق، به همراه قمر الاقمار؛ بولاق، 1316ق، به همراه کشف الاسرار في شرح المنار؛ دهلی، 1253ق؛ کلکته، 1819م، لکنهو، 1266ق؛ کانپور، 1882م
[ذیل کشف الظنون 554/2؛ کشف الظنون 1823/2؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 -439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 رجب برابر با 1017ش که باید 1117ش. باشد [احتمالا 1147 ق درست است]؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 193گ، 22 سطر، اندازه: 18×25/5سم [اهدائی رهبر: 11 -525]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 349
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 -295]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحرمات انواع حرمة لا ینکشف ... و اما اذا کانت المرأة مكرهة بالزنی یرخص بها في ذلك ... و لهذا سقط الاثم عنها و قتل المسلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مرداد 1389؛ جلد: تیماج فرنگی مذهب، 124 گ، 23 سطر، اندازه: 17×26/5سم [اهدائی رهبر: 11 -527]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای ترقیمه مؤلف؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: گالینگور، 134 گ، 21سطر، اندازه: 16×25/7سم [اهدائی رهبر: 11 -526]
آغاز: برابر؛ انجام: خوف تلف النفس و العضو ... في ذلك ... فلا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق، جا: مدراس؛ جلد: گالینگور، 197گ، 15سطر ، اندازه: 19×30سم [ف مخ: 5 -2242]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
nūr-ol anvār fī āsār-ez zohūr va raj‘at-el a’emmat-el athār
نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 -1300 قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار (1264 -1313ق)
تاریخ تأليف: 1268ق
در سر گذشت و علائم ظهور حجة علیه السلام و شامل 17 «مطلب» است و هر مطلب دارای چند «نور» و «خاتمه».
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أبدعنا من العدم ... اما بعد در زمان ظهور اشعه نور مهر آسمان معدلت و در اوان بروز فروزنده اختر فلک سلطنت پادشاه دین پناه جمجاه ملک سپاه شاهنشاهی که از هلهله شوکتش غلغله اذا زلزلت الارض زلزالها در مرز و بوم
انجام: پی بصفات و اخلاق باطنه می برند و از برای این قبیل کلمات محل دیگری می باشد و الحمدلله اولا و آخرا و صل الله علی محمد و آله الاطهار.
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1301، وزیری بزرگ
[الذريعة 24/ 360؛ فهرستواره منزوی 591/9]
کاتب = مؤلف، تا: 1267ق؛ قطع: رقعی [ف: -317]
آغاز: برخی از اخلاء روحانی و اصدقاء جسمانی از این خادم شرع انور و ساعی ترویج مذهب حضرت جعفر ... خواهش رساله بلغت فارسیه نمودند که محتوی باشد بر آیات و اخبار و اثار ظهور نور موفور السرور و مشتمل بر امارات و علامات حتمیات و شرطیات و خاصه و عامه و قریبه و بعیده باشد با کیفیت و کمیت و رجعت آل محمد؛ انجام: امید که مقبول درگاه حضرت مطبوع طبع اشرف عدالت گستر گردد بمنه وجوده
شامل مقدمه و انوار و خاتمه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 3 ذیقعده 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد در 25صفر 1304ق؛ جلد: تیماج، 340گ، 17 سطر، 11/5×17/5سم [ف: 30 -66]
آغاز: برابر؛ انجام: عدم تجاوز از حد خود در هر چیز مطلوب و مرغوب است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: محمد بروجردی، دی 69 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر؛ و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله الأطهار قد فرغت من تسوید هذه العجاله و تأليفها في یوم الخميس اثنان مضی من شهر جمادی الأولى في دارالخلافه صانها الله تعالی من الافة في سنه 1267
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 453ص، 11سطر، اندازه: 17×17سم [ف: 10 -1098]
بی کا، تا: 1268ق؛ قطع: رقعی [ف: -259]
آغاز: برابر؛ انجام: معاندیهم الأشرار.
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد رحیم بن محمد حسن، تا: یک شنبه 3 رمضان 1311ق؛ جلد: تیماج حنایی، 140 گ، 17سطر (9×16)، اندازه: 15×22/5سم [ف: 15 -4092]
آغاز: برابر؛ انجام: پس میانه روی و اعتدال و عدم تجاوز نور حد خود درهر چیز مطلوب و مرغوب است الحمدلله اولاً وآخراً و صلی الله علی ...
خط: نستعلیق، کا: موسوی خوانساری، محسن بن ابوطالب، تا: 23 ذیعقده 1325ق؛ جلد: تیماج، 84گ (159پ -242ر)، 25سطر، اندازه: 12×18سم [محدث ارموی مخ: 3 -1633]
nūr-ul anwār fī tafsīr-il qur’ān
بحرانی، هاشم بن سلیمان، -1107 ؟ قمری
bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696)
مقصور بر روایات اهل بیت معصومین، همانند کنز الحقائق و نور الثقلين.
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
از سوره حاقه تا فلق موجود است؛ بی کا، بی تا؛ نسخه ای از آن نزد سید محمد علی روضاتی [نسخه پژوهی: 1 -165]
nūr-ul anwār fī tawātur-in nuṣūṣ ‘alā imāmat-il a’immat-il aṭhār
مشتمل بر چند «فصل» و «خاتمه» که فصل اول آن بیشتر دیده نشد که این فصل در نصوص مشتمله بر اسامی و القاب امامان می باشد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1154/12
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی خیر اشرف بریته ... و بعد فهذا کتاب؛ انجام: فبکت فاطمه علیها السلام و قالت یالیتنی لم الد.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ 12گ، اندازه: 11/5×17سم [ف: 3 -1608]
nūr-ul anwār fī radd-i ahl-il axbār = nūr-ul abṣār fī masā’il-il uṣūl wa-l axbār
موسوی شوشتری، محمد عباس بن علی اکبر، 1224 -1306 قمری
mūsavī šūštarī, mohammad ‘abbās ebn-e ‘alī akbar (1809 - 1889)
تاریخ تأليف: 1253ق
کتاب، ردیه ای است بر پاسخ های محمد بن محمد کاظم معروف به پیرعلی به سؤالات رساله «استفسار» وی. ظاهراً نام رسائل استعاری است و طبق ارجاع وی به رساله «غرالهدی» و «درة الفوائد» خود، نام دقیق وی باید میرزا محمد بن عبدالنبی اخباری (-1232ق) باشد. سؤالات با عناوین «قلت سائلا»، جوابات پیر علی با عناوین «قال مجیبا متعسفا، قوله» و ردیه با عناوین «اقول رادا منصفا» مشخص شده است. اما سؤالات: 1. تحدید لفظ اخباریه؛ 2 و 3. ضروریات و دلایل حقیقت مذهب اخباریه؛ 4. فرق بین اخباریه و اصولیین و وجوه آن؛ 5. علمای اخباریه؛ 6. زمان شروع این مذهب؛ 7. دلایل حجیت ظواهر اخبار؛ 8. ثمره نزاع اهل اصول و اخباریه؛ 9. قواعد و اصول اخباریه؛ 10. آیا تمام اخبار قابل عمل قطعی الصدورند یا نه؟؛ 11. آیا همه اخبار مفید مطلوبند؟؛ 12. امکان وقوع اختلاف بین اخباریین ...؛ 15. فرق مجتهد و مقلدین ...؛ 20. استحقاق اخباری خطا کار در قیامت؛ 23. آیا شناخت الهي فطری است یا نظری ...؟؛ 26. نجاست آهن، حرمت تتن، اجزای غسل بدل از وضوء، وجوب قرائت در نماز و ...؛ 27. ابحاث مطوله (دو بحث مختصر)؛ خاتمه در شبهات لفظی و معنوی. پیر علی در برخی مواضع به دو رساله فارسی خود «درة الفوائد» و «غر الهدي» ارجاع داده که «در الفوائد» در فهارس دیده نشد و محمد بن محمد امان هم در همان جا جعلی بودن آن ها را تأييد کرده است عنوان کتاب در نسخه حاضر «نور الابصار و مطرح الانظار» ضبط شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35002
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي قدر الليل و النهار و کشف الظلمات بالانوار؛ انجام: الحمدالله المتعال علی کل حال ... ما تتابع الحر و الظل و انا المستمد ربی المستعان محمد بن ... محمد امان ... استراح القلم ... سنة الف و مأتين و ثلاث و خمسین ... ما طلع نجم و غرب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نام مؤلف در نسخه حاضر «محمد بن محمد امان» (-1260؟ ق) ضبط شده، اما از آنجا که مفتی میر محمد عباس شوشتری کتاب «البهية في اثبات حقيقة التقية» و سید نظام الدين «تحکیم الاماني» را بر زبان همین مؤلف نگاشته اند، به نظر می رسد مؤلف واقعی این کتاب نیز میر عباس باشد؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج قهوه ای، 87گ، 13 سطر، اندازه: 13×24سم [اهدائی رهبر: 11 -524]
nūr-ol anvār fī sir-il asrār
مختاری نیشابوری، محمد حسن، ق13 قمری
moxtārī neyšābūrī, mohammad hasan (- 19c)
تاریخ تأليف: 1243ق
در دیباچه آمده: «مدتی بود که برادری از برادران عرفانی خواهش می نمود که چند کلمه از مبدأ و معاد یعنی اصول دین به فارسی نوشته شود و به سبب حوادثات یومیه و موانعات الهيه در عهده تعویق بود تا در این اوان که سال هزار و دویست و چهل و سه هجری بوده باشد بعد از انقضای یک اربعین از عمر گرانمایه و دخول در اربعین دویم (کذ) توفیق رفیق گشته این چند کلمه را بر سبیل استعجال و غایت اختشاش (کذ) بال بطی تحریر درآوردم».
رساله مرتب است بر «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه: در افضلیت معرفت الله بر ما سواه؛ باب 1. علم به اصول دین؛ 2. عمل کردن به مقتضای آن (فروع دین)؛ 3. خالص گردانیدن عمل (اخلاق)؛ خاتمه در اخلاص و خلاص شدن از جمیع افراد شرک (دستور سلوک).
آغاز: الحمدلله المحقق للحقایق الحقيقية و الصلاة علی اشرف التجليات الكونية و السلام علی آله الخلفاء القطبية مادام الوجود متحركاً بقدرته السرمدية.
انجام: و قدری اکل و شرب را کم نموده و به ذکر لا اله الا الله و یا هو یا من لا هو الا هو مداومت کن تا به مقامی برسی
[فهرستواره منزوی 592/9]
آغاز: برابر؛ انجام: شیشه بشکسته و می ریخته و ساقی نیست.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 90گ، 16سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 11 -416]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رمضان 1244ق؛ از روی نسخه مؤلف؛ با یادداشتی از کاتب آمده که کتاب را از نسخه مؤلف که ساکن مشهد رضوی و مسجد گوهرشاد است نگاشته؛ 7گ (1ر -7پ)، اندازه: 21×30/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1634]
nūr-ul anwār fī š.-i du‘ā’-il asḥār
آشتیانی، هدایت الله بن محمد حسین، -1310 قمری
āštīyānī, hedāyat-ol-lāh ebn-e mohammad hoseyn (- 1893)
آغاز: رساله رابع موسوم بنور الانوار. بسمله. الحمد الله الذي نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا ... اما بعد چون خدا خود می نیاید در عیان ** نایب حقند این پیغمبران؛ انجام: و ما کانوا مهتدین (نانوشته گذارده شده)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه 1331»؛ جلد: تیماج، 58گ، 12 سطر (6/5×12)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 11 -2174]
خط: نسخ، کا: میرزا کوچک ساوجی، تا: ذیقعده 1288ق؛ مجدول؛ جلد: میشن مذهب، 62گ (242ر -303ر)، 14سطر، اندازه: 14/2×21/5سم [ف: 5 -172]
nūr-ul anwār fī š.-i kalām-i xayr-il axyār (abrār)
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 -1112 قمری
jazāyerī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh(1641 - 1701)
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجاديه؛ علی بن حسین علیه السلام، امام چهارم (38 -94ق)
تاریخ تأليف: 1102ق؛ محل تأليف: شوشتر
مؤلف در جوانی، شرح مبسوط و کبیر خود را بر «صحیفه سجادیه» نگاشت و سپس به تناسب حال دیگران- در تمایل به شرح مختصر- شرح حاضر را به اختصار و خالی از هرگونه اطناب، به رشته تحریر در آورد. زمان تأليف این شرح، در الذريعه سال 1078ق و در شهر خرم آباد، و در پایان نسخه حاضر سال 1102ق و در شهر شوشتر ذکر شده است. در مقدمه آورده است: «و لما لم یکن لها شرح یذلل منها الصعاب و یکشف عنها اللباب کتبنا علیها في عنفوان الشباب شرح مبسوطا وافیا و منهلا عزبا صافیا و قدراینا الطباع آبية الا الاختصار و منحرفة الا عن الذي فیه الانحصار فاجبنا أن نعلق علیها شرحا اخر یناسب الحال و یکون خالیا من الأطناب».
آغاز: الحمدلله الذي اطلع ابناء التراب علی اسرار ملکوتیته الخفيه و نور قلوبهم بادعية الصحيفة السجادية و الصلوة علی رسوله ... ان للوصول الى جناب قربه تعالی طرایق متعددة و، وسائل متبدده و کان اوضحها سبيلاً وبرهاناً واعلاها شرفاً ...
انجام: قال هذه الاحرف بلسانه و حررها ببنانه المذنب الجاني ... ببلدة شوشتر حرسها واهلها من آفات الزمان و حوادث الحدثان في دارنا القريبة من جامع لاعظم و الحمدلله و صلی الله علی محمد واهل بیته الطاهرين
چاپ: مشار عربی، ص 969؛ طهران، سنگی، 1317ق، وزیری، 205ص (صص 1 -205)
[الذريعة 359/24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ بی نقطه، کاتب = مؤلف، تا: 7 جمادی الاول 1102ق؛ بخط بی نقطه نگاشته شده؛ جلد: تیماج، 107گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2241]
آغاز: برابر؛ 2- ملحقات: الحمدلله و صلی الله علی عباده الذين اصطفی محمد؛ انجام: 1- قد کتبتنی في الألواح و الدفاتر من الاخبار بحق اللهم اجعلنا من الاخبار بحق النبي و اله الاطهار. 2- ملحقات: و احشرنا في زمرة اولیائك المقربين و ادخلنا في شفاعة ائمتنا الطاهرين.
بدون ملحقات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ شارح این نسخه را به شاه وردی خان بیگلربیگی لرستان در قرن 11 اهداء نموده؛ واقف: نادرشاه، 1145ق؛ جلد: میشن، 223گ، 19سطر، اندازه: 11/6×20/7سم [ف: 15 -527]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 12/5×20سم [نسخه پژوهی: 2 -237]
آغاز: برابر
کا: محمد امین بن فتح الدين صحاف تستری، تا: 6 رجب 1081ق؛ از روی خط مؤلف، مصحح، در آخر نسخه اجازه از جزائری است برای کاتب به تاریخ ربیع الثاني 1081؛ 420ص [ف: -31]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1501 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -318]
آغاز: برابر؛ انجام: واجعل هذه التعليقات خالصة لوجهك الكريم موجبة لثوابك الجسيم ...
خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل بن صالح بن احمد بن سعید حمیری بحرانی، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ بعضی صفحات به خط محمد باقر بن محمد علی اصفهانی در رمضان 1276 بازنویسی شده، مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدين نوری (بیضوی بزرگ)؛ جلد: تیماج، 212گ، 20سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1635]
آغاز: برابر؛ انجام: قد کتبتنی في الألواح والدفاتر من الاخيار اللهم اجعلنا من الاخيار بحق النبي و آله الابرار و صلی الله علی النبي محمد و آله الأطهار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»، با یادداشتی از مؤلف به خط خودش «لقد جری علیها نظر مؤلفها من البداية إلى النهاية فصحت بحمد الله ... نعمت الله الموسوي الحسيني عفی الله عنه شهر شوال عام الرابع بعد المائة والالف في محروسة شوشتر ...»؛ جلد: تیماج، 229گ، 18 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 8 -4840]
خط: نسخ، کا: شوشتری، محمد صالح بن عبد علی، تا: شنبه 9 رجب 1102ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 268گ، 17سطر (7×14)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 11 -2207]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن کمال الدين شوشتری، تا: اواخر جمادی الثاني 1103ق؛ ملحقات آن به خط محمد باقر بن محمد علی اصفهانی، به خط مؤلف تصحیح شده و این کار بنا به نوشته وی در پایان اصل به تاریخ رجب 1103 در شوشتر پایان یافته؛ تملک: محمد مهدی بن علی بن یوسف حسنی حسینی طباطبائی به سال 1318 با مهر «مهدی بن علی الحسيني» (مربع)؛ مهر: «محمد مهدی الطباطبائي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 263 گ، 17سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 10 -15]
آغاز: أن یذکرونا بدعاء جمیل و بصفح جزیل؛ انجام: 1- قد کتبتنی في الألواح و الدفاتر من الأخيار اللهم اجعلنا من الاخبار بحق النبي و اله الاطهار. 2- ملحقات: و احشرنا في زمرة اولیائك المقربين و ادخلنا في شفاعة أئمتنا الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1107ق؛ افتادگی: آغاز؛ در ذیحجه 1107 در خرم آباد توسط شارح تحشیه، تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 275گ، 18سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 15 -528]
آغاز: برابر؛ 2- ملحقات: الحمدلله و صلی الله علی عباده الذين اصطفی محمد؛ انجام: 1- قد کتبتنی في الألواح و الدفاتر من الأخيار اللهم اجعلنا من الاخبار بحق النبي و اله الاطهار. 2- ملحقات: و احشرنا في زمرة اولیائك المقربين و ادخلنا في شفاعه ائمتنا الطاهرين.
خط: نسخ، کا: احمد بن اسمعیل بن صالح بن احمد بن سعید بحرانی، تا: رجب 1108ق؛ کاتب اوراق ضمیمه: علی بن عبدالله بن محمد بن عبدالله اوالی، تاریخ تحریر: جمادی الأول 1115؛ سید محمد شوشتری، 1309ق؛ جلد: میشن عمل محمد صادق صحاف به سال 1278ق، 165گ، 21سطر، اندازه: 14/4×20/4سم [ف: 15 -526]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1109ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح به خط مؤلف و تصدیق وی به تاریخ اوسط ماه صفر 1109 در اصفهان؛ تملک: محمد بن موسی حسناوی به تاریخ 1189؛ جلد: تیماج قرمز، 266 گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 -352]
خط: نسخ، کا: عوض بن ملا حسین (شوشتری)، تا: 1112ق؛ 281گ، 18سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: -24]
خط: نسخ، کا: محمد ربیع بن محمد علی، تا: ذیحجه 1126ق؛ با افزوده هایی بر چاپ شده در برخی از جاها؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1368]
آغاز: برابر؛ انجام: في دارنا القريبة من الجامع الأعظم و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و اهل بیته الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 13 شوال 1138ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 224گ، 20 سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 7 -2002] و [فیلمها ف: 3 -209]
آغاز: برابر؛ انجام: 1- قد کتبتنی في الألواح و الدفاتر من الأخيار اللهم اجعلنا من الاخبار بحق النبي و اله الاطهار؛ 2- ملحقات: و احشرنا في زمرة اولیائك المقربين و ادخلنا في شفاعة أئمتنا الطاهرين.
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن محمد مؤمن بهبهانی، تا: شنبه غره صفر 1147ق؛ محشی؛ تملک: لطفعلی بن مجدالدوله قاجار؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: میشن، 187 گ، 20سطر، اندازه: 12/7×19سم [ف: 15 -527]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 -13؛ تملک: محمد صادق کشمیری، محمد بن غیثان احسائی مورخ 1177 با مهر «اللهم صل علی محمد و آله محمد»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 184 گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 24 -154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن عبدالرشید، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «محمد شفیع» (بیضی)، «معزالدوله» (خشتی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 336گ، 16سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 13 -261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای بلاغ؛ واقف: عبدالرضا بن محمد حسین، 10 ذیقعده 1309ق؛ جلد: تیماج، 263گ، 17سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×18/5سم [ف: -187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 8 ربیع الاول 1228ق، جا: خانه میر مسعود فرزند میر ابوالحسین طباطبائی، جلد: مقوایی، 238گ، 15سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 5 -13]
آغاز: برابر؛ انجام: و لاتوحش بی أهل أنسى أي لا تمتنی حتی یستوحش أهل أنسى بسبب فقدهم إياي، فیکون طلبنا للحیاه و یجوز أن یکون معناه لا أعمل عمل سوء یستوحش منی بسببه من کان يأنس بن لأن الذنوب تکرها لمذنب في أعين أهل الطاعه
خط: نسخ، کا: محمد موسوی، تا: جمادی الثاني 1308ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی با نشان «منه» که به خط مرحوم آیت الله حاج میرزا محمد ارباب قمی اشراقی انجام گرفته، و به امر ایشان از روی نسخه اصل به خط مؤلف کتابت شده، وی با دستخط خویش به سال 1308 ق و در برگ نخست بدان تصریح نموده؛ جلد: تیماج مذهب، 158گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 39 -242]
بی کا، بی تا [ف: -95]
nūr-ol anvār fī ‘elm-el ahjār
مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظم، 1150 -1215 قمری
mozaffar-‘alī-šāh-e kermānī, mohammad taqī ebn-e mohammad kāzem (1738 - 1801)
مثنوی است در کیمیا در سه «نور»: 1. بیان باب اصغر از کیمیا؛ 2. بحر الاسرار؛ 3. جزایر.
آغاز: آغاز 1- باء بسم الله الرحمن الرحيم ** هست مفتاح در گنج حکیم / علمهای اولین و آخرین ** جمله را قرآن حق آمد ضمین / و آنچه اندر فاتحه شد مندرج ** جمله اندر بسمله شد مندمج / و انچه اندر بسمله نور هدی است ** بی توقف منطوی در تحت با است
آغاز 2- اول این دفتر با جزر و مد ** نام نامی خداوند احد
چاپ: با پیشگفتار نصر الله سبوحی در 1338 شمسی بچاپ رسیده است
[نسخه های منزوی 644/1 و 619؛ الذريعة 361/24 و 1950 و 327/19؛ فهرستواره منزوی 3989/5]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 218 ص، قطع: ربعی [نشریه: 7 -308]
آغاز: برابر 1؛ انجام: از قناعت صنعتی گر سر کنی ** خاک ز اکسیر قناعت زر کنی
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 190گ، 14سطر (6/5×12)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 6 -803]
آغاز: برابر 1؛ انجام: طرح گردد زان یکی بر یک هزار ** تا سه بطن ایسرور گردون وقار
خط: نستعلیق دو ستونی، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 68گ، 17 سطر (12×16/5)، اندازه: 18×22سم [ف: 51 -187]
آغاز: برابر 2؛ انجام: گر بدست تو بیفتد این کتاب ** شرح آن را باز جو از پنج باب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 68ص (41 -108)، 14 سطر، اندازه: 12/2×18سم [ف: 45 -171]
آغاز: برابر؛ انجام: این همه مفتون اکسیری چرا ** از پیش در سعی و تدبیری چرا / ترک تدبیر است تدبیرت بس است ** قطع اکسیر است اکسیرت بس است / هیچ صنعت جز قناعت نیست نیست ** جز قناعت هیچ صنعت نیست نیست / از قناعت صنعتی گر سر کنی ** خاک ز اکسیر قناعت زر کنی
در فهرست با عنوان «گوهر نامه» آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبد الرحيم بن میرزا حسین دو گوهرانی، تا: 22 ربیع الاول 1361ق؛ جلد: مقوایی، 169ص، 17 سطر (10×14/5)، اندازه: 11×18سم [رشت و همدان: ف: -1159]
آغاز: برابر 2؛ انجام: کرده ام من این عمل را بارها ** توهم او را بارها کن ای فتی
خط: نستعلیق، کا: جواد حائری نجم الحكما، تا: 1321ق؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 93گ، 18سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13/3×20/6سم [ف:7 -885]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره رجب 1328ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 214گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5سم ف: 11 -203]
آغاز: بر ابر1
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 محرم 1328ق؛ جلد: مقوایی، 120ص (1 -120)، 15سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 45 -13]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بر مظفر باد رحمت از خدا ** که مرا متلوف
شد این باصفا / مدت سی سال بودم در کمین ** مجملی ذو کشف شد در قرمسین
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی خان معتمدالدفتر، تا: 1334ق؛ 78گ، 18 -23 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 8 -4841]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بس کنم و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: احمد خوشنویس، تا: 7 جمادی الاول 1357ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 91ص (6 -96)، 16 سطر، 15×20/5سم [ف: 1 -59]
آغاز: برابر 1؛ انجام: گر ترا میل است این صنعت سرشت ** بنگر اندر این رساله چون بهشت.
تذکر: نام مؤلف در این نسخه حکیم رأفت الدوله اشرفعلی حیدر آبادی ذکر شده است؛ بی کا، بی تا؛ 98ص (1 -98) [ف: 4 -1038]
آغاز: برابر 1؛ انجام: مشتری را گر کنی با روح یار ** پس بکبر یتش ستانی پنج بار / بد میش خمس ز میر شب مدد ** دست از بدری ندارد تا ابد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 143 گ، 21سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4841]
آغاز: برابر 1؛ انجام: شغل تو پیوسته این باشد مدام ** چون تراتر زین نباشد والسلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 87گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 6 -357]
آغاز: برابر 1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 53گ (4 -56)، 14سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8 -4841]
nūr-ul anwār fī madaḥ-il a’immat-il aṭhār
شیروانی تبریزی، شریف بن رضا، قرن 13 قمری
šīrvānī tabrīzī, šarīf ebn-e rezā (- 19c)
در این رساله در دوازده «باب» دلایل امامت، ائمه دوازده گانه شیعه را بیان نموده: 1. في أمامة امیر المؤمنين علی بن ابی طالب صلو الله و سلامه علیه؛ 2. ادلة امامة الحسن؛ 3.ادلة امامة السبط السعيد ابی عبدالله الحسين الشهيد؛ 4. ادلة امامة علی بن الحسين؛ 5. ادلة امامة محمد بن علی الباقر علیه السلام؛ 6. ادلة امامه ابی عبدالله جعفر الصادق؛ 7.ادلة امامة موسی بن جعفر؛ 8. ادله امامه علی بن موسی الرضا علیهما السلام؛ 9.ادلة امامة محمد بن علی؛ 10.ادلة امامة علی بن محمد النقي علیه السلام؛ 11.ادلة الحسن بن علی علیه السلام؛ 12. ادلة امامة الامام الثاني عشر القآئم المنتظر.
آغاز: الحمدلله مقدر القدر، منزل الذكر و مؤيد العبر فضل من عبس بهما و بسرو تولی و کفر و بعد فیقول الخاطى الجاني الشريف الشيرواني هذا ما احتججت به في التبريز لاثبات امامة ولاة الله العزيز و سمیته بنورالانوار في مدح الأئمة الأطهار تقربت بوضعه الى الله ولا حول و لا قوة الا بالله اسباب الأول في أمامة امیر المؤمنين علی بن ابی طالب صلوات الله و سلامه علیه و فیه فصول الفصل الأول في نبذة في اخبار میلاده
انجام: و في رواية یملك رسول الله خمسین الف عام و یرجع المخلصول من المؤمنين و روساء المشركين و المنافقين ولا یرجع اوساط الناس الا یوم الحشر حشرنا الله مع رسوله و الائمه الطاهرين و احیانا و اماتنا بمودتهم بمحمد و آله الطاهرين صلوات و سلامه علیه و علیهم اجمعین
[الذريعة 359/24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی بن رسول، تا: جمادی الثاني 1247ق، جا: تبریز؛ 60گ، 19سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: عبد الجبار بن عطا، تا: 20 ربیع الثاني 1252ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج مشکی، 77گ (1پ -77ر)، 18سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 17 -215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن مؤلف محمد حسین، تا: 15 ربیع الثاني 1255ق؛ جلد: چرم، 86گ (1پ -86ر)، 17سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [مؤيد: 1 -55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ شاید به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 69گ (86پ -154ر)، 17 سطر، اندازه:17×24سم [ف: 12 -119]
nūr-ul anwār li-xulafā’-il malik-il jabbār
چون نسخه ناقص الاول است مؤلف آن شناخته نشد، پیداست که او از شاگردان علامه مجلسی اول، محمد تقی بن مقصود علی (-1070ق) بوده، چنان که در باب اول می گوید: «حدثنی شیخی و معتمدی و سندی المحقق المدقق الكامل .. محمد تقی الشهير بالمجلسی ... عن الشيخ الاعظم بهاء الدين محمد عاملی ...». نویسنده می خواسته کتابی بسازد که بیش از چهل حدیث داشته باشد تا اجر زیادی در قیامت نصیب او گردد. لذا این
کتاب را در چهل و چهار «باب» نگاشته: باب 1 و 2. در احادیثی که راجع به فضیلت و مقام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است؛ 3. معجزات امام حسن و امام حسین علیه السلام؛ 4. فضایل امام حسین علیه السلام 5. معجزات پیامبر و امامان: پیش از ولادتشان ...؛ 23 تا 25. معجزات علی علیه السلام .... 27. روایات مربوط به بهشت و اهلش 28. دوزخ و دوزخیان؛ 29. معجزات فاطمه زهرا علیها السلام ...؛ آخرین باب در بیان این که چه وقتی حضرت قائم علیه السلام قیام خواهد کرد. شماره گذاری ابوابش مشوش است.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 475
آغاز: هذه الافضال و کیف لا اکون کذلك و قد قال الله تعالی جل شانه: قل لو کان البحر مداداً ... ان اجمع اکثر من اربعین ... و سمیته کتابی هذا بنور الانوار؛ انجام: و في الكافي و عیون الاخبار و اکثر کتب الاخبار مثل هذه الرواية الشريفة في صفة الامام علیه السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1080ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ از روی نسخه اصل و خط مؤلف؛ واقف: یوسف خواجه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 270 گ، 23سطر (13×19/5)، اندازه: 19×26سم [ف: - 392]
nūr-ul anwār-il mubīn fī ḥukm-i ax-ir rasūl-il amīn
شیرازی طبیب، محمد بن غیاث الدين، ق 11 قمرت
šīrāzī-ye tabīb, mohammad ebn-e qīyās-od-dīn (- 17c)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
وی از کلمات قصار علی علیه السلام که سید رضی در نهج البلاغه آورده گزیده ای فراهم و با ترتیب حروف الفباء با تقسیمی خاص مرتب ساخته است. در حرف همزه نخست کلماتی با الف و لام زائد آغاز می گردند (مانند الدين تعصم و الدنيا سلم) و سپس به ترتیب کلماتی که به لفظ امر، به لفظ احذر، و به لفظ ایاك آغاز می گردند، یاد کرده است. پس از حرف همزه، به حرف الف پرداخته و در حرف الف نیز ترتیبی خاص دارد بدین گونه که نخست کلمات آغاز شده با حرف استفتاح (الا) را یاد کرده و به دنبال آن به ترتیب کلماتی است آغاز شده با ضمیر متکلم (انا)، آغاز شده با «انی»، با لفظ «انکم»، با لفظ «آفه» و آغاز شده با لفظ «اذا». در حرف باء و دیگر حروف نیز بدین گونه که یاد شد ترتیبی خاص دارد. عنوان باب یا فصل ندارد و هر یک از بخش ها را بدین گونه آغاز می کند:«و ما انتخبته مما ورد في حرف ... بلفظ ...». مؤلف، این کتاب را در سال های پیری پرداخته و در دیباچه کتاب این نکته را یاد کرده است.
آغاز: بسمله، و به نستعین الحمدلله الذي خلق الانسان بقدرته و هدانا بتوفیقه الى جادة طریق حکمته و فضلنا بتوحیده و جعلنا شهداء علی سائر اهل ... و بعد فیقول الفقير المعترف بالذنب و التقصير الراجي عفو ربه القدير القريب محمد بن غیاث الدين الشيرازي الطبيب اصلح الله احواله لدیه و غفر له و لوالدیه، لما رایت انه قد مضی عمری ... تا سفت علی اضاعتی لاننی لم اقدم لاخرتی فیما مضی من زمنی شیئا ... و سمیته نور الانوار المبين ... و مما انتخبته من حکمه علیه السلام من حرف الهمزه ... الدين یعصم و الدنيا تسلم، الدين یحل و الدنيا تذل ...
انجام: یتکلف من الناس ما لا يؤمن و یضیع من نفسه ما هو اکثر یامر الناس و لا یاتمر و یحذرهم و لایحذر، تم الكتاب بعون الله الوهاب و صلی الله علی خیر خلقه محمد و الال و الاصحاب و حسبنا الله و نعم الوكيل و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم
چاپ: تهران، از روی نسخه مدرسه چهل ستون به صورت عکسی منتشر شده.
آغاز: برابر؛ انجام: یکرم العاقل لعقله، یکرم العالم لعلمه و الكبير لسنه و ذوالمعروف بمعروف
بی کا، تا: 999ق؛ 28گ (29پ -56ر)، 9سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: 39 -408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 47ص (38 -84)، 23سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 10 -692]
کا: علاء الدين تبریزی، تا: یک شنبه 14 رمضان 1016ق؛ 28گ، قطع: وزیری [چند نسخه -ف: -341]
nūr-ul anwār wa miṣbāḥ-ul asrār
حسینی، محمد بن محمد تقی، ق 12 قمری
hoseynī, mohammad ebn-e mohammad taqī (- 18c)
تاریخ تأليف: 1102 -1111ق
کتاب تفسیری است حدیثی، به حذف اسانید و شامل جهات قراآت و ترکیبی است و مؤلف آن را چنین توصیف کرده است: «فالتمس منی جماعة من الاخوان ان افسر لهم القرآن بطریق الموعظه و البيان و رایت ان ذلك لا یجوز بدون النص من الأئمة الاعلام» تا آنجا که گفته: «فاردت ان اجمع کتابا یشتمل علی القراات و التراكيب و اکثر الاقوال و التفاسير و فوائد لم یطلع علیها الا النحارير و ما وصل الينا من کلام الائمة الاطهار». مؤلف از شاگردان عبد علی حویزی مؤلف تفسیر «نور الثقلين» است. تفسیر مزجی است و در چند مجلد که اول آن از آغاز تا پایان
بقره و دوم از کهف تا آخر فاطر است. در ابتدا دارای 12 فائده همانند «الصافي» است.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان في أحسن تقویم و ارسل اليه الرسل لیهدیه إلى الصراط المستقيم و اختار منهم محمداً.
[الذريعة 362/24 و 361/24 و 318/4]
آغاز: سورة الكهف مكية و قال ابن عباس الا قوله و اصبر نفسك الايه فآیها مائة واحدی عشر او عشر او ست او خمس. الثواب عن الصادق قال من قرأ سورة الكهف في کل ليلة جمعة لم یمت الا شهيداً و بعثه الله مع الشهداء و وقف یوم القيمة مع الشهداء؛ انجام: و هو قوله عزوجل و لو يؤاخذ الله الناس بما کسبوا ما ترك علی ظهرها من دابة ولم اکلفك فوق طاقتك ولم احملك من الامانه الا ما أقررت بها علی نفسك و رضیت لنفسی منك ما رضیت به لنفسك منی ثم قال عزوجل ولکن يؤخرهم الى اجل مسمی الاية تم
جزء سوم تفسیر، از سوره کهف تا آخر سوره فاطر؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 4 جمادی الثاني 1102ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ اهدایی: ناصر مکارم شیرازی، 1350؛ جلد: تیماج، 256 گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1 -60]
سوره یاسین تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: نساء بیگم بنت محمد رضا شیرازی، در غره 1122؛ اندازه: 24/5×37سم [نسخه پژوهی: 1 -39]
جلد اول، از آغاز قرآن تا آخر سوره اعراف و اول انفال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 884ص، 34 سطر (17/5×29)، اندازه: 24×40سم [ف: 1 -320]
آغاز: برابر؛ انجام: فقام المؤذن فقال الله اکبر الله اکبر فقال له زین العابدين علیه السلام صدقت الله اکبر من کل شیء المجمع روی أن النبي صلی الله علیه و آله کان یعلم اهله هذه الاية و ما قبل جلد اول، از آغاز تفسیر تا پایان سوره بقره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: میر محمد اسماعیل بن میر محمد باقر حسینی، رمضان 1322؛ 245گ، 31سطر، اندازه: 24×36سم [ف: 8 -4841]
آغاز: سورة آل عمران مدنية بالاتفاق و آیها مائتان و الخلاف في سبع آیات؛ انجام: العياشي عن ابی جعفر و ابی عبدالله علیهما السلام یقولان و لا تجهر بصلاتك الاية قال کان رسول الله ...
جلد دوم کتاب و از سوره آل عمران تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 356 گ، 31سطر، اندازه: 24×35/5سم [ف: 8 -172]
آغاز: برابر؛ انجام: کان الرجل اذا تعلم سورة البقرة جد فینا ای عظم
تا آخر سوره بقره، گمان می رود نسخه در عصر مفسر نوشته شده باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 229گ، 31سطر، اندازه: 25×37سم [ف: 4 -459]
آغاز: سورة الكهف مكية، و قال ابن عباس الاقوله و اصبر نفسك الاية؛ انجام: و ما رضیت لنفسی منك ما رضیت به لنفسك منی ثم قال عزوجل ولکن يؤخرهم الى اجل مسمی الاية تمت
از سوره کهف تا آخر سوره فاطر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 229گ، 31سطر، اندازه: 25×37سم [ف: 4 -460]
بی کا، بی تا؛ 666ص، 29سطر، اندازه: 24×39/5سم [ف: 17 -355]
an-nūr-ul anwār wa-n nūr-ul azhar fī tanwīr-i xafāyā r.- il qaā’ wa-l qadar
شوشتری، نورالله بن شرف الدين، 956 -1019 قمری
šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1550 - 1611)
وابسته به: استقصاء النظر في البحث عن القضاء و القدر؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
تاریخ تأليف: دهه اول جمادی الثاني 1018ق
ردیه ای است بر شبهاتی که یکی از نواصب، بر رساله «استقصاء النظر في بحث القضاء و القدر» علامه حلی وارد ساخته بود. «استقصاء البحث و النظر في مسائل القضاء والقدر» رساله ای است از علامه حلی (-726ق) درباره قضاء و قدر و جبر و اختیار که در آن آراء فلسفی و کلامی مختلفی راجع به این موضوع مطرح شده است. یکی از سنیان متعصب هندی ردی بر رساله استقصاء النظر نگاشته و در آن شبهاتی درباره مطالب مندرج در این رساله مطرح کرده است. قاضی نورالله شوشتری رساله حاضر را در رد هندی مذکور و دفاع از علامه حلی نوشته است.
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي تفضل علی عباده بمواهب التمكين و الاقدار و من علیهم بتفویض أزمة القدرة والاختیار
آغاز: برابر؛ انجام: نبی الخير الذي لا ضرر في دینه و لا ضیر و آله الهادين في مناهج السلوك و السير. فرغ من تسویده مؤلفه أحقر من في الوجود العيني نور الله بن شریف المرعشي الحسيني- نور الله باله و حقق آماله- في العشر الأول من شهر جمادی الثاني المنتظم في سلك شهور سنة 1018.
نسخه اصل: کتابخانه ناصریه لکنهو، کتب وقفی علامه حامد حسین صاحب عبقات الانوار؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا:
دهه اول جمادی الثاني 1018ق؛ مصحح؛ در صفحه عنوان نام کتاب و مؤلف به خط مرحوم حامد حسین، صاحب عبقات الانوار دیده می شود؛ 122ص، 17سطر [عکسی ف: 4 -467]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 -521]
nūrānīye
حسینی کلباسی، محمد شریف، ق13 قمری
hoseynī kalbāsī, mohammad šarīf (- 19c)
به خواهش یکی از برادران روحانی، در نقطه علم، فضایل پیامبر و خاندان ایشان، و مقامات علمی و عرفانی پیامبر و امامان مسأله غلو. در «مقدمه» و «فصل» هایی بی شماره. مقدمه در بیان آن که کدام فضیلت است که نقطه علم فضایل است.
آغاز: حمدله. صلاة. و بعد، چنین گوید بنده فانی محمد الأصفهاني الشريف الحسيني ... که چون یکی از برادران دینی ... از این خاکسار خواهش نمود که رساله ای بنویسم در نقطه علم فضایل محمد و آله محمد علیهم السلام که جمیع فضایل عامه و خاصه و ظاهره و باطنه و فضایل جلیه و خفیه را در برداشته باشد ...
انجام: و دشمنی با دشمنان ایشان. ما قال آل محمد قلنا و ما دان آل محمد دنا. و السلام علی اهل التسليم و اللعنة الأبدية علی من انکر و جحد. تمام شد.
[فهرستواره منزوی 1050/8]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2228/3 -عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: جمعه 20 ربیع الثاني 1294ق، جا: تهران؛ 132ص (336 -467) [عکسی ف: 1 -395]
nūrānīye (r.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 12346
آغاز: بسمله الحمدلله مثمر حدیقه الامكان انجام: الله اکبر الله اکبر رجل اعمی
خط: شکسته، کا: سید جلال تهرانی، تا: 1335ق [الفبائي: -950]
nūrānīye-ye yūsofīye (r.)
سبزواری، محمد حسین بن ملا هادی، ق13 قمری
sabzevārī, mohammad hoseyn ebn-e mollā hādī (- 19c)
اهدا به: میرزا محمد یوسف مستوفی الممالك
تاریخ تأليف: شب یک شنبه 29 رمضان 1278ق
[فهرستواره منزوی 1051/8]
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 227
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 29 رمضان 1278ق [نشریه: 2 -82]
nūr-ul īāḥ wa najāt-ul arwāḥ
شرنبلالی، حسن بن عمار، -1069 قمری
Šerenbalālī, hasan ebn-e ‘ammār (- 1659)
تاریخ تأليف: جمعه 24 جمادی الاول 1032ق
چاپ: مطبوع مشهور، انظر المعجم ص/118؛ مطبوعات الميمنيه، 80ص، 1330 ق.
[معجم المطبوعات 1117؛ الأوقاف العامة بغداد 568/1 و 569]
شروح و حواشی:
1- مراقی الفلاح بامداد الفتاح؛ شرنبلالی، حسن بن عمار (-1069ق)
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد خاتم النبيين و علی آله الطاهرين اما بعد قال العبد الفقير الى الله الغني ابوالحسن؛ انجام: و ان یرزقنا ما تقربه عیوننا حالا و مآلا آمین و صلی الله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 ذیحجه 1081ق؛ جلد: تیماج، 34گ (67ر -100پ)، 29سطر (8×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 239]
آغاز: بسمله، حمدله، الصلاة قال العبد الفقير إلى مولاه الغني ابوالاخلاص ... انه التمس منی بعض اخلاء؛ انجام: ثم تزوجت جاز لزوجها ان یحللها الحمدلله بلا نهاية علی نواله و الصلوة بلاغاية علی رسوله و آله.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1161ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: مقوا، 114ص، 21 سطر، اندازه: 13/8×20/5سم [ف: 40/3 -141]
nūr-ol īmān fī fazā’el-el qor’ān
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، -1098 قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (- 1687)
رساله ای است کوتاه در فضایل قرآن و ثواب تلاوت و خواص سوره های آن از طریق اهل بیت و اندکی قرائت قرآن، در یک «مقدمه» و 98 «فصل» و یک «خاتمه».
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي انزل القرآن هدی للمتقین ... بدان ... که این رساله ای است در بیان ثواب تلاوت قرآن و خواص سوره آن از طریق اهل بیت ... و مختصری از قواعد قرائت که ...
تالیف نمود آن ... محمد طاهر بن حسین و مرتب ساخت آن را بر مقدمه و چند فصل و خاتمه و موسوم گردانید آن را به نور ایمان في فضائل القرآن
[هدية العارفين: 301/2؛ 91/4 و 362/24]
آغاز: برابر؛ انجام: و معنی السلام علینا و علی عبادالله الصالحين را چنین تصور باید نمود سلام باد بر ما و بر بندگان صالح خدا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 45گ (46 -89)، 15 سطر، اندازه: 6×14سم [ف: 32 -286]
آغاز: برابر؛ انجام: که رمز این است که مثل سابقه است یعنی که این کلمه در این حکم کلمه مزبور سابقه است ...
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد شفیع حسینی طاهری نواده مؤلف، تا: 27 رجب 1148ق؛ کاغذ: سپاهانی، 57گ (1 -57)، 18 سطر (7×14)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 -3086]
nūr-ul īmān wa-l hidāya
مشک آبادی، محمد حسن بن ابراهیم، 1273 -1363 قمری
mošk-ābādī, mohammad hasan ebn-e ebrāhīm (1857 - 1944)
رساله مختصری است درباره توحید و نبوت و امامت به ادله عقلیه با بهره بردن از ادله نقلیه، در یک «مقدمه» و پنج «باب»: المقدمة: في وجوب المعرفة و التوحيد؛ باب 1. النبوة العامه؛ 2. النبوة الخاصة؛ 3. ثبوت الولاية و لزومها؛ 4. اثبات وجود القائم علیه السلام؛ 5. في معنی الغيبة و ذکر بعض الآيات و الأخبار.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10458/3
آغاز: هذه وجيزة شافية مختصرة نافعة في التوحيد و النبوه و الولاية للمذنب العاصي الواقع في بحر الجهالة؛ انجام: ناتمام: بل لابد لمن یقول به نسبة الخلاف بالبین من تقدیم المفضول علی الفاضل ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 7گ (15ر -21ر)، اندازه: 18×23سم [ف: 26 -378]
نور البراهين في بیان أخبار السادة الطاهرين- انیس الفريد لشرح التوحيد
nūr-ul baṣā’ir fī ḥall-i muškilāt-il mašā‘ir = š.-ul mašā‘ir = ḥāšīyat-ul mašā‘ir
اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم، 1175 -1238؟ قمری
ardakānī, ahmad ebn-e mohammad ebrāhīm (1762 - 1823)
وابسته به: المشاعر؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979 -1050ق)
اهداء به: وکیل الدوله چراغعلی خان
مؤلف هنگامی که نزد استاد خود مصطفی العلماء مشاعر صدرای شیرازی را می خوانده است این حاشیه را آغاز کرده و پس از مرگ استاد، بر آن افزوده و آن را گسترده تر ساخته و به نام وکیل الدوله به انجام رسانده است.
آغاز: احمدك اللهم یا مفیض الخير و الجود و جاعل کل وجود و فاعل کل موجود ... فیقول افقر المفتاقين الى الله الحكيم العليم
چاپ: ایران، تهران، 1315ق، با تصحیح و مقابله شیخ محمد باقر قوچانی، سنگی، رقعی، 210ص، به سعی و اهتمام حاج شیخ احمد شیرازی، در هامش المشاعر
[الذريعة 65/14 و 200/6؛ موسوعة مؤلفي الأمامية: 46/4؛ الكرام البرره 76/1]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الذي یطرء العدم و ینافیه الوجود ... و منها المعنى المصدرى الذهني انتهی ما اردنا نقله اذ ظاهر ان ...
نسخه موجود با حاشیه چاپ شده همخوانی دارد ولی متاسفانه ناقص و تا بخشی از مشعر سوم را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله العالي»؛ 7گ (208پ -214پ)، 19 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 35 -362]
آغاز: برابر؛ انجام: و تراکم بلبالی الموجب لتشتت بالی مع عدم مساعدة الزمان و قلة معاونة اهل الدوران و لکن علی الله في کل الامور اتکالی و اليه توجهی في جمیع احوالی فله الحمد اولا و آخرا و ظاهر و باطنا
خط: نسخ زیبا، کا: محمد کاظم فرزند محمد تقی، تا: 1221ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول، مذهب؛ در آغاز نام کاتب محمد کاظم بن محمد تقی یاد و سپس توضیح داده شده که این نسخه را به امر وکیل الدوله چراغعلی خان نوشته، در آخر این نوشته نام احمد بن محمد ابراهیم دیده می شود و ظاهر مندرجات آن سطور آن است که این خاتمه الحاقي انشاء «احمد بن محمد ابراهیم» است و شاید وی به جز مؤلف باشد؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 258ص، 17 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 5 -199]
خط: نستعلیق شکسته، کا: معصوم بن محمد، تا: غره صفر 1221ق؛ مصحح، محشی؛ اندازه: 10×15/5سم [ف: 3 -59]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی اکبر اصفهانی، تا: 10 ذیحجه 1232ق؛ قطع: جیبی [رشت و همدان: ف: -1368]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق [ف: 3 -37]
خط: نسخ، کا: حسینی سبزواری، محمد حسین بن محمد هاشم، تا: 15 ربیع الثاني 1244ق [ف: 3 -85]
آغاز: برابر؛ انجام: و لکن علی الله في جمیع الأمور اتکالی و اليه توجهی في جمیع احوالی فله الحمد اولا ... قد وقع الفراغ من تسوید هذه الحاشيه في شهر صفر المظفر سنه 1246.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 98ص، 15سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -79]
08 شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 40 -ح/349
آغاز: برابر؛ انجام: ولکن علی الله في جمیع الامور اتکالی و اليه توجهی في جمیع احوالی فله الحمد اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا قد وقع الفراغ من تسوید هذه الحاشيه في شهر شوال المكرم من شهور سنه 1263
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1263ق؛ جلد: تیماج، 159گ، 13سطر (5/5×10/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 1 -333]
آغاز: برابر؛ انجام: او في ضمن العدم مطلقاً فهذا اعم فلا منافاه فانظر قد تمت الحاشية علی المشاعر.
خط: نستعلیق، کا: علی بن رجبعلی، تا: چهارشنبه 3 شعبان 1264ق، جا: تهران؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 51گ، 27 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 -1404]
آغاز: برابر؛ انجام: ختم و وصية ... اظهار شیی من الحقايق و الاسرار، الا علی اهلها، کما اوصی به الحكماء الكبار، اولی الا یدی و الابصار. با مدعی مگوئید اسرار عشق و هستی- تا بیخرد بمیرد، در درد خود پرستی و ایضا ...
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: فتح الله بن عبدالوهاب طبیب، تا: 1269ق، به دستور قبله گاهی حضرت وقار؛ تملک: ضیاء لشکر تفرشی دانش 1335ق؛ جلد: مشکی، 102گ، 14سطر (4/5×10/5)، اندازه: 9×15سم [ف: 3 -107]
آغاز: برابر؛ انجام: و اليه توجهی في جمیع احوالی الحمد اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 15 جمادی الثاني 1272ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 6×10/5سم [ف: 16 -472]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله السادس في ن واجب الوجود مرجع کل الأمور الخ یعنی انه تعالی کل الاشياء و له احتمالات ... انتزع من زید عدم الكتابة علی ان یکون ذلك الفقد الواقعي علة
خط: شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از اردکانی با عبارت «منه»؛ 193ص، 14 سطر (5×10/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 3 -245]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیس شیء منها رافعا للاخر فلیس وجود الحادث رافعا بعدمه السابق الذي هو امر واقعی فلا یلزم الخلف ... تامل حق التأمل حتی یظهر لك حقایق ما قلناه ولا تکن من الغافلين
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه» و همین تعلیقات است که اردکانی بعدها در متن حاشیه دوم خویش وارد و آن را تکمیل کرده؛ جلد: تیماج، 35ص، 17 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 5 -198]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف؛ 125ص (1 -125 دفتر)، 22 و 13 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 5 -200]
آغاز: برابر؛ انجام: فلابد من اخذ الوجود موجودا بالغنی.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 33گ (85 -117)، 17سطر (6×11/5)، اندازه: 11×15سم [ف: 4 -1289]
nūr-ul baṣar bi-ḥall-i mas’alat-il jabr wa-l qadar = al- ilāhīya = al-jabr wa-t tafwī = š.-u r.-il jabr wa-t tafwī
قائنی اصفهانی، خلیل بن محمد اشرف، -1136 قمری
qā’enī esfahānī, xalīl ebn-e mohammad ašraf (- 1724)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 27 رمضان 1130ق
مؤلف، رساله ای را که شیخ مفید در تحف العقول آورده و از امام علی نقی هادی علیه السلام دانسته گزارش نموده و در آن مسأله جبر و قدر را به روش فلسفی و کلامی و اخبای حل کرده، با پنج مقدمه کلامی در آغاز.
آغاز: بسمله حمدله صلاة و بعد فیقول العبد المحتاج الى ربه الجليل ابن محمد اشرف محمد خلیل لما وفقنی الله تعالی بفضله العظيم للتأمل في المسئلة الجبر والقدر والمنزلة بین المنزلتين ...
انجام: ثم قال صلی الله علیه و آله اولئك الذين هدیهم الله واولئك هم اولوالالباب و فقنا الله و ایاکم من القول و العمل لما یجب و یرضی و جنبنا و ایاکم معاصیه بمنه و فضله و الحمدلله کثیرا کما هو اهله و صلی الله ...
[الذريعة 364/24 و 284/2 و 84/5 و 285/13؛ معجم التراث الكلامي 437/5 -438]
آغاز: برابر؛ انجام: صفة الفعل لا في صفة الذات
ج 1 -2 کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1020 و 1123ق؛ مهر «محمد هاشم»؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: اصفهانی، 107گ، 17سطر (9×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: 3 -1091]
خط: نسخ، کا: محمّد مؤمن بن عزالدین جزایری، تا: پنج شنبه 27 رمضان 1130 ق؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 9 ش 2-37]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما کنا لنهتدی لولا ان هدانا الله.
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسینی، اسدالله بن علیرضا، تا: چهارشنبه 12 رجب 1134 ق، جا: اصفهان؛ از روی نسخه تصحیح شده مؤلف که استادش بوده با حاشیه «منه مدظله العالي، منه دام ظله، منه مد ظله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 62 ص (62-1)، 17 سطر (8×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 12-2970]
آغاز: برابر؛ انجام: و عدلت عن الاطناب لئلا یحدث الكلاء لاولی الالباب و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: میر عبد الكريم حسینی، تا: 23 شعبان 1192 ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 180 گ، 12 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 3-873]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 212
همان نسخه بالا [نشریه: 4-415]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250 ق؛ جلد: تیماج، 43 گ، 19 سطر (9×15)، اندازه: 16×21 سم [ف: 3-396]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عبد الحسين بن شیخ محمّد امین شراره فتونی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 28 گ، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 8-4842]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ناصر الدين حسینی [نجف آبادی]، تا: 6 رمضان 1330 ق؛ 67 گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: -217]
nur-e Peyqambar va al-e u
این رساله چنان که از نامش پیداست، متضمن احادیثی است که در باب خلقت نور حضرت رسول اکرم و آل او می باشد. مؤلف آن ذکر نشده؛ به نظر می رسد که ناقص باشد.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 275/5
آغاز: بسمله - الحمدلله الذي بعث الانبياء لیبن عدله و نصب الاولياء لیظهر طوله و فضله؛ انجام: هر کس که در مصیبت «زهرا» کند فغان ** البته بیحساب شود داخل جنان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8 گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 2-222]
nūr-ut tawfīq wa kašf-ut tadqīg
قزوینی، محسن بن محمد طاهر، - 1150 قمری
qazvīnī, mohsen ebn-e mohammad tāher (1738-)
تفسیری است بر قرآن کریم؛ بنابر آن چه در مقدمه تفسیر آمده، مؤلف پس از مشاهده تفاسیر گوناگون که هر یک به جنبه ای از جنبه های مختلف قرآن پرداخته بودند، تصمیم گرفته تفسیری تأليف کند که تمام نکات مورد نیاز را بررسی کرده و خالی از نقایص مذکور باشد، به همین جهت تفسیر حاضر را با استفاده از تفاسیر معتبر شیعه که در مقدمه از آن ها نام برده، تأليف کرده است. این تفسیر با 14 مقدمه آغاز شده که 12 مورد آن - با اندکی حذف جهت اختصار - همان است که فیض کاشانی در تفسیر الصافي خود آورده است. در این تفسیر مؤلف ابتدا مباحث کلی درباره سوره قرآنی از قبیل عدد آیات، فضیلت قرائت آن ها و ... را آورده، و سپس با ذکر آیات قرآن، مباحث مختلف درباره آیات را با عناوین «القراءة، اللغه، الاعراب، النزول و المعني» مورد بررسی قرار می دهد. در هیچ یک از منابع موجود، به جز «الذريعه» و «اعیان الشعه» در ذیل آثار مؤلف اشاره ای به آن نشده است.
آغاز: بسمله، الحمدالله الذي لا اله الا هو کان حیا بلاکیف و لم یکن له کان و لا کان لکانه کیف ...
آغاز: بسمله، الحمدالله الواحد القديم الصمد الكريم الذي جعل الاشياء السنه ناطقه بو حدانیته و ادله شاهده بفردانیته ... اما بعد فیقول ... المسمى المدعو بمحسن بن محمد طاهر عفاالله عنهما؛ انجام: ان الله کان علیما بما یصلح امر عباده حکیما فیما فرض علیهم و فیما نههم عنه من عقد النكاح الذي به یحرز الدين و یصان و به یحفظ الاموال و الانساب و غیر ذلك و قوله تع ...
جلد دوم این اثر و از آغاز سوره آل عمران تا آیه 24 از سوره نساء را در بر دارد و ظاهراً کتابت آن ناتمام رها شده؛ خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ مهر: «عبده محمّد علی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 178 گ، 28 و 29 سطر (12/5-23/5×24/5)، اندازه: 21/5×32/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تم تفسیر الجزء الاول من التفسير المسمي بنور التوفيق و کشف التدقيق بعون الواهب التوفيق و یتلوه تفسیر الجزء الثاني منه انشاء الله تعالی ... و صلی الله علی محمّد و آله الطاهرين و الحمدالله اولا و اخرا و باطنا و ظاهرا.
جزء اول از جلد اول که از آغاز تا آیه 142 از سوره بقره را در بردارد؛ خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای منه؛ جلد: تیماج، 270 گ، 28 سطر (13×23/5)، اندازه: 21/5×33/2 سم [رایانه]
آغاز: مقدمه الحاقي: بسمله، الحمدالله الذي لا اله الا هو مالك الملك مجری الفلك ... اما بعد فیقول ... المدعو بعبد الكريم ابن ملا علی محمد ... و لم یکتب جدی رحمه الله في اول جزء الثاني خطبه و دیباچه لذا کتب هذه الدیباچه و علقت لیکون الثاني کالاول و الثالث و من هنا کتب جدی ... و هو بخط الشريف من قوله تعالی سیقول؛ آغاز متن: سیقول السفهاء من الناس ما ولیهم عن قبلتهم التي کانوا علیها؛ انجام: تم تفسیر سوره الحمد و البقره بعون الله و حسن تأييده و استمد منه سبحانه و اطلب منه تعالی الاستعانه لاتمام ما بعدهما ان شاءالله ... و الصلوه و السلام علی من انزله اليه و علی من جعلهم ائمه و الوارثين.
با توجه به آن چه در مقدمه الحاقي نسخه آمده، احتمال دارد که نسخه حاضر توسط مؤلف کتابت شده باشد، نسخه جزء دوم از جلد اول این اثر می باشد که بدون هیچ مقدمه ای از تفسیر آیه 143 سوره بقره شروع شده و تا آخر این سوره را در بردارد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ لازم به ذکر است که یکی از نوادگان مؤلف به نام «عبد الكريم بن علی محمّد» به دلیل آن که نسخه فاقد مقدمه بوده، برای هماهنگی بین مجلدات این اثر، از خود مقدمه ای نوشته و به نسخه الحاق کرده و در آن مقدمه کتابت نسخه را نیز از مؤلف دانسته؛ جلد: تیماج، 272 گ، 28 سطر (12/5×23/5)، اندازه: 21/5×33/5 سم [رایانه]
نور الثقلين - هداية الكونين
nur-uttaqalayn = tafsir-u nur-ittaqalayn
حویزی، عبد علی بن جمعه، ق 12 قمری
hovayzi, "abd-e- "ali ebn-e jom"e (- 18c)
تاریخ تأليف: 16 ذیحجه 1072 ق
تفسیری است روایی مبتنی بر احادیث اهل بیت عَلَیْهِمُ اَلسَّلاَمُ که روایات مربوطه را از کتب معتبره ای نقل کرده است، اما سند روایات را حذف نموده و آیات را هم ذکر نکرده است، لذا شناخت روایات مربوط به هر آیه ای مشکل است و از الفاظ و اعراب و قراءت آیات خودداری کرده است. تنها هدفش از گرد آوری اخبار، تفسیر و توضیح معنی آیه یا فضیلت اهل بیت می باشد. این تفسیر در چهار جلد است: در جلد اول از اول قرآن کریم تا آخر سوره انعام را تفسیر کرده و در جلد دوم از سوره اعراف تا آخر سوره کهف و جلد سوم از اول سوره مریم تا آخر سوره فاطر و جلد چهارم از سوره یس تا آخر قرآن. روایات را از کتاب های معتبری همچون کافی کلینی، تفسیر علی بن ابراهیم قمی، احتجاج طبرسی، عیون الاخبار، علل الشرايع، اکمال الدين، توحید، خصال، من لا یحضره الفقيه، معانی الاخبار، امالی و ثواب الاعمال - همگی از شیخ صدوق - مجمع البيان طبرسی، تهذیب طوسی، تفسیر عیاشی، مناقب و الغيبة از ابن شهر آشوب، نهج البلاغه، عیاشی، مناقب و الغيبة از ابن شهر آشوب، نهج البلاغه، صحیفه سجادیه، اهليلجة و محاسن برقی، مصباح کفعمی و ... گرد آورده است.
آغاز: الحمدلله الذي انزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا و اشهد علیهم امة وسطا قد جعلهم هداة و قمرا منيراً.
چاپ: قم، انتشارات اسماعیلیان، 5 جلد؛ با تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، در 5 جلد، مطبعه علمیه
[الذريعة 365/24؛ ريحانة الادب 357/1 و 124/4؛ کشف الحجب و الاستار 591-592]
شروح و حواشی:
1- تفسیر نور الثقلين (ترجمه)؛ شریف رضوی، محمّد هاشم بن ابی الفضل (- قرن 11)
1- تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10565
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناد الى ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من قرأ سورة الاعراف في کل شهر کان یوم القيامة؛ انجام: لعلی لایشرك معه في الخلافة من لیس له ذلك و لا هو من اهله جلد دوم، از سوره اعراف تا کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با علامت های: «منه رحمه الله»، «ماجد ره»، «منه دام ظله»، «منه مد ظله»، «منه عفی عنه»، با سر لوح مزدوج مذهب، مجدول؛ تملک: یحیی بن محمّد شفیع اصفهانی با مهر «شفیع یحیی في الأخرة محمّد و العترة الطاهرة» (بیضی) در جمادی الثاني 1216 ق؛ مهر: «عبد الوهاب بن محمّد مهدی الموسوي» (بیضی)، «محمّد باقر بن محمّد تقی الموسوي» (بیضی)؛ اهدایی: دکتر حافظ فرمانفرمائیان، دی 1369؛ جلد: تیماج، 391 گ، 27 سطر (9/5×19)، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 20-28]
تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نشریه: 7-555]
آغاز: بسمله في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من ادمن (کذا) قراءة سورة مریم لم یمت حتی یصیب ما یغنیه في نفسه؛ انجام: و اما السابق بالخیرات فعلی و الحسن و الحسين و من قتل من آل محمّد شهيداً. في عیون الاخبار في باب ذکر مجلس.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «محمّد بن صادق الحسيني» (بیضی)، «سلام علی ابراهیم» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 224 گ، 24 سطر، قطع: وزیری بزرگ [ف: 24/2-210]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 736 ص، 33 سطر، اندازه: 25×39/5 سم [ف: 17-355]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ برگ آخر در نیمه شوال 1192 ترمیم شده؛ اندازه: 19/5×25 سم [نسخه پژوهشی: 2-238]
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال: من أدمن قراءة سورة مریم لم یمت حتی یصیبه ما یبتغیه في نفسه؛ انجام: عن ابی حمزة الثمالي عن ابی جعفر عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال ما أحد من هذه الامة جمع القرآن الاوصى محمّد صَلَواتُ اَللَّهِ عَلَیْهِمَا
جلد دوم از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح زیبا، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد به سال 1297؛ با تقریظ اشخاص: 1. علی بن محمّد عاملی، 14 ربیع الاول 1076 ق، 2. عبد الرشيد بن نور الدين شوشتری، پنجم ربیع الاول 1073 ق، 3. عبد الكريم طبسی، سلخ محرم 1073 ق، 4. احمد بن محمّد علی جوهری، غره جمادی الثاني 1074 ق، 5. عبد الله بن احمد طبسی، سال 1075؛ جلد: تیماج، 450 گ، 25 سطر، اندازه: 17×30/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1635]
آغاز: خلاسلیمان عَلَیْهِ اَلسَّلاَم فانه اعطاه منها بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ألا تری یحکی عن بلقیس حین قالت؛ انجام: و من کان کذلك فدواؤه عذاب النار النازل من سمائه أو في جحیمه أو بسیوف أوليائه ...
جلد اول کتاب از آغاز تفسیر فاتحة الكتاب تا آیه 90 سوره اسراء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با نشانی بلاغ؛ جلد: مقوایی، 513 گ، اندازه: 18/5×25 سم [محدث ارموی مخ: 3-1636]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الجزء الاول من نور الثقلين واتفق الفراغ منه علی ید مؤلفه العبد الفقير و الجاني الحقير ... عبد علی ابن جمعة العروسي الحويزي بدارالعلم شیراز ... في المدرسة المباركه عمرها الله بتعمیر بانیها جزیل الاحسان و معدل الفضل و الامتنان الخواجة المعظم و الماجد المكرم محمّد مقیم بن المرحوم المبرود محمّد امین الشهير بالکاشی ... من شعبان المبارك احد شهور السنة الخامسة بعد الستين و الف من هجره سید الاولين و الاخرين
از سوره مبارکه فاتحة الكتاب الى سوره انعام؛ خط: نسخ عالی، کا: عبد علی بن جمعة العروسي الحويزي، تا: شعبان 1065 ق، جا: شیراز؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، محمّد رضا حسینی، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، 542 ص، 27 سطر، اندازه: 16/7×17/5 سم [ف: 1-221]
جلد اول؛ کا: علی بن احمد حسینی، تا: 3 ذیحجه 1065 ق؛ از روی نسخه مصنف [ف: -42]
آغاز: بسمله و به نستعلین. کتاب ثواب الاعمال با سناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم؛ انجام: هذه الامة جمع القران الاوصي محمّد صَلَواتُ الله عَلَیْهِمَا.
خط: نسخ، کا: عبد علی بن جمعه الحويزي (مؤلف)، تا: 1072 ق، جا: شیراز؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن، 1022 گ، 25 سطر (11×16/5)، اندازه: 18/5×23/5 سم [ف: 10-6]
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من أدمن قراءة سورة مریم لم یمت حتی یصیبه ما یبتغیه في نفسه؛ انجام: و رضیت لنفسی منك ما رضیت به لنفسك منی، ثم قال عَزَّ وَ جَلَّ و لکن يؤخرهم الى اجل مسمی ...
خط: نسخ، کا: محمّد طاهر بن حسن علی شیرازی، تا: جمعه 19 جمادی الاول 1073 ق؛ تملک: حسنعلی به تاریخ شنبه 22 رجب 1112؛ 241 گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 5-102]
جلد چهارم؛ خط: نسخ، کا: محمّد قاسم پسر محمّد زمان شیرازی، تا: 1073 ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-921]
آغاز: برابر؛ انجام: لایشرك معه في الخلافة من لیس ذلك له و لا هو من اهله
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: محمّد طاهر بن حسن، تا: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1078 ق؛ دارای دو سرلوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 478 گ، 25 سطر، اندازه: 17×30 سم [ف: 4-460]
از سوره مریم؛ خط: نسخ خوش، کا: شیخ محمّد طاهر بن شیخ حسن علی، تا: 21 ربیع الاول 1080 ق [اوراق عتیق: 1-276]
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابی عبدالله؛ انجام: الى اجل مسمی فاذا جاء اجلهم فان الله کان بعباده بصيراً.
ج 3، محتوای این جلد: از تفسیر سوره مریم تا آخر سوره فاطر؛ خط: نسخ، کا: محمّد بن محمّد امین طالقانی، تا: 28 جمادی الاول 1082 ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ واقف: شیخ محمّد طاهر حویزی، دی 1329؛ جلد: تیماج، 240 گ، 27 سطر، اندازه: 16×30 سم [ف: 11-699]
آغاز: بسمله. في کتاب ثواب الاعمال باسناده الى ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من قرأ سورة الاعراف؛ انجام: و لا یشرك بعباده ربه احد التسليم لعلی لایشرك معه في الخلافه من لیس ذلك له و لا هو من اهله. تم الجزء الثاني. بمنه وجوده.
جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1088 ق؛ مجدول؛ واقف: حاج سیّد محمّد جزائری، رمضان 1309؛ جلد: تیماج، 271 گ،
26 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 1-593]
آغاز: برابر؛ انجام: و رفع بعضکم فوق بعض درجات قال في القدر و المال لیبلو کم ای یختبرکم ان ربك سریع العقاب و انه لغفور رحیم تم الجزء الاول من نور الثقلين
جلد اول کتاب و تا پایان سوره انعام؛ خط: نسخ، کا: محمّد کاظم بن محمّد جعفر قاضی قائنی، تا: 1088 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماجمذهب، 195 گ، 31 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 8-4850]
جزء اول و دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: عبد الرحيم بن نجم الدين موالی صیمکانی، تا: 24 محرم 1088 ق؛ مصحح؛ مهر: «هو الرزاق» (بیضی)؛ 297 گ، 29 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 1-176]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 359
همان نسخه بالا [نشریه: 11-921]
اول قرآن تا آخر انعام؛ خط: نسخ، کا: ابوالولی بن ابوالفضائل سلامی حسینی عریضی اوحدی، تا: چهارشنبه 17 ذیقعده 1089 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ اندازه: 17×24/5 سم [نسخه پژوهشی: 2-238]
جزء 3 و 4؛ خط: نسخ، کا: محمّد رضا طبیب ابن عنایت الله شریف، تا: ربیع الاول 1090 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ اندازه: 17×31/5 سم [نسخه پژوهشی: 2-238]
نیمه اول قرآن؛ بی کا، تا: 1090 ق؛ با دو سرلوح، مجدول؛ 460 گ، قطع: رحلی [ف: -260]
آغاز: برابر
کا: شیخ حر، تا: 1091؛ مولی عبد الرشيد بن نور الدين تستری در حیات مؤلف 1073 بر آن تقریظ نگاشته، همان گونه که امل الآمل بر می آید، وی در زمان حیات شیخ حر در گذشته است [نسخه پژوهشی: 1-165]
آغاز: بسملة ... صادق لهم وعد حتی یبلغ بهم المنزلة التي و عدهم ایاها في بطن القرآن في مجمع البيان روی عن امیر المؤمنين عَلَیْهِ اَلسَّلاَم انه قال في دعائه عَلَیْهِ اَلسَّلاَم اسألك یا کهیعص؛ انجام: و رضیت لنفسی منك ما رضیت به لنفسك منی ثم قال عَزَّ وَ جَلَّ و لکن يؤخرهم الى اجل مسمی فاذا جاء اجلهم فان الله کان بعباده بصیرا.
ج 3، از ابتدای سوره مریم تا پایان فاطر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 4 جمادی الثاني 1093 ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: دکتر محسن اجتهادی، تیر 1357؛ جلد: مقوا، 192 گ، 27 سطر، اندازه: 14/5×24/2 سم [ف: 22-465]
آغاز: برابر؛ انجام: لیس ذلك له و لا هو من اهله.
خط: نسخ، کا: مولانا محمّد هاشم بن محمّد صادق، تا: پایان دهه نخستین صفر 1094 ق؛ مجدول، با دو سرلوح؛ محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری، 410 گ، 29 سطر، اندازه: 18×28/3 سم [ف: 1-572]
نیمه دوم از برائت تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1096 ق؛ کاغذ: ترمه، 233 گ، 23 سطر، اندازه: 18/7×24/8 سم [ف: 1-572]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یشرك بعباده ربه احدا التسليم لعلی لا یشرك معه في الخلاقه من لیس ذلك له و لا هو من اهله.
جلد 1 و 2 - جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1100 ق؛ تملک: محمّد معصوم حسینی دشتکی به تاریخ 1131 قبا مهر «عبده محمّد معصوم الحسيني الدشتكي 1094» (مربع) و «العبد محمّد معصوم بن محمّد ابراهیم بن منصور الحسيني الدشتكي» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 300 گ، 30 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 33/2-92]
آغاز: فلیعلم انی نقلته من غیر ذلك الموضع؛ انجام: الخامسة بعد الستين و الف من هجرة سید الاولين و الآخرين و خيرة رب العالمين من اهل السموات و الارضين صلوات الله علیه و آله اجمعین.
ج 1، از اول کتاب تا آخر تفسیر سوره اعراف؛ خط: نسخ، کا: بهرام بن مسلم، تا: حدود قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 317 گ، 25 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 11-697]
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناده الى ابیعبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من قرا سورة الاعراف في کل شهر کان یوم القيامة من الذين لا خوف علیهم و لا هم یحزنون؛ انجام: لا یشرك معه في الخلافه من لیس ذلك و لا هو من اهله.
ج 2، از تفسیر سوره اعراف تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: خداداد بن حسین شهرکی، تا: حدود قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 294 گ، 24 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 11-698]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 835 ص، 33 سطر، اندازه: 25×35/5 سم [ف: 3-7]
آغاز: بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ و به نستعین في کتاب ثواب الأعمال باسناده علی أبي عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال ان لکل شیء قلباً و ان قلب القرآن یس من قرأها قبل أن ینام؛ انجام: ان حدث بك حدث فمن لنا بعدك و من القائم فینا بأمرك فقال لهم اذا کان غدا هبط نجم من السماء في دار رجل ...
از آغاز سوره یس تا بخش اندکی از آغاز سوره النجم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 111 گ، 25 سطر (12×22)، اندازه: 13×19/5 سم [ف:30-248]
در سه مجلد، جزو 1 و 2 و 3؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمّد طاهر، تا: پنج شنبه 7 محرم 1119 ق [نشریه: 6-353]
جلد چهارم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سر لوح؛ واقف: ابو تراب جیلی، 1246 ق [نشریه: 11-921]
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابیعبد الله قال من ادمن؛ انجام: جمع القران الاوصى محمّد صَلَواتُ اَللَّهُ عَلَیْهِمَا
ج 3 و 4، جلد 3 از سوره مریم تا آخر سوره فاطر را دارد و جلد 4 مشتمل است بر سوره مبارکه یس تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمّد بن نعمت طبسی، تا: 17 ربیع الثاني 1102 ق؛ واقف: نائینی؛ 483 گ، 25 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 4-460]
آغاز: برابر؛ انجام: في تفسیر علی بن ابراهیم قوله و هو الذي جعلکم خلائف الارض و رفع بعضکم فوق بعض درجات قال في القدر و المال لیبلونکم ای نختبرکم فیما اتیکم ان ربك لسریع العقاب و انه لغفور رحیم.
خط: نسخ، کا: محمّد رضا بن عزیز الله تونی، تا: شنبه 18 شوال 1110 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 209 گ، 23 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 34-104]
آغاز: بسمله في کتاب ثواب الاعمال باسناده الي ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من قرأ سورة الاعراف؛ انجام: من لیس ذلك له و لا من هو اهله. تم الجزو الثاني من التفسير المسمى بنور الثقلين في ...
ج 2، از اول سوره اعراف تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: تونی، محمّد رضا بن عزیز الله، تا: سه شنبه 5 ذیحجه 1111 ق؛ واقف: حاج قربان، 1115؛ کاغذ: سپاهانی، 23 سطر (12/5×17)، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 4-1940]
آغاز: ... قال حدثنا ابو جمعة رحمة بن صدقه. قال انی رجل من بنی امیه و کان زندیقا. جعفر بن محمّد عَلَیْهِمَا اَلسَّلاَمُ فقال له قول الله عَزَّ وَ جَلَّ في کتابه المص ای شی اراد بهذا؛ انجام: ثم ادخل فیه رضا احد من الناس کان مشرکا. عن سماعة بن مهران قال سألت ابا عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم ... و لا یشرك بعبادة ربه احدا التسليم لعلی لایشرك معه في الخلافة و من لیس ذلك له و لا هو من اهله.
جزء دوم را دارد؛ خط: نسخ، کا: محمّد بن محمود، تا: 14 صفر 1120 ق؛ جلد: تیماج، 271 گ، 27 سطر، اندازه: 20×34 سم [ف مخ: 5-2242]
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابیعبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال ان لکل شیئ قلبا و ان قلب القرآن یس؛ انجام: ما احد من هذه الامة جمع القرآن الا وصی محمّد صَلَواتُ اَللَّهُ عَلَیْهِمَا.
ج 4، از تفسیر سوره یس تا آخر کتاب؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1132 ق؛ با دو صورت و سواد تقریظی بر این کتاب، نخست از عبد الرشيد ابن نور الدين شوشتری در تاریخ 15 ربیع الاول 1073 ق و دومی از عبد الكريم طبسی در سلخ محرم 1073 ق؛ جلد: میشن، 213 گ، اندازه: 16×23 سم [ف: 11-700]
خط: نسخ، کا: محمّد علی تستری، تا: 27 رجب 1132 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 365 گ، اندازه: 20×29 سم [ف: 1-145]
آغاز: بسمله في ثب باسناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم من ادمن قرأة سورة مریم لم یمت حتی یصیب ما ...
از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: حاجی محمّد بن غلامعلی باغونی، تا: چهارشنبه 17 ذیحجه 1136 ق؛ مصحح؛ در آخر نسخه آمده «نظر فیه افقر اطلبه الى ربه المجيد محمّد مکی بن محمّد بن شمس الدين بن الحسن بن زین الدين من ذرية الشريف ابی عبدالله الشهيد محمّد بن مکی المطلبي العاملي الحاتي الجزيني سنه 1162»؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمّد»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 403 گ، 24 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 3-798]
بندی از آن؛ خط: نستعلیق، کا: حسنی بهبهانی، محمّد علی بن محمّد مؤمن، تا: 1218 ق؛ جلد: تیماج، 2 گ (64 پ-65 ر)، 30 سطر (17×28)، اندازه: 21×33 سم [ف: 16-321]
خط: نسخ، کا: عبد الصانع علوی سبزواری، تا: 1226 ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 756 ص، 20 سطر، اندازه: 20/5×26/5 سم [ف: 17-250]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الجزو الثاني من التفسير المسمى بنور الثقلين في یوم الجمعه الرابع من شهر رمضان المبارك سنه اثنین و ستین بعد المائه بعد الالف و انا العبد الراجي محمّد کریم بن محمّد رحیم الكنرازي ساکن قریه جمال آباد من قراء محال ورامین سنه 1262
سوره مبارکه فاتحة الكتاب الى آخر سوره کهف؛ خط: نسخ خوب، کا: محمّد کریم بن محمّد رحیم کنرازی، تا: رمضان 1262 ق، جا: جمال آباد ورامین؛ مجدول؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا حسینی، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، 998 ص، 33 سطر، اندازه: 16/5×28/5 سم [ف: 1-217]
آغاز: بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ. و به نستعین. في کتاب ثواب
الاعمال. باسناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من ادمن قرائه سوره مریم؛ انجام: و قد اتفق الفراغ من تالیف هذا المجلد الرابع من اجزاء التفسير المسمى بنور الثقلين علی ید مؤلفه الفقير الحقير ... علی بن جمعة الحويزي مولدا و العروسي و الشيرازي مسکنا ... من ذيحجة الحرام شهور السنة الثانية بعد السبعين و الف من هجرة سید الاولين و الاخرين صلواة الله علیه و آله اجمعین
از سوره مریم تا سورة الناس؛ خط: نسخ متوسط، کا: محمّد حسن بن الحاج محمّد علی، تا: شعبان 1262 ق؛ مجدول؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا الحسيني؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 897 ص، 33 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 1-219]
آغاز: في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من ادمن قراءة سورة مریم حتی یصیب؛ انجام: عن ابی جعفر عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال ما احد من هذه الامة جمع القرآن الا وصی محمّد صَلَواتُ اَللَّهُ عَلَیْهِمَا
جلد سوم و چهارم؛ خط: نسخ، کا: محمّد کریم بن محمّد رحیم کزازی، تا: جمادی الاول 1264 ق؛ 330 گ، 31 سطر [ف: -12]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایشرك بعبادة ربه احداً التسليم لعلی لا یشرك معه في الخلافة من لیس ذلك له و لا هو من أهله.
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 محرم 1272 ق؛ 347 گ، 31 سطر [ف: -12]
جزو سوم و چهارم؛ خط: نسخ، کا: مولانا محمّد هاشم بن محمّد صادق، تا: 1365 ق؛ با دو سر لوح، مجدول، صفحه آخر به دستور حسین ملک به خط محمّد علی عبرت در 1365 کامل شده؛ جلد: میشن، 407 گ، 29 سطر، اندازه: 19/2×29/9 سم [ف: 1-572]
آغاز: بسمله في کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابی عبدالله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم قال من ادمن قرائة سورة مریم لم یمت حتی یصیب مایغنیه في نفسه و ماله و ولده و کان في الآخرة من اصحاب عیسی بن مریم عَلَیْهِمَا اَلسَّلاَمُ؛ انجام: لم اکلفك فوق طاعتك ولم احملك من الامانة الا بما اقررت بها علی نفسك ورضیت لنفسی منك ما رضیت به لنفسك منی ثم قال عَزَّ وَ جَلَّ ولکن يؤخرهم الي اجل مسمی فاذا جاء اجلهم فان الله کان بعباده بصیرا
جزء ثالث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 162 گ، 25 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف مخ: 5-2242]
جزء اول و دوم کتاب و تا سوره کهف می باشد؛ خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن نصر الله، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، با نشانی بلاغ، مجدول، با سر لوح؛ تملک: غلامحسین رشتی؛ با یادداشتی به تاریخ 1206 ق؛ جلد: تیماج، 346 گ، 30 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 19-291]
آغاز: فلیعلم انی نقلته من غیر ذلك الموضع لانهما قدس سرهما کثیرا ما ینقلان الحديث؛ انجام: قال سمعت ابا عبد الله عَلَیْهِ اَلسَّلاَم یقول انما مثل السلاح فینا مثل التابوت في بنی اسرائیل ... محمّد بن یحیی عن احمد بن الحسين عن.
بخشی از جزء اول کتاب در تفسیر سوره حمد و سوره بقره تا آیه 250 را در بر دارد، حدود یک برگ از مباحث آغاز کتاب در نسخه افتادکی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 23 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 18×25 سم [ف: 12-547]
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ 336 گ، اندازه: 19×29 سم [نسخه پژوهی: 1-58]
اعراف تا کهف؛ بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ محشی [ف: -42]
nur-ul hadaqa
حسین بن علیرضا
hoseyn ebn-e ‘alī-rezā
مشکلات لغوی و نکات قواعد نحو و صرف را که در پاره ای از آیات و احادیث و شعر و امثال عرب آمده، با روشی مختصر و دقیق در سه «مرحله» و یک «خاتمه» با عناوین «فائدة، فائدة» گرد آورده، و بسیاری از آن ها را طبق دستورات ادب عربی توجیه می نماید: مرحله 1. ذکر بعض اللغات؛ 2. في نبذ من القواعد الصرفية التي غفل عنها کثیر من الناس؛ 3. في نبذ من القواعد النحوية؛ الخاتمة: في بعض الاخبار و الايات التي لم تتفرع علی اصل و قاعدة.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2002/1
آغاز: ان أشرف ماینور به الاحداق و یزین به صدور الاوراق حمد الله الخلاق الرزاق؛ انجام: و أسأل الله أن یجعله نافعاً للحال موجباً لحسن المآل نوراً لاحداق الاحباء و ناراً لاحراق الاعداء
خط: نستعلیق، کا: محمّد باقر بن علی رضا، تا: جمادی الثاني 1296 ق؛ محشی از مؤلف و عبد الحميد و محرر نسخه، مقابله شده در ماه رمضان 1314؛ جلد: تیماج، 138 گ (1 پ-138 پ)، اندازه: 15×22 سم [ف: 6-4]
nūr-u ḥadaqat-il badī' wa nūr-u hadīqat-ir rabī
کفعمی، ابراهیم بن علی، 840-905 قمری
kaf‘amī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (1437-1500)
شرحی است ادبی بر «البديعية» مؤلف که قصیده ای است میمیه و در آن انواع محسنات لفظی و معنوی علم بدیع را بیان کرده است. در خاتمه این شرح خطبه غرایی در مدح سید البريه آمده و در آن اسماء سوره های قرآن را به نحو توریه که از محسنات بدیعی است بیان کرده و سپس قصیده ای به همین روش در مدح آن حضرت سروده است.
[الذريعه 73/3-74 و 366/24]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1295
آغاز: الحمد لله الذي شید بنیان صرح البيان ببنیان التبيان و جعله الوستقطف لثمراث الافنان من شجرات القرآن. آغاز بدیعیه: ان جئت سلمی فسل من في خیامهم ** و من سکن منسکا عن دمیتی و دمی
نسخه اصل: کتابخانه طوپقای سرا – استانبول 1482؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: احمد بن حاج مصطفی اسکداری، تا: 2 ذیقعده 1132 ق؛ مجدول، دارای سر لوح؛ 677 ص [عکسی ف: 4-118]
nur-ol hadīqat = qorrat-ol ‘oyūn
سلامی خنجی، قرن 11 قمری
salami xunji (-17 c)
محل تأليف: دکن
مؤلف در هنگام تأليفبيش از 35 سال داشته است.
[فهرستواره منزوی 1051/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1038/3-ف
نسخه اصل: بادلیان 4 Hyde (1292)؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میر علی خنجی، تا: با تاریخ 1044 ق (فیلمها ف: 1-560]
nur-ol hadīqat le-ahl-el haqīqa = mn.-e hadīqat-ol =-ye sanā’ī
وابسته به: حديقة الحقيقة و شريعة الطريقة = فخری نامه سنایی، مجدود بن آدم (473-525 ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/125
آغاز: ... نکند هر کی باشد اهل نظر؛ انجام: باد بر مصطفی درود و سلام ** ابد الدهر صد هزاران عام
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه نیمه ربیع الثاني 721 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 15 ص (539-553)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-96]
nūr-e hazrat-e rasūl va velādat-e ān jenāb
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3456
آغاز: اساویا سمینا و نرجسا و نسرینا و بنفسجا منثورا فکانما النرجس مجتهداً طاب له القيام في الظلام؛ انجام: و هو سیدی و نور عینی - و هو سید قریش
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی، 90 گ، 12 سطر (6/5×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 5-1660]
nur-ul haqiqa
اولیاء، حسین بن اسماعیل، 1303-1350 قمری
owliya', hoseyn ebn-e esma'il (1886-1932)
رساله مختصری است در اذکار مستحبه و تعقیبات نماز های روزانه و آداب نماز شب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7298
آغاز: الحمدلله الذي جعل الصلوۃ معراج المؤمينن؛ انجام: برای عمل کردن.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: اولیاء، حسین بن اسماعیل، اردیبهشت 1329، 24 گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 6-300]
nur-ul haqiqa wa nur-ul hadiqa
عاملی، حسین بن عبد الصمد، 918-984 قمری
āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513-1577)
گفته های کوتاه فلاسفه و عرفا و شعراء بزرگ و بعضی از روایات و آیات راجع به آن چه که باید علما و دانشمندان دارا باشند، در بیست و دو «باب»: 1. العقل؛ 2. العلم؛ 3. الكتابة؛ 4. الالغاز؛ 5. الدنيا؛ 6. ادب النفس؛ 7. الكلام و الصمت؛ 8. الصدق و الكذب؛ 9. کتمان السر؛ 10. الاستشارة؛ 11. الكبر و العجب؛ 12. الحلم و الغضب؛ 13. الصبر و الجزع؛ 14. السخاء و الشح؛ 15. حسن الخلق؛ 16. الحياء؛ 17. المصاحبة و الصدقاء؛ 18. المزاح و الضحك؛ 19. الحسد و المنافسة؛ 20. الطيرة؛ 21. الامل، 22. الموت.
آغاز: الحمدلله الذي خلق العقل بکمال قدرته، و جعله مستعداً لعلم ما تتکمل به النفس الناطقة بلطیف حکمته
چاپ: ایران، قم، محقق: محمّد جواد الحسيني الجلالي، مطبعة مهر، 320 ص، م 30 ص + 4 صنماذج، ف 25 ص، 1403 ق.
[الذريعه 367/24؛ ريحانة الادب 9/4-126؛ بروکلمان، ذیل 6/2-575]
آغاز: برابر؛ انجام: مع علمی بانی لم اصل الى مثل هذا التأليف الا بمعونة عزیز اللطيف، فرغ من مشقة مشقه مؤلفه فقیر رحمة ربه الغني حسین بن عبد الصمد الحارثي ...
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3820 (اربری، فهرست خطی عربی 21/4)؛ خط: تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 3 رمضان 945 ق؛ مصحح؛ قبل و بعد از کتاب یاداشت های منظوم و منثوری به خط تقی الدين بن علاء الدين ... عبد الصمد از احفاد مؤلف و غیر او نوشته شده است؛ 94 گ، 21 سطر [عکسی ف: 2-433]
آغاز: و أما الغريزي و نعنی به ما سماه الحكماء عقلا بالملكة و جعله الشارع مناط التكليف؛ انجام: بل المراد انه اذا صدر ما یغضب أوقع الحلم علی احد الوجوه التي ...
خط: نسخ، کا: عین علی بن طهماسب ملا رجانی، تا: جمادی الثاني 1059 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام (نسخه ای که این نسخه از روی آن نوشته شده است افتاده داشت لذا مقداری از آغاز کتاب و باب هفدهم و مقداری از آخر کتاب نوشته نیست)؛ 59 گ (6 پ-64 ر)، 21 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 1-410]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه آخر رمضان 1106 ق؛ مصحح؛ اهدایی: حسن بن ابو الحسن نصیری اصفهانی، 1324 ش؛ 52 گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-650]
خط: نسخ، کا: حبیب الدين ابو یعقوب محمّد بن علی اصغر جرفادقانی، تا: 4 محرم 1281 ق؛ 44 گ (1 پ -44 ر)، اندازه: 18×22 سم [ف: 2-366]
nur-ud dilala fi-l jabr wa-l muqabila
متطبب خلاطی، عبد العزيز بن عبد الجبار، 587-680 قمری
motatabbe xelati, 'abd-ol-'aziz ebn-e 'abd-ol-jabbar (1192-1282)
به نام: صدر وزیرابی المجاهد احمد بن عبد الكريم
مؤلف می گوید که اگر خدا بخواهد «کتاب الدلالة في علم الجبر و المقابله» را تمام می کنم و آن پنجاه و اند کراس است با برهان و مسائل جبری هم به بیست و پنج می رسد چنان که استاد شرف الدين طوسی یاد کرده جز این که مسأله های فرعی را نیاورده است و من این رساله را «نور الدلالة في الجبر و المقابلة» نامیده ام (دیباچه). عنوان ها فصل است و اصل و شش مسأله مفرد و مقترن جبری در آن آمده با حل چند مسأله و چند قاعده.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4409/1
آغاز: بسمله و ثقتی بالله. حمد له ... هذه رسالة ارتجلها ... والدی و مخدومی فخر الملة و الدين عبد العزيز بن عبد الجبار المتطبب الخلاطي طاب الله ثراه في علم الجبر و المقابلة (پیدا است که آغاز دیباچه از پسر مؤلف است)؛ انجام: فان في اثار المسائل لیس الازيادة السواد و كثرة الاوراق و عند هذا نختم الكتاب و نحمد الله تعالی علی التوفيق و نصلی علی محمّد و اله الطاهرين (تم الكتاب في ثانی عشر جمادی الآخر سنة خمس و تسعین و ستمائة)
خط: نسخ، بی کا، تا: 695 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 64 گ (1-64)، 17 سطر (6×12)، اندازه: 8×15 سم [ف: 13-3369]
nūr-ud dīn
حکیم، عبد القادر بن محمّد، ق 7 قمری
hakim, abd-ol-qader ebn-e mohammad (-13 c)
رساله ای است مختصر در باب تصوف و مراحل سیر و سلوك الي الله
[فهرستواره منزوی 1051/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 278
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين. الرحمن الرحيم. مالك یوم الدين؛ انجام: لنبلونهم ایهم احسن عملاً. آفرینش نثار فریق تواند ** بر مچین چون خسان ز راه نثار و عصمنا الله تعالی بلطفه.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1067 ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: سمرقندی، 26 گ، اندازه: 13×18 سم [ف: 1-251]
nūr-or raml
نیشابوری، لطف الله بن عبد الملك، - 816؟ قمری
neyšābūrī, lotf-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-malek (1414-)
مؤلف پس از تأليف کتاب «خلاصة البحرين» خود که مشتمل بر اکثر قواعد این علم بوده به درخواست برخی دوستان کتاب حاضر را به طور مفصل با استعانت از ارواح اساتیدش ملازین العابدين بن قاسم اصفهانی و عبد الغني حافظ شیرازی نگاشته و آن را در یک «مقدمه» مشتمل بر سه «فائده» و «مقاله» و «خاتمه» تنظیم نموده است.
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 62/1
آغاز: شکر و سپاسبی حد و قیاس آفریدگاری را جل جلاله که نقطه ضعیف را مبدا چندین شکل مختلف گردانید؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1222 ق؛ 96 گ (1 پ-96 پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-65]
nur-or raml
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11526
آغاز: بسمله. شکر و سپاس بیحد و قیاس آفریدگاری را؛ انجام: یدل علی حسن العاقبت
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -590]
nowras
منشآت یا نامه ها به: نصیرای همدانی نصیر، شیخ محمّد خاتون و خواستن عینک، به محمّد حسین چلبی، به مظفر حسین کاشی، به ملا محمود گیلانی، به میر معین به درخواست آب، رقعه صایبا در منع شراب، نامه میر داماد به عبدالله شوشتری، نامه میر محمّد باقر (گویا داماد) به مولا مصطفی، نامه ملا عبد الباقي تبریزی به میرزا ابراهیم همدانی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2182/7
آغاز: سرود سرایان عشرتکد(ه) قال که بنورس سرابستان حال کار کام؛ انجام: آن جناب را روی این مخلص گرداناد، بالنبی و آله الامجاد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، 8 گ (23 پ-30پ)، 23 سطر، اندازه: 13×24 سم [ف: 5-443]
nur-e sate' = t.-ye bedayat-ol hedaya = s.-e bedayat-ol hedaya
کشمیری، محمّد مراد بن محمّد صادق، ق 11 قمری
kesmiri, mohammad morad ebn-e mohammad sadeq (-17 c)
وابسته به: بداية الهداية؛ حر عاملی، محمّد بن حسن (1033-1104 ق)
تاریخ تأليف: رجب 1098 ق
ترجمه و شرحی است بر کتاب «بداية الهدايه» استادش شیخ حر عاملی. نامبرده را بر این تأليف، دو شرح است: یکی مبسوط استدلالی به نام «دلیل قاطع» که به امر استاد آن را نگاشته و دیگری ترجمه و شرح مختصر توضیحی و بعضاً استدلالی که به درخواست برخی از مؤمنان و برای استفاده عموم،
قبل از اتمام شرح مبسوط به نوشتن آن پرداخته و در رجب 1098 ق به پایان رسانده است. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله، ابتدا می کنم به نام خدای رحمت کننده در دنیا مؤمنان و کافران را.
انجام: و حمد از برای خداست که تربیت کننده عالم هاست و رحمت باد بر محمّد و آل او که پاک اند ...
[الذريعة 83/4]
کا: عبد الله زاهد، تا: شوال 1098 ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 176 گ، 16 سطر (7/5×13)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 8-143]
آغاز: و چنین است (و سمیتها بداية الهداية ...) و نامیدم آن را بداية الهداية و امیدوارم که نفع یا بد باین مبتدی و متوسط و منتهی (برابر با س 1 ص 3 چاپی متن) ... (و الله الموفق. مقدمة. یجب علی المكلف الاقرار بوجود الله سبحانه) و خداست توفیق دهنده. این مقدمه ایست. واجبست بر عاقل و بالغ اقرار بوجود خدای منزه (و وحدانیته ... و تنزهه عن النقص) و بیگانگی خدا ... و پاکیزه بودن او از کمی (س 7 ص 3)؛ انجام: (... تمت الرسالة الموسومة بداية الهداية في اوائل ذی القعدة سنة 1091) (الف و ثمان و تسعین من الهجرة - چاپی) ... تمام شد رساله که نامیده شده «بداية الهداية» در اوایل ذیقعده سنه هزار و نود و یک. تا اینجا ترجمه کلام حضرت شیخ بزرگوار عالی مقدار است سلمه الله. تمام شد این ترجمه در ماه مبارک رجب سنه هزار و نود هشت. التماس دعا دارم از مؤمنين و مؤمنات که نگاه کنند در این ترجمه اگر غلطی یا تفاوتی در ترجمه شده باشد قلم عفو بر آن کشند و در اوقات صلوات و زیارات و دعوات فقیر را یاد کنند و بسبب تقصیر این حقیر در این اوقات فراموش نکنند. حرره محمّد الشهير بمراد الكشميري. هت. (کاتب الحروف محمّد جعفر پرسپوری سنه 1100).
خط: نسخ، کا: پرسپوری، محمّد جعفر، تا: 1100 ق؛ افتادگی: در میان برگ های 1 و 2 به اندازه ترجمه س 9 ص 3 متن در چاپی تا س 5 ص 4 آن نیست و گویا یک برگی کم است، نزدیک یک صفحه ترجمه آغاز متن در نسخه ما نیست با دیباچه مترجم چنین است؛ 186 گ، 14 سطر (8×13/5)، اندازه: 11×19 سم [ف: 5-1593]
آغاز و انجام: برابر؛ در اوایل ذی قعده سنه 1091.
از ابتدای مقدمه تا پایان دیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 284 گ، 15 سطر، اندازه: 15×22 سم [اهدائی رهبر: 3-788] و [ف: 20-587]
آغاز: و چون این شرح که مسمی بنور ساطع است اخصر بود و فایده اش به عوام اتم بنابراین مشغول به اتمام گردیده بعد از فراغ این شرح بعون الهي جل شأنه متوجه اتمام دلیل قاطع خواهد شد؛ انجام: و در اوقات دعوات فقیر را یاد نمایند حرره محمّد الشهير
بمراد کشمیری غفر الله ذنوبه و ستر عیوبه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 192 گ، 14 سطر، اندازه: 12×17/8 سم [ف: 5-739]
آغاز: بشرح دیگر بر همین رساله نموده بود بر وجهی که متضمن باشد دلائل مسائل؛ انجام: اگر غلطی یا تفاوتی در ترجمه شده باشد قلم عفو بر آن کشند و در اوقات صلوات و زیارات و دعوات فقیر را یاد کنند و سبب تقصیر این حقیر اوقات فراموش نکنند
خط: نسخ، کا: محمّد فصیح بن محمّد جعفر حسنی طالقانی، تا: 1107 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 15 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×20 سم [ف: 3-1295]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمّد رضا حسینی اخلومدی بن میر نظام الدين بن افضل حسین موغنی، تا: 5 رجب 1108 ق؛ جلد: تیماج، 205 گ، 12 سطر، اندازه: 12×18 سم [میراث اسلامی: دفتر دهم-758]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1566 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-393]
آغاز: برابر؛ انجام: اصلاح و عفو کنند و السلام علی سیدنا محمّد و آله اجمعین و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: محمّد تقی، تا: 1109 ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، صلوات. اما بعد فیقول الفقير الى الله الغني محمدّ بن الحسن الحر العاملي؛ انجام: بسبب تقصیر این حقیر در این اوقات فراموش نکنند ...
تذکر: در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1115 ق؛ اهدایی: استاد محمّد حمامی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 137 گ، 15 سطر (10×14)، اندازه: 14×18 سم [ف: 3-871]
آغاز: بعد از آن که این بی بضاعت به امر مؤلف؛ انجام: در این اوقات فراموش نکنند ... سنه 1115
خط: نسخ، کا: علی بن محمّد علی، تا: 1115 ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برطرف شود بیرون آمدن خون پیش از ده روز باین روشن که داخل می کند
خط: نسخ، کا: حیدر بن علی، تا: شوال 1115 ق؛ افتادگی: آغاز؛ قبل از کتاب یادگاری سیّد مهدی میر واعظ کشمیری به تاریخ 1402؛ 265 گ، 14 سطر، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 19-74]
آغاز: برابر؛ انجام: تا اینجا ترجمه کلام حضرت شیخ بزرگوار عالی مقدار است سلمه الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 محرم 1119 ق؛ تملک: محمّد صالح بن محمّد رضا بن محمّد حسین بن ملاشاه محمّد تبریزی بتاریخ 19 شعبان 1195 با مهر «فمن یعمل عملا صالحاً» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 119 گ، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-252]
آغاز: برابر؛ انجام: که نگاه کنند در این ترجمه اگر تفاوت در ترجمه بعمل آمده باشد قلم عفو بر آن کشند و در اوقات صلوات و زیارات و دعوات فقیر را یاد کنند
خط: متن نسخ و شرح نستعلیق، کا: نور الدى (کذا) محمّد زواره، تا: 1123 ق؛ محشی؛ واقف: ملا نصرت، ربیع الاول 1133؛ جلد: تیماج، 297 گ، 11 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-675]
آغاز: برابر؛ انجام: تا اینجا ترجمه کلام حضرت شیخ بزرگوار عالیمقدار است سلمه الله تعالی تمام شد این ترجمه ...
خط: نسخ، کا: عبد الواحد بن عبدالله قاری، تا: سه شنبه 12 ذیحجه 1125 ق؛ 307 گ، 13 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1638]
آغاز: برابر؛ انجام: قد ذکرت في هذه الرسالة المنصوصات من الواجبات و المحرمات و شیئا یسیرا من المندوبات و المكروهات و المباحات.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمّد سامع بن محمّد نصیر، تا: 22 ربیع الثاني 1152 ق؛ اهدایی: شیخ محمّد جواد علمیه؛ جلد: مقوایی، 176 گ، 17 سطر (5/6×14)، اندازه: 12×21 سم [ف: 2-809]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شاه کرم بن رضا قلی، تا: جمعه 20 جمادی الثاني 1178 ق؛ از روی نسخه محمّد شفیع انصاری استنساخ شده؛ واقف: ملا یعقوب، آبان 1366؛ جلد: گالینگور، 178 گ، 19-21 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 21-1621]
آغاز: واجبات است بعد از آن که این بی بضاعت بأمر مؤلف رساله اعن استادی الاعلم فالاعلم؛ انجام: اگر غلطی یا تفاوتی در ترجمه باشد قلم عفو بر آن کشند و در اوقات صلوات و زیارات و دعوات فقیر را یاد کنند
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز؛ 190 گ، 15 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: -52]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 204 گ، 14 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1639]
آغاز: ارتمس ارتماسة واحدة اجزأه و سقط الترتيب پس اگر فرو
رود در آب یک بار بس است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 شوال 1214 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 302 گ، 11 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [اهدائی رهبر: 3-789] و [ف: 21-1622]
خط: نسخ، کا: محمّد بن محمّد مؤمن، تا: غروب پنجشنبه دهه دوم ماه 1215 ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 188 گ، 15 سطر [ف: 16-328]
آغاز: برابر، انجام: و نه سجده کردن بر ... زیرا که در احادیث منع واقع شده است از هر دو تا
تا آخر کتاب حج است؛ خط: نستعلیق، کا: حسین میرزا حسینی هندی لکنهوئی، تا: پنج شنبه 19 رجب 1252 ق، جا: منزل محسن پنجابی؛ 80 گ، 17 سطر، اندازه: 16×24 سم [مؤيد: 3-190]
آغاز: جانب راست شستن و واجب است؛ انجام: و بیان عاقله واجب است ... صَلِّیَ اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه سنه 1259
خط: نسخ، کا: عبدالله، تا: 1259 ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد کتاب الحج و بعد از این است الجهاد به جهت عدیم الفرستي به همین جا اختتام نمودیم ... ان الله لا یضیع اجر المحسنين
از ابتدای کتاب تا انتهای حج؛ خط: نستعلیق، کا: محسن پنجابی، تا: 19 رجب 1292 ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: 80 گ، 19 سطر، اندازه: 15×24 سم [اهدائی رهبر: 3-288]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «جعفر بن ریحان الله الموسوي» (بیضوی)، «یا اسد الله» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 299 گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 12-9]
آغاز: کسی که حد برو واجب شده باشد یا کفیل او شدن جایز نیست و اقامت حق بر کسی سوای امام اصل یا نایب اصل او
خط: نستعلیق، کا: محمّد کاظم بن محمّد بیک، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 137 گ، 16 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 8-4848]
آغاز: مجتهدین با غیر مذکوره در کتب ایشان با مسائلی که مذکور است در کتب ایشان خلاف آن
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی بن ویس قلی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه کهنه است و شاید نسخه اصل باشد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 134 ص، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1-553]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 17 سطر (7×14/5)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 2-359]
an-nūr-os sāte fe-l kalamat-el mobāraka va-l qawl-el jāme
موسوی، ابو المكارم محمّد، ق 14 قمری
mūsavī, ab-ol-makārem mohammad (-20 c)
در ستایش و دعا و تهنیت عید پنجاهمین سال سلطنت ناصر الدين شاه به عربی و فارسی ساخته و یک دیباچه و چند بند در آن گذارده است. تاریخ 3 صفر 1307 ق و 17 ذیقعده 1312 ق دارد و از اسپهبد علاءالدوله در آن یاد شده است. نام کتاب و مؤلف و تاریخ و شاه در آن دیده می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4593
آغاز: بسمله. الحمدلله مالك الملك يؤتي الملك من یشاء؛ انجام: فاجعل اکبر همتی في نصر دینك.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 10 گ، 19 سطر (10×18)، اندازه: 16×25 سم [ف: 14-3523]
an-nūr-us sāți' wa-s sirr-ul qāti
خلوتی، محمّد، ق 12 قمری
xalvatī, mohammad (-18 c)
رساله ای است در علم اوفاق و شامل یک «مقدمه» و هفت «باب» و یک «خاتمه» و هر باب دارای چند «فصل»: المقدمة: في معرفة شروط الأوفقا؛ باب 1. في الوفق المثلث؛ 2. في الوفق المربع؛ 3. في الوفق المخمس؛ 4. في الوفق المسدس؛ 5. في الوفق المخمس؛ 6. في الوفق المثمن؛ 7. في الوفق المتسع: الخاتمة: في طبائع الحروف. یاد آوری می شود در معجم المؤلفين نام مؤلف، محمّد خلوتی، مؤلف «الأنوار اللائحة» در علم اوفاق آمده است.
آغاز: الحمدلله الموفق من اختاره من عباده لتعلم العلوم العقلية و النقلية ... و بعد فیقول العبد المفتقر للطف ربه ...
انجام: عن النبي صَلِّیَ اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم، علم علمنیه الله و أمرني بتبلیغه، و علم علمنیه و أمرني بکتمانه، و علم علمنیه و أمرني أن أسر به ... و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
[معجم المؤلفين 161/12]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11863/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مغربی، کا: علی فرزند علی فرزند محمّد، مغربی، تا: 15 جمادی الثاني 1281 ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 23 گ (1-23)، 27 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 30-126]
an-nur-us sāfir ‘an axbār-il qarn-il ‘āšir
عیدروسی، عبد القادر بن عبد الله، 978-1038 قمری
aydarūsī, ‘abd-ol-qāder ebn-e ‘abd-ol-lāh (1571-1629)
تاریخ تأليف: جمعه 12 ربیع الثاني 1012 ق
حالات علما، صلحا، فضلا، ادبا، ملوک و شخصیت های معروف کشورهای مصر، شام، حجاز، یمن، روم و هند که بر اساس تاریخ وفات آنان به ترتیب از 901 تا سال 1000 ق و همچنین برخی حوادث و حکایات شگفت آور در این کتاب آمده است. مؤلف در آغاز می نویسد: «فهذا انموذج لطیف و عنوان شریف ذکرت فیه من ظفرت بتاریخ وفاته ممن مات في اول هذا القرن الذي اوله سنة احدی و تسعمائة ختم بالحسنی من سائر العلماء و الصلحاء و الفضلاء و الادباء و الملوك و الاعيان، مصریا کان او شامیا، حجازیان کان او یمنیا، رومیا او هندیا، مشرفیا او مغربیا، و ضممت الى ذلك ذکر بعض الحوادث و الماجريات و الحكايات العجيبة و الملح الغربية ... و سمیته النور السافر عن اخبار القرن العاشر و لنذکر قبل الشروع في المقصود نبذة شريفة من اوصاف سیّد المرسلين».
آغاز: الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین و لا عدوان الا علی الظالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمّد المرسلين ... و بعد فهذا ...
چاپ: بغداد، مطبعة افرات، تصحیح محمّد رشید افندی صغار، 1361 ق؛ بیروت دارالکتب العلمية، 1405 ق
[بروکلمان 419/2؛ آربری 154؛ مخطوطات المصورة، کویت، 408/1]
آغاز: لا اسمع فیه روز (کذا) اهل العتد ** فالعاذل لم یزل ضجیع الجسد؛ انجام: و الفضل راجع منهم اليهم رضی الله عنهم و جعلنا بنعت التوفيق منهم و الحمدلله وحده و الصلاة و السلام علی من لا نبی بعده.
نیمه دوم کتاب و ادامه نسخه 24564 است؛ خط: نسخ، کا: احمد طرینی دمیاطی، تا: شنبه 7 شوال 1093 ق، جا: مکه مکرمه حرم؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 108 گ، 13 سطر، اندازه: 16×24 سم [اهدائی رهبر: 8-342] و [ف: 27-267]
آغاز: برابر؛ انجام: اهوی رشا ذابت علیه کبدی ** في الحب له حياة روحی الجسدي
نیمه اول کتاب است و ادامه آن به شماره 22107 آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 101 گ، 13 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [اهدایی رهبر: 8-341] و [ف: 27-266]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: گالینگور، 216 گ، 17 سطر (10×21/5)، اندازه: 20×31 سم [ف: 15-4196]
nūr-os sabīl = sobol-ol hodā
حائری، علیرضا، ق 14 قمری
hā’erī,‘alī rezā (-20 c)
تاریخ تأليف: سلخ صفر 1338 ق
رساله مختصری است در عقاید شیعی، در توحید و نبوت و با 11 «مقدمه» در آغاز.
آغاز: بعد الحمد و الثناء علی مستحقهما مقدمه اولی آن چه در این اوراق نوشته می شود از اثبات مبدأ واجب با ثبوت خاصه از مستقلات عقلیه بحث می شود نه از موجبات نقل.
انجام: که اگر غلطی خطا در این رساله یافت شود به اعلام آن رهین امتنانم فرمایند و الحمدلله اولاً و آخراً.
آغاز و انجام: برابر
شامل توحید و نبوت است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 77 گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 1-103]
آغاز: مرده تفصیلی است و بسیاری از معرفت ها می شود که نسبت به معرفت جلیله اجمالی است ولی نسبت به معرفت خفیه تفصیلی است؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن حاجی ملا فرج الله یزدی، تا: سلخ صفر 1338 ق؛ 74 گ، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 5-2906]
آغاز: برابر؛ انجام: بلی طبقه علیا را عقل حاکم است بخلاف سایر اصناف که قاصر و عاجز باشند کما این که در مقدمه رابعه بیانش نمودیم و این جواب آخر سیال و سیار است در مسائل ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 80 ص، 12 سطر (7×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 47/1-185]
nowras-e čaman
عذاری، محمّد مسیح، ق 11 قمری
azārī, mohammad masīh (-17 c)
به درخواست: عوض بیگ
تاریخ تأليف: 1064 ق؛ محل تأليف: لار
مؤلف به مدت دو سال در خدمت میرزا محمّد هادی بوده است که به سال 1063 ق بنا به عللی آن کار را رها کرده و به سال 1064 ق در طریق سفر هندوستان به لار رسیده است و به درخواست عوض بیگ منشآت خود را جهت مبتدیان در کتاب حاضر گرد آورده و آن را در پنج «باب» مرتب کرده است: 1. در آن چه محرران باید از رسوم و آداب این فن بدانند؛ 2. در معرفت مراتب خطا و عرایض پادشاهان و وزراء و خوانین و علما؛ 3.
احوال زمان و امائل و اقران به انواع مکاتبات و خاطبات؛ 4. در شکایت زمانه و اهل زمان و تهانی و تعازی؛ 5. در چند امثله و تعلیقه و فتح نامه و مکاتیب.
آغاز: بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ** نورس بستان خدای کریم
[نسخه های منزوی 2123/3 بدون نام مؤلف]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست دانشگاه اصفهان ص 334 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072 ق؛ دارای سر لوح، مجدول؛ 144 گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 2-181]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: 29 گ، 21 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 2-334]
نورس خیال - به فهرست تحفة العراقين
nowras-e xīyāl = dībāče-ye nowras = xotbe-ye nowras
ظهوری ترشیزی، نورالدین محمّد، -1026؟ قمری
zohuri toršīzī, nūr-od-dīn mohammad (1617-)
یکی از سه دیباچه نثری است که ظهوی ترشیزی نورالدین محمّد ساخته است. ظهوری در این نوشته برای ممدوح خود ابراهیم عادلشاه نه صفت ممتاز یاد می کند و می گوید در هفت اقلیم با آن صفت ممتاز و یگانه است. ظهوری در این نوشته از ملک قمی به خوبی یاد کند و خود را فرع او و در نوشتن گلزار ابراهیم انباز او خوانده (شاید در این نیز مانند نورس مقابله ای داشته اند). عبارت ظهوری چنین است: «لله الحمد که به یمن تعلیماتش پیرانه سر به ترقیات جوانی می نازم و با شهسواران عرصه این فن عنان بر عنان می تازم ... که آفتاب تربیتش پرتو عاطفت انداخته خفائی را ظهوری ساخته و در نخل پیرایی چمن آرایی گلزار ابراهیم انباز ملک الكلام قمی است که بی عدیل و انباز است و فرعش زانو بر زانوی اصل و شجرش دوش بر دوش اعجاز».
آغاز: سرود سرایان عشرتگه قال که بنورس سرا بستان حال کارو کام زمان ساختند بشهد ثنای صانعی عذب البيانند ... اما بعد مژده شنیدن را بگوش سخن شهنشاه سخنور نکته پرور نغمه پرداز ترانه طراز عرش طارم افلاک خیم کیوان همم بر جیس شیم مریخ حشم خورشید علم ناهید نغم عطارد رقم قمر خدم خلیل نوال یوسف جمال داود الحان سلیمان مکان عدل افزای ظلم کاه ابراهیم عادلشاه.
انجام: هم بوفق مدعایش رسم و قانون جهان ** زین دعا ها بر اجابت منت بسیار باشد
چاپ: هند، کانبور، 1924 م، سنگی، وزیری، 20 ص (سه نثر ظهوری: صص 1-20)؛ هند، کانبور، مطبع نظامی، 1275 ق، سنگی، وزیری بزرگ، به سعی و اهتمام محمّد عبد الرحمن بن حاجی محمّد روشن خان (سه نثر ظهوری صص 32-46)
[الذريعة 657/9 و 215/18 و 368/24؛ تذكرة میخانه مصحح گلچین معانی ص 363-364 و حواشی مصحح بر آن صفحه 364-366 به نقل از مآثر رحیمی 393/3-398؛ نسخه های منزوی 3647/5 و 3599/5؛ مشترک پاکستان 77/5-81 و 73/5-77؛ دنا، ج 10، ص 850-852 (52 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: شش آوازه می گوید: رهاوی و بزرگ آمد هم آواز ** ازین هر دو برون آرند شهناز
در فهرست با عنوان «موسیقی» و ناشناس آمده، استادان موسیقی که در این رساله (ص 797) از آن ها یاد شده است: شمس الدين محمّد، کمال مرزبان، ابراهیم مشفق، استاد سیف الدين، استاد علی عودی، استاد رباعی، استاد تن پرور، استاد حسن عودی، کمال الدين عبد القادر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6 ص (792-797)، سطور چلیپا (14/5×25)، اندازه: 18×27 سم [ف: 9-1420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 4 گ (168 ر-171 پ)، اندازه: 15/2×24/4 سم [ف: 8-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ دارای دو مجلس مینیاتور «نگاره» زیبا و ارزشمند به سبک هرات، با سر لوح زیبای مذهب، مذهب، مصحح، مجدول؛ 14 گ (1 پ-14 ر)، 12 سطر، اندازه: 6×12/5 سم [ف: 37-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 6 گ (53 ر-58 پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8-608]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 9 ص (541-549)، سطور چلیپا (17/5×33)، اندازه: 18/5×34 سم [ف: 9-1202]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 14-312]
آغاز و انجام: برابر
دیباجه؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5 ص (208-212)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-210]
آغاز: برابر؛ انجام: گوهر دارایی و فرمان فرمایی به کف نیارند تفوق پادشاهان به هم به مهربانی.
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمّد یوسف 1157» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ (1 پ-4 پ)، سطور چلیپا (8×15/6)، اندازه: 11/9×22/7 سم [ف: 29/2-596]
انجام: برابر
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخقرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 3 گ (119 پ-112 ر)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2-735]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه [ف: 9-67]
آغاز: برابر؛ انجام: هم بوفق مدعایش رسم قانون جهان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 3 گ (24 پ-26 پ)، 25 سطر، اندازه: 23/1×37/7 سم [ف: 7-225]
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 18 گ (279-296 پ)، اندازه: 18×26 سم [ف: 4-464]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دومقرن 11؛ جلد: چرمی مذهب، 10 ص (26-35)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 7-799]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ذوالقدر، خلیل، تا: 1054 ق، جا: احمد آباد گجرات؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ (296 پ-299 پ)، اندازه: 14/4×26/4 سم [ف: 29/1-444]
کامل، عيناً در نسخه تکرار شده؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: ذوالقدر، خلیل، تا: 1054 ق، جا: احمد آباد گجرات؛ 5 گ (345 پ-349 ر)، اندازه: 14/4×26/4 سم [ف: 29/1-445]
کا: شمس، تا: رجب 1054 ق؛ 3 گ (16 پ-18 ر) [ف: 4-238]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمّد رشید کارشتی، تا: 1057 ق؛ رکابه دار؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 8 گ (61 پ-68 پ) [ف: 3-140]
نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1060 ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ قطع: رحلی [فیلمها ف: 2-161]
آغاز: برابر؛ انجام: هم بر آهنگ ثنایش نغمه قانون دهر ** هم به وفق مدعایش رسم قانون جهان
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1070 ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 4 گ (190 پ-193 پ)، اندازه: 14×25 سم [ف: 9-403]
«خطبهنورس»؛ خط: نستعلیق، کا: ایمانی غلام، امام قلی، تا: 1078 ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 63 گ (214 ر-276 پ)، 20 سطر (14×24)، اندازه: 18×32 سم [ف: 8-100]
آغاز: برابر؛ انجام: هم بر آهنگ ثنایش نغمه قانون دهر ** هم به وفق مدعایش رسم و قانون زمان
بی کا، تا: با تاریخ 1080 ق؛ جلد: گالینگور، 9 ص (341-349)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 29/1-428]
بی کا، تا: 1086 ق؛ 2 گ (136 پ-137 پ)، اندازه: 14/5×26/5 سم [ف: 2-528]
آغاز: برابر؛ انجام: از رشح طراوت کلمات نهر کسطر مالامال آب حیات خضر تشنه سیرابی ادا مسیحا مرده جان بخشی هوا.
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: شعبان 1097 ق؛ افتادگی: وسط و انجام (بین صفحات 16 و 17 افتاده)؛ جلد: میشن مذهب، 8 ص (9-16 حاشیه)، اندازه: 16/1×27/8 سم [ف: 29/1-123]
آغاز: برابر؛ هم بر آهنگ ثنایش نغمه قانون دهر ** هم بوفق مدعایش رسم قانون زمان
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100 ق؛ 4 گ (18 ر-21 پ)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-336]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1 ص (10)، اندازه: 17×29 سم [ف: 9-1241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: مقوا، اندازه: 16/5×26/5 سم [ف: 1-374]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 18 ص (1-18)، 13 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 10-917]
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 6 ص (385-390)، اندازه: 15/7×27 سم [ف: 17-119]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 30 گ، 15 سطر (9×18)، اندازه: 14×21 سم [ف: 17-481]
آغاز: برابر؛ انجام: باز اقبالش بصید ملک رنگین چنگ باد ** تار ساز عشرتش باد از گسستن در امان / هم بر آهنگ ثنایش نغمه قانون دهر ** هم بوفق مدعایش رسم قانون زمان
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 6 گ (7 ر-12 پ)، 19 سطر، اندازه: 11/9×21 سم [ف: 8-344]
کا: محمّد قاسم، تا: 1104 ق؛ کاغذ: سپاهانی، 11 ص (50-60)، 29 سطر (9/5×20/5)، اندازه: 18/5×32 سم [ف: 9-1215]
آغاز: برابر؛ انجام: که این ستایش از مقوله دیگر ستایش مداحانست که در مدح ممدوحان خود ... می کنند و قطره ای.
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمّد بدیع، تا: 1109 ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 2 گ (201 ر-202 پ) [ف: 29/1-139]
آغاز: برابر؛ انجام: به آهنگ اصولش نغمه قانون دهر هم به وفق مدعایش رسم قانون زمان.
بی کا، تا: 1110 ق، جا: بندر سورت؛ با یک سر لوح زرین؛ 5 گ (98 پ-102 ر) [ف: 2-106]
کا: محمّد، تا: 1154 ق، جا: سیکاکل؛ مجدول مرصع محرر؛ 11 گ (حاشیه 100 پ-110 ر)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38-318]
نسخه اصل: بادلیان Add.69 اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200 ق [فیلمها ف: 1-584]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، ابعاد متن: 9×19، اندازه: 15×27 سم [ف: 15-4095]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 13-424]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نراین داس، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «12»، مجدول؛ 10 گ (23 پ-32 پ)، 11 سطر (9×15) [ف: 41-421]
نسخه اصل: ملک 4341/32؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1219 ق؛ 6 گ (159 پ-164 ر) [عکسی ف: 2-122]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 7419؛ خط: نستعلیق هندی، کا: منکت رای سهارنپوری، تا: 1242 ق؛ مجدول، مصحح؛ 21 ص (320-340) [عکسی ف: 6-100]
آغاز: برابر
و پنج رقعه نور الدين محمّد ظهوری ترشیزی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1261 ق؛ 73 گ، 11 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 2-164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1265 ق؛ کاتب نسخه حاضر آن را گلزار ابراهیم پنداشته؛ جلد: تیماج، 23 ص (2-24)، 11 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 10-1495]
خط: نستعلیق، کا: غلام حسین، تا: 1275 ق [سنا: ف: 2-55]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 665/1
همان نسخه بالا [نشریه: 7-251]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5 ص (16-20)، 27 سطر (12×25) [ف: 17-140]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 14 ص (305 مکرر-318)، 14 سطر (7×18)، اندازه: 10×21 سم [ف: 14-3565]
بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 16 ص (319-334)، 14 سطر (7×18)، اندازه: 10×21 سم [ف: 14-3565]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 9 گ (118-126)، 16 سطر (7/5×15)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 10-1975]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: هندی، ابعاد متن: 10/5×20، اندازه: 20×31 سم [ف: 17-30]
نسخه اصل: بادلیان 69.Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-584]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6 گ (84-89)، ابعاد متن: 18×20، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 2-283]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 ص (31-34)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 16×29 سم [سنا: ف: 1-235]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×28/5 سم [ف: 2-246]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه کشمیری، 9 گ (1 ر-9 ر)، 15 سطر، اندازه: 20/3×29 سم [ف: 9-322]
آغاز: برابر انجام: هم به وفق مدعایش رسم قانون زمان ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 13 ص (102-115)، 20 سطر، اندازه: 12/2×20 سم [ف: 5-74]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 3 گ (1-3)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 1-97]
آغاز: برابر؛ انجام: هم بوفق مدعایش رسم قانون زمان. تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4 گ (23 ر-26 ر)، 26 سطر، اندازه: 15×23/9 سم [ف: 7-198]
nur-u su'ud-il ayyam wa nuhusat-u-ha
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050-1112 قمری
jazayeri, nemat-ol-lah ebn-e abd-ol-lah (1641-1701)
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 259/6
خط: نسخ، کا: زهیر بن حاج حسین کاظمی تذكرة لامیر حاج محمّد باقر مکی، تا: 24 ذیحجه 1113 ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1-234]
نورس نامه - گلشن ابراهیمی
نورس نامه - نورس خیال
nur-us Saqiq fi-1 'aqiq
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849-911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446-1506)
چهارده حدیث از طریق اهل سنت در ثواب و خصایص انگشتر عقیق در این رساله نقلشده است.
آغاز: بسمله ... الحمد لله و سلام علی عباده الذين اصطفی هذا جزء في الأخبار الواردة في العقيق سمیته نور الشقيق الحديث الأول
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، ش 1544؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 6 ص (17-22)، 23 سطر [عکسی ف: 4-450]
آغاز: بسمله. الحمدلله و سلام علی عباده هذا جزء في الاخبار الواردة في العقيق؛ انجام: روی ابن فتحویه في کتاب الخواتيم باسناد ضعیف عن علی مرفوعا من تختم بالیاقوت الاصغر منع الطاعون انتهی و الله تعالی اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: غلام محیی الدين، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 3 گ، 23 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-780]
nūr-uš šam'a fi bayān-i Zuhr-il jum“a wa umūr-un mustatbi'a
مقدسی، علی بن محمّد، 920-1004 قمری
moqaddasī salī ebn-e mohammad (1515-1596)
در یک «مقدمه» و سه «باب» و یک «خاتمه». (چلبی)
چاپ: هند، امرتسار، روزبازار اليكتراك پریس، 1298، به اهتمام شیخ عبد العزيز. بدون نام مؤلف
[میراث مشترک ایران و هند: 2-399]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15910/2
آغاز: الحمدالله الذي امر المصلى بملازمة المصلي ... و بعد، فقد ورد علی سؤال؛ انجام: و نقل عن نقل في الجامع الصغير و علی هذین قولین ...
تنها در بر گیرنده بخشی از مقدمه می باشد؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمود بن علی چاوش قرمانی غسانی، تا: اواسط قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 2 گ (26-27)، 45 سطر، اندازه: 8×25 سم [ف: 40-367]
nur-os šohadā’ dar fazā’el-e ‘alī
اورنگ آبادی، نور الاصفياء بن نور العلى، -1255 قمری
owrangābādī, nūr-ol-asfīyā’ ebn-e nūr-ol--alī (1839-)
اهدا به: نواب محمّد الفخان هندی
تاریخ تأليف: 1215 ق
این رساله را بعد از «نور الاخيار» که در دوازده «مجلس» در حالات حضرت پیامبر صَلِّیَ اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم است، نوشته است. موضوع این کتاب سرگذشت و فضایل حضرت علی عَلَیْهِ اَلسَّلاَم است، به روش اهل سنت در ده «مجلس»: 1. در ولادت حضرت امیر المؤمنين؛ 2. شهادت ایشان؛ 3. فضایل ایشان؛ 4. در واقعه معاویه؛ 5. خاتون فاطمة الزهرا؛ 10. شهادت سیّد الشهداء. در آن از جد خود فخرالدین صاحب نورالکریمتین (مشار 5336/5) که در سال 1193 در گذشته یاد نموده است. (احمد منزوی)
آغاز: حمدی که زبان شد زبیانش قاصر ** حمدی که از او نور به عالم ظاهر ... نثار حضرت خداوندی که لسان فصحای عرب و بلغای عجم درشرح محامد ذات
[فهرستواره منزوی 1821/3؛ استوری 2321]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 194 گ، 17 سطر (12×20/5)، اندازه: 19/5×31 سم [ف: 17-22]
آغاز: برابر؛ انجام: و خلقت من طينة ابراهیم علی از طینت من مخلوق شده و من از طینت ابراهیم مخلوق گشتم و انا افضل من ابراهیم و من افضلم و بزرگم از ابراهیم وذر
فقط دو مجلس از آن، موجود است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 112 گ، 17 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 8-4851]
nur-os šoyūx
اقدس قادری، پیر محمّد
aqdas qāderī, pīr mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28446
آغاز: بسمله، حمد بیحد و شکر بی عد مر احد را که از تخم حب فاجبت ان اعرف شجره طیبه احمد یرا که اصلها ثابت و فرعها في اسماء است؛ انجام: بفضل و کرم آن خداوند جان درود و سلام باد از سوی هو بان احمد و آل و اصحاب او تمت تما شد
خط: نسخ جلی بسیار پخته و مشکول، بی کا، بی تا [رایانه]
nūr-ot tālebīn dar tarjomat-es salāt
فراهانی، علی بن عبدالله، ق 13 قمری
farahani, 'ali ebn-e abd-ol-lah (-19 c)
تاریخ تأليف: 1256 ق
رساله مفصلی است در کیفیت احوال معنویه مطلوبه در نماز و در ترجمه قرائت و اذکار واجبه و مستحبه در حال نماز و در آداب وضو و اذان و اقامه، مشتمل بر یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه».
[الذريعة 370/24]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2526/1-13/206
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمّد و آله الطاهرين المعصومين اما چنین گوید طالب مراتبقرب ربانی علی ... عفی الله عنه که این مختصری است در کیفیت احوالات معنویه؛ انجام: که غبن کلی در ترک آن از برای بنده خواهد بود وفقنا الله و جمیع المؤمنين لما یحب و یرضی. از ناظرین ... و والدین این بی بضاعت فانی شاد گردانند و عوض آن را از کریم وهاب خواسته باشند.
کا: فتحعلی بن کربلایی عبدالوهاب، تا: سه شنبه 2 جمادی الاول 1262 ق؛ 90 گ، 12 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 8-4842]
nur-uttarf wa nur-uzzarf
وابسته به: زهر الآداب و ثمرة الالباب؛ حصری، ابراهیم بن علی (-413 ق)
مختصر «زهر الاداب و ثمرة الالباب» ابراهیم علی حصری.
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 363/1
خط: نسخ، کا: ملوی، یوسف بن محمّد، تا: 14 شوال 1110 ق [نشریه: 2-116]
nūr-ul ‘urafā' fi š.-i ilāhīyāt-iš šifā
حسینی اصفهانی، عبد العظيم بن علیرضا، ق 13 قمری
hoseynī esfahānī, ‘abd-ol-'azīm ebn-e ‘alī-rezā (-19 c)
وابسته به: حاشية الشفاء = شرح الشفاء؛ صدرالدین شیرازی، محمّد بن ابراهیم (979-1050 ق)
محاکمه ای است بین حاشیه ملا صدرا شیرازی و حاشیه آقا حسین محقق خونساری بر الهيات شفای ابن سینا. در این کتاب متن «شفاء» به طور مزج با شروح شارح آمده و گفته های ملا صدرا با عنوان «قال العارف» و گفته های محقق خونساری با عنوان «قال الفاضل» و محاکمه شارح با عنوان «قلنا» ذکر می شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3960
آغاز: الحمدلله الذي الهمنا المعارف و الحكم و افاض علینا مکارم الاخلاق و الشيم و علمنا من الحقائق الدينية و الدنيوية ما لم نعلم؛ انجام: و ماذا تکون حال النفس الانسانية اذا انقطعت العلاقة بینها و بین الطبيعة و ای مرتبة تکون مرئية وجودها ...
جلد اول کتاب و تا بحث در مبادی موجودات را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه به ابو المظفر معز الدين غازی الدين حیدر خان بهادر تقدیم شده؛ جلد: تیماج قرمز، 149 گ، 17 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 10-342]
nur-ol 'erfan
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟-834 قمری
ne 'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lah (1330-1431)
[فهرستواره منزوی 1051/8]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 573/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 رجب 1194 ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 22 گ (130 پ-151 ر)، اندازه: 10×16 سم [ف: -333]
nur-ol 'aqayed
حسینی بخارائی، شیر شاه بن ملوک شاه، ق 13 قمری
hoseynī boxārā’ī, šīr-šāh ebn-e molūk šāh (-19 c)
وابسته به: بداية العقول = عقاید نسفی = عقائد نسفی = اعتقادات؛ نسفی، عمر بن محمّد (461-537)
تاریخ تأليف: دهه اول محرم 1255 ق
متن «عقائد» عمر بن محمّد نسفی را به نظم در آورده است با برخی اضافات از خود و کاستن از متن.
[فهرست کتابخانه گنج بخش منزوی 1733/3؛ فهرست مشترک 1268/8]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2099/1
آغاز: حمد خدا راست که از کاف و نون ** داد بر آفاق مکون
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 3538؛ خط: نستعلیق، کا: مرید، تا: قرن 13؛ محشی؛ 36 ص (4-39) [عکسی ف: 6-124]
nur-ol 'olum
ابو الحسن خرقانی، علی بن جعفر، 352-425 قمری
ab-ol-hasasan xaraqani, 'ali ebn-e ja'far (964-1035)
در مسایل بنیادین عرفان، که پس از مرگش یکی از شاگردانش در ده «باب» گرد آورده است: 1. در سؤال و جواب، 2. در وعظ، ... 10. در کرامات ولی. دارای متنی بسیار روان.
چاپ: بر تلس آن را با مقدمه و ترجمه روسی در مجله ایران و همچنین در مجموعه مقالات چاپ کرده است. (ترجمه سیروس ایزدی ص 311-366). چاپ دوم آن از استاد مجتبی مینوی است در انجمن آثار ملی در سال 1353
[فهرستواره منزوی 1052/8]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 249.Or (ریو 342)؛ خط: نسخ، کا: محمود بن علی بن سلمه، تا: ذیقعدہ 698 ق [فیلمها ف: 1-596]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ع 34
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فهرستواره مینوی: -179]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 378 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -155]
آغاز: بسمله، قال الشيخ الامام الهمام افضل المحققين؛ انجام: آن هزیمت نیز واقع نمی شود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 26306 [رایانه]
nūr-un “alā nūr
جمالی اردستانی، جمال الدين محمّد، 814-883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412-1479)
مثنوی است در 374 بیت آمیخته به نثر که آن را بعد از 882 ق و بعد از اثر دیگر خود «ناظر و منظور» تأليف کرده، زیرا در ایناثر خواننده را به آن ارجاع می دهد. مهم ترین مبحث این رساله طرح سیر نور حضرت محمّد صَلِّیَ اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم از آغاز خلقت تا روزگار مؤلف است که در تفسیر «نور علی نور»، نور نخستین را پیامبر و نبوت او دانسته و نور دوم را نور ولایت علی عَلَیْهِ اَلسَّلاَم دانسته و در این راستا از آیات و روایات فراوان بهره گرفته است. رابطه نور با بلا، ملامت، محبت و عقل از دیگر مواردی است که در آن با روش عرفانی مورد بحث قرار گرفته و چند داستان نیز دستمایه بخش های دیگر این رساله است.
آغاز: بسمله. قال النبي اول ما خلق الله نوری صدق رسول الله و صدق اصحابه المشتاقين و الحمد لله رب العالمين. مصطفی هور نور مشهور است ** علی بو العلي علی نور است / مهر این مهر و ماه ایمان است ** مهر ایمان ز مهر ایشان است ...
انجام: خاموش شوم که مستمع پیدا نیست ** کس پیرو سیر روح بی مأوا نیست / خلق دو جهان به رسن و عادت مشغول ** کس حاضر وقت یار بی همتا نیست.
چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389 ش، تصحیح امیر سروری، رسائل پیر جمال اردستانی، دفتر دوم، صص 317-336
[فهرستواره منزوی 1052/8]
خط: نستعلیق، کا: محمّد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 30-74]
در فهرست به خطا ناظر و منظور دانسته شده؛ خط: نسخ، کا: محمّد حمزوی موسوی، تا: یکشنبه 24 شوال 1229 ق [ف: 3-635]
خط: نستعلیق، کا: علی اشرف بن علی، تا: 1235 ق؛ 23 ص (417-439) [ف: 3-390]
خط: نسخ، کا: سیّد محمّد حمزوی، تا: 12 شعبان 1238 ق [نشریه: 5-273]
آغاز: برابر؛ انجام: چیست دار سلام قامت یار ** که جز این نیست دار قرار
خط: نسخ خوب، کا: سیّد محمّد حمزوی، تا: 13 شعبان 1238 ق؛ جلد: تیماج، 35 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: -571]
nur-un 'ala nur
کشمیری، عابد بن داوود، ق 12 قمری
kesmiri, abed ebn-e davud (-18 c)
رساله ای است در اصول دین و اثبات آن با مذاق و استدلالی، شامل هفت «فصل» و «خاتمه»: فصل 1. در اثبات واجب الوجود؛ 2. اثبات صفات ثبوتیه؛ 3. اثبات صفات سلبیه؛ 4. عدل؛ 5. نبوت؛ 6. امامت 7. معاد؛ خاتمه در بیان سایر اجزاء ایمان. مؤلف از شاگردان شیخ حر عاملی بوده و از شیخ عبدالله بن صالح بحرانی اجازه داشته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الواحد الاحد الصمد الذي لم یلد ولم یولد ولم یکن له كفواً احد لامن شیء کان و لا من شء خلق ... اما بعد فیقول الاقل المفتقر الى ربه ... المدعو بعابد ابن داود انی قدرایت اعتقاد جل علمائنا بل کلهم لایعذر الناس جهل شیء من الاصول الخمسة المسميات باصول الدين ... یلیق ان یسمی بنور علی نور
[طبقات اعلام الشيعه، قرن 12 ص 406؛ در الذريعة 397/21 مقالة في الامامة از وی معرفی شده است]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7515/1-38/135
آغاز: برابر؛ انجام: و منهم موسی و عیسی ثم هل یجوز مع و فور عقلهما ان تقع خیرتها علی المنافق و هما یظنان انه مؤمن قال لاقال از آغاز تا اواخر فصل 6؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ 14 گ، 31 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4849]
nūr-un ‘alā nūr
محمّد بن محمّد صالح، ق 12 قمری
mohammad ebn-e mohammad sāleh (-18 c)
مؤلف کتابی به نام «چهل قلم» دارد که چهل رساله است و این چهل رساله بخشی از کتاب «سبع المثاني» اوست که آن هم جلد دوم از کتاب «اسرار القرآن» است. اما کتاب حاضر رساله هیجدهم از آن چهل رساله و حاشیه ای است بر متنی که آن متن مقدمه سوم از سبع المثاني است.
آغاز: الحمدلله الذي احیانا ** بالساق قوی نجمنا احیانا / حتی ارتوی فینا زواهر الكلم ** رفعا لنا کسرا لمن عادینا
انجام: السابقة التابعة لجملة لامحل لها وتقع بدلا اذا کانت او في بتأدية المراد هذا اخرما نحوت في اول امری وذاك اول ما رجوت لاخر عمری و الحمدلله اولاً و اخرا.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 437
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن ابو الحسن، تا: شوال 1185 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 100 گ، 7 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف مخ: 5-2243]
nūr-un ‘alā nūr
میرزا بابا شیرازی، ابو القاسم بن عبد النبي، 1212؟-1286 قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e 'abd-on-nabī (1798-1870)
برای: جلال الدين محمّد (پسر مؤلف)
پاسخ هفت پرسش عرفانی است از فرزندش مجدالاشراف جلال الدين محمّد و پانزده پرسش از میرزا عبد الكريم زنجانی. مختصر عناوین پرسش ها چنین است: 1. ذات بحته احدیت در همه ممکنات سرایت دارد یا مخصوص است به انسان هایی؛ 2. حقيقة السر المخزون الوارد بلسان اهل العصمة عَلَیْهِمَا اَلسَّلاَمُ؛ 3. معنی الاصبعين من أصابع الرحمن؛ 4. کیفیت جمع بین احادیث طینت؛ 5. رفع الاشكال عن الخط بین الطينتين؛ 6. عود الاشياء هل یکون بالمجاورة أو الممازجة؛ 7. خلود اصحاب الجنة و النار؛ 8. معنی خلق حواء من جنب آدم عَلَیْهِ اَلسَّلاَم؛ 9. مراد از شیطان و مار و طاوس؛ 10. کدام یک از ملائکه افضل اند؛ 11. تفاوت میانه عقل انسانی و قلب و نفس و روح و سر و خفا؛ 12. مراد از عشره کامله در آیه وَ تِلْکَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ؛ 13. مراد از رب الارباب؛ 14 لقب اکبر مولی الموالي چه چیز است؛ 15. حقیقت شراب کافور و سلسبیل و زنجبیل؛ 16. معنی شفاعت؛ 17. تجرد ملائکه به چه معنی است؛ 18. در قیامت چرا آسمان خراب می شود نه عرش و کرسی؛ 19. مراد از مرگ حمله عرش چیست؛ 20.
حقیقت هوا چیست؛ 21. معنی حدیث بُعِثْتُ أَنا وَالسّاعَةُ کَهاتَیْنِ؛ 22. وجود چند پیامبر و ولی در یک زمان. در آن از قطب الدين محمّد نیای بزرگ مؤلف و سیّد محمّد طباطبایی و ملا محراب گیلانی و شیخ احمد احسائی و آقا محمّد بید آبادی و آقا محمّد هاشم شیرازی نیای مؤلف و از طباشیر الحكمه او یاد شده است.
آغاز: الحمدلله العلى بذاته الخفية في غیب الغيب الاول و السني بصفاته الجلية عند تجلية الاول في غیب الثاني
انجام: فلا مرجع و لا مآب و لا معاد الا الى الله الواحد المتعال عن مقامات العباد و مدارج الاشياء
چاپ: ایران، شیراز، مطبع محمدی، 1322 قمری، سنگی، رقعی، 1+223 صص، به سعی و اهتمام آقا محمّد هادی (ناظم مطبع)
[فهرستواره منزوی 39/7 با عنوان «اجوبة الاسئله» (2 نسخه) و 1051/8 با عنوان «نور علی نور»]
آغاز: برابر؛ انجام: و کن من الشاكرين و الحمدلله رب العالمين.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 39 گ (11 پ-49 پ)، ابعاد متن: 9×16، اندازه: 13×21 سم [ف: 15-4149]
خط: نستعلیق، کا: موسوی اصفهانی، محسن، تا: 1303-1305 ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 79 گ (116 پ-194 پ)، 14 سطر (8×13)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2594]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمّد بن میرزا هدایت الله افشار، تا: 1305 ق، به جهت سرکار علی خان؛ جلد: تیماج، 76 گ (19 پ-94 پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 14-165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: احمد بن عبدالعلی سلماسی، تا: 1310 ق؛ محشی؛ 118 ص، 18 سطر (8×16/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 2-338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمّد ذهبی لك سلماسی بن اسدالله، تا: 1350 ق؛ 107 ص، 22 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 2-330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ واقف: شمس الدين پرویزی؛ جلد: مقوا، 87 گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 11-160]
نور العين - نور العين
nūr-ol 'ayn
قزوینی، محمّد حسن بن محمّد معصوم، - 1240 قمری
qazvīnī, mohammad hasan ebn-e mohammad ma‘sūm (-1825)
وابسته به: ریاض الشهادة في مصائب السادة = ریاض الشهادة و کنوز السعادة في مناقب السادة و مصائب الغرر الميامين القادة؛ قزوینی، محمّد حسن بن محمّد معصوم (-1240 ق)
چهل مجلس است در مناقب و مصائب خمسه آل عبا، که به جهت اهل منبر تنظیم شده و در آغاز هر مجلس خطبه ای به عربی انشا شده و اشعاری فارسی نیز به مناسبت موضوعات آورده است. این کتاب مختصر کتاب دیگر مؤلف «ریاض الشهادة و کنوز السعادة» می باشد. (سیّد احمد اشکوری)
آغاز: حمد مر خدائی را که بندگان خاص خود را بقدر قابلیت و استعداد و سعی و جد و اجتهاد
انجام: از دیده ها خون ببارند و خودداری نکنند و مگر بگویند الا لعنة الله علی القوم الظالمين الى یوم الدين
[فهرستواره منزوی 1821/3]
آغاز: اصلی از ایجاد زمین و زمان محمّد مصطفی صَلِّیَ اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم و باقی آل عبا و اهل بیت اطهار آن شمس فلک اصطفا و نور دیده اهل ارض و سما که نجوم آسمان معارف؛ انجام: که ایشا را دیدند شورشی و افغانی در روضه سید انبیا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: آية الله حسین شاهرودی، خرداد 1376؛ جلد: تیماج، 200 گ، 18 سطر، اندازه: 14/8×21 سم [ف: 26-624]
آغاز: اطهار ان مقرب درگاه حضرت اله گردید که کتاب ریاض الشهادة و کنوز السعادة في مصائب الغر الميامين ... مجلس اول در بیان احوال ... رسول خدا؛ انجام: حضرت در جواب فرمود که آرام مرا قطع نمودید ورسل ورسایل بسیار هر روز بطلب من فرستادید تا آمدم حال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 51 گ، 21 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 8-4844]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی، محمّد علی بن اسماعیل، تا: یک شنبه 6 ذیقعده 1252 ق، به جهت حاج محمّد معصوم (فرزند مؤلف)؛ مجدول؛ مهر: «محمّد جعفر بن محمّد شریف» (بیضوی)؛ 218 گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 14-44]
آغاز: برابر؛ انجام: ای غمگسار غمزدگان حال ما بین ** ما را
اسیر طایفه اشقیا ببین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 258گ، 15سطر ، اندازه: 21×14سم [ف: 5-602]
nūr-ul ‘ayn
رساله کوتاهی است در «نحوه که برای یکی از امیران و سلاطین نوشته شده که از نامش به جز لقب «شهاب الدين» و «عادل»، مطلب دیگری به دست نمی آید. نام و نشانی از نسخه ای دیگر از این کتاب، در منابع موجود، به دست نیامد.
آغاز: الحمد الله الذي فضل العرب علی العجم تفضيلاً و أنزل القرآن بلغتهم تنزیلا و الثلاة علی ...
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14212/1
آغاز: برابر؛ انجام: و مهما تصنع أدخل و ما تنفق أنفق و کذا ...
ناتمام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19؛ 14گ (1-14)، 10سطر ، اندازه: 19×10سم [ف: 36-23]
nūr-ol ‘ayn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25389
آغاز: سر پوشیده به خانه آمد و عایشه پیغام داد؛ انجام: چنانکه سابق نیز مذکور شد ... سنه 1257
خط: نسخ، کا: احمد بن علی مشهدی، تا: 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا [رایانه]
نور العين بین المخافقين - نور اليقين في أصول الدين
nūr-ol ‘ayn fī tarjomat-el alfayn
وابسته به: الالفين الفارق بین الصدق و المين؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
ترجمه تحت اللفظي نیکویی است از کتاب «الألفين» علامه حلی که بنا بود دو هزار دلیل عقلی و نقلی بر اثبات امامت حضرت امیر المؤمنين علیه السلام بیاورد ولی یکهزار و بیست و دو دلیل نگاشته شده و کتاب ناتمام مانده است.
[فهرستواره منزوی 592/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9249
آغاز: وجوب و حق نزد ما آنست که ووب نصب امام عام است در هر وقتی از اوقات انجام: ونصرتش گمازند و دعای دوام دولتش فرو نگذارند، اللهم استجب دعاء في حقه بحق سید المرسلين.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: حسین المؤمن، تا: اواخر الثاني 956ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «افوض امری الى الله امام قلی» (بیضوی)؛ 364گ، 14سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 24-46]
nur-ul ayn fi dikr-i mashad-il husayn
رسام، عبد الفتاح بن ابی بکر، قرن 11 قمری
rasām, 'abd-ol-fattāh ebn-e abī bakr (- 17c)
اهدا به: سلطان محمد بن مراد خان عثمانی
تاریخ تأليف: جمعه 28 ذیحجه 1004ق
چون پاشا محمد، حاکم مملکت مصر به زیارت رأس الحسين علیه السلام در قاهره رفته و سبب آورده شدن سر مبارک حضرت را به آن دیار پرسیده و کسی بدان پاسخ نگفته، ابوالتقی کریم الدين استاد مؤلف، از وی خواسته در این باره کتابی بنویسد، مؤلف این کتاب را در پنج «باب» تأليف کرده: 1. ذکر مقتل الحسين علیه السلام؛ 2.ذکر مجیء الرأس الشريف الى هذا المكان و ذکر من نقل ذلك من العلماء الاعيان؛ 3. سبب مجیء ابی التقى کریم الدين و احیائه لهذا المكان؛ 4. ذکر ما وقع لبعض الزوار من الكرامات و قضاء الحاجات؛ 5. رد اقوال المعترضين و المنكرين و ذکر شیء من الأشعار.
آغاز: حمدة لمن جعل أهل بیت نبیه الكرام خلاصة الأنام و خصهم بمزید اکرام علی الخاص و العام ... و بعد فان السبب الداعي الى تسطیر هذه الرسالة و الباعث الى تحبیر هذه العجالة هو أن مولانا ... السلطان محمد بن السلطان مراد خان ابن عثمان، خلد الله ملکه ... انجام: و قد آن أن نختم هذه الرسالة بالدعاء المأثور عن السيد علی بن أبي طالب رضی الله عنه ... و هو دعاء مجرب عند الكرب و الصلاة و التسليم علی خاتم النبيين و المرسلين و علی آله و صحبه اجمعین و الحمدلله رب العالمين و کان الفراغ من تأليف هذه الرسالة المباركة في یوم الجمعة ثامن عشرین [ذی] الحجة الحرام ختام عام سنة أربع و ألف من الهجرة النبوية علی صاحبها أفضل الصلاة و السلام.
[ایضاح المكنون 685/2 ؛ اهل البيت في المكتبة العربية ص 653-654؛ فهرس المخطوطات العربية بالمكتبة الملكية في برلین 429/5؛ فهرس مخطوطات المكتبة الغريبة بالجامع الكبير بصنعاء ص 709-710؛ معجم ما کتب عن الرسول و اهل البيت 120/8-121]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا، شماره: 145 و11 .Or ؛ خط: نسخ معرب زیبا، کا: محمد بن شیخ احمد کرمی امام مشهد
الحسيني، تا: 1011ق؛ در صفحه عنوان نام کتاب و مؤلف همراه با دو بیت شعر از مؤلف درباره رساله حاضر چنین آمده است: «هذه الرسالة نور العين في ذکر مشهد السيد الحسين رحمه الله تعالی تأليف العبد الفقير إلى الله تعالی عبد الفتاح بن أبي بکر بن احمد الشهير بالرسام الشافعي الخلوتي غفر الله سبحانه و تعالی له ولوالدیه و لجمیع المسلمين آمین .و قد اعتذر مؤلفها و أنشد هذین البيتين، فقال: أيها الناظر فیها بالذی ** ینشیء العالم من غیر ملل / ان تجد عیبا بها کن ساترة ** آن خیر الناس من سد الخلل»؛ تملک: محمد عارف حلمی ابن ابراهیم؛ 66ص، 13سطر [عکسی ف: 3-589]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 565 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 13 جمادی الثاني 1090ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالغنی در مصر، سید صافی بن عبدالرحمن جفری به سال 1285، لطفعلی بن محمد کاظم تبریزی به سال 1310، محمد امین بن علی بالی به سال 1186؛ 20گ (2پ-21ر)، 21سطر ، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1636]
nūr-ul ‘ayn fī š.-i silk-il ‘ayn = š.-ut tā’īya
علوان، علی بن عطیه، 873 - 936 قمری
alvān, ‘alī ebn-e ‘atīye (1469 - 1530)
وابسته به سلك العين لاذهاب الغين؛ صفدی، عبدالقادر بن محمد (-915ق)
قصیده تائية در سیر و سلوک و عرفان از منظومات سید عبدالقادر بن عمر بن حبیب صفدی شامی است که شیخ علوان حموی آن را شرح کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 658
آغاز: الحمدلله هادی من یشاء الي سبیله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1000ق؛ 145گ، 23سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-418]
nūr-ul ‘ayn fī mašhad-il ḥusayn
اسفراینی، ابراهیم بن محمد، - 418 قمری
esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1028)
در وقایع روز عاشورا و چگونگی شهادت حضرت امام حسین علیه السلام، به استناد بعضی روایات و تواریخ اهل سنت بدون ذکر منابعی که از آنها نقل شده و با عناوین «قال الراوي». اليان سرکیس مؤلف را همان استاد ابراهیم بن محمد بن ابراهیم مهروان (مهربان) اسفرائینی (- 418ق) متکلم و اصولی می پندارد. در کشف الظنون و مفتاح السعاده و کتب مبسوط تراجم مانند انساب سمعانی، وفیات الاعيان ابن خلکان، معجم المؤلفين و معجم المصنفين و روضات الجنات نام کتاب نور العين در شماره تأليفات ابو اسحاق اسفرائینی یاد نشده است. این کتاب پر است از دروغ های تاریخی و اراجیفی که شایسته نسبت به هیچ یک از دانشمندان نیست و پیداست نویسنده مردی است سخت متعصب نسبت به معاویه و بی اطلاع از تاریخ و دروغ زن.
آغاز: الحمد لله الذي خلق محمدا قبل الخلق الأولين و جمله و اختاره و اصطفاه من سائر خلق العالمين و جعله بشیرا و نذیرا و شافعا في خلقه اجمعین
انجام: اللهم اجعلنا من عتقائك من النار و بحبهم اجعلنا من جلسائهم في دار القرار ...
چاپ: مصر، 1315؛ بمبئی، سنگی، 1299، رقعی، 101ص
[معجم المطبوعات 435؛ هدية العارفين 8/1؛ معجم المؤلفين 83/1 ، الذريعة 72/17؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-41]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الخالق بن محمد دیلمانی، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج، 42گ (1پ -42پ)، 17سطر ، اندازه: 15/5×22/5سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 21 رجب 1289ق؛ 90گ (1پ -90پ)، 11سطر ، اندازه: 21×12/5سم [ف: 27-326]
آغاز: برابر؛ انجام: وهم ینادون بشارات الحسين ثم أقام المختار ماشاء الله حتی مات ولم یرفع الله لبنی امية راية
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: ربیع الثاني 1296ق؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ جلد: تیماج، 78گ، 16سطر (14×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 5-731]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1296ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 118ص (1-118)، 17سطر (14×10)، اندازه: 22×17/5سم [ف: 9-352]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمدباقر گلپایگانی، تا: صفر 1296ق، از روی نسخه چاپی؛ اندازه: 21×17سم [ف: 53]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم أقام المختار ماشاء الله حتی مات قال الشيخ الامام عبدالله بن محمد ... لما اطلعت علی نور العين ... و وسمته اذ رسمته ... بنور العين في اخذ ثار الحسين (علیه السلام) ... و لم یرفع الله لبنی امیه راية ابدا الى یومنا هذا.
خط: نسخ، کا: شیخ محمد گلپایگانی، تا: 1296ق؛ با سرلوح؛ جلد: تیماج، 160ص، 17سطر ، اندازه: 17×22/5سم [ف: 272-17]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر ما ورد في مصرع بن الحسين علی بن ابی طالب ... و رزقنا اجر من ... انه صاحب المنة ... و الحمد لله رب العالمين. و قد تم کتاب نور العين في مشهد الحسين و یلیه کتاب قرة العين في اخذ ثار الحسين ... و هو هذا.
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1296ق؛ نام ابواسحاق اسفرائینی در صدر دیباچه نسخه (پس از خطبه) دیده می شود و با همین انتساب نیز در بمبئی به چاپ رسیده؛ جلد: تیماج، 66گ (66-1 )، 17سطر ، اندازه: 22×16/5سم [ف: 22-34]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: شعبان 1296ق؛ 89گ، 17سطر (14×10)، اندازه: 21×16/5سم [ف: 8-246]
خط: نسخ، کا: شیخ صدرا، تا: 1299ق؛ مجدول؛ 104گ (1-104)، اندازه: 20/5×13سم [ف: 3-102]
nūr-ul ‘aynayn fī ta‘zīyat-il ḥusayn
موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 4-1292 قمری
mūsavī zanjānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad kāzem(1809 - 1875)
تاریخ تأليف: 1283ق
مؤلف پیش از این در سال 1262 رساله ای درباره عزای سیدالشهداء به نام «الرسالة الحسينة» نگاشته بود، سپس در سال 1283ق به مناسبت ماه محرم و صفر تجدید نظری در آن نموده و رساله حاضر را در چهار «مقدمه وسه «باب» و «خاتمه» ترتیب داد. مؤلف در آغاز از سید محمد باقر به عنوان استاد وشیخش وبا دعای «اعلی الله مقامه» یاد می کند. مؤلف در این رساله حکم تعزیه و شبیه سازی به معصومین (علیه السلام) را به تفصیل مورد بررسی قرار می دهد.
[الذريعة 372/24]
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 6697-34/67
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي رفع بعضنا فوق بعض بتعلیماته والهاماته لیبلونا اینا احسن عملا في اعماله ... وسمیناها بنور العينين في تعزية ابی عبدالله الحسين؛ انجام: واولاد الحسين واصحاب الحسين واهل بیت الحسين علیه وعلیهم آلاف التحيه من رب الحسين خاتمة قد فرغ من تسوید هذه الوريقات ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 ربیع الاول1283ق؛ مصحح، محشی با امضای «منه عفی عنه»؛ جلد: مقوا، 62گ، 15سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 8-4844]
nur-ol oyun
ابوروح جرجانی، محمد بن منصور، قرن 5 قمری
abūraūh jorjānī, mohammad ebn-e mansūr (- 11c)
به دستور: ملکشاه سلجوقی (465-485ق)
تاریخ تأليف: 480ق
کتابی مفصل در چشم پزشکی که با استفاده از کتاب حنین بناسحاق به روزگار المقتدي بامر الله و به دستور ملکشاه سلجوقی تالیف شده، در ده مقاله: مقاله 1. در علم تشریح و ترکیب وحد وهیات ومزاج خاص وعام وشمار طبقات وطوبات ... 2. در بیماریها وعارض ها که بیفتند در چشم که آن را بتوان دید؛ 3. در بیماری هایی که آن را نتوان دید وبه حس درنتوان یافت؛ 4. در بیماری هایی که آن را علاج بتوان کرد وعلاج بپذیرد؛ 5. در بیماری های که در چشم افتد و آن را به نباشد وعلاج نپذیرد؛ 6. در آنکه چه باید کرد در بیماری که پدید آید در اول علت ...؛ 7. در صفت دستکاری ها در چشم که هریک را علاج چگونه باید کرد؛ 8 در بیماری ها که علاج نتوان کرد نه به دارو ونه به دستکاری؛ 9. در داروهایی که در علاج چشم به کار آید؛ 10. در داروهای مرکب که در علاج بیماری های چشم به کار برند، در بیست و یک باب.
آغاز: 1: بسمله. الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و لاعدوان الاعلى الظالمين ... چنین گوید ابو روح محمد بن منصور بن ابی عبدالله الجرجاني اليماني المعروف به زرین دست ... (بعد از دو صفحه) اما بدانک اول این علم بزبان یونانی و سریانی بود تا بوقت بیغامبر ما صلی الله علیه و علی آله و سلم و زبان تازی عزیز گشت و از بعد بیغامبر همه خلقان از خلفا تازی کو بودند و بفرمودند تا همه علومها از زبان سریانی و یونانی بزبان تازی باز کردند و درین وقت که من ازین کتاب ساختم بیشتر کسی بارسی و دری می گفتند و خداوند این زمانه (یعنی ملکشاه سلجوقی) با رسی کو بود و دوست داشت و از همه علم خبر داشت بس درخواست از من که کتابی ساز کی خلق را از آن فایده باشد در طب و سخن در عضوی کو کی شریفتر است و دربایست تر و مردم بوی محتاج تر بس من دانستم که غرض وی جشم است کی جشم جراغ جان است و نکاه بان تنست و هر کی را جشم نیست زنده نیست و من جون خواستم کی این
کتاب سازم خواستم کی فرمان وی بجا آورم و نیز همه خلق را ازین نصیب دهم و از من یاذکار ماند خلق را بس اکر این کتاب بر عادت بر زبان تازی گفتمی آنکس کی تازی ندانستی بی بهره ماندی ...
2: تصنیف ابو روح محمد بن منصور بن عبدالله الجرجاني معروف بزرین دست در تشریح و ترکیب و حد و هیات و مزاج خاص چشم و مزاج عام و طبقات رطوبتها و عصبها و پیها و عضله ها و صورت هر یکی و اختلاف استادان در آن و جمله سؤال این مقاله صد و پنجاه و سه سئوال و صد و پنجاه و سه جواب. سؤال اول از مقاله اول اگر ترا برسند که غرض پزشکی چشم چیست جواب کور بودن چشم و آن در دو صورت است یکی آنکه چشم بدرستی نگاه داری که موجود بود و دوم آنکه چون از حد درستی بیرون شد آن بیماری بود از وی دور کنی. کسی که آنرا باز بدان حال اول برد پزشک بود. سئوال2- اگر ترا پرسند که حد و فعل پزشکی بچند روی است وجه باید کرد تا غرض پزشکی حاصل آید جواب گوی آنکه حد پزشکی چشم بر سه روی است یکی آنکه یاری دهد طبیعت را آنچه ممکن باشد بضد بیماری و دوم چیزی که وی نفع بیماری و دوای آن باشد و سیوم آنکه دور کنی آنچه فساد و مضرات و بیماری آن بیمار دران باشد چون این معنی ها بجای آوردی غرض پزشکی چشم حاصل آید ...
انجام: بیماریهای کرم و ما این فروشد که علاجش علاج ارتعاش است، و داروهائی که بسازند حفظ صحت چشم را در تابستان کا فورست و در زمستان مشک، و منفعت کند ضعف چشم پیران را در هر شبانه روز گران و خوردن طبیخ افسنتین پیش از غذا سکنجبین عسلی و عطسه و غرغره کردن پس از آنکه در کشند بقرنی خون پژمرده بینی و با او بینائی نقصان گرفته این از خشکی باشد و این عسر العلاج است.
[الذريعة 373/24 ؛ نسخه های منزوی 607/1 ؛ کشف الظنون 1983/2؛ فهرست فونان 35-41 مقدمه دکتر صدیقی بر قراضه طبیعیات ص ... مقاله «برخی از کهن ترین آثار فارسی» از دکتر صدیقی در مجله ادبیات سال 13ش 4: 57.132؛ فهرستواره منزوی 3756/5]
شروح و حواشی:
1- ضیاء نور العيون
آغاز: هذا کتاب نور العيون بسم الله الرحمن الرحيم، انجام: و آب پیاز که با انکمن بیامیزند و در چشم کنند ... تمام مقالت دهم از کتاب نور العيون ... شهر شعبان سنه 1267 ورق (157)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 6 و 7 و کامل شده در شعبان1267؛ 314ص، 23سطر، اندازه: 24×19/5سم [نشریه: 3-365]
آغاز: ... مقالت [دوم] ... نام این علت جمله درین مقالت یاد کنم که هر یکی را چه خوانند و علامت هر یکی چگونه باشد تا بذان علامت بدانند و سبب هریکی را که جدا افتد و هر کسی که این مقالت نیکو بخواند همه علت ظاهر را شناسد و بر وی مشکل نشود إن شاء الله وحده؛ انجام: طلای دیگر سود دارد ... بیامیزد بسر که کهن و روغن کل و طلا کنند بر موضع شقیقه و ... نافع بود
این نسخه صرف نظر از افتادگی های اندکی از فواصل برگ ها از مقالت دوم تا پایان کتاب را دارا است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ گویا در هندوستان بوده و در همانجا نیز متن و حاشیه شده، مصحح، محشی؛ مهر: «... عبده المذنب ... الميمون ... بن محمد ...» (دایره ای)؛ جلد: تیماج مذهب، 261گ، 23سطر (16×7)، اندازه: 26×16سم [ف: 31-580]
آغاز: و خلاف نکرده اند سوال سی و یکم؛ انجام: تم الكتاب بحمدالله و حسن توفیقه صلی الله علی محمد و آله اجمعین
بسبک فارسی کهن؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 7 و 8 کتاب از نیمی از باب 11 از مقاله دهم به بعد را ناقص بوده که بعدا تکمیل کرده اند؛ تملک: سعید نفیسی؛ 326ص، 24-26 سطر (12×12/5)، اندازه: 16/5×25/5سم [نشریه: 3-365]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و این نتو را ابن الذباب خوانند و سیم نوع بار
از ابتدای کتاب و ختم می کند به اواخر جواب سؤال 200 از مقاله دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ واقف: عبدالباقی آية اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج مشکی، 167گ، 23-25سطر ، اندازه: 25×16سم [ف: 19-583]
آغاز: ... جواب کو جون روح باصره را در دماغ افت رسد بس هر دو چشم را افت رسد؛ انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 723ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «ریحان الله موسوی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 82گ، 25سطر (12×19/5)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 36-492]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: ناصر الكاتب شیرازی، تا: رمضان 816ق؛ 25سطر (11×7/5)، اندازه: 17/5×13سم [ف: 19-38]
بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 3-365]
آغاز: برابر 1، انجام: مقاله ششم سوال 118 ... چون چنین باشد دستش نلرزد و کارش نیکو بر آید
در ده مقاله است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط و انجام (از مقاله هفتم تا دهم بین صفحات 605 دو صفحه از
فهرست شامل 118 سوال از مقاله اول افتاده است، صفحه 76 و 77 مطلب مکرر است بین صفحات 123 و 124 از سوال 124 تا پایان مقاله سوم که 205 سوال است افتاده، تمام مقاله چهارم و پنجم و مقداری از فهرست مقاله ششم که عبارت از آغاز تا سوال پنجم باشد افتاده است و کتاب به مقاله ششم یعنی سوال 118 از 119 سوال ختم می گردد و بقیه مقالات 7 و 8 و 9 و 10 را فاقد است)؛ 155ص (1-155)، 25سطر (12×11/5)، اندازه: 24×18سم [نشریه: 3-335]
آغاز: بسمله. مقاله دهم از کتاب نور العيون از تصنیف ابوروح محمد بن منصور الجرجاني مشهور به زرین دست د رداروهای مرکب جهت چشم و آن بیست و یک با بست؛ انجام: دیگر اگر فلفل و زنجیل با سقمونیا با عسل ... طلا کنند همین عمل کند(تمت الكتاب، در تاریخ 27 شوال 985 در دارالسلطنهاحمد نگر، حرره ... الحسيني)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 شوال 985ق، جاز احمد نگر دکن هند؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 155گ، 17سطر (9/5×17/5)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1-514]
آغاز: برابر 2 انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح نقاشی، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، 481ص، 17سطر ، اندازه: 20×11سم [ف: 10-799]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد چنین گوید ابو روح محمد بن منصور بن ابی عبدالله الجرجاني اليماني المعروف بزرین دست که واجب چنان کند که مردمان همه بدانند؛ انجام: و این غیر علاج است (باب 21 مقاله 10)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: سپاهانی، 165گ، 25سطر (10×19/5)، اندازه: 15/5×27سم [ف: 1239-9]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 94گ، 19سطر ، اندازه: 20×13سم [ف: - 122]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... واجب کند که مردم از هر پیشه اندکی بدانند که چون حاجتمند باشد بدان صفت؛ انجام: ناتمام: خاصه که نان تازه در آن ترید کنند اما گوشت ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 159گ، 23سطر ، اندازه: 21×30سم [ف: 19-53]
آغاز: بسمله و ما توفیقی الا بالله الحمدلله رب العالمين... و لا عدوان الا علی الظالمين ... اما بعد (افتادگی)؛ انجام: قابض که خشک گرداند تری را چون.
بسیار مغلوط و نامضبوط است از ابتدا به قدر نیم صفحه (یعنی از فصل الخطاب ببعد) افتادگی دارد و از مقالات ده گانه فقط شامل مقالات اول و دوم و سوم است تا تقریبا اواسط مقاله چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 321گ، 12سطر ، اندازه: 12/6×19سم [ف: 19-582]
آغاز: ... سؤالسي و یکم اگر ترا پرسند که پیهای چشم چند جفت است و چند گونه است جواب گو پیهای چشم دو جفت است و دو گونه است جفتی مجوف است و این پیها که مجوف اند نرم؛ انجام: در میان چیزی سپید است و پنداری که پیش چشم ابری سپید ایستاده سوال صد و چهل و یکم اگر ترا پرسند که از چه سبب باشد که سپید جصی شود جواب گو ...
از سوال 31 مقاله اول تا سوال 140 مقاله سوم ادامه یافته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 78گ، 12 و 18سطر ، اندازه: 23×17سم [ف مخ: 5-2244]
آغاز: ازوست سیم علی دین که شناختن خدای عزوجل و رستگاری از وست؛ انجام: تم الكتاب ... في یوم الخميس ششم شهر رجب المرجب سنه تسعه ماتین بعد الف من الهجرة النبويه تمت ... محمد حسین في شهر هشتم شهر رمضان ... سنه 1209 سیصد و شانزده ورق است هشت هزار و چهار صد و سی و دو بیت.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: پنج شنبه 6 رجب 1209ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای هشت سرلوح، از مقاله سوم در آغاز هر مقاله، 630ص، 17سطر ، اندازه: 23×14/5سم [نشریه: 3-365]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 1 محرم 1269ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 256ص (1-256)، 19سطر [سنا: ف: 2-161]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 430/1
همان نسخه بالا [نشریه: 7-239]
انجام: جواب کو انتشار روح را افتد چون فم عصب مجوب یا ثقب ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 29 رجب 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ 120گ، 15سطر ، اندازه: 21×15/5سم [ف: 22-272]
آغاز: در زرقهای زراقان که در چشم کنند و بیماران را ... ؛ انجام: تا دفع ناخوشی بکند.
مشتمل بر مقاله هشتم کتاب میباشد و در آن در باره زرق که در چشم کنند و داروهای دیگر چشم بحث شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 22 ذیحجه 1271ق؛ جلد: تیماج، 103ص (2-104)، 15سطر ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-144]
آغاز: برابر 2؛ انجام: ... فصل در مرهمهایی که در علاجچشم بکار
برند مرهم اسفداج نافع است جراحاتی که در ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1282ق؛ افتادگی: وسط وانجام؛ جلد: تیماج ، 164گ، 14سطر ، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 5-2255]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن میرزا محمد علی کاشی طبیب، تا: 16رمضان 1304ق، جا: تهران؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-650]
نسخه اصل: بادلیان 711575 .Sal. در ده مقاله؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 161گ، 52سطر [فیلمها ف: 1-270]
nūr-ol ‘oyūn = rowšanā’ī-nāme
کحال، صلاح الدين بن یوسف، ق8 قمری
kahhāl, salāh-od-dīn ebn-e yūsof (- 14c)
تاریخ تأليف: 730ق
در انواع بیماری های چشم و چگونگی درمان آنها به روشی ساده، در هفت مقاله» ویکی «خاتمه» وهر کدام دارای چند «باب»: مقاله 1. اندر شناخت چشم، دارای نوزده باب؛ 2. اندر شناخت دستورات کلی، دارای دو جزء؛ 3. اندر غرب و غده چشم، دارای دو باب؛ 4. اندر بیماری های طبقه ملتحمه، دارای سیزده باب؛ 5. اندر بیماری های طبقه قرنیه، دارای سیزده باب؛ 6. اندر بیماری های عنبیه، دارای شش باب؛ 7. اندر رطوبت ها و طبق های دیگر، دارای سیزده باب.
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة. اما بعد، بدانکه این کتاب را بر هفت مقاله نهاده اند فهرست بابها به نثر. سپس: الا ای هوشیار بر گزیده ** ز من بشنو علاج رنج دیده / که می گویم ز قول ابن سینا ** دگر بقراط چه نیک بینا
انجام این است طریق صواب در فصد. و الله اعلم بحقایق الامور [مشترک پاکستان 763/1 «نورالعین»؛ نسخه های منزوی 607/1؛ فهرستواره منزوی 3757/5 بدون نام مؤلف]
آغاز: برابر، انجام: در شناختن روح نفسانی ... غشاء غلیظ ... (نانوشته مانده)
در فهرست با عنوان «کحالی» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، اندازه: 18×12/6سم [ف: 7-386]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه دانشگاه تهران ش 8765/1 ذکر شد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13، جلد:تیماج، 103گ، 18سطر (14/5×4/5)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 2-127]
آغاز: برابر؛ انجام: که ضد رنج دارو نافع آید ** اگر خواهی که نیکو واقع آید
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه دانشگاه تهران ش 8765/1 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1236ق، جا: باد کوبه؟ مجدول؛ مهر: «عبده ابوالقاسم الحسيني» (بیضی)؛ مهر: «محمد تقی بن محمد رفیع» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 118گ، 14سطر ، اندازه: 14×20سم [ف: 15-35]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر خواهی که نیکو واقع آید.
خط: نستعلیق، کا: بادکوبه ای، عبدالرحیم بن ملا امامعلی، تا: یک شنبه 7 صفر 1237ق؛ جلد: مقوا، 95گ (95ر-1پ)، 14سطر (13×8/5)، قطع: ربعی [ف: 17-215]
آغاز: برابر؛ انجام: وعلاج آن عصب مجوف را هم انواع سوء المزاج مفرد و مرکب و ساده.
در فهرست با عنوان «روشن نامه» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، ، 123گ، 12سطر ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 4-2145]
nūr-ol ‘oyūn
رضوی اصفهانی، محمد باقر بن محمد تقی، قرن 12 قمری
razavī esfahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqi (- 18c)
تاریخ تأليف: 9 جمادی الثاني 1179ق
فضائل و مناقب ائمه معصومین (علیهم السلام) و مثالب دشمنان آنها را در دو «باب» گرد آورده است: باب 1. در معرفت اجمالی اهل بیت، در دوازده تنویر: 1) در احتیاج به پیغمبر یا امام، 2) در خلقت نور پیامبر اکرم و حضرت امیر، 3) در این که امامت از اصول دین است، 4) در این که نصب امام با خداست، 5) در شرایط امامت، 6) در تعیین ائمه دین، 7) در طریق معرفت امام، 8) در امامت امیر المومنين علیه السلام، 9) در امامت باقی ائمه، 10) در اثبات رجعت، 11) در مودت اهل بیت، 12) در محبت فرزندان و شیعیان ائمه؛ باب 2. در شناخت دشمنان اهل بیت، در دوازده تبصیر: 1) در اولین شبهه در عالم، 2) در اولین شبهه در امامت، 3) در سبب اظهار دشمنی امامت، 4) در وخامت عاقبت دشمنان، 5) در شواهد عدم ایمان اینان، 6) در عاقبت بعضی دشمنان، 7) در احوال معاویه، 8) در خساست نسب بعضی اشقیا، 9) در مجملی از احوال یزید، 10) در قبایح اعمال بعضی دشمنان، 11) در ابطال احکام ناصبیان، 12) در بعضی از مطاعن دشمنان. مؤلف شاگرد محمد تقی الماسي اصفهانی (-1159ق) بوده و تأليف دیگری به نام «مشار المهتدين» دارد. کتاب «نور العيون» را
علی اکبر کرمانی گزیده ساخته و آن را «منتخب نورالعیون» نامیده است.
آغاز: جلد اول: بسمله الحمدلله الذي أشرق في قلوب أوليائه التعريفه و توحیده الانوار ... اما بعد چون آنکه تذکره مصایب ... محمدباقر الشريف الحسيني الاصفهاني ابن محمد شریف الرضوى القمي را به خاطر
جلد دوم: بسمله الحمدلله الحكيم ذی الالاء ماهد الارض و ماسك السماء جاعل الدنيا دار محنة و بلاء و عناء
انجام: جلد اول: تا مردمان ببینند که از این کوزه چه می تراود و به عنایت خدا مصایب جانگداز مصطفی و مرتضی و زهرا و مجتبی و وقایع دشت کربلا در مجلد ثانی درضمن چهارده مجلس بیان می شود.
جلد دوم: قبرت کجاست کو کفنت قاتل تو کیست ** تا حشر درعزای تو میبایدم گریست. اللهم العن اول ظالم تا اخر السلام علیك تا آخر تمت
[الذريعة 373/24 ؛ نسخه های منزوی 4563/6؛ فهرستواره منزوی 1821/3 و 592/9]
شروح و حواشی:
1- نور العيون (منتخب)؛ کرمانی، علی اکبر بن عبدالعالی (قرن 13)
از مجلس پنجم است تا فصل پنجم مجلس چهاردهم به نثرونظم به فارسی و عربی، شعر عابد هم در آن هست، پس از این پراکنده ها است در سوگواری و تعزیت در 30 برگ و شاید جزوی از همین کتاب و یا از همین مؤلف باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1108ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 78گ، 20 سطر (18×6)، اندازه: 20×8سم [ف: 13-3373]
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1187ق [نشریه: 4-416]
قطعه اول کتاب؛ بی کا، تا: قرن 12 [ف: -42]
آغاز: برابر جلد اول، انجام: برابر جلد اول، و کان الفراغ لتسع خلون من شهر جمادی الثانيمن السنة التاسعة من العشر السابع من المائة الثانية من الألف الثاني من هجرة نبینا محمد الهادي علی ید مؤلفه العبد الضعيف المحتاج الى رحمة به ... محمد باقر 1179.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1169ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 287گ، 19سطر (15/5×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 2-673]
خط: نسخ، کا: علی محمد بن ملا احمد ریزی لنجانی، تا: 1179ق، برای حاج صفر علی؛ مهر: «محمد حسن» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 229گ، 21 سطر، اندازه: 20×28/5سم [ف: 5-155]
آغاز و انجام: برابر جلد دوم
جلد دوم کتاب در شهادت حضرت پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) و امام علی (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 29گ، 21سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4844]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: اگر زنده باشم محتاج و ضعیفم قوتم دهد و اگر مرده باشم بقدرت خودش زنده ام سازد و بر قوت و شوکتم افزاید و از جمله مخلصان آن امام ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 182گ، 30سطر (24×14)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 37-408]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13 (بخش نخست) و 1183ق (بخش دوم)، «حسب الفرموده بندگان سعادت و شرافت نشان ... میرزا محمد باقر، مؤلف همین نسخه شریفه سمت اتمام پذیرفت»، نیمه نخست نسخه نسبت به نیمه دوم نونویس است؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 208گ، 23سطر (10/5×17)، اندازه: 16/5× 22/5سم [ف: 37-177]
آغاز: برابر جلد اول
خط: نسخ، کا: حسینی، علی بن علی، تا: جمعه 12 صفر 1218ق؛ مهر: «محمد مهدی الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 238گ، 25سطر ، اندازه: 22×17سم [ف: 1- 376] و [عکسی ف: 5-307]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، کا: بیدگلی، محمد علی بن احمد، تا: پنج شنبه 3 صفر 1223ق؛ محشی؛ اهدایی: بمانعلی حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، 195گ، 20سطر (16×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-672]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: و قتل بسیاری از اعادی دین و اشرار مفسدین را بعهده ام گذارد تا مردمان بینند که از این کوزه چه می تراود و کان الفراغ.
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 15 محرم 1225ق؛ مصحح؛ تملک: محمد حسن به سال 1289قبا مهر «ظنی حسن بالله» (بیضوی)؛ مهر: «عبده محمد علی» (بیضوی)، «محمد رضا ...» جلد: چرم، 280گ، 22سطر ، اندازه: 21×13سم [ف: 33-143]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن اکبر غرآبادی، تا: 22 ذیحجه 1234ق؛ یادداشتی از محمدباقر بن محمد حسن با مهر «محمدباقر العلوم» (مربع) 270گ (2ر -271ر)، 22 سطر
(22×13) [ف: 5164-1]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: عزیز بن زین العابدين عطایی، تا: دوشنبه 12 ربیع الثاني 1235ق؛ 261گ، 21سطر ، اندازه:20×30/5سم [ف: 8-4843]
آغاز: پس خداوند اکبر مسئول آن سرور را مبذول نمود و آفتاب را بجای وقت عصر رد فرمود تا ایشان به جمعیت اداء فرض خود کردند
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن کربلایی علی اسماعیل ترخانی، تا: چهارشنبه 5 صفر 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: کاتب «المتوكل علی الله عبده محمد قاسم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 189گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-278]
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن اکبر عز آبادی، تا: 1237ق؛ 221گ، 26سطر ، اندازه: 21×35سم [ف: -94]
آغاز: برابر جلد اول
جلد اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1239ق؛ اهدایی: غلامعلی فودازیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 284گ، 20سطر (22×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 4-1470]
آغاز طریق چهارم از کتاب نور العيون در فضائل صلوات فرستادن بر حضرت خیر المرسلين و اوصیاء طاهرین او صلوات الله علیهم اجمعین حضرت امام حسن عسکری علیه السلام در تفسیر خود فرمود؛ انجام: سره الله بال المصطفى ** و المحبين لهم و الابوين
بخشی از کتاب نور العيون است، در این بخش از فضائل صلوات فرستادن بر حضرت پیامبر و اهل بیت علیهم السلام و طریقه آن بحث شده است؛ خط: نستعلیق، کا: خانم جان خانم، تا: پنج شنبه 14 جمادی الثاني 1240ق، برای محمد ولی میرزا؛ 17ص (91-107)، 15سطر ، اندازه: 21×15سم [ف: 35-428]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن احمد مبارکه لنجان، تا: 1241ق؛ مهر: «عبده کمال الدين بن محمد تقی النجفي 1331» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 253گ، 21سطر ، اندازه: 31×21سم [ف مخ: 5-2243]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد حسینی، تا: شوال 1243ق؛ جلد: تیماج، 196گ، 25سطر ، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 16-209]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 28 ربیع الاول 1243ق؛ جلد: تیماج، 292گ، 21سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 16-333]
خط: نسخ، کان محمد جعفر بن میرزا بابا مبارکه ای، تا: شنبه سلخ رجب 1246ق؛ جلد: تیماج، 224گ، 23سطر ، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1-408]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد باقر کاشانی، تا: دهه اول ربیع الثاني 1250ق؛ جلد: تیماج، 246گ، 21سطر ، اندازه: 24×16سم [ف: 8-399]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن احمد کفرانی، تا: جمادی الاول 1253ق؛ جلد: تیماج، 294گ، 20سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 8-4843]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نسخ، کان جعفر بن حاجی محمد حسین کاشانی، تا: 1253ق؛ مهر: «محمد علی بن محسن الحسيني» (بیضوی)، «عبده محمد الحسيني» (مربع)؛ جلد: چرم، ابعاد متن: 21×12، اندازه: 20×30/5سم [ف: 36-483]
آغاز: برابر جلد اول ، انجام: و کان الفراغ لتسع خلت من جمادی الثاني من السنة التاسعة و من العشر السابع من الماة الثانية من الالف الثاني ... علی ید مؤلفه ... محمد باقر الشريف الحسيني الأصفهاني ابن محمد تقی الشريف الرضوى القمي ... الصلاة والسلام.
خط: نسخ، کا: حسن بن مسلم موسوی سمیرامی، تا: 12 ذیقعده 1254ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 226گ، 23 سطر (23×13)، اندازه: 31×20سم [ف: 5-732]
خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن بن سلطان محمد شیرازی، تا: پنج شنبه 8 شوال 1254ق؛ جلد: تیماج، 203گ، 25سطر ، اندازه: 34×11سم [ف: 23-103]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: «سلام علیهم ما تکلم ناطق ** و ما رفع الأصوات في عرفات».
خط: نستعلیق، کا: ملا سلیمان بن کربلائی اللهقلي رودکی، تا: 19 رجب 1255ق، به دستور غلامعلی ولد حاج عبدالخالق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 250گ، 22سطر ، اندازه: 33×21سم [ف: -54]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1249 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-74]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علی روضه خوان قزوینی اصفهانی، تا: 1262ق؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، 420گ، 18سطر ، اندازه: 21×16سم [ف: -198]
کا: رشتی، علی بن احمد، تا: 1269ق، جا: یزد؛ جلد: تیماج، 19سطر ، قطع: جیبی [نشریه: 2-180]
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد حسین کاشانی، تا: رجب 1271ق؛ جلد: تیماج، 252گ، 21 سطر، اندازه: 23×17/5سم [ف: 26-209]
آغاز: بسمله. تنویر چهارم در بیان فضیلت محبت اهل بیت (علیهم السلام) در کتاب عین الحيوة من کلام مجلسی رحمة الله؛ انجام: از لطف حق لوای شفاعت بدستش است با این هزار مرتبه عز عز جاه کرامتش روند بدوزخ ... است
ج1، موجودی شامل تنویر چهارم تا پایان تنویر ششم از باب اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1271ق؛ جلد: تیماج، 29گ، اندازه: 22×16سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-782]
آغاز: دهقان بر مزرع ناسوت افشانده حاصل آید؛ انجام: بحق محمد و آله و الحمدلله ثم الصلوات و السلام سنه 1179.
خط: نستعلیق، کا: انگورانی، محمد حسین، تا: جمعه 5 رجب 1274ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 207گ، 23سطر ، اندازه: 21/8×17/3سم [ف: 14-594]
قطع من الباب الأول و الثاني؛ کا: یزدی موسوی، هاشم بن محمد علی، تا: 9 شعبان 1278ق [تراثنا: س 2ش 4-51]
آغاز: برابر جلد اول
قسمت اول از جلد اول، خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر محمد هادی تفتی، تا: جمادی الثاني 1283ق؛ مقابله شده؛ اهدایی: وزیری؛ 130گ، 21سطر (15×9)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 4-1415]
آغاز: تنویر یازدهم در فضیلت مودت اهل بیت نبوت و فضیلت عداوت دشمنان ایشان که آن هم فضیلت علیحده ایست از برای ایشان
قسمت دوم از جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر بن محمد هادی تفتی، تا: دوشنبه 19 شوال 1283ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 122گ، 21سطر (15×9)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 4-1416]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: نستعلیق، کا: سید احمد بن محمدرضا حسینی خوانساری، تا: 25 شعبان 1346ق؛ مصدر به اجازه محمد صادق بن محمد علی اصهفانی به آقا سید مصطفی صفائی خوانساری به خط مجیز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 204گ، 23سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 26-623] و [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-781]
آغاز و انجام: برابر جلد اول
خط: تحریری، کا: احمد غفاریان، تا: 1360ق؛ از روی نسخه ای که در دوشنبه 12 ربیع الثاني 1235 به دست عزیز بن زین العابدين عطائی تحریر شده بود؛ جلد: مقوا، 244گ، 21سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 8-4843]
خط: نسخ، کا: محمد زمان بن محمد علی اصفهانی، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 238گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 7-264]
انجام: هر کسی که اسم خود را شیعه گذارد بسبب محبت ما اهل بیت بخدا قسم که شیعه ما نشود مگر کسی که از خدا بترسد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 84گ، 23سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 7-174]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: سلام علیهم ما تکلم ناطق ** و ما رفع الأصوات في عرفات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج، 257گ، 23سطر ، اندازه: 20/5×13سم [ف: 2-59]
آغاز: چون دیدند از عرب مبعوث گردید؛ انجام: و اگر هدیه وهبه بود
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حاج ملارضا ترزجانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 388گ، 15سطر (14×9)، اندازه: 19×15سم [ف: 5-1694]
بی کا، بی تا؛ نسخه هایی از آن نزد آقا منیر در اصفهان، دیگری نزد سید محمدعلی روضاتی، نزد مهدی شرف الدين در تستر، نزد امام جمعه روستای سده در اصفهان موجود است، و او، سید علی است، و نسخه، به دو فرزندش نورالله و حسن انتقال یافته [نسخه پژوهی: 1-166]
nūr-ol ‘oyūn (mn.)
کرمانی، علی اکبر بن عبد العالي، ق13 قمری
kermānī, “alī akbar ebn-e 'abd-ol-'ālī (- 19c)
وابسته به: نور العيون؛ رضوی اصفهانی، محمد باقر بن محمد تقی (قرن 12)
تاریخ تأليف: 24 جمادی الثاني 1268ق؛ محل تأليف: کرمانشاه
دانشمند محمد باقر شریف قمی «نور العيون» را در کلام شیعی نوشته و دانشمند علی اکبر بن عبدالعلی کرمانی آنرا گزین نموده در دو باب و هر یکی را یک کتاب گذارد، نخستین آن 12 تنویر و در نبوت و امامت و رجعت می باشد. او در طریق دوم تنویر 12 باب یکم که از فضایل سادات گفتگو می کند از صواعق محرقه ابن حجر عسقلانی چنین می آورد که مأمون هنگامی که می خواست خلافت به دودمان علی (علیه السلام) واگذار نمایند دستور داد که فاطمیان پوشاک سبز بپوشند و عباسیان سیاه و دیگران سفید دربر کنند. مأمون از این واگذاری خلافت برگشت ولی این نشانه در خاندان علی بماند و آنها به همین بس کردند که پارچه سبزی در دستار بگذارند: سپس می گوید که در 773 پادشاه شیعیان فرمود تا علویان دستار سبز بر سر بندند. او در همینجا از نقابت سید مرتضی و ابن طاوس و دادگاه خصوصی هاشمیان یاد می کند و می گوید سزاوار است که دیگران زن علوی نگیرند یا آن که گرامیشان بدارند و شایسته است با داشتن زنی علوی زن دیگری نه از این خاندان نگیرند. اگر هم گرفتند آنرا رها کنند. اگر علویرا رها ساختند آندیگریرا دوباره عقد کنند. گرفتن زن دوم علوی نیز شایسته نیست و بهتر است آنرا هم رها کنند. (محمد تقی دانش پژوه)
آغاز: منتخب کتاب نور العيون من مؤلفات محمد باقر الحسيني الاصفهاني بسمله بعد از حمد خدا و درود بر پیغمبر راهنما و ائمه هدی ابن منتخبی است از کتاب نور العيون من مؤلفات مولینا محمد باقر الشريف الحسيني الأصفهاني ابن محمد تقی الشريف الرضوى القمي مشتمل بر دو باب و هر باب یک کتاب ... تنویر آمل در بیان احتیاج کافه انام در جمیع ایام بپیغمبر یا امام منصوب از جانب حکیم علام.
انجام: و سنوح ابن مقدمه در میان اهل آن امصار در غایت اشتهار است میرزا قوام الدين محمد قزوینی گوید سلام علی خیر الأنام و سیدی ... شفیع ذنوب الخلق في العرصات ... سلام علیهم ما تکلم ناطق ... و ما رفع الأصوات في العرفات. بحمدالله که منتخب نور العيون باتمام رسید و ذخیره یوم لا ینفع مال و الابنون کردید علی ید مالکه و هو علی اکبر بن عبدالعالی الكرماني في رابع و العشرين شهر جمادی الاخر من شهود سنة 1268 في دار الدوله کرمانشاهان.
[فهرستواره منزوی 561/9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 889/2
آغاز: منتخب کتاب نور العيون من مؤلفات محمد باقر الحسيني الاصفهاني بسمله بعد از حمد خدا و درود بر پیغمبر راهنما و ائمه هدی ابن منتخبی است از کتاب نور العيون من مؤلفات مولینا محمد باقر الشريف الحسيني الاصفهاني ابن محمد تقی الشريف الرضوى القمي مشتمل بر دو باب و هر باب یک کتاب ... تنویر آمل در بیان احتیاج کافه آنام در جمیع ایام بپیغمبر یا امام منصوب از جانب حکیم علام؛ انجام: و سنوح ابن مقدمه در میان اهل آن امصار در غایت اشتهار است میرزا قوام الدين محمد قزوینی گوید سلام علی خیر الأنام و سیدی ... شفیع ذنوب الخلق في العرصات ... سلام علیهم ما تکلم ناطق ... و ما رفع الأصوات في العرفات. بحمدالله که منتخب نور العيون باتمام رسید و ذخیره یوم لا ینفع مال و لابنون کردید علی ید مالکه و هو علی اکبر بن عبدالعالی الكرماني في رابع و العشرين شهر جمادی الآخر من شهود سنة 1268 في دار الدوله کرمانشاهان.
خط: شکسته تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 24 جمادی الثاني 1268ق، جا: کرمانشاه؛ 91گ (33پ-113پ) [ف: 3- 630]
nūr-ul ‘uyūn
رضوی، محمد بن معصوم، - 1255 قمری
razavī, mohammad ebn-e ma‘sām (- 1839)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8686
آغاز: بسمله نحمدك یا من شرفنا بخیر الشرايع و الديان؛ انجام: بها طواف النساء و یجوز المفرده
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -591]
nūr-ol ‘oyūn
قزوینی، اسدالله بن محمد ابراهیم، ق13 قمری
qazvīnī, asad-ol-lāh ebn-e mohammad ebrāhīm (- 19c)
مؤلف دلیل تأليف را این گونه بیان می کند: «در ایام عنفوان جوانی به خاطر فاطر این عاصی رسید دعواتی که مشتمل بر جمیع ادعیات مأثوره که از حضرات ائمه هدی صلوات الله علیهم اجمعین وارد شده بود از کتب مبسوطه علما ... استخراج نموده ... و چون قرائت دعای داعیان مورث رفع درجات و موجب خوشنودی و روشنائی چشم ایشان به نجات از عذاب نیران و دخول جنان می گردد آن را به نور العيون مسمی گردانید». دو صفحه اول فارسی و بعد از آن عربی است. نظمی در تبویب ندارد و ظاهرا پیش نویس اولیه است. هر چند به خط نسخ و نستعلیق شکسته خوش نوشته شده و همچنین حواشی مرتب و منظم و دعاها دارای اعراب است. فصل های کتاب که دارای عنوان می باشند عبارت است از: فصل 1. در ذکر مجملی از تعقیبات است؛ فصل 2.... (بدون عنوان و شامل دعائی از مصباح شیخ طوسی در رفع فقر)؛ فصل 3. ... (بدون عنوان و شامل دعا برای بدهکاری و دین از کتاب نثر اللالي علی بن فضل الله حسینی راوندی)؛ فصل 4. في ادعية السجون و ادعية الضالة و الابق؛ فصل 5. في ادعية المتفرقة؛ فصل 6. في خواص بعض الآيات القرآني؛ فصل 7. في الدعاء علی العدو؛ فصل 8 في ادعية المتفرقات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18508
آغاز: بسمله، و به ثقتی. الحمدلله الذي جعل العبادة وسيلة لنا الي بلوغ اشرف منازل الكرامة و الدعاء سببا للاهتداء الى حلول محل السلامة في عرصة القيمة ...
در حاشیه منقولاتی از خصائص اصفهانی؛ خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مجدول، روی برگ اول به خط مؤلف آمده: «هذا الكتاب مسمی بنور العيون»؛ مهر: «اسدالله الغالب» (چهارگوش)؛ جلد: تیماج مذهب، 137گ، مختلف السطر (14/5×9)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 51-5]
nūr-ul ‘uyūn = jāmi‘-ul fawāyid
در عنوان چنین معرفی شده: «المجلد السابع من کتاب جامع الفوائد الموسوم بنور العيون في طرح الاكسير».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15937/11
آغاز: بسمله. نحمدك یا من هو خالق البرايا و الصلوة و السلام علی نبی الورى ... اما بعد اعلم أن علم الطرح من اللوازم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ جلد: مقوا، 18ص (569-586)، 17سطر ، اندازه: 14×22/5سم [ف: 44-144]
nūr-ol ‘oyūn
تهران؛ فیاض: شماره نسخه: 60/1
بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7-699]
nūr-ol ‘oyūn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25540
بی کا، بی تا، واقف: دکتر سید منوچهر طباطبایی [رایانه]
به نور العيون في امراض العين و اسبابها و علاجاتها - نور العيون
nūr-ul ‘uyūn fī talxīṣ-i siyar-il amīn-il ma’mūn
ابن سید الناس، محمد بن محمد، 671 - 734 قمری
ebn-e sayyed-on-nās, mohammad ebn-e mohammad(1273 - 1334)
وابسته به: عیون الأثر في فنون المغازي و الشمائل و السير؛ ابن سید الناس، محمد بن محمد (671-734ق)
این کتاب گزینه ای است از کتاب دیگر همین مؤلف که به نام عیون الأثر في فنون المغازي و الشمائل و السير» است.
آغاز: بسمله بعد حمدالله فاتح ابواب الندى و مانح اثواب الهدي و الصلوة و السلام علی نبیه محمد الذي ... فلما وضعت کتابی المسمى عیون الأثر في فنون المغازي ...
چاپ: السعودية، دار المنهاج، تحقیق محمد غسان نصوح عزقول الحسيني و محمد الابرش، الطبعة الثالثة، 1430ق، 160صحيفة
آغاز: برابر؛ انجام: فاحضر الملاعق فردها و اکل باصابعه و الله الهادي للصواب ...
خط: نسخ، کان قوام الدين بن حبیب الله، تا: 12 ذیقعده 1070ق؛ محشی از محمد تقی شریف و محمد تقی تبریزی ممقانی؛ جلد: تیماج، اندازه: 29/5×15/5سم [ف: 2-590]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه در استانبول ترکیه؛ خط: نسخ، کا: کورانی مدنی، عبدالقادر طاهر، تا: شنبه 6 جمادی الثاني 1196ق؛ تملک: مصطفی عاشر قاضی مکه؛ 14ص (1-14)، 25سطر [عکسی ف: 4-124]
nūr-ul ‘uyūn li-l-muttaqīn
کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم، -1278 قمری
karbāsī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ebrāhīm (-1862)
کتابی است فتوایی و تحقیقی مشتمل بر کتب و مباحث: کتاب الطهارة: دارای دو مقصد: 1) الطهارة عن الأحداث، 2) الطهارة عن الخبث؛ کتاب الصلاة: حاوی ده فصل: 1) مقدمات الصلاة، 2) في الأفعال الواجبة في الصلاة، 3) باقی المستحبات، 4) بقية الصلوات الواجبة، 5 و 6 و 7 و ...) في الصلوات المندوبة و المنافيات و ... في صلاة الميت؛ کتاب الزكاة: دارای دو فصل: 1) زكاة المال، 2) زكاة الفطرة؛ کتاب الخمس؛ کتاب الصوم؛ کتاب الاعتكاف، کتاب الحج: حاوی سه باب: 1) افعال العمرة، 2) افعال الحج، 3) التوابع. مؤلف، قائل به وجوب تخییری در نماز جمعه است و قول به وجوب عینی و حرمت را ضعیف دانسته است. وی چنان که در مقدمه تصریح می کند تأليفات دیگر نیز به نام های العيون، المصابيح در اصول و شرح المنهاج و شرح اللمعة در فقه دارد. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: نحمدك یا من شرفنا بخیر الشرايع و الاديان ... و بعد فیقول ... المسمى قبل تولده للثلاثة اشهر باسم حجتنا و امامنا الغايب ... انی بعد ما حررت في الأصول مجلدات من المصابيح و المختصر بالعیون الجامع لجمیع المسائل ... وفی الفقه مجلدات من شرحی
المنهاج و اللمعة ... اردت ان احرر في الفقه متنا ... فشرعت في هذا المختصر المتين و سمیته بنور العيون للمتقین ... و رتبته علی اربعة اقسام ...
[الذريعة 377/15 ؛ ريحانة الادب 355/3]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب الثالث في التوابع و فیه فصول الفصل الأول في العمرة المفردة ... و یجوز في کل شهر بلا اشکال و الاحوط الاقتصار علیه
از کتاب الطهارة تا کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماجمذهب، 86گ، 19سطر ، اندازه: 16×22سم[ف: - 31]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیس في المتمتع بها طواف النساء و یجوز المفردة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید اصغر اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338، 81گ، 19سطر ، اندازه: 20×16سم [ف: 20-584]
آغاز: برابر؛ انجام: جازان ینقلها إلى التمتع الفصل الثاني (در مطلب چهارم حج و زیارات)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شد؛ جلد: میشن، 116گ، 15سطر ، اندازه: 15/7×11سم [ف: 1-572]
آغاز: برابر؛ انجام: و یجوز في کل شهر بلا اشکال بلا الاولي و الاحوط الاقتصار
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 15×8/5، اندازه: 21×15سم [ف: 4-2063]
آغاز: و المختصر الموسوم بالعیون و في الفقه مجلدات من شرحی المنهاج و اللمعة؛ انجام: و في و لوغ الخنزير یتعین السبع من دون تعفیر لکن هذا کله في القليل.
از برگ دوم تا «الفصل الثالث في احکام النجاسات» می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 22گ، 11سطر ، اندازه: 21/8×14/7سم [ف: 20-585]
آغاز: برابر
تا پایان امر به معروف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [چند نسخه-ف:-341]
آغاز: برابر
طهارت تا اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از محمد باقر خراسانی کارلادانی لنجانی مورخ 1277، مرحوم آقا میرزا هاشم خونساری برادر صاحب روضات نیز کتاب طهارت و صوم آنرا به خط خود حاشیه کرده و در صفحه اول چنین نوشته است: «تمام کتاب طهارت و تمام کتاب صوم مطابق شد با اعتقاد اینجانب با حواشی که نوشته ام 15 رجب 1285»، و حاشیه ای با امضاء «اقل الطلاب اسماعیل نصر آبادی» با تاریخ شوال 1277؛ 120گ، 12سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 1-290]
nūr-ul ‘uyūn wa jāmi“-ul funūn
کحال، صلاح الدين بن یوسف، قرن 8 قمری
kahhāl, salāh-od-dīn ebn-e yūsof (- 14c)
کتابی است در علم چشم پزشکی در ده مقاله و هر مقاله مشتمل بر چند باب، مؤلف کتاب را با استفاده از کتب طبی قدماء مانند جالینوس و دیوسقوریدوس و رازی و کتاب ملکی و قانون غیر آن و با استفاده از تجربیات شخصی خود برای فرزندش تأليف نموده است.
آغاز: الحمد لله الذي فطر السماء و زینها بالنجوم الزواهر
انجام: تمت المقالة العاشرة من کتاب نور العيون و جامع الفنون و بها تم الكتاب
[کشف الظنون 1983/2 ؛ بروکلمان ذیل 901/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 228 عکسی
آغاز: الحمد لله الذي فطر السماء و زینها بالنجوم الزواهر؛ انجام: تمت المقالة العاشرة من کتاب نور العيون و جامع الفنون و بها تم الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ مصحح، دارای بعضی اشکال هندسی در رابطه با بینایی و چشم می باشد؛ 117گ، 25سطر [عکسی ف: 1-209]
nūr-ol farāyez
رساله مختصری است مشتمل بر سه «مقاله» در ارث.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3276/2
آغاز: بسمله ...، اما بعد این رساله نور الفرائض مرتب بر سه مقاله؛ انجام: و موصی را سه پسر باشد پس ضرب خمسه می کنیم در اربعه و زیاده می کنیم هر جا ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 8گ (108-115)، 20 سطر حمایلی، اندازه: 19/5×13/5سم [ف: 15-86]
نورالفؤاد - نوریه
nūr-ul fu’ād
اردبیلی، محمد
ardabīlī, mohammad
رساله کوتاهی است درباره «علم» شامل سه «مطلب»: 1. بیان منشأ اختلاف در تعریف علم؛ 2. بیان منشأ خلاف دراین که علم ومعلوم متحد بالذات ومتغایر بالوجودند یا بالاعتبار یا مختلفان بالذاتند؛ 3. در بیان اختلاف متکلمین در تفسیر علم.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7475/6-38/95
آغاز: بسمله الحمدلله العالم بکلیات الأمور وجزئیاتها ومبدع ماهیات الاشياء وهویتها ... وبعد فهذه فوائد لطيفة وفرائد شریفه جمعتها للمحصلین لیزدادوا بامعان النظر فیها علما وكمالاً ... وسمیتها نور الفؤاد لطالب المراد وفیها ثلاثة مطالب الاول في بیان منشأ الاختلاف في تعریف العلم؛ انجام: لان لتحصیلهم صوانع حجة وافئدتهم مشحونة بانواع النقمة ثبتنا الله وایاهم علی الحق بجاه النبي الاكرم صلی الله علیه وسلم قد تمت الرسالة المسماة ینور الفؤاد للفاضل الكامل ملامحمدالاردبیلی
خط: نسخ، کا: واژی اشعری، حسین بن محمود، تا: 1346ق؛ محشی با نشان «منه» و «ابن المؤمن»؛ جلد: تیماج، 8گ، 17سطر ، اندازه: 21×13سم [ف: 4845-8]
an-nūr fi-l imām-il mastūr
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277-1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammadja‘far (1861 - 1915)
تاریخ تأليف: 2 صفر 1316ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
مؤلف بعد از نگارش کتاب «ابهی الدرر في تكملة عقدر الدرر»، چون آن کتاب مختصر بوده و فقط شامل احادیث اهل سنت در اثبات وجود امام زمان و حالات آن حضرت بوده است، لذا تصمیم به نگارش این کتاب می گیرد. در یک «مقدمه» و هفت «باب»: مقدمه درباره احتیاج به وجود کسی که قیام کند به امر دین؛ 1. اخبار داله بر وجود امام؛ 2. ترس از گمراهی این امت؛ 3. تمسک به قرآن و اهل بیت؛ 4. تعیین اهل بیت؛ 5. امامان شیعه دوازده نفرند؛ 6. اخباری که دلالت می کنند که امامان دوازده نفرند؛ 7. مطالب دیگر در امامان دوازده گانه شیعه. مؤلف ذیل و تکمله ای نیز بر این کتاب نگاشته است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و ... و بعد فانی کنت کتبت کتابی «أبهى الدرر تكملة عقد الدرر في اخبار الامام المنتظر (عجل الله تعالی فرجه الشريف) ...
[معجم المؤلفين 92/9؛ الذريعة 374/24]
شروح و حواشی:
1- ذیل کتاب النور في الامام المستور (عجل الله تعالی فرجه الشريف)؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333ق)
2- بسط النور في الامام المستور (عجل الله تعالی فرجه الشريف) = ترجمه النور في الامام
المستور (عجل الله تعالی فرجه الشريف)؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333ق)
آغاز: برابر؛ انجام: فلیکن هذا آخر ما نملیه في ولم نعط الكلام في الابواب و غیرها حقه روما للاختصار
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 11 محرم 1316ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ 128گ (11-138)، مختلف السطر (18-20)، اندازه: 14×7سم [ف: 31-186]
آغاز: برابر؛ انجام: وافقوا و لالهم من التسنن اخرجوا ولا عن تشنیع الأمامية في المقال کفوا و هو الفتاح العليم انتهی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 2 صفر 1316ق؛ مصحح، محشی با عناوین «منه» از خود مؤلف؛ یادداشتی از مرحوم آیت الله حاج شیخ محمد حسین بهاری همدانی فرزند مؤلف در شوال سال 1373ق که این نسخه را به «آقا سید فخر الدين» داده تا در کاظمین به چاپ برساند، ولی مشخص نیست آیا به چاپ رسیده است یا خیر؛ 153گ (1-153)، 19سطر ، اندازه: 15×9/5سم [ف: 127-31]
an-nūr fi sāhat-es sodūr
از شیخ عزالدین شاه که نام وی بر فراز نسخه و به خامه کاتب آمده است. مؤلف در دیباچه می گوید آن را به خواهش دوستی هبة الله نام، ساختم و دانش آن را از معلمی روحانی فرا گرفتم که نام او در سه حرف است. گفتاری است حروفی نقطوی، در چند باب. نسخه تا باب 23 را دارد. باب ها: 1. در نقطه اصل که آن نقطه موضوع ذات الله است؛ 2. در نقطه وصل؛ 3. در معنی خط که روح حروف است؛ 4. در نقطه فصل؛ 5. در بیان الف؛ 6. در اعراب؛ 7. در اعراب رفع؛ 8 در اعراب جر؛ 9. در همزه؛ 10. در جزم؛ ... 15. در جیم؛ ... 20. در ترکیب را؛ ... 23. در ترکیب شین.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 107/4
آغاز: بسمله. من کلمات شیخ الاسلام عزالدین شاه ... ، حمدله، صلات، شکر و سپاس خدای را که نفس انسان را از نور تجلی حمد بیافرید و حمد را از افعال مراد خود پیدا کرد ... اما بعد، چون مصاحبت دوستی از دوستان حق که حق تعالی؛ انجام: و شین شکور نزول کند بر لوح ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: محب بن مرشد برغشی، تا: 848ق؛ افتادگی: انجام؛ با رسم الخط کهن (ذ = د، ب =پ، ...)؛ 18گ (57ر -74پ) [ف: 1-264]
nūr-ul qubūr
اصول دین پنج گانه را بیشتر از آیات قرآنی و آنچه از ادله عقلی که از آن آیات استفاده می شود، به رشته تحریر درآورده و موضوع امامت را با تفصیل بیشتری آورده است. این کتاب دارای «مقدمه» ای کوتاه و پنج «اصل» مشتمل بر ابواب و فصول «خاتمه» ای مختصر می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5771
آغاز: و هو حقیق بالاجابة ... المقدمة لما کان الله تبارك و تعالی ذا فضل عظیم و کرم جسیم؛ انجام: و یدخل علیهم النور في القبور و هم منتظرون لنفخ الصور و یشتاقون البعث و النشور و الحمدلله الغفور.
انجام آن با کار عبدالله هرندی هماهنگی است و باید همان باشد این خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح و شاید این تصحیح ها از مؤلف باشد؛ جلد: تیماج، 192گ، 20سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 15- 159]
nūr-ul qubūr wa surūr-u yawm-in nušūr
هرندی، عبدالله بن محمد هادی - 1256 قمری
harandī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad hādī (- 1840)
در بیان اصول دین و آنچه که یقین آور است، در یک «مقدمه» و پنج «اصل» و دوازده باب و «خاتمه»: مقدمه در بیان شرافت عقل و مختار بودن مکلف؛ باب 1. در بیان خلق عالم؛ 2. معرفت الهي فطری است؛ 3. اثبات معرفت الهي بدیهی است و نیازی به برهان ندارد؛ اصل اول در توحید؛ 4. در بیان نفی مثل از حق تعالی؛ 5. در اثبات خلق و امر خداوند؛ 6. در بیان اینکه هر کس امر الهي را انکار کند انکار عبودیت کرده؛ اصل دوم عدل؛ باب نهم ادله عدل؛ اصل سوم نبوت؛ اصل چهارم امامت؛ اصل پنجم اثبات معاد؛ خاتمه در ذکر بعث و نشور. (فاضل)
آغاز: هو حسبی و نعم الوكيل. بسمله. الحمدلله الذي قبض قبضه من المدر و امطر علیه من سحاب رحمته فخمر فخلق منه الانسان... فهذا کتاب موسوم بنور القبور و سرور یوم النشور الفه ... عبدالله بن حاجی محمد هادی الهرندي ... و رتبته علی مقدمه و اصول خمسة و اثنا عشر بابا و خاتمة.
انجام: و هم منتظرون لنفخ الصور و یشوقون البعث و النشور و الحمدلله رب العالمين تمت.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی کزازی ملقب به شاه، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 225گ، 15سطر (8/5×13/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 2-743]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد علی صفری دائم؛ اندازه: 16/4×10/9سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 139گ، 19سطر (15×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 6-2380]
nūr-ol qodos
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4028/2
آغاز: بسمله. الحمدلله الدائم في سلطانه بغیر ... اما بعد چنین گوید ... که بعد از فراغ از رساله جواهر الكلم که مختصر کافی وافی از اصول حقایق حقه است بخواطر خاطر رسید که رساله مختصره منیفه در معرفت وجود حق ... و در علم توحید ... ایراد نموده؛ انجام: ختم نمودم این رساله شریفه را ... العلى العظيم
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد حسن موسوی اصفهانی، تا: جمادی الثاني 1265ق؛ اندازه: 15/2×10/6سم [ف: 7-152]
an-nūr-ul qamarīya fī š.-il itnā ‘ašarīya
حسینی تفرشی، فیض الله بن عبد القاهر، - 1025 قمری
hoseynī tafrešī, feyz-ol-lāh-e-bn-e 'abdolçāher (- 1616)
وابسته به: الاثني عشرية في الصلاة؛ عاملی، حسن بن زین الدين ( 1011-959ق)
تاریخ تأليف: سه شنبه 14 ربیع الاول 1012ق
شرح استدلالی مزجی و تحقیقی است بر «اثنی عشریه» صاحب معالم. شارح، ادله احکام و مسائل را با اقوال فقهای مشهور ذکر و قوت و ضعف آنها را نیز بیان کرده است. نامبرده این کتاب را به تقاضای سید علی بن یونس تفریشی نگاشته است. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمدلله الذي شغلنا عن ذکر محامده ترادف عوائده و أعجزنا عن احصاء ثنائه فیض فضله.
انجام: و بمضمونه اخبار آخر مذكورة في الفقيه و الله اعلم و قد تم هذه الفوائد علی ید مولفه الحقير فیض الله ... و جمیع الطالبين من المؤمنين بمنه وجوده و احسانه.
آغاز: برابر؛ انجام: و یکون سعیهم و توفیقهم فیما یحبه و یرضاه بمنه وجوده و احسانه
خط: نسخ، کان اسماعیل بن سالم، تا: غره ماه محرم 1024ق؛
مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: محمد بن حسن حسینی به تاریخ 1131ق؛ نشانی عاریه اسدالله از حاج محمد علی زنجانی؛ جلد: تیماج، 207گ، 21سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 13-174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق؛ محشی با جمله دعایی «منه سلمه الله»، «منه دام فیضه»؛ جلد: تیماج، 207گ، 19-22سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20-586]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-293]
نور مبین - اثنی عشرية
an-nūr-ul mubīn fi-n naṣṣ ‘alā amīr-il-mu’minīn
حویزی، علی بن خلف، - 1088 قمری
hovayzī, ‘alī ebn-e xalaf (- 1678)
اهدا به: شاه عباس دوم (1052-1077ق)
تاریخ تأليف: 25 ربیع الاول 1083ق
در فضایل و مناقب و اثبات امامت حضرت امیر المؤمنين علیه السلام و مخصوصا بحث درباره حدیث غدیر و داستان بیعت با آن حضرت و نص پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر امامت وی، مشتمل بر یک «مقدمه» و چهار «مسلک» و یک «خاتمه»: المقدمة: في بعث الأنبياء و ان لکل واحد منهم وصی؛ مسلك 1. في النصوص القرآنية علی خلافة علی «علیه السلام»؛ 2. في النص من الاخبار النبوية؛ 3. في معجزاته و فضائله؛ 4. في مطاعن من تقدمه؛ الخاتمة: في التشنيع علی بعض العلماء. از روز 4 ذیحجه 1082ق تا روز پنج شنبه 25 ربیع الأول 1083 قساخته است.
[معجم المولفين 86/7]؛
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 رمضان 1083 ق، به دستور مولف؛ تصحیح کرده حسین حاجی علوی در بود او از روی مسوده او در 14 ذیحجه 1083، آغاز در دیباچه افتاده؛ قطع: رحلی [نشریه: 6-689]
آغاز: الحمد لله الذي أرسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدين کله و لو کره المشركون و أمده و نصره بجنود لم تروها؛ انجام: و يؤنسني حین القى وحیدا ** بلحدی و قد اسلمتنی صحابی
خط: نسخ زیبا، کا: محمد بن عبدالسجاد، تا: 15 رمضان 1085ق؛ مجدول، محشی، دارای سرلوح؛ تملک: شبر بن محمد بن ثنوان بن عبدالواحد بن احمد بن علی ابن حسان بن عبدالله بن علی بن حسن بن السلطان بن محسن حسینی حسنی موسوی، محمد حسین بن علی شرارة، محمود بن محمد بن عبدالهادی به تاریخ 27 جمادی الاول 1225ق، علاء الدين به تاریخ رمضان 1335، فرهاد میرزا به تاریخ پنج شنبه دوم ذیحجه 1263ق؛ جلد: تیماج، 493گ، 20سطر ، اندازه: 31×17/5سم [ف: 13-235]
النور المبين في قصص الانبياء و المرسلين - قصص الانبياء و المرسلين
nūr-ul majālis
واعظ حسینی، میر احمد
vā‘ez-e hoseynī, mīr ahmad
مجالسی است ترتیب داده شده برای واعظان و منبریان، در آغاز هر مجلس آیه ای عنوان شده پس از آن به تفسیر و تأويل آن آیه می پردازد با ذکر شواهدی از روایت های اهل بیت علیهم السلام واشاره به داستان های تاریخی، و در پایان ذکر مصیبت حضرت امام حسین علیهم السلام. گاهی عبارت ها به فارسی نگاشته شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356
جلد سوم کتاب و دارای 59 مجلس است؛ خط: نسخ مایل به رقعی، بی کا، بی تا، جدید و مغلوط و گویا به خط مؤلف نباشد؛ جلد: مقوایی، 260گ، اندازه: 20×16سم [ف: 4-182]
nūr-ul mustabşirīn
علوی حسنی، محمد مرتضی بن حسنعلی، ق 14 قمری
alavī hasanī,mohammad mortazā ebn-e hoseyn-alī ( 20c)
تاریخ تأليف: 6 صفر 1314ق
دیباچه آن درباره کتب حدیث شیعی مانند کافی و تهذیب و بحار و مستدرک می باشد سپس چند حدیثی است در این که امامان با پیامبر در هر چیزی جز پیامبری انبازند.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا الى الحق و اليقين ... فیقول ... ابن السيد حسن علی، محمد مرتضی ... هذه رسالة سمیتها بنور المستبصرين.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 994/7
آغاز: برابر؛ انجام: و قد کتب هذه الأحرف مؤلفها في السادس من شهر صفر سنة 1314 ثلثمائة و أربعة عشر بعد الألف من الهجرة.
خط: نسخ، کا: کریم بخش، تا: 1314ق، و چاپ جون فور
(چاپخانه جعفری) در 36ص به سال 1314 به خط نسخ کریم بخش می باشد؛ در ص 1 نوشته شده که به حاجی میرزا حسین نوری داده شده [ف: 5-1595]
nūr-ul masrā fī tafsīr-i āyat-il isrā’
ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل، 599 - 665 قمری
abū-šāme, ‘abd-or-rahmān ebn-e esmā‘īl (1203 - 1267)
مناقشه ای است درباره تعدد معراج پیامبر (صلی الله علیه و اله وسلم) و رفتن یه بیت المقدس در خواب و بیداری.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1121/7
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم قال الشيخ الامام الحافظ ... الحمدلله الذي أنزل کتبه عذرة و نذرا و أرسل رسله ذکری و بشرة و أنعم علی المؤمنين اولی و اخری
نسخه اصل: چستربیتی، شماره 3307؛ خط: نسخ، کا: علی بن ایوب مقدسی، تا: ربیع الأول 711ق، جا: دمشق؛ از روی نسخه ای که خط مؤلف بر آن بود، کتابت کرده، با سماعات و بلاغات نسخه اصل؛ 34ص (293-326)، 18سطر [عکسی ف: 3-254]
nūr-ul mašāriq wa-l maġārib
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far(1827 - 1898)
اجمالی از اعتقادات و بیان اخلاق نیکو و زشت و فضایل ائمه علیهم السلام و مصایب حضرت امام حسین علیه السلام، به اضافه آنچه را که پدرش ملا محمد جعفر شریعتمدار در کتاب «انیس الواعظين» خود نگاشته و موفق به اتمام آن کتاب نشده، با اصلاح و دگرگونی در مطالب وی. تأليف این کتاب ناتمام مانده و مشتمل بر پنج «مشرب»: 1. في تفسیر جملة من آی المواعظ؛ 2. في الأخلاق؛ 3. في العقائد؛ 4. في الفضائل؛ 5. في المصائب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3871
آغاز: الحمدلله الذي أنزل الفرقان نورا یتوقد مصباحه و ضياءًا یتلا لا صباحه و برهانا یتضح ایضاحه؛ انجام: المجلس الأول مجلس الخروج من المدينة الى النزول بکربلاء علی وجه الاشارة ...
ناتمام؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، قبل از کتاب چند خطبه از منشآت مؤلف؛ جلد: تیماج، 283گ، 11سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 10-257]
nūr-ol mašreqayn
بهشتی هروی، عبدالله، ق 11 قمری
beheštī heravī, 'abd-ol-lāh (- 17c)
مثنوی عرفانی نزدیک به 1800 بیت در پاسخ «تحفة العراقين» خاقانی. او پس از نعت خدا و ستایششاه عباس گفته است که من چون تحفه را خواندم آن را درست ندیدم و اینک من هفت اقلیم را وصف می کنم. آن گاه توصیف می کند کعبه و مدینه و گورستان بقیع را و می پردازد به مناقب و معجزات امامان و سپس یاد می کند از صفت: هرات، مشهد مقدس، قصبه نیشابور، سبزوار، سمنان، طهران، قم، صفاهان، دولت خانه پادشاهی، قیصریه، قهوه خانه، حمام، بازار اصفهان، چهار باغ، زنده رود، همدان، سبب عزیمت به هندوستان، قصبه سبزوار، ولایت فراه، قلعه بست، قندهای و سوانحی که روی داده بوده است، بلاد هندوستان، خاتمه در وصف کشمیر است.
[الذريعة 148/9 ؛ فرهنگ سخنوران 93؛ نسخه های منزوی 4054]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5153
آغاز: ماییم یگانه گوهر پاک ** شاداب زفیض جوهر خاک / هر چند صدف گهر طرازد ** چون جوهر ما چگونه سازد؛ انجام: کن ختم سخن چو نکته سنجان ** خاقانی را دگر مرنجان
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: اوخر ذیحجه 1067ق، جا: احمد آباد، مجدول؛ مهر: بدیع الزمان کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 79گ، 12سطر ، اندازه: 13/6×8سم [ف: 4-835]
an-nūr-ul madi' fi ma'rifat-il kanz-il xafi
آل ابی خمسین، محمد بن حسین، ق13 قمری
āl-e abī xamsīn, mohammad ebn-e hoseyn (- 19c)
به درخواست: علی بن محمد حواج
رساله ای است در شرح حدیث قدسی مشهور «کنت كنزاً مخفياً فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لکی اعرف ...».
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1461/4
آغاز: الحمد لله الذي خلق الموجودات من الذوات و الصفات التوحيده و معرفته و او جدهم لعبادته و طاعته و سلك بهم سبیل ارادته
نسخه اصل: کتابخانه شخصی - بحرین؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی ابی خمسین احسائی، تا: 27 جمادی الثاني 1262ق؛ مصحح؛ 47ص (140-186) [عکسی ف: 4-287]
nūr-ul ma‘ālī li-š.-i bad’-il amālī
یازجی، اسماعیل بن عبدالباقی، - 1121 قمری
yāzejī, esmā‘īl ebn-e ‘abd-ol-bāqī (- 1710)
وابسته به: بدء الامالي = قصيدة یقول العبد = قصيدة الامالي؛ سراج الدين اوشی، علی بن عثمان (-575ق)
مؤلف شرح مفصلی به نام «ضوء اللآليلشرح بدء الامالي» بر قصیده مشهور «بدء الأمالي» نگاشته بود که در آن به بیان دقایق این قصیده پرداخته است، لذا آن شرح مفصل را در رساله حاضر خلاصه کرده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2424/2
آغاز: نحمد الله الرحيم الرحمن الكبير المتعالى السلطان و نشهدأن لا اله الا الله وحده لاشریك له بعدد ما في الدنيا
نسخه اصل: کتابخانه معهد دراسات الثقافة الشرقيه - دانشگاه توکیو؛ بی کا، بی تا؛ 75ص (68-142) [عکسی ف: 7-26]
nūr-ul ma‘rifa
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352قمری
bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan(1860 - 1934)
تاریخ تأليف: 1314ق
کتابی است بسیار مفید، تحقیقی، علمی، مشتمل بر «مقدمه» درباره فضلیت دانش و دانشمندان و چهار «قطب» که هر یک حاوی چند «فصل» در مبحث توحید، نبوت، امامت، معاد و عدل می باشد. مؤلف، در پایان، سلسله مشایخ و طرق روایتی خود را ذکر کرده و افزوده است هر که از قدرت فهم و درک کافی برخوردار باشد از طرف من مجاز است که تمام مصنفاتم اعم از اصول و فروع وحدیث و یارجال را روایت نماید. ( براتعلی غلامی مقدم)
یک نسخه از این رساله در جلد پنجم آستانقدس معرفی شده که فهرست نگار آن را فارسی دانسته و سرآغازی مشابه این رساله دارد.
آغاز: الحمد لله المتفرد بالوحدانية و المتوحد بالربانية المدير بلاوزیر ولاخلق من عباده یستشیر العالم بالمکان قبل تکوینه
[فهرستواره منزوی 593/9]
شروح و حواشی:
1- مفتاح الفردوس؛ بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن (1276-1352ق)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1314ق، 235گ، 19سطر ، اندازه: 22×17سم [ف: 59]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله ولی التوفيق و الحمدلله اولاو آخرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: شیخ محمد رضا قائمی، اردیبهشت 1341؛ 237گ، 18- 20سطر ، اندازه: 17×21/7سم [ف: 14-595]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد ما صححها و الله ولی التوفيق
خط: نسخ، کان محمد علی بن ملا عبدالکریم بیرجندی، تا: 1314ق؛ واقف: فهرستی، تیر 1310؛ جلد: میشن، 207گ، اندازه: 22×18سم [ف: 5-335]
آغاز: برابر؛ انجام: و بداية المعرفة و مفتاح الفردوس و کتاب العين الباصرة في التبصرة لم یتم و نور المعرفة و هو هذا الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1326ق؛ مصحح؛ تملک: محمد تقی بیرجندی فرزند مؤلف؛ جلد: تیماج، 304گ، 17سطر ، اندازه: 21×17سم [ف: 9-190]
an-nūr-ul maqdūf fi-1 qalb-il mašfūf
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e 'abd-on-nabī (1765 - 1817)
رساله ای است در باب حقایق الايمان.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف323/5
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی؛ انجام: من قله تنبع الاخبار و عدم الاعتناء بها - تمت الرساله بعون الله تعالی في عصر یوم الخميس ثالث شهر جمادی الثاني سنه 1215 - کاتبه مالکه مهر علی بن عبدالرضا فیروز آبادی خط: نسخ، کا: مهر علی ابن عبدالرضا فیروزی آبادی، تا: 1215ق؛ 39گ، 19سطر ، اندازه: 12×6سم [ف: 1-302]
nūr-ul munājāt
دعایی است که در آن از سوره های قرآن کریم به ترتیب سوره ها آیاتی انتخاب شده و پشت سرهم تحریر شده است. در آغاز نسخه گفته شده که این آیات را حضرت علی (علیه السلام) از قرآن انتخاب و به حضرت پیامبر (صلی الله علیه و اله وسلم) تقدیم نموده و آن حضرت تأييد کرده است. در اول نسخه خواصی برای این دعا ذکر شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 554-27/124
آغاز: هو الله تعالی شانه العزيز روایت است از حضرات امیر المؤمنين وامام المتقين علی بن ابی طالب (علیه السلام) که چون آنحضرت قرآن را جمع می کردند؛ انجام: اعذنی من شر الوسواس الخناس الذي یوسوس في صدور الناس من الجنۀ والناس تمام شد
خط: نسخ و نستعلیق، کان محمد بن کربلایی عبدالله خاط، تا: 1310ق؛ 22گ، 11سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 4845-8]
nūr-ol movāfeqīn
کرمانشاهی، اسماعیل بن محمد، ق13 قمری
kermānšāhī, esmā‘īl ebn-e mohammad (- 19c)
شامل قصیده و قطعه و معما، به ترتیب حروف قوافی و همه اشعار در فضایل و مدایح حضرات معصومین علیهم السلام سروده شده، که با کتاب «ظلمة المنافقين» شاعر ما تولی و تبری را جمع کرده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1555/2
آغاز: اگر نور خدا گردد دل آرا ** یقین از چشم دل بیند خدا را / خداوندا بنور عارفانت ** کریما رحم دارا کرد گارا؛ انجام: قسم بخوبی رویت که شهسواری گفت ** که تو بنسبت خوبی زخوب خوبتری
خط: نستعلیق مغلوط، بی کا، تا: شاید از عصر شهسواری؛ این کتاب در حواشی کتاب اول نوشته شده؛ جلد: تیماج، اندازه: 30/5×21سم [ف: 4-411]
nūr-ol movahhedīn fī š.-e dalīl-el motahayyerīn
محیط کرمانی، محمد حسین بن علی اکبر، ق13 قمری
mohīt-e kermānī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī akbar(- 19c)
وابسته به دلیل المتحيرين = اعتقادية؛ رشتی، کاظم بن قاسم ( 1259-1212ق)
تاریخ تأليف: 1258ق
ترجمه گزارش مانندی است از «دلیل المتحيرين» سید کاظم رشتی. نام نگارنده و مترجم در دیباچه و نام کتاب بر فراز نسخه و این تاریخ در پایانه آمده است. متن پاسخ و پرسشی است در سبب اختلاف علما و گزیدن گروه شیخیان، و مراد از کشفی و بالاسری، بیان اسماء بالاسری. در آن زندگینامه شیخ احمد احسایی (-1243ق) و مسافرت های ایشان به مشهد و عتبات و سید کاظم رشتی (- 1259ق) آمده است. یکی از منابع ارزشمند دریافت تنش های عقیدتی نیمه قرن 13ق می باشد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1568
آغاز: سپاس افزون از حیز وهم و قیاس، و خارج از حوصله ادراک عقل خورده شناس پیشگاه بارگاه کبریایی؛ انجام: خود ببوید نه آنکه عطار بگوید. وهب انی اقول الصبح لیل - ایمی الناظرون عن الضياء. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. عصر یوم الأربعا (16 رجب 1258)
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1258ق؛ تملک: احمد بن کاظم حسینی رشتی کشفی» با مهر «عبده احمد بن کاظم ...» (بیضوی)؛ 167گ، 18سطر (15×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 3-334]
نورنامه - ضیاء المؤمنين
نورنامه - آفرینش حضرت محمد (صلی الله علیه و اله وسلم)
nūr-nāme
شرح حدیث «اول ما خلق الله تعالی نوری» است که شارح از اهل سنت است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18745/2
آغاز: بسمله هذا نورنامه آنحضرت صلی الله علیه و سلم، الحمد الله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه اجمعین در حدیث آمده است که اول ما خلق الله تعالی نوری خواجه کاینات و خلاصة موجودات؛ انجام: نظر بر روز آخرین کنید که مادامیست و خواهد بود. بیت: دنیاست مثال پیچ در پیچ ** زو خویش خلاص ساز و روی کم پیچ / گر نقد جهان از آن تو باشد امروز ** فردا که ازین جهان روی این همه هیچ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 56گ، اندازه: 24×13سم [ف: 128-51]
nūr-nāme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17384ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
nūr-nāme
در این رساله عظمت نور پیامبر، زمان پیدایش این نور پاک، کیفیت، خلقت کائنات فرشتگان آسمانها و زمین و انبیاء و رسل، کرسی، عرش، بهشت، دوزخ چهار عنصر و ... از این نور به روایت بدون سند از پیامبر اکرم ذکر شده است. مؤلف آن را از روی نسخه ای که به خط اميرالمؤمنين علی (علیه السلام) و نزد امام محمد غزالی بوده استنساخ کرده است. در پایان برخی دعاها با خواص آن ذکر شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27755
آغاز: بسمله. حمدله. بدان که این نور نامه از صفت پاک حضرت رسالت پناه سید المرسلين ... محمد مصطفی صلی الله علیه و آله وسلم است؛ انجام: و ان کان كتيرة فبارك لی فیه انك علی کل شیء قدیر و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح، مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، جلد: تیماج، 55گ، 9سطر ، اندازه: 21×12/2سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-783]
nūr-ul nabī
تفسیری است کوتاه و مختصر به عربی به روش شیعی از سوره تبارک تا عم. در هامش عبارت فارسی آمده است.
قزوین؛ میر حسینا قزوینی؛ شماره نسخه: 184
کا: حسین بن بدر الدين کر کی عاملی (گویا مؤلف همو باشد)، بی تا؛ واقف: حسین بن بدر الدين کر کی عاملی، شعبان 1075 [نشریه: 6-353]
nūr-un nūr fī bayān-i qirā’at-i ‘āṣim-il mašhūr
قاری کاظمی، محمد بن شمس الدين، قرن 12 قمری
qārī kāzemī, mohammad ebn-e šams-od-dīn (- 18c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
رساله ای است دربیان قرائت عاصم که مؤلف به درخواست دوستان و شاگردانش درعصر شاه سلیمان صفوی بهادرخان در یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و یک «خاتمه» نگاشته است: مقدمه دربیان نزول قرآن وفضل معلم وقاری و لحن و ترتیل؛ فصل 1. بیان اسم و کنیه عاصم وطریق روایت او؛ 2.استعاذه وبسمله و ...؛ 3. بیان مخارج حروف؛ 4. بیان ادغام و اظهار و قلب واخفاء وادغام؛ 5. بیان هاء الضمير؛ 6. بیان مد وقصیر؛ 7. ذکرهمز تین در کلمه؛ 8 اماله وفتح؛ 9. راء مفخمه ومرققه ولام؛ 10. وقف بر آخر کلمات؛ 11. رسم الخطاء؛ 12. رموز وقف؛ خاتمه در بیان فرش القرآن واختلاف روایتین ... .
آغاز: بسمله الحمدلله الذي انزل القرآن نورا یهتدی به الي سبل السداد و ... اما بعد فیقول الفقير الى رحمة ربه الغني محمد بن شمس الدين القارى الكاظمي بانه طال ماسألني
انجام: في قوله تعالی الناس الى العالمين احدی و خمسون وجهاً و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
[کشاف الفهارس 443/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، دارای علامات بلاغ؛ تملک: میرزا محمد تقی شیرازی؛ جلد: تیماج، 126گ، 18سطر ، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: 2-571]
انجام: سورة الشمس خمس عشرة آية و هی مكية وضحیها تلیها جلیها یغشیها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 91گ، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 5-327]
آغاز: برابر انجام: الناس ست آیات ... الخناس، الناسو الناس. بین الناس و الفاتحة، و یسمی حال المرتحل من قولهعالی الناس الى العالمين احدی و ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام (نیم صفحه)؛ مصحح؛ 109گ، 19سطر (14×6/2)، اندازه: 16/5×9سم [ف: 1-236]
نور اليقين - خلاصة الصنعة
nūr-ul yaqīn fī usūl-id dīn = nūr-ul yaqīn bayn-al muxāfiqīn
بارفروشی، محمد نصیر بن محمد معصوم، ق 12 قمری
bārforūšī, mohammad nasīr ebn-e mohammad ma‘sūm (-18c)
مؤلف چون از فلسفه مأيوس شده بود در این کتاب به اخبار متمسک شده و پاره ای از اخبار شیعی را با عنوانها «مرآة» آورده است و به گمان خود مسائل کلامی و فلسفی را با آنها حل نموده است. در آن از قوشچی بسیار بد گفته و او را عمری» خوانده است و از صافی» هم یاد نمود. عبارات تا اندازه به سجع است. با عناوین «مرآة» مشتمل بر: 1. تحقیقات جلیات في اظهار خفیات؛ 2. قول معقول في اجمال الاصول؛ 3. کلمات تامة في الامور العامه؛ 4. قول سدید في فن التوحيد؛ 5. قول فصل في باب العدل؛ 6. معارج الفتوة في مناهج النبوة؛ 7. مسکن دار المقامة في مباحث الامامة؛ 8 درر بحر السلامة في نوادر باب الامامة؛ 9. زاد یوم التناد في اثبات المعاد؛ 10. لآلی بحر الصواب في نوادر الكتاب. خاطر نشان می شود مؤلف فلاسفه را سخت مورد انتقاد قرارداده و تأليفات آنانرا از کتب ضاله دانسته و علمای علم نحو را که این دانش را تنها ملجأ و ملاذ خود قرار داده و خویشتن را به آن مشغول ساخته و در استدلالات خود به ابیات شعرا تمسک جسته اند مورد نکوهش قرار داده و مردم را که به آنها پیوسته و از معصومین علیهم السلام بریده اند همچون بزاخفش پنداشته است.
آغاز: بسمله. الحمد لله مثمر حديقة الامكان بفیض الوجود و منشیء روضة العلم به بحاجة ما بذاته مفقود ... فیقول ... ابن محمد معصوم الأمير محمد نصیر ... انی لما بلغ سنی بقرب عشرین اشتقت الى تحصیل البصيرة في الدين فطالعت کتبا فاذا شرح القوشچی مضل مبین و رایت الشفاء مرضا و لم اجد في الاشارات الى الحق سبیلا و علمت شرح الهداية راية الضلالۀ و رایت حكمة الاشراق مادة البطالة .. فیئست من الجميع ... و توسلت بالمعصومین ... فوجب علی شکر ملك النعمة ... فان وفقت کتب مما عملت مسمی بنور العين بین المخافتين ...
انجام: فلما ولیت صفق بیده و قال یستخفون من الناس و لا یستخفون من الله و هو اذیبیتون ما لا یرضی من القول و کان الله بما تعلمون محيطاً
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: -872]
آغاز: برابر؛ انجام: قال (علیه السلام) الله اکبر الله اکبر الله اکبر رجل اعمی.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351، جلد: تیماج، 146گ، 18سطر ، اندازه: 22/8×14/4سم [ف: 14-596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 38گ (17پ -54پ)، 14سطر ، اندازه: 18×12سم [ف: 16-277]
بی کا، تا: قرن 12 [اوراق عتیق: 1-252]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ رفع الانبياء و ختمهم بمحمد صلی الله علیه و آله و سلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1140ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 165گ، 18سطر (16×8)، اندازه: 23×14سم [ف: 12-806]
آغاز: برابر؛ انجام: مرآة و عن خالد ... قلت لأبي الحسن الرضاع ان الناس یزعمون أن في الارض ابدالافمن هولاء الابدال قال صدقوا الأبدال هم الاوصياء جعلهم الله في الأرض بدل الانبياء اذ رفع الانبياء و ختمهم بمحمد صلی الله علیه و آله و سلم (تم الخير هذا الكتاب)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ در توی جلد کسی نوشته که نام درست کتاب «نور العين» است نه «نور اليقين»؛ کاغذ: سپاهانی، 165گ، 18سطر (15×7)، اندازه: 23×14سم [ف: 2805-7]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مهر: «محمد رضا» (بیضی)، «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 176گ، 18سطر ، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 21-336]
آغاز: برابر؛ انجام: قال صدقوا الأبدال هم الاوصياء جعلهم الله في الارض بدل الانبياء اذرفع الانبياء و ختمهم بمحمد صلی الله علیه و آله
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشیبا نشانی «حسن بن جعفر بن النبي»؛ تملک: محمد رضا بن علی بن محمد جعفر؛ جلد: تیماج، 146گ، 18سطر ، اندازه: 14×20/5سم [ف: 5-143]
nūr-ul yaqīn fī š.-il arbaʻīn
داور شیرازی، مفید بن محمد نبی، 1251-1325 قمری
dāvar-e šīrāzī, mofid ebn-e mohammad nabī (1836 - 1907)
اهدا به: رکن الدوله
تاریخ تأليف: غره صفر 1312ق
گزارش 40 حدیث کوتاه است.
[فهرستواره منزوی 678/6]
آغاز: الحمدلله الذي جعل الاخلاص و اجمال الذكر في الاربعين ذريعة إلى جریان ینابیع الحكمة و ظهورها؛ انجام: قیل یعنی العامة. و هاهنا قد تم هذا الكتاب ... في غرة شهر صفر ... 1312 اثنی عشرة بعد الثلاث ماة بعد الألف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول، محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوا، 104گ، 12سطر ، اندازه: 22×17/5سم [ف: 5-733]
آغاز: بسمله. اما بعد الحمد و الصلوة فهذه أربعون حدیثا مختصرا جمعتها و شرحتها ... الاول عن النبي الشقي شقی في بطن أمه و السعيد سعید في بطن امه ش قیل في شرح الفقرة الأولى؛ انجام: من اکل الحلال اربعین یوما نور الله قلبه إلى غیر ذلك و کان اتمام جمعه و تالیفه في الثاني عشر من شهر رجب المرجب من شهور سنة الاحدي بعد الثلثمائة و الالف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 29گ، 15سطر ، اندازه: 10/5×17سم [ف: 30-63]
نور اليقين نسخة العيون - فراست نامه
nūr va tajalli
ناصح، عبدالکریم، ق 14 قمری
nāseh, 'abd-ol-karīm (- 20c)
تاریخ تأليف: 1305ق
این کتاب مشتمل بر ده نور (=فصل) و یک «خاتمه» است به این ترتیب: نور 1. در توحید و مبنی بر چهار تجلی؛ 2. در مجملی از تاریخ پیشدادیان و سیاست مدن مبنی بر ده تجلی؛ 3. در مدح پادشاه مبنی بر پنج تجلی؛ 4. در تربیت اطفال مبنی بر هفت تجلی؛ 5. در تعریف علم طب و قانون معالجات مبنی بر چهل تجلی؛ 6. در قوانین لشکر آرایی مبنی بر بیست و هشت تجلی؛ 7. در تدبیر منزل مبنی بر دوازده تجلی؛ 8 بیان علم مماشات و قانون تمدن مبنی بر پنجاه تجلی؛ 9. در تحصیل هنر و علوم مبنی بر پنج تجلی؛ 10. در مذمت مسکرات و لهو و لعب؛ خاتمه مبنی بر ده تجلی.
آغاز: هو الله تعالی شأنه العزيز در مدح اعلیحضرت قدر قدرت ظل اللهي عرض شود: تا جهان خرم و گلستان است ** موسم عیش و گاه بستان است؛ انجام: ز تاریخ این نسخه به ز گنج ** هزار و سه صد رفته دوز پنج و لا تشتروا بآ یاتی ثمنا قلیلا
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1310ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: مخمل بنفش، 109گ، 12 سطر (17×8/5)، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 1-245]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 2 ربیع الثاني 1318ق؛ مجدول؛ آغاز دیباچه افتاده؛ 100گ، 13سطر (17×8)، اندازه: 16 [ف: 16-210]
nūr va hejāb
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh(1330 - 1431)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1464/43
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 2 ص (554-555)، 17سطر ، اندازه: 19×9/5سم [ف: 3-522]
nūr-e vahdat = haqīqat-e vahdat = vahdat-e vojūd
خواجه حورا، عبدالله، ق 11 قمری
xāje hūrā, ‘abd-ol-lāh (- 17c)
تاریخ تأليف: جمعه 3 ربیع الأول 1053ق
رساله ای است عرفانی در وحدت وجود و سیر و سلوک. مولف با نثری روان به موضوعاتی همچون اصل وحدت در کثرت، از وحدت به کثرت آوردن، رفع حجاب غیر، مرتبه ظهور، فنا، مراقبت، ناسوت و ملکوت، جبروت و لاهوت و مطالب دیگر پرداخته است، با عناوین «ای سید، آی سید». در برخی نسخه ها و فهرست ها از چراغ دهلی، خواجه نصیر الدين محمود (- 757ق) و در چند جا از خواجه محمد معروف به خواجه خورد و در برخی از خواجه باقی باللهسمرقندی (- 1012 ق) دانسته شده است. مؤلف از مشایخ سلسله نقشبندی ماوراء النهر (گویا) در نیمه قرن دهم بوده است. در مقدمه رساله آمده که در شب جمعه سوم شهر ربیع الأول 1053 ق در مجلس ولیمه ای که بر سر خاک بهاء الدين نقشبند بر پا بوده است و نقشبندیه آنرا عرس می گویند تأليف این رساله آغاز کرده است.
آغاز: این رساله نور وحدت من تصنیفات حضرت قدوة المحققين زبدة العارفين ... الحمد الله که حقیقت از آفتاب روشنتر است و جمال وحدت از مراتب کثرت بهمه حال در نظر . ای سید از حقیقت تو بسوی تو راهی است
انجام: و تا حقیقت وحدت کما ینبغی بر وی جلوه گر شود و بگفت و گوی زیادی اکتفا واقع نشود و الله مطلق و محمد صلی الله علیه و آله بر حق الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطن و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
چاپ: هند، دهلی، محبوب المطابع، 1308ق، به اهتمام منشی محمد محبوب علی به اشارت حافظ عبد الاحد صاحب مالك مطبع مجتبایی؛ درهامش «عوارف المعارف» به سال 1283 و 1318 به چاپ رسیده؛ [تهران]، سنگی، 1283، جیبی
[مشترک پاکستان 2083/3 (18 نسخه) از باقی بالله؛ نسخه های منزوی 1472/2 از عبدالله حورا؛ فهرستواره منزوی ج8، ص1053-1054؛ دنا، ج10، ص 853-8554؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-100]
آغاز: برابر؛ انجام: مگر مردمی را که اینجا قیامت بر آنها گذشته.
در فهرست با عنوان «رساله در وحدت وجود» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل، تا: 1128ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 4 ص (416-413)، 11سطر (12×7)، اندازه: 14×9سم [ف: 14-3624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: همدانی، هدایت الله، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: سپاهانی، 7گ (18ر-24ر)، اندازه: 21×13سم [ف: 12-2821]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 12گ (39ر-50ر)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 1-145]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 414/5
همان نسخه بالا [نشریه: 11-947]
آغاز: برابر؛ انجام: محال است سعدی که راه صفا ** توان رفت جز در پی مصطفی صراط المستقيم راه توحید است و ...
در فهرست با عنوان «نکات مخفیه و اسرار دقیقه عالم باطن (بعضی از ...)» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مجدول؛ 5گ (51ر-55پ)، 15سطر ، اندازه: 14×7سم [ف: 37-56]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در وحدت» و به احتمال از سید نعمة الله ولی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 38ص (حاشیه)، 14-15سطر ، اندازه: 20×14/5سم [ف: 10-1864]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ 19ص (641 -659)، 21سطر (5/5×12)، اندازه: 18×10/5سم [ف: 5-606]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر پرتوی و سایه ای بر این سالک افتد کار تمام است اللهم ارزقنا ... بالارشاد.
در فهرست با عنوان «رساله عرفانی» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج، 8گ (78ر-85پ)، 13سطر (14×7/5)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 16-732]
آغاز: برابر؛ انجام: ای سید الله مطلق و محمد بر حق است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج، 10گ (98پ-107ر)، 16سطر ، اندازه: 19/5×13سم [ف: 9-177]
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: شوال 1259 تا محرم 1260؛ جلد: تیماج، 17سطر ، اندازه: 10/2×16/5سم [ف: 17-445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید حیدر علی صاحب، تا: 1266ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج مذهب، 12گ، 14سطر ، اندازه: 20×13سم [اهدائی رهبر: 5-214]
آغاز: این رساله نور و وحدت من تصنیفات حضرت قدوه المحققين و برهان المدققين عارف بالله خواجه عبدالله المعروف بخواجه حورا المتخلصبمغربي قدس سره الله و أفاض علی الطالبين فتوجه شب جمعه مبارك در عرش خواجه بهاء الحق و الدين المعروف بنقشبندی؛ انجام: برابر
بی کا، تا: 1282ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×16/5سم [ف: 279-]
کا: میرزا اسماعیل فرزند میرزا معصوم تفرشی، تا: 1286ق؛ جلد: میشن، 11ص (1-11)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 3-572]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمود بن جلال الدين محمد نصیر قلندر شاه خویی، تا: 19 صفر 1286ق، جا: دولت سرای حاجی آقا میرزا رحیم؛ جلد: میشن، 7گ (40ر -46ر)، اندازه: 12/8×21/5سم [ف: 29/1 - 331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1291ق؛ جلد: چرمی، 12گ، 14سطر ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-775]
خط شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد بن میرزا علی رضا، تا: 1294ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-697]
خط: نستعلیق، کا: محمد خلیل بن محمد حسین بیرجندی قائنی تا: 1295ق؛ جلد: تیماج، 10گ (47پ-56ر)، 19سطر ، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 21-72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طباطبائی، شکرالله بن محمد باقر، تا: 1296ق؛ جلد: پارچه، 19ص (187-205)، 12سطر (12×8)، اندازه: 10×17سم [ف: 14-3810]
خط: نستعلیق، کان حسین علی بن محمد، تا: 1317ق؛ 39گ (217-179)، 13سطر (15×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 13-3090]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1322ق؛ جلد: تیماج، 16گ(76-91)، اندازه: 12×20سم [ف-692]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسدالله از ندیانی، تا: شنبه 14 رجب 1325ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 15سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4849]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن قهوه ای، 8گ (146-139پ)، 23 سطر، اندازه: 31×15سم [ف: 5-351]
نوروز - آداب و اعمال نوروز
بالنوروز - النيروز
نوروز - احکام نوروز
nowrūz
حسینی مدرس، ابراهیم، ق 11 قمری
hoseynī modarres, ebrāhīm (- 17c)
وابسته به نوروزیه = نوروزنامه = احکام نوروز؛ قزوینی، محمد بن حسن (-1096ق)
در آن از سال قمری و نوروز و غدیر خم بحث شده است. نسخه ای با همین سرآغاز در آستانقدس است که با عنوان «خسوف» آمده و از فخرالدین محمد حسینی دانسته شده و به نظر می رسد هر دو رساله یکی است.
آغاز: بسمله. حمد و سپاس یگانه ای را که از فیض بهار اعتدال مزاج اسطقسات اربعه شش جهت هشت بهشت اقالیم سبعة هستی را بسبزه صور نوعیه و سه برگه موالید تزیین داد.
انجام: وداع کلام درین مقام نموده شده و الحمدلله ملهم الصواب و مذلل الصعاب و الصلوة علی محمد و آله شفعاء یوم الحساب و هداة أولي الألباب
[آستانقدس 400/8 با عنوان «خسوف» و از فخرالدین محمد حسین دانسته شده ؛ فهرستواره منزوی 2916/4 با عنوان «خسوف» و با همین سر آغاز و از فخرالدین محمد حسینی و 3102/4 با همین سر آغاز و از مدرس خادم]
آغاز و انجام: برابر؛ و کان الفراغ سنة 1088.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 29ص (308-336)، سطور چلیپا (16×6)، اندازه: 18×9سم [ف: 14-3678]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اطلع من مطالع النبوة و الرساله ساطع نور رسوله الكريم الذي ابتعثه رحمة للعباد و ربيعة للبلاد ... فیقول الآثم النادم محمد ابراهیم الحسيني الخادم أنه قد وصلت الي منذ برهة من الزمان باصفهان رسالة فارسية في تحقیق النيروز لبعض فضلاء قزوین؛ انجام: افتی في بعض کتبه باستحباب بعض الاعمال المذكورة کالغسل في یوم النيروز.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمدعلی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 8گ، 21سطر، اندازه: 17×9/5سم [ف: 44-11]
nowrūz = tahqīq dar ayyām va šohūr va asābī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 4484
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -591]
nowrūz
ناشناخته:
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. در هامش است؛ این رساله بندی است از نوروزنامه خیامی؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 1-432]
آغاز: بسمله. بعد از حمد و ثنای مبدع افلاک و ارضین ... بمعرض عرض روشن ضمیران دقیقه یاب میرساند که بنای سال و ماه ... بر گردش مهر انور و ماه منور است؛ انجام: تحویل آفتاب بوده باول حمل و هو المطلوب.
در آن از سال قمری و نوروز و غدیر خم بحث شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8ص (300-307)، سطور چلیپا (6×16)، اندازه: 18×9سم [ف: 14-3678]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ 16-11سطر (12×15/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2-765]
نسخه اصل: یوسف آغا ش 5903/4879 . من تحریر القطب الخنجي به فارسی درباره نوروز؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (17-18) [فیلمها ف: 1-455]
نوروز سی روز - خبر معلی بن خنیس (ترجمه)
نوروزنامه - نوروزیه
nowrūz-nāme
حکیم ترمذی، محمد بن علی، - 320 ؟ قمری
hakīm-e termezī, mohammad ebn-e 'alī (-933)
وی این رساله را پس از یکصد و بیست و پنج سال زندگی و جستجو در علم نجوم و احکام آن، تأليف کرده و در خصوص پیامد وقوع نوروز در هر یک از روزهای هفته و نشانه های هر یکی از دوره های دوازده ساله تقویم مغولی که هر یک نام جانوری بر خود دارند بحث کرده و هفته را از روز یک شنبه آغاز کرده است. نسخه ها با یکدیگر تفاوت دارند. مؤلف دقيقة شناخته شده نیست، شاید ابو عبدالله محمد بن علی حکیم ترمذی (-2320ق) باشد. نفیسی (217/1) از حکیم ترمذی از پایان قرن 8 که از پیروان شاه نعمت الله ولی بوده یاد کرده است. نام او در برخی نسخه ها با تحریف خواجه محمد علی و خواجه عبدالحکیم و ... نیز آمده است. (منزوی)
آغاز: بسمله. رساله نوروزنامه خواجه ابوالحق والدین (؟) محمد
[بن] علی حکیم ترمذی رحمة الله علیه. خواجه امام جمال الاسلام معنی (مغیث؟) الأنام محمد بن علی حکیم ترمذی رحمة الله علیه فرموده اند من صد و بیست و پنج سال عمر یافتم و تجربه بسیار کردم تا علم نجوم را دریافتم و احکام افلاک را بشناختم و منازل آفتاب و ماه را معلوم کردم ... و این کتاب را «نوروزنامه» نام نهادم و استخراج هر روز که نوروز شود در آن سال چه باشد و چه دلیل کند نوشتم و این کتاب مشتمل است بر ایام سبعه از یکشنبه تا شنبه، گفته شود که در هر سال از حوادث شود در عالم سفلی ...
انجام: و صاحب کتاب از تجربه که افتاده بود از احکام نجوم و تقویم فارغ آمده بود العلم عند الله لا یعلم الغيب الا الله.
الذريعة: ج 24 ص 380؛ فهرستواره منزوی 3099/4 ؛ انستیتیتوی تاجیکستان 110/1 و 111و 323/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: درویش علی بن درویش محمود، تا: بین943تا 954ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 3گ، 13سطر ، اندازه: 10/5×17/5سم [اهدائی رهبر: 9-107]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 32/3
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-573]
آغاز: احکام نوروزنامه خواجه عبدالحکیم ترمذی (رحمه الله علیه). بسمله. اگر نوروز روز یکشنبه بود آن روز پادشاه آفتاب است. پس آن سال به غایت پر نعمت بود؛ انجام: و اگر در آخر سال زاید دراز عمر شود. انشاء الله تعالی. و الله اعلم بالصواب.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 632 (گنج 188/1)؛ خط: نستعلیق پخته، کا: میر عبد سید مرغینانی، تا: 1244ق؛ 7گ (282-288) [عکسی ف: 2-288]
آغاز: برابر؛ انجام: و سرماها بآخر سال باشد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مقوایی، 7ص (121-127)، 11سطر (9×5) [ف: 12-2694]
عکس در چهار برگی که به درخواست دانشگاه از شوروی رسیده؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-270]
آغاز: برابر؛ انجام: و سرما در آخر سال باشد. لا یعلم الغيب الا هو.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6ص ( 132-127)، 11سطر (9×5) [ف: 12-2694]
nowrūz-nāme
خیام، عمر بن ابراهیم، - 517 ؟ قمری
xayyām, “omar ebn-e ebrāhīm(- 1124)
گفتاری است در تقویم و آیین این روز و بیان اسباب پیدایش جشن نوروز و آنچه به گونه ای به این روز وابستگی دارد و نقل حکایت هایی.
آغاز: سپاس و ستایش مر خدای را جل جلاله که آفریدگار جهان است ... این کتاب که بیان کرده آمد در کشف حقیقت نوروز
چاپ: آقای مجتبی مینوی دوبار در تهران به سال های 1312 و 1320ش آن را به چاپ رسانیده است
[فهرستواره منزوی 3101/4]
عکس نسخه سده 7کتابخانه دولتی برلین؛ بی کا، تا: قرن 7؛ 56گ [ف: 1-536]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 36 تا 37-عکسی
همان نسخه بالا [نشریه: 2-281]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 23568 .Add (ریو 852)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 992ق [فیلمها ف: 1-603]
nowrūz-nāme = a‘māl-e nowrūz
عماد الدين شیرازی، محمود بن مسعود، - 984؟ قمری
emād-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd (- 1577)
اهدا به: سلطان حمزه میرزا
در این رساله مختصر، فضیلت و بعضی اعمال مخصوص روز نوروز گزارش شده و مشتمل بر یک «مقدمه» و چهار «مقاله» نسخه وزیری هشت «مقاله» می باشد: مقدمه: در تعریف و تحدید روز نوروز؛ مقاله 1. در فضایل روز نوروز؛ 2. در تعیین روز نوروز از روزهای سال؛ 3. در عبادات شرعیه متعلق به این روزا 4. در بعضی ادویه که در این روز بکار می رود.
آغاز: 1: سپاس و ستایش بیقیاس مقدری که خواص انفاس غیبی در دم بهار و آثار ید بیضا در شاخ اشجار اظهار کرد
2: بسمله بدانکه این رساله ایست از مؤلفات جالینوس ثانی حکیم عماد الدين محمود
انجام: امید که عز قبول و نیل حصول به مقاصد علیه آن حضرت یابد
[فهرستواره منزوی 3102/4 و 677/6]
شروح و حواشی:
1- نوروزیه = نوروزنامه؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین ( 1173ق)
2- نوروزیه؛ حسینی اصفهانی، محمد مهدی بن هدایت الله (1152-1218ق)
آغاز: برابر 2؛ انجام: و خیانت اکابر و کسب صنایع دنیویه و تزویر در یک مقدمه و هشت مقاله؛ کا: محمد باقر تبریزی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: زاهدانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 15گ (5-19)، اندازه: 20×14سم [ف: 4-1168]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2463/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-697]
کا: سالک الدين محمد حموی، تا: چهارشنبه 15 شعبان 1008ق، جا: کرمان؛ از روی نوشته پسر برادر مؤلف مولانا علی رضا؛ 12گ (175ر-186پ) [نشریه: 3-15]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اکمل بن محمد افضل بن کمال الدين واعظ محرر یزدی، تا: 4 شوال 1094ق؛ جلد: تیماج، 20گ (95پ-76ر)، 10سطر ، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 27 -230]
nowrūz-nāme = norūzīye
حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل، 1070-1127 قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad bāqer ebn-e esmā‘īl(1660 - 1715)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق)
تاریخ تأليف: 1113ق
در تعیین اول سال شرعی و فضیلت و تعیین روز نوروز و اعمال و عباداتی که در روز انجام می شود، با استفاده از احادیث اهل بیت علیهم السلام، در چهار فصل»: 1. در بیان اول سال به حسب شرع؛ 2. در اینکه روز نوروز کدام روز است؛ 3. در فضیلت روز نوروز؛ 4. در اعمال روز نوروز. وی در میان اقوال خاص مربوط به تعیین نوروز به همه آراء ارائه شده اعتراض دارد اما در نهایت ترجیح می دهد که مقصود از آنچه در روایات به عنوان روز نوروز آمده همان آغاز روز فروردین است.
آغاز: صباح نوروز فیروز سعید و عید جهان افروز جدید مومنان خلص را زمانی است که لباس فاخر والای حمد و ثنای منعم قدیم یکتا و خلعت گرانبهای شکر و سپاس بی منتهای خداوند واجب التعظيم بی همتا را بر قامت نارسای زبان ... و بعد چون فرمان شاهنشاه زمان ... شاه سلطان حسین که یک روز عمرش به صد سال باد ...
انجام: و احتمال بدعت در آنها می رود لهذا ایراد ننمود و الحمدلله تعالی في البدو و الختام.
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش و مقدمه رسول جعفریان، 1376ش چاپ شده
[الذريعه: 383/24؛ فهرستواره منزوی 3101/4؛ نسخه های منزوی 365/1]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1115ق، جا: اصفهان (احتمالا)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 12ص (46-57)، 16سطر (12/5×7)، اندازه: 18×13سم [ف: 6-135]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: گالینگور ، 11گ (1پ -12پ)، 12سطر ، اندازه: 17×9سم [ف: 20-324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ترشیزی، محمد، تا: 1125ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4 گ (7ر-11پ)، 22 سطر (10×17/5)، اندازه: 23×15سم [ف: 7-2717]
خط: نسخ، کا: طباخ، محمد ابراهیم بن محمد علی، تا: 1130ق؛ تملک: علی قلی میرزا در 1270؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ جلد: تیماج، 1گ (2پ -8پ)، 15سطر (7×10/5)، اندازه: 10/5× 15/5سم [ف: 5-732]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق [الفبائي: -591]
آغاز: حمدلله و الصلوة علی سید الأولين و الآخرين محمد و عترته ... و بعد این رساله ایست مختصر در بیان فضیلت روز نوروز و آداب و اعمال آن ... مشتمل بر مقدمه و دو فصل و خاتمه؛ انجام: و از آن آبها بر خود می ریزند برای تبرک و دفع آفتها و بعضی بر بعضی می پاشند.
خط: نستعلیق، کا: عبد الحسين بن آقا بابا مصرقانی ساوه ای، تا: 1265ق؛ 13گ (1پ -13ر)، 14سطر ، اندازه: 18×11سم [ف: 2-651]
آغاز: برابر
کا: علی بن محمد علی حسینی یزدی میبدی، تا: 9 رمضان 1283ق؛ 17ص (74-90)، اندازه: 15×10سم [ف: 1-38]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 12/2مشهد
همان نسخه بالا [ف: -149]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2126/2عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-148]
کا: حاج سید علی محمد علاقبند یزدی، تا: قرن 14؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: گالینگور، ص(1276-121)، 16سطر (15×11)، اندازه: 20/5×17سم [ف: 5-1543]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: 1335ق؛ جلد: تیماج، 12گ (63پ -74پ)، 15سطر ، اندازه: 16×9/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1639]
nowrūz-nāme
شریف سبزواری، محمد جعفر بن محمد باقر، - ؟ قمری
šarīf sabzevārī, mohammad ja‘far ebn-e mohammadbāqer (- 1723)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق)
در یک «مقدمه» و چهار«باب» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان نوروز؛ باب 1. در وجه تسمیه؛ 2. در ذکر احادیث؛ 3. در اعمال آن؛ 4. در احکام وقوع.
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد مبدعی را سزد که گلهای رنگارنگ ... وبعد چنین گوید ... محمد جعفر بن محمدباقر الشريف سبزواری
انجام: و زمان حشمت و شوکتش متصل به دولت ابد مدت حضرت صاحب الزمان باد بحق محمد و آله الامجاد
[فهرستواره منزوی 3104/4 ؛ الذريعه 382/24]
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 453
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1232ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن، 51گ، 10سطر ، اندازه: 18/4×11/7سم [ف: 4-836]
nowrūz-nāme
شهابی، محمد بن محمد هادی، ق 12 قمری
šahābī, mohammad ebn-e mohammad hādī (- 18c)
رساله مختصری است در تعیین روز نوروز و فضایل و اعمال آن، مشتمل بر سه «ربیع»: 1. در تعیین روز نوروز؛ 2. در فضایل آن؛ 3. در اعمال آن روز.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6851/2
آغاز: شکفته بهار نوروزی که به صلای صدای آن نوروز عرب و عجم مبارک و مسعود و با زیب و زینت و عاقبت محمود تواند بود گشودن غنچه زبان است به سپاس؛ انجام: سلام علی موسی و هارون سلام علی آل یس سلام علیکم طبتم فادخلوها خالدین سلام هی حتی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 15گ (11ر-25پ)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 20-304]
nowrūz-nāme
یزدی، ابوالقاسم بن احمد، ق13 قمری
yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad (- 19c)
مؤلف که 205 سال از عمرش گذشته تجربیات خود را در این رساله نگاشته که اگر نوروز در سال های شمسی و قمری در یکی از روزهای هفته بیفتد چه احکامی بر آنها مترتب است. رساله حاضر جهت کشاورزان نگاشته شده است. این رساله شباهت تام به رساله ای به همین نام دارد که از حکیم ترمذی دانسته شده، جز آن که در ابتدای آن به جای دویست و پنج سال، یکصد و بیست و پنج سال آمده است.
آغاز: چنین گوید شیخ ابوالقاسم بن حکیم یزدی رحمة الله علیه که خدای تبارک و تعالی مرا دویست و پنج سال عمر داده بود و تجربه کردم و علم نجوم و احکام تمام دریافتم تا بدانستم و این دوازده برج و هفت کواکب بچه مشغولند و ساعات سعد و نحس را و خیر را و شر را بیاموزم تا هر روزی که نوروز شد چه دلیل کرده بسیار رنج بردم
آغاز: هو الله المستعان نوروزنامه چنین گوید بنده ضعیف نحیف شیخ ابوالقاسم حکیم یزدی رحمه الله که خدای تعالی؛ انجام: اما خراسان امن باشد و سرما در آخر زمستان شو د و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ جلی خوش، کا: خورشاهی، غلامعلی، تا: 1234ق؛ جلد: گالینگور، قطع : وزیری [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و در اطفال دردها پیدا شود و فتنه ها به حاجیان رسد و آب چشمه ها بسیار باشد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواسط شعبان 1271ق، جا: سمنان؛ جلد: تیماج، 7گ (188ر-194ر)، 19سطر ، اندازه: 18×11سم [محدث ارموی مخ: 3-1639]
آغاز: برابر؛ انجام: قرطینوس و سروس تملنجا ملیخا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده، مرداد 1371؛ 30گ، 13سطر ، اندازه: 15×10سم [ف: 26-625]
آغاز: چنین گوید ... که خدای تبارک و تعالی مرا دویست سال عمر داده بود؛ انجام: و بهم در افتند و سرما در آخر زمستان شود و الله اعلم بالصواب.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1302ق؛ از روی نسخه ای که در نزد اولاد مرحوم ملا کاظم بوده تحریر شده؛ 4گ (7پ -10ر)، 14سطر ، اندازه: 13/7×21/4سم [ف: 41-152]
nowrūz-nāme
برگشاطی، سلیمان خان الله، ق14 قمری
bargšātī, soleymān xān-ol-lāh (- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8983
آغاز: بسمله، أما بعد بر دوستان سامی و بر برادران عامی؛ انجام: پایین تنه اش شود چون دول رمضان الحرام سنه 1328
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1328ق [الفبائي: -591]
nowrūz-nāme
ذکاء، یحیی، 1341 قمری
zokā’, yahyā (1923 -)
گردآوری یحیی ذکاء، 1326
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/20-4754ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-102]
nowrūz-nāme = a‘māl-e rūz-e nowrūz
به فارسی در یک مقدمه و هشت مقاله و سحری و رملی و احکام و نجومی و مذهبی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (انجام افتاده در مقاله هشتم) [نشریه: 4-399]
آغاز: منقول است از امام جعفر صادق (علیه السلام) که ترتیب کرده اند احکام نوروز؛ انجام: پائیز نیک باشد خداوند طالع سال را موافق است. در ذیل این نوروزنامه جدول رجال الغيب است که بهمان خط نوشته شده است.
منقول از امام صادق علیه السلام در احکام نوروز در روزهای هفته؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ ( 109پ-107ر)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 22-135]
از دانیال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 6-391]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة و السلام علی رسوله و آله اجمعین نقلست که در حدیث آمده است اول ما خلق الله نوری. چنین می فرماید خلاصه موجودات و مفخر کاینات و برگزیده انبیا؛ انجام: ثواب بسیار عطا کنم صفت آفرینش بسیار بود اما مختصر کرده شد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 12ص (72-60)، 15سطر ، اندازه: 10×18/5سم [ف: 44-191]
آغاز: چون نوروز یکشنبه باشد آن سال فراخی و مخالفت کمتر بود در میان خلق و بی کیاستی کمتر باشد [...] نیکوتر بود و کشت کوهی نیکو باشد؛ انجام: دولت اراذلان و فاسقان باشد که غلبه کند با یکدیگر و لکن اندک بود، پنبه و ارزن کنجد نیک باشد، سربه آخر زمستان باشد.
احکام نیک و بد ایام نوروز است که با استفاده از نظرات منجمین پیش بینی شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ (31پ-33پ)، 11سطر [ف مخ]
آغاز: بسمله. حکیمان روشن ضمیر سر سال غره محرم گیرند ... اگر روز یکشنبه نوروز شود آن سال بسیار مبارک باشد؛ انجام: و بزرگانرا خوبی نباشد بیماری و موت بسیار شود و تنگی سال شود و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 4ص (257-260)، 15سطر ، اندازه: 18/5×10سم [ف: 44–193]
آغاز: نوروزنامه. به موجب هفته اگر روز یکشنبه نوروز در آید خداوند سال آفتاب است حال پادشاهان و بزرگان نیک بود. نعمت ارزان باشد؛ انجام: ناسازگاری مردان و زنان بسیار باشد. فالیز نیک بود ... (چند کلمه پارگی) مخالفت کنند و الله اعلم بالصواب
متن مختصری است درباره پیامدهای مقارنه با هر یک از ایام هفته؛ کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: دوشنبه 6ذیقعده 1119ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشین، 1ص (354)، اندازه: 34/9×22/3سم [ف: 29/1-97]
آغاز: بسمله، في احکام نوروزنامه، اگر روز شنبه نوروز آید خداوند سال را زحل بعد طالع جدی [...] بود دلیل کند که حال مردمان باطل بود غم واندوه بسیار بود میان سلطان ورعیت خلاف پدید آید؛ انجام: وباران بسیار باشد تابستان باد سخت گرم دارد، میانه [...] کار دنیوی و اخروی بخیر انجامد ان شاء الله
رساله ای موجز در احکام مربوط به نوروز متناسب با ایام وروزهای هفته از شنبه تا جمعه و خواص و آثار آن است که مطابق پیشگویی های منجمین نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 2گ (40ر-41پ)، 17 سطر ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2245-5]
آغاز: فصل در بیان فضیلت و ادعیه اعمال روز نورز است بدانکه میان علما در تعیین روز نوروز؛ انجام: خدا مرا بیامرزید تا معلوم شود که بهشت در زیر قدم پدر و مادر است.
که راجع به نوروز و اعمال روز نوروز و فضیلت آن و غیره نوشته
و «مسائل اخلاقی» ضمیمه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: مكتبة الإمام أمير المومنين، اردیبهشت 1365؛ 27ص (8-34)، اندازه: 11/2×17/6سم [ف: 17-470]
آغاز: باب نوروز نامه در حکم نوروز، اگر نوروز یکشنبه بود و خداوند سال آفتاب بود و احوال پادشاهان بزرگ نیکو بود و نعمت فراخ و نرخها ارزان بود؛ انجام: مشغولی مردمان از سبب فتنه و آشوب و خداوندان آن سال با هم نیکو بوند و الله اعلم بحقایق.
نوشتار کوتاهی است در بیان احکام نوروز، به مانند آنچه که در رساله های اختیارات ایام می نویسند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (159ر-160پ)، 19سطر ، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 652-2]
با عنوان فصل در آغاز «نوروز در شنبه تا آدینه»؛ خط: نستغلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 13سطر (7×12/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 16-608]
آغاز: فصل در نوروز نامه، اگر روز نوروز شنبه باشد زمستان سخت بوده باشد و گندم کم بعمل آید و مرگ مفاجات العياذ بالله بسیار بود؛ انجام: و هر گاه روز جمعه بوده باشد سالی مبارک و میمون بود ... مردم را از گرما و خون و صفرا بیماری رسید و الله اعلم بالصواب.
فصلی است که در آن، حوادث و رویدادها و نیک و بد ایام را طی روزهای هفته که روز نوروز در کدام روز واقع می شود پیش بینی کرده است، نوروزنامه های بسیاری در منابع و فهارس موجود گزارش شده و این نسخه با هیچ یک از آنها همخوانی ندارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (10-8)، 16سطر ، اندازه: 12×6سم [ف: 38-211]
بخشی از نوروزنامه منقول از امام صادق (علیه السلام) بر اساس افتادن نوروز در یکی از ایام هفته؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم پسر آقا محمد، تا: 1220ق؛ جلد: تیماج، 3گ (66پ -68ر)، 15سطر ، اندازه: 15×21سم [نشریه: 13-156]
آغاز: باب در حکم نوروز نامه که اعتباری است، حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمود که اگر نوروز یکشنبه باشد خداوند سال آفتاب بود؛ انجام: و در بابل غله را آفت رسد و دوستان قدیم با یکدیگر خصومت کنند و مردمان با یکدیگر نیکو شوند
خط: نستعلیق، کا: شعبان بن محمد مقیم، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج، 4گ (23-126)، اندازه: 17×11سم [ف: 20-242]
آغاز: في احکام النوروز لعل فائیده؛ انجام: در هر کس افتید برنج افتد و دلیر و مبارز باشد و الله اعلم قد تمت
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: نوروز نامه آنچه در هفته هر روز که نوروز باشد آن سال سرما و گرما و میوه درختان چنار
حوادث و رویدادهای سال و پیشگویی نیکو و بد ایام را طبق روزهای هفته که روز نوروز در کدام روز از هفته واقع می شود بطور بسیار مختصر در این رساله آمده است، این رساله از روز شنبه شروع شده و جز دو برگ اول آن در این نسخه نیامده است؛ بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (111ر-112ر)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 62-27]
آغاز: ای که از هنر خبر داری ** در کف دست خویش زر داری خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1285ق؛ اهدایی: اکبر آقا شاکر؛ 2گ (88-89)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 4-1408]
آغاز: بسمله. در احکام نوروزنامه فرس. و این از مخترعات جمشید است، و سابق بر این نبوده است، در میان اولاد آدم. و آن تحویل آفتاب است در مجازی برج حمل. اول سال نو است، و اول بهار و ابتدای خوشی؛ انجام: این سال به همه حال نیکو بود. و الله اعلم به حقایق الامور اسرارها ..
از ناشناس، پیشگویی هایی است درباره سال نو، که نوروز در چه روزی از هفته آغاز می شود، در این تحریر از روز یکشنبه آغاز و به شنبه می انجامد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13-14؛ مجدول؛ 9ص (268–276) [ف: 3-335]
آغاز: بسمله. اگر نوروز یوم الاحد بود خداوند سال آفتاب بود؛ انجام: از مشغولی دل مردمان از سبب فتنه و آشوب و خداوند سال بهمه نیکی ارزانی بود ان شاء الله و تعالی تقدس.
احکام نوروز است در روزهای هفته و دنباله رساله ش 4855؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: سپاهانی، 5گ (24پ-28پ)، 14سطر (13×7)، اندازه: 21×12سم [ف: 14-3828]
آغاز: باب: بدانکه نوروز چه روز نو می شود هر گاه نوروز در روز شنبه بود در آن سال زحل باشد اندوه بسیار بود و گفتگوی اختلاف بسیار بود و کینه وعداوت و کوشش بسیار بود؛ انجام: مردم خوشحال باشند هر فرزندی که در وجود آید بیشتر دختر باشند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (35ر-36پ)، 14سطر ، اندازه: 20×10سم [ف مخ: 2245-5]
nowrūz-nāme-ye kordī
این نسخه بخشی است از کتاب یا رساله ای کهن و احکام نوروز است در روزهای هفته.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6083/5
آغاز: اگر نوروز شنبه در آید خداوند سال ز حل و طالع او دلو دلیل کند که در آن سال غم و اندوه گفت و گوی مردمان بسیار بود؛ انجام: اگر نوروز سه شنبه در آید خداوند سال مریخ بود و طالع حمل دلیل کند که در آن سال حال سلطانان بقوت بود و دزدان و راه داران را حال نیکو گذرد ... و دروغ و وحیلت در میان مردم بسیار بود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، اندازه: 13×17/5سم [ف: 19-68]
نوروز و جمشید - تذکره منظوم
نوروزیه - النيروز
نوروزیه - نوروزنامه
nowrūzīye = nowrūz-nāme = ahkām-e nowrūz
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e hasan (- 1685)
تاریخ تأليف: 1062ق
شرحی است بر دعاهایی که معلی بن خنیس از امام صادق درباره نوروز آورده است و در تعیین روز نوروز که اعمالی در روایات برای آن روز آمده و بدون شناخت آن انجام اعمال مذکور شایسته نیست و بنا به نظریه مؤلف این روز با ماه های رومی یا عربی چنانچه بعضی از فقها پنداشته اند درست نمی آید و باید نوروز فرس باشد نه نوروز یزدجردی. گویا همان باشد که آقا رضی قزوینی ساخته و در لسان الخواص خود به عربی گنجانده و حسینی خادم آن را رد کرده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بر طالبان حق عرض می کند که در کتب ادعیه به روایت معلی به خنیس از جعفر بن محمد الصادق علیه السلام مروی است که چون روز نوروز شود غسل کن و پاکیزه ترین لباس خود بپوش و بهترین عطرهای خود بکار بر و روزه باش ...
انجام: و اینقدر در تعیین آن در زمان ما کافی نیست و العلم عند الله و اهله.
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش و مقدمه رسول جعفریان، 1376ش، چاپ شده
[نسخه های منزوی 366/1 ؛ الذريعة 383/24 رقم 2058؛ فهرستواره منزوی 3102/4]
شروح و حواشی:
1- نوروز؛ حسینی مدرس، ابراهیم (-11)
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6ص (294-299)، سطور چلیپا (16×6)، اندازه: 18×9سم [ف: 14-3677]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، در دو برگ آخر نیز یادداشت مفصلی از مؤلف در تکمله رساله حاضر آمده؛ جلد: تیماج، 5گ (94-98 ر)، 19 سطر ، اندازه: 14×20سم [محدث ارموی مخ: 3-1640]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1061ق، کاتب شاگرد مؤلف بوده؛ مصحح، محشی با امضای «منه سلم الله تعالی»؛ خریداری از مشیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 7گ (1پ-7پ)، 15 سطر (13×5)، اندازه: 10/2×18/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: معزالدین بن محمد صادق تبریزی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 4گ (48-51پ)، 17سطر ، اندازه: 19×12/5سم [ف: 22-292]
آغاز: برابر؛ انجام: پس اول فروردین ماه ایشان که در سنه عاشره هجرت متداول بوده از فروردین ماه یزدجردی که در ربیع الاول احدی عشر هجریه مطابق جلوس یزد جردی قرار یافته معلوم نمیتوان نمود و این معنی باندکی تأملي ظاهر است. و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: رمضان 1100ق؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: میشن، 3ص (51-53)، 25سطر (6/5×14)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 13-156]
کا: حاج سید علی محمد علاقبند یزدی، تا: قرن 14؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: گالینگور، 4ص (87-84)، 16سطر (15×11)، اندازه: 20/5×17سم [ف: 5-1543]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 9ص، 15سطر (13×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 3-474]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ 6گ (53-58) [ف: 5-732]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، مصحح؛ تملک: سید محمد موسوی جزائری نجفی به سال 1367ق؛ جلد: مقوایی، 3گ (132پ-130پ)، اندازه: 17/5×10سم [ف: 20-37]
nowrūzīye
رازی، محمد تقی بن محمد رضا، ق 11 قمری
rāzī, mohammad taqī ebn-e mohammad rezā (- 17c)
اهدا به: شاه صفی صفوی (1038-1052ق)
رساله ای است مختصر درباره نوروز، مشتمل بر «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در بیان فضیلت و شرافت این روز؛ فصل 1. بیان نماز این روز وادعیه منقوله دروقت تحویل؛ 2. بیان پس خواندن برانار؛ 3. در جامه پوشیدن و آداب آن؛ خاتمه در آنچه در وقت تحویل به کار دارند از منسوبات کو کب.
آغاز: بسمله. جواهر حمد و سپاس و زواهر ثنای بی قیاس قادری را ... که در اوان بهار ... بکوس نوروزی صدای عالم آرایی و جهان افروزی در گنبد دوران انداخته ... اما بعد ... بعضی از اخوان الصفا و خلان الوفا استفسار حقیقت و شرافت روز نوروز سلطانی از ... ابن محمد رضا محمد تقی الرازي می نمودند آنچه از قول ائمه اطهار ... و علمای ... عالی مقدار ... بنظر این بی بضاعت رسیده بود بیان می نمود اشاره رفت که این لآلی مکنونه را ... منتظم گرداند ... مشتمل بر مقدمه و سه فصل و خاتمه ... زمان ... شاه صفی الصفوي الموسوي بهادر خان ... مقدمه در بیان فضیلت و شرافت این روز ... فصل اول در بیان نماز این روز و ادعیه منقوله در وقت تحویل و خواندن سوره قرآن درین روز فصل دوم در بیان سوره یس خواندن بر انار ... و بیان نوشتن آیات هفت سلام (اینجا بیاد هفت سین ایرانی مییافتیم) و آنچه باید خوردن درین روز ... فصل در بیان جامه پوشیدن و آداب آن، خاتمه در آنچه وقت تحویل بکار دارند از منسوبات کوکب صاحب حد.
انجام: و از نانها نانی که زنجیل و روغن و شاهدانه داشته باشد و الله اعلم بحقيقة الحال
[فهرستواره منزوی 3104/4 ؛ نسخه های منزوی 366/1]
آغاز و انجام: برابر؛ (مورخ روز سه شنبه صفر 1091).
بی کا، تا: صفر 1091ق، جا: آستارا؛ کاغذ: سپاهانی، 15ص (50-64)، 21سطر (11×5)، اندازه: 16×10سم [ف: 12-2517]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله الطاهرين. و فاتحه این نسخه که منسوبات کواکب سبعه است نوشته نشده از راه اضطرار. تمت رساله نوروز
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 10گ (30پ - 39ر) [ف: 9-47]
آغاز: برابر؛ انجام: واز سبزیها آنچه خوشبوی و خوش لذت باشد مانند برخان ونعناع واز نونها نانی که روغن و شیرینی باشد، منسوبات مریخ
از اول تا خاتمه (منسوبات مریخ)؛ خط: نستعلیق، کا: شهاب الدين حسین بن ناصر الدين حسن حسنی حسینی موسوی جعفری دیباجی، تا: 1110ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماجمذهب، 10گ، اندازه: 14×7/5سم [ف مخ: 2-571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی، مرتضی بن عزیز الله، تا: شنبه 16 ذیحجه 1186ق؛ جلد: تیماج، 4گ (118پ-121پ)، 24سطر (16×10)، اندازه: 20×15سم [ف: 8-546]
nowrūzīye
خاتون آبادی، اسماعیل بن محمد باقر، 1031 - 1116 قمری
xātūn ābādī, esmāʻīl ebn-e mohammad bāqer (1622 - 1705)
به امر: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
تاریخ تأليف: 1081ق
وی این رساله را درباره استخراج روز عید غدیر خم از زیج جدید گورکانی و از زیج قدیم ایلخانی نوشته و درباره مبدأ تاریخ هجری و تعیین هیجدهم ذیحجه سال دهم هجرت را استخراج و در جداول ثبت کرده است. در چند جای رساله، از تحویل حمل در 1081 هجری یاد کرده، در یکجا تاریخ هجری را با تاریخ های رومی و یزدجردی تطبیق کرده که چون سودمند است در این جا نقل می شود: «الحال که سه شنبه بیست و چهارم شهر شعبان المعظم سنه هزار و هشتاد و نه هجریست اول تشرین الاول سنه هزار و نهصد و نود رومی اسکندری و پنجم فروردین ماه قدیم سنه هزار و هشت یزدجردیست بنابر عدم کبس متعارف تاریخ فرسیان». در پایان باب سوم سخن برخی از معاصران خود را که در رساله نوروزیه خود، با حساب قهقرایی تاریخ، تعیین کرده است که روز غدیر خم مطابق روز تحویل حمل بوده است نادرست داند و در آغاز پاسخ به سخنان او گوید «تحویل حمل هزار و هشتاد و چهار هجری که روز سه شنبه دوازدهم شهر ذی حجة الحرام موافق با یازدهم آذر ماه
روحی 1285 اسکندری و سیزدهم شهریور ماه قدیم 1543 یزدجردی است». خاتون آبادی در دیباچه تصریح کرده است که این رساله یک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه» دارد، اما در نسخه (شماره 3053 مجلس) بیش از 6 باب نیست و تا این زمان نسخه ای دیگر نیز از این کتاب دیده نشده است. فهرست مطالب مقدمه و ابواب موجود در این نسخه این است: مقدمه - در تحقیق تاریخ فارسیان و مبدأ سال ایشان؛ باب 1. در تحقیق نیروز فرس وارد در اخبار ائمه عصمت علیهم السلام تا زمان متوکل و معتضد (خلفاء عباسی)؛ 2. در بیان آنکه بعد از عهد معتضد و احداث نوروز معتضدی که نوروز الخليفه باشد و بعد از عهد سلطان ملکشاه سلجوقی و احداث نوروز سلطانی که تحویل حمل باشد... نوروز در چنین وقت... با نوروز فرس...؛ 3. بیان این که یک شنبه هیجدهم (در نسخه: هشتدهم) ذی الحجه... سنه عاشر هجرت (روز غدیر خم) روز تحویل حمل نبوده؛ 4. در ذکر اموری چند که اهل فرس و عجم... در روز نوروز به جامی آورند؛ 5. اخبار وارده از معلی بن خنیس؛ 6. محاکمه میان ابن فهد و یکی از معاصران مؤلف که بر سخن ابن فهد در مهذب (درباره نوروز) خرده گرفته. در کتابخانه دانشگاه رساله نوروز و آب نیسان از سید باقر بن سید اسماعیل خواتون آبادی در دفتری با شماره 1266 موجود است.
آغاز: (بسمله) نوروز عالم افروز قلوب اهل عرفان و شاهد بزم آرای عید اهل ایقان حمد صانعی است که... اما بعذ بر روشن ضمیران صافی عقیدت و پاک دلان پاکیزه طینت مخفی نماناد که هرگاه عقیده در مسائل دینی و معارف یقینی حاصل شود بر ارباب علم و کمال... لازم است که بقدر وسع و طاقت در حل آن عقده و کشف آن شبهه بکوشند و چون در ین اوان میان ارباب علم و عرفان مسئله تحقق نیروز فرس که در اخبار وارد شده و تحقیق آن که عید غدیر خم در نیروز بوده و این نیروز اول حمل بوده یا اول سال فارسیان... محل نزاع بود...
[فهرستواره منزوی 3100/4؛ روضات الجنات 287]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3053
آغاز: برابر؛ انجام: این است کلام این فاضل در مقام اعتراض بر ابن فهد و در کلام او نظرست از چند جهت اول آنکه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ پشت برگ اول نوشته ای است که باید از مؤلف باشد و متن آن این است: «بسمله معروض می دارد که چون مسموع شد که دماغ دیدن رساله نوروزیه هست و این رساله داعی چون فوائد بسیار و بسطی عظیم داش، استدعا آنست که بنظر عالی مشرف شود شاید قدر او بر احدی ظاهر شود و مثل داعی بی قدر نباشد»، زیر این نوشته با همین خط نوشته شده: «هفتاده ورق ورقی بیست و یک بیت ها هزار و چهار صد و پنجاه بیت»، در صورتی که این خط از مؤلف باشد معلوم است از این رساله همین اندازه تأليف شده و مؤلف 6 باب دیگرش را ننوشته است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 71ص، 17سطر، اندازه: 18/5×22/5 سم [ف: 10-500]
nowrūzīye
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری
xātūn ābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh (- 1739)
مؤلف فضیلت روز نوروز واهمیت آن را در یک «مقدمه» و دو «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم کرده است: مقدمه در تعیین روز نوروز؛ فصل 1. بیان فضلیت روز نوروز به نقل از روایات معتبره؛ فصل 2. بیان روز نوروز در کتب غیر معتبره؛ خاتمه دربیان وجه تسمیه این روز به نوروز.
آغاز: الحمد لله رب العامين... و بعد این رساله ایست مختصره در بیان فضیلت روز نوروز و آداب و اعمال.
انجام: و از آن آب ها بر خود می ریزند برای تبرک و دفع آفتها و بعضی بر بعضی آب می پاشند.
[فهرستواره منزوی 3101/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن محمد صالح کاشانی، تا: یک شنبه 8 ربیع الثاني 1040ق؛ جلد: مقوایی، 3گ (16ر - 19ر)، اندازه: 20×26 سم [ف: 12-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 9گی، 21سطر، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 4-1464]
nowrūzīye = nowrūz-nāme
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn (- 1760)
وابسته به نوروزنامه = اعمال نوروز؛ عماد الدين شیرازی، محمود بن مسعود (-984ق)
تاریخ تأليف: 1162ق؛ محل تأليف: اصفهان
در چگونگی تعیین روز نوروز شرعی، و بعضی از آداب و اعمال اسلامی و دعاهای این روز. عنوان بندی خاصی ندارد. در آغاز آن از نوروزنامه عماد الدين محمود بن محمد بن مسعود شیرازی که در یک مقدمه و چهار مقاله است یاد کرده است.
آغاز: بسمله بعد حمد خدا و نعمت رسول و ائمه هدی معروض می دارد که چون در این عصر که سال هزار و صد و شصت و دو هجری عبارت از آن است و در این عصر که مشتهر به بلده اصفهان است... در تعیین روز نوروز شرعی میان اهل شرع
خلاف بود... از این شکسته بی دست و پا العبد الجاني محمد بن الحسين المشتهر باسماعیل المازندراني... گوید که حکمت پناهی ملاعمادالدین محمود بن محمد بن مسعود در مقدمه رساله نوروزیه مرتبه بر مقدمه و چهار مقاله که باسم حمزه میرزا پرداخته گوید که...
انجام: و چون سائر ادعیه و اعمال شرعیه روز نوروز که در کتب اصحاب نقل شده سندی که في الجمله اعتمادی بر آن باشد ندارد لهذا به همین قدر اکتفاء نمود و بالله التوفيق.
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر چهارم، به کوشش مهدی رجائی، ص 172 - 190 چاپ شده
[فهرستواره منزوی 3101/4]
شروح و حواشی:
1- نوروزیه؛ حسینی اصفهانی، محمد مهدی بن هدایت الله (1152-1218ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ (161پ-176پ)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 14-330]
آغاز: الحمد الله الذي جعل الرضاع لحمة كلمحمة النسب؛ انجام: إلى یوم القيام...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: سپاهانی، 17گ(126-142)، 7 سطر (7×12/5)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 16-604]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن میرزا محمد، تا: 1247ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ 15گ (283پ-297پ) [ف: 5-306]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 19ص، 26سطر (8×17) قطع : پستی [ف: -213]
nowrūzīye
حسینی اصفهانی، محمد مهدی بن هدایت الله، 1152-1218 قمری
hoseynī esfahānī, mohammad mahdī ebn-e hedāyat-ollāh(1740 - 1804)
وابسته به نوروزیه = نوروزنامه؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173ق)
میرزا محمد مهدی این رساله را در رد بر رساله نوروزیه مولی اسماعیل خواجوئی نوشته است و چنین پیداست که خواجوئی نیز در رساله خود به رساله نوروزنامه عماد الدين محمود بن محمد بن مسعود شیرازی نظر داشته است. مؤلف رساله حاضر هر بار سطوری چند با عنوان «قال» از رساله خواجوئی نقل کرده و پس از عنوان «اقول» به نقد و شرح پرداخته و به نظر می رسد که تمام نوروزیه خواجوئی در این رساله وارد شده است. شیوه خواجوئی نیز چنین است که هر بار چند سطر از رساله نوروزیه عماد الدين بن مسعود نقل کرده است و بنابراین این رساله حامل دو رساله دیگر نیز هست. وی در این رساله درباره تعیین روز نوروز و اختلاف نوروز کنونی سلطانی با نوروزی که در خبر معلی بن خنیس یاد شده و نیز از تاریخچه نوروز و وضع ملکشاه سخن آورده است. خلاصه نظر خود را در اواخر رساله چنین بیان دارد: «هر کس في الجمله اطلاعی بر علم احکام... داشته باشد می داند که قبل از اسلام به چندین هزار سال را از تحویل شمس به حمل می کردند و رعایت کبس را نیز عموماً مختص از برای قرب اول حمل بوده و... مقصود امام علیه السلام اول حمل است». از تقویم سید محمد صالح بن عبد الواسع حسینی و رساله ذريعة النجاح او که به نام شاه سلیمان ترتیب داده یاد کرده است.
آغاز: بعد حمد بیحد خدا را و نعمت بعید مصطفی صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام هدی را چنین بر چنین صفحه مینگارد که چون عالیحضرت خاتم الحكماء المحققين و خاتم الفضلاء و المجتهدين اعنی الجليل النبيل ملا محمد السماعيل المازندراني مولدا و الاصفهاني مسکنا رساله نوروزیه پرداخته و در آن رساله علم مخالفت را افراخته و ایغ زبارنا در طعن علماء اعلام آخته و مرکب قلم را در میدان جرح و قدح تاخته این فقیر بی بضاعت در ایام نقاهت که مذاکره و مباحثه را ایام عطلت است خواست که آنچه در خاطر فاتر در حین مطالعه خلیده بحیز تحریر در آورد و آنچه از کلمات آنحضرت را حق داند اشاره به آن کند و آنچه را باطل داند بعد آن حجران تصحیح تصریح نماید و من الله التوفيق علی الفرقان و علیه التكلان قال حکمت پناهی ملا عماد الدين محمد (ه-: محمود) بن مسعود در مقدمه رساله نوروزیه مرتبه بر مقدمه و چهار مقاله که به اسم سلطان حمزه میرزا پرداخته میگوید که روز پیش اهل شرع از طلوع صبح صادق است تا غروب تمام جرم آفتاب و آن بذهاب شرقیه معلوم شود و نزد منجمان اهل فارس روم از طلوع مرکز شمس است تا غروب آن و چون در بهر اصطلاحی معلوم شد شب نیز به اصطلاح معلوم شود چه ابتدای روز انتهای شب است و انتهای دور ابتدای دور ابتدای شب و شبانه روز نزد اهل شرع از اول شب است تا شب دیگر و نزد منجمان خطا وایغور از نیمشب تا نیمشب دیگر و نزد باقی از اول روز است تا اول روز دیگر فقیر بی بضاعت گوید که چون ظلمت اصل و نور طاریست...
انجام: ریحجه بود و بین الخلافتين بیست و پنج سال فاصله بود و هر محاسبی میداند که این محال است و آنچه فاتر میرسد آنست که این زیادتی از بعض رواة باشد چه در هر دو حدیث معلی را رئیس العرفاء شیخ احمد بن فهدره نقل کرد و این را نقل نکرده
یا مشار اليه در این زیدتی یوم بحسب هفته یا بحسب ماه باشد و این بسیار بعید است و الله یعلم و مؤلف ره اعمال نوروز را ذکر کرده در این مقام و چون در کتب ادعیه به تفصیل مذکور بود ما ترک کردیم مامول از صاحبان فهم آنست که در آنچه تحریر پذیرفته بعین انصاف نظر کنن و از اصلاح اغماض نکنند و اگر اصلاح پذیر نباشد نقاهت عذریست واضح هر کس نقیه شده باشد میداند قد وقع الفراغ بین عید الاضحى و الغدير في سنة ماتین بعد الالف من الهجرة النبويه علی هاجرها الف التحية.
[نسخه های منزوی 365؛ فهرستواره منزوی 3104/4]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [آستانه قم: -199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، کا: عبدالجواد بن محمد مهدی حسینی موسوی، تا: قرن 13؛ یادداشت مطالعه این نسخه به خط عبدالله بن سید محمد رضا شبر؛ تملک: ذبیح الله حسینی رضوی؛ مهر: کتابخانه خصوصی حورا نصیری امینی، عبدالجواد حسینی؛ جلد: میشن، 59ص (2-60)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 50-186]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 54ص (211-264)، اندازه: 11×22 سم [ف: 9-322]
nowrūzīye
ادیب کاشانی، غیاث الدين، ق13 قمری
adīb kāšānī, qīyās-od-dīn (- 19c)
اهداء به: ناصر الدين شاه
در این رساله از تاریخ نوروز و اقوال گذشتگان راجع به آن سخن رفته و مدارک مندرجات آن بیشتر مدارکی است که عربان و مسلمانان در این قسمت فراهم آورده اند. به آخر این رساله اقوالی چند از مجلسی و سائر محدثین مهم شیعه آمده است.
آغاز: رساله نوروزیه. بسمله. ثنا و ستایش و بندگی و پرستش ذات واجب الوجوديرا سزاست که تمام موجودات را از راه حکمت و طریق مصلحت
انجام: اگر چه معنی در دعائیست اما دعای اول را خواندن هر چند شمارش کرده نشود چون سند معتبر دارد بهتر است
[فهرستواره منزوی 3104/4]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 415
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 34گ، 9سطر (8×15/5)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 1-399]
nowrūzīye
اصفهانی، یحیی بن محمد شفیع، ق14 قمری
esfahānī, yahyā ebn-e mohammad safi'(- 20c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [میراث شهاب: سلاش 1-2-36]
nowrūzīye
رئیس العلماء، محمد طاهر بن حسن، 1294 قمری
ra’īs-ol-“olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher (1877 -)
تاریخ تأليف: دوشنبه 12 جمادی الثاني 1336ق
رساله مختصری است مشتمل بر نقل اخبار و روایات درباره نوروز و کیفیت برگزاری آن.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 719
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعد سزاوار است برای آن خالقی که انسان را از ماء و طین قرار داد؛ انجام: و انه بری ممن بری و آن الآخرة و الاولي.
خط: نستعلیق و نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ مثنوی بهروزیه مشعریه سروده مؤلف با مطلع: «بلبلی دیدم که بر شاخ گلی ** راز دل کردی به دیگر بلبلی» در ذیل نسخه ضمیمه است؛ واقف: ناصر الدين ریاستی فرزند مؤلف، رمضان 1379؛ جلد: تیماج، 61گ، 14 و 16 سطر ، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 693]
nowrūzīye
ناشناخته:
آغاز: من صورة خط شیخنا الكامل میرزا محمد الاستر آبادی قدس الله روحه نقلت كيفية عمل روز نوروز. حضرت امام جعفر صادق فرمود که چون نوروز در آمد غسل کن و جامه پاک در پوش و بوی خوش بکار دار و روزه فرا گیر و بعد از نماز پیشین چهار رکعت نماز کن بعد از الحمد دو رکعت اول؛ انجام: حرر هذا الاحرف بیده الفانية الجانية الراجي عفو ربه الغني احمد بن محمد بن احمد الشهير بابن خاتون الملكي العاملي امتثالا لا مر صاحب هذا الكتاب مدالله في عمره... و ذلك في رابع شهر شوال
ختم بالخیر و الاقبال بدار السلطنة حیدر آباد حرست من الفساد سنه 1047 و الحمد لله علی کل حال و صلی الله علی اشرف الأنبياء و الال رب اختم بخیر یا کریم.
نامبوب است؛ خط: نسخ، کا: ابن خاتون، احمد بن محمد، تا: 4 شوال 1047ق، به دستور این خاتون گرد آورنده جنگ؛ 1گ (397) [ف: 15-179]
خط: نسخ، کا: محمد حسن موسوی اصفهانی، تا: قرن 12؛ (24-22)، 15سطر ، اندازه: 11×15 سم [ف: -123]
آغاز: فایده. نحمدك یارحمن و نحمدك یا رحیم این مجملیست در بیان شرافت روز نوروز از قول ائمة الاطهار و علماء الاخيار و فقهاء عالیمقدار حسب الاشاره... میرزا احمد؛ انجام: الهي تا بود آفاق و انجم ** مبادا نام نیکت در جهان گم (علی ید اقل عباد الله الغني فلان بن فلان الحسيني تم).
در سه فصل؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، مرتضی بن عزیزالله، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 2گ (33پ-34ر)، 24سطر (10×16)، اندازه: 15×20 سم [ف: 8-545]
آغاز: بعد از حمد و ثنا مبدع افلاك و ارضین و مبعث قائد جنود انبیا و مرسلین و رحمت عالمین؛ انجام: پس ظاهر شد که در آن تاریخ 16 یا 17 آذار تحویل آفتاب بوده بأول حمل، و الاعانة من الله...
در این رساله مختصر از کیفیت تحویل حمل و تطبیق سال شمسی و قمری و دیگر احکام نوروز بحث میکند، و گویا به سال 1084 تأليف شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (286پ-290پ)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 3-211]
نور و کجور - کتابچه نور و کجور (رویان)
nūr-ul wulāt fī masā’il-iṣṣalāt
رئیس العلماء، محمد طاهر بن حسن، 1294 قمری
1-‘ra’īs-ol-‘olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher(1877 -)
تاریخ تأليف: 2 ذیحجه 1330 تا 15 ذیحجه 1333ق
کتاب مختصری است در مباحث صلات مرتب بر پنج جزء که در عناوین «مجلس» نگاشته و به مناسبت به مقتل پرداخته است.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 723
آغاز: بسمله، مجلس الاول في ليلة الاثنين ليلة التروية ثانی من ذيحجة الحرام 1330؛ انجام: قد تمت مسائل الكتاب المستطاب الم المسماة بنور الولاة في مسایل الصلوة بید مصنفه.
خط: نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ واقف: ناصر الدين ریاستی فرزند مؤلف، رمضان 1379؛ جلد: تیماج، 330گ، اندازه: 11×17 سم [ف: -690]
nūr-ul wilāya
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 - 1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
مثنوی متوسط و پر شور و حال در توحید و اثبات ولایت ائمه معصومین علیهم السلام که با عشق و اعتقاد خاصی سروده شده است.
[الذريعة 384/24 ؛ نسخه های منزوی 3847/5 به زبان فارسی]
آغاز: بسمله. حمداً لمن يؤتى الى الحكماء ** انوار حكمة دینه العلياء؛ انجام: فعلیهم الصلوات في الآفاق من ** رب السموات العلي الزرقاء
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: قرن 11؛ با یادداشت تحقیقی از اسدالله خاوری درباره کتاب و مؤلف در پایان، نسخه همراه است
با دامغة المنكرين؛ 136گ، اندازه: 21×31 سم [ف: 1-264]
آغاز: لك الحمد یا واحداً لم یزل ** ولاشیء مع ذاته في الازل / وقد کان بالذات ذات الوجود ** مقدسته عن لحاظ القيود؛ انجام: تعالوا الى حكمة العرفاء ** وهم في الولاية اهل الوفاء / ونور الولاية حکمتنا ** وشمس بصائر حجتنا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ درهامش برخی صفحات برخی ابیات توسط پسر ناظم «میرزا سیدعلی» تصحیح شده؛ 28گ (102پ-129ر)، 15سطر ، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 5-2245]
آغاز: حمداً لمن يؤتي الى الحكماء – انوار حكمة دینه العلياء؛ انجام: ما احتاج في الإثبات بالآراء
خط: نستعلیق، کا: محمد خواجوی، تا: 3 ربیع الثاني 1383ق، جا: شمیران تهران؛ واقف: کاتب، شهریور 1342؛ جلد: مقوا، 40گ، اندازه: 21/5×35 سم [ف: -110]
nūr-ol hadāyā
بی بی بهشتی بنت ابو القاسم راز شیرازی، ق13 قمری
bi bi beheštī bent-e ab-ol-qāsem-e rāz šīrāzī (- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9422
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعلنا من المتمسكين بولایه؛ انجام: چه در دنیا و چه در آخرت... حاج حسام الدين خسرو پرویز
خط: نستعلیق، کا: حسام الدين، تا: 1379ق [الفبائي: -591]
nūr-ol hedāya
بدخشی، نورالدین جعفر، قرن 8 قمری
badaxšī, nor-od-dīn ja‘far(- 14c)
گویا از بدخشانی، که نام خود را در دیباچه نیاورده است. نسخه در مجموعه رساله های میر سید علی همدانی (- 786ق) است و بایستی از نورالدین جعفر بدخشانی (-787ق) نگارنده «خلاصة المناقب» (مشترک 1228/12) در احوال مراد خود همدانی باشد. در پایان نسخه نام کتاب «نور الهداية و سرور یقین الدراية» و تاریخ نگارش اواسط ربیع الثاني 796ق آمده است. اگر این تاریخ و نسبت درست باشد، تاریخ مرگ بدخشانی را ده سال به جلو می کشد. درباره نور و غیب و روح و هفت طبقه باطنه (حجاب ها): 1. غیب جن؛ 2. غیب نفس؛ 3. غیب قلب؛ 4. غیب سر؛ 5. غیب روح؛ 6. غیب خفی؛ 7. غیب الغيوب. (احمد منزوی)
[الذريعه 384/24 «نور الهداية» نورالدین جعفر، نسخه قاهره؛ اعلام 425/1 جعفر بدخشانی؛ نسخه های منزوی 1472/2 نسخه قاهره؛ مشترک پاکستان 2086/3 ناشناخته؛ فهرستواره منزوی 2616/3 «خلاصة المناقب» 3359 نمایه؛ قاهره، دار الكتب 225/2؛ قاهره، خدیویه 428/2، 530 که در این سه جا نام نگارنده نورالدین جعفر آمده است]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 162/28 -عکسی و 163/28 -عکسی
آغاز: 1: (نسخه قاهره): حمد مر الله و اعز اسمه که اصفیاء و اولیاء و احبا و اخلا به نور هدایت او. 2: (نسخه عکسی): ... صلوات او بر حبیب الله محمد رسول الله و بر آل اصحاب و اهل بیت که [...] اما بعد، بدان ای طالب صادق و ای سالک بارق که مشایخ طریقت فرموده اند (ق) که طبقات باطنه هفت باشد. طبقه اول غیب جن است؛ انجام: قال صلی الله علیه و آله اذا تجلی الله لشیی خضع له، اللهم اهدا لطالبین الصادقين الى صراط المستقيم بحق محمد و... تم کتاب نور الهداية و سرور یقین الدراية. انشاء في اواسط ربیع الآخر سنة ست و تسعین و سبعمائة...
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4409 (گنج 655/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 797ق؛ در مجموعه رساله های همدانی؛ 6گ (738-733) [عکسی ف: 2-288 و 289]
nūr-ol hedāya
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
رساله ای است کلامی و مختصر که پس از مقدمه (لزوم تحصیل یقین در عقاید) به بیان شبهاتی که عده ای در باب سه مسئله مهم (توحید و حدوث عالم و عصمت انبیاء، اثبات ولایت علی علیه السلام و دوازده امام) وارد کرده اند، پرداخته و با براهین عقلی بدانها پاسخ داده است، سپس به اثبات تشیع ابن عربی پرداخته و از او با عنوان «قطب» نام می برد. استاد احمد منزوی این رساله را به قطب الدين نیریزی نسبت داده است، در حالی که نیریزی ابتدا سنی نبوده که درباره دین و حقیقت آن تحقیق کند و بعد به شرف تشیع نایل شود بلکه از ابتدا شیعه بوده است. قاضی نوراله شوشتری، که دوانی را شیعی دانسته، نامی از این کتاب نبرده است. ولی آقای علی دوانی آن را از همو دانسته و در پایان «شرح زندگی جلال الدين دوانی» (چ تهران 1375ق» آورده است. درباره نگارنده کتاب نام کسان دیگری نیز به میان آمده است. در «نسخه های منزوی»(858/2) آمده: شاید از قطب الدين نیریزی عارف شیعی باشد. در الذريعه (386/24) کتابی بدین نام و همین سرآغاز در کلام از ملک یوسف کشمیری یاد شده است. در «ایضاح المكنون» (688/2) بدون نام نگارنده آمده است.
آغاز: بسمله حقیقت حمد مختص بجناب واجب الوجودي است عزوجل که وجوب و وحدت و حیات و علم و قدرت و اراده وسایر صفات کمالیه در مرتبه ذات سرمدی الصفات اوست... اما بعد پای بند زنجیر امتداد زمان مرکز دایره حدثان گرفتار چهار میخ ارکان که اسمش چون مسمای عنقا بر شاخسار نابود در طیران است...
انجام: و حل این شبهه و شبهات دیگر است و لو شئت کنت من المستبصرين فارجع اليه و کن من الشاكرين تمت الرسالة الشريفة و العجالة المنيفة المسماة بنور الهداية للفاضل الكامل...
چاپ: مشار فارسی، ج5، ص 5341؛ نسخه ذیل خصائص ابن بطریق در 1311ق چاپ شده است؛ ایران، تهران، دارالطباعه آقا سید اسد الله بن آقا میر باقر، 1311ق، سنگی، وزیری، 19ص (صص 149-167)؛ ضمن شرح حال جلال الدين دوانی، توسط استاد علی دوانی؛ ضمن الرسائل المختارة، تحقیق دکتر سید احمد تویسرکانی، اصفهان، سال 136؛ ضمن مجموعه رسائل فارسی، دفتر هفتم، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1385ش، به کوشش عبدالله غفرانی و عفت قمری
[نسخه های منزوی 858/2؛ الذريعه 385/24 شماره 2068؛ ریحانه 232/2-236؛ فهرستواره منزوی 249/6]
شروح و حواشی:
1- شرح نورالهداية؛ سلطان محمد میرزا قاجار (1227-1292ق)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن حسین عاملی، تا: قرن 11؛ مصحح 14گ (111-124)، 18سطر ، اندازه: 5×12سم [ف: 38-89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در صفحه نخستین آمده که از ملا جلال دوانی است؛ 10گ (36-45پ) [ف: 5-733]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 6گ (157پ-162ر)، اندازه: 13×24 سم [ف: 5-444]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ 7ص (404-410)، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 32-73]
خط: نسخ، کا: کامران بن محمد اردکانی، تا: 1078ق؛ 13گ (38پ-50پ)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 1-75]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی، 5گ (1ر-5ر)، 34سطر (10/5×21)، اندازه: 15×25 سم [ف: 1-515]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 15 صفر 1092ق؛ واقف: قائم مقام؛ 7گ، اندازه: 15×23 سم [ف: 4-266]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6473/3-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی حسینی سبزواری، تا: 1095ق؛ مصحح؛ مهر: «و ما محمد الا رسول» (بیضوی)؛ 91گ (81پ-170ر)، 27سطر، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 33-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 118ص (110-227)، 19سطر ، اندازه: 12×20 سم [ف: 9-278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد اسماعیل بن ابوالحسن حسینی؛ 6گ (1ر-6ر)، 24سطر، اندازه: 12×18 سم [محدث ارموی مخ: 3-1637]
آغاز: برابر؛ انجام: معلوم گردد حیث قال و هذا القطب الاول علی قدم نوح علیه السلام که سوره...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8گ (1پ-8پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13-72]
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر مهدی بیانی ش 107؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 10گ (20پ-29ر) [فیلمها ف: 1-692]
آغاز: برابر؛ انجام: و خدای تعالی به ظهور او زمین را پر از قسط و عدل کند... و روی زمین جائی نماند که در آنجا بانگ نماز نگویند و مجموع اهل زمین خداپرست شوند.
خط: نستعلیق، کا: تستری، محمد بن علی، تا: قرن 12؛ 10گ (154پ-163پ)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 39-79]
آغاز: ... خود را درست کردم و از تقلید باز رستم، منها في مخصص أفعاله تعالی و مرجحها في الصدور؛ انجام: و لو شئت کنت من المستبصرين فارجع إليها و کن من الشاكرين... تحقیق معنی امامت، امامت ریاستی باشد در این... چنانچه در روی زمین جائی نماند که در آنجا بانگ نماز نگویند و مجموع اهل زمین خدا پرست شوند.
خط: نسخ زیبا، کا: عبدالخالق هروی، تا: محرم 1112ق، جا: گجرات؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ شایان ذکر است مبحث «تحقیق معنی امامت» در نسخه های دیگر نورالهداية وجود ندارد، این بخش نسبت به سایر رساله های قبلی قدیمی تر است و بعداً به این مجموعه الصاق گردیده، محشی، مجدول؛ 21گ (98-118)، 11سطر، اندازه: 7×15 سم [ف: 29-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1124ق، جلد: تیماج، 28گ (2-29)، 15سطر ، اندازه: 10/3×15 سم [ف: 43-233]
بی کا، تا: با تاریخ 1125ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11گ (81پ -91ر)، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-334]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ جلد: تیماج، 6ص (249-254)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10-1356]
آغاز: برابر؛ انجام: در آنجا مطالعه جواب این مسئله نمایند تا حق واضح گردد. و الله یهدی إلى سواء السبيل... عزی.
بی کا، تا: 17 محرم 1168ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 15ص (346-360)، اندازه: 11×16 سم [ف: 2-19]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13، 5گ (329پ-333پ)، 25سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 37-287]
خط: نستعلیق، کا: شوشتری، عبدالصمد بن حسین، تا: قرن 13، جا: اصفهان مدرسه جده؛ 20ص (149-168) [ف: 10-1668]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با علامت بلاغ، 6گ
(71پ-76ر)، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 5-2246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر شهیر به یحیی طهرانی، تا: شنبه 24 جمادی الثاني 1230ق، به درخواست استادش ملا محمد علی؛ جلد: تیماج، 22گ (1پ-22ر)، 9سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1637]
آغاز: انه صلی الله علیه و آله و صحبة الطاهرين الذين في مرتبة اليقين کسایر الانبياء؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد شفیع بن عبدالرشید دوانی، تا: چهارشنبه 1 رمضان 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 29گ (58-86)، 11سطر ، اندازه: 9/5×19 سم [ف: -693]
بی کا، تا: 1232ق؛ قطع: رقعی [ف: -330]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ مصحح؛ 9گ (78ر-86ر)، اندازه: 10/5×15 سم [محدث ارموی مخ: 3-1638]
بی کا، تا: 1245ق [ف: -31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1248ق؛ ضمیمه نسخه ش 28813 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 18گ (9پ-26پ) [ف: 5-733]
کا: محمد جعفر بن محمد حسین طهرانی، تا: 1256ق؛ 4گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا اسمعیل بن میرزا معصوم تفرشی، تا: ربیع الاول 1259ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، 17ص (241-257)، 15سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 19-259]
آغاز: برابر؛ انجام: مراد رساله ای است منفرد در تحقیق خلق و افعاد عباد و آن رساله خاتمه دارد که مشتمل است بر کلیات اصول و فروع دین محمد صلی الله علیه و آله بر وجهی که جد و جهد این... بر آن قرار گرفته...
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1262ق؛ 10گ (138ر-147ر) 17 و 18سطر (9×15/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 39-88]
آغاز: حقیقت حمد مختص بجناب واجب الوجوديست عزوجل که وجوب و وحدت و حیات و علم و قدرت؛ انجام: بمصلحت وقت و صلاح کار چه دانی که در سلوک ایشان چه حکمت و در حرکت ایشان چه برکت است...
تذکر: نام کتاب در فهرست «محاسبه نفس و عقل» و بدون نام مؤلف آمده است که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ زیبا، کا: حبیب الله موسوی، تا: با تاریخ 1279ق؛ جلد: تیماج، 22ص (160-181)، 17سطر ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 2-123]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1150/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-435]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن بن حسیب حسینی جرفادقانی، تا: 23 جمادی الاول 1295ق؛ مصحح، محشی از «زین العابدين عفی عنه»؛ 14گ، 16سطر ، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4846]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن محمد علی، تا: 11رجب 1304ق، جهت میرزا محمد باقر سبزواری؛ جلد: تیماج، 7گ (117پ-123پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ محدث ارموی مخ: 3-1638]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: عالم جلیل سید محمد باقر مدرس رضوی، تا: 1309ق؛ ضمیمه نسخه ش 11861؛ 7گ، اندازه: 14/5×26 سم [ف: 11-417]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضوی، محمد باقر، تا: 1309 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عبد الرسول، تا: دوشنبه 5رجب 1313ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 15گ، 14سطر ، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 8-4846]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالرسول، تا: جمادی الثاني 1313ق؛ با قلم خوردگی؛ جلد: گالینگور، 9گ (131پ-139پ)، 21سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 5-2246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، کا: نظر پاک، میرزا یدالله، تا: 2شعبان 1332ق؛ 6گ (1پ-6ر)، 18سطر ، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 260-2]
نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ کا: عبدالعلی بن علی نقی رنینی سعدآباد سفلایی خمسه ای خوئی زنجانی نجفی، تا: پنج شنبه 14 ذیحجه 1350ق؛ 3گ (183ر-188پ)، قطع: ربعی [فیلمها ف: 1-751]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 13گ (57پ-69ر)، 15سطر (6×11)، اندازه: 13×20سم [ف: 14-198]
آغاز: برابر؛ انجام: باب خلافت ثلاثه آیا خلافت ایشان عياذاً بالله غصبی بود یا به رضای امیر المؤمنين به حیثی که ایشان معاون خلافت امیر المؤمنين علیه السلام بودند چنانچه جمعی صحابه به معاون امر نبوت نبوی بودند گوئیم [چون] این شبهه را می دانیم اما در این رساله باز نمی گوئیم و مرا رساله هست منفرر در تحقیق خلق افعال عباد... حل این شبهه هست
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ، اندازه: 22×34 سم [ف مخ: 1-212]
آغاز: برابر؛ انجام: جواب گوییم که خلیفه حکیم است و حکیم داناست به مصلحة وقت و صلاح کار تو که در سلوک ایشان چه حکمت و در حرکت ایشان چه برکت است تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 3گ، 29سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 8-4847]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 20سطر، اندازه: 19×26 سم [ف: 5-733]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ 7ص (13-7) [ف: 5-506]
nūr-ol hedāya
نوری، محمد رفیع بن علیرضا
nūrī, mohammad rafī‘ ebn-e ‘alī-rezā
تاریخ تأليف: 18 رجب 1224ق؛ محل تالیف: فیض آباد هند
در اصول اعتقادی شیعه امامیه با تفصیل بیشتر در بحث امامت، بیشتر استفاده شده از آیات کریمه و احادیث اهل بیت علیهم السلام، هنگام ورود به فیض آباد هند تالیف شده و بحث امامت آن روز پنج شنبه هجدهم رجب 1224ق به پایان رسیده است. این کتاب در یک «مقدمه» و چند «باب» دارای مقاصد و مطالب می باشد.
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 547
آغاز: الحمد الله الذي فطر العقول علی معرفته و علمها بنور علمه... سپاس بی حد و ثنای افزون از عد و دانای بی همتائی را
این عناوین در نسخه حاضر دیده می شود: مقدمه: در شرافت علم و قدر و منزلت عالم، باب 1. در احوال صانع عالم، باب 2. در نبوت، باب 3. در امامت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ 437گ، 19سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-343]
nūr-ol hedāya
نورالهداية تبری
تهران؛ خاکپور، اسد الله (خاندان)؛ شماره نسخه: 70
بی کا، بی تا [نشریه: 7-567]
nūr-ol hedāyat fī esbāt-er r.
بسمل شیرازی، علی اکبر بن علی، 1187-1263 قمری
besmel-e šīrāzī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1774 - 1847)
به درخواست یکی از دانشمندان مسیحی در یک «مقدمه» در سه «باب» و یک «مقاله» در یک مقدمه و سه مطلب و یک خاتمه.
آغاز: بسمله تحفه حمد سزاوار درگاه بی نیازی است که گم گشتگان وادی ضلالت را به دلالت پیش روان راه هدایت به سرمنزل مقصود رسانید
انجام: نگویی هر سخن بودم نوشتم ** سخن بسیار بودم کم نوشتم / بنا میزد گلستان آدم بین ** دراو خوش نغمه مرغان چمن بین الحمدلله الذي وفقنی لا تمامه مع تفرق البال و تشویش الاحوال
[نسخه های منزوی 1004/2 ؛ فهرستواره منزوی 593/9]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: حسن جویمی، تا: سه شنبه 15 ربیع الثاني 1230ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 63گ، 8سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4847]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجزاهما بالاحسان احسانا وبالسیئات غفرانا.
خط: نسخ، کا: علی میرزا پسر علی جا: فتح آبادی، تا: 1248ق؛ جلد: تیماج، 20گ (488-507)، 17سطر (13/5×20/5)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 10-1928]
خط: نسخ، کا: حسن جویمی (جوعی)، تا: 1266ق؛ 30گ (1پ-30پ)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 1-205]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
nūr-ol hedāya va masdar-ol velāya
زرگر اصفهانی، نجیب الدين رضا، ق 11 قمری
-zargar-e esfahānī, najīb-od-dīn rezā (- 17c)
کتاب مفصلی است در عمده عقاید اهل عرفان مشتمل بر یک «مقدمه» در سبب تأليف و هفت «اصل» (هر اصل در چند فصل مرتب شده است): 1. چگونگی آفرینش؛ 2. طبقات علم و علماء؛ 3. عجز معرفت ذات خدا؛ 4. اصول دین در پنج فصل؛ 5. صراط مستقیم؛ 6. فرق مذاهب باطله و حقه؛ 7. امور علمی و عملی و ذوقی و شهودی، در بیست و هشت فصل؛ خاتمه، ذکر ارشاد مؤلف و مشایخ.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي وهبنا افضل النعم... اما بعد عزیزی ازین ناچیز که... طلب دیباچه دیگر نمود... بسمله. بنام مستجمع جمیع کمالات قدیم... اما بعد این کلماتیست بر طریق اختصار که فقیر حقیر خاک... استان علی بن موسی الرضا... نجیب الدين رضا.
انجام: گفته شد که سلسلة الذهب که سسله کبری نیز گویند منتهی می شود به حضرت سلطان ابوالحسن علی بن موسی الرضا... و هر یک از مرتاضان و ممتازان در شأن... آن سالار کلماتی گفته اند ... قصیده در مدح علی بن موسی الرضا... یا رب نصیب کن تو زیارت...
[نسخه های منزوی 1473؛ فهرستواره منزوی 1055/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، کا: آب زرشکی شیرازی، تا: 1213ق؛ مهر: نصرالله التقوى (بیضی)؛ جلد: روغنی منقش، 180گ، 17سطر (14×17/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 14-271]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7140-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-278]
آغاز: برابر؛ انجام: بر صد هزار حج چو طوافش برابر است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1215ق؛ 204گ، 17سطر ، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-480]
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن حسن، تا پایان محرم 1221ق؛ کاغذ: ترمه، 197گ، 17سطر ، اندازه: 13/3×21/6 سم [ف: 4-836]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. ای طالب سر یقین بی آفت اگر تو را همت عالی و نهمت متعالی کرامت کرده اند زنهار؛ انجام: بر صد هزار حج چو طوافش برابر است.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: یک شنبه 25 شعبان 1223ق، جا: شیراز؛ جلد: گالینگور، 105گ (1-105)، 15سطر ، اندازه: 13×20 سم [ف: -691]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق؛ 192گ، 19سطر ، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 2-427]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7139-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-278]
nūr-ul hudā = az-zakāt bu‘d-a ixrāj-il ma’ūna
اصفهانی، محمد بن محمد زمان، ق12 قمری
esfahānī, mohammad ebn-e mohammad zamān (- 18c)
تاریخ تأليف: 1117ق
فقه استدلالی است در حصر نصاب زکات غله و آن که زکات به چه چیزهایی تعلق می گیرد، با بررسی اقوال فقها و رد و ایراد در آنها به پایان رسیده است.
آغاز: بسمله، سبحان من زکی من زکی قد أفلح من تزکی، و ذکر اسم ربه فصلی علی نبیه خیرا لوری و عترته مصابیح الدجي صلوة و... مسئلة المعروف من مذهب علمائنا الاماميين ان الزكوة، انما تجب في الغلات الأربع علی ما یحصل في ابدی اربابها من النماء و الفامدة بعد وضع جمع المؤنات...
آغاز: برابر؛ انجام: و اذ قد یسر الله تعالی تبیین المقام بأن الاحتياط ربما کان في الاستثناء العام فلنختم الكلام حامدین لربنا المفضال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 21گ (35پ-55ر)، 19سطر ، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 2-397]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله الفياض بانجاح الامال في الدارين و الاماني.
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علی خوراسکانی، تا: 1165ق؛ مجدول، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 19گ (87پ-105پ)، 21سطر، اندازه: 17×28/5 سم [ف: 11-310]
آغاز: برابر؛ انجام: فلنختم الكلام حامدین لربنا المفاضل... و افق الفراغ منه... علیها من المقصورات بالغوانی في بعض الشهور من اعوام لسابع من الثانيه من الالف، الثاني و الحمدلله الفياض بانجاج الامال في الدارين و الاماني...
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی، تا: 1172ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 40ص (241-280)، 21سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 9-681]
آغاز: برابر؛ انجام: في الداين و الاماني.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 56ص (211-266)، 18سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 1-131]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 42گ (29-70)، 15سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8-4847]
آغاز: برابر؛ انجام: ربما کان في الاستثاء العام فلنختم الكلام... اتفق الفراغ منه بید مؤلفه الضعيف الجاني محمد بن محمد زمان الاصفهاني... في بعض الشهور من اعوام السابع من الثانيه من الالف الثاني... والحمدلله الفياض بانجاج... والامانی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشیمنقول از مصباح، نیشابوری، تبیان؛ 36گ، 16سطر (6/5×14)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 1-267]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 503/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-74]
nūr-ol hodā
شیراز؛ خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه: 11/2
بی کا، بی تا [نشریه: 5-269]
nūr-ul hadīya
بسطامی، محمد نورالهدی
bastāmī, mohammad nūr-ol-hodā
رساله مختصری است در شرح علم خزائن، صفات و اسماء الهي با استناد به اقوال علما.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی احسانه و عنده مفاتیح الغيب... بموضع یدیه علی یهدی؛ انجام: برنگ دانه ای بر قفل می ریزد کلید اینجا... وهب لنا من لدنك الرحمة انك انت الوهاب. تمام شد رساله نور هدیه
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماجمنقش، 6گ، 17سطر ، اندازه: 11/5×16 سم [اهدائی رهبر: 5-213]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذ خلق الانسان من الذر و اسکنه... من البر و اصطفاهم البر و الصلوة علی محمد؛ انجام: فهو جدیر بان تصرف و کده و کده في تحصیل العلوم لانه من اهل الفهوم و السلام علیه و علی من لدیه تم
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: نیمه اولقرن 12؛ در سال 1145 مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج منقش، 3گ، 17سطر ، اندازه: 11/5×16سم [اهدائی رهبر: [214-5]
آغاز: بسمله. سیدی ما اجمل من تجمل بك و عز من تعزز بك؛ انجام: فتابع للامر وما سواه هذا ما رشح به العبد الحقير محمد نور الهدى والسلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1145ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: میشن مذهب، 4گ، 17سطر ، اندازه: 11/5×16 سم [اهدائی رهبر: 5-213]
nūr-ul hudā li-maṣāb-i sayyid-iš šuhadā’
آل عبد الجبار خطی، محمد بن عبد علی، -1259 قمری
āl-e ‘abd-ol-jabbār-e xattī, mohammad ebn-e ‘abd-e‘alī (- 1843)
رساله مهمی است در بیان اسرار شهادت امام حسین علیه السلام و رد شبهاتی که مخالفین در این زمینه نموده اند، و ثواب گریه بر امام حسین علیه السلام و بحث طولانی در این زمینه.
آغاز: بسم الله ذی الفضل العميم و العطاء الجسيم الذي خص محمد... وبعد فیقول العبد محمد بن علی بن عبد الجبار انه کثیرا ما جری من بعض الاخوان... وبعض الطالبين المعرفة اسرارهم
آغاز: برابر؛ انجام: و علی ابویه جده و بنیه المعصومين اکمل السلام و التحية.
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: شعبان 1242ق؛ محشی؛ واقف: علی بن اسماعیل الراجي؛ جلد: تیماج مشکی، 58گ، 24سطر (9/5×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-732]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: الجزائري، یونس بن احمد، تا: 18 شعبان 1244ق؛ 72گ، 18سطر ، اندازه: 14×20 سم [ف: 8-4848]
النورية - تفسیر آية النور
an-nūrīya = š.-u ḥadīṯ-i «man ‘arafa nafs-a-h faqad‘arafa rabb-a-h»
از آقا شمس الدين.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6096/45
آغاز: بسم الله، یا نور ایدنا بالنور و ثبتنا علی النور و احشرنا في زمرة اهل النور؛ انجام: بل یعرف بالخیال و الايمان فلیس من العارفين بل لقد من المتعارقين، تم الانتخاب
خط: نسخ، کا: نسیم، یوسف، بی تا؛ جلد: میشن، 4گ (91ر-94)، 23سطر ، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 9-147]
nūrīya fī taḥqīq-i marātib-il wujūdiya
حسینی تونی، عبدالله بن حسین
hoseynī tūnī, ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1760
آغاز: هذه رسالة نورية في تحقیق مراتب الوجودية. بسمله. الحمدلله الذي مثل نوره كمشكاة فیها مصباح... اما بعد، فهذه رسالة نافعة و خطابة جامعه في تحقیق حقيقة النور و مراتبه و درجاته... عبدالله بن الحسين الحسيني التوني؛ انجام: علی عباده المصطفى و قد فرغت عن تسوید هذه الاوراق بقوة الله... ثالث شهر رجب المرجب من شهور (1329ق)
خط: نسخ، بی کا، تا: 1329ق؛ با یادداشت شیخ عبدالنبی نوری نوشته 29 ربیع الاول 1340ق با نشان مهر «الراجي عبدالنبی» (بیضوی) در ستایش از رساله و نگارنده اش، یادداشت شرف الدين خراسانی «شرف» که «این رساله کوتاه و پر محتوا کار پدرم «آیت الله سید عبدالله خراسانی» است که در جوانی در شهر رشت به سال 1329ق نگاشته؛ جلد: مقوا، 107ص، 14سطر (7/5×12/2)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 3-335]
ian-nūrīya fī madaḥ-i xayr-il barīya
سعدی، حسین
sa‘dī, hoseyn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4559/12
آغاز: یا سعد قد زادت الاشواق و اللهب ** و هزنی نحودیاك الحمى الطرب؛ انجام: علیك از کی صلاة الله ما صدحت ** ورق هبت صبا و اهتزت القضب
در صفحه عنوان آمده: «صورت خط ناظمها حسین السعدي»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 822ق؛ 1گ (264ر-264پ)، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: 12-250]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/78-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-621]
an-nūrayn fi işlāḥ-id dārayn
وصابی حبشی، محمد بن عبدالرحمان، 712 - 782 قمری
vassābī habašī, mohammad ebn-e 'abd-or-rahmān (1313 - 1381)
مجموعه ای است در سنن و آداب دینی، در سه «باب»: 1. منهافی امور الدنيا خاصة مجموع من کتب عامة؛ 2. في الامور الاخرة، اکثره من الرياض العشر؛ 3. من الصحيحين او احدهما. مؤلف، اهل یمن و شافعی مذهب بوده است.
[معجم المؤلفين 147/10]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12397/3
آغاز: بسمله... و به نستعین الحمدلله رب العالمين... هذا جزء محتاج اليه، نافع - ان شاء الله تعالی - من عول علیه، اخترته و اختصرته و من کتب شتی جمعته و علی ثلاثة ابواب قمسته؛ انجام: اللهم انا نسألك رضاك و الجنة و العفو و العافية و الامن في الدنيا و الاخرة لنا و لوالدنیا و لاولادنا... آمین اللهم آمین
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 ربیع الاول 1226ق؛ 7گ (63-69)، 40سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 31-343]
an-nūrīyat-ul mesālīya = mesālīye-ye nūrīye
لاهیجی، بهاء الدين محمد بن علی، قرن 11 قمری
lāhījī, bahā’-od dīn mohammad-e bn-e ‘alī (- 17c)
دارای عنوان های «اشراق و لمعه». وی از غیاث الدين منصور، میرداماد صدرالمتالهین و عبدالرزاق گیلانی (- 1080ق) یاد کرده است. مؤلف از خود بدین گونه «فقیر باب الله» یا «این بنده بی بها» یاد کرده است. در اشراق 4 می گوید: «قاضی میر حسین میبدی در شرح دیوان مولی علیه السلام گفته که یونس بن طبیان نقل کرده که در خدمت امام حسین علیه السلام نشسته بودم...، و پس از نقل این سخن می گوید یونس از یاران حضرت صادق بوده و حضور حسین علیه السلام را درک نکرده تا به نشستن چه رسد. ظاهراً منشأ اشتباه او این است که چون در این حدیث تعبیر از حضرت صادق علیه السلام به ابی عبدالله کرده اند گمان کرده که مراد ابو عبدالله
حسین علیه السلام است. لیکن جناب قاضی شافعی از این غلط ها معذور است». از «بعض عرفاء معاصرین» نیز در تفسیر آیه «و یلبسون ثیابا خضرا من سندس» نقل کرده که محتمل است ثیاب خضر کنایت از ابدان مثالیه برزخیه باشد. از رواقیان نقل کند که جابلقا و جابر سارا از مدائن عالم مثال دانسته اند و اشعاری از مولوی و عطار، و روایاتی از کلینی و شیخ طوسی درج کرده است. فهرست مطالب رساله مثالیه به ترتیبی و با عبارتی که مؤلت خود در دیباچه آورده این است: «در این شجره نور، انوار و اشراقات و لمعات و تفریع و خاتمه و خاتمة الخاتمه در تلو یکدیگر و بحذاء همدیگر بالیدن گرفت: نور اول - در بیان عالم مثال و اسامی آن و وجه تسمیه؛ اشراق اول - در تقسیم عالم مثال بر دو «قسم»: غیب امکانی و غیب محالی؛ نور دوم - در ذکر وساطت اشباح بین اجسام و ارواح؛ اشراق دوم - غیر قائم در عالم مثال قائم بذات است و رفع اشکال میر داماد در تصویر اخلاق مکتسبه؛ نور سوم - مدائن و اصقاع عالم مثال؛ اشراق سوم - قسمت و وسعت عالم مثال؛ نور چهارم - بیان اشکال عالم مثال بر مواعید روز رستاخیز؛ اشراق چهارم - محتوی سه لمعه و یک تفریع: لمعه اول - اثبات هر دو قسم عالم مثال غیب امکانی و غیب محالی... و این لمعه از خصائص این رساله است. تفریع بیان تعلق نفوس ناطقه عالم شهادت به ابدان مثالی، لمعه دوم - ذکر کلمات حکما و عرفا به نثر و نظم، لمعه سوم - دلیل عقلی بر وجود عالم مثال؛ خاتمه - بیان رب النوع و این که مثل افلاطونی رب النوع است نه عالم مثال؛ خاتم الخاتمه - رفع غائله تناسخ در تعلق ارواح به اشباح».
آغاز: بسمله، ستایش وافر بی همتایی را سزد که هستی موجودات صقع کونی ظلال... مهر جود اوست و نیایش متکاثر بی مثلی را زیبد که صور کونیه عالم عنصری عالم مثال لمعات نور وجود او است... و بعد این ذره بی قدر و بها بهائی لاهیجی حسب الامر بعضی از اخوان معنوی صورتی و مثالی از تحقیق عالم مثال و جهان اشباح... می گوید... درین شجره نور نور انوار و اشراقات و لمعات و تفریع و خاتمة و خاتمة الخاتمة در تلو یکدیگر شکفتن و بالیدن گرفت...
انجام: چون این مختصر مزجات... نمایش یافته حق پژوهان استقبال آن بر خطا پوشی کنند و هفوات و زلات او را به جلباب اصلاح پوشند تا از جام یا من أظهر الجميل... راح نخستین نوشند، الحمدلله اولاً وآخراً و ظاهراً و باطناً و هو بکل شیء علیم. ( تمت الرسالة المثالية النورية حامداً مصلیا مسلما مستغفرا)
چاپ: تصحیح جلال الدين آشتیانی (تهران، انجمن حکمت و فلسفه: 1350)
[الذريعه 206/15 شماره 1363؛ فهرستواره منزوی 201/6 که آن را با «قندیل الخيال» قطب الدين محمد لاهیجی یکی دانسته؛ نسخه های منزوی 1475/1 و 1729/2]
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر مهدی بیانی ش 107؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 11 [فیلمها ف: 1-692]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ 22گ، 19سطر (6/5×13)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 37-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا علی اصغر، تا: رمضان 1129ق، جا: قزوین مدرسه خلیفه سلطان؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ (35ر-48ر)، ابعاد متن: 9×20، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 20-385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 17ص (574-592) [ف: 9-557]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2338/17 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-431]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مهدی حسینی قمی، تا: 1246ق، جا: اصفهان؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: عبدالرحمن بن عبدالعظیم خوانساری به تاریخ 1983 در اصفهان؛ جلد: تیماج، 20گ (109پ-128ر)، 16سطر ، اندازه: 12×19 سم [ف: 18-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، آیات معرب، بی کا، تا: 1367ق؛ جلد: تیماج، 36ص (142-107)، 17سطر ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 9-293]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-539]
نوریه - طریق خواجگان
نوریه - جامع الانوار و مجمع الانوار
nūrīye = haqīqat-e nūr va tafāsīl-e anvār
نسفی، عزیز الدين بن محمد، قرن 7 قمری
nasafī, “azīz-od-dīn ebn-e mohammad (- 13c)
در حقیقت نور و تفاصیل انوار، از دید عرفا و صوفیه، و در حقیقت گزارشی است از سیر تهذیبی و سلوک عرفانی شخصی که در راه تصفیه و تحلیه قدم بر می دارد. این نسخه با همین سر آغاز به میر سید علی همدانی (-786ق) و علاء الدوله سمنانی (659-736ق؟) و عزیز نسفی نیز نسبت داده شده، بنابر
پژوهش های دکتر محمد ریاض، تحریرهای مختلفی از این رساله وجود دارد که می بایست بیشتر در مورد آن کنکاش شود.
آغاز: بسمله شکر و سپاس آفریدگاری را که به کمال علم از راه محبت نور ارادت در اراضی باطن انسان که غیب انفس ماست بذر شجره انسانی و بقدرت کرداری آن تخم را بر آورد... چون مدتی بود تا پهلوان حقیقت محمد خود از فرزندان طریقت این بیچاره است التماس میکرد تا در حقیقت نور و تفاصیل انوار جهت ارشاد سالک مقتدی و اطمینان و اصل مهتدی بیانی کرده شود.
انجام: و دائما زمان را به صلوات به روح سرور کاینات متحرک دارند که الصلوة متحرك و صلی الله علیه و آله اجمعین.
چاپ: به کوشش جمال الياس، معارف، 13 (1375): 3-26.
آغاز: بسمله، حمدله... بدان که این نور نامحدود و نامتناهی، و این بحر بی پایان و بی کران، خواست که جمال خود را ببیند و صفات و اسامی و افعال خود را مشاهده کند، مرآتی ساخت؛ انجام: مرکب می شوند، مرکب باز مفردات می گردد. و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (61پ-65ر) [ف: 1-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاه کوهی، علی اصغر، تا: 1226ق؛ 21ص (271-291)، 18سطر (7×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14-3595]
= nūrīye = haqīqat-e nūr va tafāsīl-e anvār
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمری
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad(1262 - 1336)
همان رساله قبل با انتساب به علاء الدوله سمنانی.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ 4گ (139پ-142پ)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12-225]
آغاز: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4409؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851-893ق؛ 9گ (747-755؟) [عکسی ف: 2-289]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 162/26 - عکسی و 163/26 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ محشی؛ 5گ (132پ-136پ)، اندازه: 10/5×22/5 سم [ف: 37-225]
nūrīye = haqīqat-e nūr va tafāsīl-e anvār
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
همان رساله قبل با انتساب به سید علی همدانی
آغاز: برابر؛ انجام: بر زبان او جاری شود و آتش...
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ در مجموعه رساله های عزیز الدين نسفی؛ 8گ (127پ-134پ) [ف: 264-1]
آغاز: بسمله. حامد الله تعالی و مصلياً علی محمد و آله اجمعین. حضرت سید علی همدانی قدس سره به خط شریف خویش در بعضی از مصنفات خود چنین نوشته اند که هر یکی از مشایخ را قدس سره طریقه ای باشد در سلوک. و لیکن طریقه مشایخ آن است؛ انجام: حقیقت نوریه منزه از کشف. اللهم ارزقنا بالاخرة اکبر درجات و اکبر تفضیلا. و الحمدلله وحده، و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 2گ (59ر-60پ)، 25سطر، اندازه: 14/7×25/5 سم [ف: 7-317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ (72ر-78ر)، 19سطر (7/5×17)، اندازه: 14×22 سم [ف: 11-2218]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 11گ (48-58)، اندازه: 8/5×19 سم [ف: 3-117]
آغاز: حامداً لله تعالی مصلياً علی محمد... حضرت سید علی همدانی به خط شریف خویش در بعض از مصنفات خود نوشته اند که هر یکی از مشایخ را
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 ص (309-313) [عکسی ف: 3-191]
nūrīye
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh(1330 - 1431)
نثر آمیخته به نظم، درباره نور، مراتب ظهور پنج گانه نور: مشکات، مصباح، زجاجه، زیت و پنجم شجر.
آغاز: الحمد لله و الصلوة... عارفانه نکته ای خواهم گفت...
(فهرستواره منزوی) حمد له صلات. قال الرسول اللهم اجعلنی (اجعل في قلبی) نورا. مراد از نور مشاهده ذات حق است...
چاپ: مجموعه رساله های او، جلد یکم، صص 67-70، چاپ دکتر نوربخش
[فهرستواره منزوی 1056/8]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ ابعاد متن: 9×20، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-209]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق، چاپ جواد نوربخش؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 3گ (299پ-301ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-675]
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ جلد: میشن، 1گ (317ر-317پ)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-676]
درباره نور به نظم و نثر در سه فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 11ص (517-527)، 17سطر ، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-521]
آغاز: برابر؛ انجام: هر چه باشد باشد آن دائم به او.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8ص (221-228)، اندازه: 17×17 سم [ف: 2-211]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1246ق [الفبائي: -591]
خط: نسخ ریز، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1264ق؛ 3ص (219-221)، 29سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-148]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/20 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1305]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله؛ انجام: و الله بکل شیئی محیط.
خط شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ کاتب در پایان آن سه سطر افزوده شده و در سر آغاز آن نوشته است: «تمثیل مناسب بدین مقام» و در پایان رساله رقم کرده: «تم الرساله بحمد الله و المنه»؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 2ص (111-112)، 25سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-591]
بی کا، تا: 1265ق؛ 2ص (111-112) [ف: 10/2-591؛ فهرست رایانه ای ج 4-1069]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: ربعی [ف: 2-58]
nūrīye = r.-ye nūrīye = anvār
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری
nūrbaxs-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
اهدا به: شیخ شهاب الدين
حقیقت نور را به روش عرفانی در سه مرتبه تشریح می نماید: 1. نور مطلق، 2. نور علم الله، 3. انوار ضیاء که نور حسی و مثالی باشد. این رساله را در آغاز برخی نسخه ها به شیخ شهاب الدين سهروردی نسبت داده و می گویند که در پاسخ بعضی از سائلین نوشته شده است، و فهرست نسخه های خطی فارسی (1069/2) کتابی به نام «پرتو نامه» منسوب به شیخ شهاب الدين یحیی سهروردی، معرفی می کند که در خطبه موافق با این نسخه می باشد و حتما این رساله نیست، و در این نسخه تاریخ پایان را سه شنبه چهارم ماه رمضان 884ق می آورد. در دیباچه نسخه ای دارد که آن را به درخواست «شیخ شهاب الدين» نگاشته و همین نکته اشتباهاتی را دامن زده است. الذريعه اورا شیخ شهاب الدين سهروردی دانسته که او یا عمر بن محمد (542-622ق) است یا یحیی بن حبش (549-587ق) و اگر چنین باشد نسبت آن به سید علی همدانی (714-786ق) و سید محمد نوربخش (795-869ق) را منتفی می کند و باید با آن را به خود سهروردی نسبت داد و یا فردی را در همان زمان جستجو کرد. یا این که شیخ شهاب الدين مذکور را سهروردی ندانیم که به نظر می رسد به صحت نزدیکتر است چون در جای ذکر نام او به سهروردی اشاره نشده است.
آغاز: حمد بیحد و غایت و ثنای بیعد و نهایت حضرت مطلقه نورالانوار را که جمیع عقول و نفوس علویه... اما بعد شیخ الواصلين مرشد المرشدين... شیخ شهاب الدين... پرسید از انوار و تفصیل آن، واجب نمود چند کلمه نوشتن...
انجام: و جمیع مکاشفان را بکمال عرفان برساناد، و جمیع عارفان را مظهر کشف و عیان گرداناد، بحرمة کمل اولیائه من الاقطاب و الافراد.
چاپ: در هامش «سبع المثاني» زرگر اصفهانی چاپ شده است.
[الذريعه 9: 1228 و 389/24؛ نسخه های منزوی 1053/3؛ فهرست مشترک پاکستان 1292/3؛ فهرستواره منزوی 117/7 (4 نسخه) و 1057/8؛ ريحانة الادب 389/24]
آغاز: برابر؛ انجام: و عوائق نفسانی مرتفع گردد وی باصل خود منجذب شود مانند شعاع آفتاب بجرم آفتاب و آنک ... ه.
نسخه شماره 8/935 گزارش شده در جلد 3 فهرست همین کتابخانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 19گ، 18سطر (13×19)، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 35-435]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن غیاث الدين نوربخشی، تا: 876ق؛ نام کتاب و نگارنده (امیر سید محمد نوربخش) در صفحه عنوان یاد شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 26گ (84پ-109ر)، 15سطر، اندازه: 13/2×17/6 سم [ف: 7-240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 23گ (96پ-118پ)، 15سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8-614]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 25گ (28ر-52ر)، 19سطر (7/5×17)، اندازه: 14×22 سم [ف: 11-2217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، واقف: وحیدالاولیاء، 27 رجب 1379؛ 16گ (102-117)، 20سطر، اندازه: 14/5×21 [ف: -694]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ کا: ملا حسین لاهیجی، تا: قرن 13؛ 29گ (120پ-148پ)، اندازه: 15/5×24/5 سم [ف: -10]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2445/3عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-59]
آغاز: برابر؛ انجام: که سیران تا عرش ملکوتی است و بالای عرش جبروتی.
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 31گ، 11سطر ، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 5-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تولمی، علی عسکر بن مؤتمن، تا: 1222-1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ جلد: تیماج، 12گ (34پ-45پ)، 29سطر (12×23) [ف: 12-2664]
آغاز: برابر؛ انجام: ای هادی عباد بدان که حشر اجساد نزد علمای ربانی و حکمای یونانی مجمع علیه است... تمة الرساله النوريه المعارف الكامل السيد محمد النوربخش قدس سره حسب الفرموده عالیجاه رفیع جایگاه... مقرب الخاقان برگزیده حضرت آله میرزا هدایت الله سمت تحریر یافت.
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید محمد اسمعیل انجو شیرازی، تا: 1236ق، کاغذ: اصفهانی، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 7-432]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز و انجام نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، کا: تبریزی، احمد بن عبدالقادر، تا: 1261ق؛ جلد: مقوایی، 27گ (155پ-181ر)، 17سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-121]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر و آقا محمد ابراهیم، تا: 1276-1277ق؛ مجدول؛ 45ص (179-135)، 15سطر ، اندازه: 13×22 سم [ف: 32-258]
آغاز: برابر؛ انجام: البته خواهد بود.
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخ تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11- 366]
nūrīye
گیلانی، پیر کیا علاء الدين، ق 9 قمری
gīlānī, pīr kīyā ‘alā’-od-dīn (- 15c)
به درخواست: شیخ اسحاق ملتانی
شرح بعضی اصطلاحات عرفا و آداب صوفیان تأليف شده به درخواست شیخ اسحاق ملتانی هنگامی که ملتانی به مکه می رفت، با نگارش ادیبانه آمیخته به اشعاری گویا بیشتر آن از خود نگارنده، در هشت «باب»: 1. در تفاوت مراتب سالکان؛ 2. در اطوار و انوار؛ 3. در عوالم کلیه؛ 4. در سیر سالکان؛ 5. در رؤيا و مکاشفات و مشاهدات و معاینات؛ 6. در مراتب کلیات ؛ 7. در عالم مثال و حقیقت آن؛ 8. در کیفیت لباس سیاه.
آغاز: الحمدلله حمد الشاكرين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين اما بعد چون برادر حقیقی قدوة المرشدين زبدة الواصلين افتخار المكاشفين مست باده سبحانی شیخ اسحق... جمیع مراتب و مقامات معنوی را بکرات مشاهده فرموده است
ازین حقیر اسراری چند در بیان احوال و اصطلاحات این طایفه التماس مینمود هر چند این حقیر خود را در صدد آن نمیداشت که متعرض این نوع امور شود لیکن دنیایی اعتبار بود و مشار اليه عازم مکه مبارکه به واسطه ملتمس برادر حقیقی چند حرفی مرقوم خواهد افتاد در بیان احوال این طایفه برسبیل اجمال و اختصار مبنی بر هشت باب
انجام: توفیق سعادت معرفت رفیق مکاشفان مرتاض باد به حق خاتم النبوة و الولاية
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 7گ (90پ-96پ)، 15سطر (9/5×17)، اندازه:15×24/5 سم [ف: 8-613]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 6گ (38ر-43پ)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 5-218]
nūrīye
اوحدی بلیانی، عبدالله بن محمد، ق 10 قمری
awhadī belīānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 16c)
رساله ای است مختصر در علم حساب در یک «مقدمه»و چند «باب»: باب 1. در وضع الواح فرد در فرد، در دو «اسلوب» و هر اسلوب در چند «نهج» و «ضابطه»؛ باب 2. در ترقیم مربعات زوج الزوج، در دو «مسلک» و هر مسلک در چند «طور» و «رابطه»؛ باب 3. در ترسیم اصناع زوج الفرد در دو «مسبل» و هر مسبل در چند «نوع» و «نسق»؛ خاتمه چند «فصل» مستقل.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16295/2
آغاز: بسمله، و به الاستعانة و منه التوفيق، اعداد حمد بی نهایت که ارقامش باقلام و اوهام در صفحه سطح سموات و ارضین نگنجد؛ انجام: نورانی نگاشته کلک تمثیل می گردد به این صورت [جدول] و الله اعلم و احکم، تمت.
خط: نستعلیق، کا: مسعود بن محمود بن حسن مشهور به عیاری، تا: پنج شنبه 23 صفر 873ق؛ جلد: تیماج، 86ص (26-111)، 21سطر ، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 45-139]
nūrīye = r.-ye nūrīye
نورعلیشاه، محمد علی بن عبدالحسین، 1160؟ - 1212 قمری
nūr-‘alī-šāh, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn(1747 - 1798)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 240/1 حکمت
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی محمد بن محمد علی، تا: رجب 1289ق؛ قطع: ربعی [ف: 2-53]
• نوریه / عرفان و تصوف / فارسی
nūrīye
کرمانی، محمد رحیم بن محمد کریم، 1248 - 1307 قمری
kermānī, mohammad rahīm ebn-e mohammad karīm (1833 - 1890)
چاپ: 1305
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17156/3
آغاز: بسمله پس از ستایش یزدان و نیایش پاکان و نکوهش دشمنان نیکان چنین گوید شریف حسینی نسب بنده ناتوان رحیم بن کریم بن ابراهیم بن مهدی قلی بن محمد حسن شاه قاجار؛ انجام: خداوند هدایت میفرماید به ولایت ما هر که را می خواهد تمام شد رساله شریفه نوریه بدست مصنفش رحیم بن کریم بن ابراهیم در دارالخلافه طهران در سنه 1305 حامداً مصلیا مستغفرا.
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد رضای شیرازی، تا: 1308ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 90ص (293-382)، 19سطر ، اندازه: 13×21 سم [ف: 47/2-44]
nūrīye = āyat-on nūr = tafsīr-e āye-ye nūr = nūr-ol fo’ād
عراقی، محمد بن موسی، - 1313 قمری
‘erādī, mohammad ebn-e mūsā (- 1896)
اهدا به: امین السلطان
مؤلف در مقدمه کتاب می گوید که در سال 1263 به سن تکلیف رسیده و پس از آن دو سال متصدی امر قضا شده ولی بدین امر رضا نداده و دربروجرد نزد سید کشفی رسیده و پس از فوت وی در سبزوار خدمت ملا هادی سبزواری رسیده و پس از فوت وی در اصفهان به خدمت میر محمد حسینی رسیده و سال ها محضر او را درک کرده تا بالاخره توانسته مراتب و اطوار نور را در رساله حاضر بسط دهد. این رساله شامل چهار «اشراق» است و هر اشراق دارای چند «تجلی» است: اشراق 1. در تمهید بعضی از مقدمات، در دو تجلی: 1)بیان موافقت میان برهان و عیان، 2) بیان معنی نور و ظلمت؛ اشراق 2. در شروع نمودن به اصل مقصود، در سه تجلی: 1) در تحقیق کلمه مبارکه الله لفظاً و
معنی، 2) بیان حقیقت نور و عینیت او با جمیع اسماء و مراتب حضرت الوجود، 3) بیان اضافه نور به سوی سماوات و ارض؛ اشراق 3. در بیان مثل و تحقق آن، در دو تجلی: 1) بیان فرق میان مثل با مثل، 2) در تحقق مثل؛ اشراق 4. در بیان شجره مبارکه، در دو تجلی: 1) در بیان مطلبی کلی، 2) در بیان این که شجره مبارکه بدن آدمی و صيصية البشري است. مؤلف با استفاده از احادیث و ادعیه مأثوره از حضرات معصومین علیهم السلام و اقوال مفسرین همچون مرحوم ملا محسن فیض کاشانی، تفسیری عرفانی از آیه نور ارائه داده است.
آغاز: حمد بی حصر و عدد و ثنای خارج از حد و سد موجود ابدی الوجودي را شاید و سزد که ظهر و نور باهر الحضورش را جز شدت کمال پیدایی حجاب ستر و اختفایی نبود یا من هو اختفی لفرط نوره و تهنیت و ستایش روشنی و نمایش ازلی تابشی را لایق و شایان است که در کمال تجلی جمال از مزایای جمیع عقول و ابصار پوشیده و پنهان است...
انجام: چنانچه در مقام خود مبرهن است، از این است که فرمودند انا عبد من عبید محمد و تفصیل یهدی الله نوره من یشاء الى آخر همان تفصیل ماضیه است. اللهم اجعلنا من المهتدين برحمتك یا ارحم الراحمين.
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مذهب، 42گ، 10سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 1-37]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1326عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-43]
آغاز: برابر؛ انجام: به نفی وحدت صرفه و کثرت محضه و دارا بودن مقام کثرت در وحدت و وحدت در کثرت ولا حول و لا...
خط: نستعلیق، کا: سرابی، محمد حسین بن محمد جعفر، تا: 1324ق؛ 20گ (1پ-20پ)، 18سطر، اندازه: 13/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 2-747]
nūrīye
غافل سلماسی، پرویز بن فرج الله، - 1336 قمری
qāfel-e salmāsī, parvīz ebn-e faraj-ol-lāh (- 1918)
تاریخ تأليف: 16 جمادی الاول 1329ق
مؤلف، که از صوفیان معروف قرن 13 و از مریدان مجدالاشرف شیرازی بوده با مطالعه کتاب «مرآة العارفين» میرزا بابای ذهبی شیرازی (-1286ق) به فکر می افتد اشعار شیرازی مزبور را با آیات و روایات تطبیق کرده و اسنادات حدیثی اشعار ایشان را استخراج نماید. بدین منظور در این رساله پس از ذکر بیتی از شیرازی به صورت اشاره وار حدیث مورد اشاره آن بیت شعر مشخص شده است. (محمود طیار مراغی)
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد مقدمتاً باید دانست که لفظ عشق به دلالت حدیث قدسی «کنت كنزاً مخفیا فاجبت ان اعرف» انجام: اشاره به آیه شریفه واقعه در سوره مبارکه مائده است یحبهم و یحبونه.
چاپ: تبریز، 1335ش، ضمیمه مجموعه دوازده رساله رایض الدين عبدالکریم زنجانی ذهبی.
[فهرستواره منزوی 1055/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل رائی، تا: 1303ق؛ واقف: حاج شمس الدين پرویزی، مهر 1343؛ جلد: مقوایی، 35گ، 23سطر (8×15/5)، اندازه: 143/2×19/8 سم [ف: 7-562]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل راثی المدعوبه داروغة الفقراء، تا: 16 جمادی الاول 1329ق؛ واقف: حاج شمس الدين پرویزی، آبان 1342؛ جلد: تیماج، 34گ، 23سطر (8×16)، اندازه: 13/3×21 سم [ف: 7-562]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 جمادی الاول 1329ق؛ جلد: مقوا، 70ص (1-70)، اندازه: 12×21 سم [ف: 33/1-140]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد مقدمه باید دانست که لفظ عشق... عشق با حق حق بود اسرار عشق اشاره به حدیث شریف نبوی صلی الله علیه و آله است که فرموده الحق مع العلى وعلی مع الحق؛
انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 37گ، 15سطر ، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: -695]
nūrīye
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8317
آغاز: بسمله الحمدلله منور قلوب الاصفيا بنور اولیائه؛ انجام: فهما محدود ان ممتازان
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: -592]
nūrīye (r.)
رساله ای است در معرفت حضرت باری تعالی و این که ذات مقدس او نور الانوار و منشأ تمام موجودات است. مؤلف قبل از آغاز مطلب، اصطلاح اهل وحدت را - که کتاب «مجموع السائرين» بر اساس آن تأليف شده - ضمن یک مقدمه بیان کرده تا مسائل توحید و اسماء حقیقی روشن شود.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36524
آغاز: بسمله. معلوم خدمت برادر گردد که آنچه در شرح آداب خدمت شیخ در مجموع السائرين در تعریف اسم حقیقی آورده اند؛ انجام: این جمله تقریر را نیکو تأمل کن تا از فوائد آن بهره مند گردی انشاء الله، و اسماء حقیقی را فهم کنی و السلام علی من التبع الهدي
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1283ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 2گ، 17سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ اهدائی رهبر: 5-215]
نوریه مثالیه - النورية المثالية
nūzdah bāb
اصفهانی، امیر بن حسین
esfahānī, mīr ebn-e hoseyn
برای اطفال صغار در 19 «باب»؛ در دیباچه نسخه ملک (3451) نامی به کتاب داده نشده است و این نام با خامه تازه تر در ص ع آمده است: باب 1. در بیان دوازده برج و احکام آن در چند «فصل»؛ 2. در کواکب و احکام آن؛ 3. در بیان آن که ماه در هر روز در کدام برج است...
آغاز: حمدله و الصلاة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. اما بعد چنین گوید جامع این مسائل نجومی... امیر بن الحسين الاصفهاني... به اطفال صغار الشأن... مشتمل بر نوزده باب...
[فهرستواره منزوی 3106/4]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3451/2
آغاز: برابر؛ انجام: اگر ده ماند جدی، اگر یازده ماند دلو، اگر دوازده ماند حوت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 13گ (33پ-45ر)، 15سطر ، اندازه: 13×21 سم [ف: 6-425]
نوزده مجلس در معراج و وقایع کربلا - معراج الحسين
nūš-āfarīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1212
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ بانه مجلس تصویر آبرنگ، سر آغاز پاره و وصالی شده؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 93گ، 15سطر (11×20)، اندازه: 18×27 سم [سنا: ف: 2-169]
nūš-āfarīn
قهرمان اول این داستان نوش آفرین دختر جهانگیر شاه و دیگر قهرمانان عبارتند از: سرو آزاد ماه زرافشان، میمونه خاتون دختر شاه پریان. و شاهزاده الياس، ملک محمد، افراسیاب، جهانگیر شاه، دانای وزیر، عادلشاه پادشاه چین، شاهزاده محمد، حمید ملاح، امیر سلیم، ملک بهمن، عبدالرحمن. این نام ها نیز دیده می شود: صنیم، دیلم، علقمه دیو، رقام و کلقام برادران پرورش جادوگر و جز اینها.
آغاز: حمد بی حد و ثنای زیاده از احصا به عدد سزاوار کردگاری است جل شأنه که مخلوق روی زمین و خلق سماوات وارضین از کتم عدم به وجود آورده...
چاپ: این اثر چند بار در ایران به چاپ سنگی رسیده است
[فهرستواره منزوی 490/1؛ نسخه های منزوی 3751/5؛ مشترک پاکستان 1461/6]
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 16 ربیع الاول 1079ق؛ کاغذ: سمرقندی، 243ص، 15سطر (15×20) [نشریه: 6-635]
آغاز: زنهار که با خبر باش که دشمنان در کمین تواند مبادا که چشم زخمی واقع شود شاهزاده گفت خدا نگه دار است و من خود را بخدا سپرده ام و اگر سه هزار جوان تیرانداز باشد و به قصد من نتواند کرد؛ انجام: نازنینان بعیش و عشرت میگذارنند... در قلمرو پادشاه گرگ و میش در یک جا آب میخوردند و مردم بر فاهیت میگذارنیدند و این حکایت از ایشان یادگار بماند. رقم کاتب چنین است: فارغ شد از کتابت کتاب نوش آفرین کمترین اسدالله بن عبدالرحیم شیروانی به تاریخ 11 ذیحجه سنه 1199.
خط: نستعلیق، کا: اسدالله بن عبدالرحیم شیروانی، تا: 11 ذیحجه 1199ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای 9 تصویر زیبا، مجدول؛ 218ص، 17سطر ، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 10-1563]
آغاز: آتش بر دل غم پرورم شد که مسرت پاره دل... روبروی قصر ایستادند و آغاز گریه نمودند شاهزاده ابراهیم ارجمند پرسید که این کیست حمید گفت که این پسر ملک بهمن است؛ انجام: نوش آفرین را به من بده و به سلامت برو و خان محمد جواب داد که ای ملک... قسم دلبر شاهزاده که تاریخچه سپاه دارم همه...
می دهم که تاجان دارم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛جلد: مقوا، 85گ، 15سطر ، اندازه: 15×20 سم [ف: 8-4852]
آغاز: برابر؛ انجام: جهان جام و فلک ساقی اجل می ** خلایق باده نوش مجلس وی / خلاص نیست اصلا هیچ کی ** از این جام و از این ساقی از این می
خط: تحریری، بی کا، تا: سلخ جمادی الاول 1239ق؛ جلد: تیماج مذهب، 107گ، 17سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 8-4851]
آغاز: برابر، انجام: زر و جواهر به او کرامت وشفقت فرمود و به خورشید عالم گیر روانه فرنگ نمود خان محمد ماه زرافشان را برداشته متوجه ولایت فرنگی گردیده و بر تخت شاهی قرار گرفت والله اعلم
خط: نستعلیق، کا: احمد مختار بارزی از طایفه عدوری، تا: جمعه 16 رمضان 1261ق، به جهت آقا احمد جیاعی؛ جلد: مقوا، 108گ، 15سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4851]
آغاز: برابر، انجام: و بعد از مدتی همگی ایشان رخت از عالم فانی به سرای باقی کشیدند و هر که از مادر زائیده شد عاقبت می میرد غرض آنست که دل به دنیا مبندید که به دیاری وفا نخواهد کرد کل من علیها فان یبقی وجه ربك ذوالجلال الاكرام...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1312ق؛ جلد: تیماج، 269گ، 11-9سطر (5×12)، اندازه: 10/5×17 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد علی بیگ تحویل دار، تا: 1324ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 18/5×23 سم [ف: 2-130]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7-137]
nūš-āfarīn va gowhar tāj
داستان معروفی است به نثر در افسانه نوش آفرین گوهر تاج و سلطان ابراهیم.
چاپ: پاکستان، پیشاور، فرانسیر ایدوئیت پریس، 1933 میلادی، ما به اهتمام: حسب فرمایش ملا محمد صادق تاجر کتب بازار قصه خوانی پیشاور.
[نسخه های منزوی 3751/5؛ مشترک پاکستان 1461/6؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-264]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18712
آغاز: بسمله، اما راویان اخبار و ناقلان آثار و محدثان داستان نویسان کهن و خوشه چنان خرمی بخون اما راویان چنن (/چنین) روایت میکند که در زمان قدیم در ولایت چین پادشاه؛ انجام: روانه نمودند روزبروز شادمانی ایشان زیاده میشد و بمرادی مقصود اصلی رسیده الهي جمله مومنان بمقصود او چنانی رساند امین و ربعالمین یا ارحم الراحمين. انجامه: تمت الكتاب بعون الملك وهواب (کذا) واگر هر کسی بخواند این کتاب را ** خودش نوحت نکاهد ما را / شد بتوفیق خدای لاینام ** این کتابت روز یکشنبه تمام / قاریا بر من مکن مر عتاب ** ار خطای رفته باشد این کتاب.
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 151گ، اندازه: 15×25 سم [ف: 51-115]
nūš-āfarīn va meymūne xātūn
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1454
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ بانه تصویر؛ قطع: رحلی [نشریه: 7-308]
نوشتجات - مقالات مجیر شیبانی
neveštejāt-e īrān be sefāratxāne-hā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16375
آغاز: مشتمل رسیدگی نوشتجات مورخه هشتم شهر ربیع الثاني؛ انجام: از موقوفی آن برو سفیدی خود بیفزائید
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1283ق؛ جلد: میشن [رایانه]
neveštan va fahmīdan-e horūf-e 'ebrī-ye towrāt (mx.)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2338/3
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1287 ق [ف: 5-467]
nevešte-ye hākem-e bandar-“abbās
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/29
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (77پ) [ف: 7-54]
• نوشته شمشیر حضرت علی علیه السلام / متفرقه / عربی
nevešte-ye šamšīr-e hazrat-e ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/199
نقل از سلمان فارسی؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: 10/3-1415؛ فهرست رایانه ای ج 4-1069]
nevešte-ye mūsīyo keret vakīl bāron jūlīyūs deroter dar tehrān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/92
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 1ص (1977) [مختصر ف: -873]
nevešte-hā-ye sūfīyāne
ده برگی از دو نسخه که به فارسی کهن است به نثر و نظم. گویا از یکی از نگارش های شیخ جام که شعر او را دارد و عنوان «الفصل السادس في جواز السماع» در آن هست و با روایت از ابوالموید شهاب الدين اسماعیل پسر شیخ احمد جام.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 149 بخش 3
بی کا، بی تا [ف: -113]
nevešte-hā-ye farīvar-e šeybānī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9320/2
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1327ق؛ مجدول؛ 11گ، 20سطر (13×21)، اندازه: 17×25 سم [ف: 17-347]
now šodan-e sāl ke dar rūz yā šab bāšad
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3223/8
خط: نسخ، بی کا، تا: 1110ق [ف: 6-309]
nūšīrvān-nāme = t.-ye dāstān-e romūz-e hamze
بندیکاهند هور بن سعد انکو پنچانی
bandīkāhend hūr ebn-e saídānkū pančānī
وابسته به: حمزه نامه = رموز حمزه؛ ناصر الدين محمد
ترجمه ای است از «حمزه نامه» یا «رموز حمزه» منسوب به شاه ناصرالدین محمد.
[الذريعة 252/11؛ نسخه های منزوی 3684/5 و 3718؛ مشار، فارسی 2634/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7871
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم شروع داستان صرت ببان یعنی طلسم تاریخ بعل غل صحت با اقبال در بار کبا او را مربن اومید ذمربی سبی وعده کبا که انباره ونکی بعد؛ انجام: گلدسته بیارستم بی باتین کربی مین تات برتا و یا اورتسم کی باک مین بوجودی و بکب عمرنی.
خط: نستعلیق، کا: خان سید ایک عاشق حسین، بی تا، بی تا؛ جلد: تیماج، 459گ، اندازه: 18×28 سم [ف: 26-349]
nūšīn ravān
دانش تفرشی، محمد تقی بن حسین، 1287؟ - 1366 قمری
dāneš-e tafrešī, mohammad taqī ebn-e hoseyn (1871 -1947)
مثنوی در شرح سلطنت انوشیروان. این نسخه 255 بیت از کتاب نوشین روان است که مصنف به خط خود نوشته و برای خسروی نامی به کرمانشاه فرستاده است.
آغاز: ای فرازنده بلند سپهر ** ای فروزده رخ مه و مهر
انجام: بل توان یافتن ز گفته کن ** کافرینش پدید شد به سخن
چاپ: در تهران چاپ شده است.
[فهرستواره منزوی 1099/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2697
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1340ق؛ مهر: ضیاء الشكر؛ جلد: تیماج، 214ص، 12سطر (7×17/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 8-468]
an-naw‘-ul iāfī
در این بحث که به عنوان حاشیه تهذیب نوشته شده تعریف نوع اضافی و اختلاف منطقیین در آن گزارش شده است. احتمالاً این حاشیه از دوانی باشد.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين علی کل حال و الصلوة علی خیر انواع الموجودات محمد و آله خیر آل. فهذا ما اشرنا في مبحث النوع الاضافي اليه. قال المصنف و قد یقال علی المهية المقول...
انجام: فالاولی ان تعرف النوع الاضافي الى آخر ما نقلناه. تمت.
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: رمضان 971ق؛ واقف: محمد مهدی فراش حرم؛ جلد: تیماج، اندازه: 12 × 18/5سم [ف: - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمتود بن میرک، تا: 979ق؛ جلد: تیماج، 4گ (18پ-21ر)، اندازه: 2/5 × 19سم [ف: 24-256]
an-now‘-os sāles
رساله ای است در حکمت اولیاء و علوم نافعه.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 630/7
آغاز: حکمت اولیا علوم نافعه دن الذ و انفع؛ انجام: علم تفکر له بولو نور و حکمت تذکر له بولو نور علم بالله اقرب طرق الله در تمام شد این نوع 1324.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1324ق؛ جلد: تیماج، 1/5ص، 15سطر (7/5 × 13)، اندازه: 13 × 20سم [ف: 2-326]
now‘-e haftom-e dāstān-e pūst pūšīdan-e majnūn
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3921/2
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 6ص (30-35)، 14سطر اندازه: 16 × 22سم [ف: 12-2909]
nawm-ul malā’ika
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
رساله ای کوتاه که در آن ابتدا روایتی از امام صادق مبنی بر این که تمام ذوی الحياة غیر از خداوند خواب دارند نقل کرده و سپس با برخی آیات و روایات سنجیده و آن را مخالف عقل و نقل یافته و سپس در مقام جمع ورفع تناقض بر آمده است.
آغاز: في الاكمال عن الصادق علیه السلام انه سئل عن الملائكة اینامون فقال مامن حی الا و هو ینام خلا الله وحده و الملائكة ینامون فقیل یقول الله عزوجل یسبحون اليل و النهار ... کذا في الصافي في تفسیر الاية المذكورة ...
انجام: و ان کان بعیدا عن لفظ الحديث الا أن التوفيق بین الاخبار مهما امکن خیر من طرح بعضها راسا و العلم عندالله و عند أهله.
چاپ: در مجموعه ثانیه از رسائل اعتقادیه مؤلف چاپ شده
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2783/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ، 18سطر، اندازه: 12 × 17سم [ف مخ: 5-2093]
an-nawm wa-r ru’yā
کندی، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252 ؟ قمری
kendī, ya‘qūb ebn-e eshāq (802 - 867)
آغاز: بسمله. سئلت سددك الله لاغراض الحق و اعانك علی نیله ان ارسم لك ما في النوم و الرؤيا. و هذا کان الله لك معيناً علی کل خیر لطیف. العلوم الطبيعية و خاصة ما یخطی فیه ...
چاپ: در رسائل الكندي الفلسفية، جلد اول (قاهره، دار الفكر العربي: 1369ق)، به تصحیح محمد عبدالهادی ابوریده
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 3گ (157-159) [فیلمها ف: 1-470]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (187پ-189پ) [ف: 16-198]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (100پ-101پ)، 24- 33سطر(12 × 22)، اندازه: 17/5 × 27سم [ف: -145]
رسالة الأولى؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ (160ر -162ر)، 24سطر(12/5 × 18/5)سم، اندازه: 18/5 × 24سم [ف: -202]
آغاز: برابر؛ انجام: کفاك الله مهمات الأمور، و الحمدلله ولی الحمد ...
خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 2گ (302ر - 304ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6 × 18/5سم [ف: 7-468]
6.تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/93
آغاز: برابر؛ انجام: و بحسب ما هو مستحق بجلال ربوبیته بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (275ر -276پ) [ف: 5-734]
an-nawm wa-r ru’yā
محمد مؤمن بن علی نقی، ق 12 قمری
mohammad mo’men ebn-e ‘alī naqī (- 18c)
رساله ای است کوتاه در حقیقت خوابگزاری و مطالبی دیگر با عناوین «فايدة» و «هداية». این رساله ممکن از تأليفات محمد مؤمن بن علینقی باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12666/2
آغاز: قائدة في حقيقة النوم و الرؤيا، اعلم ان الروح الحيواني و هو الجوهر البخاري اللطيف الحاصل من لطیفا لاغذية؛ انجام: خلق في بدن الارض و اعماقها جبالاً صلبة شامخة و جعلها او تادها و الله یغلم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوائل قرن 12؛ 2گ (153-154)، 28سطر، اندازه: 11 × 17سم[ف: 32-177]
nowm va yaqze
ملکم، 1249 - 1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
در رؤيايي خود را در خیابان ناصریه (تهران) می بیند که شورشی برپا شده، و گروهی اوباش، پیری را می آزارند و دارایی او را به یغما می برند. این پیر ایران امروز است، سپس راهنمایی های خود را با سربند «جناب وزیر» در میان می گذارد.
آغاز: دیشب گذارم به منزل یکی از دوستان صدیق افتاد از شدت خستگی در آنجا ماندم ...
انجام: چون قلم در دست غدار اوفتد ** لاجرم منصور بردار اوفتد
چاپ: در «مجموعه آثار ملکم» صص 167-176، به کوشش استاد محیط طباطبائی چاپ شده؛ ایران، تهران، نشر نی، 1381 شمسی، حجت الله اصیل، 1 [فهرستواره منزوی679/6]
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 5-287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: ابو تراب طباطبائی، تا: 1301ق؛ جلد: تیماج، 9ص(339-347)، 16سطر(9/5 × 18)، اندازه: 16/5 × 25سم [ف: 1-155]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6-19]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6-19]
now-nāme
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1004/14-ف
نسخه اصل: بادلیان 224 .Land Or؛ خط: نسخ، کا: درویش حسن، تا: جمعه پایان ربیع الثاني886ق [فیلمها ف: 1-553]
nūn-e sākene va tanvīn
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 303/15
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود نصیر طوسی، تا: قرن 8 [ف: 5-15]
an-nūn wa-l qalam fi manša’-i mā yasțurūn fi-l 'ālam
جودی تبریزی، عبدالستار بن عبدالجبار، ق 14 قمری
jūdī tabrīzī, ‘abd-os-sattār ebn-e ‘abd-ol-jabbār (- 20c)
تاریخ مختصر پیدایش و تحول خط است، در دو مجلد: جلد اول از ابتدا تا مجلس 25 و جلد دوم از مجلس 26 تا انتها؛ بدین ترتیب: مجلس 1. در این که اول آن کسی که خط نوشت حضرت ادریس بود و احوالات ابن مقله و بریدن دست او؛ 2. در احوالات مخترع خط نسخ محمد بن علی ابن مقله و قصه بریده شدن دست او و نقل اول کسی که دست برید؛ 3. در آن که واضع همه علوم امیر المؤمنين است و ذکر کسانی که مؤسس تأليف و تصنیف شده اند و نقل چند نفر که از دیدن چند خط گریه کرده اند؛ 4. در تعریف قلم و این که منافع کثیره در او مندرج است و ذکر به دولت رسیدن چند نفر مخصوص از فن خط؛ 5. در اختلاف لغات و خطوط و واضع آنها؛ 6. در ذکر ابتدای نوشته شدن تاریخ سال و ماه اسلام و سایر ملل؛ 7. در قواعدی که دبیران را لازم است؛ 8 در ذکر خوش نویسان و واضعان خطوط مختلفه و ذکر کاتبان جناب امیر و احوال دو کاتب خاص او؛ 9. در اسماء واضعان خطوط و اقسام خطوط و شهادت میر خطاط مرحوم؛ 10. ذکر احوال صاحب صحاح اللغة و دو نفر وزیر خطاط و سلطان خطاط؛ 11. ذکر احوال ابن خصیب و ابن السكيت کاتب و معلم متوکل و شهادت او؛ 12.ذکر زنان صاحب خطی که از دودمان سلطنت بوده اند؛ 13. ذکر خوش خطانی که از جمله زنان رعیت زاده بودند؛ 14. در کتابت کردن و قوه قلم بعضی از کملین که مؤيد به نوشتن بودند؛ 15. در قوه قلم بعضی از کملین و احوالات ابوعلی سینا و مردن او در زندان؛ 16. ذکر کسانی که در زندان تصنیف کتاب کردند؛ 17. ذکر کسانی که از دولت خط با نوشتن چند کلمه جان خود را از قتل و محبس نجات دادند؛ 18. ذکر کسانی که از دولت کتابت کردن جان خود را از محبس و هلاکت نجات دادند؛ 19. ذکر کسانی که با نوشتن مکتوبی در حق بعضی مؤمنين دستگیری کرده اند؛ 20. ذکر بعض کسانی که در باب خلاصی محبوس شفاعت نامه نوشت؛ 21.ذکر کسانی که به فقرا اعانت کرده اند و نوشته از او گرفته و وصیت کردند که با ایشان وقت مردن دفن کنند؛ 22. ذکر کسانی که در زندان جان دادند
و چند کلمه به طریق حسرت نامه نوشتند؛ 23. ذکر کسانی که در زندان جان دادند و در وقت مردن مناسب حال خود مکتوبی نوشتند؛ 24. ذکر چند نفر از ادبا و فضلا که با مکتوب به غنا و عین مطلوب رسیدند؛ 25. ذکر کسانی که با رقعه نوشتن اظهار مطلب کردند و لباس از بعض اغنیا خواستند؛ 26. ذکر اول کسی که در رقعه بسم الله نوشت و خواص بسم الله؛ 27. در فضایل بسم الله و ذکر خطوطی که در ابواب جهیم [جحیم] و جنان نوشته شده؛ 28. در مکتوبات سرادقات سماوات و عرش؛ 29. در مکتوبات شمس و قمر و تفصیل سیر شمس در بروج و تحول او به برج حمل و کیفیت مبدأ عید نوروز در میان امم اعم از سلف تا خلف؛ 30. ذکر کلمات و خطوطی که بر بال و پر و پیشانی چند ملک نوشته شده و ذکر خطوطی که بر بال هدهد به قلم غیبی نوشته شده؛ 31. ذکر خطوطی که چند میوه بهشتی نوشته شده؛ 32. ذکر خطوطی که در بعض الواح غریبه نوشته شده؛ 33. ذکر خطوطی که در بعض الواح غریبه نوشته شده؛ 34. ذکر خطوطی که جناب سلیمان بر چند لوح از مواعظ و کلمات حکیمانه و از مراتب آل محمد و اخبار سلاطین نوشته؛ 35. در تفسیر آیه ان الشرك لظلم عظیم و نصایح لقمان حکیم و آرای آن سالک ... (دو کلمه پارگی) اصحاب قلب سلیم را به صراط مستقیم و ذکر خطوطو مواعظی که در ده تاج انوشیروان به قلم نصیحت بیان نوشته شده؛ 36. ذکر سوختن بخت النصر تورات را و ظاهر شدن کف غیبی و نوشتن بر قصر او چند کلمه و قصه خواب دیدن او و تعبیر و خواب دانیال؛ 37. ذکر مکتوباتی که در بعض درهم و دینار با خط غیبی نوشته شده و ذکر تمویهات منصور حلاج به مریدان پر عناد و لجاج و قصه کشتن آن مرشد فجاج اعوجاج به فتوای علمای ذوالاحتجاج؛ 38. در این که لذایذ دنیا شش نوع است ...؛ 39. در تفسیر آیه سنریهم آیاتنا في الآفاق وفی انفسهم و معنی کلمه و کلمات که در آیات با برکات قرآنیه واقع است و این که هیئت خلقت انسان به خط سریانی کلمه محمد است؛ 40. ذکرکلمات و خطوطی که ظهور تأثير آنها در نوشتن بر دست هست؛ 41. ذکر نامه پیغمبر به نجاشی؛ 42. بیان کاتبان وحی و اسامی آنها و نوشتن جناب امیر قرآن را و آوردن همان قرآن را به مسجد پیغمبر؛ 43. نامه حضرت رسول به مقوقس؛ 44. ذکر نامه به پیغمبر به قیصر روم؛ 45. نامه پیغمبر به پرویز بن هرمز و دریدن نامه پیغمبر و نفرین آن سرور بر آن کافر ابتر و اسیر شدن شهربانو؛ 46. ذکر نامه پیغمبر به مسیلمه کذاب و قرآن مسیلمه و قصه مناکحه او با سجاح و قتل آن لعین کافر به دست وحشی بعد از پیغمبر؛ 47. تحریف عثمان قرآن را و نوشتن زید بن ثابت از او نقل عبارات بعض تحریفات قرآن؛ 48. بیان محرقین قرآن و مطاعن معاوية بن سفیان؛ 49. نقل جفر نوشتن حضرت زیارت کردن چند نفر از اکابر شیعه همان کتاب را در محضر بعض ائمه هدا و اخبار جناب سید سجاد از علم جفر به بعض ملاحم و اخبار عوالم؛ 50. بدعت های زردشت و کتاب زند و پازند و ذکر این که در عالم سه کتاب غریبه نوشته شده؛ 51. در مصحف نوشتن جناب فاطمه زهرا و ذکر بعض از علوم غریبه که در اوست؛ 52. در حجت نوشتن و استدانه و قرض کردن و قواعد تمسک نوشتن و قصه عهد و بذل کردن آدم از عمر خود به حضرت داود 53. ذکر تمسک نوشتن و شاهد گرفتن در نوشتن حجت؛ 54. در وثیقه نوشتن و قواعدی چند که مخصوص کاتبان و محرران است و این که کاتب پنج قسم است. مؤلف می باید در سال 1305ق به تأليف کتاب مشغول می بوده باشد چه در مجلس پنجاهم می نویسد: «خصوصا در خزانه امام رضا و جناب امیر بسیار است از خطوط ائمه و کملین علمای سلف در پوست الان که سنه 1305 از عهد ائمه موجود است».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10752
آغاز: الحمدلله الرحيم الرحمن الذي علم القرآن خلق الانسان علمه البيان و الشكر علی خالق اللوح و القلم حیث خلقها آیتان الاثبات آیات قدرته في کتب الكون و الامكان؛ انجام: و ما عبدت الشمس و القمر و الأصنام الا بالمقائیس الفليكة و التأثيرات النجومية القياسية فاستدرجوا استدراجاً من حیث لا یعلمون
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 ربیع الاول 1309ق؛ با اضافاتی در حاشیه و یا تغییراتی مختصر در متن به خط مؤلف؛ 237 گ، 17سطر (8 × 16)، اندازه: 14 × 22سم [ف: 20-279]
نویسندگی - آداب نویسندگی
an-nihāya
رساله ای است عرفانی درباره دوستی دنیا و فقر و رزق.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 251/10- ج
آغاز: بسمله. اعلم أن الناموس في حب الدنيا و الآخرة علی خمسة اقسام؛ انجام: لو ان لی ما لا لعملت بعمل فلان فهو بنیته و وزرهما سواء
خط: نستعلیق، کا: کشمیری بخاری، عبدالله، تا: پنج شنبه 8 رجب1263ق، در زمان امیر نصرالله بن امیر حیدر؛ 3گ (65پ-67ر) [ف: 496]
nahāyat-ol āmāl
قمی زیوانی، حبیب الله بن زین العابدين، 1286 - 1359 قمری
qomī zīvānī, habīb-ol-lāh ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1872
تاریخ تأليف: 1328ق
56 «مجلس» است در مواعظ. مجلس مجلس است و مجلس نخست از بدو نور محمدی آغاز و به مجلس بیست و هفتم در مجلس شام و خطبه زینب خاتون ختم می شود. [فهرستواره منزوی 679/6؛ 47]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17045
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق محمداً صلی الله علیه و آله من نور قدسه و کان یقدسه و یمجده و یسجده تحت ظل عرشه فالبسه بلباس عضمته و توجه بتاج کرامته؛ انجام: نعمان بن بشیرگفت ببین همان کاری که پیغمبر در حق نامی کرد تو نیز همان کن. الا لعنه الله علی الظالمين.
جلد سوم نهایه الآمال است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 18شعبان 1328ق؛ جلد: مقوایی، 338ص، 26سطر(13 × 26)، اندازه: 21 × 43سم [ف: 47/1-187]
nihāyat-ul āmāl fī tartīb-i xulāṣat-il aqwāl
منعل قمی، علی بن علی، ق 10 قمری
mon‘al-e qomī,‘alī ebn-e ‘alī (- 16c)
وابسته به: خلاصة الاقوال في معرفة احوال الرجال؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 974ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
دو بخش ثقات و ضعاف خلاصة الأقوال علامه حلی را در دو بخش تنظیم کرده و عین عبارات علامه را بدون هیچگونه تغییر و تبدیلی آورده و در واقع فقط ابواب کتاب را پس و پیش نموده و حروف آغاز نام ها را كاملاً رعایت نموده است. در مقدمه کتاب می گوید: اگر توضیحی لازم بود در حاشیه توضیح داده می شود و متأخرين از علماء را در پایان کتاب ذکر می کنم، ولی این توضیحات در حاشیه نسخه نیامده و از ذکر علماء متاخرین نیز در پایان کتاب عذر خواسته است.
آغاز: نحمدك یا من بلغنا نهاية الامال في ترتیب ما تفرق من أحوال الرجال و قربنا من تقریب ما کان تحصیله بعید المنال.
انجام: و ما لاغاية الابه انه قریب مجیب. [الذريعة 392/24رقم 2104]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محراب بن محمد قمی، تا: 1018ق؛ افتادگی: آغاز؛ 227گ، اندازه: 9/5 × 17سم [نسخه پژوهی: 2-238]
انجام: و عدم اطلاعی علی تأليف مشتمل علی ذکرهم بل لابد من استخراج ...
خط: نسخ، کا: اوالی، یوسف بن عبدالله، تا: 17رجب1034ق، جا: شیراز مدرسه خان؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده توسط کاتب به تاریخ پنجم شعبان 1034 در شیراز؛ جلد: تیماج، 193گ (14پ -206پ)، اندازه: 12/5 × 19سم [ف: 21-42]
آغاز: حامی حمی شريعة الاسلام مرجع کل فاضل علام محرر الفروع و الاصول مقررالمنقول والمعقول؛ انجام: و ربيعة بن علی وابواسحاق یروی عنه فهذا ما اردت اثباته مما قاله البرقي و به یتم القسم الأول ...
قسم اول؛ خط: نسخ، کا: یشکری، ابراهیم بن احمد، تا: رمضان 1052ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی و بعضاً با عنوان «احمد دام ظله»؛ مهر: «عبده ضیاء الدين محمد» (بیضوی)، کاتب المعتصم بالعلیم ابراهیم الشكري» (بیضوی)؛ 121گ (1ر-121ر)، 15سطر، اندازه: 13/5 × 20/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1 623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شرف بن المظفر، تا: 1112ق؛ جلد: مقوایی، 168گ (1پ-168ر)، 17سطر، اندازه: 10 × 19/5سم [ف: 12-335]
آغاز: برابر
خط: نسخ بدخط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (پایان نسخه از حرف عین (علی) افتاده)؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 142گ، 16سطر(12/5 × 20)، اندازه: 15 × 20سم (ف: 2-674]
nihāyat-ul āmāl fi kayfiyyat-ir rujū“ ilā ‘ilm-ir rijāl
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-'alī(1803 - 1882)
تاریخ تأليف: جمعه 12 ذیقعده 1279ق
فوائد رجالی مهمی است و مفید از برای شناخت خبر و اینکه کدام معتبر و کدام غیر معتبر است. در یک «مقدمه» و شش «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: في تعریف علم الرجال و موضوعه؛ باب 1. في وجه اعتبار قول علماء الرجال؛ 2. في كيفية التقاط التراجم من الكتب؛ 3. في الفاظ المدح و القدح و أسماء الفرق و منتحلیها؛ 4. في جماعة کثر ذکرهم في الاسانيد؛ 5. في أصحاب الاجماع؛ 6. في المختلف فیهم من الرواة؛ الخاتمة: في ترجمة المؤلف. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسملة، الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد، فیقول ... لما کانت عمدة المرجع لأهل الإسلام في جل المطالب و الأحكام، کلام النبي صلی الله علیه و آله و أوصيائه الكرام و لم
یتیسر الوصول الى کلامهم علیهم السلام في زمان غیبتهم الا بالوسائط الناقلين عنهم ... اما بعد: فیقول العبد ... محمد تقی بن حسینعلی الهروي ... وسمیته: بنهاية الامال في كيفية الرجوع الي علم الرجال
انجام: و لیکن هذا آخر ما أردت جمعه في هذا المختصر...
چاپ: خاتمه این کتاب که در شرح حال خود مؤلف است ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر هفدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1386ش، با تحقیق محمد جواد محمودی چاپ شده است [مصفی المقال ص96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: گویا قبل از1282ق؛ گویا به خط مؤلف یا تصحیحها و اضافات به خط وی باشد با مهر وی «الرجي محمد تقی الهروي» (بیضوی)؛ واقف: هروی، محمد تقی بن حسینعلی، ذیحجه 1282؛ جلد: تیماج، 231 گ، 15سطر، اندازه: 14 × 19/5سم [ف: 15-11]
یا یک برگ اصلاحی و الحاقات در آغاز نسخه و یک تکمیل در پایان آن که نسخه اصل خط مؤلف است؛ کاتب = مؤلف، تا: 12ربیع الاول 1298ق [نشریه: 11-921]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 792
همان نسخه بالا؛ 191گ، 20سطر، اندازه: 14/5 × 23سم [ف: 2-602]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 47
همان نسخه بالا [نشریه: 5-306]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تقدم في آخر العدة الثانية ان الرواية عن شخص تارة بواسطة و اخری بدونها غیر بعيدة ... اذ لا مرج له الا محمد بن أبي عبدالله و هو یوجب اتحاد الراوي و المروة عنه و حمل ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 49گ، 17سطر(7/5 × 13/5)، اندازه: 15/5 × 21سم [ف: 39-311]
آغاز و انجام: برابر
کا: میر علی نقی بن میر کریم حسینی استر آبادی، تا: 3رجب 1285ق؛ واقف: غیاثی، 1337؛ جلد: گالینگور، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 5-389]
انجام: في حماد بن عیسی الجهني بالجیم المضمومة و الهاء المفتوحة و النون بعدها قیل نسبة الى جهنية بن زید ... .
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 114 گ، 19سطر[سه کتابخانه اصفهان: ف: -130]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دار العلم العلم اية الله بهبهانی - اهواز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ از روی نسخه خط مؤلف، مصحح، محشی از اية الله مرعشی نجفی؛ 145 گ، 21سطر[عکسی ف: 1-101]
خط: نسخ، کا: سید حسین بن میرزا محمد تقی طباطبائی، تا: صفر 1300ق؛ استکتاب شاگرد مؤلف میرزا موسی بن محمد شفیع (ثقة الاسلام) تبریزی و همو کتابرا مقابله کرده؛ جلد: تیماج، 309گ، 19سطر، اندازه: 15 × 22سم [ف: 26-115]
آغاز: برابر؛ انجام: ینفعنی یوم الحساب و الله الموفق للصواب ... و آله الاطهر.
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن آقا میرزا محمد حسن قاضی اصفهانی، تا: 25 صفر1322ق؛ با اجازه ای در آغاز؛ جلد: میشن، 138گ، 20سطر، اندازه: 16/3 × 21/3سم[ف: 1-573]
nihāyat-ul itqān fī tajwīd-il qur’ān
کتابی مفصل در اصول و قواعد علم تجوید قرآن است که با استفاده از کتب و آثار پیشینیان تدوین و در پنج «مقدمه» و چند «مقصد» (به تعداد حروف معجم) و چهار ملحق تنظیم شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11407/1
آغاز: الحمدلله الذي توج ضمائر عقائد قلوبنا بتاج الايمان و شرفنا بحفظ کتابه ومن علینا بنعمه و فضله ان جعلنا من اهل و اهلنا لحمله؛ انجام: عنوان: ... فصل في اختصار القول علی کلا و بلی و نعم و في الوقف علیهن في کتاب الله تعالی ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «الراجي محمد رضی الريف الحسيني» (مربع بزرگ)؛ جلد: گالینگور، 130ص (1-130)، 23سطر، اندازه: 17 × 25سم [ف: 33/2 - 114]
nihāyat-ul aḥkām fī ma‘rifat-il aḥkām
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
به درخواست: فخر المحققين (فرزند مؤلف) تاریخ تأليف: شعبان 705ق
کتابی مفصل و مبسوط در آراء و نظرات فقهی شیعی همراه ادله و علل آنها و بنا به گفته صاحب الذريعة تأليف آن پس از نگارش کتاب های طهارت و صلات وزکات و بیع صرف ناتمام
مانده است. جزء اول از طهارت تا انتهای صلات و جزء دوم از زکات تا پایان بیع صرف می باشد.
آغاز: بسمله، الحمدلله المتقدس عن مشاركة الممكنات بوجوب ماهیته المنزهة عن مشابهة المخلوقات ... اما بعد فهذا کتاب ... فیه فتاوی الامامية علی وجه الاخصتار چاپ: چاپ شده [الذريعة 394/24؛ کشف الظنون 690/4؛ کشف الحجب593؛ مكتبة العلامة الحلى ص 206-207 و260؛ دنا 862/10 -863 (43 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یکره ذلم للنساء لأن فاطمة کانت تأتي قبور الشهداء في غداة کل سبت فتأتى قبر حمزة و تترحم علیه و تسغفر له تم الجزء الاول.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن یوسف بن علی بن المطهر، تا: 710ق، جا: کربلا؛ افتادگی: انجام؛ به خط برادر زاده علامه حلی، دوبار مقابله شده با عبارت «بلغت مقابلة بنسخظ الأصل بخط المصنف في مجالس ... شهر شوال من سنة أحد عشر وسبعمائة و الحمد لله وحده» و «قوبلت ثانیظ من نسخة قوبلت بالأصل مقابلة كالقرائة فصحت بحسب الجد و الطاقة الا ما زاغ عن البصر فصحت إن شاء الله»، با علامت «بلغت مقابلة ایده الله»، مصحح، محشی؛ تملک: محمد تقی شاه علی با مهر«المتوكل علی الله الغني» (مربع) و«محمد بن شاه علی بن عبدالله» (دایره)؛ مهر: «محمد افضل العالمين» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 229گ، 21سطر(12/5 × 19/5)، اندازه: 17/5 × 25سم [ف: 32-612]
آغاز: برابر؛ انجام: فاطمة کانت تأتي قبور الشهداء في غداة السبت فتأتى قبرحمزه و ترحم علیه و تستغفرله تم الجزء الاول من کتاب نهاية الأحكام في معرفة الأحكام.
جلد اول و از اول طهارت تا اول زکات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمد الغروي، تا: چهارشنبه 12 شعبان 741ق؛ جلد: تیماج، 239گ، 19سطر، اندازه: 15 × 23سم [ف: 25-367]
آغاز: برابر
جزء اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح؛ در برگ اول نام کتاب و مؤلف که اشتباهاً به شیخ طوسی نسبت داده شده؛ جلد: تیماج، 155گ، 23سطر، اندازه: 15/5 × 23/5سم[ف: 1-85]
جلد 1 از طهارت تا جنائز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 223گ، 23سطر(20 × 12)، اندازه: 16 × 24سم[ف: 16-328] و[فیلمها ف: 1-395]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 77
همان نسخه بالا [نشریه: 4-450]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 140 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-156]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ با نشانی بلاغ؛ تملک: شیخ عز الدين حسن بن محمد؛ 204گ، اندازه: 18 × 25/5سم[ف: 5-431]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ با ترجمه فارسی در برخی از جاها زیر سطرها، محشی؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف:-1369]
آغاز: ... الا الدمية للمسلم اذا طهرت مرحیض او نفاس فانه یحرم علی زوجها مسها الا بعد الغسل فیصح منها لضرورة حق الزوج وتجب اعادته لو اسلمت ... الثاني الوقت ولا یجوز تأخرها؛ انجام: وقرأ انا انزلناه سبع مرات امن الفزع الأكبر ولا یکره ذلك لان فاطمة علیها السلام کانت تاقی قبور الشهداء غداة کل سبت فتأتي فترحم و تترحم علیه وتستغفرله. تم الجزء الأول من کتاب نهاية الاحكام جلد اول؛ خط: نسخ عقیق، کا: محمد بن الحج حسین بن ربعی جامع (اهل قریه سفر قولوا)، تا: 19 جمادی الثاني853ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 301گ، 21سطر، اندازه: 14 × 19سم[ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و تخیر المشترى لتفرق الصفقة و لو کان الدين من غیر الحبس
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن موسی بن محمد بن قمر النباطي، تا: ربیع الاول 857ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن علی بن طی، کمال الدين حسین بن محمد علی استر آبادی، نصر الله بن الحسين حسینی المدرس، سید اسدالله بن حسین حسینی؛ جلد: تیماج نیلی، 210 گ، 23سطر، اندازه: 17/5 × 25سم [ف: 17-278]
آغاز: برابر؛ انجام: ویتخیر المشترى لتفرق الصفقة و لو کان الذي من الجنس.
ج1-2؛ کا: علی بن حسن بن قاسم بن محروم حسینی(جلد 1، تا پایان صلاة) در ذیحجه 870ق ویعقوب بن خلیل عاملی(ج2، تا انتهای بیع صرف)، تا: رمضان 859ق؛ تملک: محمد بن خاتون عاملی در رمضان 1039؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: تیماج، 229گ، 25-27سطر، اندازه: 18 × 27سم [ف: 21-1625]
آغاز: و مطهرة للفم و مجلاة للبصر و یرضی الرحمن و یبیض الاسنان و یذهب بالحفر ... الثاني وضع الاناء التي یغترف منها مآء الوضوء؛ انجام: بطل في غیر الجنس و تخیر المشترى لتفرق الصفقة و لو کان الذي من الجنس. ال ههنا وجد. از فصل در آداب مسواک زدن تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: علی بن عبدالعزیز استرآبادی، تا: شنبه اوایل ذیحجه860ق؛
افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشانی های «ک» و «منه» و «ظ منه» و «ظ ح» و «تذکره» و «صحاح»، با علامت بلاغ؛ انهایی از محمد بن علی بن حسام برای کاتب نسخه در10رمضان 862ق با این عبارات «انها ایده الله تعالی بعنایته و وفقه للخیر و ملازمة طاعته قراة مهذبة مرضیه تشهد بفضله و تدل علی نبلة في مجالس متعدده آخرها عاشر شهر رمضان المعظم قدره سنة اثنین و ستین و ثمان مائة و کتب العبد الفقير إلى الله تعالی محمد بن علی بن حسام عفاالله عنهم حامداً مصلياً مستغفراً و الحمدلله وحده و صلی الله علی نبیه و علی آله و صحبه و سلم»؛ تملک: لطفعلی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزی با مهر «عبده لطفعلی 1287» (مربع)؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القراي؛ جلد: میشن، 168گ (1ر-168پ)، 27سطر(13/5 × 21)، اندازه: 17/4 × 26/3سم [ف: 29/2-642]
آغاز: برابر؛ انجام: و حیث اتینا بما قصدنا و فینا بما وعدناه و الحمدلله الذي جعلنا عند تبدد الأهواء ... من التمسكين بمذهب اعلم العلماء ... و اليه المرجع و المآب و الحمدلله وحده ... یا ارحم الراحمين.
از طهارت تا بیع؛ خط: نسخ نزدیک به تعلیق، کا: دراق، ابراهیم بن حسین، تا: شنبه 10صفر 883ق؛ انجام: «لو کان الا الجنس»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سبز، 188 گ، 29سطر، اندازه: 18/7 × 26/7سم [ف: 1-573]
انجام: و في الاخراج ان اخرج الأجود فهو افضل و ان ما کس فالتقسیط ...
ج1-2، از ابتدای مقدمه تا «المطلب الثالث في زكاة الغلات» است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (پس از برگ دوم نیز مقدار بیست برگ ساقط است)؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ 166گ، 23سطر، اندازه: 18 × 25سم[ف: 21-1626]
خط: نسخ نازیبا، کا: محمد بن جعفر بن محمد بن زهره حسینی فوعی، تا: 2ربیع الاول 910ق، جا: استر آباد؛ مصحح، محشی؛ 192گ (14پ -206پ)، اندازه: 17/5 × 26سم [ف: 17-314]
آغاز: برابر؛ انجام: وقرا انا انزلناه سبع مرات امن من الفزع الاكبر ولا یکن ذلك للنساء لان فاطمة س کانت تاتی قبور الشهداء في غداء ... قبر حمزة وتترحم علیه وتستغفر.
جلد اول و کامل است؛ خط: نسخ جلی، کا: کمال الدين بن شمس الدين نصر کانی، تا: یکشنبه 2 جمادی الثاني 918ق، جا: استر آباد؛ مصحح، محشی؛ واقف: حاج عباسعلی، 1237ق؛ جلد: تیماج، 247گ، 25سطر[ف: 1-285]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان البعض من الجنس و البعض من غیره، بطل في غیر الجنس و تخیر المشترى لتفرق الصفقة و لو کان الذي من الجنس...
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: ذیحجه 948ق؛ مصحح؛ تملک: ابن نورانی مازندرانی؛ 253گ (1پ -253پ)، 23سطر، اندازه: 10 × 15/5سم [ف: 39-446]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یکره ذلك للنساء لأن فاطمة علیه السلام کانت یاتی(کذا) قبور الشهداء في غداة کل سبت فیاتی قبر حمزة علیه السلام و یترحم علیه و یستغفر له (کذا).
ج 1؛ خط: نسخ، کا: کیقباد، تا: سه شنبه 24 شوال 960ق؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ جلد: تیماج مذهب، 252گ، 19سطر، اندازه: 18 × 25سم [ف: 21-1623]
آغاز: کتاب النكاح و اقسامه ثلاثه القسم الاول في النكاح الدائم و النظر فیه یستدعی فصولا الأول في آداب العقد و الخلوة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 213گ، 17سطر ، اندازه: 14/5 × 20/7سم [ف: 1-573]
خط: نسخ، کا: فقیه شیبانی بحرانی، داود بن شمس، تا: قرن 11؛ 120گ، 23 سطر، اندازه: 18 × 24سم [ف: 1-22]
جلد اول و تا احکام اموات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 273 گ، 19 سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: 1- 242]
آغاز: برابر؛ انجام: فتأتى قبر حمزة علیه السلام و تترحم علیه و تستغفر له از جلد نخست تا پایان مسائل اموات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1090ق؛ از جمله نسخه هایی است که به دستور محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی کتابت شده با مهر وی «بمحمد علم الهدي علم الهدى علم الهدي» (بیضوی)؛ تملک: عبدالغنی ثانی إبن حسن حسینی إبن عبدالغنی ماضی در سال 1167ق با مهر «ان الله غنی عن العالمين 1161» (بیضوی)، حسین بن عبدالغنی حسینی، محمد قمی در سال 1336ق، محمد تقی؛ مهر: نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدي «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدي نصیرالدین سلیمان 1117» (بیضوی)، «... محمد ... الحسيني ..» (مستطیل)، «ح س ن ی 1310» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 172گ، 25سطر(10 × 18)، اندازه: 17 × 24سم [ف: 34-364]
بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 5-384]
آغاز: برابر انجام: و تخیر المشترى لتبعض الصفقه. هذا آخر ما وجد من هذا الكتاب
از آغاز تا بخشی از بیع صرف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: احمد بن حسن بن علی ابن حسن الخواجه؛ کاغذ:
اصفهانی، 175 گ، 22سطر، اندازه: 18 × 23سم (نشریه: 13-189]
آغاز: بسمله، وفیه مقاصد في زكاة ... المال و فیه فصول في الشرايط العامة؛ انجام: ویتخیر المشترى لتفرق الصفقة و لو کان الذي من الجنس.
ج2، از زکات تا انتهای بیع الصرف؛ خط: نسخ خفی، کا: علی بن مهر علی خوانساری، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 62گ، 25سطر، اندازه: 15 × 21سم [اهدائی رهبر: 3-791] و [ف: 21-1625]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 787
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -246]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان البعض من الجنس و البعض من غیره بطل في غیر الجنس و تخیر المشترى لتفرق الصفة هذا آخر ما وجد من هذا الكتاب تم و الحمدلله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 272 گ، 24سطر( 8/5 × 14/5)، اندازه: 14× 22/5سم [ف: 2-318]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یکره ذلك للنساء لأن فاطمة علیه السلام کانت یاتی (کذا) قبور الشهداء في غداة کل سبت فیاتی قبر حمزة علیه السلام و یترحم علیه و یستغفر له (کذا).
ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 3 ذیحجه 1224ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 87گ، 35سطر، اندازه: 21 × 30سم [اهدائی رهبر: 3-790] و [ف: 21-1623]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 761
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -246]
آغاز: برابر انجام: و لو کان النقص من الجنس و النقص من غیره بطل في غیر الجنس و تحیز المشتري فتصرف الصفقة و لو کان الذي من الجنس ...
از طهارت است تا آخر انواع بیع؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد ازغندی مشهدی، تا: 1232ق؛ تملک: عبدالله بن اسماعیل موسوی 1286، احمد بن حسین موسوی بهبهانی با تاریخ 1280؛ 23سطر (8/5 × 15/5)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 16-385]
آغاز: کتاب الزكاة و فیه مقاصد، الأول في زكاة المال و فیه فصول، الأول في الشرائط العامة، مقدمة؛ انجام: یخرج من بطونها شراب فیه منافع للناس فجاز بیعها كبهيمة الأنعام و لو کانت...
خط: نسخ، کا: جرفادقانی، علی اصغر بن علی مختار، تا: 1232ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 22گ (69-90)، 32سطر، 13 × 21سم [ف: 29-44]
آغاز: برابر؛ انجام: بطل في غیر الجنس وتخیر المشتري لتفرق الصفقة ولو کان الذي من الجنس. تمت. هذا آخر ما وجد من هذا الكتاب ولکنه یحتاج الى المقابله
از طهارت تا انواع المبيع الأول الصرف؛ خط: نسخ، کا: یزدی، محمد علی بن اسماعیل، تا: شنبه 9 جمادی الثاني1240ق؛ کاتب می گوید از روی نسخه مغلوطی کتابت کرده لذا باید با نسخه صحیح مقابله شود؛ واقف: محمد علی طهرانی، ربیع الاول 1272؛ جلد: تیماج، 198گ، 25 سطر، اندازه: 20 ×29سم [ف: 8-4826]
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 ذیقعده 1245ق؛ جلد: تیماج، 183گ، 25سطر، اندازه: 19 × 30سم [ف: 18-224]
از کتاب الطهارة تا آخر زكوة در 2 قسمت؛ خط: نستعلیق، کا: نصراله بن ابوالقاسم، تا: 28 محرم 1247ق؛ 627ص، 22سطر(8 × 15)، اندازه: 15 × 22سم [ف: 1-320]
آغاز: برابر؛ انجام: ویتخیر المشترى لتفرق الصفقة ولو کان الذي من الجنس و الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، کا: میرزا بابا بروجردی، تا: دوشنبه 16 صفر 1248ق، برای سید علی محمد خلف میر سید علی؛ تملک: علی بن محمد علی الحسيني؛ 138گ، 33سطر(11 × 21)، اندازه: 21 ×30سم [ف: 461-2]
آغاز: برابر؛ انجام: ویتخیر المشترى لتفرق الصفقة و لو کان الذي من الجنس.
ج 1-2، از ابتدای طهارت تا انتهای بیع الصرف؛ خط: نسخ، کا: شریف بن محمد صادق، تا: دوشنبه دهه سوم شوال 1248ق؛ تملک: محمود بن علی نقی حسنی حسینی طباطبایی؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور1354؛ جلد: تیماج، 161گ، 25سطر، اندازه: 20/5 × 30سم [ف: 21-1624]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ افتادگی: انجام (انجام پنج برگ نانوشته مانده)؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1369]
آغاز: کتاب الزكوة و فیه مقاصد الأول في زكوة المال و فیه فصول الأول في الشرائط العامة مقدمة الزكوة لغة النمو؛ انجام: في غیر الجنس و تخیر المشترى لتفرق الصفقة شامل کتاب الزكوة است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 28 رجب 1306ق؛ 98گ، 20سطر، اندازه: 15 × 22سم [ف: 25-398]
طهارت و صلوة است؛ خط: نسخ، کا: عیسی بن ابراهیم، بی تا؛ مورخ روز چهارشنبه 27 شعبان 989 ولی تاریخ دست خورده می نماید؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 188 گ، 27 سطر(10/5 × 20)، اندازه: 16 × 27/5سم [ف: 9- 960]
آغاز: برابر؛ انجام: و تترحم علیه و تسغفرله. تم الجزء الاول... و نعم الوكيل.
از آغاز کتاب الطهارة تا پایان احکام اموات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن حمید، بی تا؛ مهر: محمد مهدی بن رضی الدين، محمد حسن بن محمد معصوم قزوینی؛ در پایان نسخه نوشته تاریخ فراغ مؤلف از تأليف 705 بوده؛ جلد: مقوایی، 380ص، 23 سطر، اندازه: 26818سم [ف: 2-95]
آغاز: کتاب البيع و فیه مقاصد، الأول في ماهیته و أركانه و فیه فصول الأول في ماهیته و صیغته؛ انجام: ناتمام: و تمیز المشتري لتفرق الصفقة و لو کان الذي من الجنس ...
تذکر: نام کتاب به قرینه انجام نسخه ذکر شد. این نسخه بخش بیع کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 32گ (44پ-75ر)، 22 سطر، اندازه: 15/5 × 21سم [ف: 19-397]
nihāyat-ul ixtiṣār
حسینی علوی، محمد بن محمد، - 437 قمری
hoseynī ‘alavī,mohammad ebn-e mohammad (- 1046)
مؤلف کتاب مفصلی در ده هزار ورق درباره انساب سادات طالبیین و شرح حال آنان نگاشته، سپس در این کتاب به اختصارآنها را بیان کرده، و در ابتدا طبقات نسب را برشمرده است.
آغاز: بسمله. و به نستعین حمدله. وصلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله و سلم تسليماً قال محمد بن محمد بن علی الخزار بن الحسن ... اما بعد فانی شاهدت كثيراً من أهل العلم بالأنساب و رأيت فنونا من تالیفهم یزید فیه بعضهم علی بعض انجام: مضی ذکر ولد طالب بن عبد مناف بن عبدالمطلب. تم کتاب نهاية الاختصار في علم النسب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1529/2 عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: در یکی از کتابخانه های یمن؛ خط: نسخ، کا: زهراوی، ابراهیم بن حرب، تا: چهارشنبه 6 جمادی الاول 1056ق، جا: فوعه؛ 35ص(196-230) [عکسی ف: 4-446]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 341/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-401]
نهاية الادراك - قانون الادراك
nihāyat-ul idrāk fī dirāyat-il aflāk
قطب الدين شیرازی، محمود بن مسعود، 634 - 710 قمری
qotb-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd (1237 -
به درخواست: اشرف الدين محمد بن عمر بدخشانی؛ برای: محمد بن بهاء الدين محمد جوینی در چهار مقاله»: 1. در مقومه؛ 2. در هیئت اجرام؛ 3. در هیئت زمین؛ 4. در مقادیر اجرام.
آغاز: بسمله الحمدلله فاطر السموات فوق الأرضين عبرة للناظرین ... یقول احوج خلق الله اليه محمود بن مسعود شیرازی ختم الله له بالحسنی فانی قد کنت برهة من الزمان عارفا علی ان احرر لنفسی ولسایر الاخوان في علم الهيئة ... و قدمس نفسی مقتضی العباد وعرتها خطوب معصله اللاوارد لم یکن من نعیم الاماني الى قلبی سبیل ولالسلوك محجهها ولادلیل بالاتصال ثانیا الى جناب من هو خلاصه الدهر ... شمس الدنيا والدین علاء الاسلام والمسلمین محمد بن الصاحب السعيد بهاء الدين محمد الجويني ضاعف الله في سبوغ النعم جلاله ... وشرعت في تحریره وسالنی من لایسعنی مضایقته ولا یوافقنی مخالفته وهو اعزر فقائی علی واولادهم بالاحسان اليه لدی الجناب الرفيع والاخ العزيز افضل العصر واوحد الدهر اشرف الدين شرف الأقران محمد بن عمر البدخشاني ادام الله فضله و کثرفی الافاضل مثله ان اشیر في مظان الاحتياج اشارة حقيقة الى الارصاد وایماء لطیفا إلى كيفية استخراج الحركات وغیرها منها ...
انجام: و انجاز ما وعدته فلنختم الكتاب ... و مفاتیح الكلام و الحمد لله رب العالمين.
[الأوقاف العامة موصل 152/4؛ فهرستواره منزوی 3106/4]
شروح و حواشی:
1- اختیارات مظفری؛ قطب الدين شیرازی، محمود بن مسعود (634 -710ق)
1- تبریز؛ نخجوانی، حسین؛ شماره نسخه: 56
بی کا، تا: 683ق؛ در مجله ادبیات تبریز (ش 16 ش اص 1) این نسخه وصف شده است [نشریه: 4-343]
خط: نسخ، کا: عثمان بن احمد بن علی انصاری، تا: 1 رمضان 744ق؛ تملک: علم الهدي در1103؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 192گ، 23سطر، اندازه: 18/3 × 26سم [ف: 1-574]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 188گ، 20سطر(8 × 11)، اندازه: 12 × 17سم [ف: 16-444]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 78
همان نسخه بالا [نشریه: 4-450]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1279؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 134گ، 29سطر(13 × 21)، اندازه: 19 × 26سم [ف: 5-734]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 834ق؛ محشی با نشانه «س»؛ تملک: رمضان بن علی لزکی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 89گ، 21سطر(12/5 × 20)، اندازه: 18 × 28سم [ف: 10-1579]
6.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3506
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 311گ، 25سطر، اندازه: 15/4 × 22/6سم [ف: 1-574]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو عدد امثال ما في ذلك الجرم من مکعب وهو المراد وهذا آخر الكتاب
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد مومن بن ملک محمد تبریزی، تا: جمادی الاول 1013ق، جا: شیراز مدرسه لطفیه؛ مجدول، مقابله شده؛ مهر: زین الدين موافی مزجی؛ تملک: محمود الجيلاني؛ 279گ، 19سطر(5/5 × 14)، اندازه: 11 × 19/5سم [ف: 1-593]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 656
همان نسخه بالا [نشریه: 5-104]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن قاسمعلی هزار جریبی، تا: 1101ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-174]
آغاز: بسمله. اما بعد حمد الله الذي جعل الحمد ثمنا لنعماد؛ فلنختم الكتاب حامدین الله تعالی علی آلایه العظام و نعمائه الجسام و مصلین علی زبدة الليالي و الايام محمد خیر الأنام و علی آله البررة الكرام مصابیح الظلام و مفاتیح الكلام.
خط: نستعلیق، کا: وصف الله انصاری ساکن قصبه سهالی، تا: 5 محرم 1120ق؛ جلد: تیماج، 219گ، 21سطر، 16 × 24/5سم [ف: 44-190]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله ملهم الصواب و الرشاد و منه المبدء و الله المعاد ... و ان یکن یکن فیه لفظ غیر معلوم یعتذرونی لان مجهولية بعض الفاظ النسخ کفا في عذری ...
خط: نستعلیق، کا: ابی علی بن شریف، بی تا؛ جلد: چرمی، 169گ، ، 21سطر، اندازه: 15 × 20سم [ف: 3-1390]
nihāyat-ul idrāk fī š.-i tašrīḥ-il aflāk
خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید، 1095 - 1175 قمری
xalxālī,mohammad sāleh ebn-e mohammad sa‘īd(1684
وابسته به: تشریح الافلاك؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 306/2
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: محرم 1179ق [ف: 3-46]
nihāyat-ul arab fī axbār-il furs wa-l ‘arab = tārīx-ul
aṣma‘ī = an-nihāya wa siyar-ul mulūk
اصمعی، عبدالملک بن قریب، 122 - 216؟ قمری
asma'ī, ‘abd-ol-malek ebn-e qarīb(741 - 832)
کتابی است در تاریخ عرب و فارس از ابتدای خلقت تا فتح بلاد فارس به دست اعراب. ابتدا مؤلف آن را از سام بن نوع آغاز کرده بود ولی خلیفه هارون الرشيد از او خواست که وقایع از ابتدای خلقت تا آن تاریخ را نیز بدان اضافه کند. در آن از عامر الشعبي و ایوب بن القربة و عبد الله بن المقفع نقل کرده است.
چاپ: تهران، 1375ش، به کوشش استاد دانش پژوه چاپ شده؛ و ترجمه کهنی از آن به نام «تجارب الأمم في اخبار ملوك العرب و العجم» به کوشش رضا انزابی نژاد و یحیی کلانتری، تهران، 1373ش چاپ شده است.
[فهرست فارسی چستر بیتی 765/3 ش220؛ بروکلمان ذیل 235/1؛ استوری 127/1]
نسخه اصل: دانشگاه کمبریج (1) 225 .Or.با فهرست در آغاز نسخه. به عربی که فارسی آن برای نصرة الدين احمد اتابک لرستان (696-733) ساخته شده است (ص 41 همین فهرست) چنان که در نسخه نوشته 789 آمده؛ خط: نسخ، کا: فتح الله، تا: نیمه های ربیع الاول 1024ق، برای خزانه سید احمد بن سید محمد ابی الصفا؛ 232گ، 29سطر[فیلمها ف: 1-395]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 128-عکسی
همان نسخه بالا [نشریه: 2-281]
آغاز: حمدله و لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم و لا اله الا الله احسن الخالقين و صلی الله علی ... قال الأصمعي (رح) کان هارون الرشيد الامام، اذا انشط یرسل إلى فکنت احدثه بحدیث الأمم السالفة و القرون الماضية. فبینما أنا احدثه ذات لیله فقال یا اصمعی. ابن الملوك. آغاز: فلما سمع ذلك منهم؛ انجام: و هرب ما هوية
علی وجهه نحو فارس، حتی ابی عبدالله بن العاص فستأ من اليه، الصيح قتل، فيؤمئذ انقضی ملك العجم. و الحمدلله وحده. تم کتاب النهاية و هو سیر الملوك. علی ید الفقير ...
نسخه اصل: موزه بریتانیا و 1890؛ عکس در 3 مجلد؛ خط: نسخ خوش، کا: علی بن الحاج مصطفی مقدسی، تا: سه شنبه 20 جمادی الاول 1043ق؛ 100گ (1-100)، 3سطر[عکسی ف: 2-289]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5786-ف
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فیلمها ف: 3-182]
نسخه اصل: گوتا 1741؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-196]
nihāyat-ul arab fī funūn-il adab
نویری، احمد بن عبدالوهاب، 677 - 733؟ قمری
novayrī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-vahhāb(1279 - 1333)
تاریخ مفصلی است در سی جلد که مؤلف به گمان خود آنچه را که انسان ها بیشتر به آن تمایل داشته را در پنج «فن» جمع آوری نموده است: فن 1. في السماء و الاثار العلوية و الأرض و المعالم السفيلة، مشتمل بر پنج قسم؛ 2. في الانسان و ما یتعلق به، مشتمل بر پنج قسم؛ 3. في الحيوان الصامت ف مشتمل بر پنج قسم؛ 4. في النبات، مشتمل بر چهار قسم، و قسم پنجمی به عنوان ذیل در طب آورده؛ 5. في التاريخ، مشتمل بر پنج قسم. مؤلف این کتاب را در زمان پادشاه ملک ناصر محمد بن قلاون نوشته و جزء 19 آنرا در نهم جمادی الثاني 718ق به پایان برده است.
چاپ: قاهرة، دار الكتب المصرية، 1955م؛ جزء 19، الهيه المصرية العامة للکتاب، محقق: محمد ابوالفضل ابراهیم، چاپ اول، 522ص، 1394ق؛ و جزء 20، محقق: محمد رفعت فتح الله،چاپ اول، 546ص، 1394-1395ق.
[کشف الظنون 1985/2-1986؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 890/2؛ الأوقاف العامة موصل 114/4]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 738. مشتمل بر باب اول از قسم اول می باشد؛ خط: نسخ معرب، کا: ناهض حلبی، ابراهیم بن محمد، تا: پنج شنبه 17رجب 739ق، جا: فردوس حلب؛ تملک: علی بن امین الدين ... حنفی؛ 263ص [عکسی ف: 3-397]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 739. جلد بیست و یکم کتاب مشتمل بر مقداری از باب چهارم و تمامی باب پنجم از قسم پنجم از فن پنجم می باشد، این جزء تتمه اخبار خلفاء دولت عباسی (از خلافت مکتفی بالله تا مستکفی بالله) و اخبار دولت بنی امیه در بلاد اندلس تا انقراض آن می باشد؛ خط: نسخ معرب، کا: ناهض حلبی، ابراهیم بن محمد، تا: شنبه 17 شعبان 739ق، جا: مشهد فردوس حلب؛ از روی خط مؤلف؛ تملک: محمد عبد الخالق [کذا] اشمونی حنفی؛ در پایان نسخه نیز علی بن امیر الدين السديسي (؟) و حسن بن شریف احمد بردینی حسنی تصریح کرده اند که از روی این جزء کتابت نموده اند؛ 275ص [عکسی ف: 4-224]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 740. سومین قسم از فن پنجم می باشد، از اخبار مختار ثقفی تا آغاز اخبار الدولة العباسية. پایان تالیف این جزء 9 جمادی الثاني 718 بوده؛ خط: نسخ معرب، کا: ناهض حلبی، ابراهیم بن محمد، تا: یک شنبه 21 جمادی الثاني 739ق، جا: حلب؛ 288ص [عکسی ف: 4-78]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 741. جلد سی ام کتاب مشتمل بر باب دوازدهم از قسم پنجم از فن پنجم می باشد؛ خط: نسخ معرب، کا: ناهض حلبی، ابراهیم بن محمد، تا: 1 صفر 740ق، جا: مشهد فردوس حلب؛ 242ص [عکسی ف: 4-224]
nihāyat-ul arab fī ma‘rifat-i qabāyil-il ‘arab
قلقشندی، احمد بن علی، 756 - 821 قمری
qalqašandī, ahmad ebn-e ‘alī (1356 - 1419)
اهدا به: یوسف عثمانی (عزیز مصر)
تاریخ تأليف: 10 محرم 812ق
در شناساندن قبایل عرب و انساب و رسوم آنان؛ مشتمل بر«مقدمه» و «خاتمه» و یک «مقصد»: المقدمه: في ذکر امور یحتاج اليها في علم الأنساب و معرفه القبائل، دارای پنج «فصل»: 1) في فضل علم الأنساب و فایدته و مسیس الحاجة اليه، 2) في بیان من یقع علیه اسم العرب و ذکر انواعهم، 3) في معرفة طبقات الأنساب و ما یلتحق بذلك، 4) في مساکن العرب القديمة التي منها در جوا الى سایر الأقطار، 5) في أمور یحتاج اليها الناظر في علم الانساب؛ المقصد: في معرفة تفاصیل انساب قبایل العرب و فیه «فصلان»: فصل 1) في ذکر عمود النسب النبوي و ما یتفرع عنه من الانساب، 2) في ذکر تفاصیل القبايل مرتبة مقفات علی حروف المعجم و ما يتهيأ من ذکر مساکنهم الآن؛ الخاتمة: في ذکر امور تتعلق باحوال العرب، دارای پنج «فصل»: 1) معرفة دیانات العرب قبل الاسلام، 2) ذکر امور من المفاخرات الواقعة بین قبایلهم و ینجر الى ذلك، 3) ذکر الحروب الواقعة بین العرب في الجاهلية و مبادی الاسلام، 4) ذکر نیران العرب في الجاهلية، 5) ذکر اسواق العرب المعروفة في ما قبل الاسلام.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل للعرب جمالا تتهافت علیه سایر الامم و خصهم من كثرة القبايل بما طلع لهم به في کل افق نجم و رفع لهم بکل قطر علم؛
انجام: و في الآفاق ایسر و علی ممر الزمان ابقی فان راق تالیفا فذاك بسعده و ان کانت الاخرى فحظی اعتب و الله تعالی یقرنه بالاسعاد و یختمه بالقبول و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه انیب ... في یوم عاشورا من سنة اثنتی عشر و ثمان مائة و الحمدلله اولاً و آخراً ...
چاپ: قاهرة، الشركة العربية للطباعة، با تحقیق ابراهیم الانباري 1959م، مقدمة 1-خ + النص 1-464+ الفهارس الى ص491
[کشف الظنون 1986/2؛ مخطوطات التاريخ و السير والتراجم في المتحف العراقي ص 442-443؛ فهرست ظاهریه، تاریخ 558/2 -559؛ فهرست اوقاف بغداد 273/4]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27933
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1111ق؛ مهر: «یا باسط 1122» (مربع)، «زین الدين احمد بهادر خان 1229» (مربع)؛ تملک: زین الدين احمد بن فخر الدين احمد خان؛ اهدایی: رهبری، دی1380؛ جلد: تیماج مذهب، 172گ، 27سطر، اندازه: 14 × 20سم
[اهدائی رهبر: 8-343] و [ف: 27-267]
نهاية الأصول- نهاية الوصول الى علم الأصول
نهاية الأعراض- احکام الامراض
نهاية الأغراض في علم الأمراض - منتهی الأغراض في علم شفاء الامراض
nihāyat-ul af āl fī tašrīf-il āl
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمر
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
در این مختصر چهل حدیث از طریق اهل سنت در فضیلت و محبت پیغمبر و اهل بیت آن حضرت صلی الله علیه و آله گردآوری شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22180
آغاز: الحمدلله الذي شرف آل بیت النبوة و جعلهم اهل الكرم و القوة؛ انجام: فاعلم هذا آخر ما اردناه و تمام ما قصدناه والحمدلله...
خط: نسخ، کا: زکریا بن محمد محلی شافعی، تا: ذیحجه 1060ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین1374؛ 3گ، 23سطر، اندازه: 16 × 25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2-784] و [ف: 26-627]
nahāyat-ol afkār
تویسرکانی، محمد نبی بن احمد، - 1320 ؟ قمری
toyserkānī, mohammad nabī ebn-e ahmad (- 1902)
تاریخ تأليف: 1293ق
در تقلید اعلم و مطالبی که متعلق به آن می باشد و این که آیا مجرد دانستن مسائل کافی است یا نه و تکلیف مسئله گویان نسبت به این موضوع.
قم مرعشی؛ شماره نسخه: 6039/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد چون مسئله وجوب تقلید اعلم و عدم وجوب آن اشکالات و شبهات؛ انجام: میان مسئله که علم بمخالفت اعلم یا غیر اعلم بهم برساند و میان غیر آن بمحمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ توسط مؤلف در حاشیه تصحیح و اضافه شده؛ 19گ (5پ -23ر)، اندازه: 10/5 × 17سم [ف: 16- 39]
nihāyat-ul afhām
ولی، محمد، قرن 13 قمری
valī, mohammad (- 19c)
از: محمد ولی. وی از طبیبان ماهر و از استادان طب روزگار ناصرالدین شاه در ایام صدارت میرزا آقا خان می باشد. اصل متن به فرانسه تأليف شومل فرانسوی است و پیش از آن که به عربی ترجمه شود سید عثمان صائب آن را به ترکی ترجمه کرده است. عناوین: مقاله، باب، فصل، نبذة، قید، نمط.
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 457
آغاز: الحمدلله جاعل الاسباب و العلل؛ انجام پایان: فلیکن هذا آخر ما ترجمناه من اصل ... باطناً و ظاهراً.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 114ص، 21سطر، اندازه: 15 × 22سم [ف: 2-144]
nihāyat-ul aqdām fī bayān-i wujūb-il masḥ ‘ala-l
aqdām
شوشتری، نورالله بن شرف الدين، 956 - 1019 قمری
šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn(1550 - 1611)
وی با تحقیقات عمیق و دلایل متقن و بررسی اقوال فقهای شیعی وسنی وجوب مسح پارا ثابت وقول شستن را مردود دانسته و به گفته او: «القول بالغسل من تحریفات عبدة العجل» است. نامبرده پس از خطبه و مقدمه درباره آیه شریفه وضو چنین می نویسد: «قال الله تعالی في سورة المائدة یا ایها الذين آمنوا اذا قمتم إلى الصلوة فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم الى المرافق وامسحوا برؤسكم و ارجلکم إلى الكعبين الآية اعلم ان صریح الآية یدل
علی وجوب مسح الرجلين کماروی عن الشعبي انه قال نزل القرآن بالمسح و الغسل سنة و لذلك ذهب اليه عبدالله بن عباس و عبدالله بن مسعود و سلمان الفارسي و ابوذر وعمر وانس بن مالك و أئمة أهل البيت علیهم السلام و انعقد علیه مذهب شیعتهم الامامية ومن الفقهاء ابوالعالية و عكرمة و الشعبي و ذهب الحسن البصري و ابن جریر الطبري من أئمة الشافعية وابوالجبائی و اتباعهم الى التخيير و ذهب داود من الطاهرية الى انه الجمع بینهما و هو قول الناصر من ائمة الزيدية بل لیس في الصحاح الست مايؤذن بتحتم الغسل علی ماذهب اليه جمهور اهل السنة و انما الذي یوجد فیها یشعر بالمسح کما سیجیء بیانه...». (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمدلله الذي رفع أيدي حججنا علی الخصام و ثبت أقدامنا حیث دحضت أقدام کثیر من الأقوام
انجام: و الصلاة و السلام علی نبینا و آله الطهر الكرام الي یوم يؤخذ بالنواصی و الأقدام
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به لفظ «منه ره»؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ 15گ، 17سطر، اندازه: 12 × 18سم [ف: 21-1626]
آغاز: بسمله، (جای خطبه سفید است) قال الله تعالی في سورة المائدة؛ انجام: برابر
فاقد خطبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ محشی به لفظ « منه سلمه الله»؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ 19گ، 15سطر، 12 × 18سم [ف: 21-1628]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 21 ربیع الاول 1250ق؛ اندازه: 10 × 14سم [نسخه پژوهی: 3-75]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد کاظم بن محمد شریف مدرس خادم خاتون آبادی، بی تا؛ 11گ (49پ-59پ)، اندازه: 12 × 18/5سم [ف: 18-259]
nahāyat-ol aqdām fī tūr-el kalām
اهداء به: شاه سلیمان صفوی
در چهار «لایحه» در منطق و فلسفه و ادب و گزیده ای از نوامیس افلاطون در آن هست.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1378/2
آغاز: بسمله وله الحمد ... خداوند متعال و دانای کل حال واجب الوجود مستغنی از توصیف به کمال و جلالی از آن برتر است؛ انجام: (درگزیده مدینه فاضله فارابی) ... فیسر اقباله
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه [ف: 5-261]
nihāyat-ul aqdām fī ‘ilm-il kalām
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم، 479؟ - 548 ؟ قمری
šahrestānī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm (1087 -
اثری معروف و مفصل در کلام استدلالی اشعری با رد و ابرام و مناقشات علمی دیدگاه های معتزله که به درخواست یکی از بزرگان عصر که به گفته مؤلف رد خواسته اش ممکن نبود، در بیست «قاعده» تنظیم شده است: 1. في حدث العالم؛ ... 4. في رد التشبيه؛ ... 9. في اثبات العلم بالصفات الازلية؛ ... 13. في ان کلام الباري تعالی واحد؛ ... 16. في جواز روية الله تعالی عقلا؛ ... 19. في اثبات النبوات و تحقیق المعجزات؛ 20. في اثبات نبوة نبینا المصطفى (علیه السلام). (محمود طیار مراغی)
آغاز: الحمدلله حمد الشاكرين و الصلاة علی رسوله المصطفي محمد و آله الطاهرين أما بعد فقد اشار الي من اشارته حتم و طاعته غنم ان اجمع مشکلات مسائل الأصول ...
انجام: اليوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا .. و بالقران اماماً و بالكعبة قبلة و بالمؤمنين اخواناً. تمت.
چاپ: به کوشش و تصحیح آلفرد گیوم در اکسفورد، 1347ق. [مجله وحید ش 52 ص 385؛ چاپ لیدن در 1224 با دیباچه و ترجمه انگلیسی؛ مشار 972؛ 33]
چند قاعده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5 و 6؛ 3گ (193ر-195ر) [مختصر ف: -873]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 3 ذیحجه 538ق؛ با نشانی بلاغ، مصحح، محشی؛ تملک: ابوالحسن عبدالرحیم بن دویر بن حسن دیلمی؛ جلد: تیماج، 189 گ، 17سطر، اندازه: 16 × 20سم [ف: 33/1-128]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 178گ، 17سطر، اندازه: 17/2 × 21/9سم [ف: 1-574]
خط: نسخ، کا: یحیی بن عبدالمجید، تا: 1390ق؛ از روی نسخه ای مورخ 588 و متعلق به میرزا سلیمان بیان السلطنة استنساخ شده،
بنابر نوشته او در پایان نسخه، بیان السلطنه پس از ورود به سنندج باصواب دید حاج شیخ محمد معتمد الاسلام وی را به کتابت این نسخه از روی نسخه قدیم مأمور کرده؛ در نیمه آخر سقطاتی است که جای آنها را کاتب سفید گذارده و اشاره می کند که نسخه اصل نیز افتاده دارد؛ جلد: تیماج، 208ص، 15سطر، اندازه: 16 × 22سم [ف: 10-1876]
nihāyat-ul ikmāl fīmā bi-hī tuqbilu-l a‘māl
بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107 ؟ قمری
bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696)
در معرفت خداوند و شناسایی ایمان و شروط قبول اعمال از طریق اهل عصمت در بیست و سه «فصل»: فصل1. در حدوث عالم و استدلال بر صانع و این که اول دین معرفت خداوند است ...؛ فصل 23. در این که کسی بدون اذن و اجازه حضرت علی علیه السلام وارد بهشت نمی شود و از صراط نمی گذرد.
آغاز: الحمد لله الملك الحق المبين المنور بمعرفته قلوب العارفين
آغاز: برابر؛ انجام: من کتاب مدینه المعاجز
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: -592]
آغاز: برابر؛ انجام: الفصل السادس عشر في قوله تعالی یوم یدء و کل اناس بامامهم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام (تا اول فصل شانزدهم می باشد)؛ 47ص (274-320)، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف-1376]
نهاية الانساب - لباب الانساب و القاب الاعقاب
nahāyat-ol ansāb
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 929ف
نسخه اصل: آستان قدس ش 2 رجال و انساب، به نام انساب در فهرست 353/2. ساخته به نام سید میرزا مرشد الدين شاه عبدالله شاهزاده مازندران (این نسخه خاتمه روضة الشهداء، کاشفی است و در فهرست آستان قدس شناخته نشده. در صع آن هم آمده که خاتم کتابی است، تاریخ 1154 و1250 و1270 هم در ص ع دیده می شود)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-270]
nihāyat-ul ījāz
حسینی خراسانی، محمد بن حسن، - 1322 قمری
hoseynī xorāsānī, mohammad ebn-e hasan (- 1904)
تاریخ تأليف: 1278ق
منظومه ای است در نحو مشتمل بر 100 بیت.
آغاز: بسمله. الحمد لله اصلی دائما ** علی النبي و اله الا کارما / و بعد فالعبد الحقير السيد ** من ولد ثار ربه محمد / یقول منك العون یا رحمن ** في نظم ما اردت یامنان / وسمتها بوسمة الاعجاز ** سمیتها نهاية الاعجاز
انجام: عدتها بمن و عام نظمها ** انهج بها في جمعها و نظمها [الذريعه 396/24 شماره 2118]
شروح و حواشی:
1- شرح نهاية الايجاز؛ حسینی خراسانی، محمد بن حسن (-1322ق)
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز کامل شد؛ خط: نسخ، کا: سید مصطفی بن میرزا داود حسینی، تا: 1291ق؛ 8 گ، 6 و 7سطر، اندازه: 11 × 17سم [ف: 12-476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 4گ (95پ- 98ر)، اندازه: 11 × 18/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1624]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1326ق؛ 5ص (173-169)[عکسی ف: 436-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (161پ-164پ)، 15سطر[ف: 36-246]
nihāyat-ul ījāz fī dirāyat-il i‘jāz
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
اهداء به: صدر الوزراء مجدالاسلام او در دیباچه می گوید: عبدالقاهر جرجانی در زمینه علم بیان دو کتاب به نام های «دلائل الاعجاز» و «اسرار البلاغة» تأليف نموده و در استخراج اصول و قوانین آن تلاش زیادی کرده اما ترتیب فصول و ابواب را رعایت نکرده است و من قواعد و فوائد آن دو را با رعایت ترتیب فصول و ابواب در یک «مقدمه» و دو «جمله» تنظیم نمودم: المقدمة، مشتمل بر دو فصل: 1) في ان القرآن
معجز و ان الاعجاز في فصاحته الدليل (کذا) علی کون القرآن معجزا، 2) في شرف علم الفصاحة؛ فصل 1. في المفردات و هی مرتبة علی مقدمة و قسمین؛ فصل 2. في النظم وهی مشتملة علی ستة أبواب. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمدلله المنزه عن مشابهة المحدثات و الممكنات المقدس عن مشاكلة المخلوقات و الكائنات المتعالي عن ان تحیط به الأمكنة و الأحيان
انجام: و ربما کان المتباين في اللفظ مكرراً، فهذا ما اردنا ایراده في هذا الكتاب، و لنختم الكتاب حامدین لله ...
چاپ: قاهره، مطبوعات الآداب، 1317ق، 168ص؛ عمان، محقق: ابراهیم السامري ومحمد برکات حمدی ابو علی، دار الفك للنشر والتوزیع، 214ص، 1985م. [کشف الظنون 1986/2]
آغاز: برابر؛ انجام: فاما نحو انما مصعب شهاب فیصلح ان یقول ما یصعب الاشهاب
تا فصل چهارم از 13 فصل باب 5 است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ یادداشت محو شده ای به تاریخ سلخ رجب سنه 678؛ مهر: «المتوكل علی الله الغني عبده محمد تقی» در14 شوال 1270؛ جلد: مقوا، 66گ، 21سطر، اندازه: 15 × 19سم [ف: 25-197]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2100-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-395]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین بن احمد الياس، تا: 24 ربیع الاول 738ق؛ 74گ، اندازه: 16/5 × 29سم [ف: 3-89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1085ق؛ محشی؛ تملک: محمد باقر حسینی، محمد مهدی بن هاشم موسوی حسینی نوری؛ جلد: تیماج، 75گ، 21سطر، اندازه: 12 × 17/5سم [ف: 3-36]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در فصل سوم از قاعده پنجم در کنایه: «ان مزية الاستعارة علی التشبيه لیس في المثبت بل في طریق»؛ 2گ (33پ-32پ) [ف: 5-735]
nihāyat-ul īāḥ fī š.-i bāb-il masāḥa min-al miftāḥ
بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، 1224-1305 قمری
bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad
esma'il (1809 - 1888)
وابسته به: مفتاح الحساب؛ کاشی، جمشید بن مسعود (-841ق) اهداء به: نواب علی قلی میرزا تاریخ تأليف: 1294ق؛ محل تأليف: اردکان یزد شرح باب مساحت از کتاب مفتاح الحساب تأليف غیاث الدين جمشید کاشانی است و مؤلف، اصل آنرا در1273ق تأليف و در1294ق تکمیل و پاکنویس کرده و در دیباچه آن ناصر الدين شاه را ستوده است. علاوه بر اشکال هندسی که در اثناء آن موجود است در آخر نیز 21 شکل هندسی مختلف بر آن ضمیمه گردیده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله الحمدلله الذي لا یحصر نعمائه ولا یعد ولا یوصف آلائه ولا یحد ... اما بعد فیقول ... انی کنت في عنفوان الشباب
انجام: والسلام علی محمد الهادي إلى الرشاد و علی آله و اصحابه الى یوم التناد. وقد اتفق جفاف القلم عن تأليفه ... في خامس عشر شهر صفر1273 من الهجرة ... في قصبة اردکان و قد اتفق جفاف القلم ... في عشر آخر شعبان 1274 و انا ابن محمد اسماعیل الحسيني محمد علی البيرجندى القائني ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 26گ (2پ - 27پ) [مختصر ف: -873]
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی از مؤلف و از میرزا عبدالله ریاضی و به خط او و از میرزا نصیر و بیرجندی به قلم ریاضی، مقابله نسخه با میرزا عبدالله، یک قطعه عکس4 × 6 مؤلف بر پشت نخستین صفحه کتاب الصاق شده، با سرلوح، مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 264ص، 19سطر، اندازه: 17 × 35سم [ف: 19-487]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، بی تا؛ شاید خط مؤلف باشد ولیکن هیچ خط زدگی ندارد، محشی با نشان «منه ره»؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1297؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: شبیه پوست آهو، جلد: تیماج، اندازه: 14 × 22سم [ف: 5-735]
خط: نسخ، کا: بدیع اصفهانی، رضا بن مصطفی، تا: دوشنبه 21ربیع الثاني 1279ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ مجدول؛ تملک: حسین علی عمید دفتر پسر آقا غلامرضا 1312؛ مهر: مصطفی بن محمد علی؛ جلد: تیماج، 103گ، 23سطر (7 × 14)، اندازه: 14 × 23سم [سنا: ف: 1-104]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3390-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی فرزند مؤلف، بی تا؛ تیماج، 301ص، 15سطر، اندازه: 12 × 20سم [ف: 4-234]
نهاية البادي في شرح المبادي - غاية البادي في شرح المبادي
nihāyat-ul bādī fī š.-il mabādi
اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681 - 745 قمری
a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 -
وابسته به: مبادی الوصول الى علم الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) شرح مبادی الوصول علامه حلی است از خواهر زاده او سید عمیدالدین عبدالمطلب اعرجی.
آغاز: بسمله. بحمدك اللهم نفتتح الكلام و بشکرك یا علام نستجلب النعم الجسام لانکر المنعم بسوابغ الانعام ... و بعد فکما ان من شان الشيوخ ایصال المعاني المحققه بالدلائل المقررة المخدرة بالالفاظ المحبرة الى تلامیذ هم باذنی ...
انجام: صلوات الله علیهم اجمعین ما تعاقبت الليالي قد فرغ من اتمام هذا الكتاب الشريف مالکه احوج عبادالله اليه ابن محمود صدر الحسيني في غرة شهر جمادی الاولى سنه احدی و سبعین و تسعمائه [الذريعة 53/14 و 10/16 و 60/16 و 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود صدر حسینی، تا: 971ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 307، 15سطر، اندازه: 13/5 × 19سم [ف: 10-913]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حبیب الله آشتیانی قمی، تا: 1083ق، به امر جالینوس الزمان ... میرزا محمد ابراهیم؛ کاغذ: اصفهانی، 302ص(302-1 )، 17-16سطر، اندازه: 12/5 × 12/5سم [ف: 17-53]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ این شرح را پیش از این در کتابخانه سلطان المتكلمين بوده، اکنون نسخه ای از آن نزد سید محمد علی روضاتی در اصفهان است [نسخه پژوهی: 1-166]
nihāyat-ul bidāya li-bidāyat-il hidāya
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ - 1140 ؟
قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer
(1670 - 1728)
وابسته به: بداية الهداية؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق) گزیده ای از بداية الهداية شیخ حر عاملی است در یک مقدمه و کتاب های فقهی را دارد تا تجارت با افزوده هایی از خود او از روی وسائل عاملی یا جز آن که نایینی در هامش نشان داده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی الهداية من البداية الى النهاية اما بعد فان مختصر شیخنا ... الشيخ محمد بن الحسن الحر العاملي ... المسمس ببداية الهداية مؤلف حسن ... فشرعت بالتماس ... محمد بن ابی الفتح الأصبهاني ... في تلخیصه و تهذیبه ... و سمیته نهاية البداية لبداية النهاية؛ انجام: فصل یحرم التكسب بالمحرم تجارة ... و یسقط الخيار بشرط سقوطه والتصرف (ناقص است)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1131ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 23گ (107پ-129ر)، 19سطر (7/5 × 12/5)، اندازه: 13 × 19/5سم [ف: 8-460]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -592]
nihāyat-ul bayān fī tafsīr-il qur’ān
معافی موصلی، محمد بن اسماعیل، 551 - 630 قمری
mo‘āfī moselī, mohammad ebn-e esmā‘īl (1157 - 1233)
تفسیری است ادبی و کلامی بر قرآن کریم در شش جلد یا هشت جزء، با عناوین «قوله تعالی».
[کشف الظنون 1987/2؛ هدية العارفين465/2؛ بروکلمان 1/ ص 440]
آغاز: تفسیر سورة الطلاق ... و قد اتفقوا علی انها مدینه؛ انجام: سورة الناس ... و عصمنا من الزلل، و ارشدنا لصالح القول و العمل، فانه اهل التقوى و أهل المغفره، و ولی الخيرات في الدنيا و الاخرة، تم نسخه اصل: چستر بیتی - دبلین ش 3243(اربری، فهرست چستر بیتی 1/ 103). قسمت آخر این تفسیر است و مشتمل بر تفسیر سوره طلاق تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: عمر بن عبد الكريم بن ابی الحسن واعظ دمشقی، تا: 9 ربیع الثاني 752ق، 226گ [عکسی ف: 1-124]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 288گ، 23سطر(18/5 × 25)، 24/5 × 32سم [ف: 14-3927]
nihāyat-ul bayān fī dirāyat-iz zamān fī ‘ulūm-il
ḥaqāyiq wa-d daqāyiq
قیصری، داود بن محمود، - 751 قمری
qeysarī, dāvūd ebn-e mahmūd (- 1351)
تاریخ تأليف: اواخر ذیحجه 735ق
قیصری این رساله را در کشف حقیقت زمان به درخواست برخی از یاران نوشته و در دیباچه می گوید: «دیر زمانی بود که به اسرار زمان آگاه بودم اما در صدد بیان و ابراز آن برنیامدم تا آن که برخی از برادران و دوستان از من خواستند». داری چهار «فصل» است و فهرست فصول آن را خود او در مقدمه بدین گونه آورده است: فصل 1. در ماهیت زمان و حقیقت آن؛ 2. بحث در وجود ازلیت و ابدیت زمان و ادله اقوال مختلف؛ 3. تقسیمات فرمان؛ 4. ذکر ایام بزرگ الهي.
آغاز: الحمدلله الاول و الاخر لا بابتداء الوجود و انتهائه ... یقول العبد الضعيف الراجي داود بن محمود بن محمد رومی... القيصري مولدا الساوي محتد الايمانى التوفيق به تحصیل علوم الحقايق و الدقائق و وفقنی بکشف انواع المعاني ... و کان من جملتها حقیقه الزمان .. کنت بسبب قلة البضاعة بین ارباب هذه الصناعة و كثرة الحياء المانع عن الاقدام ... لم اقدم ببیانها ... و کان یترشح منی عند طفوح بعض اسرارها احیانا ... فسالنی ... سمیتها نهاية البيان في دراية الزمان و جعلتها أربعة فصول ... الاول في ماهية الزمان و حقیقته. الثاني في وجوده و کونه ازلیا و ابدیسا ... الثالث في انقسامه الى الان و الساعة و اليوم و غیر ذلك. الربع في بیان ایام الكبار الالهية و الربانية و الصغار الكونية.
انجام: و ههنا اسرار اخرلا یحتمل المقام بیانها و لا الافهام اعلانها. و الله اعلم بحقائق الأمور.
چاپ: در رسائل قیصری به تصحیح سید جلال الدين آشتیانی (تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران: 1381 (چاپ دوم)
آغاز و انجام:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، 17گ (44ر-60ر)، 15سطر (6 × 13)، اندازه: 13 × 18/5سم [ف: 8-723]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد : تیماج، 9ص (188-196)، اندازه: 12× 17سم [ف: 32-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ شنبه 5 رجب 1069ق؛ 9گ (26-18)، 21سطر، اندازه: 9/5 × 19/5سم [ف: -250]
آغاز: یقول العبد الضعيف الراجي داود بن محمود بن محمد رومی ... القيصرى مولدا الساوي محتد الايمانى التوفيق به تحصیل علوم الحقايق و الدقائق و وفقنی بکشف انواع المعاني ... و کان من جملتها حقیقه الزمان ... کنت بسبب قلة البضاعة بین ارباب هذه الصناعة و كثرة الحياء المانع عن الاقدام ... لم اقدم ببیانها ... و کان یترشح منی عند طفوح بعض اسرارها احیانا ... فسالنی؛ انجام: برابر خط: تحریری، بی کا، تا: 1081ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 19ص(341-359)، 20-22سطر، قطع: بیاض رقعی [ف: 10-986]
آغاز: سمیتها نهاية البيان في دراية الزمان و جملتها اربعة فصول یقوم بها بناء معانیها؛ انجام: برابر
بدون خطبه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: اراسنجی قزوینی، محمد طاهر، تا: اوایل جمادی الاول 1083ق، جا: قندهار؛ جلد: تیماج، 6گ (175ر-180پ)، اندازه: 15/2 × 27/5سم [ف: 43-52]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی، تا: 1084ق، جا: پتنه هند؛ جلد: تیماج، 17گ (100پ -116ر)، اندازه: 12× 19/5سم [ف: 18-64]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 8گ (146پ-153پ)، اندازه: 14 × 20سم [ف: 12-325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 5ص(در حاشیه 79-85 و 81-86)، سطر [سنا: ف: 2-206]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1187ق؛ تملک: معصومعلی بن علی عسکر به تاریخ شعبان 1187؛ جلد: مقوایی، 7گ (236پ -242ر)، 24سطر، اندازه: 14 × 22سم [ف: 15-57]
آغاز: بسمله. سمیتها نهاية البيان في دراية الزمان و جعلتها اربعة فصول ... الاول في ماهية الزمان و حقیقته. الثاني في وجوده و کونه از لیا و ابدیسا ... الثالث في انقسامه الى الان و الساعة و اليوم و غیر ذلك. الرابع في بیان ایام الكبار الالهية و الربانية و الصغار الكونية؛ انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1198ق [ف: 3-510]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا حاجی محمود اصفهانی، تا: قرن 13؛ 11ص (232-243)، 25سطر، اندازه: 19 × 30سم [ف: 44-112]
nahāyat-ot tahrīr fī bahs-e āyat-et tathīr
زنگی پوری، محمد رضی، ق 14 قمری
zangī pūrī, mohammad razī (- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27732
آغاز: بسمله، جو چیزین کسی حاص غرض و غایت کی ئی بنای جاتی هین اون سی و ه غرض و غایت؛ انجام: نسخه: محروم نه هوگیا هو لهذا سلسله تحریر کوختم کرتاهن و السلام علی من اتبع الهدي و نهی النفس عن الهوى.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 43گ، 17سطر، اندازه: 16 × 25سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -287] و [ف: 22-466]
nihāyat-ut taḥrīr fī š.-it tajrīd = naẓm-u tajrīd-il i‘tiqād
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، - 1270قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men
(- 1854)
وابسته به: تجرید الاعتقاد = تجرید العقايد؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
تاریخ تأليف: رجب 1223ق
منظومه ای است در در حدود 900 بیت در تجرید العقائد خواجه نصیر.
آغاز: و بعد حمد واجب الوجود ** علی فیوضات مرائی الجواد / و الصلوات و السلام مطلقا ** علی محمد و آله التقى/ لا سیما اکرم من به اعتصم ** باب مدينة العلوم و الحكم / فهذه نهاية التحرير في ** علم الكلام بالنظام الاشرف / اضحی بها التجريد فیما اکتفی ** منظما و الله حسبی و کفی / هو المفيض للهدایا و الحكم ** و منه اسال السداد و العصم
انجام: و ما بنظمه اهتممنا کملا ** نظماً علی کل المعاني اشتملا / فالحمد للفیاض بالفیض الاتم ** المفضل المفضال بالفضل الاعم/ والصلوات المستدامات علی ** محمد و آله ذوی العلي.
آغاز: بسمله. فهذه نهاية التحرير في ** علم الكلام بالنظام الاشرف / و بعد حمد واجب الوجود ** علی فیوضات مرائی الجود؛ انجام: قال اقصدونی بنفسی و اترکوا حری ** یا خائضی فتن جلت مباطحه / قضیت نحبی و هذا منتهی مهلی ** قد حان حینی و قد لاحت لوائحه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 جلد: میشن، 63گ، 10سطر، اندازه: 15/1 × 21/1سم [ف: 1-574]
آغاز: برابر؛ انجام: و الظن للتأثير فیما قصده ** آخرها هو انتفاء المفسده
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 رمضان 1225ق؛ واقف: نائینی؛ 100گ، 10سطر، اندازه: 14 × 21سم [ف: 4-267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: صفر 1227ق؛ جلد: مقوایی، 33 گ، 5 سطر، اندازه: 14/5 × 21سم [ف: 4-44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن محمد حسینی قزوینی، تا: شوال 1233ق؛ محشی با نشان «منه»، «منه سلمه الله تعالی»؛ واقف: حسینی قزوینی؛ 100گ (1-100)، 10سطر، اندازه: 5 × 14سم [ف: 38-588]
آغاز: برابر؛ انجام: و انما العناصر البسيطة ** اربعة وهی بها محيطة بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 5گ (17پ-21پ)، اندازه: 17 × 21سم [ف: 8-332]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما بنظمه اهتممنا کملا ** نظماً علی کل المعاني اشتملا / فالحمد للفیاض بالفیض الاتم ** المفضل المفضال بالفضل الاعم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از عبدالله بن حسن و به خط وی؛ 22گ (161پ -181ر)، اندازه: 18 × 22سم [ف: 7-222]
خط: نسخ چلیپا، بی کا، بی تا؛ تملکی به تاریخ 1285؛ جلد: تیماج، 101گ (149پ -249ر)، اندازه: 16 × 21سم [ف: 9-20]
nihāyat-ul taḥṣīl fī š.-i masā’il-it tafṣīl
بحرانی، یوسف بن علی، ق12 قمری
bahrānī, yūsof ebn-e ‘alī (- 180)
وابسته به: تفصیل وسائل الشيعة الى تحصیل مسائل الشريعة = وسائل الشيعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق) تاریخ تأليف: 1085- 1102ق
شرح بسیار مفصلی است بر «وسائل الشيعه» استادش شیخ حرعاملی که بیشتر احادیث را از جهت اصولی بحث کرده و دارای مقدمه مفصلی است در مباحث اصولی که مؤلف در 27 ذیحجه سال 1087ق آنرا به پایان رسانیده و کتاب الطهارة را
در حاشیه وسائل الشيعه شرح نموده و در سال 1085 ق از آن فارغ شده و در پایان کتاب طهارت ملحقاتی افزوده که مرحوم شیخ حر دروسائل متعرض نشده و مقداری از شرح و جیزه استادش شیخ فرج الله بن محمد حویزی در بیان معرفة الاقاليم را نیز آورده است، و کتاب الصلاة در پنجم جمادی الثاني 1086ق به پایان رسیده استو چون آنرا در معرض ضیاع دیده از کتاب الزكاة را با عناوین «قوله، اقول» شرح نموده و در غره صفر1093ق شروع به شرح کتاب الزكاة نموده و در 23 جمادی الاول 1096ق شرح کتاب الاعتكاف در خراسان به پایان رسیده و کتاب الحج آن در 14 محرم 1102 ق در حویزه به اتمام رسیده است.
آغاز: الحمدلله الذي علا فقهر و الذي خلق الكبير المتعال الدائم بلازوال المتفرد في الملكوت الحي الذي لا یموت.
آغاز: برابر؛ انجام: و قد روی الصدوق وغیره احادیث في ان الرضا علیه السلام اخرج من المدينة الى مرو مكرهاً.
از آغاز تا پایان کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، 1087ق؛ مصحح، محشی از «بشر الموسوي»، با علامت بلاغ از حر عاملی، با اضافات بسیار و گاهی در اوراق کوچکی الصاق شده؛ تملک: موسی بحرانی ساکن نجف اشرف؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدين نوری (بیضی)؛ یادداشتی از شیخ عبدالله مامقانی در1324 که کتاب در نزد وی عاریه بود؛ جلد: تیماج، 394گ، اندازه: 25/5 × 38/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1624] و [عکسی ف: 6-486]
آغاز: کتاب الحج فهرست الابواب اجمالاً ابواب وجویه و شرائطه؛ انجام: وتر که افضل و السجود علیها من افضل الاعمال انشاءالله تعالی انتهی کلامه اعلی الله مقامه ...
کتاب الحج؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 محرم 1102ق، جا: حویزه؛ مصحح، محشی از «شبر الموسوي»؛ تملک: موسی مهر: کتابخانه «ضیاء الدين نوری» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 455گ، اندازه: 25/5 × 38/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1625] و [عکسی ف: 487-6]
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. انی قد علقت علی هذا الكتاب الجليل شرحاً علی ما تضمنه الخطبة في اول الكتاب بأن اجعله حواشی علی هامش الكتاب؛ انجام: ولا ریب ان المسجد الحرام افضل المساجد و کذا ... أفضل من غیرها و ذلك ظاهر.
کتاب الزكاة تا پایان کتاب الاعتكاف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1093-1096ق، جا: خراسان؛ مصحح، محشی از و «شبر الموسوي»؛ تملک: محمد بن سید ثنوان، شبربن محمد بن ثنوان موسوی با مهر: «الواثق برب الغنى شبربن محمد الموسي» (بیضوی)؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدين نوری (بیضی)؛ جلد: تیماج، 231گ، اندازه: 25/5 × 38/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1625] و[عکسی ف: 6-488]
nihāyat-ut tadrīb fī nazm-i gāyat-it taqrīb
عمریطی، یحیی بن موسی، - 890؟ قمری
‘amrītī, yahyā ebn-e mūsā (- 1486)
وابسته به: غاية التقريب؛ قاضی ابو الشجاع (-488ق) «غاية التقريب» متن کوتاهی درفقه شافعی است، در منظومه حاضر فقرات رساله مزبور به نظم کشیده شده است و گویا در 6025 بیت «ابیاته الف و خمس الف ** وزد علیها ربع عشر الألف».
آغاز: الحمدلله الذي قد اصطفی ** للعلم خیر خلقه و شرفا / و افضل الصلوة و السلام ** علی النبي افضل الانام ...
انجام: الحمدلله علی اتمامه ** ثم صلوة الله مع سلامه / علی النبي و آله و صحبه ** و التابعين ثم کل حزبه
چاپ: دمشق، محقق: محمد حسن حبنكة الميداني، چاپ اول، 1390ق؛ مطبوعات الميمنيه، 224ص، 1314 ق.
[کشف الظنون 1191/2 ؛ الأوقاف العامة الموصلي 188/3؛ الاوقاف العامة بغداد 646/1؛ هدية العارفين 529/2؛ معجم المؤلفين 234/13؛ معجم المطبوعات العربية 1385/2]
آغاز: ... وان بو کل في النكاح لم یبر ** و الحنث في لغو اليمين مغتفر؛ انجام: برابر
از کتاب النذر تا پایان کتاب و چند بیت از کتاب الايمان در آغاز صفحه آمده؛ خط: نسخ، کا: معصوم بن صدر الدين بهبهانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مشمع، 16گ (41ر -56پ)، 15سطر (9/5 × 15)، اندازه: 16/5 × 22سم [ف: 35-773]
آغاز: (در دیباچه افتاده): مع كثرة التقسيم في الكتاب - و حصره خصایل کل باب ... کتاب الطهارة. لها میاه سبعة و هی المطر - و الماء في بحر و بئر و نهر؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ابو محمد بن سلیمان نعلبند، تا: 6 صفر 1214ق، به دستور ملا عبدالله؛ افتادگی: آغاز؛ 56گ (1ر-56پ) [ف: 3-335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1271ق؛ 48گ، 14 سطر، اندازه: 15 × 21سم[ف مخ: 5-2246]
آغاز: فجاء مثل الشرح في الوضوح ** و کنت فیه کالاب النصوح
/ ... کتاب الطهارة: لهامیاه سبعة وهی المطر ** والماء في بحرو بئر و نهر؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «نهاية الترتيب في نظم غاية التقريب» و ناشناس آمده ولی انجام آن با کار عمریطی هماهنگ است؛ خط: نسخ، کا: حسینی، تا: 1297ق؛ جلد: گالینگور سرخ، 43گ، 15سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: 8-4827]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: عبدالله مکریانی، تا: محرم 1347ق، جا: گلاله؛ محشی؛ جلد: چرم، 47گ، 15سطر، اندازه: 17 × 22سم[ف: 41-229]
nihāyat-ut tadkira fī š.-it tabṣira
تبریزی، صادق بن محمد، - 1351 قمری
tabrīzī, sādeq ebn-e mohammad(- 1933)
وابسته به: تبصرة المتعلمين في أحكام الدين؛ علامه حلی، بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1306ق
شرح مزجی مفصلی است بر «تبصرة المتعلمين» علامه حلی با تفریع فروع در هر مطلب و بیان مسائلی چند غیر از آنچه در تبصره مطرح شده و گفتگو در آنها. جلد اول کتاب تا احکام سلس البول را دارد و در آخر ذیحجه 1306 ق به پایان رسیده وگویا از این کتاب بیش از این تأليف نشده است.
آغاز: الحمدلله المبتدي بالنعم الذي علم الانسان مالم یعلم و لذلك خصهم بمزایا التكريم و معالی الشيم و صلی الله علی قادة الخلق و سادة الامم ...
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کاتب = مؤلف، تا: آخر ذیحجه 1306ق؛ مصحح؛ 261گ، 19سطر، اندازه: 13 × 21/5سم [ف: 41-179]
آغاز: برابر
جلد اول کتاب و تا احکام «سلس البول»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 222گ، 20سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: -36]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1517 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-331]
nihāyat-ut tadkira fī š.-it tabṣira
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق 15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās ebn-e mohammad (- 21c)
وابسته به: تبصرة المتعلمين في أحكام الدين؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
جلد اول؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1380ق؛ جلد: مقوایی، 221گ، اندازه: 18 × 32سم [ف: 5-1854]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1380ق؛ اهدایی: وزیری؛ 190گ، 18سطر (13 × 16)، اندازه: 17 × 32سم [ف: 5-1854]
nihāyat-ut tartīb fī š.-it tahdīb
جزائری نجفی، محمد بن نصار، ق13 قمری
jazā’erī najafī, mohammad ebn-e nassār (- 19c)
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) شرح مزجی است بر بخش منطق متن معروف «تهذیب» مؤلفه ملا سعد (الدين مسعود) تفتازانی. مؤلف این کتاب را به نام یکی از محتشمان صاحب دستگاه آن روز (با القاب زیاد و بی ذکر نام) معنون داشته است.
آغاز: نحمدك یا من انفرد بالعظمة و الكبرياء و نشکرك یا من غرق في بحار نعمه السعداء و الاشقياء
خط: نسخ، کا: بن امیران شاه، تا: 15 جمادی الثاني 1077ق (مختصر ف: -874]
آغاز: برابر؛ انجام: لذات الانسان بواسطه انه انسان و قد یقال للمبادی ما يبدأ قبل المقصود و یسمی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: میرزا محمد تهرانی سامرائی، 1323ش؛ جلد: میشن، 147گ، 15سطر، اندازه: 10 × 15سم [ف: 11-507]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2101ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-395]
nihāyat-ut taqrīb fī š.-it tahdīb = š.-u tahdīb-il wuṣūl ilā ‘ilm-il uşūl
جزایری، عبد النبي بن سعد، - 1021 قمری
jazāyerī, 'abd-on-nabī ebn-e sa'd (- 1613)
وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذیب الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
طریق
تاریخ تأليف: 11 جمادی الاول 1010ق؛ محل تأليف: کربلا شرح مزجی متوسطی است بر کتاب «تهذیب الوصول الي علم الاصول» علامه حلی. در این شرح گاهی اشاره به اقوال علما نیز می شود. این کتاب در دو جلد می باشد.
[الذريعة 513/4 و 398/24]
شروح و حواشی:
1- الفرق بین الحمد و الشكر = حاشية خطبة نهاية التقريب في شرح التهذيب؛ جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1050-1112ق)
.. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15288
آغاز: ... الاستعانة باللام الجارة و من جعلها للاختصاص کما سمعت، فان قلت جعل المحامد باسرها منحصرة به تعالی علی لتقدیرین ... تنبیه، قال المقداد في التنقيح ان الكلمة الاسميه تدل علی المفهوم؛ انجام: و منها ای من السؤالات التي ... بخلاف من تکلم في مسئلة الخنزير ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، «منه مد ظله»، «منه دام ظله»، «12» و غیر آن، با نشان «ثم بلغ قراء و بحثاً و فقه الله تعالی» مقابله شده؛ تملک: محمد نجل شیخ خلف عسکر به سال 1275ق با مهر «عبده محمد الخلف» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 203گ، 29سطر(13 × 21) 19 × 27/5سم [ف: 38-805]
خط: نسخ، کا: حیدر بن محمد بن محمد، تا: غره ذیقعده 1066ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، محشی با مشان «منه»؛ 21 × 28/5سم [نسخه پژوهی: 2-238]
آغاز: بسمله. و به نستعین، نحمد الله في البداية و النهاية، و نشکره علی ما بلغنا من منتهی العناية؛ انجام: فانه کاسمه قد بلغ في ذلك الغاية و تجاوز في التحقيق النهاية و الله الموفق للصواب و هذا آخر ما تیسر لی من تحریر نهاية التقريب في شرح التهذيب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مقابله شده؛ تملک: محمد جواد بن محمد شریف در سال 1221؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 338گ، 22سطر(9 × 15)، اندازه: 9 × 15سم [ف: 16-391]
انجام: ای ترویج المولى علیه کالصغیر فانه و ان کانت مصلحة النكاح غیر ضرورية في تلك الحال الا انه محتاج اليه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: عبدالله بن محمدرضا بن آقا باقر، مرتضی بن احمد حسینی رشتی با مهر «المتوكل علی الله عبده مرتضی الحسيني» (مربع)، عباس بن عبدالحسین، شیخ عباس کربلائی؛ جلد: تیماج، 216گ، 25سطر، اندازه: 15 × 20سم [ف: 28-41]
آغاز: المفيده للظن لامن الادلة القطعية فالاستدلال مبطل للعمل بها لانها تدل علی عدم العمل ودلالتها ظنیه فلا یعمل بها فتأمل؛ انجام: والله الموفق للصواب وهذا آخر ما یتسرلی من تحریر نهاية التقريب في شرح التهذيب والحمدلله علی توفیقه وشکره علی تسهیل سلوك طریقه ونسأله من فضله وکرمه ... یغفر لنا ما قصر نافیه في اجتهاد او وقع فیه من خلل.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مهر: «عبده محمد علی بن علی» (بیضوی)؛ تملک: محمد علی بن علی بن لطفعلی از احمد تبریزی، 1299ق؛ جلد: گالینگور، 213گ، 28سطر، اندازه: 20/5 × 30سم [ف مخ: 5-2247]
آغاز: یقتضی المئين التقدم و المقاربة و هما حاصلان فیها لافی الاخرى هذا وقد قیل ان الجار مع متعلقه، انجام: أو لزوم ترجیح العود الى الى الابعد و هو المستثنى منه مع الصلاحية او صلاحية العود ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از سید فیض الله؛ تملک: محمود بن خنفر، محسن بن محمد بن خنفر به تاریخ 1223، عبدالله بن محمد رضا، غلام محمد علی بن غلام حیدر هندی به تاریخ چهارم شوال 1264ق؛ جلد: مقوایی، 84گ، 31سطر، اندازه: 21 × 29سم [ف: 5-299]
آغاز: الحمدلله في البداية و النهاية و الشكر علی ما بلغنا من منتهی العناية الذي نور قلوبنا بتهذیب بیان الخطاب؛ انجام: و موجباً لثوابه الجسيم و ان یوفق کل مستعد للاستفادة منه و یبعد کل مجاز مجادل عنه و یغفر لنا ما قصرنا فیه في اجتهاد أو وقع فیه من خلل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «یا امام محمد تقی» (بیضوی)؛ «محمد شفیع محمد شفیع» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: 1273؛ جلد: تیماج، 339گ، 21 سطر، اندازه: 17 × 22سم [ف: 1-222]
nihāyat-ut tanwīh fī izhāq-it tamwīh
وزیر، هادی بن ابراهیم، 758 - 822 قمری
vazīr, hādī ebn-e ebrāhīm (1358 - 1420)
شرح قصیده ای است میمیه که شارح در هفتاد و دو بیت سروده است در مسائلی پیرامون بعضی از عقاید زیدیان درباره صحابه حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه این مذهب. با این بیت آغاز می شود: «اقاویل غی في الزمان نواجم ** و اوهام جهل بالضلال هواجم». این قصیده به امام الناصر صلاح الدين محمد بن علی بن محمد تقدیم شده و ناظم پاسخ آنرا از فخر الدين عبدالله بن دواری خواسته ولی چون از پاسخ دادن عذر خواسته بود خودش به شرح پرداخت. شارح در آغاز این شرح تمام قصیده را آورده، پس از آن به شرح در ده مسأله پرداخته است بدین عناوین: 1. المذهب الزيدي في تقدیم الخلفا علی علی علیه السلام؛ 2. حکم القائلين بذلك؛ 3. في من انکر حجية
اجماع العترة؛ 4. رای العترة في من فضل عائشة علی العترة الطاهرة؛ 5. في حکم من انکر لعن معاوية؛ 6. في حکم من توقف في لعن یزید؛ 7. في رای القاسمية في من جهل الامام القاسم؛ 8. في رای الهادوية في من لبس علی المسلمين ادیانهم؛ 9. في من ضعف اسانید العترة الطاهرة؛ 10. في من صوب نشوان الحميري في هذیانه.
آغاز: الحمدلله الذي جعل العترة النبوية لهامیم الشرف و سادات هذه الأمة الخلف منها و السلف خصهم الله سبحانه بالتفصی
انجام: و الله یعصمنا عن طریق الزيغ عن الانصاف و الحق و صلی الله و سلم علی محمد و آله.
[مؤلفات الزيدية 133/3-134]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی رم 34 روسی 335 تا: بی کا، تا: پنج شنبه 27 صفر 1054ق؛ از روی نسخه ای مغلوط؛ 107گ (80-186) [عکسی ف: 2-65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بانه، تا: 17 صفر 1382ق؛ جلد: مقوایی، 44گ (1پ -44ر)، اندازه: 18/5 × 24سم [ف: 1-71]
nahāyat-ol hekma
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883 ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412-1479)
در بیان تشرف حضرت ختمی (صلی الله و علیه و آله) به حکمت قدسیه الهيه و قسم سوم از بیان حقایق احوال حضرت.
آغاز: بسمله. قال الله تبارك و تعالی ان الله یامر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربي ... ای عزیز بدانکه حکمت الهي می خواست که ظهور حضرت حبیب علیه افضل الصلوات ... الصلاة ای عاشقان کامد امام ** بر رخش آرید ایمان و سلام / الصلاة ای مومنان بی نشان ** کامد آن دارنده مهر و نشان
انجام: نی فقیر نی امیرم نی امام ** من غریب بی نشانم والسلامتم القسم الثالث من حقایق اصول المصطفي ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: «افوض امری عبده محمد ابراهیم»؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: میشن، 51گ (142پ - 192ر)، 21 سطر، اندازه: 13 × 22سم [ف: 8-333]
خط: نسخ، کا: محمد حمزوی موسوی، تا: یک شنبه 24 شوال 1229ق [ف: 3-635]
خط: نسخ، کا: سید محمد حمزوی، تا: 1238 ق (نشریه: 5-238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: سید محمد حمزوی، تا: 13 شعبان 1238ق [ف: -568]
آغاز: برابر؛ انجام: زانکه در سوراخ بهتر مور و مار ** گرچه ما را نیست خوف از زهر مار بی کا، تا: 8 جمادی الاول 1240ق؛ 18گ (312ر-329ر) [ف: 5-735]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد زمان، بی تا؛ جلد: میشن، 47گ (89پ -135پ)، 21سطر، اندازه: 14/5 × 21/4سم [ف: 3-637]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، بی کا، بی تا؛ دو صفحه مذهب، با یک سرلوح مذهب عالی، مجدول؛ تملک: امیر شمشیر عرب العاقري با مهر «بفرق دشمن شاه نجف زند شمشیر»، اسماعیل چلبی زاده؛ مهر: «حسین بن هدایت الله - محمد رضا الحسيني - مشیر السلطنه 1322»؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، اندازه: 18/5×31/5سم [ف: 3-147]
نسخه اصل: پاریس 813 .S. P (بلوشه 1757)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-594]
nihāyat-ud dirāya fī š.-il kifāya
اصفهانی کمپانی، محمد حسین بن محمد حسن، 1297 - 1362 قمری
esfahānī kompānī, mohammad hoseyn ebn-e
mohammad hasan (1880 - 1943)
وابسته به: كفاية الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329ق) تاریخ تأليف: 1332ق شرحی است بر کتاب كفاية الأصول مرحوم آخوند خراسانی.
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 57
خط: نستعلیق، کا: سید محمد حجت، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی با عبارت منه [ف: -57]
nihāyat-ur rāġib fī š.-i ‘arū-i ibn-il ḥājib
اسنوی، محمد بن حسن، 695 - 764 قمری
esnavī, mohammad ebn-e hasan (1296 - 1363)
وابسته به: المقصد الجليل في علم الخليل = عروض ابن الحاجب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق) شرحی بر قصیه ابن حاجب به نام «المقصد الجليل في علم الخليل» است که در علم عروض سروده است. آغاز قصیده: الحمد لله ذی العرش المجيد ** علی الباسه من لباس فضله حللا. شارحاین قصیده را بر استادش فتح الدين ابوالنون یونس بن ابراهیم بن عبدلاقوی بن قاسم کنانی عسقلانی مصری و او بر ناظم قرائت نموده اند. [کشف الظنون 1134/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13597/2
آغاز: الحمد لله رب العالمين و صلاته و سلامه علی سیدنا محمد خاتم النبيين و علی آله و صحبه ... اما بعد فان القصيدة المسماة بالمقصد الجليل نظم الاستاد جمال الدين؛ انجام: بل قد علمت مما سبق انقسامهما ایضا الى حالین و الله سبحانه و تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب وصلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه وسلم
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالفتاح بن ابی الغيث المنزلي بلداً و الشافعي مذهباً، تا: دوشنبه 20 ربیع الثاني 1011ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 65گ (71پ -136ر)، 23سطر، 14 × 16/5سم [ف: 37-112]
nihāyat-ur rāġib fī š.-i ‘arū-i ibn-il ḥājib
شافعی، جمال الدين ابی محمد عبدالرحیم،
šāfe‘ī, jamāl-od-dīn abī mohammad ‘abd-or-rahīm
اصفهان؛ جابری انصاری؛ شماره نسخه: 2/2
کا: حجازی عبد الفتاح ابن ابی الغيث المنزلي شافعی، تا: 1011ق [نشریه: 6-593]
nihāyat-us su’l wa-l amal fī mawlid-i xayr-in min jul
wa rajul
مختصری است در مولد نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) با نقل مطالبی از ابن اسحاق.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/13
آغاز: اما بعد حمد الله الذي اظهر شمس الهداية في سماء الحق و ابهج انوارها و اخرج دره
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، 6ص (103-108)، 22سطر، اندازه: 16 × 21سم [ف: -237]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/12 عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-275]
nihāyat-us su’ūl fī taṣḥīḥ-il uṣūl
ابن شاطر، علی بن ابراهیم، 704؟ - 777 قمری
ebn-e šāter, ‘alī bn-e ebrāhīm (1305 - 1376)
در دو مقاله: مقاله 1. در هیئت افلاک که ضمن آن ایراداتی بر هیئت بطلمیوس با ابتکار خاص وارد ساخته است، شامل یک «مقدمه» و سی «باب» و «خاتمه»: مقدمه در دو «فصل»: 1- در تعریف عالم از دیدگاه ستاره شناسان، 2- در اعتراضاتی که بر هیئت بطلمیوس وارد است، باب 1) اصول موضوعه در علم هندسه، 2) بیان آن اصول موضوعه ای که ثابت شده است، 3) در ترتیب افلاک، 4) بیان مشهورترین دایره ها، 5) در حرکت ثوابت، 6) ذکر حرکات عرضی، 7) بیان افلاک خورشید و حرکات آن، 8) بیان حساب تعدیل روزها توسط شب ها، 9) بیان افلاک قمر و حرکت های طولی و عرضی آن، 10) بیان تاریخ از روی حرکات ماه، 11) جدول و حساب تقویم ماه، 12) بیان صورت صحیح افلاک، 13) در حرکات زحل و ربط آن به تاریخ، 14) در معرفت تقویم زحل، 15) در هیئت افلاک مشتری، 16) در تعیین حرکات مشتری برای تاریخ، 17) بیان هیئت افلاک مریخ مطابق روش ابداعی مؤلف، 18) در ضبط حرکات مریخ، 19) بیان هیئت افلاک زهره برابر نظر نویسنده کتاب، 20) بیان ضبط حرکات زهره، 21) ذکر هیئت افلاک عطارد مطابق رصدی که صاحب کتاب نموده، 22) در ضبط حرکات عطارد، 23) در حساب تعدیل کواکب، 24) در عرض های کواکب سه گانه یعنی زحل و مشتری و مریخ، 25) در عرض های زهره و عطارد، 26) در سبب سرعت و بطؤ و توقف و باز گشت ستارگان، 27) بیان ظهور و اختفاء ستارگان سرگردان پنج گانه، 28) در علت خسوف ماه و کسوف خورشید، 29) ذکر نمازهای خسوف ها و کسوف ها، 30) در شناخت شکل و مساحت زمین، خاتمه در بیان ابعاد و اجرام شامل چهار فصل؛ مقاله 2. در بیان هیئت زمین و آنچه مربوط بدان است، و مشتمل بر دوازده «فصل»: 1) در شکل زمین و احوال و اقلیم های آن به طور کلی فصل، 2) در خط استواء، 3) بیان افق های مایله، 4) بیان خواص مواضع معدل النهار، 5) بیان مدارات، 6) در طلوع و غروب شهرها؛ 7) روز و شب ها، 8) بیان
مقدار روز و شب ها، 9) بیان صبح و شفق، 10) بیان ساعات و روزها و ماه ها و سال ها، 11) بیان درجات عبور کواکب و نصف النهار و طلوع و غروب فصل، 12) در معرفت وضع خط نصف النهار و جهت قبله. مؤلف در دیباچه از کتاب خود «تعلق الارصاد» یاد می کند و از مجریطی نقل می کند. این کتاب از رهگذر ستاره شناسی بسیار ارزنده و مفید می باشد. (فاضل)
آغاز: بسمله رب یسر وهون. الحمدلله حمدا یلیق بجلاله و صلی الله علی سیدنا محمد و آله. و بعد فانه یقول علی بن ابراهیم ابن محمد بن الشاطر الموقت بالجامع الاموي رحمه الله غرضنا ان نورد في هذه المقالة هيئة افلاك الكواكب علی الوجه الذي ابتکرناه، و هو السالم من الشكوك الموافق للارصاد الصحيحة مجردة عن البراهين [چلبی 621/2]
آغاز: برابر؛ انجام: و نقطة الشمال ان کان عرضها اکثر و الله اعلم و بتمام هذا الفصل کملت المقالة الثانية ...
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ ذیحجه 935ق؛ جلد: تیماج، 116گ، 15سطر(8 × 14/5)، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 4-1990]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ کان عرضها اکثر والله اعلم. و بتمام هذا الفصل کملت المقالة الثانية من کتاب نهاية السؤول والله الموفق... وذلك في ایام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10، جا: بیت المقدس؛ شاید نسخ اصل باشد؛ در شنبه 22 رمضان 1053 شیخ جلال الدين بن شمس الدين بن محمد الرملي نسخه را از محمد بن علی بن زریق خریده؛ خط شمس الدين محمد موقت و محمد بن احمد حنفی رومی در 976 و خط شمس الدين محمد بن محمد ناصر الدين در970 و خط ملا معروف در970؛ دنبال آن نیم صفحه از شرح ابو منصور بن زیله بر حی بن یقظان ابن سینا در مقدار زمین آمده؛ جلد: 46گ، 25 سطر(13 × 21)، اندازه: 18 × 26سم [ف: 5-736]
چند بندی از آن است با فوایدی دیگر. به عربی و فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 7ص (82-88)، 21سطر (10× 22)، اندازه: 16 × 22سم [سنا: ف: 1-32]
nihāyat-us su’ūl fī š.-i mabādi-l wuṣūl
فخر المحققين، محمد بن حسن، 682 – 771 قمری
faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284 -
وابسته به: مبادی الوصول الى علم الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
به درخواست: بهاء الدين منصور بن جعفر بن علی بن صدقة شرح مختصر توضیحی است با عناوین «قوله، اقول» بر کتاب معروف «مبادی الوصول إلى علم الاصول» علامه حلی پدر شارح. این شرح جز شرح دیگر فخرالدین است که به نام «نهاية المامول في شرح مبادی الوصول» در الذريعه (406/24) معرفی شده است.
آغاز: الحمد لله واجب الوجود و واهب وجود کل موجود الذي رتب طبقات الموجودات بقدرته و اعطی كلاً منها ما یستحقه انجام: و آن قصد انه بدیهی لیس علیه دلیل فهو غلط لانه ترجیح للممکن بلا مرجح و هو محال
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10601
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فخر الدين بن نظام الدين حسینی، تا: رمضان 840ق، جا: حله؛ مصحح، جلد: تیماج، 53گ، 21سطر، اندازه: 13/5 × 18سم [ف: 27-73]
nihāyat-us su’ūl fī š.-i minhāj-il uṣūl ilā ‘ilm-il uṣūl
اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، 704 - 772 قمری
esnavī, 'abd-or-rahīm ebn-e hasan (1305 - 1371)
وابسته به: منهاج الوصول الى علم الاصول؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر(-685ق) تاریخ تأليف: صفر 740ق تا اواخر741ق؛ محل تأليف: قاهره (مدرسه شریفیه) شرحی است مفصل و توضیحی در عناوین «قال، اقول» بر «منهاج الاصول» قاضی بیضاوی. شارح در آغاز کتاب می گوید: غرض من از شرح این کتاب آگاهی دادن به این امور است: 1.ذکر ایراداتی که بر بیضاوی شده و بی پاسخ مانده؛ 2.ذکر غلط هایی که در نقل این کتاب واقع شده؛ 3. روشن کردن مذهب شافعی به خصوصه؛ 4.ذکر فائدة القاعدة من فروع مذهبنا؛ 5. روشن کردن مواضعی که مصنف با کلام امام یا آمدی یا ابن حاجب مخالفت کرده است؛ 6. آنچه که امام و ابن حاجب از فروع اصلی ذکر کرده اند. گفته می شود «محمد» برادر شارح، شرحی را بر منهاج آغاز نموده و شارح آن را تکمیل کرده که گویا همین شرح باشد.
چاپ: قاهره، مكتبة العرب، 1345ق، در چهار جلد، به همراه حاشیه آن موسوم به سلم الوصول؛ بیروت، عالم الكتب، 4جلد، 1982م؛ قاهره، 1316 ق، در هامش کتاب التقرير و التحبير
آغاز: الحمدلله الذي مهد اصول شریعته بکتابه القديم الأزلي، و اید قواعدها بسنة نبیه العربي، و شید ارکانها بالا جماع المعصوم
من الشيطان الغوي ...
انجام: و ذکر ابن الصلاح ايضاً ما حاصله انه یتعین تقلید الئمة الاربعة دون غیرهم فرضی الله عنهم و ارضاهم و حشرنا في زمرتهم و عفا عنا و عن جمیع المسلمين انه رحیم ودود.
[کشف الظنون 1879/2، سزگین 446/1]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف-1409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالعزیز مشهور به نمراوی، تا: جمعه 28 شوال 745ق؛ به نسخه اصل مقابله و تصحیح شده؛ با دستخط محمد علی بن السيد راضی مبنی بر عاریه گرفتن نسخه از شیخ ابراهیم البلاغي؛ جلد: تیماج مشکی، 167گ، 29سطر، اندازه: 18 × 25سم [ف: 36-277]
آغاز: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: خلیل بن احمد کیشی، تا: 16 صفر 755ق؛ با علامت مقابله با نسخه ای که حواشی مؤلف بر آن بوده به این عبارت «بلغ مقابلة علی نسخة علیها خط المؤلف و لله الحمد»، محشی که در اواخر بعضی چنین آمده «سمعت هذه الفائدة من شیخنا المؤلف»؛ تملک: عبدالله الخطيب، رؤوف بن عبدالرحمن ...؛ جلد: تیماج، 234گ، اندازه: 19 × 26/5سم [ف: 1-50]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 29 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ جمادی الاول 784ق؛ واقف: ملا موسی گیلانی؛ 226گ، 27سطر، اندازه: 16 × 24سم [ف: 16-504]
آغاز: بسمله، حمدله. حمداً یوافی نعمه و یکافی مزیده، ولا حول و لا قوة الا بالله توکلت علیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی بکر بن محمد اليهوي، تا: شنبه 19 صفر 787 ق، جا: مدرسه شریفیه؛ مقابله شده؛ تملک: عبدالفتاح بیک؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 219گ، 23سطر(13 × 19/5)، اندازه: 16/5 × 25سم [ف: 11-274]
آغاز: ... ان شاء الله تعالی و اعلم أن المصنف رحمه الله أخذ كتابة من الحاصل الفاضل تاج الدين ... قال أصول الفقه معرفة دلائل الفقه اجمالاً؛ انجام: فانه یجوز أن یکون للهيئة الاجتماعية تأثير لا یکون لکل واحد من الأفراد آخر العلة فان كلاً منهما منفرداً غیر مؤثر و مجموعها مؤثر.
ج1، تا پایان کتاب الاجماع؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، و با عبارت «بلغ» مقابله شدف، محشی با نشان «ه» و ...؛ 155گ، 25سطر(13 × 19)، اندازه: 18 × 26سم [ف:192-30]
خط: نسخ، بی کا، تا: دهه نخستین ذیقعده 803ق، جا: قاهره؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 184گ، 29سطر(12 × 21)، اندازه: 17 × 26سم [ف: 6-2380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: منظراوی، علی بن عمر، تا: دوشنبه 8 رجب 859ق؛ تملک: ابراهیم بن سعد المعني ... اندلسی ... حضرمی، سید حیدر حسینی، عبدالعلی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 237گ، 29سطر، اندازه: 17/5 × 26/5سم [ف: -687]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: «اوفقه معزالدین الحسيني فمن بدله بعد ما سمعه فانما ائمه علی الذين یبدلونه ان الله سمیع علیم 1147» (دایره ای)، «سید اردبیلی» (مستطیلی)؛ یادداشت هبه نسخه به سید محمد کاظم حسینی در غره جمادی الاول 1043ق با مهر «سید محمد کاظم ... »(بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، مهر1386؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: گالینگور، 161گ، 27سطر، اندازه: 16 × 26/5سم [اهدائی رهبر: 11-527]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 209
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-201]
کا: زین العابدين جرفاد قانی، تا: 1237ق؛ 7گ (130پ-236پ)، 29سطر، اندازه: 20 × 30سم [کتابخانه های گلپایگان: في: -26]
nahāyat-os so’ūl fī manāqeb-e reyhānat-er rasūl
از کاتی، عبدالوهاب بن محمد غوث، - 1209 قمری
ezkātī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad qows(-1795)
در زندگانی و فضایل و مناقب و شهادت حضرت ابی عبدالله علیه السلام، وی آن را به دستور یکی از سلاطین هند که نامش در نسخه نیامده و تنها با جمله دعائی «لازال کاسمه منورا» به اسم او اشاره شده نوشته است. در یازده «فصل» کوتاه: فصل 1. ذکر مولد وی رضی الله عنه؛ 2. ذکر کنیت و لقب و صفت وی رضی الله عنه و غیر ذلك مما یتعلق به؛ 3. ذکر اخبار نبی صلی الله علیه و سلم از قتل وی رضی الله عنه؛ 4. فضائل و مناقب وی رضی الله عنه؛ 5. ذکر اخلاق جمیله وی رضی الله عنه؛ 6. ذکر کرامات و خوارق عادات وی رضی الله عنه؛ 7. ذکر محاسن کلام وی
رضی الله عنه؛ 8 ذکر خروج به سوی عراق و شهادت وی رضی الله عنه؛ 9. ذکر علاماتی که ظاهر شدند در وقت قتل وی رضی الله عنه؛ 10. ذکر عقوبت کسانی که شهید نمودند آن حضرت را رضی الله عنه و اعانت کردن بر آن و خوشحال شدن از آن؛ 11. ذکر اولاد وی رضی الله عنه.
آغاز: بسمله، لالی متلالی حمد و سپاس صمدی را که از جنان به ساحل زبان برآورد غواص خیال بعجز معترف و نفس ناطقه
آغاز: برابر، انجام: و در باب حلم کامل و خلق آن حضرت فضل (کذا) الخطاب حکایتی آورده که روزی امام حسین رضی الله عنه با جمعی تا اواسط فصل پنجم است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کشمیری، 8گ، 15 سطر، اندازه: 16 × 20سم [اهدائی رهبر: اخبار 2-784]
آغاز: برابر؛ انجام: و عقب از اولاد حضرت امام حسین از علی زین العابدين است و بس رضی الله عنه
تذکر: نام مؤلف در فهرست نیامده است، به استناد فهرستواره (1822/3) ذکر شد؛ خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: پنج شنبه 10ربیع الاول 1301ق؛ 25گ (37پ-61پ)، اندازه: 20 × 33/5 سم[114-14]
nihāyat-us su’ūl fī manāqib-i waṣī-yir rasūl
حسنی یمانی، محمد بن ناصر، - 908 قمری
hasanī yamānī, mohammad ebn-e nāser (- 1503)
کتابی است درباره امیر المؤمنين علی علیه السلام، مشتمل بر فضایل، مناقب و شمایل، و بعضی از کلمات منثور و منظوم و عدد اولاد، و موضع مشهد شریف آنحضرت، در یک «مقدمه» و ده «باب»: مقدمة: في الامامة؛ باب 1. في نسب اميرالمؤمنين و مولده و صفته؛ 2. في سبقه الى الاسلام؛ 3. في علمه و زهده و عبادته و حمله؛ 4. في شجاعته و جهاده ...؛ 5. في فضایل لهجمه و مناقب متعددة؛ 6. في خطبه و مواعظه و کتبه؛ 7. فیما قاله من الكلمات الحكمية و الأبيات الشعرية؛ 8. فیما اخبر به من الامور الغيبية؛ 9. في اشعار رايقة و قصاید فایقظ مدح بها علیه السلام؛ 10. في عدد اولاده و ذکر استشهاده و موضع قبره.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 841 عکسی و 875 عکسی
آغاز: الحمدلله الملك الكبير ... و سمیت هذا المجموع: نهاية السئول في مناقب وصی الرسول، و بوبته عشرة ابواب؛ انجام: و يقرأ ذاك مراراً حتی قرأ علی (علیه السلام) فاصبر ان وعد الله حق و لا یستحفنك الذين لا یوقنون، فسکت ابن الكوا وعاد علی الى قرائتة.
نسخه اصل: مكتبة الجامع الكبير - صنعاء، ش 2173( فهرست هما نجا 1829/4). ظاهراً تا پایان باب چهارم را دارد؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 167گ، 15سطر [عکسی ف: 2-317 و 353]
nahāyat-ot talab = montaxabāt-e kalām-e moktasab
وابسته به: المكتسب في زراعة الذهب؛ عراقی، محمد بن احمد (-580ق)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3280/12
آغاز: بسمله، باب العلم گفته است رئیس الحكماء هرمس مثلث که صنعت اظهار آن چیزیست که در باطن است و باطن گردانیدن آن چیزی که در ظاهر است؛ انجام و سحق کن دایم پس به کلی سیاه شد به تحقیق که صحیح مزاج است و ازدواج و الافلا
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالحسن اخوی، تا: 1281ق؛ جلد: میشن، 2گ (57پ -58پ)، 16سطر(محشی)، اندازه: 16/3 × 20/8سم [ف: 6-351]
nahāyat-ot talab fī š.-el moktaseb (t.)
وابسته به: نهاية الطلب في شرح المكتسب في زراعة الذهب؛ جلد کی، علی بن ایدمر (-762ق)
ناشناخته:
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این ترجمه ایست موجز مرشرح مکتسب را بدانکه اکسیر چیزیست؛ انجام: و تمسک بجانب او که غایت قصو است و نهایت عظمی و نحمد الله رب العالمين ترجمه ای است با اختصار از کتاب «نهاية الطلاب في شرح المكتسب» شیخ ایدمر جلد کی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 رجب 1230ق؛ تملک: محمد بن نصر الله موسوی به تاریخ صفر 1327 در کاشان با مهر: «الراجي محمد بن نصر الله الموسوي» (بیضوی)؛ مهر: «شریعت مدار» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 75گ، 21سطر، اندازه: 13/5 × 21سم [ف: 18-149]
ترجمه ای است با اختصار از کتاب «نهاية الطلب في شرح المكتسب» شیخ ایدمر جلد کی که آن شرح مزجی است بر کتاب «المكتسب في زراعة الذهب» ابوالقاسم محمد بن احمد السيماوي العراقي؛ خط: نسخ خوش، کا: رجبعلی ابن عبدالله، تا: 1277ق؛ خریداری از امرالله صفری؛ جلد: تیماج، 4گ (73پ-76پ)، سطر(8 × 14)، اندازه: 17/5 × 22سم [رایانه]
آغاز: قال صاحب المكتسب بعد اقامة الدليل علی امکان الصناعة نظر کن چگونه بیان کرده است در تفصیل کلام خود تقدیم علم را بر عمل و اراده کرده است مصنف
کتاب حاضر شرح مبسوط و مفصل «مکتسب» با عناوین «قوله، قوله» می باشد شامل چندین جمله و هر جمله شامل چندین نسخه حاضر از فصل دوم جمله اولی شروع می شود و تا آخر جمله رابعه را شامل است، فهرست قسمت موجود عبارت است از: الفصل الثاني من الجملة الاولى، الفصل الثالث من الجملة الاولي في الهيولى، الجملة الثانية في الكمية 4 فصل، الجملة الثالثه ... 2 فصل، الجملة الرابعة ... 5 فصل، فصل فیما اخفاه صاحب المكتسب؛ خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن حاج رضی خویی، تا: 1289ق؛ جلد: تیماج، 23 سطر، اندازه: 14 × 21سم [ف: -285]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 936/16 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-151]
آغاز: یا هو بسمك المبتدا یا وهاب کتاب نهاية الطلببسم الله الرحمن الرحيم بدان بدرستی که کتب قوم موضوع است بر رموزی که نمی داند مر آنرا کسی که اخذ کرده باشد آن رموز را از حکما یا اتفاق افتاده باشد؛ انجام: در ایام تملیح افراد نمی گیرد حکیم او را در ذکر از اخوات او والحمد لله اولاً واخراً ... تمام شد شرح فارسیه موسوم بنهایت الطلب الفاضل الكامل الجلد کی در یوم الخميس دهم شهر شوال المكرم 1326 ترجمه ای است از کتاب «نهاية الطلب» ایدمر بن علی جلد کی (750 یا 762ق) که آن نیز شرحی است بر «المكتسب في زراعة الذهب» ابوالقاسم محمد بن احمد سیماوی عراقی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 10 شوال 1326ق؛ جلد: مقوا، 118گ، 15سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 2-908]
آغاز: بسمله بدان به درستی که کتب قوم موضوع است به رموزی که نمی داند رمز آن را الا آن کس که اخذ کرده باشد آن رموز را از حکما ... قال صاحب المكتسب بعد اقامة الدليل علی امکان الصناعة نظر کن که / چگونه بیان کرده است رحمة الله علیه در تفصیل کلام تقدیم علم را بر عمل و اراده کرده است منصف؛ انجام: افراد نمی کرد حکیم اورا ذکر از اخوان او الحمدلله رب العالمين ونعم الوكيل نعم المولى ونعم النصير وسلم تسليماً كثيراً از اول تا آخر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1327ق؛ جلد: تیماج، 42گ، 16سطر، اندازه: 11 × 18سم [ف: 2-908]
nihāyat-uttalab fī š.-il muktasab fī zirā‘at-iddahab
جلد کی، علی بن ایدمر، - 762 قمری
jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor (- 1361)
وابسته به: المكتسب في زراعة الذهب؛ عراقی، محمد بن احمد (-580ق)
جلد کی در این دفتر کتاب «المكتسب في زراعة الذهب» محمد بن احمد عراقی را که در پنج «جمله» در نوزده« فصل» است در سه سفر (1. در سه مقاله، 2. در دو مقاله، 3. در دو مقاله، هر مقاله در چند باب) گزارش نموده است. او در آغاز از رنجی که در راه فراگرفتن هنر کیمیا برده و از این که از جان و مال دریغ نکرده و به شهرهای عراق و روم و مغرب و مصر و یمن و حجاز و شام رفته است یاد نموده است. در دیباچه درباره نگارنده المكتسب می گوید: «و لم نعلم من هو مصنفه ولا من وضعه» در آغاز دو سفر نخستین از برخی از کتاب های جلد کی یاد شده است. او در باب 2 مقاله 1 سفر 1 نیز از امکان هنر کیمیا یاد کرده و گزیده همان سخنانی که در «الدر المنتخب» درباره گفته های جالینوس و حنین اسحاق و ابن سینا و ابن حزم و ابن تیمیه و طغرائی نوشته است آورده؛ از شعرهای شذور و دیوان خالد هم در این کتاب دیده می شود و پیداست که او این را پس از گزارش بر شذور (غاية السرور) نگاشته است. (دانش پژوه) صاحب کشف الظنون می گوید اصل این کتاب به نام «المكتسب في زراعة الذهب» است که مؤلف آن نام خود را پنهان داشته است و من در پشت نسخه ای دیدم که نوشته بود مؤلف این کتاب شیخ علامه ابی القاسم محمد بن احمد سیماوی است. سرکیس در کتاب معجم المطبوعات مؤلف المكتسب را جابر بن حیان دانسته است.
آغاز: بسمله. ربی الله و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه انیب و به استعین. الحمدلله الذي تعالی عن العلل و المعلومات و تقدس عن لوازم الاجسام و المتحيزات و تنزه عن ان یحیط به العقول و الادراكات الواجب الوجود لذاته البديع الصفات ... و بعد فانه بتوفیق الباري نعم تیسر لنا حل مشکلات علوم الاوائل و ما نقل من اساطین الحكمة الافاضل في الحكمة الالهية و الصناعة الفلسفية .. وضعنا کتابنا هذا المسمى بنهاية الطلب في شرح المكتسب .. في زراعة الذهب ... و رتبنا ... علی ثلثة اسفار لکل سفر مقدمة و مقالات یفصل و خاتمة.
انجام: فالحذر الحذر من مثل هولاء وانظارهم واعتبر ... فهو الغاية الوصول والنهاية العظمى فافهم ما اشرناه اليك واشکر الله
تعالی علی تفهم فکن من الفائزين
[الذريعة 401/24 ؛ کشف الظنون 1811/2 ؛ ريحانة الادب: 417/1؛ زر کلی 5/5، که نام او را علی بن محمد بن ایدمر آورده است؛ مشار عربی 898: المكتسب نهاية الطلب [چنین]، که از جابر بن حیان دانسته، با ترجمه فارسی آن، چاپ بمبئی در 1307ق]
شروح و حواشی:
1- اکسیر؛ میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ (-1050ق)
2- نهاية الطلب في شرح المكتسب (ترجمه) (6 عنوان)
3- نهاية الطلب في شرح المكتسب (منتخب) (2 عنوان)
در فهرست ناشناس؛ بی کا، تا: 867ق؛ در سال 991 مقابله شده؛ 220گ [نشریه: 7-523]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 12 رمضان 897ق، جا: شیراز؛ دوبار مقابله و تصحیح شده [میراث شهاب: س10ش 1-2-29]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 898ق؛ خریداری از آقا محمد ارباب در1313؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 19سطر (9 × 19)، اندازه: 16 × 27سم [ف: 16-706]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 253گ، 21سطر، اندازه: 10 × 18/5 سم [ف: 1-575]
الباب الأول من المقالة الأولى من السفر الثاني من کتاب نهاية الطلب في شرح المكتسب في زراعة الذهب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 57گ (54ر -110پ)، ابعاد متن 7 × 12، اندازه: 12 × 20سم [سنا: ف: 1-317]
کا: سید ابراهیم مشعشعی، تا: 905ق [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز: برابر؛ انجام: ما اوصلناك في کتابنا هذا و لتکن من امرك علی بصيرة و السلام و الله تعالی نسال الهداية و التوفيق و حسن الخاتمه والمآب ولیکن اخر السفر الثاني من هذا الكتاب ... حسبا الله و نعم الوكيل.
تا آخر سفر ثانیاست و سفر ثالث را فاقد است؛ خط: نسخ، کا: عبدی بن حاجی علی، تا: 956ق، جا: ادرنه قصبه یانیولی؛ جلد: تیماج، 119گ، 29سطر (10/5 × 15/5)، اندازه: 15/5 × 20/5سم [ف: 10-510]
آغاز: بسمله، قال الحمد لله العليم باسرار مخلوقاته الدليل علی نفسه ببراهین آثار؛ انجام: برابر
سفر سوم؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 958ق؛ در صفحه 50 این نسخه قبل از کتاب نهایه الطب في شرح المكتسب از کتاب الدرر المختوم بالصور تالیف ابوالقاسم احمد بن محمد معروف به عراقی (نویسنده المكتسب في زراعة الذهب) در حدود یک صفحه در سه مجلس در بیان سه صورت آمده، یکی صورت شمس که آنرانه اشعه است و دیگر (صورت ثانی) صورت ترازوئی در دو کفه با خصوصیاتی، سوم (صورت ثالث) صورة حکیمی جالس بر کرسی ای، از آنجا که این قسمت از نسخه نهایه الطلب آمده می رساند که تشخیص جلد کی در تعیین نام مؤلف المكتسب بی تائید نیست؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 88ص (53 -140)، 29سطر (10 × 15/5)، اندازه: 14 × 20سم [ف: 10-516]
آغاز: بسمله و من مسائلها ای سوسانیه ... و قد ذکر لنا تشبیه الحكماء جحرهم بالبيضة؛ انجام: و قد آن ان یختم السفر الاول من الكتاب ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: ترمه، 113گ (27- 139)، ابعاد متن: 7 × 14، اندازه: 13 × 19سم [ف: 3-867]
آغاز: برابر؛ انجام: و من الحقيقة، انه لا وزن له في الجسد الملقي علیه، باعتبار الوزن بعد الالقاء و باعتبار آخر، انه یزید من المقدار الكمي زيادة معلومة لابد منها و لا یمکن شرحها، و السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ 15گ (29پ -43پ)، 23سطر، اندازه: 10 × 16/5سم [ف: 37-99]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-416]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد عادی بن مراد ابی المظفر ابن میرزا بیک ابی اسحاق ابی ملک محمد ابن عطاء الله ابن یوسف شاه الششائي اردستانی، تا: ذیقعده 1035ق؛ جلد: میشن سیاه، 148گ، 27 سطر، اندازه: 19/6 × 29سم [ف: 1-575]
آغاز: برابر؛ انجام: علی نعمة تکن من الفايزين ... شعبان المعظم 1064 تم
خط: نسخ، کا: محمد علی همدانی، تا: 1064 ق [الفبائي: -592]
تا پایان مجلد سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله، تا: 1ربیع الاول 1073ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: میشن، 189گ، 33سطر ، اندازه: 19/1 × 27/7سم [ف: 1-575]
آغاز: بسمله. الحمدلله العليم باسرار مخلوقاته الدال علی نفسه ببراهین آثار؛ انجام: رجعت ربیغار جراحا و الله اعلم (کذا)
کا: محمد صالح اصفهانی، تا: 1078ق [الفبائي: -593]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 16 صفر 1093ق؛ مقابله شده شب جمعه ربیع الثاني 1212 در روستای محمد آباد یزد در سفر نخستین، با بلاغ، محشی از ابی المعالي محمد رضا عفی عنه، س، احمد؛ مهر: اسدالله ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 300 گ، 26سطر (8 × 15)، اندازه: 14 × 21سم [ف: 16-402]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاخرة انه علی ما یشاء قدیر بالصلوة علی محمد صلی الله ... ذی القعده سنه 1096
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1097 ق [الفبائي: -593]
بندی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 1گ (36پ) [ف: 6-253]
بخشی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 10گ (40ر-49پ) [ف: 6-253]
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 154 گ، 18سطر، اندازه: 14/7 × 20/8سم [ف: 1-575]
آغاز: برابر؛ انجام: فانه ینقص نصفین فان العارض ینقص تم ذلك و الحمدلله وحده.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 419گ، 19 سطر (10 × 19)، اندازه: [ف: 1-330]
مطالبی به نقل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1104ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 4گ (3پ -6ر)، اندازه: 15 × 21/5سم [ف: 20-260]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلواته علی سیدنا محمد و آله و علی جمیع الأنبياء و المرسلين و الملائكة و الصالحين الى یوم الدين یا ألراحم الراحمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1160ق؛ تملک: علی أصغر حسینی؛ یادداشتی با تاریخ 17 جمادی الاول 1160؛ جلد: چرم، 122گ، 19سطر، اندازه: 14/5 × 21سم [مؤيد: 1-53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: نجف اشرف؛ محشی با علامت «شاه» و «ش» که همان حواشی یاد شده شاه نعمة الله ولی است؛ تملک: ملا عبدالله فرزند آخوند ملا حسن چال گیاهی مورخ 1261ق؛ شیخ حسینعلی طهرانی مورخ 1286ق؛ جلد: تیماج، 233گ (با احتساب برگ های اضافی)، 23سطر، قطع: وزیری [ف: 24/2-141]
آغاز: الباب الثاني من المقالة الثانية من السفر الثالث من کتاب النهاية الطلب في شرح المكتسب، یشتمل علی نبذ من کلام الحكماء و فك الرموز و مفاتیح الكنوز، و هو آخر ابواب هذا الكتاب النبوة الاولى؛ انجام: مجال لانه من المعلوم ان حجر القوم ... (ناتمام) چهار نبذه از مقاله دوم سفر سوم است؛ خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 22گ (15ر-36پ)، 14سطر، اندازه: 11 × 17/2سم [ف: 6-329]
آغاز: الباب الثاني من المقالة الأولى من السفر الثالث السمي بسفر الكنوز من جملة الكتاب المسمى بنهاية الطلب؛ انجام: و لوعاش الف الف سنة وعال الف الف سنة ثم قلنا و ذلك اذا احسن اخذ الخيرة.
باب دوم از مقاله نسخت از سفر سوم (سفر کنوز) است؛ خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی (کاظمی)، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، 3گ (43-45)، 75سطر، اندازه: 9 × 17سم [ف: 32-69]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-280/2]
آغاز: صارت عنده معلولة محدودة موصوفة ... المقالة الأولى في السفر الاول تشتمل علی خمسة أبواب سه سفر از کتاب؛ خط: نسخ، کا: لطفعلی بن محمد صالح، تا: 1207ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ در پایان نسخه دو صفحه به خط سید عبدالله بن سید محمد باقر دزفولی متخلص به داعی (صاحب دیوان) و پدرزن سید صدرالدین کاشف دزفولی آمده؛ 445گ، 17سطر، اندازه: 19 × 30سم [ف: 36-125]
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله العليم باسرار مخلوقاته الدال علی نفسه ببراهین آثار آیاته و انه هو الله لااله الا هو الواجب الوجود لذاته الذي علم الانسان مالم یعلم في کل احوال حرکاته و سکناته؛ انجام: برابر
سفر2و3؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن میر عبدالفتاح موسوی، تا: 6 محرم 1218ق؛ محشی؛ نیمی از آنرا محمد مهدی نوشته و نیم دیگر را محمد بن میر عبدالفتاح موسوی در 6 محرم همین سال برای او نوشته و همان محمد مهدی آنرا در صفر 1219 مقابله نموده؛ جلد: تیماج، 195گ، 19سطر (8/5 × 16)، اندازه: 16 × 21سم [ف: 6-2385]
آغاز: سفر 2: بسمله. ربی الله و ما توفیقی الا بالله ... الحمدلله الذي اظهر الآيات الباهرات، دالة علی انه واجب الوجود لذاته ... و بعد. اقول و بالله التوفيق و الهداية ... الباب الأول من المقالة الاولى من السفر الثاني من کتاب نهاية الطلب في شرح المكتسب في زراعة الذهب. فیه شرح الفصل الاول من الجملة الرابعة في الاستشهاد
علی وحدة الماهية المتقومة منها صورة الاكسير؛ انجام: برابر
سفر دوم و سوم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: رمضان 1219ق؛ محشی؛ 234 گ، 18سطر (8/5 × 14)، اندازه: 15 × 21سم [ف:1-265]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 4 صفر 1220ق؛ 223گ (15پ-227پ)، 20سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 24-313]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 29 رمضان 1222ق؛ 207گ، 25سطر، اندازه: 18 × 30سم [ف: -37]
آغاز: بسمله بدان بدرستی که کتب قوم موضوع است؛ انجام: و در می آید غلیظ و الله اعلم بالصواب. تمت ... سلخ شهر الاول من شهور سنه 1231
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق [الفبائي: -593]
آغاز: من شرح المكتسب في مستعملات الطلق في اصطلاح القوم قال و نقول ان الطلق یطلق في عرف القوم علی خمسة اشیاء احدها الجوهر اليابس الذي قد خرجت الرطوبة عند بالتقطیر؛ انجام: کما قال ارس ايضاً في المثل الذي حکاه صاحب المكتسب عن ارس و قال شارح المكتسب ان سطانس هو الاكليل و هو النوشادر الجنسي و هو ملح الجبل و هو المنتقط من الزبل تمت بعون الله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 6ص (122 -127)، 16سطر [ف: 36-81]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته ریز نویس، بی کا، تا: غره شوال 1244ق؛ 218ص (2-219)، 29سطر[عکسی ف: 1-396]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی جمیع الانبياء و المرسلين و الملائكة و الصالحين تم السفر الاول من کتاب ...
مشتمل بر سفر اول؛ خط: نسخ، کا: محمد موسوی مازندرانی ابن میر مصطفی، تا: شوال 1254ق؛ جلد: تیماج، 85گ، 25سطر (11 × 20)، اندازه: 19/5 × 29/5سم [ف: 2-335]
آغاز: برابر؛ ؛ انجام: حسن الخاتمة و المآب و لیکن هذا آخر«السفر الثاني» من هذا الكتاب و الحمدلله رب العالمين و السلام علی سید المرسلين و امام المتقين و آله و صحبه اجمعین و حسبنا الله و نعم الوكيل
نسخه «سفر اول» و «سفر ثانی» را داراست؛ خط: نستعلیق، کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: ذیقعده 1262ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 123گ (1پ - 133ر)، 23سطر (10/5 × 22/5)، اندازه: 19/5 × 32سم [ف: 14-158]
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1263ق [الفبائي: -593]
آغاز: برابر؛ انجام: من الله نسال الهداية و التوفيق و حسن الخاتمة ... حسبنا الله و نعم الوكيل
خط: نسخ، کا: جواد تهرانی، تا: 1263ق [الفبائي: -593]
آغاز: الباب الثالث من مقالة الثانية من السفر الأول من نهاية الطلب في کتاب المكتسب، قال الشيخ اعلم رحمك الله ان هذه الكيفية المقدم ذکر ماهی الاساس و القاعدة التي؛ انجام: و اقول ان الروح هو الماء المحيى قال الله تعالی و جعلنا من الماء کل شی حی، فاعلم ذلك و لاتغیر بغیره.
از باب سوم از مقاله دوم از سفر اول است، در آن جابر به عنوان استاد یاد می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 8گ (15ر-22ر)، 24سطر، اندازه: 16 × 27سم [ف: 9-417]
آغاز: سفر 3: بسمله. الحمدلله العليم باسرار مخلوقاته، الدال علی نفسه ببراهین آثار آیاته ... اما بعد، فالمقدمة لهذا الكتاب. ان نقول انا لما اکملنا ما أراد الله اکماله من السفرين المتقدمين من جملة هذا الكتاب و حذونا علی حذو صاحب المكتسب و بینا اغراضه؛
انجام: برابر
تنها سفر سوم؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1266ق؛ محشی؛ 91گ (1پ-91پ) [ف: 1-265]
آغاز: برابر؛ انجام: علی تفهمه تکن من الفائزين ... و احد المنان.
خط: نسخ، کا: سید محمد هندی، تا: 1270ق [الفبائي: -593]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحذر الحذر من مثل هؤلاء و انظارهم و اعتبر فاتق الله في کل حال علی هتك الأسرار.
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1273ق؛ جلد: تیماج، 196گ (3پ-198پ)، 26سطر [ف: 36-54]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله هو المسؤل ان یوفقنا لما یرضیه في الدنيا و الاخرة انه علی ما یشاء قدیر و قد آن لنا ان نختم السفر الاول من الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی عباد الله الصالحين اللهم احشرنا في زمرتهم و ارحمنا معهم برحمتك یا ارحم الراحمين
خط: نستعلیق، کا: خلیل، تا: 1281ق [الفبائي: -593]
بخشی از این کتاب است با این عنوان: «باب ثالث من المقالة الثانية من السفر الثاني من نهاية الطلب في شرح الفصل الثاني من جملة
الرابعة من کتاب المكتسب في زراعة الذهب في الاستشهاد علی القسم الثاني من العمل الثاني»؛ خط: نستعلیق، کا: رضاقلی مافی، تا: رجب 1302ق، جا: کرمانشاه؛ جلد: تیماج، 8ص (179-186)، 17سطر [ف: 36-84]
آغاز: ... قال في النكته التاسعة ان الحكماء من المتقدمين و المتأخرين في هذه الصناعة؛ انجام: لتکن من الفائزين، و الحمدلله رب العالمين و صلواته و سلامه علی جمیع الانبياء و الملائكة و الاوصياء البررة و المتقين. تم الكتاب ... علی ید .. مهدی الموسوي
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ذیقعده 1306ق؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: میشن، 92گ (15ر106پ)، 24 سطر ، 11/4×18/4سم [ف: 6-343]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 99گ (1پ-99ر)، اندازه: 12×17سم [ف: 19-317]
قطعه ای از کتاب است بدون اول و آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 39، 25سطر ، اندازه: 14/5×21/5سم [ف:15-278]
آغاز: بسمله ربی الله دما توحیقی؛ انجام: برابر
هر سه سفر اول؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 290ص (1-290)، 20سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 10-561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ذیقعده؛ جلد: تیماج، 201گ، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 5-2247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه اصل دارای نواقص بسیاری بود که یحیی الحسيني به تاریخ غره صفر 1266 آنها را تکمیل نموده؛ 254گ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2-372]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الشيخ فاما نقض الفساد فکالنحاس الذي یصیر بخارا .. و ذلك هی الغصن النباتي بل المعدني انشاء الله تعالی. الشرح: اعلم أن صاحب المكتسب رحمه الله قد افصح في کتابه عن جزء من التدبير ... و هذا ما لم یسمح به احد في مثل هذا الموطن و انما ذکروه و او ماؤا اليه في اماکن لایعتد بها و سننذکر
سفر نخستین (از باب 4 مقاله 2 سفر او پاره ای از همین باب و همه دو باب مقاله سوم همین سفر در آن نیست)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: مقوا، 156گ، 20سطر (12/5×19/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 6-2381]
آغاز: فلما تبین لهم ذلك یعنی فصل النار بمفردها في هذه الصورة الجاتهم الضرورة
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (122ر-124ر)، 11سطر ، اندازه: 11×18سم [ف: 2-179]
آغاز: بسمله. قال الجلد کی في السفر الثالث؛ انجام: و دقق في العمل لکی تظفر انشاء الله تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -593]
کتاب در سه سفر است؛ بی کا، بی تا [ف: -271]
آغاز: برابر؛ انجام: و لقد أفصح الأمام جابر بن حیان قدس الله روحه عن جمیع هذه العلوم في کتابه من ایراد المطلوب فلیرجع اليه. و الله اعلم بحقایق الاشياء .
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ محشی؛ مهر: «عبده محمد امین الحسيني» (بیضی)، «ابن فضل الله محمد مؤمن الحسيني» (چهار گوش)؛ تملک: محمد حسن ابن خواجه سلطان محمد مهدی؛ جلد: چرمی مذهب، 167ص، 18 سطر (7×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 47/1-85]
بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
nihāyat-uttalab fī š.-il muktasab (mn.)
وابسته به: نهاية الطلب في شرح المكتسب في زراعة الذهب؛ جلد کی، علی بن ایدمر (-762ق)
[ريحانة الادب: 417/1؛ کشف الظنون: 1811/2]
غیر همانند:
آغاز: قال الشيخ و اما فعل النار مع النحاسين فلا یخلو اما ان تکون خفيفة او شديدة و لا یخلوا اما ان تکون طويلة الزمان؛ انجام: و ما شابه الارض فهو النوشادر الجنسي و الارض المبيضة و الارض الجديدة و جسم الاكسير.
گزیده ای است از کتاب نهاية الطلب (بخش فلزات) و انتخاب کننده آن مشخص نگردید؛ خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوائل قرن 13، 3گ (75-77)، 67سطر ، اندازه: 8/5×18سم [ف: 32-90]
منتخب آن؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 26 محرم 1276ق، جا: کرمانشاه؛ 2گ (108ر-109ر)، 20سطر ، اندازه: 14×22سم [ف: 523-1]
nihāyat-uṭṭalab fī mā katamah-ū ṣāḥib-ul muktasab
وابسته به: المكتسب في زراعة الذهب؛ عراقی، محمد بن احمد (-580)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3103/4
آغاز: و ان تقدم بعد هذه المقدمه ذکر تقسیم هذا السفر علی مقالتین کل مقالة تشتمل علی بابین؛ انجام: و ارکب الجوزاء فهی عنان (تم باب الاول)
خط: نسخ، کا: خانگلدی، احمد، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج مقوایی، 6گ (42پ-47ر)، 24 سطر (9/5×16)، اندازه: 16×21/5سم [2056-11]
nihāyat-ul ‘uqūl fī dirāyat-il uṣūl
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
این کتاب از مؤلفات مفصل در رشته علم کلام است. دارای 20 «اصل» و هر اصلی مشتمل بر فصول و مسائل. عناوین به اختصار: في النظر؛ في حدوث الاجسام؛ في اثبات العلم بالصانع؛ في بیان کونه تعالی قادرا؛ في کونه تعالی عالماء في الصفات؛ في کونهتعالی مريداً؛ في کونه تعالی متکلما؛ في باقی الصفات؛ في الرؤيه؛ في ما یستحیل علی الله تعالی؛ في افعال الله تعالی؛ في اسمائه تعالی و تقدس؛ في اقامه الدلالة علی انه لا اله الا الله؛ في النبوات و ما یتعلق بها في المعاد؛ في الثواب و العقاب؛ في الاسماء و الاحكام؛ (ایمان و کفر) في الامامة.
آغاز: اما بعد حمد الله تعالی علی تسابق آلائه و تلاحق نعمائه و الصلاه علی محمد سید رسله و انبیائه
چاپ: اسكندرية، محقق: علی سامی النشار، منشأة المعارف، 1973م.
[بروکلمان 507/1 و ذیل 16/1و 922]
آغاز: الحقائق المركبة ایضا علی وجهین اما ان یذکر جملة اجزآ (کذا) الحقيقيه او بعضها؛ انجام: إلى المقصود ولیکن هذا آخرکلامنا في الامامة و به یتم الكتاب و الحمدلله حق حمده و الصلوة علی سیدنا محمد و آله و صحبه.
خط: نسخ، کا: فقیه شافعی رویانی، ابوبکر عبدالله بن احمد، تا: 13 جمادی الثاني 622ق، جا: بغداد؛ افتادگی: آغاز (چند صفحه از اول نسخه افتاده)؛ واقف: فاضلخان؛ جلد: میشن، 331گ، 25سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 11-417]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2129-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-395]
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 رجب 731ق؛ ص 1 دیباچه افتاده، مصحح؛ جلد: مقوایی، 217 گ، 24 سطر (13×18)، اندازه: 19×25سم [سنا: ف: 2-264]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم انفعنا لما علمتنا و علمنا ما تنفعنا به بحق المصطفى من عبادك و صلی الله علیه ...
از آغاز کتاب تا اصل یازدهم در رؤيت باریتعالی؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عثمان سراجی، تا: 12 ذیقعده 818ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: مصطفی کاتبی؛ مهر: «عبده ابوطالب الرضوي» (مربع)؛ 149گ، 30سطر ، اندازه: 20×32سم [ف: 12-183]
آغاز: برابر؛ انجام: و افضائه الى المقصود ولیکن هذا آخر کلامنا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 361گ، 27 سطر، اندازه: 16/2×27/1سم [ف: 1-575]
آغاز: بسمله. قال مولانا الامام العالم افضل الاوائل و الاواخر استاد الوري فخرالدین حجة الاسلام؛ انجام: عن صحة ذلك الطريق و اقصائه الى المقصود ولیکن هذا آخر کلامنا في الامامة الحمد و المند.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1055ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد نجف آبادی اصفهانی، تا: پنج شنبه 27 ربیع الاول 1241ق؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ 176گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [اوراق عتیق: 1-164]
nahāyat-ol ‘oqūl va nahāyat-ol osūl = mahmūd-or raml = raml = eršād-or raml = tohfat-or raml = nāser-or raml = lobāb-or raml
شیرازی، احمد بن حیدر، قرن 7 قمری
šīrāzī, ahmad ebn-e heydar (- 13c)
به اشاره: حسین بن علی علوی
رساله متوسطی است در رمل مشتمل بر دو مقاله: مقاله 1. علمی مشتمل بر دوازده فصل؛ مقاله 2. عملی شامل بیست و دو باب. به اشاره سید حسین بن علی بن حسین علی و به طریقه امام عبدالله محمد بن علی زناتی نوشته شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي لم یزل ولا یزال ولا تفیر عن الحال الى حال ابدع المبدعات ... اما بعد چنین گوید ... که باشاره سید السادات فخر آل طه ویس حسین بن علی العلوى
[الذريعة 158/20]
آغاز: ... و کسی که قابل نباشد پوشیده دارند و این مختصر بر دو مقاله نهاده شد، علمی و عملی و از خدای عزوجل توفیق می خواهم ... مقاله اول، در بیان فهرست ابواب علمی؛ انجام: و نقطه راندن و انتهای نقطه که بکجا می رسد و دوایر تا احکام موافق آید و مطابق واقع شود ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11 و اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 38گ (49ر -86ر)، 13 سطر ، اندازه: 7/5×14سم [ف: 37-53]
آغاز: برابر؛ انجام: احکام مفردات ملاحظه تکرار اشکال باید کرد و نقطه را ندان وانتهای آن نقطه بکجا می رسد و دوائر تا احکام موافق آید و مطابق تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 25گ، 15سطر ، اندازه: 14×21سم [ف: 8-4828]
آغاز: برابر؛ انجام: و بیمار صحت باید اما بتوقف و از دس باز آید در هفتم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی تیماج، 501گ، 12 سطر ، اندازه: 13×19/5سم [ف: 41-120]
آغاز: برابر؛ انجام: در چهارم ده روز عدد دارد طریق ... در پنجم...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 22ص (37-58)، 14سطر ، اندازه: 13/5×19/8سم [ف: 45-271]
آغاز: برابر؛ انجام: و از همه اوقات وقت طلوع صبح صادق نیکوتر ست چرا که هنگام نزول رحمت و آثار غیب است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ محشی؛ 45گ (2-46)، 17سطر ، اندازه: 9×15سم [ف: 32-344]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: با چند قلم، تا: قرن 13، 15گ، اندازه: 17×25/5سم [ف: 47/2-65]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 19گ (19پ -37)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 3-98]
آغاز: برابر؛ انجام: در 13 بربر آمدن امید از جانب مطلوب. در14 بر خوشحالی مایل به خیر بودن والله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1217ق؛ جلد: تیماج، 22گ، 15سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 8-4827]
آغاز: قسم دوم از کتاب نهاية العقول باب اول در بیان طریق احکام بربر بدانکه اهل بربر اعتمادی بر غلبه اشکالست چنانکه در قبض آوردن چیزی؛ انجام: 15 حرکت به مراد بر آید و بکام دل برسد 16 بر نیکویی عاقبت کار و رستن از غم و اندوه و سلامتی و جمعیت بردن و عواقب امور بخیر گذرد و الله اعلم.
قسم دوم و دارای چند باب است بدین ترتیب: ابتدا بیست و دو باب آورده شامل این مطالب: در طریق احکام بربر، اهل مصر، اهل مغرب، بیان انقلاب حکم مطلق کردن، سیر رمل و کیفیت آن، در بیان ضمایر، در بیان خبایا، بیرون آنردن دفینه، غالب و مغلوب، کار و عمل کردن، در حکم بیماران، در بیان محبوس، احوال حامله و فرزند، قرض دادن و ستدن از حکم زناتی، بیان غایب از حکم زناتی، صفات اشخاص از شکل و اندام، یافت و نایافت، بیان طول و بیان عرض، بعد از آن فصلی می آید در دانستن شانزده خانه رمل و پس از آن شانزده باب در احکام خانه های رمل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: مقوا، 9گ (54ر -62پ) [ف: 36-78]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید محمد بن مرحمت پناه میرزا محمد تقی طبیب شیرازی، تا: چهارشنبه 27 جمادی الثاني 1259ق، برای حاج میرزا بابای طبیب باشی؛ 24گ، اندازه: 14×19سم [ف: 3-6]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 جمادی الثاني 1260ق؛ 26گ (1-26)، اندازه: 8/5×15سم [ف: 3-7]
آغاز: برابر؛ انجام: شانزدهم که البته سفر کند و عافیت عمر و همه کارها به خیر و خوبی باشد و مراد بر آید انشاء الله تعالی. تمت ...
نسخه اصل: گنج بخش، ش 243 (گنج 1349٫4)؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد زمان، تا: 17 رمضان 1271ق؛ 38گ (39-2) [عکسی ف: 2-290]
آغاز: برابر؛ انجام: در کلی احوال و سفر با نفع باشد. شانزدهم نمی آید. تمت الكتاب.
خط: نسخ خوش، کا: کاظم بن عباسعلی خوانساری، تا: دوشنبه 21 شعبان 1282ق؛ مهر: «عبده محمد کاظم» (بیضی)؛ 32گ (124پ-155پ) [ف: 2-43]
آغاز: برابر؛ انجام: انتهای آن نقطه یکی می رسد و در این دایره اشکال اکثر موافق واقع شود. و الله اعلم بالصواب. تمام شد مفردات احکام. انشاء الله بعضی از بیانات متفرقه مرقوم خواهد
شد.
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالعلی بن محمد کریم، تا: 1298ق [عکسی ف: 1-65]
آغاز: برابر؛ انجام چنین گوید شیخ عبدالله زمانی: اگر خواهی که ضمیر بیرون آوری بشمار و نقطهای فرد از او تاد تا 15 بنگر تا چند حاصل می شود و آن عدد ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 14؛ جلد: مقوا، 6گ (136پ -141ر)، 18 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 37-9]
آغاز: برابر؛ انجام: و آب 14 و خاک 16 چنانکه جمله پنجاه باشد از این قرار است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 62گ (1پ-62پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 22-72]
آغاز: برابر؛ انجام: در پنجم دلیل است بر قوه حال فرزندان و دوستی از جانب معشوق ...
در رایانه با عنوان «کشف الرموز» ثبت شده است که با توجه به آغاز نسخه نام کتاب تغییر یافت؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 34گ، 11سطر ، اندازه: 16/6×21/3سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و نقطه خاک به آب اگر باشد بگو با آواز گریان گشته ...
ناتمام؛ خط: نسخ، کا: جلال کرمانشاهی، تا: صفر1308ق، جلد: تیماج، 26گ (57ر -82ر)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 24-145]
نسخه اصل: ش 243؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-205]
آغاز: برابر؛ انجام: کوچک باشد حیوان گریخته هر رمالی که این فصل نداند رمالی نداند. این فصل را به احتیاط نظر کند
در فهرست الفبائي با عنوان «کشف الرموز» آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 6گ، 24 سطر ، اندازه: 14/3×20/5سم [الفبائي: -463]
آغاز: برابر؛ انجام: شعبان - رمضان - شوال - ذیقعده
در رایانه با عنوان «خلاصه الكشف» آمده است که با توجه به آغاز نسخه نام کتاب تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 101گ، 14 سطر [رایانه]
an-nihāya fī tafsīr-il xamsa-mi’at-il āya
ابن متوج، احمد بن عبدالله، - 820 قمری
ebn-o motavvaj, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1418)
تفسیر آیات الاحكام قرآن کریم است از سوره بقره تا سوره ماعون (کافرون).
[الذريعه 402/24]
قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 1056-عکسی
آغاز: سوره البقرة بسمله، ان الذين کفرو سواء علیهم انذرتهم الايه دلت اشارة مع قوله تعالی لتنذر قوما ما انذر آباوهم علی وجوب الدعاء؛ انجام: و ان کان فقل ذلك ... و مکارم الاخلاق و الافعال و تار که ینسب الى عکس ذلك لم یذکر في نسخة المصنف انه قد تم الكتاب.
تصویر از نسخه دار الكتب الظاهرية دمشق، توسط آقای حاج محمد کلاهی به کتابخانه اهدا شده؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: جمعه 23 ذیقعده 1075ق؛ مصحح، دارای علامات بلاغ، محشی، بعضی از لغات مشکل بین سطور ترجمه شده؛ در برگ اول نسخه کتاب به نام «شرح الخمس المائة الآية» معرفی شده؛ جلد: گالینگور، 192 گ، 18 سطر ، اندازه: 18×23سم [ف: 2-304]
النهاية في توضیح مشکلات الهداية - حاشیه شرح هدایه الحكمه
an-nihāya fī š.-il hidāya
صغناقی، حسین بن علی، - 711 قمری
saqnāqī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 1312)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14257
آغاز: ... ما ذکرنا و الحبس بقضاء الدين لإختياره هذا ... عن قولهما إن البيع یستحق علیه؛ انجام: بوصی آخر معهما للمیت وإفرادهما حجة علیهما فبا یملکان من التصرف ...
بخش دوم؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم عنابی، 408گ، 21سطر (15/5×20)، اندازه: 23/5×30/5سم [ف: 36-85]
an-nihaya fis.-il hidaya
بدر العيني، محمود بن احمد، 762 - 855 قمری
badr-ol-‘eynī, mahmūd ebn-e ahmad (1361 - 1452)
وابسته به: الهداية في شرح البداية = هداية الفروع = شرح بداية المبتدي؛ مرغینانی، علی بن ابی بکر (593-530ق)
تاریخ تأليف: دهه دوم محرم 850ق
شرح مزجی بزرگی است در چند جلد با اشارات «م-ش» (متن -
شرح) بر کتاب «الهدايه» برهان الدين مرغینانی در فقه حنفی. در صفر 817ق در این شرح شروع شده و در دهه دوم محرم 850ق پایان یافته است.
آغاز: بسمله. (جای متن سفید است) ای هذا کتاب في بیان احکام القسمة فیکون ارتفاع الكتاب؛ انجام: و کان ذلك جمیع مدة الشهر ستة و عشرین سنة و سبعة اشهر و سبعة یوما و الحمدالله رب العالمين و ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 31گ، 27 سطر ، اندازه: 14/5×23/5سم [اهدائی رهبر: 3-107]
کتاب البيع تا وصیت؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: کتاب النكاح ای هذا کتاب في بیان احکام النكاح و قال الكاكي النكاح لغة الجمع و الضم؛ انجام: كأنه نص علی اضافة التوكيل الى تلك الحالة و الوكالات مما تقبل التعليق و الاضافة الى زمان في المستقبل.
جلد پنجم کتاب و مشتمل بر کتاب نکاح است؛ خط: نسخ، بیکا، بی تا؛ نسخه قدیم؛ مصحح؛ مهر: «عبده المذنب محمد» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 282گ، 37سطر ، اندازه: 21×31سم [ف: 7-45]
an-nihāya fī š.-il hidāya
تونی خراسانی، محمد علی بن محمد رضا، ق12 قمری
tūnī xorāsānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rezā(- 18c)
شرحی است متوسط بر کتاب الهداية في النحو. نام دیگر آن «مفید الطلاب في معرفة الاعراب» است.
اصفهان؛ مهدوی، مصلح الدين؛ شماره نسخه: 100
آغاز: حمدا لمن رفع درجات من انخفض لجلاله و فتح ابواب البركات لمن انتصب بشکر نواله و کسر جبروت من تکبر بازاء کماله و ضم بطاعته اطاعة رسوله و آله؛ انجام: هذا آخر ما اردناه في شرح الكتاب واختصرت علی معظم قواعد الاعراب
خط: نسخ زیبا، کا: رجبعلی بن عبدالله، تا: پنج شنبه 19 محرم 1239ق؛ 255گ، 17سطر ، اندازه: 14/5×20سم [ف: -101]
an-nihāya fī ġarīb-il ḥadīṯ wa-l aṯar
ابن اثیر، مبارک بن محمد، 544 - 606 قمری
ebn-e asīr, mobārak ebn-e mohammad (1150 - 1210)
تاریخ تأليف: 604ق
فرهنگی است شامل الفاظ غریبه و لغات مشکله احادیث و آثار حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) و بزرگان اسلام و یا خطباء معروف است. مؤلف آن را از دو کتاب «غریب الحديث» هروی و «غریب الحديث» ابوموسی اصفهانی جمع آوری کرده است و به ترتیب حروف آغاز کلمات نگاشته است. در مقدمه آن بسیاری از آنان که تا زمان و عصر وی غریب قرآن و احادیث را جمع آوری و تفسیر کرده اند نامبرده شده و مختصری از خصوصیات و طرز هریک بیان گردیده و در آخر می گوید: غریب القرآن والحدیث ابی عبید احمد بن محمد بن محمد هروی صاحب امام ابی منصور از هری لغوی را وتتمهای که ابو موسی محمد بن ابی بکر بن عیسی اصفهانی بر آن نوشته جامع تر از همه آن کتب دیدم ولی باز در این دو همه لغات غریبه کتب صحاح بخاری ومسلم وغیره را نیافتم، از این رو بر آن شدم کتابی جامع آن دو کتاب ولغات دیگر تأليف کنم و آنها را به ترتیب حروف تهجی مرتب ساختم ونشانه لغاتی که از هروی نقل شده «ها» و آنهایی که از لغت ابوموسی آورده شده «سینا» و آنهایی را که خود یافته ام بدون علامت آوردم وغریب لغات قرآن را که در آن دو کتاب بود در اینجا نیاوردم و این مؤلفه را مخصوص غریب الحديث قرار دادم آن را «النهايه في غر
ب الحديث والاثر» نامیده ام.
آغاز: أحمد الله علی نعمه بجیمع محامده و أثنى علیه بآلائه في باید الأمر و عائده ... أما بعد فلا خلاف بین أولي الألباب و العقول
چاپ: مشار عربی، ص 973؛ مکرر در مصر و ایران چاپ شده؛ ایران، سنگی، بی ناشر، 1269ق.، رحلی
[کشف الظنون 1989/2؛ ريحانة الأدب 374/7؛ معجم المطبوعات 35؛ اوقاف بغداد 50 و 248 بروکلمان 357/1؛ الاوقاف العامة موصل 156/2 و 34/4]
شروح و حواشی:
1- قاموس النجر و نبراس الفجر في اختصار نهاية ابن الأثير؛ لووی، ابراهیم بن علی (-8)
2- الدر النثير في تلخیص نهاية ابن الأثير؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
3- التذييل و التذنيب علی نهاية الغريب؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
4- النهاية في غریب الحديث (منتخب)
5- النهاية في غریب الحديث و الأثر (منتخب)
آغاز: برابر؛ انجام: ام زکایعین فردا ام زوجاتم و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم
جزء اول است از آغاز تا پایان باب الخاء مع الزاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 7؛ واقف: حکیم الملك امیر جبرئیل، 1037ق؛ جلد: تیماج، 230 گ، 25سطر (11/5×19/5)، اندازه: 17/8×25/5سم [ف: 13-147]
جزء سوم؛ بی کا، تا شاید قرن 7؛ 150گ، 19سطر ، اندازه: 17×25سم [ف: 1-291]
جزء ثالث است از حرف الصاد تا پایان باب القاف مع الزاء؛ خط: نسخ، کا: داود بن ابراهیم بن داود بن العطار الشافعي، تا: سه شنبه11 شعبان 688ق، جا: دمشق مدرسه عمادیه؛ واقف: حکیم الملك امیر جبرئیل، 1037ق، کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 248گ، 19سطر(12/5×16/5)، اندازه: 19×25/7سم [ف: 13-148]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، حرف الضاد؛ باب الضاد مع الهمزة في حدیث الخوارج یخرج من ضیضئ هذا قوم یمرقون من الدين کما یمرق السهم من الرمية؛ انجام: صقع من بلا اليمن جعله لهم و الله أعلم؛ [هذا] آخر کتاب النهاية في غریب الحديث و الأثر و الحمدلله أولاً و آخراًو صلوته علی سیدنا محمد النبي الأمي و علی آله و سلامه، تم الكتاب.
ج2، جزء دوم کتاب و از حرف ضاد تا پایان حرف یاء می باشد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: شنبع 16 شوال 761ق؛ در سال 761ق، به وسیله دو تن از بزرگان اهل سنت در 8 روز تصحیح و مقابله شده با عبارت: «عارضت هذا الكتاب من أوله إلى أخره بالمنتسخ منه مع أخي في الله، الفقيه العالم فوائد هذا الكتاب شمس الملة و الدين محمد أعطاه الله ما تمناه في مدة ثمانية أيام , و کانت القرائة لم أولها یوم الأحد السابع عشر منشوال سنة احدی و ستین و سبعمائة، و آخرها یوم الاثنين الخامس و العشرون منه، و هذا خط العبد المذنب صاحب هذا الكتاب منعم بن سعید»؛ تملکک: جمال بن سلام بن محمد بن ... عویهی کوفی» در سال 823ق، أبوالشرف من صفی الدين محمد الشريف القاضي؛ مهر: «أفوض أمري الي الله عبده لطف الله» (مربع) در سال 1287ق؛ جلد: تیماج مذهب،357گ، 23 سطر (10×17)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 30-147]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ذلك لأنه لم یکن في أبنائه من یقلده العهد بعده هذا آخر النصف الأول من کتاب النهاية في غریب الحديث و الأثر تتلوه في النصف الآخر ان شاءالله تعالی حرف الضاد باب الضاد مع الهمزة و الحمدلله الذي بنعمتة یتم الصالحات و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله أجمعين.
جزء نخست کتاب و از حرف همزه تا پایان حرف صاد؛ خط: نسخ کهن، کا: لطف الله (بخش نونویس)، تا: شنبه 11 شعبان 761ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 368گ، 23سطر (10/5×17)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 30-146]
در دو جلد؛ بی کا، تا: 761ق [نشریه: 5-111]
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: حدود قرن 6-8؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 342ص، 21 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 17-178]
انجام: باب الياء مع الواو في حدیث الحسن بن علی علیهما السلام خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، 350 گ، 30سطر ، اندازه: 23×30سم [ف: -41]
از «حرف الخاء باب الخاء مع الباء» تا «باب الراء مع القاف رقب»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، 167گ، 15 سطر (11×18)، اندازه: 19×27سم [ف: 16-506]
آغاز: بسمله صلی الله علی سیدنا محمد و علی و صحبه و سلم تسلیما باب الخامع الشين فیه أن جبرئیل؛ انجام: و باب هذه الكلمات الوا و اخر المجلد الثاني و سلم تسلیما کثیرا
جزء ثانی است از باب الخاء مع السين تا پایان باب الشين مع الياء؛ خط: نسخ، کا: داود بن ابراهیم بن داود عطار شافعی، تا: قرن 9؛ واقف: حکیم الملك امیر جبرئیل، 1037ق؛ کاغذ: بغدادی، 224گ، 19سطر (12/5×16/5)، اندازه: 19×26سم [ف: 13-147]
آغاز: ... علی المجاز و یفرق بینها بدلائل الاصول و اعتبار معانیها وفی حدیث هرقل اصبح یوما و هو خبیث النفس ای ثقیلها کریه الحال؛ انجام: وفی حدیث سلیمان بن عبدالملک ... و انما قال ذلك لانه لم یکن في اثنائه من یقلده العهد بعده. حرف الضاد ...
از بخشی از باب الخاء مع الباء تا پایان باب الصاد مع الياء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 227گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 40-286]
جزء چهارم است از باب القاف مع السين تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: داود بن ابراهیم بن داود العطار شافعی، تا: شنبه 7 محرم 869ق، جا: دمشق مدرسه عمادیه؛ واقف: حکیم الملك امیرجبرئیل، 1037ق؛ کاغذ: بغدادی، 255 گ، 19سطر (12/5×16/5)، اندازه: 19/5×25/9سم [ف: 13-148]
جزو 3 است از «صلک» تا پایان حرف قاف و پایان همین جزو؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: با تاریخ 886ق؛ تملک: عبدالرحمن در 886، نیز دارد «في نوبة محمد بن محمد المالكي» [ف: 8-681]
دفتر یکم؛ خط: نسخ، کا: نظر محمد بن حسین بخاری، تا: قرن 10؛ واقف: حاج محمد هادی، 14 ذیحجه 1105 [نشریه: 6-353]
آغاز: برابر؛ ؛ انجام: و أهل الكوفه یقولون أيمن جمع یمین .. ألف وصل و تفتح و تکسر و قد تکررت في الحديث و فیه أنه ...
از آغاز تا بخشی از باب الياء مع اللام و الميم؛ خط: نسخ متوسط،
بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مجدول، با سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج، 480 گ، 31سطر (19/5×12)، 17×27سم [ف: 30-191]
آغاز: و اشهد ان لا اله الله و أن محمداً عبده و رسوله ... اما بعد فلا خلاف بین اولی الالباب ... المعارف و المحصول آن علم الحديث و الآثار من اشرف العلوم الاسلاميه؛ انجام: هی بفتح الياء الاولي و ختم العين المهملظ صقع من بلاد اليمن جعله لهم و الله اعلم، آخر کتاب النهاية في غریب الحديث و الاثر.
خط: نسخ، کا: مشهدی، ابراهیم بن حسن، تا: 17 شعبان908ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدولمذهب؛ مهر: «محمد الطباطبائي»(بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 599گ، 23 سطر (10/5×17/5)، 18×26/5سم [ف: 33-491]
آغاز: برابر؛ انجام: و یتلوه في المجلد الثاني حرف الصاد مع الهمزه ان شاء الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 11 شوال 962ق؛ مصحح؛ تملک: کریم چاوش (؟) در 996ق، محمد باقر بن محمد علی خوراسکانی؛ مهر: «بنده حی قدیم عبدالکریم 992» (دایره) تیماج، 258گ، 31سطر ، اندازه: 18×27سم [ف: 27/2-14]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه حدیث قالت للیهود علیکم السام و الذام وقد تقدم في اول الحرف، تم الجزء الاول من نهاية غریب الحديث والاثر و هوايضاً آخر الجزء الاول منقول من خط خط نقل من خط المصنف رحمة الله، علی ید العبد الضعيف الراجي رحمه ربه الغني سلام الله ابن میرشیخ بن جمال الدين المحدث الحسيني.
جلد اول، از آغاز کتاب تا باب الذال مع الياء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 12 رجب 962ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 249گ، 25سطر (10/5×18)، اندازه: 1872×24/5سم [ف: 13-145]
آغاز: بسمله، باب الراء مع الهمزة، في حدیث علی علیه السلام یصف ابابکر کنت للدین راباً؛ انجام: شیوه ذکر یبعث هی بفتح الياء الاولى وضم العين المهملة صقع من بلاد اليمن جعله لهم و الله اعلم. تم الدفتر الثالث من النهاية في غریب الحديث و الاثر و هو آخر الكتاب.
جلد دوم و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 27 ربیع الثاني 963ق، جا: هرات؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1391؛کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 520ص [ف: 13-146]
جزو دوم (ص - ی) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 ربیع الثاني 963ق؛ کاغذ: سمرقندی، 270 گ، 31 سطر (12×20) [ف: 737-5]
از حرف صاد با همزه است تا پایان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ واقف: محمد شفیع؛ کاغذ: سپاهانی، 407گ، 21 سطر (7/5×18/5)، اندازه: 16×28سم [ف: 5-737]
از «باب الهمزة مع الباء الموحدة في حدیث انس ان عمر بن الخطاب قراقول الله تعالی و فاكهة و ابا و قال فما الاب» تا «باب الضاد مع الياء في حدیث علی لامراة انت مثل العقرب تلدغ و تضی ... لانه لم یکن في انیابه من تقلده العهد بعده تمت حرف الصاد الى حرف الضاد»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، 317گ، 21 سطر، اندازه: 19×27/4سم [ف: 1-576]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با یک سرلوح؛ واقف: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 552گ، 27 سطر (10/5 ×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 1- 71]
آغاز: برابر؛ انجام: هی بفتح الياء الأولى وضم العين المهملة صقع من بلاد اليمن جعله لهم هذا آخر کتاب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 492گ، 29سطر ، اندازه: 18/5×30سم [محدث ارموی مخ: 3-1626]
آغاز: برابر؛ انجام: صقع من بلاد اليمن جعلالهم و الله تعالی اعلم قد اتفق الفراغ من تحریر هذا الكتاب في یوم
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ واقف: میرزا غلامحسین افضل الملك، 1331ق؛ کاغذ: کشمیری، 519 گ، ابعاد متن: 12/3×23/4، اندازه: 321/4×34/9سم [ف: 13-148]
آغاز: فیه زرغباً تزدد حباً؛ انجام: صقع من بلاد اليمن جعله لهم و الله اعلم، تم الجزء الثالث من کتاب النهاية في غریب الحديث و الاثر و تم بتمامه جمیع الكتاب بعون الله ولطفه و تیسیره فرغ من تبییضه في شهر رمضان من سنة أربع و ستمایه.
نیمه دوم کتاب است از حرف الغين باب الغين مع الباء تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود اوایل قرن 11؛ واقف: نایینی؛ 251گ، 19سطر (11×17/7)، اندازه: 20×27/2سم [ف: 13-147]
آغاز: حتی جمع منها ما احتاج الى بیانه بطرق اسانید ها و حفظ رواتها؛ انجام: في حدیث الدعاء و قویتنی علی ما اهبت بی اليه من طاعتك یقال أهبت بالرجلاذا دعوته.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: کارخانه اقبال، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 632گ، 21سطر (11×18)، اندازه: 18×25سم [ف: 2-656]
آغاز: (لغات: دلق، دلک، دلم، دله، دلی ....) في النار فتندلق اقتاب بطنه الاندلاق خروج الشيء من مکانه؛ انجام: (باب الهاء مع التاء)، (هتت، هتر، هتف، هتک، هتم) انکسرت ثنایاها فمن اصلها ... و منه الحديث أن اباعبیده کان اسم البنايا انفلقت ثنایاه یوم احد لما حدب.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، ابعاد متن:12×18، اندازه: 19×26سم [ف: 2-660]
آغاز: بسمله، عونی و به ثقتی، قال المصنف حرف الشين باب الشين مع الهمزه؛ انجام: ذکر یبعث هی بفتح الياء الاولى و ضم العين المهمله صقع من بلاد اليمن جعله لهم.
حاوی جزء سوم و جزء چهارم، جزء سوم از لغت «شاب» و چهارم از لغت «قبب» تا «یهب» می آید؛ خط: نسخ، کا: وجیه الدين بن اسماعیل بن عباس، تا: قرن 11؛ اهداء به: محمد طاهر؛ 370گ، 25سطر (13×23)، اندازه: 21×35سم [ف: 9-210]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ تاریخ روز پنج شنبه 10 رجب 655 که در پایان آمده ساختگی است و نسخه باید در قرن 11 نوشته شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 549گ، 25سطر (18×31)، اندازه: 12×22سم [ف: 7-2806]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء مع الهاء ... و قال ابن السكيت الايهمان عند اهل البدية السيل و الجمل الصول.
از ابتدا تا باب الياء مع الهاء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ یادداشت عاریه کتاب از آخند ملا محمد باقر به حاجی محمد تقی رونیزی در شوال 1215ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 295گ، 30سطر ، اندازه: 17×30/2سم [اهدائی رهبر: 10-102]
آغاز: بسمله حرف الضا باب الضاد مع الهمزه، في حدیث الخوارج یخرج من ضبیضی هذا قوم؛ انجام: صقع من بلاد اليمن جعله لهم. هذا آخر النهايه ...
ج2، شامل نیمه آخر کتاب است از حرف ضاد باب الضاد مع الهمزه تا آخر؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: محمد مقیم شریف مدرس مورخ ربیع الاول 1182ق با مهراو «المذنب محمد مقیم» (چهار گوشه کوچک)؛ مهر: «عبده الراجي نوروز علی» (بیضوی)؛ واقف: نوروز علی بسطامی، ربیع الاول 1285ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 342گ، 19سطر (10×17/5)، اندازه: 19×24/5سم [ف: -154]
آغاز: برابر؛ انجام: من بلاد اليمن جعله لهم سنه 1106
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: ملا عبدالله یوزو المشهور کودر زویلک، تا: دوشنبه 4 ذیقعده 1016ق، جا: مشهد رضوی؛ واقف: ابوالوفا معتمدی کردستانی، شهریور 1351؛ جلد: تیماج، 412گ، اندازه: 17/5×23/5سم [ف: 13-214]
آغاز: برابر؛ انجام: و في رواية ما من مسلم یصلی بقی من الارض القي بالکسر و التشديد فعل من القوا و هی الارض القفر الخالية ... خط: نسخ، کا: حسن بن محمد مشهور به قاضی احسن، تا: 1019ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 281ص (279+2)، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3-1391]
از حرف الصاد است تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1033ق؛ نویسانده صفی با خط او «کن من الله علی حذرتکن صفیا یوم المحشر 1009»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 318گ، 22 سطر (12×18)، اندازه: 19×26سم [ف: 16-327]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء مع الهاء و الياء، فیه ذکر یهاب و یروی أهاب و هو موضع قرب من المدينة و فیه علیه الصلاة و السلام، کان یتعوذ ... لایهتدی لطرفها و لاماء فیها و لا علم بها ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1050ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 549 گ، 25سطر (196×10/5)، اندازه: 19×28سم [ف: 39-17]
بی کا، تا: 1051ق [نشریه: 7-542]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه حدیث قس کل یهماء یقصر الطرف عنها ارقلتها قلاصنا ارقالاً، تم کتاب النهاية في غریب الحديث و الأثر بعون الله و لطفه و تیسیره.
خط: نسخ زیبا، کا: محمد فاضل فرزند ابوالقاسم، نطنزی، تا: صفر 1051ق؛ مصحح؛ مهر: «لا إله إلا الله الملك الحق المبين محمد رفیع» (بیضوی)، «صراط علی حق نمسکه، عبده محمد شفیع» (مربع)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 445گ، 27سطر (16×26/5)، اندازه: 25×38سم [ف: 29-524]
خط: نستعلیق، کا: عناية الله بن معین الدين علی فیروزابادی، تا: 3 ربیع الاول 1053ق؛ با سرلوح، مجدول، مذهب؛ تملک: ابراهیم صدر شیرازی مورخ 1048ق، صدر الدين محمد مورخ 1086ق، فرزند سید شریف شیرازی، محمد کاظم قزوینی با مهر 1266؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: ساغری مذهب، 341گ، 30سطر ، اندازه: 19/3×29/4سم [ف: 1-576]
آغاز: ... الى حین وفاته علی هذا السنن المستقيم؛ انجام: و الله اعلم بالصواب آخر کتاب النهايه في غریب الحديث و الاثر و
الحمدلله اولاً و آخرا و صلواته علی سیدنا محمد النبي , آله المعصومين الطاهرين
خط: نستعلیق، کا: غایت الله بن معین الدين محمد فیروز آبا 1055ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 356گ، 33سطر (12/5×22)، اندازه: 18/5×32سم [ف: 8-200]
آغاز: نسخه: علی الحديث الواحد فیعتوره فیما بینهم ثم؛ انجام: في غریب الحديث و الاثر و الحمدلله اولا و آخرا و صلوته علی سیدنا محمد النبي الامي و آله المعصومين الطاهرين
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن عنایت الله فیروز آبادی، تا: 1057ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 485 گ، 25سطر (10×20)، اندازه: 19×32سم [ف: 8-135]
آغاز: برابر؛ انجام: العين المهملة قع من بلاد اليمين جعله لهم آخر کتاب النهاية ... سنه 1063
خط: نسخ خفی، کا: اردکانی، سلیمان بن محمد، تا: 1063ق؛ قطع: وزیری [رایانه]
خط: نسخ، کا: رازانی اصفهانی، زین العابدين بن محمد، تا: یک شنبه 23 رمضان 1066ق؛ با وصف نسخه ای که با آن مقابله شده؛ تملک: امین الاياله در 1248ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 559گ، 23سطر ، اندازه: 19/3×25سم [ف: 1-576]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1069ق [نشریه: 3-59]
آغاز: برابر
مشتمل بر چند سطر پیش از حرف الصاد تا آخر حرف اليا (آخر کتاب)؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1070ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: میشن، 329ص، 23 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 1-301 ]
آغاز: برابر
در کلمه «رفاء» به خاتمه رسیده: «فیه انه نهی أن یقال بالرفاءو البنين ذکره الهروي في المعتل»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1070ق؛ 315گ، 22سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 2-17]
کا: بارفروشدهی مازندرانی، شمس الدين محمد برهان بن احمد، تا: 1071ق؛ قطع: رحلی [ف: -261]
خط: نسخ، کا: بندار شهمیرزادی، محمد تقی بن علی، تا: رمضان 1074ق؛ تملک: عبدالعزیز بن عبد الحي بن عبدالرزاق رضوی مورخ 1150ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 402گ،28سطر (14×27)، اندازه: 23×39سم [ف: 17-300]
جلد دوم؛ بی کا، تا: 1075ق؛ واقف: محمد تقی مشهور به ملا پروانه عباسی صفوی سلیمانی، 1086؛ قطع: وزیری [ف: - 261]
خط: نسخ، کا: حسینی، حسن بن محمد طاهر، تا: دوشنبه 8 رمضان 1076ق؛ تملک: محمد رضا بن زین العابدين بن محمد بهاء الدين عاملی، محمد تقی بن محمد جعفر در سال 1261ق، میرزا رضای مستوفی؛ کاغذ: اصفهانی، ابعاد متن: 11/5×23 [ف: -807]
آغاز: کتاب الزاء ما أوله الألف. اذر في الحديث العلم يأذر کما يأذر الحيه في جحرها؛ انجام: باب الياء مع الهاء و الياء فیه ذکر یهاب ... صقع من بلاد اليمن جعله لهم و الله اعلم. آخر کتاب نهاية في حدیث الغريب في الأثر و الحمد لله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً ...
از کتاب الزاء تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن علی بن معز الدين تستری، تا: سه شنبه 20رجب 1076ق، نونویس: محمد مقیم بن محمد موسی عبدالعظیمی رازی 1180ق؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مذهب، 295گ، 25سطر ، اندازه: 20×32سم [ف: 2-652]
آغاز: و یحذروا و کان النبي علیه السلام یحذرهم ماحذرهم؛ انجام: فیه ذکریها ... و یرویها ... و هو موضع قرب.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالکریم طبسی گیلکی، تا: 1076ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: اخوان مصلائی؛ کاغذ: اصفهانی، 662گ، 25سطر (10×18)، اندازه: 19×26سم [ف: 1 -79]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء مع الهاء. فیه ذکر یهاب و یروی اهاب ... و حدیث قس کل یهماء یقصر الطرف عنها ... (قد انتهت كتابة هذا ... یوم یقوم الحساب).
خط: نسخ زیبا، کا: محمد هادی بن محمد صالح مازندرانی، تا: جمعه پایان ربیع الاول 1078ق؛ با یک سرلوح، محشی از «صحاح» و «اساس الفقيه» و «قاموس» و جز آن؛ مهر: «ان الله الهادي الى صراط المستقيم»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 389گ، 29سطر (10/5 ×20)، اندازه: 17×29سم [ف: 14-322]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 23 ربیع الثاني 1078ق [نشریه: 353-6]
آغاز: برابر؛ انجام: صقع من بلاد اليمن جعله لهم والله اعلم.
خط: نسخ، کا: محمد بن اسدالله، تا: 1081ق؛ کامل شامل اجزاء ثلاثه به خط دو کاتب (از حرف همزه تاحرف شین به خط عباس بن عبد محمد مورخ 1081ق و از حرف صاد تا آخر کتاب به خط
محمد بن اسدالله مورخ 1076ق)؛ واقف: نائینی، کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 514 گ، 25سطر (10×19/7 و 10×20)، 18/5×30سم [ف: 13-146]
آغاز: برابر؛ انجام: و قدیق، بالباء الموحده لظهورها من قولهم باح بالامر یبوح یوم في حدیث
خط: نسخ، کا: یزدی، محمد علی بن محمد امین، تا: ذیحجه 1082ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمود بن علی اصغر؛ اهدایی: خاندان حاج شیخ محمود فرساد؛ جلد: تیماج، 642گ، 21سطر (12×18)، اندازه: 18/5×25سم [ف: 1-56]
آغاز: برابر؛ انجام: صقع من بلاد اليمن جعله لهم آخر کتاب النهايه في غریب الحديث و الاثر و الحمدلله اولا و آخرا.
کا: فیروز آبادی، علی بن عبدالغالب، تا: 1082ق؛ در یکبرگ اضافی آخر نسخه ترجمه و شرح حال مؤلف از خط سید محمد الصدر پسر غیاث الدين صدر دشتکی نقل شده؛ جلد: مذهب، 838ص، 33سطر ، اندازه: 17×25سم [ف: 4-295]
آغاز: برابر؛ انجام: هی بفتح الياء الاولى و ضم العين المهمه صقع من بلاد اليمن جعله لهم و الله اعلم
کا: رکن الدين مسعود بن محمد تقی حسینی کاشانی، تا: 1083ق؛ تملک: عبدالعظیم بن عبد الغني حسینی؛ جلد: تیماج، 459گ، 26سطر ، اندازه: 20/5×30سم [ف: 24-108]
آغاز: یفترقان لاضطرار کل منهما ... و قد عرفت ایدك الله؛ انجام: و هذا اللون من الخيل و باب هذه الكمات الواو و الله اعلم
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد طاهر حسینی، تا: 1084ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 229گ، 28سطر، اندازه: 18×31سم [ف: 24-108]
جزء اول کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد رضا انصاری، تا: 1084ق؛ مصحح، تملک: سید جواد به سال 1211ق، کاظم بن سید جواد با مهر «محمد کاظم الحسيني» (بیضی)؛ یادداشتی از اسدالله در استعاره کتاب از سید کاظم بن جواد بن عیسی؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج، 201گ، 22 سطر، اندازه: 19×29/5سم [اوراق عتیق: 1-164]
آغاز: حرف الضاد ... في حدیث الخوارج یخرج من ضئضی ...؛ انجام: بیعت هی بفتح الياء ... من بلاد اليمن جعله لهم. الحمدالله ... و مستحقه.
از آغاز حرف ضاد تا پایان حرف «یا»؛ خط: نسخ، کا: نایینی، فضل الله بن حسین، تا: جمادی الاول 1085ق؛ با سرلوح؛ تملک: جعفر قلی بن عباسقلی ملقب به مصباح الدوله؛ جلد: مقوایی، 400ص، 29 سطر، اندازه: 14/5×24سم [ف: 138-2]
تمام کتاب؛ خط: نسخ، کان سبزواری، حسین بن منصور، تا: پنج شنبه غره جمادی الاول 1086ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: ابن سید نجیب حاجی میر عزیز سال 1161، عبدعلی بن محمد بن عبدالله بن حسین بحرانی؛ اندازه: 17/5×5/ 30سم [نسخه پژوهی: 2-238]
آغاز: برابر؛ انجام: ذکر یبعث هی بفتح الياء الاولى و ضم العين صقع من بلاد اليمن جعله لهم. تم الجزء الثاني من کتاب النهاية في غریب الحديث و الأثر و تم بتمامه جمیع الكتاب بعون الله ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1087ق؛ دارای دو سر لوح، مجدول، مصحح، کاغذ: سمرقندی، جلد: ساغری مذهب، 429گ، 27 سطر (12×22/5)، اندازه: 18/7×30/8سم [ف: 19-96]
آغاز: بسمله حرف الصاد، باب الصاد مع الهمرة، فیه أن عبید الله بن جحش کان؛ انجام: منه حدیث قس «کل بهماء یقصر الطرف عنها ارقلتها قلاصنا ارقالا ...»
از آغاز از باب صاد تا انتهای حرف یا؛ خط: نسخ، کا: عبد الغفور بن عنایت الله رویدشتی، تا: 15 ربیع الاول 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 251گ، 23 سطر ، اندازه: 19×25سم [ف: 2-187]
آغاز: حرف الصاد باب الصاد مع الهمزه فیه ان عبد الله بن جحش کان اسلم و هاجر إلى الحبشه ثم ارقد؛ انجام: هی بفتح الياء الاولى و ضم العين المهمله صقع من بلاد اليمن جعله لهم
از حرف صاد تا پایان یاء؛ کا: محمد کاظم بن محمد زمان بیستون شهمرزادی، تا: اواخر ربیع الاول 1092ق؛ تملک: محمد باقر بن محمد ... حسینی زرکناری، زین العابدين امیر؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین» (بیضوی)؛ واقف: ملا علی محمد، 1242؛ جلد: تیماج، 392گ، 23 سطر، اندازه: 18×29/5سم [محدث ارموی مخ: 1627-3]
آغاز: برابر؛ انجام: هی بفتح الياء الأول و ضم المهمله صقع من بلاد اليمن.
خط: نسخ، کا: لطف الله بن تاج الدين پازواری، تا: 28 ربیع الثاني 1094ق؛ مهر: «عبده الراجي محمد» (بیضوی)؛ واقف: یعقوب بن مقیم درزی بار فروشی مازندرانی، 1254؛ جلد: تیماج، 332گ، 33سطر ، اندازه: 25×38سم [ف: -27]
آغاز: برابر؛ انجام: ومنه حدیث قس کل یهماء یقصر الطرف عنها ارقلتها قلاصنا ارقالاً
خط: نسخ زیبا معرب، کا: محمد حسین بن طالب ابهری اصفهانی،
تا: شعبان 1095ق، مجدول، با سرلوح رنگین زیبا، مصحح، محشی؛ 356، 29 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 8-4830]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء مع الهاء والیاء فیه ذکر یهاب ویروی اهاب وهو موضع قرب المدينة فیه انه کان یتعوذ من الايهمين... یبعث هی بفتح الياء الأولي وضم العين المهملة صقع من بلاد اليمن.
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد طاهر الحسيني، تا: شعبان 1096ق، جلد: تیماج، 396گ، 27 سطر، اندازه: 18×31سم [ف مخ: 5-2248]
خط: نسخ معرب، کا: محمد حسین بن محمد تقی اصفهانی، تا: پنج شنبه اوایل رجب 1096ق؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، محشی؛ تملک: میرزا محمود مستوفی خراسان آشتیانی در 1307ق، عبدالرضا بن علی رضا، عبدالنبی بن محمد تقی بحرانی، عبدالله حسینی طبرسی به تاریخ 1276ق؛ جلد: تیماج، 419گ، 29سطر ، اندازه: 19×31/5سم [ف: 13-62]
انجام: و في حدیث ابن عباس کان الرجل یرث امرأة ذات قرابة فیعضلها حتی یموت او ترد اليه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ (58پ -187ر)، 21سطر ، اندازه: 18×26سم [محدث ارموی 3-1627]
از آغاز کتاب تا پایان حرف سین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 207گ، 27 سطر، اندازه: 18×31سم [ف: 26-230]
جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 214گ، 23 سطر (11×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 16-320]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 466گ،23سطر (9×16/6)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 1-516]
آغاز: برابر؛ انجام: یعیث هی بفتح الياء الاولي و ضم العين المهملة، صقع من بلاد اليمن جعله لهم. و الله اعلم.
از باب الهمزة مع الباء تا باب الياء مع الهاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ تملک: سلیمان خان خلف بیگی منشی باشی دارالحکومه اصفهان به تاریخ صفر 1301ق؛ کاغذ: سپاهانی، 464گ، 25 سطر (12/5× 22)، اندازه: 25×32سم [ف: 12-187]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه حدیث قس کل یهماء یقصر الطرف عنها ارقلتها قلاصنا ارقالاً
خط: نسخ، کا: محمد حیدر هروی بن محمد مالک، تا: 1103ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب؛ جلد: روغنی، 572گ، 5سطر ، اندازه: 18×30سم [ف: 25-171]
آغاز: برابر؛ انجام: باب اليامع مع الها، فیه ذکر یهاب و یروی اهاب و هو موضع ... و منه حدیث قس کل یهماء یقصر الطرف عنها ارقلتها قلاصنا ارقالا.
خط: نسخ، کا: محمد حسین ابهری، تا: 1104ق؛ دارای سرلوح، مجدول، مصحح، مقابله شده؛ یادداشت عاریه احمد بن جمال الدين؛ مهر: «عبدالاحد» (خشتی)؛ کاغذ: دولت آبادی، 411گ، 27 سطر (10/5×19/5)، اندازه: 18×28سم [ف: 16-14]
آغاز: حرف الصاد باب الصاد مع الهمزه فیه أن عبید الله بن جحش کان اسلم و هاجر الى الحبشه، انجام: صنفع من بلاد اليمن جعله لهم قد تم ربیع الاول سنه 1105
جزء سوم و چهارم است از باب الصاد تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: نجفی، خلیفه بن یوسف، تا: 1105ق؛ واقف: نادر شاه افشار، 1145ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 362گ، 23سطر (11×20/7)، اندازه: 18/5×29/8سم [ف: 13-149]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حاجی نظر علی، تا: 16 شعبان 1108ق؛ محشی، از روی نسخه محمد هادی بن محمد صالح مازندرانی مقابله شده؛ تملک: علی نقی بن احمد قزوینی مورخ 1279ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 546گ، 23سطر (12×17)، اندازه: 18×24سم [ف: 1- 251]
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن لاچین قزوینی، تا: شنبه 2 صفر 1110ق؛ مصحح، با علامت مقابله ای در ذیحجه 1108؛ مهر: «سلام قولاً من رب رحیم» (مربع)؛ تملک: محمد شفیع حسینی در ذیقعده 1107 در قزوین، بهاء الدين محمد بن محمد شفیع حسینی؛ جلد: تیماج، 531گ، 22سطر ، اندازه: 16×23/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1627]
جلد اول، از آغاز تا حرف ضاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1116ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ به تاریخ غره رمضان 1116 ابتیاع شده؛ مهر: محمد طاهر بن سید محمد حسینی، سید محمد باقر موسوی «یا باقر العلوم»؛ جلد: تیماج، 254گ، 29 سطر (8/8×17)، اندازه: 16×25سم [ف: 1-594]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 657
همان نسخه بالا نشریه: 5-104]
آغاز: برابر؛ انجام: یقصر الطرف عنها ارقلتها قلاصینا ارقالا
خط: نسخ، کا: محمد صادق ابهری، تا: 1120ق؛ مجدول، کاعذ: ترمه، جلد: چرم، 365گ، 29سطر (11/5×22/5)، اندازه: 18×31سم [ف: 8-134]
نسخه تا جزو 4 را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1171ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [نشریه: 3-59]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: میشن، 181گ، 47سطر، اندازه: 21/2×32سم [ف: 1- 576]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه حدیث قتاده في العبد الآبق کره له الراية و رخص في القيد ... و قد تم و کمل حرف الراء من النهايه...
تا آخر حرف «الراء»؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: سه شنبه 22صفر 1207ق؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدائی؛ جلد: تیماج، 214گ، 25سطر (11/5×19)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 1-79]
جزو 1 از همزه تا آغاز صاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1369]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی ریزی، تا: پنج شنبه 8 رمضان 1279ق؛ مهر: سید محمد باقر موسوی؛ جلد: مقوا، 238گ، 28 سطر (8×17)، اندازه: 15×26سم [ف: 1-595]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 658
همان نسخه بالا [نشریه: 5-104]
آغاز: برابر؛ انجام: ألا یهمان عند أهل البادية السيل و الجمل ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مذهب؛ صورتامانتکتاب نزد حاجی محمد تقی رونیزی؛ تملک: آخوند ملا محمد باقر في 1215؛ جلد: چرم، 295گ، 30سطر ، اندازه: 16/5×29/5سم [مؤيد: 1-217]
بی کا، بی تا، خریداری از سید مرتضی علی حسینی [رایانه]
جلد اول، از آغاز تا آخر باب الطاء مع العين؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دارای یک سرلوح، مجدول، مصحح؛ یادداشتی به خط و مهر مسیح بن احمد بن محمد ابن معصوم محمد رضوی؛ کاعذ: ترمه، جلد: تیماج، 472گ، 18 سطر (8/5×17)، اندازه: 14×26سم [ف: 1-595]
آغاز: برابر
مشتمل بر سه جزء اخیر کتاب است (2 و 3 و 4)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح ظریف، مذهب؛ واقف: میرزا شفیع؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 408ص، 21سطر ، اندازه: 16/5×28سم [ف: 2-301]
آغاز: استقل بها علماء النحو و التصريف وان کان الفريقان لا یکاد ان یفرقان الاضطرار کل منهما الى صاحبه في البيان وقد عرفت ایدك الله وایا نا بلطفه ... و قد سمیته کتاب النهاية في غریب الحديث والأثر؛ انجام: شبحة ای عود افیه من غض علی شید غه سلم من الاثام ای علی لسانه ...
از آغاز تا حرف «ش»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز وانجام؛ 286گ، 27 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 8-4830]
آغاز: و قیل هی القليلة الماء و منه حدیث محيصة ان عبدالله بن سهل في عین او فقیر؛ انجام: في حدیث الزكاة الا من اعطی في نجدتها ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم؛ جلد: تیماج، 47گ، 35سطر ، اندازه: 20×27سم [ف: 8-166]
آغاز: برابر؛ انجام: صقع من بلاد اليمن جعله لهم آخر کتاب النهايه في غریب الحديث و الاثر و الحمدلله اولا و آخرا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1325 ص، 33سطر ، اندازه: 19/3×28سم [ف: 4-296]
آغاز: برابر؛ انجام: و انما قال ذلك لانه لم یکن في انبائه من یقلده بعده. تم حرف الصاد الى حرف الضاد.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، 369گ، 19 سطر (10/5×17)، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 19-334]
آغاز: برابر؛ انجام: من بلاد جعله اللهم و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، بیتا [رایانه]
an-nihāya fī ġarīb-il ḥadīṯ (mn.)
وابسته به: النهاية في غریب الحديث و الأثر؛ ابن اثیر، مبارک بن محمد (544-606ق)
فرهنگ عربی به عربی است از باب همزه مع الباء تا باب الياء مع الياء، مستخرج از کتاب «النهاية في غریب الحديث» تأليف ابو السعادات مبارک بن محمد بن معروف به ابن اثیر جزری، و چون فاقد خطبه و دیباچه است استخراج کننده معلوم نیست.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3767
آغاز: بسمله، باب الهمزه مع الباء، اب المرعى المتهيئي للرعی و القطع. وقیل الاب من المرعى للدواب كالفاكهة للانسان؛ انجام: یبعث، یبعث صقع من بلاد اليمن، هذا آخر کتاب المستخرج من
کتاب النهاية في غریب الحديث و الاثر، قد اتفق اتمام هذه الرسالة الموسوم بمنتخب النهاية.
خط: نسخ خوش، کا: زین العابدين بن محمدعلی، تا: ذیقعده 1115ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 214گ، 20سطر (10/5×17/5)، اندازه: 16×24/1سم [ف: 13-138]
an-nihāya fī ġarīb-il ḥadīṯ wa-l aṯar (mn.)
وابسته به: النهاية في غریب الحديث و الأثر؛ ابن اثیر، مبارک بن محمد (544-606ق)
در مقدمه آمده است: «فهذه نبذة منتخبة من ملخص بعض مهمات نهاية ابن الأثير ...» در کشف الظنون به برخی از منتخبات و تلخیص های این اثر اشاره شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17174/22
آغاز: بسمله و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ... و بعد فهذه نبذه منتخبة ... اردت بجمعها تعمیم الفائدة لمن لا یتیسر له الخوض في مفصلات مطالبها ... من کلام علی (علیه السلام)؛ انجام: فلا یجد من ذلك مهریا و الحمدالله المستعان و صلی الله علی محمد سلم.
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 31گ (235-265)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 47/2-56]
an-nihāya fī mujarrad-il fiqh wa-l fatāwā
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
مشهورترین و متداول ترین متن فتوایی فقهی شیعه است. این کتاب از عصر شیخ طوسی (مؤلف) تا عصر محقق حلی (قرن7) در نهایت اهمیت قرار داشته و شاید عمده ترین متن فقهیشیعی بوده است که در حوزه های درسی تدریس می شده و شاگردان، با مبانی فقهی شیخ الطائفه آشنا می گردیدند. مؤلف در کتاب الفهرست (تأليف خود او) نام این کتاب را به همان صورت که یاد کردیم آورده و می گوید: «این کتاب شامل تمام ابواب تهذیب الاحكام خود او است»؛ یعنی تهذیب الاحكام که یکی از کتب اربعه شیعه است، یکی از مبانی آرای فقهی النهاية نیز هست. مرحوم علامه، آقا بزرگ تهرانی می گوید: «از یک نسخه خطی النهايه آمار گرفتیم؛ دارای 22 کتاب و 214 باب و 36000 مسأله بود». مؤلف نیز، این کتاب را در مقام مقایسه با کتب فقهی پیشینان از امامیه کامل ترین دانسته و در اکثر تأليفات خود به آن کتاب، ارجاع نموده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله مستحق الحمد و موجبه و صلی الله علی خیرته من خلقه محمد و آله ... کتاب الطهارة باب ماهية الطهاره و كيفية ترتیبها
انجام: کان علیه ضمانه فان اتلفه علیه و کان قد اظهره لم یکن علیه شیء علی کل حال.
چاپ: مشار عربی، صص 973-934؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهيه)، 144ص؛ جزء اول آن در تهران، 1333ش، حروفی؛ همچنین در بیروت و پس آن تهران با ترجمه فارسی قدیم آن، به مناسبت هزاره شیخ طوسی در 1382ق چاپ شده است
[کشف الحجب 593؛ الذريعة 403/24، ش 2141؛ مقدمه ای بر فقه شیعه، حسین مدرسی طباطبائی 80؛ هدية العارفين 72/2؛ معجم المؤلفين 202/9؛ بر کلمان ذیل 707/1؛ دنا 10: 875-877 (71 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- نکت النهاية = حل مشکلات النهاية = النهاية و نکتها؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602- 676ق)
2- النهاية في مجرد الفقه و الفتاوي (ترجمه) (17 عنوان)
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا قتلت المرأة وهی حامل و مات الولد في بطنها ولا یعلم أذكر هو أم ...
خط: نسخ نازیبا، کا: حمزة بن نصر الله بن احمد الموصلي، تا: 14 شوال 507ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، با نسخه اصل مقابله شده، با آنهائی که حسن بن سداد حلی به تاریخ جمادی الاول 727 نوشته، با اجازه ای که شیخ عبدالله بن علی خواری ورامینی به جهت شیخ زین الدين علی بن حسن العمادي حلی به تاریخ 691نوشته؛ تملک: حسین بن محمد بن علی بن شجاع انصاری؛ مهر: «ابوالقاسم» (بیضوی)، «الراجي ابوالقاسم بن محمد تقی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 275گ، 20 سطر ، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 1-265]
بی کا، تا: یک شنبه نیمه صفر 535ق، جزء اول نسخ معرب حیدر (؟) بن حسین، جزء دوم نستعلیق، محمد علی بن قاضی احسن، شنبه 23 رمضان 1061ق؛ از روی نسخه مؤلف تصحیح شده، با علامت بلاغ، با اجازه ای که به جهت «موفق الدين ... منصور بن علی ...» نوشته شده؛ نشانی مطالعه محمد علی بن احسن الحنفي (در این اسم دست برده شده)؛ تملک: بحرالعلوم حسینی به تاریخ 23 ذیقعده 1298ق، میر محمد حسین غریب زاده؛ 260گ، اندازه: 15×24سم [ف: 5-226]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ کامل؛ خط: نسخ، کا: رحله، یحیی بن احمد، تا: محرم 538ق؛ توسط محمد بن محمد بن یحیی بن حسن بن سعید حلی
در سال 696 تصحیح و مقابله شده، دارای چندین بلاغ از شخصیت های مختلف علمی؛ تملک: ... حلی در ربیع الاول 666ق [نام مالک محو شده]؛ تولد احمد بن نعمان بن احمد در سه شنبه جمادی الاول 740؛ جلد: تیماج، 273گ، 18 سطر ، اندازه: 16/7×25/3سم [ف: 21-1629]
خط: نسخ، کا: ابوالفرج مسعود بن علی بن ابی الفرج، تا: یکشنبه 18 جمادی الاول 546ق، با بلاغ قرائت، دارای اجازه انهای کتاب به کسی از طرف نصر بن محمد بن ابی البركات مورخ روز پنج شنبه 3 صفر 726 (پایان جزو یکم)، علی بن احمد [السديد] آن را با نسخه ای مقابله کرده و از روی آن تصحیح نموده که علی بن سکون آن را نوشته بوده؛ تملک: ابن ادریس عجلیو ابن ادریس در آن نوشته بود که آن را با اصل خط طوسی مقابله کرده بود و آنچه حواشی درهامش آمده از خود طوسی است از روی خط ابن ادریس، تاریخ مقابله و تصحیح دهه سوم ربیع الثاني 663 (پایان جزو 1) و جمادی الاول 633 (پایان جزو 2) است؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج سرخ، قطع: ربعی [نشریه: 2-174]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1565ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-396]
خط: نسخ، کا: مقری ورامینی، علی بن حسن، تا: سه شنبه 28 تا رجب 548ق؛ برگهای نونویس مورخ جمادی الاول ک1090؛ کاغذ: سمرقندی و سپاهانی، جلد: تیماج، 270 گ، 25سطر (11×16)، اندازه: 14×20سم [ف: 16-17] و [فیلمها ف: 1-396]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 79
همان نسخه بالا [نشریه: 6-450]
خط: نسخ معرب، کا: ظفر بن محمد بن حسن بن محمد؛ رجب 567ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ مهر: محمد تقی بن محمد باقر شریف یزدی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 251گ، 21 سطر (12×19)، اندازه: 18×25سم [ف: 16-348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن معرب، کا: ابوالقاسم بن محمد بن علی جاسبی، تا: 1 ذیقعده 579ق؛ مصحح، مصحح، با سرلوح، با صورت انهاء، قرائت واجازه، از عالم جلیل القدر، ابو الفضل راوند، برای کاتب نسخه به صورت زیر: «قرأة علی الشيخ الامام العالم، وجید الدين، جمال الاسلام، ابو القاسم، علی بن محمد بن علی الجاسبي - ادام الله سداده - و اجزت له روایته عنی، عن مشایخی عن المصنف - رضی الله عنهم - و قد بینت له الطرق في روایاتی عنه. و کتب ابوالفضل الراوندي، محمد بن هبة الله الراوندي، في شهور سنة ثمانین و خمسمأة هجریه حامدا مصلیا مسلما»، یادداشت: «نظر في هذا الكتاب، باذن صاحبه و مالکه. محمد بن اسماعیل بن حسن کروکانی 660 ق»؛ تملک: عبدالله بن حذیفه مبروگی در نجف اشرف در 984ق، عبد اله مبروکی، محمد اشرف اصفهانی، محمد امین خنجی؛ جلد: چرم قهوه ای، 190گ، 22سطر (12/5×17)، اندازه: 17×23سم [ف: 28-621]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2095-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-396]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: دهه اول جمادی الاول 595ق؛ مصحح، محشی؛ پشت برگ اول صورت آنچه در نسخه ابن ادریس بود نقل شده اینکه ابن ادریس مقابله نسخه را در نجف اشرف از روی نسخه مؤلف به تاریخ رجب 573 به پایان برده و در مجالس مقابله علی بن یحیی بن علی و ورام بن نصر حاضر بوده، و حسن بن أبي الفضل بن الحسين ابن الدربي به تاریخ 570 ؟ و ابن شهریار الخازن و محمد بن علی بن شعره نیز مقابله کرده اند)، روی برگ دوم نام کتاب و مؤلف و اینکه با نسخه ابن ادریس که به خط علی بن محمد بن السكون بوده، مقابله شده است، شیخ بهاء الدين عاملی خط و امضای محقق حلی را که در صفحه مقابل آمده تصدیق می کند، روی برگ دهم که برگ اول کتاب است اجازه ای است که محقق حلی (لفظ جع در امضا هویدا و باقی در صحافی از بین رفته است برای سدید الدين ابو الحسن بن احمد به تاریخ 654 نوشته، در پایان نسخه نیز آنهائی است که محقق حلی به تاریخ سیزدهم شوال 645 نوشته؛ تملک: عبدالکریم تبریزی با مهر «العبد الكريم بن سلطان محمد» (دایره)؛ مهر: «الفقير عبد الكريم» (بیضوی)، «علی الله (محمد علی) في کل الامور تو کلی عبده طاهر»؛ جلد: مقوایی، 237گ، 20سطر ، اندازه: 15×17/5سم [ف: 8-358] و
[عکسی ف: 1-69 و 70]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1747 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-202]
خط: نسخ، بی کا، تا: 627ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سرخ، 182 گ، 26سطر ، اندازه: 15/3×20/7سم [ف: 1-576]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1566ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: برقانی، ابراهیم بن حسن، تا: 657ق؛ 478ص، 19سطر (12×14/5)، اندازه: 15×19سم [ف: 2-154]
نسخه اصل: نسخه آقای خادمی در اصفهان. دارای اجازه علامه حلی؛ بی کا، تا: 681ق [فیلمها ف: 1-396]
انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: محمد فرزند مهیار حسن فرزند حسین فرزند علی هرقلی، تا: شنبه 15 رمضان 699ق؛ با نشان «بلغ ایده الله»، در پایان بخش 1 و 2 صورت خط محمد فرزند ابواحمد یا ابو زکریا نجیب الدين یحیی بن حسن بن سعید هذلی حلی (601-689یا 695) پسر عم محقق حلی (جعفر بن الحسن بن یحیی)متضمن آن که «سید علی فرزند سید عمید حسینی تمام نسخه را قرائة و سماعا و تصحیحا نزد وی بپایان رسانده» نقل شده تاریخ یادداشت حلی در ذیل بخش نخست 699 آمده و یادداشت چنین است: «انهاه احسن الله توفیقه قرائة و سماعا لشرحه نفعمه الله تعالی سید علی بن السيد ... العميد الحسيني .. کتبه الفقير الى الله تعالی محمد بن یحیی بن احمد بن یحیی بن الحسن بن سعید الحلي الهذلي جمادی الآخرة من سنة تسع و تسعین و ستمائة هجرية و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين وسلم تسلیما»، تاریخ یادداشت حلی در ذیل بخش دوم 700ق است و متن آن این است: « انهاه احسن توفیقه وتسدیده قرائه صحيحة مهذبة وسماعا لشرحه نفعه الله تعالی ...؟ و کتبه الفقير الى الله تعالی محمد بن یحیی بن احمد بن یحیی بن الحسن بن سعید الهذلي الحلى في خامس شهر ربیع الاول من سنة سبع مائة هجرية و الحمد لله جله و صلی مالله علی محمد و آل محمد الطيبين الطاهرين»، پشت برگ 117 چند یادداشت آمده که از آنها سه اجازه است که به سید عبدالله فرزند ابولقاسم مراغی داده شده به این ترتیب: 1. وقد اجزت لسید المحققين و هو السيد عبد الله أن یقول الأحكام الشرعيه عن الدلة الأقل (مهر مجیز در پایان بوده ولی پاک شده است)، 2. اجازه ابراهیم نامی با مهر او «و اتخذ الله ابراهیم خلیلا» (چهار گوش) در پایان اجازه، متن اجازه چنین است: «و قد اجزت السيد المحققين و هو السيد عبد الله أن یقول الأحكام الشرعية عن الأدلة الاقل»، دو اجازه دیگر از همین مجیز در صفحه مقابل (گ 118) آمده که یکی بدون مهر و امضاء است و دومی با همین مهر آمده و متن دو اجازه چنین است: «و قد اجزت السيد المدققين و سند المحققين و مظهر انوار الحق و اليقين و هو السيد عبد الله بن ابی القاسم المراغي ان یقول الأحكام الشرعيه عن أدلتها التفصيلية کمال الاحتياط و انا الاقل»، 3. اجازه اسماعیل نامی است که مهر او«و اذکر في الكتاب اسماعیل» (چهارگوش) در پایان اجازه صفحه مقابل (گ 118) همین مهر زیر این عبارت «کما رقم و سطر وصح انا الاقل» آمده است؛ تملک: محمد فرزند رضا المدعو به صدر الدين در 11 رمضان 1214 با مهر «محمد بن رضا ب المدعو صدر الدين 1214» (دایره)، علی بن شهاب الدين ابی احمد عیمد حسینی؛ جلد: تیماج، 485ص، 21سطر ، اندازه: 16×23سم [ف: 9-61 ]
آغاز: برابر؛ انجام: الطير کلها واحد ثمنها و التكسب بها یجمیع الوجوه. تم الجزر الاول یتلوه کتاب المتاجر.
شامل جزء اول از آغاز کتاب الطهاره تا کتاب المكاسب شامل 4
باب؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن علی بن حمانا، تا: 15 شعبان 711ق؛ مقابله شده، محشی؛ اهدایی مسیح بن محمد سعید به سید عبدالله موسوی؛ تملک: محمد مشهور به قوام الدين تونی، عبدالرضا الحسيني؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 182گ، 19 سطر (10/5×16)، اندازه: 13×18سم [ف: 19-73]
آغاز: برابر؛ انجام: علیه ضمانه فان أتلفه علیه و کان قد اظهره لم کان علیه
از طهارت تا دیات را در سه کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9- 10؛ محشی از علی بن ابراهیم؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 398گ، 18سطر ، قطع: وزیری [ف: 24-290]
آغاز: موجود: ترخ منها سبع دلاء فان مات فیها حمامة او دجاجة و ما اشبههما ترخ منها دلو؛ انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8-9؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، 180 گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×23سم [ف: 24-229]
بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 7-523]
آغاز: ... علی نزح أربعة رجال من الغدوة الى العشية یتناولون ... و إن مات فیه انسان وجب أن ینزح منه سبعون دلواً؛ انجام: و مان کان من جراح و غیر ذلك فبحساب ذلک و ... جنین البهيمة عشر قیمتها و فیما کان من ذلك ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 303، 21 سطر، اندازه: 12×22/5سم [ف: -27]
طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 12/5×17 [ف: -807]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (در دیات افتاده)؛ تملک: محمد اشرف بن زین العابدين اشرف حسینی استر آبادی، حسین بن حسن حسینی؛ 122گ، 29 سطر ، قطع: رحلی [چند نسخه ف: -204]
آغاز: برابر؛ انجام: فان شهد الأربعة باجتماع الرجل مع المرأة في ازار واحد مجردین.
ج 1-2، از مقدمه تانخستین برگ از کتاب حدود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: تیماج قهوه ای، 284گ، اندازه: 14×24سم [ف: 21-1632]
آغاز و انجام: برابر
ج2-1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد شریف بن محمد رضا لاهیجانی؛ اهدایی: رهبری،
916
خرداد 1373؛ جلد: گالینگور، 306، 22سطر ، 13/5× 24/5سم [ اهدائی رهبر: 3-789] و [ف: 21-1628]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 886
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -245]
خط: نسخ، کا: محمد بن زین الدين بن محمد شامی الفرزني، تا: شنبه 11 رجب 981ق، جا: نجف اشرف جلد: تیماج، 192گ، 23سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 22-32]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 7 محرم 985ق؛ واقف: امیر جبرئیل،1037؛ 175گ، 24-26سطر ، اندازه: 19×30سم [ف: 21-1632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 صفر 988ق، جا: بیجا پور؛ مصحح، با نسخه مصححی دوبار مقابله شده؛ تملک: احمدبن ملامهدی صد تومانی، محمد علی تبریزی 1257ق؛ در پایان نسخه صورت اجازه سعید بن هبة الله راوندی به اولادش درج شده؛ جلد: تیماجمذهب، 418گ، 18 سطر ، اندازه: 15×23سم [ف: 8-4831]
آغاز: من الطهارات ولافی ازالة النجاسة من البدن والثیاب ولاباس باستعمالها في الشرب وغیره مالم یقع فیها شیء تعین من النجاسة فان وقع فیها شیء من النجاسة فلایجوز؛ انجام: ولابأس ببیع جوارح الطير کلها واخذ ثمنها والتکسب بها بجمیع الوجوه. تم الجزء الأول من کتاب النهاية ویتلوه ان شاء الله في الثاني کتاب المتاجر والحمدلله رب العالمين و ...
جزء اول (کتاب الطهاره تا کتاب المكاسب)؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عیسی الحورى الاولى، تا: پنج شنبه 16 جمادی الثاني 991ق؛ افتادگی: آغاز (چند برگ)؛ مصحح؛ مهر: «الواثق بالله الكريم محمد بن حسن ... الحكيم» (دایره)؛ جلد: تیماج، 97گ، 20سطر ، اندازه: 18×27سم [ف: 8-4831]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: محرم 997ق؛ مجدول، مصحح؛ تملک: حسین بن عبدالرزاق حسنی؛ جلد: تیماج، 297گ، 19سطر ، اندازه: 12×21سم [ف: -313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 189 گ، 24سطر، اندازه: 12/5×24سم [ف: 5-123]
خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 11؛ تملک: محمد تقی مشهور به ملا پروانه عباسی صفوی سلیمانی؛ 234گ، 23 سطر ، 12/5×24سم [ف: 1-290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 213گ، 21سطر ، اندازه: 19×25سم [ف: 8-4831]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 278 گ، 15سطر ، اندازه: 19×29سم [ف: -6]
آغاز: برابر؛ انجام: کان صاحبه مخياًر بین أن یلزمه قیمته یوم اتلفه ویسلم اليه ذلك الشيء او یطالبه بقیمته مابین کونه.
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (حدود پانزده سطر از انتهای نسخه ناتمام مانده)؛ جلد: مقوا، 269گ، 18سطر ، اندازه: 16×24سم [ف: 21-1631]
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: وزیری [ف:- 261]
بی کا، تا: قرن 11، برگ آخر نونویس است [تراثنا: س 18ش 1 و 2-245]
کا: مظاهری اسدی، محمود بن علی، تا: جمعه 26 محرم 1028ق، جا: حیدر آباد؛ افتادگی: آغاز [ف: - 40]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد صالح بن محمد جمال الدين بدلیه خطیب شیرازی، تا: صفر 1056ق؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح رنگین؛ تملک: مرتضی بن حسن آشتیانی به تاریخ 20 ربیع الثاني 1301ق؛ جلد: تیماج، 231 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف:19 -230]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 17 ربیع الاول 1074ق، جا: شیراز؛ تملک: محمد باقر بن محمد مهدی هرندی قهپائی با مهر «محمد باقر مبین علم» (بیضی)؛ مهر: «تقی بن حسینعلی» (بیضی)، «الراجي الى الله محمد رضا بن محمد حسین» (مربع)؛ جلد: تیماج، 139گ، 26 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 3-272]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ خوش، کا: عبدالله (طبق نوشته خودش «بید العبد عبدالله» و ممکن است نام واقعی او نیز نباشد)، تا: شعبان 1079ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ ظهر ورق اول فهرست کتب و ماجرای سه نفر از فقهای بزرگی به نامهای حسین بن مظفر حمدانی (کذا) قزوینی، عبدالجبار بن علی مقری رازی، و حسن بن حسین بن بابویه معروف به حسکابا شیخ طوسی در مورد کتاب نهایه او؛ واقف: باقر کتابچی، تیر 1356؛ جلد: تیماج مذهب،
301گ، 19 سطر ، اندازه: 18×30سم [ف: 21-1630]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمود بن علی اکبر نائینی، تا: دوشنبه 23 ذیقعده 1080ق؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)؛ تملک: هادی بن محمد؛ جلد: تیماج، 157گ (1پ -157ر)، 25سطر، اندازه: 18×25سم [محدث ارموی مخ: 3-1627]
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1081ق [نشریه: 6-353]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 4 شعبان 1084ق؛ 20/5×29سم [ف: -16]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ تملک: عبدالجواد بن محمد مهدی، هبة الله بن عسکری در شوال 1281، عبدالخالق یزدی مشهدی آن را از حاج میرزا عسکری امام جمعه مشهد در 1262 عاریه گرفته بود؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 181 گ، 23سطر، اندازه: 18/5×28سم [ف: 1-576]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1096ق؛ اندازه: 15×20/5سم [رشت وهمدان: ف: -1183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن حسن بن عبدالله بحرانی ساکن بندر دیلم، سید محمد حسینی موسوی قاضی، مهدی ... کاتب نجفی در سال 1988ق، سید محمد امین حسینی عاملی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مشمع، 182 گ، 23 سطر (15/5×25)، اندازه: 25/5×30سم [ف: 29-492]
از اوایل طهارت تا آخر دیات؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن نیشابوری، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 241گ، 21 سطر (11×16)، اندازه: 19×25سم [ف: 3-805]
از آغاز تا دیات اعضاء و ناقص است؛ خط: نسخ، بی کا، تا قرن: 12؛ 124گ، 20سطر (11×20/5)، اندازه: 17×25سم [ف: 8-163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: ابی القاسم التنكابني در 1309ق، موسی زنجانی؛ مهر: محمد ابراهیم؛ کاغذ: سپاهانی، 198 گ، 21سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×26/5سم [ف: 19-406]
آغاز: برابر؛ انجام: فان کان مواقعته لها بالنهار في شهر رمضان کان علیه کفارتان.
ج 1، از ابتدای مقدمه (بعد از فهرست مطالب تا انتهای کتاب الصوم»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 47گ، 19سطر ، اندازه: 14/5×25/5سم [اهدائی رهبر: 3-790]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حاجی عزالدین حسینی، تا: 1103ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1ص (312)، 20سطر ، اندازه: 20×28سم [ف: 10-1262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الرزاق رازی، تا: 20 جمادی الثاني 1111ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 288گ، 19سطر ، اندازه: 16/5×25سم [ف مخ: -177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مقابله شده؛ یادداشت شیخ محمد بن شیخ علی ابودیب، 1164؛ 539ص، 19سطر (10/5×19)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-396]
آغاز و انجام: برابر
طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 10 جمادی الثاني 1109 یا 1190ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: میر عبدالله حسینی؛ جلد: تیماج مذهب، 228گ، 19سطر ، اندازه: 16/5×24سم [ف: 8-4831]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، اندازه: 19×28/5سم [نسخه پژوهی: 2-238]
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری [ف: -261]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1231-1232ق؛ جلد: تیماج، 35گ (78ر -112پ)، 55سطر ، اندازه: 29×42سم [ف: 11-325]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه سلخ صفر 1236ق؛ واقف: محمد صادق گلستانه، 1236؛ جلد: تیماج، 150گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کان محمد بن خضر، تا: 1246ق؛ جلد: تیماجمذهب، 29سطر ، اندازه: 15×35سم [ف: 4-100]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صالح، تا: شوال 1247ق، به دستور سید علی محمد بن علی؛ جلد: تیماج، 78گ (174ر -
251پ)، 33سطر ، اندازه: 20/5×30سم [ف: 6-209]
خط: نسخ، کا: ابو الحسن بن مطلب اردکانی، تا: دوشنبه ذیحجه 1249ق [نشریه: 4-397]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد اسماعیل، تا: دوشنبه دهه سوم جمادی الاول 1268ق؛ واقف: محمد زهرایی، تیر1350؛159گ، 26 سطر، اندازه: 14/5×21/8سم [ف: 21-1630]
کا: ابوالقاسم بن محمد مهدی، تا: 1276ق؛ قطع: وزیری [ف:261]
مبحث قبله با ترجمه فارسی آن؛ خط: نسخ، کا: اردبیلی، ابوالفضل بن عبد الجواد، تا: قرن 14؛ گ (38پ - 39ر)، 13 سطر ،اندازه: 10×17سم [صد و شصت نسخه: -69]
کا: مزجی بسطامی، عبدالعلی بن محمد حسن، رجب 1310ق [تراثنا: س 5ش 3-105]
آغاز: و غسل الأنا سبع مرات و کل ما وقع في الماء و مات فیه مما لیس له نفس سائله فلا باس؛ انجام: باب القصاص دیات الشجاج: من قطع شیئا من جوارح الانسان، وجب أن یقتص منه ان اراد ذلك.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: 208گ، 21سطر ، اندازه: 18×28سم [ف: 38-453]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: راشد بن صباح قدمی، بی تا؛ تملک: میرزای قمی در اصفهان؛ 241گ (3ر-243پ) [جنگ: 1-493]
an-nahāya fī mojarrad-el feqh va-l fatāvā (t.)
وابسته به: النهاية في مجرد الفقه و الفتاوي؛ شیخ طوسی۔ بن حسن (385-460ق)
ناشناخته و بعضاً همانند:
ترجمه ای است کهن از کتاب متاجر تا پایان کتاب دیات و بابی در دیه جنین، هر کتاب در چند باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 686ق؛ در پایان مجلد نخستین آمده: «تمام شد مجلد اول از کتاب نهایه و بعد از آن نوشته شود مجلد دوم ان شاء الله و افراغ افتاد از نوشتن آن در هفتم ماه محرم سنه ست و ثمانین و ستمائة»، شش برگ در پایان و چند برگی در میانه آن تازه تر است و از قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 306گ، 17سطر (5×15)، اندازه: 14/5×20سم [ف: -58]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 933-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-270]
نسخه اصل: کتابخانه سید نصرالله تقوی؛ بی کا، تا: 892ق [فیلمها ف: 1-270]
آغاز: بسمله. الحمدلله ولی الحمد و موجبه و صلی الله علی خیر (ته من) خلقه محمد و آله الطاهرين من عترته و سلم تسلیما کثیرا کثیرا. مجلد اول از کتاب نهایه. و این مجلد ده کتاب است. کتاب اول در طهارة و این کتاب ده با بست. باب اول در آنکه طهارت چه و چگونگی ترتیبش. طهارت در شریعت نام آن چیزیست که بدان مباح بود در نماز رفتن و آن بر دو ضرب است یکی وضوء است و تیمم و مدار هر دو بر چهار چیز است. آغاز نسخه ما: کتاب الوصية و احکامها باب در حث کردن بر وصیت. خدای تعالی میگوید: کتب علیکم اذا حضر احدکم الموت ... علی المتقين و روایت کرده اند از پیغمبر ص که وی گفت هر که بی وصیت بمیرد مرگش مرگ جاهلیت بود؛ انجام: و اگر کسی چیزی را از ملاهی که روا نبود تملک آن عمل نمودن (بملک گرفتن وی) چون طنبورها و چغانه ها (چغانها و طنبورها) و مانند این (آن) بر مسلمانان تباه کند بر وی چیزی نبود و اگر بر ذمی تباه کند در حرز آن نمی بروی بود ضمان آن. پس اگر بروی تلف کند و وی آن چیز (از آن) بظاهر کرده بود بوی (بروی) چیزی نبود بهیچ حال (و الله اعلم و احکم) و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب (پایان باب 11 کتاب 12 جلد 2).
نسخه از کتاب 9 در وصیت است تا کتاب 12 دیات و از جلد دوم نهایه است، ترجمان این پارسی دانسته نشد که کیست و همین اندازه از خود آن پیدا است که از گیلان و طبرستان یا شاید از ری و کاشان باشد و پیش از 892 و گویا هم پس از محقق حلی و علامه حلی می زیسته است؛ خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، مجدالدین بن شرف الدين، تا: قرن 10؛ مهر: «یوسف ایها الصديق» و عبده فرامرز اسفند یار»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 64گ (24 ر-87پ)، 19سطر (9×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 5-1828]
آغاز: بسمله. مجلد اول از کتاب نهایه و این مجلد ده کتابست. کتاب اول در طهارت و این کتاب ده با بست. باب اول در آنکه طهارت چه باشد و. الحمدلله ولی الحمد ... و صلی الله علی خیرته من خلقه محمد و آله الطاهرين ... آغاز: بسمله. مجلد دوم از کتابنهایه و این جلد دوازده کتابست. کتاب الأول من المتاجر، و
این کتاب نوزده بابست. باب اول در آدابها (؟) ی بازرگانی مردم که چون بازرگانی خواهند کردن، زودتر فقه در این بیاموزند؛ انجام: که ایشان شکار کنند و بهای آن گرفتن و بدان کسب کردن بهمه انواع. والله اعلم بالصواب (1پ-38ر) سپس. ترجمه النهاية: از همو. در دوازده کتاب، از متاجر تا دیات (جلد دوم) انجام: بروی چیزی نبود بهیج حال. والله اعلم بالصواب ... هشتم شهر محرم الحرام روز دوشنبه انجام یافت سنه 19 مطابق جلوس سنه 22 کاتبه ... محمد مقیم ... (38پ -80ر)
جلد 1، از طهارت تا مکاسب، سپس فهرست دوازده کتاب از جلد دوم؛ خط: نستعلیق خوب، کا: محمد مقیم، تا: 1008ق؛ جلد: میشن، اندازه: 18/1×30/3سم [ف: 7-4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1722
و 3872ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-270 و 2-273]
آغاز: بسمله ... کتاب المتاجر و ادبهای تجارت. چون کسی خواهد که تجارت کند، باید که نخست فقه بیاموزد؛ انجام: و اگر تلف گرداند آن را بروی، از آنکه ظاهر گردانیده بود، آن را در میان مسلمانان برو هیچ نبود، به هیچ حال. و بالله التوفيق ...
ترجمه ای است کهن از کتاب متاجر تا پایان کتاب دیات و بابی در دیه جنین، هر کتاب در چند باب، با نسخه چاپ سید محمد باقر سبزواری (تهران 1334ش) مقابله شد، آن ترجمه نبود، ترجمه ای است کهن، روان با واژه های سره فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 21 جمادی الاول 1051ق؛ 176گ (56پ-231ر) [ف: 1-54]
آغاز: . نه مفروض اول دانستن طهارة و احکام وی است و دوم دانستن عددهای نماز ست ... باب اول در عدد نمازها و عدد رکعات نماز از فریضها و سنتها نماز بر دو قسمت؛ انجام: و واجب آید بروی آنچه برزانی واجب آید بر یکی حد و حکم زنا ثابت شود بدو چیز یکی آنک ...
از: ناشناخته، در گذشته: حدود قرن 5 یا 6ق، ترجمه روانی است از کتاب نهاية شیخ طوسی و ظاهراً یکی از شاگردان شیخ این ترجمه را ساخته است، نسخه موجود از اول کتاب صلوة آغاز و تا اول کتاب حدود به انجام می رسد؛ خط: نستعلیق، کا: شمس الدين محمد بن حسین بن محمد قمصری، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «12»، با نسخه ای کهن مقابله شده؛ جلد: تیما حمذهب، 268ص، 21-15سطر (10×16) 15×21سم [ف: 35-302]
آغاز: بسمله الحمدلله ولی الحمد ... طهارت در شریعت نام آن چیزیست که بدان مباح بود در نماز رفتن و آن بر دو ضربست یکی وضوست و دوم تعلیم
در فهرست های کتابخانه ها و مآخذی که در دست نگارنده است نام و اثری از این ترجمه و مترجم آن یافت نشد ولی از طرز انشاء گمان نزدیک به یقین دارم که از منشآت قرن پنجم هجری باشد و جناب آقای تقوی فرمایند: اگر از خود شیخ نباشد مسلماً انشاء یکی از شاگردان ایشان است، این ترجمه چون اصل آن دو مجلد می باشد و هر یک از مجلدات دارای ده کتاب است و از طهارت شروع گردیده و به کتاب دیات ختم شده و کتاب های آن به باب هایی تقسیم گردیده و در حدود 16000 بیت کتابت دارد، نسخه کهنه ای از این ترجمه که به سال 891 و 892 نوشته شده در کتابخانه شخصی جناب آقای حاج سید نصر الله اخوی تقویهست؛ خط: نسخ، کا: مسیح بن محمد باقر کمره ای، تا: 1295ق؛ محشی به فارسی؛ جلد: تیماج، 250گ، 22سطر ، اندازه: 22×34سم [ف: 3-66]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1567-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-270]
آغاز: بسمله، الحمدلله ولی الحمد و موجبه و صلی الله علی خیرته من خلقه؛ انجام: پس اگر بروی تلف کند و وی از آن چیز بظاهر کرده بود بر وی چیزی نبود بهیچ حال و الله اعلم و احکم
دو جلد؛ خط: نسخ، کا: مسیح بن محمد باقر، تا: 1297ق؛ 160گ 25سطر (10/5×20)، اندازه: 19×32سم [ف: 4-355]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1667-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-270]
آغاز: بسمله الحمدلله ... طهارت در شریعت نام؛ انجام: تا چین صد و ده فرسخ سی و نه مرحله
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن سلطان محمد طالقانی، تا: 1313ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
نسخه اصل: کتابخانه سید نصرالله تقوی. کتابخانه تقوی؛ کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: 1336ق [فیلمها ف: 1-270]
آغاز: شوید و اگر کسی باین کار کاند باحتیاط تر بود (کتاب 1 باب 8 س 2 ص 24 چاپی). نیمه دوم: بسمله. مجلد دوم از کتاب نهایه. کتاب الأول في المتاجر و این کتاب نوزده باب است. باب اول در ادبهای بازرگانی مردم. مردم باید که چون بازرگانی خواهند کردن زودتر فقه در دین بیاموزند (ص 250)؛ انجام: نیمه نخستین: باب دوم (کتاب 5) در انواع حج ... یا دو سال روا بود که وی حج تمتع کند و بمیقات شود (س 21 ص 137)؛ انجام: و اگر مستأجر شرط کند که چیزی به بنده دهد بی علم خداوندش لازم نیاید ویرا وفا کردن بدان شرط و بنده را نیز (س 5 ص 304 از باب 19 متاجر)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ این نسخه شاید پس از هزار نوشته شده باشد، محشی به فارسی و عربی بی عنوان و از شرایع و با
عنوان های «قال في مسائل الخلاف، و الشيخ قال في المبسوط، بخلاف صاحب الرسالة و ذکر الشيخ رحمه الله في مسائل الخلاف، سید گفت (در بسیاری از جاها)، مذهب سید مرتضی اینست، در کتاب مبسوط گوید، در تفسیر شیخ جمال الدين ابوالفتوح آورده است»، بیشتر آنها به فارسی کهن است که گویا از خود مترجمان باشد؛ تملک: حسین بن رضا نجفی با مهر«الراجي حسین الحسيني»؛ کاغذ: سپاهانی، 96گ، (12×17)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 6-2449]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1592-ف و 1593-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-8]
-t-ul kalam fi hall-i subhat-i jadr-il asam = hall-u
= hall-u mugalitat-i ibn-i itat-il jadr-il asam
دوانی، محمد بن اسعد، 830 -908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
در حل مغالطه «کل کلامی کاذب» که منسوب به ابن کمونه و معروف است به مغالطه جذر اصم. دوانی در این رساله نخست در عنوان «فاتحه» مغالطه را روشن ساخته پس از آن در زیر عنوان «واسطه» پاسخ های قدما و متأخرين و معاصرانش را نقل کرده و اشکالات آنها را باز گفته، آن گاه در «خاتمه» پاسخ و حل خود را تقریر کرده است. وی (در «واسطه») از این دانشمندان در طریق حل مغالطه نقل کرده: 1. نخست از تفتازانی در شرح مقاصد، در اینجا وجه تسمیه این مغالطه را به جذر اصم از تفتازانی حکایت کرده است؛ 2. از کاتبی دبیران قزوینی در شرح کشف الاسرار؛ 3. از شرح قسطاس (قسطاس یا از محمد بن ابراهیم عتایقی حلی است که شارح آن در الذريعه شناخته نشده و یا شمس الدين سمرقندی) اما چنین پیداست که دوانی مؤلف شرح قسطاس را نمی شناخته است؛ 4. از صاحب قسطاس؛ 5. از سید شریف گرگانی، سخن سید شریف را به وسیله «بعض الناس» نقل و سپس درباره صحت نقل تردید کرده است، قرائن نشان می دهد که مقصود دوانی از «بعض الناس» سید صدر الدين دشتکی است؛ 6. از سید صدرالدین (به شهادت قرائن) و از او بدین گونه یاد می کند: «و منها ما ابدعه بعض ابناء زماننا ...» این مسأله نیز از مسائلی است که بین دوانی و صدرالدین دشتکی بر سر آن جدال های کتبی و شفاهی فراوان به وجود آمده است. صدرالدین دشتکی نیز رساله در تحقیق مغالطه معروف به جذر اصم نگاشته اما چنین پیداست که دوانی در وقت تأليف این رساله صدرالدین را ندیده بوده و یا او خود هنوز آن را ننوشته بوده است. در سراسر این رساله دوانی (بر طبق متداول در حواشی شرح تجرید و مطالع) با تعریض و کنایت از صدرالدین دشتکی یاد و یا سوء تعبیری از او نسبت به خود نقل کرده است. سخنان او را در باب این مغالطه از حواشی شرح تجرید می آورد و از او بدین گونه یاد می کند: «ما حشی به حاشیه التجريد» و گاه نیز از او با عنوان شارح التجريد یاد کرده و در یکجا این قصه را نقل می کند: «معروف است و ما و دیگران هم شنیده ایم که وقتی حواشی من (دوانی در اینجا خود را «هذا القائل» خوانده) را دید و چند بار مطالعه کرد آن را افکند و گفت مانند اینها را در سرزمین ما تزریق می نامد. حال آن که کلمه «تزریق» در این بلاد معمول نبوده و پس از این داستان بر سر زبانها افتاد». (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسملة، اما بعد حمدالله مناح مفاتیح المعظلات، عتاح مفالیق المشكلات ... فأقول: إخواني من طالب اليقين سلام علیکم ... هذه نهاية الكلام في حل المغالطة التي ... تعارکت فیه انظار الأئمة الأئمة الأعلام و تصادمت فیه آراء الأذكياء أولى الأفهام ... انجام: فسواء سمی هذا الكلام خبراً او إنشاء لا تختلف الحال في عدم کونه صادقاً و كاذباً و بذلك سنحل الشبهه ولا إستبعاد في أن یکون الكلام مع قطع النظر عن الخصوصيات محتملا للصدق و الكذب ... یختلف با إستبعاد في أن یکون الكلام مع قطع النظر عن الخصوصيات محتملاً للصدق و الكذب ... یختلف باختلاف الحيثيات و الإعتبارات.
چاپ: در دوازده رساله در پارادکس دروغگو، (تهران، موسس حکمت و فلسفه ایران: 1386) به تصحیح احد فرامرز قراملکی
[الذريعة 92/5 و 76/7]
آغاز: الذي تکلمت به امس صادق فان صدق کل من الكلام الغدي و الامس یستلزم عدم صدقها ... و هی مغالطة تحیر في حلها عقول العقلاء و فحول الاذكياء و لهذا سمیتها بمغلطه الجذر الأصم؛ انجام: برابر
تذکر: بر خلاف نظر فهرست نویسان این نسخه از آن میر صدرالدین دشتکی نیست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با نشانه «م، مدظله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 32گ (13ر- 34پ)، 14سطر ، اندازه: 12/8×18/4سم [ف: 5-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 909ق؛ محشی؛ 16گ (15ر-30ر)، 22سطر ، اندازه: 8×16سم [ف: 36-613]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: زواره ای، صفی الدين محمد بن غیاث علی، تا: 146ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 38ص (242-279)، 16 سطر (6×11)، اندازه: 9×15سم [ف: 8-543]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد رازی، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد، 7گ (55پ-61پ)، اندازه: 16/6×25/2 سم [ف: 8- 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدسعید بن قاسم حسنی حسینی طباطبایی، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 17گ (180پ- 196ر)، 23 سطر، اندازه: 6×15 سم [ف: 35- 624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1016ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 49گ، 18 سطر، اندازه: 7×14/5 سم [ف: 1- 315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1021ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 1- 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عقیلی استر آبادی، محمد بن حسین، تا: 1058ق؛ کاغذ: ترمه، 32ص (87- 118)، 23 سطر [ف: 9- 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ 18ص، 32 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 24- 175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ سپس فایده ای است از مؤلف در عدم جریان لا مطابقه در تصورات؛ واقف: تقی موسوی، 1119؛ 18گ، 20 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 4- 380]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: چرم، 32ص (189- 220)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 9- 549]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2338/11- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6- 429]
بی کا، بی تا؛ 18گ (88ر-105ر) [ف: -509]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ اندازه: 11×18 سم [ف: 4- 379]
nahāyat-ol kamāl
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651- 725قمری
(amīr xosrow, Xosrow ebn-e mahmūd (1254-1326
این مجموعه شامل دیوان اشعار پنجم و آخرین شاعر بوده، دیباچه کوتاه، قصاید، مثنوی ها، قطعات، ترجیع بندها، غزلیات و رباعیات در دوره های آخر حیاتش را دربر می گیرد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4910/5
آغاز: مردمانی که روی او دیدند ** تا بباشند بی سکون باشند؛ انجام: گفتم ز کمان قامتم نون بشود ** خندید بطنز و گفت بالام خوشست
خط: نستعلیق بسیار مغلوط هند، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: نابینی؛ ابعاد متن: 10/8×22 [ف: 7- 676]
nahāyat-ol kamāl
قادری بتالوی، غلام قادر شاه، 1107- 1176قمری
(qāderī botālavī, qolām qāder šāh (1696-1763
رساله ای است در تصوف از منظر قادریان، مؤلف از شاگرد پدرش ابوالفرج محمد فاضل الدين نگارنده آثاری چون: تا رموز القادرية، شرح خمرية یا خمخانه قادری، شرح ملهمات غوثية و بیان الأنساب بوده است. رساله موجود با نثری آمیخته به نظم در خصوص مراقبت های فرقه قادری از متصوفه است، بدون ابواب از مطالبی چون شناخت نفس، نفی و اثبات، نور برزخ محمدی، شغل جمع الجمع، شغل غوطه ذات، شغل هوات اهد و المشهود و... سخن به میان آورده است. چند نسخه از این رساله در فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان گزارش شده است.
[مشترک پاکستان 2089/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15389/3
آغاز: بسملة، هو الأول و الآخر و الظاهر و الباطن منت های بی منتهائی مر ذاتی را که همسو است محمد به صفات خود و محمود به آیات خود، همه محامد ناشی از اوست و راجع بدو؛ انجام: و صحبت عارف و اصل مواظبت و مداومت نمایند تا در مدت قلیل به مقصد اعلی وصول رب جلیل فایز گردند و ما ذلك علی الله بعزیز...
خط: نستعلیق، کا: کریم بخش، تا: ذیقعده 1304ق؛ 17گ (101ر-117پ)، 19 سطر، اندازه: 8/5×17/5 سم [ف: 39- 138]
nihāyat-ul ma'mūl fi S.-i kifāyat-il uṣūl
مظاهری نجفی، مرتضی، 1315قمری
(- mozāherī -ye najafi, mortazā (1898
وابسته به: كفاية الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255- 1329ق)
شرحی است بر «کفایه الاصول» آخوند خراسانی در دو جلد بنا به گفته مؤلف در آخر همین مجلد کتاب تقریرات درس اصول علامه محقق آقا ضیاء الدين عراقی می باشد.
آغاز: الحمد لله رب العالمين... قوله قدس سرہ: موضوع کل علم و هو الذي یبحث فیه عن عوارضه الذاتيه؛ انجام: هذا وانقطع الان... و وسعته الذرع في نهاية المامول في شرح كفاية الاصول... المستفاد من بحث علامة العصر و فرید الدهر اية الله الملك الباقي الشيخ ضیاء الدين العراقي... تمت بحمد الله بید مصنفه...
نسخه اصل: کتابخانه شخصی، مشتمل است بر مباحث الفاظ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1342ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ 261گ [عکسی ف: 1- 294]
آغاز: الحمد لله رب العالمين... و بعد فیقول العبد الاثم الجاني مرتضی النجفي الأصفهاني المظاهر الاسدي. ان هذا ما استفدته من بحث شیخنا العلامة الشيخ ضیاء الدين العراقي دام ظله في الادلة العقليه؛ انجام: فیکون حالها کحال الظن في زمان الانسداد في کونه عذرا عند المخالفة و منجزا للاقع عند بلا احداث علم للمکلف بالنسبة الى الواقع فافهم و تامل
نسخه اصل: از نسخه کتابخانه شخصی. مجلد دوم و مشتمل است بر ادله عقلیه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1346ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح: 485گ [عکسی ف: 1- 295]
nihāyat-ul ma'mūl fī š.-i mabādi-l wuṣūl
فخر المحققين، محمد بن حسن، 682- 771قمری
(faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284-1370
وابسته به: مبادی الوصول الى علم الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648- 726ق)
در شرح کتاب مبادی الوصول تالیف پدرش علامه حلی
آغاز: بسمله الحمد لله المتقدس عن نیل الأوهام و الخواطر... اما بعد فان جماعة... لما وقفوا علی کتاب مبادی الوصول الي علم الاصول من تصانیف والدی الامام العلامة... جمال المله و الدين حسن بن المطهر... فوجدوه قد اشتمل علی جمیع قواعد هذا الفن مع ایجاز... سالونی ان اشرحه شرحا شافیا... فاجبتهم... و سمیته نهاية المامول و قال مد ظله الحمد لله المتفرد... (تا پایان دیباچه) اقول هذا العلم یبحث فیه عن طرق الفقه
[الذريعه 406/24]
آغاز: برابر؛ انجام: لان الحكم بالعلم او بالظن لابدله من دلیل... فانه لیس بضروری و الالم یبق النزاع و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في شرح هذه المقدمه و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
خط: تعلیق، کا: رستم بن حسین بن عبد الله استر آبادی، تا: 848ق؛ محشی با نشان «شرح»؛ 57گ (19- 75) [ف: 23- 682]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 رمضان 861ق، جا: سبزوار؛ عناوین متن «قال دام ظله» است که نشان می دهد نسخه از روی نسخه ای کتابت شده که هم عصر شارح بوده، محشی؛ تملک: سید محمد محسن بن عبدالله حسینی در 10شوال 1209ق؛ جلد: مقوایی، 64گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×18/2 سم [ف: 43- 205]
آغاز: برابر
کا: طریح، تاج الدين بن محمود، تا: 9ربیع الاول 1067ق؛ نسخه نزد سید محمد علی روضاتی در اصفهان موجود است [نسخه پژوهی: 1- 166]
nihāyat-ul maʼmūl fī š.-i mabādi-l wuṣūl
فاضل مقداد، مقداد بن عبد الله، -826قمری
(fāzel-e meqdād, meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1423
وابسته به: مبادی الوصول الى علم الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648- 726ق)
شرحی است بر «مبادی الوصول الى علم الاصول» علامه حلی با عنوان «قال، اقول». فاضل مقداد نزد استادش فخر المحققين فرزند علامه کتب و علومی را فرا گرفت که از جمله کتب «مبادی الاصول» والد فخر المحققين بود. هنگام قرائت و تدریس این کتاب، معضلات و مشکلات کتاب توسط استاد تبیین و کشف شد و سپس فاضل مقداد تصمیم گرفت که آن فوائد استاد را به رشته تحریر در آورد که نتیجه تحریر وی، شرح حاضر می باشد.
[الذريعه 405/24 و 54/14]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4087/1
آغاز: علی الاقسام الثلاثه و التخصيص من قبل النجاه و لان التلكم بالاسماء وحدها متعذر؛ انجام: و کتب سبط العبد الفقير... و الحمدلله وحده اولا و آخرا و الصلاه علی نبیه و عترته باطنا و ظاهرا. و هکذا صوره خط المقداد
خط: نسخ، کا: راضی بن سید محمد جزایری، تا: 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «شرح میبدی»؛ تملک: رضا موسوی زنجانی؛ جلد: تیماج، 142گ (3- 144)، 17 سطر (7×13/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 17- 430]
nihāyat-ul muḥtāj ilā š.-il minhāj
منوفی، محمد بن احمد، 919- 1004قمری
(manūfī, mohammad ebn-e ahmad (1514-1596
وابسته به: منهاج الطالبين و عمدة المفتين = منهاج الطالبين في مختصر المحرر؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676ق)
تاریخ تأليف: 963- 968ق
شرح مزجی است در چند جلد بر کتاب «منهاج الطالبين» ابوزکریا یحیی بن شرف نووی در فقه مذهب شافعی، با استفاده بسیار از شرح جلال الدين محلی بر همین کتاب به اضافه آن چه شارح از کتاب های دیگر فقه این مذهب بهره برده و در دیباچه اشاره ای بدان ها رفته است. شارح در این شرح بعضی از قواعد و فوائد را افزوده و در بعضی از مسائل با تفصیل بیش تر بحث کرده اگر نیاز به تفصیل بوده و گرنه به توضیح های مختصر بسنده کرده، و نیز آن چه را که بدان عمل می شود آورده و از نقل گفته های و استدلال های ضعیف اجتناب می ورزد.
آغاز 1: الحمدلله الذي شید بمنهاج دینه ارکان الشريعة الغراء و سدد بأحكامه فروع الحنيفية السمحاء من عمل به فقد اتبع سبیل المؤمنين.
آغاز 2: بسمله، کتاب الفرايض ای مسائل قسمة المواريث جمع فريضة بمعنی مفروضة أي مقدرة لما فیها من السهام المقدرة فغلبت علی غیرها و الفرض لغة التقدير و شرعاً نصیب مقدر شرعاً للوارث و الأصل فیه قبل الاجماع...
چاپ: مصر، جزء 8، 1286ق؛ بولاق، جزء 8، 1292ق.
آغاز: برابر 2؛ انجام: و اما خبر ان الله لا یقبل دعاء حبیب علی حبیبه فضعیف
جلد سوم و از کتاب فرایض شروع شده و به کتاب نفقات ختم می گردد؛ خط: نسخ، کا: جویلی بن ابراهیم بن حمیدان بن علی عمری شافعی، تا: سه شنبه 3ربیع الثاني 972ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 282گ، 27 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 3- 345]
آغاز: برابر1
ربع اول کتاب و تا پایان احکام حج می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 29شوال 1013ق؛ تملک: حاج باکثیر بن مصطفی؛ جلد: مقوایی، 283گ، 33 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 3- 175]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فاذا مات ثالث عمل في مسألته ما عمل في مسألته الثاني و هکذا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از «قزلجی»، «عبدالله بن حیدر»، «شیرازی» و دیگران؛ واقف: ابو الوفا معتمدی کردستانی، شهریور 1351؛ 20گ، 13سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 21- 1633]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فاذا مات ثالث عمل في المسئلة ما عمل في المسئلة الثاني و هکذا و الله اعلم بالصواب
در فهرست ناشناس. شرح کتاب الفرائض و هو شرح ممزوج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1224ق؛ جلد: چرم، 32گ (33پ-64پ)، اندازه: 11×16 سم [مؤيد: 2- 107]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و لکل ابن من الأولى سهمان في ثمانية عشر بستة وثلثین و من الثانية خمسة في واحد نجمة و ما صحت المسئلتان صار كمسئلة الأولى فاذا مات ثالث عمل في مسئلته ما عمل في مسئلة الثاني و هکذا تم
در فهرست ناشناس و با عنوان «شرح المنهاج»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1293ق؛ محشی با امضای «شیرازی»؛ جلد: تیماج، 17گ، 13 و 15 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ: 4- 1580]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فاذا مات ثالث عمل في مسئلة الثالث... و الحمدلله رب العالمين
توضیح: نام مؤلف با توجه به آغاز و انجام معلوم گردید؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: سه شنبه 15جمادی الاول 1294ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 23گ، 14 سطر، اندازه: 13×18 سم [اهدائی رهبر: 3- 391]
آغاز: برابر 2؛ انجام: محجوب بالاستغراق و یحجب من له و لا ذکر اکان او غیره بعصبة لنب لانه اقوی منه و العصبة یسمی
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 11گ، 10 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 6- 3019]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فاذا مات ثالث عمل في مسألته ما عمل في مسألته الثاني و هکذا.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1301ق؛ محشی؛ واقف: ابوالوفا معتمدی کردستانی، شهریور 1351؛ جلد: مشمع، 34گ، 7 سطر، اندازه: 15/8×21/5 سم [ف: 21- 1633]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و ما صحت منه لمسئلتان صار کمسئله الاولي فاءن مات ثالث عمل في مسئلة ما عمل في مسئلة الثاني و هکذا...
خط: نسخ متوسط، کا: عبدالحمید بن جلال الدين، تا: 1306ق؛ 26گ (184پ- 209)، اندازه: 17/7×23 سم [ف: 14- 256]
آغاز: برابر 2
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد، تا: شنبه 14محرم 1318ق؛ 40گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 6- 3022]
آغاز: برابر 2؛ انجام: في مسألته ما عمل في مسألته (کذا) الثاني و هکذا
خط: نسخ، کا: عبدالله مازندرانی، تا: 25ربیع الاول 1323ق؛ محشی؛ جلد: چرم مذهب، 30گ (11پ- 40پ)، 8 سطر، اندازه: 16/9×21/7 سم [ف: 43- 213]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و ما صحت منه المسئلتان صار کمسئله اولی، فاذامات ثالث عمل في مسئلته ما عمل في مسئلة الثاني و هکذا
کتاب فرایض؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم، تا: 1332ق؛ جا: ساوجبلاغ؛ 64گ (53ر-116پ)، ابعاد متن: 18×22 [ف: 2-372]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فإذا مات ثالث عمل في مسألته ما عمل مسألة الثاني و هکذا تم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 37گ (1پ-37ر)، 13 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 1- 449]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فاذا مات ثالث عمل في مسألته ما عمل في الثاني و هکذا.
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: محمد بن مصطفی بن احمد بن محمد باقر، تا: ماه صفر، جا: مرغوز؛ 35گ، 9 سطر، اندازه: 21/5×17/5 سم [ف: 2- 40]
nihāyat-ul marām
فقه استدلالی است با ذکر مستند فقهی و بدون آوردن اقوال فقها ورد و ایراد در آن ها، مسائل عنوان شده و دنباله آن دلیل را می آورد و بعضی از مسائل بدون استدلال مانده است. گویا مسائل این کتاب از متن دیگری نباشد.
قم؛ مرعشی، شماره نسخه: 6778
آغاز: کتاب الصلحو هو عقد سائغ بالاجماع من الائمه کما عن السرائر و التذكرة
از کتاب صلح تا وصیت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 336گ، اندازه: 14×26/5 سم [ف: 17- 321]
نهاية المرام في شرح مختصر شرائع الاسلام- غاية المرام
nihāyat-ul marām fī š.-i mafātīḥ-il aḥkām
طباطبائی، محمد بن علی، 1180؟ - 1242قمری
(tabātabā'ī, mohammad ebn-e ‘alī (1767-1827
وابسته به: مفاتیح الشرايع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006ق)
گزارشی بر مفاتیح الشرايع فیض کاشانی و در پایان مبحث وضوء او از خود یاد می کند.
[ريحانة الادب 477/2؛ فوائد رضویه 579]
آغاز: مفتاح، وجوب الوضوء بمعنی استحقاق الذم علی ترکه؛ انجام: ترک ما ذکر مع ما یترتب علیه من (مبحث استحاضه)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ به گواهی خود شارح در پایان مبحث وضوء و به گواهی یکی از نوادگان شارح (حسن طباطبائی) خط خود او است و خط او هم در صفحه عنوان هست و می نویسد که من در شوال 1205 به این شرح پرداختم؛ تملک: جعفر طباطبائی که می گوید این شرح از نیای من است؛ 202گ، 23 سطر (9/5×16)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: -496]
کتاب الطهارة و الصلاة و الزكاة؛ کا: عبدالله بن صفر علی قمی، تا: 1239ق؛ با علامت بلاغ؛ در آخر کتاب الصلاة می گوید: «قوبل کتاب الصلاة من الأكمل مع نسخة الأصل» [تراثنا: س 13 ش 4- 140]
nihāyat-ul marām fi 'ilm-il kalām
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648- 726قمری
(allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251-1326‘
اهداء به: فخر المحققين
تاریخ تأليف: 14ربیع الاول 712ق؛ محل تأليف: سلطانیه
این کتاب مفصل ترین تأليف وی در علم کلام است. جامع آراء کلامیون و حکماء و محاکمه میان آنان است که برای فرزندش فخر المحققين به خامه روانی نگاشته؛ کتاب در چهار جزء تأليف شده ولی سه جزء آن موجود است و از جزء چهارم نشانی در دست نیست. مشتمل است بر بخش مقدمه (حاوی شش فصل در وجه تسمیه و فایده و اهمیت و موضوع علم کلام) و سه قاعده: 1. در تقسیم معلومات؛ 2. در تقسیم موجودات؛ 3. در تقسیم محدثات تا آخر مبحث زمان (هر قاعده شامل عناوین «مقاصد، ابواب، فصول، ابحاث، مسائل»).
آغاز: بسمله. و به الاستعانة، الحمد لله القديم الأزلي الدائم الأبدي الفرد الصمد الواحد الحليم الكريم العظيم الجواد الماجد...
چاپ: با تحقیق فاضل عرفان در سه جلد به سال 1419ق به وسیله انتشارات موسسه امام صادق در قم به چاپ رسیده.
[الذريعه 407/24]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو مصادرة علی المطلوب قال الشيخ.
خط: نستعلیق، کا: فاضل هندی، بهاء الدين محمد بن اصفهانی، تا حدود 1091ق؛ به یک واسطه از نسخه مؤلف؛ مصحح؛ با این یادداشت: «امانت میرزا عبدالله ولد میرزا بهاء الدين»؛ جلد: تیماج، 329گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×23/5 سم [ف: 32- 232]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 861 عکسی و 1490 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 339 و 4- 371]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 1034- عکسی و 1035- عکسی و 1036- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا، در سه جزء [ف: 2- 288]
جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل کاتب حمیری، تا: جمعه 5جمادی الثاني 1098ق؛ 220گ، 21 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: -20]
آغاز: برابر؛ انجام: الا بعد تجویز تتالی الانات و هو مصادرة علی المطلوب.
خط: نسخ، کا: هزار جریبی، محمد باقر، تا: 7 محرم 1114ق؛ رونویس شده از نسخه ای که فاضل هندی معروف (صاحب کشف اللثام و غیره) مقابله نموده [تاریخ ختم مقابله: شوال 1091] با نسخه شیخ ناصر بویهی [شیخ ناصر بن ابراهیم بویهی احسائی. عاملی. (- 853ه ق) که از نسخه اصلی استنساخ شده؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ جلد: میشن، 428گ، 24 سطر، اندازه: 17×29/5 سم [ف: 11- 419]
آغاز: برابر؛ انجام: مع ان لمنازع أن ینازع فیها فلیس یصح في کل جسم ما ذکره بل من شرطه.
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ تملک: کمال حسینی؛ 207گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 1- 280]
nahāyat-ol mas’ūl fī revāyat-er rasūl = t.-ye mawled-ennabī t.-ye al-montaqā fi Sīrat-el mostafā
ابرقوهی، عبدالسلام بن علی، ق9قمری
(abarqūhī, 'abd-os-salām ebn-e ‘alī (- 15c
وابسته به: المنتقى في سيرة المصطفي = سيرة النبي = مولد النبي؛ کازرونی، محمد بن مسعود (-758ق)
به اشاره: ابوالاشرف محمد بن حسین بن علی حسینی یزدی
ترجمه فارسی کتاب «مولد النبي» تأليف سعیدالدین محمد بن مسعود بن محمد کازرونی است در حالات رسول اکرم (صلی الله علیه و آله)، در چهار «قسم» و هر قسم در چند «فصل» و در پایان خاتمه ای در هفت «فصل»: قسم 1. در آفرینش نور محمدی، قسم 4. احوالی که در سال های پس از هجرت بروز کرده است.
آغاز: سپاس بی قیاس حضرت مبدعی را که ظهور نور محمدی را مطلع انوار ابداع کاینات.
انجام: یا رب لا تسلبنی حبهم ابدا ** و یرحم الله عبداً قال آمینا.
[فهرستواره منزوی 1823/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4289
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سجستانی، تا: ربیع الأول 765ق، جا: شیراز؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ جلد: چرمی عنابی، 236گ، 25 سطر (17×32)، اندازه: 24/5×38/5 سم [ف: 7- 179]
بنهاية المسؤول في مناقب ريحانة الرسول- نهاية السؤول في مناقب ريحانة الرسول
nihāyat-ul maṭālib
ارجوزه ای درباره اصول و قواعد نحو عربی که در حدود 400 بیت سروده شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2559/2
آغاز: حمدی لله الكريم الازلي ** الواحد الفرد العظيم الأول/ قد وجب الحمد علینا و الثنا ** لخالق الأنام فهو ربنا؛ انجام: و الحق التوكيد بالمذکور ** نحو نفخنا نفخه في الصور/ في واحد اتبعه بالمنعوت ** من اوجه الاعراب و اسمع صوتی
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 8گ (94پ-101ر)، 12 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف مخ: 5- 2248]
nihayat-ul matalib fi naẓm-i kāfiyat-i ibn-il hājib
مضری کوفی، محمد بن عبدالله، ق8قمری
(mozerrī kūfī, mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh (- 14c
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو = كافية ذوی الادب في علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570- 646ق)
تاریخ تأليف: 726ق
منظومه است نحوی مشتمل بر 1046 بیت که در آن، کتاب «الكافية» ابن حاجب را به نظم کشیده شده است.
آغاز: قال محمد بنعبد الله ** الحمدللهبلا تناهی/ حمدا یفوق حمل حمد کل حامد ** و یستمد سایر المحامد
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1582/10
آغاز: قال محمد بنعبد الله ** الحمدللهبلا تناهی/ حمدا یفوق حمد کل حامد ** و یستمد سایر المحامد
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان- رم 1177؛ خط: نسخ کم نقطه؛ کا: مالکی مرادی، ابراهیم بن علی، تا: 861- 862ق؛ 49ص (313- 361) [عکسی ف: 4- 442]
nihāyat-ul maqāl fī š.-i du‘ā’-il hilāl
سردرودی تبریزی، محمد حسن بن محمد حسین، 1306- 1371قمری
(sardrūdī tabrīzī, mohammad hasan ebn-e mohammad hoseyn (1889-1952
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38- 94ق)
تاریخ تأليف: دوشنبه 10رمضان 1326ق؛ محل تأليف: سردرود شرحی است بر دعای هلال از صحیفه سجادیه امام زین العابدين علیه السلام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12328/2
آغاز: الحمدلله الذي فضلنا لسوابغ الانعام و تطول علینا بالمنن الجسام فجعل الاهلة مواقیت للأنام و قدرها منازل لتعلموا عدد الشهور و الأعوام؛ انجام: لان الغني کلما اراد شيئاً قدر علیه فاراد الله عزوجل أن یستوی بین خلقه... ان یذیق الغني مس الجوع و الالم... علی الضعيف و یرحم الجائع.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 90ص (70- 159)، 14 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 35- 290]
nihāyat-ul maqṣad fīš.-i kifāyat-il muqtasid
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175- 1238قمری
(majzūb-‘ alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762-1823
وابسته به: كفاية الأحكام = كفاية الفقه = كفاية المقتصد؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017- 1090ق)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 731
از کتاب التجارة تا پایان کتاب المواريث؛ خط: نسخ، کا: مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، تا: دهه دوم رجب 1409ق، جا: کربلا؛ با قلم خوردگی، مصحح، در آخر کتاب اطعمه اشربه چنین می نویسد: «الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا حرره العبد العاصى المؤلف محمد جعفر بن حاج صفر خان قراگزلو... في قرية المسماة بکبوتر آهنگ» و معلوم می شود مؤلف مقداری از کتاب را در آن جا و مابقی را به طوری که در آخر کتاب می نویسد در کربلا تأليف و تحریر نموده؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1369]
nihāyat-ul wasā'il fī š.-ir rasā'il
زنجانی، علی اکبر بن رجبعلی، ق13قمری
(zanjānī, 'alī akbar ebn-e rajab-'alī (- 19c
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214- 1281ق)
حاشیه مفصل و استدلالی است با عنوان «قوله، قوله» بر رسائل شیخ مرتضی انصاری.
آغاز: الحمدلله الذي تفرد في الوحدانية فلا ضد له و توحد في الألوهية فلا ند له خلق الأشياء من عدم
آغاز: برابر؛ انجام: هذا تمام ما وقع في حجية المظنة من الكلام؛ عصمنا الله تعالی و ایاکم عن الوقوع في بعض الظنون و الأوهام...
از اول کتاب تا آخر مباحث حجیت ظن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1279ق، جا: نجف اشرف؛ با خط خوردگی، مصحح؛ مهر: سه فرزند مؤلف «ضیاء الدين بن علی اکبر» (بیضی) و «فخر الدين بن علی اکبر» (بیضی) و «عبده الراجي بهاء الدين» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 1328؛ 240گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 2- 37]
آغاز: أصل کل لفظ و رد في کلام الشارع
از مبحث تعارض ادله تا بحث حسن و قبح؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافه؛ مهر: «ضیاء الدين بن علی اکبر» (بیضوی)، «فخر الدين بن علی اکبر»؛ تاریخ وقف: 1328؛ جلد: تیماج، 160گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 2- 52]
از بحث صحیح و اعم تا پایان کتاب و به روز هفتم ربیع الاول 1280ق به پایان رسیده و بعضی از مباحث ناتمام مانده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با اضافات و خط خوردگی؛ مهر: فرزندان مؤلف «ضیاء الدين بن علی اکبر» (بیضوی) و «فخرالدین بن علی اکبر» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: رجب 1328؛ جلد: تیماج، 325گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 7- 157]
آغاز: برابر خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 284گ، 18 و 20 سطر (9×13 و 15)، اندازه: 15×20 سم [ف: -688]
النهاية و سیر الملوك- نهاية الأرب في أخبار الفرس و العرب
nihāyat-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uṣūl = nihāyat-ul uṣūl
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648- 726 قمری
(allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251-1326‘
به خواهش: فخر المحققين
تاریخ تأليف: 8رمضان 704ق
این کتاب از مؤلفات جامع و مفصل معروف این فن است. مؤلف این کتاب را به خواهش فرزندش فخر المحققين تأليف فرموده و از مدارک معتبره است و متأخرين از آن نقل مطلب کرده اند. در دیباچه در توصیف این کتاب آورده: «و قد صنفت كتباً متعدده من المختصرات و المطولات الجامعة لجمیع النكات» تا آن جا که فرموده: «انشاء کتاب جامع لما ذکره المتقدمون حاولما حصله المتاخرون معه زیادات نفیسه لما یسبقنا اليها الاولون فصرفنا الى تصنیف هذا الكتاب». کتاب بر چهار جزء ترتیب یافته است و مطالب کلی آن در عنوان 13 «مقصد» تبویب شده است. هر مقصدی حاوی فصولی است و بیش تر از فصول دارای عناوین مباحث و مطالب است: مقصد 1. في المقدمات، (هشت فصل) در بیان تعریف و موضوع و فائده علم اصول و بیان دلیل، نظر، تقسیم حکم، شرط، مانع، صحت و بطلان، قضاء و اراده، رخصت و عزیمت، حسن و قبح عقلی؛ 2. في اللغات و فیه مقدمة و فصول (هشت فصل)؛ 3. في كيفية الاستدلال بکتاب الله تع علی الاجمال (دو فصل)؛ 4. في الأمر و النهي (هشت فصل)؛ 5. في العموم و الخصوص (و مطلق و مقید) (چهار باب)؛ 6. في باقی صفات الدلالة (سه باب در مجمل و مبین. ظاهر و مأول. مفهوم و مطلق)؛ 7. في الأفعال (هفت بحث در عصمت انبیاء و تأسي، طریق معرفت افعال، تعارض در افعال و اقوال)؛ 8. في النسخ و البداء (چهار فصل)؛ 9. في الاجماع (هفت فصل)؛ 10. في الخبر (هفت فصل)؛ 11. في القياس (هفت فصل: مناسب، مؤثر، شبه، سبر و تقسیم، تنقیح مناط، قلب دعوی و قلب دلیل و غیرها)؛ 12. في الاستدلال (در یک مقدمه و هفت فصل در مباحث تلازم، استصحاب، استحسان، استقراء و غیرها)؛ 13. في الاجتهاد و التقليد و التعادل و الترجيح (سه فصل). (مهدی ولائی)
آغاز: الحمدلله المتقدس بوجوب وجوده عن الاشباه و النظائر و الاضراب المنزه بکمال قدرته عن الاصحاب و الأمثال و الاتراب.
انجام: ترجیحات كثيرة و یترکب من الانواع ترجیحات اخر و لا یخفی تحصیل ذلك لمن له ادنی فطانة قال المصنف رحمه الله ولیکن هذا اخرما نورده في هذا الكتاب و نسال الله تعالی ان یجعل ما اثبتناه فیه حجة لنا لا علینا و أن یجعل سعینا فیه خالصا لوجهه و تجارتنا فیه باحسن الجزاء...
چاپ: در سه یا چهار جزء تقسیم بندی شده و به تحقیق ابراهیم بهادری و نظارت جعفر سبحانی در مؤسسه امام صادق قم به چاپ رسیده.
[الذريعة 408/24 و 409؛ مکتبه علامه حلی/ 209؛ مكتبة امیر المؤمنين 486/4؛ دنا: 10: 880- 884 (99 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: لان النسخ رفع احکام الافعال دون الاوقات ه فرغ من تحریره یوم الاحد سنة خمس و سبعمائة حامداً مصلياً مسلما (بندج تذنیبات بحث 11 فصل 3 مقصد 8 در نسخ).
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 705ق؛ با «بلغت قرائة ایده الله» و «بلغ شیخنا قراة زید فضله»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 275گ، 21 سطر (6×12)، اندازه: 12/5×16/5 سم [ف: 6- 2386]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 389عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 445]
از المقصد الرابع في الخبر تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن یوسف بن ابی علی استاد (المرتدي یا المزيدي)، تا: 7شوال 705ق؛ مصحح؛ مهر مدور با نام پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیهم السلام) در اطراف مهر و نام «حسین بن مساعد الحسني»؛ جلد: تیماج، 166گ، 26 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 37- 281]
آغاز: الذوات و الصفات الحقيقية، و بقولنا الشرعية الأحكام العقلية کالتماثل و الاختلاف و الحسن و القبح؛ انجام: و یوفق کل مستعد للاستفاده منه و یبعد کل ممار مخاذل عنه و الحمدلله رب العالمين. خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد الحاج الاوي، تا: دوشنبه 15ربیع الثاني 722ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 376گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×27 سم [ف: 1- 305]
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی- ایرلند 3054. از فصل چهارم از مقصد هشتم تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: حسین بن ابی الفرج بن محمد خطیب، تا: شنبه 24ذیحجه 731ق، به رسم خزانه عزالدین (حاکم فوعه و مکانی دیگر)؛ تملک: امیر محمد باقر رضوی، یونس بن حسن جزائری صیمری؛ 511ص [عکسی ف: 4- 149]
بی کا، تا: 3ذیقعده 754ق [نشریه: 6- 351]
آغاز: بسمله. المقصد التاسع في الخبر و فیه فصول. الفصل الاول في ماهیته و فیه مباحث. الأول في لفظ الخبر؛ انجام: ادنی فطانة ه قال المصنف ادام الله ظلاله و لیکن هذا آخر ما نورده... و یوفق کل مستعد للاستفادة منه و ببعد کل ممار مجادل عنه. و الحمدلله رب العالمين ه ه و صلی الله علی محمد و آله. تم الكتاب المبارك بعونه الله و قوته و حسن توفیقه و کان الفراغ من سطر بعضه في ثامن عشر في جمیدی الآخرة من شهور سنة خمس و خمسین سبعمائة هجرية و صلی الله علی سید البررة و علی آله العترة الطاهرة الزكية.
در دو نسخه ش 1176 و 1177 رویهم همه نهایه هست به جز مقصد نهم در اجماع که کمبود دارد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 18جمادی الثاني 755ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 256گ، 23 سطر (13×18/5)، اندازه: 15/5×23/5 سم [ف: 6- 2387]
خط: نسخ، کا: علی بن یونس بیاضی، تا: جمعه 7 جمادی الثاني 857ق؛ افتادگی: انجام (انجام در فصل دوم تقلید افتاده)؛ بلاغ دارد، مقابله شده؛ تملک: جمال حسینی؛ جلد: تیماج حنایی، 252گ، 27 سطر (13×21)، اندازه: 18×26 سم [سنا: ف: 2- 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1جمادی الاول 883ق؛ توسط قاسم بن حسین بن محمد علاء الدين خلخالی به تاریخ جمعه 27صفر 987 در نجف با نسخه مؤلف مقابله شده؛ تملک: محمد بن محمد زمان 1137ق؛ مطالعه قطب الدين محمد لاهیجی دیلمی بن شیخ علی شریف؛ جلد: تیماج مذهب، 438گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 26- 201]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 3جمادی الثاني 986ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، با عبارت «من هنا حصل التوفيق في المقابلة بنسخة الاصل»؛ تملک: طاهر بن شیخ حسن عبودی، عبدالله بن علی نعمه عاملی جبعی؛ جلد: تیماج، 162گ، 24 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 28- 37]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 329گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: -41]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: سید نعمت الله جزایری در 1093ق در حویزه، محمد موسوی جزایری؛ جلد: تیماج، 153گ، 33 سطر [ف: 11- 52]
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (تراثنا: س 18 ش 1 و 2- 245]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده، محشی از محمد کریم؛ 271گ، 26 سطر، اندازه: 18×28 سم [صد و شصت نسخه: -41]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی انتخاب شده از کتاب های اصول یا با نشانی «شامی» یا «محمد الشامي»؛ جلد: تیماج، 297گ، 25 سطر، اندازه: 25×33 سم [ف: 13- 59]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما حکم العامين المتعارضين فسیاتی البحث فیه ان شاالله في باب الترجيح تم الجزء الاول
از ابتدا تا آخر جزء اول = تا آخر مقصد پنجم (عموم و خصوص)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: میشن مشکی، 169گ، 21 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 16- 507]
آغاز: بسمله، المقصد التاسع في الخبر و فیه فصول؛ انجام: و من الذي طریق الاستناد الى کتاب من کتب
از مقصد نهم [کذ] (مبحث خبر در واقع مقصد دهم است) تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ در سال های 1058، 1154، 1196، 1266 و 1272ق داخل عرض شده؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: تیماج، 120گ، 25 سطر، اندازه: 18×23/4 سم [ف: 16- 508]
آغاز: قاطع فلا یحتاج الدوام الى دلیل في نفسه بل الثبوت هو المحتاج... البحث الثالث في أن الباقي [النافي] هل علیه دلیل ام لا؛ انجام: البحث الرابع في الترجيح بكثرة الأدلة... و لم یحصل کمالها ح القياس علی الشهادة و الفتوى
از اوایل فصل دوم (في الاستصحاب) از مقصد یازدهم (في الاستدلال) تا اواخر فصل سوم (في التعادل) از مقصد دوازدهم است و پس از یک برگ افتادگی، یک برگ از اوایل فصل چهارم (في الترجيح) از مقصد دوازدهم نیز کتابت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 46گ، 19 سطر، اندازه: 15/3×23 سم [اهدائی رهبر: 11- 531]
کا: حسینی کاشانی، محمد بن علی، تا: 1012ق، جا: شیراز؛ توسط تقی الدين محمد بن شرف الدين علی حسینی با نسخه صحیحه مقابله شده [ف: -261]
خط: نستعلیق، کا: عنایت الله، تا: رمضان 1027ق؛ با نسخه قرائت شده بر مؤلف مقابله شده؛ تملک: محمد امین بن محمد علی حلی جهینی در 6رجب 1051ق؛ 424گ، اندازه: 18/5×25/5 سم [نسخه پژوهی: 2- 238]
آغاز: المقصد الحادي عشر في الاستدلال و فیه مقدمة و فصول اما المقدمة ففی بیان ماهية الاستدلال؛ انجام: برابر
از مقصد حادی عشر تا آخر کتاب؛ کا: احسن بن محمد، تا: 29جمادی الاول 1033ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 37گ، 27 سطر، اندازه: 19/5×28 سم [ف: 8- 4830]
خط: نسخ، بی کا، تا: 5ربیع الثاني 1041ق؛ مهر: «علی اصغر الحسيني» (هشت گوشه)، «قال انی عبدالله» (مربع)؛ جلد: تیماج، 468گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 5- 97]
بی کا، تا: 5ربیع الثاني 1041ق [تراثنا: س 18 ش 1 و 2- 245]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: صالح بن خلیفه دیلمی و خلف آبادی مسکنا، تا: 1087ق، جا: خلف آباد، به دستور شیخ لطف الله ابن شیخ یوسف بن عبداللطیف جامعی عاملی رونویس کرده؛ جلد: تیماج مذهب، 820ص، 28 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 10- 1879]
آغاز: برابر
تا مقصد پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ پس از کتاب اجازه ای است که سید میرزا مهدی شهرستانی برای میرزا محمد حسن حسینی زنوزی به تاریخ اواخر ماه رمضان 1213 نوشته؛ 123گ، 25 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 3- 151]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 206گ، 35 سطر، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 16- 217]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 192گ، 31 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: -74]
خط: نسخ، کا: محمد سلیم بن محمد صالح یاسری، تا: جمادی الأول 1100ق؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد- ف: -23]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: ضیاء الدين دری در 1335؛ جلد: تیماج، 194گ، 29 سطر (12×22)، اندازه: 20×29 سم [ف: -688]
آغاز: الفصل الثاني في غایته و بیان حد العلم اه قد
خط: نسخ، کا: هزار جریبی، محمد طاهر بن ولی الله، تا: پنج شنبه 17محرم 1104ق، جا: مدرسه معصومیه؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، اندازه: 16×20 سم [ف: -60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: پنج شنبه 24شعبان 1120ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: محمد بن شاہ محمد حسین مورخ 1120ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ جلد: میشن، 442گ، 23 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 16- 505]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد صادق الموتي، تا: سه شنبه 4 ذیقعده 1126ق، 310گ، 23 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 2- 373]
جزء اول و دوم تا پایان بحث اجماع؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن علی، تا: قرن 12 و 13؛ مصحح، محشیبا عنوان «محسن بن محمد»، یادداشتی در مطالعه کتاب از محمد امین بن محمد حسین بن علی بن احمد بن موسی از نسل جابر انصاری به سال 1236ق؛ یادداشتی از شیخ محمد حسین شراره؛ تملک: عبدالله نعمه عاملی، آخوند ایروانی؛ اهدایی: حائری زاده؛ جلد: تیماج، 174گ، اندازه: 19×27/5 سم [ف: 28- 40]
آغاز: البحث الحادي عشر في أن النقصان هل هو نسخ ام لا؛ انجام: برابر
از مقصد هشتم (نسخ و بداء) تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 256گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 16- 507]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 239گ، 29 سطر، اندازه: 20/3×30 سم [ف: 1- 577]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با حواشی «منه»؛ اندازه: 21×30 سم [نسخه پژوهی: 2- 239]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 21گ، 29 سطر، اندازه: 21×33 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -120]
انجام: الا مع التساوي في باقی المقدمات في القوة و الضعف أو تکون مقدمات الأقوى أقوى و اذا ثبت الحكم في أحد الأصلين بایماء خبر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 309گ، 24 سطر، اندازه: 20×30 سم [اوراق عتیق: 2- 348]
آغاز: برابر انجام: السابع بان القدرة متقدمة و الغرض یقوم بالعرض كالسرعة و الحركة علی انا نمنع کون البقاء عرضاً سلمناه تقدیم حالاً...
از آغاز کتاب تا اواخر مبحث امر؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 56گ (162پ-217پ)، 29 سطر [ف: 35-
445]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشافعية یسلمونه تم الجزء الثالث... هل هو جائزام لابعون الله علی یدمصنفه العبد الفقير إلى الله تعالی حسن... و الحمدلله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين الاخيار خط: تحریری، کا: رضی الدين بن سید محمد حسینی موسوی مکی، تا: عیدفطر 1203ق؛ جلد: تیماج مذهب، 206گ، 31 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 8- 4829]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خراسانی، تا: 7جمادی الثاني 1204ق، به جهت آخوند ملا عبدالله؛ تملک: ابوالقاسم حسینی با مهر «عبده ابوالقاسم بن محمد باقر الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 225گ، 31 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 33/2- 144]
آغاز: افتقر الى معرفة الأجزاء کذلك و لم یکف من حیث التركيب و ان؛ انجام: لانا نقطع أن النبي ص و الامه اراد وا احد هما لکنا جهلنا التعيين فتساقطا و وجب الرجوع کاتب چنین رقم کرده. قد کتبه لنفسه حین احتیاجه اليه و لم يغية احد الا الله سبحانه... و سنه الف و مأيتن و سبع الماضي منی الهجرة النبويه (صلی الله علیه و آله)
بخشی از آن است؛ خط: نسخ، کا: احمد نورالدین موسوی، تا: 1207ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 440ص، 25 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 10- 1281]
خط: نسخ، کا: نظام الدين محمد بن محمد علی قزوینی، تا: دوشنبه 14ذیقعده 1220ق؛ جلد: تیماج، 229گ، 43 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 6- 207]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن عبدالغنی خراسانی، تا: محرم 1222ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین زیبا؛ جلد: مقوایی، 336گ، 27 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 4- 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالامیر، تا: پنج شنبه 21 ذیحجه 1222ق؛ 519ص، 31 سطر، اندازه: 20/5 ×29 سم [ف: 24/3- 69]
خط: نسخ، کا: محسن شیرازی، تا: شنبه دهه سوم ذیحجه 1227ق؛ تملک: حسن مصطفوی به تاریخ 1375؛ جلد: تیماج، 336گ، 31 سطر، اندازه: 29/5×30 سم [ف: 5- 278]
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1227ق؛ جلد: تیماج، 202گ، 29 سطر (13×21)، اندازه: 20×30 سم [ف: 5- 737]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن شیخ محمد همدانی، تا: 25 رجب 1228ق؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 447گ، 20 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 6- 92]
بی کا، تا: 1228ق؛ قطع: رحلی [ف: -261]
خط: نسخ، کا: مهدی، تا: ذیقعده 1229ق؛ جلد: تیماج، 273گ، 25 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 19- 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رفیع حسینی، تا: اواخر ربیع الأول 1233ق، جا: دارالسلطنه قزوین؛ تملک: مصطفی حسینی صفایی خواناری در محرم 1373ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 318گ، 23 سطر، اندازه: 20×30 سم [اهدائی رهبر: 11- 528]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 202
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -246]
خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن میرزا محمد مهدی حسینی طبیب ملقب به میرزا کوچک اصفهانی ساکن قریه خوزان ماربین، تا: پنج شنبه 29 ذیحجه 1234ق؛ جلد: تیماج، 391گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 26- 231]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: سید محمد مهدی بن میر سید شمس الدين حسینی دهکردی، تا: پنج شنبه 2ذیحجه 1234ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ مصحح، یادداشت ختم مقابله در روز دوشنبه 13جمادی الثاني 1235؛ تملک: محمد حسین کلباسی در 1371ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 269گ، 33 سطر، اندازه: 20/2×29/5 سم [اهدائی رهبر: 11- 529]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج قاسم بن حاج علی اکبر خوانساری، تا: 1235ق؛ منقول از نسخه مورخ 18جمادی الثاني 755؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 233گ، 33 سطر، اندازه: 18×28 سم [اهدائی رهبر: 11- 530]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 211
همان نسخه بالا [مؤيد: 1- 202]
خط: نسخ، کا: سید مهدی بن میر شمس الدين حسینی دهکردی، تا: 1235ق؛ مجدول، دارای سر لوح؛ تملک: ابو تراب بن محمد
محسن موسوی نجفی استر آبادی به تاریخ 1241 در اصفهان؛ جلد: تیماج، 288گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 4- 127]
خط: نسخ خوب، کا: جعفر بن محمد حسین، تا: 21جمادی الثاني 1235ق، به درخواست ملا محمد بن حاج محسن؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1369]
خط: نسخ، کا: علی اصغر چهارمحالی، تا: شنبه 27محرم 1235ق؛ مصحح؛ تاریخ وقف: 1254؛ جلد: تیماج، 323گ، 25 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 5- 296]
خط: نسخ، کا: سید مهدی بن شمس الدين حسینی، تا: شنبه 6 رجب 1235ق؛ 298گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 1-225]
خط: نسخ، بی کا، تا: 9شوال 1236ق؛ جلد: تیماج، 255گ (1پ-255ر)، 30 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 19- 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1236ق؛ تاریخ وقف: رمضان 1295؛ 221گ، 29 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 8- 4829]
خط: نسخ، بی کا، تا: 11رجب 1236ق؛ مصحح، 215گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمحمد بن محمد علی جاپلقی، تا: پنج شنبه 24محرم 1236ق؛ مهر: «الراجي علی بن رضا الحسيني»؛ جلد: تیماج، 263گ، 33 سطر (12×18/5)، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 2- 470]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 21ذیقعده 1236ق؛ 246گ، 31 سطر (11/5×20) (متن)، اندازه: 20/5×30 سم [فهرست روضاتی: -370]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صفرعلی بن اسماعیل صباغ نجف آبادی، تا: 8 محرم 1237ق؛ تملک: ابوالمفاخر محمد رضا بن محمد طاهر؛ جلد: تیماج، 259گ، 30 سطر، اندازه: 20×30 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1626]
خط: نسخ، کا: سید مهدی بن میر شمس الدين حسینی دهکردی، تا: 6ذیقعده 1238ق؛ مصحح؛ تملک: ابن میر عبدالواسع درب امامی با مهر «عبده... الموسوي» (بیضی)؛ مهر: «عبده محمد کاظم الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 220گ، 30 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [اوراق عتیق: 1- 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1238ق؛ تملک: سید علی بن سید محمد گیلانی؛ جلد: تیماج، 267گ، 29 سطر (12/5×22/5)، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 5- 1742] و [فیلم ها ف: 3- 32]
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد حسین خونساری، تا: جمعه 26جمادی الثاني 1239ق؛ جلد: تیماج، 268گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×30 [ف: 5- 296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد تقی خونساری، تا: سه شنبه 8صفر 1239ق؛ مصحح؛ 239گ، 29 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 8- 4829]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد قاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 343گ، 28 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف مخ: 5- 2249]
آغاز: البحث السابع في جواز تأخير التبليغ اختلف المانعون من جواز تأخير بیان المراد من الخطاب؛ انجام: الثالث قال الكرخي نسخ صوم عاشورا لیس نسخا للصوم اصلا و قال
از مبحث هفتم (في جواز تأخير التبليغ) از مقصد ششم تا تذنیب سوم از بحث یازدهم از مقصد هفتم (في الأفعال) است؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر قاینی خراسانی، تا: 1240ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 20گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [اهدائی رهبر: 11- 530]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی اصفهانی، تا: 1240- 1241ق، محمد حسن بن محمد باقر اصفهانی، سلخ رمضان 1241ق؛ 320گ، 29 سطر [ف: -50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید علی بن سید ضامن [صادق] ملایری، تا: پنج شنبه 22رمضان 1242ق؛ تملک: محمد موسی شراهی در سال 1251ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 334گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [اهدائی رهبر: 11- 530]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 387
همان نسخه بالا [مؤيد: 1- 319]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن محمد علی خوانساری، تا: سه شنبه 23ذیقعده 1242ق؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین زیبا؛ جلد: تیماج، 241گ، 29 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 12- 142]
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد علی، تا: 14صفر 1242ق [مختصر ف: -874]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد طباطبائی، تا: دهه یکم محرم 1243ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 7- 308]
آغاز: برابر
جلد اول، از آغاز تا نسخ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسین، تا: 1244ق؛ 145گ، 27 سطر (12×23/5)، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 3- 937]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 136
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 610]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 28ذیقعده 1244ق؛ مهر: «عبده الفاني الموسوي»؛ ابعاد متن: 11/5×19/5، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 2- 377]
خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: 11شوال 1245ق؛ از روی نسخه مورخ چهارم شوال 705 نوشته شده؛ کس دیگر تاریخ تحریر را 745» کرده است [رشت و همدان: ف: -1370]
آغاز: المكلفين فقولنا اتفاق یعم الاقوال و الافعال و التقرير و قولنا جملة اهل الحل و العقد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملااحمد، تا: 1245ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الكتاب بعون الملك الوهاب... من الهجره النبوية المصطفويه و سلم
خط: نسخ، کا: حسین بن صادق، تا: 1246ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن کربلا صادق مبار که لنجان، تا 29ربیع الثاني 1246ق؛ واقف: ثقه الاسلام حاج شیخ محمد رحیم، 9رمضان 1293؛ جلد: تیماج، 236گ، 30 سطر، اندازه: 19/8×29/3 سم [ف: 16- 506]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد نجف آبادی اصفهانی، تا: غره جمادی الاول 1247ق؛ 251گ، 31 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 1- 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد کاظم موسوی، تا: 10شوال 1253ق؛ 275گ، 34 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 8- 4829]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 10ذیحجه 1253ق؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مذهب، 228گ، 29 سطر، اندازه: 21×5/ 30 سم [ف: 2- 653]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 265گ، 35 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 4- 442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق، جا: بروجرد؛ تملک: شیخ محمد امین الشريعه با مهر «امین الشريعه 1302» (بیضوی)، سید مصطفی خوانساری در ذیقعده 1370 در تهران با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 237گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×31 سم [اهدائی رهبر: 11- 530]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 130
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی رضا بن حاجی محمد علی مشهور به آخوند، تا: سه شنبه 8ذیقعده 1260ق؛ جلد: تیماج، 335گ، اندازه: 20/5×30/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1626]
آغاز: بین اللامين وحركة اللام و أدغمتها في الثانية وزدت الفاء بعد الكاف
از اوایل فصل پنجم در ترادف تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد علی بن ابراهیم، تا: 25جمادی الاول 1262ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده، محشی با حواشی «منه عفی عنه»؛ جلد: گالینگور، 75گ (1- 75)، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [کتابخانه های قائن: ف: -72]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1714/1عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 168]
آغاز: بسمله، المقصد الثامن في الاجماع و فیه فصول الأول في ماهیته و تحققه و کونه حجة و فیه مباحث الأول في ماهیته و هو من الألفاظ المشتركة في وضع اللغة بین أمرين قال الله تعالی فاجمعوا امرکم و شرکائکم قال (علیهم السلام) لاصیام لمن لم یجمع؛ انجام: برابر
جلد دوم (از مقصد هشتم تا پایان)؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن
ملاحسین، تا: جمادی الثاني 1269ق، جا: خوئین؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 195گ، 21 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ: 5- 2249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: مصطفی صفائی خونساری به تاریخ 1376 با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 236گ، 31 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 8- 4829]
آغاز: برابر؛ انجام: الحكم الثامن قوله تعالی اتموا الصيام الي الليل یفید کونه أول الليل... الحكم التاسع لو قال صلوا ان کنتم... و لو زید في الفرايض آخر النسخ تعلق قبول الشهادة بادآء تلك الفرائض وحدها الا انه یکون نسخا للفرایض.
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 243گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8- 4829]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 100گ، 29 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 8- 4829]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: آخوند ملا محمد علی نخجوانی، محمود آل غانم عفکاوی؛ 294گ، 31 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 6- 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 192گ، 35 سطر، اندازه: 23×37 سم [ف: 6- 93]
آغاز: أي أن الله تعالی احبه و نفلا ای طاعته غیر واجبة و ان للانسان ان یفعله من غیر حتم؛ انجام: و تعبد بالقیاس علیه بواسطة علیه بواسطة کونه مأكولا بامارة هی أقوى.
از حسن و قبح عقلی تا مباحث نسخ قیاس؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه بسیار قدیم و ظاهراً در عصر مؤلف نوشته شده، مصحح، از روی نسخه ای که بر مصنف خوانده شده بود تصحیح شده، محشی؛ جلد: تیماج، 227گ، 22 سطر، اندازه: 19×24 سم [ف: 1- 401]
از آغاز کتاب تا مباحث تعادل و تراجیح؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تاریخ درگذشت ملاعلی جمعه پنجم رمضان 1238 و وفق نامه کتاب به تاریخ 19محرم 1305؛ جلد: تیماج، 264گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 5- 43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 428گ، 20 سطر (12×21/5)، اندازه: 21×31 سم [ف: 19- 337]
آغاز: المقصد التاسع في الخبر و فیه فصول؛ انجام: و بمنع البطلان الامكان ان یکون
جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخ ناقص؛ مقابله شده، محشی به نشانه «صح»؛ تملک: اسماعیل عقدائی در 1270؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدائی؛ جلد: مقوایی، 59گ (1- 59)، 23 سطر (13×17)، اندازه: 18×24 سم [ف: 1- 63]
تا بحث نسخ؛ بی کا، بی تا [ف: -95]
خط: نسخ، کا: عباسعلی، بی تا؛ مهر: «عبده الراجي محمد تقی»؛ 336گ، 29 سطر (11×19/5)، اندازه: 17×28/5 سم [ف: 5- 1723]
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 523]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما من عملی بزعم العذر فبان خلافه...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: محمد اسماعیل اشرفی مازندرانی؛ جلد: تیماج [رایانه]
nihāyat-ul wuṣūl ilā kašf-i mu'dalāt-il fuṣūl
طباطبائی، باقر بن محمد علی، 1285- 1366قمری
(tabātabā'ī, bāqer ebn-e mohammad ‘alī (1869-1947
حاشیه است بر فصول از حاج میرزا باقر طباطبائی قاضی تبریزی، این حاشیه دوم او است بر این کتاب.
تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 523]
النهاية و اللانهاية- الحكومة في حجج المثبتين للماضی مبدأ زمانياً
النهاية و نکتها- نکت النهاية
noh bāb
بسحاق اطعمه، احمد بن حلاج، - 830؟ قمری
(boshāq-e at‘ame, ahmad ebn-e hallāj (- 1427
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4249/3
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 37]
noh botūn
رفیعی مهر آبادی، محمد
ī‘rafī mehrābādī,mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10691/4
آغاز: حمدله بعد هذا می گوید فقیر حقیر... که بطن سلوک و احوال سالک نه چیز اند: یکی مراقبه، دویم مجانبه سیم مجاهده؛ انجام: حتی أتاه اليقين ای الموت و السلام علی سید الموحدين المؤمنين و این تسع و احوال سالک به تمت رسید.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 6گ (114ر-119ر)، اندازه: 19×20 سم [ف: 33/1- 168]
an-nahj-ul atam fi tabwīb-il ḥikam
متقی، علی بن حسام الدين، 888- 975قمری
(mottaqī, ‘alī ebn-e hosām-od-dīn (1484-1568
وابسته به: الحكم العطائية؛ ابن عطاء الله، احمد بن محمد (-709) در شرح کتاب الحكم تاج الدين احمد بن عبدالکریم بن عطاء الله اسکندری.
چاپ: مکه، 1314ق.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 686/7- ف
نسخه اصل: نسخه آقای فقیه زاده؛ بی کا، تا: قرن 11 [فیلم ها ف: 1- 524]
nahaj-ul i‘lān fīmā yuṯbit-u bi-hī duxūl-i ramadān
علیاری، علی بن عبد الله، 1234- 1327قمری
(alīyārī, 'ali ebn-e ‘abd-ol-lāh (1819-1909‘
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911- 965ق)
تاریخ تأليف: 1301ق
مؤلف در مقدمه آورده که رساله را به درخواست فرزندش جناب میرزا حسن نگاشته، چون نامبرده از پدر خواسته که درباره سخن شهیدین در لمعه و روضه در خصوص رؤيت هلال مطالبی بنویسد و او اجابت کرده و لذا در تمامی مباحث کتاب، ابتدا نظر شهید اول و ثانی را با عبارت «مصنف» و «شارح» نقل کرده و سپس توضیح و بعضاً نقد کرده است. در ابتدا پنج مقدمه ذکر کرده که هر کدام دارای مطالبی مفید است بدین شرح: مقدمه 1. در ذکر اخبار و روایات در باره فضیلت و ارزش روزه؛ مقدمه 2. در فضیلت ماه مبارک رمضان به ویژه روزه این ماه؛ مقدمه 3. در فلسفه وجوب صوم؛ مقدمه 4. درباره لفظ صوم و صیام در لغت و شرع و نیز اقسام و انواع صوم؛ مقدمه 5. در معنای ظن و یقین. سپس به موضوع رساله پرداخته و درباره هر موضوعی که به نحوی مربوط به رؤيت هلال می شده، مفصل بحث کرده است اعم از مباحث لغوی، اصطلاحی، فقهی و حتی مباحث نجومی و هیوی و نیز جزئیات مباحث مربوط به افلاک و نجوم و سیر منازل قمر و بروج و حتی جدول هایی هیوی رسم کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي کتب علی عباده الصيام و فضل شهره و ایامه علی الشهور و الايام و شرفه بالذکر في محکم القرآن... اما بعد فیقول... علی بن عبدالله انه قد سألني قرة عینی الرمدة و سرور نفسی الكمدة الميرزا حسن... عن بیان ما قاله الشهيدان... في اللمعة و الروضة في مبحث رؤية الاهلة من أنه لا عبرة بالجدول و العدد...
انجام: فلا تعجل علی ردی فکتبی ** علی مقدار اسعاد الزمانو قد اتفق في الطفل في اليوم الأول من الأسبوع الثالث من العشر الثالث من السنة الأولى من المأة الرابعة من الألف الثاني (1301) من الهجرة النبوية علی ید مؤلفه: علی.
چاپ: ضمن مجموعه رؤيت هلال، جلد اول، به کوشش رضا مختاری و محسن صادقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1388ش، ص625- 762
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5260
آغاز: الحمدلله الذي کتب علی عباده الصيام و فضل شهره و ایامه علی الشهور و الايام و شرفه بالذکر في محکم القرآن؛ انجام: فلا تعجل علی ردی فکتبی ** علی مقدار اسعاد الزمان
خط: نسخ، کا: آقا بن علی اکبر، تا: پنج شنبه 19شوال 1308ق؛ مجدول؛ 60گ، 17 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 14- 54]
nahaj-ul anām ilā madārik-il aḥkām
حارثی همدانی، قاسم بن محمد، -1237قمری
(hāresī hamedānī, qāsem ebn-e mohammad (- 1822
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602- 676ق)
تاریخ تأليف: سه شنبه 20رجب 1232ق
فقه استدلالی مفصلی است که کتاب طهارت آن تا تیمم به صورت مستقل در سه جلد نگاشته شده و کتاب متاجر آن تا بیع ام ولد شرح بر شرایع الاسلام است.
آغاز: کتاب: بسمله حمدلله و الصلوة... کتاب الطهارة و هو مبنی علی مقدمة و مقاصد و في المقدمة مطالب المطلب الأول في ماهية الطهارة و حکمها اجمالا و فیه مباحث البحث الأول...
[الذريعة 410/24- 411 شماره 2167]
آغاز: بسمله. کتاب الطهارة و هی لغة النظافة و النزاهة؛ انجام: حشرنا لله تعالی في زمرتهم بمحمد و آله.
از طهارت تا استخاره و در سه شنبه 20رجب 1232 تأليف شده؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن عبداللطیف بن علی بن احمد بن ابی جامع عاملی حارثی همدانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 392گ، 23 سطر (10×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5- 737]
آغاز: برابر
جلد اول از کتاب طهارت تا احکام جنب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق؛ 288گ، 31 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 14- 282]
آغاز: برابر انجام: کغسل الحائض و لامعه من الوضوء سابقا او لاحقا او مقارنا الى هنا اخر الكلام من نهج الأنام إلى مدارك الأحكام في الحيض و الاستحاضه و النفاس و یتلوه القول في احکام الأموات...
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاج احمد تستری، تا: 12جمادی الاول 1277ق، جا: نجف اشرف صحن مطهر؛ جلد: تیماج مذهب، 522گ، 23 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 8- 4832]
آغاز: المقصد التاسع في احکام الموتى و فیه فصول: الاول في المقدمات و فیه مباحث المبحث الأول ینبغی اکثار ذکر الموت؛
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء- نجف اشرف. از مقصد نهم در احکام موتی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، در عصر مؤلف؛ تملک: سید جعفر بن محمد آل بحر العلوم طباطبائی به سال 1327؛ 495ص [عکسی ف: 5- 338]
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء- نجف اشرف. جلد دوم و از مقصد چهارم در وضوء شروع شده و به انواع غسل خاتمه یافته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: سید جعفر بن محمد آل بحر العلوم طباطبائی به سال 1327 آمده؛ 709ص [عکسی ف: 5- 339]
nahaj-ul īmān
ابن جبر، علی بن یوسف، ق7قمری
(ebn-e jabr, ‘alī ebn-e yūsof (- 13c
در فضایل و مناقب حضرت امیر المؤمنين علیه السلام با بحث های کلامی در آغاز آن درباره امامت و اثبات امامت آن حضرت، روایت های آن بیش تر از منابع حدیثی مهم اهل سنت می باشد و مؤلف تصریح می کند که از هزار کتاب گرفته شده است. اصل این کتاب «نخب المناقب» جدش ابوعبدالله حسین بن جبر می باشد که در آن «مناقب» این شهر آشوب را تلخیص کرده و مؤلف ما بر کتاب جدش بسیاری از روایت ها را افزوده است. این کتاب پس از مقدمه ای مفصل در ادله عقلیه امامت، دارای چهل و هشت «فصل» می باشد: 1. في آية التطهير؛ 2. في حدیث یوم الغدير؛ 3. في حدیث الخاتم؛ 4. في قول الله تعالی (انی جاعل للناس اماماً)؛ 5. في ذکر الصادقين؛ 6. في قوله تعالی (انما أنت منذر و لکل قوم هاد)؛ 7. ذکر الوصية؛ 8 في الوصية أيضاً، 9. ذکر العشيرة؛ 10. في حدیث اخذ براءة؛ 11. ذکر السنن؛ 12. في حدیث الميثاق؛ 13. ذکر طالوت؛ 14. ذکر المبيت؛ 15. ذکر المحبة له من الله و رسوله؛ 16. ذکر المحبة أيضاً؛ 17. في حدیث «أنا مدينة العلم»؛ 18. ذکر المباهلة؛ 19. ذکر الهداية؛ 20. ذکر آية أولى الأرحام؛ 21. ذکر المؤاخاة؛ 22. ذکر المنزلة؛ 23. ذکر المؤاخاة أيضاً؛ 24. ذکر سد الأبواب الابابه؛ 25. في حبه علیه السلام و بغضه؛ 26. في تسمیته بأمير المؤمنين؛ 27. في قول النبي «انت منی و انا منک»؛ 28. في قوله تعالی (و لما ضرب ابن مریم مثلاً)؛ 29. ذکر المودة للقرابة؛ 30. ذکر الولاية؛ 31. ذکر الصديقين؛ 32. في حدیث خاصف النعل؛ 33. ذکر المناشدة؛ 34. ذکر الصراط المستقيم؛ 35. في انه العروة الوثقى و حبل الله؛ 36. في قوله تعالی (أولئك هم خیر البرية)؛ 37. في قوله تعالی (أفمن کان علی بينة من ربه)؛ 38. ذکر الدرجات؛ 39. ذکر الشهادة؛ 40. ذکر الطاعة و حدیث السفينة؛ 41. في قوله تعالی (أجعلتم سقاية الحاج)؛ 42. ذکر المناجاة؛ 43. في حدیث الارتقاء؛ 44. ذکر وجوه السنة؛ 45. في قوله تعالی (و بئر معطلة و قصر مشید)؛ 46. ذکر الدلائل و الأمارات؛ 47. في مساواته بأحد و عشرین نبياً؛ 48. في أن مناقب علی لا تحصی كثرة. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله المحمود علی الآلاء الواسع العطاء المشكور لفضله علی جمیع الأرض و السماء الذي عرفت في مطالعه فیض نور کبریائه
چاپ: مشهد، مجتمع امام هادی، 1418ق، تصحیح سید احمد حسینی اشکوری
آغاز: برابر؛ انجام: و الشبه التي یزعمون انها دالة علی امامة أبي بکر و فضله من قرآن و خبر و اجماع.
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله بحرینی، تا: شنبه 12رجب 958ق؛ 115گ، 27 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: -56]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشبه التي یزعمون انها دالة علی امامة ابی بکر و فضله من قرآن و خبر و اجماع و لیس الأمر کذلك.
جزء اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12- 13؛ مصحح؛ مهر: «جواد بن مرتضی الحسني الحسيني الطباطبائي»؛ جلد: میشن، 281ص، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20- 225]
آغاز: بسمله. خبر الشهادة. قال الله تعالی: و اقیموا الشهادة لله ذلك یوعظ به... و قد روی شهادة الاثني عشر رجلا الذي هم اجل المهاجرين و الانصار الفرقة المحقة و ذلك بینهم معروف... و النقل من کتاب جدی ابی عبدالله الحسين بن جبیر رحمة الله الموسوم بکتاب الاعتبار في ابطال الاختيار؛ انجام: فتفکر في حالك و حال قلبك یا مسکین
در فهرست با عنوان «خبر الشهادة عن الخلافة و الامامة» آمده، در این خبر از کسانی که بر حقانیت علی در خلافت گواهی داده اند یاد شده است سپس خبرهایی است درباره مواخات و منا شده و جز این ها، از آن ها است خبری مانند خطبة البيان ولی از زبان پیامبر از کتاب «ما اتفق فیه من الاخبار في فضل الائمة الاطهار» از فقیه محمد بن جعفر مشهدی که خبری نبوی مانند خطبة البيان در آن آمده از تاریخ بلاذری و از اربعین صدر الائمه اخطب خوارزم از کتاب ابوبکر احمد بن موسی بن مردویه هم خبرهائی آورده شده است. الاعتبار في ابطال الاختيار از شیخ ابی عبدالله الحسين بن جبیر نگارنده نخب المناقب و شاگردان ابن شهر آشوب است (ذریعه 221/2) و دختر زاده او شیخ زین الدين علی بن یوسف بن جبیر در نهج الايمان خود از آن آورده است، دور نیست که این رساله ما هم از او بلکه بخشی از همین کتاب باشد؛ بی کا، بی تا؛ 24گ (104پ-127پ) [ف: -333]
nahj-ol berr fī ad'īyat-es serr
اصفهانی، عبدالمطلب بن حسن، قرن 11قمری
(esfahānī, 'abd-ol-mottaleb ebn-e hasan (- 17c
وابسته به: ادعية السر؛ راوندی کاشانی، فضل الله بن علی (483- 572ق)
ترجمه و شرح کوتاهی است بر سی و یک دعای معروف به «ادعية السر» که پروردگار متعال به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در شب معراج آموختند. روایت شده از طریق سید ابن طاوس حلی از سید فضل الله راوندی کاشانی. چند تن از علمای امامیه در عصر صفوی به ترجمه «ادعية السر» همت گماشتند از جمله: 1. سید محمد مؤمن بن محمد زمان حسینی طالقانی (الذريعه 370/1)؛ 2. محمد صالح حسینی (نسخه 1602 و 14316 کتابخانه آیت الله مرعشی، نک: فهرست مرعشی 4/5)؛ 3. سید محمد بن محمد باقر حسینی به درخواست شاه سلطان حسین صفوی (نسخه شماره 15069 کتابخانه آیت الله مرعشی)؛ 4. عبد المطلب اصفهانی (نسخه حاضر).
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد قادری را سزاست که بکیفت چاشنی مواظبت اذکار منقوله و اوراد مرویه مذاق جان راغبان را حلاوت قند مکرر اجابت دهد...
انجام: و لم یکن له کفوا احد، و نیست یکی همتا مر او را
[الذريعه 396/1؛ طبقات اعلام الشيعة: قرن 12ص 75؛ میراث حدیث شیعه 189/4- 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 70گ (1پ۔70پ)، 14 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: -42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10ذیحجه 1119ق؛ ترجمه ها زیرنویس شده؛ 49گ (3ر-51پ)، اندازه: 13×18 سم [ف: -119]
nahaj-ul balāga
شریف الرضي، محمد بن حسین، 359- 406 قمری
(šarīf-or-razī, mohammad ebn-e hoseyn (971-1016
تاریخ تأليف: 400ق
مجموعه ای است از خطبه ها و نامه ها و سخنان امیر مؤمنان علی (علیه السلام) و همان ارزش را دارد که برای صحاح و سنن و مسانید سنی یا اصول شیعی و کتاب های چهارگانه آن ها هست. هیچ کس نمی گوید که همه خبرهای آن درست و همه آن از گفته های حضرت علی (علیه السلام) است. در آن همه گونه خبرها از قطعی و متواتر و ظنی و واحد و مانند این ها هست و گردآورنده آن دانشمندی پارسا و درستکار بوده و تا توانسته در بر گزیدن سخنان روایت شده از حضرت علی (علیه السلام) بررسی و کاوش کرده آن چه را که نزد او درست می نموده در آن آورده است. مؤلف، سعی داشته تا فصیح ترین کلمات آن حضرت را برگزیند و گاهی از خطبه های طولانی فقط فرازهایی را انتخاب کرده که دارای فصاحت و بلاغت بیش تری بوده و همه خطبه را نیاورده است. این کتاب دارای 236 «خطبه» و 79 نامه و وصیت و 480 کلمه حکمت آمیز کوتاه می باشد و تأليفات آن در سال چهار صد بعد از تأليف «خصائص الائمه» صورت گرفته است. نجاشی در رجال (ص 283) از نهج البلاغه به نام رضی یاد کرده است هم چنین ابن شهر آشوب در معالم (ش 327) و رازی در النقض (ص 180) و قمی در فهرست (ص 12)، ولی شگفت این جا است که طوسی در فهرست و رجال نه از سید رضی یاد کرده و نه از نهج البلاغه او.
آغاز: بسمله اما بعد حمد الله الذي جعل الحمد ثمناً لنعمائه و معاذاً من بلائه و وسيلاً إلى جنانه و سبباً لزيادة احسانه و الصلوة علی رسوله
چاپ: مکرر چاپ شده؛ مشار عربی، صص 975- 976؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1355 (افست از روی چاپ اصفهان: مطبعه گلبهار 1354)، رحلی، 12+408ص؛ 1356ق، 333ص؛
تبریز، 1327ق، خشتی، 280ص؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1267، رحلی، 307+1 ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1312، رحلی، 311ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1302
[دنا 885/10- 896 (379 نسخه)؛ کشف الظنون 1991/2؛ کشف الحجب 595، معجم المطبوعات 1125/1]
شروح و حواشی:
1- وصایا الامام علی بن ابی طالب (علیه السلام) = منتخب نهج البلاغة؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40ق)
2- حدائق الحقائق في تفسیر دقائق احسن الخلائق = شرح نهج البلاغة؛ بیهقی نیشابوری کیدری، محمد بن حسین (- قرن 6)
3- شرح دیباچه نهج البلاغه و چند خطبه دیگر؛ علم الهدي، مرتضی بن داعی (- قرن 6)
4- ملحقات نهج البلاغة؛ ابن ناقه، احمد بن یحیی (477- 559ق)
5- معارج نهج البلاغة؛ بیهقی، علی بن زید (499- 565ق)
6- منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة؛ قطب راوندی، سعید بن هبة الله (-573ق)
7- شرح نهج البلاغة؛ ابن ابی الحديد، عبدالحمید بن هبة الله (586- 655ق)
8- مختصر مصباح السالكين = اختیار مصباح السالكين = مختصر شرح نهج البلاغة = شرح نهج البلاغه الوسيط؛ ابن میثم، میثم بن علی (636- 689ق)
9- مصباح السالكين = شرح نهج البلاغة = شرح کبیر؛ ابن میثم، میثم بن علی (636- 689ق)
10- شرح نهج البلاغة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648- 726ق)
11- الديباج الوضى في الكشف عن اسرار کلام الوصي؛ مؤيد، یحیی بن حمزه (669- 749ق)
12- شرح نهج البلاغة؛ عتایقی، عبدالرحمن بن محمد (699- 790ق)
13- التحفة العلية في شرح نهج البلاغة الحيدرية؛ حسنی حسینی، محمد بن حبیب الله (- قرن 9)
14- روضة الابرار = شرح نهج البلاغه؛ زواره ای، علی بن حسن (- قرن 10)
15- شرح نهج البلاغة آملی، عزالدین بن جعفر (-904ق)
16- کنایات و استعارات شرح نهج البلاغه (ترجمه و شرح) الهي اردبیلی، حسین بن عبدالحق (870- 950ق)
17- نهج البلاغة (ترجمه)؛ الهي اردبیلی، حسین بن عبدالحق (870- 950ق)
18- منهج الفصاحة في شرح نهج البلاغة (تلخیص) = نهج الفصاحة در شرح نهج البلاغة؛ الهي اردبیلی، حسین بن عبدالحق (870- 950ق)
19- تنبیه الغافلين و تذكرة العارفين = شرح نهج البلاغة؛ کاشانی، فتح الله بن شکرالله (-988ق)
20- نهج البلاغة (ترجمه)؛ محلی، نور محمد بن قاضی (- قرن 11)
21- نور الانوار المبين في حکم اخ الرسول الأمين؛ شیرازی طبیب، محمد بن غیاث الدين (- قرن 11)
22- شرح نهج البلاغة (ترجمه)؛ شمس بن محمد بن مراد (- قرن 11)
23- منهاج الولاية در شرح نهج البلاغة؛ صوفی تبریزی، عبدالباقی (- 1039)
24- شرح نهج البلاغة؛ مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی (1003- 1070ق)
25- نهج البلاغة (ترجمه) = شرح نهج البلاغه؛ روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر (-1075ق)
26- شرح نهج البلاغة = منتخب شرح نهج البلاغة؛ حدیدی طبسی، محمود بن غلام علی (-12)
27- شرح نهج البلاغة؛ کرمانی سیرجانی، محمد بن عبدالباقی (-12)
28- نهج البلاغة (ترجمه)؛ دستغیب حسنی حسینی، علی بن محمد نصیر (-12)
29- تعليقة علی شرح خطبة الشقشقية لابن ابی الحديد؛ عاملی، زین العابدين (-12)
30- بهجة الحدائق في شرح کلمات کلام الله الناطق؛ گلستانه اصفهانی، محمد بن ابی تراب (-1110)
31- حدائق الحقايق في شرح کلمات کلام الله الناطق؛ گلستانه اصفهانی، محمد بن أبي تراب (-1110)
32- الحواشي الصافية و الموازين الوافية = حاشية نهج البلاغة؛ جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1050- 1112)
33- سلاسل الحديد لتقیید ابن ابی الحديد؛ بحرانی، یوسف بن احمد (1107- 1186)
34- شرح نهج البلاغة؛ خوئی، محمد بن باقر (-13)
35- نهج البلاغة (ترجمه)؛ خوئی، محمد بن نصر الله (-13)
36- نهج البلاغة (ترجمه و شرح)؛ لاهیجانی، محمد باقر بن محمد (-1240)
37- الصارم الحديد في عنق صاحب سلاسل الحديد في تقیید ابن ابی الحديد؛ سویدی، محمد امین بن علی (1200- 1246)
38- شرح نهج البلاغة ابن ابی الحديد؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1198- 1263)
39- شرح نهج البلاغة؛ حسینی خاتون آبادی، محمد مهدی بن مرتضی (1185- 1263)
40- شرح طرائف الحكمة = تعليقة طرائف الحكمة؛ حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن (-1270)
41- طرائف الحكمة و بدائع المعرفة = خلاصة نهج البلاغة؛ حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن (-1270)
42- چاره ساز؛ عنوان نگار، تقی بن محمد (-14)
43- کشف الستارة عن نهج البلاغة؛ کاشانی، احمد (-14)
44- شرح نهج البلاغة (منتخب)؛ کرهرودی، محمد علی بن محمد ابراهیم (-14)
45- مظهر البينات و مظهر الدلالات؛ شاکر دزفولی، نصر الله بن ملا لطفعلی (-1311)
46- منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة؛ خوئی، حبیب الله بن محمد
هاشم (1268- 1324)
47- شرح الاحتشام علی نهج البلاغة الامام؛ طارمی، جواد بن محرم علی (1263- 1325)
48 - الدرة النجفية في شرح نهج البلاغة الحيدرية؛ دنبلی خوئی، ابراهیم بن حسین (1247- 1325)
49- جاذب العقول = شرح نهج البلاغه؛ تقوی بهبهانی، ضیاء الدين (1320- 1388)
50- شرح نهج البلاغة؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (-15)
51- نهج البلاغة (مختصر)؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (-15)
52- مفتاح السعادة في شرح نهج البلاغة؛ حسینی قائنی، محمد تقی بن محمد باقر (-15)
53- المنتخب من شرح نهج البلاغة؛ لابن ابی الحديد محمد علی بن محمد ابراهیم
54- العقد النضيد المستخرج من شرح ابن ابی الحديد؛ فخرالدین عبدالله بن هادی بن یحیی
55- نهج البلاغة (ترجمه و شرح)؛ حسینی، احمد بن سعد الدين
56- شرح نهج البلاغة؛ حکیم علی اصفهانی
57- شرح نهج البلاغة؛ محمد
58- نهج البلاغة (ترجمه)؛ جمال الدين
59- اعلام نهج البلاغة
60- شرح الفاظ في نهج البلاغة
61- شرح نهج البلاغة (23 عنوان)
62- شرح نهج البلاغة (ترجمه)
63- شرح نهج البلاغة (مختصر)
64- فهرست نهج البلاغة
65- کلمات قصار امام علی (علیه السلام)
66- كيفية شرح نهج البلاغة من ابن ابی الحديد
67- نهج البلاغة (ترجمه و شرح) (2عنوان)
68- نهج البلاغة (ترجمه) (2عنوان)
69- نهج البلاغة (منتخب) (2عنوان)
70- نهج البلاغة (منتخب) = منتخب خطب الامام علی بن ابی طالب (علیه السلام)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5؛ از نسخ قدیمی این کتاب می باشد، کاتب از خود و سال کتابت نام نبرده ولی ظاهراً در قرن پنجم یا اوایل ششم نوشته شده و در آخر هر باب مطالبی که در نسخ دیگر موجود نبوده با ذکر این که این موضوع از روی نسخه ای که در زمان مصنف نگارش یافته نوشته شده، تحریر شده و برکنار صفحات و اوراقی که در بین آن ها الصاق گردیده مطالب زیادی در شرح و توضیح عبارات کاتب نسخه نوشته؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 330ص، 13 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 2- 155]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6209- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3- 209]
مشتمل بر بخش خطبه ها تا جمله «و من کلام له علیه السلام في معنی طلحة و الزبير» را دارد؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 5؛ مصحح، با اجازه ای که مصدق بن حسن ابن حسین بجهت ابوالمظفر محمد بن زین الدين ابی العز احمد بن جلال الدين ابی المظفر محمد بن عبیدالله بن جعفر به تاریخ رجب 529 نوشته؛ تملک: علاء الدين الشعار، نجم الدين بن محمد حلبی حنفی انصاری معروف به ابن الحلفا، احمد بن احمد هاشمی به تاریخ 8جمادی الاول 705، هادی بن ابراهیم بن علی بن محمد بن علی بن فرج، درویش علی بن علاء الدين الشعار؛ جلد: تیماج، 109گ، 11 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 6- 292]
خط: نسخ معرب، کا: حسین بن حسن بن حسین مؤدب، تا: ذیقعده 469ق، ماه ذی القعده لع و بق و اربعمائة (چنین نوشته شده و ظاهراً 499 باشد)؛ هشت برگ اول نو نویس و گویا از قرن دهم می باشد؛ عناوین مصحح، محشی، با نشانی قرائتی که محمد بن علی بن احمد بن بندار بتاریخ جمادی الثاني 499 برای کاتب نوشته؛ مهر: «سید علی الموسوي» (بیضوی)، «الراجي زین العابدين بن عبد علی الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 171گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×26/5 سم [ف: 10- 206]
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: بدون شماره عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [جنگ: 1- 472]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا حین انتهاء الغاية بنا الى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام... و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه انیب.
نسخه اصل: سید علی آتشی یزدی (مجله تراثنا ج/66/5)؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قبل از 483ق؛ مصحح، محشی، با نشان بلاغ، روی برگ عنوان چنین آمده: این نسخه را صاحب آن فقیه سهل بن امیر الرقاقي با نسخه من مقابله و آن را تصحیح نموده، این است خط حسن بن یعقوب بن احمد در جمادی الآخره 483ه؛ دارد؛ 211گ، 15 سطر [عکسی ف: 2- 476]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شاید قرن 6؛ جلد: مقوایی، 65گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×19/5 سم [ف: 13- 105]
آغاز: محاسن أخبارهم و جواهر کلامهم حدانی علیه غرض ذکرته في صدر الكتاب
جزء اول کتاب و بخش خطبه های حضرت امیر المؤمنين علیه السلام است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شاید قرن 6؛ افتادگی: مصحح؛ جلد: تیماج، 135گ، 13 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 9- 360]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 6؛ محشی؛ تملک: محمد شریف بن شمس الدين محمد، حسین بن حیدر حسینی کر کی؛ جلد: تیماج، 311گ، 12 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1- 174]
آغاز: فیها ديمة رخاء الا هتلت منه مزنة بلاء؛ انجام: فلذ لك قررناه علی القاعده المقرره في اول هذا الكتاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز و انجام (سقطاتش بسیار زیاد و موجودی یک سوم کتاب را تشکیل می دهد)؛ 74گ، 20 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 14- 604]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا من بعد الشذوذ... الابرار الاطهار
خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز و انجام (از ابتدا و انتهای آن مقدار 15 ورق ساقط است که در سال 1264ق توسط احمد بن اسماعیل حسینی سقطات آن تکمیل گردیده)؛ مصحح، مقابله شده با نسخه اصل؛ واقف: فخر الدين نصیری امینی، تاریخ وقف: 1356؛ جلد: میشن، 179گ، 15 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 14- 602]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام اشد الذنوب ما استخف به صاحبه و قال علیه السلام
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن6؛ افتادگی: انجام (از اول تا کلمات قصار از آخر یک برگ افتاده)؛ مصحح، مقابله شده با علامت سماع، در حاشیه یک برگ چنین آمده: «بلغ السماع علی المولى کمال الدين النقيب اسبغ الله ظله و المعارضة باصله» (اصل النقيب)، بر کمال الدين حیدر بن محمد زید حسنی- از تلامذه ابن شهر آشوب- در سال های 614- 615 خوانده و تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج، 258گ، 15 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 8- 4835]
آغاز: برابر؛ انجام: فیها بالمضمار الذي یجرون فیه إلى الغابة فإذا بلغوا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: انجام؛ این نسخه شریف، علاوه بر قدمت و نفاست و حواشی متنوع کهن، مزایای بسیاری بر سایر نسخه های کهن دارد، که از آن جمله: افزودگی هایی در پایان ابواب آمده: در برگ 127 پس از عنوان «باب المختار من کتب امیر المؤمنين» با خط قرمز درشت، چنین آمده: «زيادة من نسخة کتبت علی عهد المصنف رض» سپس 2 برگ که شامل 6 قطعه از فرموده های آن حضرت است، افزود شده و در پایان این افزوده، با خط قرمز نوشته شده «انتهت الزيادة»، در برگ 161، در پایان «باب المختار من کتب امیر المؤمنين» در حاشیه متن، چنین آمده: «زيادة من نسخة کتبت علی عهد المصنف رضی الله عنه»، آن گاه قطعه ای از یکی از نامه های آن حضرت را آورده و در پایان می گوید: «هذا آخر ما خرج من المكاتبات» و سرانجام در پایان «باب المختار من حکم امیر المؤمنين» (برگ پایانی) مجدداً عنوان قبلی تکرار شده، ولی متأسفانه، برگ انجام افتاده است با در نظر گرفتن این که این افزوده ها، غالباً در نسخه های موجود خطی و چاپی درج شده اند، این نتایج به دست می آید: 1. نسخه حاضر نخست بر اساس نگارش نخست مؤلف، آن گاه به نسخه دیگری که مؤلف در آن تجدید نظر کرده و به آن افزوده است، عرضه شده و مطالب افزوده، در این نسخه نیز درج گردیده است، 2. نسخه دیگری نیز در عصر تأليف موجود بوده که مؤلف، افزوده های خود را در آن نسخه، در جایگاه اصلی خود قرار داده، هم چون نسخه های موجود شایع که در رأس آن ها، نسخه شماره «3827» نگاشته شده به تاریخ «469هجری» این کتابخانه قرار گرفته که به قول زنده یاد استاد سید محمد (محیط طباطبایی)، رحمة الله علیه، «ام النسخ» نهج البلاغه های موجود می باشد و سرانجام این نتیجه قطعی نیز به دست می آید که مصنف بزرگوار، اعلی الله مقامه، بر پایه قرار خود که در دیباچه کتاب، یاد کرده، موفق به نگارش و افزودن بازیافته های خود گردیده و شاید اختلاف کمی برخی از نسخه ها با یکدیگر، نتیجه همین اصل باشد، محشی، مصحح، یادداشتی در تاریخ 812 از «احمد بن محمد»؛ مهر: «بشرف المرتضي و ابنیه الحسن و الحسين» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 184گ، 17 سطر (10×15/5)، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 31- 449]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: اوایل قرن 6؛ مصحح، محشی و بعضی حاشیه ها باید از قرن یازدهم باشد از برگ 192 به بعد از قرن یازدهم می باشد که با نسخ معرب نوشته شده در سه برگ آخر نسخه آغاز کتابی است دارای دویست حدیث نبوی روایت شده از طریق اهل سنت با حذف سند آن ها بدین آغاز «الحمد لله الذي اسبل علینا شآبیب النعم و اسبغ علینا جلابیب الكرم و هدانا الى الصراط الاقوم»، روی برگ اول این عبارت دیده می شود: «عارضه بنسختی صاحبة الفقيه السديد سهل بن امیر الرقاقي و صححه بجهده و الله تعالی یمتعه به و بغیره و هذا خط الحسن بن یعقوب بن احمد في جمدی الآخرة سنة ثلاث و ثمانین و اربعمائة حامدا لله عز اسمه و مصلیا علی نبیه محمد و عترته الطاهرين» البته این عباراتی است نشان دهنده نسخه ای که نسخه ما با آن مقابله و تصحیح شده [ف: 2- 127]
آغاز: برابر؛ انجام: رجاؤنا في الله سبحانه... لوجهه وسعدنا في الدارين... و الصلوة علی افضل المرسلين محمد و عترته الاخرين
خط: نسخ، بی کا، تا: 510ق؛ نسخه عکسی است، مصحح؛ جلد: گالینگور، 292گ، 21 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 8- 4834]
عکسی از روی نسخه هندوستان؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا:
510ق؛ درهامش صفحه آخر با خط مغایر آمده است: «مخطوطه 510 ه؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ جلد: گالینگور، 158گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 3- 1349]
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: بدون شماره عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [جنگ: 1- 472]
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه علیگر هند؛ کا: علی بن ابی القاسم علی بن الحاج، تا: 15شعبان 538ق؛ محشی، مقابله شده؛ 189گ [جنگ: 1- 472]
آغاز: ذلك یتغمن من عجائب البلاغه؛ انجام: اخاه فقد فارقه... و آله الطاهرين الأخيار
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن احمد نقیب، تا: صفر 544ق؛ جا: سبزوار، افتادگی: آغاز (مقداری از مقدمه افتاده)؛ مصحح، جلد: تیماج، 174گ، 17 سطر، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 14- 603]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 18]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2134- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 396]
نسخه اصل: (عکس 7046) از کتابخانه رامپور هند؛ خط: نسخ، کا: عبدالجبار بن الحسين ابی القسم فراهانی، تا: چهارشنبه 19 جمادی الأول 553ق؛ نزد ضیاء الدين تاج الاسلام ابی الرضي فضل الله بن علی بن عبید الله حسنی دام الله ظله که در روستای جوشقان راوند جای گزیده بود، از روی نسخه نوشته خود او در نیمه جمادی الاول یا الثاني 554 که نویسنده می گوید شنیده ام که کسی آن را بر وی می خوانده است، از کتاب هایی است که ابوعبدالله اصفهانی در 866 می خوانده است، در پایان افزود رضی بر آن پس از نقش خواتیم علی (علیه السلام) و پس از شعری که استاد امام ابو یوسف یعقوب نیشابوری در ستایش از این کتاب بر پشت نسخه خود نوشته بود «نهج البلاغة نهج مهیج جدد...» و شعرهای عربی ناصح الدين ابو جعفر محمد حافظ آمده است: انشدنی الحافظ: الموت لا والد ایبقی ولا ولدا، هذا السبيل الى ان لاتری ابنا، للموت فینا سهام غیر مخطئة، من فاته اليوم سهم لم یفته غدا، ترجمتها: بسیار مگو دلا کی سودی نکند ** ور جهد کنی بسی نموذی نکند/ چون جان تو صد هزار بر هم نهد او ** و آتش زند اندران کی دودی نکند [فیلم ها ف: 3- 126]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن محمود بن محمد قرابك بدری، تا: پنج شنبه 11شوال 566ق؛ افتادگی: آغاز (اندکی از دیباچه افتاده)؛ با بلاغ مقابله و قرائت؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 171گ، 18 سطر، اندازه: 16/7×24/9 سم [ف: 1- 577]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1063 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 322]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام اذا احتشم المومن من اخاه فقد فارقه انتهت الزياده و لله الحمد علی نعمة السابقة.
خط: نسخ متوسط، کا: محمد بن علی حمدانی، تا: جمادی الأول 575ق؛ به احتمال قریب به یقین این نسخه از روی نسخه نهج البلاغه مربوط به ابو یوسف یعقوب بن احمد به محمد بن احمد القاري متوفای رمضان سال 475ق استنساخ شده باشد همان گونه که کاتب محترم در برگ آخر می نویسد: «کتب الاستاذ و الامام ابو یوسف یعقوب بن احمد النيسابوري علی ظهر نسخته من هذا الكتاب بخطه نهج البلاغه نهج مهبج جد لمن یرید علوا ماله امد...» در مواردی زیادتی وجود دارد که به شهادت کاتب در عهد مرحوم مصنف اضافه شده؛ تملک: محمد حسین بن احمد یزدی در سال 1237ق، محمد سمیع بن محمد علی بن احمد یزدی در سال 1243 با مهر «انا سمیع الدعاء» و «ان ربی سمیع الدعاء»؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج، 195گ، 19 سطر (11×17)، اندازه: 16×23 سم [میراث اسلامی: 8- 447]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1818 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 282]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1928 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 358]
آغاز: برابر؛ انجام: الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و ذلك في رجب سنه اربعمائه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 591ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرم مذهب، 288گ، 15 سطر (10×16)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 10- 422]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ 22 برگ افتاده، ترمیم برگ آخر توسط احمد بن عبدالرحمن بن اسماعیل بن محمود بن علی کلاه در ذیحجه 878ق؛ 371گ، اندازه: 12×17/5 سم [نسخه پژوهی: 1- 29]
آغاز: ... و یجدل الابطال و یعود به ینطف دما و یقطر مهجا و هو مع تلك الحال زاهد الزهاد؛ انجام: و تقریب ما بعد اقطاره و تقرر العزم کما شرطنا أولا علی تفضیل اوراق من البياض... و صلی الله علی سیدنا محمد النبي الامي و آله
خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: اواخر قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ، با خط خوردگی، مجدول؛ کاغذ: خانبالغ، 310گ، 11 سطر (17×23)، اندازه: 25×35 سم [ف: 28- 297]
برگ هایی از باب اول و دوم (خطب و نامه ها) می باشد؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 78گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×20 سم [ف: 26- 387]
آغاز: برابر؛ ترجمه: ... آن چه یافت شود جمع شده در هیچ کلامی و نه فراهم آورده (برگ 2) پس کوفتند یکدیگر را بر من در انبوهی هم چون کوفتن شتران تشنه یکدیگر را (برگ 30)؛ انجام: و ما توفیقنا الا بالله، علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله و صلواته علی رسوله محمد و آله و سلامه.
خط: نسخ و نستعلیق و ثلث زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 7؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه، 179گ، 15 سطر (15/5×23)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 30- 213]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال الغيبة جهد العاجز و قال رب مفتون یحسن القول فیه.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 251گ، 16 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 33- 669]
ج 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 193گ، 13 سطر، اندازه: 19/2×26/9 سم [ف: 1-577]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 179گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 1- 78]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 17]
بی کا، تا: شاید اوایل قرن 7؛ چهار برگ اول نونویس [تراثنا: س 2 ش 3- 163]
آغاز: من خطبة له علیه السلام یذکر فیها ابتداء خلق السماوات... خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 166گ، اندازه: 15×22 سم [ف: 12- 312]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ محشی؛ جلد: تیماج، 198گ، 23 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف: 10- 61]
آغاز: برابر؛ انجام: و اکبر الفقر الحمق و اوحش الوحشة العجب و اکرم الحسب حسن الخلق یا بنی ایاك و مصادقة...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ ترجمه زیر نویس آن به خط حدود قرن سیزدهم؛ یادداشت آمده: «امانت خدمت سید مهدی کازرونی روضه خوان است»؛ جلد: تیماج، 94گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 27/1- 107]
نسخه اصل: در یکی از کتابخانه های یمن؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ از روی نسخه ای که به خط سید شرف الدين ابوطالب مرتضی بن سراهنک مرعشی حسنی بوده، با نسخه اصل مقابله و از روی آن تصحیح شده، زیادات از نسخه عهد مصنف نقل شده و نقوش خواتیم امیر المؤمنين علی (علیه السلام) و ابیاتی از ابو یوسف یعقوب بن احمد در وصف نهج البلاغه نقل شده، در آخر نسخه دو اجازه و سماع یکی در تاریخ رجب 637 برای منصور بن مسعود بن عیاش و سلیمان بن شریح از احمد بن محمد و دیگری در دهه آخر جمادی الولي 789 برای جمال الدين یسر بن محمد بن علی الغطوفي؛ تملک: ابراهیم بن محمد بن احمد اصبهانی صنعانی در 662ق؟؛ 195ص، 23 سطر [عکسی ف: 5- 392]
آغاز: برابر؛ انجام: و افضل من صحة البدن تقوی القلب و قال علیه السلام: للمومن ثلث ساعات فساعة یناجی فیها ربه...
از آغاز خطبه سید رضی آغاز و تا حکمت 390 به پایان رسیده؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 600ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با نشان «بلغ أفاض الله تعالی علیه»، مقابله شده، برگ پایانی به خط علامه مولی محمد تقی مجلسی می باشد، و دستخط فرزندش عزیزالله بن محمد تقی مجلسی به تاریخ 1161ه ق مبنی بر وقف این نسخه از سوی علامه برای فرزندان ایشان دیده می شود؛ مهر: «المتوكل علی الله محمد بن...» (مربع)؛ 221گ، 14 سطر (9×12)، اندازه: 13/5×88 سم [ف: 41- 18]
آغاز: و عنه أخذت قوانینها و علی امثلته حذا کل قائل خطیب؛ انجام: و قال علیه السلام الغني و الفقر بعد العرض علی الله و سئل علیه السلام عن الشعراء فقال أن القوم.
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 604ق، جا: موصل؛ افتادگی: آغاز و انجام (از مقدمه سید رضی یک ورق و از آخر چند ورق افتادگی دارد)؛ مجدول، مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 184گ، 17 سطر، اندازه: 16×19 سم [ف: -149]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1595 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 555]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 487 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 88]
آغاز: برابر؛ انجام: یکشف عنك اغطية الامور و تنتصف منك.
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن علی علوی حسنی مامطیری، تا: ذیقعده 604ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی توضیحی برگرفته از کتب لغت و شروح نهج البلاغه؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد در دارالتعلیم شیراز در 1296ق؛ دستخطی از جمال بن شاہ محمد فسوی 1053؛ جلد: تیماج، 236گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 25- 85]
خط: نسخ، کا: علی بن طاهر بن ابوسعد، تا: 7صفر 608ق؛ مصحح، محشی، از روی خط ادیب شاعر ابو یوسف یعقوب بن احمد بن محمد کرد نیشابوری در گذشته رمضان 474؛ کاغذ:
سمرقندی، جلد: تیماج، 195گ، ابعاد متن: 9/5×13/5، اندازه: [ف: 8- 334]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی: 1- 18]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: رمضان 647ق؛ 239گ، 17 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 1- 43]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا حین انتهاء الغاية الى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين علیه السلام... و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل.
خط: نسخ، کا: قوام الاسلام ابی اسحاق اسماعیل بن یعقوب بن الجندي (از شارحین نهج البلاغة)، تا: اوایل ذیقعده 649ق، جا: یکدحو از توابع خوارزم؛ محشی؛ تملک: مولانا خلیل مدرس عبدالعظیم به تاریخ 29شعبان 1039ق، محمد کاظم ألموتي، ملا کریم بن ملا حسن؛ مهر: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (مربع)؛ 221گ، 15 سطر، اندازه: 14×17 سم [ف: 1- 65]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 655ق؛ مصحح، برگ هایی از چند جا افتاده و محمد باقر واعظ به تاریخ رجب 1041ق آن ها را تکمیل نموده، روی برگ اول اجازه ای است که یحیی بن سعید برای عزالدین حسن بن علی ابن محمد بن علی معروف به ابن الأبزر حسینی به تاریخ 27شعبان 655 نوشته است، روی برگ دوم اجازه ای است که ابوالفضل راوندی برای علاءالدین علی بن یوسف بن حسن نوشته، اسناد قطب راوندی به کتاب و اجازه وی به زین الدين ابو جعفر محمد بن عبد الحميد بن محمد آمده؛ تملک: محمد بن سلیمان به تاریخ 6شوال 679؟؛ جلد: گالینگور، 188گ، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 15- 87]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في رجب من سنه اربع مائة
خط: نسخ کهن معرب، کا: ابو جعفر محمد بن محمد بن ابی نصر بن محمد بن علی، تا: شنبه 4رجب 660ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد کاظم حسینی، ابو تراب محمد علی موسوی، محمد بن عبدالله نوری مشهور به صدیق الملك رئیس دفاتر وزارت خارجه در تهران در 1209ق؛ جلد: تیماج، 345گ، 13 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 27/2- 72]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما عساه ان یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و ذلك في شهر الله الاصب رجب سنة أربعمائة و لله الحمد و سلم تسليماً
خط: نسخ کهن و مشکول، کا: محمد بن حسین معروف به برهان نظامی، تا: سه شنبه 24ذیحجه 674ق؛ با یک کتیبه مذهب؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1378ق؛ جلد: تیماج، 132گ، 21 سطر، اندازه: 34×25/8 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 785]
آغاز: برابر؛ انجام: الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا... و سلم تسلیما
خط: نسخ، کا: اسماعیل، تا: 675ق [الفبائي: -593]
خط: نسخ، کا: طبری، حسن بن اسماعیل، تا: چهارشنبه نزدیک به پایان جمادی الاول 675ق؛ محشی؛ تملک: خلیل حنفی، حاج خطیبی، طهماسب قلی در 1047ق [نشریه: 5- 346]
خط: نسخ، کا: علی بن سلیمان بن ابی الحسن بن ابی الفرج بن ابی البركات، تا: 676ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 146گ، 21 سطر، اندازه: 17/3×26 سم [ف: 1- 577]
آغاز: الا حسه و لا یری الا نفسه و لا یکاد یوقن انه کلام من یتغمس في الحرب مصلتاً سیفه
خط: نسخ معرب، کا: حسن بن مهدی علوی حسنی آملی بهلوی، تا اواسط ربیع الأول 677ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 197گ، 17 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 10- 370]
باب اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابی المكارم، تا: 680ق، (گویا نسخه از قرن نهم باشد و نام این ناسخ و این تاریخ در نسخه اصل بوده و بدین جا سرایت کرده)؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 214گ، 13 سطر، اندازه: 25×34 سم [ف: 22- 218]
خط: نسخ، کا: ابرقویی، محمد بن عبدالکریم، تا: 687ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 149گ، 22 سطر، اندازه: 17/8×26/2 سم [ف: 1- 577]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد حسینی شیرازی، تا: 693ق، جا: بغداد؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، 247گ، 15 سطر، اندازه: 24/5×36/6 سم [ف: 1- 577]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1089عکسی
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 371]
خط: نسخ، بی کا، تا: 696ق، جا: نجف اشرف؛ از روی نسخه اصل که مکتوب به سال 400ق بوده کتابت شده است، پنجاه و یک صفحه از آغاز نونویس و از قرن 13 است؛ کاغذ: سمرقندی، 335گ، 13 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 24/2- 68]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: یک شنبه غره شعبان 698ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 140گ، اندازه: 12×17 سم [ف: 18- 43]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام شر الاخوان من تکلف له و قال اذا احتشم الرجل اخاه فقد فارقه، و هذا حین انتهاء الغاية بنا الي قطع المختار من کلام امیر المؤمنين علیه السلام...
خطبه ها؛ خط: نسخ معرب، کا: روشن احمد بن سلیمان بن محمد عتایقی، تا: دوشنبه 2رجب 700ق؛ از روی نسخه مؤلف نوشته شده، محشی به نسخ قرن 10 و 11 با یادداشت بدین گونه «عقلها العبد ربی... قوام بن نظام العالي و... ختم بالخیر و الظفر سنة بضع و ثلثین و ثمانمائة»؛ تملک: محمد حسین مدرس در 1061ق؛ جلد: تیماج مذهب، 234گ، 15 سطر (10×18)، اندازه: 15×23 سم [سنا: ف: 2- 243]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4232- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3- 34]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم المولى و نعم النصير و ذلك في ر جب من سنة أربعمائة و الحمدلله و صلواته علی سید المرسلين.
خط: نسخ زیبا معرب، کا: نونویس از محمد بن زین العابدين، تا: احتمالاً قبل از قرن 8، نو نویس در 1215ق در گلپایگان؛ جلد: تیماج، 155گ، 17- 22 سطر، اندازه: 16/5×23 سم [ف: 8- 4833]
آغاز: برابر، انجام: هذا المعنى برواية فیما تقدم تخالف بعض هذه... و قال علیه السلام ناخوانا
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: قرن 8؛ جلد: ساغری، 271گ، 13 سطر (12×18/5)، اندازه: 21×23 سم [ف: 31- 21]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، برخی از آن نونویس، درهم شده؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد- ف: -23]
فقط شامل خطبه هاست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی؛ اندازه: 12×21/5 سم [نسخه پژوهی: 1- 28]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال له بعض اليهود ما دقیتم بینکم حتی اختلفتم فقال له انما اختلفنا عنه لافیه و لکنکم ما جفت ارجلکم من البحر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک؛ ابن محمد؛ مهر: «عبده الراجي رجبعلی»، «عبده محمد طالبان»؛ اهدایی: خانم طباطبایی، 1355ش؛ 214گ، اندازه: 18×24 سم [ف: 1- 154]
با ترجمه فارسی بین سطور؛ بی کا، تا: حدود قرن 8 [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل.
شامل خطب و نامه ها و کلمات قصار؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8، نسخه ای است قدیمی که طبق شهادت قرائن خط و کاغذ در حدود 700 سال پیش کتابت شده؛ جلد: تیماج، 469ص، 13 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 4- 20]
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 7- 8؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 167گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 24- 220]
چند کلمه ای پیش از خطبه شقشقیه را دارد تا پایان؛ خط: نسخ، کا: علوی حسینی، اشرف بن محمد، تا: قرن 7 و 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با نشانه بلاغ و «بلغ العراض علی والدی ادام الله ایامه» و «بخطه» و «بغیر خطه» درهامش؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 147گ، 21 سطر (12×17)، اندازه: 15×22 سم [ف: 12- 2784]
آغاز: برابر؛ انجام: هو الشذوذ و ما توفیقنی الا بالله... محمد النبي العربي الهاشمي
خط: نسخ، کا: مستعصمی، یاقوت، تا: 701ق [الفبائي: -593]
آغاز: ... و ثانیها الكتب و الرسائل و ثالثها الحكم و المواعظ فأجمعت بتوفیق الله تعالی علی الابتداء؛ انجام: غلام عاقل خیر من شیخ جاهل...
خط: نسخ معرب، کا: حاج محمد فرزند محمد فرزند علی رشید، تا: سه شنبه 11رجب 703ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 272گ، 15 سطر (6×9)، اندازه: 10×14 سم [ف: 29- 96]
خط: نسخ معرب، کا: احمد بن محمد بن جعفر بن احمد معروف به الربان، تا: 6رمضان 703 ق، جا: جزیره اوال بحرین؛ در پایان این نسخه گفته هایی است کوتاه از کلمات حضرت امیر علیه السلام که کاتب گوید در عهد مصنف بر کتاب افزوده شده، از روی نسخه شمس الدين محمد بن خزعل که از روی نسخه مقابله شده با نسخه ابن السكون و نسخه ای که از نسخه استادی در نحو نوشته شده بود، مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 213گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 10- 137]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 19ربیع الاول 707ق (احتمالاً این تاریخ مربوط به نسخ اصل باشد که نسخه حاضر از روی آن نوشته شده)؛ مجدول، مصحح، محمد مؤمن بن اسماعیل در صفحه آخر می نویسد که این کار را به تاریخ یک شنبه از جمادی الثاني 1067 به پایان برده؛ جلد: تیماج، 609گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 12- 48]
خط: نسخ معرب زیبا، کا: حسن بن محمد بن ابی الحسن آوی، تا: چهارشنبه 20ربیع الاول 708ق؛ جلد: تیماج، 175گ (1پ-157پ)، 17 سطر، اندازه: 23/5×30/5 سم [ف: 12- 129]
خط: نسخ، کا: خضر علی، تا: 710ق؛ تصحیح محمد بن علی بن ابی علی بلخی مهدوی 718 ق، در پایان نسخه آمده که آن را از روی نسخه هایی که به خط علی بن محمد بن عبدالصمد التميمي بوده مقابله و تصحیح گردیده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 450ص، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 17- 76]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن محمد بن احمد بن ابراهیم زواری، تا: پنج شنبه 28ربیع الاول 717ق؛ جلد: تیماج، 257گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 25- 442]
خط: نسخ، کا: ابوبکر بن محمد بن عمر، تا: پنج شنبه 13رجب 720ق، جا: بصره؛ 173گ، اندازه: 19/5×27 سم [ف: 1- 17]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: نزدیک به پایان شعبان 726ق؛ تملک: محمد بن محمد بن علی ابی الفوارس تاجر [ف: 3- 109]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2786- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 396]
آغاز: برابر؛ انجام: و علمها من استطعت تمت الوصيه... و مسلما و مستغفرا
خط: نسخ، کا: محمد صفار، تا: 729ق [الفبائي: -593]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن محمد بن حسن بن الطويل حلی صفار ساکن «واسط القصب»، تا: شنبه 23ذیقعده 730ق؛ 181گ، 19 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: -55]
خط: نسخ معرب، کا: علوی موسوی، محمد بن احمد، تا دوشنبه 12جمادی الاول 736ق؛ 195گ، 17 سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 1- 9]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 760ق؛ مصحح، مقابله شده با علامت «بلغ معارضةً»، محشی؛ تملک: در حلب به تاریخ 760، محمد بن حیدر بن سلیمان عاملی، شهاب الدين علی بن میرزا ابو تراب، عباس بن محمد به تاریخ 1226؛ جلد: تیماج، 301گ، اندازه: 15×25 سم [ف: 25- 290]
خط: نسخ، کا: ابوالبرکات ابن علی بن محمد بن فتحی واعظ، تا: شوال 771ق؛ 350ص (1- 350)، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 14×21 سم [سنا: ف: 2- 81]
خط: نسخ نزدیک به خط کوفی، کا: طبری، حسن بن محمد، تا: سه شنبه 13ربیع الثاني 773ق، جا: برنگ (سرنگ)؛ از روی نسخه شمس الدين اولیاء نوشته شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 284گ، 16 سطر (7×16)، اندازه: 13×22 سم [ف: 2- 324]
خط: نسخ معرب، کا: ابوسعید بن ابی سعید بن حسین بن احمد منبه طرزی آنزانی، تا: پنج شنبه 20شعبان 773ق؛ مصحح، محشی که کاتب به دستور مالک نسخه آن را در روز سه شنبه 24شوال 774 نگاشته؛ تملک: محمد بن محمد رضا مدعوبه تقی؛ جلد: تیماج، 286گ، 13 سطر، اندازه: 16×21/1 سم [ف: 1- 213]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 432
همان نسخه بالا [نشریه: 11- 921]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلکفی رجب من سنة أربعمائة الحمدلله ربع العالمين... و سلم تسليماً كثيراً.
خط: نسخ مشکول، کا: علی بن فخر بن علی موسوی طبری، تا: اوایل شعبان 777ق؛ محشی، مقابله شده، برخی از کلمات مترجم به فارسی یا توضیح به عربی، جلد: تیماج مذهب، 283گ، 13 سطر، اندازه: 13/9×19/8 سم [ف: 14- 600]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: پیش از 777ق؛ نسخه قدیم، از روی نسخه عصر مصنف نوشته شده، مصحح، محشی، روی برگ اول گویا اجازه ای است که متأسفانه روی آن برگی الصاق شده و خوانده نمی شود، در صفحه آخر ابوالحسین عبدالرحیم بن دویر بن حسین بن عبدالرحیم بن یوسف بن حسن دیلمی به تاریخ رجب 777ق می نویسد که کتاب را نزد محیی السنة مجدالدین ابی الفضل عبدالله بن محمود بن مودود بن محمود بن بلدجی موصلی خوانده؛ تملک: کمال الدين بن شهاب الدين الساوي و فرزندش به تاریخ 966ق؛ جلد: تیماج، 58گ، 34 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 15- 107]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه
خط: نسخ، کا: ابوالحسن حیدر بن محمد بن علی الحسني، تا: 12ربیع الثاني 785ق؛ رونویس شده از نسخه ای که در عهد مؤلف نوشته شده بوده و دارای اضافات و الحاقاتي است، محشی؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: مقوا، 37گ، 45 سطر، اندازه: 25×35 سم [ف: 5- 337]
خط: نسخ، کا: علی بن حسین بن محمد عامری، تا: 791ق؛ جلد: تیماج، 164ص، 15 سطر، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 17- 2]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول؛ تملک: محمد بن شیخ قاسم، جفعر بن خضر؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 223گ، 16 سطر (10/5×14/5)، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 8- 27]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 5- 610]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلکفی رجب من سنة أربعمائة الحمدلله ربع العالمين... و سلم تسليماً كثيراً.
خط: نسخ خوش و مشکول، بی کا، تا: قرن 9؛ با دارای چهار کتیبه مذهب و منقش، مجدول، محشی؛ جلد: میشن مذهب، 565گ، 9 سطر، اندازه: 15/3×24 سم [ف: 14- 600]
با حواشی و ترجمه فارسی در برخی جاها زیر سطور؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ تملک: محمد قاسم زاهد، حسین بن ابی القاسم در 1190ق [ف: 3- 109]
خط: نسخ معرب، کا: حیدر علی کاتب، تا: قرن 9؛ مذهب، با دو سرلوح مذهب، محشی از شرح ابن ابی الحديد، مجدول؛ اندازه: 17/5×24/5 سم [نسخه پژوهی: 1- 29]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ با این یادداشت زیر: «و فرغ من تنمیقه صاحبه الواثق بالغالب ابوطالب بن محمد بن ابی اطالب الباكي الآوى بعد صلوة الظهر یوم السبت الثاني و العشرين من جمادی الاول حجة سبع و تسعین و ثلثمیه حامداً (ناخوانا) محمد و آله»، در حاشیه صفحه پایان، یادداشت زیر دیده می شود که ظاهراً خط فرزند غیاث الدين منصور دشتکی باشد: «کانت وفات المصنف الرضي رضی الله عنه في سنه ست و اربعمائه فکانت كتابة الكتاب هذا قبل وفاته بتسع سنین و سمعت ابی البشر رضی الله عنه بخطه رضی الله عنه و انا محمد بن منصور الحسيني رضی عنه»، با توجه به این که تأليف نهج البلاغه خود در 400ق پایان یافته و علاوه بر این شیوه خط و کاغذ نشان کهنگی ادعا شده را ندارد، مجعول بودن این تاریخ ثابت می شود، با گواهی بلوغ قرائت؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 294گ، 17 سطر، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 24- 42]
آغاز: برابر، انجام: و قال شر الاخوان من تکلف له، و قال: اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: اوایل قرن 9؛ مجدول، مصحح، با سرلوح زیبای مکتب خراسان؛ تملک: علی مارونی، احمد بن محمد؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم، 469گ، 9 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 28- 244]
آغاز: و متعجبین من نواصعه و سالونی عند ذلك ان ابدا بتالیف کتاب یحتوی علی مختار کلام امیر المومنين علیه السلام؛ انجام: فقد رآه قوم لامیر المومنين و ذکر المبرد ذلك في الكتاب المقتضب في باب اللفظ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8 یا 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 175گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [کتابخانه های قائن: ف: 183]
با ترجمه برخی از عبارت ها به فارسی؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3- 59]
خط: نسخ معرب، کا: علی بن عبدالله اسامی ایرانی، تا: دوشنبه 5ربیع الاول 806ق، جا: آمل مازندران؛ مصحح، محشی؛ تملک: گنجعلی با مهر «و رفعناه مكاناً علياً» (بیضوی)، مظفر علی؛ جلد: تیماج، 174گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 14- 3]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه
خط: نسخ، کا: نسر بن محمد زین (ظاهراً) الزابيدي نسباً (ظاهراً) شافعی، تا: شوال 816ق؛ این نسخه در تعداد و ترتیب خطب و مکاتیب و کلمات قصار با نسخ دیگر تفاوت دارد، ظاهراً رونویس شده از نسخه ای که در عصر مؤلف نوشته شده بوده؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 200گ، 17 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 5- 338]
آغاز: من خطبة له علیه السلام تشتمل علی ذکر الملاحم
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسن حسینی موسوی، تا: 18جمادی الاول 818ق؛ متر جم به صورت زیرنویس، محشی، با اجازه سماع و تصحیح و تدقیق علامه مجلسی محمد باقر بن محمد تقی به خط خودش به مولینا محمد مؤمن رازی در رجب 1092ق؛ تملک: حسن علی ابو رضا استرآبادی؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 233گ (1- 233)، 13 سطر (15×22)، اندازه: 21×29/5 سم [ف: 1- 88]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل... و الحمدلله أولاً و آخراً و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله ظاهراً و باطناً و سلم تسليماً.
خط: نسخ کهن، کا: حاجی شمس الدين محمد فرزند محمد طاووسی عماقی، تا: 876ق؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 315گ، 11 سطر (11×18/5)، اندازه: 19×29 سم [ف: 30- 689]
آغاز: من الخصائص التي تخص امیر المؤمنين؛ انجام: و هذا حین انتهاء الغاية بنا إلى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين
خط: نسخ، کا: جهضم بن پیر هلال بن کجهش بن هلال الحسيني، تا: 6صفر 882ق؛ افتادگی: آغاز؛ خطبه ها بین سطور ترجمه به فارسی شده؛ اهدایی: حاج میرزا احمد هروی یزدی؛ کاغذ: سمرقندی، 308گ، 12 سطر (19×30) [ف: 1- 152]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 215
همان نسخه بالا [نشریه: 4- 416]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2424- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 396]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ... بحق محمد و سبطیه
خط: نسخ مشکول، کا: عبد الحسين بن عبدالعزیز حافظ رازی، تا: 11رجب 885ق؛ محشی غالباً با رمز «م»؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ 117گ، 19 سطر، اندازه: 17×24/3 سم [ف: 14- 598]
آغاز: ترجمه: از کتاب های امیر مؤمنان که رحمت خدا بر او و آل او باد و رسائل او بسوی دشمنان او
دارای باب دوم و سوم کتاب؛ خط: متن نسخ معرب و ترجمه نستعلیق، کا: محمد بن سلطان الحافظ، تا: رمضان 891ق؛ زیر سطرها ترجمه به فارسی شده؛ تملک: حسن بن عبدالغنی به تاریخ 1145 با مهر «ظنی بالله حسن» (بیضی)، حسین بن عبدالغنی حسینی با مهر «العبد محمد حسین الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 86گ (1پ-86پ)، 13 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 3- 26]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، محشی از شرح ابن میثم، نسخه را میرزا محمد علی در 1167 به آقا محمد امین اصفهانی پیشکش کرده؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: میشن، 235گ، 14 سطر، اندازه: 19×29/1 سم [ف: 1- 578]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، با نشان بلاغ، محشی، مجدول، دارای سر لوح مختصر، تقریظ منظوم ابو یوسف یعقوب بن احمد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 288گ، 12 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 2- 423]
انجام: و ان عقدت بینك و بین عدو لك عقدة أو ألبسته منك...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده محمد تقی الطباطبائي» (هشت گوشه)؛ تملک: سعید بن علی اکبر نفیسی کرمانی به تاریخ 28رجب 1339 در تهران؛ جلد: تیماج، 183گ، 20 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 26- 400]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 191گ، 18 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 26- 198]
از «و من کلام له ع و قد استبطا اصحابه اذنه لهم في القتال بصفین» تا «و من کلام له ع: والله لان ابیت علی حسك السعدان»؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد- ف: -23]
آغاز: بسمله: آیاتك و نطقت عنه شواهد حجج بیناتك؛ انجام: و اما ماسالت من دفع قتلة عثمان اليك فانی نظرت في هذا الامر فلم اره یعنی (کلمه اخیر نشان صفحه بعد است که از نسخه افتاده است).
از اوایل نهج البلاغه تا اوایل بخش نامه ها؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ در آغاز خطبه شقشقية در کنار صفحه نوشته «زيادة من نسخة کتب علی عهد المصنف رحمه الله» و در آغاز (مختار از کتب...» نوشته شده «انتهت الزياده من نسخة کتبت...»، از نسخه ای متعلق به عصر مؤلف (سید رضی) روی نویس شده در حاشیه چند صفحه این نکته گواهی شده، مصحح؛ جلد: تیماج، 158ص، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 10- 1243]
آغاز: ... الائمه علیهم السلام، یشتمل علی محاسن أخبارهم و جواهر کلامهم؛ انجام: استعمل العدل و احذر العسف و الحيف فان العسف...
خط: نسخ خوش معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی؛ مهر: «ضیاء لشکر» (بیضی)؛ تملک: مرتضی مدرسی چهاردهی؛ جلد: تیماج، 217گ، 15 سطر (9×16/5)، اندازه: 14×23 سم [ف: 1- 265]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل و نعم النصير. و الحمدلله علی نعمه الظاهرة و الباطنة و صلواته علی سیدنا و مولانا...
خط: ثلث زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ هنری، مجدول، محشی؛ 499ص، 17 سطر (13×19/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 396]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10، چند برگ در آغاز و انجام در 1104 کامل شده؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11- 921]
بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح [ف: -8]
آغاز: برابر؛ انجام: یرقی علیه الطائر و الفند المنفرد من الجبال و قال علیه السلام قلیل مدوم...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مصحح؛ تملک: میرزا احمد خان؛ جلد: تیماج، 148گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×24/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1629]
بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح [دلیل المخطوطات کاشف
الغطاء: 1- 293]
آغاز: برابر؛ انجام: و قولهم شفاء و فعلهم الداء العلياء حسدة الرخاء و مولود و البلاء
تا اواخر خطبه «یصف فیها المنافقين» است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 176گ، اندازه: 15/8×23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 787]
بی کا، تا: 914ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی لغوی [اوراق عتیق: 1- 258]
آغاز: التي تخص امیر المومنين؛ انجام: استسقی به اللهم... علی ولی الكرم... وجه سنه التاسع عشر و تسعه مائه تمام شد
خط: نسخ، بی کا، تا: 919ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -593]
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن علی بدیعی، تا: 931ق؛ مجذول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 578گ، 10 سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 24- 208]
آغاز: قوانینها و علی امثلته حدا کل قائل خطیب
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن حسن بن احمد کاشانی، تا: جمعه 21جمادی الثاني 955ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، بعضی از گفتارها به فارسی ترجمه شده؛ تملک: شیخ محمود بن شیخ احمد ارگانی حائری؛ جلد: تیماج، 387گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×23 سم [ف: 1- 186]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 681 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 312]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام ما اخذ الله علی اهل الجهل أن یتعلموا (کذا) حتی اخذ علی اهل العلم أن یعلموا و صلی الله علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ خوب و مشکول، کا: محمد حسین بن محیی، تا: پنج شنبه 14جمادی الاول 960ق؛ کاتب ترجمه: یاری کاتب؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: روغنی مذهب، 403گ، 18 سطر، اندازه: 20/5×31/3 سم [ف: 14- 597]
آغاز: عنوان: ... و من کتاب له علیه السلام اليهم بعد فتح البصره و جزاکم الله من اهل مصر؛ انجام: و هذا حین انتهاء الغاية بنا الي قطع المختار من کلام امیر المومنين علی بن ابی طالب علیه السلام... و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اله انیب.
خط: نسخ، بی کا، تا: 968ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ مهر: «محمد بن مبین الحسيني 1033» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 138گ (متن)، 10 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 33/2- 119]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في رجب من سنة اربعماية هجرية و الحمدلله کثیرا و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، کا: عبدالله بن حسین، تا: یک شنبه 7شعبان 973ق؛ با ترجمه تحت اللفظي فارسی، برای نشان دادن سبک ترجمه جملاتی آورده می شود: «پس از حمد خدا انک گردانید ستایش را بها برای نعمت ها او و پناه گاه از آزمایش او و پیوستگی و نزدیکی جستن و ابهشتاو و سبب گردانیدن برای زیادتی نیکویی خود و درود بر فرستاده او که پیغمبر رحمت است و پیشوای امامان و چراغ امتست و گروه و برگزیده است از سرشت و خلقت کرم و بزرگی و بیرون کشیده بزرگی بیش ترین و جای نشاندن نازش های استوار و شاخ بلندی میوه دهنده برک آورنده و بر اهل بیت او که چراغ هاء تاریکی اند و نگهدارنده گروهان اند و علم و نشان طاعة روشنی دهنده و جای گرانبهاء زیادتی چمیده و میل کننده و درود و تحیت خدا بریشان باد»، مجدول، دارای یک سرلوح منقش؛ واقف: عباس صفوی، 1017؛ جلد: تیماج، 214گ، 12 سطر، اندازه: 25×37 سم [ف: 5- 339]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل و ذلك في رجب من سنة أربع ماية. تم الكتاب و منه توفیقه و عونه، کتبه العبد...
خط: نسخ خوش معرب، کا: حسینی کاشانی، فخرالدین علی بن هداية الله، تا: 975ق؛ محشی؛ تملک: محمد رضا حسینی، محمد تقی بن محمد رضا حسینی قمی؛ 222ص، 21 سطر (12×18)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 396]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 984ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 178گ، 19 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 27- 140]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن محمد بن محمد مغربی مکی، تا: یک شنبه 3ذیقعده 986ق، جا: مکه مکرمه؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 207گ، 20 سطر، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 21- 58]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله الطيبين الطاهرين، العزز الميامين، و سلماً تسليماً کثیرا.
خط: نسخ زیبا، کا: شیخ زاده سهروردی، تا: پیش از 989ق؛ مجدول، در پایان یادداشتی است از میرزا مخدوم بن سید شریف حسینی شرفی قاضی به بغداد و المشهدين و المفتي بالعراقین سابقاً مورخ پنج شنبه 15ربیع الاول 989 مبنی بر این که نسخه به خط شیخ زاده سهروردی است، که در خانواده ما بوده و از برادرم سید شهید نورالهدی به من رسیده است و من آن را ترمیم و اصلاح کرده ام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 254گ، 13 سطر (9/6×13/5)، اندازه: 19×29 سم [ف: 11- 155]
خط: نسخ زیبا، کا: ابن شدقم، حسن بن علی، تا: 17ربیع الاول 994ق؛ آن را از روی سه بلکه چهار نسخه رونویس کرده الف- نسخه ابن أبي الحديد که به خامه مزیدی بوده، ب- نسخه ای که در تاریخ 588ق نوشته شده و بر علامه حلی (یوسف پسر مطهر) خوانده شده، ج- نسخه ای که در سال 400ق نوشته شده، د- نسخه شرح میثم بحرینی، محشی از شرح ابن ابی الحديد؛ با یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 401گ، 12 سطر (10×15)، اندازه: 18×25 سم [ف: 2- 295]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبد الله شول، تا: چهارشنبه 12محرم 1000ق؛ تملک: راشد بن سالم بن مطلب بن حیدر بن محسن بن محمد بن فلاح بن احمد بن محمد بن علی حسینی موسوی، سید ناجی موسوی، نصر الله بن مسعود بن طهمان بن السيد به تاریخ 1048ق، بركة بن مبارک بن مطلب بن حیدر بن محسن بن محمد (المهدي) بن فلاح الموسوي به تاریخ یک شنبه اول صفر 1012؛ جلد: تیماج، 122گ (92پ-213پ)، 21 سطر، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 4- 278]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفقنا الا بالله علیه توکلنا وه حسبنا و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصير
نسخه ما 380 بند گزیده از خطبه ها و نامه ها و حکم و سخنان علی (علیه السلام) رادارد؛ خط: نسخ معرب، کا: قمی، ابراهیم، تا: قرن 11؛ دارای یک سر لوح، مجدول؛ محمد علی عبرت نایینی به دستور «حاج سید نصر الله تقوی» که مالک نسخه بوده برای نسخه فهرستی نگاشته؛ کاغذ: دولت آبادی، 769ص، 14 سطر (5×11/5)، اندازه: 9/5×11/5 سم [ف: 15- 22]
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: محمد حسن بن محمد علی استر آبادی، سلخ ربیع الاول 1278 [ف: -31]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد بن محمد صادق» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 275گ، 11 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 1- 212]
آغاز: برابر؛ انجام: التدبير و سبیل عنه عن قول النبي [...]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: گویا قرن 11؛ 177گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 1- 20]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما توفیقنا إلا بالله، علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با امضای «علاء الدين»، وی احتمالاً همان «مولی محمد گلستانه» مؤلف بهجة الحدائق في شرح نهج البلاغة باشد، مصحح از نسخه «علامه سید فضل الله حسنی راوندی»؛ جلد: ساغری، 137گ (207- 343)، 23 سطر (11×17)، اندازه: 20×30 سم [ف: 29- 84]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ 208گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: -60]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا حین انتهاء الغاية بنا إلى قطع المختار من کلام أمير المؤمنين علی بن أبي طالب صلوات الله علیه... و ما توفیقنا إلا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل.
خط: نستعلیق معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، دارای سر لوح، از روی نسخه ای کهن، مربوط به قبل از سال 587ق کتابت شده که آن نسخه نیز با نسخه اصل به خط سید رضی مقابله و تصحیح شده بوده، مصحح، محشی که قابل توجه و اهمیت می باشد، مجدول؛ جلد: تیماج، 219گ، 14 سطر (9×18)، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 33- 527]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در پایان این نسخه یک برگ با این عنوان آمده: «زيادة کتبت من نسخة علی عهد المصنف رحمه الله قال علیه السلام الدنيا خلقت...»؛ 265گ، 13 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1- 292]
انجام: و قد فعل و نحن نستقیل الله عثرة الغفلة
خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، محشی، مصحح، با امضای بلاغ؛ جلد: تیماج، 276گ، 15 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 1- 124]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا حین انتهاء الغاية الى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين (علیه السلام) ...
خط: ثلث زیبا و معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از ابن میثم و سایرین، در آخر نسخه کاتب چنین نوشته: «الغيبة جهد العاجز، رب مفتون بحسن القول فیه نجز زیاده، کتبت من نسخة کتبت علی عهد المصنف قال (علیه السلام)» و بعد از آن در حاشیه نوشته «و اعلم الن السيد (علیه السلام) قطع کتاب نهج البلاغه علی هذا الفصل و هکذا وجدت النسخه بخطه و قال و هذا حین انتهاء الغاية هنا الخ ثم وجدنا نسخا کثیره فیها زیادات بعد هذا الكلام قیل انها وجد في نسخة کتبت في حيوة الرضى و قرئت علیه، فامضاه و اذن في الحاقها بالکتاب»؛ جلد: تیماج، 246ص، 15 سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: -51]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1658عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 106]
آغاز: برابر؛ انجام: باب خطیئتهم و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 368گ، 12 سطر (8×16)، اندازه: 15×25 سم [ف: 9- 501]
آغاز: برابر؛ انجام: فان حدث بحسن حدث و حسین حی قام بالامر بعده و اصدره مصدره و ان (ناقص).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط (تنها 25 ورق از آن موجود است، آن هم از وسط ساقط)؛ واقف: سید محمد باقر موسوی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: میشن، 25گ، 17 سطر، اندازه: 19×26 سم [ف: 14- 599]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 172گ، 19 سطر (10×19/5)، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 3- 829]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ با ترجمه برخی از خطبه ها، مجدول، دارای یک سرلوح؛ جلد: تیماج تریاکی، 217گ، 14 سطر (10×19)، اندازه: 17×27 سم [ف: 2- 74]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن حسین، تا: قرن 10 یا 11؛ تاریخ 26 شوال 795 دارد ولی پیداست که این تاریخ نسخه ای است که نسخه ما از روی آن نوشته شده است، با یک سرلوح، مجذول؛ تملک: محمد رضا بن محمد مهدی سپاهانی و دیگری در 1048؛ 256گ، 14 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 5- 738]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ تاریخ روز سه شنبه 14 شعبان 573 در پایان آمده و ساختگی است، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 252گ، 12 سطر (12×14)، اندازه: 16×19 سم [ف: 14- 3917]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ... سلم تسلیا کثیرا تمت بعون الله تعالی
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ جلد: تیماج، 280گ، 15 سطر، اندازه: 18/8×32/2 سم [ف: 14- 601]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ از روی نسخه ابو الفتوح احمد بن أبي عبدالله بلکو بن أبي طالب آبی، مجدول؛ جلد: تیماج، 417گ، 10 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 11- 174]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، 305گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 1- 577]
آغاز: برابر؛ بنام خدای بزرگ بخشایش بسیار آمرزش پس از ستایش خدا آن خدایی گردانید ستایش را بها برای نعمت های خود؛ انجام: رواة العلم کثیر ورعاته قلیل رواية کردن علم بسیار است و نگه داشتن او اندک
خطب را دارد با ترجمه فارسی به صورت زیر نویس؛ خط: نستعلیق و ثلث، کا: بهرام، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 156گ، 13 سطر، اندازه: 23×33 سم [ف: 8- 4834]
آغاز: برابر؛ انجام: و من خطبة له علیه السلام یومیء فیها إلى الملاحم و اخذوا یمینا و شمالا... منها و طال الامد بهم لیستکملوا الخزي و یستوجبوا الغير
باب الخطب از اول تا «و من خطبة له علیه السلام یومیء فیها الى الملاحم»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ یادداشتی از محمد باقر بن محمد جعفر بن محمد باقر موسوی؛ جلد: تیماج، 90گ، 17 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 8- 4834]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه قال السيد هذا حین انتهاء الغاية بنا... علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله رب العالمين و صلوته علی رسوله (صلی الله علیه و آله) اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با علامت بلاغ، مصحح، محشی؛ مهر: «حریم کعبه بنا شد به دست ابراهیم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 307گ، 14 و 16 سطر، اندازه: 14/5×26 سم [ف مخ]
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 465ص، 9 سطر، اندازه: 14/5×23 سم [ف: 2- 157]
آغاز: برابر؛ انجام: برقی علیه الطائر و الفند المنفرد من الجبال و قال علیه السلام قلیل مدوم...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمود بن احمد حسینی؛ جلد: تیماج، 155گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/7 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1628]
آغاز: برابر؛ انجام: أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل، نمقه الفقير... محمد شاهی محمد باقر في رابع عشر شهر صفر سنة ثلاث و مائة بعد الف
خط: نسخ، کا: سید محمد شاهی ابن محمد باقر، تا: 14صفر 1003ق؛ محشی با نشان «ن ع، میثم»، با اجازه روایت و گواهی قرائت از سید نعمة الله جزایری به خط او به نام مولی محمد باقر شوشتری؛ تملک: فرهاد میرزا بن ولیعهد در 9جمادی الثاني 1297، ابن محمد باقر سید محمد شاهی علینقی؛ کاغذ: اصفهانی، 246گ، 15 سطر (10×18/5)، اندازه: 19×29 سم [ف: 11- 230]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسن نعم الوكيل سنه اربعمائه و الحمدلله حق محمد و صلوه علی خیر خلقه سید المرسلين محمد النبي و آله الطاهرين و سلامه...
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن کمال الدين الشوشي، تا: 1004ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 245گ، 14 سطر (6×14)، اندازه: 15×23 سم [ف: 7- 291]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 9ذیقعده 1019ق، جا: بندر سورت؛ واقف: ملا رفیع متولی؛ 226گ، 17 سطر، اندازه: 13×24 سم [1- 93]
آغاز: برابر؛ انجام: الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا... شمس الدين علی الشيرازي الهراس غفرله
خط: نسخ، کا: شمس الدين، تا: 1022ق [الفبائي: -593]
خط: نسخ عالی، بی کا، تا: آخر رجب 1023ق؛ دارای کتیبه و سرلوح، مجدول؛ اهدایی: رهبری، در مهر 1386؛ 302گ، 11 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 787]
آغاز: برابر؛ انجام: علی اهل العلم أن یعلموا
خط: نسخ، بی کا، تا: 20جمادی الثاني 1027ق، جا: اصفهان؛ محشی از دو شرح علاء الدين محمد گلستانه و شرح ابن میثم و ابی الحديد، مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 346گ، 12 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 5- 340]
خط: نسخ خوش معرب، کا: حیدر علی، تا: شنبه 6ذیقعده 1032ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: مذهب، قطع: ربعی [نشریه: 7- 308]
خط: نسخ، کا: عیسی بن قطب الدين بن ناصر، تا: 1037ق، جا: توسرکان [چند نسخه- ف: -372]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن حاجی باقر قزوینی، تا: شنبه 18ذیحجه 1043ق؛ مصحح؛ مهر: «احمد بن محمد حسن احسن الله حاله» (بیضوی)؛ تملک: محمد باقر بن احمد بیدهندی نطنزی؛ جلد: تیماج، 209گ، 16 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ارموی مخ: 3- 1629]
خط: نسخ معرب، کا: مسیح الله گرمرودی، تا: اواخر جمادی الاول 1051ق؛ 245گ، 12 سطر، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: 1- 153]
خط: نسخ معرب، کا: عبدالرضا بن حاجی محمد، تا: 1055ق؛ 176گ، 12 سطر (9×15)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 1- 596]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 659
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 104]
خط: نسخ، کا: محمد مهدی شریف، تا: سه شنبه 1055ق، جا: تبریز؛ با چند سرلوح، مجدول [نشریه: 7- 231]
آغاز: برابر؛ اما بعد از حمد و سپاس خدایی که گردانیده است حمد را بهای نعمت های او؛ انجام: فیما تقدم الا ان فیه ههنا زيادة مفيدة. تمت.
کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1056ق؛ 221گ (262ر-483ر) (هامش)، اندازه: 21/1×35/2 سم [ف: 7- 377]
آغاز: آغاز: بسمله باب المختار من خطب امیر المومنين... و من خطبه له (علیه السلام) یذکر فیها ابتداء خلق السماء؛ انجام: و شهوات الجنان و هفوات اللسان آمین رب العالمين.
خط: نسخ معرب زیبا، کا: قوام الدين حسین بن تقی الدين محمد حسنی حسینی انجوی، تا: پنج شنبه 2ذیحجه 1058ق، جا: لار؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ 287گ، 15 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 14×24/5 سم [ف: -323]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نستعلیق، کا: محمد سالم خوانساری، تا: 8محرم 1062ق؛ محشی، با بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 93گ، 23 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 2 -9]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد زمان بن محمود طالقانی، تا: دوشنبه 20جمادی الثاني 1065ق، جا: اصفهان؛ 158گ، 23 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 8- 4835]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في رجب من سنه اربعمائه هجریه و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و عشائره الازهرين و سلم تسلیما کثیرا.
خط: نسخ، کا: مازندرانی، رجب علی بن خواجه علی، تا: 1066ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، 256گ، 15 سطر (7×15)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 7- 320]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه. قال صاحب الكتاب و هذا حین انتهاء... في رجب سنه اربعمایه. آخر کتاب نهج البلاغه.
خط: نسخ معرب زیبا، کا: زین العابدين بن حاجی محمد
الاراني؟)، تا: سه شنبه 3 ذیقعده 1069ق؛ تملک: ملا علی اکبر کتابفروش در محرم 1185ق، محمد باقر بن محمد مهدی در 1162ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 11 سطر (9/5×13/5)، اندازه: 19×24سم [ف: 4 -1945]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله ... و نعم النصير و ذلك في رجب ... تسع و ستین بعد الألف
خط: نسخ، کا: مرتضی قلی، تا: 1069ق [الفبائي: -593]
آغاز: حزماً فرض حجه و أوجب حقه و کتب علیکم و فادته فقال سبحانه و تعالی و اله علی الناس حج البيت
خط: نسخ، بی کا، تا: 21 جمادی الثاني 1070ق، به دستور کمال الدين علی بن المطهر بن محمد الهادوي؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، مقابله شده توسط زید بن صالح شامی کوکبانی به تاریخ رجب 1121 زمان اقامت وی نزد قاسم بن حسین بن امیرالمومنین در قمریه «خمر»؛ 178گ، اندازه: 29×20سم [ف: 19 -52]
خط: نسخ عالی، کا: محمد نصیر شیرازی، تا: شنبه 3 ذیحجه 1070ق؛ با سرلوح مذهب زیبا، مجدول؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1370]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن مؤمن ابهری جی اصفهانی، تا: 26 ذیحجه 1072ق؛ مصحح، محشی و بعضی از آنها به خط ملا باضر مجلسی که مقابله کتاب را در سال 1102ق به پایان رسانده، مجدول، روی برگ اول شعری و فرازی در مدح نهج البلاغه به خط احمد نیریزی به تاریخ ربیع الثاني 1119؛ تملک محمد حسین بن محمد صالح حسینی؛ جلد: تیماج، 303گ، 12سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 17 -281]
آغاز: بسمله از حضرت امام همام جعفر بن محمد الصادق؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ ... محمد صادق الحسيني عفا عنهما الرحمن خط: نستعلیق، کا: صدر بن محمد صادق حسینی، تا: 29 رمضان 1072ق؛ در حواشی و ذیل نسخه: «خلاصة التنبيه» از محمد علی بن محمد بن محمد علی نائینی است که آن را از «تنبیه الغافلين» تأليف ملا فتح الله کاشانی انتخاب نموده؛ واقف: محمد علی زاهدی نائینی، مرداد 1353؛ 269گ، 17 سطر، اندازه: 12×19/4سم [ف: 14 -601]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، کا: سیف الدين محمد حسینی، تا: شعبان 1072ق؛ مجدول، محشی؛ در پشت صفحه آخر شرح یکی از کلمات مولا به خط عبدالنبی قزوینی مورخ جمعه پنجم شعبان 1163ق؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مذهب، 165گ، 21سطر (9×18/5)، اندازه: 16/5×28/5سم [ف: 1 -125]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، کا: سیف الدين محمد حسینی، تا: شعبان 1072ق؛ مجدول، محشی، مصحح، مقابله شده؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ابراهیم» (چهار گوشه)، مهر: «عبده محمد صادق الموسوي» (بیضوی)؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 165گ، 21 سطر (9×18/5)، اندازه: 16/5×28/5سم [ف: -]
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: ابو محمد بن شیخ صنعان، تا: 1072ق؛ محشی، دارای یک سرلوح زیبا، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ 254ص، 15 سطر، اندازه: 15/5×27سم [ف: 2 -155]
خط: نسخ معرب، کا: ربیع بن شرفجهان بن ابی الصلاح بن جعفر حسنی اردستانی، تا: یک شنبه 18 جمادی الثاني 1074ق؛ مصحح، محشی به خط کاتب و بیشتر آنها از افادات استادش سید میرزا علاء الدين محمد می باشد، با اجازه ای که ابو تراب برای شاگردش علی نقی به تاریخ 12 رجب 1097 نوشته و پایان کتاب انهائی است که همو برای شاگردش در اواسط ربیع الثاني 1098 نوشته؛ تملک: حسین بن مظفر به تاریخ 17 شوال 1080، محمد حسینی لنجانی اصفهانی به تاریخ 16 جمادی الثاني 1268ق؛ جلد: تیماج، 260گ، 12سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 21 -141]
خط: نسخ، کا: شوشتری، عبدالرشید بن نورالدین، تا: یک شنبه 23 رمضان 1074ق، جا: شوشتر؛ از نسخه سال 587 که با نسخه اصل مقابله شده، محشی؛ 245گ، اندازه: 19×31سم [نسخه پژوهی: 2 -239]
آغاز: حکم: باب المختار من حکم اميرالمؤمنين صلی الله علیه ومواعظه ... کن في الفتنة کابن اللبون لا ظهر له فیرکب ولا ضرع فیحلب؛ انجام: خطب: و من خطبة له علیه السلام ذکر فیها آل محمد صلی الله علیه و آله هم عیش العلم و موت الجهل ... ان رواة العلم کثیر ورعاته قلیل الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین تمت
ابتدا کلمات قصار و سپس نامه ها و پس از آن خطب حضرت امیر علیه السلام قرار گرفته و از ابتدای خطب افتادگی دارد، نسخه حاضر فاقد مقدمه سید رضی است؛ خط: نسخ معرب، کا: محمد صالح قزوینی، تا: شعبان 1077ق؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: گالینگور، 80گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 8 -4835]
آغاز: برابر؛ انجام: کتبه بید الفانيه الجانيه ... قوام الدين حسین الحسني الحسيني الانجو ... في یوم السبت تاسع عشر من شهر رجب المرجب سنه 1077 سبع و سبعین و الف من الهجرة في
دارالعلم شیراز ...
خط: نسخ عالی، کا: قوام الدين حسین حسنی حسینی انجو، تا: 19 رجب 1077ق، جا: شیراز؛ مجدول، با سرلوح مذهب مرصع ممتاز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم مذهب، 359ص، 17سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 1 -1067]
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن محمد شریف حسنی سیفی، تا: پنج شنبه سلخ رمضان 1078ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد» (مربع)، «یا محمد» (مربع)، «افوض امری الى الله عبده محمد»؛ تملک: محمد حسین موسوی با مهر «عبده محمد حسین الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 275گ، 15سطر، اندازه: 14×20سم [محدث ارموی مخ: 3 -1629]
آغاز: برابر؛ انجام: قال السيد و هذا حین انتهی الغاية بنا الي قطع المختار من کلام امیر المؤمنين ... و ذلك في شهر رجب سنة اربعمائة.
خط: نسخ، کا: محمد رضا پسر حاجی نوروز، تا: 1077ق، جا: تهران؛ محشی؛ درهامش افزوده هایی است بر متن، همانند «قد بلغ المقابلة بتوفیق الله سبحانه»، «زيادة وجدت في نسختین من الكتاب: و من کتاب له لما استخلف الى امراء الأجناد ...» به اندازه یک سطر و نیم، «زيادة من نسخة کتب علی عهد المصنف: و من کلام له علیه السلام قاله لعبدالله بن عباس ... ما یرید عثمان أن یجعلنی الا جملا ناضحا ...» که سه کلام و دو خطبه افزوده و دارد: «انتهت الزيادة»، «وجد بخط الرضى الموسوي رحمه الله زيادة علی الاصل یلحق: و من خطبة له علیه السلام یذکر فیها آل محمد علیهم السلام: هم عیش العلم و موت الجهل...»، پس از انجام نهج البلاغه دارد: «زيادة من نسخة کتب علی عهد المصنف و قال علیه السلام الدنيا خلقت لغیرها و لم یخلق لنفسها ... و قال اذا احتشم المؤمن من اخاه فقد فارقه. انتهت. نقوس خواتیم اميرالمؤمنين علیه السلام: علی فص العقيق و هو خاتم الصلوة ... و علی فص الفيروزج و هو للحرب ... و علی فص الياقوت و هو لقضائه و علی فصل الحديد الصيني و هو لختمه لا اله الا الله محمد رسول الله (مانند نسخه کابلی) الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین و هو حسبنا و نعم الوكيل. منظومه: نهج البلاغة نهج مهیع جدد ** لمن یرید علوا ما له امد»، «تم الكتاب بعون الملك الوهاب في (قرية صامغان من قرای قزوین) في ضحی یوم الأربعا رابع اسبوع الرابع سادس ثلث الثالث اعنی العشر الاخر من الشهر التاسع من السنة (السابعة) من العشر (الثامن) من المائه الأولى من الالف الثاني من الهجرة علی ید الفقير ابن (محمد بیک علی رضا) اللهم اغفر ذنوبهما و استر عیوبهما بمحمد الطاهرين، درهامش دارد: «قد بلغ المقابلة بتوفیق الله سبحانه» نیز «منقول من خط الشيخ علی بن عبدالعال المنقول من خط الشيخ الشهيد قدس الله سره: دعاء یدعی به عند الشدائد علمه النبي صلی الله علیه و آله لبعض ذریته في المنام و کان في حبس الرشيد ففرج عنه و هو هذا: یا سامع کل صوت ... و انت رب العرش العظيم»؛ جلد: تیماج مذهب، 165گ (1پ -165ر)، 21سطر (6/5×15/5)، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: 5 -1595]
آغاز: برابر؛ انجام: رب مفتون بحسن القول فیه. قال السيد رضی الله عنه: و هذا حین انتهاء الغايه بنا الى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين علیه السلام حامدین الله سبحانه علی ما من به من توفیقنا ...
خط: نسخ، کا: محبعلی بن محمد صالح قزوینی، تا: 1078ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالله بن ملا عبدالقادر؛ مهر: «بسم الله، عبدالله ...»، «محمد الهاشمي 1261»، «اوثق بالله الغني عبده النقي»، «انت المحسن و انا المسيء» (بیضوی)؛ تملک: عبدالله بن ملا عبدالقادر طبیب کوهی ساوجبلاغی به سال 1296؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 172گ، 19سطر (7×17)، اندازه: 12/5×25سم [ف: 13 -337]
خط: نسخ، کا: سهروردی شولستانی، محمد هادی بن محمد تقی، تا: دوشنبه 11 رجب 1079ق، جا: شیراز؛ مجدول، نسخه را کاتب نزد مولی صالح بن عبدالکریم بحرانی خوانده و خط همین بحرانی مورخ روز 17 صفر 1080 در پایان نسخه هست؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 264گ، 15 سطر (7/5×15)، اندازه: 15×23سم [ف: 8 -449]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا احتشم المومن اخاه فقد فارقه
خط: نسخ مشکول، کا: محمد قلی، تا: پنج شنبه جمادی الاول 1080ق؛ دارای سرلوح، مذهب، مجدول؛ واقف: عبدالله، 1165ق؛ جلد: تیماج، 267گ، 15سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 26 -631]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله ... و سلم تسلیما
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدعلی جزایری، تا: 18 ذیحجه 1080ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد صادق بن محمد حسین در سال 1135؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 116گ، 25سطر، اندازه: 17×30سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -787]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 524
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -246]
خط: نستعلیق، کا: محسن، تا: دهه اول شول 1080ق؛ از روی نسخه مورخ آخر ربیع الاول 769؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 116گ، 21سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 2 -433]
انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و الصلوة علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: ذیحجه 1080ق؛ محشی از ابن میثم بحرانی، برخی از کلمات مترجم به فارسی یا توضیح به عربی؛ 361گ، 12 سطر، اندازه: 13/7×24/2سم [ف: 14 -601]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا الله و نعم الوكيل قد تمت ... و ستر عیوبها
خط: نسخ، کا: بدیع حسینی، تا: 1083ق [الفبائي: -593]
خط: نسخ معرب، کا: خادم، عبدالله بن علی رضا، تا: 7 ربیع الثاني 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 156گ، 16 سطر (10×18)، اندازه: 17×24سم [ف: 16 -370]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن نوروز علی، تا: پنج شنبه دهه سوم ربیع الثاني 1084ق؛ از روی نسخه نوشته زمان مصنف با نقوش خواتیم علی و احراز امامان از علی تا علی بن موسی؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 -174]
آغاز: و عاقبت عن اتمام بقیه الكتاب؛ انجام: اسدا ... الغالب علی بن ابیطالب علیه افضل الصلوة و اکمل التحيات علی آله الطاهرين
خط: نسخ، کا: علی مفضل، تا: 1084ق؛ افتادگی: آغاز: جلد: تیماج [الفبائي: -593]
آغاز: برابر؛ انجام: و عساه ان یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و ذلك في رجب من سنة أربعمائة و الحمدلله و صلواته علی سیدنا محمد و آله
خط: نسخ معرب، کا: محمد تقی بن محمد طالب، تا: ربیع الاول 1084ق؛ مجدول، محشی، با سرلوح مذهب؛ 257گ، 14سطر (7/5×16)، اندازه: 14×25سم [فارس شناسی: ف: -37]
آغاز: برابر؛ انجام: من سنه اربعمائة و الحمد لله و صلواته علی رسوله محمد و آله و سلامه.
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن محمد رضا، تا: ربیع الاول 1086ق؛ مجدول، مصحح، با گواهی مقابله با یک نسخ کهن از محمد باقر بن محمد حسین شهرستانی مورخ ذیقعده 1086ق؛ تملک: شیخ زین العابدين بن محمد علی کاظمی نجفی، عبدالله بن سید محمد رضا، محمد مدعو به باقر بن محمد حسین با مهر «یا باقر العلم محمد 1083»؛ مهر: «جعفر الموسوي 1242»؛ جلد: تیماج، 444ص، 12 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 50 -232]
خط: نسخ معرب، کا: میر محمد باقر بن ابی الفتوح حسینی موسوی شهرستانی، تا: پنج شنبه 11 شعبان 1086ق؛ مجدول، با دو سرلوح زرین مرصع زیبا؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: روغنی مذهب، 337گ، 17سطر (5×11)، اندازه: 12×20سم [سنا: ف: 1 -95]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقطع الينا بعد الشذوذ ... و علی اهل بیته اجمعین
خط: نسخ، کا: محمد رشید بن میرفضل الله طباطبائی، تا: 21رجب 1088ق؛ برخی از لغات مترجم به فارسی، مصحح، مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 131گ، اندازه: 19×29سم [ف: 14 -602]
آغاز: برابر؛ انجام: فسبح باسم ربك العظيم
کامل؛ خط: نسخ مشکول، کا: ناصح، تا اواسط دهه دوم ربیع الثاني 1088ق؛ مجدول، محشی، این نسخه با دو واسطه با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده، دارای سرلوح؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ جلد: تیماج، 221گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×26سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -787]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1340
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -247]
خط: نسخ خوش، کا: محمد باقر بن ابوالفتوح حسینی شهرستانی، تا: جمعه 28 رمضان 1090ق؛ محشی، با سرلوح، مجدول؛ تملک: حسام السلطنه، فرهاد میرزا؛ مهر: نجفقلی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 10/5×18سم [نشریه: 3 -251]
آغاز: السفلى اقدامهم و المارقة من السماء العليا اعناقهم و الخارجة من الأقطار ارکانهم
خط: نسخ، کا: محمد شفیع جابری نائینی، تا: 22 ذیقعده 1090ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: فخر الدين؛ 220گ، 16سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 2 -353]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1092ق؛ محشی؛ 274گ، 11 سطر (10×15/5)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 1 -596]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد تقی، تا: جمعه میانه های صفر 1092ق؛ محشی با نشان «ق، شرح میثم، نجفی»؛ کاغذ: اصفهانی، 192 گ، 17 سطر (10×16)، اندازه: 18×23/5سم [ف: -688]
خط: نسخ، کا: مهر علی بن ابراهیم جشوقانی، تا: پنج شنبه 3 شوال 1092ق؛ 214 گ، 16سطر، قطع: رحلی [چند نسخه -ف: -202]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 1092ق؛ مصحح، محشی، انهائی است که ملا محمد باقر مجلسی به جهت مولی غیاث الدين محمد بتاریخ هشتم رجب 1092 نوشته؛ جلد: تیماج، 156گ، 19سطر، اندازه: 19/5×25سم [ف: 2 -3]
کامل؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد رضا بن علیخان طریشی، تا: 1093ق؛ ذیل تمام سطور ترجمه فارسی، محشی؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 308ص، 14سطر، اندازه: 16×26/5سم [ف: 2 -156]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله ... و سلم تسلیما
کامل؛ خط: نسخ، کا: خان محم اردبیلی، تا: 22 صفر 1093ق؛ مصحح، محشی از ابن میثم بحرانی، مقابله شده؛ تملک: محمد بن زین العابدين موسوی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ -169گ، 19سطر، اندازه: 18/5×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -788]
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 1249
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -247]
آغاز: برابر، انجام: و ضمنی ثم رکب و مضی.
خط: نسخ، کا: مومن بن محمد امین ملقب به ساجد، تا: 1094ق؛ خطبه آخر در 1205 ق به خط محمود بن عبدالله در دارالسلطنه قزوین؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 151گ، 19سطر (11×18)، اندازه: 17×24سم [ف: 9 -138]
انجام: و قال اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه.
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد نقی، تا: شنبه 27 شوال 1059ق؛ محشی با رمز «م» و «ق»؛ جلد: میشن، 147 گ، 24 سطر، اندازه: 12/2×25سم [ف: 14 -599]
خط: نسخ معرب، کا: محمد رضا بن محمد باقر صوفی همدانی، تا: 1095ق، جا: همدان؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 288گ، 11سطر (9×15)، اندازه: 17×25سم [ف: 12 -2733]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله ... و سلم تسلیما
کامل؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد باقر بن شمس الدين کمال، تا: چهارشنبه 9 ربیع الاول 1096ق؛ با سرلوح مزدوج، مجدول؛ تملک: سید جلال الدين بن سید محمد حسینی تهرانی در 17 ذیقعده 1351، میرزا اسدالله خان منجم باشی مازندرانی؛ واقف: سید جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: میشن، 226گ، 18سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 26 -628]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی اخذ علی اهل العلم أن یعلموا و صلی الله علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين. سنه ست و ستین و الف هجریه.
خط: نسخ جلی و مشکول، کا: رازی، جعفر بن الغازي، تا: چهارشنبه سومین دهه ذیقعده 1096ق؛ مصحح، محشی غالباً از ابن میثم بحرانی، مقابله شده، تملک: علامه مجلسی؛ واقف: سید رضا سعادت، آبان 1350؛ جلد: میشن، 250 گ، 15 سطر، اندازه: 18/7×27سم [ف: 14 -598]
انجام: و قال اشد الذنوب ما استخف صاحبه و قال ما اخذ الله علی اهله.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ محشی به امضاء علاء الدين محمد که از معاصرین کاتب بوده از کتب لغة و تفسیر و غیره نقل شده و ظاهراً امضا کننده سید گلستانه شارح نهج البلاغه (حدائق الحدائق) متوفی به سال 1100 می باشد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 283ص، 12 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 2 -156]
در خطب و رسائل و حکم و مواعظ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ افتادگی: آغاز (تقريباً ده سطر)؛ 223گ، 17 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 2 -347]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا حین انتهاء الغاية الى قطع المختار من کلام امیر المومنين علیه السلام ... و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی، تا: شوال 1096ق؛ مصحح، محشی، مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج، 295گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 1 -28]
آغاز: برابر؛ انجام: حامدین لله سبحانه علی ما من به من توفیقنا لضم ما انتشر من أطرافه و تقریب ما بعد من أقطاره و ما توفیقنا الا بالله.
خط: نسخ معرب، کا: رازی، جعفر بن الغازي، تا: جمعه غره رجب 1097ق؛ جلد: تیماج، 232 گ، 14 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 2 -654]
خط: نسخ معرب، کا: علی رضا بن میر عبد الفتاح حسینی، تا: ربیع الثاني 1098ق؛ از روی نسخه ای که در ماه ربیع الثاني 769 نوشته شده بود، مصحح؛ تملک: محمد حسین بن محمد جعفر به تاریخ ذیقعده 128؟؛ 234 گ، 15 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 16 -230]
آغاز: حدانی علیه غرض ذکرته في صدر الكتاب و جعلته امام الكلام و فرغت من الخصائص التي تخص امیر المؤمنين علياً علیه السلام؛ انجام: و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغمو و یقع الينا بعد الشذوذ وما توفیقنا الا بالله ... و الصلاة علی سیدنا محمد و آله الجليل تمت
خط: نسخ، کا: طالقانی، یوسف بن شمس الدين محمد، تا: رجب 1098ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 255گ، 14 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 8 -4836]
آغاز: من حکم امیر المؤمنين علیه السلام و مواعظه و المختار من اجوبة معاملة و الكلام القصير الخارج في سایر اعراضه. قال علیه السلام کن في الفتنه کابن اللبون؛ انجام: قال السيد الرضي رحمه الله هذا حین انتهاء الغاية بنأ الى قطع المختار من کلام اميرالمؤمنين حامدین الله ... و بقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و ذلك في رجب سنه اربعمائه
شامل گزینه ای از سخنان حکمت آمیز و کلمات قصار حضرت علی علیه السلام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1099ق؛ تملک: علی رضا مؤذن؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 26گ، 22سطر (7×14/5)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 -1281]
خط: نسخ معرب زیبا، کا: حسنعلی بن حیدر شیرازی، تا: 1099ق؛ از روی نسخه یاقوت مستعصمی به تاریخ دهم ذیقعده 601، از روی نسخه شریف رضی، مجدول، مصحح، با سرلوح؛ تملک: عبدالرزاق بن بهاء الدين محمد بن عبدالله موسوی جزائری به تاریخ ربیع الثاني 1155ق، محمد ابراهیم بن شمس الدين حسینی مرعشی به تاریخ 1198؛ مهر: «المهدي من هدیت» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 281گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 -382]
آغاز: برابر؛ انجام: قال علیه السلام إذا احتشم المؤمن أخاه فقد فارقه ... و هو حسبنا و نعم الوكيل.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر فرزند محمد رضا، ابهری، تا: 21 ذیقعده 1099ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد مؤمن فرزند محمد رفیع در رمضان 1177؛ 225گ، 15سطر (6/5×13/5)، اندازه: 12×20سم [ف: 29 -592]
آغاز: و علی اهل بیته مصابیح الظلم و عصم الأمم؛ انجام: و ما انتم اليوم من یوم کنتم في أصلابهم ببعید و الله ما اسمعکم الرسول شیئا.
خط: نسخ مشکول و جلی، کا: محمد باقر موسوی، تا: 1100ق؛ افتادگی: آغاز و انجام (ابتدا و انتهای آن ساقط و موجودی از اوایل مقدمه تا اواخر خطبه 89 «و من خطبة له علیه السلام ارسله علی حین فترة من الرسل» است)؛ جلد: تیماج، 164گ، 7سطر، اندازه: 23/7×36/5سم [ف: 14 -604]
آغاز: برابر ؛ انجام: و قال علیه السلام ما اخذ الله علی اهل الجهل ان یتعلموا حتی اخذ علی اهل العلم أن یعلموا و صلی الله علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين قال السيد رضی ... و هذا حین انتهاء الغاية بنا إلى قطع المختار من کلام اميرالمؤمنين علی بن ابیطالب علیه السلام
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد رحیم، تا: ذیقعده 1100ق؛ جلد: تیماج، 281گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5 -2250]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه ... و الحمد لله اولا و آخراً.
خط: نسخ، کا: طالقانی، یحیی بن حسن، تا: 1100ق؛ جلد: چرمی، 132گ، 21 سطر، اندازه: 13×24 [ف: 3 -1393]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 112گ، 21سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 1 -291]
آغاز: و فعلکم یطمع فیکم الاعداء تقولون في المجالس؛ انجام: فانها أن زیدت عن ابوابك في اول وردها
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 141گ، 17سطر، اندازه: 17×27/5سم [ف: 3 -1011]
آغاز: مصارف الريب و لا اقتسمتهم أخياف الهمم فهم أسراء ایمان ... و منها في صفة الأرض و دحوها علی الماء کبس الأرض علی أمور أمواج؛ انجام: و طلباً في حلال و نشاطاً في هدی و تحرجاً عن الطمع یعمل الأعمال الصالحة و هو علی و جل.
شامل خطبه ها؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 140گ، 11سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2 -655]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم الوكيل و الحمدلله رب العالمين ... و سلم تسليماً كثيراً الى یوم الدين.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج، 186گ، 18سطر (6/5×13)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 9 -443]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «الله ... الحافظ عبده نصرالله بن فتح الله الواعظ» (دایره)؛ 282گ، 17سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 1 -62]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال شر الاخوان من تکلف له و قال علیه السلام اذا أحتشم المؤمن اخاه فقد فارقه انتهت الزيادات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 142گ، 17سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 8 -4834]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 128 گ، 20 سطر، اندازه: 17×24سم [محدث ارموی مخ: 3 -1628]
آغاز: برابر؛ انجام: یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «س» جلد: تیماج، 167گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 -571]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في رجب سنة اربعمائه و الحمدلله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: عبدالکریم بن محمد هادی حسینی مرعشی (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 520ص، 12سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 10 -1692]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12[نشریه: 2 -174]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: وزیری [ف: -262]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ محشی؛ تملک: ابوالوفاء ابن ابی الغيب ابن عبدالله ابن مجد الدين هینی، محمد حسن بن محمد جعفر استر آبادی در 1278 [نشریه: 6 -689]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 210گ، 12سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 -8]
آغاز: برابر؛ انجام: یطلبك رزقک اشد من طلبک له فاجمل في طلبه.
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11 -12؛ محشی؛ مهر: «عبده علی رضا» به تاریخ 1199ق، «عبده الراجي محمود الموسوي»، «حیدر بن حسین الحسيني»؛ جلد: تیماج، 450ص، 15سطر، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 40/3 -200]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و ذلك في رجب سنه اربعمائه.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ برگ آخر نسخه صد کلمه حضرت علی علیه السلام با ترجمه زیرنویس فارسی با آغاز: «قال علی علیه السلام لو کشف الغطا»؛ واقف: سیدمحسن غیاثی؛ 182گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: -695]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد الشذوذ و ما توفیقنا ... اثنین و مائه بعد الالف
خط: نسخ، کا: محمد کاظم موسوی، تا: 1102ق [الفبائي: -593]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1104ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج، مذهب؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد 12 ربیع الثاني 1305، محمد صادق بن محمد کاظم اصفهانی به تاریخ 1274؛ جلد: تیماج، 232 گ، 19 سطر، اندازه: 17×30/5سم [ف: 25 -272]
خط: نسخ جلی، کا: محمد صالح مازندرانی، تا: 18 ربیع الاول 1104ق؛ مجدول، با سرلوح؛ اندازه: 17×26سم [ف: -81]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام اذا احتشم المؤمن فقد فارقه و یغلق عنه باب المغفرة و هذا حین انتهاء الغاية بنا إلى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين ... و انا اسأل أن یوفقنی لکتابته [لتصحیحه] و تنقیح مقاصده ...
خط: نسخ، کا: مرتضی محمد بن امیر نورالدین محمد حسینی صفوی نیریزی، تا: 1105ق؛ مجدول و مذهب؛ جلد: چرمی، 187 گ، 15 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 3 -1392]
آغاز: برابر؛ انجام: قال علیه السلام شر الاخوان من تکلف له و قال اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه
کا: محمد حاجی بن سید حمزه حسینی طالقانی، تا: 12 محرم 1106ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: جلد تیماج، 251گ، 15سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 2 -9]
بی کا، تا: 1107ق؛ با سر لوح زرین و جلد نفیس؛ قطع: وزیری [ف: -262]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1107ق؛ جلد: تیماج، 161گ، 17 سطر (8/5×15)، اندازه: 19×30سم [ف: 5 -738]
کامل؛ خط: نسخ خوب، کا: سید مرتضی بن نورالله کازرونی، تا: 1107ق، از روی نسخه ای که در سال 587 به تصحیح محمد بن ابی نصر نام رسیده بوده، محشی، با سرلوح، مجدول؛ شاهزاده فرهاد میرزا در سال 1256 یادداشتی نموده؛ واقف: سپهسالار؛ 164ص، 19سطر، اندازه: 16/5×27سم [ف: 2 -157]
آغاز: رجل من أهل السواد عند بلوغه علیه السلام الى هذا الموضع من خطبته
از آخر خطبه شقشقیه تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد سمیع یزدی عقیلی، تا: 17 شوال 1108ق؛ افتادگی: آغاز؛ 357گ، 11سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 8 -4836]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن داود مازندرانی، تا: شعبان 1108ق؛ مصحح در 20 ذیقعده 1134؛ تملک: محمد باقر بن محمد علی
کاشانی با مهر «محمد باقر العلوم 1129» (بیضی)؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ اندازه: 18×24/5سم [ف: -72]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ معرب، کا: زین العابدين بن حسین حسینی مازندرانی، تا: شعبان 1108ق؛ مصحح، محشی؛ دارای انهاء کاتب (سید زین العابدين) است به قلم لطف الله در 1108ق؛ تملک: محمد قاسم بن رضی الدين طبیب؛ 256گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×23سم [ف: -314]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام ما اخذ الله علی اهل الجهل ان یتعلموا (کذا) حتی اخذ علی اهل العلم أن یعلموا و صلی الله علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، کا: محمد خبیر بن سلطان حیدر حسینی حلبی، تا: 24 ذیحجه 1109ق؛ مذیل است به خطبه فاقد حرف «الف» آن حضرت، باد و واسطه از نسخه مؤلف استنساخ گردیده (تاریخ کتابت نسخه اول سنه 723 و دومی 511 می باشد)؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 155گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 14 -599]
بی کا، تا: تحریر متن 1103ق و حواشی 1109ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی [اندیشه حوزه: س 2، ش 7 -213]
خط: نسخ معرب، کا: ابو طالب بن حاجی ابو تراب، تا: پنج شنبه 11 شعبان 1110ق؛ محشی از شروح نهج البلاغه و بعضی کتاب های لغت و این حاشیه ها را کاتب نسخه انتخاب کرده؛ مهر: کاتب «المتوكل علی الله عبده ابوطالب» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 167گ، 14سطر، اندازه: 17/5×24سم [ف: 15 -336]
خط: نسخ، کا: محمد اسحق بن محمد جعفر اصفهانی، تا: 1112ق؛ 238گ، 15 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 1 -291]
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1112ق؛ مهر: علی بن محمد «راجی علی الله علی بن محمد 1111» (بیضوی)، «و تلك حجتنا آتیناها ابراهیم علی قومه» (مربع)؛ تملک: محمد حسن در اصفهان 1140ق؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 18/5×22سم [ف: -75]
تمام کتاب؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد تقی، تا: 1112ق؛ محشی، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 171ص، 18 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 2 -158]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في رجب من سنة أربعماية هجرية و الحمدلله کثیرا و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، کا: مرتضی بن محمد هادی الحسيني، تا: سه شنبه 14 ذیحجه 1114ق؛ مجدول، محشی از شرح ابن میثم و ابن ابی الحديد و علاء الدين گلستانه، در خاتمه نیز قسمتی از (خطبة البيان) نوشته شده؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 240گ، 14سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 5 -340]
خط: نسخ معرب، کا: محمد حسین بن ایمان شاه خوینی، تا: 21 ذیحجه 1117ق؛ جلد: تیماج، 165گ، 22 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 24 -185]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في رجب من سنة أربعماة ... و سلامه.
خط: نسخ، کا: عبد المومن بن حاج محمد زکی، تا: 1117ق؛ محشی با نشان میرزا علاء الدين محمد دام ظله العالي (و این همان گلستانه است که از خاندان مجلسی است و بر نهج البلاغه شرحی نوشته) و با نشان های: ن ق ی عفی عنه. ع ل ر ه. نهاية. ق. ص ع رحمة الله. شرح اربعین، ابن ابی الحديد، صحاح الجوهري؛ جلد: تیماج، 198ص، 15 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1 -182]
آغاز: برابر؛ انجام: قال صاحب الكتاب و هذا حین انتهاء الغاية بنا الى قطع المختار من کلام امیر المومنين ... و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو نعم الوكيل و ذالك في رجب سنة أربعمائة
ترجمه فارسی متن را در حاشیه آورده؛ خط: نسخ، کا: محمد علی کازورنی، تا: رمضان 1121ق؛ تملک: حاجی محمد هادی فرزند حاجی محمد حسین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 277گ، 15سطر (10×19)، اندازه: 19×31سم [ف: 15 -220]
خط: نسخ، کا: حسینی خاتون آبادی، مرتضی بن محمد هادی، تا: شب یک شنبه 20 شعبان 1122ق؛ محشی با نشانه «علاء الدين محمد» از شرح او به عربی؛ تملک: محمد طاهر بن میر محمد حسین حسینی افطسی مورخ 1131ق؛ کاغذ: سپاهانی، 149گ، 15سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×22سم [ف: 9 -878]
خط: نسخ معرب، کا: قزوینی، خلیل بن محمد زمان، تا: رمضان 1122ق؛ 285گ، 14سطر، اندازه: 13×20سم [ف: -150]
آغاز: برابر؛ انجام: قال السيد الرضي رحمه الله الى ههنا انتهی ... و صل اللهم علیه و علیهم مادام نضر الروض بالخضر وازدان النور والذهر وسلم تسليماً کثیرا لاکثر.
کامل؛ خط: نسخ زیبا معرب جلی، کا: محمد اشرف بن ملک محمد، تا: یک شنبه 17 صفر 1122ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب، با علامت بلاغ، مصحح، محشی به نقل از شرح
ابن میثم؛ جلد: تیماج مذهب، 276 گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 8 -4834]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد شفیع، تا: چهارشنبه 23 ذیحجه 1128ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 169گ (127پ -305پ)، اندازه: 13×26سم [اوراق عتیق: 1 -183]
خط: نسخ، کا: محمد یوسف عارف کازرونی، تا: 1128ق [نشریه: 2 -174]
آغاز: و من خطبة له علیه السلام روی ان صاحباً لامیر المؤمنين علیه السلام یقال له همام و کان رجلاً عابداً؛ انجام: فانما نفث الشيطان علی لسانك
حاوی خطبه همام است که اوصاف پرهیزکاران و مؤمنان رابر می شمارد؛ خط: نسخ جلی، کا: موسوی، ابوالقاسم بن حسین، 1128ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 10گ، اندازه: 13/5×22سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -788]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تشرفت با تمام ترجمه هذا المستطاب الموسوم به نهج البلاغه و مسلك الفصاحة ...
با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ و رقاع خوش، کا: محمد تقی شهیر به طبسی، تا: 10 شوال 1132ق؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا حسینی، ناصرالدین شاه قاجار؛ 768ص، 10 سطر، اندازه: 24/5×36/9سم [ف: 1 -1071]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد شفیع یزدی، تا: شنبه 23 ذیحجه 1132ق؛ از روی نسخه ابوالفتوح احمد بن ابی عبدالله بلکو بن ابی طالب الابي، از روی نسخه ضیاء الدين فضل الله بن علی بن عبیدالله بن محمد الحسيني الراوندي، از روی نسخه شریف رضی، مصحح، محشی؛ تملک: حاجی عبد الصالح به تاریخ 20 ربیع الثاني 1181ق؛ جلد: تیماج، 153گ، 15 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1 -302]
خط: نسخ، کا: حسینی، احمد بن علی، تا: یک شنبه 15 جمادی الثاني 1133ق [ف: 3 -109]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی عبده و عد فص الحديد الصيني و هو لختمه- لا اله الا الله محمد رسول الله- کتبه العبد ... ابن صفی الدين جمال الكاتب ... في شهر شعبان المعظم سنة ثمان و ثلثون و مائة بعد الف من هجرة ...
خط: نسخ، کا: جمال بن صفی الدين کاتب، تا: 1138ق؛ 183گ، 17سطر (9×18/5)، اندازه: 16/5×27سم [ف: 2 -204]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه 4 ذیحجه 1138ق، جا: قمصر؛ محشی؛ تملک: محمد مسیح در جمادی الاول 1165ق؛ 612ص، قطع: وزیری [نشریه: 7 -44]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم هروی، تا: اواخر ربیع الأول 1139ق؛ 248گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: -51]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی موسوی خادم، تا: شنبه 27 جمادی الثاني 1172ق؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ 172گ، 18 و 17 سطر (8/5×19/5)، اندازه: 14×25سم [ف: 1 -238]
از «ولئن أمهل الله الظالم فلن یفوت» آغاز می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 48گ، 13 سطر، اندازه: 17/6×29/6سم [ف: 1 -578]
بخشی از نهج البلاغة؛ خط: نسخ، کا: تفرشی، محمد سعید بن عبدالحفیظ، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «بهجة الحدائق، امیر فتح الله، ش، م»؛ جلد: تیماج، 23گ (95ر -117پ)، 18سطر (7/5×16)، اندازه: 14×21سم [ف: -304]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 91ص (1 -91)، 20 -23 سطر (5×17)، اندازه: 14×28سم [سنا: ف: 2 -35]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن محسن حسینی، تا: قرن 13؛ 230 گ، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 -292]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله ... و سلم تسلیما
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مذیل است به برخی از کلمات امام علیه السلام که در زمان مؤلف به کتاب افزوده شده، با این آغاز و انجام: «الدنيا خلقت لغیرها و لم تخلق لنفسها ... اذا احتشم المومن اخاه فقد فارقه»، پس از آن خطبه بدون الف آن حضرت می باشد و اندکی از آن ساقط است که تا «ویسقی من تسنیم و یشرب من عین» است؛ 209گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 26 -629]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا الله و نعم الوكيل ... و سلم کثیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 167گ، 17سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 26 -630]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد صادق خوانساری، تا: 1229ق؛
تملک: محمد حسن بن عبدالعلی شریف؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 146گ، 17سطر (10×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 3 -896]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل
از اول تا آخر؛ خط: نسخ جلی زیبا، بی کا، تا: 1235ق؛ محشی به نقل از شرح ابن ابی الحديد و ابن میثم و حواشی دیگر؛ جلد: تیماج مذهب، 241گ، 14 سطر، اندازه: 18/5×31سم [ف: 8 -4833]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: مراغی، محمد بن محمد فصیح، تا: چهارشنبه 9 جمادی الثاني 1236ق، جا: مراغه؛ از روی نسخه 8 رمضان 650، و سپس مقابله کرده، دارای بلاغ مقابله [ف: 51 -153]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال: اذا احتشم المؤمن أخاه فقد فارقه
خط: نسخ عالی، کا: محمدرضا، تا: 1237ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 191گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -788]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 8/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 -46]
آغاز: فانی کنت في عنفوان السن و غضاضة ابتدأت بتأليف کتاب في خصائص الائمه
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی جرفادقانی، تا 3 ربیع الثاني 1245ق، جا: مدرسه عباسیه؛ افتادگی: آغاز؛ 306گ، 14 سطر، اندازه: 10×14سم [کتابخانه های گلپایگان: في: -173]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: رمضان 1246ق؛ مجدول، مصحح، بعضی از کلمه های کوتاه در رباعی های فارسی ترجمه شده و محمد علی هاتفی به تاریخ 6 شهریور 1310 نوشته؛ جلد: تیماج، 461گ، 11 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 -62]
خط: نسخ، کا: نیریزی، محمد کاظم بن عبدالعلی، تا: 1247ق؛ 168 گ، 21سطر (8/5×16/5)، اندازه: 16×24سم [ف: 9 -886]
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين، تا: 1247ق؛ از روی نسخه مورخ پایان ربیع الاول 769، محشی با نشان «ابن میثم»؛ 160گ، 17سطر (10/5×19/5)، اندازه: 18×29/5سم [ف: 8 -266]
خط: نسخ، کا: واعظ بیگیدلی کاشانی اصفهانی، محمد تقی بن محمد صالح، تا: 2 صفر 1248ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 167گ، 18 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 15×22سم [ف: 16 -524]
آغاز: برابر؛ انجام: ما املی من کوثر الرحمه ذنوبهما سنه 1253 مسلما حامدا و مصلیا
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين، تا: 1254ق؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 154گ، 17 سطر، اندازه: 15×26سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -789]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1406
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -247]
خط: نسخ جلی معرب، کا: فضل علی ازغندی، تا: سه شنبه 15 ذیقعده 1254ق؛ جلد: تیماج، 284گ، ابعاد متن: 13×21، اندازه: 21×31سم [ف: 3 -936]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر، تا: ذیقعده 1254ق؛ جلد: میشن مجدول مذهب، 20سطر [ف: 6 -22]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی محمد حسینی، تا: صفر 1255ق؛ 224گ، 15 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: -93]
بی کا، تا: 1255ق؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: واستلحاق الوارد و ما عسی أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل.
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين، تا: شعبان 1256ق؛ با سرلوح مزدوج، مجدول مذهب و محرر؛ جلد: تیماج مذهب، 150گ، 17 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 8 -4833]
انجام: و اذا لم اجدبدا فآخر الدواء الكي.
از ابتدای مقدمه تا خطبه 168 «في اول خلافته أن الله أنزل كتاباً هادياً»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن صالح، تا: 12 شوال 1256ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 125گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: 14 -603]
انجام: اذا احتشم المومن اخاه فقد فارقه
کامل؛ خط: نسخ، کا: موسوی، محمد بن ابوالقاسم، تا: یکشنبه 21 جمادی الاول 1257ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول، مکتوب از نسخه حسن بن علی بن حسن بن شدقم حسینی مدنی مورخ یکشنبه نوزدهم محرم 996 و همچنین در حین کتابت چهار نسخه صحیح، مورد عنایت بوده که عبارتند از: 1. شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد که در نهایت ضبط و تصحیح بوده، 2.
نسخه مورخ 588 که نزد شیخ سدید الدين یوسف بن مطهر قرائت شده و مزین به بلاغ های او بوده است، 3. نسخه تصحیح شده مکتوب در سنه 400ق، 4. شرح ابن میثم بحرانی؛ مهر: «یا نار کونی بردا و سلاما علی ابراهیم» (مربع)؛ واقف: خانم بتول تدین نجف آبادی، 1379؛ 234 گ، 17سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 26 -632]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام: اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه انتهت الزيادة و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: عبدالله بن زین العابدين تفریشی خانمرود، تا: شوال 1258ق؛ مصحح، محشی با امضای «ش» «بهجة الحدائق»، «ابن میثم»، «ق»، «حدید»، «ملافتح الله» و جز این ها؛ جلد: تیماج مذهب، 209گ، 15 سطر، اندازه: 18/5×30سم [ف: 8 -4833]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبدالعالی، تا: 30 ذیحجه 1259ق، جا: یزد؛ مهر: «محمد حسین بن محمد ابراهیم» (بیضوی)؛ پشت برگ آخر خطبه خالی از الف منسوب به حضرت امیرالمومنین علیه السلام؛ جلد: تیماج، 214گ، 16سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 3 -101]
خط: نسخ خوب، کا: علی اکبر بن مشهدی معصومعلی بخشایشی، تا: 1259ق؛ مجدول، در حاشیه ها ترجمه و شرح بعضی عبارات را به عربی و فارسی [ف: -21]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، کا: ظهیر الدين محمد ابراهیم بن نور الدين محمد قزوینی، تا: 7 رمضان 1260ق؛ در پایان سه صفحه به عنوان «زیاده من نسخة کتب في عهد المنصف رحمة الله» ذکر گردیده ابتداء آن: «الدنيا خلقت لغیرها»، و انجام: «اذا احتشم المومن اخاه فقد، انتهت الزيادة»؛ واقف: ظهیر الدين محمد ابراهیم بن نور الدين محمد قزوینی، 1260؛ 305گ، 14سطر، اندازه: 17×20سم [ف: 2 -9]
آغاز: برابر؛ انجام: یقع الينا الشذوذ ... رجب سنه اربعماه ... و الحمدلله رب العالمين سنه 1260
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ محشی از بهجة الحدائق تأليف علاء الدين محمد بن امیرشاه و دیگران؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345، جلد: میشن مذهب، 223گ، 15 سطر، اندازه: 16/6×29/6سم [ف: 14 -602]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان روات العلم کثیر ورعاته قلیل آخر ماخرج من الخطب والحمدلله رب العالمين
خطبه ها را دارد؛ خط: نسخ، کا: خطیب، عبد المؤمن (امام جمعه سنندج)، تا: 1261ق؛ مصحح، مقابله شده با حضور شیخ جمال الدين خطیب و امام جمعه (پدر کاتب)؛ جلد: مقوا، 112گ، 15سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 8 -4834]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 222ص، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 -158]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 168ص، 17 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 2 -158]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1267ق؛ چاپ سنگی است که به سال 1267 ق در دارالسلطنه تبریز به کوشش ملامهدی خلف آخوند ملا صالح چاپ شده؛ 156گ، 16 سطر، قطع: رحلی [ف: -23]
کامل؛ خط: نسخ، کا: علی بن احمد حسینی، تا: 1268ق، برحسب امر سلطان حسین میرزا؛ واقف: سپهسالار، جلد: چرمی، 173ص، 20 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 2 -159]
آغاز: برابر؛ انجام: علی سیدنا محمد و عشائره الازهرين سلم تسلیما كثيراً.
خط: نسخ، کا: عبدالعظیم بن عبد الكافي مشهدی، تا: 1268ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 406گ، 10سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 9 -8]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام ما اخذ الله علی اهل الجهل أن یتعلموا حتی اخذ علی اهل العلم أن یعلموا و هذا حین انتهاء الغاية بنا الى قطع المختار من کلامه اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب صلوات الله علیه ...
خط: نسخ جلی، کا: ابوالحسن بن نورالله موسوی دزفولی، تا: 6 رمضان 1269ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 264گ (1پ -264پ)، 14سطر، اندازه: 21×31سم [ف مخ: 5 -2250]
آغاز: ... غصونه من خطب و کتب و مواعظ و ادب علما أن ذلك یتضمن ... باب المختار من خطب مولانا؛ انجام: و قال علیه السلام: اذا حتشم الرجل أخاه فقد فارقه ... و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل و ذلك في رجب من سنة أربع مأة و الحمدلله
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ملا ابوالحسن، تا: سلخ جمادی الثاني 1272ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 206گ، 21 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 8 -4836]
بخشی از نهج البلاغة؛ خط: نسخ، کا: تفرشی، محمد سعید بن عبدالحفیظ، تا: پایان رجب 1273ق؛ محشی با نشان «م، ش، ق،
فتح الله»؛ جلد: تیماج، 10گ (147پ -156ر)، 18سطر (7/5×16)، اندازه: 14×21سم [ف: -304]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ذیقعده 1279ق؛ محشی منقول از ابن ابی الحديد؛ در آخر نسخه خطبه منسوب به مولی علی علیه السلام که بدون الف است، کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، 295گ، 15سطر (9/5×22)، اندازه: 20/5×31/5سم [ف: 2 -300]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في رجب من سنة اربعماية هجریه و الحمدلله کثیرا و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين
خط: نستعلیق خوب، کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: دوشنبه 14 رمضان 1280ق؛ مجدول، مذهب، محشی از صدیق الملك که به خط شکسته نستعلیق شیوای خود نوشته، دارای یک سرلوح؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ 211گ، 14 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 5 -341]
آغاز: و من خطبة له علیه السلام یذکر فیها ابتداء خلق السماء ... بسمله، الحمدلله الذي لا یبلغ مدحته القائلون و لا یحصی نعمائه العادون؛ انجام: یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه ... نعم الوكيل و عن ابی صالح قال دخل ضرارة بن حمزة علی معاویه فقال له صف علياً ... فیلوح علی هیاکل التوحيد فال زدنی قال اطف السراج فقد طلع الصبح»
منتخب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 182 گ، 13 سطر، اندازه: 11×18سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -790]
خط: نسخ، کا: حسینعلی بن حاج محمد اسمعیل، تا: 1284ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 119ص، (245 -127)، 18 سطر(14/5×18)، اندازه: 1×35سم [ف: 5 -1707]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد، تا: 1285ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: میشن، 203ص، 15 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 2 -159]
خط: نسخ، کا: محمد بن صادق اصفهانی، تا: 1291ق؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: ساغری، 172گ، اندازه: 13/7×21/2سم [ف: 1 -577]
آغاز: من الوالد الفاني المقر للزمان الدبر العمر؛ انجام: الاستغناء عن العذر اعز من الصدق به.
گزیده ای از نهج البلاغه است مشتمل بر نامه 31 نامه حضرت به فرزندش امام حسن، نامه 53، عهد نامه حضرت به مالک اشتر، نامه 45 به عثمان بن حنیف والی حضرت در بصره، خطبه 193 موصوف به خطبه همام، خطبه 194 در توصیف منافقین گزیده ای از کلمات قصار حضرت؛ خط: ثلث جلی خوش، کا: فیض قمی، علی اکبر بن محمد، تا: 1292ق؛ جلد: تیماج، 91گ (1پ -91)، 7 سطر (12/5×17/5)، اندازه: 17/5×21/5سم [رایانه]
آغاز: برابر، انجام: و قال علیه السلام متر الأخدان من تکلف له و قال اذا احتشم المؤمن اخاء فقد فارقه.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 14؛ مصحح، مقابله شده، محشی و مصحح مولانا محمد باقر مجلسی است که آن را به دست خود اصلاح و تصحیح کرده بوده، آخرین تصحیح به تاریخ روز شنبه 27 صفر 1340ق، سپس کاتب یا مصحح دیگر آن را با نسخ دیگر تطبیق و تصحیح نموده و فهرستی بر آن افزوده است؛ 552گ،11/5×15، اندازه: 11×19سم [ف: 13 -107]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 رمضان 1300ق؛ کاتب با این نسخه بیشتر شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد و تمام شرح ابن میثم را نوشته، و در آخر هزار کلمه ای که ابن ابی الحديد گرد آورده و شرح خطبه مفصلی از ملا محمد باقر مجلسی و شرح خطبه ای در توحید از ملاصدرا افزوده است، مجدول؛ جلد: تیماج، 1151گ، اندازه: 13×21/5سم [ف: 2 -15]
بخشی از نهج البلاغة؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن غلامحسین، تا: قرن 14؛ محشی از ابن میثم؛ جلد: تیماج، 62گ (1پ -62پ)، ابعاد متن: 7×11، اندازه: 12×14سم [ف: -189]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 30گ، اندازه: 22×34سم [نسخه پژوهی: 2 -239]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد حسینی خویی، تا: 12 رجب 1303ق؛ محشی از شیخ علی بن محمد الحسيني خویی که بیشتر از کتاب الدرة النجفيه مرحوم میرزا ابراهیم خویی (1325) نقل کرده؛ واقف: ساجدی؛ اندازه: 13×26سم [ف: -155]
آغاز: برابر؛ انجام: تلك الدار الاخرة نجعلها للذین لا یریدوم علوا في الأرض ولا فسادا والعاقبة للمتقین.
خط: نسخ، کا: محمد حسین یزدی، تا: 6 رمضان 1306ق؛ مجدول؛ 16/5×25سم [ف: 2 -580]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ناتمام؛ 190گ، 17سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 1 -291]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، محشی؛ مهر: «عبده الراجي کیومرث»، «مازال الكريم یحب محمد»؛ اهدایی: خاندان علی اکبر
خجسته؛ جلد: تیماج، 216گ، 14 سطر (9×16)، اندازه: 16/5×24سم [ف: 5 -1851]
بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی است که به سال 1288 به سعی آخوند ملا محمد خراسانی تربتی چاپ شده؛ 149گ، 17سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 4 -98]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا حین انتهاء الغاية الى قطع المختار ما امیر المؤمنين علیه السلام ...
خط: ثلث معرب، کا: صادق بن علی، بی تا؛ جلد: تیماج، 214گ، 17 سطر (7/5×16)، اندازه: 17×25سم [ف: 2 -164]
برگ هایی است پراکنده از باب اول و دوم؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیم؛ جلد: مقوایی، 18گ، اندازه: 15/5×19سم [ف: 15 -253]
نسخه اصل: کتابخانه شیخ حسن حسن زاده آملی- قم؛ خط: نستعلیق معرب، بی کا، بی تا؛ نسخه را حسن بن عبدالله طبری آملی (معروف به حسن زاده آملی) در شب دوشنبه 4 ذیحجه 1385 در قم مقابله کرده با نسخه ای که با نسخه مؤلف مقابله شده بود و چند نفر از علما در عهد مؤلف و پس از آن، آن را قرائت یا مقابله کرده بودند، و بر آن علائم رمز و بلاغ گذارده، بسیاری از جملات کتاب در حواشی یا بین سطور به فارسی ترجمه شده اند؛ 374ص [عکسی ف: 1 -107]
انجام: ناقص: ها هنا عبارتان عن النعمتين ففرق علیه السلام بین نعمه (نسخه ناقص نوشته شده است)
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 81ص (115 -195)، 22سطر (12×22) [ف: 11 -268]
آغاز: التي تخص امیر المومنين علیا علیه السلام و عاقت عن اتمام بقية الكتاب محاجزات الايام و مما طلات الزمان و قد کنت قد بویت ماخرج من ذلك ابوابا؛ انجام: و هدا حین انتهاء الغايه بنا الي قطع المختار من کلام امیر المومنين علیه السلام حامدین الله سبحانه علی ما من به من توفیقنا ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از علاءالدین محمد با نشانه هایی همچون «ع سلمه الله»، «علا سلمه الله»، «علا مدظله»، «علاءالدین محمد سلمه الله و مد ظله»، توضیح لغات متن با استفاده از نهایه، صحاح و قاموس؛ تملک: محمد بن ابراهیم موسوی با مهر «محمد الموسوي، 1283» (بیضوی)، محمد تقی بن محمد حسن به سال 1280؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مذهب، 190گ، 14سطر (9×15)، اندازه: 17/5×25سم [ف: 16 -158]
آغاز: و یوم حیان اخی جابر فیا عجباً بینا هو یستقیلُها في حیاته؛ انجام: لا تأمنن علی خیر هذه الأمة عذاب الله لقوله سبحانه فلا يأمن مکر الله الا القوم الخاسرون و يتأسن لشر هذه الأمة من روح الله لقوله سبحانه و تعالی.
خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مقداری از متن ترجمه شده؛ جلد: تیماج، 307 گ، اندازه: 12×21سم [ف مخ: 5 -2250]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه. و هذا حین انتهاء الغاية بنا إلى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين علیه السلام حامدین لله سبحانه علی ما من به من توفیقنا ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «عبدالله بن حسن الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 260گ، 11 سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ: 5 -2250]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام شر الإخوان من تکلف له و قال اذا احتشم الرجل أخاه فقد فارقه، و هذا حین انتهاء الغاية بنا الى قطع المختار من کلام امیر المؤمنين علیه السلام ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 261گ، 12 سطر، اندازه: 20×26سم [ف مخ: 5 -2250]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام صدقائك ثلاثة وأعداؤك ثلاثة فاصد قاؤك صدیقك و صدیق صدیقك و عدو عدوك و أعداؤك عدوك
خطب و نامه ها و کلمات قصار؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 174 گ، 14 سطر، اندازه: 20/5×34سم [ف: 8 -4835]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا و هو حسبنا و نعم الوكيل نعم المولى و نعم النصير
کامل؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول مذهب، مصحح: 193گ، 17سطر، اندازه:13×20سم [ف: 8 -4833]
آغاز: و منار الدين الواضحة و مثاقیل الفضل الراجحة صلی الله علیهم أجمعين صلوةً تکون إزاءً لفضل هم؛ انجام: و قد استخلفه العبدالله بن العباس رحمه الله علیه علی فارس و اعما
از مقدمه تا «قال علیه السلام لابن زیاد بن ابیه و قد استخلفه لعبد الله بن عباس رحمه الله علیه علی فارس»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگیی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 344گ، 13 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 8 -4836]
آغاز: برابر؛ انجام: في اخر کل باب من الأبواب لیکون لاقتناص الشارد واستلحاق الوارد و ما عسی أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع
الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله علیه توکلنا وهو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 215گ، 16 و 18 سطر، اندازه: 16×25سم [ف مخ]
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی، با سرلوح؛ تملک: حسین حسینی حائری، محمد صالح بن محمد؛ جلد: تیماج، 219گ (1پ -219پ)، اندازه: 12×21سم [ف: 9 -5]
خط: نسخ معرب، کا: محمد برهاوی مرجان، تا: یک شنبه 17 رمضان؟، جلد: تیماج، 257گ (2پ -258ر)، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 10 -194]
آغاز: یحتج بها علیك یوم القيامة احذر أن رآك الله عند معصیته؛ انجام: ثم قال یا بنی عبد المطلب لا ألفينكم تخوضون ...
قطعه ای از باب اول؛ خط: نستعلیق معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم، مصحح؛ جلد: تیماج، 64 گ، 15سطر، اندازه: 14/5×18سم [ف: 9 -117]
آغاز: برابر، انجام: و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ واقف: حاج میرزا عبدالواسع سبزواری، شهریور 1323؛ جلد: تیماج، 326گ، 11 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 5 -341]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی وض فیرونج و هو للحرب نصر من الله و فتح قریب و علی وض حدید و هو لختمه لا اله الا الله محمد رسول الله- تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب في شهر رجب المرجب سنه ...
شامل خطبه ها و فرمایشات حضرت امیر المؤمنين علیه السلام است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 471ص، 16سطر (9×17) ف اندازه: 13×25/5سم [ف: 1 -210]
آغاز: برابر؛ انجام: و العدل فقال التوحيد الايبق ... و العدالا.
جلد سوم؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 237ص، 19سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 1 -210]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال علیه السلام ما اخذالله علی اهل الجهل ان یتعلموا حتی اخذ علی اهل العلم. در پیشانی صفحه آخر سجع مهر کتابخانه دولت علیه ایران 1329
تا فرمایش آن حضرت به زیاد بن ابیه کتابت شده؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته ممتاز، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب مرصع ممتاز؛ کاغذ: ترمه، 666ص، 12سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 1 -1069]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 9/8×16/9سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از سیف الله رضایی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: جلیل دیوان بیگی، 86/6/28 [رایانه]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: سید حسن علوی، 86/8/30 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: من بریته محمد النبي و آله و عترته و سلم کثیرا.
خط: نسخ کهن، کا: صدر الدين محمد طباطبائی حسنی حسینی، بی تا؛ خطبه ای بدون الف در پایان کتاب و شجره نامه خاندان مدرسی طباطبائی به خط مرحوم آیت الله میرزا سید محمد علی مدرس (1193 -1265ق) در آغاز کتاب؛ جلد: تیماج، 231گ، 14 سطر (13×19)، اندازه: 18×25سم [میراث اسلامی: 8 -448]
آغاز: من الحر و البرد و البلة و الجمود و السأمة و السرور و استأدي الله سبحانه؛ انجام: اللهم سقیا من محيية مروية تامة عامة طيبة مباركة هنيئة.
قطعه ای از آن، از اواسط خطبه اول تا اواسط خطبه 115، و برگه ای دیگر از ما بعدش؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 20ص (1 -20) [ف: -33]
آغاز: برابر؛ انجام: و علمها من استطعت تمت الوصية ... و مسلما و مستغفرا
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -593]
آغاز: ببدایعه معجبین من نواصعه؛ انجام: ما توثران یعمل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [الفبائي: -594]
آغاز: برابر؛ انجام: الينا بعد الشذوذ و ما توفیقی الا بالله ... الملك الوهاب
بی کا، بی تا [الفبائي: -594]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -594]
بی کا، بی تا؛ جلد: ممتاز [د.ث. مجلس ]
آغاز: برابر؛ انجام: حامدین لله سبحانه علی ما من به من توفیقنا
لضم ما انتشر من أطرافه و تقریب ما بعد من أقطاره و ما توفیقنا الا بالله ...
خط: نسخ معرب، کا: جان محمد بن حاجی محمد مهدی کرکانی، بی تا، جا: سلطانیه؛ محشی؛ از روی نسخه مکتوبه در 596ق کتابت شده؛ تملک: معین الدين محمد حسینی، عباس بن محمدرضا قمی شهیر به فراء؛ جلد: تیماج، 298گ، 14سطر، اندازه: 14/5×24سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -74]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا إلا بالله توکلنان و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، کا: ملک جباب (؟) بن أحمد بن مهدی، تا: آخر رجب 23 ...؟؛ مذهب، مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 302گ، 11سطر، اندازه: 17×25/5سم [مؤيد: 3 -601]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 -363]
آغاز: برابر؛ انجام: ... قال علیه السلام شر الاخوان من تکلف له و قال علیه السلام اذا احتشم المؤمن اخاه نقد فارقه ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 195 گ، 15 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: -166]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال شرالاخوان من تکلف له و قال الله ماخذ الله علی اهل الجهل أن یتعلموا حتی اخذ علی اهل العلم أن یعلموا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 187 گ، 15 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 3 -1392]
آغاز: و من خطبة له علیه السلام، الحمدالله الذي شرع الاسلام فسهل شرایع ... فانه شفاء الصدور و أحسنوا ... فانه انفج القصص؛ انجام: و من کتاب کتبه علیه اللام الى معاوية من المدينةفي اول ما بویع له بالخلافة و ذکره الواقدي في کتاب الجمل، من عبدالله علی امیر المؤمنين الي معاویه ... في وفد من اصحابك والسلام ...
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، از قرائن داخل نسخه بر می آید که این نسخه با نسخه ای به خط سید رضی مقابله شده؛ تملک: سید خلف بن سید عبدالله، رفیع الدين حسین، نجم بن عبدالله المهدي بن شیخ احمد؛ 152گ، 15 سطر (11×16)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 39 -129]
نهج البلاغة (ترجمه)- شرح نهج البلاغة
nahj-ol balāqa (t.)
الهي اردبیلی، حسین بن عبد الحق، 870 -950 ؟ قمری
elāhī ardabīlī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-haqq (1466 - 1544)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
اهدا به: محمد مرتضی بن جلال الدين احمد الشهير بصفار مشهدی طوسی
تاریخ تأليف: 15 محرم 912ق
به نثر و نظم، با ترجمه لفظی جز «منهج الفصاحه» او است که در 930ق (= آخر الزمان) نگاشته شده است.
آغاز: بسمله. حمد و سپاس بی قیاس بدیع الاساسي که سخنوران میدان نهج بلاغت و فصاحت ... و نکته دانان سخنان با براعت ... اما بعد چنین گوید ... حسین بن عبد الحق الالهى الأردبيلي ... توفیق الهي ... گشته شرحی املا کرده بود بزبان فارسی بر کتاب نهج البلاغة ...
انجام: فردا که ز قید تن شود روح خلاص ** یابم به بهشت هر چه خواهد دل من
تم الكلام الشريف
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1355 (افست از روی چاپ اصفهان: مطبعه گلبهار 1354)، رحلی، 408ص، (در زیر سطور)
[فهرستواره منزوی 390/6]
شروح و حواشی:
1- کنایات و استعارات شرح نهج البلاغه (ترجمه و شرح)؛ الهي اردبیلی، حسین بن عبدالحق (870 -950ق)
کا: انصاری، محمد بن محمد، تا: 18 ذیحجه 920ق؛ با ترجمه لفظی فارسی زیر سطر ها از حسین بن عبد الحق الهي اردبیلی در 18 ذیحجه 920 که پس از متن بخط نستعلیق نوشته و متن نوشته 15 محرم 912 است به خط محمد بن مجدالدین محمد بن قوام انصاری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 649ص (425 -1073)، 20سطر (12×20)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 9 -1009]
آغاز و انجام: برابر
کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1056ق؛ کاغذ: ترمه، 7گ (38ر -44ر) (هامش)، اندازه: 21/1×35/2سم [ف: 7 -369]
آغاز: روایت است از حضرت امیر المؤمنين علیه السلام نشسته بودم؛ انجام: قد وقع الفراغ من تنمیقه في خامس عشر من شهر محرم الحرام لسنة اثنی عشر و تسعمائة ... حسین بن عبد الحق الالهي الاردبيلي ... در هیجدهم شهر مبارک ذیحجه (920) ...
کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1056ق؛ 30گ (96ر -125ر) (هامش)، اندازه: 21/1×35/2سم [ف: 7 -374]
آغاز: برابر
کا: خاتون آبادی، محمد تقی بن حسین، تا: 1056ق؛ از روی
نسخه ای مشوش استنساخ شده (شاید از نسخه 2398 دانشگاه) و گویا این سر آغاز بند 31 این مجموعه باشد؛ 2گ (127پ -128ر) (هامش)، اندازه: 21/1×35/2سم [ف: 7 -375]
آغاز: بسمله اما بعد حمدالله الذي جعل الحمد ثمناً لنعمائه و معاذاً من بلائه ... ترجمه: اما پس از سپاس و ستایش خدای عزوجل آن خدائی که بعنایت خود گردانید حمد و شکر خود را بهای نعمت های خود و پناه بندگان از عقوبت و عذاب خود ...
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد باقر نیشابوری، تا: چهارشنبه دهه آخر جمادی الاول 1102ق؛ با ترجمه فارسی به زیر هر سطر، در پشت صفحه اول با خط مغایر آمده است که این گزارش از آن شرف الدين اردبیلی است (-950ق) اگر این گفته صحیح باشد باید نام این کتاب منهج الفصاحة في شرح نهج البلاغه باشد که صحت این انتساب معلوم نگردیده و باید جز آن باشد؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 384گ، 18سطر (11/5×17/5)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 1 -277]
بی کا، تا: با تاریخ 1228ق؛ قسمت هایی از بخش اول نهج البلاغه در حاشیه برگ های «1 -32» نوشته شده، و ترجمه تحت اللفظي آن به فارسی در لابه لای سطور تحریر شده و ظاهرا مترجم آن حسین بن عبدالحق اردبیلی است؛ اندازه: 15/5×22سم [ف: 26 -162]
nahj-ol balāqa (t.)
جمال الدين، قرن 10 قمری
jamāl-od-dīn(16c)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
تاریخ تأليف: قرن 10
در این ترجمه کلمه یا کلماتی از اصل آمده و ترجمه می شود و گاهی به توضیحات بسیار مختصری در متن یا در حاشیه می پردازد. نام مترجم در آغاز نامه ای از حضرت امیر علیه السلام به معاویه در حاشیه آمده و گویا از دانشمندان قرن دهم باشد آغاز: اما بعد پس از حمد الهي و درود بر حضرت رسالت پناهی، انی اخبرکم عن امر عثمان پس بدرستی که من خبر می دهم شما را از کار عثمان.
[فهرستواره منزوی 390/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8838
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: نصیر الدين عبدالغفار بن نظام الدين محمود بن نصیر الدين عبدالغفار بن محیی الدين محمد بن صفی الدين احمد بن تقی الدين محمد، تا: 26شعبان 955ق؛ مصحح، محشی؛ 229گ، 19 سطر، اندازه: 12×23/5سم [ف: 23 -25]
nahj-ol belāqat (t.) = š.-e nahj-ol balāqa
روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر، -1075 قمری
rūqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad bāqer(- 1665)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
شرحی روان و شیوایی بر این کتاب است، بعضی آن را به نام «ترجمه نهج البلاغه» نامیده اند، خود شارح و مترجم هم در ابتداء آن را به نام ترجمه معرفی می کند: «چون دید که همت ... و اندیشه خاطر بعضی از ارباب مآثر به ترجمه کتاب نهج البلاغه ... معطوف است، همت گماشت بتوفیق ملک وهاب به ترجمه آن کتب مستطاب به بیانی خالی از تکلف و تصلف الخ». ولی گذشته از این که مطالعه این کتاب به خوبی واضح و ثابت می نماید که شرح است نه ترجمه چرا که در تشریح جمل و عبارات تحقیقات بسیار خوب و لطیف کرده و آیات و اخبار و اشعار بزرگان عرب و عجم را به استشهاد آورده و حکایات مناسبی هم در بعضی موارد نقل کرده، شارح خود در آخر باب خطب می فرماید: «تمت الخطب و شرحه حامداً الله تعالی و مصلياً علی عبده و رسوله محمد المصطفي و آله ائمة الهدى و انا الفقير إلى الله الغني محمد صالح ابن محمد باقر القزويني و پیش از من سه کس از علماء طاب الله لهم المثوي به فارسی شرح کردند و هر یک طرزی واسلوبی آوردند و امیدوارم که این اسلوب و بیان از آن ها نافع تر و در نظر دوستان صحیح تر و مقبول تر افتد و المرجو هو الله تعالی علیه المعول في کل حال، عجب مدار اگر خدای عزوجل کار بی بضاعتان راست آورد و دشوار به بیدست و پایان آسان سازد تم». در مطالعه کتاب سه تأليف از مؤلفات این شارح که در کتب سیر نامی از آنها دیده نشده، نام برده شده: یکی درابتداء شرح وصیت حضرت علی به حضرت حسن علیهما السلام می گوید: و از این پیش این وصیت جامعه را شرحی کرده بودم مبسوط مشتمل بر افادات خوب و فوائد تا رساله ای باشد به رأسه در باب خود جامع و عدیم المثل مسمی به «منشور الأدب الهي و دستور العمل کارآگاهی» آن را به اندک تخفیف اینجا داخل کردم. و نیز در ذیل نصائحی که حضرت علی علیه السلام (انی اخاف علیك من الفقر) به فرزند خویش محمد حنفیه رضی الله عنه فرموده می گوید: و من در این باب و محاکمه میان فقر و غنی که کدام یک افضل است رساله ای نوشته ام؛ و عین ترجمه و شرح عهدنامه آن حضرت علیه السلام به مالک اشتر را بدون مقدمه و پنجاه بیت آخر آن و با اختصار در بعضی از عبارات و اضافات در پاره ای دیگر آورده شده است. قزوینی در پایان اشاره دارد به اینکه پیش از او سه نفر به شرح فارسی
نهج البلاغه اقدام کرده اند.
آغاز: بسمله و به ثقتی الحمدلله علی ما اولینا من نعمآئه و انعم علینا من الائه ... و بعد این فقیر بی بضاعت و حقیر بی استطاعت محتاج برحمت رب غنی محمد صالح ابن حاجی باقر قزوینی عفی الله عن سیآتهما الخ.
انجام: خطب: ... و جمال و اعتبار خود می سازد و پاس داران و رعایت کنندگان علم کمست. تمت الخطب و شرحه حامدا الله تعالی و مصلیا علی عبده و رسوله محمد المصطفى و آله الهدي و انا الفقير إلى الله الغني محمد صالح بن محمد باقر القزويني و پیش از من سه کس از علماء طاب الله لهم المثوي بفارسی شرح کردند و هر یک طرزی و اسلوبی آوردند و امید دارم که این اسلوب و بیان از آنها نافع تر و در نظر دوستان صحیح تر و مقبول تر افتد و المرجو هو الله تعالی و علیه المعول في کل حال. عجب مدار اگر خدای عزوجل کار بی بضاعتان راست آورد و کار دشوار ... و پایان آسان سازد.
چاپ: تبریز، سربی، 1321ق، نام نگارنده نادرست محمد صالح برقانی آمده
[الذريعه ج 14ص 138؛ مشار فارسی 1300؛ فهرستواره منزوی 391/6]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ قطع : وزیری [نشریه: 7 -121]
آغاز: و من خطبة له علیه السلام روی ان صاحبا لامیرالمومنین علیه السلام یقال له همام کان رجلا عابدا فقال له یا امیرالمومنین صف لی المتقين حتی کانی انظر اليهم فتثاقل عن جوابه روایت شده که حضرت امیر المومنين را صاحبی بود مسمی بهمام و او مردی عابد بود؛ انجام: دریغ آیدم که او را بفروشم که من همه عمر در طلب چنین خر می گردم
از شرح خطبه در صفت متقین، آغاز گشته و از آخر نیز (مختار از حکم و کلمات قصار) ناقص و تا قدری از شرح: «رب مفتون یحسن القول فیه» را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از مؤلف با نشان «منه»، تاریخ تحریر معلوم نیست لیک در پشت برگ اول نسخه به خط مغایر با خط نوشته شده: «فقیر محمد صالح ... اصلح الرب حاله و بلغه اماله و شفع فیه خیر الانبياء و آله علیه و علیهم السلام»، از این عبارت گمان برده شده که نسخه مبیضه شده؛ تملک: مؤلف؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ 410گ، 21 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 5 -195]
آغاز: ... همت گماشت بتوفیق ملک وهاب بترجمه این کتاب مستطاب ببیانی خالی از تکلیف و تصلف و تقریری واضح و لاتح، انجام: که طریق طاعت بر آنست و احاطه کرده است بنار، خوشی ها و کام یافتن ها و شهرت بردن ها ...
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 239 گ، 18 سطر (9×17)، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 36 -38]
خط: نستعلیق، کا: تکلو، محمد علی بن کرم علی، تا: 22 ذیحجه 1079ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 445 گ، 24 سطر (11×18)، اندازه: 17×26سم [ف: 7 -2752]
آغاز: برابر؛ انجام: بالجمله صحبت محتشمان با مراعات حشمت ایشان موجب وحشت و ضجرت باشد نه التيام و مودت حکیمی گفته: نصف غمهای دنیا در دل افکندم به معاشرت دوستان که از ایشان حشمتی ندارم.
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد رحیم، تا: 1088ق؛ دارای دو سرلوح بسیار زیبا، مجدول؛ تملک: اعتضاد السلطنه، میرزا داود خان؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: دولت آبادی، 242ص، 25سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 2 -66]
آغاز: و من خطبه له علیه روی ان صاحبا لاميرالمؤمنين علیه السلام یقال له همام کان رجلاً عابداً ... روایت شده که حضرت امیر المؤمنين را علیه السلام صاحبی مسمی بهمام و او مردی عابد بود؛ انجام: حکیمی گفته نصف غم های دنیا از دل افکندم به معاشرت دوستان که از ایشان حشمتی ندارم هذا آخر شرح الباب الثالث من نهج البلاغه و تم بتمامه الكتاب.
باب دوم شرح. شامل خطبه همام تا آخر خطب و نامه های حضرت و باب سیم شامل شرح حکمت های کتاب؛ خط: نستعلیق خوانا، کا: کاتب باب دوم: نظام و باب سوم: عبدالرحیم، تا: 15 ذیقعده 1088ق؛ مجدول؛ تملک: علی نقی، محمدجعفر موسوی، سید علی حسینی؛ جلد: تیماج، 297گ، 23 و 24 سطر، اندازه: 17×28/5سم [ف: -460]
آغاز: قضا افتد بچاه کو را خود این قضا همراه اوست ** که مرا [مر] او را اوفتادن طبع و خوست؛ انجام: مشی ملخ تعبیر ست از بسیاری قوم و ازدحام ایشان همچو ملخ که به انبوهی می آید
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 212 گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 -400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای رکابه؛ تملک: سید نصر الله تقوی؛ 373گ، 17سطر، اندازه: 15/2×25/2سم [ف: 27/1 -102]
شرح باب سوم (کلمات قصار) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 151گ، 18 سطر (9×17)، اندازه: 16×25سم [ف: 5 -247]
آغاز: برابر؛ انجام: گر بسخن کامبر شدی ** کار نظامی بفلک بر شدی تمت الخطب و شرحه حامداً لله تعالی و مصلیا علی عبده و رسوله المصطفي و آله ائمة الهدى و انا الفقير الى الله الغني محمد صالح بن محمد باقر القزويني.
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 694ص، 19سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 10 -210]
جلد یکم؛ خط: نسخ، کا: بیابانکی، محمد حسین بن محممد علی، تا: 14 صفر 1226ق؛ 149گ، 23 سطر (12×23)، اندازه: 20×33سم [ف: 16 -301]
آغاز: برابر؛ انجام: هم ثابت شد بجائی که از آنجا نقل داده بودند
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اشرفی مازندرانی، یوسف بن احمد، تا: 1270ق؛ 297گ، 15سطر (8×15)، اندازه: 13/5×22/5 [ف: 5 -235]
آغاز: برابر
نیمه اول شرح؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 143گ، 33سطر، اندازه: 20×34سم [ف: 25 -317]
آغاز: سکن متحقق می گردد یعنی شخص بقوت نفس از دوست و سکن ببرد و از بعد او مستوحش نگردد؛ انجام: و طریق فساد نمی پویند دلهاشان در بهشت برینست و تنهاشان مشغول عمل در زمین تم ترجمة نصف الاول و الحمدلله رب العالمين و انا الفقير محمد صالح بن محمد باقر القزويني عفا الله عنهما و عن ابیهما ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای منه، در برگ های 1 -3 سه نامه شخصی که دو تای آن خطاب به فرزند نویسنده است و یک نامه راجع به واقعه قتل متشرعه و شیخیه خطاب به حجة الاسلام آقا سید عبدالمجید، ظاهراً به خط مؤلف می باشد؛ جلد: تیماج مذهب، 301گ، 21سطر (10×20)، اندازه: 19/5×27/8سم [رایانه]
nahj-ol balāqa (t.)
محلی، نور محمد بن قاضی، قرن 11 قمری
mahallī, nūr mohammad ebn-e qāzī(- 17c)
وابسته به: نهج البلاغة شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
تاریخ تأليف: جمعه هفتم رجب 1028ق
وی نهج البلاغه را از ابتدا تا انتها با قلمی روان ترجمه و در برخی موارد به شرح آن نیز پرداخته است. متن را با عناوین «اصل» و ترجمه را با عناوین «ترجمه» آورده است.
آغاز: باقی مانده: شما پس به درستی که حکمت در فرستادن شما به دنیا آزمایش شما است؛ انجام: و از دست آن ساقی کوثر شربتی چشاند، بحق الائمه الاخيار ... و علی المسلمين اجمعین.
متن با اعراب از بند «كثيراً ما ینادی اصحابه: تجهزوا رحمکم الله و قد نودی فیکم الرحيل ...» تا پایان را دارد؛ خط: نسخ، کا: نور محمد بن قاضی عبدالعزیز بن قاضی طاهر محمد المحلى، تا: 1028ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 324گ، 17سطر، اندازه: 16/5×25سم [ف: 3 -429]
آغاز: بسمله. اصل و من کلام له علیه السلام ایها الناس انما الدنيا دار مجاز و الآخرة دار قرار؛ انجام: و بر زانوی ادب پیشش بنشیند این معنی علامت آن باشد ترک محبت کرده است ... می خواند تمام
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 299گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×26/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -789]
آغاز: از آن که بیرون رود از دنیا شما پس به درستی که حکمت در فرستادن شما به دنیا آزمایش شماست؛ انجام: و از دست آن ساقی کوثر شربتی چشاند، بحق الائمه الاخيار ... و علی المسلمين اجمعین.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالقادر بن شیخ نصیر، تا: پنج شنبه 11 جمادی الاول 1079ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک؛ واقف: محمد رضا فریدونی، تیر 1373؛ جلد: تیماج، 367گ، 15 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 26 -634]
nahj-ol balāqa (t.)
دستغیب حسنی حسینی، علی بن محمد نصیر، قرن 12 قمری
dastqeyb-e hasanī hoseynī,‘alī ebn-e mohammad-alī nasīr(- 18c)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2216
با ترجمه فارسی زیر سطور از شرف الدين علی بن محمد نصیر دست غیب حسنی حسینی که از آغاز رمضان 1110 تا ربیع الثاني 1111 بدان می پرداخته و به خط خود نوشته است؛ خط: نسخ، کا: کازرونی، محب علی، تا: 1111ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 440گ، 11 سطر، اندازه: 19/6×31سم [ف: 1 -577]
nahj-ol balāqa (t. va š.)
لاهیجانی، محمد باقر بن محمد، -1240 قمری
lāhījānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad(- 1825)
وابسته به: نهج البلاغة شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
اهدا به: فتحعلیشاه قاجار (1211 -1250ق)
تاریخ تأليف: 1225 -1226ق
کتاب نهج البلاغه را ترجمه کرده و در مقدمه آن خود علت شروع به ترجمه را نگاشته است. در بعضی از فقرات بر خلاف بنا که فقط ترجمه کلمات و عبارات بوده، به شرح و بسط پرداخته و از این جهت برخی این ترجمه را به نام شرح نیز ذکر و معرفی نموده اند. خود مترجم در مقدمه هم اشارتی ببه شرح بودن آن می نماید و آن این است: «بر ترجمه وجیزه مشتمله بر فوائد عالیه و فرائد غالیه که شروح مبسوطه سلف خالی از آن بود اقدام نمود الخ»؛ و نیز در مقدمه می گوید: «چون کلام آن حضرت سرمشق همه فصحاء و بلغا می باشد برای اثبات فصاحت و بلاغت آن کلام معجز نظام به اشعار شعرا و کلمات بلغا استشهاد نگردید».
آغاز: جلد اول: بسمله سپاس موفور و ستایش نامحصور مخصوص پروردگاری است که مستور است از غایت ظهور و محجوب است از شدت نور ...
آغاز جلد دوم: بسمله سپاس بی قیاس مختص هستی است که هست صرف هستی، اوست با هر چه هستی ...
چاپ: مشار فارسی، ج3، ص 3257؛ تهران؛ 1317ق؛ تهران، نشر میراث مکتوب، 1379ش، سه جلد؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1355 (افست از روی چاپ اصفهان: مطبعه گلبهار 1354)، رحلی، 154ص (صص 259 -412) در هامش
مشار فارسی 1030/1؛ الذريعة 146/4 و 117/14؛ اعلام الشيعه (الكرام البرره) 200؛ فهرستواره منزوی 510/6]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: بانجام رسید نصف اول ترجمه نهج البلاغه رجاء واثق است در توفیق اتمام نصف ثانی از ابتلا خطبه نوف بکالی الحمدلله رب العالمين
جلد اول، این نسخه که متضمن نصف کتاب شریف نهج البلاغه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 338ص، 27 سطر (12×22)، اندازه: 22×34سم [ف: -129]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و فریاد شیطان را که انکسار قوه شهویه و غضبیه باشد.
جلد دوم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 4 -1997]
آغاز: برابر 2؛ انجام: حمد کننده ایم مر خدا سبحانه را سپاس و ستایش می کنم خدا را که از فضل و کرم نعمت توفیق او و از برکت تو نبی و ولی و آل اطهار ایشان علیهم الصلاة و السلام به اتمام رسید ... و الحقه بالصالحین بمحمد و عترته الطاهرين صلوات الله و سلامه علیه و علیهم اجمعین
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 374گ، 23 سطر، اندازه:21×33سم [ف: 2 -915]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و انا اقل الاقلين محمد المدعو بباقر اللاهيجاني ... عفی عن جرائمه بحرمة النبي و الولي و آلهما الطاهرين.
جلد اول؛ خط: نسخ ریز، کا: علی محمد لنجانی، تا: 1225ق؛ محشی؛ 544ص، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 17 -47]
نصف دوم؛ بی کا، تا: 1226ق؛ مجدول؛ قطع: وزیری [ف: -177]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و قال علیه السلام: اذا احتشم الرجل أخاه فقد فارقه یعنی ... و اذل الاذلين العبد القاصر الخاسر الجاني محمد المدعو بباقر اللاهجاني عفی الله عن جرائمه و الحقه بالصالحین بمحمد و عترته الطاهرين صلوات الله و سلامه علیه و علیهم اجمعین.
خط: نسخ معرب، کا: حسینی اصفهانی، محمد باقر بن حسنعلی، تا: یک شنبه دهه اول رمضان 1226ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 236گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -909]
آغاز: برابر 1؛ انجام: باتمام رسید ترجمه این کلام معجز نظام در عصر روز جمعه غره شهر جمادی الأولى سنه یک هزار و دویست و بیست و شش ناقصه هجری و ما توفیقی الا بالله ... و انا ... الجاني محمد المدعو بباقر اللاهيجاني عفی الله عن جرائمه و الحقه بالصالحین بمحمد و عترته الطاهرين صلوات الله و سلامه علیه و علیهم اجمعین.
جلد اول، از ابتداء ترجمه تا ترجمه ی کلامی است که حضرت در مذمت اهل کوفه انشاء فرموده و اول آن این است: (فقال علیه السلام بعداً لهم کما بعدت ثمود)؛ خط: نسخ، کا: حسینی اصفهانی، محمد باقر بن حسنعلی، تا: 1230ق؛ واقف: سپهسالار، جلد: تیماج، 217 ص، 24 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف:2 -18]
آغاز: برابر 1؛ انجام: پس بس است ایشان را در استحقاق عذاب بیرون رفتن ایشان از راه راست حق و واپس اوفتادن ایشان در گمراهی و کوری و مصدود و ممنوع گشتن ایشان از وصول به حق و سرکشی و چموشی کردن ایشان در بیابان حیرت و ضلالت به اتمام رسید
نیمه اول نهج البلاغه (خطبه ها)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی ابن
علی اکبر نائینی، تا: ذیقعده 1242ق، جا: اصفهان؛ مجدول، با لوح مزدوج مذهب؛ جلد: مقوا، 114گ، 27 سطر، اندازه: 20×28سم [ف مخ: 1 -441]
نصف اول؛ بی کا، تا: زمان حیات مؤلف؛ قطع: رحلی [ف: -177]
nahj-ol balāqa (t.)
خوئی، محمد بن نصرالله، قرن 13 قمری
xūīī, mohammad ebn-e nasr-ol-lāh(- 19c)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
ترجمه گزیده ای است از نهج البلاغه که در 59 سالگی ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3521
آغاز: بسمله. حمدله ... چنین گوید ... محمد بن نصر الله خویی ... که بعد از پنجاه و نه سال عمر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: خوئی، محمد بن نصر الله، بی تا؛ ترجمه زیر سطر ها از خود مترجم، محشی؛ یادداشت محمد حسین روضه خوان در 26 شعبان 1321 در پایان؛ 137گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11×17سم [ف: 12 -2537]
nahj-ol balāqa (t. va š.)
حسینی، احمد بن سعد الدين
hoseynī, ahmad ebn-e sa‘d-od-dīn
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
[فهرستواره منزوی 510/6]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3086
آغاز: بسمله، شکر و سپاس و حمد بی قیاس حضرت پادشاهی را که به سابقه ارادت ازلی صبح سعادت سلطنت توحید را در سینه عارفان احدیت و عاشقان جمال صمدیت طالع و لامع گردانید ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: «المذنب ابوالقاسم»؛ اهدایی: مؤذن؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 197گ، 19 سطر (13×19/5)، اندازه: 18×25سم [ف: 5 -1528]
nahaj-ul balāġa (mx.)
طواری یزدی، عباس بن محمد، قرن 15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās ebn-e mohammad(- 21c)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4437
بی کا، بی تا [نشریه: 13 -400]
nahj-ol balāqa (t.)
ناشناخته 1. قم؛ طبسی، شماره نسخه: 61
آغاز: باش ای انسان چه چیز دلیر ساخت ترا بر گناه تو و چه غره ساخت ترابا پروردگار تو کارهایی که موجب هلاک نفس تست مرغوب و مأنوس طبيعة تو شد ... اصل و من کلام له علیه السلام و الله لان ابیت علی حسك السعدان مسهداً و اجر في الأغلال مصفداً ... ترجمه بخدا که اگر بر سر حسک سعدان که خاریست سر تیز وا افتم؛ انجام: ترجمه: این کلامیست در وصف حال أهل قبور و ملامت کسانی که ... هیچ واعظی به از آن نیست درایشان اثری نکرد و سخن رفتها که باعث عبرة است از دل ایشان زنگ غفلة نبرد قساوة دلهای ایشان بمرتبه ایست که با آنکه قبور می بینند و حدیث
ترجمه نیکویی است از «نهج البلاغه» که ابتدا کلمات حضرت امیر علیه السلام را به عنوان «اصل» و سپس معنی فارسی آن را به عنوان «ترجمه» می آورد، به جهت افتادگی طرفین نسخه شناخت دقیق مترجم میسر نگشت، في الجمله مترجم باید از علمای قرن 9 یا 10 هجری باشد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب، مصحح؛ جلد: تیماج با مهر «صحافی بازار مشهد محمد مروی»، 185 گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف مخ: 1 -123]
ابتدای کتاب افتاده است و در آخر کتاب مترجم می گوید: این کتاب در ماه رجب سال چهارصد هجری جمع آوری شد و در آخر شوال 948ق ترجمه آن به پایان رسید؛ خط: نسخ، کا: شیرازی، هداية الله بن ابی الحسن، تا: ربیع الأول 1065ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 378گ، 15 سطر (10×20)، اندازه: 17/5×30/5سم [ف: 1 -107]
آغاز: بسمله، أما بعد حمدالله الذي جعل الحمد ثنا ... پس از حمد خدا آنکه گردانید ستایش را بها برای نعمتهاء او و پناهگاه از آزمایش او و پیوستگی و نزدیکی جستن به سوی بهشت او برای زیادتی؛ انجام: و قال علیه السلام ما اخذ الله علی اهل الجهل أن یتعلموا حتی اخذ علی اهل العالم یعلمون (کذا) و گفت علیه السلام نگرفت و نگرد خدا بر اهل جهل و نادانی که آموزند تا که گرفت و گرد بر اهل عل که آموزانند
ترجمه زیر نویس و روانی است از مترجمی نامعلوم و احتمال می رود از محمد عزیز بن محمد قاسم کاتب نسخه باشد؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد عزیز بن محمد قاسم، تا: 29 رمضان 1084ق؛ در پایان هجده سطر از کاتب در وصف نهج البلاغه و غفلت از گذشت عمر با این آغاز و انجام: «الحمدلله رب العالمين که بمیامن اشعه عنایت الهي و ماثر فیوضات نامتناهی بتحریر این کتاب مستطاب که کلماتش عقدهای اسرار هدایت بصراط مستقیم را مفتاح و فقراتش مناهج و مسالک روضه نعیم را مصباح دل زاهدان صوامع قدس از لمعات خطبش پرنور ... اوقات عزیز در هوا سوخته شد / زاد سفر از ندامت انداخته شد. در خانه عمر خود ندیدم نوری / جز مهر علی که در دل افروخته شد»؛ واقف: محمد حسین عصار، شهریور 1378؛ جلد: تیماج، 90گ، 24سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 26 -634]
آغاز: بر او باد و عاقت عن اتمام بقية الكتاب و باز داشته بود مرا از تمام گردانیدن تتمهء آن کتاب؛ انجام: آمیخت بر ما حدابیر السنين شتران لاغر قحط سال و لگد کوب شدیم بزیر دست و پای.
ترجمه ای است روان بر نهج البلاغه سید رضی که پس از آوردن مقداری از اصل ترجمهء آن را آورده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 157 گ، 21سطر، اندازه: 18/5×28سم [ف مخ: -41]
ترجمه بین السطور؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10 [مختصر ف: -170]
. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2188/2
آغاز: بسمله، أما بعد حمدالله الذي جعل الحمد ثمنا لعمائه و معاذا من بلائه ... ابتدا می کنم بنام خداوند بخشاینده مهربان امام بعد ستایش خدا آن چنان خدایی که گردانیده است حمد را بهای نعمت های خود و پناه از بلای خود؛ انجام: و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغموض و یقع الينا بعد الشذوذ و ما توفیقنا الا بالله ... و صلواته علی رسوله محمد و آله و آنچه نزدیکست که آشکار شود از برای ما بعد دشوار شدن و بیفتد بسوی ما بعد از تنها ماندن در آن حال که چسبانیده باشد بدان کلام و نیست توفیقی ما (کذا) مگر بخدا و اعتماد کرده ایم ما و او بس است ... که محمد و آل او باد. مترجم نامعلوم و احتمالا توسط کاتب که نام او در پایان خواهد آمد ترجمه شده باشد و در هر صورت ترجمه اغلب رساله های این مجموعه از یک مترجم است که در ترجمه متون دستی توانائی داشته است؛ خط: نسخ خوش، کا: معز الدين محمد بن سلطان محمد قاری نیریزی، تا: 1085ق؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب، مجدول؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ جلد: تیماج مذهب، 24 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 -551]
آغاز: حدیث کرده اند که بعد از قتل محمد بن ابی بکر در مصر؛ انجام: و الله تعالی هو الرزاق ذو القوة المتين
رساله، حاوی ترجمه شش نامه و دو خطبه و برخی از کلمات قصار حضرت اميرالمؤمنين علیه السلام است که کاتب نسخه از کتاب ناسخ التواريخ جمع و افراد در تدوین نموده، اول آن، ترجمه نامه ای است که پس از کشته شدن والی مصر به عبدالله بن عباس و غیره قلمی فرموده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ 61گ، اندازه: 16×20سم [ف: 5 -84]
آغاز: شرح ابن ابی الحديد(ص 1): «الحمدلله الواحد العدل. الحمدلله الذي تفرد ...»؛ متن: (ص 5): «اما بعد حمدالله الذي جعل الحمد ثناء- اما بعد از ستایش پروردگاری که گرداننده است حمد خود را قیمت؛ انجام: ینادیه یا علی او یا حسن او یا حسین و انما اسمع معویه و الوليد ... «فامر بر دامو الها اليها». پس امر کرد برد اموال آن ضعیفه.
این نسخه از شرح ابن ابی الحديد بر نهج البلاغه آغاز می شود و از صفحه 5 که متن خطب شروع می شود ترجمه فارسی آن بین السطرين نوشته شده که سبک انشای آن قرن یازدهم را می رساند و نام مترجم به دست نیامد و نسخه ناتمام است؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ (در صحایف 262 -271 و 470 -477) تمام صفحه را بشرح ابن ابی الحديد اختصاص داده اند و به چلیپا نوشته شده، صحایف 1 -4 شامل مقدمه شرح ابن ابی الحديد است و تمام آن از متن و حاشیه بخط شکسته نوشته شده و صحایف 494 و 495 نیز همین حال را دارد، از صحیفه 5 تا 15 و 18 تا 23 با طلای اشرفی و خط نسخ بسیار خوب بالای صحیفه نوشته است: «السلطان بن السلطان ابن السلطان ناصر الدين شاه قاجار»، مجدول، مذهب؛ 495ص، 7سطر، اندازه: 37/5×22/5سم [ف: 6 -17]
nahj-ol balāqa (t. va š.)
وابسته به: نهج البلاغة شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
ناشناخته:
آغاز: باب المختار من حکم اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام، این باب در بیان آن چیزیست که برگزیده شده است؛ انجام: و اجسادهم في العمل، و جسدهای ایشان در این جهان در عمل کردن است و مشغول بعبادت حضرت منان.
دارای باب سوم نهج البلاغه در کلمات کوتاه حضرت امیر المؤمنين علیه السلام می باشد، در این کتاب الفاظ را ترجمه تحت اللفظي می کند و گاهی بعضی از جمله ها را نیز شرح کوتاهی می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 3 شوال 1082ق؛
مجدول؛ تملک: نجفقلی زنگنه به تاریخ 1121 با مهر «نجفقلی دارد امید لطف» (مربع)، محمد رضا بن محمد افضل لاری به تاریخ 27 ربیع الثاني 1169؛ جلد: تیماج، 118گ، 19سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 2 -399]
آغاز: بسمله. اما بعد حمدالله الذي جعل الحمد ثناء لنعمائه ... و سبیا الزيادة احسانه حمد ثناییست با زبان در مقابل نیکویی که از صاحبش باختیار صادر شود ... اللمع جمع لمعه جمع پاره گیاه خشک در میان گیاه تر ... اقطاب ثلثه ... و سم آنها حکمتها و مواعظ
تنها همان خطبه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8گ (44پ -51پ)، 13سطر (7×14)، اندازه: 13×19/5سم [ف: -378]
nahaj-ul balāġa (mn.)
ناشناخته:
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی مشهد. انتخابی از خطبه های نهج البلاغه؛ کا: احمد، تا: ربیع الأول 923ق [جنگ: 1 -469]
خط: نسخ، کا: درویش فرج بن محمد صفی اردبیلی، تا: 1070ق؛ 25ص (54 -78)، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 -342]
آغاز: بسمله اما بعد حمدالله الذي جعل الحمد ثمنا؛ انجام: هو حسبنا و نعم الوكيل ... لجمیع المومنين و المومنات
منتخب نهج البلاغه، انتخاب از عبدالقادر؛ خط: نسخ، کا: عبدالقادر، تا: 1118ق، جا: اصفهان [الفبائي: -502]
آغاز: و من خطبة له علیه [السلم] و هی من الخطب العجبيه و تسمی الغراء: الحمد الله الذي علی بحوله و دنی بوطله؛ انجام: و قال علیه [السلم]: ثمرة التفريط الندامة و ثمرة الحزم السلامة، و هذا ما اردنا نقله من کتاب المسمى بنهج البلاغه جمعها السيد الشريف السيد الرضي (رحمت الله علیه) حامدا مصلیا علی محمد و آله
گزیده ای است از خطبه ها و سخنان حضرت علی علیه السلام که از کتاب نهج البلاغه شریف رضی انتخاب شده است، انتخاب کننده، شاید همان کاتب نسخه باشد؛ خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 40گ (216 -255)، 19 -20 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 40 -158]
آغاز: بسمله و به نستعین، و لنختم الكلام بذکر خطب شریفه كريمة نورانية اسرارية من خطب اميرالمؤمنين علی بن ابیطالب لیکون ختام ما ذکرناه؛ انجام: عذابآ شدیدآ انا المتكلم بکل لسان انا الشاهد لاعمال الخلايق في المشارق و المغارب انا محمد صلی الله علیه و آله و سلم انا لنا المعنا الذي لا یقع علیه اسم و لا مشبه أنا باب حطه و لاحول و لا قوه الا بالله العلى العظيم.
خطبه علی علیه السلام به روایت سلمان و ابوذر. خطبه بعد انصراف من قتل الخوارج، و خطبه تطنجیه، خطبة رواها اصبغ بن نباته، خطبه اولها عندی وقایع الغيب؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد معصوم مهوری تونی، تا: 1238ق؛ 9گ (20ر -28پ)، 15 -22سطر (11×18) [ف: 19 -634]
آغاز: ... آیات بینات مقام ابراهیم و من دخله کان آمناً و لله علی الناس حج البيت؛ انجام: ان احسن الوعظ و التبيان کلام الخالق المنان و یقراء و اضرب لهم مثل الحيوة الدنيا ... إلى آخر الآيه.
این کتاب مجموعه ایست از مواعظ اسلامی که از نهج البلاغه علی بن ابی طالب علیه السلام انتخاب گردیده. منتخب و کاتب و تاریخ تحریر قید نگردیده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 95ص، 15 سطر (9×15)، اندازه: 13×21سم [ف: 2 -39]
آغاز: و اشهد ام محمدا عبده و رسوله؛ انجام: في حال التوبه انی یا موسی
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
nahaj-ul balāġa wa mašra‘-ul faṣāḥa
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نسخ معرب، کا: علاء بن حسین بن علی حافظ سبزواری، تا: 871ق، جا: حصن سلطان؛ با سرلوح، مجدول؛ مهر: حسین طباطبائی، محمد امین حسینی؛ واقف: جمشید خان قوللر آقاسی 1077 [آستانه قم: -179]
nahaj-ul bayān ‘an kašf-i ma‘āni-l qur’ān
شیبانی، محمد بن حسن، ق7 قمری
šeybānī, mohammad ebn-e hasan(- 13c)
اهداء به: مستنصر عباسی (623 -640ق)
تفسیری است مختصر و به روش پیشینیان بیشتر به اخبار و احادیث استناد می جوید و از تأويل های متأخران در آن کمترین اثری یافت نمی شود. چون نگارنده نام خود را در سر آغاز کتاب نیاورده و سبک انشاء آن کهنه است کتاب شناسان در تعیین نگارنده آن وامانده اند. حاجی نوری (-1320ق) در «دار السلام» و در «مستدرك الوسائل» (ص 521) و سید حسن صدر (-
1354ق) در «الشيعه و فنون الاسلام» و عده ای به پیرویات ایشان آن را نگارش محمد بن حسن شیبانی ساکن مصر و استاد مفید محمد بن نعمان (-413ق) دانسته اند. لیکن چنانکه از دیباچه کتاب بر می آید نگارنده آن را به نام مستنصر عباسی نگاشته و چون مستنصر عباسی به سال 640 مرده و در این کتاب از تبیان شیخ طوسی (-410ق) نقل شده و طوسی شاگرد مفیداست، پس نگارنده این کتاب نمی تواند استاد مفید باشد بلکه حتماً از دانشمندان قرن هفتم بوده است. برای روشن شدن موضوع دیباچه کتاب را کوتاه شده اینجا می آوریم، آغاز: «الحمد لله في مبدائه و المآل و اصلی علی خاتم الانبياء ... و اصلی علی ابن عمه امیر المومنين ... و اصلی علی ولدیها السيد بن الامامين الحسن و الحسين ... اصحاب الطهارة و المباهلة ... و بعد فقد کان یتردد في خاطری ... جمع شیئی من کتاب الله و اسباب نزوله و غریبه ... فاتفق ذات یوم في اجتماع من العلماء ... فشوقونی ... فسارعت إلى تلبیتهم و شرعت في جمعه ... و ذکرت في ضم ذلك بعضی ما ورد عن اهل البيت ... و ذکرت جملة من الناسخ و المنسوخ ... و جملة من اسباب النزول ... و کان غرضی ی هذا المختصر تجنب الاطالة و لا تعرضت فیه لشیئی من البواطن و الاسرار الا بعض ... قال الشيخ الامام العالمالصدوق المفيد بن محمد بن النعمان رحمه الله و الاربعة اوجه التي ذکرها ابن عباس (رض) ... و قد روی عن الصادق جعفر بن محمد علیهما السلام ... فینبغی لنا تحتذی حذوالنی و حذو آله علیهم السلام حذو أصحابه ... فابتدات حینذ بذکر ما رفع عن الصحابه و المفسرين المعروفين ... و ذکرت بعد ذلك ما ورد عن النبي صم لیکون هذا المختصر جامعا لکثیر من اقوال المفسرين و قد سمیه بنهج البيان عن کشف المعاني القرآن و اهدیته للخزانة المعظمه المولوية العابدية العادلية الرحيمية المويدية المظفرة المنصوره العزيزة الأمامية المستنصرية رفع الله دعوتها في اقطار الأرض ... و ملکها نواصی العباد ... بحمد و آله الأمجاد و ... و انما خصصته اعزه الله ... لعلمی برغبته ... و هو علی صغر حجمه جامع ... و قد روی أن بعض العلماء من اصحاب الخلفاء الراشدين من بنی العباس سقی الله ضریحه و ضریحهم اهدی لبعض اولادهم هدیه ... و اظن المهدي اليه المويد بن المتوكل ... و انا ارجوا من الله ان یحض هذا المختصر عند ... المولوية العالمية العابدية العادليه الرحيمية المولوية احلها الله تعالی و اسناها ... و البتول علی غیره من التفسير المنقول اذ کان غرض العبد في اختصاره في مبدا امره أن یحفظ و ینشر ... و هو حسبنا و نعم الوكيل ... ذکر مقدمه یحسن تقدیمها ... مقدمة اخری ...» (علینقی منزوی)
در چندین جا در متن دارد «قال الطوسي رحمه الله» و در یک جا دارد: «قال شیخنا الامام ابو جعفر محمد بن الحسن الطوسي رحمه الله» و «قال السيد المرتضي علم الهدي ابوالقاسم علی بن الحسين الموسوي قدس الله روحه» و «قال أبو القاسم الحسين بن علی المغربي رحمه الله» و در آن یاد شده از کلینی و رمانی و جبائی طبریو زجاج و صاحب النظم و عبد الغنى و حلبی و قتیبی و فراء و جعدی و ابراهیم بن محلز و ابن انباری و کتاب الزاهر او و کتاب التلخيص؛ گذشته از لغویان و نحویان و مفسران باستانی که بسیار از سخنان آن ها در این تفسیر آمده است، مؤلف در این تفسیر ابن عباس را می ستاید و بسیار از تفسیر او می آورد و گویا می خواهد از مستنصر دلی به دست بیاورد، چنان که درباره عباسیان می گوید: «الخلفاء الراشدين من بنی العباس سقی الله ضریحه و ضرایحهم صوب الرضوان» و در همینجا است که از «مؤيد بن المتوكل» یاد می کند. چنین گمان می رود که این تفسیر برای مستنصر خلیفه عباسی (623 -640ق) نوشته شده است نه مستنصر فاطمی زیرا کسی که برای چنین خلیفه ای تفسیر می نویسد هرگز عباسیان را نمی ستاید. روی هم رفته این تفسیر پس از تبیان و مجمع البيان بهترین تفسیر شیعی است و روش مؤلف بسیار معتدل است و او با مراعات پیروان سنت، آراء شیعی را با بیانی روشن آورده است. (دانش پژوه)
آغاز: الحمد لله ذی العزة و الجلال و الحكمة و الأفعال المخصوص بصفات الكمال ... و بعد فقد کان یتردد في خاطری زمان الشباب و النشاط و الاشتغال جمع شیء من معانی کلام الله
چاپ: با تحقیق آقای حسین در گاهی به سال 1419ق در 5 جلد بوسیله نشر الهادي در قم انجام گرفت.
[دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی 776/1؛ دايرة المعارف تشیع 516/4 -517؛ الذريعة 414/24 و 215/20؛ کشاف الفهارس 267/1 -270 و 148 -150؛ ریاض العلماء 153/2؛ نهج البيان، مقدمه تحقیق]
شروح و حواشی:
1- نهج البيان (مختصر)؛ شیبانی، محمد بن علی نقی (-قرن 10)
2- شرح کتاب الكشف لمحمد بن حسن شیبانی
3- نهج البيان (مختصر) (4عنوان)
4- نهج البيان عن کشف معانی القرآن (مختصر)
آغاز: برابر؛ انجام: و من قبل ما فرطتم في یوسف ما هاهنا طله فلن أبرح الأرض حتی [يأذن لی أبي او یحکم] الله بی و هو خیر الحاكمين ارجعوا الي أبيكم التي اقبلنا فیها ....
شامل تفسیر سوره حمد تا نیمه سوره یوسف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با عبارت «بلغ قرائة أيده الله تعالی» مقابله شده؛ تملک: حسینی جزائری با مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد علی الحسيني» (بیضوی)، «عبده محمد الحسيني»؛ جلد: تیماج مذهب، 142گ، 21سطر (10×15) (میانگین)، اندازه: 15×21سم [ف: 32 -497]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1621 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 -29]
آغاز : قال الطوسي رحمه الله ظاهر الآية تدل علی أن الله تعالی خلق الأرض قبل السماء (س 11 گ 20 ش 58 دانشگاه)؛ جزء دوم: بسمله. و من سورة الكهف ... الحمدلله الذي انزل علی عبده الكتاب هذا تعلیم لنا بصيغة الاخبار و تحته امرای قولو الحمدالله الذي انزل علی عبده الكتاب الذي فیه مصالحنا؛ انجام: في جهنم کل کفار عنید ای معاند ... و قیل القيا امر للملائكة (س 15 گ 264 همان شماره) (در نسخه ما آیات پس از قوله نیست چنانکه در نسخه دانشگاه دیده می شود پس از این دو برگ است از تفسیری دیگر)
نسخه چند سطری پیش از تفسیر آیه «فسواهن سبع سموات. و اذ قال ربك للملائكة إني جاعل في الارض خلیفه» است تا اندکی از سوره «ق»؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن علی بن ایوب بن ابراهیم بن علی شاه، تا: دوشنبه 11 شوال 953ق؛ تملک: احمد بن علی بن هرون اسدی مظاهری؛ نسخه از بحرین یا عربستان است؛ 240گ، 17سطر (10×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: -497]
آغاز: ... الصيف و أبي لبانة بن عبدالمنذر و أبي البشر و قال مقاتل نزلت في مشرکی العرب؛ انجام: ما أغنى عنه ماله و ما کسب یعنی ما أغنى عنه ماله و ما اکتسبه من عذاب الله شيئاً.
از آغاز آیه 7 سوره بقره تا پایان سوره تبت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 11 شوال 976ق؛ افتادگی: آغاز؛ در نوزدهم شعبان سال 991 توسط صالح فرزند جابر فرزند فاضل مقابله و تصحیح شده با این عبارت: «بلغت مقابلة و تصحيحاً بحسب الجهد و الطاقة و صح إن شاء الله تعالی إلا ما زلق عنه النظر و حسر عنه البصر و کان ذلك بآخر یوم التاسع عشر من شهر شعبان- ختم بالخیر و الرضوان- أحد شهور سنة إحدى و تسعین و تسعمائة علی ید حقیر العباد عملا و أكثر هم زللاً الفقير إلى ربه العادل صالح بن جابر بن فاضل- عفی الله عنهم- و بحق جمیع المؤمنين؛ إنه غفور رحیم و جواد کریم آمین رب العالمين»؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج، 226گ، 21سطر (7/5×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 29 -216]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 -921]
خط: نسخ، کا: حمیری بحرینی، ابراهیم بن علی، تا: 7 جمادی الثاني 1101ق؛ مصحح، محشی به امضای «ه-»؛ جلد: تیماج، 323گ، 20 سطر (8/5×25)، اندازه: 15×25سم [ف: 1 -237]
آغاز: برابر؛ انجام: تنزیل من حکیم حمید و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين و سلم تسلیما کثیرا
تذکر: در فهرست نام مؤلف نیامده؛ خط: نسخ، کا: عاملی، ابراهیم بن علی، تا: 21 محرم 1101ق؛ مصحح؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع الشريف (بید آبادی اصفهانی) به تاریخ 10 صفر 1314؛ جلد: تیماج، 260گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 17 -290]
خط: نسخ، کا: ابن زیاره عبد الخضر نجفی جزایری اصفهانی، تا: چهارشنبه 4 رمضان 1108ق؛ از روی نسخه نزدیک 950، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 -922]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 48
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -307]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یاتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه تنزیل من حکیم حمید و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 24 ذیحجه 1109ق؛ تملک: محمد بن محمد مقیم؛ جلد: تیماج، 389گ، 17سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 35 -174]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 -304]
nahaj-ul bayān li-ahl-ir riwān
ابن عربی، محمد بن علی، 560 -638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رساله مختصری است در تعلیم آداب کلیه سیر و سلوک و دستورهای مربوط به آن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2716/4
آغاز: هذه رساله نهج البيان لاهل الرضوان لسیدنا الشيخ محیی الدين قدس الله سره بسمله، و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه ... اما بعد کان علی التتمه في سلوك طریق المقربين سمی النهمة في الوصول الى اعالی مقامات الصديقين؛ انجام: و یرقبه ابد الاباد في مراتب الأصول و العرفان و الله هو المفضل بالکرم و الجود و الاحسان و الطول ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 9 -10؛ در فهرست با عنوان «منبع البيان لاهل الرضوان» آمده و ابتدای نسخه نهج البيان است که همان برگزیده شده؛ جلد: تیماج، 3ص (49 -51)، 25سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 9 -28]
nahaj-ul bayān (mx.)
شیبانی، محمد بن علی نقی، ق 10 قمری
šeybānī, mohammad ebn-e ‘alī naqī(- 16c)
وابسته به: نهج البيان عن کشف معانی القرآن؛ شیبانی، محمد بن حسن (-قرن 7)
تفسیری است در غایت اختصار برگرفته از تفاسیر متعدد، در بیان
الفاظ قرآن و اسباب نزول و ناسخ و منسوخ با تکیه به روایات اهل بیت و بدون ذکر نام هیچ کدام از مفسران و صاحبان اقوال. اصل این تفسیر به جهت کتابخانه المستنصر عباسی (640ق) تأليف شده است.
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله مصطفی المرسلين و مفضلهم علی الخلائق اجمعین ... اما بعد فهذا کتاب مختصر نهج البيان عن کشف معانی القرآن قد اشتمل علی کشف الخفي منها و اعرب مع الأخبار بالایضاح عنها مع زيادة تبیین شاف و توضیح کاف لمعانی کلمات اغفلها منشیء الكتاب علیه رحمة الملك الوهاب
انجام: لقوله تعالی انا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون ای من الزيادة و النقصان و التغير والتدبیل و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد النبي و آله الطاهرين
[الذريعة: 215/20؛ طبقات اعلام الشيعة: سده 7، ص 164]
آغاز: ولدها احوال و هو عند نامکروه و مغلظ لم یفعله احد من امتنا علیهم السلام. حتی یطهرن. بالتخفیف ینقطع عنهن دم الحيض و بالتشدید حتی یغتسلن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مبارک یمانی، تا: 29 صفر 944ق؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان مجموعه به خط کاتب مجموعه نسبت بحرانی آمده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 130گ (1ر -130)، 19سطر (9×14/5)، اندازه: 12×17سم [ف: 16 -76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی، علی بن احمد، تا: 24 محرم 994ق؛ جلد: تیماج، 97گ (2پ -98پ)، 25 سطر (10×15) [ف: -726]
آغاز: الفاتحة مكية روی آنها افضل القرآن وهی الشافية الكافيه و البسملة آية منها و من کل سورة و بعض آية من سورظ النمل، الحمد لله المدح و الثناء و الشكر و الرضي؛ انجام: و من سوره تبت یدا ابی لهب خسرت و خسر کنیته ابوالهب لحسن و جنتیه و تلهبها ... حبل من مس من لیف المفتول الممسود ای مفتول تقاد به الى ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده با نشان (بلغ مقابلة)؛ جلد: تیماج مذهب، 169گ، 17سطر (9×13)، اندازه:14×20سم [ف: 32 -448]
آغاز: تکتمون و فیه تقریر العجز و الجهل للملائكة اسجدو لآدم ...؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن حاجی علی یشکری حویزی، تا: یکشنبه 22 جمادی الاول 1074ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با علامت «منه، من نهج البيان الكبير» و غیره؛ جلد: تیماج، 141گ، 17 -22 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 24/2 -138]
بی کا، تا: 1231ق [ف: -19]
آغاز: برابر؛ انجام: و التين و الزيتون. قیل الذي یو کلان و قیل جبلان بالشام لنصعفاً بالناصية. لنأخذن بناصية و هی مقدم الرأس فوق الجبهة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 162گ، 17 سطر (9/5×15)، اندازه: 16×22سم [ف:5 -531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مشرف بن حسن بن مشرف بن علی بن احمد بن مسعود سماهیجی معلم، تا: 25 رمضان 1073ق؛ مصحح؛ تملک: نورالدین الطريحي المسلمي به تاریخ 1213، عبد الامام بن ابراهیم بن غانم سماهیجی بحرانی؛ 196گ، 17 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 4 -247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن عبدالواحد، تا: یک شنبه 21شعبان 1086ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: پارچه ای، اندازه: 11×19سم [محدث ارموی مخ: 3 -1409] و [عکسی ف: 6 -209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جزایری، حسن بن عبدالله، تا: دوشنبه 27 ربیع الثاني 1115ق، جا: دورق مدرسه ابراهیمیه؛ مهر: محمد اسماعیل، محمد تقی شریف یزدی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 120گ، 23 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 16 -458]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد نبوی- دزفول. از آغاز سوره حمد تا پایان قرآن می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1231ق؛ 401گ (7 -407) [عکسی ف: 2 -63]
آغاز: برابر؛ انجام: متکئین فیها آکلین شاربین مما یشتهون اتکاء ناعند فلان اطعمناما تشتهی قاصرات الطرف
خط: نسخ، کا: علی بن هاشم، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 68ص (1 -68)، 24 سطر (12×20)، اندازه: 20×30سم [ف: 1 -113]
nahaj-ut taqdīs
ابن سهلان ساوی، عمر بن سهلان، -450 قمری
ebn-e sahlān-e sāvī, ‘omar ebn-e sahlān(- 1059)
در مسأله علم خداوند بجزئیات و گفتگو درباره رساله ای که در
رد ابوعلی سینا در این باره نگاشته شده است، و محاکمه میان آندو نظر. با عنوان: قال، أقول، اما اعتراضهم، و الجواب، فان قیل. (احمد منزوی)
آغاز: تتمة رسالة نهج التقديس. الممدودة حتی تمتنع ارتسام امثاله في الحسي دون هذه التوابع و اللوازم لیت. اعنی انه یدرك الهوا و انما اعنی الامتداد؛ انجام: إلى آلائه الجسمانية، و اذ بلغنا مدار المبلغ في الرد فلنختم کلامنا حامدین الله تعالی، و صلی محمد و آله المصطفين.
گویا از بخشی از رساله دوم مجموعه باشد که کاتب جدا کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ کاغذ: سمرقندی، 6ص (169 -174)، 15 سطر (8×12)، اندازه: 15/5×24سم [ف: 13 -243]
آغاز: بسمله. رسالة نهج التقديس من کلام القاضي الامام عمر بن سهلان اما بعد فقد سئلنی بعض اخوانی الخاص ان انظر في الرساله التي الفها بعض فضلاء الزمان حكاية عن ابی البركات شیخ اليهود في الرد علی الشيخ ابی علی سینا في مصیره الى ان العلم بالله بالجزئیات؛ انجام: و اما الشبهة الثانية، و هی ان ادراك المبصر ... و خیاله یلزم ما یحس به و ما یدرك اولا من غیره واسطة کاللون و الحرارة و البرادة.
خط: نستعلیق، کا: محمد فارسی، تا: نیمه ربیع الاول 642ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 9ص (80 -88)، 20 سطر (8×13) اندازه: 15/5×24سم [ف: 13 -241]
نسخه اصل: روان کوشکو، ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: ربیع الأول و الثاني 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1 -437]
an-nahjat-ul marīya fī š.-il bahjat-il wardīya
ابن عراقی، احمد بن عبدالرحیم، 762 -826 قمری
ebn-e ‘erāqī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahīm (1361 - 1423)
وابسته به: البهجة الوردية؛ ابن وردی، عمر بن مظفر (691 -749)
تاریخ تأليف: 821ق
کتاب «الحاوي الصغير في الفروع» (فقه شافعی) از نجم الدين عبد الغفار بن عبدالکریم قزوینی (-665ق) است و ابن الوردي آن را به نام «البهجة الورديه» به نظم در آورد و کتاب حاضر شرح است بر منظومه ابن وردی. این شرح به صورت مفصل و استدلالی برگزار شده و شارح ابتدا چند بیت را با علامت «ص» می آورد، سپس با علامت «ش» شرح می کند.
[کشف الظنون 625 -627؛ دار الكتب 1:546]
آغاز: قال الشيخ الإمام العلامة ... اما بعد حمدالله علی آلاية و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد خاتم انبیائه و علی آله و صحبه؛ انجام: الاحصار المنع من المقصود سواء منع منه مرض أو عدو أو حبس و الحصر التضييق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح؛ تاریخ وقف: 1127؛ جلد: چرم، 210 گ، 17سطر، اندازه: 18/5×27/7سم [ف: 41 -133]
انجام: بتمام هذه المسئله تمت النهجة لوردیه المسي بالنهجة المرضيه و الله اسال تمام النعمة بالوفاء. قال مصنفه رحمه الله تعالی و کان الفراغ من ذلك بید مؤلفه ... احمد بن عبدالرحیم العراقي ليلة الاثنين خامس ذی الحجه ... سنه احدی و عشرین و ثمانمانه و حسبنا الله و نعم الوكيل. نز بحمدالله و عونه ... شوال المبارك عام ثمانية و سبعین و ثمانمایه علی ید العبد ... محمد بن محمد بن محمد بن خالد الرافعي مذهبا الأشعري معتقداً الصفدي بلدا. پایان منظومه: قلت و باستیلا دکل مشطر ** یفضی لمن یملکه في العشر / والعصبات في الولاء سویه ** هذا تمام البهجة الورديه
از بقیه کتاب القضاء تا پایان. در پایان نسخه ابیاتی که ناظم حاوی (= ابن الوردي) در تاریخچه نظم آن کتاب گفته و در پایان منظومه البهجة الورديه آورده، با قلم دیگر یادداشت شده این ابیات که در یادداشت مزبور آمده و در نسخه ها نیست این است: «ختمتها بعد الثلاثين التي ** من بعد سبعمایه قد خلت / فان تعبها او تضع منها العدا ** فاعذرهم فحقها أن تحسدا / فهی عروس بنت عشر بکر ** بکرته لها الدعاء مهر / و کیف لی اذا سکنت اللحدا ** بدعوة صالحة لی تهدا / یا خالق الخلق و یا اهل الكرم ** بالمصطفی محمد خیر النسم / ادم علی نعمة الاسلام ** و نجنی من خطر الاثام / بك العياذمن عذاب القبر ** و القبر و النار و خزی الحشر / خذ بیدی من هول کل غمة ** فضلا وهب لی من لدنك رحمة / و کل من احب او احبنی ** فیك و کل مؤمن مؤمن / و الحمدلله جزیل الفضل ** ثم علی نبیه اصلی / والآل و الصحب بهذا اختم ** نظمی و الله تعالی اعلم»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رافعی، تا: 878ق؛ جلد: تیماج، 530ص، 25سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 10 -2100]
آغاز: و فتح الواو تشدیدها جمع وارث ککامل و کمل من مستحق النصف زوج بنت و بنت الابن و کذاك الاخت لابوین او اب؛ انجام: ثم ذکر في النظم من زیادته حکم ما اذا کانا معسرین و هو انه یثبت الاستيلاد في کل نصف لمالکه و یکون الولاء بین عصبتیهما بالسوية و بتمام هذه المسئلة تمت البهجة الوردية و شرحها المسمى باللهجة المرضية.
در فهرست از احمد بن ابوالفضل عراقی (806) دانسته که ظاهراً صحیح نیست؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 224گ، 29سطر، اندازه: 18×26/5سم [ف: 26 -334]
an-nahjat-ul marīya li-l-ḥarat-ir raawīya
بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت الله، ق 11 قمری
bāyazīd-e sānī-ye bastāmī, ‘alī ebn-e ‘enāyat-ol-lāh(- 17c)
محل تأليف: مشهد رضوی
مؤلف در مقدمه گفته که چون مسأله سلام در نماز بسیار مورد اختلاف فقها واقع شده و فتاوی خیلی باهم مبانیت دارد و شواهد براین است که یا واجب است و یا مستحب، ولی معرکه آراء شده من آن را در مشهد مقدس و به برکت امام هشتم استخراج و الحمدلله منقح ساختم و در سه «مقصد» تنظیم نمودم: المقصد الأول، في وجوب التسليم واستحبابه في الجملة ...
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3285/3
آغاز: بسمله نحمدك و نشکرك اللهم علی ما کرمنا با التفضيل تكريماً و نصلی و نسلم علی نبیك کما أمرتنا سلموا علیه و سلموا تسلیما و نتوسل اليكم اهل البيت ولاته و دعاته والسلام علیکم و رحمة الله؛ انجام: و قال الراوندي اذا قال السلام علیك ایها النبي و رحمة الله و برکاته و نحو ذلك فا التسليم الذي یخرج به من الصلاه حینئذ مسنون و قام هذا التسليم المندوب مقام قول المصلي اذا خرج من ...
مقصد اول را در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (130پ -132ر)، 40سطر چلیپا، اندازه: 12×25 [ف مخ: 5 -2251]
nahj-ol haqq = manhaj-ol haqq
نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 -1300 قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
رساله ای است در بیان اختلافات اصول و فروع بین شیعه و سایر فرق عامه، دارای یک «مقدمه» و 17 «باب» و یک «خاتمه».
[الذريعة 185/23؛ ريحانة الادب 253/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12417
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چنین گوید مسکین احقر ابن علی اکبر علی اصغر بروجردی که این رساله ای است؛ انجام: این آخر آن چیزست که خواستم ایراد نمایم در این عجاله و الحمدلله أولاً و آخراً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اول جمادی الثاني 1274ق؛ نسخه بنا به تصریح پایان آن، خط مؤلف باشد، ولی وجود برخی از اغلاط املایی، در این مورد تردید ایجاد کرده و این احتمال را که شاید از روی خط مؤلف کتابت شده، تقویت می نماید؛ تملک: سید ریحان الله بن جعفر موسوی در شعبان 1322ق؛ جلد: تیماج، 58گ، 15 سطر (×12/5)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 31 -380]
nahaj-ul ḥaqq = ḥāšīyat-u fawā’id-il uṣūl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281ق) شرح مفصل استدلالی است که با عناوین «قوله، اقول» بر کتاب «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاری.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 570
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد فهذه تعليقة عقلتها علی مسألة حجية الظن المنسوبة إلى الشيخ الجليل برهان العظاء
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با اضافات در حاشیه؛ جلد: تیماج، 468گ، اندازه: 17×22/5سم [ف: 2 -436]
nahaj-ul ḥaqq wa kašf-uṣṣidq
طبرسی، حسن بن فضل، قرن 6 قمری
tabarsī, hasan ebn-e fazl(- 12c)
به گفته آقا بزرگ این کتاب را از آداب دینیه پدرش (صاحب مجمع البيان) اخذ کرده و در 12 باب تدوین کرده است.
[نک: الذريعه 146/22 -147، ش 6446]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 66 معزی
آغاز: رأيت علی أبي عبدالله- علیه السلام- ثوبا خلقا مرقوعا فنظرات اليه فقال لی: مالك انظر في ذلك الكتاب- و ثم کتاب- فنظرت فیه فاذا فیه «لما جدید لمن لاخلق له»؛ انجام: فمن علاقه احدهم انك تری ه قوة في دین و حزما في لین ... و طلبا في حلال و نشاطا في هدی و تحرجا عن طمع یعمل الآعمال الصالحة و هو علی و جل.
از بخشی از باب ششم، فصل پنجم است تا بخشی از فصل هفتم باب 12؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمدطاهر معزی دزفولی به تاریخ 23 جمادی الاول 1294ق؛ 228گ، 14 سطر (7/5×114/5)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 39 -41]
nahaj-ul ḥaqq wa kašf-uṣṣidq = kašf-ul ḥaqq wa nahaj- uṣṣidq
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 -726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
اهدا به: سلطان محمد خدابنده
در اصول و فروع امامیه و احتجاج با اهل سنت و جماعت و مرتب است بر هشت «مسئله» و هر مسئله دارای مباحث است: 1. در ادراکات؛ 2. در نظر؛ 3. در صفات حق تعالی؛ 4. در نبوت؛ 5. در امامت؛ 6. در معاد؛ 7. در مطالبی که به اصول فقه متعلق است؛ 8. در مسائلی که به فقه بستگی دارد. در این کتاب علامه مسائل مختلف فقه بین شیعه و سنی را می آورد و طرفین را ذکر می کند و سپس به موارد ترجیح یکی بر دیگری می پردازد. فضل بن روزبهان ردی بر آن در سال 909ق نگاشت و آن را «ابطال الباطل و اهمال کشف العاطل» نامید و همه مطالب این کتاب را نقد کرد. سپس قاضی نورالله شوشتری در عهد جهانگیر خان در هند به نقض کتاب روزبهان پرداخت با تأليف کتاب «احقاق الحق»؛ چون متعصبین اهل سنت از آن مطلع شدند به جای پاسخ به تازیانه روی آورده و او را کشتند. سپس محمد حسن مظفر در سال 1350ق اقدام به تأليف کتاب «دلائل الصدق في نهج الحق» در نقض کتاب روزبهان نمود که تکمله ای بر کتاب قاضی شوشتری است ابتدا کلام علامه را نقل می کند، سپس سخن روزبهان و پس از آن رد کلام روزبهان آورده می شود.
آغاز: الحمدلله الذي غرق في بحار معرفته افکار العلماء و تحیرت في ادراك کنه ذاته انظار العقلاء.
انجام: و فیما أوردناه فیهذا الكتاب كفاية لمن له ادنی تحصیل فکیف من یستغنی عن کثیر التنبيه بالقلیل و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المأب.
چاپ: بیروت، محقق: فرج الله الحسني، دار الكتاب اللبناني و مكتبة المدرسة، 1982م و نیز با کتاب با احقاق الحق چاپ شده.
[مكتبة العلامة الحلي، طباطبایی ص 211 -214 و ص 261 -262؛ کشف الحجب 595؛ بروکلمان 2/ (164) 211]
شروح و حواشی:
1- ایضاح احقاق الحق = کاشف الاستار؛ طباطبائی بهبهانی، حسین بن عبد الوهاب (-قرن 11)
2- احقاق الحق و ازهاق الباطل؛ شوشتری، نورالله بن شرف الدين (956 -1019ق)
3- فهرست احقاق الحق؛ شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی (1175 -1260ق)
4- اثبات الحق = ترجمه احقاق الحق؛ شریف نائینی، محمد بن محمد هادی (-1305ق)
5- اللآلي المنتظمة و الدرر الثمينة؛ مرعشی، شهاب الدين (1276 -1369ق)
6- نهج الحق و کشف الصدق (ترجمه)
7- احقاق الحق (ترجمه) = ایضاح احقاق الحق
خط: نسخ، کا: غربیان، عبد المنعم بن محمد، تا: یک شنبه 12 شعبان 704ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 125 گ، 23 سطر (12×20)، اندازه: 18×28سم [ف: 8 -505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن ناصر الدين علوی، تا: 757ق؛ ذیل نسخه کاتب از نسخه اصل نقل کرده که مؤلف در پایان آن تاریخ تأليف کتاب را ضبط کرده و نوشته است که در شهر سلطانیه از تأليف آن فراغت یافته؛ جلد: تیماج مذهب، 272ص، 23سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 4 -141]
آغاز: برابر؛ انجام: و یزیح سقم کل علیل
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل جمادی الاول 787ق؛ واقف: نائینی؛ 36گ، 37سطر، اندازه: 25×35سم [ف: 4 -267]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 [مختصر ف: -875]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه اواخر ربیع الاول 808ق، جا: یزد؛ 137گ، 21 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: -16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 881ق؛ 302ص (1 -302)، 17 سطر، اندازه: 8×11سم [ف: 32 -192]
آغاز: یبق العرض الا آناً و احداً لم یدم نوعه و کان السواد اذا عدم لم یجب ان یخلقه سواد آخر؛ انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه پرینستون، آمریکا، ش 29 . N. S؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 197گ، 18 سطر [عکسی ف: 2 -208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود کاتب در جزینی، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 186گ، 17سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 1 -251]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ تملک: عبدالله بن محمد بن برقع جزائری، محمد جعفر حسینی مازندرانی؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده مفید» (بیضوی) در اصفهان؛ 129گ (6پ -134پ)، 17سطر، اندازه: 13×19/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1630]
آغاز: يأخذ براءة من ابی بکر فقال له یا رسول الله نزل في شیء فقال انه لایوذی عنی الأعلى غیری قالوا اللهم لا؛ انجام: البحث الثالث في الواجب علی الكفاية ذهبت الامامية و من تابعهم من
الجمهور
از «الفصل الثاني في الأدلة و فیه مباحث الأول الكتاب العزيز» تا «البحث الثالث في الواجب علی الكفاية»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح، با علامات: «بلغ قبالاً» و «بلغ مقابلة»؛ جلد: تیماج، 111گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 2 -572]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام (آغاز در مسأله ادراك و انجام در فصل 17 مسأله 8 در قضاء افتاده)؛ مجدول؛ 94گ، 27 سطر، اندازه: 13/2×20/5سم [ف: 1 -435]
آغاز: وجب بیان خطابهم لئلا یقتدی غیرهم بهم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اول رجب 909ق؛ افتادگی: آغاز؛ 122گ، 25سطر (6/5×14)، اندازه: 10×27/5سم [ف: 3 -903]
خط: نسخ، کا: حسینی، علی بن غنام، تا: 22 ربیع الاول 924ق؛ کاغذ: بغدادی [نشریه: 11 -930]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 28/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -302]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: تاج الدين بن عبدالله بن احمد بن سلیمان فقعی، تا: 936ق؛ 127گ (116پ -242پ)، 15 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: -67]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 جمادی الاول 936ق [فیلمها ف: 2 -271]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرحیم رستمداری، تا: 262گ، 14 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 982ق؛ جلد: تیماج، 230 گ، 17سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 -253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: خواجه شیر احمد تونی، تا: جمادی الثاني 988ق، جا: قندهار؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: میشن، 185 گ، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 1 -252]
آغاز: هذا استجماع شرایطها و خالفت الاشاعره جمیع العقلاء في ذلك و ارتکبوالسفسطه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 989ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 234گ، 18 -20سطر (6×12/5)، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 14 -262]
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 رجب 989ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -208]
خط: نسخ، کا: احمد بن ابو طالب حسنی شولستانی، تا: قرن 11؛ اندازه: 13×19سم [نسخه پژوهی: 2 -239]
آغاز: ... لنفسه بعد تعقل و تحصیله له فقد خلص المقلد من اثمه و با هو بالاثم نعوذ بالله من مزال الأقوام قال بعض الفضلاء و نعم ما قال: کل عاقل جرب الأمور فانه لا یشك في ادراك السليم حرارة النار؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 130گ، 15 سطر (5×10)، اندازه:9/5×16سم [ف: 30 -329]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال أبو حنيفة یجب و قد خالف قوله تعالی لا يؤاخذكم الله ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد هادی بن محمد صادق اسکاوندی با مهر: «یا هادی المضلين اهدنی» (بیضوی)، محمد زمان با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد زمان» (مریع)؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده حسین» (مربع)، «محمد علی بن محمد اسماعیل» (بیضوی)؛ 192گ، 21 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 5 -197]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 274گ، 15سطر، اندازه: 11/8×18/2سم [ف: 1 -435]
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 2ص (95 -96)، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32 -68]
خط: نسخ خوب، کا: حسن بن حسین متخلص به «قیصری جیلانی»، تا: سلخ شوال 1010ق، جا: اصفهان؛ 177گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 2 -307]
انجام: برابر
از مسأله ششم در معاد تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: حسن بن حسین متخلص به قصیر جیلانی (گیلانی)، تا: دوشنبه 1 صفر 1011ق، جا: اصفهان؛ مهر: «کان الله واسعاً عليماً» (دایره)؛ 70گ، 17 سطر (6/5×13)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 51 -6]
آغاز: قیام العرض بمثله فان السرعة والبطا عرضان قائمان بالحركة و هی عرض، و عن الثاني الله لا یعدم لذاته
خط: نسخ، کا: حسن واعظ، تا: 1011ق، جا: قمصر؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغی با دو نسخه صحیح به سال 1129
در مشهد رضوی؛ مهر: «شرف یافت نامم ز نام محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 185گ (1ر -185ر)، 17سطر، 12/5×19/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1630]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: ساوجی نجفی، احمد بن عباد الله، تا: پنجشنبه 30 ربیع الأول 1017ق، جا: کربلا؛ 66گ (55پ -120ر) [ف: 3 -635]
آغاز: برابر؛ انجام: جمادی الاخر سنه 1222
خط: نسخ، بی کا، تا: 1022ق، جلد: تیماج [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1421
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -247]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابو الحسن اردوباری، تا: 10 ربیع الاول 1029ق؛ 351ص [ف: -57]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 301 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 -361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن عبدالله عبودی، تا: غره رجب 1039ق، جا: حیدر آباد مدرسه دارالشفاء؛ مصحح، با امضای بلاغی به سلخ رجب 1039؛ مهر: «الملك لله» (بیضی)، «شکرالله»، «... العبد قاسم» (دایره)؛ جلد: تیماج، 143گ، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1630]
انجام: ذهب الأمامية الى تحریم اللعب بالشطرنج
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1051ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان فضل [الله روز بهان] و [قاضی] نورالله [شوشتری]»؛ تملک: معصوم بن نعمة الله حسینی تولمی در 1149؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 221گ، 17سطر، اندازه: 15/2×24/9سم [ف: 1 -435]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 محرم 1051ق، جا: سبزوار؛ واقف: محمد حسین زهانی؛ 204گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف: -44]
بی کا، تا: با تاریخ 1053ق؛ در 1053 مقابله شده؛ قطع: خشتی [ف: -263]
بی کا، تا: 1057ق [نشریه: 7 -542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد مهری، تا: 25 ذیحجه 1057ق؛ جلد: تیماج، 62گ، 37 سطر، اندازه: 17/5×32سم [ف: 8 -4867]
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1058ق؛ نسخه قدیم و نزدیک به عصر مؤلف، مصحح، شش برگ اول و دوازده برگ آخر نسخه را علی بن حسن طبسی در اصفهان منزل میرزا محمد مؤمن علیلی به تاریخ 24 ربیع الثاني 1058 تکمیل نموده؛ تملک: محمد حسنی، محمد بن لطفعلی موسوی؛ جلد: تیماج، 175گ، 18سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 13 -85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رفیع، تا: 1060ق، جا: شماخی از بلاد شروان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 110گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: 47/2 -59]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن مقصود علی جرپادقانی، تا: 1 ربیع الثاني 1062ق؛ محشی با نشان فضل؛ جلد: تیماج، 222گ، 17 سطر (7×15/5)، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 12 -63]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسنعلی، تا: 1064ق؛ 379ص، 17 سطر (8×17)، اندازه: 16×26سم [ف: 1 -288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن شمس الدين محمد اصفهانی، تا: 1068ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 280ص (1 -280)، 17 سطر (7×13)، اندازه:12/5×20سم [ف: 7 -140]
کا: طالقانی، محمد جعفر بن رستم، تا: با تاریخ 1072ق [ف: -28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الباقي بن علیرضا اصفهانی، تا: 1073ق؛ 274گ، 15 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×22سم [ف:7 -247]
خط: نستعلیق، کا: فرج الله بن محمد، تا: سه شنبه 14 ذیحجه 1074ق، جا: جزائر؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: ابن حسین حسینی؛ 152گ، 25 سطر (7×15)، اندازه: 11/5×21سم [ف: -688]
خط: نسخ، کا: جیلانی، محمد معصوم بن قاضی احمد، تا: شنبه 10 شوال 1077ق، جا: نخو از اعمال شکی؛ مصحح، محشی از «شرح مواقف»، «صحاح»، «کنز» و ...، با علامت بلاغ؛ تملک: محمد زمان؛ جلد: تیماج مذهب، 196گ، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 -98]
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد ابراهیم، تا: نیمه صفر 1077ق؛ 247گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 -267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی فرزند عبدالکریم، جزائری، تا: 16 شوال 1079ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد بن لطفعلی الموسوي»، «لطفعلی بن محمد الموسوي»؛ 96گ (1 -96)، 24 سطر، 10/5×20/5سم [ف: 30 -246]
آغاز: و هذا الشجاعه مع خشونه؛ انجام: برابر
شامل بخش امامت، معاد، اصول فقه و فقه است؛ خط: نسخف کا: محمد علی بن نظر علی مشهدی، تا: ذیقعده 1084ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شد؛ واقف: محمد باقر مدرس، 1176ق؛ 108گ، 21سطر (7×17)، اندازه: 12×25سم [ف: -328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کاظمی، محمد مؤمن بن عبدالجواد، تا: دوشنبه غره شعبان 1086ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 138گ (1پ -138ر)، 19سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 3 -172]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 19 شوال 1089ق؛ کاغذ: سپاهانی، 91گ (135پ -225پ)، 21سطر (10×19/5) [ف: 17 -266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف بن محمدرضا لاهیجانی، تا: جمعه 15 ربیع الثاني 1093ق، جا: اصفهان؛ تملک: محمد شریف بن محمد رضا لاهیجانی، شاهزاده خانلر میرزای احتشام السلطنه در ذیحجه 1270ق؛ جلد: تیماج مذهب، 142 گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 2 -655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن شولستانی، تا: 1094ق، جا: مدرسه سعیدیه ارسنجان (فارس)؛ جلد: تیماج، 211گ، 16سطر (6/5×12)، اندازه: 11/5×13سم [ف: 2 -203]
آغاز: براهینه و دلالاته فقال الله تع ان الذين یکتمون؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نجفعلی بن علی اکبر، تا: 1097ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 192 گ، 17سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 11 -421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1098ق؛ تاریخ تحریر به غلط 198 نوشته شده، ظاهراً صحیح آن 1098 باشد؛ واقف: نائینی؛ 261گ، 14سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 4 -268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1099ق؛ جلد: تیماج مذهب، 26ص (1 -26)، 14 و 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 23 -32]
آغاز: و حاد عنه و عرف انه ارتکب الخطاء و الزلل و خالف الحق في القول و العمل فان اعتمدوا الانصاف و ترکوا المعاندة بالخلاف و راجعوا أذهانهم الصحيحة ... الچاتیو خدابنده محمد ... و قد اشتمل هذا الكتاب علی مسائل ثمانية المسئلة الأولى في الادراك وفی مباحث الأول لما کان الادراك اعرف الاشياء و اظهرها علی ما يأتي و به یعرف کل شی و حصل فیه من مقالاتهم اشیاء عجيبة غریبه وجب البداءة به فلهذا قدمناه؛ انجام: قوله تعالی أن جاء کم قاسق بنباء فتبینوا و خالف ابوحنیفه و مالك اللعب بالشطرنج غیر حرام لکن ترد به الشهادة و قال الشافعي لیس بحرام و لاترد به الشهادة. وقال ابوحنیفه لایفسق شارب المطبوخ و لاغیره و لا احده و لا اردشهادته وهو خلاف ما تقدم من تحریم البنيذ. الخامس ذهبت الامامة إلى تحریم اللعب بالز دورد الشهادة به و قال.
از آغاز کتاب تا فصل هفدهم از مسئله هشتم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ یادداشت از عباسقلیخان سپهر در 1305ق؛ جلد: تیماج مذهب، 456ص، 16 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 10 -418]
آغاز: آغاز و انجام مانند نسخه دانشگاه (635/3)؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد مهدی بن محمد چهارسوقی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 213گ، 16 (6×12)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 5 -739]
آغاز: برابر؛ انجام: الغاية العاجلة و رفضوا الاجلة نعوذ بالله من مزال خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 150گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×24/5سم [اوراق عتیق: 1 -133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 169گ، 19 سطر (7×16)، اندازه: 13/5×24سم [ف: 10 -598]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، قطع: پالتویی [اوراق عتیق: 1 -276]
خط: نسخ، کا: محمد باقر شریف ابن ابو طالب، تا: 1110ق؛ مقابله شده؛ تملک: محمد هادی بن محمد رضا؛ اندازه: 12×18/5سم [نسخه پژوهی: 2 -239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ شوال 1116ق؛ مصحح؛ واقف: حاج ملا
شریف؛ 184 گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صالح بن محمد، تا: 1117ق؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج مذهب، 130 گ، 19 سطر (8×16/5)، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 8 -477]
کا: حسینی طالقانی، محمود بن محمد کاظم، تا: جمعه 15 ربیع الثاني 1130ق [ف: -40]
آغاز: بسمله المسألة السادسة في المعاد هذا أصل عظیم و اثباته من ارکان الدين و جاحده کافر بالاجماع ... و لا خلاف في اهل الملل في اثباته؛ انجام: برابر
مسأله ششم تا هشتم؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر کلیدهی لاهیجانی، تا: 1141ق؛ 77گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 24 -199]
آغاز: الاسباب و انما وضعنا هذا الكتاب ... و امتثلت منه مرسوم سلطان وجه الأرض ... و حافظ اهل البلاد و راحمهم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 215گ، 12سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 24 -105]
آغاز: قال العلامه ... قالت الاماميه نحن نرضی بقضاء الله کله حلوه و مره لانه لایقضی الا بالحق و قالت الاشاعره؛ انجام: لا من قبل صاحب الوليمه و الحمدلله ...
بخشی است از بحث 11 در باب مسئله عدل؛ بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص است؛ 4ص (122 -125)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9 -547]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در حاشیه پایین برگ پایان چنین آمده: «رأيت في بعض النسخ ما صورته بانه فرغ من تالیفه حادی (و) العشرين من جمادی الأولى سنه عشرة و سبعمائه بمدینه السلطانيه»؛ 133گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 24/2 -13]
آغاز: برابر؛ انجام: تم في یداقل العباد نجف علی بن اکبر صفار کا: نجف علی بن اکبر صفار، تا: قرن 13 [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1428
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -247]
آغاز: من الغد لعمر فرجع منهزما؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی حائری، تا: 1238ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا [الفبائي: -594]
خط: نستعلیق، کا: استر آبادی، محمد علی بن حسین، تا: یک شنبه 7 محرم 1248ق، جا: مدرسه درب نو؛ 95 گ، 22 سطر (10×15)، اندازه: 17×21سم [ف: 16 -490]
خط: نستعلیق، کا: اردشیر بن اسماعیل، تا: 1263ق؛ افتادگی: انجام؛ 127گ، 21 سطر (8/5×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -739]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 220گ، 17 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 2 -143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: ابوالقاسم در اصفهان با مهر «ابوالقاسم» (مربع)؛ مهر: «محمد 1243» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 182 گ، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 5 -2252]
آغاز: قال الامام علیه السلام الذي ندبك الله اليه وامرك به عند قراءة القرآن ... فان اميرالمؤمنين علیه السلام قال أن قوله اعوذبالله الى امتنع بالله السميع المقال الاخيار؛ انجام: ولا اجبرهم علی معاصیه ظلما والخبر طویل اخذنا منه موضع الحاجة
از توحید تا امامت و از آخر ناتمام مانده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 152گ، 18 -19سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 8 -4837]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 286گ، 15 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 11 -421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 186 گ، 21سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 11 -420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن شرف الدين حسینی علوی موسوی، بی تا؛ مصحح؛ تملک: محمد بن محمد مهدی رضوی به سال 1234ق، محمد جواد بن محمد سعید رضوی با مهر «عبده محمد جواد بن محمد سعید الحسيني الرضوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 138گ (1پ -138ر)، 19 سطر، اندازه: 16×29سم [محدث ارموی مخ: 3 -1630]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: قائم مقام؛ 69گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 4 -268]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1370]
آغاز و انجام: برابر
کا: ملا پیروردی ابن ملا هیکلی قراجه داغی، بی تا، جا: کلیبر مشکین شهر؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 243گ، 12 و 15 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13/5×18سم [ف: 16 -119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 216گ، 15 سطر (7/5×13/5)، اندازه:9/5×15/5سم [ف: 15 -224]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: رجب بن عباد الدين نجفی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 127گ، 22سطر (10/5×15)، اندازه: 16×23سم [ف: 4- 1493]
نسخه نیمه نخستین کتاب؛ خط: نسخ، کا: مولانی آذربایجانی، لطف علی بن الله بیک، بی تا، بیک مولانی آذربایجانی در غرفه میدان سمت راست عالی قاپو که جایگاه و مدرس او بوده است در روزگار شاه سلطان حسین؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، تیماج، 109گ، 15 سطر (8/5×13)، اندازه: 14×سم [ف: 17 -260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 72گ (3پ -74پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 33/1 -24]
بی کا، بی تا؛ تملک: عبدالله بن بهبهانی [میراث اسلامی: 5 -591]
آغاز: في رحمته فرجع الجاهل عن زلله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [رایانه]
nahj-ol haqq va kašf-os sedq (t.)
وابسته به: نهج الحق و کشف الصدق = کشف الحق و نهج الصدق؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
تاریخ تأليف: 1023ق (= «هو نهج الحق في کشف الصدق» با مشدد بودن قاف حق)
ترجمه تحت اللفظي است از کتاب «نهج الحق و کشف الصدق» علامه حلی که کاتب نسخه آن را کوتاه کرده و بعضی از مباحث را انداخته است، چنان که در آغاز مسئله اولی با عنوان «قال الراقم» تصریح بدین جهت نموده است.
[فهرستواره منزوی 219/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3008/6 حاشیه
آغاز: نهج حق قویم و منهاج صدق مستقیم وظایف مدحات نامحدود و صحایف محامد نامعدود مالک الملكي است
خط: نستعلیق، کان ابوالحسن بهاری، تا: 1049ق؛ جلد: تیماج، 14گ (118پ -131پ)، 25 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 8 -185]
nahaj-ul xāṣ
اصفهانی، معمر بن احمد، -418 ؟ قمری
esfahānī, ma‘mar ebn-e ahmad(- 1028)
رساله ای است در مقامات سلوک و شرایط، احکام و علامات هر مرتبه که در عناوین «باب» مرتب شده: «باب التوبة، باب الارادة، الصدق، اخلاص، محاسبه، الورع، زهد، توکل، فقر، صبر، رضا، خوف، رجاء، معامله، رعایت، ادب، رياضة، فتوح، رغبة، رهبة، حقيقة، محبة، شوق، سماع، وجد، حركة، سکون، طمانينة، مراقبة، مكاشفة، سر، یقین، معرفة، تصوف، غيرة، مکر، غربة، ورود، همت».
چاپ: با تصحیح نصرالله پورجوادی، تحقیقات اسلامی، 3 (1367) ش 2/1: 94 -149
[فهرس المخطوطات المصورة 197/1]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي دعا الخلق إلى نفسه بالآیات البينات؛ انجام: تذکارهم بحقيقة الطلب و الافتقار اليه انه قریب مجیب.
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ 7گ (58 -64)، 19 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: -359]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/7 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -742]
نسخه اصل: احمد 3ش 1416؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 822ق؛ 16گ (112 -127)، 13 سطر [فیلمها ف: 1 -434]
nahaj-ur rašād fī š.-il iršād
عاملی آرانی کاشانی، احمد بن محمد علی، 1281 -1369 قمری
‘āmelī ārānī kāšānī, ahmad ebn-e mohammad ‘alī (1865 - 1950)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
شرح مفصل استدلالی و مزجی بر «ارشاد الاذهان» علامه حلی که با شرح و بسط بسیار نگارش شده و به تقریظ عده ای از بزرگان فقها از جمله ملا محمدعلی آرانی، ملا حبیب الله شریف کاشانی، سید مصطفی غروی کاشانی، ملاعبدالله مازندرانی، آخوند خراسانی و شیخ عبدالکریم حایری یزدی مزین شده است.
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدور العارفين بمعتبر مراسم وسائل بحار معرفته تبصرة وذکری للمتقین واضاء قلوب العابدين بمصباح اصباح جمل مدارك مسالک هدایته تذكرة ومنتهی [الذريعة 417/24]
آغاز: برابر؛ انجام: جملة من اساتید الدهر ... فتلقوا بالقبول والتمجید لما راوه وصدقونی في حسن الاجتهاد وصواب الاستنباط ... سنة سنة واربعین و ثلاثمائة بعدالالف من الجهرة النبوية. جلد اول و تمام مباحث کتاب الطهارة را در بردارد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 20 جمادی الثاني 1346ق؛ محشی از مؤلف، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 267 گ، اندازه: 18×23سم [ف مخ: -179]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 379عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 -436]
آغاز: بسمله وبه نستعین في الحيض وهو لغة السيل وسیلان الدم من المرأة کما هو ظاهر القاموس والمصباح ومجمع البحرين و محکی عدة من کتب اللغة والنزاع في کون المعنى الثاني حقیقه؛ انجام: فرع: غیر واحد من الاجلة منهم الماتن في محکی المنتهي الي استحباب التيمم لنوم الجنب ولو مع وجود الماء ... الخامس فیما یحصل ...
جلد دوم از «المقصد الثاني في الحيض تا اول الخامس فیما یحصل ...»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی به خط مؤلف با امضای «منه عفی عنه»، مصحح توسط مؤلف؛ جلد: تیماج، 208گ، 13 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: -178]
آغاز: النظر الخامس. الخامس فیما یحصل به الطهارة اما الترابيه فقد بیناه واما الطهارة المائية فبا الماء المطلق لاغیر اما الحكم الاول فلا خلاف فیه بین الاصحاب بل علیه الاجماع؛ انجام: فیکتفی بالمرة المزيلة للعین علی المختار وبالمرتین او الثلاب علی غیره. الحمدلله الذي منعلی با تمام هذا الشرح ... ویتلوه شرح بواقی کتب البئر بعون الله سبحانه الملك المنان. لقد وقع ... علی هاجرها آلاف الصلوت والتحية.
جلد دوم، از ابتدای تیمم تا پایان طهارت؛ خط: نسخ، کا: شریف جفعری بیدگلی، محمد جعفر بن محمد باقر، تا: سه شنبه 3 جمادی الثاني 1351ق؛ در آغاز نسخه متن تقریظ علمای بزرگ آن عصر بر این کتاب بدون امضا و مهر آنها آمده: ملامحمدعلی آرانی (در ذیقعده 1312 ق)، ملا حبیب الله شریف کاشانی (در شوال 1324ق)، سید مصطفی غروی کاشانی (در جمادی الثاني 1328ق)، عبدالله مازندرانی، آخوند ملامحمد کاظم خراسانی وشیخ عبدالکریم حائری یزدی، محشی از مؤلف با امضای «منه دام ظله العالي»؛ 308گ، 13 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف مخ: 178]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 91 عکسی و 380 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 -113 و 437]
nahaj-ur rašād fī naẓm-il i‘tiqād
سرمری، یوسف بن محمد، 696 -776 قمری
sorramarrī, yūsof ebn-e mohammad (1297 - 1375)
قصیده ای است رائیه دارای 150 بیت که ناظم در آن به طور مختصر اعتقادات دینی خود را به تبعیت از استاد خود شیخ حسان برشمرده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1076/3
آغاز: بدأت اعتقادی باسم ذی العفو و الغفر ** و ثنیت ان الحمد للواحد البر / و ان لا اله یعلم الجهر و الخفا ** سوی الله باری خلقه منزل القطر
نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهريه (مدرسه عمریه)- دمشق 3744؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: صفر 730ق؛ در شب پنج شنبه 14 صفر همان سال در مسجد جماالدین سرمری به عده ای اجازه روایت اشعار خود و دیگر مسموعاتش را داده است؛ 15ص (22 -36) [عکسی ف: 3 -346]
nahj-os sālekīn
قورجی افشار، محمد، قرن 11 قمری
qūrajī afšār, mohammad(- 17c)
در این دفتر دعاهایی که بیشتر به آن نیاز هست آورده شده است.
آغاز: بسمله. سبحانك اللهم و بحمدك ثنا و ستایش خداوندی را جلت عظمته سزاست که بوجود فائض الجود حضرت رسول الثقلين ... گمراهان وادی ضلالت را هدایت نموده ... و بعد ... محمد قورجی افشار ... ادعیه ضروریه که اکثر اوقات در سفر و حضر بآن احتیاج افتد بتاریخ دوازدهم شهر جمادی الثاني سنه ثلاث و خمسون بعد الألف از کتب معتبره انتخاب کرده ... و این مجموعه را مسمی به نهج السالكين گردانید مشتمل بر مقدمه و سه باب و خاتمه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1167
آغاز: برابر؛ انجام: در وقت تحویل باید خواند: اللهم ان هذه سنة جديدة. یا ذا الجلال و الكرام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 107گ، 12سطر (6×11)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 6 -2389]
nahaj-us sabīl ilā ma‘rifat-il jalīl
از ناشناسی که شاید نامش در بخش آغازین دیباچه بوده که افتاده است. اعتقادات است با دیدی شیعی، با سربندهای «مسئله» از شناخت پروردگار، توحید، پیامبری، امامت، رستاخیز. در آن واژه های فارسی نیز به کار رفته است، چنانکه در «مسأله» شناخت پروردگار می گوید: «مسئلة. الله تعالی موجود و معنی الوجود ثابت العين و الحقيقة، و بعبر عنه بالفارسية به هست»؛ برای نشانی: «مسئلة قد اجمع اهل الملك علی اختلافهم في الاعتقادات علی ثبوت المعاد الجسماني بمعنی جمع اجزاء البدن و عناصره بعد تفرقها بالتشخیصات اللائقة مجاله، بدلیل ما تقدم و هو ممکن. و الله قادر علی جمیع الممكنات. و الروايات من اهل العصمة بالغة حد التواتر».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1801/1
آغاز: و المنقول ینتفع بها المبتدي و یستمه و منها المنتهي. و سمیتها بنهج السبيل إلى معرفة الجليل؛ انجام: «مسئلة» یجوز العقاب بالتوبة من العبد او عفو من الله تفضلا لا عدلً او شفاعه من الرسول او اجد من اهل الشفاعة
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: 1174ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17گ (گ 4ر -20پ)، 10سطر [ف: 3 -335]
nahaj-us sadād ilā š.-i wājib-il i‘tiqād
نعمانی، عبدالواحد بن صفی، ق9 قمری
no‘mānī,‘abd-ol-vāhed ebn-e safī (- 15c)
وابسته به: واجب الاعتقاد علی جمیع العباد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
علامه حلی کتاب جامعی در عقاید دینیه و مسائل فرعیه دارد به جز مبحث معاد، به نام «واجب الاعتقاد علی جمیع العباد». این کتاب را متکلم برجسته شیعی عبدالواحد بن صفی نعمانی از شاگردان شهید، شرحی مزجی به «قال، اقول» کرده است که همین کتاب موجود می باشد. شرح حاضر بر بخش اصول عقائد کتاب واجب الاعتقاد است. (فاضل)
آغاز: بسمله یقول العبد ... عبدالواحد ابن الصفى النعمائي ... الحمدلله الذي وجبت علی الخلائق معرفته ... و بعد فان اشرف العلوم ... کان للانسان تحصیله ناجیا و فهو معرفة المبدا والمعاد
انجام: وفیها ما تشتهی الأنفس وتلذالاعین جعلنا الله من اهلنا بفضله وکرمه وجوده وغفر الله لنا ولوالدینا وللمؤمن والمؤمنات ولنقتصر علی هذا المقدار والحمدلله رب العالمين وصلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين
[الذريعة 418/24 و 419 و 4/25 و 163/24؛ مدرسه هندی کربلا نوشته 896]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد بن مجاهد، تا: سه شنبه 27 رمضان 790ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قرمز [ف: 5 -34]
آغاز: قد سمیته بنهج السداد في شر واجب الاعتقاد مستمدا من الله المعونة و مترجياً منه پسر المؤنة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «یا فتاح افتح» (بیضوی)؛ 35گ (61ر -95ر)، اندازه: 14×18/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1631]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2056/4 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 -79]
خط: نسخ نازیبا، کا: سالم بن سلامة بن محمد اللزيزاوي، تا: 894ق، جا: حله مدرسه زینبیه؛ جلد: تیماج، 36گ (84پ -119ر)، 17سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 27 -251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: علی بن حسین بن علی بن حسین بن الصائم حسینی عنقانی، تا: شنبه 1 جمادی الثاني 902ق، به دستور حاج زین الدين مفلح بن حاج شهاب الدين احمد بن الركن الماروني؛ مصحح؛ 43گ (16پ -58ر)، اندازه: 12×16سم [ف: 3 -298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 952ق؛ 54گ (1 -54)، اندازه: 13×19سم [کتابخانه های قائن: ف: -88]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1687/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 -134]
خط: نسخ، کا: سروی، قوام بن سعید، تا: 992ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 38گ (32ر -69ر)، 14 سطر (10×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 -2387]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: جمادی الثاني 1004ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 36 گ، 18 -19 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 8 -4837]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن ابراهیم صعیدی مدنی، تا: دوشنبه 28
رجب 1013ق، جا: منطقه دورق؛ مصحح؛ 22گ (51پ -72پ)، 17سطر (10/5×16/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 19 -91]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1065ق؛ محشیبا نشان «المحرره محمد علی نوری»، مقابله شده با تاریخ 1117؛ کاغذ: اصفهانی، 30گ (21پ -50ر)، 19 سطر (8×17)، اندازه: 14×23سم [ف: -205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمدبن یحیی قرینی، تا: شنبه 17 محرم 1094ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوا، 53گ، 13 -15 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 8 -4838]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 -930]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1125ق؛ آغاز برگ دوم افتاده؛ تملک: احمد بن حسین الدين (؟) حلی خفاجی در 14 ربیع الاول 1125؛ جلد: میشن، 45گ (46پ -90پ)، اندازه: 15×20سم [ف: 6 -70]
بی کا، تا: شنبه از دهه دوم جمادی الاول 1155ق؛ جلد: تیماج،30گ (2ر -31ر)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 24 -250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نعمت الله بن محمد الحسيني شهیر به رمال، تا: 1190ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 66ص (203 -268)، 20سطر (8×12)، اندازه: 12×17سم [ف: 9 -177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد بن زین العابدين، بی تا؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ ابعاد متن: 6×12، اندازه: 10×17سم [ف: 3 -1589]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا ادار الحق معه علیه السلام فقط ثبت بالاجماع انه امتنع عن بيعة الاول بلا خلاف فاما ان لایکون الحق معه في.
از آغاز تا اواخر بحث امامت؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، اندازه: 12×18/5سم [ف: 3 -1340]
آغاز: قوله یجب علی المكلف الى آخره اعلم أن هذا الكلام مشتمل علی بحثین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23گ (34پ -56ر)، 15 سطر، اندازه: 9×16/5سم [ف: -67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 13 رجب، برای محمد بن ابراهیم بن محمد بن حسین [ف: 1 -516]
آغاز: قوله: فنقول یجب علی المكلفين إلى آخره اعلم ان هذا الكلام مشتمل علی بحثین؛ انجام: من ذکر نوح علیه السلام و کتب التواريخ المدونة من اخبار المعمورين.
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: راشد بن صباح قدمی، بی تا؛ تملک: میرزای قمی در اصفهان؛ جلد: تیماج، 11گ (278پ -288پ) [جنگ: 1 -494]
nahaj-us sadād fī š.-il iršād
تبریزی، محمد رضا بن محمد باقر، ق13 قمری
tabrīzī, mohammad rezā ebn-e mohammad bāqer(- 19c)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1258ق؛ محل تالیف: نجف اشرف
شرح استدلالی مزجی متوسطی است بر کتاب «ارشاد الاذهان» علامه حلی؛ در این شرح سعی شده است که بیشتر به ادله اربعه بپردازد و کمتر نقل اقوال فقها را می نماید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1252
آغاز: نحمدك یا من تفردت بالقدم و الدوام و تنزهت عن مشابهة الاعراض و الاجسام و تفضلت علی ما خلقت بسوابغ الأنعام؛ انجام: فانها مستحبة لا ینفذ تصرفه في غیر الثلث، هذا ما من الله علی من تسویده في جوار علی صلوات الله علیه ...
از اول کتاب تا پایان احکام اموات دارد و در نجف اشرف به تاریخ ماه ربیع الاول 1258 انجام یافته؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1258ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ در آخر نسخه اجازه روایتی و تقریظ کتاب از محمد جواد بن شیخ محمد تقی نجفی و همچنین تقریظ و اجازه صاحب جواهر ضمن سه صفحه می باشد، ولی متأسفانه این دو اجازه از آخر کتاب برداشته شده؛ 216گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 -54]
نهج السداد في شرح واجب الاعتقاد- نهج السداد الى شرح واجب الاعتقاد
nahj-ol ‘ārefīn
تبریزی، محمد قاسم، قرن 11 قمری
tabrīzī, mohammad qāsem(- 17c)
تاریخ تأليف: 1078ق؛ محل تأليف: مدرسه صادقیه
در اصول اعتقادی درباره توحید و نبوت و امامت و معاد، با استناد به احادیث اهل بیت علیهم السلام، که نصوص احادیث را بدون اسناد آورده و به فارسی ترجمه می کند؛ دارای یک «مقدمه» و شش «باب» دارای فصول و یک «خاتمه» می باشد و بحث امامت با تفصیل بیشتر نگاشته شده: مقدمه: در تحقیق برهان و بیان اقسام آن؛ باب 1.اثبات واجب و معرفت صفات؛ 2. اسماء و صفات الهي؛ 3.اثبات نبوت و صفات نبی؛ 4. اثبات امامت؛ 5. حقیقت تشیع و فضل شیعیان؛ 6. اثبات معاد؛ خاتمه: در مواعظ و نصایح.
[فهرستواره منزوی 594/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6210
آغاز: و کنت نبياً و آدم بین الماء و الطين المخاطب بخطاب و ما أرسلناك الا رحمة للعالمین اقرب مقرب درگاه؛ انجام: و کاتب احوال شما هستند میدانند چیزی را که میکنید شما، هذا آخر ما اردنا ایراده في هذا الكتاب ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ با نسخه خط مؤلف مقابله شده؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ شوال 1321ق با مهر: «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 207گ، 20سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 16 -206]
nahj-ol ‘ārefīn = al-axlāq-e šobbar (t.)
شبر، عبد الله بن محمد رضا، 1188؟ -1242 قمری
šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774-1827)
وابسته به: الاخلاق؛ شبر، عبدالله بن محمد رضا (1188 -1242)
ترجمه روانی است از رساله اخلاق سید عبدالله شبر حسینی. چون فارسی زبانان نمی توانستند از کتاب های اخلاقی عربی استفاده کامل کنند، شبر این کتاب را بنا به خواهش یکی از دوستانش ترجمه کرد. این کتاب مشتمل بر یک «مقدمه» و هفده «باب» می باشد.
آغاز: الحمدلله الذي ارشدنا إلى الدين القويم و هدانا الى صراط المستقيم ... چنین گوید خاطی حقیر کثیر الذنب و التقصير في خدمة مولانا الخبير ... بدانکه علم اخلاق که عبارت از تحصیل صفات حمیده و اخلاق پسندیده و استخلاص از ...
انجام: از حضرت صادق علیه السلام مرویست که حضرت لقمان بخانه قضاة و پادشاهان ... و بر ایشان ترحم می کردند بسبب بلائی که ایشان مبتلی گردیده اند اللهم ساعدنا ... وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين الطيبين
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن نائینی، تا: 1230ق؛ مهر: «انا عبد من عبید محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 171گ (4پ -174پ)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 2 -313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: چهارشنبه 26 شوال 1242ق، جا: کرمانشاه؛ جلد: تیماج، مذهب، 70گ (76پ -145پ)، 22سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 38 -634]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: -1210]
نهج الفصاحة در شرح نهج البلاغة- منهج الفصاحة في شرح نهج البلاغة (تلخیص)
an-nahj-ul qawīm wa-ṣṣirāṭ-ul mustaqīm
لویمی، عبد المحسن بن محمد، ق13 قمری
lovaymī, ‘abd-ol-mohsen ebn-e mohammad(- 19c)
در کلام و اصول فقه در یک «مقدمه» و چهار «فن» و «خاتمه».
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [ف: 3 -110]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس عباس محسنی [رایانه]
nahaj-ul maḥajja
احسائی، علی نقی بن احمد، -1246 قمری
ahsā’ī, ‘alī naqī ebn-e ahmad(- 1831)
تاریخ تأليف: غره صفر 1235ق
کتابی است در بیان فضایل ائمه معصومین علیهم السلام در یک «مقدمه» و ده «فصل» و «خاتمه»: المقدمة في ذکر اختلاف الأمة لنبیها في حیاته و بعد وفاته؛ فصل 1. في اول من آمن بالله و رسوله علی بن ابیطالب؛ 2. في ان امیرالمومنین خلیفه من الله و رسوله؛ 3. في ان امیرالمومنین خیر خلق الله بعد رسوله؛ 4. في ذکر بعض مناقب امیر المومنين؛ 5. ذکر اغتصاب ابی بکر فدك و ظلمه لفاطمه؛ 6. ذکر النص علی الائمه؛ 7. ذکر القائم من آل محمد؛ 8 في اسلام ابی طالب؛ 9. ذکر الفرقة الناجية؛ 10. ذکر بعض بدع؛ الخاتمه في ذکر تناقض اقوال العامه.
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي ارسل الرسل هادین مهدیین و جعلهم مبشرین و منذرین و خصهم باوصیاء طاهرین ...
انجام: و نقول الحمدلله الذي نجانا من القوم الظالمين و هذا آخر ما اردت ایراده انتهی کلام المصنف
[الذريعه 424/24]
آغاز: و قد نبل في عین ثم رجعت اليه و سلمت علیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ بدخط، کاتب = مؤلف، تا: 1 صفر 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ 218گ، 19 سطر (11×17)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -740]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن احمد آل ماجد بحرانی، تا: 24 صفر 1235ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی در 24 شعبان 1323ق با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضوی)، احمد بن خلف بن عبد علی بحرانی در 1249ق، عبدالله بن ترکی در 1235؛ جلد: تیماج، 476گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1631]
آغاز: برابر؛ انجام: فانه رسول الله في الخلق شارحه
تا اواخر فصل ششم؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی بلادی بحرانی، تا: رجب 1235ق، جا: کربلا؛ از مؤلف به عبدالصمد بن عبدالجلیل کرمانشاهی رسیده؛ جلد: تیماج، 324گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: -315]
آغاز: الفصل السابع في ذکر القائم وجوب وجوده؛ انجام: برابر
از فصل هفتم تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی بن حسین بلادی بحرانی، تا: 29رجب 1235ق، جا: کربلا؛ این نسخه ادامه شماره قبل است؛ ظهر برگ اول محمد حسین بن محمد هادی کرمانشاهی شرح حال و تأليفات مؤلف را نگاشته؛ جلد: تیماج، 231گ، 18 سطر، اندازه:14/5×21سم [ف: -315]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنجعل هذا تمام الخاتمة و نقول الحمدلله الذي نجانا من القوم الظالمين
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن آخوند علی یاجاباشی، تا: چهارشنبه 20 ربیع الثاني 1238ق، جا: کرمانشاه؛ جلد: چرم، 342گ، 25سطر، اندازه: 15×25سم [مؤيد: 1 -87]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ قبل و بعد از کتاب چند روایت در فضائل نوشته شده قبل از کتاب در تهران بتاریخ غره ذیقعده 1294 و بعد از آن در شیراز به تاریخ 1274؛ جلد: تیماج، 275گ، 27سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 20 -70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 281گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 6 -202]
آغاز: برابر؛ انجام: تقدم علیه معنی و قد افصح
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
nahaj-ul mustaršidīn fī usūl-id dīn
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 -726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
به درخواست: فخر المحققين
تاریخ تأليف: 12 ربیع الاول 699ق
علامه، به درخواست فرزندش فخر المحققين، خلاصه ای از مباحث علم کلام را در سیزده «فصل» بیان نموده است: 1. تقسیم معلومات؛ 2. اقسام ممکنات؛ 3. احکام معلومات؛ 4. احکام موجودات؛ 5. اثبات واجب الوجود؛ 6. احکام صفات واجب الوجود؛ 7. آنچه بر خداوند متعال محال است؛ 8. عدل؛ 9. فروع دین؛ 10. نبوت؛ 11. امامت؛ 12. امر به معروف و نهی از منکر؛ 13. معاد.
آغاز: بسمله الحمدلله المنقذ من الحيرة و الضلال المرشد الى سبیل الصواب ... اما بعد فهذا کتاب نهج المسترشدين في اصول الدين ... الفصل الاول في تقسیم المعلومات
انجام: و الفسق لغة الخروج عن طاعة الله تعالی فیما دون الكفر و النفاق اظهار الايمان و ابطان الكفر ... في هذه المقدمه و من اراد التطويل فعلیه بکتابنا المسمى بنهاية المرام في علم الكلام و من اراد التوسط فعلیه بکتاب منتهی الوصول و المناهج و غیر هما من کتبنا.
چاپ: مشار عربی، ص 976؛ هند، بمبئی، 1303ق، سنگی، وزیری، 213ص، با «ارشاد الطالبين الى نهج المسترشدين» در بمبئی
[الذريعة 427/24 و 424؛ مكتبة العلامة الحلي ص 214 -216؛ بروکلمان، ذیل 208/2؛ کشف الحجب 597؛ مكتبة اميرالمؤمنين 490/4 و 489/4؛ دنا 905/10 -907 (91 نسخه)؛ معجم التراث الكلامي 429/5]
شروح و حواشی:
1- تذكرة الواصلين في شرح نهج المسترشدين؛ اعرجی، نظام الدين محمد (- قرن 8)
2- موصل الطالبين الى شرح نهج المسترشدين؛ نصیر الدين کاشی، علی بن محمد (-755ق)
3- معراج اليقين في شرح نهج المسترشدين؛ فخر المحققين، محمد بن حسن (682 -771ق)
4- إرشاد الطالبين إلى نهج المسترشدين؛ فاضل مقداد، مقداد بن
عبدالله (-826ق)
5- التحقيق المبين في شرح نهج المسترشدين؛ رازی، خضر بن محمد (-850ق)
6- مناهج الراشدين في شرح نهج المسترشدين؛ حسینی عسکری، علی بن ابوالقاسم (-قرن 12)
7- شرح نهج المسترشدين؛ خوئینی، محمد حسن بن مصطفی (-13)
8- حاشية شرح نهج المسترشدين؛ خوئینی، محمد حسن بن مصطفی (-قرن 13)
9- حاشية نهج المسترشدين في اصول الدين
10- شرح نهج المسترشدين (3 عنوان)
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلوة و السلام علی اشرف الانبياء و عترته الاتقياء
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی طالب بن حاج محمد آوی، تا: ذیحجه 702ق، جا: بغداد؛ مؤلف به خط خود در پشت برگ اول نسخه در رجب 705 کاتب نسخه را اجازه داده، در حاشیه برگ آخر نسخه دست خط فخرالمحققین فرزند مؤلف است که مقابله نسخه را با کاتب نسخه در سال 705 نوشته؛ واقف: ابن خاتون؛ 42گ، 15 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 4 -268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالفتوح احمد بن ابی عبدالله بلکو بن ابی طالب الاوي، تا: 705ق؛ با اجازه فخرالدین به جهت ابوالمظفر ناسخ کتاب به تاریخ 705ق، پس از برگ 140 چند جا نقص دارد؛ جلد: تیماج، 39گ (106پ -144ر)، اندازه: 11×18/3سم [ف: 1 -19]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3043/3 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -41]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش10964 .Or؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسن، تا: 18 ذیحجه 715ق؛ مصحح، محشی، با نشانه بلاغ، در پایان آن هایی است از فخرالدین فرزند علامه بدین عبارت «انهاه ایده الله تعالی قراءة و بحثا و فهما وضبطا و استشراحا و فقه الله لمرضاته و لا یحرمنا من صالح دعواته في مجالس آخرها عشر جمادی الأولى سنة 725»؛ 43گ، 17سطر [عکسی ف: 2 -309]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1325 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 4 -146]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 26 صفر 722ق؛ 56گ (2 -57) [عکسی ف: 2 -318]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: حسن بن محمد الحاجي، تا: 733ق؛ مصحح؛ مهر: «بالله ظنی حسن 1097» (مربع)، «کتابخانه مجدالدین»؛ 46ص (1 -46)، 17 -25 سطر، اندازه: 11/5×21سم [ف: 32 -294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 734ق؛ کاغذ: اصفهانی، 33گ (5 -37)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 13/5×18سم [ف: 19 -314]
خط: نسخ، کا: حسین بن صالح بن محمد، تا: 4 شعبان 738ق؛ 58گ (5پ -62ر)، اندازه: 12/5×17سم [ف: 21 -207]
بی کا، تا: 776ق؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
خط: نسخ، کا: عبدالمطلب بن محمد بن عبدالمطلب حسینی عبیدلی، تا: 798ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ 50گ (1پ -50پ)، 21 سطر، اندازه: 10/5×سم [ف: 22 -288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن بزیاش دزفولی، تا: 824ق، محشی؛ تملک: محمد بن شمس الدين محمد بن محمود جیلانی ردهری؛ جلد: چرمی [ف: 16 -367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 848ق، نام کاتب پاک شده ولی با دقت شاید بتوان کلمات ابو طالب بن عبداللطیف را خواند؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسین 1226» (بیضی) در شوال 1260ق؛ تملک: محمد بن علی قاری با مهر «من خلوص الود بالوفاء محمد بن علی الشريف القاري» (دایره)؛ مهر: «عبده الراجي محمد مهدی 1274» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ 23گ (2پ -24پ)، 24سطر (5×13/5)، اندازه: 9×17/8سم [ف: 29/2 -634]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 -610]
کا: صالح بن عبد بن احمد السعدي، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 27گ (125پ -151ر)، اندازه: 17×24سم [ف: 27 -121]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با نشان «خفری، شرح»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 40گ (17پ -56ر)، 12سطر (7/5×11/5)، اندازه: 12/4×18/5سم [ف: -377]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ محشی؛ 64 گ (157پ -220ر)، 12 سطر (6×10/5) [ف: 41 -171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 904ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 718
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -247]
آغاز: والارادة والكراهة والشهوة والنفرة والالم ... الفصل الرابع في احکام الموجودات و فیه مباحث البحث الأول اختلف الناس في وجود الجوهر الفرد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک محمد بن سلطان حسین اصفهانی، تا: صفر 954ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 15گ، 23سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 8 -4839]
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين محمود بن امین الدين محمد، تا: 963 -962ق؛ جلد: مقوایی، 54گ (47پ -100ر)، اندازه: 13×18سم [ف: 11 -94]
خط: نستعلیق، کا: فوعی، محمد بن اسماعیل، تا: یک شنبه 13 شوال 964ق؛ مصحح، انهاء که داود بن حسن الفوعي به تاریخ شنبه 8 ذیحجه 964ق برای کاتب نوشته؛ جلد: تیماج، 30گ (171پ -200پ)، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 7 -84]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة و السلام علی اشرف الانبياء و عترته الاتقياء
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین رضوی، تا: 975ق؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ 41گ، 17سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 -268]
خط: نسخ، بی کا، تا: 982ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 37گ (38پ -74ر)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 28 -247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 21گ (85پ -105ر)، 17 سطر، اندازه:12/5×19سم [ف: -106]
بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 6 -351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -41]
آغاز: برابر؛ انجام: الفصل الثاني عشر في الأمر بالمعروف والنهی عن المنكر، الأمر طلب الفعل بالقول علی جهة الاستعلاء والمعروف ...
از ابتدا تا ابتدای فصل ثانی عشر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: مقوا، 38گ (1پ -38پ)، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 5 -2253]
آغاز: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «عبده سید علی الحسيني»، «محمد امین بن محمد مهدی حسینی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 134گ (1 -134)، 6 سطر (6/5×10)، اندازه: 12×18سم [ف: 3 -903]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: غفور بن علی بیک محمد اصفهانی، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 90 گ، 11سطر (5×12)، اندازه: 10×19/7سم [ف: 8 -358]
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 36گ (48پ -83پ)، 15سطر (5×11 -6/5×14)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 16 -122]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 16گ (68پ -83پ)، اندازه: 18/5×30سم [ف: 18 -198]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 14گ (307پ -320پ)، اندازه: 20×31/5سم [ف: 20 -272]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: امین بن مصطفی، مصطفی حویزی با مهر «انه من عبادنا المصطفين الأخيار» (بیضی)، «رب نجنی بمحمد و علی» (مربع)؛ جلد: گالینگور، 49گ (1پ -49ر)، 14سطر، اندازه:13×20سم [ف: 3 -97]
آغاز: ... و الامكان من الاعتبارات العقلية و لیست اموراً وجودية .. الفصل الرابع في احکام الموجودات و فیه مباحث الاول؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «شرح»؛ جلد: تیماج، 50گ (55ر -104پ)، 12 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 41 -178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن احمد بن فخر الدين بن محمد انصاری عاملی، تا: سه شنبه 16 ذیقعده 1021ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ 91گ، 21سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 5 -306]
خط: نسخ، کا: سلطان محمود پسر امیر بیک، تا: ربیع الأول 1027ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 -929]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن میر معصوم بن امیر بهادر حسینی تونی، تا: 1033ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 41گ، 19سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 24/2 -45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 4 محرم 1047ق، جا: مشهد رضوی مدرسه بالاسر؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: مقوا،35گ، 17سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 11 -422]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شعیبی گلانی، محمد شریف بن احمد، تا: 1050ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 59ص (268 -326)، 17 -22سطر، اندازه: 11×22/5سم [ف: 32 -26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1056ق؛ کاغذ: اصفهانی، 46 گ (55پ -100پ)، 13 سطر (6/5×11)، اندازه: 12×19سم [ف: 13 -7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن محمد هاشم قهپائی، تا: 1059ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: نظر علی بروجردی، تا: 14 ربیع الثاني 1067ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1536]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی، جعفر بن عبدالله، تا: اواخر محرم 1069ق؛ کاغذ: سپاهانی، 34گ (110 -143ر)، 14سطر (7/5×14)، اندازه: 15×25سم [ف: 14 -237]
خط: نستعلیق، کا: سرکانی، قاسم بن علی، تا: 1078ق؛ جلد: تیماج، 23گ (1پ -23پ)، 17 سطر (8×13)، اندازه: 12×19/5سم [ف: -733]
آغاز و انجام: برابر
کا: جیلانی، عبدالجبار بن سعد الدين، تا: 1091ق، جلد: تیماج، 75ص (52 -126)، اندازه: 12×19سم [ف: 24/3×64]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: صفی الدين محمد حسنی و حسینی عبدالوهابی، تا: 12 شعبان 1096ق؛ افتادگی: وسط؛ 24گ (31 -54)، 23 سطر (مورب)، اندازه: 7×15سم [ف: 40 -442]
آغاز: برابر؛ انجام: الا مشاعره لقولهم بالصفات و نسبته الافعال الى الله و اما المشهور فقد کفرهم الجمهور ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 37گ (40پ -76پ)، 13 سطر (5×10) [ف: 5 -739]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن عبد محمد ابو المعاني، تا: 1102ق؛ 27گ، اندازه: 11×18سم [ف: 4 -268]
کا: استر آبادی، محمد باقر بن ولی، تا: رجب 1106ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 24گ (142پ -165ر)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 4 -259]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن عزیز الله، تا: رجب1106ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×20سم [ف: 33/2 -138]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو تراب، تا: چهارشنبه 11 محرم 1109ق؛ 28گ (35 -62)، 14 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 8 -4839]
آغاز: برابر
کا: محمد محسن بن بهاء الدين، تا: 1110ق [تراثنا، س13ش 4 -141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد رضا بن محمد ابراهیم هزارجرینی، تا: 1110ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: مفتقره الى الموصوف و المفتقر ممکن
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1111ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ درس و مباحثه این کتاب را شخصی در اواخر جمادی الاخر 1111ق به پایان برده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 44گ (18ر -61ر)، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 18 -64]
بی کا، تا: 1114ق [تربیت: ف: -74]
خط: نستعلیق، کا: سمنانی، صنع الله بن شهر الله، تا: پنج شنبه
10شوال 1119ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 42ص (2 -34)، 16 سطر (6×12)، اندازه: 13×20سم [ف: 8 -222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمدعلی بن حاجی علیخان طرازی، تا: 1127ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 45گ، اندازه: 14×18/5سم [ف مخ: -240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد رضا بن محمد علی، تا: 7 ربیع الاول 1130ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50گ، 14سطر [ف: 1 -286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید، تا: 1140ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 35گ، 27 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 -843]
آغاز: برابر؛ انجام: و حصول ما اردناه و الصلوة
از اول بحث دهم از فصل دوازده (مبحث معاد)؛ خط: نسخ خوب، کا: حسن بن زین العابدين حسینی، تا: 1177ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 55ص (16 -70)، 15سطر، اندازه: 10×15سم [ف: -316]
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، عطاء الله بن محمد زکی، تا: آغاز شوال 1182ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 39گ (62پ -100)، 5سطر (5×10) [ف: 17 -169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن میرزا نصیر، تا: غره صفر 1195ق؛ مصحح؛ 36گ، 16سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 8 -4837]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا ثبت هذا فالاستحقاق ان کان ثابتاً کمعنی بطلانه سقوطه بالترك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 29گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: -240]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 34گ (52پ -88پ)، 13 و 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 5 -419]
آغاز: برابر؛ انجام: و لان القول نبغی الحسن و القبح.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 26گ (24پ -49پ) [ف: 2 -261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 23 ذیحجه 1217ق؛ جلد: تیماج، 24گ، 20سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 8 -4839]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد تقی گوگدی گلپایگانی، تا: 7 ذیحجه 1217ق؛ محشی؛ مهر: «عبده الراجي اسمعیل بن محمد» (بیضوی)؛ 51 گ، 10 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 5 -2252]
بی کا، تا: 1219ق، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا ابوالقاسم بن کاظم موسوی زنجانی، تا: صفر 1247ق، جا: جوقین زنجان؛ محشی از میرزا ابوالقاسم موسوی زنجانی؛ 31گ (50پ -80پ)، 15سطر، اندازه: 9×13/5سم [ف: 37 -635]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد القاضي، تا: 24 جمادی الاول 1257ق؛ 33گ (133پ -165ر)، 15 سطر [ف: 5 -739]
خط: نسخ، کا: خراسانی کرمانشاهی، محمد بن حسین، تا: 1257ق؛ 35گ (231پ -265ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -355]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 21 شعبان 1261ق(تاریخ کتابت برگ آخر که نونویس است)؛ محشی؛ جلد: مقوا، 55گ، 10 -14 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 8 -4839]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی تفرشی، ابوالقاسم بن ابراهیم، تا: 1263ق؛ جلد: چرم، 10گ (17پ -26ر)، 33سطر، اندازه: 21/5×34/5سم [مؤيد: 3 -625]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مجید بن عبدالله، تا: 1269ق؛ 32گ (89پ -120پ) [ف: 5 -739]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد مسعود، تا: 14 شوال 1269ق؛ 48 گ، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 2 -365]
خط: نسخ، بی کا، تا: 21 ذیقعده 1269ق؛ جلد: تیماج، 36گ (81پ -116ر)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 13/5×21سم [ف: -183]
بی کا، تا: غره ذیقعده 1270ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: مقوایی، 34گ (1پ -34ر)، اندازه: 10×15سم [ف:26 -283]
آغاز: الحمدلله المتفرد بالعز و البقاء المنزه عن الموت و الفناء ... و بعد فقد سالنی بعض لا یسعنی رده ان اکتب في اصول العقائد ما ینتفع به الجاهل و یستمد منه الفاضل ... و سمیته نهج المسترشدين في معرفة أصول الدين و رتبته علی مقدمه و فصول و خاتمه؛ انجام: لان ذلک موافق الأخبار و ضروری عبدالاخیار والحمدلله الواحد القهار.
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب، تا: چهارشنبه 10 رجب 1270ق؛ جلد: تیماج، 107گ، 15 سطر، قطع: بغلی [آستانه قم: -180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد حسینبن ملا احمد خوئینی، تا: 28 ذیقعده 1277ق، جا: خوئین؛ کاتب به اشتباه عنوان «منهج السالكين» را در بالای نسخه به عنوان نام رساله ذکر کرده و به علامه مجلسی نسبت داده، محشی با امضای «منه ره»؛ جلد: مقوا، اندازه: 17×21سم [ف: 33/1 -122]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1294ق؛ جلد: میشن مذهب، 41ص (263 -303) 17 سطر (10×16)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 10 -274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد شریف، تا: 1295 ق، جا: یزد؛ محشی؛ اهدایی: حاج وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 67گ، 12 سطر (4/5×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 3 -923]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 216
همان نسخه بالا نشریه: [4 -416]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسن حائری سنقری، تا: 1354ق؛ جلد: تیماج، 28گ، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 -572]
آغاز: فانا نعلم بالضرورة أن الجسم الذي شاهدناه في الزمن الاول وهو بعینه الوجود في الزمن الثاني ... البحث الثالث في احکام خاصة للاعراض وهی تسعة عشر الاول الكون وهو حصول الجسم؛ انجام: البحث العاشر في الاسماء والاحکام الايمان لغة القصد ... الخروج من طاعة الله تعالی فیما دون الكفر والنفاق اظهار الايمان وابطال الكفر ولیکن هذا آخر ما نورده في هذه
فصل چهارم تا فصل سیزدهم (آخر کتاب)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 39گ، 21 -23 سطر اندازه: 8×14/5سم [ف: 8 -4839]
آغاز: برابر؛ انجام: والکفر هو انکار ما علم بالضرورة مجیی الرسول صلی الله علیه وآله وسلم والفسق لغة الخروج عن الشيء والفارة فوسقه لخروجها من بیتها وفی الشرع الخروج عن طاعة الله تعالی فیما دون الكفر والنفاق اظهار الايمان وابطان الكفر.
خط: نسخ، کا: بروجردی، حسین، تا: جمادی الثاني؛ جلد: تیماج، 21گ (187پ -207پ)، 18 و 19 سطر، اندازه: 16×22سم[ف مخ: 5 -2252]
آغاز: فاما ان یکون واجب الوجود لذاته وهو الذي یستحیل علیه العدم لذاته وهو الله تعالی لاغیر واما ان یکون ممکن الوجود لذاته؛ انجام: الفصل العاشر في النبوة وفیه مباحث المبحث الأول النبي صلی الله علیه و آله هو الانسان المخبر عن الله تعالی بغیر واسطه احد من البشر ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: موسوی به سال 1327ق؛ جلد: گالینگور، 19گ (1ر -19پ)، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 5 -2253]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو اظهار الايمان و ابطال الكفر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 9گ، 23سطر، اندازه: 26×43سم [ف: 4 -269]
آغاز: برابر؛ انجام: و الفارة فويسقة لخروجها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (دو سطر افتاده)؛ محشی؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ 29گ، 15سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 -269]
آغاز: برابر
1 -3؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (1 -3)، اندازه: 15×20سم [ف: 5 -1547]
خط: نسخ، کا: ناصر بن محمد بن حسین بن ناصر بن یحیی قطیفی، بی تا؛ 39گ (106پ -144پ)، اندازه: 16/5×26/5سم
[کتابخانه های گلپایگان: ف: -95]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی ]رشت و همدان: ف: -1557]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد نحوی، بی تا [نشریه: 11 -928]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 31/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 -303]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: في قوله تعالی و رفع ابویه ... و خرو اله سجدا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: -679]
خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالله بن حسن بن راشد (زاهد) بن جعفر بن احمد بن ... رومی ظهرانی اوالی، بی تا، جا: قطیف؛ 64گ (120 -183)، اندازه: 14×21سم [ف: 3 -121]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 13گ (2پ -14پ)، 24سطر (9×16)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3 -635]
nahj-ul mustaqīm ‘alā ṭarīqat-il ḥakīm
بحرانی، علی بن سلیمان، ق7 قمری
bahrānī, ‘alī ebn-e soleymān(- 13c)
وابسته به: القصيدة العينية = القصيدة الغراء = النفسية = الورقائيه؛ الى ابن سینا، حسین بن عبدالله (370 -428ق)
شیخ الرئيس ابو علی سینا قصیده ای دارد عینیه در بیست و یک بیت مسمی به قصیده ورقائیه با مطلع: «هبطت اليك من المحل الارفع ** ورقاء ذات تعزز و تمنع». بحرانی چون این قصیده را دیده در صدد برآمده ابواب مغلقه آن را طبق مسلک فلسفی ابن سینا شرح کند لذا این شرح را پرداخته است. در عنوان کتاب بین «نهج» و «منهج» خلاف وجود دارد، عده ای این شرح را به ابن میثم بحرانی شاگرد علی بن سلیمان بحرانی نسبت می دهند. در فهرست دار الكتب، المنهج المستقيم به محیی الدين منسوب گشته است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي هدانا لمناهج السداد و ساقنا الي مدارج الرشاد و سلك بنا سبل محجة البيضاء والمناوجا حجه الغراء فناله الرضوان الى ریاض ... و بعد فانی لما تصفحت القصيده المتوحده في نظمها المنفردة ... المنسوبة إلى الشيخ الرئيس ابی علی الحسين ... وجدتها مغلقة الأبواب مسدوله الحجاب مشتمله علی عبارات شايعة ... فلما انتهیت إلى غایه مقاصدها و وقفت علی نهاية مراصدها رایت ان اشیر ...
[الذريعه 424/24 -425؛ الانوار الساطعة ص 106؛ دار الكتب سال 1962]
آغاز: برابر؛ انجام: في جوارك و اسدل علیه سرادقات استارك انك مجیب الدعوات و ولی الباقيات.
خط: ثلث، بی کا، تا: با تاریخ قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: جعفر آل سید باقر با مهر: «جعفر حسینی» (بیضوی)؛ مهر: «مهر علی نقی بر لوح دل نگار 1112» (مکعبی)،؛ واقف: شهید؛ 29ص (251 -279)، 18سطر، اندازه: 12×19سم [ف: -316]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 930/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 -139]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: قرن 13؛ 18گ (538 -555)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 1 -170]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 557/7 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 -146]
آغاز: برابر؛ انجام: و هب لنا من لدنك رحمة انك الوهاب برحمتك یا ارحم الراحمين و الحمدلله حق حمده. تم.
بی کا، بی تا؛ 6گ (10ر -15پ) [ف: 5 -740]
آغاز: برابر؛ انجام: و نرجو من الله أن یکون قد أنعمنا بردالجواب فانه ولی التوفيق ... قد تم بعون الملك العزيز في یوم الثلثا ثامن شهر شوال في مشهد الرضوى علیه و علی آبائه آلاف التحية و الثناء من شهور ثلث و ثلثین و ماتین بعد الالف الهجري.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 28ص (65 -92)، 20سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 9 -419]
nahj-ul maslūk fī siyāsat-il mulūk
شیزری، عبدالرحمن بن نصر، قرن 6 قمری
šaīzarī, ‘abd-or-rahmān ebn-e nasr(- 12c)
اهداء به: صلاح الدين ایوبی
در آداب و سیاست ملوک؛ دارای بیست «باب» است: 1. بیان افتقار الرعية الى ملک عادل؛ 2. بیان فضل الأدب و افتقار الملك اليه؛ 3. معرفة قواعد الادب؛ 4. معرفة ارکان الملكه؛ 5. معرفة الأوصاف الكريمه و الحت علیها؛ 6. معرفة الأوصاف الذميمه و النهي عنها؛ 7. كيفية رتبة الملك مع اولیائه في حال جلوسه ورکوبه؛ 8. بیان فضل المشورة و الحث علیها؛ 9. بیان اوصاف اهل الشوري و حکایات لایقه؛ 10. معرفة أصول السياسة و التدبير؛ 11. الجلوس لکشف المظالم؛ 12. ذکر ادب صحبة الملوك؛ 13. معرفة ما تکاد به الملوك في غالب الحال؛ 14. في ما ینبغی للملك من سياسة الجيش و تدبیر الجنود؛ 15. في ما یلزم أهل الجيش من حقوق الجهاد؛ 16. في مصابرة المشركيين؛ 17. معرفة قتال و قطاع الطريق و اهل الردة و البغي؛ 18. معرفة قسمة الغنيمه و الفيء؛ 19. في ما ینبغی للملك فعله عند قفوله بالجیش؛ 20.الحث علی استماع المواعظ و قبولها من النساك. محمد امین نحیفی در 15 شعبان 1192ق آن را به ترکی به نام سلطان عبدالحمید خان ترجمه کرده است.
چاپ: بولاق، 1841م؛ مصر، 1306ق و 1326ق
[معجم المطبوعات: 1777 الحياة العقلية في عصر الصليبيين: 237؛ بروکلمان ذیل 832: 1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3458
آغاز: بسمله، و به اثق و علیه اتو کل الحمدلله الذي عجزت العقول عن معرفة ذاته و قصرت الأفكار عن الاحاطة بکنه صفاته و تحیرت الابصار في بدایع مصنوعاته و شهدت له. قال عبدالرحمن بن عبدالله لما کان المولى الملك الناصر صلاح الدنيا و الدين سلطان السلام و المسلمين ابوالمظر یوسف بن ایوب بن شاذی محیی دولة اميرالمؤمنين ادام الله دولته ... جمعت لخزانة علومه هذا الكتاب ... و فصلته ابوایا یتضمن حکایات لایقه ... لئلا تمجه الخواطر و ترفضه الاسماع و سمیته النهج المسلوك في سیاسه الملوك و کنت في ایداعه خزانة علومه کمهدی التمرالي هجر، او الكافور الى قیصور و لکنی قصدت بذلك ایصال الحكمه اهلها و ان اضعها محلها و بالله اعتصم و علیه اتوکل و هو عشرون باباً و بالله التوفيق و هو حسبی و نعم الوكيل؛ انجام: علی أمور الديانات و في المشاهده منهم بالابصار كفاية عن الاخبار و قد انتهینا في کتابنا هذا الى ما حاولناه و اوردنا فیه ما اردناه و آتینا بما ضمناه بعد ما او ضحناه و ذلك وسع الطاقه و جهد المقل و علی الله اتوکل و به استعین و هو حسبی و نعم الوكيل و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 6 و قرن 7؛ محشی با نشان محمد طاهر؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 214ص، 15سطر، اندازه: 18/5×27/5سم [ف: 10 -1420]
nahj-ul maslūk fī siyāsat-il mulūk
نحیفی ، محمد امین
nahīfī,mohammad amīn
اهداء به: سلطان عبدالحمید عثمانی
در مقدمه کتاب آمده: پس از حمله مغول و به تخت نشستن صلاح الدين ایوبی، ابوالنجیب عبدالرحمن بن نصر بن عبدالله کتابی به جهت وی تأليف نمود به نام «التبر المسكوك في نصایح الملوك» که محتوی اندرزهایی بود که ملوک و پادشاهان را به کار آید، و چون کتاب بسیار مهم بود مترجم آن را از عربی به ترکی به جهت سلطان عبدالحمید عثمانی برگرداند. این کتاب در بیست باب است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 182/2
آغاز: حمد و سپاس حضرت ملک علام ... باعث ترجمه رساله، بو وجهله بیان اولنور که تاریخ هجرت نبویه؛ انجام: مقتضی در دیو بسط اعتذار ایله ذیل کتابنه تمت نویس ختام و شیرازه دوز اختتام اولدی رحمه الله.
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن عبدالله امام آغا، تا: اواسط ربیع الثاني 1195ق، جا: جزیره موره در قلعه متون؛ مجدول، دارای سرلوح رنگن بسیار زیبا؛ جلد: تیماج، 139گ (16پ -154پ)، 21 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1 -196]
نهج الوصول إلى علم الاصول- معارج الوصول إلى علم الاصول
نهج الوصول الى علم الأصول- ادعية
nahaj-ul hidāya
محمد تقی بن خان احمد، ق 12 قمری
mohammad taqī ebn-e xān ahmad(- 18c)
وابسته به: النهاية في غریب الحديث و الأثر؛ ابن اثیر، مبارک بن محمد (544 -606ق)
تاریخ تأليف: 1112ق
«نهج الهدايه» یا «المنتخب من النهايه» از محمد تقی بن خان احمد از معاصران مولی محمد باقر مجلسی. ادله نقلی امامت و خلافت علی علیه السلام و دیگر ائمه شیعه به ترتیب حروف تهجی و در ذیل واژه هایی که در نهایه ابن اثیر جزری یاد شده و به همان ترتیب که در آن کتاب آمده، جز این که در این کتاب تنها تفسیر لفظی واژه بسنده نشده، نخست سخن ابن اثیر را در تفسیر لغت و نیز حدیثی را که او درباره علی علیه السلام یا از او نقل کرده آورده و سپس سخنان دیگر علماء معروف عامه (با تصریح به نام آنان) و یا روایات آنان را آن گاه سخن خود را پس از «اقول» می آورد و نام مراجع و کتاب ها را با صراحت یاد کرده است. فهرست مآخذ را در آغاز و پیش از خطبه کتاب یاد کرده (و در نسخه حاضر به خط خود مصنف است). شیوه نگارش این لغت یا کتاب کلامی را مؤلف خود در دیباچه توضیح داده است و اینک (با اختصار) نقل می گردد: «انی قد جمعت في هذا الكتاب مجملا من الدلائل علی صحة مذهب الاماميه و بطلان مذهب المخالفين مما یستخرج من التفاسير المعتبره عند هم المتداوله بینهم و بیننا کتفسیر الثعالبي و الكشاف و الكواشي و القاضي و غیرها ... کالصحاح ... لاسیما من کتاب نهاية اللغة لابن الأثير الجزري ... و وضعت کتابی هذا علی ترتیب کتاب النهايه فیها اوردت منه لا ینظر اليه بمعرفة المجمل من اللغه ... فما بین لفظة النهايه الى لفظة النهايه قول ابن الأثير و روایته مازدت علیه شيئاً ... الا بعد لفظة النهاية الثانيه علی ذیل لفظة اقول و اذا ذکرت و اوردت من کتب آخر سمیتها ... و سمیت کتابی هذا بنهج الهدايه». مؤلف نام این کتاب را در پایان «نهج الهداية في منتخب النهايه» نوشته و در حقیقت نیز برگزیده ای است از النهايه با افزوده هایی بر آن. وی این کتاب را پس از درگذشت محمد باقر مجلسی و در 1112ق نوشته، و از او به تکرار با عنوان غواص نقل کرده است و پشت برگ اول نسخه نوشته «مؤلف از معاصران مجلسی است».(عبدالحسین حائری)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3462
آغاز: الحمدلله العزيز المتعزز الكبير المتكبر ... اما بعد فیقول العبد الذليل ... محمد تقی بن خان احمد ... انی قد جمعت في هذا الكتاب مجملا من الدلائل؛ انجام: فقد مرو لانطیل و قد تم المجلد الأول من کتاب نهج الهدايه بالمنتخب من النهايه علی ترتیبها من الأب الى الضيح و یتلوه انشاء الله المجلد الثاني من الطلب الى اليمن علی ید مصنف الكتاب اقل العباد محمد تقی بن خان احمد رحمه الله ... و صلی الله علی محمد و آله.
مجلد اول نهج الهدايه است (اب- ضیح) و در پایان نوشته که مجلد دوم از «طب» تا «یمن» خواهد بود؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1112ق؛ محشی، با خط خوردگی، فهرست مصادر و رموز کتاب پیش از صفحه عنوان به خط مؤلف؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 358ص، اندازه: 21×29سم [ف: 10 -1424]
nahaj-ul yaqīn fī usūl-id dīn
سمنانی، شاه ولی بن محمد امین
semnānī, šāh valī ebn-e mohammad amīn
اهدا به: سلطان ابوالفتح برهان نظام شاه
در اصول دین پنج گانه با ادله و مختصر و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در بیان اثبات واجب الوجود؛ باب 1. بیان صفات ثبوتیه، دارای هشت مطلب؛ 2. بیان صفات سلبیه، دارای هفت مسأله؛ 3. بیان عدل، دارای پنج مقصد؛ 4. بیان نبوت، دارای پنج وجه؛ 5. امامت، دارای دوازده مطلب؛ خاتمه: در توبه و احوال قیامت، دارای دو مبحث.
آغاز: خلاصه حمد و سپاس و نقاوه شکر بی قیاس مر خدای را در خور است که بواسطه انتظام امور عالم
انجام: و بحق بیت الله الحرام و جمیع مشاعره العظام محمد و آله الأئمة الكرام علیه و علیهم التحية و السلام
[فهرستواره منزوی 594/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3008/18 حاشیه
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاری، تا: 1049ق؛ جلد: تیماج، 8گ (256ر -263پ)، 25سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 8 -193]
nahaj-ul yaqīn fī masā’il-i aḥkām-id dīn
حارثی، محمد ناصر بن علی، ق 11 قمری
hāresī, mohammad nāser ebn-e ‘alī(- 17c)
وابسته به: تفصیل وسائل الشيعة إلى تحصیل مسائل الشريعه = وسائل الشيعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033 -1104ق)
تاریخ تأليف: 1099ق
گزیده ای است از تفصیل وسائل الشيعة حر عاملی، و شیخ حر عاملی برایش اجازه ای نوشته است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2443
از «باب وجوب الكافية مع القدرة علیه و الاحتياج اليه» آغاز می شود و می رسد به پایان وصیت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1099ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای اجازه شیخ حر به همین جزایری در صفر 1099ق؛ کاغذ: ترمه، 277 گ، 24 سطر، اندازه: 19/1×25/9سم [ف: 1 -578]
an-nahjat-ul marīya
تبریزی، محمد علی بن حسن، قمری
tabrīzī, mohammad ‘alī ebn-e hasan
وابسته به: شوارق الالهام في شرح تجرید الكلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071ق)
حاشیه نسبتاً مفصلی است بر کتاب «شوارق الالهام في شرح تجرید الكلام» فیاض لاهیجی که با عناوین «قوله، قوله» برگزار شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 265
آغاز: ربنا لا تزع قلوبنا بعد اذ هدیتنا ... الحمدلله الذي تقدست سبحات جماله عن وصمة الزوايد والحدوثات وتشرقت بنور ذاته ... فیقول الفقير الحقير الهارب والملتجیء؛ انجام: انه علة معدة ومقربة للمادة إلى حصول البرودة والفاعل مثلا اذا اخذ مع وصف لا مدخل له في الفعل اصلا کان علة فاعلية عرضية ولم تکن معدا وهذا القدر یتم الكلام افاده المحقق الشريف
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 160گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2251]
nahr-ol fasāha = manāfe‘-e hoseynīye
محمد حسن قتیل بن درگاهی کایته ای، -1240 قمری
mohammad hasan qatīl ebn-e dargāhī kāyte’ī(- 1825)
اهداء به: میر محمد حسین
تاریخ تأليف: 1214ق
کتابی است در دستور زبان و عروض و قافیه زبان فارسی مشتمل بر ده «موج»: 1. در تعلیم بعضی چیزها که ترک آن واجب باشد؛ 2. بیان استعمال افعال؛ 3. بیان واجبات و مستحسنات؛ 4. زواید واجب؛ 5. مرکبات؛ 6. مقدرات و محذوقات؛ 7. علم بیان؛ 8. ذکر زبان فارسی؛ 9. فرق اشعار؛ 10. تعلیم طریق تحریر نثر.
آغاز: ترانه سنجی عندلیب قلم در بهارستان صفحه بر سر شاخ سطر به تمنای گل همیشه بهار حمد محمودیست که هر نوک
گیاه نغمه شکر انعامش
انجام: معنی را با جواهر زواهر و پریزادان هر چه مرداف آن ها باشد مشبه نمایند
چاپ: هند، لکنو، 1289ق و 1900م؛ هند، کلکته، 1238ق؛ هند، کانبور، 1885 میلادی
[الذريعه 428/24؛ نسخه های منزوی 3650/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اثناعشری (عظیم آبادی)، تا: 1243ق، جا: (عظیم آباد)؛ مصحح، محشی با نشان «12» و جز آن، نسخه موجود، افتادگی و پراکندگی دارد؛ 58گ، 15 -16 سطر، اندازه: 7×16سم [ف: 40 -686]
بی کا، تا: با تاریخ 1251ق؛ کاغذ: ترمه هندی، 7گ (2ر -8ر)، 16سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 5 -400]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: میر غلام حسین، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج، 70گ (34پ -103پ)، 11 سطر [ف: 37 -550]
النهر الماد من البحر- لآلی النهر المستخرجة من البحر
an-nahrīya
خوانساری، محمد باقر بن زین العابدين، 1226 -1313 قمری
xānsārī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1811 - 1896)
از خوانساری که در پاسخ میر سید حسن مدرس نوشته درباره کندن جویی زیر جویی دیگر (النهريه) و او دریافته است که خوانساری به اجتهاد رسیده است.
چاپ: با سه رساله دیگر در تهران به سال 1377 به چاپ رسیده
خط: نستعلیق، کا: موسوی، هداية الله بن محمد باقر، بی تا؛ جلد: تیماج، 23 سطر (11/5×16)، اندازه: 19×25سم [ف: 8 -431]
نسخه اصل: آستان رضوی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -192]
Union Catalogue of Iran Manuscripts
By
Mostafa Derayati
Nan - Nahriya
Volume 33